^

Mattup ki Taasuwa ere Aware

Mukulu: Mattup ki Taasuwa ere Aware (New Testament)

copyright © 2019 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Guerguiko (Mukulu)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-14

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 14 May 2025

523c1c0a-f8ac-5d2f-aebe-7063b0de6b23

Matiye

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Rabila Majjaanawa kʼIsa

Matiye

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette Rabila Majjaanawa kʼIsa, Matiye yi riiŋe. Matiye geŋ yoŋ wede seɗɗu jibaaye, Isa yi yʼ wiike kono yʼa tʼise sanallusizí.

Adda mattupadí ette Matiye yi kaza tʼurzi mummino an ehe Isa me, naabadí ere yʼize a siiɗo, dooyiso ere yi duuye ɗuwo wo urzi kʼuntadí ti balɗiyadí pây. Isa yʼan di gizite urzi Raa a ɗuwo ti toogo, yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni, yi-lommite siitanɗani wo yi dʼisiyo sulɗi ɓaadaŋ ɗoŋ i-ceeriyo ekki ɗuwo.

Matiye yi riiŋe Rabila Majjaanawa ette a zemɓadí Yawudiyagi, kono yʼan di kize ki kotto Isa yoŋ Wede kʼUttiyo wede nebiyagi an ruutite ti kaaga adda mattup ki Raa. Geŋ yoŋ Almasi Raa yi biire, wo mozigo goole wede a etto.

Wo ɗe ti poone Isa yʼan tiʼn gize a ɗoŋ kʼIzirayel sulɗi ɗoŋ ki Moziko Raa me, iŋkino toŋ kane ɗoŋ dokkiyadaŋ batum an di yʼ giigira. Kane an dʼele urzi Isa an di yʼîide, wo yoŋ yʼa bilɗe ti diine ɗoŋ unto, yʼa iŋgile kʼawwa ki kandaane.

1

Ita moŋgiɗagi kʼIsa Almasi

(Lik 3.23-38)

1 Kun ollo, eŋ sumɓiyagi kʼita moŋgiɗagi kʼIsa Almasi, yoŋ ti biza bumɓu mozigo Dawut, wo yode Dawut batum ti biza bumɓu kʼIbirayim.

2 Ibirayim yʼa tʼehe Isaaka, Isaaka yʼa tʼehe Yakup, Yakup yʼa tʼehe Ziida kane ti zemɓadí. 3 Ziida yʼa tʼehe Pares ti Zara, kane geŋ meedaŋ Tamar. Pares yʼa tʼehe Eziroŋ, Eziroŋ yʼa tʼehe Araŋ. 4 Araŋ yʼa tʼehe Aminadap, Aminadap yʼa tʼehe Nasoŋ, Nasoŋ yʼa tʼehe Salmo. 5 Salmo yʼa tʼehe Booz, Booz meedí Raahap. Booz yʼa tʼehe Ibet, Ibet meedí Riit. Ibet yʼa tʼehe Zeese, 6 wo Zeese yʼa tʼehe mozigo Dawut.

Mozigo Dawut yʼa tʼehe Salamoŋ, Salamoŋ meedí ere ki Iri. 7 Salamoŋ yʼa tʼehe Robowan, Robowan yʼa tʼehe Abbiya, Abbiya yʼa tʼehe Aza. 8 Aza yʼa tʼehe Zozapat, Zozapat yʼa tʼehe Zoram, Zoram yʼa tʼehe Oziyas. 9 Oziyas yʼa tʼehe Yotam, Yotam yʼa tʼehe Akaz, Akaz yʼa tʼehe Ezekiyas. 10 Ezekiyas yʼa tʼehe Manase, Manase yʼa tʼehe Amoŋ, Amoŋ yʼa tʼehe Zoziyas. 11 Zoziyas yʼa tʼehe Yekoniyas ti zemɓadí, a ozzine geŋ ɗoŋ kʼIzirayel an tiʼn ziki ɓuliko ki siiɗo Babiloon.

12 Aame ɗoŋ kʼIzirayel an tiʼn ziki ɓuliko ki siiɗo Babiloon maŋ, Yekoniyas yʼa tʼehe Salatiyel, Salatiyel yʼa tʼehe Zorobabel. 13 Zorobabel yʼa tʼehe Abbiyut, Abbiyut yʼa tʼehe Eliyakim, Eliyakim yʼa tʼehe Azor. 14 Azor yʼa tʼehe Sadok, Sadok yʼa tʼehe Asim, Asim yʼa tʼehe Eliyut. 15 Eliyut yʼa tʼehe Eliyazar, Eliyazar yʼa tʼehe Matan, Matan yʼa tʼehe Yakup. 16 Yakup yʼa tʼehe Yusup kule ki Mariyam, tode ere tʼa ehe Isa, yoŋ an di yʼ waaku Almasi Raa yi biire.

17 Iŋkino maŋ an di gize ita moŋgiɗagi koomat makumu piɗe, iise ti Ibirayim bini Dawut. Saŋ ita moŋgiɗagi koomat makumu piɗe, iise ti Dawut bini sokiyo ɗoŋ kʼIzirayel ki siiɗo Babiloon. Saŋ ita moŋgiɗagi koomat makumu piɗe, iise ti sokiyadaŋ ki siiɗo Babiloon bini ehiyo kʼAlmasi Raa yi biire.

Ehiyo kʼIsa Almasi

18 Kun ollo tʼurzi tuuku an dʼehe Isa Almasi me. Mariyam ere tʼa yi tʼeha gette todʼ tʼibire Yusup. Wo ki poone an di koona ɓoy ɓotto geŋ, ti-ti ziiɗa mahuwe ti toogo kʼUnde Kamilen̰ ki Raa. 19 Yoŋ Yusup kule kʼebiratú geŋ yoŋ wede ki diine, yi ki dehu yʼa ki ti waare ye, iŋkino maŋ yʼa dihe yʼa tʼarga ti tuddutú kaŋ mookiko. 20 Aame yʼilke iŋkino maŋ, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa yʼuuna kaŋ suniye wo yi di ruute, yʼede: «Kʼollo, Yusup kee wede ti biza bumɓu Dawut, kee kʼorgiɗe ye, ki ti sooɗo ere kʼebirayá Mariyam te, kono ulo wede ti tʼeha geŋ yoŋ yʼettiyo tʼurzi toogo kʼUnde Kamilen̰. 21 Todʼ tʼa tʼeha ulo wo kʼa yi waaka sundí Isa*, kono yoŋ geŋ yʼa utta ɗoŋzí ti olɗikadaŋ.»

22 Sulɗi pay geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ Galmeega Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebi, yʼede:

23 «Kun ollo, uto koŋso tʼa seeɗa mahuwe wo tʼa tʼeha ulo,

an di yʼ waaka sundí Emanuwel†.»

Suma gette i-kaza «Raa ti kine».

24 Aame Yusup yi tʼinne maŋ, yʼa tʼize munɗa wede maaleeka ki Galmeega Raa yi-ruute yʼaase, yʼa ti ziiɗa eddí Mariyam te. 25 Wo yi kʼiide tuddutú ye bini tʼa tʼehe ulo wede Yusup yʼa yi wiike sundí Isa.

2

Ɗoŋ suuniyo molɗali

1 Isa an yʼehe a Betilehem geeger ki siiɗo Ziide, aame geŋ Erod yoŋ mozigo. Isa an ti yʼehe maŋ, ɗoŋ suuniyo molɗali an dʼiido ti kese peeɗo ge-koliyo, an dʼiiney a geeger Zeruzalem 2 wo an tunde ɗuwo, anʼde: «A too me mozigo Yawudiyagi wede an ehe me? Kaye ay wullo moolayí ti kese peeɗo ge-koliyo wo ay iido ay i dʼottile.» 3 Aame mozigo Erod yʼilliga rabila gettiyo maŋ, yʼa iddira ti ɗoŋ geeger Zeruzalem pay a itadí. 4 Iŋkino maŋ yʼa-tusse kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ɗoŋ adda siiɗo gette pay, wo yʼanni tunde, yʼede: «A too me Almasi Raa yi biire, an di yʼ tʼehey me?» 5 Kane an i di ruute, anʼde: «A Betilehem siiɗo Ziide, kono en̰n̰o ono ɗoŋ nebi yi riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, yʼede:

6 “Wo kune ɗoŋ ki geeger Betilehem siiɗo Ziide,

ɗerec geegirguŋ todʼte n̰eŋko a ki jiire ye ti diine geegiryagi ki Ziide me”,

kono ti tode i dʼaɗɗa mozigo yʼa dokka ɗoŋzó Izirayel*.»

7 Iŋkino maŋ mozigo Erod yʼanni wiike ɗoŋ suuniyo molɗali geŋ kaŋ ombiɗe, kono yʼa seɗɗe mekkʼono, yʼede: «Tʼume muno moole yʼuɗɗo, kun yi wulle me?» 8 Maŋ yʼan diʼn igibe ki Betilehem, yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo, uloʼŋ kun yi dehiti ki koɗuwo, wo aame kun yʼuuno maŋ, kun o dʼagibi kono nuŋ toŋ maŋ nʼa etta ni dʼottiley kay.»

9 Aame mozigo Erod yʼan ti ruutite iŋkino maŋ, ɗoŋ suuniyo molɗali an dʼiŋgile, wo geŋ an di yʼ wulle sey moole wede an wullo ti kese peeɗo ge-koliyo geŋ me. Yoŋ ki ɗaanadaŋ yi dʼettiyo dʼettiyo bini yʼiiney tʼekki ɓoy wede ulo adda maŋ, yʼa tʼîhira. 10 A wolliso ki moole wede an wullo geŋ, addaŋ a ûune tʼuŋsuwo ɓaadaŋ. 11 Kane an iiney maŋ, an tʼiide kʼadda ɓoy an dʼuuney ulo ti meedí Mariyam wo an di dikke an tʼuttile a ɗaana kʼulo. Saŋ maŋ sandupiyagaŋ an tʼihinte, an tʼuɗɗo sulɗi ɗoŋ an ziko, aakede: dap, sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse wo dunnu sundí mirr zooyayí oon̰e geŋ, an i dʼele a ulo. 12 Saŋ maŋ Raa yʼan di tuuke kuudaŋ kaŋ suniye, yʼede: «Kun kima ye ki tukkʼ Erod me.» Iŋkino maŋ kane an di-gime siiɗadaŋ tʼurzi doolo.

Okko ki siiɗo Misir

13 Aame ɗoŋ suuniyo molɗali an iŋgile maŋ, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa yʼuuney Yusup kaŋ suniye wo yi di ruute, yʼede: «Yusup kesiko ki tʼoozo, ki tʼamɓo ulo ti meedí, kun tʼombo ki siiɗo Misir. Kun di lekki bini onniyo ere nʼa di roota, kono mozigo Erod yi yʼ deha ulo ki tôwwadí.» 14 Iŋkino maŋ a diɗɗo gettiyo batum Yusup yʼa tʼiiziga, yʼa tʼumɓe ulo ti meedí, an tʼumbe ki siiɗo Misir. 15 A siiɗo Misir gette an di likko bini unto ki mozigo Erod, geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ Galmeega Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebi, yʼede: «Ulóʼŋ nʼa ti yʼ wiiko yʼa tʼuɗɗo ti siiɗo Misir me†.»

Tôwwo kʼin̰n̰i a geeger Betilehem

16 Aame Erod yi zuune ɗoŋ suuniyo molɗali an ti yʼ mibilɗe maŋ, yʼa gulkuwe ɓaadaŋ. Maŋ yʼan di ruute a asigiryagi an di-tʼîde a Betilehem ti illiyagi ɗoŋ i ti ɗuule geŋ, in̰n̰i kuuli pay ɗoŋ kʼozzine sire a ɗiigo. Ozzinagi sire geŋ a-tʼîide tʼume wede ɗoŋ suuniyo molɗali an i ruute moole yʼuɗɗe. 17 Geŋ iŋkino a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebi Zeremi, yʼede:

18 «Ɗuwo an dʼilliga tarkuuse ki ɗollite môolo ɓaadaŋ a geeger ki Rama‡.

To Rasel§ ti môolo kʼin̰n̰itú,

wo an ti selliyo toŋ ti kʼoyyiso ye, kono in̰n̰itú an tʼinda*.»

Kama ki siiɗo kʼIzirayel

19 Saŋ mozigo Erod yʼinda maŋ, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa yʼuuney Yusup kaŋ suniye a siiɗo Misir, yi di ruute, 20 yʼede: «Ki tʼoozo, ki tʼamɓo ulo ti meedí, kun di kama ki siiɗo kʼIzirayel kono ɗoŋ i dehu tôwwo kʼulo geŋ an tʼinda.» 21 Iŋkino maŋ Yusup yʼa tʼiiziga, yʼa tʼumɓe ulo ti meedí, an di-gime ki siiɗo kʼIzirayel. 22 Aame Yusup yʼiiney a siiɗo kʼIzirayel maŋ, yʼa illiga rabila ki mozigo wede i gili a siiɗo Ziide geŋ, yoŋ ulo ki Erod sundí Arkeleyus. Aame geŋ orgiso tʼa yi ziiɗa kʼettiyo kʼadda siiɗo Ziide me. Maŋ Raa yi di tuuke kuudí kaŋ suniye, tʼume geŋ yʼa iŋgile ki siiɗo Galile. 23 Yʼiideʼŋ yʼa-guune a geeger sundutú Nazaret. Geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebiyagi, yʼede: «Yoŋ an di yʼ waaka wede ti geeger Nazaret.»

3

Kazita ki Zaŋ Batis

(Markus 1.2-6; Lik 3.1-6; Zaŋ 1.19-23)

1 Saŋ ozzinagi kʼita maŋ, Zaŋ Batis geŋ yʼa tʼiide kʼadda balɗa ki siiɗo Ziide wo yʼa iise kazita, yi dʼeesiyo: 2 «Kun ti kama lekkiyaguŋ kono Moziko Raa tʼiina goppoŋ.» 3 Zaŋ geŋ yoŋ wede nebi Ezayi yʼa ruute taayadí ti kaaga, yʼede:

«Ɗoŋ an dʼollige golla ki wedusu yi ɗollite adda balɗa, yi dʼeesiyo:

Kun i tʼokkoŋ urzi Galmeega,

erkiyagí kun i tiʼn okkoŋ ki diine ɗelele*.»

4 Zaŋ geŋ kallayí yʼossiyo an indigo kʼilali ziŋzo, wo ser a tooni ki golmodo. Omɓadí gannoori ti madde. 5 Iŋkino maŋ ɗoŋ ɓaadaŋ ti geeger Zeruzalem, ti siiɗo Ziide gette pay, wo ti siiɗo ere a biza kʼooye Zurden gette pay an dʼettiyo tukki Zaŋ. 6 An tʼooɗibe addaŋ a urzi kʼolɗikadaŋ a ɗaana ɗuwo pay, wo yoŋ yi-tiʼn suyyiso batem adda kʼooye Zurden.

7 Aame Zaŋ yi wulle kane Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ ɓaadaŋ anʼtiyo tuddí kono yʼa tiʼn suyye batem maŋ, yʼan di ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ ulpi aakede maŋkikagi! Wee wee un gize urzi wede kun tʼalɗa ti booro ki Raa ere ettiyo goppoŋ te? 8 Iŋkino maŋ kun iso naabo ere beehiye, geŋ a kize kun ti gime lekkiyaguŋ. 9 Wo kun roote ye adda kʼadduguŋ: “Kaye mugiyey Ibirayim me”, kono kun tʼalɗa ti booro Raa te. Wo kun ollo nʼun di rooto: Ti moŋgali eŋ miŋ, Raa yʼaane yi dʼaɗɗe ɗuwo a tʼise ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim me. 10 Aŋken̰n̰o booro Raa i guute goppoŋ, todʼte aa wede yi tʼumɓe ulpaasi yʼa-dokkiɗa inda ti sondayzaŋ pay: Undumu tuuku yi kʼehiyo in̰n̰i beehiye ye maŋ, an di-ɗekka an di seɗɗa adda kʼuwwo mendí. 11 Nuŋ nʼunni suyyiso batem tʼahu kono a kize kun ti gime lekkiyaguŋ, wo ɗe wede ettiyo kʼitadó geŋ yoŋ toogo yi jiire nuŋ, wo nuŋ ni kʼîide nʼa ki tʼoɗɗipe toɓiyagí ye. Yoŋ yʼunni suyya batem tʼUnde Kamilen̰ wo ti uwwo†. 12 Wo yoŋ yʼa ɗekka booro aakede wedusu yi tʼumɓo munɗa ki solɗe a beezí, yʼa silɗa koɗuwo, in̰n̰i yi-tʼoɓa giiƴe, wo oɗɗo yʼa tʼogga mentú adda kʼuwwo ere i kʼunto ye.»

Suyyiso batem kʼIsa

(Markus 1.9-11; Lik 3.21-22; Zaŋ 1.29-34)

13 Iŋkino maŋ ti siiɗo Galile Isa yʼa iide ki tukki Zaŋ a biza kʼooye Zurden kono Zaŋ yʼa ti yʼ suyye batem. 14 Aame geŋ Zaŋ yʼa dihe yʼa-tooge, wo yi di ruute, yʼede: «Nuŋ miŋ a ni suyye batem kee, ɗe mummino kee ki dʼettiyo ki tukki nuŋ nʼa ki suyye batem me?» 15 Wo ɗe Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Aŋken̰n̰o kee kʼoyyo ki tiʼn suyyi batem, kono tʼurzi en̰n̰o kine in dʼise sulɗi ɗoŋ pay ki diine a-tʼette a naabo ere aa Raa yi dehu.» Iŋkino maŋ Zaŋ yʼa iyye yʼa ti yʼ suyye batem. 16 Aame Isa yi ti yʼ zuyye batem wo yʼaɗɗiya tʼadda kʼahu maŋ, a kaamiki kandaane a tʼihina wo yʼa wulle Unde Raa ti ɗeegu ti kandaane aa deere tʼa di guune a tuddí. 17 Wo ɗuwo an dʼilliga golla ettiyo ti kandaane tʼa ruute, tʼede: «Eŋ Ulo nuuno ni yʼ giyye ɓaadaŋ, ulbó uŋse ti yode me.»

4

Naamiya daggiya kʼIsa

(Markus 1.12-13; Lik 4.1-13)

1 Saŋ maŋ Unde Raa tʼa-di tʼiide Isa kʼadda balɗa kono Meeda siitanɗani tʼa yi naame daggiya. 2 Yʼa likke diɗɗo ada piɗe on̰n̰u ada piɗe daa kʼomɓo, maŋ mosogo tʼa yi ziiɗa. 3 Meeda siitanɗani tʼa dʼiide sirpadí kono tʼa yi naame daggiya, wo ti di ruute, tʼede: «Aame kee Ulo Raa kotto maŋ, kʼelo urzi a moŋgali eŋ a-kime omɓo.» 4 Wo Isa yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Koŋ te mʼollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Lekkiyo wedusu todʼte tʼurzi kʼomɓo bizí ɗaŋŋal ye, wo tʼurzi kʼono ɗoŋ pay aɗɗiya ti bize Raa*.”»

5 Tiŋ geŋ Meeda siitanɗani tʼa-di tʼiide Zeruzalem geeger ere kamilen̰, tʼa-ti yʼ ziipe tʼekki Ɓoy Raa a ume wede awwa, 6 wo ti di ruute, tʼede: «Aame kee Ulo Raa kotto maŋ, tʼawwa geŋ kʼolɗi kʼa zabba siiɗo, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Raa yʼan di roota maaleekiyagí kono kee,

wo an gi di seeɗa beezaŋ

kono kʼa tʼalɗa zoŋɗá a ki tʼoggo ekki mokkolo ye†.”»

7 Isa yi di ruute, yʼede: «Mʼollo, ono eŋ an riiŋe sey ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Kee Galmeega Raazá ki yʼ naame ye‡.”»

8 Saŋ maŋ Meeda siitanɗani tʼa-di tʼiide sey kʼekki mokkolo sohoro a jiire, wo ti di gizite moziko duniya pay ti laalatú, 9 wo ti di ruute, tʼede: «Sulɗi eŋ nʼa di tʼela pay a kee, aame ki-dikka wo kʼo uttila maŋ.» 10 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Meeda siitanɗani, mi leɗɗo ti tuddó me! Mʼollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Kee kʼottilo a Galmeega Raazá, wo geŋ a yode ɗaŋŋal ki naabo me§.”» 11 Aame geŋ Meeda siitanɗani tʼa yʼiili. Saŋ maŋ maaleekiyagi an a dʼiide sirpadí wo an i di naabiya.

Eesiyo naabo kʼIsa a siiɗo Galile

(Markus 1.14-15; Lik 4.14-15)

12 Isa yʼilliga Zaŋ Batis an ti yʼ ziiɗa daŋgay maŋ, aame geŋ yʼa tʼiide ki siiɗo Galile. 13 Yʼiiney maŋ yʼa ki likke ye a Nazaret me, yʼa iŋgile yʼa likke a Kapernayim, geeger ere a biza bar ki Galile adda siiɗo Zabiloŋ ti Nepitali. 14 Geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ nebi Ezayi yi ruute ti kaaga, yʼede:

15 «Kune ɗoŋ siiɗo Zabiloŋ ti Nepitali,

goppoŋ ti biza bar ki Galile, ti dar kʼooye Zurden ki kese peeɗo kʼooriyo,

siiɗo Galile gette, i lekkiyo kane ɗoŋ Yawudiyagi ye.

16 Kane ɗoŋ i lekkiyo adda zimolo geŋ

an wulle toore Raa.

Kane ɗoŋ i lekkiyo adda kʼundiso kʼunto geŋ

toore Raa yʼan da tʼan gili*.»

17 Tʼume geŋ Isa yʼa iise kazita kʼono, yi dʼeesiyo: «Kun ti kama lekkiyaguŋ kono Moziko Raa tʼiina goppoŋ.»

Sanalliyagi ɗoŋ ki poone

(Markus 1.16-20; Lik 5.1-11)

18 Onniyo soo Isa yi sooru a biza bar ki Galile, maŋ yi dʼuune zemɓa sire, Simo wede an yi waaku sundí soo te Piyer, ti leemadí Andire. An kakkiya lebiɗo kʼadda bar kono kane naabadaŋ sawwiya puuni. 19 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ni daani, wo nuŋ nʼun diʼn isa ɗoŋ dehutu ɗuwo kono an dʼetto kʼurzizó.» 20 A kaamiki lembiɗagaŋ an dʼiili, an di yʼ diine. 21 Tiŋ geŋ Isa yʼa iide ki ɗaana maŋ, yi dʼuuney zemɓa sire ti doolo, Zak ti leemadí Zaŋ in̰n̰i Zebede, kane adda tooko ti meegaŋ Zebede an okkime lembiɗagaŋ. Maŋ Isa yʼa tiʼn wiike. 22 A kaamiki, tooko ti meegaŋ an dʼiili wo kane an di yʼ diine.

Isa ti ɗoŋ duuru

(Markus 1.39; Lik 4.44; 6.17-18)

23 Saŋ maŋ Isa yi soorutu adda siiɗo Galile gette pay, yi dooyisito ɗuwo adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, yʼan kazita Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa wo yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ pay eeni wo a ɗoŋ pay an dʼede ita kʼeeni tuuku toŋ maŋ. 24 A naabadí gette, Isa sundí tʼa iile adda siiɗo Siiri gette pay, iŋkino maŋ ɗuwo an i-dʼettiyo ti kane ɗoŋ pay an dʼede ita kʼeeni tuuku toŋ maŋ wo ti ɗoŋ eeni yi tiʼn dabirsa ɓaadaŋ, aakede: ɗoŋ an dʼede siitanɗani a eedaŋ, ti ɗoŋ an dʼede amputput wo ɗoŋ ruŋguyuŋ. Geŋ Isa yʼan dʼeliyo beeko. 25 Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼ daaniya, wo kane geŋ an iido ti siiɗo Galile, ti siiɗo sundutú Geegiryagi Koomat, ti geeger Zeruzalem, ti siiɗo Ziide wo ti dar kʼooye Zurden ki kese peeɗo ge-koliyo.

5

Uŋsuwo ere ki kotto

(Markus 3.13; Lik 6.12-13,20)

1 Aame Isa yi wulle ɗoŋ duuru ɓaadaŋ gen̰n̰o maŋ, yʼa di gili eego kesse yʼa-guune. Kane sanalliyagí an a-tʼiide kʼume yode, 2 maŋ yʼa tʼihina bizí, yʼan diʼn iise dooyiso, yʼede:

3 «Uŋsuwo a kane ɗoŋ i ki tʼîide an ki tʼamɓe eedaŋ a ɗaana Raa ye, kono Moziko Raa todʼte ki kane.

4 Uŋsuwo a kane ɗoŋ i môolo, kono kane geŋ Raa yʼa tiʼn sella.

5 Uŋsuwo a kane ɗoŋ biza kʼulbaŋ tasse, kono kane geŋ an tʼooney siiɗo ere Raa yi ruute yʼan tʼeley.

6 Uŋsuwo a kane ɗoŋ mosogo wo ôrme a urzi lekkiyo ere ki diine aa Raa yi dehu, kono kane geŋ mosigadaŋ ti ôrmayaŋ Raa yʼan tiʼn tʼîda.

7 Uŋsuwo a kane ɗoŋ an isiyo adde koɗuwo a ɗuwo, kono kane geŋ Raa yʼan dʼisa adde koɗuwo kay.

8 Uŋsuwo a kane ɗoŋ ele tuddaŋ pay a Raa, kono kane geŋ Raa an di yʼ wolley.

9 Uŋsuwo a kane ɗoŋ i dehu urzi toose yʼa koone a diine ɗuwo, kono kane geŋ Raa yʼanni waaka in̰n̰izí.

10 Uŋsuwo a kane ɗoŋ an i dabirsa kono an isiyo munɗa wede ki diine aa Raa yi dehu, kono Moziko Raa todʼte ki kane.

11 Uŋsuwo a kune aame ɗuwo an unni kalɗita, an unni dabirsa wo an lohito ita kʼono ɗoŋ pay ulpi a egguŋ, kono kun ziipe adduguŋ a nuŋ. 12 Kune ulbuguŋ un iso uŋse, kun lekko tʼuŋsuwo kono munɗa wede Raa yi dehu yʼun tʼeley geŋ, yoŋ ɓaadaŋ yʼunni delliyo a kandaane. Geŋ iŋkino kay anʼni dibire nebiyagi ɗoŋ ti kaaga i tʼiŋgile ti kune me.»

Sumade wo toore

(Markus 9.50; 4.21; Lik 14.34-35; 8.16; 11.33)

13 «Kune aakede sumade ki duniya, wo ɗe aame sumade geŋ uŋsuwadaŋ i tʼize umbo maŋ, kaŋ mummino kʼan ise uŋse sey me? Kane geŋ uŋse ye, ki sebbiyo mendaŋ a disse, ɗuwo an dʼon̰ƴilse.

14 Kune aakede toore ki ɗoŋ duniya. Aame an iiziga geeger eego kesse maŋ, i ki tʼombiɗa ye. 15 Wo aame kʼa tʼuyye pitila maŋ, kʼa ki tʼossibe bogoro ye. Ki too maŋ kʼa ti doɗɗe tʼawwa, kono todʼ tʼa toore a kane ɗoŋ pay adda ɓoy. 16 Geŋ iŋkino kay, kune toŋ kun di toore a ɗaana ɗuwo me, kono aame an wulla naabaguŋ ere beehiye kun isiyo gettiyo maŋ, an di tʼimma Meeguguŋ Raa a kandaane.»

Dooyiso a urzi kʼoogoro

17 «Kun elkiyo miŋ nuŋ nʼiido kono oogoro Muusa ti dooyiso nebiyagi, nʼa tiʼn tʼîde ko? Aha! Nuŋ nʼiido kono nʼa ki tiʼn tʼîde ye, wo nʼiido nʼa-tʼise itadaŋ a tʼaɗɗe keren̰. 18 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ki poone kandaane ti siiɗo an tʼeŋgila geŋ, tʼadda kʼoogoro ette ise arku raaŋiya soo wede n̰eŋku a jiire, ise guttiye soo toŋ i ki dagga ye, geŋ iŋkino bini sulɗi pay geŋ an tʼeŋgila. 19 Kono kamo, wede tuuku urzi kʼoogoro wede n̰eŋku a jiire geŋ yi ti yʼ diipiɗa wo yi duuya ɗuwo an dʼise iŋkino maŋ, yode geŋ Raa yʼa ti yʼ ɗeega n̰eŋku a ceera a Mozikadí me. Wo ɗe wede tuuku urziyagi kʼoogoro geŋ yi tiʼn sooru eego wo yi dooyiso ɗuwo an dʼise iŋkino kay maŋ, yoŋ geŋ Raa yʼa yʼisa goole a Mozikadí me 20 Kono kun ollo, nʼun di rooto: Aame lekkiyaguŋ ere ki diine gette, ti ki jiira ere ki ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ ye maŋ, ki kotto Moziko Raa kun ki tʼetta ye.»

Dooyiso a urzi kulkuwo

(Markus 11.25; Lik 12.57-59)

21 «Kune kun illiga an ruute a moŋgiɗagiŋ ti kaaga, anʼde: “Ki tôwwo wedusu mirsi ulu*”, soŋ anʼde: “Wede yʼîida bakadí mirsi maŋ, yoŋ geŋ an di-tʼetta kʼume booro†.” 22 Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto: Wede tuuku yi ti kulkuwa ti leemadí maŋ, yoŋ geŋ an di-tʼetta kʼume booro. Wede yi gilɗa leemadí: “Ulsu!” maŋ, yoŋ geŋ booradí a ɗaana deero ɗoŋ booradiŋ. Wede yi gilɗa leemadí: “Maade!” maŋ, yoŋ geŋ an ti yʼ seɗɗa adda kʼuwwo ere ki dabar. 23 Aame ɗe kee kʼette eliyo seɗeke kʼadda Ɓoy Raa, wo a ume seɗeke geŋ kʼilke leemadá i-dʼede kulkuwo ti kee maŋ, 24 seɗikadá ki oolo a ume gen̰n̰o, kʼokko ki yʼoonoy leemadá me, kun tʼokkiƴi ɗoo miŋ, saŋ kʼa-kami kʼa tʼela seɗikadá a Raa kollo.

25 Aame ti leemadá un ede ono, wo kune a urzi kun ette kʼume wede booro ɓotto geŋ, ti yode ono kun tiʼn ôodo. Para maŋ leemadá geŋ yʼa-da tʼiida kʼume wede booro maŋ, wede booro yʼan gi di tʼeley a bey kʼasigiryagi, wo kane an ki ti tʼeley daŋgay. 26 Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Tʼume geŋ ki ki tʼaɗɗa ye, daa ki munɗa wede an dehu kʼan ki yʼela pay ye maŋ, tammiyagi ɗoŋ sun̰n̰i sun̰n̰i toŋ an a-kʼoola ye.»

Dooyiso a urzi moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú

(Matiye 18.8-9; Markus 9.43,47-48)

27 «Kune kun illiga an ruute ti kaaga, anʼde: “Ki moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu‡.” 28 Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto: Wede tuuku yi wulla ere bakadí wo addí i iɓa a tode maŋ, yoŋ geŋ adda kʼaddí aa yi-tʼudige baa. 29 Aame ɗe ersadá kʼammade tʼa-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa tʼooɗo mentú kʼa seɗɗo dokki ti kee. Beehiye i jiire a kee, moka soo ki tuddá i digge bee miŋ, tuddá pecek an ki ti seɗɗey adda kʼuwwo. 30 Wo aame ɗe beezá wede kʼammade yʼa-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa-ɗekko mendí kʼa seɗɗo dokki ti kee. Beehiye i jiire a kee, moka soo ki tuddá i digge bee miŋ, tuddá pecek ti-tʼettey kʼadda kʼuwwo.»

Dooyiso a urzi peeriyo

(Matiye 19.7-9; Markus 10.4-5,10-12; Lik 16.18)

31 «Soŋ an ruute ti kaaga, anʼde: “Aame wede yi-peere eddí maŋ, yi di ɗekke mattup ki peeriyo yi di tʼele a beytú i-kaza todʼte peeriyo§.” 32 Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto: Ki peeriyo kʼerewo ulu, wo wede yi peere eddí geŋ, aame ti moone ti kule bakatú ɗaŋŋal! Para maŋ yi ti peeriyo geŋ, yi ti tʼeliyo a moone ti kule bakatú, aame todʼ ti ziiɗa maŋ. Wo wede i seeɗa erewo ere peeriyo gette, Raa yi yi wolliyo yoŋ wede i moone tʼere bakadí.»

Dooyiso a urzi nâamiya tudde

33 «Kune kun illiga sey an ruute a moŋgiɗagiŋ ti kaaga, anʼde: “Munɗa wede kʼa ti nîime tuddá geŋ, ki tʼooɗiba eedá ye, kʼa ti yʼ ɗaŋgo munɗa wede kʼa ti nîime tuddá a ɗaana Galmeega Raa geŋ me*.” 34 Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto: Kun nâama tudduguŋ ye tak: Ti kandaane kun nâama tudduguŋ ye, kono yoŋ geŋ kaakido moziko Raa. 35 Ti siiɗo kun nâama tudduguŋ ye, kono todʼte ume yi dʼoɓe zoŋɗí. Ti Zeruzalem kun nâama tudduguŋ ye, kono todʼte geeger ki Raa mozigo goole. 36 Ti egguŋ toŋ kun nâama tudduguŋ ye, kono wedusu geŋ ililso kʼeedí soo toŋ yi kʼaane yi ki tʼise tuwarwa ye gammilawa ye. 37 Aame munɗa kun isa maŋ, kunʼde “Eyye, ay isa” ɗaŋŋal, wo munɗa kun kʼisa ye maŋ, kunʼde “Aha, ay kʼisa ye” ɗaŋŋal. Ono ɗoŋ kun rootiyo ti doolo geŋ ettiyo tʼurzi Mohita kʼolɗiko.»

Dooyiso a urzi kama kʼolɗiko ere an a ize

(Lik 6.29-30)

38 «Kune kun illiga an ruute ti kaaga, anʼde: “Wede yi tuuka ersa bakadí maŋ, ki yode an i di tooka kay, wede yi tʼiira sinta bakadí maŋ, ki yode an i di tʼoora kay†.” 39 Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto: A wede yʼa ize ulsu geŋ, kee ki-ti dooze ye. Aame wede yi ki diin̰e a toɓɓisadá kʼammade ki bita maŋ, ki kama toɓɓisadá ere ki geelo toŋ yʼa ki ti daan̰a. 40 A wede i dehu yʼa-di tʼette kʼume wede ɗekkiyo booro kono yʼa tʼamɓa kallayá wede n̰eŋku tʼadda maŋ, ki-oolo kallayá wede goole toŋ yʼa tʼamɓo pây. 41 Aame wede yi-kʼisiyo ki toogo i-dʼede attiɗi yi dehu kʼa di yʼ tʼigibo suma kuɓɓaara soo maŋ, kʼa yʼagiba kuɓɓaara sire. 42 Wede yi tondiyo munɗa ti beezá maŋ, ki eelo, wo wede yi tondiyo see ti beezá maŋ, ki-tooge ye.»

Kun geyyo ɗoŋ kʼaduguŋ

(Lik 6.27-28,32-36)

43 «Kune kun illiga an ruute ti kaaga, anʼde: “Ki geyyo bakadá‡ wo aduzá ki koogor.” 44 Wo ɗe kun ollo, nuŋ nʼun di rooto: Kun geyyo kane ɗoŋ ti kune adu, wo kun tondo Raa ki ɗoŋ unni dabirsa. 45 Aame kun isiyo iŋkino maŋ, kun tʼisa in̰n̰i ki Meeguguŋ Raa a kandaane. Ɗerec, yoŋ yi koliyo peeɗadí a tukki ɗoŋ bundiɗi wo a tukki ɗoŋ beehiye pây, yi koppiyo mizzi a ɗoŋ ki diine wo a ɗoŋ ki diine ye pây. 46 Aame kun geyyiso ɗoŋ unni geyyiso ɗaŋŋal maŋ, munɗa wede Raa yi dehu yʼun tʼeley geŋ kun di yʼ tʼooney ɗey ko? Ɗerec, ɗoŋ seɗɗu jibaaye kane batum toŋ an isiyo iŋkino kay. 47 Aame kun eesiyto zemɓaguŋ ɗaŋŋal maŋ, geŋ munɗa wede ki kune i tʼîhina siidí too me ti ɗoŋ oŋgo me? Ɗerec, kane ɗoŋ Yawudiyagi ye batum toŋ an isiyo iŋkino kay. 48 Iŋkino maŋ kun tʼiso ɗoŋ ɗerec ki diine baa, aakede Meeguguŋ Raa a kandaane toŋ yoŋ ɗerec ki diine.»

6

Dooyiso a urzi kʼeliyo a ɗoŋ an kʼede munɗa ye

1 «Kun koona mentikagi kono a urzi daaniya Raaguŋ geŋ, kun ise bitin̰ bitin̰ a ɗaana ɗuwo an un gi diʼn wolle ye. Para maŋ munɗa wede Meeguguŋ Raa a kandaane yi dehu yʼun tʼeley geŋ, kun ki yʼ tʼoone ye. 2 Iŋkino aame ki-tʼele munɗa a wede i-kʼede munɗa ye geŋ, ki koppe darru ye, aakede ɗoŋ bizaŋ sire sire ge dʼisiyo a urziyagi geeger wo adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso. An isiyo iŋkino kono ɗuwo an diʼn tʼimme. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kane geŋ munɗa wede an dehu an tʼoona a naabadaŋ, an yʼuune baa. 3 Wo ki kee, aame ki-tʼele munɗa a wede i-kʼede munɗa ye ti beezá wede kʼammade maŋ, beezá wede ki geelo batum yʼa ki suune ye. 4 Iŋkino maŋ munɗa wede kʼele geŋ yʼa lekke ombiɗe, wo Meegá Raa yi wolliyo munɗa wede kʼisiyo kaŋ ombiɗe geŋ me. Iŋkino munɗa wede Raa yi dehu yʼa di tʼele geŋ, kʼa yi tʼooney.»

Dooyiso a urzi tondiyo Raa

5 «A urzi tondiyo Raa geŋ, kun ise aakede ɗoŋ bizaŋ sire sire ge dʼisiyo ye. Kane an geyyiso tondiyo Raa kaŋ ôhire adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso wo a urziyagi kʼokkime, kono ɗuwo an diʼn wolle. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kane geŋ munɗa wede an dehu an tʼoona, an yʼuune baa. 6 Wo ki kee, aame ki dehu kʼa tonde Raa maŋ, ki tʼodo adda biino moonizá, biza kʼa-tʼappa wo kʼa tondo Meegá Raa yoŋ ede a ume ombiɗe geŋ me. Wo Meegá Raa yi wolliyo munɗa wede kʼisiyo kaŋ ombiɗe me. Iŋkino munɗa wede Raa yi dehu yʼa di tʼele geŋ, kʼa yi tʼooney.

7 Aame kun tondiyo Raa maŋ, ono kunʼni ɗoolite ye, aakede kane ɗoŋ Yawudiyagi ye ge dʼisiyo me, kono an elkiyo an bobbiso ɓaadaŋ geŋ Raa yʼan olliga. 8 Iŋkino kun dooze kane ye, kono Meeguguŋ Raa yi suune munɗa wede kun dehu a urzi lekkiyaguŋ, ki poone kun di yʼ tonda geŋ me. 9 Iŋkino maŋ kun tondo Raa kino:

Meegey wede a kandaane,

kee kʼiso ɗuwo pay an di suune kee Raa kamilen̰,

10 Mozikadá kʼa-di tʼedi.

Munɗa wede addá i dehu kʼaase a siiɗo ette, ki yʼiso aakede ki dʼisiyo a kandaane.

11 Aŋki kee kʼay eeli omɓadey ere ay di tʼîde.

12 Kʼay tʼisi tambobino a munɗa wede ulsu ay ize a kee,

aakede kaye toŋ ay an tʼize tambobino a kane ɗoŋ ay ize munɗa ulsu kay.

13 Kʼaynʼooli adda naamiya daggiya i ceera eedey ay tʼetta adda kʼolɗiko ye,

wo ɗe kʼay tiʼn aɗɗi ti bey Mohita kʼolɗiko.

[Geŋ moziko, toogo wo tamma, kane pay ki kee ki daayum. Eyye.]

14 Iŋkino maŋ, aame a ɗoŋ a ti doopiɗe a onamguŋ geŋ tambobino kun an tʼisiyo maŋ, Meeguguŋ Raa a kandaane toŋ, yʼun tʼisa tambobino kay a munɗa wede kun a ti doopiɗe me. 15 Wo ɗe aame a ɗoŋ a ti doopiɗe a onamguŋ geŋ tambobino kun an kʼisiyo ye maŋ, Meeguguŋ Raa toŋ yʼun kʼisa ye kay tambobino a munɗa wede kun a ti doopiɗe me.»

Dooyiso a urzi lekkiyo daa kʼomɓo

16 «A lekkiyaguŋ onniyo muno kun lekkiyo daa kʼomɓo geŋ, kun ti yʼise ume kʼedaguŋ zimolo aa ɗoŋ bizaŋ sire sire ge dʼisiyo ye. Kane an tiʼn n̰eeriyo edayaŋ kono ɗuwo an diʼn wolle kane onniyo muno an lekkiyo daa kʼomɓo. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kane geŋ munɗa wede an dehu an tʼoona, an yʼuune baa. 17 Wo kee aame onniyo muno ki lekkiyo daa kʼomɓo maŋ, edayá ki tʼopilo wo eedá kʼa tʼassigo egey, 18 kono ɗuwo an ki di suune ye kee onniyo muno ki lekkiyo daa kʼomɓo me. A suune Meegá Raa ɗaŋŋal yoŋ ede a ume ombiɗe geŋ me, wo yoŋ Meegá Raa yi wolliyo munɗa wede kʼisiyo ombiɗe me. Iŋkino munɗa wede Raa yi dehu yʼa di tʼele geŋ, kʼa yi tʼooney.»

Laale wede a kandaane

(Lik 12.33-34)

19 «Kun tʼokume ye laale a siiɗo ette, kono a eŋ amma ti dibe an tʼooma pay, a eŋ ɗoŋ kʼoogire an di tooka ti ɓoy wo an di sika. 20 Ki too maŋ kun okumo laale a kandaane, a ummey amma ti dibe umbo, a ummey ɗoŋ kʼoogire umbo a-tooka ɓoy wo an di sika me. 21 Ɗerec, a ume wede laalayá yi lekkiyo geŋ, addáʼŋ toŋ aŋgen̰n̰o.»

Toore ki tudde

(Lik 11.34-36)

22 «Eda kane aa pitila ki tudde. Aame edayá kane bee maŋ, tuddá pay gette adda toore. 23 Wo aame edayá geŋ kane bee ye maŋ, tuddá pay gette adda zimolo. Iŋkino aame toore wede a-dʼede geŋ i tʼize zimolo maŋ, geŋ kee adda zimolo ere dil baa.»

Naabo a galmaawi sire umbo

(Lik 16.13)

24 «Wenɗa soo toŋ umbo a aane a naabe ti galmaawi sire me, ise maŋ soŋ yʼa yʼolmiɗa wo yʼa-geyye soo me, wo ise maŋ yʼa di kette ti wede soo me wo soŋ yʼa yi kiigira. Kun kʼaane kun ki ti daane ye, urzi Raa wo urzi soŋko sirwaŋ pay me.»

Zaapu kʼadde a Raa

(Lik 12.22-31)

25 «Geŋ kono kʼiŋkino nʼun di rooto: Kune a lekkiyaguŋ ulbuguŋ un tʼooɗe ye a urzi kʼomɓo wo a urzi soɓo me, ise a urzi kʼossiyo ere ki tudduguŋ toŋ maŋ. Ki kotto lekkiyaguŋ ere kun lekkiyo ette ti jiire omɓo, wo tudduguŋ ti jiire ossiyo. 26 Kun wollo emɓi, an ki korso ye, an kʼayɗu ye wo an kʼokimso mudu adda giiƴagi ye, wo Meeguguŋ Raa a kandaane yi diʼn moɗɗiyo. Wo kune ki kotto kun i jiire kane geŋ taŋ ɓaadaŋ! 27 Wee wee ti diinaguŋ, ti ulbe kʼooɗiyo wede i-dʼede geŋ, yʼaane yʼa dʼaagila ti keɗise soo onniytagi ɗoŋ ki lekkiyadí a duniya eŋ me?

28 Wo ɗe ki moo me ulbuguŋ un dʼooɗiyo a ossiyo me? Kun wollo bobbo soole adda balɗa gette, ti dʼohire, ti ki naabiya ye, ti kʼisiyo kallagi ye. 29 Wo kun ollo, nʼun di rooto: Mozigo Salamoŋ toŋ ti laale wede pay i-dʼede geŋ, yi kʼusse ye kalle wede majjaane aakede bobbo soole soo toŋ maŋ. 30 Iŋkino Raa yi-ti yʼossiyo soole wede adda balɗa aŋki kuti kutin̰, wo soggo an tʼoggiyo adda kʼuwwo mendí. Geŋ taŋ miibi a ceere Raa yʼun diʼn osse kune batum me! Ki kotto kune zaapu kʼadduguŋ a Raa baata. 31 Iŋkino maŋ kune ulbuguŋ un tʼooɗe ye, adda kʼadduguŋ kun roote ye: “Ay dʼooma moo me?”, “Ay siɓa moo me?” wo “Ay dʼossa moo me?” me. 32 Sulɗi pay geŋ, daayum iʼni dehutu kane ɗoŋ pay i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye gen̰n̰o. Wo Meeguguŋ Raa a kandaane geŋ, yoŋ yi suune sulɗi geŋ kunʼni dehu a urzi lekkiyaguŋ me. 33 Ki too maŋ kun deho ki poone Moziko Raa wo urzi lekkiyo ere ki diine aa Raa yi dehu, wo saŋ sulɗi pay geŋ yʼun diʼn tʼela kay. 34 Iŋkino maŋ kune ulbuguŋ un tʼooɗe ye a munɗa wede ki soggo me, kono onniyo ere ki soggo gette todʼte tʼonniyatú. Onniyo ere soo dabaratú i-tôwwo kʼettú kʼettú.»

7

Ki ɗekke booro a tukki bakadá ye

(Lik 6.37-38,41-42)

1 «Kun ɗekke booro a tukki wede tuuku toŋ maŋ ye, geŋ Raa toŋ yi ki ɗekka booro egguŋ ye. 2 Ɗerec, tʼurzi wede kun ɗekkiyo booro a tukki ɗoŋ oŋgo geŋ, Raa toŋ yʼa ɗekka booro egguŋ, wo dooziyo ere kun dooziyo a ɗuwo gette, Raa toŋ yʼun ti dooza a kune iŋkino kay. 3 Ki moo me ki wolliyo un̰umu wede adda kʼersa leemadá, wo undumu wede adda kʼersadá ki gi di yʼowwiyo ye me? 4 Ɗe mummino kʼa aane ki di roote a leemadá, kʼa tʼeese: “Kʼoolo nʼa di tʼamɓo un̰umu wede adda kʼersadá en̰n̰o”, wo kaciŋ kee a-dʼede undumu adda kʼersadá me? 5 Kee wede biza sire sire, ki tʼamɓo undumu wede adda kʼersadá ɗoo, iŋkino kʼa wolla keren̰, saŋ kʼa tʼamɓa un̰umu wede adda kʼersa leemadá kollo.

6 Munɗa wede kamilen̰ a ɗaana Raa geŋ a gede ki-tʼele ye, para maŋ yʼaa kima ki tuddá yʼa ki ti kʼahita. Ɗogoro ere zooyatú oon̰e gette kun seɗɗa a ɗaana kinzir ye, para maŋ tode gette yʼa-tʼon̰ƴilsa mentú.»

Kun tondo ti bey Raa kun tʼoona

(Lik 11.9-13)

7 «Kun tondo wo munɗa an un tʼeela, kun dehito wo kun tʼoona, kun koppo biza wo an un di-tʼihina. 8 Wede tuuku yi tondiyo maŋ, munɗa an i-dʼeliyo, wede yi dehutu maŋ, yi dʼooniyo, wo wede yi koppiyo biza maŋ, an i di tʼohine. 9 Wee wee ti diinaguŋ aame ulí yi tunde omɓo maŋ, yi di tʼele mokkolo me? 10 Koo yi tunde puuniso maŋ, yi di tʼele miipo me? Aha umbo! 11 Iŋkino maŋ kune ɗoŋ adduguŋ ulpi toŋ, kun suune eliyo sulɗi ɗoŋ majjanɗani a in̰n̰iguŋ. Wo geŋ taŋ miibi a ceere Meeguguŋ Raa a kandaane yʼaane yʼan tʼele sulɗi ɗoŋ majjanɗani a ɗoŋ i yi tondiyo me!

12 Sulɗi ɗoŋ pay kun dehu ɗuwo an un dʼise geŋ, a kane toŋ kun an iso iŋkino kay. Geŋ iŋkino ita kʼono ɗoŋ pay an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ ki nebiyagi me.»

Urzi sire

(Lik 13.23-24)

13 «Kun tʼodo ti biza perƴeƴe. Ɗerec, biza goole geŋ yoŋ urzi wede sooruzí i kʼoon̰e ye, yʼa-da tʼette kʼume daggiya, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an aɗɗiya tʼurzi gen̰n̰o. 14 Ki kotto biza perƴeƴe geŋ, yoŋ urzi sooruzí oon̰e, yʼa-da tʼette kʼume lekkiyo ere ki daayum, wo ɗoŋ baata aɗɗiya tʼurzi geŋ me.»

Undumu ti in̰n̰izí

(Matiye 7.16-17; Lik 6.44-45)

15 «Kun koona mentikagi ti ɗuwo ɗoŋ an ti tʼisiyo tuddaŋ aa nebiyagi. Anʼtiyo tudduguŋ kane tasse aa damɓami, wo kaciŋ tʼadda kʼaddaŋ kane bundiɗi aa sullibagi. 16 Geŋ kane kun diʼn suune a urzi sooruzaŋ. In̰n̰i kʼinda bin̰ ekkʼundumu kʼahimagi ki ki rakke ye, ise in̰n̰i tormo toŋ ekki woskani ki ki rakke ye. 17 Iŋkino undumu tuuku beehiye yʼa tʼehe in̰n̰izí toŋ beehiye, wo undumu wede ulsu yʼa tʼehe in̰n̰izí toŋ ulpi. 18 Undumu wede beehiye yi kʼaane yi ki tʼehe in̰n̰i ulpi ye, wo undumu wede ulsu yi kʼaane yi ki tʼehe in̰n̰i beehiye ye. 19 Undumu tuuku yi kʼehiyo in̰n̰i beehiye ye maŋ, yoŋ geŋ an di ɗekka an di seɗɗa adda kʼuwwo mendí. 20 Geŋ iŋkino ɗuwo ɗoŋ an ti tʼisiyo tuddaŋ kane nebiyagi kaciŋ nebiyagi ye geŋ, kun diʼn suune a urzi sooruzaŋ.»

Ɗoŋ etta ɗaana Raa

(Lik 6.46; 13.27)

21 «Kane ɗoŋ an ni waaku: “Galmeegey, Galmeegey” geŋ, pay an ki tʼetta ye kʼadda Moziko Raa te. Wo etta kane ɗoŋ isiyo munɗa wede Meego Raa a kandaane yi dehu ɗaŋŋalaŋ. 22 A onniyo booro gette ɗoŋ ɓaadaŋ an o di roota, an tʼeesa: “Galmeegey, Galmeegey, ki kotto ti sundá ay ruutito ono ɗoŋ Raa yʼigibo, ti sundá ay dʼilmito siitanɗani, ti sundá ay dʼizito sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ ɗe me!” 23 Iŋkino maŋ nʼan di roota keren̰, nʼa tʼeesa: “Kune toc aŋ wenɗa nʼun kiʼn zuune ye. Kun ti leɗɗo dokki ti tuddó me, kune ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi!”»

Ɓoyɗi sire

(Lik 6.47-49)

24 «Iŋkino wede tuuku yʼollige ono ɗoŋ ni rootiyo en̰n̰o wo yi sooru eego maŋ, yoŋ geŋ yi deeƴiso aa wede i-dʼede elkiso yʼa tʼiiziga ɓoozí eego paŋgiragi. 25 Mizzi yʼa guppe ti maaye ɓaadaŋ, oyɗayi an dʼûunite i palɗita waawiye. Maaye ti bormo geŋ an di ŋiiƴa ɓoy gen̰n̰o wo yʼa kʼiire ye, kono yoŋ itadí an ziipe ekki paŋgiragi. 26 Wo ɗe wede tuuku yʼollige ono ɗoŋ ni rootiyo en̰n̰o wo yi ki sooru eego ye maŋ, yoŋ geŋ yi deeƴiso aa wede elkisadí umbo yʼa tʼiiziga ɓoozí a dolso. 27 Mizzi yʼa guppe ti maaye ɓaadaŋ, oyɗayi an dʼûunite i palɗita waawiye. Maaye ti bormo geŋ an di ŋiiƴa ɓoy gen̰n̰o wo a ruuge pay.»

Isa yi dooyiso tʼurzi kʼaaye?

(Markus 1.22; Lik 4.32)

28 Isa yʼa ti ɗiŋge dooyiso gettiyo maŋ, kane ɗoŋ duuru dooyisadí gette tʼan diʼn ziiɗa, 29 kono yoŋ yi dooyiso ti toogo suuniyo ere ki yode batum, wo aakede ki ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ge ki dooyiso ye.

8

Eliyo beeko a wede bitiɗe

(Markus 1.40-44; Lik 5.12-14)

1 Isa yi ti ɗiige tʼekki kesse maŋ, ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼ diine. 2 Iŋkino maŋ i dʼede wede bitiɗe yʼa dʼiide sirpa kʼIsa, yʼa-dikke a ɗaanadí wo yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ki dehu maŋ, kʼo eli beeko nʼa tʼise kamilen̰ a ɗaana Raa.» 3 Maŋ Isa yʼa igibe beezí yʼa yi butte, wo yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ni dehu, ki tʼiso kamilen̰!» A kaamiki bitiɗayí a n̰ukkiɗe, yʼa tʼize kamilen̰. 4 Wo Isa yi di ruute, yʼede: «Kʼollo koɗuwo, a munɗa wede ize eŋ a wenɗa soo toŋ ki rootey ye! Wo ɗe kʼodo deddet ki-ti kazoy tuddá a wede seɗeke yʼa ki ti wolley, wo kʼa eloy munɗa ki seɗeke aa Muusa yʼa ruute adda kʼoogoro in dʼise*, kono ɗoŋ pay an di wolle kee kʼuune bee.»

Zaapu kʼadde ki goole kʼasigiryagi

(Lik 7.1-10; Zaŋ 4.46-54)

5 Isa yʼette kʼadda geeger Kapernayim geŋ, i dʼede goole kʼasigiryagi meeda ki Romeŋ, yʼa dʼiide sirpa kʼIsa wo yi-dʼoɓe bey, yʼede: 6 «Galmeeʼki nuŋ, wede naabadó eeni, tuddí i tʼinda moone a ɓoy, yi dabirsa ɓaadaŋ.» 7 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼa etta ni-tʼeley beeko te.» 8 Wo goole kʼasigiryagi yi diʼn gime onamí, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, nuŋ ni kʼîide ye kʼa ette ki ɓoozó me. Wo tʼeŋ miŋ ki rooto munɗa soo kono wede naabadó yʼa tʼoone bee. 9 Iŋkino nuŋ batum nʼottilso a ɗoŋ deero tʼeedó wo i dʼede asigiryagi ɗoŋ nuŋ goole tʼeedaŋ. Aame ni rootiyo a wede soo: “Kʼodo!” maŋ, geŋ yi dʼeŋgilso. Aame ni rootiyo a wede doolo: “Kʼedi!” maŋ, geŋ yi dʼettiyo. Wo aame ni rootiyo a ɓulayó: “Naabo ette ki-tʼiso!” maŋ, geŋ yi-ti tʼisiyo.» 10 Aame Isa yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, yʼa ziiɗa giggirí wo yʼan di ruute a ɗoŋ duuru ɗoŋ i yi daaniya geŋ, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Adda siiɗo kʼIzirayel ette wenɗa soo toŋ ni kʼuune ye, wede a zaape addí a Raa aa yode kino eŋ me. 11 Wo kun ollo, nʼun di rooto sey: Ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼetto ti kese peeɗo ge-koliyo wo ti kese peeɗo kʼooriyo, an di kooney an dʼoomey kaŋ soo adda Moziko Raa ti Ibirayim, Isaaka wo Yakup. 12 Wo ɗe kane Yawudiyagi ɗoŋ toc ooma Moziko Raa geŋ, ɗoŋ oŋgo an tiʼn sebbey ti paate adda zimolo, ume wede ki ɗollite môolo wo kʼaaɗumu sina.»

13 Maŋ Isa yi di ruute a goole kʼasigiryagi, yʼede: «Ki-kama ki ɓoozá. Kono ki ziipe addá a nuŋ geŋ, wede naabadá yʼoono bee.» A peeɗo gettiyo batum wede naabo ki goole kʼasigiryagi geŋ yʼa uune bee.

Eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ

(Markus 1.29-31; Lik 4.38-39)

14 Saŋ maŋ Isa yʼa tʼiide daŋ Piyer. Aame yʼiiney maŋ yi-tʼuuney ande Piyer ekkʼoŋgali i-ti dʼiire. 15 Maŋ Isa yi ziiɗa beytú, wo a kaamiki ooriyo tʼa tʼiili, tʼa tʼiiziga wo ti di naabiya.

16 A peeɗo tʼa tʼiire maŋ, tiŋ geŋ ɗuwo an i di ziko ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼede siitanɗani a eedaŋ. Tʼurzi toogo kʼonamí Isa yʼan ilmiti siitanɗani me, wo ɗoŋ kʼeeni pay geŋ yʼan dʼele beeko. 17 Yʼize sulɗi iŋkino kono a-tʼette a ono ɗoŋ nebi Ezayi yi riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, yʼede: «Yode batum yʼa iyye yʼa tʼumɓe dabaradiŋ ti enɗanziŋ a eedí.†»

Ɗoŋ i dehu daaniya kʼIsa

(Lik 9.57-60)

18 Onniyo soo Isa yi wulle ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an i di-tʼugiye maŋ, yʼan di ruute a sanalliyagí an di doopiɗa ti yode ti dar bar ki Galile ti nee. 19 Aame geŋ wede suuniyo kʼoogoro yʼa dʼiide sirpa kʼIsa wo yi di ruute, yʼede: «Wede dooyisadey, nʼa ki daana kʼume wede tuuku kee kʼetta geŋ me.» 20 Wo Isa yi-tiʼn gime onamí, yʼede: «Boo ti ɓoyɗutú wo emɓi toŋ ti ɓoyɗizaŋ, wo ɗe nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, oo kʼede ume ni ki ti tʼele eedó nʼa ki puuke ye.»

21 I dʼede wede doolo ti diine sanalliyagí yi di ruute Isa, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kʼo eeli urzi nʼa ette nʼa tʼottibo meegó ɗo.» 22 Wo ɗe Isa yi di ruute, yʼede: «Ki ni daani, wo kiʼn oolo kane ɗoŋ aa unto an dʼottiba tuddaŋ.»

Isa toogo i jiire maaye ɓaadaŋ

(Markus 4.31-41; Lik 8.23-25)

23 Maŋ Isa yi ti gili adda tooko, wo kane sanalliyagí an a di gili ti yode. 24 An a iide maŋ, a kaamiki i dʼiiziga maaye ɓaadaŋ adda bar. Ahu geŋ i-kolzite kolzite i dʼoɓite kʼadda tooko, wo yo Isa geŋ yʼa udige kuy. 25 Kane sanalliyagi an a dʼiide sirpadí an di yʼinne kaŋ ɗollite, anʼde: «Galmeegey kʼin utti, paraʼŋ in ti tʼinda!» 26 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun orgiso iŋkino moo me? Ki kotto kune zaapu kʼadduguŋ a Raa baata!» Iŋkino maŋ Isa yʼa tʼiiziga, yʼan iɗɗise maaye ti ahu bar geŋ me, wo a kaamiki an dʼinniga ɗeɗɗek. 27 Kane ɗoŋ pay ti yode geŋ an ziiɗa giggiraŋ wo an di rootiyo, anʼde: «Yode eŋ moo wede me, kono aŋ maaye ti ahu bar toŋ an dʼollige onamí me!»

Isa toogo i jiire siitanɗani

(Markus 5.1-20; Lik 8.26-39)

28 Aame Isa yʼiiney a siiɗo Gadara ti dar bar Galile ti nee maŋ, i dʼiide ɗoŋ sire tʼume muuziyagi, an iideʼŋ an a yʼikkima. Kane ɗoŋ geŋ an dʼede siitanɗani a eedaŋ, kane bundiɗi wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi kʼaɗɗe tʼurzi gen̰n̰o ye. 29 Wo a kaamiki an dʼiise ɗollite, anʼde: «Kee Isa Ulo Raa no, ki dehu moo me a tukki kaye me? Kee kʼiido ken̰n̰o kʼay diʼn dabire ki poone onniyo booro tʼa aana ko?»

30 Goppoŋ tiŋ geŋ i dʼede torɗo meeda ki kinzir an elso. 31 Kane siitanɗani geŋ an i dʼoɓe bey a Isa, anʼde: «Kee kʼay tiʼn lomme maŋ, kʼay tiʼn agibi ay tʼette adda torɗo kinzir ettiyo.» 32 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun tʼaɗɗo!» Iŋkino tʼekki ɗoŋ sire geŋ an tʼuɗɗe, an tʼiide adda kinzirɗari. A kaamiki tʼawwa tʼekki kesse geŋ, torɗo pay tʼa zide okko, kinzirɗari an tʼiɓi adda bar, an tʼinda adda kʼahu. 33 Kane ɗoŋ kʼelso geŋ an dʼukke kʼadda geeger, an an tʼîide taaya a sulɗi pay ɗoŋ ize wo a munɗa wede ize a tukki ɗoŋ sire an dʼede siitanɗani a eedaŋ geŋ me. 34 Iŋkino maŋ ɗoŋ pay tʼadda geeger an tʼuɗɗo, an tʼette kʼume kʼIsa. Aame an iiney a sirpadí maŋ, an i dʼoɓe bey kono ti siiɗadaŋ yʼa eŋgile.

9

Eliyo beeko a wede ruŋguyuŋ

(Markus 2.1-12; Lik 5.17-25)

1 Saŋ maŋ Isa yi ti gili adda tooko, yʼa diipiɗa bar sey wo yʼa tʼiide kʼadda geeger ere yi-lekkiyo. 2 Ɗoŋ miibi an i dʼumɓo wede ruŋguyuŋ kaŋ moone a zaaɗe. Isa yi wulle kane an ziipe addaŋ a yode maŋ, aame geŋ yi di ruute a wede ruŋguyuŋ, yʼede: «Ulo ki nuŋ ki tʼooɓo addá, olɗikadá nʼa yʼ tʼize tambobino.» 3 Iŋkino maŋ i dʼede ɗoŋ suuniyo kʼoogoro miibi an di rootiyto tʼadda kʼaddaŋ, anʼde: «Wede eŋ yi kalɗa suma Raa!» 4 Isa elkisadaŋ yʼa ti zuune wo yʼa ruute, yʼede: «Ki moo me un dʼede elkiso ere olɗo adda kʼadduguŋ me? 5 Ise laylay a jiire miŋ too me a nuŋ nʼa roote: “Olɗikadá Raa yʼa yʼ tʼize tambobino” kunuŋ, nʼa roote: “Ki tʼoozo wo kʼa oziro” me? 6 Wo ni dehu kun di suune, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, adda duniya ette o dʼede toogo kʼisiyo tambobino a olɗiko.» Maŋ yi di ruute a wede ruŋguyuŋ, yʼede: «Ki tʼoozo, ki tʼamɓo zaaɗayá, kʼa aaho ɓoozá!» 7 Wede geŋ yʼa tʼiiziga wo yʼa aahe ɓoozí. 8 Aame ɗoŋ duuru an wulle munɗa wede ize gen̰n̰o maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa wo an di tamma Raa wede ele toogo iŋkino a ɗuwo.

Waaku Matiye

(Markus 2.13-17; Lik 5.27-32)

9 Tiŋ geŋ Isa yʼa iide ɗaana maŋ, a urzi yi wulle wedusu sundí Matiye yi guune a ume naabadí yi seɗɗu jibaaye. Isa yi di ruute, yʼede: «Ki ni daani!» Maŋ yoŋ yʼa tʼiiziga wo yʼa yi diine. 10 Isa yʼiideʼŋ yʼa guune omɓo ti sanalliyagí adda ɓoy ki Matiye. Aame an di-guune maŋ, ɗoŋ seɗɗu jibaaye ɓaadaŋ ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo pây an di guune ti kane kaŋ soo. 11 Kane Pariziyeŋ an wulle iŋkino maŋ, an an di ruute a sanalliyagí, anʼde: «Ki moo me wede dooyisaguŋ yi dʼomɓo ti ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo me?» 12 Isa yiʼn illiga maŋ, yʼa ruute, yʼede: «Kane ɗoŋ waalin̰ an ki yʼ dehe ye wede daawiya me, wo i yʼ dehe ɗoŋ kʼeeni. 13 Kunʼdo, kun ti dooyi ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga, yʼede: “Ni dehu kun dʼise adde koɗuwo ti ɗuwo, geŋ i jiire seɗeke ere kun isiyo ki seyɗi*.” Ɗerec, nuŋ ni kʼiidoʼŋ waaku kane ɗoŋ ki diine ye, wo ɗe nʼiidoʼŋ waaku kane ɗoŋ kʼolɗiko.»

Ono ombiɗe a urzi lekkiyo daa kʼomɓo

(Markus 2.18-22; Lik 5.33-39)

14 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi ki Zaŋ Batis an dʼiide an tunde Isa, anʼde: «Ki moo me kane sanalliyagá onniyo muno an ki lekkiyo daa kʼomɓo ye, wo kaciŋ kaye ti kane Pariziyeŋ onniyo muno ay di lekkiyo daa kʼomɓo me?» 15 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kun elkiyo miŋ ɗoŋ anʼni wiiko a tarnaape seeɗu, an di lekke sommagi dondoŋ koo, aame kule kʼere yoŋ a diinayaŋ maŋ? Aha, iŋkino ye! Wo saŋ onniytagi an dʼaana, aame kule kʼere ti diinayaŋ an ti yʼumɓa maŋ. Aame geŋ kane onniyo muno an di lekka daa kʼomɓo kollo.

16 Beehiye ye wenɗa yi dʼamɓe buuɗe kalle aware yʼa-tʼobbira ekki kalle mazzini me, para maŋ buuɗe geŋ yʼa tʼaaɗi kalle gen̰n̰o, a di sittite a ceere sey. 17 Wo soŋ beehiye ye wenɗa yi-tʼeepe toote kʼin̰n̰i bin̰ wede oozige ɓotto adda riitile wede mazzini me, para maŋ riitile a ɓatte, toote geŋ a tʼoɓi siiɗo wo riitile a latte pây. Ki too maŋ yi-tʼeepe toote wede oozige ɓotto adda riitile wede aware, wo geŋ a lekke beehiye.»

Eliyo beeko a erewo wo
balɗiya kʼuto ki wede i-dʼede gooliko

(Markus 5.21-43; Lik 8.40-56)

18 Aame Isa yʼan ti rootiyto iŋkino geŋ, i dʼiina wede iŋkino i-dʼede gooliko. Yʼa dʼiide sirpa kʼIsa, yʼa-dikke a ɗaanadí wo yi di ruute, yʼede: «Aŋken̰n̰o eŋ miŋ uto nuŋ tʼa tʼihe. Wo ɗe kʼa ette maŋ, ki zaapey beezá a tuddutú wo tʼa balɗey.» 19 Maŋ Isa yʼa tʼiiziga, wo ti sanalliyagí an di diine wede gen̰n̰o.

20 Aame an eŋgile geŋ i dʼede erewo soo iŋkino ti dabirsa, puuzo oɓite tʼitatú îide ozzine koomat makumu sire. Iŋkino ti-tʼiide ti dar kʼIsa, tʼa-butte bize kallayí, 21 kono tʼa ruute tʼadda kʼaddutú, tʼede: «Aame nʼiina nʼa butta a kallayí ɗaŋŋal toŋ maŋ, nʼa utta tʼeenizó me.» 22 Maŋ Isa yʼa gilɗe, yi di wolliyo wo yʼa ruute, yʼede: «Uto ki nuŋ, mi tʼooɓo addí! Kono koŋ mi ziipe addí a nuuno geŋ, mʼutte.» A kaamiki, erewo tʼa uune bee.

23 Aame Isa yʼiiney a ɓoy ki wede i-dʼede gooliko gen̰n̰o maŋ, yiʼn uuney ɗuwo an isiyo unto ti siriryagi. 24 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Kun tʼaɗɗo tʼadda ɓoy me, kono uto ti kʼinda ye, ti moone moone.» Wo kane ɗuwo geŋ an di yʼokko maade. 25 Aame ɗoŋ duuru geŋ an tiʼn uɗɗe maŋ, Isa yi-tʼiide kʼadda biino, yi ziiɗa bey kʼuto wo tʼa tʼiiziga. 26 Rabila gette i di tiipe adda siiɗo gette pay.

Eliyo beeko a koŋzayi sire

27 Tiŋ geŋ Isa yʼeŋgile maŋ, i dʼede koŋzayi sire iŋkino an di yʼ daaniya, an di ɗollite an dʼeesiyo: «Kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo, kʼiso adde koɗuwo!»

28 Isa yʼiiney ɓoy wo yi tʼiide adda maŋ, kane koŋzayi gen̰n̰o toŋ an a-tʼiide, wo an a dʼiide sirpadí. Maŋ Isa yʼanni tunde, yʼede: «Kun ziipe adduguŋ ko, nuŋ nʼaane nʼun tʼele beeko me?» Maŋ kane an i tiʼn gime onamí, anʼde: «Eyye Galmeegey, ay ziipe addey.» 29 Iŋkino maŋ yʼan buttite a edayaŋ wo yʼa ruute, yʼede: «Munɗa geŋ Raa yʼun ti yʼiso kono kun ziipe adduguŋ a nuuno geŋ me.» 30 Wo edayaŋ a tʼihina an di wolliyo. Maŋ Isa yʼan di ruute ti golla zakiɗi, yʼede: «Kun ollo koɗuwo, a wenɗa soo toŋ kun roota ye a munɗa wede ize eŋ me.» 31 Wo kane aame an tʼuɗɗe maŋ, an dʼiise rootiyto sundí adda siiɗo gette pay.

Isa ti wede i kʼorbe ye

(Lik 11.14-15)

32 Aame kane an eŋgile geŋ, ɗuwo an i dʼirkiɗo wede soo iŋkino bizí i tʼippe yi kʼorbe ye, kono i-dʼede siitan a eedí. 33 Isa yʼa-tʼilmi siitan gette, wo aame ti tʼuɗɗe maŋ, wede bizí i tʼippe geŋ yʼa iise ono. Maŋ kane ɗoŋ duuru geŋ an ziiɗa giggiraŋ, wo an di ruute, anʼde: «A siiɗo kʼIzirayel ette, munɗa kinoʼŋ kaŋ soo toŋ ay ki wulle ye.» 34 Wo miŋ kane Pariziyeŋ an di ruute, anʼde: «Geŋ Meeda siitanɗani i eliyo toogo ki lommite siitanɗani me!»

Isa yi wolliyo sommagi ɗoŋ duuru

(Markus 6.6,34; Lik 10.2)

35 Adda siiɗo gette Isa yi dʼettiyo geeger ti geeger wo ille ti ille, yi dooyisito ɗuwo adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, yʼan kazita Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa, yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ pay eeni wo ɗoŋ pay an dʼede ita kʼeeni tuuku toŋ maŋ. 36 A ɗoŋ duuru pay a ɗaanadí geŋ i di tʼize sommagi, kono kane geŋ an urme wo eedaŋ ti digge aakede damɓami daa wede kʼelsadaŋ. 37 Iŋkino maŋ yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Kane ɗoŋ duuru eŋ aa doome goole yʼize kʼayɗu, wo ɗoŋ naabo baata. 38 Iŋkino kun tondo wede doome kono yʼa-tʼigibo ɗoŋ naabo kʼayɗu.»

10

Naabo sanalliyagi kane koomat makumu sire

(Markus 3.16-19; Lik 6.14-16)

1 Isa yʼa-wiike sanalliyagí kane koomat makumu sire, yʼan dʼele toogo ki lommite siitanɗani ɗoŋ an tʼooney a ɗaanadaŋ, an di tʼeley beeko a ɗoŋ an dʼede ita kʼeeni tuuku toŋ maŋ wo a aaɗumutu tudde pay. 2 Kun ollo eŋ sumɓiyagi ɗoŋ zina kʼIsa kane koomat makumu sire: ki poone Simo wede sundí soo te Piyer, wo leemadí Andire; Zak ti leemadí Zaŋ, kane sirwaŋ pay in̰n̰i Zebede; 3 Pilip ti Bartelemi; Toma wo Matiye wede seɗɗu jibaaye; Taade wo Zak ulo kʼAlpe; 4 Simo wede addí wehini kono siiɗadí me, wo Ziidas Iskariyot wede saŋ yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí.

Agisa ki sanalliyagi kane koomat makumu sire

(Markus 6.7-11; Lik 9.2-5; Lik 10.3-12)

5 Kane ɗoŋ koomat makumu sire geŋ, Isa yʼan agisa kʼisiyo naabadí wo yʼan di ruute munɗa wede an dʼisey, yʼede: «Kun ettey ye ki tukki kane ɗoŋ Yawudiyagi ye me, wo kʼadda geeger ki siiɗo Samari soo toŋ kun ettey ye. 6 Ki too kun dʼettey ki tukki ɗoŋ kʼIzirayel kane aa damɓami i digge. 7 A urzi kun di kazitoy, kun dʼeesoy: “Moziko Raa tʼiina goppoŋ.” 8 Ɗoŋ kʼeeni kun an dʼeloy beeko, ɗoŋ unto kun tiʼn balɗoy, ɗoŋ bitiɗe kun an dʼeloy beeko an tʼisoy kamilen̰, siitanɗani kun diʼn olmitoy. Kune sulɗi pay kun uune ki waawiye, wo kun an eloy toŋ ki waawiye. 9 Ki torguwaguŋ dap kun amɓa ye, ise soŋko, ise tammiyagi sun̰n̰i sun̰n̰i adda poosaguŋ me, 10 ise eese, ise kalle ki sirwe, ise toɓiyagi zoŋ ki sirwe, ise dalka toŋ maŋ. Ɗerec, wede yi naabiyaʼŋ i-dʼede urzi yʼa oomi ti bey ɗoŋ yʼan naabiya.

11 Aame kun tʼiidey adda geeger ere tuuku ise adda kʼille tuuku toŋ, kun di tonditoy wede beehiye ede wo yʼunni seeɗa bey sire maŋ, kun di ɗeegoy di yode bini eŋgilsaguŋ. 12 A ettiyaguŋ ki ɓoy wede kun ettey geŋ, kun dʼeesoy: “Toose Raa ti koona egguŋ.” 13 Aame ɗoŋ ɓoy geŋ an unni ziiɗey maŋ, toose kune tʼa koonoy eedaŋ, wo aame an un kiʼn ziiɗey ye maŋ, toose kune tʼa-kamoy ki tudduguŋ. 14 Aame an un kiʼn ziiɗey ye wo onamguŋ an kʼilligey ye maŋ, a eŋgilsaguŋ ti ɓoy gen̰n̰o ise ti geeger gettiyo geŋ, odde zoŋguŋ toŋ kun an ti yʼ tottigoy, geŋ i-kaza Raa ulbí uŋse ye ti kane me. 15 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, kane ɗoŋ siiɗo Sodom ti Gomor ti kaaga Raa yʼan igge pay* geŋ, booradaŋ tʼa koona soodo ti ɗoŋ ki geeger gettiyo.»

Dabar ere etto a ɗoŋ kʼAlmasi

(Markus 13.9-13; Lik 12.11-12; 21.12-19)

16 «Kun ollo, nuŋ nʼun agisa eŋ aakede damɓami kʼadda diine sullibagi. Iŋkino maŋ kun koonoy mentikagi aakede mimbayi, wo tasse aakede deere. 17 Kun koonoy mentikagi, kono ɗuwo an un tiʼn seɗɗey, an un diʼn tʼettey kʼume ɗoŋ booro wo an un diʼn gorpipey ti marpa adda ɓoyɗi ɗoŋ an di dooyiso. 18 Kono kune ɗoŋzó geŋ, an un diʼn tʼettey ɗaana ɗoŋ deero siiɗo wo ɗaana mozagi. Aame geŋ, a ɗaanadaŋ wo a ɗaana kane ɗoŋ Yawudiyagi ye, kun tʼooney urzi kun di rootey a sulɗi ɗoŋ kun wulle wo kun illiga a tukki nuuno geŋ me. 19 Aame an un diʼn tʼiidey kʼume ɗoŋ booro maŋ, ulbuguŋ un tʼooɗey ye a maana kʼono ɗoŋ kun di rootey, ise a munɗa wede kun di rootey me. A ume geŋ miŋ Raa yʼun tʼeley ono ɗoŋ kun di rootey. 20 Iŋkino maŋ aame kun rootey geŋ, ono ettey ti suuniyo kune ye, wo unni dokkey Unde ki Meeguguŋ Raa.

21 Leema yʼan di yʼ tʼela leemadí a bey ɗuwo ki tôwwadí, wo meege toŋ iŋkino kay a in̰n̰izí me. In̰n̰i an di-kima adu ki maawaŋ, an deha urzi, ɗuwo an di seɗɗa maawaŋ ki tôwwadaŋ. 22 Kune ɗoŋ duniya pay an un diʼn olmiɗa kono kun umɓe a sundó, wo ɗe wede yʼa ziiɗa zakiɗi a urzizó bini ɗaŋgu maŋ, yode geŋ Raa yʼa yʼutta. 23 Aame adda geeger tuuku an unni dabirsa maŋ, kun tʼomboy ki geeger ti doolo. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kune geegiryagi ki siiɗo kʼIzirayel geŋ kun ki tiʼn ozira pay ye, ki poone nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa kimo me.

24 Sanallusu geŋ yoŋ tʼekki wede dooyisadí ye, wo wede naabo toŋ yoŋ tʼekki galmeegí ye. 25 Sanallusu geŋ, i dehu yʼa tʼise aa wede dooyisadí ɗaŋŋal, wo wede naabo toŋ iŋkino yʼa tʼise aa galmeegí. Aame nuŋ wede ɓoy ɗuwo an ni kalɗa anʼde nuŋ Belzebul maŋ, kune ɗoŋ ɓoozó an un diʼn kilɗita a ceera sey.»

Wedusu wede kun i-dʼorgiɗe

(Markus 8.38; Lik 9.26; 12.2-9)

26 «Kune a ɗuwo kun an orgiɗe ye. Sulɗi ɗoŋ pay ombiɗeʼŋ, saŋ onniyo soo a tʼooɗiba ita, wo ono ɗoŋ i ki dehu ɗuwo an kʼolliga ye geŋ, saŋ onniyo soo ɗoŋ pay an diʼn olliga. 27 Munɗa wede nʼun rootiyo a zimolo geŋ, kun ti yʼ rooto keren̰, wo munɗa wede an un melin̰so a kuuduguŋ geŋ, kun yi rooto aa kun a ti gili tʼekki biino kun ɗolle. 28 Kun an orgiɗe ye a ɗoŋ i tôwwo tudde wo an kʼaane tôwwo kʼunde ye me. Ki too maŋ kun dʼorgiɗe a Raa, yode wede aane i tʼîde tudde ti unde pây adda kʼuwwo. 29 Kun suune ooyo sire ɗoo miŋ in tʼowile ti soŋko soo kollo, wo ti diinayaŋ soo toŋ a siiɗo i kʼoore ye, daa ki Galmeeguguŋ Raa yi ki suune ye me. 30 Wo ki kune, ilali kʼegguŋ gen̰n̰o toŋ Raa yi tiʼn kaza pay. 31 Iŋkino kun orgiɗe ye, kono kune zooyaguŋ yi jiire ooyo ɓaadaŋ!»

Rootiyo a ɗaana ɗuwo ki daaniya kʼIsa

32 «Wede tuuku yi ruuta a ɗaana ɗuwo yoŋ ki nuuno maŋ, nuŋ toŋ nʼa rootey kay yoŋ ki nuuno, a ɗaana Meegó Raa a kandaane me. 33 Wo ɗe wede tuuku yi ruuta a ɗaana ɗuwo yi ki nʼ suune ye maŋ, nuŋ toŋ nʼa rootey ni ki yʼ suune ye kay, a ɗaana Meegó Raa a kandaane me.»

Isa yʼiido ki moo me?

(Lik 12.51-53)

34 «Kun elke ye, nuŋ nʼiido nʼun tʼela toose adda duniya me. Nʼa kʼiido ti toose ye, wo ɗe nʼa iido ti ɗeyyiso. 35 Eyye, nuŋ nʼiido ulo ti meegí nʼan ahinte, uto ti mettú nʼan ahinte, erewo ti andutú nʼan ahinte. 36 Wede tuuku toŋ i di tʼisa ɗoŋ kʼaduzí miŋ, ɗoŋ adda ɓoozí gen̰n̰o.

37 Wede yi geyyiso meegí ise meedí a jiire nuuno maŋ, yoŋ geŋ yi kʼîide ki daaniyadó ye. Wede yi geyyiso ulí ise utí a jiire nuuno maŋ, yoŋ geŋ yi kʼîide ki daaniyadó ye. 38 Wede yi kʼiyya yʼa ki tʼinda kono nuuno wo yʼa ki nʼ daane ye maŋ, yoŋ geŋ yi kʼîide ki daaniyadó ye. 39 Wede yi diha boohiyo tuddí kʼaggadí maŋ, yʼa ti dagga, wo wede yʼiila tuddí kono nuuno maŋ, yʼa tʼutta.»

Wede eliyo geŋ, aggadí yʼa ti tʼooney

(Markus 9.37,41; Lik 9.48; 10.16; Zaŋ 13.20)

40 «Wede unni seeɗu bey sire maŋ, geŋ aa yi seeɗu nuŋ batum, wo wede yi ni seeɗu bey sire maŋ, geŋ aa yi seeɗu wede i nʼigibo. 41 Wede i seeɗu nebi ki Raa kono yoŋ nebi maŋ, munɗa wede Raa yi dehu yi-tʼeley a nebi geŋ, yʼa yi tʼooney kay, wo wede yi seeɗu wede ki diine kono yoŋ ki diine maŋ, munɗa wede Raa yi dehu yi-tʼeley a wede ki diine geŋ, yʼa yi tʼooney kay. 42 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku yi eela ahu ŋoyoyo a kulso ɗaŋŋal, a wede soo ɗuwo an yi wolliyo yoŋ n̰eŋku kono yoŋ ti diine sanalliyagó maŋ, munɗa wede Raa yi dehu yi-tʼeley geŋ, yʼa yi tʼooney.»

11

Ɗoŋ zina ki Zaŋ Batis ti Isa

1 Aame Isa yʼa ti ɗiŋge ti rootiyto a munɗa wede kane sanalliyagí koomat makumu sire an dʼisey maŋ, tiŋ geŋ yʼa iŋgile dooyiso ɗuwo wo yi kazita adda geegiryagi ki siiɗo gettiyo.

2 Wo Zaŋ Batis yi lekkiyo daŋgay geŋ, yʼa illiga ɗoŋ an tôwwo taaya a naabo kʼAlmasi Raa yi biire. Iŋkino maŋ yi dʼigibe ɗoŋ miibi ti diine sanalliyagí ki tukkʼIsa. 3 An iideʼŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Kee miŋ Almasi Raa yi biire, saŋ a etto ko? Kunuŋ ay di dello wede doolo ko?» 4 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kunʼdo a Zaŋ, kun i-tʼôodoy taaya a munɗa wede kun ollige wo kun wolliyo eŋ me: 5 Koŋzayi an di wolliyo keren̰, ɗoŋ jekese an sooru beehiye, ɗoŋ bitiɗe an tʼize kamilen̰, duŋgiyagi an dʼollige, ɗoŋ unto an di bilɗe wo Rabila Majjaanawa an an gizite a ɗoŋ an kʼede munɗa ye. 6 Wo uŋsuwo a wede yʼa ziiɗa zakiɗi kono nuuno bini ɗaŋgu!»

Rootiyo kʼIsa a tukki Zaŋ Batis

7 Sanalliyagi ki Zaŋ Batis an tʼiŋgile maŋ, aame geŋ Isa yʼa iise rootiyto a ɗoŋ duuru a tukki Zaŋ, yʼede: «Kun iide kʼadda balɗa wolliyo ki moo me? Ki wedusu wede aa alala ere maaye yi tʼagisa gettiyo ko? Aha. 8 Ɗe iŋkino kun iide wolliyo ki moo me? Ki wedusu yi tʼusse kallagi majjanɗani ko? Wo ɗe kane ɗoŋ ossiyo kallagi majjanɗani geŋ, an lekkiyo adda ɓoyɗi mozagi. 9 Ɗe kun iide wolliyo ki moo me? Ki nebi ko? Eyye, wo kun ollo nʼun di rooto, yoŋ geŋ yi jiire nebi sey. 10 Yoŋ geŋ wede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Kun ollo, nuŋ nʼa tʼigiba wede zindó yʼa ooguma ki poone ti kee, yʼa di tʼokkimey urzizá*.”» 11 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ti diine ɗuwo ɗoŋ pay erayi an ehe geŋ, wede aase goole a ceere Zaŋ Batis umbo. Wo iŋkino toŋ maŋ, wede yoŋ n̰eŋku a jiire adda Moziko Raa geŋ, yoŋ goole yi jiire Zaŋ. 12 Tʼume Zaŋ Batis yʼiise naabo Raa bini aŋken̰n̰o geŋ, ɗuwo an dʼeliyo gotono kono an tʼette adda Moziko Raa, wo kane ɗoŋ i ŋaaƴu ki toogo geŋ, an dehu an di-tʼoobe. 13 Raa yʼan di ruute a ɗuwo a tukki Mozikadí ere a etto, tʼurzi kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ pay ki nebiyagi, bini aaniya Zaŋ Batis. 14 Aame kun dehu kun amɓe maŋ, gen̰n̰o Zaŋ yode wede nebiyagi an ruute, anʼde: “Saŋ Eli yʼa etto me†.” 15 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!

16 Ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ nʼa tʼeese kane aa wee wee? Kane an deeƴiso aa in̰n̰i an ti guune a bere ɗoŋ duuru, an di waakutu eebaŋ, an dʼeesiyo:

17 “Kaye ay un di biiha siraro toŋ maŋ, kun ki dʼimmira ye!

Ay un dʼûure ôoro kʼunto toŋ maŋ, kun ki dʼiile ye!”

18 Iŋkino Zaŋ yʼiina geŋ, onniyo muno yi lekkiyo daa kʼomɓo, toote kʼin̰n̰i bin̰ yi kʼiiɓe ye, wo ɗuwo an di rootiyo, anʼde: “Yoŋ i-dʼede siitan a eedí!” 19 Wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiina maŋ ni dʼomɓo ni soɓo, wo an di rootiyo, anʼde: “Kun wollo, wede eŋ yʼelkiyo miŋ a omɓo ti soɓo toote kʼin̰n̰i bin̰ ɗaŋŋal, yoŋ laŋze ki ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo.” Wo Raaʼŋ, suuniyo kʼono ere i dʼede, ɗuwo an ti zuune todʼte ki diine tʼurzi naabatú.»

Geegiryagi ɗoŋ i-tuuge kʼamɓu a Isa

(Matiye 10.15; Lik 10.12-15)

20 Adda geegiryagi ɗoŋ Isa yʼa ize sulɗi kʼarmika ɗoŋ a ise ɓaadaŋ geŋ, ɗoŋzaŋ an ki ti gime lekkiyadaŋ ye. Iŋkino maŋ yʼan diʼn iise aapuɗu, yʼede: 21 «Dabar a kune ɗoŋ geeger Korazeŋ! Dabar a kune ɗoŋ geeger Betsayda! Ɗerec, aame sulɗi kʼarmika ɗoŋ Raa yʼize di kune geŋ aŋki yʼaase a geeger Tir ti Sidoŋ maŋ, aŋki ti kaagine ɗoŋzaŋ an tʼossite kallagi môolo wo tuddaŋ an aa di kosse puure, wo an di-kime lekkiyadaŋ. 22 Eyye, wo kun ollo nʼun di rooto, onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, kane ɗoŋ geeger Tir ti Sidoŋ geŋ booradaŋ tʼa koona soodo ti ere ki kune. 23 Wo kune ɗoŋ geeger Kapernayim, kun elkiyo miŋ Raa yʼun tiʼn sika kʼawwa ki kandaane ko? Aha, Raa yʼun tiʼn ɗeega adda diine ɗoŋ unto. Ɗerec, aame sulɗi kʼarmika ɗoŋ ize di kune geŋ, aŋki aase a geeger ki Sodom maŋ, geeger gette aŋken̰n̰o toŋ tʼa lekke sey. 24 Kono kamo nʼun di rooto, onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, kane ɗoŋ siiɗo Sodom geŋ booradaŋ tʼa koona soodo ti ere ki kune.»

Meega Raa ti Ulo

(Lik 10.21-22)

25 Aame geŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Meeʼki nuŋ, kee Galmeeʼki kandaane ti siiɗo, ni ki tamma kono sulɗi eŋ kʼan diʼn umbiɗa a ɗoŋ suuniyo kʼono wo a ɗoŋ eedaŋ soodo a elkiso geŋ me, wo kʼan tʼiiɗiba ita a ɗoŋ aa in̰n̰i sun̰n̰i. 26 Eyye Meeʼki nuŋ, geŋ ki dihe sulɗi a tʼise iŋkino.

27 Sulɗi pay Meegó Raa yʼo nʼele a beezó, wenɗa soo toŋ a suune Ulo umbo, i yʼ suune Meega ɗaŋŋal. Wo wenɗa soo toŋ a suune Meega umbo, i yʼ suune Ulo wo ti kane ɗoŋ Ulo yi dehu yʼan tʼooɗiba itadí ɗaŋŋal.»

Isa ume puukiyo kʼundiyaguŋ

28 «Kune ɗoŋ pay i sarkiya attiɗi wede ki ɗoŋ dooyiso kʼoogoro an zaapu egguŋ wo kun urme geŋ, kunʼdi kʼume nuuno, wo nuŋ nʼun tiʼn puuka. 29 Kun tʼamɓo talgayó‡ wo kun dʼoziro a urzi dooyisadó, kono nuŋ addó tasse ni ki koliyo tuddó ye, wo kune kun tʼoona puukiyo kʼundiyaguŋ. 30 Ɗerec, talgayó yoŋ i kʼoon̰e ye kʼamɓu me, wo attiɗizó wede nʼun tʼela yoŋ soodo ki sarkiya me.»

12

Isa ti onniyo ere ki puukiyo

(Markus 2.23-28; Lik 6.1-5)

1 Saŋ maŋ a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Isa yi doopiɗe tʼadda domɓi ɗoŋ ki geme ti sanalliyagí. Aame geŋ kane sanalliyagí mosogo, maŋ an dʼiise sattita geme an di doyɗiso. 2 Kane Pariziyeŋ an wulle iŋkino maŋ, an i di ruute Isa, anʼde: «Ki wollo sanalliyagá an dʼisiyo munɗa wede oogiradiŋ ti kʼele urzi kʼisiyo ye a onniyo ere ki puukiyadiŋ te!» 3 Wo ɗe Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ki kotto kun gire munɗa wede ti kaaga onniyo soo yode Dawut yʼize ti ɗoŋ a itadí, aame mosogo tiʼni ziiɗa geŋ me. 4 Yi-tʼiide adda Ɓoy Raa wede an ikkima ki golmodo, yʼa ziki mappa wede an i ele seɗeke a Raa, wo yode ti ɗoŋ a itadí an dʼiimi. Wo Raa yʼan kʼize munɗa ye, ki too maŋ kane an kʼede ye urzi an dʼoomi me, oogiradiŋ tʼele urzi a ɗoŋ seɗeke ɗaŋŋal. 5 Ki kotto kun gire adda mattup kʼoogoro Muusa me a onniyo ere ki puukiyadiŋ toŋ, ɗoŋ seɗeke i naabiya adda Ɓoy Raa geŋ, an ki daaniya urzi kʼoogoro kʼonniyo gettiyo ye, an di naabiya, toŋ maŋ booro tʼan kiʼn seeɗu ye. 6 Wo kun ollo, nʼun di rooto: a en̰n̰o i dʼede wede ede i jiire Ɓoy Raa! 7 Kuneʼŋ ɗuwo eŋ munɗa ulsu an kʼize ye toŋ, kunʼde booro tiʼni ziiɗa. Iŋkino maŋ kun kiʼn zuune ye ita kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Ni dehu kun dʼise adde koɗuwo ti ɗuwo, geŋ i jiire seɗeke ere kun isiyo ki seyɗi*.”» 8 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, o dʼede urzi kʼisiyo munɗa wede aa addó i dehu ekkʼonniyo ere ki puukiyadiŋ te.»

Wedusu beezí unto

(Markus 3.1-6; Lik 6.6-11)

9 Tiŋ geŋ Isa yʼa iŋgile yi-tʼiide adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. 10 Adda ɓoy geŋ i dʼede wedusu soo iŋkino beezí unto. Kane Pariziyeŋ an dehu an tʼoone urzi an di sakiya Isa, kono kamo an di yʼ tunde, anʼde: «Oogiradiŋ urzi tʼele ko, kʼeliyo beeko a onniyo ere ki puukiyadiŋ te?» 11 Wo yo Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ti diinaguŋ eŋ wee wee, aame i-dʼede damsadí soo ɗaŋŋal ti tʼiire adda kʼolɗe sohuru a onniyo ere ki puukiyadiŋ maŋ, yʼa kʼette, tʼadda kʼolɗe yʼa ki tʼaɗɗe ye me? Eyye, yʼa-tʼaɗɗe! 12 Wo wedusu geŋ yi jiire damsa taŋ ɓaadaŋ! Geŋ iŋkino oogiradiŋ urzi tʼele a wedusu ki-dʼise beehiye a onniyo ere ki puukiyadiŋ te.» 13 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute a wede geŋ, yʼede: «Beezá ki yʼonɗo.» Maŋ yʼa yʼunɗe, wo beezí a tʼikkima aakede bakadí soo me. 14 Saŋ kane Pariziyeŋ tiŋ geŋ an tʼuɗɗe, an iideʼŋ an tʼugiye, an tʼîide onamaŋ kaŋ soo a tukkʼIsa, an di dehe urzi ki tôwwadí.

Wede naabo wede Raa yi biire

15 Isa yʼa ti zuune elkiso Pariziyeŋ te, iŋkino maŋ tiŋ geŋ yʼa tʼirga, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di yʼ diine. Ti diinayaŋ ɗoŋ pay eeni yʼan dʼele beeko. 16 Wo yʼan di ruute ti golla zakiɗi a ɗuwo, kono an ki roote ye a munɗa wede yʼize me. 17 Geŋ iŋkino a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebi Ezayi, yʼede:

18 «En̰n̰o wede naabadó wede ni biire me,

nuŋ ni yʼ giyye ɓaadaŋ, wo ulbó pay uŋse ti yode me.

Undó tʼa koona a eedí,

wo a ita ɗuwo pay yʼan kizita urzi wede ki diine ki Raa.

19 Yi ki deha niikiyto kʼono ulpi ti wenɗa ye, yi ki ɗillita ɗollite ye,

wo an kʼolliga golladí a bere ɗoŋ duuru ye.

20 Yoŋ yʼa koona tasse ti kane ɗoŋ toogadaŋ umbo me, geŋ aakede alala ere i-guuɗite gette yi ki ti damɓa ye,

wo rippinso kʼuwwo ti koddiyo ɓotto gette, yi ki ti tʼîda ye.

Yʼaasa iŋkino bini munɗa wede ki diine geŋ yʼa ceera olɗiko.

21 Wo ita ɗuwo pay an zaapa elkiyadaŋ a sundí†.»

Isa ti Belzebul

(Markus 3.22-30; Lik 11.14-23; 12.10)

22 Saŋ maŋ Isa an i dʼirkiɗo wede soo iŋkino koosiyo wo yi kʼorbe ye, kono i-dʼede siitan a eedí. Wede geŋ Isa yi-dʼele beeko, bizí a tʼihina yʼa iise ono wo yi wolliyo keren̰. 23 Kane ɗoŋ duuru geŋ an ziiɗa giggiraŋ wo pay an di ruute, anʼde: «Yode eŋ wede an yi waaku Wede ti biza bumɓu Dawut ye ko?» 24 Wo kane Pariziyeŋ an illiga iŋkino maŋ, an di ruute, anʼde: «Wede eŋ, tode Belzebul Meeda siitanɗani i eliyo toogo ki lommite siitanɗani me!» 25 Wo Isa yʼa zuune elkisadaŋ, iŋkino maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Moziko ere tuuku ɗoŋtú an ɗeyyiso ti tuddaŋ maŋ, mozikadaŋ a latte. Geeger ere tuuku ɗoŋtú an ɗeyyiso ti tuddaŋ, wo adda ɓoy wede tuuku ɗoŋzí an ɗeyyiso ti tuddaŋ maŋ, kane geŋ an kʼaane an ki ti lekke kaŋ soo ye. 26 Geŋ iŋkino kay, aame Meeda siitanɗani ti lommite siitanɗani eebutú maŋ, geŋ an ɗeyyiso ti tuddaŋ batum. Wo ɗe geŋ ki kotto mozikatú ti kʼaane ti ki lekke ye! 27 Kune kunʼde ni lommite siitanɗani o eliyo toogo Belzebul. Ɗe iŋkino maŋ, ɗoŋ a itaguŋ an lommite siitanɗani ti toogo kʼaaye? Geŋ kane batum an un kaza munɗa wede kun rootiyo a tukki nuuno geŋ ɗerec ye. 28 Wo ɗe geŋ, nuŋ o eliyo toogo Unde Raa ni lommite siitanɗani me maŋ, geŋ i-kaza Moziko Raa todʼ tʼiina di kune baa.

29 Aame wede yi dehu yi-tʼette adda ɓoy ki wede i-dʼede toogo wo yʼa sikiti sulɗizí maŋ, wede geŋ ki poone yʼa-kettite wede toogo ɗoo miŋ, yʼa aane yʼa sikiti sulɗi tʼadda ɓoy kollo. 30 Wede yoŋ ki nuuno yeʼŋ, yoŋ aduzó. Wo wede yʼa ki nʼ noogiyo ki tussiyo yeʼŋ, yoŋ yi teepiyo ki teepiyo. 31 Geŋ kono kʼiŋkino, nʼun di rooto, ɗuwo Raa yʼan tʼisa tambobino a olɗiko ere pay an isiyo, ti kalɗita ere pay an kalɗita suma Raa gette. Wo ɗe wede i kalɗita Unde Raa maŋ, a olɗikadí gette Raa yi-kʼisa tambobino ye. 32 Wede tuuku yi ruuta munɗa ulsu a tukki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o maŋ, a olɗikadí gette Raa yi-tʼisa tambobino. Wo ɗe wede tuuku i ruutita munɗa ulsu a tukki Unde Kamilen̰ maŋ, a olɗikadí gette Raa yi-kʼisa tambobino ye, ise adda duniya ere aŋken̰n̰o, ise adda duniya ere ki ɗaana toŋ maŋ.»

Undumu ti in̰n̰izí

(Matiye 7.16-17; Lik 6.44-45)

33 «Aame undumu beehiye maŋ, in̰n̰izí toŋ beehiye pây. Wo aame undumu ulsu maŋ, in̰n̰izí toŋ ulpi kay. Iŋkino maŋ undumu in yi suuniyo tʼurzi kʼin̰n̰izí. 34 Kune ɗoŋ ulpi aakede maŋkikagi ɗe! Mummino kun dʼaane kun di roote ono ɗoŋ beehiye me? Ɗerec, munɗa wede ɗuwo an okumso adda kʼaddaŋ gen̰n̰o aɗɗiya ti bizaŋ me. 35 Wedusu wede beehiyeʼŋ, beehiyko tʼettiyo ti sulɗi ɗoŋ beehiye yʼukume adda kʼaddí, wo wedusu wede ulsuʼŋ, munɗa ulsu yʼettiyo ti sulɗi ɗoŋ ulpi yʼukume adda kʼaddí. 36 Kun ollo, nʼun di rooto: A onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, ɗuwo a ono ɗoŋ pay an ruutite daa kʼurzizaŋ geŋ an dʼoopey eedaŋ. 37 Ɗerec, tʼurzi kʼono ɗoŋ aɗɗiya ti bizá, Raa yʼa di roota kee ki diine a ɗaanadí, wo tʼurzi kʼono ɗoŋ aɗɗiya ti bizá, Raa yʼa di roota kee booro ti ki ziiɗa me.»

Tondiyo ki munɗa kʼarmika

(Matiye 16.1-4; Markus 8.11-12; Lik 11.16,29-32)

38 Iŋkino maŋ ɗoŋ suuniyo kʼoogoro miibi ti Pariziyeŋ miibi an di tunde Isa, anʼde: «Wede dooyisadey, ay dehu kʼay dʼise munɗa kʼarmika ay di wolle a kize kee Raa yi-kʼigibo.» 39 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ita ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ, kane ɗoŋ ulpi wo an ki seeɗu urzi Raa ye, an tondiyo munɗa kʼarmika a kize nuŋ Raa yi nʼigibo. Wo armika ti doolo Raa yʼan kʼisa ye, daa ki armika ere Raa yʼize ti kaaga a nebi Zonas ye maŋ. 40 Kun suune Zonas geŋ yʼa likke on̰n̰u aɗo wo diɗɗo aɗo adda kʼadde puuniso ere meeda. Iŋkino kay nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼottiba wo nʼa lekka on̰n̰u aɗo wo diɗɗo aɗo adda muuzo. 41 A onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, ɗoŋ geeger ki Ninib an dʼooziga ki tukki ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o, wo an di roota: “Kuneʼŋ booro tʼunni ziiɗa.” An roota iŋkino kono aame ɗoŋ geeger ki Ninib an illiga Zonas yi gizite urzi kʼono Raa maŋ, an di gime lekkiyadaŋ. Wo a en̰n̰o i dʼede wede ede yʼa jiire Zonas sey. 42 A onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, mohita ere ti siiɗo ki kese ɗanɗi tʼa ooziga ki tukki ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o, wo tʼan di roota: “Kuneʼŋ booro tʼunni ziiɗa.” Ti roota iŋkino kono todʼ tʼiizigo ti siiɗiyagi ɗoŋ dokki tʼita Raa kono tʼa olliga suuniyo kʼono ere ki Salamoŋ, wo a en̰n̰o i dʼede wede ede yʼa jiire Salamoŋ sey.»

Kama ki siitan ki tukki wedusu

(Lik 11.24-26)

43 «Aame siitan gette ti tukki wedusu ti tʼaɗɗiya maŋ, ti dʼeŋgilso kʼadda balɗa dehutu kʼume wede tʼa lekkey, wo ti ki dʼooniyo ye. 44 Iŋkino ti rootiyo adda kʼaddutú, ti dʼeesiyo: “Ni-kime kʼadda bindó ere an di nʼilmo.” Wo a kamatú gette, tʼiideʼŋ ti-tʼuuney biino guguba, rookiyo kamilen̰ wo sulɗutú okkime beehiye. 45 Iŋkino maŋ ti di kama kʼadda balɗa, tʼa waaku siitanɗani ti doolo sarat bundiɗi a jiire tode sey. An di-kama kaŋ soo, an tʼettiyo adda biino gettiyo i-tʼisiyo ɓoozaŋ. Iŋkino yo wede geŋ, lekkiyadí ere kʼita i-tʼisiyo oon̰e i ceeriyo ere ki poone. Wo geŋ aasa iŋkino kay ki ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o ulpi geŋ me.»

MekkʼIsa ti zemɓadí

(Markus 3.31-35; Lik 8.19-21)

46 Isa adda ɓoy, a ɗoŋ duuru yʼan ti rootiyto ɓotto, aame geŋ meedí ti zemɓadí an dʼiina, wo an tʼîhira ti paate, an dehu an i di roote. 47 Maŋ wede soo iŋkino yi di ruute a Isa, yʼede: «Kʼollo, meedá ti zemɓadá an tʼîhira ti paate, an dehu an a-di roote.» 48 Wo ɗe a wede geŋ Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ki kotto maŋ, meedó ti zemɓadó aŋ wee wee?» 49 Maŋ yʼa dʼuuye beezí ki tukki sanalliyagí wo yʼa ruute, yʼede: «Kun wollo, kane en̰n̰o aŋ meedó ti zemɓadó me. 50 Iŋkino maŋ wede tuuku yʼisiyo sulɗi ɗoŋ pay Meegó Raa a kandaane yi dehu geŋ, yode gen̰n̰o leemadó, teemadó wo meedó me.»

13

Ono ombiɗe a tukki wede korso

(Markus 4.1; Lik 8.4)

1 A onniyo gettiyo batum, tʼadda ɓoy Isa yʼa tʼuɗɗe yʼa iŋgile, yʼiideʼŋ yʼa-guune a biza bar. 2 Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di-tʼugiye, iŋkino yi di gili adda tooko, yʼa-guune wo kane ɗoŋ duuru pay an tʼîhira a biza bar. 3 Yoŋ yʼan di ruutite sulɗi ɓaadaŋ tʼono ombiɗe, yʼede: «I dʼede wedusu soo iŋkino yi tʼiide korso buzu kʼadda doome. 4 Aame yi sakkisa geŋ, buzu oŋgoŋ a-zilɗiti a urzi, emɓi an iidoʼŋ an di-tiɓɓe pay. 5 Buzu oŋgoŋ soŋ a-zilɗiti a ume wede tʼaddaʼŋ paŋgiragi, siiɗadí baata. Kane geŋ a tʼuɗɗe kesiko kono siiɗadaŋ soodo. 6 Aame peeɗo ti-gilo wo tʼihina maŋ, kane geŋ a tʼigge, a-biiha kono sondayzaŋ i ki ti ɗiige ye. 7 Ɗoŋ soŋ a-zilɗiti adda kʼahimagi, kane geŋ a tʼuɗɗe wo ahimagi an iiziga maŋ, an diʼn ippe. 8 Ɗoŋ oŋgoŋ soŋ a-zilɗiti a siiɗo ere beehiye, kane geŋ a tʼuɗɗe, an dʼihira wo an dʼehe: ulo muduso soo yʼa ehe in̰n̰i meeda, soŋ ada zoot wo soŋ ada gʼaɗo. 9 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!»

Ki moo me Isa yi rootiyto tʼono ombiɗe me

(Markus 4.10-12; Lik 8.9-10)

10 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi an aa dʼiide ki sirpa kʼIsa wo an di yʼ tunde, anʼde: «Ɗe ki moo me kʼan rootiyto a ɗoŋ duuru tʼono ombiɗe me?» 11 Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ni rootiyto iŋkino kono a kuneʼŋ Raa yʼun ele suuniyo ki sulɗi ɗoŋ ombiɗe ki Moziko Raa te, wo a kane geŋ suuniyo gette Raa yʼan kʼele ye. 12 Ɗerec, a wede i-dʼede suuniyo geŋ, an i-tʼeela tʼeego i di tʼisa ɓaadaŋ a ceera, wo ɗe a wede i-kʼede suuniyo ye geŋ, ere booloŋ i-dʼede toŋ an i-tʼamɓa. 13 Kun ollo, nuŋ nʼan orbe tʼono ombiɗe me kono kane an aane an wolle toŋ, ki kotto munɗa an ki yʼ wolle ye, wo an aane an olliga toŋ, ki kotto munɗa an ki yʼolliga ye wo itadí an ki ti suune ye. 14 Geŋ a kane gen̰n̰o a-tʼiide a ono ɗoŋ Raa yʼigibo ti kaaga tʼurzi nebi Ezayi, yʼa ruute, yʼede:

“Kune kun dʼolliga keren̰, wo ono itadaŋ kun ki ti suuna ye,

kun di wolla keren̰, wo munɗa kun ki yʼ wolla ye.

15 Ɗerec, ɗuwo eŋ kuwwagaŋ an a-ti ŋiƴƴe daŋkila kono a kʼolliga ye,

edayaŋ an a-tʼippe kono a ki wolle ye,

wo an tʼize tuusiyagi kono ono itadaŋ an gi diʼn suune ye.

An ize iŋkino kono an ki dehu ye an di-kimo ki tukki nuŋ Raa, nʼan tʼele beeko me*.”

16 Wo nuŋ nʼa roote, uŋsuwo a kune kono edaguŋ i wolliyo wo kuwwaguŋ ollige. 17 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Nebiyagi ɓaadaŋ ti ɗoŋ ki diine ɓaadaŋ an dihe an di wolle munɗa wede kun wolliyo en̰n̰o, wo an gi di yʼ wulle ye. An dihe an dʼolliga munɗa wede kun ollige en̰n̰o, wo an gi di yʼilliga ye.»

Ooɗibe kʼita kʼono ombiɗe a tukki wede korso

(Markus 4.13-20; Lik 8.11-15)

18 «Iŋkino kun ollo, ette ita kʼono ombiɗe a tukki wede korso. 19 Buzu wede i zilɗiti a biza kʼurzi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono ki Moziko Raa wo an gi diʼn seeɗu addaŋ ye. Aame geŋ Mohita kʼolɗiko tʼettiyo, ono ɗoŋ an illiga ti tʼoɗɗipe tʼadda kʼaddaŋ me. 20 Buzu wede i zilɗiti a ume wede tʼadda paŋgiragi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, kesiko ulbaŋ uŋse an dʼamɓu. 21 Wo ɗe ono sottadaŋ ti ki ti ɗeegu adda kʼaddaŋ, an aa ki seeɗu zakiɗi ye. Aame i ettiyo dabar ise ɗuwo anʼni dabirsa kono an umɓe a ono Raa maŋ, kesiko an tʼargu. 22 Buzu wede i zilɗiti adda kʼahimagi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, wo ɗe saŋ elkisito a sulɗi duniya ti dehutu kʼurzi maala an diʼn appiya ono geŋ me, an ki dʼohire ye a urzi Raa me. 23 Ki ɗaŋgu buzu wede i zilɗiti a siiɗo ere beehiyeʼŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa wo an di suuniyo itadaŋ, an dʼohire a urzi Raa, an aa dʼooniyo eebaŋ ti doolo, aakede ulo muduso soo yʼa ehe in̰n̰i meeda, soŋ ada zoot, wo soŋ ada gʼaɗo.»

Ono ombiɗe a tukkʼiizi buŋgari

24 A ɗoŋ duuru geŋ, Isa yʼan dʼiise rootiyo kʼono ombiɗe ti doolo sey, yʼede: «Kun ollo, Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa wedusu yi giira buzu wede beehiye adda doomizí. 25 Wo a diɗɗo ɗuwo pay an udige maŋ, aduzí yʼa tʼiide kʼadda doome gen̰n̰o yʼa di giira iizi buŋgari adda kay, wo tuddí yoŋ yʼa aahe. 26 Aame mudu geŋ an tʼuɗɗe wo an iise pan̰ita maŋ, iizi buŋgari gen̰n̰o toŋ an di bin̰e kay. 27 Iŋkino kane ɗoŋ naabo ki wede ɓoy geŋ, an iidoʼŋ an i di ruute, anʼde: “Galmeegey, para maŋ ki giira buzu wede beehiye adda doome me, ɗe iizi buŋgari geŋ an iido ti too me?” 28 Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: “Geŋ ize aduzó.” Iŋkino maŋ kane ɗoŋ naabo an di yʼ tunde, anʼde: “Ki dehu ay tʼodo iizi buŋgari ay diʼn oɗɗipoy ko?” 29 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: “Aha, kunʼte ye, kono kun oɗɗipey iizi buŋgari geŋ, kun a tʼoɗɗipey ti mudu pây. 30 Kun oolo an dʼôhira ti mudu kaŋ soo bini onniyo kʼayɗu, aame geŋ nʼan di roota ɗoŋ kʼayɗu, ki poone an di kirɓa iizi buŋgari an di-kettita kʼoggiyadaŋ ɗoo miŋ, saŋ mudu an diʼn tʼaaha kʼadda giiƴayó kollo.”»

Ono ombiɗe ekkʼulo kʼundumu sundí mutard

(Markus 4.30-32; Lik 13.18-19)

31 Isa yʼan rootiyo ono ombiɗe ti doolo, yʼede: «Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa ulo kʼundumu soo sundí mutard wedusu yʼa tʼumɓe, yʼa-giira adda doomizí. 32 Wo ɗe ulo kʼundumu geŋ yoŋ n̰eŋku a jiire ti diine kʼin̰n̰i kʼinda pay. Aame yi tʼaɗɗiya maŋ, yi dʼisiyo goole i ceeriyo inda ɗoŋ pay adda jineene gen̰n̰o, geŋ emɓi toŋ an dʼappiyta ɓoyɗi ekki layɗayí.»

Ono ombiɗe a tukkʼorme

(Lik 13.20-21)

33 Isa yʼan rootiyo ono ombiɗe sey ti doolo, yʼede: «Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa orme erewo ti-sokiyo booloŋ, tʼa-tʼoɓe a moono ɓaadaŋ lootiyo, wo saŋ orme geŋ moono yi-ti tʼoozige pay.»

Ki moo me Isa yi naabiya tʼono ombiɗe me

(Markus 4.33-34)

34 A onniyo gette, Isa a dooyisadí ere pay gette yiʼni duuye ɗoŋ duuru tʼono ombiɗe, wo munɗa daa kʼono ombiɗe yʼan ki rootiyo ye. 35 Yoŋ yʼize iŋkino kono a-tʼette a ono ɗoŋ nebi yi ruute ti kaaga, yʼede: «Nuŋ ni tʼihina bizó nʼan rootita tʼono ombiɗe, wo nʼan di kizita sulɗi ɗoŋ Raa yi tiʼn umbiɗa tʼume yʼikkima duniya†.»

Ooɗibe kʼita kʼono ombiɗe a tukkʼiizi buŋgari

36 Iŋkino maŋ ɗoŋ duuru Isa yiʼn iili wo yʼa aahe ɓoy. Maŋ kane sanalliyagí an aa dʼiide sirpadí an di yʼ tunde, anʼde: «Kee kʼay tʼooɗibi ita kʼono ombiɗe a tukkʼiizi buŋgari ɗoŋ adda doome gen̰n̰o.» 37 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Wede i korso buzu beehiye geŋ, nuuno wede an nʼehe aa ulo wede. 38 Doome geŋ, duniya. Buzu wede beehiye geŋ, kane ɗoŋ ki Moziko Raa. Iizi buŋgari geŋ, kane ɗoŋ ki Mohita kʼolɗiko. 39 Adu wede i giira iizi buŋgari geŋ, tode Meeda siitanɗani. Onniyo kʼayɗu gette, onniyo ere ki ɗaŋgu duniya. Wo ɗoŋ kʼayɗu geŋ, maaleekiyagi. 40 Geŋ aakede iizi buŋgari ɗuwo an tʼoɗɗipe an di zebbiyo adda kʼuwwo kʼoggiyo geŋ, aasa iŋkino kay a onniyo ere ki ɗaŋgu duniya te. 41 Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa tʼigiba maaleekiyagó an di sika tʼadda diine ɗoŋ ki Mozikadó, kane ɗoŋ pay i tʼeliyo eebaŋ adda kʼolɗiko wo ɗoŋ pay isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi geŋ me, 42 wo an tiʼn sebbey adda baala kʼuwwo tʼoggiyo ɗala ɗala, ume wede ki ɗollite môolo wo kʼaaɗumu sina. 43 Wo kane ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa geŋ, an di rilitey aakede peeɗo adda Moziko ki Meegaŋ Raa. Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!»

Ono ombiɗe a tukki laale wede an tʼumbiɗa

44 «Kun ollo, Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa laale an tʼumbiɗa adda doome, wo wedusu yʼiideʼŋ yʼa yʼuune. Yoŋ wede geŋ laale yi di yʼumbiɗa sey, wo a uŋsuwo ere i-dʼede ɓaadaŋ gette yʼa iŋgile, yʼiideʼŋ sulɗizí pay yʼa tʼiwilto, wo yʼiidoʼŋ yʼa tʼiwila doome gen̰n̰o.»

Ono ombiɗe a tukki ɗogoro zooyatú oon̰e

45 «Kun ollo, Moziko Raa todʼ ti deeƴiso sey, aakede wede suuk yi dehutu ɗogoro majjaanawa tuwarwa kar. 46 Aame ɗogoro zooyatú oon̰e ɓaadaŋ gette yi tʼuune maŋ, yʼa iŋgile, yʼiideʼŋ sulɗizí pay yʼa tʼiwilto, wo yʼiidoʼŋ yʼaa tʼiwila ɗogoro gettiyo.»

Ono ombiɗe a tukki lebiɗo

47 «Kun ollo sey, Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa lebiɗo an ti seɗɗiyo adda bar, ita puuni ɗoŋ tuuku toŋ pay, ti tʼin sokiyo. 48 Aame ôoniyo maŋ ɗoŋ sawwiya an tʼargu a zeŋge, maŋ an di konso, an di beeriyo puuni ɗoŋ kʼomɓo kʼadda kʼeesayaŋ, wo ɗoŋ kʼomɓo ye ki sebbiyo mendaŋ. 49 Geŋ a onniyo ere ki ɗaŋgu duniya toŋ aasa iŋkino, maaleekiyagi an dʼetta an diʼn ooyey ɗuwo ɗoŋ ulpi tʼadda diine ɗoŋ ki diine me, 50 kono an tiʼn sebbey adda baala kʼuwwo tʼoggiyo ɗala ɗala, ume wede ki ɗollite môolo wo kʼaaɗumu sina.»

Dooyiso aware ti ere mazzini

51 Isa yʼa tunde sanalliyagí, yʼede: «Ono ombiɗe pay geŋ itadaŋ kunʼni zuune ko?» Kane an i-diʼn gime onamí, anʼde: «Eyye, itadaŋ ay ti zuune.» 52 Maŋ yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Geŋ iŋkino wede suuniyo kʼoogoro tuuku toŋ yi daaniya urzi ki Moziko Raa maŋ, yoŋ geŋ yi deeƴiso aa wede ɓoy, tʼadda laalayí wede yʼukume geŋ, yi dʼamɓu sulɗi ɗoŋ aware wo sulɗi ɗoŋ mazzini yi naabiya eego.»

Ɗoŋ Nazaret an koogire Isa

(Markus 6.1-6; Lik 4.16-24)

53 Aame Isa dooyisadí ere tʼono ombiɗe gette yʼa ti ɗiŋge maŋ, tiŋ geŋ yʼa tʼiiziga. 54 Wo yʼa iŋgile ki Nazaret geeger ere yʼa ihira. Aame yʼiiney maŋ, yʼa iise dooyiso ɗuwo adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, wo kane ɗoŋ pay adda ɓoy geŋ an ziiɗa giggiraŋ. Kane an di ruute, anʼde: «Yoŋ yʼuuno suuniyo kʼono ette ti too me, wo mummino yi dʼisiyo sulɗi kʼarmika kino me? 55 Yo eŋ ulo ki wede kʼâhuntu sarpaŋje ɗe me! Tode meedí tiŋ sundutú Mariyam ɗe te! Kane zemɓadí kuuliʼŋ sumɓiyagaŋ Zak, Yusup, Simo wo Ziid ɗe me! 56 Wo zemɓadí erayi toŋ kane an lekkiyo pay ti kine ɗe me! Toogo ti suuniyo kʼono kino eŋ, yʼa uuno ti too me?» 57 Kono kʼiŋkino an di-tuuge kʼamɓu onamí me. Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec, nebi geŋ aame tuuku toŋ onamí an dʼollige, wo ɗe ɗoŋ a geeger ere yʼa ihira ti ɗoŋ adda ɓoozí ɗaŋŋal, onamí an kʼolliga ye me.» 58 Wo a ume geŋ sulɗi kʼarmika Isa yi kʼize ɓaadaŋ ye, kono kane an ki ziipe addaŋ a yode ye.

14

Taaya kʼunto ki Zaŋ Batis

(Markus 6.14-29; Lik 9.7-9; 3.19-20)

1 Aame geŋ Erod yoŋ wede goole yi dokkiyo siiɗo Galile, yʼa illiga suma kʼIsa ti môolo. 2 Maŋ yʼan di ruute ɗoŋ naabadí, yʼede: «Wede geŋ yoŋ Zaŋ Batis! Yi bilɗo ti diine ɗoŋ unto, geŋ kono kʼiŋkino i-dʼede toogo yi dʼisiyto sulɗi kʼarmika me.»

3-4 Erod yʼilke iŋkino kono yi-ziiɗa ere leemadí Pilip sundutú Erodiyas, wo Zaŋ Batis yi di ruute, yʼede: «Oogoro urzi ti kʼele ye kʼa seeɗa erewo gette.» Iŋkino maŋ Erod yʼan di ruute a asigiryagi an ti yʼ ziiɗo Zaŋ me, an ti yʼ gittite wo an ti yʼ ziɗɗe adda daŋgay. 5 Erod yi dehu Zaŋ asigiryagí an di yʼ tʼîde, wo ɗe yʼan dʼorgiso a Yawudiyagi kono kane pay an zuune adda kʼaddaŋ Zaŋ geŋ yoŋ nebi. 6 Ozzine ti ozzine, onniyo kʼehiyo kʼErod tʼaaniya maŋ, an dʼisiyo tarnaape. Iŋkino onniyo gette tʼiina maŋ, uto koŋso kʼErodiyas tʼa immira a ɗaana ki ɗoŋ anʼni wiiko, wo a tode gette Erod addí i-dʼiɓi. 7 Iŋkino maŋ yʼa-ti nîime tuddí, yʼede: «Munɗa wede tuuku mi dehuʼŋ mi rooto, wo ni di tʼela.» 8 Mettú Erodiyas ti di tʼelite ono, maŋ uto koŋso ti di ruute Erod, tʼede: «Aŋken̰n̰o kʼo ti ɗekki eego Zaŋ Batis, kʼo di zaapi adda supira, wo kʼo dʼadi ken̰n̰o!» 9 Aame geŋ mozigo yʼa tʼize sommagi dondoŋ, wo ɗe kono yʼa ti nîime tuddí a ɗaana ɗoŋ anʼni wiiko geŋ, yʼa iyye yʼan di ruute a asigiryagí an di-ɗekko eego Zaŋ, an i tʼela. 10 Iŋkino maŋ yʼan igibe kʼadda daŋgay an di ɗikko eego Zaŋ te. 11 Eego an tʼumɓo adda supira, an i dʼele a uto koŋso wo todʼ ti dʼiide a mettú. 12 Wo kane sanalliyagi Zaŋ an dʼiido, nuune an tʼumɓe an tʼittiba. Saŋ an dʼiŋgile kʼume kʼIsa, an iideʼŋ an i tʼîide taaya a munɗa wede ize.

Eliyo kʼomɓo a kuuli dupu paat

(Markus 6.30-44; Lik 9.10-17; Zaŋ 6.1-15)

13 Aame Isa yʼilliga taaya gettiyo maŋ, tiŋ geŋ yi di gili adda tooko yʼa diipiɗa bar kono yʼa tʼarga siidí kʼadda balɗa. Wo kane ɗoŋ duuru geŋ umayí an di yʼilliga, an tʼuɗɗito tʼadda geegiryagi ɗoŋ go-goppoŋ geŋ me, wo an di yʼ diine ti zoŋɗaŋ. 14 Isa yi ti ɗiige ti tooko maŋ, yi wolliyo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ, wo i di tʼize sommagi a ɗuwo geŋ me, yʼan dʼiise eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni a diinayaŋ.

15 A peeɗo ti tʼaahe kʼooriyo maŋ, sanalliyagi kʼIsa an a dʼiide sirpadí wo an i di ruute, anʼde: «Kʼollo, ume eŋ balɗa wo peeɗo toŋ tʼiŋgile, iŋkino maŋ ɗuwo pay eŋ kʼan eezo an tʼette kʼadda kʼilliyagi an dʼowiltey munɗa kʼomɓo.» 16 Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «I kʼise ye an dʼeŋgile me, omɓo an eelo kune batum.» 17 Maŋ kane an di ruute, anʼde: «A en̰n̰o kaye ay dʼede miŋ mappa paat wo puuni sire ɗaŋŋal.» 18 Yo Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kane geŋ, kun o dʼedi ken̰n̰o.» 19 Maŋ yʼan di ruute a ɗoŋ duuru an di-koone adda soole, saŋ yʼa-ziki mappa paat ti puuni sire gen̰n̰o, yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa ki kandaane, yʼa ruute koɗuwo a Raa. Maŋ mappa yʼa ɓurkite, yʼan dʼele a sanalliyagi wo kane an an di dikkiɗa a ɗoŋ duuru gen̰n̰o. 20 Kane pay geŋ an dʼiimi wo an dʼisse. Wo omɓo ere uupite sanalliyagi an ti-tusse, a ûune dappa koomat makumu sire. 21 Kane ɗoŋ iimi geŋ, an tʼîde kuuli suma dupu paat, daa kaza kʼerayi wo in̰n̰i.

Sooru kʼIsa ti Piyer ekkʼahu

(Markus 6.45-52; Zaŋ 6.16-21)

22 Saŋ maŋ kesiko Isa yʼan di ruute a sanalliyagi, an di-kili adda tooko kono an dʼoogume, an di doopiɗa ti dar bar ti nee, koore yoŋ ɗoŋ duuru yi-tiʼn tʼigiba geŋ me. 23 Aame ɗoŋ duuru yi tiʼn igibe maŋ, yoŋ yʼa-ti gili ekki kesse kono yʼa tonde Raa siidí. Wo siidí yʼa tunde Raa a ume gen̰n̰o, bini ume a-tʼize diɗɗo. 24 Aame geŋ tooko todʼte dokki ɓotto ti zeŋge me. Wo maaye a giggiraŋ, iŋkino ahu i-kolzite ɓaadaŋ i dʼoɓe dubusuk dubusuk ekki tooko. 25 A diɗɗo biza soohe maŋ Isa yi-tʼuɗɗo, yi sooru tʼekkʼahu yi dʼettiyo tukki sanalliyagí. 26 Aame kane an yi wulle yi sooru tʼekkʼahu maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ wo an di ruute, anʼde: «Eŋ beyye!» Wo a orgisadaŋ gette an dʼiise ɗollite. 27 Kesiko Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun omɓon̰! Kun orgiɗe ye, eŋ nuuno!» 28 Maŋ Piyer yʼa tʼihina bizí yi di ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, eŋ ki kotto kee maŋ, kʼo eli urzi nʼa ozire tʼekkʼahu, nʼa ette kʼume kee.» 29 Isa yʼa ruute, yʼede: «Ki tʼedi!»

Maŋ Piyer tʼadda tooko yi-ti ɗiige, yʼa iise sooru tʼekkʼahu, yi dʼettiyo tukkʼIsa. 30 Wo aame yʼuwwe maaye yi tûuke ɓaadaŋ maŋ, orgiso tʼa yi ziiɗa, yʼa iise sooyiso kʼadda kʼahu wo yi ɗollite, yi dʼeesiyo: «Galmeeʼki nuŋ, ki nʼutti, ki nʼutti!» 31 A kaamiki Isa yʼa igibe beezí, yʼa yi ziiɗa Piyer me, wo yi di ruute, yʼede: «Kee zaapu kʼaddá a nuuno baata, ki moo me ki niiku me?» 32 Wo aame kane sirwaŋ an ti gili adda tooko maŋ, maaye yʼa ziiɗa. 33 Iŋkino maŋ kane pay adda tooko geŋ an di dikke a ɗaana kʼIsa, wo an i di ruute, anʼde: «Ki kotto keeʼŋ Ulo Raa!»

Eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni a siiɗo Zenezaret

(Markus 6.53-56)

34 An ti diipiɗa bar maŋ, an dʼiiney a siiɗo Zenezaret. 35 Kane ɗoŋ siiɗo gette Isa an di yʼ zuune, maŋ rabiladí an ti-tiipe adda siiɗo pay, wo ɗoŋ kʼeeni pay an i di ziko. 36 Kane ɗuwo geŋ, an i dʼoɓe bey kono ɗoŋ kʼeeni an a-botte a bize kallayí ɗaŋŋal toŋ maŋ, wo kane ɗoŋ pay a bottiyo geŋ an dʼuttiyo.

15

Dooyiso ere ki moŋgiɗagi

(Markus 7.1-13)

1 Saŋ maŋ ɗoŋ miibi ti diine Pariziyeŋ ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro iido ti Zeruzalem, an dʼiide kʼume kʼIsa wo an di yʼ tunde, anʼde: 2 «Ki moo me sanalliyagá an a-ti doopiɗe a dooyiso ere ki moŋgiɗagiŋ an duuye te? Kʼollo, ki poone an tʼeesa omɓo geŋ, beyɗaŋ an kʼopilso ye aa moŋgiɗagiŋ an ruute me.» 3 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Wo kuneʼŋ, ki moo me kun a-ti doopiɗe a urzi kʼoogoro ere ki Raa, wo kun di sooru a urzi dooyisaguŋ me? 4 Ɗerec, Raa yi ruute ti kaaga, yʼede: “Ki elo suma a meegá ti meedá*.” Wo soŋ yʼede: “Wede yi duuɗiyo meegí ise meedí koo maŋ, yoŋ geŋ ki tôwwo†.” 5 Wo ɗe kuneʼŋ, kun dooyiso ɗuwo, kunʼde: “Wede tuuku yi rootiyo a meegí ise a meedí, yʼede: Munɗa wede nʼa-di tʼele a gi di nooge, yoŋ ni ele seɗeke a Raa. 6 Maŋ yode geŋ yi ki tʼize ye munɗa wede i-tʼele suma a meegí me.” Kun isiyo iŋkino geŋ, kun ti tôwwo ono ɗoŋ Raa yi ruute kun dʼise me, wo kun di sooru a urzi dooyisaguŋ. 7 Kune ɗoŋ biziguŋ sire sire, nebi Ezayi yi ruute ono ɗoŋ Raa yʼigibo a tukki kune geŋ ɗerec, aame yi ruute ti kaaga, yʼede:

8 “Ɗuwo eŋ an o eliyo suma tʼono bizaŋ,

wo ɗe ki kotto adda kʼaddaŋ kane dokki ti nuŋ Raa me.

9 Kane sulɗi ɗoŋ an isiyo kono an o ottilso geŋ ki bita,

kono urziyagi kʼoogoro ɗoŋ an dooyiso geŋ ettiyo tʼurzi ɗuwo ɗaŋŋal‡.”»

Sulɗi ɗoŋ a ki ti kʼise ganigi a ɗaana Raa

(Markus 7.14-23)

10 Saŋ Isa yʼa wiike ɗoŋ duuru an tʼiide kʼume yode, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, wo ono eŋ itadaŋ kun diʼn suuno: 11 Sulɗi ɗoŋ pay wedusu yʼoomi geŋ, i ki yʼise ganigi ye a ɗaana Raa me, ki too maŋ i yʼise ganigi a ɗaana Raa munɗa wede aɗɗiya ti bizí gen̰n̰o.» 12 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi an a dʼiide sirpa kʼIsa wo an i di ruute, anʼde: «Kee ki suune ɗey ko, kane Pariziyeŋ a onamá ɗoŋ an illiga geŋ, kane iʼn uun̰e me?» 13 Yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kane Pariziyeŋ geŋ aakede inda ɗoŋ Meegó Raa a kandaane yi kʼiite ye, wo kane pay geŋ yʼan oɗɗipa. 14 Kane geŋ kun oolo, kane aakede koŋzayi, an dokkiyo koŋzayi eebaŋ! Wo ɗe aame wede koosiyo yʼarkuɗu koosiyo bakadí maŋ, sirwaŋ pay an di silɗiti adda kʼolɗe.» 15 Maŋ Piyer yʼa tʼihina bizí wo yi di ruute, yʼede: «Kʼay tʼooɗibi ita a ono ombiɗe eŋ me.» 16 Isa yʼa ruute, yʼede: «Ki kotto, kune toŋ onamó egguŋ ti kʼaane ti kiʼn seeɗa ye pi me! 17 Kun ki suune ye ko, sulɗi ɗoŋ pay wedusu yʼoomi geŋ i-ti ɗeegu adda kʼaddí, wo saŋ yi-tiʼn naamiya me? 18 Wo ono ɗoŋ aɗɗiya ti bize geŋ ettiyo ti biza kʼulbe, wo kane gen̰n̰o i-ti yʼisiyo wedeʼŋ ganigi a ɗaana Raa me. 19 Ɗerec, ti biza kʼulbe gen̰n̰o ettiyo elkiso ere olɗo i-ti yʼeliyo wedeʼŋ a sulɗi ɗoŋ ulpi aakede: tôwwo ɗuwo mirsi, moone tʼere bakadí ise ti kule bakatú, boliyo, oogire, rootiyo kʼono butte a tukki bakadá a ɗaana booro, wo kalɗita tudde. 20 Kane sulɗi gen̰n̰o ɗoŋ i-ti yʼisiyo wedeʼŋ ganigi a ɗaana Raa me! Wo ɗe urzi kʼomɓo daa kʼopilso bey aa moŋgiɗagi an ruute geŋ, wedeʼŋ i ki yʼise ganigi ye a ɗaana Raa me.»

Zaapu kʼadde kʼerewo Yawudowo ye

(Markus 7.24-30)

21 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa tʼiiziga, yʼa iŋgile ki siiɗo ere i ɗuule geeger Tir kane ti Sidoŋ. 22 Wo aame geŋ i dʼede erewo todʼte ti siiɗo Kanahaŋ ti lekkiyo adda siiɗo gettiyo, tʼa iido tukkʼIsa tʼa iise ɗollite, tʼede: «Galmeega, kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo! Uto nuŋ i-dʼede siitan a ettú wo ti dabirsa ɓaadaŋ.» 23 Wo yoŋ onamtú yi-kiʼn gime ye. Kane sanalliyagí an a dʼiide sirpadí wo an di yʼ tunde, anʼde: «Erewo gette ki ti-kama, kono tʼinni daaniya ti ɗollite wo ti kʼannugu ye.» 24 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ Raa yi nʼigibo ki tukki ɗoŋ kʼIzirayel ɗaŋŋal, kane aa damɓami ɗoŋ i digge.»

25 Wo erewo gette tʼiideʼŋ, tʼa dikke a ɗaanadí wo ti di ruute, tʼede: «Galmeega, kʼedi kʼa ni noogi!» 26 Yoŋ yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Beehiye ye kʼa tʼamɓe omɓo kʼin̰n̰i, kʼan di tʼele a gahiti me.» 27 Maŋ todʼ ti di ruute, tʼede: «Galmeega onamá geŋ ɗerec, wo ki kotto kane gahiti gen̰n̰o toŋ omɓo ere i solɗite ti bey galmaawaŋ aame an omɓo geŋ, an di pettiyo.» 28 Iŋkino maŋ Isa yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Erewo no, koŋ zaapu kʼaddí a nuuno ɓaadaŋ geŋ, Raa yi elo munɗa wede addí i dehu.» Wo a kaamiki ututú tʼa uune bee.

Eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ

(Markus 7.31)

29 Saŋ maŋ tʼume geŋ, Isa yʼa tʼiiziga wo yʼa iŋgile ki biza bar ki Galile. Yʼa-ti gili ekki kesse wo yʼa-guune. 30 Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an dʼettiyo ki tuddí, an di ziko ti kane ɗoŋ jekese, ɗoŋ koŋzayi, ɗoŋ kesiyagaŋ soo soo, ɗoŋ bizaŋ a tʼippe an kʼorbe ye, wo ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ ti doolo toŋ ede. Kane geŋ, ɗoŋ duuru an tiʼn zippe a ɗaana kʼIsa wo yoŋ yʼan dʼele beeko. 31 Kane ɗuwo geŋ an ziiɗa giggiraŋ aame an wulle ɗoŋ bizaŋ a tʼippe an orbe, ɗoŋ kesiyagaŋ soo soo an tʼikkima, ɗoŋ jekese an di sooru beehiye, wo ɗoŋ koŋzayi an di wolliyo. Wo kane pay geŋ an dʼiise tamma Raa wede ki ɗoŋ kʼIzirayel.

Eliyo kʼomɓo a kuuli dupu piɗe

(Markus 8.1-10; Matiye 14.13-21)

32 Isa yʼa wiike sanalliyagí wo yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ɗuwo eŋ o tʼize sommagi kono kun wollo an lekkiyo ti nuŋ îide onniyo aɗo, wo aŋken̰n̰o munɗa kʼomɓo an kʼede ye. Ni ki dehu nʼan ki tiʼn tʼigibe addaŋ guguba ye, para maŋ an dʼoopey a urzi.» 33 Kane sanalliyagi an di tunde, anʼde: «Ɗe adda balɗa ette, ti too me in tʼoona mappa ɓaadaŋ a ɗoŋ duuru kino eŋ an dʼooma an tʼassa me?» 34 Maŋ Isa yʼan diʼn tunde, yʼede: «Kune un dʼede mappa miibi me?» Wo kane an i di ruute, anʼde: «Ay dʼede mappa sarat, ti puuni sun̰n̰i miibi.» 35 Iŋkino yʼan di ruute a ɗoŋ duuru geŋ, yʼede: «Kun ti koona siiɗo!» 36 Maŋ yʼa ziki mappa sarat ti puuni geŋ a beezí, yʼa ruute koɗuwo a Raa, yʼa ɓurkite wo yʼan dʼele a sanalliyagi an an di-dikkiɗa a ɗoŋ duuru gen̰n̰o. 37 Wede tuuku toŋ yʼa iimi yʼa isse isse a dʼuupite, wo omɓo ere uupite gette, an ti tussite a ûune dambayi deero sarat. 38 Kane ɗoŋ iimi geŋ kuuli dupu piɗe, daa kaza kʼerayi tʼin̰n̰i. 39 Aame ɗoŋ duuru Isa yi tiʼn igibe maŋ, yoŋ yi-ti gili adda tooko, wo yʼa iŋgile ki siiɗo Magadaŋ.

16

Tondiyo ki munɗa kʼarmika

(Markus 8.11-13; Matiye 12.38-39; Lik 11.16,29; 12.54-56)

1 Ɗoŋ miibi ti diine kane Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ geŋ, an a dʼiide sirpa kʼIsa kono an dehu an i dʼekke ikka tʼurzi kʼonamí. Iŋkino maŋ an di yʼ tunde yʼan dʼise munɗa kʼarmika wede a kize yoŋ Raa yi yʼigibo. 2 Wo Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Aame peeɗo tʼa tʼooriyo wo kandaane i tʼisiyo teeze maŋ, kun dʼeesiyo: “Ume yʼisa tasse beehiye.” 3 Wo ti soohe walak kun dʼeesiyo: “Aŋki mizzi yi koppa, kono kandaane teezikadí ki zimolo*.” Iŋkino maŋ kun dʼaaniya kun di suuniyo ita sulɗi ɗoŋ kun wolliyo tʼedaguŋ isiyo a kandaane, wo ɗe ki moo me kun ki dʼaaniya kun gi di yʼ suuniyo ye munɗa wede i-kaza ita sulɗi ɗoŋ Raa yʼisiyo aŋken̰n̰o eŋ me! 4 Ita ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ, kane ɗoŋ ulpi wo an ki seeɗu urzi Raa ye, an tondiyo munɗa kʼarmika a kize nuŋ Raa yi nʼigibo. Wo armika ti doolo Raa yʼan kʼisa ye, daa ki armika ere Raa yʼize ti kaaga a nebi Zonas ye maŋ.» Iŋkino kane geŋ Isa yiʼn iili, yʼa iŋgile.

Tookiyo kuude a urzi dooyiso ki Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ

(Markus 8.14-21; Lik 12.1-6)

5 Kane sanalliyagi an doopiɗe ti kese bar Galile ti nee geŋ, an dunɗo an dʼamɓo mappa me. 6 Aame geŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun koona mentikagi a orme wede ki Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ me.» 7 Kane sanalliyagi an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Yi rootiyo iŋkino kono in kʼumɓo mappa ye.» 8 Wo yo Isa rootiyadaŋ gette yʼa ti zuune, iŋkino maŋ yʼanni tunde, yʼede: «Ki moo me kun di rootiyto ti tudduguŋ, kun kʼumɓo mappa ye me? Ki kotto kune zaapu kʼadduguŋ a Raa baata! 9 Ki kotto kune sulɗi ɗoŋ ize geŋ, itadaŋ kun ki ti zuune ye ɓotto! Kune un dunɗe baa a mappa paat wede an an di-dikkiɗa a kuuli dupu paat, wo a onniyo gette oopiyo ki mappa dambayi miibi kun zikiti me? 10 Wo kune un dunɗe baa a mappa sarat wede an an di-dikkiɗa a kuuli dupu piɗe, wo a onniyo gette oopiyo ki mappa dambayi deero miibi kun zikiti me? 11 Ɗe mummino kuneʼŋ ita kʼonamó kun gi diʼn suuniyo ye me? Aame nʼun ruute, nʼede: “Kun koona mentikagi ti orme wede ki Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ” geŋ, nʼun rootiyo ti mappa ye.»

12 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi ita kʼonamí an diʼn zuune, yoŋ yʼan ki rootiyo an di koone mentikagi ti orme wede an ki dʼooɗibe mappa ye, kaciŋ yʼan rootiyo ti dooyiso ere ki Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ.

Isa miŋ yoŋ wee wee?

(Markus 8.27-30; Lik 9.18-21)

13 Isa yʼiŋgile ki geeger Sezare siiɗo Pilip, aame yʼiiney maŋ sanalliyagí yʼanni tunde, yʼede: «A tukki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, ɗuwo an rootiyo nuŋ wee wee?» 14 Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ɗoŋ soŋ anʼde kee Zaŋ Batis, ɗoŋ oŋgo anʼde kee nebi Eli, wo ɗoŋ oŋgo soŋ anʼde kee nebi Zeremi koo ise nebi ti diine nebiyagi ɗoŋ ti kaaga koo maŋ.» 15 Wo yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe kune me, kunʼde nuŋ wee wee?» 16 Simo wede an yi waaku sundí soo te Piyer yi diʼn gime onamí, yʼede: «Kee Almasi Raa yi biire, wo Ulo Raa zeere.» 17 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Simo ulo Zonas, uŋsuwo a kee kono ɗerec gette a-tʼiiɗiba itaʼŋ wede tudde ye, a iiɗiba ita Meegó Raa a kandaane. 18 Wo aŋkeŋ nʼa di rooto keren̰, kee sundá Piyer, suma i-kaza “mokkolo”, wo geŋ ekki mokkolo gettiyo nʼa tiʼn koona kane ɗoŋ ogiyso ti sundó me, kono an tʼise aakede ɓoy wede nuŋ nʼoozige. A kane ɗoŋ ogiyso geŋ, ume ki ɗoŋ i tʼinda batum i-kʼede toogo yʼa kiʼn ceera ye. 19 Nʼa di tʼela kerle wede ki Moziko Raa a beezá: Munɗa wede tuuku a siiɗo kʼa ti gitta maŋ, a kandaane Raa yʼa di kettey, wo munɗa wede tuuku a siiɗo ki tʼiiza maŋ, a kandaane Raa yʼa tʼeezey.» 20 Maŋ Isa a sanalliyagi yʼan dʼundirɗe kono a wenɗa soo toŋ an i roota ye, yoŋ Almasi Raa yi biire me.

Rootiyo kʼIsa a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Markus 8.31-33; Lik 9.22)

21 Tiŋ geŋ Isa yʼan dʼiise rootiyto keren̰ a sanalliyagí, yʼede: «I dehu nuŋ nʼa tʼette ki Zeruzalem, wo a ummey geŋ kane ɗoŋ i dokkiyo ɗoŋziŋ, deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an tʼeley urzi a ɗuwo an di nʼ seeɗey, an di nʼ dabirey ɓaadaŋ, an a di nʼ tʼîdey. Wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti nʼ balɗey.» 22 Maŋ Piyer yʼa yʼirga siidí, yʼa yʼiise aapuɗu, yʼede: «Aha Galmeega, kee Raa yi ki booho! Munɗa geŋ a aana ye!» 23 Wo ɗe yo Isa yʼa-gime ki tukki Piyer wo yi di ruute, yʼede: «Kee Meeda siitanɗani tʼa-tʼûune adda kʼaddá, ki leɗɗo dokki ti tuddó me! Kee a nuŋ mokkolo morkiƴe a munɗa wede nʼaase me kono elkisadá ti ere ki Raa soo ye, elkisadá ki ɗoŋ tudde.»

Urzi daaniya kʼIsa

(Markus 8.34–9.1; Lik 9.23-27)

24 Saŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Wede yi dehu yʼa daane urzi nuuno maŋ, tuddí batum yʼa ti kiigira, ki unto toŋ yʼa oyye yʼa tʼinda kono nuuno, wo yʼa ni daane. 25 Iŋkino wede tuuku yi dehu boohiyo tuddí kʼaggadí maŋ, yʼa ti dagga, wo ɗe wede tuuku yʼooliyo tuddí kono nuuno maŋ, yʼa tʼutta. 26 A wede koɗuwatú moo me sulɗi duniya pay yʼanni tʼoone, wo tuddí yʼa ti dagge me? Wo ki kotto wede geŋ tuddí zooyatú oon̰e, geŋ yi kʼaane yʼa ki tʼele munɗa yʼa ki pelke tuddí ye! 27 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼaa kimo ti maaleekiyagó adda darƴika ere ki Meegó Raa, wo aame geŋ wede tuuku toŋ yʼa tʼoona munɗa wede ni dehu ni-tʼela a naabadí ere yʼize gette. 28 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗoŋ oŋgoŋ ti diine kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an ki ti tʼinda ki poone pay ye, an di nʼ wolla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼetto adda mozikadó me.»

17

Ume kʼeda kʼIsa a-gime

(Markus 9.2-9; Lik 9.28-36)

1 Îide onniyo zoot kʼita maŋ, Isa yʼa-wiike ti yode Piyer, Zak wo leemadí Zaŋ, yʼan dʼan dʼiŋgile siidaŋ kʼekki mokkolo sohoro. 2 An iiney maŋ, a ɗaanadaŋ geŋ miŋ tuddí a-gime sittú, iŋkino ume kʼedayí a iise ralita aa peeɗo wo kallagí a tʼize tuwarɗi kar aa toore. 3 A kaamiki, kane sanalliyagi aɗo geŋ an wolliyo bibiraw Muusa ti nebi Eli* an rootiyto tʼIsa. 4 Iŋkino maŋ Piyer yʼa tʼihina bizí, yi di ruute Isa, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, beehiyeʼŋ kine in di lekke a en̰n̰o! Ki dehu maŋ, a eŋ nʼun dʼokkima daabagi aɗo, a kee soo, a Muusa soo, wo a Eli soo.» 5 Aame onamí yʼa ki tiʼn ɗeŋge ye ɓotto geŋ, i dʼiido dondirso ti-tooriyo ti diʼn ippe kane geŋ me. Wo tʼadda dondirso gette an dʼilliga golla, tʼede: «Eŋ Ulo nuuno ni yʼ giyye ɓaadaŋ, ulbó uŋse ti yode me. Kun yʼollo!» 6 Aame sanalliyagi an illiga golla gettiyo maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ an di zilɗiti kaŋ ossiso. 7 Isa yʼa dʼiide sirpadaŋ, yʼan dʼan buttite wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun tʼoozoŋ, kun orgiɗe ye!» 8 Maŋ kane an dʼumɓe edayaŋ, wo an wolliyo Isa siidí, wenɗa ti doolo umbo. 9 A ɗeeguzaŋ tʼekki mokkolo, Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, a munɗa wede iido kun wulle geŋ, a wenɗa soo toŋ kun rootey ye, bini balɗiya ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ ti diine ɗoŋ unto.»

10 Maŋ kane sanalliyagi an di yʼ tunde, anʼde: «Ki moo me ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an di rootiyo, anʼde: “Ki poone i kimo Eli ɗoo miŋ, saŋ Almasi Raa yi biire kollo” me?» 11 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ɗerec, Eli geŋ yʼa etto, wo sulɗi pay yʼan okkima a urzizaŋ. 12 Wo kun ollo, nʼun di rooto, Eli geŋ yoŋ yi tʼiido baa, ɗuwo an gi di yʼ zuune ye, yoŋ wede a etto me, wo an i-dʼize ulsu aa addaŋ i dehu. Geŋ iŋkino kay nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ, an di nʼ dabira.» 13 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi an di zuune, yoŋ yʼan rootiyo a tukki Zaŋ Batis, a tukkʼEli ye.

Eliyo beeko a ulo i-dʼede siitan a eedí

(Markus 9.14-29; Lik 9.37-43)

14 Isa ti sanalliyagi aɗo an iiney a ume ɗoŋ duuru maŋ, a ume geŋ i dʼede wede yʼa dʼiide sirpa kʼIsa, yʼa-dikke a ɗaanadí 15 wo yi di ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kʼiso adde koɗuwo a ulo nuŋ, yoŋ i-dʼede amputput, yi dabirsa ɓaadaŋ, onniyo ti yʼamɓu maŋ, ti-ti yʼ seɗɗiyo adda kʼuwwo ise adda kʼahu toŋ maŋ. 16 Nʼan di yʼumɓo a sanalliyagá, wo ɗe kane an kʼiine an i kʼele beeko ye.» 17 Maŋ Isa yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ ulpi wo kun ki ziipe adduguŋ a Raa ye. Nuŋ ti kaagine ni lekkiyo ti kune, wo ɗe a nuŋ kun ki dʼumɓe ye! Geŋ nʼa omɓin̰a ki daayum koo ti kune me? Ulo kun o dʼedi ken̰n̰o.» 18 Isa yʼa tʼiɗɗise siitan gette, maŋ todʼ tʼa tʼuɗɗe ti tukkʼulo me. Wo a kaamiki yoŋ yʼa uune bee. 19 Iŋkino maŋ sanalliyagi an a dʼiide sirpa kʼIsa wo an di yʼ tunde siidaŋ, anʼde: «Wo ɗe ki moo me siitan gette kaye ay ki dʼiine lommatú ye me?» 20 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kun kʼiine lommatú ye kono kuneʼŋ zaapu kʼadduguŋ a Raa baata. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ise zaapu kʼadduguŋ a Raa gette tʼaase n̰eŋko aa ulo kʼundumu sundí mutard toŋ maŋ, kun aane kun i di roote a tokomo ette, kun tʼeese: “Tʼumayí eŋ mi-ɗeeto kʼummey”, toŋ maŋ todʼ tʼa-ɗeete. Munɗa wede kun kʼaane ye umbo. 21 Wo geŋ ita siitan ere kino ette, aɗɗiyatú tʼurzi tondiyo Raa wo ti lekkiyo ere onniyo muno daa kʼomɓo ɗaŋŋal.»

Rootiyo kʼIsa ere ki sirwe a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Markus 9.30-32; Lik 9.43-45)

22 Onniyo soo kane sanalliyagi an tʼugiye pay a siiɗo Galile, maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼ tʼeley a bey ɗuwo. 23 Kane an di nʼ tʼîdey, wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti nʼ balɗey.» Iŋkino kane sanalliyagi an tʼize sommagi dondoŋ.

Eliyo jibaaye ki Ɓoy Raa

24 Isa ti sanalliyagí an iiney geeger Kapernayim. Aame geŋ kane ɗoŋ seɗɗu jibaaye ki Ɓoy Raa† an a dʼiide sirpa Piyer wo an di yʼ tunde, anʼde: «Wede dooyisaguŋ jibaaye yʼeliyo ko ki Ɓoy Raa te?» 25 Yo Piyer yʼa ruute, yʼede: «Eyye, yʼeliyo.» Saŋ Piyer yi-tʼiide kʼadda ɓoy, wo ki poone yʼa tʼihina bizí geŋ, Isa yʼa ruute, yʼede: «Simo kee elkisadá moo me? Wee wee a tʼele jibaaye wo patanti a mozagi ɗoŋ a duniya ette? Ɗoŋ siiɗo kunuŋ, torgagi ko?» 26 Piyer yi diʼn gime onamí, yʼede: «Torgagi a tʼele me‡.» Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ ɗoŋ siiɗo an ki tʼele ye. 27 Wo miŋ kane ɗoŋ seɗɗu jibaaye in ki tiʼn kulkuwa ye geŋ, kʼodo ki biza bar, kʼa seɗɗoy tiwili kʼadda kʼahu, wo puuniso ere kʼamɓey ki poone gette kʼa tʼohinoy bittú, ki-tʼooney tamma soo§ ere a tʼîdey ki jibaaye, kʼa tʼamɓoy wo ti tode gette kʼa eloy jibaaye ki nuuno wo ki kee.»

18

Wede goole a jiire a Moziko Raa

(Markus 9.33-37; Lik 9.46-48)

1 Aame geŋ kane sanalliyagi an a dʼiide sirpa kʼIsa wo an di tunde, anʼde: «Wee wee goole a jiire a Moziko Raa te?» 2 Maŋ Isa yi wiike ulo n̰eŋku, yʼa yʼîhira a diinayaŋ, 3 wo yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame kun ki ti gima lekkiyaguŋ wo kun ki tʼiza aa in̰n̰i sun̰n̰i ye maŋ, Moziko Raa kun ki tʼetta ye. 4 Iŋkino maŋ wede yi-tʼiza tuddí n̰eŋku aa ulo en̰n̰o maŋ, yode gen̰n̰o goole a jiire a Moziko Raa te. 5 Wede tuuku yi seeɗu ulo aa yode eŋ bey sire a sundó maŋ, geŋ aa yi seeɗu nuŋ batum.»

Sulɗi ɗoŋ i-tʼeliyo wedusu adda kʼolɗiko

(Markus 9.42-48; Lik 17.1-2)

6 «Wede tuuku yi tʼeliyo adda kʼolɗiko wede soo ti diine kane ɗoŋ tasse a urzi zaapu kʼadde a nuuno maŋ, a wede iŋkino geŋ, dabar ere an i di kette assa meeda a golladí an ti yʼ seɗɗe adda moyta bar gette, soodo sey ti ere yi tʼooney a ɗaana Raa te. 7 Dabar a ɗoŋ duniya, kono i dʼede sulɗi ɓaadaŋ an tʼeliyo ɗuwo adda kʼolɗiko. Ɗerec, kane sulɗi daayum ede ɗoŋ i tʼeliyo ɗuwo adda kʼolɗiko me, wo ɗe dabar a yode wede i tʼeliyo bakadí adda kʼolɗiko. 8 Aame beezá ise zindá koo a-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa-ɗekko kʼa seɗɗo dokki ti kee. Beehiye i jiire a kee zindá soo ise beezá soo wo kʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum, bee miŋ kʼa lekke beyɗaŋ sirwaŋ ise zoŋɗaŋ sirwaŋ wo an ki ti seɗɗey adda kʼuwwo ere tʼoggiyo ki daayum. 9 Wo aame ersadá tʼa-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa tʼooɗo kʼa seɗɗo dokki ti kee me. Beehiye i jiire a kee tʼersadá soo wo kʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum, bee miŋ kʼa lekke edayá sire wo an ki ti seɗɗey adda kʼuwwo ere ki dabar.»

Ono ombiɗe a tukki damsa i digge

(Lik 15.1-7)

10 «Kun koona mentikagi, wenɗa yi kiigira wede soo ye ti diine kane ɗoŋ tasse a urzi zaapu kʼadde a Raa me. Kun ollo, nʼun di rooto, kane geŋ maaleekiyagaŋ an lekkiyo jep a ɗaana Meegó Raa a kandaane me. [ 11 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiidoʼŋ nʼan tʼele uttiyo a ɗoŋ i digge adda kʼolɗikadaŋ.]

12 Kun ollo taaya ettiyo wo kun dʼelkito eego. Aakede wedeʼŋ i-dʼede damɓami meeda wo ere soo ti diinayaŋ tʼa digge. Iŋkino wede geŋ yʼaase mummino me? Ki kotto ɗoŋ ada gessat makumu gessat geŋ yi dʼooli a ita tokomo, yʼa tʼette dehutu ki ere i digge. 13 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame wede geŋ yi tʼuuno maŋ, uŋsuwadí ere a tukki damsa gette tʼaase ɓaadaŋ a ceere ki ɗoŋ ada gessat makumu gessat i ki digge ye gen̰n̰o. 14 Geŋ iŋkino Meeguguŋ Raa a kandaane yi dehu wenɗa soo toŋ i ki dagge ye ti diine kane ɗoŋ tasse a urzi zaapu kʼadde a yode me.»

Aapuɗu tudde

15 «Aame leemadá wede i ziipe addí a Raa geŋ yi tʼize olɗiko ti kee maŋ, kʼodo ki yʼoonoy wo ki rootoy munɗa geŋ sigguŋ. Aame yi-kʼilligey maŋ, leemadá ki ti yʼ gimo kʼurzi wede beehiye. 16 Aame yi ki kʼilligey ye maŋ, kʼa waako wede soo ise ɗoŋ sire toŋ maŋ, kun di yʼoonoy sey, kono sulɗi pay geŋ kun tiʼn tʼîde a ɗaana ɗoŋ sire tʼaɗo i wulle wo illiga ɗoo*. 17 Aame kane geŋ yʼan kiʼn illigey ye maŋ, kʼan tʼôodo taaya a ɗoŋ ogiyso ti sundó. Wo ki ɗaŋgu, aame kane geŋ yi kiʼn illigey ye sey maŋ, ki yʼ wollo yoŋ geŋ aakede wede i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye, wo aakede wede seɗɗu jibaaye.

18 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Munɗa wede tuuku a siiɗo kun a ti gitta maŋ, a kandaane Raa yʼa di kettey, wo munɗa wede tuuku a siiɗo kun tʼiiza maŋ, a kandaane toŋ Raa yʼa tʼeezey.

19 Kun ollo, nʼun di rooto sey: Aame a siiɗo geŋ ɗoŋ sire ti diinaguŋ an ti gitte onamaŋ kaŋ soo an di tonde Raa a munɗa tuuku toŋ maŋ, geŋ Meegó Raa a kandaane yʼan di yʼ tʼela. 20 Ɗerec, a ume tuuku ɗoŋ sire tʼaɗo wo a gili geŋ an tʼugiye ti sundó maŋ, nuŋ a diinayaŋ.»

Ono ombiɗe a urzi tambobino

(Lik 17.4)

21 Iŋkino maŋ Piyer yʼa dʼiide sirpa kʼIsa wo yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, aame leemadó yʼo tʼize olɗiko maŋ, taŋ miibi ni-dʼise tambobino me? Bini taŋ sarat ko?» 22 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Aha, nʼa-ki roote bini taŋ sarat ye, wo nʼa di roote bini ada sarat sarat, taŋ sarat. 23 Kun ollo, Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa naabo mozigo yi dehu yʼa wolle soŋko ere ɗoŋ naabadí an i di tʼele. 24 Iŋkino maŋ yi-tʼiise, ki poone an i di wiiko wede i di tʼele soŋko ɓaadaŋ ɓaadaŋ ki kʼaane ki ti kize ye. 25 Wede geŋ, i-kʼede munɗa ye yi di tʼele soŋko ki galmeegí me. Iŋkino maŋ galmeegí yʼan di ruute a ɗoŋzí, yʼede: “Wede eŋ kun ti yʼowol, eddí, in̰n̰izí wo sulɗizí pay kono a-ti tʼîde a soŋkadó.” 26 Maŋ wede naabo geŋ yʼa iire a zoŋ galmeegí, wo yi di ruute, yʼede: “Kʼamɓo omɓin̰e a nuuno me, soŋkadá nuŋ nʼa-ti kima pay.” 27 Galmeeʼki wede naabo geŋ i di tʼize sommagi, soŋko ere yi di tʼele yi-dʼiili mentú, maŋ wede naabo yʼa iŋgile. 28 Aame wede naabo geŋ ti di mozigo yi tʼuɗɗe maŋ, an a-tʼikkima ti wede ume naabadaŋ soo, yoŋ geŋ i-dʼede see ki soŋko miibi ɗaŋŋal. Yʼiideʼŋ yi di ziiɗa golladí bin̰ wo yi di ruute, yʼede: “Seezá kʼo yʼeli.” 29 Maŋ yo wede ume naabadaŋ soo geŋ, yʼa iire a zoŋɗí wo yi-dʼoɓe bey, yʼede: “Kʼamɓo omɓin̰e ti nuuno, seezó nʼa yi tʼela.” 30 Wo ɗe yo wede geŋ yʼa-tuuge, wo ulsu a jiire sey yi-ti yʼ ziɗɗe daŋgay koore seezí yi di yʼ tʼela geŋ me. 31 Aame kane ɗoŋ ume naabadaŋ soo geŋ an wulle iŋkino maŋ, an tʼize sommagi dondoŋ, an iideʼŋ a galmeegaŋ an i di tʼîide taaya a sulɗi ɗoŋ pay ize geŋ me. 32 Iŋkino maŋ galmeega geŋ wede naabo yʼa yi wiike, wo yi di ruute, yʼede: “Kʼo iɓi bey moŋ seezá pay nʼa-di yʼîide miŋ, kaciŋ kee wede naabo ulsu kino too! 33 Ki too maŋ kee kʼa dehe kʼaase adde koɗuwo a wede naabo aa kee, aakede nuŋ batum nʼize adde koɗuwo a kee.” 34 Wo galmeegí adda kulkuwadí ere ɓaadaŋ gette yʼan di yʼele a bey kʼasigiryagi, an di yʼ dabire adda daŋgay koore soŋkadí yi di tʼela pay geŋ me.»

35 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Geŋ iŋkino kay Meegó Raa a kandaane yʼun isa me, aame wede tuuku ti diinaguŋ yi kʼiza tambobino a leemadí tʼadde soo ye maŋ.»

19

Dooyiso kʼIsa a urzi peeriyo

(Markus 10.1-12; Lik 16.18)

1 Aame Isa ti dooyiso ɗuwo yʼa ti ɗiŋge maŋ, ti siiɗo Galile yʼa tʼiiziga yʼa-diipiɗa ti siiɗo Ziide ere ti dar kʼooye Zurden ti nee. 2 Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼ diine wo a ume geŋ yʼan dʼele beeko a ɗoŋ kʼeeni ti diinayaŋ. 3 Ɗoŋ miibi ti diine Pariziyeŋ an a dʼiide sirpadí kono an dehu an i dʼekke ikka tʼurzi kʼono. Maŋ kane an di yʼ tunde, anʼde: «Oogiradiŋ tʼele ko urzi ki peeriyo kʼerewo, aame kule yi uune munɗa tuuku eddí tʼize wo ulbí i-kʼize uŋse ye maŋ?» 4 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ki kotto kune kun gire ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Tʼume kʼeesiyo Raa yi ziipe sulɗi pay geŋ, yʼikkima aŋ kule tʼere*.” 5 Wo Raa yʼa ruute sey, yʼede: “Kono kamo kule yi dʼoola meegí ti meedí, yʼa di ketta bin̰ ti eddí. Wo kane sire geŋ an tʼisa tudde soo†.” 6 Iŋkino maŋ kane geŋ sire ye baa, an tʼize tudde soo. Geŋ iŋkino munɗa wede Raa yʼa ti gitte geŋ, wede tudde yi ki tʼeeze ye.» 7 Kane Pariziyeŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Ɗe ki moo me ti kaaga Muusa yʼa ele urzi, aame wede yi-peere eddí maŋ, yi di ɗekke mattup ki peeriyo yi di tʼele a beytú me‡?» 8 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Muusa yʼun ele urzi ki peeriyo kʼerayguŋ kono a eego zakiɗi ere un dʼede gettiyo, para maŋ tʼume kʼeesiyo iŋkino ye. 9 Wo kono kʼiŋkino toŋ nʼun di rooto: Ki peeriyo kʼerewo ulu, wo wede yi peere eddí geŋ, aame ti moone ti kule bakatú ɗaŋŋal! Para maŋ yi ti biira wo yi ziiɗa erewo ti doolo maŋ, Raa yi yi wolliyo yoŋ wede i moone tʼere bakadí.»

10 Kane sanalliyagi an i di ruute, anʼde: «Aame wede yi peere eddí tʼurzi soo ɗaŋŋal gen̰n̰o maŋ, geŋ ki ki ziiɗa ye toŋ bee.» 11 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ɗoŋ pay an kʼaane an kʼamɓe ye a dooyiso ette, aane amɓe kane ɗoŋ soo Raa yʼan ele urzi ɗaŋŋal. 12 I dʼede urziyagi miibi ɗoŋ i-tʼeegirso kuuli an kʼaane an ki seɗɗe erayi ye me. Ki ɗoŋ oŋgo moytaŋ umbo tʼume kʼehiyadaŋ too, ɗoŋ oŋgo kokkiso tʼurzi ɗuwo wo ɗoŋ soŋ kane batum an ti seeɗu tuddaŋ aa moytaŋ umbo kono Moziko Raa. Geŋ wede yʼaane suuniyo kʼita kʼono en̰n̰o maŋ, yi ni suuno.»

Isa ti in̰n̰i sun̰n̰i

(Markus 10.13-16; Lik 18.15-17)

13 Saŋ maŋ ɗuwo an i di ziko in̰n̰i sun̰n̰i a Isa kono yʼan di zaape beezí a eedaŋ wo yʼa tonde Raa kono kane, miŋ kane sanalliyagi an ki dehu ye, an diʼn eɗɗisito ɗuwo geŋ me. 14 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Kun oolo in̰n̰i eŋ an dʼetto ki tuddó, kun tiʼn eegire ye, kono Moziko Raa todʼte ki ɗoŋ i deeƴiso aa kane kino.» 15 Aame geŋ yʼan di ziipe beezí a eedaŋ, maŋ tʼume geŋ yʼa iŋgile ki ɗaana.

Isa ti obulsu ki laale

(Markus 10.17-31; Lik 18.18-30; 13.30)

16 Saŋ i dʼede wede soo yʼa dʼiide sirpa kʼIsa wo yʼa yi tunde, yʼede: «Wede dooyisadey, munɗa wede beehiye nʼaase moo me kono nʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum te?» 17 Isa yi di ruute, yʼede: «Ki moo me ki di nʼ tondiyo a munɗa wede beehiye me? Beehiye Raa soo ɗaŋŋal. Aame ki dehu kʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum maŋ, ki sooɗo urziyagi kʼoogoro Raa.» 18 Wede geŋ yi di ruute, yʼede: «Kane miŋ ɗoŋ tuuku me?» Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Kane en̰n̰o: Ki tôwwo wedusu mirsi ulu, ki moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu, kʼoogire ulu, ki rootiyo kʼono butte a tukki bakadá a ɗaana booro ulu, 19 ki elo suma a meegá ti meedá, wo ki ɗaŋgu ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum§.» 20 Obulsu yi di ruute, yʼede: «Kane geŋ pay niʼni seeɗu, wo o biite moo sey me?» 21 Isa yi di ruute, yʼede: «Aame ki dehu kʼa-tʼette a munɗa wede aa Raa yi dehu maŋ, kʼodo, sulɗi ɗoŋ a-dʼedeʼŋ ki tʼowiltoy pay wo soŋko kʼan dʼeloy a ɗoŋ an kʼede munɗa ye, iŋkino kʼa tʼooney laale wede ki kotto a kandaane. Saŋ kʼa tʼedi wo kʼa ni daana.» 22 Aame obulsu geŋ yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, yʼa tʼize sommagi dondoŋ kono yoŋ maaladí ɓaadaŋ, saŋ yʼa iŋgile.

23 Maŋ Isa yʼan di ruute sanalliyagí, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Oon̰e ɓaadaŋ a wede laale yi tʼettey adda Moziko Raa te. 24 Kun ollo, nʼun di rooto sey: Oon̰e a ziŋzo ti-tʼaɗɗe ti bulɗo rippile me, wo geŋ oon̰e ɓaadaŋ a ceere sey a wede laale yi-tʼettey a Moziko Raa te.» 25 Aame kane sanalliyagi an illiga ono gen̰n̰o maŋ, an di ziiɗa giggiraŋ wo an di ruute, anʼde: «Iŋkino maŋ, geŋ a utta wee wee?» 26 Isa yi diʼn wolliyo ƴerere adda kʼedayaŋ wo yʼan di ruute, yʼede: «Munɗa eŋ ɗuwo an kʼaane ye, wo ɗe a Raa sulɗi pay i-kʼoon̰e ye, yʼaane.»

27 Iŋkino maŋ Piyer yʼa tʼihina bizí wo yi di ruute, yʼede: «Aŋkeŋ kʼollo, kayeʼŋ sulɗizey pay ay dʼiilo wo ay di daaniya kee. Ɗe geŋ ki kaye aasa mummino me?» 28 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: A onniyo ere sulɗi pay i tʼisa awirɗi geŋ, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ nʼa di kooney a kaakido moziko adda darƴikadó. Wo aame geŋ kune ɗoŋ kun ni daaniya, kune toŋ kun di konɗitey ekki kaakidagi koomat makumu sire ɗoŋ ki moziko, kun ɗekkey booro a tukki boha bumɓiyagi koomat makumu sire ki ɗoŋ kʼIzirayel. 29 Wo wede tuuku yi iila ɓoyɗizí, ise zemɓadí kuuli erayi, meegí ti meedí, in̰n̰izí wo domɓizí kono sundó maŋ, kane geŋ yʼanni tʼoona taŋ ɓaadaŋ a ceera wo yʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum. 30 Ɗoŋ ɓaadaŋ aŋken̰n̰o kane ki biza, saŋ an tʼisa ɗoŋ kʼita, wo ɗoŋ ɓaadaŋ aŋken̰n̰o kane kʼita, saŋ an tʼisa ɗoŋ ki biza.»

20

Ono ombiɗe a tukki ɗoŋ naabo doome

1 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Kun ollo, Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa naabo wede ɓoy yʼa tʼuɗɗe ti soohe walak, kono yi-deho ɗoŋ naabo yʼa tiʼn tʼigiba kʼadda doomizí kʼinda sundaŋ bin̰. 2 Aame ɗoŋ naabo yi uune maŋ, an di ruute ti kane geŋ, yʼan tʼela ran̰n̰adaŋ, a wede soŋ a naabo kʼonniyo soo soo, wo yʼan igibe kʼadda doomizí. 3 A peeɗo tʼize kʼaaɗumu mesuwe maŋ, yʼa uɗɗe sey, yi wolliyo ɗoŋ doolo an ti guune a bere ɗoŋ duuru, naabo an kʼuune ye an delliyo. 4 Maŋ yoŋ yʼan di ruute, yʼede: “Kune toŋ maŋ kun tʼodo naabo kʼadda doomizó, wo nʼun tʼela munɗa wede ɗerec a ran̰n̰aguŋ.” 5 Maŋ kane an dʼiŋgile. Wede ɓoy geŋ, a peeɗo tʼize diine wo a peeɗo tʼibbira toŋ iŋkino, yʼa uɗɗe sey ɗoŋ naabo yi dʼuune, wo yʼan diʼn igibe kʼadda doomizí. 6 A lohe maŋ yʼa uɗɗe sey, yi dʼuuney ɗoŋ doolo an ti guune a bere ɗoŋ duuru. Wo yʼan di ruute, yʼede: “Ki moo me on̰n̰uguŋ kun di yʼeŋgilso a en̰n̰o daa naabo me?” 7 Maŋ kane an i di ruute, anʼde: “Wenɗa yʼay ki tiʼn ziki naabo ye.” Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: “Aa ɗe geŋ, kune toŋ kun eŋgilo naabo kʼadda doomizó.”

8 A peeɗo tʼa tʼiire maŋ, wede ɓoy yi di ruute a wede ƴeeriyadí, yʼede: “Kʼodo, ɗoŋ naabo kiʼn oozigi wo wede tuuku toŋ ki-dʼelo ran̰n̰adí te, ki-tʼeeso ti ɗoŋ a tʼiide kʼita, kʼa ti ɗeŋgo ti ɗoŋ iide ki biza.” 9 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ iise naabo a lohe geŋ an dʼiido, wo wede ƴeeriyo geŋ yʼan dʼele ran̰n̰adaŋ a wede soŋ a naabo kʼonniyo soo soo. 10 Aame iina kaaɓa ki kane ɗoŋ iise naabo ti soohe walak maŋ, an elkiyo an tʼoona ɓaadaŋ baaki, kaciŋ kane toŋ an dʼuune ran̰n̰adaŋ tiŋ wede soŋ a naabo kʼonniyo soo soo pay. 11 Aame wede ƴeeriyo geŋ yʼan ele ran̰n̰adaŋ maŋ, an dʼiise gurgirso a tukki wede ɓoy, 12 anʼde: “Kane ɗoŋ a tʼiido kʼita wo an niibe peeɗo soo toŋ, kee kʼan dʼele ran̰n̰adaŋ aa ki kaye ɗoŋ iido ti soohe, ay niibe kee kee adda malla, ay dʼurme bini peeɗo kʼooriyo.” 13 Wo wede ɓoy geŋ, a wede soo ti diinayaŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: “Laŋze ki nuŋ, nʼa-kʼisiyo ulsu ye, ki kotto kee in ti ruute ti nuŋ, nʼa-tʼela ran̰n̰a ki naabadá kʼonniyo soo. 14 Iŋkino ki tʼamɓo gettiŋ ran̰n̰adá kʼeŋgilo. Ɗoŋ iido kʼita toŋ ni dehu ran̰n̰adaŋ nʼan tʼele aa ki kee. 15 Ɗerec, nuŋ ti maaladó ette o ede urzi nʼaase munɗa wede aa addó i dehu kunuŋ, a beehiyko ere nʼisiyo gette kee ki kolɓiso ko?”» 16 Wo Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Iŋkino maŋ ɗoŋ aŋken̰n̰o kane kʼita, saŋ an tʼisa ɗoŋ ki biza, wo ɗoŋ aŋken̰n̰o kane ki biza, saŋ an tʼisa ɗoŋ kʼita.»

Ono kʼIsa ɗoŋ kʼaɗuwe a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Markus 10.32-34; Lik 18.31-34)

17 Isa yi-kili ki Zeruzalem maŋ, yʼa-wiike sanalliyagi kane koomat makumu sire, yʼan irga siidaŋ, a urzi yʼan di ruute, yʼede: 18 «Kun ollo, in ti kili ki Zeruzalem wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼ tʼeley a bey deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro. Kane geŋ tʼurzi kʼonamaŋ nuŋ booro tʼa ni seeɗey ki tôwwo, 19 wo an di nʼ tʼeley a bey ɗoŋ kane Yawudiyagi ye, kono an di nʼ tʼokkey maade, an di nʼ gorpipey ti marpa wo an ti nʼ taakey ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. Wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ, Raa yʼa ti nʼ balɗey.»

Tondiyo ki mekkʼin̰n̰i Zebede

(Markus 10.35-45; Lik 22.25-27)

20 Iŋkino maŋ mekkʼin̰n̰i kuuli ki Zebede, tʼin̰n̰itú geŋ tʼa dʼiide sirpa kʼIsa, wo tʼa dikke ɗaanadí kono tʼa yi tonde. 21 Maŋ Isa yʼa ti tunde, yʼede: «Ɗe koŋ mi dehu moo me?» Todʼ ti di ruute, tʼede: «Ni dehu kʼa tʼele urzi, onniyo ki tʼiida mozikadá maŋ, in̰n̰izó sire eŋ kʼa tiʼn zappey soŋ a ammidadá, soŋ a geeladá.» 22 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Munɗa wede kun tondiyo, kun ki yʼ suune ye. Kun aana kun siɓa ko kop ki dabar wede nuŋ ni siɓa me?» Maŋ kane an i di ruute, anʼde: «Eyye, ay aana.» 23 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec, kop ki dabar wede ni siɓa geŋ kun siɓa. Wo ɗe ki ume konso wede a ammidadó soŋ a geeladó geŋ, urzi yoŋ a bey nuuno ye, ume geŋ yoŋ ki kane ɗoŋ Meegó Raa yʼan ikkima.»

24 Aame kane sanalliyagi ɗoŋ koomat geŋ an illiga maŋ, an di-gulkuwe ti kane zemɓa sire gen̰n̰o. 25 Maŋ Isa yʼa tiʼn wiike sanalliyagi geŋ pay ki ɗaanadí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun suune, mozagi siiɗiyagi pay an dʼomɓo tʼekki ɗoŋzaŋ ti toogo, wo kane ɗoŋ deero an dʼomɓo tʼekki ɗoŋzaŋ tʼurzi dokkiyo ere an dʼede. 26 Wo geŋ a diinaguŋ i dehu iŋkino a kʼise ye. Ki too maŋ, wede tuuku yi dehu yʼa tʼise goole ti diinaguŋ maŋ, yoŋ geŋ yi tʼiso wede naabaguŋ, 27 wo wede tuuku ti diinaguŋ yi dehu yʼa tʼise ki biza maŋ, yoŋ geŋ yi tʼiso ɓulaguŋ. 28 Geŋ iŋkino, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiidoʼŋ kono ɗuwo on o-ki naabe ye, wo ɗe nʼiidoʼŋ nʼan di naabe ɗuwo wo nʼa oyye nʼa tʼinda kono nʼa tʼaɗɗe ɗoŋ ɓaadaŋ tʼadda kʼolɗikadaŋ.»

Ohine kʼeda koŋzayi sire a Zeriko

(Markus 10.46-52; Lik 18.35-43)

29 Isa ti sanalliyagí tʼadda Zeriko an a tʼaɗɗe maŋ, ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an diʼn daaniya. 30 Maŋ i dʼede koŋzayi sire an ti guune a biza kʼurzi. Aame an illiga eŋgilso geŋ Isa maŋ, an dʼiise ɗollite, anʼde: «Galmeegey, kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo a kaye!» 31 Kane ɗoŋ duuru an diʼn eɗɗisito kono an dʼanniga, wo kane koŋzayi an a ɗolle ɓaadaŋ i ceeriyo, an dʼeesiyo: «Galmeegey, kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo a kaye, kʼiso adde koɗuwo a kaye!» 32 Maŋ Isa yʼa tʼîhira, yʼanni wiike wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun dehu nʼun dʼise moo me?» 33 Kane an di ruute, anʼde: «Galmeegey, ay dehu edayey a-tʼihina.» 34 Isa i di tʼize sommagi, yʼan di buttite a edayaŋ. A kaamiki, edayaŋ a tʼihina an di wolliyo, maŋ an di yʼ diine.

21

Ettiyo kʼIsa ki Zeruzalem

(Markus 11.1-11; Lik 19.28-40; Zaŋ 12.12-16)

1 Isa ti sanalliyagi an iiney goppoŋ ki Zeruzalem, a sirpa kʼille sundutú Betpaze, wo a sirpa mokkolo kʼInda kʼOlibiye. A ume geŋ yi dʼigibe sanalliyagi sire, 2 wo yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kʼadda kʼille ere a ɗaanaguŋ gettiyo. Kun iiney, kesiko kun tʼooney buuru kettiyo, tʼulutú a sirpa. Kun tʼeezi, kun o diʼn arkiɗi. 3 Aame wenɗa yʼun ruutey munɗa maŋ, kun dʼeesoy: “Burɗari eŋ i dehu Galmeega.” Maŋ kesiko wede geŋ burɗari yʼun dʼoolo, kun dʼeŋgilo.»

4 Geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ nebi yi ruute ti kaaga, yʼede: 5 «Kun an rooto a ɗoŋ geeger Siyoŋ geŋ: En̰n̰o mozigaguŋ me, yʼettiyo ki tudduguŋ ti buuru, yoŋ addí tasse yʼa ti gilo ekkʼulo buuru, seysu ki sarkiya kʼattiɗi*.»

6 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi sire geŋ an dʼiŋgile, wo an tʼizo munɗa wede Isa yʼan ruute an dʼiso me. 7 An tʼirkiɗo buuru tʼulutú an dʼiido, an a-ti gikkite kallagaŋ ɗoŋ deero a dar burɗari wo Isa yʼa-ti gili eego. 8 Kane ɗoŋ duuru geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayaŋ an di gikkite kallagaŋ ɗoŋ deero a urzi, ɗoŋ oŋgoŋ an dimɓo puutagi kʼinda an di gikkite a urzi kay†. 9 Kane ɗuwo ɗoŋ i sooru ɗaanadí ti ɗoŋ i yi daaniya geŋ, pay kaŋ soo an di ɗollite, an dʼeesiyo: «Tamma a Wede ti biza bumɓu Dawut! Beeko Raa ti koona a ekki wede ettiyo ti suma Galmeega Raa‡! Tamma a Raa tʼawwa a kandaane!»

10 Aame Isa yi tʼiide adda Zeruzalem maŋ, kane ɗoŋ geeger pay an dʼiise okkito ken̰n̰o ken̰n̰o, an di tondiso ti tuddaŋ, anʼde: «Ɗe yo eŋ wee wee?» 11 Maŋ kane ɗoŋ duuru an an di tiʼn gime onamaŋ, anʼde: «Eŋ nebi Isa, ti geeger Nazaret ki siiɗo Galile.»

Lomme ɗoŋ suuk tʼadda booro Ɓoy Raa

(Markus 11.15-19; Lik 19.45-48; Zaŋ 2.13-16)

12 Saŋ Isa yi-tʼiide a booro Ɓoy Raa, wo yʼan ilmiti kane ɗoŋ isiyo suuk ti ɗoŋ kʼowilte pay a ume gen̰n̰o. Yʼan di gippirɗe taabulyagi ki ɗoŋ pelkiyto soŋko ere ettiyo ti siiɗiyagi doolo, wo ti kaakidagi ɗoŋ kʼowilte deere. 13 Maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Ɓoozó eŋ an di yʼ waaka ɓoy wede ki tondiyo Raa§.” Wo ɗe kune, kun di yʼize urmi kʼombiɗe ɗoŋ kʼoogire*!»

14 Aame geŋ i dʼede ɗoŋ koŋzayi ti ɗoŋ jekese, an a dʼiide kʼume kʼIsa a booro Ɓoy Raa, wo yʼan dʼele beeko. 15 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an wulle sulɗi kʼarmika ɗoŋ Isa yʼize me. Wo soŋ an wulle in̰n̰i an ɗollite a booro Ɓoy Raa, an dʼeesiyo: «Tamma a Wede ti biza bumɓu Dawut!» Iŋkino maŋ, an di gulkuwe, 16 wo an i di ruute, anʼde: «Kʼollige ɗey ko, munɗa wede an rootiyo me?» Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «Eyye nʼollige, wo kune ki kotto kun gire munɗa wede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Kee kʼaaze kono ti bize kʼin̰n̰i sun̰n̰i ti ɗoŋ oɗiyo uɗu toŋ, ki dʼuɗɗe tamma†”?» 17 Maŋ yiʼn iili, wo ti geeger yi tʼuɗɗe, yʼa iŋgile ki ille Betani yʼa onno.

Duuɗiyo kʼundumu sundí pigiye

(Markus 11.12-14,20-25)

18 Soggo ti soohe Isa yi kama ki Zeruzalem maŋ, aame geŋ mosogo tʼa yi ziiɗa. 19 Maŋ yi wulle undumu sundí pigiye a biza kʼurzi, yʼaa dʼiide wo ɗe yʼiideʼŋ in̰n̰i umbo, yi dʼuuney puutagi ɗaŋŋal. Iŋkino yʼa ruute a undumu geŋ, yʼede: «Ti aŋki, in̰n̰i ki ki tʼeha ye baa!» A kaamiki pigiye geŋ a-biiha. 20 Kane sanalliyagi an wulle iŋkino maŋ, an ziiɗa giggiraŋ wo an di ruute, anʼde: «Ɗe mummino a kaamiki eŋ miŋ, pigiye eŋ a-biiha kino me?» 21 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame un dʼede zaapu kʼadde a Raa wo adda kʼadduguŋ kun ki niikiyo ye maŋ, kun aane kun dʼise munɗa wede aa ni ize a pigiye en̰n̰o. Wo kun aane sey kun i di roote a tokomo ette, “Tʼumayí eŋ mi tʼoozo mi tʼooro adda bar” toŋ, geŋ a tʼise. 22 Sulɗi ɗoŋ pay kun tonda Raa tʼurzi zaapu kʼadde a yode geŋ, kun diʼn tʼoona.»

Isa yi naabiya tʼurzi kʼaaye?

(Markus 11.27-33; Lik 20.1-8)

23 Maŋ Isa yi-tʼiide a booro Ɓoy Raa, aame geŋ yʼa iise dooyiso ɗuwo. Iŋkino maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi, an dʼiido tuddí wo an di yʼ tunde, anʼde: «Kee kʼisiyto sulɗi eŋ tʼurzi kʼaaye? Wo urzi eŋ a ele wee wee?» 24 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ toŋ nʼun diʼn tondo a munɗa soo ɗaŋŋal. Aame onamó kun o tiʼn gima maŋ, nuŋ toŋ nʼun ti yʼ kiza urzi wede ni dʼisiyto sulɗi eŋ me. 25 Aame Zaŋ ɗuwo yʼanni zuyye batem geŋ, urzi iido ti Raa kunuŋ ti ɗuwo ko?» Maŋ an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Aame kine in ruuta: “Iidoʼŋ tʼurzi Raa” maŋ, yoŋ yʼin di roota: “Iŋkino ki moo me kun ki dʼumɓe a ono Zaŋ ye me?” 26 Wo aame kine in ruuta: “Iidoʼŋ tʼurzi ɗuwo” maŋ, kine in dʼede orgiso a ɗoŋ duuru kono kane pay geŋ an elkiyoʼŋ Zaŋ yoŋ nebi.» 27 Iŋkino maŋ Isa onamí an i-tiʼn gime, anʼde: «Ay ki suune ye.» Wo yode Isa toŋ yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ toŋ maŋ nʼun ki yʼ roote ye kay, wede o ele urzi ni dʼisiyto sulɗi eŋ me.»

Ono ombiɗe a tukkʼin̰n̰i sire

28 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Kun ollo taaya ettiyo wo kun dʼelkito eego. I dʼede wede soo iŋkino in̰n̰izí kuuli sire. Yoŋ yʼiideʼŋ a ulí ki kaɓɓa yi di ruute, yʼede: “Ulo ki nuŋ, aŋki kʼodo kʼin ti wolli doome kʼinda bin̰.” 29 Yo ulo geŋ yi-tiʼn gime onamí, yʼede: “Aha, ni kʼette ye”, wo taŋ booloŋ maŋ i di tʼize attiɗi, yʼa tʼiide ki doome me. 30 Maŋ meega yʼa iide tukkʼulí wede soo me, wo yi di ruute iŋkino kay. Maŋ yo ulo geŋ yi-tiʼn gime onamí, yʼede: “Eyye meeʼki nuŋ, kʼoolo nʼa tʼette ki doome me.” Wo kaciŋ yʼa guune, doome yʼa kʼiide ye.» 31 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Ti diine kane sire geŋ, wee wee i tʼize munɗa wede meegí yi dihe me?» Kane deero Yawudiyagi an i diʼn gime onamí, anʼde: «Wede ki kaɓɓa.» Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kane ɗoŋ seɗɗu jibaaye ti erayi ɗoŋ ooniyo omɓo bizaŋ tʼitadaŋ geŋ, an un uugume ki Moziko Raa te. 32 Ni rootiyo iŋkino kono Zaŋ Batis yʼiido kʼume kune, yʼun di gize urzi lekkiyo ere ki diine aa Raa yi dehu toŋ, kun ki dʼumɓe ye a onamí me, wo ɗe kane ɗoŋ seɗɗu jibaaye ti erayi ɗoŋ ooniyo omɓo bizaŋ tʼitadaŋ geŋ, an dʼumɓe a onamí me. Wo kune, kun wulle ɗuwo geŋ an umɓe me, wo toŋ lekkiyaguŋ kun ki ti gime ye kono kun dʼamɓe a onamí me.»

Ono ombiɗe a tukki ɗoŋ naabo doome ɗoŋ ulpi

(Markus 12.1-12; Lik 20.9-19)

33 «Kun ollo ono ombiɗe ti doolo en̰n̰o: I dʼede wede doome iŋkino yi dʼiite doome kʼinda sundaŋ bin̰. Doome geŋ yʼa ti yʼ ɗuule ti waaya moŋgali, yʼa dʼittiba sôole ki ŋaƴƴu kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ gen̰n̰o, yʼa dʼippe ɓoy sohuru ki boɗɗiyo. Maŋ doome geŋ yʼan dʼele ɗuwo an di naabe saŋ yoŋ aggadí yʼa tʼamɓa, wo yoŋ tuddí yʼa iŋgile torguwo. 34 Aame onniyo ki rakku kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ tʼiina maŋ, yʼa igibe ɗoŋ naabadí ki tukki ɗoŋ naabo doome gen̰n̰o, kono an i di tʼelo aggadí ere kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ an rikke te. 35 An iiney maŋ, kane ɗoŋ naabo doomeʼŋ an tiʼn ziɗɗe ɗoŋ naabadí me: soŋ an di yʼ gusse ɓaadaŋ, soŋ an di yʼîide, wo wede kʼaɗuwe an ti yʼ gikkite ti moŋgali yʼa inda. 36 Wede doomeʼŋ yi dʼigibe ɗoŋ naabadí ɓaadaŋ ti doolo a jiire ɗoŋ ti poone, wo kane gen̰n̰o toŋ ɗoŋ naabo doome an an dʼize iŋkino kay. 37 Kʼita maŋ yʼan tʼigibe ulí wo yʼa ruute tʼadda kʼaddí, yʼede: “Yoŋ eŋ ulo kʼaddó, an i dʼottiley.” 38 Wo ɗe aame kane ɗoŋ naabo doomeʼŋ ulo an yi wulle maŋ, an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: “En̰n̰o ulo wede doome i oopa me! In yʼôodo kono doome eŋ yʼin dʼoopa.” 39 Maŋ ulo geŋ an di yʼ ziiɗa, tʼadda doome an di yʼirkiɗe ki toogo ki paate, wo an di yʼîide.»

40 Maŋ Isa yʼa tunde, yʼede: «Iŋkino geŋ aame wede doome kʼinda bin̰ yʼiina maŋ, yʼan dʼisa mummino a ɗoŋ naabo doome geŋ me?» 41 Wo kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi geŋ an i diʼn gime onamí, anʼde: «Kane ɗoŋ ulpi geŋ wede doome yʼiido maŋ, yi ki wolla sommagaŋ ye, yʼa tiʼn tʼîda wo doome kʼinda bin̰ geŋ, yʼan tʼela a ɗoŋ doolo an di naaba, wo kane geŋ aggadí an i tʼela aame iina ume rakku kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ maŋ.»

42 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ki kotto kune kun gire ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Mokkolo ere ɗoŋ kʼoozige ɓoy an di ziɗɗe mentú gette,

tode gettiyo a tʼize mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy te.

Munɗa geŋ iido ti Galmeega Raa,

wo a kine in di wolliyoʼŋ munɗa geŋ i jiire eego‡.”

43 Kono kamo kun ollo, nʼun di rooto: Raa Mozikadí ti beezaŋ yʼa-tʼamɓa wo yʼan tʼela a ɗoŋ doolo, ɗoŋ aana isa naabo beehiye ere yoŋ yi dehu. 44 Wede tuuku yʼa tʼiira ekki mokkolo gettiyo maŋ, yʼa-damɓa, wo aame mokkolo gette ti-di tʼiira a wenɗa maŋ, tʼa ti yʼ n̰oguma.»

45 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti Pariziyeŋ an illiga ono ombiɗe Isa yi rootiyo gen̰n̰o maŋ, an di zuune keren̰ yi rootiyo ti kane me. 46 Iŋkino maŋ an di dihe urzi an di yʼ seeɗa, wo ɗe an dʼurgiɗe a ɗoŋ duuru kono kane ɗuwo geŋ an elkiyoʼŋ Isa yoŋ nebi.

22

Ono ombiɗe a tukki tarnaape seeɗu

(Lik 14.15-24)

1 Maŋ Isa yʼan di ruute sey tʼono ombiɗe, yʼede: 2 «Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa naabo mozigo yʼize tarnaape a seeɗu kʼere kʼulí. 3 Yi dʼigibe ɗoŋ naabadí an di waako ɗoŋ yiʼni wiike a tarnaape seeɗu kʼere kʼulí, wo kane an di-tuugo kʼettiyo me. 4 Iŋkino maŋ yi dʼigibe ɗoŋ naabadí ti doolo, yʼan di ruute, yʼede: “Kunʼdo kun an rooti a ɗoŋ niʼni wiike geŋ, kunʼde: Galmeegey yʼede: Omɓo ettú tʼîide baa, kun tʼedi tarnaape seeɗu. Buŋgarzó ti in̰n̰i buŋgarí ɗoŋ ɓokkidagi îide kʼaaɗumu mozagi ni-wilɗite.” 5 Wo kane ɗoŋ yiʼni wiike geŋ seezaŋ ye, an di tiipe wede tuuku toŋ kʼume naabadí naabadí, soŋ kʼadda doomizí, soŋ kʼume suukadí 6 wo ɗoŋ soŋ an di ziɗɗe ɗoŋ naabo mozigo, an an dʼize ulsu wo an a diʼn îide. 7 Iŋkino mozigo yʼa gulkuwe, yʼa igibe asigiryagí an tʼîido kane ɗoŋ i tʼîide ɗoŋ naabadí, wo geegirzaŋ an a-tʼuyyo. 8 Maŋ yʼan di ruute ɗoŋ naabadí, yʼede: “Omɓo tarnaape seeɗu ettú tʼîide, wo ɗe kane ɗoŋ niʼni waaku geŋ an ki tʼîide ye kʼomɓo me. 9 Iŋkino maŋ kunʼdo kʼurziyagi kʼokkime, wo ɗoŋ pay kun tʼooney a ɗaanaguŋ geŋ kun tiʼn waaki an dʼisa tarnaape seeɗu.” 10 Ɗoŋ naabo geŋ an dʼiŋgile kʼurziyagi kʼokkime, wo ɗoŋ an uune pay a ɗaanadaŋ geŋ an tiʼn wiiko, ɗoŋ beehiye ise ɗoŋ ulpi toŋ maŋ. Geŋ iŋkino biino ki tarnaape seeɗu ɗuwo an dʼûune ɓoo. 11 Saŋ maŋ mozigo yi-tʼiide adda biino yʼa-tʼeese ɗoŋ yiʼni wiiko, aame geŋ yi wolliyo maŋ wede soo yi ki tʼussoʼŋ kalle ki tarnaape seeɗu ye. 12 Mozigo yi di ruute, yʼede: “Laŋze ki nuŋ, kee ki-tʼiido daa kalle ki tarnaape seeɗu mummino me?” Wo yo wede geŋ yʼa kʼihina bizí ye. 13 Iŋkino maŋ mozigo yʼan di ruute ɗoŋ naabo, yʼede: “Wede eŋ kun yi sooɗo, kun ti kettito beyɗí ti zoŋɗí wo kun di seɗɗi ti paate adda zimolo, ume wede ki ɗollite môolo wo kʼaaɗumu sina.”» 14 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Ki kotto ɗoŋ Raa yiʼni waaku kane ɓaadaŋ, wo ɗe ɗoŋ yi biire i-tʼetta Mozikadí kane baata.»

Eliyo jibaaye a mozigo goole ki Romeŋ

(Markus 12.13-17; Lik 20.20-26)

15 Iŋkino maŋ kane Pariziyeŋ an a dʼirga siidaŋ, an di ruute a tukkʼIsa kono an i tʼekka ikka tʼurzi kʼonamí. 16 Saŋ maŋ an dʼigibe ɗoŋ miibi ti diine sanalliyagaŋ ti kane ɗoŋ a ita kʼErod. An iideʼŋ an i di ruute a Isa, anʼde: «Wede dooyisadey, ay suune kee ki rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, ki dooyiso urzi Raa tʼono ɗoŋ ɗerec, ki kʼorgiso eda ɗuwo ye, wo kiʼni wolliyo ɗuwo geŋ pay kaŋ soo. 17 Iŋkino kʼay ki ti rooti ɗoo, elkiyadá moo a ono eŋ me: A urzi kʼoogiradiŋ miŋ jibaaye a mozigo goole ki Romeŋ geŋ kʼeliyo kunuŋ, kʼeliyo ye ko?» 18 Wo Isa metiŋkadaŋ yʼa ti zuune, maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ biziguŋ sire sire, ɗe ki moo me kun o dʼekkiyo ikka me? 19 Kun o kʼeeli soŋko tamma ere kʼeliyo jibaaye nʼa ki wolle ɗo?» Maŋ an i-dʼeele tamma soo. 20 Wo Isa yʼanni tunde, yʼede: «Undiso ti suma ekki tamma ette kʼaaye?» 21 Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ki mozigo goole ki Romeŋ.» Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ munɗa wede ki mozigo goole ki Romeŋ yoŋ ki yode, kun i yʼelo, wo munɗa wede ki Raa yoŋ ki yode, kun i yʼelo.» 22 Aame an illiga ono gen̰n̰o maŋ, an di ziiɗa giggiraŋ. Maŋ kane an di yʼiili a umayí, an dʼiŋgile.

Tondiyo a urzi balɗiya

(Markus 12.18-27; Lik 20.27-38)

23 A onniyo gettiyo batum ɗoŋ miibi ti diine ɗoŋ anʼni waaku sundaŋ Saduseyeŋ geŋ, an dʼiide sirpa kʼIsa. Kun suune kane Saduseyeŋ an rootiyo ɗoŋ i tʼinda geŋ an ki ti balɗa ye. Iŋkino Isa an di yʼ tunde, anʼde: 24 «Wede dooyisadey, Muusa yi riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro, yʼede: “Aame wede yi ziiɗa erewo wo yʼa inda daa magin̰e maŋ, mandaayawa gette leemadí yʼa ti seeɗa kono an tʼehe in̰n̰i a suma ki wede inda gen̰n̰o*.” 25 Iŋkino aakede di kaye i dʼede zemɓa kane sarat. Wede ki poone geŋ yʼa ziiɗa erewo wo yʼa inda daa magin̰e, iŋkino leemadí wede ki sirwe yʼa ti ziiɗa mandaayawa gette. 26 Wo leema gen̰n̰o toŋ yʼa inda daa magin̰e kay, wede kʼaɗuwe toŋ iŋkino, maŋ kane zemɓa sarat geŋ an ti duude wo an tʼinda pay. 27 Aame kane sarat geŋ pay an tʼinda maŋ, tode erewo gettiyo toŋ tʼaa dʼinda. 28 Iŋkino maŋ a onniyo ere ɗoŋ i tʼinda an ti balɗa geŋ, ti diine kane ɗoŋ sarat geŋ erewo gette tʼaasa kʼaaye, kono kane pay geŋ miŋ kulutú me?» 29 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kune kun ti digge a elkiyaguŋ, kono kun kiʼn suune ye ita kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, ise toogo Raa toŋ maŋ. 30 Ɗerec, a onniyo ere ɗoŋ i tʼinda an ti balɗa geŋ, kuuli ti erayi an ki seɗɗa tuddaŋ ye baa, wo ɗe an di lekkey daa seɗɗu aa maaleekiyagi a kandaane. 31 Wo a urzi balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda geŋ, ki kotto kun gire ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: 32 “Nuŋ Raa kʼIbirayim, kʼIsaaka wo ki Yakup†.”» Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Raa geŋ yoŋ Raa ki ɗoŋ unto ye, yoŋ Raa ki ɗoŋ zeere‡.» 33 Kane ɗoŋ duuru illiga dooyisadí gette, an i ziiɗa an di biyiso biyiso baa.

Urzi kʼoogoro wede goole a jiire

(Markus 12.28-34; Lik 10.25-28)

34 Aame Pariziyeŋ geŋ an illiga Saduseyeŋ Isa yʼan îide, bizaŋ an ki ti yʼohine ye maŋ, kane an iideʼŋ an tʼugiye kaŋ soo. 35 Wo wede soo ti diinayaŋ, yoŋ wede suuniyo kʼoogoro, yʼa dʼiide sirpa kʼIsa, yi dehu yi-dʼekke ikka tʼurzi kʼono, wo yʼa yi tunde, yʼede: 36 «Wede dooyisadey, adda mattup kʼoogoro Muusa, urzi kʼoogoro wede goole a jiire tuuku me?»

37 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «“Ki geyyo Galmeega Raazá ti addá pay, ti undá pay wo ti elkiyadá pay§.” 38 Geŋ urzi kʼoogoro wede goole a di jiire pay. 39 Wo en̰n̰o wede ki sirwe toŋ, yoŋ goole aa bakadí kay, “Ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum*.” 40 Ono ɗoŋ pay an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa, ti ɗoŋ ki nebiyagi geŋ, toogadaŋ tiŋ urzi kʼoogoro sire en̰n̰o.»

Almasi ti Dawut

(Markus 12.35-37; Lik 20.41-44)

41 Koore kane Pariziyeŋ an lekkiyo ogiyso geŋ, Isa yʼan diʼn tunde, yʼede: 42 «Elkiyaguŋ moo me a tukki Almasi Raa yi biire me? Yoŋ yʼaɗɗo ti biza bumɓu kʼaaye?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Yoŋ yʼaɗɗo ti biza bumɓu Dawut.» 43 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe geŋ mummino Dawut tʼurzi kʼUnde Raa yʼa yi wiike Almasi “Galmeegí” me? Ni rootiyo iŋkino kono Dawut yʼa ruute ti kaaga, yʼede:

44 “Galmeega Raa yi di ruute a Galmeegó, yʼede:

Kʼedi ki-koona a ammidadó kino,

bini ɗoŋ kʼaduzá nʼan isa aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗá†.”

45 Iŋkino maŋ Dawut yi yi waaku Almasi “Galmeega.” Ɗe geŋ mummino Almasi yʼa aɗɗo ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal me‡?» 46 Ti diine kane Pariziyeŋ, wenɗa soo toŋ i di kime onamí umbo. Wo ti onniyo gettiyo an dʼurgiɗe, an di yʼ tondite ti doolo sey me.

23

Tookiyo kuude ɗoŋ duuru ekki Pariziyeŋ

(Markus 12.38-40; Lik 20.45-47; 11.39-52)

1 Saŋ maŋ Isa yʼan di ruute ɗoŋ duuru ti sanalliyagí, yʼede: 2 «Ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, an dʼede urzi ki dooyiso kʼoogoro Muusa. 3 Iŋkino maŋ kun ollo onamaŋ wo munɗa wede an un ruute geŋ kun tʼiso. Wo ɗe a urzi naabadaŋ kun ozire ye, kono munɗa wede an dooyiso geŋ an ki sooru eego ye. 4 Kane geŋ an diʼn isiyo ɗuwo ki toogo an di daane urziyagi kʼoogoro ɗoŋ ti doolo kane batum an a zaapu tʼeedaŋ tʼekki ɗoŋ ki Raa, sarkiyatú oon̰e aakede an kettiso attiɗi an a di zaapu a dar ɗuwo. Wo ɗe a attiɗi geŋ, kane batum ti ƴilsadaŋ soo toŋ an ki dehu an a ki botte ye ki noogiyo ɗuwo geŋ me. 5 Kane geŋ naabadaŋ pay gette an isiyo kono ɗuwo an diʼn wolle. Iŋkino an dʼisiyo munɗa aakede laaya a ise goole ti ɗoŋ oŋgo an tʼeliyto mattup kʼoogoro adda an a di kettiso a zumɓamaŋ wo a mayɗayzaŋ*, wo a boha kallagaŋ toŋ an a dʼisiyo gozubo soŋhirti i ceeriyo†. 6 Adda tarnaapagi a ume kʼomɓo, an geyyiso an koone a ume wede suma, wo adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, an geyyiso an koone a ume wede suma pây. 7 A bere ɗoŋ duuru toŋ, an dehu ɗuwo an diʼn tʼeesite ti ottilso, wo an diʼn waake “Wede dooyiso, wede dooyiso.” 8 Wo kune ti diinaguŋ wenɗa yʼoyya ye an di yʼ waake “Wede dooyiso” me, kono kune pay miŋ zemɓa kaŋ soo, wo wede dooyisaguŋ miŋ yoŋ soo ɗaŋŋal. 9 A siiɗo ette wenɗa soo toŋ kun di yʼ waake “Meegey” umbo, kono kune un dʼede Meega soo ɗaŋŋal, yoŋ a kandaane. 10 Wo kune ti diinaguŋ wenɗa yʼoyya ye an di yʼ waake “Mozigo” me, kono kune un dʼede Mozigo soo ɗaŋŋal, yoŋ Almasi Raa yi biire. 11 Wede goole a jiire ti diinaguŋ geŋ miŋ yi koona wede naabo ki kune. 12 Wede tuuku tuddí yi ti koliyo maŋ, yoŋ geŋ Raa yʼa yʼisa n̰eŋku, wo wede tuuku tuddí yi ti tʼisiyo n̰eŋko maŋ, yoŋ geŋ Raa yʼa yʼisa goole.»

Dabar a kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ

13 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kuneʼŋ a ɗuwo kun an tʼappiya a biza kʼettiyo ki Moziko Raa te. Kune batum miŋ kun ki tʼettiyo ye, wo a ɗoŋ i dehu i-tʼette geŋ kun an tʼeegirso.

[ 14 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kuneʼŋ bey mandayɗayi kun tʼomɓo pay, wo kun eesiyo tondiyo Raa maŋ ki noko nokot, kono ɗuwo an un diʼn wolle. Kono kamo booraguŋ tʼa kooney wehini a ceerey.]

15 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kuneʼŋ kʼume tuuku toŋ kun dʼeŋgilso torguwo, a siiɗo wo tʼekkʼahu pây, kʼooniyo wede soo ɗaŋŋal yoŋ Yawudusu ye wo kun dʼisiyo yʼa tʼise Yawudusu. Wo aame yi tʼisiyo Yawudusu maŋ, kun di yʼisiyo wede i tʼîide kʼettiyo kʼadda kʼuwwo i ɗooliyo taŋ sire a jiire ti ere ki kune batum.

16 Dabar a kune ɗoŋ aa koŋzayi i dokkiyo ɗuwo, kun di rootiyo, kunʼde: “Aame wedusu yʼalzu ti Ɓoy Raa maŋ, yoŋ geŋ onamí yi kiʼn ziiɗa zakiɗi ye toŋ i kʼise munɗa ye, wo aame yʼalzu ti dap ere adda Ɓoy Raa maŋ, yoŋ geŋ i dehu onamí yʼanni seeɗa zakiɗi.” 17 Kune ɗoŋ elkisaguŋ umbo wo aa koŋzayi, a jiire miŋ dap kunuŋ Ɓoy Raa wede i-ti tʼisiyo dap gette kamilen̰ a ɗaana Raa ko? 18 Wo kun di rootiyo sey, kunʼde: “Aame wede yʼalzu ti ume seɗeke maŋ, yoŋ geŋ onamí yi kiʼn ziiɗa zakiɗi ye toŋ i kʼise munɗa ye, wo aame yʼalzu ti munɗa seɗeke zaapu ekkʼume seɗeke gen̰n̰o maŋ, yoŋ geŋ i dehu onamí yʼanni seeɗa zakiɗi.” 19 Kune ɗoŋ aakede koŋzayi no, a jiire miŋ munɗa seɗeke kunuŋ, ume seɗeke wede i-ti tʼisiyo seɗeke kamilen̰ a ɗaana Raa ko? 20 Geŋ iŋkino wede yʼalzu tʼume seɗeke maŋ, geŋ yʼalzu tʼume seɗeke gen̰n̰o wo ti sulɗi pay ɗoŋ eego. 21 Wede yʼalzu ti Ɓoy Raa maŋ, geŋ yʼalzu ti Ɓoy gen̰n̰o, wo ti Raa wede i lekkiyo adda pây. 22 Wo wede yʼalzu ti kandaane maŋ, geŋ yʼalzu ti kaakido moziko Raa wo ti Raa wede i lekkiyo eego batum.

23 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kuneʼŋ a urzi zakka, kun dʼeliyo zakka a Raa ki ita sulɗi ɗoŋ sun̰n̰i sun̰n̰i i dʼeliyo uŋsuwo a zaami, ise puutagi ɗoŋ ki zaami toŋ maŋ. Wo ɗe sulɗi ɗoŋ a jiire adda kʼoogoro ki Raa, aakede munɗa wede kun dʼise ki diine a ɗuwo, isiyo kʼadde koɗuwo a ɗuwo, ti seeɗu daayum zakiɗi a urzi Raa, kane geŋ kun dʼooliyo a kese. Ki too maŋ ki poone kane gen̰n̰o ɗoŋ kun dʼozire eego me, wo sulɗi ɗoŋ sun̰n̰i sun̰n̰i toŋ kun kiʼn ooli ye. 24 Kune ɗoŋ aa koŋzayi i dokkiyo ɗuwo, kune aame kun soɓo ahu geŋ, tuude yi tooriro toŋ kun di yʼamɓu, wo kaciŋ ziŋzo toŋ kun ti soho.

25 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kuneʼŋ kulso ti bogoro kun tʼopilso daaraŋ beehiye, wo addaʼŋ ôoniyo ɓoo ti tama wo ti sulɗi ɗoŋ ulpi tudduguŋ ti dehu. 26 Kune Pariziyeŋ ɗoŋ aakede koŋzayi no, ki poone kulso kun tʼopilo addutú kamilen̰ ɗoo miŋ, iŋkino maŋ dartú toŋ a-tʼisa kamilen̰ pây.

27 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kun deeƴiso aa muuziyagi ɗoŋ an an tʼeliyo buuye tuware‡ kʼa wolle beehiye, kaciŋ tʼaddaʼŋ ôoniyo ɓoo tʼossagi ki ɗoŋ i tʼinda, ti ita sulɗi ɗoŋ pay ruumiyo. 28 Wo kune toŋ iŋkino, a eda ɗuwo kun ti tʼisiyo tudduguŋ kune ki diine a ɗaana Raa, kaciŋ biziguŋ sire sire wo adduguŋ ôoniyo ɓoo ti sulɗi ɗoŋ ulpi.

29 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, kune ɗoŋ biziguŋ sire sire! Kun aabuɗu muuziyagi majjanɗani ki nebiyagi ti kaaga, wo a kane ɗoŋ ki diine muuziyagaŋ kun tiʼn raaŋiya murkic ti buuye, 30 wo kun dʼeesiyo: “Aame ti eda moŋgiɗagey geŋ kaye ede maŋ, ay a ki ti kette kaŋ soo ye ti ɗoŋ tôwwo nebiyagi me.” 31 A onamguŋ ti sulɗi ɗoŋ kun isiyo geŋ, i-kaza kune itaguŋ soo ti ɗoŋ îide nebiyagi me. 32 Ɗe iŋkino maŋ, kun dʼodo tʼiŋkino aakede ki maawuguŋ gʼaaze! 33 Kune aa mimbayi wo ɗoŋ ulpi aakede maŋkikagi, ki kotto kun ki tʼalɗa ye, booro tʼun diʼn seeɗa kʼadda kʼuwwo. 34 Kono kamo kun ollo, nʼun tʼigibo nebiyagi ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, wo ɗuwo ɗoŋ un diʼn dooya urzi Raa. Ɗoŋ soŋ kun tiʼn tʼîda, ɗoŋ oŋgo kun tiʼn taakita ekkʼinda ɗoŋ zappu ekkʼeebaŋ kaŋ tontilko, ɗoŋ oŋgo soŋ kun diʼn gorpipa ti marpa adda ɓoyɗi ɗoŋ kun di dooyiso, wo kun diʼn limmita geeger ti geeger. 35 Tʼume kʼeesiyo duniya bini aŋki, kune Yawudiyagi kun îide ɗoŋ ki diine ɓaadaŋ, wo kono ki puuzadaŋ gette kune Raa yʼun tiʼn tʼela daŋgay. Ki poone kun îide Abel wede ki diine, saŋ ɗoŋ ti doolo bini Zakari ulo Barasi wede kun yʼîide adda booro Ɓoy Raa, a diine Ɓoy Raa ti ume seɗeke. 36 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ Raa yi tiʼn tʼela daŋgay kono ki puuzo kane pay gette.»

Môolo kʼIsa kono Zeruzalem

(Lik 13.34-35)

37 «Wayya kune ɗoŋ Zeruzalem no! Wayya kune ɗoŋ Zeruzalem no! Kune ɗoŋ i tôwwito nebiyagi, wo ɗoŋ Raa yʼun akkisa kun tiʼn kakkisa ti moŋgali kun tiʼn tôwwo. Nuŋ taŋ ɓaadaŋ ɓaadaŋ nʼa dihe nʼun tiʼn tusse aa ôsso ti tussiyo in̰n̰itú adda kambartú, wo ɗe kun ki dihe ye! 38 Iŋkino maŋ ɓoyguŋ Raa yʼun di yʼoola§. 39 Wo kun ollo nʼun di rooto, ti aŋki nuŋ kun ki nʼ wolla ye baa, bini a tʼîda onniyo ere kun di roota: “Beeko Raa ti koona a ekki wede ettiyo ti suma Galmeega Raa*.”»

24

Ono a urzi ruugiyo Ɓoy Raa

(Markus 13.1-4; Lik 21.5-7)

1 Isa yi tʼuɗɗe tʼadda booro Ɓoy Raa wo yi dehu yʼeŋgile maŋ, kane sanalliyagí an a dʼiide sirpadí kono an i di kize majjaanika kʼoozige Ɓoy Raa. 2 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Pay eŋ kun wolliyo ɗeʼŋ? Wo ɗerec nʼun di rooto, mokkolo soo toŋ tʼekki bakatú i ki lekka ye, pay a ruuga.»

Eesiyo ki dabar ere ɓaadaŋ

3 Isa yʼiiney ekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye, maŋ yʼa-guune siidí. Aame geŋ sanalliyagi an a dʼiide sirpadí wo an di yʼ tunde, anʼde: «Kee kʼay ki ti rooti ɗoo, sulɗi geŋ an aana woogo me? Wo moo me munɗa wede a kiza urzi kamadá ti onniyo ere duniya ti ɗaŋga me?» 4 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kun koona mentikagi, wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn dagga ye. 5 Ɗerec, i dʼetto ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼamɓo sundó, wede tuuku toŋ yʼa tʼeesa: “Nuŋ Almasi Raa yi biire!”, wo kane geŋ an di dagga ɗuwo ɓaadaŋ. 6 Kun dʼolliga tarkuuse ki arka goppoŋ, wo kun dʼolliga rabila kʼarka dokki. Aame geŋ kun koona mentikagi, kun addira ye. I dehu sulɗi geŋ an dʼaane, wo aame geŋ a ki tʼisa ɗaŋgiya duniya ye ɓotto. 7 Ɗoŋ siiɗo soo ti siiɗo soo te an ɗeyya ti tuddaŋ, ɗoŋ mozigo soo ti mozigo soo me an ɗeyya ti tuddaŋ kay. I dʼisa mosogo ti ŋoŋŋirso siiɗo adda siiɗiyagi ɓaadaŋ. 8 Wo kane sulɗi pay geŋ, aakede kakkisa ere ki poone kʼerewo addutú i tʼumɓe kʼehiyo. 9 Iŋkino maŋ ɗuwo an un diʼn tʼela bey ɗoŋ kʼaduguŋ kono an un diʼn dabira wo an un tiʼn tʼîda. Wo kane ɗoŋ siiɗiyagi pay an un diʼn olmiɗa kono kun umɓe a sundó. 10 Aame geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ urzi zaapu kʼaddaŋ a nuŋ an dʼoola, kane geŋ an dʼoɗɗipa ita tuddaŋ ki seɗɗuzaŋ, wo an dʼolmiɗa tuddaŋ. 11 I dʼaɗɗa ɗoŋ ɓaadaŋ an ti tʼisa tuddaŋ aa nebiyagi, wo kane geŋ an dagga ɗoŋ ɓaadaŋ. 12 A ume tuuku toŋ sulɗi ɗoŋ ulpi geŋ an dʼaagila kʼaagulu, iŋkino geyyiso tudde toŋ tʼa tʼisa baata. 13 Wo ɗe wede yʼa ziiɗa zakiɗi a urzizó bini ɗaŋgu maŋ, yode geŋ Raa yʼa yʼutta. 14 I dehu Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa gette an di kizite adda siiɗiyagi pay, wo kane ita ɗuwo pay toŋ an di tʼolliga ti kuudaŋ ɗoo miŋ, saŋ duniya tʼa ɗaŋga kollo.»

Onniytagi ɗoŋ etto ki dabar ɓaadaŋ

(Markus 13.14-23; Lik 21.20-24)

15 «Kune kun di wolla munɗa wede ulsu kʼa yʼazzira wo yi lattiya, geŋ a-tʼetta a ono ɗoŋ ti kaaga nebi Daniyel yi ruute, munɗa geŋ an ti yʼ zaapa adda Ɓoy Raa a ume wede kamilen̰. Wede i gariya ono eŋ eedí tiʼni sooɗo beehiye. 16 Aame geŋ kane ɗoŋ adda siiɗo Ziide an tʼombo kʼekki moŋgali. 17 Wede yʼa ti gili yi-guune tʼekki daŋgayadí* maŋ, yoŋ geŋ yi-ɗeega amɓu munɗa adda daŋgay ye, yi tʼombo. 18 Wo wede yoŋ adda doome maŋ, yi tʼombo, yi kima ɓoy amɓu kallayí wede goole ye. 19 A onniytagi geŋ aasa dabar ɓaadaŋ a kane erayi ɗoŋ mahuwagi ti ɗoŋ in̰n̰izaŋ an ooɗiyo! 20 Kun tondo Raa kono okkaguŋ tʼa kʼisa a ume reele, ise a onniyo ere ki puukiyadiŋ ye. 21 Iŋkino maŋ dabar gette tʼaasa oon̰e ɓaadaŋ. Tʼume kʼeesiyo duniya bini aŋken̰n̰o, dabar iŋkino i kʼize ye, wo ki ɗaana toŋ i kʼisa ye. 22 Aame onniytagi ɗoŋ ki dabar geŋ Raa yʼa kiʼn îhira goppoŋ ye maŋ, wede tudde soo toŋ umbo a lekka zeere me. Wo ki kotto onniytagi geŋ yʼan ôhira goppoŋ kono ɗoŋ yi biire ki yode. 23 Iŋkino maŋ aame wenɗa yʼiisa: “Almasi Raa yi biire, yoŋ a en̰n̰o!” ise “Yoŋ a ummey!” maŋ, kune onamí kun amɓa ye. 24 Ni rootiyo iŋkino kono i dʼaɗɗa ɗuwo an ti tʼisa tuddaŋ aa Almasi Raa yi biire, wo ti ɗuwo an ti tʼisa tuddaŋ aa nebiyagi. Kane geŋ an dʼisa sulɗi kʼarmika ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego, aame urzi ede maŋ kane an di dagga ɗuwo ɗoŋ Raa yi biire ki yode, wo an ki dʼaana ye. 25 Kun ollo, sulɗi eŋ nʼun tiʼn ruute ki poone an dʼaana.

26 Iŋkino maŋ, aame an un ruuta, an iisa: “Kun ollo, Almasi Raa yi biire, yoŋ adda balɗa!” maŋ, kunʼta ye, ise wenɗa yʼun ruuta, yʼiisa: “Kun ollo, yoŋ yi tʼumbiɗa a en̰n̰o!” toŋ maŋ, kun amɓa ye a onamí me. 27 Ɗerec, aa kun wolliyo mizzi yʼomile i-ti tooriyo kandaane ti kese peeɗo ge-koliyo bini peeɗo kʼooriyo geŋ, aaniya ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ, tʼaasa iŋkino kay. 28 A ume wede nuune yi tʼudiga geŋ, zumbi toŋ ti tʼogiya aŋgen̰n̰o.»

Kama ki yo wede an yʼehe aa ulo wede

(Markus 13.24-31; Lik 17.23-24; 21.25-31)

29 «Onniytagi ɗoŋ ki dabar geŋ an tʼiŋgila lewwet maŋ, peeɗo ti ki toora ye, tere yi ki toora ye, molɗali an silɗita ti kandaane, wo sulɗi ɗoŋ an dʼede toogo a kandaane, Raa yʼa tiʼn gozziga. 30 Aame geŋ a kandaane i dʼisa munɗa a kiza kama ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o. Iŋkino ita ɗuwo pay adda duniya an ɗillita môolo wo an di nʼ wolla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, ni kama ti kandaane ekki dondirso ti toogo ere pay wo ti darƴika ere o dʼede. 31 Maaleeka yʼa baaha parre ti kandaane, nʼa tʼigiba maaleekiyagó kʼadda siiɗiyagi ɗoŋ a duniya itatú piɗe, an di tʼogiya ɗoŋ ni biire.»

Ono ombiɗe a tukki tormo

(Markus 13.28-31; Lik 21.29-33)

32 «Kun wollo wo kun elko a ono ombiɗe ɗoŋ a tukki tormo ettiyo: Aame tormo tʼeesiyo oɗɗize wo puutagutú eesiyo rooɓiyo maŋ, geŋ kune kun suune adda kʼadduguŋ kizini yoŋ goppoŋ. 33 Geŋ iŋkino kay, kune toŋ kun wulla sulɗi pay geŋ an iina maŋ, kun suuno kama ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ todʼte goppoŋ, aakede nuŋ a biza bumɓuguŋ. 34 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an ki ti tʼinda pay ye, ki poone sulɗi pay geŋ an dʼaana me. 35 Kandaane kane ti siiɗo an tʼeŋgila, wo kane onamó an ki tʼeŋgila ye, an di lekka ki daayum.»

Raa siidí i ti suune onniyo te

(Markus 13.32,35; Lik 17.26-27,34-35; 12.39-40)

36 «Wo sulɗi geŋ an aana a onniyo tuuku koo, a peeɗo ere tuuku koo maŋ, i suune yode Meega Raa siidí. Wenɗa doolo yi ki suune ye, ise maaleekiyagi a kandaane, ise Ulo Raa toŋ maŋ. 37 Munɗa wede ize ti kaaga a ozzinagi ɗoŋ ki Nowe geŋ, a kama ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ, aasa iŋkino kay. 38 Adda kʼonniytagi ɗoŋ ti kaaga ki poone mizzi goole yʼa koppa, ahu an tʼooma siiɗo geŋ, ɗuwo an dʼomɓo, an soɓo, an seɗɗu ti tuddaŋ bini onniyo ere Nowe yi-tʼiide adda tooko ere meeda a jiire. 39 Kane ulbaŋ an kʼooɗiyo a munɗa ye bini mizzi goole yʼa guppe, ahu an tʼiimi siiɗo, iŋkino ɗuwo geŋ pay an tʼinda adda kʼahu†. Geŋ aasa iŋkino kay a kama ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ me. 40 Iŋkino maŋ kuuli sire kane adda doome soo, wede soo geŋ an di yʼamɓa wo wede soŋ an di yʼoola. 41 Erayi sire an massu kaŋ soo, ere soo an ti tʼamɓa wo ere soo an di tʼoola. 42 Iŋkino kun lekko zeere, kono kun ki suune ye onniyo ere tuuku nuŋ Galmeeguguŋ ni kimo te. 43 Ono eŋ kun ollo koɗuwo: Aame wede ɓoy geŋ yi suune peeɗo ere tuuku a diɗɗo wede kʼoogire yʼetto maŋ, yʼa lekke zeere, yi kʼooli wede kʼoogire yi-ki tʼette kʼadda ɓoozí ye. 44 Geŋ iŋkino kune toŋ maŋ kun koona mentikagi, kono nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼetto a peeɗo ere tuuku kun ki ti suune ye.»

Wede naabo i seeɗu zakiɗi a naabadí

(Lik 12.42-46)

45 «Iŋkino maŋ wede naabo wede i seeɗu zakiɗi a naabadí wo i-dʼede elkiyo geŋ, a yode gen̰n̰o galmeegí yi oola attiɗi pay ki ɗoŋ naabadí oŋgoŋ me, kono yʼan tʼela omɓadaŋ aame peeɗo tʼîida maŋ. 46 Uŋsuwo a wede naabo geŋ me, aame galmeegí a kamadí yi yʼuuna yʼisiyo naabo gettiyo maŋ. 47 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede iŋkino geŋ galmeegí yi di tʼela attiɗi ki sulɗizí pay a beezí. 48 Wo ɗe aakede wede naabo ulsu geŋ yʼilka adda kʼaddí, yʼiisa: “Galmeegó eŋ yi tʼûsso”, 49 wo yi tʼiida taazu ɗoŋ an naabiya kaŋ soo, wo yi tʼussa a omɓo ti soɓito tʼeebí ɗoŋ i soɓo i ceeriyo eego. 50 Maŋ galmeegí yʼa aana a onniyo ere wede naabo geŋ yi kʼelkiyo ye, wo a peeɗo ere yi ki ti suune ye. 51 Galmeegí yi di tʼela daŋgay ere zakiɗi wo yi-tʼela aggadí aa ki ɗoŋ bizaŋ sire sire, a ume wede ki ɗollite môolo wo kʼaaɗumu sina.»

25

Ono ombiɗe a tukki konazi koomat

1 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Iŋkino maŋ Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa naabo konazi kane koomat an di zikiti lampiyagaŋ an tʼiide okkime ki kule yi seeɗu erewo. 2 Ti diine kane konazi geŋ, ɗoŋ paat soŋ elkiyadaŋ umbo wo ɗoŋ paat soŋ an dʼede elkiyo. 3 Kane konazi ɗoŋ elkiyadaŋ umbo geŋ lampiyagaŋ an tʼûunite tʼegey wo ti doolo an a ki dʼumɓe ye a beezaŋ me. 4 Wo kane konazi ɗoŋ an dʼede elkiyo geŋ, lampiyagaŋ an tʼûunite wo an a dʼiipe egey adda kuŋgilagaŋ. 5 Wo yo wede i seeɗu erewo geŋ yi-tʼusso yʼa kʼiina kesiko ye, iŋkino maŋ kane konazi geŋ moone tʼan diʼn ziiɗa pay, an dʼudige kuy. 6 A diɗɗo meeda maŋ an dʼilliga ɗolle, anʼde: “Kun ollo, kule wede i seeɗu erewo yʼettiyo! Kun tʼaɗɗi okkimayí!” 7 Iŋkino maŋ kane konazi pay geŋ an tʼinnite wo lampiyagaŋ an diʼn ikkima. 8 Kane ɗoŋ elkiyadaŋ umbo geŋ, an tunde a bey ɗoŋ an dʼede elkiyo, anʼde: “Kun ay eeli egayguŋ kono lampiyagey i tʼunto.” 9 Wo kane ɗoŋ an dʼede elkiyo geŋ an an diʼn gime onamaŋ, anʼde: “Aha, in ki tʼîda ye! Kunʼdo kʼume kʼowilte, kun owili a kune me.” 10 Kane an dʼiŋgile an dʼowilo egey me, koore geŋ yo kule wede i seeɗu erewo, yʼa iina. Maŋ kane konazi ɗoŋ paat i tʼikkima tuddaŋ geŋ, an tʼiide kʼadda ɓoy tarnaape seeɗu ti yode kaŋ soo, wo biza yʼan tʼippe ti kerle. 11 Saŋ maŋ kane konazi ɗoŋ elkiyadaŋ umbo geŋ an dʼiina, an dʼiise ɗollite, anʼde: “Galmeegey, Galmeegey, kʼay tʼohon!” 12 Wo ɗe yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: “Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kune aŋ wenɗa nʼun kiʼn suune ye.”» 13 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ kun lekko zeere, kono onniyo tuuku ise peeɗo tuuku ere nʼetto kun ki ti suune ye.»

Ono ombiɗe a tukki ɗoŋ naabo aɗo

(Lik 19.12-27)

14 «Wo soŋ Moziko Raa gette todʼ ti deeƴiso aa naabo wede ɓoy iŋkino, yi dehu yʼeŋgile torguwo. Ki poone yʼa eŋgila geŋ, yʼa wiike ɗoŋ naabadí yʼan dʼooli laalayí a beezaŋ. 15 A wede soŋ yi dʼele tammiyagi ki dap dupu paat, a wede soo yi dʼele tammiyagi ki dap dupu sire wo a wede soŋ yi dʼele tammiyagi ki dap dupu soo*, a wede tuuku toŋ yi-dʼeele a toogadí toogadí, maŋ yoŋ tuddí yʼa iŋgile. 16 Wede galmeegí yi ele tammiyagi dupu paat geŋ, kesiko yʼa iŋgile yi naabiya eego tʼaa dʼaagulu wo yʼa dʼuune tʼeego tammiyagi dupu paat sey. 17 Wede galmeegí yi ele tammiyagi dupu sire toŋ iŋkino, yʼa ti niibe yʼa dʼuune tʼeego tammiyagi dupu sire. 18 Wo wede galmeegí yi ele tammiyagi dupu soo geŋ, yʼa iŋgile yʼiideʼŋ yi dʼittiba olɗe a siiɗo wo soŋko galmeegí yi-tʼumbiɗa adda.

19 Galmeeʼki ɗoŋ naabo geŋ yi likko bini maŋ, saŋ yʼa aaho wo yʼa dihe yʼa wolle soŋko ere ɗoŋ naabadí an i di tʼele. 20 Wede galmeegí yi ele tammiyagi dupu paat geŋ, yʼa dʼiide sirpadí, yi-dʼele tammiyagi dupu paat ɗoŋ yʼuune tʼeego gen̰n̰o, wo yi di ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, kee kʼo iili tammiyagi dupu paat nʼa niibe, nʼaa dʼuune tammiyagi dupu paat ti doolo, aŋkeŋ en̰n̰o ki wollo.” 21 Maŋ galmeegí yi di ruute, yʼede: “Geŋ koɗuwo kee wede naabo beehiye ki seeɗu zakiɗi a naabadá, kee a naabo ere booloŋ gettiŋ kʼa ti ziiɗa zakiɗi, aŋkeŋ nʼa-ki ti zaapo a naabo ere ɓaadaŋ. Kʼedi, kʼisa uŋsuwo ti nuŋ galmeegá.” 22 Saŋ maŋ wede galmeegí yi ele tammiyagi dupu sire geŋ, yʼa dʼiide sirpadí yi di ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, kee kʼo iili tammiyagi dupu sire nʼa niibe, nʼaa dʼuune tammiyagi dupu sire ti doolo, aŋkeŋ en̰n̰o ki wollo.” 23 Maŋ galmeegí yi di ruute, yʼede: “Geŋ koɗuwo kee wede naabo beehiye ki seeɗu zakiɗi a naabadá, kee a naabo ere booloŋ gettiŋ kʼa ti ziiɗa zakiɗi, aŋkeŋ nʼa-ki ti zaapo a naabo ere ɓaadaŋ. Kʼedi, kʼisa uŋsuwo ti nuŋ galmeegá.” 24 Maŋ wede galmeegí yi ele tammiyagi dupu soo geŋ, yʼa dʼiide sirpadí yi di ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, ni suune kee wehini a naabo me, ki dʼayɗu a ume wede ki ki giira ye, wo ki sokiyo a ume wede ki ki zire ye toŋ maŋ. 25 Iŋkino nʼa urgiɗe, nʼiideʼŋ ni dʼittiba olɗe a siiɗo, tammiyagi dupu soo geŋ ni tʼumbiɗa adda, aŋkeŋ laalayá en̰n̰o ki wollo.” 26 Wo galmeegí yi diʼn gime onamí, yʼede: “Kee wede naabo ulsu wo golge, ki suune ni dʼayɗu a ume wede ni ki giira ye, wo ni sokiyo a ume wede ni ki zire ye. 27 Iŋkino ki moo me soŋkadó kʼo gi di ziipe adda baŋki ye me, tʼo dʼaagila, a kamadó geŋ nʼiido nʼa-tʼamɓe ti jugulu.” 28 Iŋkino yʼan di ruute a kane ɗoŋ a sirpadí geŋ, yʼede: “Tammiyagi dupu soo geŋ kun ti sooɗo, kun i elo a wede i-dʼede tammiyagi dupu koomat. 29 Ɗerec, a wede i-dʼede geŋ, an i-tʼeela tʼeego i di tʼisa ɓaadaŋ a ceera, wo ɗe a wede i-kʼede ye geŋ, munɗazí wede booloŋ yʼelkiyo yi tʼoona toŋ an i-tʼamɓa. 30 Wo ki yo wede a naabo kontilme geŋ, kun di seɗɗi ti paate adda zimolo, ume wede ki ɗollite môolo wo kʼaaɗumu sina.”»

Booro ere a onniyo kʼita

31 «A onniyo kʼita nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa-kimo adda mozikadó ti maaleekiyagi pay geŋ, nʼa di koona a kaakido moziko adda darƴikadó. 32 Ita ɗuwo pay an di tʼogiya a ɗaanadó, wo ɗuwo nʼa tiʼn dokkiɗa sire aakede wede kʼelso yʼâhuntu mooɗe ti damɓami. 33 Nʼan ooya kane ɗoŋ aa damɓami a beezó kʼammade, wo kane ɗoŋ aa mooɗe a beezó ki geelo. 34 Iŋkino maŋ nuŋ mozigo nʼan di roota a kane ɗoŋ a ammidadó, nʼa tʼeesa: “Kunʼdi kune ɗoŋ Meegó Raa yʼun ti ziipe beeko, kun tʼodo a Moziko Raa, todʼte yoŋ yʼun tʼikkima a kune, tʼume kʼeesiyo duniya too. 35 Nʼun rootiyo iŋkino kono aame nuŋ mosogo, omɓo kun o dʼeele, aame nuŋ ôrme, ahu kun o dʼeele, aame nuŋ torgusu, kun di nʼ ziiɗa bey sire. 36 Aame nuŋ bontilin̰, kun di nʼ usse, aame nuŋ tuddó eeni kun tʼiide tondiyadó, wo aame nuŋ adda daŋgay toŋ kun tʼiide wolliyadó.” 37 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ ki diine an o tiʼn kima onamó, an tʼeesa: “Galmeegey, woogo me kaye ay gi di wulle kee mosogo wo ay a dʼeele omɓo me, ay gi di wulle kee ôrme wo ay a dʼele ahu me, 38 ay gi di wulle kee torgusu wo ay gi di ziiɗa bey sire me, ay gi di wulle kee bontilin̰ wo ay ki ti kʼusse me? 39 Woogo me kaye ay dʼilliga kee tuddá eeni wo ay dʼiide tondiyadá me, ay dʼilliga kee adda daŋgay wo ay dʼiide wolliyadá me?” 40 Wo nuŋ mozigo nʼan diʼn kima onamaŋ, nʼa tʼeesa: “Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame tuuku kun ize munɗa soo a wede soo ti diine zemɓadó ɗuwo an i kʼeliyo suma ye geŋ, geŋ kun ize a nuuno.”

41 Saŋ maŋ nuŋ mozigo nʼan di roota a kane ɗoŋ a geeladó, nʼa tʼeesa: “Kune ɗoŋ egguŋ duuɗiyo, kun ti leɗɗo ti tuddó me, kun eŋgilo kʼadda kʼuwwo ere tʼoggiyo ki daayum, Raa yi muɗɗe a Meeda siitanɗani ti maaleekiyagutú. 42 Dabar gette kun uune kono aame nuŋ mosogo, omɓo kun o kʼeele ye, aame nuŋ ôrme, ahu kun o kʼeele ye. 43 Aame nuŋ torgusu geŋ kun ki nʼ ziiɗa bey sire ye, aame nuŋ bontilin̰ geŋ kun gi di nʼusse ye, aame nuŋ tuddó eeni wo adda daŋgay geŋ wolliyadó kun kʼiide ye.” 44 Iŋkino maŋ kane toŋ an o tiʼn kima onamó, an tʼeesa: “Galmeegey, woogo me kaye ay gi di wulle kee mosogo ise ôrme, torgusu ise bontilin̰, ise ay dʼilliga kee tuddá eeni ise adda daŋgay wo ay gi di nuuge ye me?” 45 Maŋ nuŋ mozigo nʼan diʼn kima onamaŋ, nʼa tʼeesa: “Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame tuuku munɗa soo kun kʼize ye a wede soo ti diine kane ɗoŋ ɗuwo an i-kʼeliyo suma ye geŋ, kune kun kʼize ye a nuuno.” 46 Wo kane geŋ an tʼetta kʼadda dabar ere ki daayum, wo kane ɗoŋ ki diine an tʼoona lekkiyo ere ki daayum.»

26

Dehutu kʼurzi ki tôwwo kʼIsa

(Markus 14.1-2; Lik 22.1-2; Zaŋ 11.47-49,53)

1 Isa dooyisadí pay gette yʼa ti ɗiŋge maŋ, yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: 2 «Kune kun suune tarnaapayiŋ ki Pak geŋ a guute onniyo sire maŋ yʼa aɗɗa, aame geŋ nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ an di nʼ seeɗa, an di nʼ tʼela a bey ɗoŋ kʼolmiɗayó, an ti nʼ taaka ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko.»

3 A onniyo gettiyo batum deero ɗoŋ seɗeke ti kane ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an tʼugiye adda ɓoy ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke sundí Kayip. 4 Kane geŋ an tʼîide onamaŋ pay kaŋ soo, Isa an di yʼ seeɗa ti metiŋko ki tôwwadí. 5 Wo kane an di ruute, anʼde: «Yoŋ in ki yʼ seeɗa adda tarnaape kino ye, para maŋ ɗoŋ duuru an in diʼn tʼooziga ono.»

Oɓe kʼegey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse ekkʼIsa

(Markus 14.3-9; Zaŋ 12.1-8)

6 Isa yoŋ a ille ki Betani adda ɓoy ki Simo wede ti poone yoŋ ki bitiɗe, 7 an di guune omɓo. Aame an ti guune geŋ, i dʼede erewo tʼa dʼiide sirpa kʼIsa, a beytú ulo diŋgile an ikkima ki mokkolo sundutú albaatir, adda egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse zooyayaŋ oon̰e ɓaadaŋ, ti-tʼiɓi ekkʼIsa. 8 Kane sanalliyagi an wulle iŋkino maŋ, ulbaŋ an ki tʼize uŋse ye, an di rootiyto diinayaŋ, anʼde: «Ɗe ki moo me ti tiʼn lattiya egey me? 9 Egey geŋ in aane in tʼowila ti zooye wede oon̰e ɓaadaŋ, wo in an tʼele soŋko gette a ɗoŋ an kʼede munɗa ye.»

10 Isa yʼa zuune munɗa wede an rootiyo me, maŋ yʼa ruute, yʼede: «Erewo kun i-tʼooɗe ulbutú ye, kono munɗa wede tʼo ize geŋ a nuŋ uŋse. 11 Kane ɗoŋ an kʼede munɗa ye geŋ an lekka daayum ti kune, wo ɗe nuŋ ni ki lekka daayum ti kune ye. 12 Todʼ tʼiɓi egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse a tuddó eŋ, aakede ti nʼikkima ki poone an di nʼ tʼela adda muuzo. 13 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: A omagi pay adda duniya an kizita Rabila Majjaanawa geŋ, erewo ette ɗuwo an tʼîda taaya a naabo ere todʼ tʼize, wo sundutú a ki danɗa ye.»

Ziidas ti deero ɗoŋ seɗeke

(Markus 14.10-11; Lik 22.3-6)

14 I dʼede wede soo ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire yoŋ sundí Ziidas Iskariyot. Yoŋ yʼiide yʼa uuney kane deero ɗoŋ seɗeke, 15 wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun o-tʼela moo me, aame Isa nʼun yʼela a beyguŋ maŋ?» Maŋ kane geŋ an i di ruute an i di tʼela tamma ada gʼaɗo*. 16 Tʼume geŋ Ziidas yʼa iise dehutu kʼurzi wede kaŋ mummino yʼan di yʼ tʼela Isa a beezaŋ me.

Isiyo kʼomɓo tarnaape ki Pak

(Markus 14.12-16; Lik 22.7-13)

17 Onniyo ere ki poone ki tarnaape Yawudiyagi wede an dʼomɓo mappa daa kʼorme gette tʼiina maŋ, kane sanalliyagi an aa dʼiide kʼume kʼIsa an di yʼ tunde, anʼde: «A too me ki dehu ay in dʼisey omɓo tarnaapayiŋ ki Pak te?» 18 Yoŋ yʼa ruute, yʼede: «Kunʼdo kʼadda geeger di wede kino, kun tʼodoy di yode wo kun i di rootoy, kun dʼeesoy: “Wede dooyisadey yʼede, yoŋ onniyadí goppoŋ, wo di kee ay isa tarnaapayiŋ ki Pak ti sanalliyagí me.”» 19 Kane sanalliyagi an tʼize munɗa wede Isa yʼan ruute me, iŋkino omɓo tarnaape ki Pak an tʼize.

20 A peeɗo tʼa tʼiire maŋ, Isa ti sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ an di guune omɓo. 21 Aame an omɓo geŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede soo ti diinaguŋ yʼa ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó.» 22 Kane sanalliyagi an tʼize sommagi dondoŋ, wo wede tuuku toŋ yi di yʼ tondiyo, yi dʼeesiyo: «Galmeeʼki nuŋ, nuuno ko, nuuno ko?» 23 Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Wede ay igibe beezey kaŋ soo adda kʼooko eŋ, yode i ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó me. 24 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ nʼa tʼinda, geŋ a-tʼetta a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki nuuno. Wo ɗe dabar a yode wede i ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ me! Yode geŋ, an ki yʼehe adda duniya ye toŋ bee!» 25 Ziidas wede i tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ, yʼa yi tunde, yʼede: «Wede dooyisadó, nuuno ko?» Isa yi tiʼn gime onamí, yʼede: «Geŋ aa ki ruute.»

Omɓo ti soɓo i-kaza tudde ti puuzo kʼAlmasi

(Markus 14.22-25; Lik 22.15-20; 1 Korent 11.23-26)

26 Aame an omɓo geŋ, Isa yʼa tʼumɓe mappa, yʼa ruute koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette, maŋ yʼa ɓurke, yʼan dʼele sanalliyagi wo yʼa ruute, yʼede: «Ooho kun sooɗo, kun tʼoomo, ette tuddó.» 27 Saŋ yʼa tʼumɓe kop ti soɓo adda, yʼa ruute koɗuwo a Raa kono soɓo gette, maŋ yʼan dʼele wo yʼa ruute, yʼede: «Ooho kun sooɗo, wede soŋ yi dʼooɓo dʼooɓo. 28 Ette puuzadó, puuzo ki taasuwa ere Raa yʼa ketta ti ɗuwo, to tʼoɓa ki ɗoŋ ɓaadaŋ kono an tʼoona tambobino kʼolɗikadaŋ. 29 Wo kun ollo, nʼun di rooto, nʼa tʼiiɓe ti aŋki, ki ɗaana ni ki siɓa ye baa toote kʼin̰n̰i bin̰ me, bini onniyo ere ni siɓa ti kune sey geŋ toote wede aware kʼin̰n̰i bin̰ a moziko Meegó Raa.» 30 Aame an tʼiimi an aa tʼiiɓe maŋ, an dʼûure ôrɗari tarnaape ki Pak†, saŋ an tʼuɗɗe an dʼiŋgile kʼekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye.

Rootiyo kʼIsa a urzi koogirayí

(Markus 14.26-31; Lik 22.33-34,39; Zaŋ 13.37-38)

31 Maŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «A diɗɗo ettiyo batum, kune pay kun di nʼ kiigira a munɗa wede o aana geŋ me, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Wede kʼelso nʼa yi tʼîda,

wo torɗo damɓami a-teepa‡.”»

32 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Wo ɗe saŋ Raa yi ti nʼ bilɗa maŋ, nʼun dʼooguma kun di nʼ tʼooney a siiɗo Galile.» 33 Maŋ Piyer yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Aame ɗoŋ pay an ki giigira a munɗa wede a aana toŋ, nuŋ ti kee tak ni ki kiigira ye.» 34 Isa yi di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: A diɗɗo ettiyo batum, ki poone uzu yʼa ôola geŋ, kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.» 35 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Ato, ni ki kiigira ye, aame ise kʼunto toŋ nʼa tʼinda ti kee!» Wo kane sanalliyagi ɗoŋ soo toŋ an a-ti ruute iŋkino kay.

Isa yoŋ a Zesimaane

(Markus 14.32-42; Lik 22.40-46)

36 Saŋ Isa ti sanalliyagi an dʼiiney a ume sundí Zesimaane, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun ti koona kino, koore nʼa-leɗɗe nʼa tondey Raa geŋ me.» 37 Maŋ ti yode yʼa-wiike Piyer tʼin̰n̰i kuuli sire ki Zebede. Aame geŋ yʼa tʼize sommagi dondoŋ wo ulbí i-dʼooɗiyo ɓaadaŋ. 38 Iŋkino yo yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ eŋ sommagi dondoŋ aa nʼa tʼinda, kun ti koona kino wo kun di lekko zeere ti nuuno.» 39 Wo yo yʼa-liɗɗe dokki booloŋ ti kane me, maŋ yʼa tʼuttile zumayí a siiɗo, yʼa iise tondiyo Raa, yʼede: «Meeʼki nuŋ, aame i tʼise maŋ kop ki dabar eŋ kʼo ti yʼ leɗɗo ti tuddó me, wo toŋ maŋ pay geŋ a ki tʼise aa nuŋ ni dehu ye, wo a tʼise aa kee ki dehu.» 40 Saŋ yʼa-gime ki tukki sanalliyagi ɗoŋ aɗo gen̰n̰o, wo yiʼn uuna an udige. Maŋ Isa yʼa tʼinne Piyer wo yi di ruute, yʼede: «Kuneʼŋ ki peeɗo soo toŋ kun kʼiine kun ki likke zeere ti nuŋ ye! 41 Kun lekko zeere wo kun tondo Raa, kono kun ki tʼoora adda naamiya daggiya ye. Wede tudde geŋ a elkiyadí yi dehu yʼaase munɗa wede beehiye, wo ɗe tuddí toogatú baata.»

42 Ki sirwe Isa yʼa-liɗɗe siidí sey, wo yʼa iise tondiyo Raa, yʼede: «Meeʼki nuŋ, aame kop ki dabar eŋ kʼo ti yʼ leɗɗe ti tuddó i ki tʼise ye nʼa dabire ɗo maŋ, i tʼiso aa kee ki dehu.» 43 Maŋ yʼa-gime kʼume sanalliyagi sey, yiʼn uuna an urme, edayaŋ an ziiɗa moone. 44 Kʼaɗuwe Isa yiʼn iili yʼa-liɗɗe siidí sey, wo yʼa iise tondiyo Raa iŋkino sey. 45 Maŋ yʼa-gime ki tukki sanalliyagi wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun moone pi, wo kun dʼudigo baa! Aŋkeŋ peeɗo i guute goppoŋ, wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an nʼele a bey ɗoŋ kʼolɗiko. 46 Kun tʼoozo, in eŋgile! Kun wollo, wede i ni tʼela a bey ɗoŋ kʼolmiɗayó yi tʼuɗɗo.»

Seeɗu kʼIsa

(Markus 14.43-52; Lik 22.47-53; Zaŋ 18.2-11)

47 Isa onamí yʼa ki tiʼn ɗiŋge ye ɓotto, aame geŋ Ziidas wede soo ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, yi tʼuɗɗo ti ɗoŋ duuru a itadí, a beyɗaŋ kasigara ti dalyagi. Kane geŋ iʼn igibo deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi. 48 Yo wede yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ, yʼan di ruuto ɗoŋ duuru a munɗa wede yʼaasey kono an di suuney eŋ Isa me, yʼede: «Wede kun wulley ni izey puuc a toɓɓisadí maŋ, geŋ yode kun di yʼ sooɗoy.» 49 Kesiko Ziidas yʼa yʼ zikke Isa kaɓɓaŋ wo yi di ruute, yʼede: «Toosadá wede dooyisadó!» Maŋ yi dʼize puuc a toɓɓisadí. 50 Isa yi di ruute, yʼede: «Laŋze ki nuŋ, munɗa wede kʼiido kʼaase, ki yʼiso.» Iŋkino maŋ kane ɗoŋ duuru an dʼiiziga tuddí, an di yʼ ziiɗa. 51 Maŋ wede soo ti diine ɗoŋ i daaniya Isa, yʼa tʼiiɗiba kasigaradí, yʼa-diikiɗa wede naabo ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke, kuudí a ɗikke. 52 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kasigaradá ki ti tʼelo saapatú, kono ɗoŋ pay i ɗeyyiso ti kasigara geŋ untadaŋ toŋ ti kasigara. 53 Kee ki kʼelkiyo ye, paraʼŋ ni dehu ni ɗeyye maŋ, nʼa tonde Meegó Raa wo a kaamiki yʼo-tʼigibo maaleekiyagi dupiyagi ɓaadaŋ? 54 Wo ɗe nʼaase iŋkino maŋ, geŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki nuuno a ki tʼette ye. Geŋ i tʼiso aa an rootiyo.»

55 Aame geŋ Isa yʼan di ruute a ɗoŋ duuru, yʼede: «Ɗe ki moo me kun dʼettiyo seeɗuzó wo tudduguŋ kun tʼikkimo ti kasigaryagi wo ti dalyagi, aa nuŋ wede kʼoogire me? Para maŋ nuŋ miŋ daayum ni ti konso ni dooyiso a booro Ɓoy Raa, wo kun gi di nʼ ziiɗa ye. 56 Wo ɗe sulɗi pay geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ nebiyagi an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa.» Maŋ kane sanalliyagi pay an di yʼiili, an tʼumbe.

Isa a ɗaana deero booro Yawudiyagi

(Markus 14.53-65; Lik 22.54-55,63-71; Zaŋ 18.12-18)

57 Kane ɗoŋ i ziiɗa Isa geŋ an di-tʼiide di Kayip mozigo goole ɗoŋ seɗeke, a ume wede ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an tʼugiye. 58 Wo Piyer yi di yʼ daaniya Isa ti dokki, bini yʼa iiney ɓoy ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke, maŋ yi-tʼiide yʼa-guune a booro ti ɗoŋ naabo kono yʼa wolle mummino a ti ɗaŋga me.

59 Kane deero booro Yawudiyagi pay ti deero ɗoŋ seɗeke, an di dehutu ɗuwo an di rootite ono butte a tukkʼIsa kono booro tʼa yi seeɗa ki tôwwadí. 60 Ɗoŋ ɓaadaŋ an iideʼŋ an di ruutite ono butte a tukki yode, wo toŋ munɗa an ki dʼuune ye wede i di tʼîde kʼunto me. Kʼita maŋ i dʼiido ɗoŋ sire 61 an di ruute, anʼde: «Ay yʼilliga wede eŋ yi ruute, Ɓoy Raa eŋ yʼaane yʼa kossite, wo adda kʼonniyo aɗo yʼa yʼooziga sey.» 62 Maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yʼa tʼiiziga, yi di ruute a Isa, yʼede: «Ono ɗuwo an rootiyo a tukki kee eŋ, kee ki ki roote munɗa ye ko?» 63 Wo yo Isa yi dʼannugu ɗeɗɗek. Maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi di ruute, yʼede: «Nuŋ ni dehu kʼa di nâame tuddá ti suma Raa zeere, kʼay ki ti rooti ɗo, kee Ulo Raa, wo Almasi Raa yi biire ko?» 64 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Geŋ aa ki ruute. Wo kun ollo, nʼun di rooto: Ti aŋki kun di nʼ wolla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa-kooney a ammade Raa toogadí tʼa jiire pay wo kun di nʼ wolla nʼa-kimo ekki dondirso a kandaane.» 65 Iŋkino maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi-ti gulkuwe, kallagí yʼa zittite, wo yʼa ruute, yʼede: «Yoŋ geŋ yi gilɗe suma Raa. In ki dehe wenɗa ti doolo wede illiga yʼin ki roote sey ye baa! Kun illiga ti kuuduguŋ yi gilɗe suma Raa me. 66 Kune elkiyaguŋ moo me?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Munɗa wede yoŋ yʼize eŋ i-îide ki tôwwo.» 67 Iŋkino maŋ an dʼiise paɗɗita lee a edayí wo an di gohiso kutuba. Ɗoŋ oŋgo an di yʼ ɓattisa, 68 an dʼeesiyo: «Kee Almasi Raa yi biire, kee nebi maŋ, ki yʼunto wede i ki diin̰e me!»

Piyer yʼa kiigira Isa

(Markus 14.66-72; Lik 22.56-62; Zaŋ 18.17,25-27)

69 Aame geŋ Piyer yi-guune ti paate a booro ɓoy, maŋ i dʼede ere naabo tʼa dʼiide sirpadí ti di ruute, tʼede: «Kee toŋ ti Isa wede ti siiɗo Galile, kune soo.» 70 Wo ɗe Piyer yʼa yi giigira a ɗaana ɗuwo pay, yʼa ruute, yʼede: «Koŋ munɗa wede mi rootiyo geŋ ti nuuno ye!» 71 Saŋ maŋ yʼa tʼiiziga yʼa tʼaɗɗe, yʼa tʼette ki biza bumɓu, aame geŋ ere naabo ti doolo tʼa yi wulle wo tʼan di ruute a kane ɗoŋ a sirpatú, tʼede: «Yode eŋ ti Isa wede ti geeger Nazaret, kane soo.» 72 Piyer yʼa yi giigira sey wo yʼa-ti nîime tuddí, yʼede: «Wede eŋ ni ki yʼ suune ye!»

73 Taŋ booloŋ maŋ ɗoŋ a ume geŋ an aa dʼiide sirpa Piyer, an i di ruute, anʼde: «Ki kotto, kee toŋ wede soo ti diine kane sanalliyagi kʼIsa, ay ki zuune tʼurzi golladá.» 74 Iŋkino maŋ Piyer yʼa-ti nîime tuddí, yʼede: «Wede eŋ ni ki yʼ suune ye! Para maŋ ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ ɗerec ye maŋ, a golladó!» Wo a kaamiki uzu yʼa îile. 75 Aame geŋ Piyer yʼa ilke a ono ɗoŋ Isa yi ruute, yʼede: «Ki poone uzu yʼa ôola geŋ, kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.» Maŋ tʼadda ɓoy Piyer yi-tʼuɗɗe ti paate wo yʼa iise môolo ɓaadaŋ.

27

Isa an di-tʼette kʼume Pilat

(Markus 15.1-2; Lik 22.66; 23.1; Zaŋ 18.28)

1 A biza soohe maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke pay ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi, an tʼugiye an di ruute a tukkʼIsa, a urzi wede booro tʼa yi seeɗa ki tôwwadí. 2 Maŋ an ti yʼ gittite, tiŋ geŋ an di tʼiide, an i di yʼele a bey Pilat, yoŋ Romeŋ goole siiɗo.

Unto Ziidas

3 Ziidas wede yʼan dʼele Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ, yi wolliyoʼŋ Isa booro ti yʼ ziiɗa ki tôwwo, maŋ i di tʼize attiɗi. Yʼa ziki tamma ada gʼaɗo gette, yʼan dʼiide deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi, 4 wo yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ni tʼize olɗiko, nʼun di yʼele wede i kʼize olɗiko ye a beyguŋ.» Wo ɗe kane an di ruute, anʼde: «Kaye seezey ye, a wollo kee baa.» 5 Iŋkino maŋ Ziidas soŋko yʼa zibbe adda Ɓoy Raa, wo yʼa iŋgile, yʼiideʼŋ yʼa zuuye. 6 Soŋko gette kane deero ɗoŋ seɗeke an ti ziki wo an di ruute, anʼde: «Soŋko ette, oogiradiŋ ti kʼele urzi ye in a-tʼoɓi a korɓite Ɓoy Raa me, kono todʼte zooye ki puuzo.» 7 Iŋkino an tʼîide onamaŋ kaŋ soo, maŋ soŋko gette an tʼiwila doome ki wede kʼaabuɗu, kono kʼottibe torgagi aŋgen̰n̰o. 8 Geŋ kono kʼiŋkino bini aŋki toŋ, doome geŋ an di yʼ waaku sundí «doome puuzo.» 9 Geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ Raa yʼa ruute ti kaaga ti bize nebi Zeremi, yʼede: «An tʼumɓe soŋko ere tamma ada gʼaɗo te, geŋ zooye wede ɗoŋ kʼIzirayel an ti wulle maŋ, an dʼiyye eego wede eŋ zooyayí i tʼîde ki soŋko ettiyo ɗaŋŋal. 10 Wo ti soŋko gette an tʼiwila doome ki wede kʼaabuɗu, geŋ a-tʼette a munɗa wede Galmeega Raa yʼo ruute nʼaase*.»

Isa a ɗaana Pilat

(Markus 15.2-15; Lik 23.2-5,13-25; Zaŋ 18.28–19.16)

11 Isa an di-tʼiide ki ɗaana goole siiɗo. Aame geŋ goole siiɗo yʼa yʼiise tondiso, yʼede: «Kee mozigo Yawudiyagi ko?» Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Geŋ aa ki rootiyo.» 12 Wo ɗe a ono ɗoŋ deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an rootiyto a eedí geŋ, yoŋ yi kʼohine bizí ye. 13 Iŋkino maŋ Pilat yi di ruute, yʼede: «Ki kʼollige ye ko, ono ɗoŋ pay an rootiyto a tukki kee eŋ me?» 14 A ono ɗoŋ an rootiyto pay geŋ, a ono soo toŋ Isa yi kʼihina bizí ye, iŋkino maŋ goole siiɗo yʼa ziiɗa giggirí ɓaadaŋ.

15 Aa daayum goole siiɗo yi dʼisiyo a tarnaape ki Pak maŋ, yʼan dʼaɗɗiya tʼadda daŋgay wedusu soo wede ɗoŋ duuru an dehu. 16 Wo aame geŋ adda daŋgay i dʼede wede soo sundí Barabas, sundí ti môolo. 17 Iŋkino Pilat yʼa tunde ɗoŋ duuru i tʼugiye, yʼede: «Kun dehu miŋ nʼun tʼaɗɗo Barabas kunuŋ, ni-dʼeezo Isa wede an yi waaku Almasi Raa yi biire ko?» 18 Pilat yi rootiyo iŋkino kono yi suune, kane deero ɗoŋ seɗeke Isa an i yʼele beezí kono an kolɓiso ti yode. 19 Koore yoŋ konso ekki kaakido booro geŋ, eddí ti-dʼigibe ti di ruute, tʼede: «A ono ki wede ki diine eŋ, ki tʼela eedá ye, kono nuŋ te a diɗɗo ni dibire ɓaadaŋ a urzi suniye a tukki yode.»

20 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi geŋ, an an tʼelite ono a ɗoŋ duuru an dʼiyye an di roote Pilat yʼan tʼaɗɗe Barabas wo Isa ki tôwwadí. 21 Yo goole siiɗo yʼa tunde ɗoŋ duuru, yʼede: «Ti diine kane sire eŋ, kun dehu nʼun tʼaɗɗo wee wee?» Maŋ kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Kʼay tʼaɗɗi Barabas!» 22 Pilat yʼanni tunde, yʼede: «Ɗe Isa wede an yi waaku Almasi Raa yi biire geŋ, kun dehu ni-dʼise mummino me?» Maŋ kane pay an i tiʼn gime onamí, anʼde: «Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» 23 Pilat yʼanni tunde sey, yʼede: «Ɗe munɗa ulsu miŋ yʼize moo me?» Wo kane an di ɗollite ɓaadaŋ ki ɓaadaŋ, anʼde: «Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» 24 Aame Pilat yi wulle onamí an kʼollige ye wo i tʼooziga ɗeyyiso maŋ, yi dʼeezi ahu yʼa tʼupile beezí a ɗaana ɗoŋ duuru, wo yʼa ruute, yʼede: «Wede i kʼize munɗa ye eŋ nʼun di yʼelo, wo puuzadí ti kʼoopa eedó ye.» 25 Kane ɗoŋ duuru pay an i tiʼn gime onamí, anʼde: «Eyye, kaye tʼin̰n̰izey pay puuzadí tʼoopo edey.» 26 Iŋkino maŋ Pilat yʼan di yʼuɗɗe Barabas me, wo yʼan di ruute a asigiryagi Isa an ti yʼ girpipe ti marpa, saŋ yʼan di yʼele an ti yʼ taake ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko.

Isa asigiryagi an yʼokko maade

(Markus 15.16-20; Lik 23.11; Zaŋ 19.2-3)

27 Iŋkino maŋ kane asigiryagi ki goole siiɗo, an di-tʼiide Isa kʼadda ɓoy ki goole siiɗo, wo eebaŋ asigiryagi ti doolo toŋ ɓaadaŋ an a-tiʼn wiiko pay, an di ti ɗuule. 28 Kallagí an tʼiɗɗipe wo an dʼumɓe kalle wede goole teeze†, an i di tʼusse. 29 An di gini kaɗumul kʼahimagi‡ an i-tʼusse eedí, wo a beezí kʼammade an i dʼele koƴile§. Maŋ an di dikkite a ɗaanadí, an di yʼokko maade, an dʼeesiyo: «Toosadá mozigo Yawudiyagi no! Toosadá mozigo Yawudiyagi no!» 30 An di paɗɗita lee a tuddí, wo koƴile wede a beezí an di ziiɗa an di yʼoggiso eedí. 31 Aame an ti yʼukke maade maŋ, kalle wede goole an tʼiiɗiba wo an i di tʼusse kallagí. Maŋ Isa kane an ti yʼ dukke, an di tʼette kono an ti yʼ taakey ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko.

Taakiya kʼIsa ekkʼundumu

(Markus 15.21-32; Lik 23.26-43; Zaŋ 19.16-24)

32 A aɗɗiyadaŋ ti geeger, an a-tʼikkima ti wede soo iŋkino yoŋ ti geeger Sireŋ, sundí Simo. Asigiryagi an di yʼize ki toogo yʼa tʼumɓe undumu taakiya kʼIsa. 33 Maŋ an dʼiiney a ume wede sundí Golgota, i-kaza ume aa osse kʼeego. 34 A ume geŋ, a Isa an i dʼeele toote kʼin̰n̰i bin̰ kalsiya ti munɗa kaɗigi yʼa siɓe. Yi yʼuwwe maŋ, yʼa-tuuge ki soɓo me. 35 Kane asigiryagi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, saŋ kallagí an di dikkiɗa tʼurzi kʼarɓu teltel muntelliyo [kono a-tʼette a ono ɗoŋ nebi yi ruute ti kaaga, yʼede: «Kallagó an di dikkiɗa, wo kallayó wede goole an tʼirɓe teltel muntelliyo*]. 36 Maŋ an di guune aŋgen̰n̰o, an di yʼ boohiyo.» 37 Tʼekkʼeedí an tiike pakirte wo an a-ti riiŋe, anʼde: «Yode eŋ Isa, mozigo Yawudiyagi.» Geŋ munɗa wede i-dʼîide untadí. 38 Wo a sirpadí an a-tiike ɗoŋ kʼoogire sire, wede soŋ tʼundumzí a kese kʼammidadí, wo wede soŋ tʼundumzí a kese geeladí.

39 Ɗoŋ aɗɗiya tiŋ gen̰n̰o, an di yʼ kalɗita wo an ɗeŋilso eedaŋ, 40 wo an dʼeesiyo: «Kee wede kʼede Ɓoy Raa kʼa kossita wo adda kʼonniyo aɗo kʼa yʼooziga geŋ, kee Ulo Raa kotto maŋ, kʼutto tuddá batum wo tʼekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, ki ti ɗeegi!» 41 Kane deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi toŋ, an di yʼokko maade kay, an dʼeesiyo: 42 «Yoŋ ɗoŋ doolo yʼan diʼn utte miŋ, yi kʼaane tuddí batum yi ki tʼutte ye! Yoŋ mozigo ki ɗoŋ kʼIzirayel kotto maŋ, aŋken̰n̰o tʼekkʼundumu geŋ yi ti ɗeegi, iŋkino ay zaapa addey a yode. 43 Yoŋ yi ziipe addí a Raa wo Raa yi yʼ giyye kotto maŋ, aŋkeŋ yi yʼutto baa, kono yi ruute, yoŋ Ulo Raa!» 44 Kane ɗoŋ kʼoogire ɗoŋ an tiike a sirpadí toŋ, an di yʼ kalɗita iŋkino kay.

Unto kʼIsa

(Markus 15.33-39; Lik 23.44-48; Zaŋ 19.28-30)

45 Tʼume peeɗo tʼize diine geŋ, adda siiɗo pay ume a tʼize zimolo dil a likke bini eesiyo peeɗo lohe. 46 A eesiyo peeɗo lohe maŋ, Isa yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Eli, Eli, lama sabaktani.» Geŋ i-kaza: «Raa ki nuŋ, Raa ki nuŋ, moo me ki ni giigira me†?» 47 Ɗoŋ oŋgo ti diine ɗoŋ i lekkiyo aŋgen̰n̰o geŋ, an dʼilliga wo an di ruute, anʼde: «Kun ollo kay, yi waaku nebi Eli.» 48 Kesiko wede soo ti diinayaŋ yʼa ukke yi dʼumɓe sooso, yi di zulpe adda toote suddo kʼin̰n̰i kʼinda bin̰, maŋ yi-tʼele a biza koƴile, yi-tʼusse bize kʼIsa yʼa suuƴe. 49 Wo kane ɗoŋ oŋgo an di ruute, anʼde: «Kʼa dello, in gi di wolla ɗo Elizi wenɗa yʼetto yi yʼutta maŋ.»

50 Isa yʼa iɗili sey ti golla awwa, maŋ yʼa iili undí tʼa tʼuɗɗe, yʼa-tʼihe. 51 Aame geŋ alboy wede i ɗikke adde Ɓoy Raa soŋ kʼadda soŋ ki paate geŋ, a tʼîhina tar tʼawwa a ti ɗiige les. Siiɗo tʼa ŋuŋŋire, zombali a tʼîhinte, 52 muuziyagi a tʼihinte, wo ɗoŋ ki Raa ɓaadaŋ ɗoŋ i tʼinda geŋ an di bilɗe. 53 Kane ɗoŋ i tʼinda toŋ ti muuziyagaŋ an tʼuɗɗite wo aame Isa yi bilɗe maŋ, an tʼiide ki Zeruzalem geeger ere kamilen̰ wo ɗoŋ ɓaadaŋ an diʼn wulle. 54 Goole kʼasigiryagi meeda ki Romeŋ ti ɗoŋ a itadí i boohiyo Isa, an wulle ŋoŋŋirso siiɗo ti sulɗi ɗoŋ ize gen̰n̰o maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ wo an di ruute, anʼde: «Wede eŋ Ulo Raa ki kotto!» 55 A ume geŋ i dʼede erayi ɓaadaŋ ɗoŋ i diino Isa ti siiɗo Galile nee kono an i di naabiya, kane an tʼîhirte ti dokki an di wolliyo munɗa wede isiyo. 56 Ti diinayaŋ i dʼede Mariyam ere ti siiɗo Magdalla, Mariyam mekki Zak ti Yusup, wo soo te mekkʼin̰n̰i kuuli ki Zebede.

Eliyo nuune kʼIsa adda muuzo

57 A peeɗo tʼette kʼooriyo maŋ, wede sundí Yusup ti geeger kʼArimate geŋ yʼa iina, yoŋ geŋ wede bey wo sanallusu kʼIsa Almasi pây. 58 Yode geŋ yʼiideʼŋ, yʼa uuney goole siiɗo Pilat, yʼa tunde nuune kʼIsa kono yʼa tʼottiba. Iŋkino maŋ Pilat yʼa iyye, yʼan di ruute a asigiryagi nuune an i-dʼele. 59 Yusup yʼiideʼŋ, nuuneʼŋ yʼa tʼumɓe, yʼa n̰ilpe ti sotor aware tuwarwa kar. 60 Yi-tʼele adda muuzo aware ere ki yode batum, todʼte aa urmi an ittiba mokkolo. Maŋ yʼa-ti ɗuŋkile a biza muuzo zumbulu yeepiyo wo yʼa iŋgile. 61 Aame geŋ Mariyam ere ti siiɗo Magdalla wo ti bakatú Mariyam kay, an di-guune aŋgen̰n̰o, edayaŋ ki biza muuzo.

Boohiyo muuzo kʼIsa

62 Sulɗi geŋ ize a onniyo jima ɗuwo an okkime tuddaŋ kono onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi ti tʼeesa‡. A onniyo ere ki puukiyo maŋ, kane deero ɗoŋ seɗeke ti Pariziyeŋ geŋ an dʼiŋgile kaŋ soo di Pilat. An iideʼŋ 63 an di ruute, anʼde: «Galmeegey, kaye ay ilke yo wede daggiya ɗuwo eŋ, yi ruute aame yo zeere, yʼede saŋ yi dʼisa onniyo sire kʼaɗuwe yʼa balɗa. 64 Iŋkino maŋ kʼan rooto a asigiryagi an di boohey muuzo bini onniyo kʼaɗuwe, koo sanalliyagí nuune an tʼooɗiba wo a ɗuwo an tʼeesa: “Isa yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto me.” Maŋ daggiya ɗuwo ere kʼita ette tʼa ceera ere ki poone.» 65 Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Asigiryagi en̰n̰o, kunʼdo muuzo kun boohoy aa kun ollige.» 66 Iŋkino maŋ an dʼiŋgile wo biza muuzo an a-ti lin̰ƴe wo an di zippe asigiryagi an di boohiyo.

28

Balɗiya kʼIsa Almasi

(Markus 16.1-8; Lik 24.1-11; Zaŋ 20.1,11-18)

1 Onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi i tʼiŋgile. A onniyo dumas ti soohe maŋ, Mariyam ere ti siiɗo Magdalla ti bakatú Mariyam an tʼiide an di wollo muuzo. 2 A kaamiki, siiɗo tʼa ŋuŋŋire ɓaadaŋ, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa ɗiigo ti kandaane, yʼiideʼŋ zumbulu ti biza muuzo yʼa ti yʼ ɗuŋkile kese wo yʼa-ti guune tʼeego. 3 Yoŋ tuddí i ralita aa omile mizzi, wo kallayí tuware kar aa kuube. 4 Maŋ kane asigiryagi i boohiyo muuzo, orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ, an dʼiise ŋoŋŋirso wo a tʼiɓi a siiɗo aa an tʼinda. 5 Maaleeka yʼa tʼihina bizí wo yʼan di ruute erayi, yʼede: «Kuneʼŋ, kun orgiɗe ye. Ni suune kun dehu Isa wede an yi tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me. 6 Yoŋ a en̰n̰o ye, Raa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto me, aakede yʼa ruute. Kunʼdi, kun wolla ume an ziipe nuunayí toŋ en̰n̰o. 7 Aŋkeŋ kunʼdo kesiko, kun an ti kazoy sanalliyagí, kun dʼeesoy: “Yoŋ ti diine ɗoŋ unto Raa yi ti yʼ bilɗe, wo aŋkeŋ yʼunni delliyo a siiɗo Galile, a ume geŋ kun di yʼ wolley.” Geŋ iŋkino ono ɗoŋ o dʼede nʼun di ruute.»

8 Maŋ erayi ti biza muuzo kesiko an di-gime, addaŋ i-tʼûune tʼorgiso wo tʼuŋsuwo ɓaadaŋ, an dʼukke kono an an dʼette ti rabila a sanalliyagi kʼIsa. 9 A kaamiki Isa yʼiideʼŋ, yʼan ikkima wo yʼan di ruute, yʼede: «Toosaguŋ.» Kane erayi an a dʼiide sirpadí, an di dikke, an a-ti ziiɗe zoŋɗí wo an i dʼuttile. 10 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun orgiɗe ye, kunʼdo kun an ti rootoy a zemɓadó geŋ an tʼodoy ki siiɗo Galile, an di nʼ wolley a ummey.»

Taaya ki ɗoŋ i boohiyo muuzo

11 Koore kane erayi a urzi ɓotto geŋ, asigiryagi miibi ti diine ɗoŋ a buuhe muuzo geŋ an tʼiide kʼadda geeger, an an tʼîide taaya a deero ɗoŋ seɗeke a sulɗi ɗoŋ pay ize geŋ me. 12 Maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an tʼugiye an tʼîide onamaŋ kaŋ soo, saŋ an an dʼele soŋko ɓaadaŋ a asigiryagi, 13 wo an an di ruute, anʼde: «Kun rooto a ɗuwoʼŋ: “Sanalliyagi wede eŋ an iido a diɗɗo, nuune an tʼuugira aame kaye ay moone geŋ me.” 14 Aame ono geŋ goole siiɗo yʼilliga toŋ maŋ, kaye ay dʼisa tʼurzi tuuku toŋ addí a yi-tiʼn tʼassa kono munɗa un ki dʼaana ye.» 15 Kane asigiryagi geŋ soŋko an di ziiɗa, wo an di diine ono ɗoŋ an an ruute. Iŋkino maŋ, rabila gette a-tiipe a diine Yawudiyagi bini aŋki.

Isa yi kaza tuddí a sanalliyagí

16 Maŋ kane sanalliyagi kʼIsa ɗoŋ koomat makumu soo geŋ, an dʼiŋgile siiɗo Galile kʼekki mokkolo ere Isa yʼan ruute an dʼette. 17 A ume geŋ Isa an di yʼ wulle, maŋ an tʼuttile wo ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ an dʼede niiku adda kʼaddaŋ. 18 Isa yʼa dʼiide sirpadaŋ wo yʼan di ruute, yʼede: «Toogo pay Raa yʼo ele a kandaane wo a siiɗo toŋ maŋ. 19 Iŋkino maŋ kunʼdo ki tukkʼita ɗuwo pay kun diʼn isoy sanalliyagó, kun tiʼn suyyoy batem ti suma Meega, ti suma kʼUlo wo ti suma kʼUnde Kamilen̰. 20 Wo kun diʼn dooyoy an seeɗa sulɗi ɗoŋ pay nʼun ruute kun dʼise, wo nuŋ nʼa lekka daayum ti kune, bini onniyo ere duniya ti ɗaŋga.»

* 1:21 1.21 Isa ti ono Yawudiyagi, Zozuwe, i-kaza «Raa yʼelo uttiyo.»

† 1:23 1.23 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 7.14.

* 2:6 2.6 Kun wollo adda mattup ki Mise 5.1.

† 2:15 2.15 Kun wollo adda mattup ki Oze 11.1.

‡ 2:18 2.18 Rama, todʼte geeger ki ɗoŋ biza bumɓu kʼEpirayim yoŋ ulo Yusup mogadí Rasel ere Yakup, todʼte tʼawwa Zeruzalem suma kuɓɓaara koomat makumu sire goppoŋ ti Betilehem.

§ 2:18 2.18 Rasel, gette todʼte moga kʼEpirayim, wo aa meede ki ɗoŋ kʼIzirayel pay. Wo iŋkino a onniyo ere ɗoŋ pay an môolo kʼin̰n̰izaŋ i tʼinda geŋ aa i môolo tode Rasel batum.

* 2:18 2.18 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 31.15.

* 3:3 3.3 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 40.3.

† 3:11 3.11 Uwwo: I-kaza ise yiʼn diʼn ise kamilen̰, ise booro Raa.

* 4:4 4.4 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 8.3.

† 4:6 4.6 Kun wollo adda mattup ki Soom 91.11-12.

‡ 4:7 4.7 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.16.

§ 4:10 4.10 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.13.

* 4:16 4.16 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 8.23; 9.1.

* 5:21 5.21 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.13.

† 5:21 5.21 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 17.8.

‡ 5:27 5.27 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.14 wo Deeterenom 5.18.

§ 5:31 5.31 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 24.1.

* 5:33 5.33 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.12 wo Nombire 30.3.

† 5:38 5.38 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 24.19-20.

‡ 5:43 5.43 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

* 8:4 8.4 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 14.1-32.

† 8:17 8.17 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.4.

* 9:13 9.13 Kun wollo adda mattup ki Oze 6.6.

* 10:15 10.15 Kun wollo adda mattup ki Zenez 18.16–19.29.

* 11:10 11.10 Kun wollo adda mattup ki Malasi 3.1.

† 11:14 11.14 Kun wollo adda mattup ki Malasi 3.23.

‡ 11:29 11.29 Amɓo talgayó: I-kaza dooyiso kʼIsa kun dʼozire eego.

* 12:7 12.7 Kun wollo adda mattup ki Oze 6.6.

† 12:21 12.21 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 42.1-4.

* 13:15 13.15 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 6.9-10.

† 13:35 13.35 Kun wollo adda mattup ki Soom 78.2.

* 15:4 15.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.12.

† 15:4 15.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 21.17.

‡ 15:9 15.9 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 29.13.

* 16:3 16.3 Di kane Yawudiyagi aame an wolliyo peeɗo tʼa tʼooriyo wo kandaane i tʼisiyo teeze maŋ, an dʼeesiyo ume yʼisa tasse beehiye. Wo ti soohe walak aame an wolliyo kandaane teezikadí ki zimolo maŋ, an dʼeesiyo aŋki mizzi yi koppa, geŋ a di kine iŋkino ye.

* 17:3 17.3 Muusa ti Eli geŋ kane nebiyagi, an likke ti kaaga, ki poone Isa yʼa aana duniya.

† 17:24 17.24 Jibaaye ki Ɓoy Raa: Tode gette eliyo Yawudiyagi ɗoŋ kuuli wo ki daayum aame an tôwwo ozzine ada sire ɗoo. Tamma ere ki tʼele ki jibaaye gette, todʼte zooyatú ki naabo kʼonniyo sire ki wede. Kun wollo adda mattup ki Egzod 30.13-14.

‡ 17:26 17.26 A ozzinagi geŋ, eliyo jibaaye ti patanti torgagi, ɗoŋ siiɗo ye.

§ 17:27 17.27 Tamma soo: I-tôwwo eliyo jibaaye ki ɗoŋ sire.

* 18:16 18.16 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 19.15.

* 19:4 19.4 Kun wollo adda mattup ki Zenez 1.1,27.

† 19:5 19.5 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.24.

‡ 19:7 19.7 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 24.1.

§ 19:19 19.19 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.12-16; Deeterenom 5.16-20 wo Lebitik 19.18.

* 21:5 21.5 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 62.11 wo Zakari 9.9.

† 21:8 21.8 Kakkisa kallagi ti damɓu puutagi kʼinda a urzi geŋ, i-kaza an i eliyo suma a Isa.

‡ 21:9 21.9 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.26.

§ 21:13 21.13 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 56.7.

* 21:13 21.13 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 7.11.

† 21:16 21.16 Kun wollo adda mattup ki Soom 8.3.

‡ 21:42 21.42 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.22-23.

* 22:24 22.24 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 25.5-6. Di Yawudiyagi leema yi ziiɗa erewo wo yʼinda daa magin̰e maŋ, leemadí yʼa ti seeɗa, wo ulo wede an tʼeha ki kaɓɓa geŋ, an i di zaape sundí a suma ki leema wede inda gen̰n̰o, wo korɓitayí toŋ a yode.

† 22:32 22.32 Kun wollo adda mattup ki Egzod 3.6.

‡ 22:32 22.32 Isa yi rootiyo, Raa geŋ yoŋ Raa ki ɗoŋ unto ye, yoŋ Raa ki ɗoŋ zeere: i-kaza kane ɗoŋ aɗo Ibirayim, Isaaka wo Yakup geŋ an tʼinda ti kaagine ozzinagi ɓaadaŋ ki poone Raa yi di roota a Muusa ɓotto. Aame yi rootiyo kane zeere maŋ, geŋ i-kaza balɗiya ede.

§ 22:37 22.37 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.5.

* 22:39 22.39 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

† 22:44 22.44 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

‡ 22:45 22.45 Mummino Almasi yʼa aɗɗo ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal me: Geŋ i-kaza Almasi yʼetto ti sirpa Raa, ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal ye.

* 23:5 23.5 Munɗa aakede laaya an tʼeliyto mattup kʼoogoro adda: I-kaza munɗa wede kane Yawudiyagi ɗoŋ i seeɗu urzi Raa zakiɗi geŋ an okkime ki baace an tʼeliyo mattup kʼoogoro ere ki Raa adda, an di kettiso a mayɗayzaŋ wo ti zumɓamaŋ, tʼurzi geŋ an dʼelkiyo a oogoro gette. Kun wollo adda mattup ki Egzod 13.1-16 wo Deeterenom 6.4-9; 11.13-21.

† 23:5 23.5 Kane Yawudiyagi ɗoŋ i seeɗu urzi Raa zakiɗi geŋ, a booha kallagaŋ an a dʼisiyo gozubo soŋhirti ki kuube wede ɓicici, tʼurzi geŋ an dʼelkiyo a oogoro ere ki Raa. Kun wollo adda mattup ki Nombire 15.37-41.

‡ 23:27 23.27 Muuziyagi ki Yawudiyagi geŋ an an tʼeliyo buuye tuware, kono a diɗɗo toŋ kʼa ti wolle keren̰, kʼa ki ti kili tʼeego ye. Wo soŋ a urzi kʼoogoro aame muuzo ki ti butte maŋ, a ki ti kʼise kee wede ganigi a ɗaana Raa. Kun wollo adda mattup ki Nombire 19.16.

§ 23:38 23.38 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 22.5.

* 23:39 23.39 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.26.

* 24:17 24.17 Yi-guune tʼekki daŋgay: I-kaza a siiɗo kʼIzirayel geŋ ɗuwo daŋgayɗayzaŋ awhizaŋ patal, kono a ume muno an a di koliyo tʼeego, an di lekkiyo wo an dʼisiyo naabadaŋ.

† 24:39 24.39 Taaya ki Nowe kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 6.9–7.24.

* 25:15 25.15 Tammiyagi ki dap dupu soo: I-kaza gurus ɓaadaŋ suma wedusu yʼa naabe kʼozzine koomat.

* 26:15 26.15 Tamma ada gʼaɗo: Di kane in̰n̰i kʼIzirayel geŋ a tʼîde suma ran̰n̰a ki wede naabo ki tere piɗe. Kun wollo adda mattup ki Zakari 11.12.

† 26:30 26.30 Ôrɗari tarnaape ki Pak: Kane geŋ kʼanni tʼoone adda mattup ki Soom 113–118.

‡ 26:31 26.31 Kun wollo adda mattup ki Zakari 13.7.

* 27:10 27.10 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 32.6-15, wo Zakari 11.12-13.

† 27:28 27.28 Kalle wede goole teeze: I-kaza kalle moziko.

‡ 27:29 27.29 Kaɗumul kʼahimagi: I-kaza kaɗumul moziko.

§ 27:29 27.29 Koƴile: I-kaza dalka moziko.

* 27:35 27.35 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.19.

† 27:46 27.46 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.2.

‡ 27:62 27.62 Di Yawudiyagi onniyo tʼeesiyo ti peeɗo tʼamɓe kʼooriyo ere ki aŋki bini peeɗo tʼamɓe kʼooriyo ere ki soggo, wo onniyo ere ki puukiyo toŋ iŋkino kay.

Markus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Rabila Majjaanawa kʼIsa

Markus

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette Rabila Majjaanawa kʼIsa, Markus yi riiŋe. Markus geŋ yoŋ ti diine ɗoŋ zina kʼIsa ye, wo ɗe yoŋ yi turguyte ti Pool wo soŋ yi niibe ti Piyer pây. Yoŋ yi riiŋe a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye, kono yʼan di kize Isa yoŋ Ulo Raa ki kotto.

Adda mattup ette Markus yi ruute sulɗi ɗoŋ Isa yʼize a siiɗo, dooyiso ere yi duuye ɗuwo, urzi kʼuntadí wo ti balɗiyadí pây. Isa yi kazita ono Raa ti toogo, yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni, yi lommite siitanɗani wo yi dʼisiyo sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ.

Adda mattup ki Taasuwa ere ti Kaaga, Raa yʼa ruute yʼa tʼigibo wedusu yʼa utta ɗoŋ kʼIzirayel. Aame Isa yʼiina siiɗo geŋ, siiɗo kʼIzirayel kane ɗoŋ Romeŋ an tʼumbe to, an diʼn ize ki toogo an dʼuttile a kane. Kane ɗoŋ kʼIzirayel an elkiyo wede Raa yʼa tʼigibo geŋ, yʼan diʼn aɗɗa ti bey ɗoŋ Romeŋ. Wo ɗe Isa yi kʼiidoʼŋ kʼuttiyo ere gettiyo ye. Y’iidoʼŋ yʼa utta kane ɗoŋ oola urzi Meeda siitanɗani wo olɗikadaŋ pay, kono an dʼolliga onamí wo an dʼozire eego.

1

Zaŋ Batis yi kazita rabila kʼAlmasi

(Matiye 3.1-6,11-12; Lik 3.1-6,15-18)

1 Kun ollo ette eesiyo Rabila Majjaanawa kʼIsa Almasi Ulo Raa. 2 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki nebi Ezayi, anʼde: «Kun ollo, nʼa tʼigiba wede zindó yʼa ooguma ki poone ti kee, yʼa di tʼokkimey urzizá. 3 Iŋkino maŋ ɗoŋ an dʼollige golla ki wedusu yi ɗollite adda balɗa, yi dʼeesiyo: Kun i tʼokkoŋ urzi Galmeega, erkiyagí kun i tiʼn okkoŋ ki diine ɗelele*.»

4 Geŋ aa Ezayi yʼa ruute, Zaŋ Batis yʼa iina yi lekkiyo adda balɗa. Ɗoŋ an dʼettiyo tuddí, yʼan di kazita, yi dʼeesiyo: «Kun ti kama lekkiyaguŋ, an un tiʼn suyyo batem wo Raa yʼun tʼisa tambobino a olɗikaguŋ te.» 5 Ɗoŋ ɓaadaŋ ti siiɗo Ziide wo ti geeger Zeruzalem an dʼettiyo tukki Zaŋ. An tʼooɗibe addaŋ a urzi kʼolɗikadaŋ a ɗaana ɗuwo pay, wo yoŋ yi-tiʼn suyyiso batem adda kʼooye Zurden.

6 Zaŋ geŋ kallayí yʼossiyo an indigo kʼilali ziŋzo, wo ser a tooni ki golmodo. Omɓadí gannoori ti madde†. 7 Yʼan di kazita ɗuwo, yi dʼeesiyo: «I dʼede wede ettiyo kʼitadó yoŋ toogo yi jiire nuŋ, wo ni kʼîide nʼa ki tʼottile nʼa ki tʼeeze sibe toɓiyagí ye. 8 Nuŋ nʼunni suyyiso batem tʼahu, wo yoŋ yʼunni suyya batem tʼUnde Kamilen̰.»

Suyyiso batem wo naamiya daggiya kʼIsa

(Matiye 3.13-17; Lik 3.21-22)

9 Aame geŋ Isa yʼa iide ti geeger Nazaret siiɗo Galile, wo Zaŋ yʼa ti yʼ zuyye batem adda kʼooye Zurden. 10 Aame Isa yʼaɗɗiya tʼadda kʼahu, yi wulle kandaane a tʼîhina, wo Unde Raa ti ɗeegu ti kandaane aa deere tʼa di guune a tuddí. 11 Wo yʼa illiga golla ettiyo ti kandaane tʼa ruute, tʼede: «Kee Ulo nuuno, ni ki giyye ɓaadaŋ, ulbó uŋse ti kee me‡.» 12 Yi tʼuɗɗe tʼahu maŋ, a kaamiki Unde Raa tʼa-di tʼiide kʼadda balɗa. 13 A ume geŋ yʼa likke onniyo ada piɗe ti seyɗi. Aame yi lekkiyo geŋ, Meeda siitanɗani tʼa yi niime daggiya, wo kane maaleekiyagi Raa ti yode, an i di naabiya.

Sanalliyagi ɗoŋ ki poone

(Matiye 4.12-17; Lik 4.14-15)

14 Onniyo soo Zaŋ an ti yʼ ziiɗa daŋgay, maŋ Isa yʼa iŋgile siiɗo Galile yi kazita Rabila Majjaanawa ki Raa, 15 yʼede: «Onniyo tʼîide, wo Moziko Raa tʼiina goppoŋ. Kun ti kama lekkiyaguŋ, kun amɓo a Rabila Majjaanawa ettiyo.»

16 Onniyo soo Isa yi sooru a biza bar ki Galile, maŋ yi dʼuuney zemɓa sire, Simo ti leemadí Andire. An kakkiya lembiɗagaŋ kʼadda bar kono kane naabadaŋ sawwiya puuni. 17 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ni daani, wo nuŋ nʼun diʼn isa ɗoŋ dehutu ɗuwo kono an dʼetto kʼurzizó.» 18 A kaamiki lembiɗagaŋ an dʼiili, an di yʼ diine.

19 Tiŋ geŋ Isa yʼa iide ki ɗaana booloŋ maŋ, yi dʼuuney Zak ti leemadí Zaŋ in̰n̰i Zebede, kane adda tooko an okkime lembiɗagaŋ. 20 Aame geŋ yʼa tiʼn wiike, maŋ kesiko meegaŋ Zebede an di yʼiili adda tooko ti ɗoŋ naabo me, wo kane an di yʼ diine.

Wede i-dʼede siitan a eedí

(Lik 4.31-37)

21 Saŋ maŋ an dʼiŋgile ki geeger Kapernayim. A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Isa yʼa tʼiide kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, yʼa iise dooyiso ɗuwo. 22 Dooyisadí gette tʼan diʼn ziiɗa, kono yoŋ yi dooyiso ti toogo suuniyo ere ki yode batum, wo aakede ki ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ge ki dooyiso ye.

23 Adda ɓoy geŋ i dʼede wedusu i-dʼede siitan a eedí, yʼa iɗili, yʼede: 24 «Isa wede ti geeger Nazaret, ki dehu moo me a tukki kaye me? Kee kʼiido daggiyadey ko? Nuŋ ni ki suune, kee Wede Kamilen̰ Raa yʼigibo.»

25 Iŋkino maŋ Isa yʼa tʼiɗɗise siitan gette, yʼede: «Mʼa tʼappa bizí, wo mi tʼaɗɗo ti tukki wede me!» 26 Siitan gette tʼa-ti yi zihite wede me, wo tʼa-tʼuɗɗe ti ɗollite. 27 Ɗoŋ pay an ziiɗa giggiraŋ, an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Eŋ moo me? Dooyiso ette aware aa ki wede adda toogo kino me! Siitanɗani toŋ yʼan di rootiyo an tʼaɗɗe, wo an dʼollige onamí!»

28 A kaamiki geŋ rabila kʼIsa a-tiipe adda siiɗo Galile pay.

Eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ

(Matiye 8.14-15; Lik 4.38-39)

29 Saŋ maŋ aŋ Isa an tʼuɗɗe tʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso me, an tʼiide daŋ Simo kane ti Andire, wo Zak ti Zaŋ toŋ ti kane. 30 An iiney maŋ an tʼuuney ande Simo ekkʼoŋgali i-ti dʼiire, aame geŋ an i di ruute Isa kono tode. 31 Yʼa dʼiide goppoŋ ki tuddutú, yi ziiɗa beytú yʼa-tʼiiziga. A kaamiki ooriyo tʼa tʼiili, wo tʼan dʼiise naabiya. 32 A peeɗo tʼa tʼiire maŋ, tiŋ geŋ ɗuwo an i di ziko ɗoŋ kʼeeni ti ɗoŋ an dʼede siitanɗani a eedaŋ. 33 Ɗoŋ geeger pay geŋ an tʼugiye a biza bumɓu ɓoy wede Isa adda.

34 Yʼan dʼele beeko a ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ i dabirsa wede tuuku toŋ tʼita kʼeenizí kʼeenizí, wo siitanɗani ɓaadaŋ yʼan ilmiti. Yoŋ yʼan kʼooliyo urzi a siitanɗani an ki dʼorba ye, kono kane an yi suune yoŋ Isa wee wee me. 35 Soggo maŋ, yʼa ziiha ti diɗɗo kʼadda balɗa kono yʼa tondey Raa. 36 Ume i wiyye maŋ, Simo ti ɗoŋ a itadí an tʼiide dehuzí. 37 Aame an yʼuune maŋ, an i di ruute, anʼde: «Ɗoŋ pay an ki dehu.» 38 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «In tʼodo kʼilliyagi goppoŋ gen̰n̰o, rabila gette a kane toŋ nʼan di ti kizey kay, kono nuŋ nʼiido miŋ kʼiŋkino.»

39 Maŋ Isa yʼa-tʼizire siiɗo Galile gette pay, yi kazita ono Raa a ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, wo siitanɗani yi-tiʼn lommite.

Eliyo beeko a wede bitiɗe

(Matiye 8.1-4; Lik 5.12-16)

40 I dʼede wede bitiɗe yʼa iide kʼume kʼIsa, yʼa-dikke a ɗaanadí wo yi-dʼoɓe bey, yʼede: «Ki dehu maŋ, kʼo eli beeko nʼa tʼise kamilen̰ a ɗaana Raa.» 41 Isa yi yʼ wulle maŋ, i di tʼize sommagi, yʼa igibe beezí yʼa yi butte, wo yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ni dehu, ki tʼiso kamilen̰!» 42 A kaamiki bitiɗayí an n̰ukkiɗe, yʼa tʼize kamilen̰. 43 Aame geŋ kesiko Isa yʼa yʼigibe, wo yʼa di yʼiipiɗe, 44 yʼede: «Kʼollo koɗuwo, a munɗa wede ize eŋ a wenɗa soo toŋ ki rootey ye! Wo ɗe kʼodo deddet ki-ti kazoy tuddá a wede seɗeke yʼa ki ti wolley, wo kʼa eloy munɗa ki seɗeke a kize ki tʼize kamilen̰ aa Muusa yʼa ruute adda kʼoogoro in dʼise, kono ɗoŋ pay an di wolle kee kʼuune bee.» 45 Miŋ wede geŋ yi tʼuɗɗe maŋ, yʼa iise kazita a ɗoŋ pay a beeko ere yʼuune gette. Iŋkino maŋ rabila gette a-tiipe a omagi pay, urzi Isa yʼa ette kʼadda kʼille umbo. Yʼa uupe balɗa wo ɗoŋ an dʼettiyo ki tuddí tʼume tuuku toŋ maŋ.

2

Isa yi ele beeko a wede ruŋguyuŋ

(Matiye 9.1-8; Lik 5.17-26)

1 Onniyo miibi kʼita maŋ Isa yʼa-gime Kapernayim. Ɗoŋ an illiga maŋ Isa yi-gimo, yoŋ adda ɓoy. 2 Ɗuwo an dʼuune ɓoy wede Isa adda geŋ ɓoo a-tʼuɗɗe biza bumɓu. Wo yʼan di kazita ono Raa. 3 Aame geŋ i dʼiido ɗuwo an dʼumɓo wede ruŋguyuŋ ti zaaɗe, ɗoŋ piɗe ge sarkiya. 4 Wo urzi an i-di tʼette kʼume kʼIsa umbo kono ɗuwo ɓaadaŋ. Iŋkino maŋ an a-ti gili tʼekki ɓoy, an dʼihina bulɗo tʼeego a ume Isa yi tʼîhira. Wede ruŋguyuŋ geŋ an ti yʼ zuyye ti zaaɗayí pay a gulbayí. 5 Isa yi wulle kane an ziipe addaŋ a yode maŋ, aame geŋ yi di ruute a wede ruŋguyuŋ, yʼede: «Ulo ki nuŋ, olɗikadá nʼa yʼ tʼize tambobino.»

6 A ume geŋ i dʼede ɗoŋ suuniyo kʼoogoro miibi, an ti guune. Kane an dʼelkiso adda kʼaddaŋ, anʼde: 7 «Ki moo me wede eŋ yi rootiyo iŋkino me? Yi kalɗa suma Raa! Wee wee aane aase tambobino a olɗiko wede, daa ki Raa siidí ye maŋ?» 8 A kaamiki, elkisadaŋ Isa yʼa ti zuune adda kʼaddí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Ki moo me kun dʼelkiso adda kʼadduguŋ iŋkino me?

9 Ise laylay a jiire miŋ too me a nuŋ nʼa roote a wede ruŋguyuŋ: “Olɗikadá Raa yʼa yʼ tʼize tambobino” kunuŋ, nʼa roote: “Ki tʼoozo, ki tʼamɓo zaaɗayá wo kʼa oziro me?” 10 Wo ni dehu kun di suune, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, adda duniya ette o dʼede toogo kʼisiyo tambobino a olɗiko.» Maŋ yi di ruute a wede ruŋguyuŋ, yʼede: 11 «Nuŋ nʼa di rooto, ki tʼoozo, ki tʼamɓo zaaɗayá, kʼa aaho ɓoozá.»

12 A kaamiki wede yʼa tʼiiziga, yʼa tʼumɓe zaaɗayí a ɗaana ɗoŋ pay, yʼa tʼuɗɗe yʼa iŋgile. Kane ɗoŋ pay geŋ an ziiɗa giggiraŋ, an tamma Raa, anʼde: «Munɗa kino eŋ kaŋ soo toŋ ay ki wulle ye.»

Isa yi waaku Lebi

(Matiye 9.9-13; Lik 5.27-32)

13 Onniyo soo Isa yʼa-gime biza bar Galile. Ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼettiyo tuddí wo yi diʼn dooyiso. 14 Tiŋ geŋ yʼa iide, a urzi yi wulle Lebi ulo kʼAlpe, yi-guune a ume naabadí yi seɗɗu jibaaye. Isa yi di ruute, yʼede: «Ki ni daani!» Maŋ yoŋ yʼa tʼiiziga wo yʼa yi diine.

15 Isa yʼiideʼŋ yʼa-guune omɓo ti sanalliyagí di Lebi. Aame an ti guune maŋ, ɗoŋ seɗɗu jibaaye ɓaadaŋ ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo pây an di-guune ti kane kaŋ soo, kono ɗoŋ ɓaadaŋ i yi diine me. 16 Kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti diine Pariziyeŋ an wolliyo Isa yʼomɓo ti ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo iŋkino maŋ, an an di ruute a sanalliyagí, anʼde: «Ki moo me yi dʼomɓo ti ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo me?» 17 Isa yiʼn illiga maŋ, yʼan di ruute, yʼede: «Kane ɗoŋ waalin̰ an ki yʼ dehe ye wede daawiya me, wo i yi dehe ɗoŋ kʼeeni. Nuŋ ni kʼiidoʼŋ waaku kane ɗoŋ ki diine ye, wo ɗe nʼiidoʼŋ waaku kane ɗoŋ kʼolɗiko.»

Dooyiso kʼAlmasi ti ere ki Pariziyeŋ a ki tʼettiyo soo ye

(Matiye 9.14-17; Lik 5.33-39)

18 Onniyo soo sanalliyagi ki Zaŋ Batis ti Pariziyeŋ, an di lekkiyo onniyo muno daa kʼomɓo. Ɗoŋ miibi an dʼiide an tunde Isa, anʼde: «Ki moo me kane sanalliyagá onniyo muno an ki lekkiyo daa kʼomɓo ye, wo kaciŋ sanalliyagi ki Zaŋ ti ɗoŋ ki Pariziyeŋ, onniyo muno an di lekkiyo daa kʼomɓo me?» 19 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kun elkiyo miŋ ɗoŋ anʼni wiiko a tarnaape seeɗu, onniyo muno an di lekke daa kʼomɓo ko aame kule kʼere yoŋ a diinayaŋ maŋ? Aha, iŋkino ye! Ise onniyo miibi toŋ kule kʼere a sirpadaŋ maŋ, onniyo muno an kʼaane an ki lekke daa kʼomɓo ye. 20 Wo saŋ onniytagi an dʼaana, aame kule kʼere ti diinayaŋ an ti yʼumɓa maŋ. A onniytagi geŋ kane onniyo muno an di lekka daa kʼomɓo kollo. 21 Beehiye ye wenɗa yi dʼamɓe buuɗe kalle aware yʼa-tʼobbira ekki kalle mazzini me, para maŋ buuɗe wede aware geŋ yʼa tʼaaɗi kalle wede mazzini gen̰n̰o, a di sittite a ceere sey.

22 Wo beehiye ye wenɗa yi tʼeepe toote kʼin̰n̰i bin̰ wede oozige ɓotto adda riitile wede mazzini me, para maŋ toote geŋ yʼa-ɓatte riitile, wo toote ti riitile pây i-litte. Ki too maŋ toote wede oozige ɓotto geŋ eepiyadí adda riitile wede aware.»

Isa yi rootiyo a urzi kʼonniyo ere ki puukiyo

(Matiye 12.1-8; Lik 6.1-5)

23 Onniyo soo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Isa yi doopiɗe tʼadda domɓi ɗoŋ ki geme ti sanalliyagí. Aame geŋ kane sanalliyagí an dʼiise sattita geme an di doyɗiso*. 24 Kane Pariziyeŋ an i di ruute Isa, anʼde: «Ki moo me sanalliyagá an dʼisiyo munɗa wede oogiradiŋ ti kʼele urzi kʼisiyo ye a onniyo ere ki puukiyadiŋ te†?»

25 Maŋ Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ki kotto kun gire munɗa wede ti kaaga onniyo soo yode Dawut yʼize ti ɗoŋ a itadí, aame an tʼize oon̰e wo mosogo tiʼni ziiɗa geŋ me. 26 Aame mozigo goole ɗoŋ seɗeke Abiyatar geŋ, Dawut yi-tʼiide adda Ɓoy Raa wede an ikkima ki golmodo, yʼa ziki mappa wede an i ele seɗeke a Raa, wo yode ti ɗoŋ a itadí toŋ an dʼiimi. Wo Raa yʼan kʼize munɗa ye, ki too maŋ kane an kʼede ye urzi an dʼoomi me, oogiradiŋ tʼele urzi a ɗoŋ seɗeke ɗaŋŋal‡.»

27 Wo Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Onniyo ere ki puukiyo gette Raa yi ti ziipe a wede, wo wede geŋ Raa yi yʼikkima kono kʼonniyo ere ki puukiyo ye. 28 Iŋkino maŋ nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, o dʼede urzi kʼisiyo munɗa wede aa addó i dehu ekkʼonniyo ere ki puukiyadiŋ toŋ maŋ.»

3

Isa yi ele beeko a wede beezí unto

(Matiye 12.9-14; Lik 6.6-11)

1 Saŋ maŋ Isa yʼa tʼiide sey kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. Adda ɓoy geŋ i dʼede wedusu soo iŋkino beezí unto. 2 Kane Pariziyeŋ an dehu an tʼoone urzi an di sakiya Isa, kono kamo an di wolliyo koomadí, a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi, a wede geŋ yi-tʼela beeko ko. 3 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute a wede beezí unto geŋ, yʼede: «Ki tʼoozo, ki tʼôhor a diine ɗuwo kino.» 4 Maŋ Isa yʼa tunde ɗoŋ i yi wolliyo, yʼede: «Oogiradiŋ tʼele urzi kʼisiyo ki moo me a onniyo ere ki puukiyadiŋ te? A wedusu ki dʼise beehiye kunuŋ, ki dʼise ulsu ko? Wedusu kʼa yʼutte kunuŋ, kʼa yi tʼîde ko?» Wo ɗe kane an dʼannugu ɗeɗɗek. 5 Aame geŋ kane Isa yi diʼn wolliyo adda kʼedayaŋ ti kulkuwo, wo addí a litte kono kane addaŋ zakiɗi. Iŋkino maŋ yi di ruute a wede geŋ, yʼede: «Beezá ki yʼonɗo.» Maŋ yʼa yʼunɗe, wo beezí a tʼikkima. 6 Saŋ kane Pariziyeŋ tiŋ geŋ an tʼuɗɗe, a kaamiki an tʼugiye ti ɗoŋ a ita kʼErod, an tʼîide onamaŋ kaŋ soo a tukkʼIsa, an di dehe urzi ki tôwwadí.

Ɗoŋ ɓaadaŋ an daaniya Isa

(Matiye 4.25; 12.15-16; Lik 6.17-19)

7 Isa ti sanalliyagí an tʼirga biza bar ki Galile, wo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼ diine. Kane ɗuwo geŋ anʼtiyo ti siiɗo Galile, ti siiɗo Ziide, 8 ti geeger Zeruzalem, ti siiɗo kʼIdume, ti dar kʼooye Zurden ki kese peeɗo ge-koliyo, wo ti siiɗo ere i ɗuule geeger Tir ti Sidoŋ. Kane ɗoŋ duuru pay geŋ an dʼiide kʼume kʼIsa kono an illiga sulɗi ɗoŋ pay yʼisiyo geŋ me. 9 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute sanalliyagí, yʼede: «Kunʼdo, kun o wolli tooko, kun o-tʼargi goppoŋ kono ɗoŋ duuru an ki tiʼn n̰iiɗa ye.» 10 Yi ruute iŋkino kono yoŋ yʼeliyo beeko a ɗoŋ ɓaadaŋ geŋ, wede kʼeeni tuuku toŋ yi ŋaaƴu, yʼette, yʼa bottey tuddí. 11 Wo kane ɗoŋ an dʼede siitan eedaŋ geŋ, wede tuuku yi wolliyo Isa maŋ yi-tʼottilso, yi dʼeesiyo ɗollite: «Kee Ulo Raa! Kee Ulo Raa!» 12 Wo ɗe yʼan di ruute ti golla zakiɗi a ɗuwo, kono an ki roote ye a munɗa wede yʼize me.

Beeriyo ɗoŋ zina kʼIsa

(Matiye 10.1-4; Lik 6.12-16)

13 Saŋ maŋ Isa yi wiike ɗoŋ aa addí i dehu, an dʼiŋgile ti yode kʼekki mokkolo. 14 Maŋ yi dʼiiɗiba ti diinayaŋ ɗoŋ koomat makumu sire yʼanni wiike sundaŋ ɗoŋ zina. Yoŋ yiʼni biire a yode, kono yʼanni tʼikkipa kazita kʼono Raa. 15 Wo yʼan dʼele toogo ki lommite siitanɗani ɗoŋ an tʼooney a ɗaanadaŋ. 16 En̰n̰o sumɓiyagi ɗoŋ koomat makumu sire Isa yi biire me: Simo wede Isa yʼa yi wiike sundí soo te Piyer*; 17 Zak ti leemadí Zaŋ in̰n̰i Zebede, Isa yi diʼn waaku sundaŋ Bonarzez, i-kaza kane geŋ aa eɗɗiso mizzi; 18 Andire, Pilip, Bartelemi, Matiye, Toma, Zak ulo kʼAlpe, Taade, Simo wede addí wehini kono siiɗadí me, 19 wo Ziidas Iskariyot wede saŋ yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí.

Isa maawí an yi dehu

(Matiye 12.24-32; Lik 11.15-23; 12.10)

20 Saŋ maŋ Isa ti sanalliyagí an di-gimo ɓoy, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di tʼugiye sey, urzi an dʼoomi munɗa toŋ umbo. 21 Aame maawí an illiga iŋkino maŋ, an tʼiide waakuzí, kono an elkiyo eedí ti digge.

Toogo kʼIsa tʼettiyo ti too me?

22 Ɗoŋ suuniyo kʼoogoro iido ti Zeruzalem an di rootiyo, anʼde: «Meeda siitanɗani sundutú Belzebul ti yode. Geŋ Meeda siitanɗani i eliyo toogo ki lommite siitanɗani me!»

23 Iŋkino maŋ Isa yʼanni wiike, yʼan di ruute tʼono ombiɗe, yʼede: «Mummino me Meeda siitanɗani tʼa limmi tuddutú me? 24 Aame moziko ere tuuku ɗoŋtú an ɗeyyiso ti tuddaŋ maŋ, kane geŋ an kʼaane an ki ti lekke kaŋ soo ye. 25 Wo aame adda ɓoy ɗoŋzí an ɗeyyiso ti tuddaŋ maŋ, kane geŋ an kʼaane an ki ti lekke kaŋ soo ye. 26 Geŋ iŋkino kay, aame Meeda siitanɗani ti ɗeyyiso ti siitanɗani eebutú maŋ, geŋ an ɗeyyiso ti tuddaŋ batum. Wo ɗe geŋ ki kotto, mozikatú ti kʼaane ti ki lekke ye, tʼa ɗaŋga! 27 Aame wede yi dehu yi-tʼette adda ɓoy ki wede i-dʼede toogo wo yʼa sikiti sulɗizí maŋ, wede geŋ ki poone yʼa-kettite wede toogo ɗoo miŋ, yʼa aane yʼa sikiti sulɗi tʼadda ɓoy kollo.

28 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗuwo Raa yʼan tʼisa tambobino a olɗiko ere pay an isiyo, ti kalɗita ere pay an kalɗita suma Raa gette. 29 Wo ɗe wede tuuku i kalɗita Unde Kamilen̰ maŋ, yoŋ geŋ toc Raa yi-kʼisa tambobino ye, olɗikadí tʼa lekka ki daayum.» 30 Isa yʼan orbe iŋkino kono ɗuwo anʼde yoŋ i-dʼede siitan a eedí.

MekkʼIsa ti zemɓadí

(Matiye 12.46-50; Lik 8.19-21)

31 Isa adda ɓoy, aame geŋ meedí ti zemɓadí an dʼiina, wo an tʼîhira ti paate, an dʼigibe wedusu yʼan di yʼ waako. 32 Ɗoŋ ɓaadaŋ an di-guune, Isa an ti yʼ ɗuule, yoŋ a diine. Maŋ an i di ruute, anʼde: «Kʼollo, meedá ti zemɓadá an tʼîhira ti paate, an ki dehu.»

33 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ki kotto maŋ, meedó ti zemɓadó aŋ wee wee?» 34 Maŋ ɗoŋ i-guune i ti yʼ ɗuule geŋ yi diʼn wolliyo adda kʼedayaŋ, wo yʼa ruute, yʼede: «Kun wollo, kane en̰n̰o aŋ meedó ti zemɓadó me. 35 Iŋkino maŋ wede tuuku yʼisiyo sulɗi ɗoŋ pay Raa yi dehu geŋ, yode gen̰n̰o leemadó, teemadó wo meedó me.»

4

Ono ombiɗe a tukki wede korso

(Matiye 13.1-9; Lik 8.4-8)

1 Isa yo a biza bar Galile, aame geŋ yʼa iise dooyiso ɗuwo sey. Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ ɓaadaŋ an di-tʼugiye, iŋkino yi di gili adda tooko ekkʼahu, yʼa-guune wo kane ɗoŋ duuru pay an tʼîhira a biza bar. 2 A dooyisadí gette yʼan diʼn duuye a sulɗi ɓaadaŋ tʼono ombiɗe, yʼede: 3 «Kun ollo! I dʼede wedusu soo iŋkino yi tʼiide korso buzu kʼadda doome. 4 Aame yi sakkisa geŋ, buzu oŋgoŋ a-zilɗiti a urzi, emɓi an iidoʼŋ an di-tiɓɓe pay. 5 Buzu oŋgoŋ soŋ a-zilɗiti a ume wede tʼaddaʼŋ paŋgiragi, siiɗadí baata. Kane geŋ a tʼuɗɗe kesiko kono siiɗadaŋ soodo. 6 Aame peeɗo ti-gilo wo tʼihina maŋ, kane geŋ a tʼigge, a-biiha kono sondayzaŋ i ki ti ɗiige ye. 7 Ɗoŋ soŋ a-zilɗiti adda kʼahimagi, kane geŋ a tʼuɗɗe wo ahimagi an iiziga maŋ, an diʼn ippe an ki dʼehe ye. 8 Ɗoŋ oŋgoŋ soŋ a-zilɗiti a siiɗo ere beehiye, kane geŋ a tʼuɗɗe, an dʼihira wo an dʼehe: ulo muduso soo yʼa ehe in̰n̰i ada gʼaɗo, soŋ ada zoot wo soŋ meeda.»

9 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!»

Ki moo me Isa yi rootiyto tʼono ombiɗe me

(Matiye 13.10-15; Lik 8.9-10)

10 Saŋ Isa yʼa tʼirga ti tukki ɗoŋ duuru. Aame geŋ ɗoŋ i ti yʼ ɗuule ti kane sanalliyagi koomat makumu sire geŋ an di yʼ tunde, ki moo me yʼan rootiyto a ɗoŋ duuru tʼono ombiɗe me? 11 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «A kuneʼŋ Raa yʼun ele suuniyo ki sulɗi ɗoŋ ombiɗe ki Moziko Raa te, wo ɗe a ɗoŋ oŋgoŋ sulɗi pay geŋ an an rootiytoʼŋ tʼono ombiɗe, 12 iŋkino:

“Kane geŋ an di wolliyo keren̰, wo munɗa an ki yʼ wolliyo ye,

an dʼollige keren̰, wo ono itadaŋ an ki ti suuniyo ye,

para maŋ an di-kime ki tukki Raa, yʼan tʼise tambobino a olɗikadaŋ te*!”»

Ooɗibe kʼita kʼono ombiɗe a tukki wede korso

(Matiye 13.18-23; Lik 8.11-15)

13 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Ono ombiɗe eŋ itadaŋ kun kiʼn suuniyo ye! Ɗe mummino kun diʼn suuna ita kʼono ombiɗe pay geŋ me? 14 Wede korso geŋ yi korso ono Raa. 15 Buzu wede i zilɗiti a biza kʼurzi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, wo ɗe an tʼollige maŋ a kaamiki Meeda siitanɗani tʼettiyo, ti-tʼoɗɗipe ono geŋ tʼadda kʼaddaŋ me. 16 Buzu wede i zilɗiti a ume wede tʼadda paŋgiragi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, kesiko ulbaŋ uŋse an dʼamɓu. 17 Wo ɗe ono sottadaŋ ti ki ti ɗeegu adda kʼaddaŋ, an aa ki seeɗu zakiɗi ye, aame i ettiyo dabar ise ɗuwo anʼni dabirsa kono an umɓe a ono Raa maŋ, kesiko an tʼargu. 18 Buzu wede i zilɗiti adda kʼahimagi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, 19 wo ɗe saŋ elkisito a sulɗi duniya, dehutu kʼurzi maala wo zaapu kʼadde a sulɗi ɗoŋ ulpi tuddaŋ ti dehu ti doolo toŋ ede. Kane pay geŋ ono an diʼn appiya, an ki dʼohire ye a urzi Raa me. 20 Ki ɗaŋgu buzu wede i zilɗiti a siiɗo ere beehiye gette, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa wo an diʼn seeɗu adda kʼaddaŋ, an dʼohire a urzi Raa, an aa dʼooniyo eebaŋ ti doolo, aakede ulo muduso soo yʼa ehe in̰n̰i ada gʼaɗo, soŋ ada zoot, wo soŋ meeda.»

Ono ombiɗe a tukki pitila

(Matiye 5.15; 10.26; Lik 8.16-18; 11.33; 6.38)

21 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Aame wede yʼa tʼuyye pitila maŋ, yʼa-tʼossibe bogoro kunuŋ, yi-ti tʼele a ita kʼoŋgali ko? Aha, ki too maŋ yʼa ti zaape tʼawwa. 22 Sulɗi ɗoŋ pay ombiɗeʼŋ, saŋ onniyo soo a tʼooɗiba ita, wo ono ɗoŋ i ki dehu ɗuwo an kʼolliga ye geŋ, saŋ onniyo soo a tʼaɗɗa a toore. 23 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!»

24 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Kun koona mentikagi a ono ɗoŋ kun ollige. Ɗerec, dooziyo ere kun dooziyo a ɗuwo gette, Raa toŋ yʼun ti dooza a kune iŋkino kay, wo yʼa dʼoɓa ti jugulu a kune me. 25 Ɗerec, a wede i-dʼede suuniyoʼŋ, an i-tʼeela tʼeego, wo ɗe a wede i-kʼede suuniyo ye, ere booloŋ i-dʼede toŋ an i-tʼamɓa.»

Ono ombiɗe a tukki buzu wede aɗɗiya siidí

26 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Moziko Raa todʼ ti deeƴiso aa wede yi sakkisa buzu adda doomizí. 27 Wo ki yode diɗɗo tʼettiyo yi-ti moone, wo ume i tʼompilso maŋ yi-tʼoozige, yi ki suune ye ume buzu yʼaɗɗiya wo yi dʼohire mummino toŋ maŋ. 28 Naabo gette i ti suuniyo tode siiɗo sittú. I-tʼaɗɗiya ki poone soole, saŋ i-tʼisiyo koƴile, saŋ mahuwe i-ti pan̰a, saŋ i-ti tana. 29 Aame i ti tana maŋ, wede yi dʼamɓu suwwo ki ayɗu baa, kono peeɗo tʼîide kʼayɗu†.»

Ono ombiɗe ekkʼulo kʼundumu sundí mutard

(Matiye 13.31-32; Lik 13.18-19)

30 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Moziko Raa in tʼeese todʼte aa moo me? In di roote todʼte ti ono ombiɗe ɗoŋ tuuku me? 31 Tode gette ti deeƴiso aa ulo kʼundumu soo sundí mutard. Aame ki kiira geŋ, ulo kʼundumu miŋ yoŋ n̰eŋku a jiire ti diine kʼin̰n̰i kʼinda pay ɗoŋ adda duniya. 32 Wo ɗe ki-giira kotto maŋ, yi-tʼaɗɗiya yi dʼisiyo goole i ceeriyo inda ɗoŋ pay adda jineene gen̰n̰o, yi dʼahuntu layɗayi deero emɓi an dʼappiyta ɓoyɗizaŋ eego.»

33 Geŋ Isa a dooyisadí gette, yiʼni duuye ɗuwo tʼono ombiɗe ɓaadaŋ iŋkino, aa ere an aane an yʼolliga. 34 A ɗuwo munɗa daa kʼono ombiɗe yʼan ki rootiyo ye, wo ɗe aame yoŋ siidí ti sanalliyagí maŋ, yʼan tʼooɗibe ita kʼono ombiɗe pay geŋ me.

Isa toogo i jiire maaye ɓaadaŋ

(Matiye 8.18,23-27; Lik 8.22-25)

35 A onniyo gettiyo batum a peeɗo tʼa tʼiire maŋ, Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «In ti doopoʼŋ ti dar bar ti nee.» 36 Iŋkino maŋ ɗoŋ duuru an diʼn iili zeŋge tʼinno, kane sanalliyagí an a di gili ti yode adda tooko, wo tookiyagi doolo toŋ ede a sirpadaŋ an dʼiŋgile.

37 A kaamiki, i dʼiiziga maaye ɓaadaŋ adda bar. Ahu geŋ i-kolzite kolzite i dʼoɓite kʼadda tooko, todʼte i tʼôoniyo tʼahu. 38 Isa geŋ yoŋ a ume kʼita, yʼa udige kuy yʼa ti ziɗɗe eedí a wasaade. Sanalliyagí an tʼiide an di yʼinne, wo an i di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, kine in tʼunto miŋ, kee ki moone tanɗaŋ?» 39 Iŋkino maŋ Isa yʼa tʼiiziga, yʼa yʼiɗɗise maaye me, wo ahu bar yʼan di ruute, yʼede: «Kun ôhor! Kun tʼasso!» Maŋ maaye yʼa ziiɗa, wo ahu toŋ an tʼudige ɗeɗɗek.

40 Saŋ Isa yʼan di ruute sanalliyagi, yʼede: «Kun orgiso iŋkino moo me? Kun ki ziipe adduguŋ a nuuno ye ɓotto ko?» 41 Wo kane orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ, an di rootiyto tuddaŋ, anʼde: «Yode eŋ moo wede me, kono aŋ maaye ti ahu bar toŋ an dʼollige onamí me‡!»

5

Eliyo beeko a wede i-dʼede siitan a eedí

(Matiye 8.28-34; Lik 8.26-39)

1 Saŋ Isa ti sanalliyagí an dʼiiney a siiɗo Gadara ti dar bar Galile ti nee. 2 Isa yi ti ɗiige tʼekki tooko maŋ, a kaamiki i dʼiide wedusu tʼume muuziyagi yoŋ i-dʼede siitan a eedí, yʼiideʼŋ yʼa yʼikkima. 3 Lekkiyadí adda diine muuziyagi, wo wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi ki ti kettite ye, ise ti ziŋziri toŋ maŋ. 4 Taŋ ɓaadaŋ beyɗí an di kettiso ti ziŋziri wo zoŋɗí adda poole, wo toŋ ziŋziri yi-ti ɗekkiso wo maala poole yi-ti damɓu. Wo wenɗa soo toŋ a aane a ti boohe umbo. 5 Daayum, diɗɗo on̰n̰u, lekkiyadí a ume muuziyagi wo ekki kessagi, yi ɗollite, tuddí yi-tʼâhuntu ti moŋgali, kunɗayi jerem.

6 Aame yi yʼ wulle Isa ti dokki maŋ, yʼa ukke kʼume yode, yʼa-dikke a ɗaanadí, 7 wo yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Ki dehu moo me a tukki nuŋ me, Isa Ulo ki Raa goole a jiire pay? Ni dehu kʼa di nâame ti suma Raa, ki ni dabire ye.» 8 Yi rootiyo iŋkino kono Isa yi-ruute, yʼede: «Siitan no, mi tʼaɗɗo ti tukki wede me!» 9 Isa yʼa yi tunde, yʼede: «Kee sundá wee wee?» Wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Nuŋ sundó Ɗoŋ Duuru, kono kaye ɓaadaŋ.» 10 Wo yi-dʼoɓe bey a Isa, yi koɗɗime kono siitanɗani geŋ yʼa ki tiʼn limmi dokki ti siiɗo gettiyo ye.

11 A ume geŋ i dʼede torɗo meeda ki kinzir* an elso ekki kesse. 12 Kane siitanɗani geŋ an i dʼoɓe bey a Isa, anʼde: «Kʼay tiʼn agibi ay tʼette adda kinzirɗari gen̰n̰o.» 13 Maŋ Isa yʼan dʼiyye. Iŋkino siitanɗani tʼekki wede geŋ an tʼuɗɗe, an tʼiide adda kinzirɗari. Wo torɗo gette tʼawwa tʼekki kesse tʼa zide okko, kinzirɗari an tʼiɓi adda bar, an tʼinda adda kʼahu. Kane suma dupu sire.

14 Kane ɗoŋ kʼelso geŋ an dʼukke, an an tʼîide taaya a ɗoŋ adda geeger wo a ɗoŋ i lekkiyto a domɓi pây. Ɗuwo geŋ an tʼuɗɗito wolliso ki munɗa wede ize. 15 An iina a sirpa kʼIsa maŋ, an wulle wede i ede siitanɗani ɓaadaŋ a eedí wo an tʼuɗɗe geŋ, yoŋ yi-guune, yi tʼusse kalle wo eedí tʼiido. Iŋkino kane geŋ orgiso tʼanni ziiɗa. 16 Kane ɗoŋ i wulle munɗa wede ize geŋ an an tʼîide taaya, kaŋ mummino wede i-dʼede siitanɗani a eedí yʼa uune bee, wo soŋ a munɗa wede ize a kinzirɗari. 17 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ pay an i dʼiise oɓe bey a Isa, kono ti siiɗadaŋ yʼa eŋgile.

18 Maŋ Isa yi-ti gili adda tooko, yʼa eŋgile. Aame geŋ wede i ede siitanɗani a eedí wo an tʼuɗɗe geŋ, yi tondiyo Isa kono yʼa lekke ti yode. 19 Isa yi-ki dʼiyye ye, wo ɗe yi di ruute, yʼede: «Ki-kama di kee wo kʼan tʼôodoy taaya a ɗoŋzá a sulɗi ɗoŋ pay Galmeega yʼa ize, a isiyo kʼadde koɗuwo yʼize a kee.» 20 Maŋ wede yʼa-gime, wo yʼa iise kazita adda siiɗo ere sundutú «Geegiryagi Koomat†» sulɗi ɗoŋ pay Isa yi ize a yode geŋ me. Wo kane ɗoŋ pay illiga geŋ an ziiɗa giggiraŋ.

Eliyo beeko a erewo wo balɗiya kʼuto Zayiris

(Matiye 9.18-26; Lik 8.40-56)

21 Isa yʼa-gimo ti tooko yi-ti diipiɗo ti dar bar tʼinno, maŋ yʼa tʼîhira a biza bar wo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di-tʼugiye. 22 Aame geŋ i dʼiina wedusu sundí Zayiris, yoŋ goole ti diine deero ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. Yi wulle Isa maŋ yʼa iido, yʼa iire a zoŋɗí 23 wo yi-dʼoɓe bey ti koɗɗime, yʼede: «Uto nuŋ tuddutú eeni tʼunto. Kʼa ette maŋ, ki zaapey beezá tʼa uttey wo tʼa lekkey.»

24 Iŋkino maŋ Isa yʼa iyye, an dʼiŋgile soo. Wo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼ diine, an di yʼ ŋaƴƴu tʼen̰n̰o tʼen̰n̰o. 25 Ti diine ɗoŋ duuru i dʼede erewo soo iŋkino ti dabirsa, puuzo oɓite tʼitatú îide ozzine koomat makumu sire. 26 Tʼa dibire ɓaadaŋ a bey ɗoŋ daawiya ɓaadaŋ wo beytú tʼa zikkuwe pay kono tʼa tʼoone beeko, wo umbo beeko ti kʼuune ye, ki too maŋ ti dabirsa i-ceeriyo ki ceeriyo. 27 Todʼ tʼilliga rabila kʼIsa, iŋkino ti-tʼiide diine ɗoŋ duuru ti dar kʼIsa, tʼa-butte kallayí, 28 kono tʼa ruute tʼadda kʼaddutú, tʼede: «Aame nʼiina nʼa butta kallayí ɗaŋŋal toŋ maŋ, nʼa utta.» 29 Tʼa butte kallayí maŋ, a kaamiki oɓite puuzo a îhira yip, tʼa uwwe a tuddutú tʼuune bee.

30 Aame geŋ Isa yʼa uwwe toogo a uɗɗe ti tuddí me. Maŋ yʼa-tuuye tukki ɗoŋ duuru wo yʼa tunde, yʼede: «Wee wee i butte kallayó me?» 31 Kane sanalliyagí an i di ruute, anʼde: «Kee kʼowwiyo ɗoŋ an ki ŋaƴƴu tʼen̰n̰o tʼen̰n̰o, wo ki-tondiyo wee wee i butte kallayá sey me?» 32 Wo ɗe Isa yi wolliyo ɗoŋ i ti yʼ ɗuule kono yi dehu yʼa suune wede i yʼ butte. 33 Maŋ to ere gette tʼa urgiɗe, ti ŋoŋŋirso kono ti zuune munɗa wede i-iide me. Tʼa dʼiide, tʼa iire zoŋɗí wo ɗerec ti di ruute pay. 34 Wo ɗe Isa yi di ruute, yʼede: «Uto ki nuŋ, kono koŋ mi ziipe addí a nuuno geŋ, mʼutte. Tʼeenizí geŋ mʼuune bee, mʼaaho ti toose.»

35 Aame Isa yʼa ti rootiyto iŋkino geŋ, ɗoŋ zina an okko ti di goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, an i di ruute a Zayiris, anʼde: «Utá tʼa tʼihe, ki moo me wede dooyiso ki yʼ naatiya sey me?» 36 Wo ɗe ono geŋ Isa yʼilliga toŋ seezí ye, wo yi di ruute a goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, yʼede: «Kee kʼorgiɗe ye, ki zaapo addá a nuuno ɗaŋŋal.» 37 Wo a wenɗa soo toŋ urzi yi kʼele ye a ette ti yode me, iide ti yode Piyer, Zak ti leemadí Zaŋ ɗaŋŋal.

38 An iiney di goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso maŋ, a ume geŋ Isa yi wolliyo ɗoŋ ɓaadaŋ an ɗollite môolo ɗaŋkar. 39 Isa yi-tʼiide kʼadda ɓoy, wo yʼan di ruute, yʼede: «Moo me kun ɗollite môolo me? Uto ti kʼinda ye, ti moone moone.» 40 Kane ɗuwo geŋ an di yʼokko maade. Wo ɗe yoŋ yʼan uɗɗe ɗuwo tʼadda ɓoy me, a uupe ti yode meekʼuto ti mekkʼuto wo sanalliyagí ɗoŋ aɗo gen̰n̰o, saŋ Isa yi-tʼiide kʼadda biino ere uto adda. 41 Maŋ yi ziiɗa beytú wo yi di ruute, yʼede: «Talita kum!» Geŋ i-kaza: «Uto ki nuŋ, mi tʼonno ni-rootiyo me!» 42 A kaamiki, uto tʼa tʼiiziga ti sooru. Todʼte ozzinatú koomat makumu sire. Kane ɗuwo geŋ an wulle iŋkino maŋ, an ziiɗa giggiraŋ kono i jiire eedaŋ. 43 Maŋ Isa yʼan dʼundirɗe, yʼede: «A wenɗa soo toŋ kun i roota ye a munɗa wede ize eŋ me.» Saŋ yʼan di ruute, yʼede: «Uto kun i eelo omɓo.»

6

Ɗoŋ Nazaret an koogire Isa

(Matiye 13.54-58; Lik 4.16,22,24)

1 Tʼume geŋ Isa yʼa tʼiiziga, yʼa iŋgile ti sanalliyagí ki Nazaret geeger ere yʼa ihira. 2 A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, yʼa iise dooyiso ɗuwo adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. Ɗoŋ ɓaadaŋ i yʼollige geŋ an ziiɗa giggiraŋ, wo an di ruute, anʼde: «Ɗe ono pay eŋ yʼuuno ti too me? Suuniyo kʼono ette i elo wee wee? Wo mummino yi dʼisiyto sulɗi kʼarmika kino me? 3 Yo eŋ wede kʼâhuntu sarpaŋje ɗe me! Yoŋ miŋ ulo Mariyam ɗe me! Kane zemɓadí kuuliʼŋ sumɓiyagaŋ Zak, Zoz, Ziid wo Simo ɗe me! Wo zemɓadí erayi toŋ kane an lekkiyo ti kine ɗe me!» Kono kʼiŋkino an di-tuuge kʼamɓu kʼonamí me.

4 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec, nebi geŋ aame tuuku toŋ onamí an dʼollige, wo ɗe ɗoŋ a geeger ere yʼa ihira, ɗoŋ a biza bumɓizí ti ɗoŋ adda ɓoozí ɗaŋŋal, onamí an kʼolliga ye me.» 5 A ume geŋ munɗa kʼarmika soo toŋ yi kʼiine yi kʼize ye, wo yʼan di ziipe miŋ beezí a ɗoŋ kʼeeni miibi ɗaŋŋal, an dʼuune bee. 6 Wo Isa yi nuukiso eedí kono kane an ki ziipe addaŋ a yode ye.

Agisa ki sanalliyagi kane koomat makumu sire

(Matiye 9.35; 10.1,5-14; Lik 9.1-6)

Saŋ maŋ Isa yʼan izire pay illiyagi ɗoŋ i-ɗuule Nazaret geŋ me. 7 Maŋ yʼa-wiike sanalliyagi kane koomat makumu sire, yʼan ikkipe sire sire, wo yʼan dʼele toogo ki lommite siitanɗani ɗoŋ an tʼooney a ɗaanadaŋ, 8 wo yʼan di ruute munɗa wede an dʼisey, yʼede: «Ki torguwaguŋ munɗa a beyguŋ kun amɓa ye, ise munɗa kʼomɓo, ise eese, ise tammiyagi sun̰n̰i sun̰n̰i adda poosaguŋ toŋ maŋ. Kun amɓo dalka ɗaŋŋal, 9 toɓiyagi a zoŋguŋ wo kun osso kalle toŋ soo a tudduguŋ.»

10 Wo yʼan di ruute sey, yʼede: «Aame kun tʼiidey adda ɓoy tuuku wo an unni ziiɗey maŋ, kun di lekkoy aŋgen̰n̰o bini eŋgilsaguŋ tʼume gen̰n̰o. 11 Wo aame kun tʼiidey ille wo ɗoŋtú an un kiʼn ziiɗey ye wo onamguŋ an kʼilligey ye maŋ, a eŋgilsaguŋ tʼume gen̰n̰o odde zoŋguŋ toŋ kun a ti tottigoy, geŋ i-kaza Raa ulbí uŋse ye ti kane me.»

12 Kane sanalliyagi geŋ an dʼiŋgile, an an kazita a ɗuwo kono an di-kime lekkiyadaŋ. 13 Siitanɗani ɓaadaŋ an tiʼn lommite, wo ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ an an di ƴergutu egey an dʼooniyo bee.

Taaya kʼunto Zaŋ Batis

(Matiye 14.1-2; Lik 9.7-9)

14 Mozigo Erod geŋ yʼa illiga rabila kʼIsa te, kono yoŋ sundí ti môolo. Ɗoŋ oŋgoŋ an ruute, anʼde: «Geŋ Zaŋ Batis yi bilɗo ti diine ɗoŋ unto! Geŋ kono kʼiŋkino i-dʼede toogo yi dʼisiyto sulɗi kʼarmika me.» 15 Ɗoŋ oŋgoŋ anʼde: «Geŋ nebi Eli.» Wo ɗoŋ soŋ anʼde: «Geŋ nebi soo aa wede ti diine nebiyagi ɗoŋ ti kaaga.» 16 Wo ɗe aame Erod yʼilliga iŋkino maŋ, yʼa ruute, yʼede: «Geŋ Zaŋ Batis wede nʼan di ruute a asigiryagi an di-ɗikke eedí, geŋ yode i-bilɗe me.»

17-18 Erod yʼilke iŋkino kono yi-ziiɗa ere leemadí Pilip sundutú Erodiyas, wo Zaŋ Batis yi di ruute, yʼede: «Oogoro urzi ti kʼele ye kʼa seeɗa ere leemadá te.» Iŋkino maŋ Erod batum yʼan di ruute a asigiryagi an ti yʼ ziiɗo Zaŋ me, an ti yʼ gittite wo an ti yʼ ziɗɗe adda daŋgay. 19 A rootiyo Zaŋ gette Erodiyas ti di gulkuwe tʼa ti yʼ ziiɗa addutú. Ti dehu tʼa yi tʼîde, wo ɗe urzi ti kʼooniyo ye, 20 kono Erod geŋ yi orgiso a Zaŋ me, yi suune yoŋ wede ki diinekamilen̰, iŋkino yi di yʼ boohiyo. Aame Zaŋ yi eesiyo kazita kʼono Raa maŋ, Erod yi yʼollige tʼuŋsuwo wo munɗa yʼa roote yi ki suune ye.

21 Ozzine ti ozzine, onniyo kʼehiyo kʼErod tʼaaniya maŋ, an dʼisiyo tarnaape. Iŋkino onniyo gette tʼiina maŋ, Erodiyas ti dʼuune urzi. Erod yʼan dʼize omɓo a ɗoŋ deero siiɗo, a deero kʼasigiryagi wo a ɗoŋ suma ki siiɗo Galile. 22 Aame geŋ uto koŋso kʼErodiyas ti-tʼiide adda ɓoy tʼa immira, wo a tode gette Erod addí i-dʼiɓi ti ɗoŋ anʼni wiiko pây. Iŋkino maŋ mozigo yi di ruute a uto koŋso, yʼede: «Munɗa wede tuuku mi dehuʼŋ mi rooto, wo ni di tʼela.» 23 Wo yʼa-ti nîime tuddí, yʼede: «Munɗa wede tuuku mi dehuʼŋ mi rooto, ni di tʼela, ise kese mozikadó toŋ maŋ.» 24 Maŋ uto koŋso tʼa tʼuɗɗe ti di ruute mettú, tʼede: «Ɗe nʼa tonde moo me?» Mettú ti diʼn gime onamtú, tʼede: «Mi tondo eego Zaŋ Batis.»

25 Kesiko uto koŋso tʼa-gime ki tukki mozigo, tʼiideʼŋ ti di ruute, tʼede: «Ni dehu aŋken̰n̰o kʼo ti ɗekki eego Zaŋ Batis, kʼo di zaapi adda supira, wo kʼo dʼadi ken̰n̰o!» 26 Aame geŋ mozigo yʼa tʼize sommagi dondoŋ, wo ɗe kono yʼa ti nîime tuddí a ɗaana ɗoŋ anʼni wiiko geŋ, yʼa iyye yi gi di tuuge ye. 27 A kaamiki, yi dʼigibe asugursu soo ti diine ɗoŋ boohiyadí, yi di ruute, yʼede: «Kʼodo, kʼo ti ɗekki eego Zaŋ te, wo kʼo dʼedi.» Maŋ asugursu geŋ yʼa tʼiide kʼadda daŋgay, yʼa-ɗikko eego Zaŋ te. 28 Eego yʼa tʼumɓo adda supira, yi-dʼele a uto koŋso wo todʼ ti dʼiide a mettú. 29 Sanalliyagi Zaŋ an illiga rabila gettiyo maŋ, aame geŋ an dʼiido, nuune an tʼumɓe, an dʼiŋgile an tʼele adda muuzo.

Eliyo kʼomɓo a kuuli dupu paat

(Matiye 14.13-21; Lik 9.10-17; Zaŋ 6.1-15)

30 Ɗoŋ zina kʼIsa an di-gimo ki sirpadí, an i di tʼîide taaya a naabo ere pay an izo wo a dooyiso ere pay an duuyo ɗuwo. 31 A ume geŋ i dʼede ɗuwo ɓaadaŋ, ɗoŋ oŋgoŋ an eŋgile, ɗoŋ oŋgoŋ an ette ettiyo, wo Isa ti sanalliyagí geŋ an tʼoone peeɗo booloŋ an di-koone an dʼoomi toŋ umbo. Iŋkino maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kun tʼedi ti nuuno, in tʼarga siidiŋ ki balɗa kun a-puukey booloŋ.»

32 Maŋ an di gili adda tooko, an di diipiɗa bar kono an tʼarga siidaŋ kʼadda balɗa. 33 A eŋgilsadaŋ geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an diʼn wulle wo an diʼn zuune. Iŋkino maŋ ɗoŋ tʼadda geegiryagi pay geŋ an dʼiise okkito ti zoŋɗaŋ, an tʼiide geere sey kʼume Isa ti sanalliyagí anʼte geŋ me. 34 Isa yi ti ɗiige ti tooko maŋ, yi wolliyo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ, wo i di tʼize sommagi kono kane geŋ aakede damɓami daa wede kʼelsadaŋ. Iŋkino maŋ yʼan diʼn iise dooyiso a sulɗi ɓaadaŋ.

35 Kane sanalliyagí an wolliyo peeɗo tʼiŋgile, maŋ an a dʼiide sirpa kʼIsa, an i di ruute, anʼde: «Kʼollo, ume eŋ balɗa wo peeɗo toŋ tʼiŋgile. 36 Iŋkino maŋ ɗuwo eŋ kʼan eezo an tʼette ki ɓoyɗi ɗoŋ doome wo kʼadda kʼilliyagi ɗoŋ goppoŋ, an dʼowiltey munɗa kʼomɓo.»

37 Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «Omɓo an eelo kune batum.» Kane an di ruute, anʼde: «Kee ki dehu ay tʼoono tamma meeda sire*, ay tʼowilo mappa pay ay an tʼela a ɗoŋ duuru an dʼooma ko?» 38 Isa yʼan diʼn tunde, yʼede: «Un dʼede mappa miibi me, kʼun ki ti wolli ɗo a eesaguŋ me?» An ti wullo maŋ, an di ruute, anʼde: «Kaye ay dʼede miŋ mappa paat wo puuni sire.»

39 Maŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Ɗuwo kun tiʼn koona kaŋ ogiysito adda soole.» 40 Maŋ ɗuwo an di gunɗite, oŋgoŋ meeda, oŋgoŋ ada paat. 41 Aame geŋ Isa yʼa-ziki mappa paat ti puuni sire gen̰n̰o, yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa ki kandaane, yʼa ruute koɗuwo a Raa. Maŋ mappa yʼa ɓurkite, yʼan dʼele a sanalliyagí kono an an di-dokkiɗa a ɗoŋ duuru gen̰n̰o. Puuni toŋ iŋkino kay yʼan di-dikkiɗa a ɗuwo pay. 42 Kane pay geŋ an dʼiimi wo an dʼisse. 43 Wo mappa ti puuni ɗoŋ uupite, sanalliyagi an ti-tusse, a îide dappa koomat makumu sire. 44 Kane ɗoŋ iimi mappa geŋ, an tʼîde kuuli dupu paat.

Sooru kʼIsa ekkʼahu

(Matiye 14.22-33; Zaŋ 6.16-21)

45 Saŋ maŋ kesiko Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, an di kili adda tooko an dʼoogume, an di doopiɗa ti dar bar ti nee, ki kese geeger Betsayda, koore yode batum ɗoŋ duuru yi-tiʼn tʼigiba geŋ me. 46 Aame ɗoŋ duuru yi tiʼn igibe maŋ, yoŋ yʼa-ti gili ekki kesse kono yʼa tonde Raa.

47 Ume yʼize diɗɗo geŋ, tooko todʼte a diine kʼahu dokki ɓotto ti biza bar me, wo Isa siidí ti zeŋge tʼinno me. 48 Isa yi wolliyo kane sanalliyagí an tʼize oon̰e ki korre kʼahu me, kono maaye a giggiraŋ. Iŋkino a diɗɗo biza soohe maŋ yi-tʼuɗɗo yi dʼettiyo tuddaŋ, yi sooru tʼekkʼahu aa yʼan diʼn eŋgile. 49 Aame kane an yi wulle yi sooru tʼekkʼahu geŋ, an elkiyo beyye ɗaŋ, wo an dʼiise ɗollite 50 kono kane pay geŋ an yi wulle wo orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ. Kesiko Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun omɓon̰! Kun orgiɗe ye, eŋ nuuno!»

51 Maŋ yʼa di gili ti kane adda tooko, aame geŋ maaye yʼa ziiɗa. Iŋkino maŋ kane sanalliyagi undaŋ a tʼuɗɗe. 52 Ɗerec, armika ere yʼize tʼurzi mappa gette itatú an ki ti zuune ye, eedaŋ ti kʼaane ti kiʼn seeɗa ye sulɗi geŋ me.

Eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni a siiɗo Zenezaret

(Matiye 14.34-36)

53 An ti diipiɗa bar maŋ, an dʼiiney a siiɗo Zenezaret, tooko an di gitte a zeŋge wo an di ɗiggite. 54 Aame an ɗeggutu geŋ, a kaamiki Isa ɗuwo an di yʼ zuune. 55 Maŋ an dʼiise okkito tʼadda siiɗo gette pay. Aame an yʼollige yoŋ kʼume tuuku maŋ, ɗoŋ kʼeeni an di sokiyo ti zaaɗagi, an i-dʼettiyo kiŋgen̰n̰o gen̰n̰o. 56 A ume wede tuuku Isa yʼettiyo kʼadda kʼilliyagi, ki geegiryagi, ise ki ɓoyɗi ɗoŋ doome geŋ, ɗoŋ kʼeeni an an dʼan tʼettiyo a bere ɗoŋ duuru. Maŋ kane ɗuwo geŋ an i dʼoɓe bey kono ɗoŋ kʼeeni an a-botte a bize kallayí ɗaŋŋal toŋ maŋ, wo kane ɗoŋ pay a bottiyo geŋ an dʼuttiyo.

7

Dooyiso ere ki moŋgiɗagi

(Matiye 15.1-20)

1 Kane Pariziyeŋ ti ɗoŋ miibi ti diine ɗoŋ suuniyo kʼoogoro iido ti Zeruzalem geŋ, an di-tʼugiye a Isa. 2 An wolliyo maŋ kane sanalliyagí oŋgo an omɓo beezaŋ ganigi a ɗaana Raa me, geŋ i-kaza ki poone an tʼeese omɓo, beyɗaŋ an ki tʼopilso ye aa moŋgiɗagaŋ an ruute me.

3 Ɗerec, kane Pariziyeŋ ti Yawudiyagi pay geŋ an kʼomɓo ye beyɗaŋ daa kʼopilso koɗuwo ye maŋ, kono an aa seeɗu zakiɗi a dooyiso ere ki moŋgiɗagaŋ an duuye te. 4 Aame an aahiya suuk toŋ, an kʼomɓo ye daa kʼopilso tuddaŋ me. Wo an aa seeɗu a dooyiso ɓaadaŋ ti doolo toŋ ede ere moŋgiɗagaŋ an duuye te, aakede: opilsito kuŋzali, diŋgilagi wo keyyagi maala. 5 Iŋkino maŋ kane Pariziyeŋ ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an di tunde Isa, anʼde: «Ki moo me sanalliyagá an dʼomɓo beyɗaŋ ganigi a ɗaana Raa, wo ɗe an ki daaniya ye dooyiso ere ki moŋgiɗagiŋ an duuye te?»

6 Maŋ Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kune ɗoŋ biziguŋ sire sire, nebi Ezayi yi ruute ono ɗoŋ Raa yʼigibo a tukki kune geŋ ɗerec, aa an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Ɗuwo eŋ an o eliyo suma tʼono bizaŋ,

wo ɗe ki kotto adda kʼaddaŋ kane dokki ti nuŋ Raa me.

7 Kane sulɗi ɗoŋ an isiyo kono an o ottilso geŋ ki bita,

kono urziyagi kʼoogoro ɗoŋ an dooyiso geŋ ettiyo tʼurzi ɗuwo ɗaŋŋal*.”»

8 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Oogoro Raa kun dʼooliyo kese, wo kun tʼamɓu dooyiso ɗuwo.»

9 Wo yʼan di ruute sey, yʼede: «Kune kon̰aguŋ kʼooliyo kʼurziyagi kʼoogoro Raa ki kese, wo kun di sooru a urzi dooyisaguŋ. 10 Ɗerec, Muusa yi ruute ti kaaga, yʼede: “Ki elo suma a meegá ti meedá†.” Wo soŋ yʼede: “Wede yi duuɗiyo meegí ise meedí koo maŋ, yoŋ geŋ ki tôwwo‡.” 11 Wo ɗe kuneʼŋ, kun dooyiso ɗuwo, kunʼde: “Aame wede yi rootiyo a meegí ise a meedí, yʼede: Munɗa wede nʼa-di tʼele a gi di nooge yoŋ korbaŋ, i-kaza yoŋ ni ele seɗeke a Raa” maŋ, 12 geŋ kun eliyo urzi a wedusu yi ki tʼele munɗa a meegí ise meedí ye. 13 Kun isiyo iŋkino geŋ, kun ti tôwwo ono ɗoŋ Raa yi ruute kun dʼise me, wo kun di sooru a urzi dooyisaguŋ. Wo sulɗi ɓaadaŋ ti doolo toŋ ede kun isiyo iŋkino me.»

Sulɗi ɗoŋ a ki ti kʼise ganigi a ɗaana Raa

14 Saŋ Isa yʼa wiike ɗoŋ duuru sey an tʼiide kʼume yode, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune pay kun ollo, wo ono eŋ itadaŋ kun diʼn suuno: 15 Sulɗi ɗoŋ pay wedusu yʼoomi geŋ, i ki yʼise ganigi ye a ɗaana Raa me, ki too maŋ i yʼise ganigi a ɗaana Raa munɗa wede aɗɗiya ti bizí gen̰n̰o. [ 16 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo.]»

17 Aame ɗoŋ duuru Isa yiʼn iili yʼaahe ɓoy maŋ, kane sanalliyagí an di yi tunde, anʼde: «Kee kʼay tʼooɗibi ita a ono ombiɗe eŋ me.» 18 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ ki kotto, kune toŋ onamó egguŋ ti kʼaane ti kiʼn seeɗa ye pi me! Kun ki suune ye ko, sulɗi ɗoŋ pay wedusu yʼoomi geŋ i ki yʼise ganigi ye a ɗaana Raa me? 19 Kono sulɗi ɗoŋ wede yʼoomi geŋ, i-ki ti ɗeegu adda biza kʼulbí ye, wo ɗe i-ti ɗeegu adda kʼaddí, wo saŋ yi-tiʼn naamiya.» A onamí geŋ, Isa yi rootiyo omɓo pay kamilen̰ a ɗaana Raa me.

20 Yoŋ yʼa ruute sey, yʼede: «I ti yʼisiyo wedusu ganigi a ɗaana Raa munɗa wede aɗɗiya tʼadda biza kʼulbe. 21 Ɗerec, tʼadda kʼadde wede geŋ, ti biza kʼulbí i dʼaɗɗiya elkiso ere olɗo i-ti yʼeliyo a sulɗi ɗoŋ ulpi aakede: boliyo, oogire, tôwwo ɗuwo mirsi, 22 moone tʼere bakadí ise ti kule bakatú, okkiso a sulɗi pay, bundiko, daggiya ɗuwo ti metiŋko, eliyo tudde kʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi, zaapu kʼadde a munɗa wede, kalɗita tudde, koliyo tudde wo isiyo munɗa daa kʼelkiso. 23 Sulɗi ɗoŋ ulpi pay geŋ aɗɗiya tʼadda kʼadde, wo an di yʼisiyo wedusu ganigi a ɗaana Raa me.»

Zaapu kʼadde kʼerewo Yawudowo ye

24 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa tʼiiziga, yʼa iŋgile ki siiɗo ere i ɗuule geeger Tir. Yi-tʼiide adda ɓoy soo iŋkino, kono yi dehu wenɗa yʼa ki suune umayí ye, miŋ umbo yʼa kʼiine ombiɗe ye. 25-26 A ume geŋ, i dʼede erewo ti Pinisi siiɗo Siiri. Todʼte Yawudowo ye, tʼorbe ono Girek, ututú i-dʼede siitan a ettú. Tʼilliga rabila kʼIsa maŋ, kesiko tʼa ukke kʼume yode. Tʼiideʼŋ tʼa dikke a ɗaanadí, wo tʼa yi tunde, tʼede: «Galmeega, ni ki tondiyo ki-tʼolmu siitan ti tukkʼuto nuŋ.» 27 Isa yi di ruute, yʼede: «Mʼoolo in̰n̰i an tʼoomo an asso ɗo, kono iŋkino beehiye ye kʼa tʼamɓe omɓo kʼin̰n̰i kʼan di tʼele a gahiti§ me.»

28 Maŋ to ere gette ti diʼn gime onamí, tʼede: «Galmeega onamá geŋ ɗerec, wo ki kotto gahiti gen̰n̰o toŋ an di delliyo a ume kʼomɓo, omɓo ere i solɗite ti bey kʼin̰n̰i aame an omɓo geŋ, an di pettiyo.» 29 Yoŋ yi di ruute, yʼede: «A tukkʼonamí geŋ, mi-kama ɓoozí, siitan ti tʼuɗɗe ti tukkʼutí te.» 30 Saŋ erewo gette tʼaahe, maŋ ti-tʼuuney uto ekkʼoŋgali ti moone, siitan ti tʼuɗɗe ti tuddutú me.

Eliyo beeko a wede dugiya

31 Saŋ maŋ ti siiɗo ere i ɗuule geeger Tir gette Isa yʼa iŋgile, yi-tʼuɗɗe ti siiɗo ere i ɗuule geeger Sidoŋ, yʼa tûukey siiɗo sundutú Geegiryagi Koomat, yʼa-gime biza bar ki Galile. 32 Aame geŋ ɗuwo an di wiiko wede dugiya wo ilzí toŋ attiɗi ki rootiyo me. Maŋ an i-dʼoɓe bey a Isa, anʼde: «Ki ti zaapo beezá a wede en̰n̰o, yʼa tʼoone bee.» 33 Isa yʼa yʼirga siidí ti diine ɗoŋ duuru me, maŋ yi-tʼele ƴelagí adda kuwwa wede gen̰n̰o, wo yi dʼuŋke leezí yi tʼeele ilzí. 34 Saŋ yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa ki kandaane, wo yʼa zuupe suup, maŋ yi di ruute wede dugiya geŋ, yʼede: «Eppata!» Geŋ i-kaza a-tʼohon keren̰.

35 A kaamiki wede kuwwagí a tʼihina, yi dʼollige keren̰ wo ilzí toŋ a tʼikkima, yi dʼorbe koɗuwo. 36 A ɗuwo geŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo koɗuwo, a munɗa wede ize eŋ a wenɗa soo toŋ kun i roota ye!» Wo ɗe eŋ yʼan aapuɗu a wenɗa kun i roota ye, wo a kane aa yʼan eliyo oln̰o ki rootiyto.

37 Kane ɗuwo geŋ an di ziiɗa giggiraŋ, wo an di ruute, anʼde: «Naabadí pay yʼisiyo ette beehiye ɓaadaŋ! Duŋgiyagi kuwwagaŋ yʼan diʼn ohinte, wo ɗoŋ bizaŋ a tʼippe ki rootiyo umbo toŋ an dʼorbe.»

8

Isa yʼan ele omɓo a ɗoŋ dupu piɗe

(Matiye 15.32-39; Markus 6.30-44)

1 Aame geŋ ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an tʼugiye sey wo munɗa an dʼoomi umbo, iŋkino maŋ Isa yʼa wiike sanalliyagí wo yʼan di ruute, yʼede: 2 «Nuŋ ɗuwo eŋ o tʼize sommagi kono kun wollo an lekkiyo ti nuŋ îide onniyo aɗo, wo aŋken̰n̰o munɗa kʼomɓo an kʼede ye. 3 Wo niʼn igiba addaŋ guguba maŋ, an dʼoopey a urzi kono ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayaŋ an iido ti dokki.» 4 Kane sanalliyagí an i di ruute, anʼde: «Ɗe adda balɗa ette, ti too me in tʼoona mappa ɓaadaŋ a ɗuwo eŋ an dʼooma an tʼassa me?» 5 Isa yʼan diʼn tunde, yʼede: «Kune un dʼede mappa miibi me?» Wo kane an i di ruute, anʼde: «Ay dʼede mappa sarat.» 6 Iŋkino yʼan di ruute a ɗoŋ duuru geŋ, yʼede: «Kun ti koona siiɗo!» Maŋ yʼa ziki mappa sarat geŋ a beezí, yʼa ruute koɗuwo a Raa, yʼa ɓurkite wo yʼan dʼele a sanalliyagí kono an an di-dokkiɗa a ɗoŋ duuru gen̰n̰o.

7 Wo soŋ an dʼede puuni miibi sun̰n̰i sun̰n̰i iŋkino. Isa yʼa ruute koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette wo a sanalliyagí, yʼede: «Puuni kun an ti dokko pây!» 8 Wede tuuku toŋ yʼa iimi yʼa isse isse a dʼuupite, wo omɓo ere uupite gette, an ti tussite a dambayi deero sarat. 9 Kane ɗoŋ iimi geŋ i tʼîde suma dupu piɗe. Saŋ Isa yʼan igibe. 10 Wo yoŋ kesiko yi-ti gili adda tooko ti sanalliyagí, an dʼiŋgile ki siiɗo Dalmanuta.

Tondiyo ki munɗa kʼarmika

(Matiye 12.38-39; 16.1-4; Lik 11.16-29; 12.54-56)

11 Kane Pariziyeŋ an dʼiide kʼume kʼIsa, an dʼiise niikiyto kono an dehu an i dʼekke ikka tʼurzi kʼonamí. Iŋkino maŋ an di yʼ tunde yʼan dʼise munɗa kʼarmika a kize yoŋ Raa yi yʼigibo. 12 Isa yʼa zuupe suup, wo yʼa ruute, yʼede: «Ki moo me kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an tondiyo munɗa kʼarmika a kize nuŋ Raa yi nʼigibo? Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Munɗa kʼarmika soo toŋ Raa yʼan kʼisa ye a kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ me.» 13 Saŋ kane Pariziyeŋ Isa yiʼn iili, yi-ti gili adda tooko, yʼa-doopiɗa ti dar bar Galile ti nee.

Ita kʼono kʼIsa sanalliyagi an kiʼn suune ye

(Matiye 16.5-12; Lik 12.1)

14 Kane sanalliyagi an doopiɗe ti kese bar Galile ti nee geŋ, an dunɗo an dʼamɓo mappa me, wo adda tooko i dʼede mappa soo ɗaŋŋal a beezaŋ. 15 Aame geŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, kun koona mentikagi a orme wede ki Pariziyeŋ wo a orme wede ki Erod.»

16 Maŋ kane sanalliyagi an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ kono an kʼumɓo mappa ye. 17 Wo yo Isa rootiyadaŋ gette yʼa ti zuune, iŋkino maŋ yʼanni tunde, yʼede: «Ki moo me kun di rootiyto ti tudduguŋ, kun kʼumɓo mappa ye me? Ki kotto kune sulɗi ɗoŋ ize geŋ itadaŋ kun ki ti ziiɗa wo kun kiʼn zuune ye ɓotto. Kuneʼŋ egguŋ a tʼippe ko? 18 Ki kotto kune un dʼede eda, wo kun ki wolliyo ye! Kune un dʼede kuwwa, wo kun kʼollige ye! Kune un dunɗe baa 19 a mappa paat wede nʼa-dimɓe ɗoŋ dupu paat ga iimi geŋ, wo a onniyo gette oopiyo ki mappa kun dʼûune dambayi miibi kun zikiti me?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Dambayi koomat makumu sire.» 20 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Wo ɗe un dunɗe baa a mappa sarat wede nʼa ɓurkite a kuuli dupu piɗe ga iimi geŋ, wo a onniyo gette oopiyo ki mappa kun dʼûune dambayi deero miibi kun zikiti me?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Dambayi deero sarat.» 21 Iŋkino maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ki kotto sulɗi ɗoŋ nʼize geŋ itadaŋ kun ki ti zuune ye ɓotto!»

Isa yi ele beeko a wede koosiyo

22 Isa ti sanalliyagí an iiney Betsayda maŋ, ɗuwo an dʼirkiɗo wede koosiyo an i-dʼiido a Isa, an i-dʼoɓe bey, anʼde: «Galmeega wede eŋ ki zaapo beezá, yʼa tʼoone bee.» 23 Isa yi ziiɗa bey wede gen̰n̰o, yʼa yʼirkiɗe dokki tʼille. Yʼiideʼŋ yi dʼuŋkite lee a edayí, wo yʼa-ti ziipe beezí a tuddí, maŋ yʼa yi tunde, yʼede: «Munɗa ki wolliyo ko?»

24 Wede yʼa ihina edayí wo yʼa ruute, yʼede: «Eyye, ɗuwo niʼni wolliyo, wo niʼni wolliyo aa inda i sooru.» 25 Isa yʼa butte beezí a edayí sey. Maŋ wede edayí a tʼihina yi wolliyo keren̰. 26 Iŋkino maŋ Isa yʼa yʼigibe wede ki ɓoozí, wo yi di ruute, yʼede: «Kʼaaho ɓoozá, kʼadda kʼille kʼaɗɗey ye.»

Isa miŋ yoŋ wee wee?

(Matiye 16.13-20; Lik 9.18-21)

27 Isa ti sanalliyagí an dʼiŋgile kʼilliyagi goppoŋ ti geeger Sezare siiɗo Pilip. A urzi maŋ sanalliyagí yʼanni tunde, yʼede: «Ɗuwo an rootiyo nuŋ wee wee?» 28 Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ɗoŋ soŋ anʼde kee Zaŋ Batis, ɗoŋ oŋgo anʼde kee nebi Eli, wo ɗoŋ oŋgo soŋ anʼde kee nebi ti diine nebiyagi ɗoŋ ti kaaga.» 29 Maŋ Isa yʼanni tunde, yʼede: «Ɗe kune me, kunʼde nuŋ wee wee?» Piyer yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Kee Almasi Raa yi biire.» 30 Iŋkino maŋ Isa yʼan diʼn iipiɗe, kono a wenɗa soo toŋ an i roota munɗa ye a tukki yode me.

Ono kʼIsa a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Matiye 16.21-23; Lik 9.22)

31 Saŋ maŋ, Isa yʼa iise dooyiso sanalliyagí, yʼede: «Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa dabirey ɓaadaŋ. Kane ɗoŋ i dokkiyo ɗoŋziŋ, deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro pây an di nʼ kiigirey. Ɗuwo an di nʼ tʼîdey, wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti nʼ balɗey.» 32 Isa yʼan di ruute pataŋ, maŋ Piyer yʼa yʼirga siidí, yʼa yʼiise aapuɗu. 33 Aame geŋ Isa yʼa-gime, edayí yi wolliyo sanalliyagí, wo yʼa iise aapuɗu Piyer, yʼede: «Kee Meeda siitanɗani tʼa-tʼûune adda kʼaddá, ki leɗɗo dokki ti tuddó me! Elkisadá ti ere ki Raa soo ye, elkisadá ki ɗoŋ tudde.»

Mummino daaniya kʼIsa te

(Matiye 16.24-28; Lik 9.23-27)

34 Saŋ maŋ Isa yʼa wiike ɗoŋ duuru ti sanalliyagí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Wede yi dehu yʼa daane urzi nuuno maŋ, tuddí batum yʼa ti kiigira, ki unto toŋ yʼa oyye yʼa tʼinda kono nuuno, wo yʼa ni daane. 35 Iŋkino wede tuuku yi dehu boohiyo tuddí kʼaggadí maŋ, yʼa ti dagga, wo ɗe wede tuuku yʼooliyo tuddí kono nuuno wo ki Rabila Majjaanawa maŋ, yʼa tʼutta. 36 A wede koɗuwatú moo me sulɗi duniya pay yʼanni tʼoone, wo tuddí yʼa ti dagge me? 37 Wo ki kotto wede geŋ tuddí zooyatú oon̰e, geŋ yi kʼaane yʼa ki tʼele munɗa yʼa ki pelke tuddí ye! 38 Aame wede yʼisiyo sukiyagi a nuŋ wo a onamó a ɗaana ɗoŋ aŋken̰n̰o, kane ɗoŋ kʼolɗiko wo an ki seeɗu urzi Raa ye maŋ, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, aame nʼetto ti darƴika ere ki Meegó wo ti ere ki maaleekiyagi ɗoŋ kamilen̰ geŋ, nuŋ toŋ ni-dʼisa sukiyagi kay a yoŋ me.»

9

1 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗoŋ oŋgoŋ ti diine kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an ki ti tʼinda ki poone pay ye, an di wolla Moziko Raa tʼetto ti toogo ɓaadaŋ gette.»

Ume kʼeda kʼIsa a-gime

(Matiye 17.1-9; Lik 9.28-36; 2 Piyer 1.17-18)

2 Îide onniyo zoot kʼita maŋ, Isa yʼa-wiike ti yode Piyer, Zak wo Zaŋ, yʼan dʼan dʼiŋgile siidaŋ kʼekki mokkolo sohoro. An iiney maŋ, a ɗaanadaŋ geŋ miŋ tuddí a-gime sittú, 3 iŋkino kallagí a tʼize tuwarɗi kar i ralita, adda siiɗo pay ette wede a aane a-tʼopile kallayí a tʼise tuware aa ki yode umbo. 4 A kaamiki, kane sanalliyagi aɗo geŋ an wolliyo bibiraw nebi Eli ti Muusa an rootiyto tʼIsa. 5 Iŋkino maŋ Piyer yʼa tʼihina bizí, yi di ruute Isa, yʼede: «Wede dooyisadey, beehiyeʼŋ kine in di lekke a en̰n̰o! Ay un dʼokkima daabagi aɗo, a kee soo, a Muusa soo, wo a Eli soo.»

6 Piyer munɗa yʼa roote yi ki suune ye, kono kane aɗuwaŋ pay geŋ orgiso tiʼni ziiɗa ɓaadaŋ. 7 Maŋ i dʼiido dondirso ti diʼn ippe kane geŋ me, wo tʼadda dondirso gette an dʼilliga golla, tʼede: «Eŋ ulo nuuno ni yʼ giyye ɓaadaŋ. Kun yʼollo!» 8 A kaamiki an di gelɗiso, wo ɗe an wolliyo Isa siidí a sirpadaŋ me, wenɗa ti doolo umbo.

9 A ɗeeguzaŋ tʼekki mokkolo, Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, a munɗa wede kun wulle geŋ, a wenɗa soo toŋ kun rootey ye, bini balɗiya ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ ti diine ɗoŋ unto.» 10 Onamí an dʼumɓe, wo ɗe an tondiso tuddaŋ, anʼde: «Onamí geŋ miŋ i-kaza moo me: balɗiya ti diine ɗoŋ unto me?»

11 Saŋ maŋ kane sanalliyagi an di yʼ tunde sey, anʼde: «Ki moo me ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an di rootiyo, anʼde: “Ki poone i kimo Eli ɗoo miŋ, saŋ Almasi Raa yi biire kollo” me*?» 12 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ɗerec, Eli geŋ yʼa etto ki poone, wo sulɗi pay yʼan okkima a urzizaŋ. Wo ɗe kun suune ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, a tukki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa dabira ɓaadaŋ, wo ɗuwo an di nʼ kiigira†. 13 Wo kun ollo, nʼun di rooto: Eli geŋ yoŋ yʼiina wo ɗuwo an i-dʼize ulsu aa addaŋ i dehu, geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki yode.»

Eliyo beeko a ulo i-dʼede siitan a eedí

(Matiye 17.14-21; Lik 9.37-43)

14 Aame Isa ti sanalliyagi aɗo an ti gime kʼume sanalliyagi ɗoŋ an iili maŋ, an wolliyo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an dʼan tʼugiye. Ti diinayaŋ i dʼede ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an niikiyto ti kane. 15 Kane ɗoŋ duuru an wulle Isa maŋ, aame geŋ an dʼiddira, an dʼukke tuddí an i tʼisey toose. 16 Iŋkino maŋ Isa yʼa tunde sanalliyagi, yʼede: «A tukkʼamo kun niikiyto ti kane me?»

17 Maŋ ti diine ɗoŋ duuru i dʼede wedusu, yi di ruute Isa, yʼede: «Wede dooyisadó, nuŋ nʼa-dʼiido ti ulo nuŋ i-dʼede siitan a eedí, bizí ti-tʼippe ki rootiyo umbo. 18 A ume tuuku siitan ti yʼamɓu maŋ, ti di-seɗɗiyo a siiɗo, bizí i-dʼaɗɗiyta goopiyagi, yi dʼaaɗumu sinaní, wo yʼa dʼunto sen̰. Nuŋ nʼa tunde sanalliyagá kono an ti-limmi siitan gette, wo ɗe kane an ki dʼiine ye.»

19 Maŋ Isa yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ kun ki ziipe adduguŋ a Raa ye. Nuŋ ti kaagine ni lekkiyo ti kune, wo ɗe a nuŋ kun ki dʼumɓe ye! Geŋ nʼa omɓin̰a ki daayum koo ti kune me? Ulo kun o dʼedi.» 20 Maŋ ulo an i-dʼiido. Aame siitan gette ti wulle Isa maŋ, ulo geŋ tʼa ziɗɗe siiɗo yi tuŋkulso bizí goopiyagi. 21 Isa yʼa tunde meekʼulo, yʼede: «Ulo tʼume muno i yʼiise iŋkino me?» Meega yʼa ruute, yʼede: «I yʼiise tʼume yoŋ n̰eŋku. 22 Onniyo muno siitan gette ti-ti yʼ seɗɗiyo adda kʼuwwo ise adda kʼahu ki tôwwadí. Wo ɗe aame kee kʼaane maŋ, ki wollo sommagey, kʼokki a ɗolladey!» 23 Isa yi di ruute, yʼede: «Ki moo me ki rootiyo, kʼede: “Kee kʼaane maŋ” me? A wede i zaapu addí geŋ, sulɗi pay a Raa i-kʼoon̰e ye, yʼaane.» 24 A kaamiki meekʼulo yʼa iɗili, yʼede: «Nuŋ ni ziipe addó a kee, wo ɗe kʼa ni noogi kono nuŋ zaapu kʼaddó baata.»

25 Isa yi wolliyo ɗoŋ duuru i-dihimo tuddaŋ, iŋkino maŋ yi di ruute a siitan gette ti golla zakiɗi, yʼede: «Koŋ siitan no, mi-tiʼn isiyto ɗuwo duŋgiyagi wo mʼan tʼappiyta a bohanaŋ geŋ, mʼollo ni-di rooto, mi tʼaɗɗo ti tukkʼulo me, wo mi kima ye baa!» 26 Siitan tʼa iise ɗollite, ulo tʼa ziɗɗe siiɗo yi-zehiso bar bar, wo tʼa tʼuɗɗe. Ulo geŋ lokiƴok aa yʼinda, iŋkino ɗoŋ ɓaadaŋ a sirpa an di ruute, anʼde: «Yoŋ yʼinda.» 27 Wo ɗe Isa yi ziiɗa beezí, yʼa yʼiiziga, maŋ ulo yʼa tʼîhira.

28 Saŋ Isa yʼaahe ɓoy maŋ, kane sanalliyagí an di yʼ tunde siidaŋ, anʼde: «Wo ɗe ki moo me siitan gette kaye ay ki dʼiine lommatú ye me?» 29 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ita siitan ere kino ette, aɗɗiyatú tʼurzi tondiyo Raa ɗaŋŋal.»

Ono kʼIsa ki sirwe a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Matiye 17.22-23; Lik 9.43-45)

30 Tʼume geŋ an dʼiŋgile, an di doopiɗa ti siiɗo Galile. Isa yi ki dehu ɗuwo an ki suune umayí ye, 31 kono yi dehu yʼa dooye sanalliyagí. Iŋkino yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼ tʼeley a bey ɗuwo. Kane an di nʼ tʼîdey, wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti nʼ balɗey ti diine ɗoŋ unto me.» 32 Wo ɗe kane sanalliyagi ita kʼono geŋ an kiʼn zuune ye, wo ki tondiyadí an dʼorgiso.

Wee wee goole a jiire me?

(Matiye 18.1-5; Lik 9.46-48)

33 Isa ti sanalliyagi an dʼiiney Kapernayim. Aame geŋ an tʼiide adda ɓoy, wo Isa yʼanni tunde, yʼede: «Ɗe a urzi kun niikiyto a tukkʼa moo?» 34 Wo ɗe kane an dʼinda kuy, kono a urzi an niikito ti tuddaŋ an dehu an di suune, ti diinayaŋ miŋ wee wee goole a jiire me. 35 Iŋkino maŋ Isa yʼa-guune, yʼanni wiike sanalliyagi kane koomat makumu sire wo yʼan di ruute, yʼede: «Wede tuuku yi dehu yʼa tʼise ki biza maŋ, yoŋ geŋ yi tʼiso wede kʼita ti ɗoŋ pay, wo wede naabo a ɗoŋ pay.»

36 Maŋ Isa yi wiike ulo n̰eŋku, yʼa yʼîhira a diinayaŋ, yʼa ti yʼ ziiɗa beezí wo yʼan di ruute, yʼede: 37 «Wede tuuku yi seeɗu ulo aa yode eŋ bey sire a sundó maŋ, geŋ aa yi seeɗu nuŋ batum. Wo wede tuuku yi seeɗu nuuno maŋ, geŋ yi seeɗu nuuno ɗaŋŋal ye, wo ɗe aa yi seeɗu wede i nʼigibo pây.»

Wee wee yoŋ ki kine me?

(Lik 9.49-50)

38 Maŋ Zaŋ yi di ruute a Isa, yʼede: «Galmeegey, kaye ay di wullo wede yi lommite siitanɗani ti sundá, wo ay di dihe urzi kʼohirayí kono yoŋ ti kine ye.» 39 Wo ɗe Isa yʼa ruute, yʼede: «Kun yʼôhira ye, kono wede yʼaase sulɗi kʼarmika ti sundó, wo a kaamiki yʼa-kime rootiyo ulsu a tukki nuŋ sey, i kʼise ye. 40 Wede aduziŋ ye geŋ, yoŋ ki kine. 41 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku yi eela ahu ŋoyoyo a kulso ɗaŋŋal, a wede soo ti diinaguŋ a suma ki nuŋ Almasi Raa yi biire maŋ, munɗa wede Raa yi dehu yi-tʼeley geŋ, yʼa yi tʼooney.»

Sulɗi ɗoŋ i-tʼeliyo wedusu adda kʼolɗiko

(Matiye 18.6-11; Lik 17.1-2)

42 «Wede tuuku yi tʼeliyo adda kʼolɗiko wede soo ti diine kane ɗoŋ tasse a urzi zaapu kʼadde a nuuno maŋ, a wede iŋkino geŋ, dabar ere an i di kette assa meeda a golladí an ti yʼ seɗɗe adda bar gette, soodo sey ti ere yi tʼooney a ɗaana Raa te. 43 Aame ɗe beezá yʼa-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa-ɗekko mendí. Beehiye i jiire a kee, beezá soo wo kʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum bee miŋ, kʼa lekke beyɗaŋ sirwaŋ wo kʼa tʼettey kʼadda kʼuwwo ere i kʼunto ye. [ 44 A ume geŋ ɗuwo ge ruumiyo, ondirɗagi ge dʼomɓo ki daayum i ki ɗaŋgiya ye, wo uwwo tʼoggiyo ki daayum.] 45 Aame zindá tʼa-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa tʼooɗo kʼa seɗɗo dokki ti kee. Beehiye i jiire a kee zindá soo wo kʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum, bee miŋ kʼa lekke zoŋɗá sirwaŋ wo an ki ti seɗɗey adda kʼuwwo. [ 46 A ume geŋ ɗuwo ge ruumiyo, ondirɗagi ge dʼomɓo ki daayum i ki ɗaŋgiya ye, wo uwwo tʼoggiyo ki daayum.] 47 Wo aame ɗe ersadá tʼa-da tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko maŋ, kʼa tʼooɗo mentú. Beehiye i jiire a kee tʼersadá soo wo ki tʼettey Moziko Raa, bee miŋ kʼa lekke edayá sire wo an ki ti seɗɗey adda kʼuwwo. 48 A ume geŋ ɗuwo ge ruumiyo, ondirɗagi ge dʼomɓo ki daayum i ki ɗaŋgiya ye, wo uwwo tʼoggiyo ki daayum‡.

49 Wede tuuku toŋ yʼa tʼoona dabar, wo todʼ dabar gette aa uwwo tʼa ki ti kʼooɗiba kamilen̰ aa sumade. 50 Kane sumadeʼŋ munɗa wede beehiye, wo ɗe aame sumade geŋ uŋsuwadaŋ i tʼize umbo maŋ, kaŋ mummino kʼan ise uŋse sey me? Iŋkino maŋ kune toŋ kun lekko daayum uŋse aakede sumade, wo kun di lekko ti toose ti tudduguŋ me.»

10

Dooyiso kʼIsa a urzi peeriyo

(Matiye 19.1-9; Lik 16.18)

1 Ti Kapernayim Isa yʼa tʼiiziga, yʼa tʼiide siiɗo Ziide. Saŋ maŋ yi-ti diipiɗa ti dar kʼooye Zurden ti nee. Ɗoŋ ɓaadaŋ an di-tʼugiye sey, wo yʼan iise dooyiso aakede naabadí ere daayum yi dʼisiyo.

2 Aame geŋ i dʼede Pariziyeŋ miibi an a dʼiide sirpa kʼIsa kono an dehu an i dʼekke ikka tʼurzi kʼono. Iŋkino an di yʼ tunde, anʼde: «Oogiradiŋ tʼele ko urzi a kule yʼa-peere eddí te?» 3 Isa onamaŋ yʼan tiʼn gime ti tondiyo, yʼede: «Oogoro ere Muusa yʼun ele wee te?» 4 Kane an di ruute, anʼde: «Ti kaaga Muusa yʼa ele urzi, aame wede yi-peere eddí maŋ, yi di ɗekke mattup ki peeriyo yi di tʼele a beytú wo yʼa ti tʼigibe*.» 5 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Muusa yʼun riiŋe urzi kʼoogoro geŋ kono a eego zakiɗi ere un dʼede gettiyo. 6 Wo ɗe ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Tʼume kʼeesiyo Raa yi ziipe sulɗi pay geŋ, yʼikkima aŋ kule tʼere. 7 Kono kamo kule yi dʼoola meegí ti meedí, yʼa di ketta bin̰ ti eddí. 8 Wo kane sire geŋ an tʼisa tudde soo†.” Iŋkino maŋ kane geŋ sire ye baa, an tʼize tudde soo. 9 Geŋ iŋkino munɗa wede Raa yʼa ti gitte geŋ, wede tudde yi ki tʼeeze ye.»

10 Isa ti sanalliyagi an aahe ɓoy. An iideʼŋ sanalliyagi an di yʼ tunde sey a urzi peeriyo geŋ me. 11 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ki peeriyo kʼerewo ulu, wo eddí yi ti biira wo yi ziiɗa erewo ti doolo maŋ, yoŋ geŋ yi tʼize olɗiko a ɗaana kʼeddí ere ki poone, kono Raa yi yi wolliyo yoŋ wede i moone tʼere bakadí. 12 Wo erewo toŋ iŋkino, aame kulatú ti yʼiila wo ti ziiɗa kule ti doolo maŋ, tode gette Raa yi ti wolliyo ere ti moone ti kule bakatú.»

Isa ti in̰n̰i sun̰n̰i

(Matiye 19.13-15; Lik 18.15-17)

13 Ɗuwo an i di ziko in̰n̰i sun̰n̰i a Isa kono yʼan di zaape beezí a eedaŋ, miŋ kane sanalliyagi an ki dehu ye, an diʼn eɗɗisito ɗuwo geŋ me. 14 Isa yi wulle iŋkino maŋ yi-ti gulkuwe, yʼan di ruute a sanalliyagi, yʼede: «Kun oolo in̰n̰i eŋ an dʼetto ki tuddó, kun tiʼn eegire ye, kono Moziko Raa todʼte ki ɗoŋ i deeƴiso aa kane kino. 15 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku Moziko Raa yi ki ti seeɗu aa yi seeɗu ulo n̰eŋku ye maŋ, yi ki tʼetta ye.» 16 Iŋkino maŋ ulo soŋ yi di yʼamɓu, yi di zaapu beezí ki beeko a eedí eedí.

Wede laale ti Isa

(Matiye 19.16-30; Lik 18.18-30)

17 Isa yi tʼiiziga yʼeŋgile maŋ, i dʼede wedusu yʼa ukko ki tuddí, yʼa dikke a ɗaanadí wo yʼa yi tunde, yʼede: «Wede dooyisadey kee wede beehiye, nʼaase moo me kono nʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum te?» 18 Isa yi di ruute, yʼede: «Ki moo me ki rootiyo nuŋ wede beehiye me? Beehiye Raa soo ɗaŋŋal, wenɗa ti doolo umbo. 19 Kee urziyagi kʼoogoro kiʼni suune ɗoŋ anʼde: Ki tôwwo wedusu mirsi ulu, ki moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu, kʼoogire ulu, ki rootiyo kʼono butte a tukki bakadá a ɗaana booro ulu, omɓo bize ti suma ɗuwo ulu, wo ki elo suma a meegá ti meedá‡.»

20 Maŋ wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Wede dooyisadey, kane geŋ pay niʼni seeɗu tʼume nuŋ obulsu to.» 21 Wede geŋ Isa yi di wolliyo teɓen̰ wo yʼa yi giyye, maŋ yi di ruute, yʼede: «Kee a ki biite munɗa soo: kʼodo, sulɗi ɗoŋ a-dʼedeʼŋ ki tʼowiltoy pay wo soŋko kʼan dʼeloy a ɗoŋ an kʼede munɗa ye, iŋkino kʼa tʼooney laale wede ki kotto a kandaane. Saŋ kʼa tʼedi wo kʼa ni daana.» 22 Aame wede geŋ yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, ume kʼedayí a tʼize zimolo wo yʼa tʼize sommagi dondoŋ, kono yoŋ maaladí ɓaadaŋ, saŋ yʼa iŋgile.

23 Isa yʼa wulle sanalliyagí ɗoŋ i ti yʼ ɗuule, wo yʼan di ruute, yʼede: «Ki kotto oon̰e ɓaadaŋ a ɗoŋ maala an tʼettey adda Moziko Raa te!» 24 A onamí geŋ kane sanalliyagi an ziiɗa giggiraŋ. Wo ɗe Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «In̰n̰i ki nuŋ, ki kotto oon̰e ɓaadaŋ kʼettiyo kʼadda Moziko Raa te! 25 Oon̰e a ziŋzo ti-tʼaɗɗe ti bulɗo rippile me, wo geŋ oon̰e ɓaadaŋ a ceere sey a wede laale yi-tʼettey a Moziko Raa te.»

26 Maŋ kane sanalliyagi an ziiɗa giggiraŋ a jiire sey, an di rootiyto tuddaŋ, anʼde: «Iŋkino maŋ, geŋ a utta wee wee?» 27 Isa yi diʼn wolliyo ƴerere adda kʼedayaŋ wo yʼan di ruute, yʼede: «Munɗa eŋ ɗuwo an kʼaane ye, wo ɗe Raa yʼaane, kono a Raa sulɗi pay i-kʼoon̰e ye.»

28 Maŋ Piyer yi di ruute Isa, yʼede: «Aŋkeŋ kʼollo, kayeʼŋ sulɗizey pay ay dʼiilo wo ay di daaniya kee.» 29 Isa yi di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku yi iila ɓoozí, ise zemɓadí kuuli erayi, meegí ti meedí, in̰n̰izí wo domɓizí kono nuuno wo ki Rabila Majjaanawa maŋ, 30 a lekkiyo ere aŋken̰n̰o ette kane geŋ yʼanni tʼoona taŋ ɓaadaŋ a ceera ɓoyɗi, ise zemɓa kuuli erayi, maawi erayi, in̰n̰i, domɓi, wo ti dabar ere tʼurzi ɗoŋ kʼolmiɗayí. Wo saŋ maŋ adda duniya ere ki ɗaana, yʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum. 31 Ɗoŋ ɓaadaŋ aŋken̰n̰o kane ki biza, saŋ an tʼisa ɗoŋ kʼita, wo ɗoŋ aŋken̰n̰o kane kʼita, saŋ an tʼisa ɗoŋ ki biza.»

Ono kʼIsa ɗoŋ kʼaɗuwe a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Matiye 20.17-19; Lik 18.31-34)

32 Isa ti sanalliyagi an ti kili Zeruzalem, yo Isa yʼan tʼuugume. Kane sanalliyagi undaŋ a tʼuɗɗe, wo ɗoŋ iʼni daaniya toŋ orgiso tʼanni ziiɗa. Maŋ Isa sanalliyagi koomat makumu sire geŋ yʼan irga sey ki sirpadí, wo yʼan dʼiise rootiyo a munɗa wede saŋ i aaney, yʼede: 33 «Kun ollo, in ti kili ki Zeruzalem wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼ tʼeley a bey deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro. Kane geŋ tʼurzi kʼonamaŋ nuŋ booro tʼa ni seeɗey ki tôwwo, wo an di nʼ tʼeley a bey ɗoŋ Yawudiyagi ye. 34 Kane geŋ an di nʼ tʼokkey maade, an piɗɗitey lee a tuddó, an di nʼ gorpipey ti marpa wo an aa di nʼ tʼîdey. Wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ, Raa yʼa ti nʼ balɗey.»

Tondiyo ki Zak ti Zaŋ

(Matiye 20.20-28; Lik 22.25-27)

35 Saŋ maŋ Zak ti Zaŋ, in̰n̰i Zebede, an a dʼiide kʼume kʼIsa wo an di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, kaye ay dehu kʼay tʼise munɗa wede ay ki tonda.» 36 Maŋ Isa yʼanni tunde, yʼede: «Kune kun dehu nʼun dʼise moo me?» 37 Kane an i di ruute anʼde: «Ay dehu kʼa tʼele urzi, onniyo ki tʼiida darƴikadá maŋ, kayeʼŋ kʼay tiʼn zappey soŋ a ammidadá, soŋ a geeladá.» 38 Wo ɗe Isa yʼan di ruute, yʼede: «Munɗa wede kun tondiyo, kun ki yʼ suune ye. Kun aana kun siɓa ko kop ki dabar wede nuŋ ni soɓo me? Wo kun aana kun suyya batem ki dabar ere nuŋ ni suyyiso ko?» 39 Maŋ an i di ruute, anʼde: «Eyye, ay aana.» Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec, kop ki dabar wede nuŋ ni soɓo geŋ kun siɓa, wo suyyiso batem ki dabar ere ni suyyiso gette kun suyya. 40 Wo ɗe ki ume konso wede a ammidadó soŋ a geeladó geŋ, urzi yoŋ a bey nuuno ye, ume geŋ yoŋ ki kane ɗoŋ Raa yʼan ikkima.»

41 Aame kane sanalliyagi ɗoŋ koomat geŋ an illiga maŋ, an dʼiise kulkuwo ti Zak wo Zaŋ. 42 Maŋ Isa yʼa tiʼn wiike sanalliyagi geŋ pay ki ɗaanadí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun suune, kane ɗuwo anʼni wolliyo mozagi siiɗiyagi pay geŋ an dʼomɓo tʼekki ɗoŋzaŋ ti toogo, wo kane ɗoŋ deero an dʼomɓo tʼekki ɗoŋzaŋ tʼurzi dokkiyo ere an dʼede. 43 Wo geŋ a diinaguŋ i dehu iŋkino a kʼise ye. Ki too maŋ, wede tuuku yi dehu yʼa tʼise goole ti diinaguŋ maŋ, yoŋ geŋ yi tʼiso wede naabaguŋ, 44 wo wede tuuku ti diinaguŋ yi dehu yʼa tʼise ki biza maŋ, yoŋ geŋ yi tʼiso ɓule ki kune pay. 45 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiidoʼŋ kono ɗuwo an o-ki naabe ye, wo ɗe nʼiidoʼŋ nʼan di naabe ɗuwo wo nʼa oyye nʼa tʼinda kono nʼa tʼaɗɗe ɗoŋ ɓaadaŋ tʼadda kʼolɗikadaŋ.»

Eliyo beeko ki wede koosiyo sundí Bartime

(Matiye 20.29-34; Lik 18.35-43)

46 Saŋ maŋ Isa ti sanalliyagí an dʼiiney geeger Zeriko. A aɗɗiyadaŋ ti geeger gettiyo geŋ ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an diʼn daaniya, an dʼuuney wede koosiyo konso a biza kʼurzi, yi dʼahultu. Wede geŋ sundí Bartime, ulo Time. 47 Aame yʼilliga eŋgilso geŋ Isa wede ti geeger Nazaret maŋ, yʼa iise ɗollite, yʼede: «Isa kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ!» 48 Ɗoŋ ɓaadaŋ an di yʼeɗɗisito kono yʼa anniga, wo ɗe yoŋ yʼa ɗolle i ceeriyo ki ceeriyo, yi dʼeesiyo: «Kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ!»

49 Isa yʼa tʼîhira, wo yʼa ruute, yʼede: «Kun o yi waaki.» Maŋ koosiyo an di yʼ wiiko, anʼde: «Kʼomɓon̰, ki tʼoozigi. Isa yi ki waaku!» 50 Iŋkino maŋ kallayí yʼa ziɗɗe, perek yʼa tʼiiziga, yʼa iide kʼume kʼIsa. 51 Maŋ Isa yʼa yi tunde, yʼede: «Kee ki dehu nʼa-dʼise moo me?» Yo koosiyo geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Wede dooyisadey, ni dehu edayó a-tʼihina.» 52 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kono kee ki ziipe addá a nuuno geŋ, kʼutte kʼaaho.» A kaamiki, edayí a tʼihina yi wolliyo, wo yʼa diine Isa, an di sooru soo.

11

Ettiyo kʼIsa ki Zeruzalem

(Matiye 21.1-11; Lik 19.28-40; Zaŋ 12.12-16)

1 Isa ti sanalliyagi an iiney goppoŋ ki Zeruzalem, a sirpa kʼilliyagi sundaŋ Betpaze wo Betani, wo a sirpa mokkolo kʼInda kʼOlibiye. A ume geŋ yi dʼigibe ɗoŋ sire ti diine sanalliyagí, 2 wo yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kʼadda kʼille ere a ɗaanaguŋ gettiyo. Kun iiney, kesiko kun tʼooney ulo buuru kettiyo, wenɗa kaŋ soo toŋ yi ki gili ye. Kun tʼeezi, kun o-tʼarkiɗi. 3 Aame wenɗa yʼun ruutey, yʼiisey: “Kun isiyo iŋkinoʼŋ moo me?” maŋ, kun dʼeesoy: “Buuru eŋ i dehu Galmeega, wo saŋ yʼun di yʼ kimo kaamiki.”»

4 Iŋkino maŋ an dʼiŋgile. An iideʼŋ an dʼuuney ulo buuru kettiyo ti paate a biza kʼurzi, a biza bumɓu soo iŋkino, maŋ an tʼiize. 5 Ɗoŋ miibi i lekkiyo a ume geŋ an diʼn wulle, maŋ an diʼn tunde, anʼde: «Kun isiyo moo me? Ɗe ki moo me kun tʼeeziyo ulo buuru eŋ me?» 6 Maŋ kane sanalliyagi an an diʼn gime onamaŋ aa ɗoŋ Isa yʼan ruuto. Iŋkino maŋ an diʼn iili, an dʼiŋgile.

7 Ulo buuru an i-dʼiide a Isa, an a-ti gikkite kallagaŋ ɗoŋ deero a dar kʼulo buuru wo Isa yʼa-ti gili eego*. 8 Ɗoŋ ɓaadaŋ kallagaŋ ɗoŋ deero an di gikkite a urzi, ɗoŋ oŋgoŋ an dimɓo puutagi kʼinda ti balɗa, an di gikkite a urzi† kay. 9 Kane ɗuwo ɗoŋ i sooru ki ɗaana ti ɗoŋ i daaniya geŋ, pay kaŋ soo an di ɗollite, an dʼeesiyo: «Tamma a Raa! Beeko Raa ti koona a ekki wede ettiyo ti suma Galmeega Raa! 10 Beeko Raa ti koona a moziko ere ettiyo, moziko ere i tʼeesa ti meegiŋ Dawut ette. Tamma a Raa tʼawwa a kandaane!»

11 Maŋ Isa yʼa iiney Zeruzalem, yi-tʼiide booro Ɓoy Raa. Yʼa wullite sulɗi ɗoŋ adda pay, wo ume yʼize baa peeɗo tʼette kʼooriyo, kesiko ti sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, an dʼiŋgile ki Betani.

Duuɗiyo kʼundumu sundí pigiye

(Matiye 21.18-19)

12 Soggo Isa ti sanalliyagí an tʼuɗɗe ti Betani maŋ, aame geŋ mosogo tʼa yi ziiɗa. 13 Ti dokki geŋ yi wulle undumu sundí pigiye i-dʼede puutagi dogibok, maŋ yʼa zikke kaɓɓaŋ yʼelkiyo yi-tʼooney in̰n̰i, wo ɗe yʼiideʼŋ in̰n̰i umbo, yi dʼuuney puutagi ɗaŋŋal kono umayí ki ehiyo i kʼiina ye ɓotto. 14 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute a undumu geŋ, yʼede: «Ti aŋki, wenɗa soo toŋ yi ki ɗekka ulá yʼa ki tʼooma ye baa!» Wo kane sanalliyagí an dʼilliga.

Lomme ɗoŋ suuk tʼadda booro Ɓoy Raa

(Matiye 21.10-17; Lik 19.45-48; Zaŋ 2.13-16)

15 Saŋ an di gimo sey ki Zeruzalem, maŋ Isa yi-tʼiide a booro Ɓoy Raa, yʼa iise lommite kane ɗoŋ isiyo suuk ti ɗoŋ kʼowilte pay a ume gen̰n̰o. Yʼan di gippirɗe taabulyagi ki ɗoŋ pelkiyto soŋko ere ettiyo ti siiɗiyagi doolo wo ti kaakidagi ɗoŋ kʼowilte deere. 16 Wo a ɗoŋ pay yʼan di tuuge ki sokiyo sulɗi kʼadda booro Ɓoy Raa me. 17 Maŋ yʼan iise dooyiso, yʼede: «Kun ollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Ɓoozó eŋ an di yʼ waaka ɓoy wede ki tondiyo Raa ki ita ɗuwo pay‡.” Wo ɗe kune, kun di yʼize urmi kʼombiɗe ɗoŋ kʼoogire§!»

18 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an illiga iŋkino maŋ, an dehutu urzi ki tôwwadí. Wo an isiyo iŋkino kono an orgiso, kono ɗoŋ duuru dooyisadí tiʼni ziiɗa. 19 A lohe peeɗo tʼa tʼiire maŋ, Isa ti sanalliyagí an tʼuɗɗe tʼadda geeger me.

Ono kʼIsa a tukkʼundumu sundí pigiye i biiha

(Matiye 21.20-22)

20 Soggo ti soohe aŋ Isa an aɗɗiya tiŋ gen̰n̰o, maŋ an wolliyo pigiye wede Isa yi duuɗe geŋ i biiha ti sondayzí pay. 21 Piyer geŋ yʼa ilke a munɗa wede ize, maŋ yi di ruute a Isa, yʼede: «Wede dooyisadey, ki wollo pigiye wede ki duuɗe i biiha.» 22 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun zaapo adduguŋ a Raa. 23 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wedeʼŋ yʼaane yi di roote a tokomo ette, yʼa tʼeese: “Tʼumayí eŋ mi tʼoozo, mi tʼooro adda bar”, daa niikiyo addí, wo ɗe yi zaapu addí munɗa wede yi ruute geŋ i tʼisa maŋ, geŋ Raa yi di tʼela. 24 Kono kamo nʼun di rooto: Sulɗi ɗoŋ pay kun tondiyo Raa geŋ, kun zaapu adduguŋ a yode kun uune baa, wo kane geŋ yʼun diʼn tʼela. 25 Wo aame kun tʼîhira tondiyo Raa* wo un dʼede ono ti wenɗa maŋ, kun i tʼiso tambobino, kono Meeguguŋ Raa a kandaane toŋ yʼun tʼisa tambobino kay a munɗa wede kun a ti doopiɗe me. [ 26 Wo ɗe aame a ɗoŋ a ti doopiɗe a onamguŋ geŋ tambobino kun an kʼisiyo ye maŋ, Meeguguŋ Raa a kandaane toŋ yʼun kʼisa ye kay tambobino a munɗa wede kun a ti doopiɗe me.]»

Tʼurzi kʼaaye Isa yi naabiya me?

(Matiye 21.23-27; Lik 20.1-8)

27 Saŋ maŋ an di-gimo ki Zeruzalem. Koore Isa yi tʼiide yi sooru adda booro Ɓoy Raa geŋ, kane deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ suuniyo kʼoogoro wo ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an dʼiido kʼume yode. 28 Iŋkino maŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Kee kʼisiyto sulɗi eŋ tʼurzi kʼaaye? Wo a ele wee wee urzi kʼisiyto sulɗi eŋ me?» 29 Maŋ Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ nʼun diʼn tondo a munɗa soo ɗaŋŋal. Onamó kun o-tiʼn kami, wo nuŋ toŋ nʼun ti yʼ kiza urzi wede ni dʼisiyto sulɗi eŋ me. 30 Aame Zaŋ ɗuwo yʼanni zuyye batem geŋ, urzi iido ti Raa kunuŋ, ti ɗuwo ko? Onamó kun o tiʼn kami.» 31 Maŋ an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Aame kine in ruuta: “Iidoʼŋ tʼurzi Raa” maŋ, yoŋ yʼa roota: “Iŋkino ki moo me kun ki dʼumɓe a ono Zaŋ ye me?” 32 Wo aame in ruuta: “Iidoʼŋ tʼurzi ɗuwo …” maŋ? An rootiyo iŋkino kono an dʼede orgiso a ɗoŋ duuru, kono kane pay geŋ an elkiyoʼŋ ki kotto Zaŋ yoŋ nebi.» 33 Iŋkino maŋ Isa onamí an i-tiʼn gime, anʼde: «Ay ki suune ye.» Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ toŋ maŋ nʼun ki yʼ roote ye kay, wede o ele urzi ni dʼisiyto sulɗi eŋ me.»

12

Ono ombiɗe a tukki ɗoŋ naabo doome ɗoŋ ulpi

(Matiye 21.33-46; Lik 20.9-19)

1 Saŋ maŋ Isa yʼan dʼiise rootiyto tʼono ombiɗe a deero Yawudiyagi, yʼede: «I dʼede wedusu iŋkino yi dʼiite doome kʼinda sundaŋ bin̰. Doome geŋ yʼa ti yʼ ɗuule ti waaya moŋgali, yʼa dʼittiba sôole ki ŋaƴƴu kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ gen̰n̰o, yʼa dʼippe ɓoy sohuru ki boɗɗiyo*. Maŋ doome geŋ yʼan dʼele ɗuwo an di naabe saŋ yoŋ aggadí yʼa tʼamɓa, wo yoŋ tuddí yʼa iŋgile torguwo. 2 Aame onniyo ki rakku tʼiina maŋ, yʼa igibe wede naabadí soo ki tukki ɗoŋ naabo doome gen̰n̰o, kono an i di tʼelo aggadí ere kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ an rikke te. 3 Aame yʼiiney maŋ, kane an di yʼ ziiɗa, an di yʼ gusse wo an aa di yʼigibe beezí guguba. 4 Wede doomeʼŋ yʼan dʼigibe wede naabadí ti doolo, wo yode gen̰n̰o toŋ an di yʼ tiiza a eedí, an a-ti yʼ gilɗite. 5 Yi dʼigibe kʼaɗuwe sey, yode geŋ an di yʼîide. Saŋ wede doome ɗoŋ naabadí ɓaadaŋ yʼikkipe kʼita toŋ ɗoŋ naabo doome an diʼn gussite, wo ɗoŋ oŋgoŋ an diʼn îidite. 6 Kʼita maŋ i guute miŋ ulo geyyisadí, yʼan ti yʼigibe wo yʼa ruute tʼadda kʼaddí, yʼede: “Yoŋ eŋ ulo kʼaddó, an i dʼottiley.” 7 Wo ɗe kane ɗoŋ naabo doome an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: “En̰n̰o ulo wede doome i oopa me! In yʼôodo kono doome eŋ in dʼoopa a kine.” 8 Maŋ ulo geŋ an di yʼ ziiɗa, an di yʼîide wo nuune an tʼumɓe an di ziɗɗo dokki ti doome me.»

9 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Wo aŋkeŋ wede doome yʼaasa mummino? Yoŋ yʼa etto, ɗoŋ naabo doome yʼa tiʼn tʼîda, wo doome kʼinda bin̰ yʼan tʼela a ɗoŋ naabo doolo, saŋ aggadí yʼa tʼamɓa. 10 Ki kotto kune kun gire ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Mokkolo ere ɗoŋ kʼoozige ɓoy an di ziɗɗe mentú gette,

tode gettiyo a tʼize mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy te.

11 Munɗa geŋ iido ti Galmeega Raa,

wo a kine in di wolliyoʼŋ munɗa geŋ i jiire eego†.”»

12 Kane deero Yawudiyagi an di zuune keren̰, Isa yi rootiyo ono ombiɗe geŋ ti kane me. Iŋkino maŋ an di dihe urzi an di yʼ seeɗa, wo ɗe an dʼurgiɗe a ɗoŋ duuru. Maŋ an di yʼiili, an dʼiŋgile.

Eliyo jibaaye a mozigo goole ki Romeŋ

(Matiye 22.15-22; Lik 20.20-26)

13 Saŋ maŋ deero Yawudiyagi an dʼigibe ɗoŋ miibi ti diine Pariziyeŋ ti ɗoŋ a ita kʼErod kʼume kʼIsa, kono an i tʼekka ikka tʼurzi kʼonamí. 14 An iido maŋ, an i di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, ay suune kee ki rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, ki kʼorgiso eda ɗuwo ye, kiʼni wolliyo ɗuwo geŋ pay kaŋ soo, wo ki dooyiso urzi Raa tʼono ɗoŋ ɗerec. Aŋkeŋ a urzi kʼoogiradiŋ miŋ jibaaye a mozigo goole ki Romeŋ geŋ kʼeliyo kunuŋ, kʼeliyo ye ko? In tʼele kunuŋ, ulu ko?» 15 Wo Isa yʼa zuune kane bizaŋ sire sire, iŋkino maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe ki moo me kun o dʼekkiyo ikka me? Kun o kʼeeli tamma soo, nʼa ki wolle ɗo.» 16 Maŋ an i-dʼeele tamma soo, wo Isa yʼanni tunde, yʼede: «Undiso ti suma ekki tamma ette kʼaaye?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ki mozigo goole ki Romeŋ.» 17 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ munɗa wede ki mozigo goole ki Romeŋ yoŋ ki yode kun i yʼelo, wo munɗa wede ki Raa yoŋ ki yode, kun i yʼelo.» Aame an illiga ono gen̰n̰o maŋ, an ziiɗa giggiraŋ kono yode geŋ me.

Tondiyo a urzi balɗiya

(Matiye 22.23-33; Lik 20.27-38)

18 Ɗoŋ miibi ti diine ɗoŋ anʼni waaku sundaŋ Saduseyeŋ geŋ, an dʼiide sirpa kʼIsa. Kun suune kane Saduseyeŋ an rootiyo, ɗoŋ i tʼinda an ki ti balɗa ye. Iŋkino Isa an di yʼ tunde, anʼde: 19 «Wede dooyisadey, Muusa yi riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro munɗa wede in dʼise me, yʼede: “Aame wede yʼinda wo yi iili erewo daa magin̰e maŋ, mandaayawa gette leemadí yʼa ti seeɗa kono an tʼehe in̰n̰i a suma ki wede inda gen̰n̰o‡.” 20 Iŋkino aakede i-dʼede zemɓa kane sarat. Wede ki poone geŋ yʼa ziiɗa erewo wo yʼa inda daa magin̰e. 21 Mandaayawa gette leema wede ki sirwe yʼa ti ziiɗa, wo yode toŋ yʼa inda daa magin̰e kay, wede kʼaɗuwe toŋ iŋkino. 22 Kane zemɓa sarat geŋ an ti duude pay, wo wede tuuku yi-tʼoone magin̰e umbo. Aame kane sarat geŋ pay an tʼinda maŋ, tode erewo gettiyo toŋ tʼaa dʼinda. 23 Iŋkino maŋ a onniyo ere ɗoŋ i tʼinda an ti balɗa geŋ, ti diine kane zemɓa geŋ erewo gette tʼaasa kʼaaye, kono kane sarat pay geŋ miŋ kulutú me?»

24 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun ti digge a elkiyaguŋ, kono ki kotto kun kiʼn suune ye ita kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, ise toogo Raa toŋ maŋ. 25 Ɗerec, a onniyo ere ɗoŋ i tʼinda an ti balɗa geŋ, kuuli ti erayi an ki seɗɗa tuddaŋ ye baa, wo ɗe an di lekkey daa seɗɗu aa maaleekiyagi a kandaane. 26 Wo a urzi balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda geŋ, ki kotto kun gire adda mattup ki Muusa ono ɗoŋ Raa yi-ruute tʼadda beyga kʼundumu oggiyo uwwo ɗala ɗala geŋ, yʼede: “Nuŋ Raa kʼIbirayim, kʼIsaaka wo ki Yakup§.”» 27 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Raa geŋ yoŋ Raa ki ɗoŋ unto ye, yoŋ Raa ki ɗoŋ zeere. Geŋ ki kotto kun ti digge a elkiyaguŋ gette.»

Urzi kʼoogoro wede goole a jiire

(Matiye 22.34-40; Lik 10.25-28; 20.39-40)

28 I dʼede wede suuniyo kʼoogoro soo iŋkino, yiʼn ollige Isa an niikiyto ti Saduseyeŋ me. Wo yʼilliga Isa yʼanni gime onamaŋ ɗerec maŋ, yʼa dʼiide sirpadí wo yʼa yi tunde, yʼede: «Tʼadda diine kʼurziyagi kʼoogoro pay ki Muusa geŋ, urzi kʼoogoro wede goole a jiire tuuku me?»

29 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Urzi kʼoogoro wede a jiire en̰n̰o: “Kun ollo ɗoŋ kʼIzirayel no, Galmeega Raaziŋ, yoŋ Galmeega soo ɗaŋŋal. 30 Ki geyyo Galmeega Raazá ti addá pay, ti undá pay, ti elkiyadá pay wo ti toogadá pay*.” 31 Wo wede ki sirwe en̰n̰o: “Ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum†.” Urzi kʼoogoro wede a ceera kane sire eŋ umbo ti doolo me.»

32 Wede suuniyo kʼoogoro yi di ruute a Isa, yʼede: «Geŋ beehiye wede dooyisadey, onamá ki ruute geŋ ɗerec. Galmeega Raa yoŋ soo ɗaŋŋal, Raa ti doolo umbo daa yode me‡. 33 Wede geŋ yʼa geyye Raa ti addí pay, ti elkiyadí pay wo ti toogadí pay, wo yʼa geyye bakadí aa yi geyyiso tuddí batum. Wede iza iŋkino maŋ, geŋ i jiire seɗeke ere an oggiyo a ume seɗeke, wo i jiire seɗeke ere an isiyo ki seyɗi pay§.»

34 Isa yʼilliga ono wedusu yiʼni ruute geŋ ɗerec maŋ, yi di ruute, yʼede: «Kee dokki ye ti Moziko Raa te.» Wo tʼume geŋ an dʼurgiɗe, an di yʼ tondite ti doolo sey me.

Almasi ti Dawut

(Matiye 22.41-46; Lik 20.41-44)

35 Isa yi dooyiso ɗuwo adda booro Ɓoy Raa, aame geŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe mummino kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an di rootiyo Almasi Raa yi biire, yʼaɗɗo ti biza bumɓu Dawut me? 36 Wo yode Dawut batum yʼa ruute ti kaaga tʼurzi kʼUnde Kamilen̰, yʼede:

“Galmeega Raa yi di ruute a Galmeegó, yʼede:

Kʼedi ki-koona a ammidadó kino,

bini ɗoŋ kʼaduzá nʼan isa aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗá*.”

37 Kun ollige, yode Dawut batum yi yi waaku Almasi “Galmeega”. Ɗe geŋ mummino Almasi yʼa aɗɗo ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal me?» Aame geŋ ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼollige ti ulbe uŋse.

Ondirso a ɗuwo a tukki ɗoŋ suuniyo kʼoogoro

(Matiye 23.1-12; Lik 20.45-47)

38 Isa a dooyisadí gette yʼan di ruute a ɗuwo, yʼede: «Kun koona mentikagi ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro! Kane an geyyiso sooru ti kallagi deero a arga boy, wo a bere ɗoŋ duuru an dehu ɗuwo an an diʼn tʼeesite ti ottilso. 39 Adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, an dehu an koone a ume wede suma, wo adda tarnaapagi a ume kʼomɓo toŋ, an dehu an koone a ume wede suma pây. 40 Kane geŋ bey mandayɗayi an tʼomɓo pay, wo soŋ an eesiyo tondiyo Raa maŋ ki noko nokot kono ɗuwo an diʼn wolle. Kono kʼiŋkino geŋ booradaŋ tʼa kooney wehini a ceerey.»

Mandaayawa i-kʼede munɗa ye

(Lik 21.1-4)

41 Saŋ maŋ Isa yʼa-guune edayí kʼume sandup ere ɗuwo an dʼeliyo soŋko adda booro Ɓoy Raa, yi wolliyo mummino ɗuwo an oɓe soŋko me. Ɗoŋ bey geŋ an dʼoɓe soŋko ɓaadaŋ. 42 Wo i dʼede mandaayawa tʼa iina, kʼumbatú ti dʼiɓi soŋko sun̰n̰i sun̰n̰i sire. 43 Iŋkino maŋ Isa yʼa wiike sanalliyagí wo yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Mandaayawa i-kʼede munɗa ye ette, todʼ tʼele a jiire ti kane ɗoŋ pay oŋgo eliyo soŋko adda sandup gettiyo. 44 Ɗerec, kane ɗoŋ doolo pay geŋ an ele tʼadda soŋko ere an uupe oopiyo, wo ɗe todʼte kʼumbatúʼŋ tʼa dʼele pay soŋko ere ii guute ki lekkiyatú te.»

13

Ono a urzi ruugiyo Ɓoy Raa

(Matiye 24.1-3; Lik 21.5-7)

1 Saŋ maŋ Isa yi tʼuɗɗe tʼadda booro Ɓoy Raa, aame geŋ wede soo ti diine sanalliyagí yi di ruute, yʼede: «Wede dooyisadey, ki wollo majjaanika moŋgali ti oozige ɓoy en̰n̰o ɗo!» 2 Isa yi di ruute, yʼede: «Ɗerec, ki wolliyo ɓoy an tʼiiziga majjaane eŋ, mokkolo soo toŋ tʼekki bakatú i ki lekka ye, pay a ruuga.»

Eesiyo ki dabar ere ɓaadaŋ

3 Isa yʼa iŋgile kʼekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye, yʼa guune edayí kʼume Ɓoy Raa. Aame geŋ sanalliyagí Piyer, Zak, Zaŋ wo Andire, kane siidaŋ ti yode ɗaŋŋal an di yʼ tunde, anʼde: 4 «Kee kʼay ki ti rooti ɗoo, sulɗi geŋ an aana woogo me? Wo moo me munɗa wede a kiza onniyo kino sulɗi pay geŋ an aana me?»

5 Iŋkino maŋ Isa yʼan dʼiise rootiyto, yʼede: «Kun koona mentikagi, wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn dagga ye. 6 I dʼetto ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼamɓo sundó, wede tuuku toŋ yʼa tʼeesa: “Nuŋ Almasi Raa yi biire!”, wo kane geŋ an di dagga ɗuwo ɓaadaŋ. 7 Kun dʼolliga tarkuuse ki arka goppoŋ, wo kun dʼolliga rabila kʼarka dokki. Aame geŋ kun addira ye. I dehu sulɗi geŋ an dʼaane, wo aame geŋ a ki tʼisa ɗaŋgiya duniya ye ɓotto. 8 Ɗoŋ siiɗo soo ti siiɗo soo te an ɗeyya ti tuddaŋ, ɗoŋ mozigo soo ti mozigo soo me an ɗeyya ti tuddaŋ kay. I dʼisa ŋoŋŋirso siiɗo adda siiɗiyagi ɓaadaŋ, wo i dʼisa mosogo pây. Wo kane sulɗi geŋ aakede kakkisa ere ki poone kʼerewo addutú i tʼumɓe kʼehiyo.

9 Kun koona mentikagi a urzi lekkiyaguŋ, kono ɗuwo an un tiʼn seɗɗa an un diʼn tʼetta kʼume ɗoŋ booro, wo an un diʼn gorpipa ti marpa adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso. An un diʼn tʼetta ɗaana ɗoŋ deero siiɗo wo ɗaana mozagi, kono kune ɗoŋzó. Aame geŋ a ɗaanadaŋ kun tʼoona urzi kun di roota a sulɗi ɗoŋ kun wulle wo kun illiga a tukki nuuno geŋ me. 10 Ki poone onniyo gette tʼa aana geŋ, i dehu Rabila Majjaanawa an an ti kizite a ita ɗuwo pay. 11 Wo aame an un tiʼn ziɗɗa kono an un diʼn tʼette kʼume ɗoŋ booro maŋ, ulbuguŋ un tʼooɗa ki poone ye a munɗa wede kun di rootey me. A ume geŋ miŋ Raa yʼun tʼeley ono ɗoŋ kun di rootey. Iŋkino maŋ aame kun rootey geŋ, ono ettey ti suuniyo kune ye, wo ɗe ettey tʼUnde Kamilen̰. 12 Leema yʼan di yʼ tʼela leemadí a bey ɗuwo ki tôwwadí, wo meege toŋ iŋkino kay a in̰n̰izí me. In̰n̰i an di kima adu ki maawaŋ, an deha urzi ɗuwo an di seɗɗa maawaŋ ki tôwwadaŋ*. 13 Kune ɗoŋ duniya pay an un diʼn olmiɗa kono kun umɓe a sundó, wo ɗe wede yʼa ziiɗa zakiɗi a urzizó bini ɗaŋgu maŋ, yode geŋ Raa yʼa yʼutta.

Onniytagi ɗoŋ etto ki dabar ɓaadaŋ

(Matiye 24.15-25; Lik 21.20-24; 17.23; 21.8)

14 Kune kun di wolla munɗa wede ulsu kʼa yʼazzira wo yi lattiya, yode geŋ an ti yʼ zaapa adda Ɓoy Raa a ume i ki dehu kʼettiyo ye†. Wede i gariya ono eŋ eedí tiʼni sooɗo beehiye. Aame geŋ kane ɗoŋ adda siiɗo Ziide an tʼombo kʼekki moŋgali. 15 Wede yʼa ti gili yi-guune tʼekki daŋgayadí‡ maŋ, yoŋ geŋ yi-ɗeega, yʼetta amɓu munɗa adda daŋgay ye, yi tʼombo. 16 Wo wede yoŋ adda doome maŋ, yi tʼombo, yi kima ɓoy amɓo kallayí wede goole ye. 17 A onniytagi geŋ aasa dabar ɓaadaŋ a kane erayi ɗoŋ mahuwagi ti ɗoŋ in̰n̰izaŋ an ooɗiyo! 18 Kun tondo Raa kono sulɗi geŋ a kʼaana a ume reele ye. 19 Ɗerec, a onniytagi geŋ dabar tʼaasa oon̰e ɓaadaŋ. Tʼume Raa yʼikkima duniya bini aŋken̰n̰o, dabar iŋkino i kʼize ye, wo ki ɗaana toŋ i kʼisa ye§. 20 Aame onniytagi ɗoŋ ki dabar geŋ Galmeega Raa yʼa kiʼn îhira goppoŋ ye maŋ, wede tudde soo toŋ umbo a lekka zeere me. Wo ki kotto onniytagi geŋ yʼan ôhira goppoŋ kono ɗoŋ yi biire ki yode.

21 Iŋkino maŋ aame wenɗa yʼiisa: “Almasi Raa yi biire, yoŋ a en̰n̰o!” ise “Yoŋ a ummey!” maŋ, kune onamí kun amɓa ye. 22 Ni rootiyo iŋkino kono i dʼaɗɗa ɗoŋ an ti tʼisa tuddaŋ aa Almasi Raa yi biire, wo ti ɗoŋ an ti tʼisa tuddaŋ aa nebiyagi. Kane geŋ an dʼisa sulɗi kʼarmika ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego, aame urzi ede maŋ kane an di dagga ɗuwo ɗoŋ Raa yi biire ki yode, wo an ki dʼaana ye. 23 Kun koona mentikagi, sulɗi pay eŋ nʼun tiʼn ruute ki poone an dʼaana.»

Kama ki yo wede an yʼehe aa ulo wede

(Matiye 24.29-31; Lik 21.25-28)

24 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Onniytagi ɗoŋ ki dabar geŋ an tʼiŋgila lewwet maŋ, i dʼaana onniytagi ɗoŋ peeɗo ti ki toora ye, tere yi ki toora ye, 25 molɗali an silɗita ti kandaane, wo sulɗi ɗoŋ an dʼede toogo a kandaane, Raa yʼa tiʼn gozziga*. 26 Aame geŋ ɗuwo an di nʼ wolla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, ni kama ekki dondirso ti toogo ere pay wo ti darƴika†. 27 Wo nʼa tʼigiba maaleekiyagi kʼadda siiɗiyagi ɗoŋ a duniya itatú piɗe, an di tʼogiya ɗoŋ ni biire‡.»

Ono ombiɗe a tukki tormo

(Matiye 24.32-36; Lik 21.29-33)

28 «Kun wollo wo kun elko a ono ombiɗe ɗoŋ a tukki tormo ettiyo: Aame tormo tʼeesiyo oɗɗize wo puutagutú eesiyo rooɓiyo maŋ, geŋ kune kun suune adda kʼadduguŋ kizini yoŋ goppoŋ. 29 Geŋ iŋkino kay, kune toŋ kun wulla sulɗi geŋ an iina maŋ, kun suuno kama ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ todʼte goppoŋ, aakede nuŋ a biza bumɓuguŋ. 30 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an ki ti tʼinda pay ye, ki poone sulɗi pay geŋ an dʼaana me. 31 Kandaane kane ti siiɗo an tʼeŋgila, wo kane onamó an ki tʼeŋgila ye, an di lekka ki daayum.»

Raa siidí i ti suune onniyo te

32 «Wo sulɗi geŋ an aana a onniyo tuuku koo, a peeɗo ere tuuku koo maŋ, i suune yode Meega Raa siidí. Wenɗa doolo yi ki suune ye, ise maaleekiyagi a kandaane, ise Ulo Raa toŋ maŋ. 33 Kun koona mentikagi, kun lekko zeere, kono onniyo gette kun ki ti suune ye.

34 Sulɗi geŋ i deeƴiso aa wede yi tʼette torguwo. Attiɗi ɓoozí yʼan dʼiili a bey ɗoŋ naabadí, a wede tuuku toŋ yi dʼeele naabo sittú sittú, wo a wede boohiyo biza bumɓu yi ruute, yʼede: “Kʼollo, ki lekko zeere!” 35 Iŋkino kun lekko zeere, kono wede ɓoy yi kimo a peeɗo ere tuuku kun ki suuna ye: yʼaana a lohe koo, diɗɗo koo, uzu yʼôola koo, ti soohe koo maŋ. 36 Aame yi kimo a onniyo ere kun ki ti suune ye maŋ, yʼun gi diʼn tʼoona kun udige ye. 37 Ono ɗoŋ nʼun rootiyo eŋ, ni rootiyo a ɗuwo pay: Kun lekko zeere!»

14

Dehutu kʼurzi ki tôwwo kʼIsa

(Matiye 26.1-5; Lik 22.1-2; Zaŋ 11.47,49,53)

1 A guute onniyo sire maŋ tarnaape Pak ki Yawudiyagi wo tarnaape wede an dʼomɓo mappa daa kʼorme* geŋ, an dʼaɗɗa. Maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an dehutu urzi Isa an di yʼ seeɗa ti metiŋko ki tôwwadí. 2 Wo kane an di ruute, anʼde: «Yoŋ in ki yʼ seeɗa adda tarnaape kino ye, para maŋ ɗoŋ duuru an in diʼn tʼooziga ono.»

Oɓe kʼegey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse ekkʼIsa

(Matiye 26.6-13; Zaŋ 12.1-8; Lik 7.36-38)

3 Isa yoŋ a ille ki Betani adda ɓoy ki Simo wede ti poone yoŋ ki bitiɗe, an di guune omɓo. Aame an ti guune geŋ i dʼede erewo ti tʼuɗɗo, a beytú ulo diŋgile an ikkima ki mokkolo sundutú albaatir, adda egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse. Egey geŋ sundaŋ nardo, wo zooyayaŋ oon̰e ɓaadaŋ kono an a ki gilse ti munɗa ye. Tʼiideʼŋ, ulo diŋgile golladí tʼa dihima, wo egey geŋ ti-tʼiɓi ekkʼIsa. 4 Maŋ ɗoŋ oŋgo ti diine kane ɗoŋ en̰n̰o geŋ ulbaŋ an ki tʼize uŋse ye, an di rootiyto diinayaŋ, anʼde: «Ɗe ki moo me ti tiʼn lattiya egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse geŋ me? 5 Egey geŋ in aane in tʼowila in tʼoone tamma meeda aɗo ti uto†, wo in an tʼele soŋko gette a ɗoŋ an kʼede munɗa ye.» Wo an i-dʼorbite ɓaadaŋ a erewo gette.

6 Wo ɗe Isa yʼa ruute, yʼede: «Erewo kun tʼoolo, kun i-tʼooɗe ulbutú ye, kono munɗa wede tʼo ize geŋ a nuŋ uŋse. 7 Kane ɗoŋ an kʼede munɗa ye geŋ an lekka daayum ti kune‡, wo kun aane kun an dʼise beehiye aame kun dehu maŋ. Wo ɗe nuŋ ni ki lekka daayum ti kune ye. 8 Todʼ tʼize munɗa wede a toogatú, todʼ tʼo di ƴirge egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse a tuddó eŋ aakede ti nʼikkima ki poone an di nʼ tʼela adda muuzo. 9 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: A omagi pay adda duniya an kizita Rabila Majjaanawa geŋ, erewo ette ɗuwo an tʼîda taaya a naabo ere todʼ tʼize, wo sundutú a ki danɗa ye.»

Ziidas ti deero ɗoŋ seɗeke

(Matiye 26.14-16; Lik 22.3-6)

10 Ziidas Iskariyot wede soo ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, yʼiideʼŋ yʼa uuney kane deero ɗoŋ seɗeke kono yi dehu Isa yʼan di yʼ tʼela beezaŋ. 11 Aame an illiga iŋkino maŋ, kane ulbaŋ a tʼize uŋse wo an i di ruute an i-tʼeela soŋko. Tʼume geŋ Ziidas yʼa iise dehutu kʼurzi wede kaŋ mummino yʼan di yʼ tʼela Isa a beezaŋ me.

Isiyo kʼomɓo ki tarnaape Pak

(Matiye 26.17-19; Lik 22.7-13)

12 Onniyo ere ki poone ki tarnaape Yawudiyagi wede an dʼomɓo mappa daa kʼorme gette tʼa iina, todʼte onniyo ere an di walɗutu in̰n̰i damɓami an dʼisiyo omɓo ki tarnaape Pak ki Yawudiyagi§. Aame geŋ sanalliyagi kʼIsa an di yʼ tunde, anʼde: «A too me ki dehu ay in dʼisey omɓo tarnaapayiŋ ki Pak te?» 13 Maŋ Isa yi dʼigibe ɗoŋ sire ti diine sanalliyagí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kʼadda geeger, aame geŋ kun tʼikkimey ti wedusu yi tʼeezo ahu ti diŋgile, kun di yʼ daanoy 14 bini adda ɓoy wede yʼa tʼettey. Wo kun tʼiidey maŋ, a wede ɓoy kun i di rootoy, kun dʼeesoy: “Wede dooyisadey yi ki tondiyo, too te biino ere yʼa ooma omɓo tarnaapayiŋ ki Pak ti sanalliyagí te?” 15 Wo yoŋ biino yʼun di-kizey, todʼte dildil tʼawwa tʼekki bakatú, sulɗi pay adda okkime beehiye. Geŋ a ume gen̰n̰o kun in dʼisoy omɓo te.» 16 Maŋ kane sanalliyagi an dʼiŋgile, an iideʼŋ adda geeger, sulɗi an diʼn uuney pay aakede Isa yʼan ruute, iŋkino omɓo tarnaape ki Pak an tʼize.

17 A peeɗo tʼa tʼiire maŋ, Isa yʼa iina ti sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ me. 18 Kane an di guune omɓo, wo aame an omɓo geŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede soo ti diinaguŋ ay omɓo kaŋ soo eŋ, yʼa ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó*.» 19 Kane sanalliyagi an tʼize sommagi dondoŋ, wo an di yʼiise tondiso, wede soŋ yi dʼeesiyo: «Nuuno ko, nuuno ko?» 20 Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Yoŋ wede soo ti diine kune ɗoŋ koomat makumu sire en̰n̰o, wede ay agisa beezey kaŋ soo adda kʼooko. 21 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ nʼa tʼinda, geŋ a-tʼetta a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki nuuno†. Wo ɗe dabar a yode wede i ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ me! Yode geŋ, an ki yʼehe adda duniya ye toŋ bee!»

Omɓo ti soɓo i kaza tudde ti puuzo kʼAlmasi

(Matiye 26.26-29; Lik 22.15-20; 1 Korent 11.23-26)

22 Aame an omɓo geŋ, Isa yʼa tʼumɓe mappa, yʼa ruute koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette, maŋ yʼa ɓurke, yʼan dʼele sanalliyagí wo yʼa ruute, yʼede: «Ooho kun sooɗo, ette tuddó.» 23 Saŋ yʼa tʼumɓe kop ti soɓo adda, yʼa ruute koɗuwo a Raa kono soɓo gette, maŋ yʼan dʼele, wede soŋ yi guume guume, 24 wo yʼan di ruute, yʼede: «Ette puuzadó, puuzo ki taasuwa ere Raa yʼa ketta ti ɗuwo‡, to tʼoɓa ki ɗoŋ ɓaadaŋ. 25 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Nʼa tʼiiɓe ti aŋki, ki ɗaana ni ki siɓa ye baa toote kʼin̰n̰i bin̰, bini onniyo ere ni siɓa sey geŋ toote wede aware kʼin̰n̰i bin̰ a Moziko Raa.» 26 Aame an tʼiimi an aa tʼiiɓe maŋ, an dʼûure ôrɗari tarnaape ki Pak, saŋ an tʼuɗɗe an dʼiŋgile kʼekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye.

Rootiyo kʼIsa a urzi koogirayí

(Matiye 26.30-35; Lik 22.33-34; Zaŋ 13.37-38)

27 Maŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Kune pay kun di nʼ kiigira a munɗa wede aana geŋ me, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Wede kʼelso nʼa yi tʼîda,

wo torɗo damɓami a-teepa§.”»

28 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Wo ɗe saŋ Raa yi ti nʼ bilɗa maŋ, nʼun dʼooguma kun di nʼ tʼooney a siiɗo Galile.» 29 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Aame ɗoŋ pay an ki giigira a munɗa wede aana toŋ, nuŋ ni ki kiigira ye.» 30 Isa yi di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Aŋki a diɗɗo ettiyo batum, ki poone uzu yʼa ôola bizí sire geŋ, kee kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.» 31 Wo ɗe Piyer yi koɗɗime, yʼede: «Ato, ni ki kiigira ye, aame ise kʼunto toŋ nʼa tʼinda ti kee!» Wo kane ɗoŋ soo toŋ an a-ti ruute iŋkino kay.

Isa yoŋ a Zesimaane

(Matiye 26.36-46; Lik 22.40-46)

32 Saŋ Isa ti sanalliyagí an dʼiiney a ume sundí Zesimaane, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun ti koona kino, koore nʼette nʼa tondey Raa geŋ me.» 33 Maŋ ti yode yʼa-wiike Piyer, Zak wo Zaŋ. Aame geŋ orgiso tʼa yi ziiɗa wo ulbí i-dʼooɗiyo ɓaadaŋ. 34 Yo yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ eŋ sommagi dondoŋ aa nʼa tʼinda, kun ti koona kino wo kun di lekko zeere.»

35 Wo yo yʼa-liɗɗe dokki booloŋ ti kane me, maŋ yʼa tʼuttile zumayí a siiɗo, yʼa iise tondiyo Raa kono ise kotto maŋ dabar gette yi di ti leɗɗe ti tuddí me. 36 Adda tondiyadí yʼede: «Abba, i-kaza Meegó, sulɗi pay a kee i-kʼoon̰e ye, ise maŋ kop ki dabar ette kʼo ti leɗɗo ti tuddó me. Wo too maŋ pay geŋ a ki tʼise aa nuŋ ni dehu ye, wo a tʼise aa kee ki dehu.»

37 Saŋ yʼa-gime ki tukki sanalliyagi ɗoŋ aɗo gen̰n̰o, wo yiʼn uuna an udige. Maŋ Isa yʼa tʼinne Piyer wo yi di ruute, yʼede: «Simo, kee kʼudige! Ki peeɗo soo toŋ ki kʼiine ki ki likke zeere ye! 38 Kun lekko zeere wo kun tondo Raa, kono kun ki tʼoora adda naamiya daggiya ye. Wede tudde geŋ a elkiyadí yi dehu yʼaase munɗa wede beehiye, wo ɗe tuddí toogatú baata.»

39 Saŋ Isa yʼa-liɗɗe siidí sey, wo yʼa iise tondiyo Raa iŋkino sey. 40 Maŋ yʼa-gime kʼume sanalliyagi, yiʼn uuna an urme, edayaŋ an ziiɗa moone. Wo munɗa an i-di roote toŋ an ki suune ye.

41 Maŋ kʼaɗuwe Isa yʼa-gime ki tukki sanalliyagi wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun moone pi, wo kun dʼudigo baa! Aŋkeŋ peeɗo tʼîide, sulɗi pay i tʼize, wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an nʼele a bey ɗoŋ kʼolɗiko. 42 Kun tʼoozo, in eŋgile! Kun wollo, wede i ni tʼela a bey ɗoŋ kʼolmiɗayó yi tʼuɗɗo.»

Seeɗu kʼIsa

(Matiye 26.47-56; Lik 22.47-53; Zaŋ 18.2-11)

43 Isa onamí yʼa ki tiʼn ɗiŋge ye ɓotto, a kaamiki Ziidas wede soo ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, yi-tʼuɗɗo ti ɗoŋ duuru a itadí, a beyɗaŋ kasigara ti dalyagi. Kane geŋ iʼn igibo deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi. 44 Yo wede yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ, yʼan di ruuto ɗoŋ duuru a munɗa wede yʼaasey kono an di suuney eŋ Isa me, yʼede: «Wede kun wulley ni izey puuc a toɓɓisadí maŋ, geŋ yode kun di yʼ sooɗoy, kun di dʼeŋgiloy, kun di boohoy koɗuwo.» 45 Ziidas yʼiina maŋ, kesiko yʼa yʼ zikke Isa kaɓɓaŋ wo yi di ruute, yʼede: «Wede dooyisadó!» Maŋ yi dʼize puuc a toɓɓisadí. 46 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ duuru an dʼiiziga tuddí, an di yʼ ziiɗa.

47 Aame geŋ wede soo ti diine sanalliyagi yʼa tʼiiɗiba kasigaradí, yʼa-diikiɗa wede naabo ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke, kuudí a ɗikke. 48 Wo Isa yʼa tʼihina bizí, yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe ki moo me kun dʼettiyo seeɗuzó wo tudduguŋ kun tʼikkimo ti kasigaryagi wo ti dalyagi, aa nuŋ wede kʼoogire me? 49 Para maŋ nuŋ miŋ daayum ti kune, ni dooyiso a booro Ɓoy Raa wo kun gi di nʼ ziiɗa ye. Wo ɗe sulɗi geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa.»

50 Maŋ kane sanalliyagi pay an di yʼiili, an tʼumbe. 51 Wo i dʼede obulsu yi-daaniya Isa, yʼa diibo miŋ parde ɗaŋŋalaŋ a tuddí me. Ɗuwo an dehu an di yʼ seeɗa, 52 wo ɗe yʼan di buuye pardayí a beezaŋ, yʼa tʼumbe bontilin̰.

Isa a ɗaana deero booro Yawudiyagi

(Matiye 26.57-68; Lik 22.54-55,63-71; Zaŋ 18.12-18)

53 Isa an di tʼiide kʼadda ɓoy mozigo goole ɗoŋ seɗeke, a ume wede kane deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an tʼugiye pay. 54 Wo Piyer yi di yʼ daaniya Isa ti dokki, bini yʼa iiney ɓoy ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke, maŋ yi-tʼiide yʼa-guune a booro ti ɗoŋ naabo, an di kookiyo uwwo.

55 Kane deero booro Yawudiyagi pay ti deero ɗoŋ seɗeke, an di dehutu wede a roote ono a tukkʼIsa kono booro tʼa yi seeɗa ki tôwwadí, miŋ umbo an kʼooniyo ye. 56 Ɗoŋ ɓaadaŋ an iideʼŋ an di ruutite ono butte a tukki yode, wo ɗe onamaŋ aa ki tʼettiyo kaŋ soo ye. 57 Maŋ ɗoŋ miibi an tʼiiziga an di ruute ono butte a tukki yode, anʼde: 58 «Ay yʼilliga yi ruute, Ɓoy Raa wede ɗuwo an iiziga eŋ yʼa kossita, wo adda kʼonniyo aɗo yʼa yʼooziga a kʼisa ɓoy wede i kʼiiziga ɗuwo ye.» 59 Wo tʼurzi kʼono gen̰n̰o toŋ onamaŋ aa ki tʼettiyo kaŋ soo ye.

60 Iŋkino maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yʼa tʼiiziga a ɗaana ɗoŋ i tʼugiye, wo yʼa tunde Isa, yʼede: «Ono ɗuwo an rootiyo a tukki kee eŋ, kee ki ki roote munɗa ye ko?» 61 Wo yo Isa yi dʼannugu ɗeɗɗek, yʼan ki rootiyo munɗa ye. Maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yʼa yi tunde sey, yʼede: «Kee Almasi Raa yi biire, wo Ulo ki Raa wede ɗuwo an di tamma ko?» 62 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Eyye nuuno, wo kun di nʼ wolla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa-kooney a ammade Raa toogadí tʼa jiire pay, wo kun di nʼ wolla nʼa-kimo ekki dondari a kandaane*.»

63 Iŋkino maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi-ti gulkuwe, kallagí yʼa zittite, wo yʼa ruute, yʼede: «In ki dehe wenɗa ti doolo wede illiga yʼin ki roote sey ye baa! 64 Kun illiga ti kuuduguŋ yi gilɗe suma Raa te. Kune elkiyaguŋ moo me?» Maŋ kane pay geŋ an di ruute, anʼde: «Booro ti yʼ ziiɗa, munɗa wede yoŋ yʼize eŋ i-îide ki tôwwo.» 65 Ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ an dʼiise paɗɗita lee a tuddí. Edayí an i-tʼippe, an di gohiso kutuba wo an dʼeesiyo: «Kee nebi maŋ, ki yʼunto wede i kʼize me!» Maŋ kane asigiryagi an di yʼ ɓattisa.

Piyer yʼa kiigira Isa

(Matiye 26.69-75; Lik 22.56-62; Zaŋ 18.17,25-27)

66 Aame Piyer yoŋ ti ɗanɗi a booro ki paate geŋ, ere soo ti diine ɗoŋ naabo mozigo goole ɗoŋ seɗeke ti-tʼuɗɗo. 67 Tode gette Piyer tʼa yi wulle yi kookiyo uwwo, ti ti yʼ wulle ti ti yʼ ɗiŋge maŋ, ti di ruute, tʼede: «Kee toŋ ti Isa wede ti geeger Nazaret, kune soo.» 68 Wo Piyer yʼa yi giigira, yʼa ruute, yʼede: «Koŋ munɗa wede mi rootiyo geŋ ni ki yʼ suune ye, wo itadí toŋ ni ki ti suune ye!» Maŋ ti booro ɓoy yʼa tʼiiziga, yʼa tʼiide biza bumɓu. Aame geŋ uzu yʼa iise môolo. 69 Wo to ere naabo gette tʼa yi wulle sey, tʼan dʼiise rootiyo a kane ɗoŋ a sirpatú, tʼede: «Yoŋ wedusu eŋ ti diine kane sanalliyagi kʼIsa.» 70 Wo Piyer yʼa yi giigira sey. Taŋ booloŋ maŋ kane ɗoŋ a sirpadí geŋ an i di ruute sey, anʼde: «Ki kotto kee wede soo ti diine kane sanalliyagi kʼIsa, kono kee toŋ ti siiɗo Galile.» 71 Iŋkino maŋ Piyer yʼa-ti nîime tuddí, yʼede: «Wede kun rootiyo eŋ ni ki yʼ suune ye! Para maŋ ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ ɗerec ye maŋ, a golladó!»

72 Wo a kaamiki uzu yʼa îile ki sirwe. Aame geŋ Piyer yʼa ilke a ono ɗoŋ Isa yi-ruute, yʼede: «Ki poone uzu yʼa ôola bizí sire geŋ, kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.» Iŋkino maŋ yʼa iise môolo.

15

Isa a ɗaana Pilat

(Matiye 27.1-2,11-26; Lik 23.1-5,13-25; Zaŋ 18.28–19.16)

1 A biza soohe maŋ, kane deero booro Yawudiyagi pay, deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an tʼugiye an di ruute onamaŋ kaŋ soo. Maŋ Isa an ti yʼ gittite, tiŋ geŋ an di tʼiide, an i di yʼele a bey Pilat, yoŋ Romeŋ goole siiɗo. 2 Pilat yʼa yi tunde, yʼede: «Kee mozigo Yawudiyagi ko?» Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Geŋ aa ki rootiyo.»

3 Kane deero ɗoŋ seɗeke geŋ, wede tuuku toŋ yi rootiyo ono a eedí eedí. 4 Maŋ Pilat yʼa yi tunde sey, yʼede: «Kee ki ki roote munɗa ye ko? Ki kʼollige ko ono ɗoŋ pay an rootiyto a tukki kee eŋ me?» 5 Wo ɗe Isa yi dʼannugu ɗeɗɗek. Pilat yi wulle iŋkino maŋ, yʼa ziiɗa giggirí.

Booro kʼIsa ki tôwwadí

6 Aa daayum Pilat yi dʼisiyo a tarnaape Pak maŋ, yʼan dʼaɗɗiya tʼadda daŋgay wedusu soo wede ɗoŋ duuru an dehu. 7 Wo aame geŋ adda daŋgay, i dʼede wede soo sundí Barabas ti ɗoŋ doolo kaŋ soo an an tʼelite ono a ɗuwo an dʼiiziga ɗeyyiso ki tukki Romeŋ. Kane anʼni ziɗɗe kono aame an iiziga ɗeyyiso geŋ an tʼîide wedusu. 8 Iŋkino ɗoŋ duuru an tʼiide di Pilat wo an di yʼ tunde, yʼan dʼise munɗa wede aa daayum yi dʼisiyo. 9 Maŋ Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Kun dehu miŋ nʼun tʼaɗɗo mozigo Yawudiyagi ko?»

10 Pilat yi rootiyo iŋkino kono yi suune, kane deero ɗoŋ seɗeke Isa an i yʼele beezí kono an kolɓiso ti yode. 11 Wo ɗe kane deero ɗoŋ seɗeke an an tʼelite ono a ɗoŋ duuru an dʼiyye an di roote Pilat yʼan tʼaɗɗe Barabas. 12 Iŋkino maŋ Pilat yʼa tunde ɗoŋ duuru sey, yʼede: «Ɗe wede kun yi waaku mozigo Yawudiyagi geŋ, kun dehu ni-dʼise mummino me?» 13 Wo kane an dʼiise ɗollite, anʼde: «Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» 14 Maŋ Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe munɗa ulsu miŋ yʼize moo me?» Wo ɗe kane an di ɗollite ɓaadaŋ ki ɓaadaŋ, anʼde: «Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» 15 Kono adde ɗoŋ duuru a tʼasse geŋ, Pilat yʼan di yʼuɗɗe Barabas me, wo yʼan di ruute a asigiryagi Isa an ti yʼ girpipe ti marpa*. Saŋ yʼan di yʼele an ti yʼ taakey ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko.

Isa asigiryagi an yʼokko maade

(Matiye 27.27-31; Zaŋ 19.2-3)

16 Iŋkino maŋ kane asigiryagi an di-tʼiide Isa kʼadda ɓoy ki goole siiɗo, wo eebaŋ asigiryagi ti doolo toŋ ɓaadaŋ an a-tiʼn wiiko pay. 17 An dʼumɓe kalle wede goole teeze† an i di tʼusse, wo an di gini kaɗumul kʼahimagi‡ an i-tʼusse eedí. 18 Maŋ an i dʼiise isiyo toose, an tettiso beezaŋ, an dʼeesiyo: «Toosadá mozigo Yawudiyagi no! Toosadá mozigo Yawudiyagi no!» 19 An di yʼoggiso a eedí ti koƴile, an di paɗɗita lee a tuddí, wo an di dikkiyto, an dʼottilso a ɗaanadí.

20 Aame an ti yʼukke maade maŋ, kalle wede goole teeze an tʼiiɗiba wo an i di tʼusse kallagí. Maŋ Isa an ti yʼ dukke, an di tʼette kono an ti yʼ taakey ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko.

Taakiya kʼIsa ekkʼundumu

(Matiye 27.33-44; Lik 23.36-43; Zaŋ 19.16-24)

21 A aɗɗiyadaŋ ti geeger, an a-tʼikkima ti wede soo iŋkino yʼaahiya doome, yoŋ ti geeger Sireŋ, sundí Simo. Yoŋ geŋ meekʼ Alegzandire ti Ripis. Asigiryagi an di yʼize ki toogo yʼa tʼumɓe undumu taakiya kʼIsa. 22 Wo an di tʼiide Isa kʼume wede sundí Golgota, i-kaza ume aa osse kʼeego. 23 A ume geŋ, a Isa an i dʼeele toote kʼin̰n̰i bin̰ kalsiya ti dunnu sundí mirr, miŋ yʼa-tuuge ki soɓo me. 24 Kane asigiryagi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo kallagí an di dikkiɗa tʼurzi kʼarɓu teltel muntelliyo, a wede tuuku i tʼooriyo yi tʼamɓu tʼamɓu§.

25 Isa an ti yʼ tiike ekkʼundumu geŋ, a peeɗo tʼize kʼaaɗumu mesuwe. 26 Ekkʼundumu an tiike pakirte eego wo an a-ti riiŋe, anʼde: «Yoŋ mozigo Yawudiyagi.» Geŋ munɗa wede i-dʼîide untadí. 27 Wo a sirpadí an a-tiike ɗoŋ kʼoogire sire, soŋ tʼundumzí a kese kʼammidadí, wo wede soŋ tʼundumzí a kese geeladí. [ 28 Geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Yoŋ an ti yi gize ti ɗoŋ kʼolɗiko*.»]

29 Ɗoŋ aɗɗiya tiŋ gen̰n̰o, an di yʼ kalɗita wo an ɗeŋilso eedaŋ, wo an dʼeesiyo: «Eeyu, kee wede kʼede Ɓoy Raa kʼa kossita wo adda kʼonniyo aɗo kʼa yʼooziga geŋ, 30 kʼutto tuddá batum wo tʼekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, ki ti ɗeegi!» 31 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro toŋ an di yʼokko maade kay, wo an di rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Yoŋ ɗoŋ doolo yʼan diʼn utte miŋ, yi kʼaane tuddí batum yi ki tʼutte ye! 32 Yoŋ Almasi Raa yi biire, wo mozigo ki ɗoŋ kʼIzirayel kotto maŋ, aŋken̰n̰o tʼekkʼundumu geŋ yi ti ɗeegi! Ay wulla yi ti ɗiiga maŋ, kaye ay zaapa addey a yode.» Kane ɗoŋ an tiike a sirpadí toŋ, an di yʼ kalɗita iŋkino kay.

Unto kʼIsa

(Matiye 27.45-56; Lik 23.44-49; Zaŋ 19.28-30)

33 Tʼume peeɗo tʼize diine geŋ, adda siiɗo pay ume a tʼize zimolo dil a likke bini eesiyo peeɗo lohe. 34 A eesiyo peeɗo lohe maŋ, Isa yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Eli, Eli, lama sabaktani.» Geŋ i-kaza: «Raa ki nuŋ, Raa ki nuŋ, moo me ki ni giigira me†?» 35 Ɗoŋ oŋgo ti diine ɗoŋ i lekkiyo aŋgen̰n̰o geŋ an dʼilliga wo an di ruute, anʼde: «Kun ollo kay, yi waaku nebi Eli.» 36 Wede soo ti diinayaŋ yʼa ukke yi dʼumɓe sooso, yi di zulpe adda toote suddo kʼin̰n̰i kʼinda bin̰, maŋ yi-tʼele a biza koƴile, yi-tʼusse bize kʼIsa yʼa suuƴe, wo yʼa ruute, yʼede: «Kun dello, in gi di wolla ɗo Elizi wenɗa yi etto, yi ti yʼ ɗeega maŋ.» 37 Wo ɗe Isa yʼa iɗili ti golla awwa, maŋ yʼa-tʼihe. 38 Aame geŋ alboy wede i ɗikke adde Ɓoy Raa soŋ kʼadda soŋ ki paate geŋ, a tʼîhina tar tʼawwa a ti ɗiige les. 39 Goole kʼasigiryagi meeda ki Romeŋ yi tʼîhira ɗaana kʼIsa, yi wulle untadí te, maŋ yʼa ruute, yʼede: «Wede eŋ Ulo Raa ki kotto!»

40 A ume geŋ i dʼede erayi toŋ ede, kane an tʼîhirte ti dokki an di wolliyo munɗa wede isiyo. Ti diinayaŋ i dʼede Mariyam ere ti siiɗo Magdalla, Mariyam mekki Zak wede n̰eŋku ti Zoz, wo soo te Salome. 41 Kane erayi geŋ an daaniya Isa wo an i di naabiya aame yoŋ a siiɗo Galile. An di gili ti yode ki Zeruzalem, wo erayi ti doolo toŋ ɓaadaŋ an iido ti kane me.

Eliyo nuune kʼIsa adda muuzo

(Matiye 27.57-61; Lik 23.50-56; Zaŋ 19.38-42)

42 Sulɗi geŋ ize onniyo jima, ɗuwo an okkime tuddaŋ kono onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi ti tʼeesa. A peeɗo tʼette kʼooriyo maŋ, 43 wede soo ti geeger kʼArimate sundí Yusup yʼa iina. Yode toŋ maŋ wede goole ti diine ɗoŋ deero booro Yawudiyagi, wo yi zaapu elkisadí a ettiyo Moziko Raa kay. Yʼa iiɓe edayí, yʼa uuney Pilat, yʼa tunde nuune kʼIsa kono yʼa tʼottiba. 44 Aame Pilat yʼilliga Isa yʼinda baa maŋ, yʼa ziiɗa giggirí. Iŋkino yʼa wiike goole kʼasigiryagi meeda, yʼa yi tunde, yʼede: «Isa yʼinda ti kaagine ko?» 45 Aame goole kʼasigiryagi meeda yi-ti ruute maŋ, yi dʼiili urzi a Yusup yʼa tʼamɓe nuune kʼIsa me. 46 Yusup yi dʼiwila sotor tuwarwa, nuuneʼŋ yʼa ti yʼ ɗiige tʼekki undumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me. Wo yʼa n̰ilpe ti sotor gettiyo, yi-tʼele adda muuzo, todʼte aa urmi an ittiba mokkolo. Maŋ yʼa-ti ɗuŋkile a biza muuzo zumbulu yeepiyo.

47 Aame geŋ Mariyam ere ti siiɗo Magdalla wo Mariyam mekki Zoz, kane geŋ an di wolliyo ume an ele nuune kʼIsa me.

16

Balɗiya kʼIsa

(Matiye 28.1-8; Lik 24.1-11; Zaŋ 20.1)

1 Onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi i tʼiŋgile. Aame geŋ Mariyam ere ti siiɗo Magdalla, Mariyam mekki Zak, wo soo te Salome an tʼiide, an dʼiwilo egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse kono an i-tʼassigey tukkʼIsa. 2 Ti soohe a onniyo dumas, peeɗo ti-gilo maŋ, an dʼiŋgile ki biza muuzo. 3 Wo a urzi an di rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Ɗe zumbulu a biza muuzo geŋ in ti yʼ ɗoŋkiley wee wee?» 4 Wo an iiney maŋ, an wolliyo zumbulu goole an a tʼippe a biza muuzo geŋ ɗoŋkilso a kese.

5 Kane an tʼiide kʼadda muuzo, wo an wolliyo obulsu ti kalle tuware yi-guune a kese kʼammade. Aame geŋ kane orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ. 6 Wo ɗe wede geŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kun orgiɗe ye. Ni suune kun dehu Isa wede ti geeger Nazaret, wede an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me. Yoŋ geŋ Raa yi ti yʼ bilɗe, yoŋ a en̰n̰o ye. En̰n̰o kun wollo ume an ziipe nuunayí me. 7 Aŋkeŋ kunʼdo, kun an ti kazoy a sanalliyagí wo a Piyer pây, kun dʼeesoy: “Yoŋ yʼunni delliyo a siiɗo Galile. A ume geŋ kun di yʼ wolley, aakede yʼun di ruute.”»

8 Iŋkino maŋ tʼadda muuzo an tʼuɗɗe, an di ŋoŋŋirso burbur eedaŋ a digge, an tʼumbe dokki. Wo munɗa a wenɗa soo toŋ an i-ki ruute ye kono orgiso tʼanni ziiɗa.

Isa yi kaza tuddí a Mariyam ere ti siiɗo Magdalla

[ 9 Onniyo dumas ti soohe walak Isa yi bilɗe maŋ, ki poone yʼa gize tuddí a Mariyam ti siiɗo Magdalla, tode ere yi dʼilmo siitanɗani sarat tʼettú. 10 Tode gette tʼan dʼiide rabila a ɗoŋ i likke ti yode, kane an tʼize sommagi dondoŋ an isiyo môolo. 11 Wo aame an illiga tʼan ruute Isa yoŋ zeere ti yi wullo toŋ, onamtú an ki dʼumɓe ye.

Isa yʼan kaza tuddí a sanalliyagi sire

12 Saŋ maŋ Isa yʼan ti gize tuddí tʼurzi doolo, aame geŋ an dʼikkima ti sanalliyagi kane sire an amɓe kʼadda kʼille ti paate. 13 Kane sanalliyagi sire geŋ an di-gime ki Zeruzalem, an an tʼîide taaya a ɗoŋ oŋgo, wo toŋ maŋ onamaŋ an ki dʼumɓe ye pây.

Isa yʼan kaza tuddí a sanalliyagi kane koomat makumu soo

14 Saŋ maŋ Isa yʼan di gize tuddí a sanalliyagi kane koomat makumu soo, an ti guune omɓo. Aame geŋ yʼan diʼn iise aapuɗu, yʼede: «Zaapu kʼadduguŋ a nuŋ umbo, biza kʼulbuguŋ zakiɗi, kono ɗoŋ an ni wulle ni bilɗe an un kaza toŋ, kun kʼamɓu onamaŋ ye!»

15 Maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kʼadda duniya pay, kun an kazitoy Rabila Majjaanawa a ɗuwo pay. 16 Wede yi ziipa addí a Isa wo an ti yʼ zuyya batem maŋ, Raa yʼa yʼutta. Wo ɗe wede yi ki ziipa addí a Isa ye maŋ, booro Raa tʼa yi seeɗa. 17 Ɗoŋ i zaapa addaŋ a nuŋ geŋ, en̰n̰o sulɗi kʼarmika an dʼisa a kiza toogo Raa ti kane me: an di limmita siitanɗani ti sundó, an dʼorba tʼono ɗoŋ doolo. 18 An seɗɗa mimbayi ti beyɗaŋ, an siɓa inda kʼunto toŋ, munɗa soo toŋ i kiʼn isa ye. An di zaapa beezaŋ a tukki ɗoŋ kʼeeni, wo kane geŋ an tʼoona bee.»

Eŋgilso kʼIsa kʼawwa ki kandaane

19 Aame Galmeega Isa yʼan ti ruute iŋkino maŋ, Raa yʼa yʼumɓe kʼawwa ki kandaane, yʼa-guune a ammade Raa. 20 Wo kane sanalliyagi an di tiipe kʼadda duniya pay kazita Rabila Majjaanawa. Wo Galmeega ti kane, yʼan diʼn noogiyo ti sulɗi kʼarmika, i-kaza onamaŋ geŋ ɗerec.]

* 1:3 1.3 Kun wollo adda mattup ki Malasi 3.1 wo Ezayi 40.3.

† 1:6 1.6 Kun wollo adda mattup ki 2 Mozagi 1.8.

‡ 1:11 1.11 Kun wollo adda mattup ki Soom 2.7 wo Ezayi 42.1.

* 2:23 2.23 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 23.25.

† 2:24 2.24 Kun wollo adda mattup ki Egzod 34.21.

‡ 2:26 2.26 Kun wollo adda mattup ki 1 Samiyel 21.2-7.

* 3:16 3.16 Suma Piyer i-kaza mokkolo.

* 4:12 4.12 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 6.9-10.

† 4:29 4.29 Kun wollo adda mattup ki Zowel 4.13.

‡ 4:41 4.41 Kun wollo adda mattup ki Soom 65.8 wo 89.10.

* 5:11 5.11 Kinzir: Yoŋ geŋ Yawudiyagi an yi wolliyo ganigi a ɗaana Raa me, kʼaaɗumu ulu. Geŋ i-kaza taaya ki kinzir gette ize a siiɗo di ɗoŋ kane Yawudiyagi ye. Kun wollo adda mattup ki Lebitik 11.7 wo Deeterenom 14.8.

† 5:20 5.20 Siiɗo ere sundutú «Geegiryagi Koomat» gette, todʼte ki ɗanɗi bar Galile ki kese peeɗo ge-koliyo.

* 6:37 6.37 Tamma meeda sire: Tamma soo i-kaza ran̰n̰a naabo kʼon̰n̰u soo ki wedusu. Aŋki tamma meeda sire i-kaza soŋko dupu ada piɗe.

* 7:7 7.7 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 29.13.

† 7:10 7.10 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.12.

‡ 7:10 7.10 Kun wollo adda mattup ki Egzod 21.17.

§ 7:27 7.27 Suma «in̰n̰i» i-kaza ɗoŋ Yawudiyagi, wo suma «gahiti» i-kaza ɗoŋ Yawudiyagi ye.

* 9:11 9.11 Kun wollo adda mattup ki Malasi 3.23.

† 9:12 9.12 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.3 wo Soom 22.1-18.

‡ 9:48 9.48 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 66.24.

* 10:4 10.4 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 24.1.

† 10:8 10.8 Kun wollo adda mattup ki Zenez 1.27; 2.24; 5.2.

‡ 10:19 10.19 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.12-16 wo Deeterenom 5.16-20.

* 11:7 11.7 Kun wollo adda mattup ki Zakari 9.9.

† 11:8 11.8 An di damɓu puutagi kʼinda ti balɗa, an di kakkisa a urzi kono buuru tʼa ozire tʼeego.

‡ 11:17 11.17 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 56.7.

§ 11:17 11.17 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 7.11.

* 11:25 11.25 Kun tʼîhira tondiyo Raa: Di kane Yawudiyagi geŋ an tondiyo Raa daayum kaŋ ôhire.

* 12:1 12.1 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 5.1-2.

† 12:11 12.11 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.22-23.

‡ 12:19 12.19 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 25.5-6.

§ 12:26 12.26 Kun wollo adda mattup ki Egzod 3.2,6.

* 12:30 12.30 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.4-5.

† 12:31 12.31 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

‡ 12:32 12.32 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 4.35.

§ 12:33 12.33 Kun wollo adda mattup ki Oze 6.6.

* 12:36 12.36 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

* 13:12 13.12 Kun wollo adda mattup ki Mise 7.6.

† 13:14 13.14 Kun wollo adda mattup ki Daniyel 9.27; 11.31; 12.11.

‡ 13:15 13.15 Yi-guune tʼekki daŋgay: I-kaza a siiɗo kʼIzirayel geŋ ɗuwo daŋgayɗayzaŋ geŋ awhizaŋ patal kono a ume muno an a di koliyo tʼeego, an di lekkiyo wo an dʼisiyo naabadaŋ.

§ 13:19 13.19 Kun wollo adda mattup ki Daniyel 12.1.

* 13:25 13.25 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 13.10; 34.4; Ezekiyel 32.7 wo Zowel 2.10; 3.4.

† 13:26 13.26 Kun wollo adda mattup ki Daniyel 7.13.

‡ 13:27 13.27 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 30.4; Zakari 2.10 wo Nehemi 1.9.

* 14:1 14.1 Kun wollo adda mattup ki Egzod 12.1-27.

† 14:5 14.5 Aŋki tamma meeda aɗo i-kaza gurus suma naabo wede ki ozzine soo.

‡ 14:7 14.7 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 15.11.

§ 14:12 14.12 Kun wollo adda mattup ki Egzod 12.3-5.

* 14:18 14.18 Kun wollo adda mattup ki Soom 41.10.

† 14:21 14.21 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.2-19 wo Ezayi 53.

‡ 14:24 14.24 Kun wollo adda mattup ki Egzod 24.8 wo Zeremi 31.31-34.

§ 14:27 14.27 Kun wollo adda mattup ki Zakari 13.7.

* 14:62 14.62 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1 wo Daniyel 7.13.

* 15:15 15.15 Marpa: Marpa guzuzu ki ɗoŋ Romeŋ, an ikkimo ki golmodo buru, an a-tʼelito malɗali a booha.

† 15:17 15.17 Kalle wede goole teeze: I-kaza kalle moziko.

‡ 15:17 15.17 Kaɗumul kʼahimagi: I-kaza kaɗumul moziko.

§ 15:24 15.24 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.19.

* 15:28 15.28 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.12.

† 15:34 15.34 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.2.

Lik

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Rabila Majjaanawa kʼIsa

Lik

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette Rabila Majjaanawa kʼIsa, Lik yi riiŋe. Lik geŋ yoŋ wede daawiya. Yoŋ ti diine ɗoŋ zina kʼIsa ye, wo yi turguwe taŋ ɓaadaŋ ti Pool wede zina kʼIsa me. Yoŋ yi likke ti kane ɗoŋ izire a ita kʼIsa kono yʼanni tondite mummino Isa yi likke a siiɗo me. Mattup ette yi riiŋe a wede soo sundí Teyopil. Ti diine kane ɗoŋ pay i riiŋite mattupiyagi kʼono Raa geŋ, Lik siidí Yawudusu ye me.

Adda mattup ette Lik yi ruute mummino Isa an yʼehe wo ti naabo ere yʼize a siiɗo, aakede: dooyiso ere yi duuye ɗuwo, urzi kʼuntadí wo balɗiyadí ti diine ɗoŋ unto. Isa yi kazita ono Raa a ɗuwo ti toogo, yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni, yi lommite siitanɗani wo yi dʼisiyo sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ.

Kane Yawudiyagi an delliyo mozigo wede etto yʼan diʼn utta. Yoŋ geŋ Wede kʼUttiyo Raa yʼa tʼigibo, aa nebiyagi an ruute ti kaaga adda mattup ki Raa. Raa geŋ yi suune Wede kʼUttiyo umbo maŋ, kine ɗuwo pay eŋ in digge. Iŋkino yʼa tʼigibo Ulí soo ɗaŋŋal, kono yʼa utta ɗoŋ i ziipe addaŋ a yode adda siiɗiyagi pay. Ulo geŋ, yoŋ Isa Almasi.

1

Toose ki Lik

1-2 Teyopil meeʼki nuŋ, ɗoŋ oŋgo an wulle tʼedayaŋ sulɗi ɗoŋ Raa yʼize tʼume kʼeesiyo a diinayiŋ me. Saŋ kane an tʼize ɗoŋ kazita kʼono wo an in tʼîide taaya a sulɗi geŋ me, maŋ ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayiŋ an dʼiise raaŋiya ki taaya gettiyo. 3 Wo aame ni ziɗɗe ita mekkʼono a sulɗi ɗoŋ pay ize tʼume kʼeesiyo gen̰n̰o maŋ, Teyopil nuŋ toŋ o dʼize uŋse nʼa di raaŋe a kee ita ki sulɗi geŋ, soŋ kʼita bakadí bakadí. 4 Nuŋ nʼa raaŋiya kono kʼa suune beehiye, dooyiso ere an ki duuye gette todʼte ɗerec.

Urzi wede an di tʼeha Zaŋ Batis

5 A ozzinagi ɗoŋ Erod yoŋ mozigo ki siiɗo Ziide, i dʼede wede seɗeke sundí Zakari, yoŋ geŋ ti diine ɗoŋ seɗeke ɗoŋ kʼAbbiya*. Wo to eddí sundutú Elizabet, ti ita kʼin̰n̰i kʼAroŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke. 6 Kane geŋ sirwaŋ pay ki diine a ɗaana Raa, an ollige onamí wo an sooru a urzi wede pay kʼoogoro ki Galmeega Raa, ɗuwo an an ki zaapu ono a eedaŋ ye. 7 Wo kane ulo an kʼede ye kono Elizabet todʼte karta, kane sirwaŋ pay an ti gûulike.

8 Onniyo soo Zakari yʼa tʼiide kʼadda Ɓoy Raa isiyo naabo ki seɗeke, kono iina a kaaɓadaŋ an dʼise. 9 A urzi kʼoogoro, kane ɗoŋ seɗeke an tʼize teltel muntelliyo maŋ, i-tʼiire a yode a ogge sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse† adda Ɓoy Galmeega Raa wede kʼadda me. 10 A peeɗo ere an dʼoggiyo sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse, kane ɗoŋ duuru pay ti paate an tondiyo Raa. 11 A kaamiki, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa iide tukki Zakari, wo yʼa tʼîhira a kese kʼammade ki munɗa aa sandup an dʼoggiyo sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse. 12 Aame Zakari yi yʼ wulle maŋ, eedí tʼa digge wo orgiso tʼa yi ziiɗa. 13 Wo ɗe maaleeka yi di ruute, yʼede: «Zakari kee kʼorgiɗe ye, kono tondiyadá a Raa gette, yoŋ yʼilliga. Eddá Elizabet tʼa tʼeha ulo, wo ki di-zaapa sundí Zaŋ. 14 Kee addá a ôona tʼuŋsuwo kono yode, wo ɗoŋ ɓaadaŋ ulbaŋ an dʼisa uŋse a ehiyadí te. 15 Yoŋ yʼa tʼisa wede goole a ɗaana Galmeega Raa, toote kʼin̰n̰i bin̰ yi ki siɓa ye, ise toote ti doolo wede i-dʼede orme toŋ maŋ‡. Yoŋ tʼadda kʼadde meedí geŋ miŋ, addí ôoniyo tʼUnde Kamilen̰. 16 Ɗoŋ kʼIzirayel ɓaadaŋ yʼa tiʼn kimo ki tukki Galmeega Raazaŋ§. 17 Ettiyadí yʼetto yoŋ wede zina Raa, ti toogo kʼUnde Kamilen̰ ere i-dokkiyo nebi Eli. Iŋkino maŋ maawi ti in̰n̰izaŋ yʼa tiʼn sella an di tʼokkiƴa, wo ɗoŋ i kʼollige ono ye toŋ yʼa tiʼn kimo a suuniyo kʼono ere ki ɗoŋ ki diine, kono yʼan isa ɗoŋ i tʼikkima tuddaŋ a Galmeega*.» 18 Zakari yi di ruute a maaleeka, yʼede: «Ɗe kaŋ mummino nʼa suuna ono geŋ ɗerec me? Ɗerec, nuŋ ni tʼize gôole wo eddó toŋ ozzinagutú îide, ti ki tʼehe ye.» 19 Maŋ maaleeka yi diʼn gime onamí, yʼede: «Eŋ nuŋ maaleeka Gabiriyel wede ôhire a ɗaana Raa ni di naabiya, yi nʼigibo nʼa-dʼiido ti rabila majjaanawa kono nʼa-di kize. 20 Wo kee onamó ki kʼumɓe ye, iŋkino maŋ bizá a di tʼippa ki rootiyo umbo bini onniyo ere sulɗi pay geŋ a-tʼetta. Eyye, ono ɗoŋ ni ruute geŋ a tʼisa aame onniyo tʼîida maŋ.»

21 Aame geŋ kane ɗoŋ duuru an delliyo Zakari, wo an ziiɗa giggiraŋ kono tʼadda Ɓoy Raa wede kʼadda geŋ yi ki tʼaɗɗiya kesiko ye. 22 Aame yi tʼuɗɗo kotto maŋ, yi kʼaaniya rootiyo ye a ɗoŋ duuru geŋ me. Wo kane an di zuune yoŋ i-iido munɗa aa suniye adda Ɓoy Raa wede kʼadda geŋ me, yʼan ooyisito dugiyko ɗaŋŋal wo bizí ki rootiyo umbo.

23 Aame Zakari yʼa ti ɗiŋge onniytagi ɗoŋ ki naabadí adda Ɓoy Raa maŋ, yʼa aahe ɓoozí. 24 Bini maŋ eddí Elizabet ti tʼumɓe adde, tere paat geŋ tʼombiɗe tuddutú. Wo todʼ tʼa ruute tʼadda kʼaddutú, tʼede: 25 «En̰n̰o munɗa wede Galmeega Raa yʼize a tukki nuŋ te: Nuŋ te sukiyagi a ɗaana ɗoŋzó me, kono o kʼede ulo ye. Wo aŋkeŋ yʼa dihe yʼo di booye sukiyagó a ɗaana ɗuwo pay.»

Urzi wede an di tʼeha Isa

26 Elizabet mahiwatú îide tere zoot maŋ, Raa yʼa igibe maaleeka Gabiriyel kʼadda geeger soo ki siiɗo Galile sundutú Nazaret. 27 Yi yʼigibe ki tukkʼuto koŋso, todʼ tʼibire ulo obulsu sundí Yusup, yoŋ geŋ ti biza bumɓu Dawut. Wo to uto koŋso gette sundutú Mariyam. 28 Maaleeka yi-tʼiide di tode, yʼa tʼuuney wo yi di ruute, yʼede: «Koŋ ulbí i iso uŋse, koŋ ere Raa yi ize beeko, Galmeega Raa yoŋ ti koŋ.» 29 A onamí geŋ ettú a digge, ti dʼelkiso tʼadda kʼaddutú wo tʼede: «Toose kino ettiŋ i-kaza moo me?» 30 Iŋkino maŋ maaleeka yi di ruute, yʼede: «Mariyam koŋ mʼorgiɗe ye, kono koŋ mʼuune beeko ti Raa. 31 Koŋ mʼollo koɗuwo, mʼa seeɗa mahuwe, mʼa tʼeha ulo wo mi di zaapa sundí Isa. 32 Yoŋ geŋ yʼa tʼisa wede goole, an di yʼ waaka Ulo ki Raa goole a jiire pay. Galmeega Raa yi di tʼela kaakido moziko ere ki mugiyí Dawut, 33 wo yʼa lekka a moziko ki daayum a tukki ɗoŋ kʼIzirayel, wo mozikadí ti ki ɗaŋga ye.» 34 Mariyam ti di ruute maaleeka, tʼede: «Geŋ aasa mummino, kono nuŋ ti kule kaŋ soo toŋ ay kʼikkima ye me?» 35 Maaleeka yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Unde Kamilen̰ tʼa ɗeega eedí, wo toogo ki Raa goole a jiire pay ti-ki tiʼn diiba aa lukkise. Kono kamo ulo wede mi tʼeha geŋ yoŋ kamilen̰, wo soŋ an di yʼ waaka Ulo Raa. 36 Wo mʼollo, Elizabet taasadí toŋ ti uune adde ki tere zoot, tʼa tʼeha ulo a gôolikatú geŋ me, tode ere anʼde karta toŋ maŋ. 37 Ɗerec, munɗa wede Raa yi kʼaane ye umbo.» 38 Iŋkino maŋ Mariyam tʼa ruute, tʼede: «Nuŋ te ere naabo Galmeega Raa, pay geŋ o tʼiso aa kee kʼo ruute.» Saŋ maaleeka yi-tʼiili, yʼa iŋgile.

Mariyam todʼ daŋ Elizabet

39 Onniyto miibi kʼita maŋ, Mariyam tʼa tʼiiziga, tʼa iŋgile ti naariya kʼadda geeger ki siiɗo Ziide ere adda diine moŋgali. 40 Tʼiideʼŋ ti tʼiide adda ɓoy Zakari wo tʼa ruute, tʼede: «Elizabet toosadí.» 41 Aame Elizabet tʼilliga toose ki Mariyam kotto maŋ, ulo adda kʼaddutú yʼa iise arɓu wo todʼ Elizabet addutú a ûune tʼUnde Kamilen̰. 42 Todʼ tʼa iɗili ti golla awwa, tʼede: «Koŋ te Raa yi ti ziipe beeko a jiire erayi pay, wo ulo wede adda kʼaddí toŋ beeko Raa a eedí. 43 Nuŋ te wee te ɗoo miŋ mekki Galmeegó tʼa iido wolliyadó me? 44 Ki kotto mʼollo, aame nʼilliga toose ki koŋ geŋ, ulo adda kʼaddó toŋ i-dʼize uŋse, yʼa iise arɓu. 45 Uŋsuwo a tode ere umɓe a ono ɗoŋ iido tʼurzi Galmeega Raa, kane geŋ a-tʼetta.»

Ôoro ki Mariyam

46 Iŋkino maŋ Mariyam tʼa ruute, tʼede:

«Nuŋ tʼaddó pay nʼa tʼimme Galmeega.

47 Raa yoŋ Wede kʼUttiyadó,

kono kʼiŋkino addó a ûune tʼuŋsuwo,

48 kono yʼa dihe yʼa zibbe edayí a tukki nuŋ ere naabadí ere umbadó ettiyo.

Eyye, ti aŋki wo ki daayum ɗuwo pay an di roota keren̰, nuŋ te ere ulbutú uŋse,

49 kono Raa toogo a jiire pay, a nuŋ te yʼo ize sulɗi ɗoŋ beehiye a jiire,

yoŋ sundí kamilen̰.

50 Yʼisiyo adde koɗuwo kʼeda kʼin̰n̰i

a tukki ɗoŋ i ottilso me.

51 Ti toogo ere pay ki beezí, yʼaaze sulɗi ɗoŋ a jiire, aakede:

Yʼa tiʼn tiipe kane ɗoŋ an ede elkiso ere ki koliyo tuddaŋ gette,

52 kane mozagi yi tiʼn gippirɗe tʼekki kaakidagaŋ me,

wo ɗoŋ i ki koliyo tuddaŋ ye, yi-tiʼn gili tʼawwa.

53 Kane ɗoŋ mosogo yi diʼn ûune ti sulɗi ɗoŋ majjanɗani,

wo ɗoŋ bey yʼan ilmi daa munɗa beezaŋ.

54 Yo yʼa iide noogiyo ɗoŋ kʼIzirayel ɗoŋ naabadí,

wo yʼaaze adde koɗuwo a kane i-ki dunɗe ye.

55 Gen̰n̰o munɗa wede Raa yʼan ruute yʼaasa a maawiŋ,

a Ibirayim wo a ita kʼin̰n̰izí ki daayum me.»

56 Mariyam tʼa likke ti Elizabet suma tere aɗo, saŋ tʼa aahe ɓoytú.

Ehiyo Zaŋ Batis

57 Aame Elizabet onniyatú îide kʼehiyo maŋ, tʼa tʼehe ulo. 58 Kane ɗoŋ kʼita waayatú ti taasiyagutú an di zuune Galmeega Raa yi ize adde koɗuwo a todʼte, wo kane toŋ an dʼisiyo uŋsuwo ti tode. 59 Tʼume an ti yʼehe îide onniyo gessire† maŋ, kane an tʼiide ulo an i di walɗa ponde wo an i di zaape sundí Zakari aa suma meegí. 60 Wo maŋ meedí tʼan di ruute keren̰, tʼede: «Aha, ulo an di yʼ waaka sundí Zaŋ.» 61 Maŋ kane an i di ruute, anʼde: «A biza bumɓuguŋ wede sundí iŋkino umbo.» 62 Maŋ an i di ruute a meegí kaŋ dugiyko, kono an di suune uloʼŋ yi dehu an di yʼ waake wee wee? 63 Yoŋ yʼa tunde pakirte, maŋ an i dʼele wo yʼa riiŋe: «Sundí te Zaŋ.» Kane pay geŋ an ziiɗa giggiraŋ. 64 A kaamiki bizí a tʼihina, yʼa iise ono wo yi tamma Raa. 65 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ pay a ita waaya geŋ orgiso tʼanni ziiɗa, wo adda siiɗo Ziide ere pay adda diine moŋgali gette, an tôwwo taaya a sulɗi ɗoŋ pay ize geŋ me. 66 Kane ɗoŋ pay illiga sulɗi ɗoŋ ize geŋ, an dʼelkiso eego wo an di tondiso tuddaŋ, anʼde: «Saŋ maŋ yo ulo eŋ yʼa tʼisa moo me?» Iŋkino maŋ ki kotto toogo Galmeega Raa gette ti yode.

Ono ɗoŋ Raa yʼigibo tʼurzi Zakari

67 Zakari meekʼulo geŋ addí a ûune ti Unde Kamilen̰, wo yʼa iise rootiyto ki ono ɗoŋ Raa yʼigibo, yʼede: 68 «Tamma a Galmeega, yoŋ Raa ki ɗoŋ kʼIzirayel,

kono ɗoŋzí geŋ yʼa ukko noogiyadaŋ, yoŋ yʼan uɗɗe.

69 Wo a kine yʼin dʼuɗɗo Wede kʼUttiyo i-dʼede toogo,

ti biza bumɓu ki mozigo Dawut wede naabo Raa.

70 Eŋ onamí ɗoŋ yʼa ruute ti kaaga ti bize nebiyagí ɗoŋ kamilen̰:

71 Yi ruute yʼin diʼn utta ti bey ɗoŋ kʼaduziŋ

wo ti bey kane ɗoŋ pay in olmiɗe.

72 Yʼaaze adde koɗuwo a moŋgiɗagiŋ,

wo i ki dunɗe ye a taasuwadí ere kamilen̰ yi gitte ti kane gette.

73 Gette nâamiya ere Raa yʼa-ti nîime tuddí ti mugiyiŋ Ibirayim,

74 yʼin diʼn aɗɗe ti bey ɗoŋ kʼadu.

Iŋkino maŋ in dʼoola urzi in i di naaba daa kʼorgiso,

75 kono in tʼise ɗoŋ kamilen̰ wo ki diine a ɗaanadí me

adda kʼonniytagi ɗoŋ pay ki lekkiyadiŋ gette.

76 Wo ulo ki nuŋ, kee kʼa ozira a ɗaana Galmeega kono ki-dʼokkima urzizí,

geŋ iŋkino kʼa tʼisa nebi ki Raa goole a jiire pay,

77 wo kʼan di kiza a ɗoŋzí an di suuna yoŋ yʼan utta

tʼurzi tambobino kʼolɗikadaŋ.

78 Eyye, Raaziŋ yoŋ ôoniyo tʼisiyo kʼadde koɗuwo.

Yʼin tiʼn tuure ti toore wede iido tʼawwa, aakede toore peeɗo ti koliyo.

79 Yo yʼa toora a tukki kane ɗoŋ i lekkiyo adda zimolo wo ɗoŋ i lekkiyo a biza kʼolɗe,

kono yʼa dokka zoŋɗiŋ a urzi wede ki toose.»

80 Tʼume geŋ miŋ ulo yi dʼohire a urzi tudde wo a urzi kʼUnde Raa. Yi lekkiyo adda balɗa bini a îide onniyo ere tuddí yʼan ti gize keren̰ a ɗaana ɗoŋ kʼIzirayel.

2

Ehiyo kʼIsa

1 Aame geŋ mozigo goole ki Romeŋ Ogust* yi dʼize oogoro ki kaza ɗuwo adda siiɗiyagi pay ɗoŋ Romeŋ ge-dokkiyo. 2 Ette kaza ere ki poone, todʼ tʼiise aame Kiriniyus yoŋ goole ki siiɗo Siiri.

3 Ɗoŋ pay an tʼette an di-kizo tuddaŋ, wede tuuku toŋ yi dʼaahiya ki siiɗo kʼehiyadí kʼehiyadí. 4 Wo yode Yusup toŋ yʼa tʼiiziga ti geeger Nazaret siiɗo Galile, yʼa iŋgile ki geeger Betilehem siiɗo Ziide, ume wede an dʼehe mozigo Dawut, kono yode Yusup toŋ yʼuɗɗo tʼadda ɓoy wede kʼita kʼin̰n̰i Dawut. 5 Yʼa tʼiide, an di-kizo kaŋ soo ti Mariyam ere kʼebirayí te, aame geŋ todʼte tʼadde. 6 Koore kane a Betilehem geŋ onniyatú kʼehiyo a îide, 7 tʼa tʼehe ulo ki kaɓɓatú me. Ti di mulpite sotor, tʼa ti yʼ duwwe a kulaaye kono ume adda biino torgagi umbo.

Maaleeka ti ɗoŋ kʼelso

8 Adda siiɗo gettiyo batum, i dʼede ɗoŋ kʼelso an lekkiyo a balɗa an boohiyo maaladaŋ. 9 Onniyo soo a diɗɗo maŋ, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa dʼiide tuddaŋ wo toore Galmeega Raa yi-tooriyo eedaŋ. Iŋkino maŋ orgiso tʼan diʼn ziiɗa ɓaadaŋ. 10 Wo maaleeka yʼan di ruute, yʼede: «Kun orgiɗe ye, kono kun ollo, nʼun dʼiido nʼun di kize rabila majjaanawa aasa uŋsuwo ɓaadaŋ a ɗoŋ pay, todʼte ettiyo: 11 Aŋki adda diɗɗo ette adda geeger Dawut, an un ehe Wede kʼUttiyo, yoŋ Almasi Raa yi biire, yoŋ Galmeega. 12 En̰n̰o munɗa wede un kizey kun di yʼ suuney me: kun tʼooney ulo n̰eŋku mulpiyo ti sotor, duwwiyo adda kulaaye†.» 13 A kaamiki a sirpa maaleeka geŋ, i dʼuɗɗo maaleekiyagi ɓaadaŋ ti kandaane an tamma Raa, anʼde:

14 «Tamma a Raa tʼawwa a kandaane,

wo a siiɗo toose tʼa koone a ɗoŋ yi giyye.»

Ettiyo ɗoŋ kʼelso ki Betilehem

15 Aame maaleekiyagi an iili an ti gime ki kandaane maŋ, kane ɗoŋ kʼelso an dʼiise rootiyto tuddaŋ, anʼde: «Iŋkino in tʼette Betilehem, in di wollo munɗa wede iido, wede Galmeega Raa yʼin gize.» 16 Maŋ an dʼiŋgile an di naariya. An iiney maŋ, an di dihite wo an diʼn uune Mariyam ti Yusup, wo ulo n̰eŋku duwwiyo adda kulaaye me. 17 Aame ulo an ti yʼ wulle maŋ, an dʼiise tôwwo taaya ere maaleeka yʼan ruuto kono kʼulo geŋ me. 18 Wo ɗoŋ pay illiga geŋ an di ziiɗa giggiraŋ a rabila ere ki ɗoŋ kʼelso gette. 19 Wo ki tode Mariyam maŋ, sulɗi pay geŋ tʼa tiʼn buuhe adda kʼaddutú, wo ti dʼelkiso ɓaadaŋ eego. 20 Saŋ maŋ ɗoŋ kʼelso an di-gime, an di tamma Raa wo an di ruute koɗuwo a yode a sulɗi ɗoŋ pay an illiga wo an wulle, kono sulɗi pay geŋ a-tʼiide aakede maaleeka yʼan ruute.

Zaapu suma a Isa

21 Tʼume an ti yʼehe îide onniyo gessire maŋ, ulo an i-di wilɗa ponde, wo yoŋ an i-di ziipe sundí Isa aa maaleeka yʼa ruute, ti poone meedí tʼa seeɗa mahuwe ɓotto.

Isa ti maawí adda booro Ɓoy Raa

22 Saŋ maŋ onniyo tʼa îide ere aŋ Yusup ti eddí Mariyam an ti tʼise tuddaŋ kamilen̰ a ɗaana Raa, aakede oogoro Muusa ti rootiyo‡. Iŋkino maŋ ulo an tʼumɓe kʼadda booro Ɓoy Galmeega Raa a geeger Zeruzalem, kono an i-ti yʼ zaapey a ɗaanadí. 23 An ize iŋkino a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Galmeega Raa, anʼde: «In̰n̰i kuuli ɗoŋ pay ki kaɓɓa geŋ, kane kun i diʼn ooye kese a Galmeega Raa§.» 24 Wo soŋ kane maawí an dʼise seɗeke ere tode oogoro gettiyo batum ti rootiyo, tʼede: «An di seɗɗe deere sire ere ki balɗa umbo ere ki moɗɗiyo toŋ sire wo in̰n̰i*.»

25 A Zeruzalem geŋ i dʼede wede iŋkino sundí Simeyoŋ, yoŋ wede ki diine wo yʼorgiso a Raazí, yi delliyo wede yʼa utta ɗoŋ kʼIzirayel. Unde Kamilen̰ ti yode 26 wo todʼ ti di tʼiiɗiba ita ki poone, tʼede: «Kee ki ki tʼinda ye, daa ki ki wulla Almasi Galmeega Raa yi biire gen̰n̰o ye maŋ.» 27 Iŋkino maŋ tʼurzi kʼUnde Raa, Simeyoŋ yʼa tʼiide kʼadda booro Ɓoy Raa aame Isa maawí an ti yʼumɓo, kono an dʼise munɗa wede aa oogoro ti rootiyo. 28 Maŋ Simeyoŋ yʼa tʼumɓe ulo a beezí wo yi tamma Raa, yʼede:

29 «Aŋken̰n̰o eŋ Galmeega Raa, kee onamá ɗoŋ ki ruute a tʼiide,

nuŋ wede naabadá ki nʼoolo nʼa tʼinda ti toose.

30 Ki kotto ni yʼ wulle tʼedayó wede kʼigibo a utta ɗuwo me,

31 yode wede kʼigibo ɗuwo pay an di yʼ wolla.

32 Yoŋ geŋ toore, wede a kiza a ɗoŋ Yawudiyagi ye an di suuna kee Raa,

wo tʼurzi yode geŋ ɗuwo an di tʼimma ɗoŋ kʼIzirayel.»

Ono ɗoŋ Raa yʼigibo tʼurzi Simeyoŋ

33 A ono ɗoŋ Simeyoŋ yi rootiyo a tukkʼulo geŋ, kane maawí an ziiɗa giggiraŋ. 34 Simeyoŋ yʼan di ziipe beeko, wo yi di ruute a Mariyam meekʼulo, yʼede: «Koŋ mʼollo, ulo eŋ Raa yi ziipo yʼa koona urzi wede ɗoŋ ɓaadaŋ adda siiɗo kʼIzirayel an di dagga, wo ɗoŋ oŋgoŋ an tʼoona uttiyo. Wo yoŋ yʼa koona munɗa wede a kiza Raa a ɗuwo, wo kane an di yʼ kiigira. 35 Iŋkino maŋ elkiso ere ombiɗe adda kʼadde ɗoŋ ɓaadaŋ gette yʼa-tʼoora keren̰, wo koŋ Mariyam dabar tʼa kiʼn seeɗa ɓaadaŋ aa an kiʼn giira ti kasigara.»

Nebi erewo sundutú An

36 I dʼede soŋ nebi erewo sundutú An uto ki Peenuwel, tode gette ti biza bumɓu kʼAser. Todʼ ti gûulike baa. Ti kule wede ti ziiɗa ki koŋsuwatú geŋ, an di likke ozzine sarat ɗaŋŋal, maŋ yʼa inda. 37 Tʼume geŋ tʼa likke mandaayawa bini ozzinagutú a îide ada gessire makumu piɗe. Ti booro Ɓoy Raa ti ki ɗekkiyo ye, ti naabiya diɗɗo on̰n̰u a Raa me, onniyo muno ti lekkiyo daa kʼomɓo wo ti tondiyo Raa. 38 Aame Simeyoŋ yi rootiyto geŋ, tode toŋ maŋ tʼa dʼiiney wo tʼa iise tamma Raa. Wo ti tôwwo taaya kʼulo a ɗoŋ Zeruzalem pay, ɗoŋ i delliyo Raa yʼan aɗɗa ti dabaradaŋ.

Kama ki Nazaret

39 Aame kane maawi kʼIsa an tʼize pay sulɗi ɗoŋ oogoro Galmeega Raa ti dehu an dʼise me maŋ, an di-gime ti ulaŋ ki Nazaret geeger ere an di lekkiyo adda siiɗo Galile. 40 Wo ulo geŋ yi dʼohire a urzi tudde wo a urzi kʼUnde Raa, eedí ôoniyo ɓoo ti suuniyo kʼono, wo beeko Raa a eedí.

Ettiyo kʼIsa ki Zeruzalem ti maawí

41 Ozzine ti ozzine maawi kʼIsa an di-koliyo ki Zeruzalem kono an dʼisiyo tarnaape Pak ki Yawudiyagi. 42 Wo aame Isa i îide ozzine koomat makumu sire† maŋ, maawí an ti yʼ wiike ti kane ki Zeruzalem, aa oogoro ki tarnaape ti rootiyo. 43 Aame onniyto tarnaape i tʼiŋgile maŋ, kane an di-gime, wo yo ulo Isa yʼa uupe a Zeruzalem, maawí an ki suune ye. 44 Kane an elkiyo uloʼŋ ti ɗoŋ an ziiɗo urzizaŋ soo. Iŋkino aame an izire bini peeɗo tʼette kʼooriyo maŋ, an dʼiise dehuzí adda diine taasiyagaŋ ti laŋziyagaŋ. 45 Umbo an ki yʼuune ye, maŋ an di dehutu an di-gime ki Zeruzalem. 46 Onniyo sire kʼaɗuwe maŋ, an di yʼuuno adda booro Ɓoy Raa, yi-guune adda diine ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, yiʼn ollige wo yi diʼn tondiyto. 47 Wo kane ɗoŋ pay i yʼollige an ziiɗa giggiraŋ a eedí soodo a elkiso ere i-dʼede, ti kama kʼono ɗoŋ yʼanni kama geŋ me. 48 Kane maawí an yi wulle maŋ, an ziiɗa giggiraŋ wo meedí ti di ruute, tʼede: «Ulo ki nuŋ, kʼisiyo kino moo me a kaye maawá me? Ki wollo, nuŋ ti meegá ay ki dehutu eŋ undey i tʼuɗɗe.» 49 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe kun ni dehutu iŋkino moo me? Kun ki suune ye ko, i dehu nuŋ nʼa lekke adda Ɓoy Meegó me?» 50 Wo kane eedaŋ ti ki seeɗu ye onamí ɗoŋ yʼan rootiyo geŋ me.

51 Saŋ maŋ yʼa tʼiiziga, an di-ɗiige ki Nazaret ti maawí soo. Yo yi dʼollige onamaŋ, wo meedí gette sulɗi ɗoŋ pay ize geŋ ti diʼn boohiyo addutú. 52 Isa geŋ yi dʼohire a urzi tudde, a urzi suuniyo kʼono, ti beeko a ɗaana Raa wo a ɗaana ɗuwo pay.

3

Zaŋ Batis wede zina Raa

(Matiye 3.1-6; Markus 1.1-6)

1 Kun ollo, tʼume Tiber yoŋ mozigo goole ki Romeŋ, wo îide ozzine koomat makumu paat maŋ, goole ki siiɗo Ziide sundí Pons Pilat. Goole ki siiɗo Galile sundí Erod Antipas, leemadí Pilip yoŋ goole yi dokkiyo siiɗo kʼIture ti siiɗo Tirakoni. Goole ki siiɗo kʼAbilen sundí Lizaniya, 2 wo mozagi deero ɗoŋ seɗeke sumɓiyagaŋ Anne ti Kayip. A ozzine geŋ Raa yi-dʼele onamí a Zaŋ ulo Zakari, aame yi lekkiyo adda balɗa. 3 Wo yo Zaŋ geŋ yi soorutu adda siiɗiyagi ɗoŋ pay a biza kʼooye Zurden, yi kazita yi dʼeesiyo: «Kun ti kama lekkiyaguŋ, an un tiʼn suyyo batem wo Raa yʼun tʼisa tambobino a olɗikaguŋ te.»

4 Geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ nebi Ezayi yi riiŋe ti kaaga adda mattupadí, yʼede:

«Ɗoŋ an dʼollige golla ki wedusu yi ɗollite adda balɗa, yi dʼeesiyo:

Kun i tʼokkoŋ urzi Galmeega,

erkiyagí kun i tiʼn okkoŋ ki diine ɗelele.

5 Polɗagi kun tiʼn ôono pay,

moŋgali ti kessagi pay kun di bursiɗito,

urzi guuɗiyto kun ti yʼahan ɗelele,

wo urzi wede moŋgali toŋ kun ti yʼiso patal.

6 Iŋkino ɗuwo pay an di yʼ suuna urzi kʼuttiyo wede Raa yʼan ele me*.»

7 A ɗoŋ duuru i dihimo ki tukki Zaŋ yʼa tiʼn suyye batem geŋ, yʼan di rootiyo, yʼede: «Kune ɗoŋ ulpi aakede maŋkikagi! Wee wee un gize urzi wede kun tʼalɗa ti booro ki Raa ere ettiyo goppoŋ te? 8 Iŋkino maŋ kun iso naabo ere beehiye, geŋ a kize kun ti gime lekkiyaguŋ. Wo kun roote ye adda kʼadduguŋ: “Kaye mugiyey Ibirayim me”, kono kun tʼalɗa ti booro Raa te. Wo kun ollo, nʼun di rooto: Ti moŋgali eŋ miŋ, Raa yʼaane yi dʼaɗɗe ɗuwo a tʼise ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim me. 9 Aŋken̰n̰o booro Raa i guute goppoŋ, todʼte aa wede yi tʼumɓe ulpaasi yʼa-dokkiɗa inda ti sondayzaŋ pay: Undumu tuuku yi kʼehiyo in̰n̰i beehiye ye maŋ, an di-ɗekka an di seɗɗa adda kʼuwwo mendí.»

10 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ duuru Zaŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Ɗe ay dʼise mummino me?» 11 Maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Aame wede i-dʼede kallagi sire maŋ, soŋ yi elo a wede i-kʼede ye. Aame wede i-dʼede omɓo maŋ, yʼan ti dooko ti wede i-kʼede ye.»

12 A ume geŋ i dʼede ɗoŋ seɗɗu jibaaye toŋ an iido yʼa tiʼn suyye batem, wo Zaŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Wede dooyisadey, ay dʼise mummino me?» 13 Maŋ yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kune a munɗa wede an un ɗikke geŋ, ti doolo kun a amɓa ye.»

14 Iŋkino asigiryagi toŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Wo ɗe kaye me, ay dʼise mummino?» Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Munɗa wedusu kun amɓe ki toogo ye, ise omɓo bize ti suma ɗuwo toŋ ulu, ulbuguŋ iso uŋse a ran̰n̰aguŋ.»

Kaza ki wede ettiyo kʼita

(Matiye 3.11-12; Markus 1.7-8)

15 Kane ɗoŋ duuru geŋ an di delliso wo an di zaapu elkisadaŋ ekki yode, wede tuuku toŋ yi rootiyo adda kʼaddí a urzi Zaŋ geŋ me, anʼde: «Kunuŋ eŋ miŋ aasa Almasi Raa yi biire ko?» 16 Iŋkino maŋ Zaŋ yʼan di ruute a kane pay, yʼede: «Nuŋ nʼunni suyyiso batem tʼahu, wo ɗe wede ettiyo kʼita geŋ yoŋ toogo yi jiire nuŋ, ni kʼîide nʼa ki tʼeeze sibe toɓiyagí ye. Yoŋ yʼunni suyya batem tʼUnde Kamilen̰ wo ti uwwo. 17 Wo yoŋ yʼa ɗekka booro aakede wedusu yi tʼumɓo munɗa ki solɗe a beezí, yʼa silɗa koɗuwo, in̰n̰i yi-tʼoɓa giiƴayí, wo oɗɗo yʼa tʼogga mentú adda kʼuwwo ere i kʼunto ye.»

18 A ɗoŋ duuru Zaŋ yʼan dʼeele kooke ti doolo toŋ ɓaadaŋ. Geŋ iŋkino yʼan di kazita urzi Rabila Majjaanawa me. 19 Wo aame geŋ Erod wede i dokkiyo siiɗo Galile, Zaŋ yʼa yʼiipiɗe kono yi ziiɗa ere leemadí sundutú Erodiyas, wo kono soŋ yʼize sulɗi ɗoŋ ulpi ɓaadaŋ ti doolo. 20 Wo tʼekki sulɗi ɗoŋ pay ulpi Erod yʼize geŋ, Zaŋ yʼa-ti yʼ ziiɗa daŋgay.

Suyyiso batem kʼIsa

(Matiye 3.13-17; Markus 1.9-11)

21 Ɗoŋ pay Zaŋ yi tiʼn zuyye batem maŋ, Isa toŋ yʼa-ti yʼ zuyye batem. Wo aame Isa yi tondiyo Raa geŋ, kandaane a tʼihina, 22 wo Unde Kamilen̰ tʼa ɗiigo a tuddí, ti tudde ere aa deere. Wo golla tʼa ruute ti kandaane, tʼede: «Kee ulo nuuno, ni ki giyye ɓaadaŋ, ulbó uŋse ti kee me.»

Ita moŋgiɗagi kʼIsa

(Matiye 1.1-16)

23 Aame Isa i îide suma kʼozzine ada gʼaɗo maŋ, yʼa iise kazita Rabila Majjaanawa. Aa in di rootiyo yoŋ ulo ki Yusup, geŋ ita moŋgiɗagi ettiyo: Yusup yoŋ ulo kʼEli, 24 Eli ulo ki Matat, Matat ulo ki Lebi, Lebi ulo ki Melki, Melki ulo ki Yanay, Yanay ulo ki Yusup, 25 Yusup ulo ki Matatiyas, Matatiyas ulo ki Amos, Amos ulo ki Nahum, Nahum ulo ki Esili, Esili ulo ki Nagay, 26 Nagay ulo ki Maat, Maat ulo ki Matatiyas, Matatiyas ulo ki Simeyin, Simeyin ulo ki Yosek, Yosek ulo ki Yoda, 27 Yoda ulo ki Yohanan, Yohanan ulo ki Resa, Resa ulo ki Zorobabel, Zorobabel ulo ki Salatiyel, Salatiyel ulo ki Neri, 28 Neri ulo ki Melki, Melki ulo ki Addi, Addi ulo ki Kosam, Kosam ulo ki Elmudam, Elmudam ulo ki Er, 29 Er ulo ki Zozuwe, Zozuwe ulo ki Eliyezer, Eliyezer ulo ki Yorim, Yorim ulo ki Matat, Matat ulo ki Lebi, 30 Lebi ulo ki Simeyoŋ, Simeyoŋ ulo ki Ziida, Ziida ulo ki Yusup, Yusup ulo ki Yonam, Yonam ulo ki Eliyakim, 31 Eliyakim ulo ki Meleya, Meleya ulo ki Menna, Menna ulo ki Matata, Matata ulo ki Natan, Natan ulo ki Dawut, 32 Dawut ulo ki Zeese, Zeese ulo ki Ibet, Ibet ulo ki Booz, Booz ulo ki Sala, Sala ulo ki Nasoŋ, 33 Nasoŋ ulo ki Aminadap, Aminadap ulo ki Adimin, Adimin ulo ki Arini, Arini ulo ki Eziroŋ, Eziroŋ ulo ki Pares, Pares ulo ki Ziida, 34 Ziida ulo ki Yakup, Yakup ulo kʼIsaaka, Isaaka ulo kʼIbirayim, Ibirayim ulo ki Tera, Tera ulo ki Nahor, 35 Nahor ulo ki Serug, Serug ulo ki Regu, Regu ulo ki Pelek, Pelek ulo ki Eber, Eber ulo ki Sala, 36 Sala ulo ki Kenan, Kenan ulo ki Arpazad, Arpazad ulo ki Sem, Sem ulo ki Nowe, Nowe ulo ki Lemek, 37 Lemek ulo ki Matusalem, Matusalem ulo ki Enok, Enok ulo ki Yered, Yered ulo ki Malaleyel, Malaleyel ulo ki Kenan, 38 Kenan ulo ki Enos, Enos ulo ki Set, Set ulo ki Adum, Adum ulo ki Raa.

4

Naamiya daggiya kʼIsa

(Matiye 4.1-11; Markus 1.12-13)

1 Isa yi kama ti biza kʼooye Zurden ôoniyo tʼUnde Kamilen̰, maŋ Unde Raa gette tʼa-di tʼiide kʼadda balɗa. 2 A ume geŋ Meeda siitanɗani tʼa yi niime daggiya adda kʼonniyo ada piɗe geŋ me. Adda kʼonniytagi geŋ yoŋ yʼa likke daa kʼomɓo, wo aame onniytagi geŋ an tʼiŋgile maŋ, mosogo tʼa yi ziiɗa. 3 Iŋkino maŋ Meeda siitanɗani ti di ruute, tʼede: «Aame kee Ulo Raa kotto maŋ, kʼelo urzi a mokkolo ette tʼa-kime omɓo.» 4 Isa yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Koŋ te mʼollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Lekkiyo wedusu, todʼte tʼurzi kʼomɓo bizí ɗaŋŋal ye*.”»

5 Maŋ Meeda siitanɗani tʼa-di tʼiide kʼekki mokkolo sohoro, wo a kaamiki ita moziko pay ki duniya ti di gizite, 6-7 wo ti di ruute, tʼede: «Aame ki-dikka wo kʼo uttila maŋ, nʼa di tʼela a kee toogo ti laale wede ki moziko pay ette, kono kane pay eŋ an oo nʼele a nuŋ, wo ni-tʼele a wede aa ni dehu.» 8 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Mʼollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Kee kʼottilo a Galmeega Raazá, wo geŋ a yode ɗaŋŋal ki naabo me†.”»

9 Saŋ maŋ Meeda siitanɗani tʼa-di tʼiide Zeruzalem tʼa-ti yʼ ziipe tʼekki Ɓoy Raa a ume wede awwa, wo ti di ruute, tʼede: «Aame kee Ulo Raa kotto maŋ, tʼawwa geŋ kʼolɗi kʼa zabba siiɗo, 10 kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Raa yʼan di roota maaleekiyagí kono kee,

an gi di booha.”

11 Wo soŋ an riiŋe, anʼde:

“an gi di seeɗa beezaŋ,

kono kʼa tʼalɗa zoŋɗá a ki tʼoggo ekki mokkolo ye‡.”»

12 Isa yi di ruute, yʼede: «Mʼollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Kee Galmeega Raazá ki yʼ naame ye§.”» 13 Iŋkino aame Meeda siitanɗani ita naamiya daggiya ere tuuku toŋ pay ti ti ɗiŋge maŋ, tʼa tʼirga ti tuddí bini onniyo ere ti tʼoona ti doolo.

Naabo kʼIsa a siiɗo Galile

(Matiye 4.12-17; Markus 1.14-15)

14 Isa geŋ ôoniyo ti toogo kʼUnde Kamilen̰ yʼa-gime ki siiɗo Galile, wo sundí tʼa îile adda siiɗo pay gette. 15 A ume geŋ yi dooyisito adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, wo ɗoŋ pay an di yʼ tamma.

Ɗoŋ Nazaret an koogire Isa

(Matiye 13.54-58; Markus 6.1-6)

16 Isa yʼa tʼiiziga, yʼa iŋgile ki Nazaret geeger ere yʼa ihira. A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, aa daayum yi dʼisiyo yi-tʼiide adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, maŋ yʼa tʼiiziga yʼan di gare mattup ki Raa ere ti kaaga. 17 An i dʼele mattup lobiɗe ki nebi Ezayi. Aame yi tʼihina maŋ, yi dʼuune ume wede an riiŋe, anʼde:

18 «Unde Galmeega Raa ti konso a eedó,

yoŋ yi ni biire kono nʼa kizite Rabila Majjaanawa a ɗoŋ an kʼede munɗa ye.

Yʼa nʼigibe kono nʼa kizite a ɗoŋ an ziɗɗo ɓulagi an tʼaɗɗe,

a ɗoŋ koŋzayi edayaŋ a-tʼihina an di wolle keren̰,

wo a ɗoŋ an an ooɗibe yeebadaŋ an tʼaɗɗe ti dabaradaŋ te,

19 kono nʼan di kize ozzine wede an di wolle beeko Galmeega Raa*.»

20 Aame yi ɗiŋge gariya maŋ, mattup yʼa-tʼilbiɗa umatú, yi-di tʼele a wede i naabiya adda ɓoy gen̰n̰o, yoŋ yʼa-guune. Wo ɗoŋ pay adda ɓoy geŋ edayaŋ ki tukki yode. 21 Iŋkino maŋ yʼan dʼiise rootiyo, yʼede: «Aŋki batum ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa ɗoŋ kun illiga eŋ, a tʼiide a kune.» 22 Ɗoŋ pay an di yʼimme, an ziiɗa giggiraŋ a ono ɗoŋ majjanɗani uɗɗe ti bizí geŋ me, wo an di rootiyo, anʼde: «Yo eŋ ulo Yusup ɗe me!» 23 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ki kotto nʼelkiyo kune kun o roota ono ombiɗe en̰n̰o, kun tʼeesa: “Wede daawiya no, ki daawo tuddá ɗo.” Wo kun o di roota soŋ: “Kaye ay yʼilliga sulɗi ɗoŋ pay kee kʼizo a geeger Kapernayim me, wo a en̰n̰o adda siiɗadá toŋ kʼiso sulɗi ɗoŋ iŋkino kay.”» 24 Wo yʼa ruute sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Nebi geŋ ɗoŋ a geeger ere yʼa ihira ɗaŋŋal, onamí an kʼolliga ye me. 25 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ti kaaga a ozzinagi ki nebi Eli geŋ, ozzine aɗo ti gootiyo mizzi yi ki guppe ye, i dʼize mosogo ɓaadaŋ adda siiɗo pay. A ozzine geŋ mandayɗayi ɓaadaŋ a siiɗo kʼIzirayel me, 26 wo toŋ nebi Eli Raa yi ki yʼigibe ye, yʼa nooge ere soo ti diine kane geŋ me. Yʼa yʼigibe kʼume mandaayawa ere soo Yawudowo ye ti lekkiyo a Sarepita adda siiɗo ki Sidoŋ†. 27 Soŋ a ozzinagi ki nebi Elize geŋ, i dʼede ɗoŋ bintiɗagi ɓaadaŋ a siiɗo kʼIzirayel me, wo ti diinayaŋ wenɗa soo toŋ i kʼize ye kamilen̰ me, a tʼize kamilen̰ Naama ɗaŋŋal yoŋ ti siiɗo Siiri‡.»

28 Aame an illiga onamí iŋkino maŋ, kane ɗoŋ pay i tʼugiye adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso geŋ, an di gulkuwe ɓaadaŋ. 29 Maŋ kane an tʼiiziga, Isa tʼadda geeger an di yʼuɗɗe, an di-tʼiide neere tokomo ere geegirzaŋ eego, kono Isa an ti yʼ kibiro kʼekki zire. 30 Wo yoŋ yi tʼuɗɗe ti diinayaŋ, yʼa ziiɗa urzizí yʼa iŋgile.

Isa yo a Kapernayim

(Matiye 7.28-29; Markus 1.21-28)

31 Iŋkino maŋ Isa yʼa-ɗiige ki Kapernayim geeger ki siiɗo Galile. A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, ɗuwo yi diʼn dooyiso, 32 wo kane dooyisadí gette tʼan diʼn ziiɗa, kono yi dooyiso ti toogo suuniyo ere ki yode batum. 33 Adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso geŋ i dʼede wedusu i-dʼede siitan a eedí, yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: 34 «Wayya Isa wede ti geeger Nazaret no, ki dehu moo me a tukki kaye me? Ay suune kee kʼiido kono kʼay diʼn dagge. Kee nuŋ ni ki suune, kee Wede Kamilen̰ Raa yʼigibo.» 35 Maŋ Isa yi di ruute ti golla zakiɗi, yʼede: «Koŋ mʼa tʼappa bizí wo mi tʼaɗɗo ti tukki wede me.» Wede geŋ siitan tʼaa diin̰e siiɗo a diinayaŋ wo tʼa tʼuɗɗe ti tuddí, ti-kʼize munɗa ulsu ye. 36 Kane ɗoŋ pay orgiso tʼanni ziiɗa wo an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Urzi kʼono ɗoŋ kino eŋ miŋ mummino me! Wede eŋ tʼurzi wede an i ele wo ti toogo ere i-dʼede gette, siitanɗani yʼan di rootiyo an tʼaɗɗe, wo an tʼaɗɗiya.» 37 Wo Isa sundí ti môolo adda siiɗo gette pay.

Eliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ

(Matiye 8.14-17; Markus 1.29-34)

38 Isa geŋ tʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso yi-tʼuɗɗe, yʼa tʼiide daŋ Simo. Aame yʼiiney maŋ yi-tʼuuney ande Simo i-ti dʼiire girgir, wo an tunde Isa, anʼde: «Erewo ette mummino ki iso!» 39 Maŋ Isa yʼaa dʼuttile ki tuddutú, wo yʼa ruute ti golla zakiɗi a ooriyo tʼa tʼooli. A kaamiki ooriyo tʼa tʼiili, todʼ tʼa tʼiiziga wo tʼan dʼiise naabiya.

40 A peeɗo tʼa tʼiire maŋ, kane ɗoŋ pay an dʼede ɗoŋzaŋ eeni wede tuuku toŋ tʼita kʼeenizí kʼeenizí geŋ, an i di ziko a Isa. Yoŋ a wede tuuku toŋ yi di zaapu beezí beezí, wo kane an dʼooniyo bee. 41 Iŋkino kane siitanɗani toŋ an tʼaɗɗiyta kay ti tukki ɗoŋ ɓaadaŋ kaŋ ɗollite, an dʼeesiyo: «Kee Ulo Raa! Kee Ulo Raa!» Wo yo Isa yʼan di rootiyo ti golla zakiɗi wo yʼan kʼooliyo urzi an ki dʼorba ye, kono kane an yi suune yoŋ Almasi Raa yi biire me.

Eŋgilso kʼIsa ki siiɗo Ziide

(Matiye 4.23; Markus 1.35-39)

42 Aame ume i tʼumpile maŋ, ti Kapernayim Isa yʼa tʼuɗɗe yʼa iŋgile kʼadda balɗa. Kane ɗoŋ duuru an di yʼ dehutu. Aame an yʼuune maŋ, kane an dehu yʼa lekke a sirpadaŋ wo an di yʼeegire yi kiʼn ooli ye. 43 Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «A geegiryagi ɗoŋ ti doolo toŋ, i dehu nʼan kizite Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa tʼiina, kono yi nʼigibo miŋ kʼiŋkino.» 44 Maŋ adda siiɗo Ziide yi kazita adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso.

5

Sanalliyagi kʼIsa ɗoŋ ki poone

(Matiye 4.18-22; Markus 1.16-20; Zaŋ 21.1-11)

1 Onniyo soo Isa yoŋ a biza bar ki Zenezaret, wo kane ɗoŋ duuru an di-tʼugiye, an di ŋaaƴu ti tuddaŋ kono an dehu an dʼolliga ono Raa. 2 Maŋ a biza geŋ yi wulle tookiyagi sire, ɗoŋ sawwiya an ti ɗiggite an opilsito lembiɗagaŋ. 3 Isa geŋ yi di gili adda tooko ere soo, todʼte ki Simo, wo yi di ruute a yoŋ, yʼede: «Ti zeŋge kʼin odo kʼadda kʼahu booloŋ.» Aame an a iide kʼadda maŋ, Isa yʼa-guune ekki tooko wo yʼa iise dooyiso ɗoŋ duuru.

4 Aame yʼa ti ɗiŋge dooyisadí maŋ, yi di ruute a Simo, yʼede: «Kun a odo kʼadda mohita gettiyo, wo kun ti kakko lembiɗaguŋ, kun sawwoy puuni.» 5 Maŋ Simo yi diʼn gime onamí, yʼede: «Wede dooyiso, diɗɗo ette kaye ay niite bini bini toŋ, munɗa ay kʼuune ye, wo a onamá geŋ kaye ay di-kakke lembiɗagey me.» 6 Aame an ti gikke maŋ, an di ziki puuni lembiɗagaŋ ɓokɓok aa a sittite. 7 Iŋkino maŋ kane an dʼumɓe beezaŋ, i-kaza laŋziyagaŋ ɗoŋ adda tooko ere ti doolo an tʼokko noogiyadaŋ. Kane an iido maŋ, ti kane pay an tʼûunite ɓokɓok ti puuni tookiyagi sire geŋ aa i di sooyite. 8 Aame Simo Piyer yi wulle iŋkino maŋ, yʼa-dikke a ɗaana kʼIsa wo yʼa ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kʼa leɗɗo ti tuddó me, kono nuŋ wede kʼolɗiko.» 9 Yi rootiyo iŋkino kono yode ti ɗoŋ a itadí pay orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ, a ɓaadika puuni ɗoŋ an ziki geŋ me. 10 Wo Zak ti Zaŋ in̰n̰i Zebede, kane ɗoŋ naabadaŋ kaŋ soo ti Simo me, toŋ iŋkino kay orgiso tʼanni ziiɗa. Wo ɗe Isa yi di ruute a Simo, yʼede: «Kee kʼorgiɗe ye, ti aŋki eŋ kʼa tʼisa wede dehutu ɗuwo an dʼetto kʼurzizó.» 11 Iŋkino aame ti tookiyagaŋ an iiney biza zeŋge maŋ, sulɗizaŋ pay an dʼiili gen̰n̰o, an di diine Isa.

Eliyo beeko a wede bitiɗe

(Matiye 8.1-14; Markus 1.40-45)

12 Onniyo soo Isa yi tʼiide kʼadda geeger soo ki siiɗo Galile, a ume geŋ i dʼiido wede bitiɗe tuddí risimik. Aame yi wulle Isa maŋ, yʼa tʼuttile zumayí a siiɗo, wo yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ki dehu maŋ, kʼo eli beeko nʼa tʼise kamilen̰ a ɗaana Raa.» 13 Maŋ Isa yʼa igibe beezí, yʼa yi butte wo yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ni dehu, ki tʼiso kamilen̰!» A kaamiki bitiɗayí a n̰ukkiɗe. 14 Wo Isa yi di ruute, yʼede: «Kʼollo koɗuwo, a munɗa wede ize eŋ, a wenɗa soo toŋ ki rootey ye! Wo ɗe kʼodo deddet, ki-ti kazoy tuddá a wede seɗeke yʼa ki ti wolley, wo kʼa eloy munɗa ki seɗeke a kize ki tʼize kamilen̰ aa Muusa yʼa ruute adda kʼoogoro in dʼise*, kono ɗoŋ pay an di wolle kee kʼuune bee.» 15 Aame geŋ rabila kʼIsa ti-teepiyo ki teepiyo, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼettiyo ki tuddí kono an dʼollige onamí wo an dʼooniyo beeko kʼenɗanzaŋ. 16 Wo yo Isa yi tʼargu kʼadda balɗa kono yi-tondiyo Raa.

Eliyo beeko a wede ruŋguyuŋ

(Matiye 9.1-8; Markus 2.1-12)

17 Onniyo soo Isa yi dooyiso ɗuwo. Kane Pariziyeŋ ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an iido ti illiyagi ɗoŋ pay ki siiɗo Galile, ki siiɗo Ziide, wo ki Zeruzalem, an di-guune a sirpadí. Wo toogo Galmeega Raa ti yode, ti-dʼeliyo urzi yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni. 18 Aame geŋ i dʼiido ɗuwo an dʼumɓo wede ruŋguyuŋ ti zaaɗe, an dehu an ti yʼ tʼele kʼadda ɓoy an ti yʼ zaape a ɗaana kʼIsa. 19 Wo kono ɗuwo ɓaadaŋ geŋ urzi an ti yʼ tʼele kʼadda ɓoy umbo, iŋkino maŋ an a-ti gili tʼekki ɓoy gen̰n̰o, an dʼihina bulɗo, ruŋguyuŋ an ti yʼ zuuye ti zaaɗayí pây a diine ɗoŋ duuru a ɗaana kʼIsa. 20 Isa yi wulle kane an ziipe addaŋ a yode maŋ, aame geŋ yʼa ruute, yʼede: «Olɗikadá nʼa yʼ tʼize tambobino.» 21 Maŋ kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, an dʼelkiso adda kʼaddaŋ, anʼde: «Yo wede eŋ miŋ wee wee yi kalɗita suma Raa iŋkino me? Wee wee aane aase tambobino a olɗiko wede, daa ki Raa siidí ye maŋ?» 22 Isa elkisadaŋ yʼa ti zuune wo yʼan di ruute, yʼede: «Ki moo me kun dʼelkiso adda kʼadduguŋ iŋkino me? 23 Ise laylay a jiire miŋ too me a nuŋ nʼa roote: “Olɗikadá Raa yʼa yʼ tʼize tambobino†” kunuŋ, nʼa roote: “Ki tʼoozo wo kʼa oziro‡” me? 24 Wo ni dehu kun di suune, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, adda duniya ette o dʼede toogo kʼisiyo tambobino a olɗiko.» Maŋ yi di ruute a wede ruŋguyuŋ, yʼede: «Nuŋ nʼa di rooto, ki tʼoozo, ki tʼamɓo zaaɗayá, kʼa aaho ɓoozá.» 25 A kaamiki geŋ wede yʼa tʼiiziga a ɗaana ɗuwo pay, yʼa tʼumɓe zaaɗayí wede yi moone eego, wo yʼa aahe ɓoozí yi tamma Raa. 26 Kane ɗoŋ pay geŋ an ziiɗa giggiraŋ wo an tamma Raa. Ti orgiso ɓaadaŋ adda kʼaddaŋ an di rootiyo, anʼde: «Aŋki kaye ay wulle sulɗi ɗoŋ ki kʼaane ki ki tiʼn roote ye!»

Waaku Lebi

(Matiye 9.9-13; Markus 2.13-17)

27 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa tʼuɗɗe wo yi wulle wede seɗɗu jibaaye sundí Lebi, yi-guune a ume naabadí yi seɗɗu jibaaye. Isa yi di ruute, yʼede: «Ki ni daani.» 28 Maŋ yoŋ yʼa tʼiiziga, sulɗizí pay yi dʼiili, wo yʼa yi diine. 29 Lebi yi dʼize omɓo ɓaadaŋ a ɓoozí a suma kʼIsa, i dʼede ɗoŋ seɗɗu jibaaye ɓaadaŋ wo ɗoŋ ti doolo toŋ ede, an di-guune omɓo ti kane kaŋ soo. 30 Kane Pariziyeŋ ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro a diinayaŋ an dʼorbe sun̰n̰i sun̰n̰i, an an di ruute a sanalliyagi kʼIsa, anʼde: «Ki moo me kun dʼomɓo wo kun di soɓo ti ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo me?» 31 Maŋ Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kane ɗoŋ waalin̰ an ki yʼ dehe ye wede daawiya me, wo i yi dehe ɗoŋ kʼeeni. 32 Nuŋ ni kʼiidoʼŋ waaku kane ɗoŋ ki diine ye, wo ɗe nʼiidoʼŋ waaku kane ɗoŋ kʼolɗiko kono an di-kime lekkiyadaŋ.»

Tondiyo a urzi lekkiyo onniyo muno daa kʼomɓo

(Matiye 9.14-15; Markus 2.18-20)

33 Kane Pariziyeŋ an i di ruute a Isa, anʼde: «Sanalliyagi ki Zaŋ ti ɗoŋ ki kaye, onniyo muno an di lekkiyo daa kʼomɓo wo an tondiyo Raa, wo kaciŋ kane sanalliyagá an dʼomɓo wo an di soɓo me.» 34 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun elkiyo miŋ ɗuwo ɗoŋ anʼni wiiko a tarnaape ki seeɗu, kun diʼn ise ki toogo an di lekke daa kʼomɓo ko, aame kule kʼere yoŋ a sirpadaŋ geŋ me? Aha, iŋkino ye! 35 Wo saŋ onniytagi an dʼaana, aame kule kʼere ti diinayaŋ an ti yʼumɓa maŋ. A onniytagi geŋ kane onniyo muno an di lekka daa kʼomɓo kollo.»

Sulɗi ɗoŋ mazzini ti ɗoŋ aware

(Matiye 9.16-17; Markus 2.21-22)

36 Isa yʼan di ruute ono ombiɗe en̰n̰o sey, yʼede: «Beehiye ye wenɗa yi sitte buuɗe kalle aware kono yʼa-tʼobbira ekki kalle mazzini me, para maŋ kalle wede aware ki ti yʼ zitto wo buuɗe kalle wede aware ki zittoʼŋ geŋ, ti kalle mazzini an ki tʼokkiƴa ye. 37 Wo beehiye ye wenɗa yi tʼeepe toote kʼin̰n̰i bin̰ wede oozige ɓotto adda riitile wede mazzini me, para maŋ toote wede oozige ɓotto geŋ yʼa-ɓatte riitile, toote a tʼoɓi siiɗo wo riitile a latte pây. 38 Ki too maŋ i dehu toote wede oozige ɓotto geŋ eepiyadí adda riitile wede aware. 39 Geŋ wede tuuku yi tʼiiɓe toote wede iine maŋ, toote wede oozige ɓotto geŋ yi ki yʼ dehe ye kono yʼa tʼeese: “Wede iine uŋse a jiire.”»

6

Isa ti onniyo ere ki puukiyo

(Matiye 12.1-8; Markus 2.23-28)

1 Onniyo soo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Isa yi doopiɗe tʼadda domɓi ɗoŋ ki geme ti sanalliyagí. Aame geŋ kane sanalliyagí an sattita geme, an tʼaɗɗuzu an tʼayɗu. 2 Kane Pariziyeŋ oŋgo an di ruute, anʼde: «Ki moo me kun dʼisiyo munɗa wede oogiradiŋ ti kʼele urzi kʼisiyo ye, a onniyo ere ki puukiyadiŋ te?» 3 Maŋ Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Ki kotto kun gire munɗa wede ti kaaga onniyo soo yode Dawut yʼize ti ɗoŋ a itadí, aame mosogo tiʼni ziiɗa geŋ me. 4 Yi-tʼiide adda Ɓoy Raa wede an ikkima ki golmodo, yʼa ziki mappa wede an i ele seɗeke a Raa, wo yode ti ɗoŋ a itadí an dʼiimi*. Wo Raa yʼan kʼize munɗa ye, ki too maŋ kane an kʼede ye urzi an dʼoomi me, oogiradiŋ tʼele urzi a ɗoŋ seɗeke ɗaŋŋal†.» 5 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, o dʼede urzi kʼisiyo munɗa wede aa addó i dehu ekkʼonniyo ere ki puukiyadiŋ te.»

Wedusu beezí unto

(Matiye 12.9-14; Markus 3.1-6)

6 A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi ti doolo maŋ, Isa yi-tʼiide adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, yʼa iise dooyiso ɗuwo. Adda ɓoy geŋ i dʼede wedusu soo iŋkino beezí wede kʼammade unto. 7 Kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, an dehu an tʼoone urzi an di sakiya Isa, kono kamo an di wolliyo koomadí, a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi a wede yi-tʼela beeko ko? 8 Wo yo Isa yi suune elkisadaŋ te, iŋkino maŋ yi di ruute a wede beezí unto geŋ, yʼede: «Kee ki tʼoozo, ki tʼôhor a ɗaana ɗuwo pay kino.» Maŋ wede yʼa tʼiiziga, yʼa tʼîhira a umayí gen̰n̰o. 9 Saŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nʼun diʼn tondo ɗo, oogiradiŋ tʼele urzi kʼisiyo ki moo me a onniyo ere ki puukiyadiŋ te? A wedusu ki-dʼise beehiye kunuŋ, ki-dʼise ulsu ko? Wedusu kʼa yʼutte kunuŋ, kʼa yi tʼîde ko?» 10 Aame geŋ kane ɗoŋ pay Isa yi diʼn wolliyo adda kʼedayaŋ, wo saŋ yi di ruute a wede geŋ, yʼede: «Beezá ki yʼonɗo.» Maŋ yʼa yʼunɗe, wo beezí a tʼikkima. 11 Wo kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ geŋ addaŋ a ûune ti kulkuwo, an di rootiyto ti tuddaŋ a munɗa wede an aane an i dʼise a tukkʼIsa geŋ me.

Beeriyo ɗoŋ zina kʼIsa

(Matiye 5.1; 10.1-4; Markus 3.13-19)

12 Aame geŋ saŋ Isa yʼa-gili kʼekki kesse kono yʼa tonde Raa, wo diɗɗo yʼa-tʼumpile pay ti tondiyo Raa. 13 Aame ume i tʼumpile maŋ, Isa yʼa wiike sanalliyagí, wo yi biire ti diinayaŋ ɗoŋ koomat makumu sire yʼanni wiike sundaŋ ɗoŋ zina. 14 Kane sumɓiyagaŋ: Simo wede Isa yʼa yi wiike sundí soo te Piyer, wo leemadí Andire; Zak, Zaŋ, Pilip, Bartelemi, 15 Matiye, Toma wo Zak ulo kʼAlpe; Simo wede an yi waaku wede addí wehini kono siiɗadí me; 16 Ziidas ulo ki Zak, wo Ziidas Iskariyot wede saŋ yʼa tʼowila Isa.

17 Saŋ maŋ tʼekki kesse Isa ti kane ɗoŋ yi biire an di ɗiigo ki bere wede ekki kesse gen̰n̰o batum, a ume wede sanalliyagí ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼugiye. A ume gen̰n̰o toŋ i dʼede ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an iido ti siiɗo Ziide pay, ti geeger Zeruzalem, wo ti geeger Tir ti Sidoŋ ɗoŋ a biza bar. 18 Kane an iido kono an dehu an di yʼolliga wo yʼan tʼele beeko a enɗanzaŋ. Wo kane ɗoŋ siitanɗani anʼni dabirsa geŋ, yʼan dʼele beeko. 19 Kane ɗoŋ duuru pay an dehu an di botte tudde kʼIsa, kono toogo i dʼaɗɗiya ti tuddí, an dʼooniyo beeko pay.

Uŋsuwo wo dabar

(Matiye 5.1-12)

20 Iŋkino maŋ Isa yʼa zibbe edayí kʼume sanalliyagí wo yʼa ruute, yʼede:

«Uŋsuwo a kune ɗoŋ un kʼede munɗa ye,

kono Moziko Raa todʼte ki kune.

21 Uŋsuwo a kune ɗoŋ aŋken̰n̰o mosogo tʼunni tôwwo,

kono saŋ maŋ omɓo tʼun diʼn pilɗey.

Uŋsuwo a kune ɗoŋ aŋken̰n̰o kun môolo,

kono saŋ maŋ kun di koobitey.

22 Uŋsuwo a kune aame ɗuwo an un olmiɗe, an unni koogire, an unni kalɗita wo an un rootiyto ono ɗoŋ ulpi a egguŋ, kono kun ziipe adduguŋ a nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o. 23 Aame sulɗi geŋ an iina maŋ, kune ulbuguŋ un iso uŋse wo kun olɗito uŋsuwo kʼawwa, kono munɗa wede Raa yi dehu yʼun tʼeley geŋ, yoŋ ɓaadaŋ yʼunni delliyo a kandaane. Geŋ iŋkino kay kane maawaŋ anʼni dibire nebiyagi ɗoŋ ti kaaga me.

24 Wo ɗe dabar a kune ɗoŋ bey,

kono uŋsuwaguŋ kun tʼuune baa.

25 Dabar a kune ɗoŋ aŋken̰n̰o omɓo tʼunni palɗa,

kono saŋ maŋ mosogo tʼun diʼn tʼîdey.

Dabar a kune ɗoŋ aŋken̰n̰o i koobiyto,

kono saŋ maŋ kun di lekkey adda môolo wo kun dʼôoley ti zumari a edaguŋ.

26 Dabar a kune aame ɗuwo pay an unni tamma maŋ, kono geŋ iŋkino kay kane maawaŋ an ize ti ɗoŋ an ti tʼisiyo tuddaŋ aa nebiyagi.»

Geyyiso ɗoŋ kʼaduguŋ

(Matiye 5.39-47)

27 «Wo nʼun di rooto a kune ɗoŋ i nʼollige: Kun geyyo kane ɗoŋ ti kune adu, kun an iso beehiye a ɗoŋ unnʼolmiɗe me. 28 Kun zaapo beeko a ɗoŋ unni duuɗiyo, wo kun tondo Raa kono ɗoŋ i rootiyto ono ulpi a tukki kune. 29 Aame wede yi ki diin̰e a toɓɓisadá ki bita maŋ, ki kama toɓɓisadá ere soo toŋ maŋ yʼa ki ti daan̰a. Aame wede yi tʼumɓe kallayá wede goole maŋ, ki-oolo kallayá wede n̰eŋku tʼadda toŋ yʼa tʼamɓo pây. 30 Wede tuuku yi tondiyo munɗa ti beezá maŋ, ki eelo, wo aame wede yi tʼumɓe munɗazá maŋ, ki yʼ tonda ye. 31 Munɗa wede kun dehu ɗuwo an un dʼise geŋ, a kane toŋ kun an iso iŋkino kay.

32 Aame kun geyyiso ɗoŋ unni geyyiso ɗaŋŋal maŋ, sunduguŋ ede ɗey ko? Ɗerec, ɗoŋ kʼolɗiko toŋ kane an geyyiso ɗoŋ anʼni geyyiso kay. 33 Wo aame kun isiyo beehiye a ɗoŋ unnʼisiyo beehiye ɗaŋŋal maŋ, sunduguŋ ede ɗey ko? Ɗerec, kane ɗoŋ kʼolɗiko batum toŋ an isiyo iŋkino kay. 34 Aame kun eliyo see a wede kun elkiyo yʼun yi kima ɗaŋŋalaŋ maŋ, geŋ sunduguŋ ede ɗey ko? Ɗerec, ɗoŋ kʼolɗiko toŋ kane an eliyo see a ɗoŋ kʼolɗiko ɗoŋ aana an yi kima. 35 Wo ki too maŋ kun geyyo kane ɗoŋ ti kune adu, kun an iso beehiye, kun an elo see me wo kun zaape adduguŋ eego ye aame an un ki yʼ gime ye toŋ maŋ. Iŋkino maŋ munɗa wede Raa yi dehu yʼun tʼeley geŋ yoŋ ɓaadaŋ, wo kun tʼisey in̰n̰i ki Raa goole a jiire pay. Ɗerec, yoŋ wede beehiye a ɗoŋ i ki rootiyo koɗuwo a yode ye, wo a ɗoŋ bundiɗi pây. 36 Kun tʼiso ɗoŋ i wolliyo sommagi ɗuwo, aakede Meeguguŋ Raa toŋ yi wolliyo sommagi ɗuwo.»

Ki ɗekke booro a tukki bakadá ye

(Matiye 5.48; 7.1-12; 15.14; 10.24-25; 7.3-5)

37 «Kun ɗekke booro a tukki wede tuuku toŋ maŋ ye, geŋ Raa toŋ yi ki ɗekka booro egguŋ ye. Kune ɗoŋ oŋgoŋ kun i seeɗa ti booro ye, geŋ booro Raa toŋ tʼun kiʼn seeɗa ye. Kun oyyo isiyo tambobino a wede tuuku toŋ maŋ, geŋ Raa toŋ yʼun tʼisa tambobino. 38 Kune a wede tuuku toŋ kun i elo, geŋ Raa toŋ yʼun tʼeela. Yʼun tʼeela ɓaadaŋ adda munɗaguŋ ɓoo, sokkiyo wo a pilɗita. Ɗerec, dooziyo ere kun dooziyo a ɗuwo gette, Raa toŋ yʼun ti dooza a kune iŋkino kay.»

39 Isa yʼan di ruute ono ombiɗe sey, yʼede: «Kun ollo, wede koosiyoʼŋ bakadí koosiyo yi yʼarkiɗe ko? Para maŋ sirwaŋ pay an di silɗiti adda kʼolɗe. 40 Sanallusu geŋ, yoŋ tʼekki wede dooyisadí ye, wo ɗe wede tuuku yi-duuye beehiye maŋ, yʼa tʼise aa wede dooyisadí. 41 Ki moo me ki wolliyo un̰umu wede adda kʼersa leemadá, wo undumu wede adda kʼersa kee, ki gi di yʼowwiyo ye me? 42 Ɗe mummino kʼa aane ki di roote a leemadá, kʼa tʼeese: “Leema ki nuŋ, kʼoolo nʼa di tʼamɓo un̰umu wede adda kʼersadá en̰n̰o”, wo undumu wede adda kʼersadá, kee batum ki ki yʼ wolliyo ye me? Kee wede biza sire sire, ki tʼamɓo undumu wede adda kʼersadá ɗoo, iŋkino kʼa wolla keren̰, saŋ kʼa tʼamɓa un̰umu wede adda kʼersa leemadá kollo.»

Undumu ti in̰n̰izí

(Matiye 12.33-37; 7.16-21)

43 «Undumu wede beehiyeʼŋ, in̰n̰i ulpi yi ki tʼehe ye, wo undumu wede ulsu toŋ, in̰n̰i beehiye yi ki tʼehe ye. 44 Undumu tuuku toŋ ki yʼ suune tʼurzi kʼin̰n̰izí. Geŋ iŋkino in̰n̰i tormo ki ki rakke ye ekkʼundumu kʼahimagi me, wo in̰n̰i kʼinda bin̰ ki ki rakke ye ekki woskani me. 45 Wedusu wede beehiyeʼŋ, beehiyko tʼettiyo ti sulɗi ɗoŋ beehiye yʼukume adda kʼaddí, wo wedusu wede ulsuʼŋ, munɗa ulsu yʼettiyo ti sulɗi ɗoŋ ulpi yʼukume adda kʼaddí. Ɗerec, munɗa wede wedusu yʼokumso adda kʼaddí gen̰n̰o aɗɗiya ti bizí me.»

Ɓoyɗi sire

(Matiye 7.24-27)

46 «Ki moo me kune kun di nʼ waaku “Galmeegey, Galmeegey”, wo kun ki tʼisiyo ye munɗa wede nʼun rootiyo me? 47 Wede tuuku yʼettiyo ki tuddó, yʼollige onamó wo yi sooru eego maŋ, nuŋ nʼun di roote yoŋ geŋ yi deeƴiso aa wee wee. 48 Yode geŋ yi deeƴiso aa wede yʼoozige ɓoy. Yoŋ geŋ yi dʼittiba olɗe sohuru wo ita ɓoy yʼa di ziipe eego paŋgiragi. Kuyyo ti gilo wo ooye yʼa ûune i palɗita waawiye. Bormo gette tʼa ŋiiƴa ɓoy gen̰n̰o wo toŋ maŋ yʼa kʼiddira ye, kono ɓoy geŋ oozigayí koɗuwo. 49 Wo ɗe wede yʼollige onamó wo yi ki sooru eego ye maŋ, yoŋ geŋ yi deeƴiso aa wede yʼa tʼiiziga ɓoy a siiɗo daa ki zaapu kʼita ɓoy. Ooye yʼa ûune i palɗita waawiye. Bormo gette tʼa ŋiiƴa ɓoy gen̰n̰o, wo a kaamiki ɓoy a ruuge, a n̰ulile pay.»

7

Zaapu kʼadde ki goole kʼasigiryagi

(Matiye 8.5-13; Zaŋ 4.46-54)

1 Aame Isa onamí a ɗoŋ duuru yʼa tiʼn ɗiŋge pay maŋ, yʼa tʼiiziga yʼa iŋgile geeger Kapernayim. 2 A ume geŋ i dʼede goole kʼasigiryagi meeda ki Romeŋ, yoŋ i-dʼede wede naabo yi yʼ giyye ɓaadaŋ wo yi-tʼiire eeni yʼunto. 3 Aame goole kʼasigiryagi geŋ yʼilliga taaya kʼIsa maŋ, yi dʼigibe ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi miibi ki tukki yode, an i-dʼoɓo bey kono yʼa ette yʼa uttey wede naabadí. 4 Kane deero geŋ an iiney a sirpa kʼIsa maŋ, an i-dʼiise oɓe bey an koɗɗime, anʼde: «Wede eŋ, yʼîide kee kʼa ette kʼa di yʼ noogey, 5 kono yoŋ geŋ siiɗadey yi ti giyye, wo ɓoy wede in di dooyiso toŋ ay iiziga yode.» 6 Iŋkino maŋ Isa an di giƴƴe ti kane kaŋ soo, an dʼiŋgile. Aame yoŋ yʼiiney goppoŋ ti ɓoy maŋ, goole kʼasigiryagi meeda yi dʼigibe laŋziyagi, an i-di ruute, anʼde: «Goolayey yʼede: Galmeeʼki nuŋ, kee ki naate ye, kono nuŋ ni kʼîide ye kʼa ette ki ɓoozó me. 7 Geŋ kono kʼiŋkino ni wulle tuddó maŋ, nuŋ batum o kʼede urzi nʼa kʼette ki tuddá ye. Wo tiŋ geŋ miŋ ki rooto munɗa soo kono wede naabadó yʼa tʼoone bee. 8 Iŋkino nuŋ batum nʼottilso a ɗoŋ deero tʼeedó, wo i dʼede asigiryagi ɗoŋ nuŋ goole tʼeedaŋ. Aame ni rootiyo a wede soo: “Kʼodo!” maŋ, geŋ yi dʼeŋgilso. Aame ni rootiyo a wede doolo: “Kʼedi!” maŋ, geŋ yi dʼettiyo. Wo aame ni rootiyo a ɓulayó: “Naabo ette ki-tʼiso!” maŋ, geŋ yi-ti tʼisiyo.» 9 Aame Isa yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, yʼa ziiɗa giggirí kono yode geŋ me, wo yʼa-gime ki tukki ɗoŋ duuru ɗoŋ i yi daaniya, yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, nʼun di rooto: Adda siiɗo kʼIzirayel batum toŋ, ni kʼuune ye wede a zaape addí a Raa aa yode kino eŋ me.» 10 Wo kane ɗoŋ zina an di-gime ki ɓoy, an iide maŋ an yʼuuney wede naabo yʼuune bee.

Balɗiya kʼulo obulsu ki mandaayawa

11 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa iŋgile ki geeger sundutú Nayin, sanalliyagí ti ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an di yʼ daaniya. 12 Aame yʼiiney goppoŋ ki biza bumɓu ki geeger gettiyo maŋ, an a-tʼikkima ti ɗuwo an tʼette ottibe nuune kʼulo obulsu ki mandaayawa yoŋ soo ɗaŋŋal yʼinda. Wo ɗoŋ ɓaadaŋ ti geeger gette a itatú. 13 Aame Galmeega yi wulle erewo gettiyo maŋ, i di tʼize sommagi, wo yi di ruute, yʼede: «Koŋ mʼanna, mʼôole ye.» 14 Saŋ yʼa dʼiide goppoŋ ki sirpa saŋgali yʼa-butte, maŋ ɗoŋ i sarkiya an tʼîhira, wo Isa yʼa ruute, yʼede: «Ulo ki nuŋ nʼa di rooto, ki tʼonno!» 15 Maŋ wede inda yʼa tʼiizi, yʼa-guune, yʼa iise rootiyto, wo Isa yi di yʼele a meedí. 16 Kane ɗoŋ pay orgiso tʼanni ziiɗa, wo an tamma Raa, anʼde: «I uɗɗo nebi goole a diinayiŋ, wo Raa yʼukko noogiyo ɗoŋzí!» 17 Wo a munɗa wede Isa yʼize geŋ, rabiladí a-tiipe adda siiɗo Ziide pay, wo ti siiɗiyagi pay ɗoŋ i ti ɗuule.

Ɗoŋ zina ki Zaŋ Batis

(Matiye 11.2-6)

18 A sulɗi ɗoŋ pay ize geŋ, a goolayaŋ Zaŋ Batis sanalliyagí an i-di tʼîide taaya. Maŋ yoŋ yi wiike ɗoŋ sire ti diinayaŋ, 19 wo yʼan igibe ki tukki Galmeega kono an ti yʼ tondo: «Kee miŋ Almasi Raa yi biire, saŋ a etto ko? Kunuŋ ay di dello wede doolo ko?» 20 Aame an iiney a sirpa kʼIsa maŋ, an i-di ruute, anʼde: «Kaye Zaŋ Batis yʼaynʼigibo kono ay ki ti tonde: “Kee miŋ Almasi Raa yi biire, saŋ a etto ko? Kunuŋ ay di dello wede doolo ko?”» 21 A ume geŋ miŋ Isa yʼan dʼele beeko a ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ, ɗoŋ kesiyagaŋ soo soo, wo ɗoŋ an dʼede siitanɗani a eedaŋ, wo koŋzayi ɓaadaŋ edayaŋ yʼan diʼn ihinte. 22 Saŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kunʼdo a Zaŋ, kun i-tʼôodoy taaya a munɗa wede kun wulle wo kun illiga eŋ me: Koŋzayi an di wolliyo keren̰, ɗoŋ jekese an sooru beehiye, ɗoŋ bitiɗe an tʼize kamilen̰, duŋgiyagi an dʼollige, ɗoŋ unto an di bilɗe, wo Rabila Majjaanawa an an gizite a ɗoŋ an kʼede munɗa ye*. 23 Wo uŋsuwo a wede yʼa ziiɗa zakiɗi kono nuuno bini ɗaŋgu!»

Rootiyo kʼIsa a tukki Zaŋ Batis

(Matiye 11.7-11)

24 Ɗoŋ zina ki Zaŋ Batis an tʼiŋgile maŋ, saŋ Isa yʼa iise rootiyto a ɗoŋ duuru a tukki Zaŋ, yʼede: «Kun iide kʼadda balɗa wolliyo ki moo me? Ki wedusu wede aa alala ere maaye yi tʼagisa gettiyo ko? Aha! 25 Ɗe iŋkino kun iide wolliyo ki moo me? Ki wedusu yi tʼusse kallagi majjanɗani ko? Wo ɗe kane ɗoŋ ossiyo kallagi majjanɗani wo an lekkiyo togos geŋ, an lekkiyo adda ɓoyɗi mozagi. 26 Ɗe kun iide wolliyo ki moo me? Ki nebi ko? Eyye, wo kun ollo nʼun di rooto, yoŋ geŋ yi jiire nebi sey. 27 Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki Zaŋ, anʼde:

“Kun ollo, nuŋ nʼa tʼigiba wede zindó yʼa ooguma ki poone ti kee,

yʼa di tʼokkimey urzizá†.”»

28 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Kun ollo, nʼun di rooto, ti diine ɗuwo ɗoŋ pay erayi an ehe geŋ, wede aase goole a ceere Zaŋ umbo. Wo iŋkino toŋ maŋ, wede yoŋ n̰eŋku a jiire adda Moziko Raa geŋ, yoŋ goole yi jiire Zaŋ. 29 Kane ɗoŋ pay ti ɗoŋ seɗɗu jibaaye batum toŋ an di yʼilliga, an di zuune Raa yoŋ ki diine, maŋ an dʼiyye Zaŋ yʼa tiʼn zuyye batem. 30 Wo kane Pariziyeŋ ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an di giigira munɗa wede Raa yi dehu yʼaase a kane me, maŋ an di-tuuge Zaŋ yʼa tiʼn suyye batem me.»

31 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ nʼa tʼeese kane aa wee wee? An deeƴiso aa wee wee? 32 Kane an deeƴiso aa in̰n̰i an ti guune a bere ɗoŋ duuru, an di waakutu eebaŋ, an dʼeesiyo: “Kaye ay un di biiha siraro toŋ maŋ, kun ki dʼimmira ye! Ay un dʼûure ôoro kʼunto toŋ maŋ, kun ki dʼîile ye!”

33 Iŋkino Zaŋ Batis yʼiina geŋ, yi kʼomɓo mappa ye, toote kʼin̰n̰i bin̰ yi kʼiiɓe ye, wo kun di rootiyo, kunʼde: “Yoŋ i-dʼede siitan a eedí.” 34 Wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiina maŋ ni dʼomɓo ni soɓo, wo kun di rootiyo, kunʼde: “Kun wollo, wede eŋ yʼelkiyo miŋ a omɓo ti soɓo toote kʼin̰n̰i bin̰ ɗaŋŋal, yoŋ laŋze ki ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo ti ɗoŋ kʼolɗiko oŋgo.” 35 Wo Raaʼŋ suuniyo kʼono ere i dʼede, ɗuwo an ti zuune todʼte ki diine tʼurzi kʼin̰n̰izí pay.»

Isa ti erewo tʼisiyo olɗiko

36 I dʼede wede soo iŋkino yoŋ Pariziyeŋ, yʼa wiike Isa yʼa oomey di yode. Isa yʼa tʼiide di wede gen̰n̰o wo an di-guune an dʼoomi. 37 I dʼede adda geeger gette, erewo sundutú ti môolo kʼisiyo kʼolɗiko. Aame tʼilliga Isa an ti guune omɓo di wede Pariziyeŋ gen̰n̰o maŋ, ti dʼumɓo ulo diŋgile an ikkima ki mokkolo sundutú albaatir, adda egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse. 38 Ti-tʼiide dar kʼIsa a ume zoŋɗí wo tʼa iise môolo, zoŋɗí tʼa tiʼn zuyye ti zumartú, tʼa tiʼn zippite tʼilaltú, ti-dʼize puuc a zoŋɗí i-kaza ottilsatú ɓaadaŋ a yoŋ me, wo ti di ƴirgite egey geŋ a zoŋɗí. 39 Aame yo Pariziyeŋ wede i wiike Isa yi wulle iŋkino maŋ, yʼa ruute tʼadda kʼaddí, yʼede: «Aame wede eŋ yoŋ nebi ki kotto maŋ, yʼa ti suune erewo ere i yʼ butte gettiŋ wee te, todʼte ere an amɓu sundutú kʼisiyo kʼolɗiko.» 40 Iŋkino Isa yʼa tʼihina bizí, yi di ruute a Pariziyeŋ, yʼede: «Simo, nuŋ oo ede ono nʼa di roote.» Maŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Wede dooyiso, ki rooto.» 41 Isa yʼa ruute, yʼede: «I dʼede ɗoŋ sire, an i di kime soŋko ki wede yʼan ele see. Wede soŋ yi di-kime tamma meeda paat, wo soŋ tamma ada paat. 42 Aakede kane an kʼiine kamatú ye geŋ, wede yʼan dʼize beeko, sirwaŋ pay seezaŋ yʼan di yʼîide. Kane ɗoŋ sire geŋ, wede a yi geyye a di ceere tuuku me?» 43 Simo yi diʼn gime onamí, yʼede: «A elkiyadó maŋ, yi ize beeko a wede seezí ɓaadaŋ a jiire wo yi-di yʼîide gen̰n̰o.» Isa yi di ruute, yʼede: «Ono geŋ ki tiʼn ɗikke ɗerec.»

44 Maŋ Isa yʼa-gime ki tukkʼerewo gettiyo, wo yi di ruute a Simo, yʼede: «Erewo ette ki ti wolliyo ɗeʼŋ? Nuŋ ni-tʼiido adda ɓoozá wo ahu toŋ kʼo kʼeele ye kʼopilso zoŋɗó me, wo ɗe todʼ tʼo tʼupile zoŋɗó ti zumartú wo tʼa zippite tʼilaltú. 45 Kee ki ki nʼ ziiɗa yop kʼo kʼize puuc a toɓɓisadó ye, wo ɗe todʼte tʼume nʼiina geŋ miŋ, ti kʼiili ye kʼisiyo puuc a zoŋɗó me. 46 Kee egey kʼin̰n̰i kʼolibiye a eedó kʼo ki ƴirge ye, wo todʼ tʼo di ƴirgite egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse a zoŋɗó. 47 Kono kamo nʼa di rooto: geyyiso ere ɓaadaŋ tʼize gette i-kaza tʼolɗikatú ere ɓaadaŋ, todʼ tʼuune tambobino. Wo a wede ooniyo tambobino kʼolɗikadí baata geŋ, yi geyyiso toŋ baata kay.» 48 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute a erewo, yʼede: «Olɗikadí ni tʼize tambobino.» 49 Kane ɗoŋ i-guune omɓo ti yodeʼŋ, wede soŋ yi dʼelkiyo adda kʼaddí kʼaddí, anʼde: «Ita ɗoŋ kino eŋ miŋ ti too me, isiyo tambobino kʼolɗiko toŋ yi dʼaaniya me?» 50 Wo Isa yi di ruute a erewo, yʼede: «Kono koŋ mi ziipe addí a nuŋ geŋ, mʼutte mʼaaho ti toose.»

8

Erayi ɗoŋ i daaniya Isa

1 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa tʼiiziga, yi dʼettiyo geeger ti geeger wo ille ti ille, yi kazita Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa. Kane sanalliyagiɗoŋ koomat makumu sire geŋ a itadí, 2 ti erayi miibi ɗoŋ yʼan ilmito siitanɗani wo yʼan dʼelo beeko a enɗanzaŋ. Kane erayi geŋ Mariyam ere an ti waaku Mariyam ti siiɗo Magdalla, tode ere yi dʼilmo siitanɗani sarat tʼettú, 3 Zane ere ki Kuuza wede i ƴeeriyo ɓoy ki mozigo Erod, Suuzan wo erayi ɗoŋ ti doolo toŋ ede ɓaadaŋ, kane geŋ an di noogiyo Isa ti sanalliyagí ti beezaŋ.

Ono ombiɗe tʼurzi wede korso

(Matiye 13.1-9; Markus 4.1-9)

4 Ti geeger ere tuuku toŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼiide tukkʼIsa, an di-tʼugiye. Maŋ yʼan diʼn duuye tʼono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: 5 «I dʼede wedusu soo iŋkino yi tʼiide korso buzuní kʼadda doomizí. Aame yi sakkisa geŋ, buzu oŋgoŋ a-zilɗiti a urzi, ɗuwo an aa tʼin̰ƴilse wo emɓi an aa di tiɓɓe. 6 Buzu oŋgoŋ soŋ a-zilɗiti a ume tʼaddaʼŋ paŋgiragi. Kane geŋ i tʼuɗɗe maŋ, a biiha kono kuyyo umbo. 7 Ɗoŋ soŋ a-zilɗiti adda kʼahimagi, kane geŋ a tʼuɗɗe wo ahimagi an iiziga maŋ, an diʼn ippe. 8 Ɗoŋ oŋgoŋ soŋ a-zilɗiti a siiɗo ere beehiye, kane geŋ a tʼuɗɗe, an dʼihira wo an dʼehe: ulo muduso soo yʼa ehe in̰n̰i meeda meeda.» Maŋ Isa yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!»

Ooɗibe kʼita a urzi kʼono ombiɗe

(Matiye 13.10-23; Markus 4.10-20)

9 Kane sanalliyagi kʼIsa an di yʼ tunde, anʼde: «Ono ombiɗe geŋ i-kaza moo me?» 10 Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «A kuneʼŋ Raa yʼun ele suuniyo ki sulɗi ɗoŋ ombiɗe ki Moziko Raa te, wo a ɗoŋ oŋgoŋ sulɗi geŋ an an rootiytoʼŋ tʼono ombiɗe. Iŋkino kaneʼŋ an di wolliyo, wo munɗa an ki yʼ wolliyo ye, an dʼollige, wo ono itadaŋ an ki ti suuniyo ye.

11 Kun ollo, ette ita kʼono ombiɗe: Buzu geŋ, i-kaza ono Raa. 12 Buzu wede i zilɗiti a biza kʼurzi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa. Saŋ Meeda siitanɗani tʼettiyo, ono Raa tʼadda kʼaddaŋ ti tʼoɗɗipe kono an ki ti zaape addaŋ a Raa wo an ki tʼoone uttiyo ye. 13 Buzu wede i zilɗiti a ume wede tʼadda paŋgiragi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, kesiko an diʼn seeɗu tʼulbe uŋse. Wo ɗe ono sottadaŋ ti ki ti ɗeegu adda kʼaddaŋ ye, an di zaapu addaŋ ki peeɗo booloŋ, wo aame i aaniya naamiya munɗa maŋ, urzi zaapu kʼaddaŋ a Raa an dʼooliyo. 14 Buzu wede i zilɗiti adda kʼahimagi geŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa, wo ɗe saŋ elkisito, dehutu kʼurzi maala wo uŋsuwo lekkiyo duniya i ceeriyo eedaŋ. Iŋkino an ki dʼohire ye a urzi Raa me. 15 Ki ɗaŋgu buzu wede i zilɗiti a siiɗo ere beehiyeʼŋ, i-kaza ɗuwo ɗoŋ ollige ono Raa tʼadde tasse wo beehiye. Ono Raa an diʼn boohiyo, an seeɗu zakiɗi an dʼohire a urzi Raa, an aa dʼooniyo eebaŋ ti doolo.»

Ono ombiɗe a tukki pitila

(Markus 4.21-25)

16 «Wenɗa soo toŋ yʼa tʼoyye pitila kono yʼa-tʼossibe bogoro, ise yi-ti tʼele a ita kʼoŋgali umbo. Ki too maŋ yʼa doɗɗe tʼawwa kono ɗoŋ ette kʼadda biino an di wolle toore. 17 Sulɗi ɗoŋ pay ombiɗeʼŋ, saŋ onniyo soo a tʼooɗiba ita, wo ono ɗoŋ i ki dehu ɗuwo an kʼolliga ye geŋ, saŋ onniyo soo an diʼn olliga, a tʼaɗɗa a toore. 18 Iŋkino maŋ kun koona mentikagi a urzi kʼollige geŋ me. Ɗerec, a wede i-dʼedeʼŋ, an i-tʼeela tʼeego, wo ɗe a wede i-kʼede ye geŋ, munɗazí wede booloŋ yʼelkiyo yi tʼoona toŋ, an i-tʼamɓa.»

MekkʼIsa ti zemɓadí

(Matiye 12.46-50; Markus 3.31-35)

19 MekkʼIsa ti zemɓadí an tʼiide an di yʼ tʼooney, wo kane an kʼaane ettiyo kʼume yode ye kono ɗuwo ɓaadaŋ. 20 Ɗuwo an i-di ruute a Isa, anʼde: «Meedá ti zemɓadá kane ti paate, an dehu an ki ti wolle.» 21 Wo ɗe Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Meedó ti zemɓadó, kane ɗoŋ ollige ono Raa wo an sooru eego.»

Isa toogo i jiire maaye ɓaadaŋ

(Matiye 8.18,23-27; Markus 4.35-41)

22 Onniyo soo Isa ti sanalliyagí an di gili adda tooko, maŋ yʼan di ruute, yʼede: «In ti doopoʼŋ ti dar bar* ti nee.» Wo kane an dʼiŋgile. 23 Aame an doopiɗe geŋ, Isa yʼa udige kuy. A kaamiki, i dʼiiziga maaye ɓaadaŋ adda bar, tooko i tʼôoniyo tʼahu, an tʼize oon̰e kono tʼan di tiʼn sooyiso. 24 Kane sanalliyagi an a dʼiide sirpadí, an di yʼinne kaŋ ɗollite, anʼde: «Wede dooyisadey, wede dooyisadey, kine in tʼunto!» Maŋ Isa yʼa tʼinne, yʼan iɗɗise maaye ti ahu ɗoŋ i kolzite ɓaadaŋ geŋ me, wo a kaamiki maaye yʼa ziiɗa, ahu an tʼudige ɗeɗɗek. 25 Saŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ki moo me kun ki zaapu adduguŋ a nuuno ye me?» Wo kane orgiso tʼanni ziiɗa, an ziiɗa giggiraŋ wo an di rootiyto tuddaŋ, anʼde: «Yode eŋ moo wede me, kono yi di rootiyo a maaye ti ahu toŋ an dʼollige onamí me!»

Eliyo beeko a wede i-dʼede siitanɗani a eedí

(Matiye 8.28-34; Markus 5.1-20)

26 Saŋ Isa ti sanalliyagí an dʼiiney a siiɗo Gadara, todʼte ti dar bar ti nee a ɗaana siiɗo Galile. 27 Aame Isa yi ɗeegu ti tooko geŋ, i dʼiide wedusu iŋkino ti geeger gettiyo, yʼiideʼŋ yʼa yʼikkima. Yo wede geŋ i-dʼede siitanɗani a eedí, ti kaagine yi kʼossiyo kallagi ye, wo yi ki lekkiyo a ɓoy ye, lekkiyadí adda diine muuziyagi. 28 Aame yi wulle Isa maŋ, yʼa iise ɗollite, yʼa iire zoŋɗí wo yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Ki dehu moo a tukki nuŋ me, Isa Ulo ki Raa goole a jiire pay? Ni ki tondiyo, ki ni dabire ye.» 29 Yi ruute iŋkino kono Isa yi ruute siitan: «Mi tʼaɗɗo ti tukki yode me!» Siitan gette taŋ ɓaadaŋ ti-ti yʼ seɗɗiyo a siiɗo. Iŋkino maŋ beyɗí an di kettiso ti ziŋziri wo zoŋɗí an tʼeliyo adda poole, kono yʼa-koone umayí soo, toŋ umbo yi-ti damɓu, siitan tʼa-di dʼeŋgilso kʼadda balɗa. 30 Isa yʼa yi tunde, yʼede: «Kee sundá wee wee?» Wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Nuŋ sundó Ɗoŋ Duuru.» Yi rootiyo iŋkino kono siitanɗani a eedí ɓaadaŋ. 31 Wo kane siitanɗani an i dʼoɓe bey a Isa, kono yʼan gi di roote an ki dʼeŋgile kʼadda kʼolɗe wede aakede bulɗume ye.

32 A ume geŋ i dʼede torɗo meeda ki kinzir an elso ekki kesse. Kane siitanɗani an i dʼoɓe bey a Isa kono yʼan tʼele urzi an tʼette adda kinzirɗari gen̰n̰o, maŋ yʼan dʼiyye. 33 Iŋkino siitanɗani tʼekki wede geŋ an tʼuɗɗe, an tʼiide adda kinzirɗari. Wo torɗo gette tʼawwa tʼekki kesse tʼa zide okko, kinzirɗari an tʼiɓi adda bar, an tʼinda adda kʼahu.

34 Aame kane ɗoŋ kʼelso an wulle munɗa wede ize gen̰n̰o maŋ, an dʼukke wo an an tʼîide taaya a ɗoŋ adda geeger wo a ɗoŋ i lekkiyto a domɓi pây. 35 Ɗuwo geŋ an tʼuɗɗito wolliso ki munɗa wede ize. An iina a sirpa kʼIsa maŋ, an yʼuuna wede i ede siitanɗani a eedí wo an tʼuɗɗe geŋ, yoŋ yi-guune a ume zoŋ kʼIsa, yi tʼusse kalle wo eedí tʼiido. Iŋkino kane geŋ orgiso tʼanni ziiɗa. 36 Kane ɗoŋ i wulle munɗa wede ize, an an tʼîide taaya kaŋ mummino wede i-dʼede siitanɗani a eedí yʼa yʼutte me. 37 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ siiɗo pay an i-di ruute a Isa ti siiɗadaŋ yʼa eŋgile, kono orgiso tiʼni ziiɗa ɓaadaŋ. Maŋ Isa yi-ti gili adda tooko, yʼa eŋgile.

38 Wede i ede siitanɗani a eedí wo an tʼuɗɗe geŋ, yi tondiyo Isa kono yʼa lekke ti yode, wo Isa yʼa yʼigibe, yʼede: 39 «Ki-kama di kee wo kʼan tʼôodoy taaya a sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼize a kee geŋ me.» Maŋ wede yʼa-gime, yʼan di-gizite a ɗoŋ geeger sulɗi ɗoŋ pay Isa yi ize a yode geŋ me.

Eliyo beeko a erewo wo balɗiya kʼuto Zayiris

(Matiye 9.18-26; Markus 5.21-43)

40 Isa yi-gimo ti dar bar tʼinno maŋ, ɗoŋ duuru an di yʼ ziiɗa bey sire kono kane pay an yi delliyo. 41 Aame geŋ i dʼiina wedusu sundí Zayiris, yoŋ goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. Yʼa iido, yʼa iire a zoŋ kʼIsa wo yi-dʼoɓe bey yʼa ette di yode, 42 kono i-dʼede utí tiŋ soo ɗaŋŋal, ozzinatú ette suma koomat makumu sire, tuddutú eeni tʼunto.

Aame Isa yʼette di yode geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an di yʼ ŋaƴƴu tʼen̰n̰o tʼen̰n̰o. 43 Ti diine ɗoŋ duuru i dʼede erewo soo iŋkino ti dabirsa, puuzo oɓite tʼitatú îide ozzine koomat makumu sire. Beytú tʼa zikkuwe pay a ɗoŋ daawiya, wo umbo wenɗa soo toŋ yi ki ti diiwe ye. 44 Todʼ ti-tʼiide ti dar kʼIsa, tʼa-butte bize kallayí. A kaamiki yip oɓite puuzo a îhira. 45 Isa yʼa tunde, yʼede: «Wee wee i ni butte me?» Kane pay an di ruute, anʼde: «Nuuno ye, nuuno ye.» Maŋ Piyer yʼa ruute, yʼede: «Wede dooyisadey, kee ɗuwo an ki ŋaƴƴu tʼen̰n̰o tʼen̰n̰o.» 46 Wo ɗe Isa yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec, nuŋ wenɗa yi ni butte, kono nʼa uwwe toogo a uɗɗe ti tuddó.» 47 Erewo tʼuwwe maŋ Isa yi ti zuune, iŋkino to tʼa iire zoŋɗí ti ŋoŋŋirso burbur. A ɗaana ɗoŋ duuru geŋ ti di tʼîide taaya, ki moo me ti yʼ butte wo mummino a kaamiki tʼa uune bee me. 48 Wo ɗe Isa yi di ruute, yʼede: «Uto ki nuŋ, kono koŋ mi ziipe addí a nuuno geŋ, mʼutte mʼaaho ti toose.»

49 Aame Isa yʼa ti rootiyto iŋkino geŋ, wede zina yʼokko ti di goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, wo yi di ruute a Zayiris, yʼede: «Utá tʼa tʼihe, kee ki yʼ naate ye baa wede dooyiso me.» 50 Wo ono geŋ Isa yiʼn illiga, maŋ yi di ruute a Zayiris, yʼede: «Kee kʼorgiɗe ye, ki zaapo addá a nuuno ɗaŋŋal, utá tʼutta.» 51 Aame an iiney adda ɓoy ki Zayiris maŋ, a ɗoŋ duuru pay Isa yʼan di-tuuge kʼettiyo kʼadda biino me, iide ti yode kane Piyer, Zaŋ, Zak wo meekʼuto ti mekkʼuto ɗaŋŋal. 52 Kane ɗuwo pay an ɗollite môolo ɗaŋkar kono kʼuto. Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun ôole ye. Todʼ ti kʼinda ye, ti moone moone.» 53 Wo kane an di yʼokko maade kono an zuune todʼ tʼinda me. 54 Wo yo Isa geŋ yi ziiɗa beytú, yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Uto ki nuŋ, mi tʼonno!» 55 A kaamiki undutú tʼa gimo wo tʼa tʼiiziga. Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun i eelo omɓo.» 56 Kane maawutú an ziiɗa giggiraŋ, wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «A wenɗa soo toŋ kun i roota ye a munɗa wede ize eŋ me.»

9

Agisa ki sanalliyagi kane koomat makumu sire

(Matiye 10.1-9,11-14; Markus 6.6-13)

1 Isa yʼa-wiike sanalliyagi kane koomat makumu sire, yʼan dʼele toogo wo urzi ki lommite siitanɗani ɗoŋ pay an tʼooney a ɗaanadaŋ, wo kʼeliyo beeko a enɗani ɗuwo. 2 Saŋ maŋ yʼan igibe kazita kʼurzi Moziko Raa wo kʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni, 3 wo yʼan di ruute, yʼede: «Ki torguwaguŋ munɗa a beyguŋ kun amɓa ye, ise dalka, ise eese, ise munɗa kʼomɓo, ise soŋko, ise wede tuuku toŋ kalle ki sirwe yʼamɓa ye. 4 Aame kun tʼiidey adda ɓoy tuuku wo an unni ziiɗey maŋ, kun di lekkoy aŋgen̰n̰o bini eŋgilsaguŋ tʼume gen̰n̰o. 5 Aame tuuku ɗuwo an un kiʼn ziiɗey ye maŋ, a eŋgilsaguŋ ti geeger gette, odde zoŋguŋ toŋ kun a ti tottigoy, geŋ i-kaza Raa ulbí uŋse ye ti kane me.» 6 Iŋkino kane sanalliyagi an dʼiŋgile, an dʼettiyo ille ti ille, an di kazita Rabila Majjaanawa wo an dʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni a ume tuuku toŋ maŋ.

Erod ulbí i ooɗiyo kono suma kʼIsa ti môolo

(Matiye 14.1-2; Markus 6.14-16)

7 Erod yoŋ wede goole yi dokkiyo siiɗo Galile, yʼa illiga taaya ki sulɗi ɗoŋ pay isiyto geŋ me. Wo munɗa yʼa roote yi ki suune ye, kono ɗoŋ oŋgoŋ anʼde: «Zaŋ Batis yi bilɗo ti diine ɗoŋ unto me.» 8 Oŋgo anʼde: «I gimo ki siiɗo nebi Eli.» Oŋgo soŋ anʼde: «I bilɗo nebi soo ti diine nebiyagi ɗoŋ ti kaaga.» 9 Wo Erod yʼa ruute yʼede: «Zaŋ miŋ nuŋ batum nʼan di ruute a asigiryagi an di-ɗikke tʼeedí me. Wo ɗe wede geŋ miŋ tuuku me, ɗoo miŋ ni dʼollige yi dʼisiyto sulɗi pay geŋ me?» Wo yi dehu urzi Isa yʼa-ti yʼ wolle.

Eliyo kʼomɓo a kuuli dupu paat

(Matiye 14.13-21; Markus 6.30-44)

10 Kane ɗoŋ zina kʼIsa an ti gimo maŋ, an i-di tʼîide taaya a naabo pay ere an izo. Maŋ yʼa tiʼn wiike an dʼiŋgile ti yode, an tʼirga siidaŋ goppoŋ ti geeger an ti waaku Betsayda. 11 Wo kane ɗoŋ duuru, umayí an di yʼilliga wo an diʼn diine. Aame ɗuwo an iina maŋ, Isa yʼanni ziiɗa bey sire, yʼan di gizite urzi Moziko Raa, wo a ɗoŋ i dehu beeko tuddaŋ yʼan dʼele beeko.

12 Peeɗo tʼette kʼooriyo maŋ, kane sanalliyagi koomat makumu sire, an a dʼiide sirpa kʼIsa wo an i di ruute, anʼde: «Ɗoŋ duuru eŋ kiʼn agiba, an tʼette kʼadda kʼilliyagi ti ɓoyɗi ɗoŋ doome go-goppoŋ en̰n̰o, kono an di tʼooney ume moone ti omɓo, kono kine eŋ adda balɗa.» 13 Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «Omɓo an eelo kune batum.» Maŋ kane an di ruute, anʼde: «Kaye ay dʼede miŋ mappa paat wo puuni sire ɗaŋŋal, koo ki dehu kaye batum ay dʼette ay dʼowilo omɓo a ɗoŋ duuru pay en̰n̰o maŋ.» 14 An ruute iŋkino kono kane ɗoŋ duuru an tʼîde kuuli suma dupu paat.

Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Ɗuwo eŋ kun tiʼn konɗita kaŋ ogiysito ada paat, paat.» 15 Kane sanalliyagi an tʼize aa yʼan ruute, an tiʼn gunɗite pay. 16 Isa yʼa-ziki mappa paat ti puuni sire gen̰n̰o, yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa ki kandaane yʼa ruute koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette. Maŋ mappa ti puuni yʼa ɓurkite, yʼan dʼele a sanalliyagi kono an an di-dokkiɗa a ɗoŋ duuru gen̰n̰o. 17 Kane pay geŋ an dʼiimi wo an dʼisse. Wo omɓo ere uupite sanalliyagi an ti-tusse, a îide dappa koomat makumu sire.

Isa miŋ yoŋ wee wee?

(Matiye 16.13-21; Markus 8.27-31)

18 Onniyo soo Isa yʼa tʼirga siidí ti sanalliyagi, yi tondiyo Raa. Aame geŋ yʼanni tunde, yʼede: «Ɗoŋ duuru an rootiyo nuŋ wee wee?» 19 Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ɗoŋ soŋ anʼde kee Zaŋ Batis, ɗoŋ oŋgo anʼde kee nebi Eli, wo ɗoŋ oŋgo soŋ anʼde kee nebi ti diine nebiyagi ɗoŋ ti kaaga i bilɗo me.» 20 Wo yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe kune me, kunʼde nuŋ wee wee?» Piyer yi diʼn gime onamí, yʼede: «Kee Almasi Raa yi biire.»

21 Maŋ Isa yʼan dʼundirɗe kono ono geŋ a wenɗa soo toŋ anʼni ki roota ye. 22 Wo yʼa ruute sey, yʼede: «Geŋ ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, i dehu nʼa dabirey ɓaadaŋ. Ɗoŋ i dokkiyo ɗoŋziŋ, deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro pây an di nʼ kiigirey, ɗuwo an di nʼ seeɗey an di nʼ tʼîdey, wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti nʼ balɗey.»

Urzi daaniya kʼIsa

(Matiye 16.24-28; Markus 8.34–9.1)

23 Saŋ maŋ Isa yʼan di ruute a ɗoŋ pay, yʼede: «Wede yi dehu yʼa daane urzi nuuno maŋ, tuddí batum yʼa ti kiigira, onniyo ti onniyo ki unto toŋ yʼa oyye yʼa tʼinda kono nuuno, wo yʼa ni daane. 24 Iŋkino wede tuuku yi dehu boohiyo tuddí kʼaggadí maŋ, yʼa ti dagga, wo ɗe wede tuuku yʼooliyo tuddí kono nuuno maŋ, yʼa tʼutta. 25 A wede koɗuwatú moo me sulɗi duniya pay yʼanni tʼoone, wo tuddí yʼa ti dagge ise yʼa tʼettey kʼume daggiya me? 26 Aame wede yʼisiyo sukiyagi a nuŋ wo a onamó maŋ, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, aame nʼetto ti darƴikadó wo ti darƴika ere ki Meegó wo ti ere ki maaleekiyagi ɗoŋ kamilen̰ geŋ, nuŋ toŋ ni-dʼisa sukiyagi kay a wede geŋ me. 27 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗoŋ oŋgoŋ ti diine kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an ki ti tʼinda ki poone pay ye, an di wolla Moziko Raa te.»

Ume kʼeda kʼIsa i-gime tuware kar

(Matiye 17.1-8; Markus 9.2-8)

28 Tʼume Isa yʼa ti ruutite onamí geŋ îide suma kʼonniyo gessire maŋ, yʼa-wiike ti yode Piyer, Zaŋ wo Zak, an dʼiŋgile kʼekki mokkolo kono an tondey Raa. 29 Aame yi tondiyo Raa geŋ, ume kʼedayí a-gime siidí wo kallagí a tʼize tuwarɗi kar. 30-31 A ume geŋ a kaamiki, adda toore wede iido ti kandaaneʼŋ i dʼede kuuli sire an rootiyto tʼIsa, kane geŋ Muusa ti nebi Eli, an rootiso a urzi wede ki ɗaŋgu naabadí, yʼa-tʼindey a Zeruzalem. 32 Piyer ti eebíʼŋ kane an udige kuy. Wo aame an tʼinne maŋ, kane an wolliyo toore aɗɗiya ti tukkʼIsa wo kuuli sire an tʼîhira a sirpadí. 33 Kane kuuli sire geŋ Isa an yʼiili maŋ, Piyer yi di ruute, yʼede: «Wede dooyisadey, beehiyeʼŋ kine in di lekke a en̰n̰o! Ay un dʼokkima daabagi aɗo, a kee soo, a Muusa soo, wo a Eli soo.» Wo yoŋ yi ki yʼ suune ye munɗa wede yi rootiyo geŋ me. 34 Aame yi rootiyto iŋkino geŋ, i dʼiido dondirso ti diʼn ippe kane geŋ me. Aame dondirso ti tiʼn ippe maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa. 35 Wo tʼadda dondirso an dʼilliga golla, tʼede: «Eŋ Ulo nuuno, yode wede ni yʼ biire. Kun yʼollo!» 36 Aame golla ti rootiyto geŋ, kane an wolliyoʼŋ uupe Isa siidí ɗaŋŋal. Kane sanalliyagi a munɗa wede an wulle an dʼinniga ɗeɗɗek, aame geŋ munɗa a wenɗa soo toŋ an i ki ruute ye.

Eliyo beeko a ulo i-dʼede siitan a eedí

(Matiye 17.14-18; Markus 9.14-27)

37 Soggo ti soohe an ti ɗiige tʼekki mokkolo maŋ, aame geŋ ɗoŋ duuru an tʼiide okkime kʼIsa. 38 Maŋ ti diine ɗoŋ duuru i dʼede wedusu, yʼa iɗili, yʼede: «Wede dooyisadó, ni ki tondiyo, ki wollo sommagi kʼulo nuŋ, kono yoŋ miŋ soo ɗaŋŋal. 39 Siitan ti yʼamɓu maŋ, a kaamiki yi dʼeesiyo ɗollite, yʼa-ti zehiso bar bar wo bizí i dʼaɗɗiyta goopiyagi. Todʼ ti di yʼ dabirsa ɓaadaŋ wo ti dehu ti ki yʼooli ye. 40 Nuŋ nʼa tunde sanalliyagá kono an ti-limmi siitan gette, wo ɗe kane an ki dʼiine ye.» 41 Maŋ Isa yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ ulpi wo kun ki ziipe adduguŋ a Raa ye. Nuŋ ti kaagine ni lekkiyo ti kune, wo ɗe a nuŋ kun ki dʼumɓe ye! Geŋ nʼa omɓin̰a ki da-daayum koo ti kune me? Ulá kʼa edi ken̰n̰o.» 42 Aame ulo yʼette kʼume kʼIsa geŋ, siitan gette tʼa ti yʼ ziɗɗe a siiɗo, yʼa di zihite bar bar. Wo ɗe Isa yʼa tʼiɗɗise siitan te kono tʼa tʼaɗɗe ti tukkʼulo me, maŋ uloʼŋ yʼa uune bee, wo yi di yʼele a meegí. 43 Wo ɗuwo pay an ziiɗa giggiraŋ a toogo ere ɓaadaŋ ki Raa gette.

Ono kʼIsa ɗoŋ ki sirwe kʼuntadí

(Matiye 17.22-23; Markus 9.30-32)

Aame kane pay an seeɗu giggiraŋ ɓotto a munɗa wede Isa yʼize geŋ, yoŋ yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: 44 «Kuneʼŋ kun ollo koɗuwo munɗa wede nʼun roota eŋ me: Nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼ tʼeley a bey ɗuwo.» 45 Wo kane ono geŋ itadaŋ an kiʼn suuniyo ye, i tʼize ombiɗe iŋkino itadaŋ an gi diʼn suuniyo ye, wo Isa an i dʼorgiso kono an di yʼ tonde a ono geŋ me.

Wee wee goole a jiire?

(Matiye 18.1-5; Markus 9.33-37)

46 Kane sanalliyagi an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ kono an dehu an di suune, ti diinayaŋ miŋ wee wee goole a jiire me. 47 Elkisadaŋ gette Isa yʼa ti zuune. Iŋkino maŋ yi wiike ulo n̰eŋku, yʼa yʼîhira a ɗaanadí, 48 wo yʼan di ruute, yʼede: «Wede tuuku yi seeɗu ulo aa yode eŋ bey sire kono yʼumɓe a sundó maŋ, geŋ aa yi seeɗu nuŋ batum. Wo wede tuuku yi seeɗu nuuno maŋ, geŋ aa yi seeɗu wede i nʼigibo pây. Ɗerec, yo wede ti diine kune pay eŋ yoŋ n̰eŋku a jiire maŋ, geŋ yode wede goole a jiire me.»

Wee wee yoŋ ki kune me?

(Markus 9.38-41)

49 Maŋ Zaŋ yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Wede dooyisadey, kaye ay di wullo wedusu soo iŋkino yi lommite siitanɗani ti sundá, wo ay di dihe ôhirayí kono yoŋ ti diinayey ye.» 50 Wo Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Kun yʼôhira ye, kono wede aduguŋ ye geŋ yoŋ ki kune.»

Ɗoŋ kʼille soo ki siiɗo Samari an giigira Isa

51 Aame onniyo ere Isa yʼa-kima ki kandaane aa guute goppoŋ maŋ, yʼa ziiɗa zakiɗi yʼa tʼette ki Zeruzalem. 52 Yi dʼigibe ɗoŋ zina an dʼuugume poone. Kane an dʼiŋgile, maŋ an tʼiide adda kʼille soo ki siiɗo Samari kono an i-di tʼokkimey ume ɗeeguzí. 53 Wo kane ɗoŋ kʼille gette an di-tuuge an di yʼ seeɗa me, kono yoŋ yʼette ki Zeruzalem. 54 Aame kane sanalliyagi Zak wo Zaŋ an illiga iŋkino maŋ, an di ruute, anʼde: «Galmeegey, kee ki dehu maŋ, ay tonde uwwo ti kandaane tʼa ɗeego tʼan uute mendaŋ?» 55 Wo ɗe Isa yʼan gime, wo yʼan diʼn iipiɗe. [yʼede: «Kune kun ki suune ye, unde ere tuuku un ede te. 56 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiidoʼŋ kono nʼa ki dagge undiyagi ɗuwo ye, wo nʼan utte.»] Maŋ an dʼiŋgile ki ille ti doolo.

Ɗoŋ i dehu daaniya kʼIsa

(Matiye 8.19-22)

57 Aame kane a urzi geŋ, i dʼede wedusu soo iŋkino yi di ruute a Isa, yʼede: «Nʼa ki daana kʼume wede tuuku kee kʼetta geŋ me.» 58 Wo Isa yi-tiʼn gime onamí, yʼede: «Boo ti ɓoyɗutú wo emɓi toŋ ti ɓoyɗizaŋ, wo ɗe nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, oo kʼede ume ni ki ti tʼele eedó nʼa-ki puuke ye.»

59 Isa yi di ruute a wede doolo, yʼede: «Ki ni daani.» Wo wede geŋ yʼa ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kʼo eeli urzi nʼa ette nʼa tʼottibo meegó ɗo.» 60 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kiʼn oolo kane ɗoŋ aa unto an dʼottiba tuddaŋ, wo kee kʼeŋgilo kazita kʼono ki Moziko Raa.»

61 Wede doolo sey yʼa ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ni ki daana, wo ɗe kʼo eeli urzi nʼa di tʼeeso ɗoŋ ɓoozó ɗo.» 62 Isa yi di ruute, yʼede: «Wede yi derku ti buŋgari wo yʼa gelɗe ki daarí geŋ, yoŋ beehiykadí umbo ki Moziko Raa te.»

10

Naabo ki sanalliyagi kʼIsa kane ada sarat makumu sire

(Matiye 9.37-38; 10.7-16; Markus 6.8-11; Lik 9.3-5)

1 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Galmeega yi biire sanalliyagi ti doolo, kane ada sarat makumu sire, wo yʼan ikkipe sire sire, an dʼuugume kʼadda geegiryagi ti omagi pay ɗoŋ yode batum yi dihe yʼetta. 2 Yʼan di ruute, yʼede: «Kane ɗoŋ duuru eŋ aa doome goole yʼize kʼayɗu, wo ɗoŋ naabo baata. Iŋkino kun tondo wede doome kono yʼa-tʼigibo ɗoŋ naabo kʼayɗu. 3 Aŋkeŋ kun eŋgilo! Kun ollo, nʼun agisa eŋ aakede in̰n̰i damɓami kʼadda diine sullibagi. 4 A beyguŋ soŋko kun amɓa ye, ise eese, ise toɓiyagi ti doolo toŋ maŋ. A urzi wenɗa soo toŋ kun tʼeesey ye.

5 Aame kun tʼiidey adda ɓoy tuuku maŋ, ki poone kun dʼeesoy: “Toose Raa ti koona adda ɓoy en̰n̰o.” 6 Aame wede i dehu toose a ume geŋ ede maŋ, toose kune tʼa koonoy eedí. Wo aame wede iŋkino umbo maŋ, toose kune tʼa-kamoy ki tudduguŋ. 7 Ɓoy wede unni ziiɗey maŋ, kun lekkoy aŋgen̰n̰o, kun dʼoomoy, kun dʼooɓoy munɗa wede an un tʼeley me, kono wede yi naabiyaʼŋ i-dʼede urzi yʼa oomi ti bey ɗoŋ yʼan naabiya. Kun ɗettitey ɓoy ti ɓoy ye.

8 Aame kun tʼiidey adda geeger ere tuuku wo an unni ziiɗey maŋ, kun oomoy munɗa wede an un tʼeley me. 9 Adda geeger gette, kun an eloy beeko a ɗoŋ kʼeeni, wo a ɗoŋtú kun an di rootoy, kunʼde: “Moziko Raa tʼiina goppoŋ ti kune.” 10 Wo aame kun tʼiidey adda geeger ere tuuku wo ɗoŋtú an un kiʼn ziiɗey ye maŋ, kun dʼeŋgiloy bere ɗoŋ duuru wo kun an di rootoy a ɗoŋ pay, kun dʼeesoy: 11 “Kaye odde siiɗaguŋ wede a zoŋɗey toŋ ay un ti yʼ tottigo, geŋ i-kaza Raa ulbí uŋse ye ti kune me. Wo geŋ ono eŋ kunʼni suuno koɗuwo: Moziko Raa tʼiina goppoŋ ti kune.” 12 Kun ollo, nʼun di rooto, onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, kane ɗoŋ geeger Sodom booradaŋ tʼa koona soodo ti ɗoŋ ki geeger gettiyo.

13 Dabar a kune ɗoŋ geeger Korazeŋ! Dabar a kune ɗoŋ geeger Betsayda! Ɗerec, aame sulɗi kʼarmika ɗoŋ Raa yʼize di kune geŋ aŋki yʼaase a geeger Tir ti Sidoŋ maŋ, aŋki ti kaagine ɗoŋzaŋ an tʼossite kallagi môolo wo tuddaŋ an aa di kosse puure, wo an di-kime lekkiyadaŋ. 14 Kono kamo onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, kane ɗoŋ geeger Tir ti Sidoŋ booradaŋ tʼa koona soodo ti ere ki kune. 15 Wo kune ɗoŋ geeger Kapernayim, kun elkiyo miŋ Raa yʼun tiʼn sika kʼawwa ki kandaane ko? Aha! Raa yʼun tiʼn ɗeega adda diine ɗoŋ unto.» 16 Isa yʼan di ruute sey a sanalliyagí, yʼede: «Wede un ollige maŋ, geŋ aa yʼollige nuuno. Wede unni koogire maŋ, geŋ aa yi koogire nuuno. Wo wede i ni koogire maŋ, geŋ aa yi koogire wede i nʼigibo.»

Kama ki sanalliyagi kane ada sarat makumu sire

17 Kane sanalliyagi ada sarat makumu sire geŋ an di-gimo ulbaŋ ôoniyo tʼuŋsuwo, wo an di ruute, anʼde: «Galmeegey, siitanɗani toŋ an aynʼollige aame ay an rootiyo munɗa ti sundá maŋ.» 18 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ni wolliyo Meeda siitanɗani, tʼa iiro ti kandaane aakede omile mizzi. 19 Kun ollo, nʼun ele toogo ere kun dʼozire tʼekki mimbayi, tʼekkʼottiyagi wo tʼekki toogo pay ere ki adu, wo munɗa un dʼisa ulsu a kune umbo. 20 Wo beehiye kune ulbuguŋ un isiyo uŋse kono siitanɗani an un ollige, wo ki too maŋ beehiye a ceere ulbuguŋ aase uŋse kono sumɓiyaguŋ raaŋiyta adda mattup ki Raa a kandaane.»

Isa ulbí uŋse

(Matiye 11.25-27)

21 Aame gen̰n̰o batum, Isa Unde Kamilen̰ ti diʼn ûune addí tʼuŋsuwo wo yʼa ruute, yʼede: «Meeʼki nuŋ, kee Galmeeʼki kandaane ti siiɗo, ni ki tamma kono sulɗi eŋ kʼan diʼn umbiɗa a ɗoŋ suuniyo kʼono wo a ɗoŋ eedaŋ soodo a elkiso geŋ me, wo kʼan tʼiiɗiba ita a ɗoŋ aa in̰n̰i sun̰n̰i. Eyye Meeʼki nuŋ, geŋ ki dihe sulɗi a tʼise iŋkino. 22 Sulɗi pay Meegó Raa yʼo nʼele a beezó. Wenɗa soo toŋ a suune Ulo umbo, i yʼ suune Meega ɗaŋŋal, wo wenɗa soo toŋ a suune Meega umbo, i yʼ suune Ulo wo ti kane ɗoŋ Ulo yi dehu yʼan tʼooɗiba itadí ɗaŋŋal.»

23 Saŋ maŋ Isa yʼa-gime ki tukki sanalliyagi wo yʼan di ruute a kane siidaŋ, yʼede: «Uŋsuwo a kune a munɗa wede kun wolliyo en̰n̰o. 24 Kun ollo, nʼun di rooto, nebiyagi ɓaadaŋ ti mozagi ɓaadaŋ an dihe an di wolle munɗa wede kun wolliyo en̰n̰o, wo an gi di yʼ wulle ye. An dihe an dʼolliga munɗa wede kun ollige en̰n̰o, wo an gi di yʼilliga ye.»

Ono ombiɗe a tukki wede beehiye ti siiɗo Samari

(Matiye 22.34-40; Markus 12.28-31)

25 Onniyo soo, wede suuniyo kʼoogoro yi dehu yi-dʼekke ikka tʼurzi kʼono a Isa. Iŋkino maŋ yʼa dʼiide sirpadí, yʼa yi tunde, yʼede: «Wede dooyisadey, nʼaase moo me kono nʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum te?» 26 Isa yi di ruute, yʼede: «An riiŋe adda mattup kʼoogiradiŋ moo me? Moo me ki gariya adda me?» 27 Wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «An riiŋe, anʼde: “Ki geyyo Galmeega Raazá ti addá pay, ti undá pay, ti toogadá pay wo ti elkisadá pay*.” Wo soŋ anʼde: “Ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum†.”» 28 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Onamá ki ni ruute geŋ ɗerec. Kʼiso iŋkino wo kʼa lekka.»

29 Wo wede suuniyo kʼoogoro yi dehu yʼa tʼokkima bizí, iŋkino yʼa tunde Isa, yʼede: «Bakadó wee wee?» 30 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «I dʼede wedusu soo iŋkino, yi ɗeegu ti Zeruzalem yʼamɓe ki geeger Zeriko. Yo yi-tʼiire bey ɗoŋ ɗekkiyo kʼurzi, sulɗizí an tʼuube pay, an di yʼ gusse, an di yʼiili pulpul a siiɗo wo an dʼiŋgile. 31 Saŋ maŋ i dʼiido wede seɗeke yi ɗeegu tʼurzi gen̰n̰o kay. Aame yʼiina yi wulle wedusu kaŋ moone maŋ, yʼa uɗɗe dokki ti yode, yʼa iŋgile. 32 Iŋkino kay i dʼiido wedusu yoŋ ti biza bumɓu Lebi yʼiina a ume gen̰n̰o, wo aame yi wulle wede gen̰n̰o maŋ, yʼa uɗɗe dokki ti yode, yʼa iŋgile. 33 Saŋ i dʼiido Samariten yi tʼette torguwo, yʼa iina a ume gen̰n̰o kay. Aame yi wulle wede gen̰n̰o maŋ, i di tʼize sommagi ɓaadaŋ. 34 Yʼa dʼiide goppoŋ ki tuddí wo a kunɗayí yi dʼiɓiti egey ti toote kʼin̰n̰i bin̰, maŋ yi di gittite. Yʼa di yʼumɓe eego buurizí, yʼa-di tʼiide kʼadda kʼille wo yʼa ti yʼ ziipe a ume ɗeegu torgagi, yʼa-tʼudige ɗok. 35 Soggo ti soohe maŋ, yi dʼiiɗiba tamma sire, yi-dʼele a wede ɓoy wo yi di ruute, yʼede: “Wede eŋ kʼa-tʼudigo ɗok a eedí. Wo soŋko ette a biita toŋ ki yʼoola ye, aame ni-gimo maŋ, munɗa wede ki dagga kono yode geŋ, nuŋ batum nʼa di yʼ tʼela.”»

36 Maŋ Isa yʼa ruute sey, yʼede: «A elkiyadá maŋ, ti diine ɗoŋ torguwo aɗo geŋ, wede tuuku baka ki wede ɗoŋ kʼoogire an yi gusse me?» 37 Wede suuniyo kʼoogoro yi diʼn gime onamí, yʼede: «Bakadí wede i ize adde koɗuwo a yode gen̰n̰o.» Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Geŋ kʼodo, kee toŋ kʼaasoy iŋkino kay.»

Isa yoŋ di Mariyam ti Marte

38 Aame Isa kane ti sanalliyagí an sooru a urzi geŋ, an tʼiide adda kʼille soo, a ume geŋ i dʼede erewo sundutú Marte todʼ tʼanni ziiɗa di tode. 39 To Marte i-dʼede teematú sundutú Mariyam, todʼ tʼa-guune a sirpa zoŋ ki Galmeega ti dʼollige ono ɗoŋ yi dooyiso. 40 Marte gette naabo zigile i ti ziiɗa, tʼa dʼiide kʼume kʼIsa ti di ruute, tʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kee a-ki kaza munɗa ye koo, kunuŋ teemadó gette naabo pay tʼo dʼiili a nuŋ siidó me? Iŋkino ki rooto tʼa di nʼ nooge» 41 Maŋ Galmeega yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Marte, Marte, koŋ ulbí i-dʼooɗiyo wo mi dʼelkiso ki sulɗi ɓaadaŋ, 42 wo munɗa soo ɗaŋŋal wede i dehu mʼaase me. To Mariyam ti biire munɗa wede majjaane a jiire, wenɗa yi kʼaane yi ki tʼooɗiba ye.»

11

Dooyiso kʼIsa a urzi tondiyo Raa

(Matiye 6.9-13)

1 I dʼede onniyo soo, Isa yi tondiyo Raa a ume soo iŋkino. Aame yʼa ti ɗiŋge ti tondiyo maŋ, wede soo ti diine sanalliyagí yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kʼay tiʼn dooyi urzi tondiyo Raa, aakede Zaŋ Batis yʼa duuye sanalliyagí.» 2 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aame kun tonde Raa maŋ, kun dʼeeso:

“Meegey,

kee kʼiso ɗuwo pay an di suune kee Raa kamilen̰,

Mozikadá kʼa-di tʼedi.

3 Onniyo ti onniyo kʼay eeli omɓadey ere ay di tʼîde.

4 Kʼay tʼisi tambobino a olɗiko ere ay ize a kee,

kono kaye toŋ ay isiyo tambobino a wede tuuku ay ize ulsu kay.

Wo kʼaynʼooli ye adda naamiya daggiya i ceera eedey ay tʼetta adda kʼolɗiko ye.”»

Omɓin̰e a urzi tondiyo Raa

5 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Kun ollo, aakede wede soo ti diinaguŋ i-dʼede laŋze, yʼa ette ki ɓoozí a diɗɗo meeda, wo yʼa tʼeese: “Laŋze ki nuŋ, kee kʼo eeli mappa aɗo, 6 kono wede soo ti diine laŋziyagó yʼiina ti torguwo di nuuno, wo nuŋ munɗa kʼomɓo ni di tʼele umbo.” 7 Yo laŋzayí ummey tʼadda biino yʼa tʼeese: “Kee ki nʼoolo ɗeɗɗek, kono tʼin̰n̰izó biza nʼay tʼippe baa, ay moone, ni kʼaane ni ki tʼooziga nʼa-ki tʼele mappa ye.” 8 Wo kun ollo, nʼun di rooto, laŋzayí yi tʼooziga yi-tʼela sulɗi ɗoŋ pay yoŋ yi dehu, kono yoŋ laŋzayí ye, wo kono yoŋ yi koɗɗime ɓaadaŋ a munɗa wede yi dehu me. 9 Wo nuŋ nʼun di rooto: Kun tondo wo munɗa an un tʼeela, kun dehito wo kun tʼoona, kun koppo biza wo an un di-tʼihina. 10 Wede tuuku yi tondiyo maŋ, munɗa an i-dʼeeliyo, wede yi dehutu maŋ, yi dʼooniyo, wo wede yi koppiyo biza maŋ, an i di tʼohine. 11 Meege tuuku ti diinaguŋ, aame ulí [yi tunde omɓo maŋ, yi di tʼele mokkolo me? Koo] yi tunde puuniso maŋ, yi di tʼele miipo me? 12 Koo yi tunde kumilso maŋ, yi di tʼele otto me? Aha, umbo! 13 Iŋkino maŋ kune ɗoŋ adduguŋ ulpi toŋ, kun suune eliyo sulɗi ɗoŋ majjanɗani a in̰n̰iguŋ. Wo geŋ taŋ miibi a ceere Meega Raa a kandaane yʼaane yʼan tʼele Unde Kamilen̰ a ɗoŋ i yi tondiyo me!»

Isa ti Belzebul

(Matiye 9.32-34; 12.22-30; Markus 3.22-27)

14 Onniyo soo, Isa yʼa-tʼilmi siitan ere wedeʼŋ ti tʼippe bizí yi kʼorbe ye geŋ me. Aame siitan gette ti tʼuɗɗe maŋ, wede geŋ bizí a tʼihina, yʼa iise ono, wo kane ɗoŋ duuru an ziiɗa giggiraŋ. 15 Aame geŋ ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ an di ruute, anʼde: «Tode Belzebul Meeda siitanɗani i eliyo toogo ki lommite siitanɗani me!» 16 Ɗoŋ oŋgoŋ an dehu an i dʼekke ikka tʼurzi kʼonamí. Iŋkino maŋ an di yʼ tunde yʼan dʼise munɗa kʼarmika, a kize yoŋ Raa yi yʼigibo. 17 Wo Isa yʼa zuune elkisadaŋ, iŋkino maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Moziko ere tuuku ɗoŋtú an ɗeyyiso ti tuddaŋ maŋ, mozikadaŋ a latte, ɓoyɗizaŋ a di ruugite wede soŋ ekki bakadí bakadí. 18 Geŋ iŋkino kay, aame Meeda siitanɗani ti ɗeyyiso ti siitanɗani eebutú maŋ, geŋ an ɗeyyiso ti tuddaŋ batum. Wo ɗe geŋ ki kotto, mozikatú ti kʼaane ti ki lekke ye! Ni rootiyo iŋkino kono kunʼde, ni lommite siitanɗani o eliyo toogo Belzebul. 19 Ɗe iŋkino maŋ, ɗoŋ a itaguŋ an lommite siitanɗani ti toogo kʼaaye? Geŋ kane batum an un kaza munɗa wede kun rootiyo a tukki nuuno geŋ ɗerec ye. 20 Wo ɗe geŋ, nuŋ o eliyo toogo Raa ni lommite siitanɗani me maŋ, geŋ i-kaza Moziko Raa todʼ tʼiina di kune baa.

21 Aame wedeʼŋ toogo ti aryagí geŋ ɓoozí yʼa ti yʼ boohe, iŋkino maŋ maaladí wenɗa soo toŋ yʼa ki botte ye. 22 Wo ɗe aame i iido wede toogo ti yode wo yi yʼ jiire maŋ, aryagi ɗoŋ pay yi zaapu addí geŋ yʼa-tʼoobe, wo sulɗi ɗoŋ pay yʼa siki yʼan di dokkiɗa a ɗuwo.

23 Wede yoŋ ki nuuno yeʼŋ, yoŋ aduzó, wo wede yʼa ki nʼ noogiyo ki tussiyo yeʼŋ, yoŋ yi teepiyo ki teepiyo.»

Kama ki siitan ki tukki wedusu

(Matiye 12.43-45)

24 «Aame siitan ti tukki wedusu ti tʼaɗɗiya maŋ, ti dʼeŋgilso kʼadda balɗa dehutu kʼume wede tʼa lekkey, wo ti ki dʼooniyo ye. Iŋkino ti rootiyo adda kʼaddutú, ti dʼeesiyo: “Ni-kime kʼadda bindó ere an di nʼilmo.” 25 Wo a kamatú gette, tʼiideʼŋ ti-tʼuuney biino rookiyo kamilen̰ wo sulɗutú okkime beehiye. 26 Iŋkino maŋ ti di kama kʼadda balɗa, tʼa waaku siitanɗani ti doolo sarat bundiɗi a jiire tode sey. An di-kama kaŋ soo, an tʼettiyo adda biino gettiyo, i-tʼisiyo ɓoozaŋ. Iŋkino yo wede geŋ, lekkiyadí ere kʼita i-tʼisiyo oon̰e i ceeriyo ere ki poone.»

Uŋsuwo ere a jiire

27 Aame Isa yi rootiyto iŋkino geŋ, i dʼede erewo soo iŋkino ti diine ɗoŋ duuru, ti di ruute ti golla awwa, tʼede: «Uŋsuwo a erewo ere tʼa ki zirke adda kʼaddutú wo kʼa uuɗe uɗutú.» 28 Wo yoŋ yi di ruute, yʼede: «Wo uŋsuwo a jiire a kane ɗoŋ ollige ono Raa wo an di sooru eego.»

Tondiyo ki munɗa kʼarmika

(Matiye 12.38-42)

29 Kane ɗoŋ duuru an dʼettiyo kʼume kʼIsa. Aame an tʼugiye maŋ, yʼa iise rootiyo, yʼede: «Ita ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ, kane ɗoŋ ulpi, an tondiyo munɗa kʼarmika a kize Raa yi nʼigibo. Wo armika ti doolo Raa yʼan kʼisa ye, daa ki armika ere Raa yʼize ti kaaga a nebi Zonas ye maŋ. 30 Kun suune Zonas yʼa guune munɗa wede Raa yʼan di gize a ɗoŋ geeger Ninib*. Geŋ iŋkino nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa koona munɗa wede Raa yʼan kiza a ɗoŋ aŋken̰n̰o kay. 31 A onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, mohita ere ti siiɗo ki kese ɗanɗi† tʼa ooziga ki tukki ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o, wo tʼan di roota: “Kuneʼŋ booro tʼunni ziiɗa.” Ti roota iŋkino kono todʼ tʼiizigo ti siiɗiyagi ɗoŋ dokki tʼita Raa kono tʼa olliga suuniyo kʼono ere ki Salamoŋ, wo a en̰n̰o i dʼede wede ede yʼa jiire Salamoŋ sey. 32 A onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, ɗoŋ geeger ki Ninib an dʼooziga ki tukki ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o, wo an di roota: “Kuneʼŋ booro tʼunni ziiɗa.” An roota iŋkino kono aame ɗoŋ geeger ki Ninib an illiga Zonas yi gizite urzi kʼono Raa maŋ, an di-gime lekkiyadaŋ. Wo a en̰n̰o i dʼede wede ede yʼa jiire Zonas sey.»

Eda kane toore tudde

(Matiye 5.15; Markus 4.21; Lik 8.16)

33 «Wenɗa soo toŋ yʼa-tʼoyye pitila kono yi-ti tʼombiɗa, ise yʼa-tʼossibe bogoro umbo. Ki too maŋ yʼa ti doɗɗe tʼawwa kono ɗoŋ ette kʼadda biino an di wolle toore. 34 Eda kane aa pitila ki tudde. Aame edayá kane bee maŋ, tuddá pay tiŋ adda toore, wo aame edayá kane bee ye maŋ, tuddá pay tiŋ adda zimolo. 35 Iŋkino maŋ ki koona metike kono toore wede a tuddá geŋ, a ki tʼise zimolo ye. 36 Wo aame tuddá pay adda toore daa munɗa ki zimolo maŋ, tuddá pay gettiŋ adda toore, geŋ aakede pitila ti tooriyo tuddá ti tooratú wede keren̰ gen̰n̰o.»

Isa ti Pariziyeŋ wo ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro

(Matiye 23.4,6-7,13,25-27,29-31,34-36)

37 Aame Isa yʼa ti ɗiŋge onamí maŋ, i dʼede wedusu soo yoŋ Pariziyeŋ yʼa ti yʼ wiike yʼa oomey di yode. Isa yʼa tʼiide kʼadda ɓoy, wo an di-guune omɓo. 38 Yo Pariziyeŋ yʼa ziiɗa giggirí aame yi wulle Isa ki poone yʼa tʼeese omɓoʼŋ, beezí yi kʼupile ye aa moŋgiɗagi an ruute me. 39 Iŋkino maŋ yo Galmeega yi di ruute, yʼede: «Kun ollo, kune Pariziyeŋ! Kuneʼŋ kulso ti bogoro kun tʼopilso daaraŋ beehiye, wo adduguŋ ôoniyo ɓoo ti tama kʼoogire wo ti bundiko. 40 Kune ɗoŋ elkisaguŋ umbo, kun suune keren̰ Raa wede ikkima ume ti paate geŋ, ikkima ume tʼadda toŋ yode me. 41 Wo ki too maŋ a kane ɗoŋ an kʼede munɗa ye, kun an elo tʼadduguŋ pay, iŋkino kune kun tʼisa kamilen̰.

42 Wo dabar a kune Pariziyeŋ! Kuneʼŋ a urzi zakka, kun dʼeliyo zakka a Raa ki ita sulɗi ɗoŋ sun̰n̰i sun̰n̰i i dʼeliyo uŋsuwo a zaami, ise puutagi ɗoŋ ki zaami toŋ maŋ. Wo ɗe munɗa wede kun dʼise ki diine a ɗuwo, ti geyyiso ki Raa, kane geŋ kun dʼooliyo a kese. Ki too maŋ ki poone kane gen̰n̰o ɗoŋ kun dʼozire eego me, wo sulɗi ɗoŋ sun̰n̰i sun̰n̰i toŋ kun kiʼn ooli ye.

43 Dabar a kune Pariziyeŋ! Kuneʼŋ adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, kun geyyiso kun koone a ume wede suma, wo a bere ɗoŋ duuru toŋ, kun geyyiso ɗuwo an un diʼn tʼeesite ti ottilso. 44 Dabar a kune! Kuneʼŋ ɗoŋ aakede muuziyagi daa zappu moŋgali, ɗoŋ an sooru eego daa suuniyo a urzi kʼoogoro an tʼisiyo ganigi a ɗaana Raa me‡.»

45 Wede soo ti diine ɗoŋ suuniyo kʼoogoro yi di ruute a Isa, yʼede: «Wede dooyisadey, a onamá geŋ kee ki kalɗa kaye ti kane pây.» 46 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro pây! Kuneʼŋ ɗuwo kun diʼn isiyo ki toogo an di daane urziyagi kʼoogoro ɗoŋ ti doolo kune batum kun a ziipe tʼegguŋ tʼekki ɗoŋ ki Raa, sarkiyatú oon̰e aakede kun zaapu attiɗi a dar. Wo a attiɗizaŋ geŋ, kune ti ƴilsaguŋ soo toŋ kun aa ki bottiyo ye ki noogiyadaŋ me. 47 Dabar a kune! Kun aabuɗu muuziyagi majjanɗani ki nebiyagi ti kaaga, kane ɗoŋ moŋgiɗaguŋ an tiʼn îide. 48 A onamguŋ ti sulɗi ɗoŋ kun isiyo geŋ, i-kaza kun iyye a naabo ere ki moŋgiɗaguŋ gʼize te, kono kane an tiʼn îide nebiyagi me, wo aŋkeŋ kune kun dʼaabuɗu muuziyagaŋ. 49 Kono kamo Raa ti suuniyo kʼono ere i dʼede gette yʼa ruute, yʼede: “Nuŋ nʼan tʼigiba nebiyagi ti ɗoŋ zina, ɗoŋ oŋgoŋ ti diinayaŋ an tiʼn tʼîda, ɗoŋ oŋgoŋ an diʼn dabira.” 50 Tʼume kʼeesiyo duniya bini aŋki, an îide nebiyagi ɓaadaŋ, wo kono ki puuzadaŋ gette kune ɗuwo ɗoŋ aŋken̰n̰o Raa yʼun tiʼn tʼela daŋgay. 51 Ki poone an îide Abel, saŋ ɗoŋ ti doolo bini Zakari wede an yʼîide adda booro Ɓoy Raa, a diine kʼume seɗeke ti Ɓoy Raa. Eyye, wo kun ollo nʼun di rooto, kane ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ Raa yi tiʼn tʼela daŋgay kono ki puuzadaŋ.

52 Dabar a kune ɗoŋ suuniyo kʼoogoro! Kuneʼŋ kun a-tʼippe a urzi wede i dʼeliyo suuniyo ki Raa te. Kune batum kun ki sooru eego ye, wo a ɗoŋ i dehu an dʼozire eego kun an tʼiigire.»

53 Aame Isa yi tʼuɗɗe tʼadda ɓoy gen̰n̰o maŋ, kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ an di gulkuwe ɓaadaŋ ti yode, wo an di yʼ tundite a urzi kʼono ɓaadaŋ. 54 Iŋkino geŋ kane an i ekkiyo ikka kono an tʼoona munɗa wede butte adda kʼonamí.

12

Kun koona mentikagi ti ɗoŋ bizaŋ sire sire

(Matiye 10.19-20,26-33)

1 Aame geŋ ɗoŋ duuru ɓaadaŋ ɓaadaŋ an tʼugiye, ume an dʼozire toŋ umbo, an tʼon̰ƴilse dugganaŋ. Isa yʼan di ruute ki poone a sanalliyagí, yʼede: «Kun koona mentikagi a orme wede ki Pariziyeŋ, i-kaza an dʼede bize wede sire sire. 2 Ɗerec, sulɗi ɗoŋ pay ombiɗeʼŋ, saŋ onniyo soo a tʼooɗiba ita, wo ono ɗoŋ pay i ki dehu ɗuwo an kʼolliga ye geŋ, saŋ onniyo soo ɗuwo an diʼn olliga. 3 Kono kamo sulɗi ɗoŋ pay kun ruute a zimolo geŋ, saŋ onniyo soo ɗuwo an diʼn olliga keren̰, wo munɗa wede kun milin̰e a kuude bakaguŋ adda biino appiya geŋ, saŋ onniyo soo an di yʼ roota aa an a ti gili tʼekki biino an ɗolle.»

Wedusu wede kun i-dʼorgiɗe

4 «Laŋziyagi ki nuŋ kun ollo, nʼun di rooto: Kun an orgiɗe ye a ɗoŋ i tôwwo tudde, wo saŋ maŋ an kʼaane an aa kʼise munɗa ti doolo sey ye. 5 Nuŋ nʼun di yʼ kaza wedusu wede kun i-dʼorgiɗe me: Kun orgiɗo a Raa, yode wede aame kun tʼinda maŋ, i-dʼede toogo yʼun diʼn tʼette kʼadda kʼuwwo. Eyye, wo kun ollo nʼun di rooto, geŋ a yode kun i-dʼorgiɗe me.

6 Kun suune ooyo paat ɗoo miŋ in tʼowile ti soŋko sire kollo, wo ti diinayaŋ soo toŋ Raa i ki danɗiya ye. 7 Wo soŋ ilali kʼegguŋ gen̰n̰o toŋ Raa yi tiʼn kaza pay. Iŋkino kun orgiɗe ye, kono kune zooyaguŋ yi jiire ooyo ɓaadaŋ!»

Wede ono uɗɗe ti bizí a ɗaana ɗuwo yoŋ ti Isa

8 «Kun ollo, nʼun di rooto, wede tuuku yi ruuta a ɗaana ɗuwo yoŋ ki nuuno maŋ, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ, nʼa rootey kay yoŋ ki nuuno a ɗaana maaleekiyagi ɗoŋ ki Raa me. 9 Wo ɗe wede tuuku yi ruuta a ɗaana ɗuwo yi ki nʼ suune ye maŋ, nuŋ toŋ nʼa rootey ni ki yʼ suune ye kay, a ɗaana maaleekiyagi ɗoŋ ki Raa me. 10 Wede tuuku yi ruuta munɗa ulsu a tukki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o maŋ, a olɗikadí gette Raa yi-tʼisa tambobino. Wo ɗe wede tuuku i kalɗita Unde Kamilen̰ maŋ, a olɗikadí gette Raa yi-kʼisa tambobino ye.

11 Aame an un diʼn tʼiidey kʼume ɗoŋ booro adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, ise ki ɗaana ɗoŋ deero, ise ki ɗaana mozagi toŋ maŋ, ulbuguŋ un tʼooɗey ye a maana kʼono ɗoŋ kun dʼooɗibey egguŋ, ise a munɗa wede kun di rootey me. 12 A ume geŋ miŋ Unde Kamilen̰ tʼun diʼn dooyey a munɗa wede kun di rootey me.»

Ono ombiɗe a tukki wede laale elkisadí umbo

13 I dʼede wedusu ti diine ɗoŋ duuru yi di ruute a Isa, yʼede: «Wede dooyiso, ki rooto a leemadó yʼay ti dokkiɗi laale ki meegey wede yʼay iili me.» 14 A wede geŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Wee wee i ni ziipe wede ɗekkiyo booro a sulɗuguŋ, ise wede dokkiɗe laalaguŋ me?» 15 Saŋ maŋ yʼan di ruute a ɗoŋ pay, yʼede: «Kun koona mentikagi, kun okkibe a sulɗi pay ye, kono lekkiyo wedusu ere ki kotto gette tʼettiyo tʼurzi sulɗi ɗoŋ ki laale ye, ise yoŋ laalayí ɓaadaŋ toŋ maŋ.»

16 Iŋkino maŋ yʼan dʼîide taaya tʼurzi kʼono ombiɗe, yʼede: «I dʼede wedusu ki laale, i-dʼede domɓi majjanɗani yi-darniyta. 17 Yo yi rootiyo tʼadda kʼaddí, yʼede: “Nuŋ geŋ nʼaase mummino, nʼa oɓita mudizó a ume too me, ume oo kʼede ye me?” 18 Saŋ yʼa ruute sey, yʼede: “En̰n̰o munɗa wede nʼaasa me, giiƴagó eŋ nʼa-kossita, nʼan aabiɗa ti doolo deero, mudizó pay ni-tʼoɓita adda wo sulɗi ɗoŋ ti doolo toŋ maŋ. 19 Saŋ ni di roota a tuddó batum: hay nuŋ geŋ me, en̰n̰o sulɗi kaca kaca kʼozzinagi ɓaadaŋ, nʼa-puuka, nʼa ooma, nʼa siɓa wo nʼaasa uŋsuwo.” 20 Wo Raa yi di ruute, yʼede: “Kee wede elkisadá umbo, a diɗɗo ettiyo batum nuŋ undá ni tʼamɓa, wo geŋ sulɗi ɗoŋ pay kʼukume aaye?”» 21 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Geŋ aasa iŋkino ki wede yʼokumso laale a yode batum, wo yi kʼokumso laale ki sulɗi Raa ye me.»

Zaapu kʼadde a Raa

(Matiye 6.25-33)

22 Maŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Geŋ kono kʼiŋkino nʼun di rooto: Kune a lekkiyaguŋ ulbuguŋ un tʼooɗe ye a urzi kʼomɓo, ise a urzi kʼossiyo ere ki tudduguŋ toŋ maŋ. 23 Ki kotto lekkiyaguŋ ere kun lekkiyo ette ti jiire omɓo, wo tudduguŋ ti jiire ossiyo. 24 Kun wollo gaagagi, an ki korso ye, an kʼayɗu ye, an kʼede giiƴagi ye wo ume ti doolo kʼoɓite kʼomɓadaŋ ye, wo Raa yi diʼn moɗɗiyo. Wo kuneʼŋ ki kotto kun i jiire emɓi taŋ ɓaadaŋ! 25 Wee wee ti diinaguŋ, ti ulbe kʼooɗiyo wede i-dʼede geŋ, yʼaane yʼa dʼaagila ti keɗise soo onniytagi ɗoŋ ki lekkiyadí a duniya ette? 26 Aame a sulɗi ɗoŋ bo-booloŋ ɗaŋŋal toŋ kun kʼaane ye maŋ, ɗe ki moo me kune ulbuguŋ un dʼooɗiyo a sulɗi ɗoŋ pay ti doolo a urzi lekkiyaguŋ me? 27 Kun wollo bobbo soole, ti dʼohire, ti ki naabiya ye, ti kʼisiyo kallagi ye. Wo kun ollo, nʼun di rooto: Mozigo Salamoŋ toŋ ti laale wede pay i-dʼede geŋ, yi kʼusse ye kalle wede majjaane aakede bobbo soole soo toŋ maŋ. 28 Iŋkino Raa yi-ti yʼossiyo soole wede adda balɗa aŋki kuti kutin̰, wo soggo an tʼoggiyo adda kʼuwwo mendí. Geŋ taŋ miibi a ceere Raa yʼun diʼn osse kune batum me! Ki kotto kune zaapu kʼadduguŋ a Raa baata! 29 Wo kune ulbuguŋ un ki tʼooɗe daayum a urzi dehutu kʼomɓo ti soɓo ye. 30 Sulɗi pay geŋ, daayum iʼni dehutu kane ɗoŋ pay adda duniya i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye gen̰n̰o. Wo Meeguguŋ Raa, yoŋ yi suune sulɗi geŋ kun i dehu a urzi lekkiyaguŋ me. 31 Ki too maŋ kun deho ki poone Moziko Raa, wo saŋ sulɗi geŋ yʼun diʼn tʼela kay.»

Laale wede a kandaane

(Matiye 6.19-21)

32 «Kune aakede torɗo mooɗe ere baata toŋ maŋ, kun orgiɗe ye! Ɗerec, Meeguguŋ Raa yi wulle maŋ beehiye Mozikadí yʼun di-tʼele me. 33 Sulɗuguŋ ɗoŋ un dʼede kun tʼowilto, wo soŋko kun an di dokko a ɗoŋ an kʼede munɗa ye. Kun soko zaaɗa ere i ki ruumiyo ye wo ti laale wede i ki dagga ye a kandaane, a ummey wede kʼoogire yi kʼaana yi ki botta ye, a ummey amma toŋ ti ki ti yʼ latta ye. 34 Ɗerec, a ume wede laalaguŋ yi lekkiyo geŋ, adduguŋ toŋ aŋgen̰n̰o.»

Ɗoŋ naabo i lekkiyo zeere

(Matiye 24.43-51)

35 «Kun ti ketto toonuguŋ a munɗa wede kun ise, wo pintilaguŋ oyyisito. 36 Kun lekko aakede ɗoŋ naabo ɗoŋ an delliyo kama ki goolayaŋ ti tarnaape seeɗu, kono saŋ aame yʼiina wo yi guppa biza maŋ, kesiko an i-di tʼihina. 37 Uŋsuwo a ɗoŋ naabo gen̰n̰o, ɗoŋ goolayaŋ a kamadí yiʼni tʼoona kane zeere. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Yoŋ yi-tʼossa sulɗi naabo, yʼa tiʼn koona ɗoŋ naabadí me, wo aame geŋ yoŋ yʼan tʼela omɓo. 38 Aame yi-kimo a diɗɗo meeda ise ki biza soohe toŋ maŋ, yiʼn uuna kane zeere maŋ, geŋ uŋsuwo a kane.

39 Ono eŋ kun ollo koɗuwo: Aame wede ɓoy geŋ yi suune peeɗo ere wede kʼoogire yʼetto maŋ, yi kʼooli wede kʼoogire yi-ki tʼette kʼadda ɓoozí ye. 40 Kune toŋ maŋ kun koona mentikagi, kono nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼetto a peeɗo ere tuuku kun ki ti suune ye.»

Wede naabo i seeɗu zakiɗi a naabadí

41 Iŋkino maŋ Piyer yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ono ombiɗe kiʼni rootiyo eŋ a kaye ɗaŋŋal kunuŋ, a ɗuwo pay ko?»

42 Maŋ Galmeega yi di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ wede ƴeeriyo wede i seeɗu zakiɗi a naabadí wo i-dʼede elkiyo geŋ, a yode gen̰n̰o galmeegí yi oola attiɗi pay ki ɗoŋ naabadí oŋgoŋ me, kono yʼan tʼela omɓadaŋ aame peeɗo tʼîida maŋ. 43 Uŋsuwo a wede naabo geŋ me, aame galmeegí a kamadí yi yʼuuna yʼisiyo naabo gettiyo maŋ. 44 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede iŋkino geŋ galmeegí yi di tʼela attiɗi ki sulɗizí pay a beezí. 45 Wo ɗe aakede wede naabo geŋ yʼilka adda kʼaddí, yʼiisa: “Galmeegó eŋ yi tʼûsso”, wo yi tʼiida taazu ɗoŋ naabo ti doolo kuuli wo erayi, yi tʼussa a omɓo ti soɓito i jiira eedí. 46 Aame geŋ galmeegí yʼa aana a onniyo ere wede naabo geŋ yi kʼelkiyo ye, wo a peeɗo ere yi ki ti suune ye. Galmeegí yi di tʼela daŋgay ere zakiɗi wo yi-tʼela aggadí aa ki ɗoŋ i ki zaapu addaŋ a Raa ye.

47 Wede naabo wede i suune munɗa wede galmeegí yi dehu, wo yʼa ki tʼikkima tuddí yʼa ki tʼize ye naabo ere aa galmeegí yi dehu te maŋ, yoŋ geŋ yʼa tʼoona kossiyo ɓaadaŋ. 48 Wo wede naabo wede yi ki yʼ suune ye munɗa wede galmeegí yi dehu me, wo yi tʼize naabo ere yʼa tʼoone kossiyo maŋ, kossiyadí tʼaase baata. A wede sulɗi ɓaadaŋ an i ele a beezí geŋ, an tonda ɓaadaŋ kay, wo a wede an ziipe addaŋ ɓaadaŋ geŋ, an tonda ɓaadaŋ sey a ceera.»

Isa yʼiido ki moo me?

49 «Nuŋ nʼiido nʼa-tʼoyye uwwo a duniya te, wo aŋken̰n̰o eŋ ni dehu tʼadde soo, todʼ ti ziiɗa baa. 50 Nuŋ nʼa aɗɗa tʼurzi dabar aakede an ni suyyiso batem, nuŋ biza kʼulbó i zehiso wo a zehita bini ɗaŋgiya ki suyyiso batem gettiyo. 51 Kune kun elkiyo nuŋ nʼiido nʼun tʼela toose adda duniya ko? Aha, wo nʼun di rooto, kono nuuno geŋ ɗuwo tuddaŋ an ti-tʼahinta. 52 Ti aŋki eŋ ɗoŋ adda ɓoozaŋ kane paat maŋ, tuddaŋ an ti-tʼahinta, ɗoŋ aɗo ki tukki ɗoŋ sire, wo ɗoŋ sire ki tukki ɗoŋ aɗo. 53 Meege yʼa tʼahina ti tukkʼulí wo ulo ti tukki meegí, meede tʼa tʼahina ti tukkʼututú wo uto ti tukki mettú, ande tʼa tʼahina ti tukkʼere kʼulutú wo ere kʼulutú ti tukkʼandutú.»

Suuniyo kʼita sulɗi ɗoŋ i-kaza munɗa wede aana

(Matiye 16.2-3)

54 Isa yʼa ruute sey a ɗoŋ duuru, yʼede: «Aame kun wolliyo dondirso ti koliyo ti kese peeɗo kʼooriyo maŋ, a kaamiki kun dʼeesiyo: “Mizzi yi koppa”, wo geŋ ki kotto i-tʼisiyo. 55 Wo aame kun owwiyo maaye yi baahu ti kese ki ɗanɗi maŋ, kun dʼeesiyo: “Ume aŋki yʼisa wehini”, wo geŋ ki kotto i-tʼisiyo*. 56 Kune ɗoŋ biziguŋ sire sire, kun dʼaaniya kun di suuniyo ita sulɗi ɗoŋ kun wolliyo tʼedaguŋ isiyo a siiɗo wo a kandaane me, wo ɗe ki moo me ita sulɗi ɗoŋ Raa yʼisiyo aŋken̰n̰o kun kiʼn suuniyo ye me?»

Tôwwo kʼono ti aduzá

(Matiye 5.25-26)

57 «Ɗe ki moo me munɗa wede ki diine kune batum kun dʼise, kun ki yʼ suuniyo ye me? 58 Aame ti leemadá un ede ono, wo kune a urzi kun ette kʼume wede booro ɓotto geŋ, ti yode ono kun tiʼn ôodo. Para maŋ yʼa-da tʼiida kʼume wede booro maŋ, wede booro yʼan gi di tʼeley a bey kʼasigiryagi, wo kane an ki ti tʼeley daŋgay. 59 Ki kotto nʼa di rooto, tʼume geŋ ki ki tʼaɗɗa ye, daa ki munɗa wede an dehu kʼan ki yʼela pay ye maŋ, tammiyagi ɗoŋ sun̰n̰i sun̰n̰i toŋ an a-kʼoola ye.»

13

I dehu kun di-kime lekkiyaguŋ

1 Aame geŋ i dʼiido ɗuwo an i-tʼîide taaya a Isa, mummino Pilat yʼele urzi ɗoŋ miibi ti siiɗo Galile an diʼn îide, aame an isiyo seɗeke a Raa geŋ me. 2 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kune kun elkiyo aame kane ɗoŋ ti siiɗo Galile an tiʼn îide iŋkino geŋ, i-kaza kane ɗoŋ kʼolɗiko a jiire ɗoŋ ti siiɗo Galile ti doolo pay ko? 3 Nʼun di rooto aha, wo aame kun ki ti gima lekkiyaguŋ ye maŋ, kune toŋ kun di-tʼinda pay aa kane. 4 Wo kane ɗoŋ koomat makumu gessire ɓoy wede sohuru ki Silowe yʼan di tiʼn ruuge an tʼinda geŋ, kun elkiyo kane ɗoŋ kʼolɗiko a jiire ɗoŋ ki geeger Zeruzalem ti doolo pay ko? 5 Nʼun di rooto aha, wo aame kun ki ti gima lekkiyaguŋ ye maŋ, kune toŋ kun di-tʼinda pay iŋkino kay.»

Ono ombiɗe a tukkʼundumu daa kʼin̰n̰izí

6 Saŋ maŋ Isa yʼan di ruute ono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: «I dʼede wedusu yi dʼiite undumu sundí pigiye adda doome kʼinda bin̰. Onniyo soo yo wede geŋ yʼa iido yi dehu yi rakke in̰n̰izí, miŋ umbo yi ki dʼuune ye. 7 Iŋkino maŋ yi di ruute a wede naabadí, yʼede: “Ki wollo, pigiye eŋ îide ozzine aɗo ni dʼettiyo dʼettiyo ni rakke in̰n̰izí miŋ ni kʼooniyo ye. Iŋkino ki ti yʼ ɗekko, yi tʼamɓu ume ki bita.” 8 Wo wede naabo yi diʼn gime onamí, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, ki yʼoolo yʼa-tʼozzine sey kʼaŋki me, siiɗo itadí nʼa-tʼottiba a tʼisa ɗolgite, maŋ nʼa dʼoɓita iizi. 9 Geŋ iŋkino ozzine ki ɗaana eŋ koo yi tʼeha maŋ, umbo pi maŋ kʼa ti yʼ ɗekka kollo.”»

Eliyo beeko a erewo a onniyo ere ki puukiyo

10 Onniyo soo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Isa yi dooyiso ɗuwo adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. 11 A ume geŋ i dʼede erewo, siitan ti ziiɗa diine dartú i-dʼede ozzine koomat makumu gessire, ti lekkiyo ottilso ume tʼa tʼôhira ɗelele umbo. 12 Aame Isa yi ti wulle maŋ, yʼa ti wiike wo yi di ruute, yʼede: «Erewo no, koŋ te kettiyo ye baa, mʼuune bee ti eenizí me.» 13 Yoŋ yi di ziipe beezí a tuddutú, a kaamiki tʼa tʼîhira ɗelele wo tʼa iise tamma Raa. 14 Wo yo goole ɓoy geŋ yi-ti gulkuwe a beeko ere Isa yi ele a erewo a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi gette. Iŋkino yʼa tʼihina bizí wo yʼan di ruute a ɗoŋ duuru, yʼede: «Adda suuk i dʼede onniyo zoot ere ki naabo te. Kune kun dehu beeko maŋ, kun dʼetto adda kʼonniytagi gen̰n̰o, a onniyo ere ki puukiyadiŋ ye.» 15 Maŋ Galmeega yi diʼn gime onamí, yʼede: «Kune ɗoŋ biziguŋ sire sire, a onniytagi ɗoŋ ki puukiyadiŋ wede tuuku toŋ yi-tʼeeziyo ti kuulayeʼŋ burizí koo, ise buurizí koo maŋ, kun an tʼeliyo ahu ɗee me? 16 Erewo ette todʼte ti biza bumɓu kʼIbirayim, Meeda siitanɗani ti ti-gitte i-dʼede ozzine koomat makumu gessire, geŋ i kʼise ye ko a onniyo ere ki puukiyadiŋ kino, ni di tʼeeze sibatú me?» 17 A rootiyo kʼIsa gette, kane pay ɗoŋ kʼolmiɗayí an ziiɗa sukiyagi, wo kane pay ɗoŋ duuru geŋ ulbaŋ uŋse a sulɗi ɗoŋ pay yʼisiyto i ceeriyo eego geŋ me.

Ono ombiɗe ekkʼulo kʼundumu sundí mutard

(Matiye 13.31-32; Markus 4.30-32)

18 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Moziko Raa todʼ ti deeƴiso toŋ aa moo me? Nʼa tʼeese todʼte aa moo me? 19 Todʼ ti deeƴiso aa ulo kʼundumu soo sundí mutard wedusu yʼa tʼumɓe yʼa-giira adda jineene. Saŋ a tʼuɗɗe, a tʼize undumu wo emɓi an dʼappiyta ɓoyɗi ekki layɗayí.»

Ono ombiɗe a tukkʼorme

(Matiye 13.33)

20 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Moziko Raa nʼa tʼeese todʼte aa moo me? 21 Todʼ ti deeƴiso aa orme erewo ti-sokiyo booloŋ, tʼa-tʼoɓe a moono ɓaadaŋ lootiyo, wo saŋ orme geŋ moono yi-ti tʼoozige pay.»

Biza bumɓu wede perƴeƴe

22 Aame Isa yʼamɓe ki Zeruzalem geŋ, yi dʼettiyo geeger ti geeger, ille ti ille, yi dooyiso ɗuwo. 23 Maŋ i dʼede wedusu yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ɗe geŋ Raa yi dʼutta ɗuwo booloŋ ɗaŋŋal ko?» Iŋkino Isa yʼan di ruute a ɗoŋ duuru, yʼede: 24 «Kun ollo, nʼun di rooto, kun elo gotono kun tʼodo ti biza perƴeƴe. Ɗerec, ɗoŋ ɓaadaŋ an deha an tʼette ti biza gen̰n̰o wo an ki dʼaana ettiyo ye.

25 Saŋ onniyo tʼaana ere wede ɓoy yʼa tʼooziga wo biza yʼa di-tʼippa ti kerle, maŋ kune kun dʼoopa ti paate. Aame geŋ kun tʼeesa koppiyo a biza bumɓu, wo kun di roota: “Galmeegey, kʼay tʼohon!” Wo yoŋ yʼun tiʼn kima onamguŋ, yʼa tʼeesa: “Nʼun kiʼn suune ye kune ti tunɗa me.” 26 Iŋkino maŋ kun di roota kun tʼeesa: “Kaye ay dʼiimito, ay dʼiiɓito ti kee kaŋ soo, kʼa duuyite a urziyagi ki geegirzey pây.” 27 Wo yoŋ yʼun di roota sey: “Nʼun kiʼn suune ye kune ti tunɗa me. Kun ti leɗɗo dokki ti tuddó me, kune ɗoŋ pay isiyo sulɗi ɗoŋ ki diine ye.” 28 Wo aame kun wulley Ibirayim, Isaaka wo Yakup ti nebiyagi pay adda Moziko Raa, wo kune an un tiʼn zibbey ti paate maŋ, a ume geŋ kun ɗillitey môolo wo kun dʼaaɗimey sina. 29 Wo i dʼetto ɗuwo sey ti kese peeɗo ti koliyo, ti kese peeɗo kʼooriyo, ti kese kʼawwa wo ti kese ɗanɗi, an di-kooney an dʼoomey kaŋ soo adda Moziko Raa. 30 Iŋkino maŋ ɗoŋ oŋgo aŋken̰n̰o kane kʼita, saŋ an tʼisa ɗoŋ ki biza, wo ɗoŋ oŋgo aŋken̰n̰o kane ki biza, saŋ an tʼisa ɗoŋ kʼita.»

Ono kʼIsa a tukki Zeruzalem

(Matiye 23.37-39)

31 Aame Isa yʼa ti ɗiŋge ti dooyiso maŋ, i dʼede ɗoŋ miibi ti diine Pariziyeŋ, an aa dʼiide sirpa kʼIsa wo an i-di ruute, anʼde: «Kee tʼeŋ ki tʼoozo kʼeŋgilo kʼume doolo, kono mozigo Erod yi dehu tôwwadá.» 32 Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kun i-ti rootoy a yo wede metike aa boo yi ti daggiya ɗuwo geŋ, kunʼde: “Isa yʼede aŋki ti soggo yoŋ yʼa limmiti siitanɗani wo yʼa tʼele beeko a ɗoŋ kʼeeni, wo a onniyo ere kʼaɗuwe maŋ, naabadí yʼa-ti ɗaŋga.” 33 Wo ni roote eŋ a kune: i dehu aŋki, soggo wo soŋŋo kino geŋ, nʼa eŋgila ki ɗaanadó, ki too maŋ ɗerec nebi yʼa tʼinda a Zeruzalem, a ume doolo ye.

34 Wayya kune ɗoŋ Zeruzalem no, wayya kune ɗoŋ Zeruzalem no! Kune ɗoŋ i tôwwito nebiyagi, wo ɗoŋ Raa yʼun akkisa kun tiʼn kakkisa ti moŋgali kun tiʼn tôwwo. Nuŋ taŋ ɓaadaŋ nʼa dihe nʼun tiʼn tusse aa ôsso ti tussiyo in̰n̰itú adda kambartú, wo ɗe kun ki dihe ye. 35 Iŋkino maŋ ɓoyguŋ Raa yʼun di yʼoola. Wo kun ollo nʼun di rooto, nuŋ kun ki nʼ wolla ye baa, bini a tʼîda onniyo ere kun di roota: “Beeko Raa ti koona a ekki wede ettiyo ti suma Galmeega Raa*.”»

14

Eliyo beeko a wede kʼeeni

1 Onniyo soo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Isa yʼa tʼiide omɓo di wede soo ti diine deero Pariziyeŋ. Kane ɗoŋ a sirpa geŋ, ersadaŋ a tukkʼIsa tak. 2 Aame geŋ i dʼede wedusu tuddí tʼiiziga, yʼa tʼîhira a ɗaana yode. 3 Isa yʼa tʼihina bizí, yʼa tunde kane ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, yʼede: «To oogiradiŋ tiŋ urzi tʼele kunuŋ, ti kʼele ye ko, kʼeliyo beeko a wedusu a onniyo ere ki puukiyadiŋ te?» 4 Wo a onamí geŋ kane an dʼinniga ɗeɗɗek. Iŋkino maŋ wede geŋ Isa yʼa yi butte, yi-dʼele beeko wo yʼa-yʼigibe ki ɓoozí. 5 Saŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ti diinaguŋ eŋ wee wee, aame i-dʼede ulo ise buru yi tʼiire adda kʼosso a onniyo ere ki puukiyadiŋ maŋ, yʼa kʼette, tʼadda kʼosso yʼa ki yʼaɗɗe ye me? Eyye, kesiko yʼa-tʼaɗɗe!» 6 Wo a onamí geŋ, kane an di roote munɗa an ki suune ye.

Beeriyo kʼume konso adda tarnaape

7 Isa yi wulleʼŋ ɗoŋ anʼni waaku kʼomɓoʼŋ, an beeriyo omagi konsito ɗoŋ majjanɗani. Iŋkino yʼan di ruute a kane pay geŋ tʼono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: 8 «Aame wenɗa yi ki wiike a tarnaape ki seeɗu maŋ, kʼetta ki koona ume wede suma a jiire ye. Koo ise an wiiko wede goole i jiire kee yʼa-koona maŋ, 9 wo wede unni wiike kee ti yode geŋ, yʼa etto yʼa di roota, yʼa tʼeesa: “Ume eŋ ki tʼoozo, ki oolo a yode en̰n̰o.” Iŋkino kʼa tʼooziga ti sukiyagi, kʼetta kʼa-kooney a ume kʼita. 10 Ki too maŋ an ki wiiko geŋ, kʼodo ki-koonoy a ume kʼita, iŋkino aame wede i ki wiiko yʼiina maŋ, yoŋ yʼa di roota, yʼa tʼeesa: “Laŋze ki nuŋ, kee ki tʼoozigi, ki-koona a ume ki ɗaana a ise majjaane kino.” Iŋkino maŋ a kee a di tʼisa suma a ɗaana kane ɗoŋ pay ooma ti kee kaŋ soo geŋ me. 11 Ɗerec, wede tuuku tuddí yi ti-koliyo maŋ, Raa yʼa yʼisa n̰eŋku, wo wede tuddí yi ti-tʼisiyo n̰eŋko maŋ, Raa yʼa yʼisa goole.»

Waaku ɗoŋ an kʼede munɗa ye

12 Isa yi di ruute sey a wede i yʼ wiike geŋ, yʼede: «Aame ki dehu ki waake ɗuwo an dʼoomi di kee, ise a peeɗo tʼize diine, ise a peeɗo tʼette kʼooriyo toŋ maŋ, ki waake laŋziyagá ye, zemɓadá ye, taasiyagá ye wo ɗoŋ bey a ita waayadá ye, kono kane gen̰n̰o toŋ saŋ an gi di waaka kay, iŋkino omɓadá aakede an a-ti gime. 13 Wo ki too maŋ, aame ki waake ɗuwo a tarnaape di kee maŋ, ki waako ɗoŋ an kʼede munɗa ye, ɗoŋ kesiyagaŋ soo soo, ɗoŋ jekese wo ɗoŋ koŋzayi. 14 Geŋ kee ulbá aasa uŋse, kono kane an kʼede munɗa an a-ki ti yʼ kima ye. Iŋkino a di ti yʼ kima Raa, a onniyo ere ɗoŋ ki diine a ɗaanadí an ti bilɗa maŋ.»

Ono ombiɗe a tukki tarnaape goole

(Matiye 22.1-10)

15 Wede soo ti diine ɗoŋ an ti guune omɓo, yʼilliga ono ɗoŋ Isa yi ruute gen̰n̰o maŋ, yi di ruute, yʼede: «Uŋsuwo a wede i kooney omɓo adda Moziko Raa.» 16 Wo Isa yi di ruute tʼono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: «Onniyo soo wedusu yi dʼize omɓo ɓaadaŋ, maŋ yi wiike ɗoŋ ɓaadaŋ. 17 Aame omɓo ettú tʼîide maŋ, wede ɓoy yʼa igibe wede naabadí kono yʼan di kizo a ɗoŋ yiʼni wiike. Wede geŋ yʼiideʼŋ, yʼa ruute, yʼede: “Kunʼdi, omɓo ettú tʼîide baa.” 18 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ pay yi wiike geŋ, wede soŋ yi-tʼisiyo tambobino tambobino. Wede ki poone yi di ruute a wede naabo, yʼede: “Nuŋ ni iwila doome, i dehu nʼa ette nʼa ti yʼ wollo ɗo. Kee kʼo tʼisi tambobino.” 19 Wede doolo yi di ruute, yʼede: “Nuŋ ni iwila buŋgari koomat ki naabo sire sire, wo nʼette nʼa tiʼn naamey. Kee kʼo tʼisi tambobino.” 20 Wede doolo sey yi di ruute, yʼede: “Nuŋ aŋken̰n̰o ni ziiɗa erewo ni morbiyo, kono kʼiŋkino ni kʼaane ettiyo ye me.” 21 Wede naabo geŋ yʼa-gime kʼume galmeegí, yʼiideʼŋ yi di tʼîide taaya a onamaŋ geŋ me. Aame geŋ wede ɓoy yi di gulkuwe wo yi di ruute a wede naabadí, yʼede: “Kʼokko kesiko kʼomagi ɗoŋ ɗuwo ge lekkiyo, kʼadda kʼurziyagi ɗoŋ adda geeger, ki waaki kane ɗoŋ an kʼede munɗa ye, ɗoŋ kesiyagaŋ soo soo, ɗoŋ koŋzayi wo ɗoŋ jekese, kʼan dʼan tʼedi ken̰n̰o.” 22 Saŋ maŋ wede naabo geŋ yʼa-gimo kʼume galmeegí, yi di ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, naabo ere kʼo ruute nʼaase ni-tʼizo, wo ume ede sey.” 23 Iŋkino maŋ wede ɓoy yi di ruute a wede naabadí, yʼede: “Kʼokko sey ki urziyagi domɓi, kʼadda jinenɗani, wo ɗoŋ ki tʼooney a ɗaanadá geŋ, tʼurzi tuuku toŋ ki tiʼn waaki an tʼedi kʼadda ɓoy kono ɓoozó a ôone. 24 Geŋ kun ollo, nʼun di rooto, kane ɗoŋ ni wiike ki poone geŋ, wenɗa soo toŋ i kʼooma ye omɓadó te.”»

Urzi daaniya kʼIsa

(Matiye 16.24-28; Markus 8.34–9.1)

25 Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ an daaniya Isa, maŋ yʼa-gime ki tuddaŋ wo yʼan di ruute, yʼede: 26 «Aame wede yi ni daane maŋ, i dehu nuŋ yʼa ni geyye a ceere meegí, meedí, eddí, in̰n̰izí, zemɓadí kuuli erayi, wo tuddí batum toŋ maŋ. Para maŋ yi kʼaane yi ki tʼise sanallusizó ye. 27 Wede tuuku yi kʼiyya yʼa ki tʼinda kono nuuno wo yʼa ki nʼ daane ye maŋ, yoŋ geŋ yi kʼaane yi ki tʼise sanallusizó ye. 28 Iŋkino aame wede ti diinaguŋ yi dehu yʼa ooziga ɓoy sohuru maŋ, ki poone yʼa-koone yʼa-kize soŋko ki sulɗi ɗoŋ pay yʼowilta, wo yʼa wolle aame soŋkadí i-tʼîda tôwwo ɓoy maŋ. 29 Wo ɗe aame yi-ziipa ita ɗaŋŋal wo ɓoy yʼa ki ti yʼîida ye maŋ, ɗoŋ pay i wolla geŋ an di yʼ tʼokka maade, 30 an tʼeesa: “Wede eŋ yi-tʼiise oozige ɓoy miŋ naabadí yʼa-ki ti ɗiŋge ye.” 31 Iŋkino kay, aame mozigo yi dehu yʼette ɗeyyiso mozigo bakadí wede ettiyo ti asigiryagi dupu ada sire geŋ, ki poone yʼa-koone yʼa wolle toogadí, aame yʼaane ɗeyyiso ti asigiryagi dupu koomat gen̰n̰o maŋ. 32 Aame yi kʼaane ye maŋ, yi-tʼigibe ɗoŋ zina ki tukki mozigo bakadí ki poone yoŋ ɓotto dokki geŋ, yʼa ti yʼ tondo toose tʼa koone diinayaŋ.» 33 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Geŋ iŋkino kay, i dehu wede tuuku ti diinaguŋ sulɗi ɗoŋ pay i-dʼedeʼŋ, yʼan ooli. Para maŋ yi kʼaane yi ki tʼise sanallusizó ye.»

Sumade ɗoŋ daa kʼuŋsuwadaŋ

(Matiye 5.13; Markus 9.50)

34 «Kane sumadeʼŋ munɗa wede beehiye, wo ɗe aame sumade uŋsuwadaŋ i tʼize umbo maŋ, kaŋ mummino kʼan ise uŋse sey me? 35 Kane geŋ i kʼise beehiye ki ruumiyo siiɗo ye, ise ki guuru toŋ i kʼise ye, iŋkino kane geŋ ki sebbiyo mendaŋ a disse. Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo!»

15

Ono ombiɗe a tukki damu gi digge

(Matiye 18.12-14)

1 Ɗoŋ seɗɗu jibaaye ti ɗoŋ kʼolɗiko doolo, kane pay an aa dʼiide ki sirpa kʼIsa kono an di yʼolliga. 2 Kane Pariziyeŋ ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an dʼorbe sun̰n̰i sun̰n̰i a tukkʼIsa, anʼde: «Wede eŋ ɗoŋ kʼolɗiko yi diʼn seeɗu bey sire wo yi dʼomɓo ti kane.» 3 Iŋkino maŋ Isa yʼan dʼiise tôwwo taaya tʼono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: 4 «Aame wede soo ti diinaguŋ i-dʼede damɓami meeda wo ere soo tʼa digge maŋ, ki kotto ɗoŋ ada gessat makumu gessat geŋ yi dʼooli adda balɗa, yʼa-kime dehutu ki ere i digge, bini yʼa ti tʼoono. 5 Wo aame yi tʼuuno maŋ, yoŋ ulbí uŋse ɓaadaŋ, yʼa tʼamɓo a dannayí, 6 yʼa tʼaahe ɓoy, saŋ yʼa waake laŋziyagí ti ɗoŋ kʼita waayadí, wo yʼan di roote, yʼa tʼeese: “Kun iso uŋsuwo ti nuuno, kono nuŋ damuzó wede i digge ni yʼuuno baa!” 7 Kun ollo, nʼun di rooto, geŋ iŋkino kay aasa uŋsuwo ɓaadaŋ a kane ɗoŋ a kandaane, kono wede kʼolɗiko soo yi-gime ti lekkiyadí ere olɗo gette. Uŋsuwo ere a tukki wede soo gette, a ceera ere a tukki ɗoŋ ada gessat makumu gessat kane ki diine wo an ti gime lekkiyadaŋ gen̰n̰o.»

Ono ombiɗe a tukki tamma i digge

8 «Wo kun ollo sey, i dʼede erewo soo iŋkino tammiyagutú koomat wo soo i di tʼiire maŋ, geŋ ki kotto todʼ tʼa moɗɗe pitilatú, binditú tʼa rooke, tʼa dehite boolo booloŋ bini tʼa ti tʼoone. 9 Wo aame ti tʼuune maŋ, tʼa waake laŋziyagutú ti ɗoŋ kʼita waayatú, tʼan di roote, tʼa tʼeese: “Kun iso uŋsuwo ti nuuno, kono nuŋ tammadó ere i digge ni tʼuune baa.” 10 Kun ollo, nʼun di rooto, geŋ iŋkino kay aasa uŋsuwo ɓaadaŋ a diine maaleekiyagi ɗoŋ ki Raa, kono ki wede kʼolɗiko soo yi ti kama ti lekkiyadí ere olɗo gette.»

Ono ombiɗe a tukki ulo gi digge

11 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «I dʼede wede soo iŋkino in̰n̰izí kuuli sire. 12 Onniyo soo, ulo wede n̰eŋku yi di ruute a meegí, yʼede: “Baaba, kee kʼo eli aggadó ere saŋ ni tʼoona tʼadda laalayá gen̰n̰o.” Iŋkino maŋ meegaŋ yʼan di diikiɗa laalayí a in̰n̰izí sire gen̰n̰o. 13 Onniyo miibi kʼita maŋ, yo ulo wede n̰eŋku geŋ aggadí yʼa tʼiwilte pay wo yʼa ziiɗa soŋko, yʼa iŋgile ki siiɗo ere dokki. A ummey geŋ yi-tʼiide adda lekkiyo ere kʼarɓutu, iŋkino maaladí pay yʼa tʼirɓe. 14 Aame maaladí pay yi ti ɗiŋge maŋ, i dʼize mosogo ɓaadaŋ adda siiɗo gette, wo yoŋ munɗa a beezí umbo. 15 Aame geŋ yʼa tʼiide naabo di wede soo ki ɗoŋ siiɗo gettiyo, wo yo wede geŋ yʼa yʼigibe kʼadda doomizí elso kinzir. 16 Ulo geŋ yʼa dihe yi dʼaaɗi in̰n̰i boriyo ɗoŋ an sebbiso a kinzir, wo wenɗa soo toŋ i di tʼele umbo. 17 Iŋkino maŋ a lekkiyadí gette yi dʼelkiso adda kʼaddí, yʼede: “Ɗoŋ naabo meegó ɓaadaŋ, an dʼomɓo i diʼn palɗa! Wo nuŋ a en̰n̰o nʼunto ki mosogo! 18 Nʼa-kima di meegó wo ni di rootey, nʼa tʼeesey: Baaba, ni tʼize olɗiko a Raa wo a kee. 19 Ni kʼîide kʼa ki nʼ wolle aa ulá ye baa, iŋkino ki nʼiso aa wede soo ti diine ɗoŋ naabadá.” 20 Maŋ yʼa tʼiiziga, yʼa-gime kʼume meegí.

Aame ulo yo dokki booloŋ ti ɓoy geŋ, meegí yʼa yi wulle, wo i di tʼize sommagi ɓaadaŋ. Yʼa ukke okkimayí, yʼiideʼŋ yʼa yi ziiɗa yop. 21 Iŋkino maŋ ulo yi di ruute, yʼede: “Baaba, ni tʼize olɗiko a Raa wo a kee. Ni ki tʼîide kʼa ki nʼ wolle aa ulá ye baa.” 22 Wo meegí yʼan di ruute a ɗoŋ naabadí, yʼede: “Kesiko, kun amɓi kalle wede goole majjaane a jiire wo kun i-tʼosso a ulo me. Kun i tʼeelo kokkiɗe a ƴelsadí wo zoŋɗí kun i-tʼosso toɓiyagi. 23 Kun sooɗi ulo buru wede ɓokkide, kun tʼôodo, in dʼooma wo in dʼisa tarnaape, 24 kono ulo nuŋ kun wolliyo eŋ, yoŋ aa yʼinda wo aŋkeŋ aa yi bilɗe, yoŋ yi digge wo aŋkeŋ ni yʼuune.” Maŋ an dʼiise isiyo tarnaape.

25 Aame geŋ ulo kaɓɓadí yoŋ a doome. A kamadí ti doome geŋ, aame yʼiina goppoŋ ki ɓoy maŋ, yʼollige tarkuuse kʼotoro ti ommire. 26 Maŋ yi wiike wede soo ti diine ɗoŋ naabo, yʼa yi tunde, yʼede: “Ɗe ize moo me?” 27 Wede naabo yi di ruute, yʼede: “Geŋ leemadá aaho me, wo meegá yi dʼîide ulo buru wede ɓokkide, kono ulí yi yʼuune yi lekkiyo bee.” 28 Iŋkino maŋ ulo kaɓɓa yi di gulkuwe wo yi ki dehu kʼadda ɓoy yi kʼette ye. Meegí yʼa tʼuɗɗo yi di yʼ selliyo, yʼede: “Ulo ki nuŋ, ki tʼedi kʼadda ɓoy me.” 29 Wo ulo yi diʼn gime ono meegí, yʼede: “Kʼollo kay baaba, nuŋ ozzinagi ɓaadaŋ nʼa naabiya me, wo ŋuƴƴur kaŋ soo toŋ ni kʼize ye a munɗa wede kʼo rootiyo me, wo a nuŋ gogguru soo ɗaŋŋal toŋ kʼo kʼeele ye, kono nʼa tʼise uŋsuwo ti laŋziyagó me. 30 Wo a ulá wede en̰n̰o kotto maŋ, yode wede maaladá pay yʼa ti diggo yʼa tʼirɓo ti erayi, aame yʼiina maŋ a yode ki-dʼîide ulo buru wede ɓokkide!” 31 Maŋ meegí yi di ruute, yʼede: “Ulo ki nuŋ, kee daayum ti nuŋ wo sulɗi pay ɗoŋ oo dʼede toŋ kane ki kee. 32 Wo geŋ i dehu kine in dʼise tarnaape wo in dʼise uŋsuwo, kono leemadá eŋ yoŋ aa yʼinda wo aŋkeŋ aa yi bilɗe, yoŋ yi digge wo aŋkeŋ ni yʼuune.”»

16

Ono ombiɗe a tukki wede ƴeeriyo metike

1 Saŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «I dʼede wede laale soo iŋkino, yoŋ i-dʼede wedusu yi di ƴeeriyo laalayí. Wede laale geŋ ɗuwo an i dʼiido ti rabila, kono wede ƴeeriyo yi-ti yʼ daggiya laalayí me. 2 Maŋ wede laale yʼa wiike wede ƴeeriyo wo yi di ruute, yʼede: “Kee nʼilliga naabadá ere kʼisiyo te, kʼo tʼôodi taaya a urzi naabadá, kono ki ki ƴeera ye baa laalayó me.” 3 Iŋkino maŋ wede ƴeeriyo yʼa ruute tʼadda kʼaddí, yʼede: “Nuŋ eŋ nʼaasa mummino, tʼume naabo ƴeeriyo galmeegó yi-tiʼn aɗɗiya geŋ me? Ki derku nuŋ toogadó umbo, wo kʼahultu a nuŋ sukiyagi. 4 Geŋ ni suune munɗa wede nʼa isa me. Iŋkino aame tʼume naabo ƴeeriyo yi nʼuɗɗa maŋ, ɗoŋ ede an di nʼ seeɗa di kane me.” 5 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ i ziɗɗe seeyagi ki galmeegí, yʼa tiʼn wiiko soo soo. Yi di ruute a wede ki poone, yʼede: “Kee ginno seezá miibi ki-tʼela a galmeegó me?” 6 Yoŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: “Ɓoŋgali ada sire kʼegey kʼin̰n̰i kʼolibiye.” Wede ƴeeriyo yi di ruute, yʼede: “Mattup ki seezá ettiyo, kesiko ki koona ki raaŋa ɓoŋgali koomat.” 7 Saŋ yi di ruute a wede doolo, yʼede: “Wo kee me, seezá miibi ki tʼela me?” Yoŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: “Suwal meeda piɗe ki geme.” Wede ƴeeriyo yi di ruute, yʼede: “Mattup ki seezá ettiyo, ki raaŋa suwal meeda aɗo.” 8 Wo yo galmeega yʼa yʼimme wede ƴeeriyo wede ki diine ye geŋ me, kono yʼizeʼŋ metiŋko. Iŋkino maŋ kane ɗoŋ duniya a urzi lekkiyo ere ti tuddaŋ gette, kane mentikagi an jiire kane ɗoŋ ki Raa toorayí a eedaŋ.»

9 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto, kun soɗɗo laŋziyagi ti laale wede kun ooniyo tʼurzi wede ki diine ye geŋ me. Iŋkino onniyo soo yo laale geŋ ti beyguŋ yi ɗikka maŋ, kane laŋziyagi an un diʼn seeɗey adda ɓoyɗi ɗoŋ ɗuwo an di lekkey ki daayum. 10 Wede a naabo ere n̰eŋko booloŋ yi ti seeɗu zakiɗi geŋ, a naabo ere meeda toŋ ɗuwo an zaape addaŋ a yode kay. Wo wede a naabo ere n̰eŋko booloŋ yi ki ti seeɗu zakiɗi ye geŋ, a naabo ere meeda toŋ ɗuwo an ki zaape addaŋ a yode ye kay. 11 Iŋkino maŋ, aame kune a laale wede kun ooniyo tʼurzi wede ki diine ye eŋ, kun ki yʼ ziiɗa zakiɗi ye maŋ, Raa toŋ yi kʼaane yʼun ki tʼele a beyguŋ ye laale wede ki kotto me. 12 Wo aame a laale wede ki kune ye kun ki yʼ ziiɗa zakiɗi ye maŋ, Raa toŋ yʼun ki tʼeley ye laale wede ki kune me.

13 Wede naabo soo toŋ umbo a aane a naabe ti galmaawi sire me, ise maŋ soŋ yʼa yʼolmiɗa wo yʼa-geyye soo me, wo ise maŋ yʼa di kette ti wede soo me wo soŋ yʼa yi kiigira. Kun kʼaane kun ki ti daane ye, urzi Raa wo urzi soŋko sirwaŋ pay me.»

Urzi Moziko Raa

14 Aame kane Pariziyeŋ an illiga ono ɗoŋ pay Isa yi ruutite gen̰n̰o maŋ, an di yʼ koobiyto kono kane soŋko an ti geyyiso. 15 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kune a ɗaana ɗuwo kun ti tʼisiyo tudduguŋ aa ɗoŋ ki diine, wo Raa adduguŋ yiʼni suune, kono munɗa wede ɗuwo an yi wolliyo goole geŋ, Raa yi yʼazzuru a ɗaanadí me.

16 Ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ ki nebiyagi geŋ, urzizaŋ a iide bini aaniya Zaŋ Batis. Tʼume geŋ an di kazita Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa, wo wede tuuku toŋ yi dʼeliyo gotono kono yi-tʼette kʼadda. 17 Wo kun ollo koɗuwo, oon̰e a kandaane ti siiɗo an tʼeŋgile me, wo oon̰e ɓaadaŋ sey a arku raaŋiya soo wede n̰eŋku a jiire kʼoogoro ette yʼa dagge me.

18 Wede tuuku eddí yi ti biira wo yʼa ziiɗa erewo ti doolo maŋ, Raa yi yʼ wolliyo yoŋ wede i moone tʼere bakadí. Wo wede yi ziiɗa erewo ere kulatú yi ti-biire maŋ, Raa yi yʼ wolliyo yoŋ wede i moone tʼere bakadí.»

Ono ombiɗe a tukki wede laale kane ti Lazar

19 Saŋ maŋ Isa yʼan dʼîide taaya, yʼede: «I dʼede wede laale soo iŋkino kallagi yʼossiyo ki ramica zooyatú oon̰e, daayum yi lekkiyo togos adda kʼuŋsuwo wo daayum yi dʼisiyo omɓo ɓaadaŋ aa ki tarnaape, ɗuwo an dʼomɓo. 20 I dʼede wedusu i-kʼede munɗa ye sundí Lazar, tuddí kunɗayi risimik kaŋ moone a biza bumɓu ki wede laale gen̰n̰o. 21 Yoŋ yʼa dihe yʼa oomi omɓo ere i solɗite tʼekki taabul ki wede laale gen̰n̰o toŋ umbo, wo ɗe kane gahiti toŋ an dʼettiyo an di dalɗutu kunɗayzí.

22 Wede i-kʼede munɗa ye yʼinda maŋ, maaleekiyagi an tʼumɓe undí ki sirpa kʼIbirayim. Saŋ wede laale toŋ yʼa inda, an tʼittiba. 23 Wo kaŋ unde yʼa tʼiide kʼadda diine ɗoŋ unto, wo a ume geŋ yi dabirsa ɓaadaŋ. Maŋ yʼa umɓe edayí kʼawwa, yʼa wulle ti dokki Ibirayim wo Lazar a sirpadí. 24 Iŋkino yʼa iɗili, yʼede: “Ibirayim meeʼki nuŋ, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ, kʼagibi Lazar yi dʼoŋko ahu a biza ƴilsadí, yʼo di zozza a bizó, ilzó a tʼorsa kono ni dabirsa ɓaadaŋ adda kʼuwwo ette.” 25 Wo Ibirayim yi di ruute, yʼede: “Ulo ki nuŋ, ki suune aame kee adda duniya lekkiyadá ki tuuze tuuziyo, wo Lazar yʼuune dabar ɓaadaŋ. Wo aŋkeŋ Raa yi ti yʼ zille a en̰n̰o me, wo kee ki-tʼiide adda dabar baaɗi. 26 Wo soŋ i dʼede olɗe sohuru wo goole aa bulɗume a diine kune ti kaye me. Iŋkino maŋ ɗoŋ i dehu ette tʼen̰n̰o kʼume kune, an kʼaane ye, wo ɗoŋ tʼume kune an dehu an dʼetto kʼume kaye, an kʼaane ye.” 27 Wede laale yʼa ruute, yʼede: “Iŋkino maŋ meeʼki nuŋ, ki wollo sommagó kʼagiba Lazar ki ɓoy meegó, 28 kono oo dʼede zemɓa paat, yʼa ette yʼan di tookey kuudaŋ, kono kane toŋ an ki dʼetto kʼume dabar en̰n̰o ye.” 29 Ibirayim yi di ruute, yʼede: “Zemɓadá an dʼede mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ ki nebiyagi, onamaŋ anʼn olligey.” 30 Wede laale yi di ruute, yʼede: “Geŋ i kʼîide ye Ibirayim meeʼki nuŋ, wo aame wede ti diine ɗoŋ unto yʼiida yʼan uuney maŋ, aame geŋ an di-kimey lekkiyadaŋ.” 31 Wo Ibirayim yi di ruute, yʼede: “Aame mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ ki nebiyagi, onamaŋ an ki dihe an kʼolliga ye maŋ, ki kotto kane an kʼamɓe ye aame wede ti diine ɗoŋ unto yʼa balɗe yʼa ette toŋ maŋ.”»

17

Urzi kʼolɗiko ti tambobino

(Matiye 18.6-7; Markus 9.42)

1 Isa yʼan di ruute a sanalliyagí, yʼede: «Ɗerec, kane sulɗi daayum ede ɗoŋ i-tʼeliyo ɗuwo adda kʼolɗiko me, wo ɗe dabar a yode wede i tʼeliyo bakadí adda kʼolɗiko. 2 A wede iŋkino geŋ, dabar ere an i di kette assa meeda a golladí an ti yʼ seɗɗe adda bar gette, soodo sey ti ere yi tʼooney a ɗaana Raa te, aame yi tʼeliyo adda kʼolɗiko wede soo ti diine kane ɗoŋ tasse a urzi zaapu kʼadde a nuuno maŋ. 3 Kun koona mentikagi!

Aame leemadá yi tʼiza olɗiko a kee maŋ, kʼodo ki yʼoonoy, ki rootoy munɗa wede yʼa ize geŋ ti golla ere tasse, wo aame yi-kʼilligey olɗikadí yi ti zuuney yi-gimey lekkiyadí maŋ, kʼoyyo ki tʼiso tambobino te. 4 Wo aame leemadá yi tʼiza olɗiko a kee wo saŋ yʼa iido ki tuddá, yʼa tʼeese: “Leema ki nuŋ, nuŋ olɗikadó ni ti zuune nʼa-kime lekkiyadó”, iŋkino iŋkino adda kʼon̰n̰u taŋ sarat toŋ maŋ, kʼoyyo ki tʼiso tambobino te.»

Zaapu kʼadde a Isa

5 Ɗoŋ zina Galmeega an i di ruute, anʼde: «Zaapu kʼaddey a kee baata, kʼayni noogi tʼa tʼihira.» 6 Galmeega yʼa ruute, yʼede: «Ki kotto, aame kune zaapu kʼadduguŋ a nuŋ tʼaase n̰eŋko aa ulo kʼundumu sundí mutard toŋ maŋ, kun aane kun i di roote a undumu eŋ, kun tʼeese: “Tʼumayá eŋ ki-ɗeeto ki koonoy adda bar”, ki kotto yʼa olliga onamguŋ, yʼa-ɗeete.»

Naabo ere in dʼise

7 «Kun ollo, aakede wede soo ti diinaguŋ i-dʼede wede naabo yi derku ise yʼelso mooɗe koo maŋ. Aame yi wulle wede naabo yʼaahiya ti doome maŋ, ki kotto yi-ki roote ye: “Kesiko kʼokki ki-koona omɓo me.” 8 Ki too maŋ yi di roote, yʼa tʼeese: “Kʼo isi omɓo, wo kallagá kʼa booyo ki-tʼossi ɗoŋ ti doolo, omɓo kʼo dʼeli, kʼo dʼeeli soɓo koore ni tʼiima wo nʼaa tʼiiɓa maŋ. Saŋ a kaaɓadá kee kʼa ooma wo kʼa siɓa kollo.” 9 Wede geŋ yi roota ɗey koɗuwo a wede naabadí, a naabo ere yi ruute yʼaase, yi tʼize gette? Aha, yi-ki roota ye koɗuwo me. 10 Geŋ ki kune toŋ iŋkino: Aame naabaguŋ ere an un ruute kun ti tʼize pay maŋ, kun rooto kunʼde: “Kaye ɗoŋ naabo ay kʼede urzi ɗuwo an ay ki roote koɗuwo ye, ay ize munɗa wede an ay ruute ay dʼise ɗaŋŋal.”»

Eliyo beeko a ɗoŋ bitiɗe kane koomat

11 Aame Isa yo a urzi yʼette ki Zeruzalem geŋ, yʼa uɗɗe ti diine siiɗo Samari kane ti Galile. 12 A ettiyadí kʼadda kʼille soo iŋkino gette, ɗoŋ bitiɗe koomat an tʼiide an a di yʼ tʼikkimo. Kane an tʼîhirte ti dokki* 13 wo an dʼiise ɗollite, anʼde: «Isa, kee wede dooyisadey, kʼiso adde koɗuwo a kaye.» 14 Isa yʼanni wulle wo yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo, tudduguŋ kun an ti kazoy a ɗoŋ seɗeke†.» Aame anʼte kʼume ɗoŋ seɗeke ɓotto geŋ, a urzi bitiɗayaŋ a n̰ukkiɗe an tʼize kamilen̰. 15 Wede soo ti diinayaŋ yi wulle yʼuune bee maŋ, yʼa-gime kʼume kʼIsa, yi-tamma Raa ti golla awwa. 16 Yʼiideʼŋ yʼa dikke a zoŋ kʼIsa, yʼa tʼuttile zumayí a siiɗo, wo yʼa ruute koɗuwo a Isa. Wo yo wede geŋ Samariten. 17 Iŋkino Isa yʼa ruute, yʼede: «Kane koomat geŋ an ki tʼize kamilen̰ ye ko? Wo kane ɗoŋ gessat uune bee too me? 18 Wenɗa a elke yʼa-kimo yʼa tʼimme Raa umbo daa ki torgusu en̰n̰o ye maŋ?» 19 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Ki tʼoozo, kʼeŋgilo. Kono kee ki ziipe addá a nuŋ geŋ, kʼutte.»

Aaniya ki Moziko Raa

20 Onniyo soo kane Pariziyeŋ an di tunde Isa, anʼde: «Woogo Moziko Raa tʼaana me?» Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Aaniya Moziko Raa, todʼte urzi wede aa munɗa kun gi di wolla tʼersaguŋ ye. 21 Ɗuwo an ki roota ye: “Kun wollo todʼte a en̰n̰o!”, ise “Todʼte a ummey me!” Ɗerec kun suuno, Moziko Raa todʼte a diinaguŋ.»

22 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute a sanalliyagi, yʼede: «Saŋ onniyo tʼaana ere kun di deha kun ti nʼ wolle onniyo soo toŋ maŋ, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ me, wo umbo kun ki nʼ wolla ye. 23 Aame geŋ ɗuwo an un di roota, an tʼeesa: “Kun wollo yoŋ a en̰n̰o!”, ise “Yoŋ a ummey!” Wo kune kunʼta ye, kun tʼokkita ye. 24 Wo aa kun wolliyo mizzi yʼomile biɗiɗi i-ti tooriyo kandaane pay geŋ, onniyo ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ, tʼaasa iŋkino kay. 25 Wo ɗe ki poone i dehu nʼa dabire ɓaadaŋ wo ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an di nʼ kiigira.

26 Munɗa wede ize ti kaaga a ozzinagi ɗoŋ ki Nowe geŋ, a onniytagi ɗoŋ ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ, aasa iŋkino kay. 27 Ɗuwo an dʼomɓo, an soɓo, an seɗɗu ti tuddaŋ bini onniyo ere Nowe yi-tʼiide adda tooko ere meeda a jiire. Maŋ mizzi goole yʼa guppe, ahu an tʼiimi siiɗo, iŋkino ɗuwo geŋ pay an tʼinda adda kʼahu‡. 28 Wo soŋ munɗa wede ize a ozzinagi Lot geŋ a aana iŋkino kay: ɗuwo geŋ an dʼomɓo, an soɓo, an dʼowilte, an tʼowilte, an dʼaatiya wo an dʼossige ɓoyɗi. 29 Wo a onniyo ere Lot yi tʼuɗɗe ti geeger Sodom maŋ, Raa ti kandaane yʼa guppe ubali kʼuwwo ti moono ki suupire, an tʼîide ɗuwo pay§. 30 Geŋ aasa iŋkino kay a onniyo ere nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, ni kiza tuddó geŋ me.

31 A onniyo gette, wede yʼa ti gili yi-guune tʼekki daŋgayadí* wo sulɗizí yi iili adda maŋ, yi-ɗeego sokiyo ye, yi tʼombo. Iŋkino kay wede yoŋ adda doome maŋ, yi kima ki ɓoozí ye. 32 Kun elko a taaya kʼere Lot†. 33 Wede yi diha boohiyo tuddí kʼaggadí maŋ, yʼa ti dagga, wo wede yʼiila tuddí kono nuuno maŋ, yʼa tʼutta. 34 Kun ollo, nʼun di rooto, a diɗɗo gettiyo batum ɗoŋ sire an moone oŋgalzaŋ soo, wede soo an di yʼamɓa wo wede soŋ an di yʼoola. 35 Erayi sire an massu kaŋ soo, ere soo an ti tʼamɓa wo ere soo an di tʼoola. 36 Kuuli sire kane adda doome soo, wede soo an di yʼamɓa wo wede soŋ an di yʼoola.» 37 Iŋkino maŋ kane sanalliyagi an di yʼ tunde, anʼde: «Galmeegey, a ume too me aasa me?» Wo yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «A ume wede nuune yi tʼudiga geŋ, zumbi toŋ ti tʼogiya aŋgen̰n̰o.»

18

Ono ombiɗe a tukki mandaayawa ti wede booro

1 Isa yi dehu yʼan di kize a sanalliyagi kono an di tonde Raa daayum an ki tʼorme ye. Iŋkino yʼan di rootiyo tʼurzi kʼono ombiɗe en̰n̰o, 2 yʼede: «Adda geeger soo i dʼede wede ɗekkiyo booro, yoŋ yi kʼorgiso a Raa ye wo yi kʼottilso a wenɗa ye. 3 Wo adda geeger gette i dʼede mandaayawa soo iŋkino, ti dʼettiyo daayum ki tukki yode geŋ me, ti dʼeesiyo: “Kee kʼay tʼisi booradey ti wede kʼolmiɗayó me.” 4 Iŋkino aaze onniytagi ɓaadaŋ wede geŋ yi ki dehu yi-kʼise booratú ye. Wo saŋ yʼa ruute adda kʼaddí, yʼede: “Ɗerec, nuŋ a Raa ni-kʼorgiso ye, wo a wenɗa soo toŋ ni-kʼottilso ye. 5 Wo to mandaayawa ette nuŋ ti ti nʼormiyo, iŋkino booratú ni di tʼise, para maŋ ti koɗɗime ɓaadaŋ tʼo ti kossa eedó.”» 6 Saŋ Galmeega yʼa ruute sey, yʼede: «Kun ollo koɗuwo ono ki wede ɗekkiyo booro wede ki diine ye yi rootiyo. 7 Wo yo Raa booro ki ɗoŋ yi biire, yi ki ti ɗekke ye ko aame kane an i môolo on̰n̰u wo diɗɗo maŋ? Ki noogiyadaŋ yʼa-tʼôsse ko? 8 Kun ollo, nʼun di rooto, kesiko booradaŋ yʼan ti-ɗekke. Wo nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, aame ni-kimo geŋ, nʼiido ɗuwo ni-tʼoona ɗey ko ɗoŋ i ziipe addaŋ a nuŋ a siiɗo me?»

Pariziyeŋ ti wede seɗɗu jibaaye

9 I dʼede ɗuwo oŋgoŋ an elkiyo kane ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa, wo an di koogire ɗoŋ oŋgoŋ pay. Iŋkino maŋ Isa yi rootiyo ono ombiɗe sey a tukki kane gen̰n̰o, yʼede: 10 «I dʼede ɗoŋ sire iŋkino an tʼiide tondiyo Raa kʼadda booro Ɓoy Raa. Kane geŋ wede soŋ Pariziyeŋ, soŋ wede seɗɗu jibaaye. 11 Yo Pariziyeŋ geŋ yʼa tʼîhira yi tondiyo Raa tʼadda kʼaddí, yʼede: “Eyye Raa ki nuŋ, nʼa di roote koɗuwo kono nuŋ aa ɗoŋ oŋgo ye, kane ɗoŋ kʼoogire, ɗoŋ ki diine ye, ɗoŋ i moonite tʼerayi ise ti kuuli kʼeebaŋ, wo soŋ nuŋ aa wede seɗɗu jibaaye en̰n̰o ye. 12 Adda suuk ni lekkiyo onniyo sire daa kʼomɓo, ni dʼeliyo zakka a Raa ki sulɗizó ɗoŋ pay nʼooniyo me.” 13 Yo wede seɗɗu jibaayeʼŋ yʼa tʼîhira dokki, edayí kʼawwa ki kandaane toŋ yi ki dehu yi kʼamɓe ye, wo yʼa-tʼiɓi beyɗí a giggirí, yʼa ruute, yʼede: “Eyye Raa ki nuŋ, ki wollo sommagi ki nuŋ wede kʼolɗiko en̰n̰o.”» 14 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Kun ollo, nʼun di rooto, yo wede seɗɗu jibaayeʼŋ yʼa aahe ki ɓoozí, Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine, wo ki bakadí Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine ye. Ɗerec, wede tuuku tuddí yi ti-koliyo maŋ, Raa yʼa yʼisa n̰eŋku, wo ɗe wede tuddí yi ti-tʼisiyo n̰eŋko maŋ, Raa yʼa yʼisa goole.»

Isa ti in̰n̰i sun̰n̰i

(Matiye 19.13-15; Markus 10.13-16)

15 Ɗuwo an di ziko in̰n̰i sun̰n̰i a Isa kono yʼan di zaape beezí a eedaŋ. Kane sanalliyagi an wulle iŋkino maŋ, an ki dehu ye, an diʼn eɗɗisito ɗuwo geŋ me. 16 Wo ɗe Isa yʼa ele urzi kono in̰n̰i an i-dʼette sirpadí, wo yʼa ruute, yʼede: «Kun oolo in̰n̰i eŋ an dʼetto ki tuddó, kun tiʼn eegire ye, kono Moziko Raa todʼte ki ɗoŋ i deeƴiso aa kane kino. 17 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku Moziko Raa yi ki ti seeɗu aa yi seeɗu ulo n̰eŋku ye maŋ, yi ki tʼetta ye.»

Isa ti wede laale

(Matiye 19.16-30; Markus 10.17-31)

18 I dʼede wede iŋkino i-dʼede gooliko yʼa tunde Isa, yʼede: «Wede dooyisadey kee wede beehiye, nʼaase moo me kono nʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum te?» 19 Isa yi di ruute, yʼede: «Ki moo me ki rootiyo nuŋ wede beehiye me? Beehiye Raa soo ɗaŋŋal, wenɗa ti doolo umbo. 20 Kee urziyagi kʼoogoro kiʼni suune ɗoŋ anʼde: Ki moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu, ki tôwwo wedusu mirsi ulu, kʼoogire ulu, ki rootiyo kʼono butte a tukki bakadá a ɗaana booro ulu, wo ki elo suma a meegá ti meedá.» 21 Wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Kane geŋ pay niʼni seeɗu tʼume nuŋ obulsu to.» 22 Aame Isa yʼilliga iŋkino maŋ yi di ruute, yʼede: «Kee a ki biite munɗa soo sey: sulɗi ɗoŋ a-dʼedeʼŋ ki tʼowiltoy pay wo soŋko kʼan dʼeloy a ɗoŋ an kʼede munɗa ye, iŋkino kʼa tʼooney laale wede ki kotto a kandaane. Saŋ kʼa tʼedi wo kʼa ni daana.» 23 Aame wede geŋ yʼilliga iŋkino maŋ, yʼa tʼize sommagi dondoŋ kono yoŋ laalayí ɓaadaŋ.

24 Isa yi wulle wede geŋ yi tʼize sommagi dondoŋ maŋ, yʼa ruute, yʼede: «Ki kotto oon̰e ɓaadaŋ a ɗoŋ maala an tʼettey adda Moziko Raa te! 25 Ɗerec kun suune, oon̰e a ziŋzo ti-tʼaɗɗe ti bulɗo rippile me, wo geŋ oon̰e ɓaadaŋ a ceere sey a wede laale yi-tʼettey a Moziko Raa te.» 26 Kane ɗoŋ i yʼollige an di ruute, anʼde: «Iŋkino maŋ, geŋ a utta wee wee?» 27 Yo Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Munɗa wede ɗuwo an kʼaane ye geŋ, a Raa i-kʼoon̰e ye, yʼaane.»

28 Maŋ Piyer yʼa ruute, yʼede: «Aŋkeŋ kʼollo, kayeʼŋ sulɗizey pay ay dʼiilo wo ay di daaniya kee.» 29 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku yi iila ɓoozí, ise eddí, zemɓadí kuuli, maawí wo in̰n̰izí kono Moziko Raa maŋ, 30 a lekkiyo ere aŋken̰n̰o ette kane geŋ yʼanni tʼoona ɓaadaŋ a ceera, wo saŋ maŋ adda duniya ere ki ɗaana yʼa tʼooney lekkiyo ere ki daayum.»

Ono kʼIsa ɗoŋ kʼaɗuwe a urzi kʼuntadí ti balɗiyadí

(Matiye 20.17-19; Markus 10.32-34)

31 Isa yʼa tiʼn wiike sanalliyagi kane koomat makumu sire ki sirpadí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, in ti kili ki Zeruzalem wo a ummey sulɗi pay ɗoŋ nebiyagi an riiŋe a tukki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, a-tʼettey baa. 32 Iŋkino maŋ nuŋ ɗuwo an di nʼ tʼeley a bey ɗoŋ kane Yawudiyagi ye, an di nʼ tʼokkey maade, an di nʼ kilɗitey wo an piɗɗitey lee a tuddó. 33 An di nʼ gorpipey ti marpa, saŋ an aa di nʼ tʼîdey, wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ, Raa yʼa ti nʼ balɗey.» 34 Wo kane sanalliyagi munɗa soo toŋ an ki zuune ye, ita kʼono gette an tʼize ombiɗe, wo an ki zuune ye munɗa wede Isa yi rootiyo me.

Eliyo beeko a wede koosiyo a Zeriko

(Matiye 20.29-34; Markus 10.46-52)

35 Onniyo soo Isa yʼiiney goppoŋ ki geeger Zeriko maŋ, i dʼede wedusu koosiyo yi guune a biza kʼurzi wo yi dʼahultu. 36 Wede geŋ yʼilliga tarkuuse ki ɗoŋ duuru eŋgile gen̰n̰o maŋ, yʼanni tunde, yʼede: «Ɗe tarkuuse ki moo me?» 37 Kane an i di ruute, anʼde: «Geŋ Isa wede ti geeger Nazaret eŋgile me.» 38 Maŋ yʼa iise ɗolle, yʼede: «Isa kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ!» 39 Kane ɗoŋ i sooru ki ɗaana an di yʼeɗɗisito kono yʼa anniga, wo ɗe yoŋ yʼa ɗolle i ceeriyo ki ceeriyo, yi dʼeesiyo: «Kee Wede ti biza bumɓu Dawut, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ, kʼiso adde koɗuwo a nuŋ!» 40 Isa yʼa tʼîhira, wo yʼan di ruute, yʼede: «Wede geŋ kun oo ti yʼarkiɗi.» Wo aame an i-ti yʼirkiɗo maŋ, Isa yʼa yi tunde, yʼede: 41 «Kee ki dehu nʼa-dʼise moo me?» Wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Galmeegey, ni dehu edayó a-tʼihina.» 42 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Edayá a-tʼohon kʼa wollo! Kono kee ki ziipe addá a nuuno geŋ, kʼutte.» 43 A kaamiki edayí a tʼihina, maŋ yʼa diine Isa, yi tamma Raa. Kane ɗoŋ duuru pay an wulle iŋkino maŋ, an tamma Raa kay.

19

Isa ti Zaase

1 Isa yi tʼiide adda geeger Zeriko, wo yi-doopiɗa yʼeŋgile ki ɗaana. 2 Maŋ a ume geŋ i dʼiido wedusu sundí Zaase, yoŋ goole ɗoŋ seɗɗu jibaaye wo yoŋ ki laale. 3 Yi dehutu urzi yʼa ti yʼ wolle yo Isa miŋ wee wee, wo urzi yʼa ti yʼ wolle umbo kono ɗuwo ɓaadaŋ an i-tʼiigire, yoŋ kupili. 4 Iŋkino maŋ yʼa ukke ki ɗaana, yʼiideʼŋ yʼa di gili ekkʼundumu aa moote, kono Isa yʼaɗɗa tiŋ gen̰n̰o, yʼa ti yʼ wolla. 5 Aame Isa yʼiiney a ume kʼundumu gen̰n̰o maŋ, yʼa umɓe edayí kʼawwa wo yi di ruute, yʼede: «Zaase, kesiko ki-ɗeegi, aŋki eŋ i dehu nʼa-ɗeegey a di kee.» 6 Kesiko tʼekkʼundumu Zaase yi-ti ɗiigo, an dʼaahe ɓoozí wo yʼa yi ziiɗa Isa tʼulbe uŋse. 7 Aame ɗuwo an wulle iŋkino maŋ, kane pay an dʼorbite sun̰n̰i sun̰n̰i ti tuddaŋ, anʼde: «Kun wollo wede eŋ, yʼa ɗiige a di wede kʼolɗiko!» 8 Wo Zaase yʼa dʼiide kʼume Galmeega, yi di ruute, yʼede: «Kee kʼollo Galmeeʼki nuŋ, laalayó nʼa-dookiɗa omagi sire, ume soo nʼan di-dokkiɗa ki waawiye a ɗoŋ an kʼede munɗa ye. Wo aame ni-tʼumɓe soŋko ki wenɗa daa kʼurzutú toŋ, ni-di tʼela tʼa aagila taŋ piɗe.» 9 Iŋkino maŋ Isa yʼa ruute a tukki Zaase, yʼede: «Aŋki eŋ ɗoŋ ɓoy Zaase an uune uttiyo ere ki kotto, kono yode Zaase toŋ ti biza bumɓu kʼIbirayim*. 10 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼiidoʼŋ dehutu ki ɗoŋ i digge adda kʼolɗikadaŋ wo nʼan tʼele uttiyo.»

Ono ombiɗe a tukki ɗoŋ naabo aɗo

(Matiye 25.14-30)

11 A kane ɗoŋ illiga ono geŋ, Isa yʼan di ruute ono ombiɗe sey kono yʼiina goppoŋ ti Zeruzalem, wo toŋ kane an elkiyo Moziko Raa tʼaana an di wolla a kaamiki gen̰n̰o. 12 Iŋkino maŋ yʼa ruute, yʼede: «I dʼede wedusu iŋkino ti biza bumɓu wede goole, yʼa iŋgile ki siiɗo dokki omɓo moziko, saŋ yʼa-kimo. 13 Ki poone yʼa eŋgile geŋ, yi wiike ɗoŋ koomat ti diine ɗoŋ naabadí, wo yʼan dʼeele a wede soŋ tamma soo soo ki dap ere zooyatú oon̰e†, wo yʼan di ruute, yʼede: “Kun di naabo eego, tʼaa dʼaagal bini kamadó.” 14 Wo kane ɗoŋ siiɗadí an yʼolmiɗe, iŋkino an dʼigibe ɗuwo kʼitadí kono an di rootey, an tʼeesey: “Kaye wede eŋ ay ki dehu yʼa kʼise mozigayey ye.”

15 Wo aame wede geŋ yi tʼiimo moziko yi-gimo maŋ, yʼanni wiike kane ɗoŋ naabadí ɗoŋ yʼan dikki soŋko gette, kono yʼa-wolle naabadaŋ an aa uune tʼeego moo me. 16 Wede ki poone yʼa iina wo yʼa ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, ti tamma ere kʼo ele gette, nʼaa dʼuune a îide tamma koomat ki dap.” 17 Mozigo yi di ruute, yʼede: “Geŋ koɗuwo kee wede naabo beehiye, kee a naabo ere booloŋ gettiŋ kʼa ti ziiɗa zakiɗi, aŋkeŋ nʼa-ki ti zaapo wede goole tʼekki geegiryagi koomat.” 18 Wede ki sirwe yʼa iina wo yʼa ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, ti tamma ere kʼo ele gette, nʼaa dʼuune a îide tamma paat ki dap.” 19 A yode gen̰n̰o toŋ mozigo yi di ruute, yʼede: “Kee nʼa-ki ti zaapo wede goole tʼekki geegiryagi paat.” 20 Wede ti doolo yʼa iina, yʼa ruute, yʼede: “Galmeeʼki nuŋ, ettiyo tammadá ki dap te, nuŋ nʼa-gitte a buuɗe, nʼa ziipe a teɗɗise. 21 Nʼa orgiso kono kee wehini a naabo me, ki-tʼamɓu munɗa wede i ki ziipe kee ye, wo ki dʼayɗu a ume wede ki ki giira ye toŋ maŋ.” 22 Maŋ mozigo yi di ruute, yʼede: “Kee wede naabo ulsu, nʼa ɗekke booro a eedá ti ono ɗoŋ uɗɗe ti bizá geŋ me. Ki suune nuŋ wehini a naabo me, munɗa wede i ki ziipe nuuno ye toŋ ni-tʼamɓu, wo ni dʼayɗu a ume wede ni ki giira ye maŋ. 23 Iŋkino ki moo me soŋkadó kʼo gi di ziipe adda baŋki ye me, tʼo dʼaagila, a kamadó geŋ nʼiido nʼa-tʼamɓe ti jugulu.” 24 Maŋ yʼan di ruute a kane ɗoŋ a sirpadí geŋ, yʼede: “Tammadí ki dap te kun ti sooɗo, kun i elo a wede i-dʼede tamma koomat.” 25 Maŋ kane an di ruute, anʼde: “Galmeegey, yoŋ i-dʼede baa tamma ki dap koomat te.” 26 Yoŋ yʼa ruute, yʼede: “Kun ollo, nʼun di rooto, a wede i-dʼede geŋ, an i-tʼeela tʼeego, wo ɗe a wede i-kʼede ye geŋ, munɗazí wede booloŋ yʼelkiyo yi tʼoona toŋ an i-tʼamɓa. 27 Wo ɗoŋ kane adu ti nuŋ, an ki dihe nʼa kʼise mozigayaŋ ye geŋ, kun tiʼn waaki ken̰n̰o kun tiʼn tʼîda a ɗaanadó.”»

Isa yʼaa tʼette ki Zeruzalem

(Matiye 21.1-11,15-17; Markus 11.1-10; Zaŋ 12.12-16)

28 Aame Isa yʼa ti ruute iŋkino maŋ, yʼan tʼuugume a ɗoŋ duuru kono yʼa-kili ki Zeruzalem. 29 Isa yʼiiney goppoŋ tʼilliyagi sundaŋ Betpaze wo Betani, a sirpa mokkolo ere an ti waaku mokkolo kʼInda kʼOlibiye. A ume geŋ yi dʼigibe ɗoŋ sire ti diine sanalliyagí, 30 wo yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kʼadda kʼille ere a ɗaanaguŋ gettiyo. Kun iiney, aame geŋ kun tʼooney ulo buuru kettiyo, wenɗa kaŋ soo toŋ yi ki gili ye. Kun tʼeezi, kun o-tʼarkiɗi. 31 Wo aame wenɗa yʼunni tundey, yʼiisey: “Kun ti yʼeeziyo moo me?” maŋ, kun dʼeesoy: “Buuru eŋ i dehu Galmeega.”»

32 Kane ɗoŋ yʼan agisaʼŋ an dʼiŋgile, an iideʼŋ an diʼn uuney sulɗiʼŋ pay aa Isa yʼan ruute. 33 Aame an iise eeziyo kʼulo buuru maŋ, kane ɗoŋzí an di ruute, anʼde: «Ɗe kun tʼeeziyo ulo buuru eŋ ki moo me?» 34 Kane an an diʼn gime onamaŋ, anʼde: «Buuru eŋ i dehu Galmeega.» 35 Maŋ ulo buuru an i-dʼiide a Isa, an a-ti gikkite kallagaŋ ɗoŋ deero a dar kʼulo buuru wo Isa an a-ti yʼ gili eego. 36 A urzi yʼettiyo geŋ, ɗuwo an di gikkite kallagaŋ ɗoŋ deero, yi sooru eego‡. 37 Aame yʼiina goppoŋ ti Zeruzalem a ume ɗeegu ti mokkolo kʼInda kʼOlibiye maŋ, kane sanalliyagi ɓaadaŋ geŋ pay ulbaŋ a ûune tʼuŋsuwo, an dʼiise tamma Raa ti golla awwa a sulɗi kʼarmika ɗoŋ pay an wullite geŋ me. 38 Kane an dʼeesiyo:

«Beeko Raa ti koona a ekki mozigo wede ettiyo ti suma Galmeega Raa!

Toose tʼa koone a kandaane wo tamma a Raa tʼawwa a kandaane§!»

39 I dʼede Pariziyeŋ miibi ti diine ɗoŋ duuru, an i-di ruute a Isa, anʼde: «Wede dooyisadey, sanalliyagá kiʼn eɗɗiso, an dʼanniga!» 40 Wo Isa yʼan tiʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kun ollo, nʼun di rooto, aame kane an inniga maŋ, moŋgali toŋ an di ɗillita!»

Môolo kʼIsa kono Zeruzalem

41 Aame Isa yʼa tʼette ki geeger Zeruzalem wo yi ti wulle maŋ, yʼa iise môolo kono tode, 42 yʼede: «Wayya, wayya! Kune ɗoŋ ki Zeruzalem, nuŋ ni dihe ɓaadaŋ kune batum, onniyo gette aŋki urzi wede kun di tʼoone toose kun yi zuune maŋ! Wo ɗe umbo, aŋken̰n̰o edaguŋ Raa yʼun tʼippe, urzi toose kun ki yʼ wolle ye baa. 43 Iŋkino saŋ onniytagi an aana egguŋ, aame geŋ ɗoŋ kʼaduguŋ an kilita siiɗo a-ɗoola geeger gette pay ki ɗeyyisaguŋ, an un tiʼn gootika tʼume tuuku toŋ maŋ. 44 Kane an un tiʼn damɓa kame kamec ti ɓoyɗuguŋ pay, mokkolo soo toŋ tʼekki bakatú an kʼoola ye, kono kune onniyo ere Raa yʼiido tudduguŋ, kun ki dihe kun ki di yʼ suune ye.»

Isa ti ɗoŋ suuk a booro Ɓoy Raa

(Matiye 21.12-13; Markus 11.15-19; Zaŋ 2.13-16)

45 Saŋ Isa yi-tʼiide a booro Ɓoy Raa, wo yʼa iise lommite ɗoŋ isiyo suuk*. 46 Yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Ɓoozó eŋ yʼa koona ɓoy wede ki tondiyo Raa†.” Wo ɗe kune, kun di yʼize urmi kʼombiɗe ɗoŋ kʼoogire‡!»

47 Isa geŋ onniyo ti onniyo yi dooyiso ɗuwo a booro Ɓoy Raa. Kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro wo ti ɗoŋ deero Yawudiyagi geŋ, an dehutu urzi ki tôwwadí, 48 wo ɗe urzi an ki yʼooniyo ye, kono kane ɗoŋ pay an ollige ɓaadaŋ dooyisadí gette.

20

Tʼurzi kʼaaye Isa yi dooyiso me?

(Matiye 21.23-27; Markus 11.27-33)

1 Onniyo soo Isa yi dooyiso ɗuwo wo yʼan kazita Rabila Majjaanawa a booro Ɓoy Raa. Maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi, an dʼiido tuddí 2 wo an i di ruute, anʼde: «Kee kʼay ki ti rooti ɗoo, kʼisiyto sulɗi eŋ tʼurzi kʼaaye? Wo urzi eŋ a ele wee wee?» 3 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ toŋ nʼun diʼn tondo a munɗa soo. Onamó kun o tiʼn kami: 4 Aame Zaŋ ɗuwo yʼanni zuyye batem geŋ, urzi iido ti Raa kunuŋ ti ɗuwo ko?» 5 Maŋ an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Aame kine in ruuta: “Iidoʼŋ tʼurzi Raa” maŋ, yoŋ yʼa roota: “Iŋkino ki moo me kun ki dʼumɓe a ono Zaŋ ye me?” 6 Wo aame kine in ruuta: “Iidoʼŋ tʼurzi ɗuwo” maŋ, ɗoŋ duuru pay an in tiʼn kakkita ti moŋgali ki tôwwadiŋ, kono kane an zuune adda kʼaddaŋ Zaŋ yoŋ nebi.» 7 Iŋkino maŋ Isa onamí an i-tiʼn gime, anʼde: «Ay ki suune ye wenɗa i ele urzi me.» 8 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ toŋ maŋ nʼun ki yʼ roote ye kay, wede o ele urzi ni dʼisiyto sulɗi eŋ me.»

Ono ombiɗe a tukki ɗoŋ naabo doome ulpi

(Matiye 21.33-46; Markus 12.1-12)

9 Saŋ maŋ Isa yʼa iise rootiyo a ɗoŋ duuru tʼono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: «I dʼede wedusu iŋkino yi dʼiite doome kʼinda sundaŋ bin̰, maŋ doome geŋ yʼan dʼele ɗuwo an di naabe saŋ yoŋ aggadí yʼa tʼamɓa. Wo yoŋ tuddí yʼa iŋgile torguwo, yʼa ki kimo kesiko ye. 10 Aame onniyo rakku tʼiina maŋ, yʼa igibe wede naabadí soo ki tukki ɗoŋ naabo doome gen̰n̰o, kono an i di tʼelo aggadí ere kʼin̰n̰i bin̰ an rikke te. Aame yʼiiney maŋ, kane ɗoŋ naabo doomeʼŋ wede naabadí an di yʼ ziiɗa, an di yʼ gusse, an aa di yʼigibe beezí guguba. 11 Wede doomeʼŋ yi dʼigibe wede naabadí ti doolo, wo yode gen̰n̰o toŋ an di yʼ ziiɗa, an di yʼ gusse, an a-ti yʼ gilɗite, an aa di yʼigibe beezí guguba. 12 Wo yi dʼigibe wede naabadí kʼaɗuwe sey, yode gen̰n̰o toŋ an i-tʼeelite kunɗayi, wo tʼadda doome an aa di yʼilmi. 13 Iŋkino maŋ wede doome kʼinda bin̰ yʼa ruute tʼadda kʼaddí, yʼede: “Ɗe nʼaase mummino me? Nʼa tʼigiba ulo ki geyyisadó, a yode geŋ koo an i ottiley maŋ.” 14 Wo ɗe aame kane ɗoŋ naabo doomeʼŋ ulo an yi wulle maŋ, an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: “En̰n̰o ulo wede doome i oopa me! In yʼôodo kono doome eŋ in dʼoopa a kine.” 15 Maŋ ulo geŋ an di yʼ ziiɗa, tʼadda doome an di yʼirkiɗe ki toogo ki paate, wo an di yʼîide.»

Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Wo aŋkeŋ wede doome kʼinda bin̰ yʼan dʼisa mummino? 16 Yoŋ yʼa etto, ɗoŋ naabo doome geŋ yʼa tiʼn tʼîda wo doome kʼinda bin̰ yʼan tʼela a ɗoŋ naabo doolo, saŋ aggadí yʼa tʼamɓa.» Aame kane ɗuwo an illiga ono gen̰n̰o maŋ, an di ruute, anʼde: «Aha, iŋkino geŋ i kʼisa ye!» 17 Wo Isa yi diʼn wolliso adda kʼedayaŋ wo yʼan di ruute, yʼede: «I-kaza moo me ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

“Mokkolo ere ɗoŋ kʼoozige ɓoy an di ziɗɗe mentú gette,

tode gettiyo a tʼize mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy*” te?

18 Wede tuuku yʼa tʼiira ekki mokkolo gettiyo maŋ, yʼa-damɓa, wo aame mokkolo gette ti-di tʼiira a wenɗa maŋ, tʼa ti yʼ n̰oguma.» 19 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an di zuune keren̰ Isa yi rootiyo ono ombiɗe geŋ ti kane me. Iŋkino maŋ an di dihe an di yʼ seeɗa aame gen̰n̰o batum, wo ɗe an dʼurgiɗe a ɗoŋ duuru.

Eliyo jibaaye a mozigo goole ki Romeŋ

(Matiye 22.15-22; Markus 12.13-17)

20 Maŋ kane geŋ Isa an di yʼiise gerɗiyo. Wo an i dʼigibe ɗuwo an ti tʼize tuddaŋ aa ɗoŋ ki diine, kane an dehu an di yʼ seeɗey tʼurzi tondiso, kono aame yi ti ruuta butte maŋ, an tʼoona urzi an i-di yʼ tʼela a bey goole siiɗo. 21 Kane an di yʼ tunde, anʼde: «Wede dooyisadey, ay suune ono ɗoŋ ki rootiyto wo ti dooyisadá kane a urzizaŋ, kiʼni wolliyo ɗuwo pay kaŋ soo wo ki dooyiso urzi Raa tʼono ɗoŋ ɗerec. 22 Aŋkeŋ, a urzi kʼoogiradiŋ miŋ jibaaye a mozigo goole ki Romeŋ geŋ kʼeliyo kunuŋ, kʼeliyo ye ko?» 23 Wo Isa metiŋkadaŋ yʼa ti zuune, wo yʼan di ruute, yʼede: 24 «Kun o kʼeeli tamma soo nʼa ki wolle ɗo. Undiso ti suma ekki tamma ette kʼaaye?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ki mozigo goole ki Romeŋ.» 25 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ munɗa wede ki mozigo goole ki Romeŋ yoŋ ki yode kun i yʼelo, wo munɗa wede ki Raa yoŋ ki yode kun i yʼelo.» 26 A onamí ɗoŋ yi rootiyto a ɗaana ɗuwo geŋ, an ki dʼiine seeɗuzí ye, wo a ono ɗoŋ yʼanni gime geŋ kane an ziiɗa giggiraŋ wo an dʼinniga ɗeɗɗek.

Balɗiya tiŋ ede ko?

(Matiye 22.23-33; Markus 12.18-27)

27 Ɗoŋ miibi ti diine ɗoŋ anʼni waaku sundaŋ Saduseyeŋ, an dʼiide sirpa kʼIsa. Kun suune kane Saduseyeŋ an rootiyo ɗoŋ i tʼinda an ki ti balɗa ye. Iŋkino Isa an di yʼ tunde, anʼde: 28 «Wede dooyisadey, Muusa yi riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro munɗa wede in dʼise me, yʼede: “Aame wede yi ziiɗa erewo wo yʼa inda daa magin̰e maŋ, mandaayawa gette leemadí yʼa ti seeɗa kono an tʼehe in̰n̰i a suma ki wede inda gen̰n̰o†.” 29 Iŋkino aakede i dʼede zemɓa kane sarat. Wede ki poone yʼa ziiɗa erewo wo yʼa inda daa magin̰e. 30 Wede ki sirwe yʼa ti ziiɗa wo yʼa inda daa magin̰e, 31 saŋ wede kʼaɗuwe toŋ iŋkino. Kane sarat geŋ an di duude pay, wo an tʼinda wenɗa soo toŋ yi kʼuune magin̰e ye. 32 Kʼita maŋ tode toŋ tʼaa dʼinda kay. 33 Iŋkino maŋ a onniyo ere ɗoŋ i tʼinda an ti balɗa geŋ, ti diine kane zemɓa geŋ erewo gette tʼaasa kʼaaye, kono kane sarat pay geŋ miŋ kulutú me?»

34 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kuuli ti erayi an seɗɗu tuddaŋ adda duniya ettiyo. 35 Wo ɗe ki kane ɗoŋ Raa yiʼni wulle an îide ki balɗiya ti diine ɗoŋ unto wo an di lekka a duniya ere ki ɗaana gette, kane kuuli ti erayi an ki seɗɗa tuddaŋ ye baa. 36 Kane geŋ an ki tʼinda ye baa, kono an tʼize aa maaleekiyagi. Kane in̰n̰i Raa, kono ti unto an ti bilɗe. 37 Wo a urzi balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda geŋ, Muusa yi ruute keren̰ adda taaya ki beyga kʼundumu oggiyo uwwo ɗala ɗala gette, aame geŋ yʼa yi wiike Galmeega Raa, “Raa kʼIbirayim, kʼIsaaka wo ki Yakup‡.”» 38 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Raa geŋ yoŋ Raa ki ɗoŋ unto ye, yoŋ Raa ki ɗoŋ zeere, kono a yode kane pay geŋ zeere§.» 39 Ɗoŋ suuniyo kʼoogoro miibi ti diinayaŋ an i-di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, onamá ki ruute geŋ a urzizaŋ.» 40 An rootiyo iŋkino kono an urgiɗe, an di yʼ tondite ti doolo sey me.

Almasi yoŋ ulo kʼaaye?

(Matiye 22.41-45; Markus 12.35-37)

41 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Mummino me ɗuwo an di rootiyo Almasi Raa yi biire, yʼaɗɗo ti biza bumɓu Dawut me? 42 Wo yode Dawut batum yʼa ruute ti kaaga adda mattup ki Soom*, yʼede:

“Galmeega Raa yi di ruute a Galmeegó, yʼede:

Kʼedi ki-koona a ammidadó kino,

43 bini ɗoŋ kʼaduzá nʼan isa aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗá.”

44 Iŋkino maŋ Dawut yi yi waaku Almasi “Galmeega.” Ɗe geŋ mummino Almasi yʼa aɗɗo ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal me†?»

Ondirso a ɗuwo a tukki ɗoŋ suuniyo kʼoogoro

(Markus 12.37-40)

45 Isa yʼan di ruute a sanalliyagí a ɗaana ɗoŋ pay i yʼollige, yʼede: 46 «Kun koona mentikagi ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro! Kane an geyyiso sooru ti kallagi deero a arga boy, wo a bere ɗoŋ duuru an geyyiso ɗuwo an an diʼn tʼeesite ti ottilso. Adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, an geyyiso an koone a ume wede suma, wo adda tarnaapagi a ume kʼomɓo toŋ, an geyyiso an koone a ume wede suma pây. 47 Kane geŋ bey mandayɗayi an tʼomɓo pay, wo soŋ an eesiyo tondiyo Raa maŋ ki noko nokot kono ɗuwo an diʼn wolle. Kane geŋ booradaŋ tʼa kooney wehini a ceerey.»

21

Mandaayawa i-kʼede munɗa ye

(Markus 12.41-44)

1 Saŋ Isa yʼa umɓe edayí, maŋ yi wolliyo ɗoŋ laale an eliyo soŋkiyagaŋ a Raa, a ume wede an dʼeliyo soŋko a booro Ɓoy Raa. 2 Wo yi wulle soŋ mandaayawa i-kʼede munɗa ye, todʼ tʼele soŋko sun̰n̰i sun̰n̰i sire. 3 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Mandaayawa i-kʼede munɗa ye ette, todʼ tʼele a jiire ki kane ɗoŋ oŋgo pay. 4 Ɗerec, kane ɗoŋ laale pay geŋ an ele tʼadda soŋko ere an uupe oopiyo, wo ɗe todʼte kʼumbatúʼŋ tʼa dʼele pay soŋko ere ii guute ki lekkiyatú te.»

Ono ɗoŋ a urzi ruugiyo Ɓoy Raa

(Matiye 24.1-2; Markus 13.1-2)

5 I dʼede ɗoŋ miibi an di rootiyo a tukki Ɓoy Raa, anʼde: «Yo ɓoy eŋ, moŋgalí ti oozigayí wo ti sulɗi ɗoŋ ɗuwo an i ele a Raa, kane pay majjanɗani.» Wo Isa yʼa ruute, yʼede: 6 «Ɓoy kun yi wolliyo eŋ, saŋ onniytagi an dʼaana mokkolo soo toŋ tʼekki bakatú i ki lekka ye, pay a ruuga.»

Onniytagi ɗoŋ etto ki dabar

(Matiye 24.3-8; Markus 13.3-8)

7 Iŋkino maŋ kane an di yʼ tunde, anʼde: «Wede dooyisadey, ɗe sulɗi geŋ an aana woogo me? Wo moo me munɗa wede a kiza onniyo kino sulɗi geŋ an aana me?» 8 Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kun koona mentikagi, kun oola tudduguŋ a ɗuwo an un tiʼn dagga ye. Ɗerec, i dʼetto ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼamɓo sundó, wede tuuku toŋ yʼa tʼeesa: “Nuŋ Almasi Raa yi biire!”, wo soŋ “Peeɗo tʼîide!” Kane geŋ kunʼni daana ye. 9 Kun dʼolliga tarkuuse ki arka goppoŋ, wo kun dʼolliga rabila kʼoozige ɗeyyiso dokki. Aame geŋ kun addira ye. I dehu sulɗi geŋ an dʼaane ɗoo, wo aame geŋ a ki tʼisa kaamiki ɗaŋgiya duniya ye ɓotto.»

10 Saŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ɗoŋ siiɗo soo ti siiɗo soo te an ɗeyya ti tuddaŋ, ɗoŋ mozigo soo ti mozigo soo me an ɗeyya ti tuddaŋ kay. 11 I dʼisa ŋoŋŋirsito siiɗo ti toogo, wo adda siiɗiyagi ɓaadaŋ toŋ i dʼisa mosogo wo enɗani ɗettiso, soŋ i dʼisa a kandaane sulɗi ɗoŋ kʼa addira, wo sulɗi ɗoŋ kʼa seeɗa giggirá i-kaza munɗa etto. 12 Wo ɗe ki poone sulɗi ɗoŋ pay eŋ an dʼaana geŋ, kune an un diʼn seɗɗa wo an un diʼn dabira. An un diʼn tʼetta kʼume ɗoŋ booro adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, an un tiʼn tʼela adda daŋgay, wo an un diʼn tʼetta ɗaana mozagi wo ɗaana ɗoŋ deero siiɗo kono kun umɓe a sundó. 13 Geŋ un tʼisa a kune urzi wede kun di roota a sulɗi ɗoŋ kun wulle wo kun illiga a tukki nuuno. 14 Kun zaapo adduguŋ a ono ni roota eŋ me: A munɗa wede kun dʼooɗiba egguŋ geŋ, kun okkima tudduguŋ ki poone ye. 15 Aame geŋ nuŋ batum un tʼeley ono a ceerey kun diʼn rootey ti suuniyo kʼono ere ɗoŋ kʼaduguŋ an kʼaane an un ki tiʼn kiɗɗita ye, an ki rootey ono eŋ butte ye. 16 Kune maawuguŋ, zemɓaguŋ, taasiyaguŋ wo laŋziyaguŋ geŋ, kane batum unni tʼela bey ɗoŋ deero, wo an tiʼn tʼîda ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinaguŋ me. 17 Kune ɗoŋ duniya pay an un diʼn olmiɗa kono kun umɓe a sundó, 18 wo ililso kʼegguŋ soo toŋ i ki dagga ye. 19 Kun sooɗo zakiɗi bini ɗaŋgu, iŋkino tʼurzi geŋ kun tʼoona lekkiyo ere ki daayum.»

Booro a tukki Zeruzalem

(Matiye 24.15-21; Markus 13.14-19)

20 «Aame kun wulla geeger ki Zeruzalem asigiryagi an di ti ɗuula maŋ, kun suuno aame geŋ onniyatú tʼîide, todʼte an di damɓa kame kamec. 21 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ adda siiɗo Ziide an tʼombo kʼekki moŋgali, kane ɗoŋ adda geeger Zeruzalem an tʼaɗɗo, wo kane ɗoŋ a domɓi i-ɗuule geeger gette an etta ye kʼadda geeger te. 22 Ɗerec, onniytagi geŋ an koona ki booro Raa, aame geŋ a aana kono a-tʼetta a ono ɗoŋ pay an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa. 23 A onniytagi geŋ aasa dabar ɓaadaŋ a kane erayi ɗoŋ mahuwagi ti ɗoŋ in̰n̰izaŋ an ooɗiyo! Ɗerec, adda siiɗo gette aasa dabar ɓaadaŋ, wo kulkuwo Raa tʼa ɗeega a tukki ɗoŋ siiɗo gettiyo. 24 Ɗoŋ oŋgo an tiʼn tʼîda ti kasigara, ɗoŋ oŋgo an tiʼn seɗɗa ɓulagi ki siiɗiyagi pay adda duniya, wo kane ɗoŋ Yawudiyagi ye, Zeruzalem an dʼonƴilsa zoŋɗaŋ bini ɗaŋgu kʼonniytagi ɗoŋ Raa yʼan ɗikke.»

Kama ki yo wede an yʼehe aa ulo wede

(Matiye 24.29-31; Markus 13.24-27)

25 «Kun ollo, ekki peeɗo, ekki tere wo ekki molɗali toŋ, i dʼisa sulɗi ɗoŋ a kiza munɗa. Adda siiɗiyagi pay ɗuwo an dʼaddira, an di-tʼela elkiso ɓaadaŋ a tarkuuse wede ki bar wo ti wede ki ahu i kolzite geŋ me. 26 Ɗuwo an di-tʼinda kʼorgiso ti elkiso a munɗa wede aana adda siiɗo pay, kono sulɗi ɗoŋ an dʼede toogo a kandaane, Raa yʼa tiʼn gozziga. 27 Iŋkino maŋ an di nʼ wolla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa aana ekki dondirso ti toogo ere pay wo ti darƴika ere o dʼede. 28 Aame sulɗi geŋ an iisa ettiyto maŋ, kun tʼôhor kaŋ ôhire, kun tʼamɓo egguŋ awwa, kono aɗɗiyaguŋ goppoŋ.»

Ono ombiɗe a tukki tormo

(Matiye 24.32-35; Markus 13.28-31)

29 Saŋ Isa yʼan di ruute ono ombiɗe en̰n̰o, yʼede: «Kun wollo tormo wo ti inda ɗoŋ oŋgo pay. 30 Aame kun wolliyo inda geŋ puutagizaŋ eesiyo rooɓiyo maŋ, kune batum kun suune adda kʼadduguŋ kizini yoŋ goppoŋ. 31 Geŋ iŋkino kay, kun wulla sulɗi geŋ an iina maŋ, kun suuno Moziko Raa todʼte goppoŋ. 32 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ an ki ti tʼinda pay ye, ki poone sulɗi pay geŋ an dʼaana me. 33 Kandaane kane ti siiɗo an tʼeŋgila, wo kane onamó an ki tʼeŋgila ye, an di lekka ki daayum.»

Kooke a urzi metiŋko

34 «Kun koona mentikagi, peeɗaguŋ kun ti tʼeŋgile a isiyto tarnaapagi, ti soɓito wo a elkisito sulɗi ɗoŋ ki lekkiyo duniya ye. Para maŋ onniyo ere Raa yi ɗekka booro tʼaana aame kun ki ti delliyo ye. 35 Todʼ tʼetto aakede lebiɗo, kono tʼa di tʼippa a tukki ɗoŋ adda duniya geŋ pay. 36 Kun lekko zeere, kun tondo Raa daa puukiyo. Iŋkino kun tʼoona toogo kono kun tʼalɗa ti sulɗi ɗoŋ pay aana kʼita, wo aame nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ nʼiina maŋ, nʼun diʼn tʼoona kune kaŋ ôhire a ɗaanadó me.»

37 Isa geŋ a on̰n̰u yi-tʼettiyo dooyiso ɗuwo kʼadda booro Ɓoy Raa, wo a diɗɗo maŋ yi-tʼettiyo yi dʼonniyo ekki mokkolo ere an ti waaku mokkolo kʼInda kʼOlibiye. 38 Ti soohe walak maŋ, kane ɗoŋ duuru an tʼettiyo an di yʼooniyo a booro Ɓoy Raa kono an di yʼolliga.

22

Dehutu kʼurzi ki tôwwo kʼIsa

(Matiye 26.1-5,14-16; Markus 14.1-2,10-11)

1 Tarnaape wede an dʼomɓo mappa daa kʼorme, an yi waaku Pak ki Yawudiyagi geŋ, a guute goppoŋ. 2 Aame geŋ kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an dehutu urzi ki tôwwo kʼIsa, wo an dʼorgiso a ɗoŋ duuru me.

Ziidas ti deero ɗoŋ seɗeke

3 Iŋkino Meeda siitanɗani ti-tʼiide eedí Ziidas wede an yi waaku sundí soo Iskariyot, yoŋ wede ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ me. 4 Yoŋ yʼa iide an di ruuto ti deero ɗoŋ seɗeke wo ti deero ɗoŋ boohiyo Ɓoy Raa, a urzi wede mummino yʼan di yʼ tʼela Isa a beezaŋ me. 5 Kane ulbaŋ a tʼize uŋse ɓaadaŋ wo an i di ruute an i-tʼeela soŋko. 6 Aame geŋ Ziidas yʼa iyye, maŋ yʼa iise dehutu kʼurzi wede kaŋ mummino yʼan di yʼ tʼela Isa a beezaŋ wo kane ɗoŋ duuru an ki suuna ye me.

Dehu kʼume kʼisiyo kʼomɓo ere ki Pak

(Matiye 26.17-19; Markus 14.12-16)

7 Adda tarnaape ki Yawudiyagi wede an dʼomɓo mappa daa kʼorme geŋ, onniyo tʼa iina ere an di walɗutu in̰n̰i damɓami an dʼisiyo omɓo ere ki Pak ki Yawudiyagi te. 8 Iŋkino maŋ Isa yʼa igibe Piyer kane ti Zaŋ, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo kun in isoy omɓo tarnaapayiŋ ki Pak kono in dʼooma.» 9 Maŋ kane an di yʼ tunde, anʼde: «Ɗe a too me kee ki dehu ay in dʼisey omɓe te?» 10 Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Kun ollo, aame kun aa tʼettey kʼadda geeger, kun tʼikkimey ti wedusu yi tʼeezo ahu ti diŋgile, kun di yʼ daanoy bini adda ɓoy wede yʼa tʼettey. 11 Wo kun tʼiidey maŋ, a wede ɓoy kun i di rootoy, kun dʼeesoy: “Wede dooyisadey yi ki tondiyo, too te biino ere yʼa ooma omɓo tarnaapayiŋ ki Pak ti sanalliyagí me?” 12 Wo yoŋ biino yʼun di kizey todʼte dildil tʼawwa tʼekki bakatú, sulɗi pay adda okkime. Geŋ a ume gen̰n̰o kun dʼisoy omɓo te.» 13 Maŋ kane an dʼiŋgile, an iideʼŋ sulɗi an diʼn uuney pay aakede Isa yʼan ruute, iŋkino omɓo tarnaape ki Pak an tʼize.

Isa yʼomɓo omɓo tarnaape ki Pak ti sanalliyagí

(Matiye 26.26-29; Markus 14.22-25; 1 Korent 11.23-26)

14 Aame peeɗo tʼîide maŋ, Isa yʼa-guune omɓo ti ɗoŋ zindí 15 wo yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ti kaagine ni dihe tʼaddó pay omɓo tarnaapayiŋ ki Pak ette nʼa oomi ti kune, ki poone nʼa dabira geŋ me. 16 Geŋ kun ollo, nʼun di rooto, omɓo ette ni kʼooma ye baa, bini urzutú a-tʼetta keren̰ a aaniya Moziko Raa.» 17 Iŋkino maŋ yʼa tʼumɓe kop, yʼa ruute koɗuwo a Raa, maŋ yʼede: «Kun sooɗo kop eŋ, kun di dokko wede soŋ yi goomo goomo. 18 Geŋ kun ollo, nʼun di rooto, nʼa tʼiiɓe ti aŋki, ki ɗaana ni ki siɓa ye baa toote kʼin̰n̰i bin̰ me, bini aaniya Moziko Raa.»

19 Saŋ yʼa tʼumɓe mappa, yʼa ruute koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette, maŋ yʼa ɓurke, yʼan dʼele sanalliyagí wo yʼa ruute, yʼede: «Ette tuddó ere ni tʼela kono kune, kun dʼiso iŋkino kono kun dʼelka a nuuno.» 20 Aame an tʼiimi maŋ, ki kop toŋ iŋkino, yʼa tʼumɓe yʼan dʼele wo yʼa ruute, yʼede: «Kop ti soɓo adda ette, todʼte taasuwa ere aware Raa yi ketta ti ɗuwo tʼurzi puuzadó, to tʼoɓa kono kune. 21 Wo kun ollo, wede yi ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó, yoŋ a en̰n̰o, yʼomɓo ti nuŋ kaŋ soo. 22 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ nʼa tʼinda, geŋ a-tʼetta a munɗa wede aa Raa yi dehu, wo ɗe dabar a wede yi ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó.» 23 Iŋkino maŋ an dʼiise tondiso ti tuddaŋ, anʼde: «Ɗe geŋ ti diinayiŋ wee wee aasa munɗa iŋkino me?»

Wee wee goole a jiire me?

(Matiye 18.1; 20.25-28; Markus 9.34; 10.42-45)

24 Saŋ maŋ kane sanalliyagi an dʼiise niikiyto ɓaadaŋ ti tuddaŋ kono an dehu an di suune, ti diinayaŋ miŋ wee wee goole a jiire me. 25 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kane mozagi siiɗiyagi pay an dʼomɓo tʼekki ɗoŋzaŋ ti toogo, wo kane ɗoŋ an dʼede urzi ki dokkiyo ekki ɗoŋzaŋ, an dehu ɗuwo an diʼn waake “Ɗoŋ kʼisiyo beehiyko.” 26 Wo ki kune iŋkino ye. Ki too maŋ wede goole a jiire ti diinaguŋ yʼa tʼise aa wede n̰eŋku a jiire, wo wede yi dokkiyo ɗuwo yʼa tʼise aa wede naabo a ɗuwo. 27 Wo a elkiyaguŋ maŋ, wede goole a jiire wee wee, wede i-guune omɓo kunuŋ, wede i naabiya a yode gen̰n̰o ko? Kun suune, goole wede i-guune omɓo. Wo kun wollo, aŋken̰n̰o nuŋ a diinaguŋ eŋ aa wede i naabiya a kune. 28 Kune kun ziiɗa daayum zakiɗi a ita nuŋ adda sulɗi ɗoŋ oon̰e o iido me. 29 Wo Meegó yʼo ele Moziko a nuŋ, iŋkino kay nuŋ nʼun di-tʼele a kune. 30 Iŋkino maŋ kun dʼoomey kun di siɓey ti nuŋ kaŋ soo adda mozikadó, wo kun di konɗitey ekki kaakidagi moziko, kun ɗekkey booro a tukki boha bumɓiyagi koomat makumu sire ki ɗoŋ kʼIzirayel.»

Tookiyo kuude ki Piyer

31 Galmeeega yʼa ruute, yʼede: «Simo, Simo, kee kʼollo, Meeda siitanɗani ti tunde urzi ti Raa wo yi-dʼele, kune pay tʼun tiʼn toŋgile aakede an toŋgilso geme. 32 Wo ɗe nuŋ nʼa tunde Raa kono kee, kono zaapu kʼaddá a nuŋ a ki dagge ye. Wo aame ki-gimo a nuuno maŋ, zemɓadá kʼan eelo toogo.» 33 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, nʼiyye nʼa tʼette ti kee, ise kʼadda daŋgay, ise nʼa tʼindey toŋ maŋ.» 34 Isa yi di ruute, yʼede: «Piyer kʼollo, nʼa di rooto, aŋki a diɗɗo ki poone uzu yʼa kookila geŋ, kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.»

Okkime tudde ki sanalliyagi kʼIsa

35 Maŋ Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Aame nʼun igibe isiyo naabadó daa soŋko, daa kʼeese wo daa toɓiyagi geŋ, munɗa unni biito ko?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Munɗa ay kiʼn biito ye.» 36 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Wo aŋken̰n̰o eŋ wede i-dʼede soŋko maŋ yʼa tʼamɓe, wede i dʼede eese toŋ iŋkino kay, wo wede i-kʼede kasigara ye maŋ, kallayí wede goole yʼa tʼowol, wo yi dʼowili kasigara te. 37 Geŋ kun ollo, nʼun di rooto, eŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Yoŋ an aa ti yʼ gize ti ɗoŋ tôwwo ɗuwo kaŋ soo*.” Geŋ iŋkino i dehu o dʼaane. Maŋ ono ɗoŋ an riiŋe a tukki nuŋ geŋ, a-tʼetta.» 38 Kane sanalliyagi an di ruute, anʼde: «Galmeegey, kasigara ede, sire ettiyo.» Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Geŋ îide baa.»

Tondiyo Raa ekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye

(Matiye 26.36-41; Markus 14.32-38)

39 Maŋ tʼadda geeger Isa yi-tʼuɗɗe, yʼa iŋgile kʼekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye aa yi dʼisiyo daayum, wo kane sanalliyagí an di yʼ diine. 40 Aame yʼiiney a ume gen̰n̰o maŋ, yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kun tondo Raa kono kun ki tʼoora adda naamiya daggiya ye.» 41 Wo yoŋ yʼaa liɗɗe dokki ti tuddaŋ suma wede yʼa seɗɗe mokkolo, maŋ yʼa-dikke wo yi tondiyo Raa, yʼede: 42 «Meegó, ki dehu maŋ dabar ette kʼo ti leɗɗo ti tuddó me, wo toŋ maŋ a ki tʼise aa nuŋ ni dehu ye, wo a tʼise aa kee ki dehu.» 43 Maŋ i dʼiido maaleeka ti kandaane yi dʼeele toogo a Isa me. 44 Isa ulbí i-dʼooɗiyo ɓaadaŋ, maŋ yi tondiyo Raa ti toogo a jiire sey, wo ran̰n̰adí a tʼize aa puuzo i zozziso a siiɗo.

45 Aame yi-tunde Raa maŋ, yʼa tʼiiziga yʼa-gime ki tukki sanalliyagi, yʼan diʼn uuney kane an udige kono an tʼize sommagi dondoŋ. 46 Yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Ki moo me kun moone me? Kun tʼoozo wo kun tondo Raa, kono kun ki tʼoora adda naamiya daggiya ye.»

Seeɗu kʼIsa ki tôwwadí

(Matiye 26.47-55; Markus 14.43-49)

47 Isa onamí yʼa ki tiʼn ɗiŋge ye ɓotto, aame geŋ kane ɗoŋ duuru an tʼuɗɗo. Yode wede an yi waaku Ziidas, yoŋ ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, yʼan tʼuugumo a ɗoŋ duuru me. An iiney maŋ, yʼa dʼiide sirpa kʼIsa yʼa yi ziiɗa yop kono yi-dʼise puuc a toɓɓisadí. 48 Isa yi di ruute, yʼede: «Ziidas, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, kʼan di nʼ tʼele bey ɗoŋ kʼolmiɗayó tʼurzi kʼisiyo puuc a toɓɓisadó ko?» 49 Aame kane ɗoŋ a ita kʼIsa an wulle munɗa wede isa gen̰n̰o maŋ, an di yʼ tunde, anʼde: «Galmeegey, ay tiʼn dokko ti kasigara ko?» 50 Maŋ wede soo ti diinayaŋ yʼa-diikiɗa wede naabo ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke, kuudí a ɗikke. 51 Wo ɗe Isa yʼa ruute, yʼede: «Kun oolo, geŋ îide baa.» Iŋkino yo yʼaa butte a kuudí wede gen̰n̰o wo yi-dʼele bee. 52 Iŋkino maŋ a kane deero ɗoŋ seɗeke, deero ɗoŋ boohiyo Ɓoy Raa wo ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi iido seeɗuzí, Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗe ki moo me kun dʼettiyo tuddó wo tudduguŋ kun tʼikkimo ti kasigaryagi wo ti dalyagi, aa nuŋ wede kʼoogire me? 53 Para maŋ nuŋ miŋ daayum ti kune a booro Ɓoy Raa, wo kun gi di nʼ ziiɗa ye. Wo ɗe aŋken̰n̰o ette peeɗaguŋ, peeɗo ere ki ɗoŋ toogo adda zimolo an dʼise naabadaŋ.»

Piyer yʼa kiigira Isa

(Matiye 26.57-58; Markus 14.53-54)

54 Maŋ Isa an di yʼ ziiɗa, an ti yʼ dukke, an di tʼiide kʼadda ɓoy ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke. Wo Piyer yi diʼn daaniya ti dokki. 55 Ɗuwo an di muɗɗe uwwo a diine booro ɓoy, wo Piyer yʼa zuŋke yi kookiyo uwwo ti kane. 56 Aame yi zuŋke yi kookiyo uwwo geŋ, i dʼede ere naabo tʼa yi wulle, wo ti di yʼ wolliso teɓen̰ adda kʼedayí, maŋ tʼa ruute, tʼede: «Wede en̰n̰o toŋ yoŋ ti yode kaŋ soo.» 57 Wo Piyer yʼa yi giigira, yi di ruute, yʼede: «Erewo no, nuŋ ni ki yʼ suune ye.» 58 Taŋ ɓooloŋ maŋ i dʼiido wede ti doolo, yʼa yi wulle wo yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec, kee toŋ wede soo ti diine kane sanalliyagi kʼIsa!» Maŋ Piyer yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ato, nuŋ ti diine kane ye.» 59 A likke bini maŋ, i dʼiido wede ti doolo yi-koɗɗime, yi dʼeesiyo: «Ki kotto wede eŋ yoŋ ti yode kaŋ soo, kono yoŋ ti siiɗo Galile.» 60 Maŋ Piyer yi diʼn gime onamí, yʼede: «Aha, munɗa wede ki rootiyo geŋ a nuuno ye.» Wo a kaamiki aame yʼa ti rootiyo ɓotto geŋ, uzu yʼa îile. 61 Galmeega yʼa gilɗe ki tukki Piyer wo yi di yʼ wolliyo teɓen̰ adda kʼedayí. Iŋkino maŋ Piyer yʼa ilke a ono ɗoŋ Galmeega yi-ruute, yʼede: «Aŋki eŋ ki poone uzu yʼa ôola geŋ, kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.» 62 Maŋ tʼadda ɓoy Piyer yi-tʼuɗɗe ti paate wo yʼa iise môolo ɓaadaŋ.

Kalɗita wo kossiyo kʼIsa

(Matiye 26.67-68; Markus 14.65)

63 Ɗuwo ɗoŋ i boohiyo Isa an di yʼokko maade wo an di yʼ kossiyo. 64 Edayí an i-tʼippe wo an di yʼ tondiso, anʼde: «Kee nebi maŋ, ki yʼunto wede i ki diin̰e me!» 65 Wo an i-dʼirbita ono ɓaadaŋ ti doolo ɗoŋ ki kalɗita.

Isa a ɗaana deero ɗoŋ booro

(Matiye 26.59,63-65; Markus 14.55,61-64)

66 Aame ume i tʼumpile maŋ, kane ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi, deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, an tʼugiye pay an di-tʼiide Isa ki ɗaana deero booro Yawudiyagi, 67 wo an di yʼ tunde, anʼde: «Almasi Raa yi biire, kee ko? Kʼay ki ti rooti ɗo.» Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Aame nʼun ruuta maŋ, kun kʼamɓa ye onamó me, 68 wo aame nʼunni tunda toŋ maŋ, onamó kun ki tiʼn kima ye. 69 Wo ti aŋki eŋ, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼa-kooney a ammade Raa toogadí tʼa jiire pay.» 70 Kane pay an di ruute, anʼde: «Iŋkino maŋ kee Ulo Raa ko?» Yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Aa kune batum kun ruute, eŋ miŋ nuuno.» 71 Iŋkino maŋ an di ruute, anʼde: «In ki dehe wenɗa ti doolo wede illiga yʼin ki roote sey ye baa! Kine in illiga bize yode batum i ruute me.»

23

Isa a ɗaana Pilat

(Matiye 27.2,11-14; Markus 15.1-5)

1 Maŋ kane ɗoŋ i tʼugiye an tʼiiziga pay, an di-tʼiide Isa ki ɗaana Pilat, yoŋ Romeŋ goole siiɗo. 2 A ume geŋ kane an dʼiise sakiysa kʼIsa, anʼde: «Wede eŋ kaye ay yʼuuney ɗoŋ siiɗadey yi tiʼn daggiya, yʼan rootiyo jibaaye an ti toogo kʼeliyo a mozigo goole ki Romeŋ me, wo soŋ yi tʼize yode batum Almasi Raa yi biire, yoŋ mozigo Yawudiyagi.» 3 Pilat yʼa yi tunde, yʼede: «Kee mozigo Yawudiyagi ko?» Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Geŋ aa ki ruute.» 4 Iŋkino maŋ Pilat yʼan di ruute a kane deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ duuru, yʼede: «Wede eŋ nuŋ munɗa kʼulsu a eedí ni kʼuune ye, wede i di tʼîde booro tʼa yi seeɗa me.» 5 Wo kane an di koɗɗime, anʼde: «Yoŋ tʼurzi dooyisadí ɗoŋ pay yʼan tʼeliyto ono bini a-tʼooziga ɗeyyiso. Yoŋ yʼiiso ti siiɗo Galile, yʼa tûukey siiɗo Ziide pay, wo aŋkeŋ yʼaa dʼiina a en̰n̰o.»

Isa a ɗaana mozigo Erod

6 Aame Pilat yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, yʼa tunde, yʼede: «Wede eŋ yoŋ ti siiɗo Galile ko?» 7 Wo aame yi zuune Isa yoŋ ti siiɗo ere mozigo Erod Antipas maŋ, Pilat yi di yʼigibe a Erod, kono a onniytagi geŋ yode Erod toŋ a Zeruzalem. 8 Aame Erod yi wulle Isa maŋ, ulbí aaze uŋse ɓaadaŋ, kono yoŋ yʼollige rabiladí ti kaagine wo yi dehu yʼa ti yʼ wolle. Iŋkino yi zaapu elkisadí yi-dʼisa munɗa kʼarmika yʼa-wolla. 9 Erod yʼa yi tundite taŋ ɓaadaŋ, wo yo Isa yi-kʼohine bizí ye. 10 Kane deero ɗoŋ seɗeke, ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro, kane a sirpa an di rootiyto ono ti golla zakiɗi. 11 Erod kane ti asigiryagí an di yʼokko maade wo an di yʼamɓutu saa saac. An i-di tʼusse kalle majjaane, maŋ yi di yʼigibe a Pilat. 12 Erod ti Pilat geŋ ti poone kane adu, wo ti onniyo gette an tʼize laŋziyagi.

Booro kʼIsa ki tôwwadí

13 Iŋkino maŋ Pilat yʼa-tusse kane deero ɗoŋ seɗeke, deero Yawudiyagi wo ti ɗoŋ duuru, 14 wo yʼan di ruute, yʼede: «Wede eŋ kun oo dʼiidoʼŋ kunʼde, ɗuwo pay yi tiʼn daggiya. Iŋkino ni yʼ tunde a ɗaanaguŋ a ono ɗoŋ kun rootiyto a tukki yode geŋ me, wo nuŋ munɗa ulsu a eedí ni kʼuune ye a tʼîde booro tʼa yi seeɗa me. 15 Erod gen̰n̰o toŋ munɗa ulsu yi kʼuune ye a eedí me, iŋkino yʼay ti yʼ gimo. Kono kʼiŋkino, wede eŋ munɗa ulsu yi kʼize ye wede a tʼîde kʼunto me. 16 Iŋkino maŋ nʼan tʼela urzi a asigiryagó an ti yʼ gorpipa ti marpa ɗoo miŋ, saŋ an i-dʼeeza kollo.» 17 Yi ruute iŋkino kono aa an dʼisiyo daayum a tarnaape Pak ki Yawudiyagi, i dehu Pilat yʼan dʼaɗɗe wedusu soo tʼadda daŋgay.

18 Wo pay kaŋ soo an dʼiise ɗollite, anʼde: «Wede geŋ ki yʼôodo! Kʼay tʼaɗɗi Barabas!» 19 Yo Barabas geŋ an yi ziiɗa daŋgay kono yoŋ wede an tʼeelite ono a ɗuwo an dʼiiziga ɗeyyiso adda geeger ki tukki Romeŋ, wo soŋ yʼîide wedusu. 20 Pilat yʼan dʼiise rootiyo sey a ɗoŋ duuru kono yi dehu Isa yi-dʼeeze. 21 Wo kane an di ɗollite, an dʼeesiyo: «Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko! Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» 22 Maŋ Pilat yʼan di ruute kʼaɗuwe, yʼede: «Wede eŋ munɗa ulsu miŋ yʼize moo me? Nuŋ maŋ munɗa ulsu ni kʼuune ye a eedí i di tʼîde kʼunto me. Iŋkino nʼan tʼela urzi an ti yʼ gorpipa ti marpa ɗoo miŋ, saŋ an i-dʼeeza kollo.» 23 Wo kane an di koɗɗime ɗollite ti golla awwa, an dʼeesiyo: «Isa ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» Maŋ Pilat i-di tʼiide a ɗollitadaŋ gette. 24 Iŋkino yoŋ booro yʼan ti-ɗikke a munɗa wede Yawudiyagi an tondiyo me. 25 Barabas wede kane an dehu geŋ, Pilat yʼa yʼuɗɗe, yode wede an ti yʼele adda daŋgay kono yʼan tʼeelite ono a ɗuwo an dʼiiziga ɗeyyiso ki tukki Romeŋ, soŋ yʼîide wedusu geŋ me. Wo yo Isa yʼan di yʼele a bey kʼasigiryagi, an dʼise munɗa wede kane Yawudiyagi an dehu.

Taakiya kʼIsa ekkʼundumu

(Matiye 27.32; Markus 15.21)

26 Maŋ Isa an di-tʼette kʼume taakiyadí. A urzi an a-tʼikkima ti wede soo iŋkino yoŋ ti geeger Sireŋ, sundí Simo, yʼaahiya doome. Kane asigiryagi an di yʼ ziiɗa, an i-dʼele undumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, yʼa tʼumɓe a dannayí wo yi daaniya Isa. 27 Ɗoŋ duuru ɓaadaŋ ki siiɗo gette an di yʼ daaniya, ti diinayaŋ erayi an a-tʼiɓi beyɗaŋ a giggiraŋ wo an di ɗollite môolo kono kʼIsa. 28 Maŋ Isa yʼa gilɗe kʼume kʼerayi gen̰n̰o wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune erayi Zeruzalem no, kun ôole ye kono nuŋ me, ki too maŋ kun ôoloʼŋ ki kune wo ki in̰n̰iguŋ. 29 Ɗerec, onniytagi saŋ maŋ an dʼaana, aame geŋ an di roota: “Uŋsuwo a kane erayi ɗoŋ kartiyagi, a kane ɗoŋ an kʼehe ye wo an kʼuuɗe in̰n̰i ye ɓotto.” 30 Iŋkino maŋ ɗuwo an di roota, an tʼeesa: “Moŋgali an ay di tiʼn ruugi!” wo soŋ an tʼeesa: “Kessagi an ay tiʼn ombiɗi!” 31 Aame ɗuwo an o isiyo kino a nuŋ wede aakede undumu zeere eŋ me maŋ, an dʼaana moo me a kane ɗoŋ aakede inda ɗoŋ meeɗi me*?»

32 An a-dukko a ita kʼIsa ɗoŋ sire ti doolo, kane ɗoŋ kʼoogire, an tiʼn tʼîde ti yode kaŋ soo. 33 An iiney a ume wede sundí «osse kʼeego» maŋ, a ume geŋ Isa asigiryagi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. Wo an a-tiike ti yode ɗoŋ kʼoogire sire, wede soŋ tʼundumzí a kese kʼammidadí wo soŋ tʼundumzí a kese geeladí. 34 Iŋkino maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Meeʼki nuŋ, kʼan tʼiso tambobino, kono an ki suune ye munɗa wede an isiyo geŋ me.» Wo asigiryagi an di dikkiɗa kallagi kʼIsa tʼurzi kʼarɓu teltel muntelliyo. 35 Kane ɗoŋ duuru an tʼîhira aŋgen̰n̰o, an di wolliyo. Kane deero Yawudiyagi an di yʼokko maade, an dʼeesiyo: «Yoŋ ɗoŋ doolo yʼan utte ɗe, aŋkeŋ yʼutto tuddí batum, aame yo Almasi Raa yi biire kotto maŋ!» 36 Kane asigiryagi toŋ an di yʼokko maade, an a dʼettiyo goppoŋ ki sirpadí, an i-dʼeliyo toote suddo kʼin̰n̰i kʼinda bin̰ yʼa siɓe, 37 wo an dʼeesiyo: «Aame kee mozigo Yawudiyagi kotto maŋ, kʼutto tuddá batum!» 38 Tʼekkʼeedí an tiike pakirte wo an a-ti riiŋe, anʼde: «Yode eŋ mozigo Yawudiyagi.»

39 Ti diine ɗoŋ kʼoogire sire an tiʼn tiike ekkʼinda geŋ, wede soŋ yʼa gilɗe Isa, yʼede: «Kee Almasi Raa yi biire kotto maŋ, kʼutto tuddá batum wo kaye pây!» 40 Wo yo wede soŋ yʼa yʼiɗɗise, yi di ruute, yʼede: «Kee a Raa ki-kʼorgiso ye, kee wede booro ti ki ziiɗa kʼunto ti yode eŋ kaŋ soo. 41 Ki kine dabar ette ɗerec, kono in ooniyo munɗa wede in ize tʼurzi naabadiŋ, wo yo wede eŋ munɗa ulsu yi kʼize ye.» 42 Saŋ yʼa ruute sey, yʼede: «Isa, kʼa nʼelko aame ki-kimo ki mozikadá geŋ me.» 43 Maŋ Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Aŋki eŋ kee ki-tʼetta ti nuŋ adda jenne.»

Unto kʼIsa

(Matiye 27.45-56; Markus 15.33-41)

44-45 Aame peeɗo tʼize diine maŋ, ti ki tooriyo ye, ume a tʼize zimolo dil a likke bini eesiyo peeɗo lohe. Wo alboy wede i ɗikke adde Ɓoy Raa soŋ kʼadda soŋ ki paate, a tʼîhina tar a diinayí. 46 Isa yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Meeʼki nuŋ, nʼa-dʼelo undó a beezá†.» Aame yʼa ti ruute iŋkino maŋ, yʼa-tʼihe. 47 Goole kʼasigiryagi meeda ki Romeŋ yi wulle munɗa wede ize me. Maŋ yʼa imme Raa wo yʼa ruute, yʼede: «Ki kotto wede eŋ yoŋ ki diine.» 48 Kane ɗoŋ duuru pay iide wolliyo geŋ, aame an wulle munɗa wede ize maŋ, kane an di-gime, beyɗaŋ an a-tʼiɓi giggiraŋ kono an môolo. 49 Wo kane pay laŋziyagi kʼIsa ti erayi ɗoŋ i yi diino ti siiɗo Galile, an tʼîhirte ti dokki an di wolliyo munɗa wede isiyo.

Isa adda muuzo

(Matiye 27.57-61; Markus 15.42-47)

50-51 I dʼede wedusu sundí Yusup yoŋ ti geeger ki Yawudiyagi sundutú Arimate. Wede geŋ yoŋ beehiye wo ki diine, yi zaapu elkisadí a ettiyo Moziko Raa. Yoŋ wede ti diine deero booro Yawudiyagi, wo yi kʼiyye ye a munɗa wede ɗoŋ deero booro oŋgo an dihe an dʼise a tukkʼIsa, wo soŋ a naabadaŋ ere an ize te. 52 Yo yʼa iide yʼa uuney Pilat, yʼa yi tunde a nuune kʼIsa. 53 Pilat yi-dʼiyye, maŋ Yusup yʼa ti yʼ ɗiige nuune tʼekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me. Yʼa n̰ilpe ti sotor tuwarwa zooyatú oon̰e, yi-tʼele adda muuzo, todʼte aa urmi an ittiba mokkolo, a ume isire wenɗa kaŋ soo toŋ an kʼeele ye. 54 Sulɗi geŋ ize onniyo jima, ɗuwo an okkime tuddaŋ kono onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi ti tʼeesa‡. 55 Kane erayi ɗoŋ i diino Isa ti siiɗo Galile geŋ, Yusup an di yʼ diine, an di wullo muuzo wo mummino an ziipe nuune kʼIsa me. 56 Saŋ maŋ an di-gime kʼadda geeger, an iideʼŋ an dʼiwilo egey ti puutagi kʼinda ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse, an aa di gilse ki rorriso a nuune kʼIsa. A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, an di buuke aakede oogoro ti rootiyo.

24

Balɗiya kʼIsa

1 Onniyo dumas ti soohe walak maŋ, erayi an di ziki egey ɗoŋ kalsiya eeɗiyadaŋ uŋse a beyɗaŋ, an dʼiŋgile ki biza muuzo. 2 An iiney maŋ, an wolliyo zumbulu wede an a-tʼippe a biza muuzoʼŋ ɗoŋkilso a kese. 3 Kane an tʼiide kʼadda muuzo, wo nuune Galmeega Isa an ki yʼuuney ye. 4 Kane erayi an dʼuhibe, a kaamiki a ɗaanadaŋ i dʼiido kuuli sire ti kallagi i ralita. 5 Iŋkino kane orgiso tʼanni ziiɗa, an di nukkite, wo ɗe kuuli ɗoŋ sire geŋ an an di ruute, anʼde: «Ki moo me kun wekku wede zeere a diine ɗoŋ unto me? 6 Yoŋ umbo a en̰n̰o me, Raa yi ti yʼ bilɗe. Kun elko a ono ɗoŋ yʼun ruute aame yo ɓotto a siiɗo Galile, yʼede: 7 “I dehu nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, an di nʼ tʼela a bey ɗoŋ kʼolɗiko, an ti nʼ taaka ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo onniyo sire kʼaɗuwe maŋ nʼa-balɗa.”»

8 Iŋkino maŋ kane erayi geŋ an diʼn ilke ono ɗoŋ Isa yʼan ruute geŋ me. 9 Kane ti biza muuzo an di-gime, wo an iideʼŋ an an tʼîide taaya gette pay a kane ɗoŋ koomat makumu soo wo a kane sanalliyagi ɗoŋ oŋgo pay. 10 Kane erayi ɗoŋ iide ki biza muuzo geŋ, Mariyam ere ti siiɗo Magdalla, Zane wo Mariyam ere mekki Zak. Wo erayi ɗoŋ ti doolo ɗoŋ iide ti kane geŋ, taaya gette an an tʼîide pay a ɗoŋ zina kʼIsa me. 11 Wo kane a onamaŋ geŋ an diʼn wulle erayi aa ɗoŋ maadagi, onamaŋ an ki dʼumɓe ye. 12 Wo toŋ maŋ Piyer yʼa tʼiiziga yʼa ukke ki biza muuzo. Yʼiiney maŋ, yʼa tʼuttile yi ŋooŋiyo kʼadda, yi wolliyoʼŋ sarwilagi ɗaŋŋal, maŋ yʼa ziiɗa giggirí a munɗa wede ize geŋ me, wo yʼa-gime ki ɓoozí.

A urzi kʼEmayus

13 A onniyo gettiyo batum i dʼede sanalliyagi sire an amɓe kʼadda kʼille sundutú Emayus, todʼte suma kuɓɓaara paat ti Zeruzalem me. 14 Kane an di rootiyto tuddaŋ a sulɗi ɗoŋ pay ize geŋ me. 15 Aame kane an rootiyto wo an niikiyto ti tuddaŋ geŋ, yode Isa batum yʼa iide, yʼa-ti giƴƴe ti kane an di sooru kaŋ soo. 16 Kane an di yʼ wolliyo, wo munɗa an tʼeegirso ki suuniyadí me.

17 Maŋ Isa yʼanni tunde, yʼede: «Kune kun di sooru ɗe, kun di niikiyto a tukkʼamme?» Iŋkino maŋ kane an tʼîhira, sommagi dondoŋ. 18 Wede soo ti diine kane sire geŋ sundí Kiliyopas, yi di ruute, yʼede: «Kee siidá ɗaŋŋal ko, wede i lekkiyo a Zeruzalem wo i ki suune ye munɗa wede ize adda kʼonniytagi ɗoŋ kʼita eŋ me?» 19 Yoŋ yʼanni tunde, yʼede: «Ɗe ize moo me?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Munɗa wede i-iina a tukkʼIsa wede ti geeger Nazaret. Yoŋ geŋ nebi wede toogo, wo yʼa ti gize toogadí tʼurzi naabadí wo tʼurzi kʼonamí a ɗaana Raa wo a ɗaana ɗuwo pay. 20 Kane deero ɗoŋ seɗikadiŋ ti ɗoŋ dokkiyadiŋ an an di yʼele a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí kono booro tʼa yi seeɗa ki tôwwo, wo an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. 21 Kaye ay ziipe elkisadey a yode, yoŋ wede soo yʼan aɗɗa ɗoŋ kʼIzirayel ti bey ɗoŋ kʼaduzaŋ. Wo tʼekki sulɗi pay geŋ, onniyo aŋki ette kʼaɗuwe tʼume sulɗi geŋ ize me*. 22 Wo toŋ erayi miibi ti diinayey an aynʼiddira. Aŋki ti soohe walak an dʼiŋgile ki biza muuzo. 23 An iideʼŋ, nuune kʼIsa an ki yʼuune ye. Kane an di-gimo, an ay tʼîide taayadaŋ te anʼde, maaleekiyagi anʼn iido tuddaŋ wo an di ruute, anʼde: “Yoŋ zeere.” 24 Ti diine kaye ay sooru kaŋ soo geŋ, ɗoŋ miibi an dʼukke ki biza muuzo wo an dʼuuney miŋ pay a-tʼiide aakede erayi an ruute. Wo yoŋ miŋ umbo, an ki yʼ wullo ye.»

25 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ elkisaguŋ attiɗi, kun kʼamɓu kesiko ye ono ɗoŋ pay nebiyagi an ruutite geŋ me. 26 Ki kotto i dehu Almasi Raa yi biire geŋ yʼa dabire iŋkino ɗoo miŋ, saŋ yi tʼetta adda darƴikadí kollo.» 27 Saŋ yʼan di gizite keren̰ sulɗi ɗoŋ pay an riiŋite ti kaaga a tukki yode adda mattup ki Raa geŋ me, yʼa iise ti mattup kʼoogoro Muusa bini yʼa-ti ɗiŋge ti mattupiyagi ɗoŋ pay ki nebiyagi.

28 Aame kane an iiney goppoŋ ti ille ere anʼte maŋ, Isa yi dʼisiyo aakede yʼiŋgile ki ɗaana iŋkino. 29 Wo kane an di koɗɗime, an dʼeesiyo: «Kee kʼoopo ti kaye kino, peeɗo tʼa tʼooriyo ume yʼize.» Iŋkino maŋ yi-tʼiide adda ɓoy, yʼa uupe ti kane. 30 Yʼa-guune omɓo ti kane, yʼa tʼumɓe mappa, yʼa ruute koɗuwo a Raa, maŋ yʼa ɓurkite, yʼan dʼele. 31 Aame geŋ edayaŋ a tʼihina, kane an di yʼ zuune Isa me, wo a kaamiki ti ɗaanadaŋ yʼa n̰ukkiɗe. 32 Kane an dʼiise rootiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Aame kine a urzi wo yoŋ yʼin rootiyto a tukkʼono ɗoŋ an riiŋite ti kaaga adda mattup ki Raa geŋ, ki kotto in dʼuwwe munɗa a biza kʼulbiŋ me.»

33 Maŋ kesiko kane an tʼiiziga, an di-gime ki Zeruzalem. An iideʼŋ an diʼn uuney kane sanalliyagi koomat makumu soo geŋ an tʼugiye ti ɗoŋ an sooru soo, 34 wo kane an an di ruute a ɗoŋ sire geŋ, anʼde: «Ki kotto Galmeega yi bilɗe, yi gize tuddí a Simo!» 35 Wo kane batum an an tʼîide taaya a munɗa wede ize a urzi, wo mummino kane Isa an di yʼ zuune a ume wede yʼan ɓorkiso mappa geŋ me.

Isa yi kaza tuddí a sanalliyagí

36 Aame kane onamaŋ ɓotto an a ki tiʼn ɗiŋge ye geŋ, a kaamiki yode Isa batum yʼa gize tuddí a diinayaŋ, wo yʼan di ruute, yʼede: «Toose ti koona ti kune.» 37 Kane an dʼiddira, orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ kono an elkiyo an wulleʼŋ beyye. 38 Wo Isa yʼan di ruute, yʼede: «Moo me kun orgiso me? Moo me un dʼede niikiyo adda kʼadduguŋ me?» 39 Kun wollo beyɗó ti zoŋɗó, eŋ miŋ nuŋ! Kun ni botto, wo kun wollo beyyeʼŋ i-kʼede tukin̰o ye osse ye, wo nuŋ oo dʼede aakede kune kun wolliyo. 40 Yoŋ yʼa ti ɗiŋge onamí maŋ, yʼan di gize beyɗí ti zoŋɗí. 41 Wo kane onamí an kʼamɓu ye ɓotto kono addaŋ ûune tʼuŋsuwo wo an ziiɗa giggiraŋ. Iŋkino maŋ yoŋ yʼanni tunde, yʼede: «A en̰n̰o un ede munɗa kʼomɓo ko?» 42 Kane an i di ɓurko puuniso gaƴirsa an i-dʼele. 43 Yoŋ yʼa ziiɗa wo yʼa tʼiimi a ɗaanadaŋ.

44 Saŋ yʼan di ruute, yʼede: «Aame nuŋ ɓotto ti kune geŋ, en̰n̰o munɗa wede nʼun ruute me: I dehu ono ɗoŋ an riiŋe a tukki nuŋ adda mattup kʼoogoro Muusa ti ono ɗoŋ ki nebiyagi wo adda mattup ki Soom geŋ, kane pay a aane kono a-tʼette a ono mattupiyagi gen̰n̰o.» 45 Iŋkino maŋ yoŋ yʼan tʼihina eedaŋ, kono an di seeɗa ita kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, 46 wo yʼan di ruute, yʼede: «En̰n̰o munɗa wede an riiŋe me, anʼde: Almasi Raa yi biire, yʼa dabira bini yʼa tʼinda, saŋ onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti yʼ balɗa ti diine ɗoŋ unto me. 47 Geŋ i dehu an di kizite ti sundí a ita ɗuwo pay, an di tʼeese ti Zeruzalem, an an di roota a ɗuwo an di-kima lekkiyadaŋ wo an tʼoona tambobino kʼolɗikadaŋ. 48 A sulɗi pay geŋ kune kun illiga wo kun wulle. 49 Wo nuŋ ni-tʼigibo a egguŋ munɗa wede Meegó Raa yi ruute yʼun tʼela. Wo kuneʼŋ, kun lekko adda geeger bini toogo ere i ɗeego tʼawwa ti kandaane tʼun diʼn ôona.»

Eŋgilso kʼIsa kʼawwa ki kandaane

50 Saŋ tʼadda geeger Isa yʼan tʼuɗɗe ti paate, an dʼiŋgile kʼume wede goppoŋ ti ille ki Betani. A ume geŋ yʼa ziki beyɗí wo yʼan di ziipe beeko. 51 Aame yʼan zaapu beeko geŋ, kane yʼan diʼn iili, yoŋ Raa yʼa yʼumɓe kʼawwa ki kandaane. 52 Aame geŋ kane an di-dikke wo an tʼuttile a ɗaanadí, saŋ an di-gime ki Zeruzalem tʼuŋsuwo ɓaadaŋ. 53 Kane an dʼettiyo daayum kʼadda booro Ɓoy Raa, wo an di tamma Raa.

* 1:5 1.5 Kun wollo adda mattup ki 1 Koronik 24.7.

† 1:9 1.9 Kun wollo adda mattup ki Egzod 30.7-8.

‡ 1:15 1.15 Kun wollo adda mattup ki Nombire 6.3.

§ 1:16 1.16 Kun wollo adda mattup ki Malasi 2.6.

* 1:17 1.17 Kun wollo adda mattup ki Malasi 3.23-24.

† 1:59 1.59 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 12.3.

* 2:1 2.1 Ogust yʼiise mozikadí ti ozzine ada sire makumu gessat ki poone an tʼeha Isa ɓotto, bini ozzine koomat makumu piɗe, saŋ Isa an di yʼehe.

† 2:12 2.12 Kulaaye: Di Yawudiyagi an okkime kʼinda, wo di kine kulaaye geŋ yoŋ ume lawiya ti garbe kʼoɓe seemi a maala.

‡ 2:22 2.22 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 12.3,6.

§ 2:23 2.23 Kun wollo adda mattup ki Egzod 13.2.

* 2:24 2.24 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 12.8.

† 2:42 2.42 Ozzine koomat makumu sire: I-kaza ki kane Yawudiyagi wede i îide ozzine iŋkino maŋ, yʼaane yʼa naabe ki Raa.

* 3:6 3.6 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 40.3-5.

* 4:4 4.4 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 8.3.

† 4:8 4.8 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.13.

‡ 4:11 4.11 Kun wollo adda mattup ki Soom 91.11-12.

§ 4:12 4.12 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.16.

* 4:19 4.19 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 61.1-2.

† 4:26 4.26 Kun wollo adda mattup ki 1 Mozagi 17.1,8-16.

‡ 4:27 4.27 Kun wollo adda mattup ki 2 Mozagi 5.1-14.

* 5:14 5.14 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 14.1-32.

† 5:23 5.23 Olɗikadá Raa yʼa yʼ tʼize tambobino: I-kaza munɗa wede ɗoŋ duuru tʼersadaŋ an ki yʼ wolle ye.

‡ 5:23 5.23 Ki tʼoozo wo kʼa oziro: I-kaza munɗa wede ɗoŋ duuru an di wolle tʼersadaŋ.

* 6:4 6.4 Kun wollo adda mattup ki 1 Samiyel 21.2-7.

† 6:4 6.4 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 24.9.

* 7:22 7.22 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 35.5-6 wo 61.1.

† 7:27 7.27 Kun wollo adda mattup ki Malasi 3.1.

* 8:22 8.22 Bar gette todʼte a Galile, siiɗo ere ti dar bar gette i lekkiyo kane ɗoŋ Yawudiyagi ye.

* 10:27 10.27 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.5.

† 10:27 10.27 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

* 11:30 11.30 Kun wollo adda mattup ki Zonas 3.3-5.

† 11:31 11.31 Mohita ere ti siiɗo ki kese ɗanɗi: I-kaza mohita ere ti siiɗo Seba. Kun wollo adda mattup ki 1 Mozagi 10.1-13.

‡ 11:44 11.44 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 5.3 wo Nombire 19.11.

* 12:55 12.55 Di kane Yawudiyagi an wolliyo dondirso ti koliyo ti kese peeɗo kʼooriyo maŋ, an dʼeesiyo mizzi yi koppa. Wo aame an owwiyo maaye yi baahu ti kese ki ɗanɗi maŋ, an dʼeesiyo ume aŋki yʼiisa wehini, geŋ a di kine iŋkino ye.

* 13:35 13.35 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.26.

* 17:12 17.12 An tʼîhirte ti dokki: Kane ɗoŋ bitiɗe geŋ an tʼîhirte ti dokki kono di kane Yawudiyagi, ɗuwo anʼni wolliyo kane ɗoŋ bitiɗe geŋ ɗoŋ kamilen̰ ye a ɗaana Raa me. Iŋkino maŋ an kʼede urzi an ki dʼette ki sirpa ɗuwo ye. Kun wollo adda mattup ki Lebitik 13.45-46.

† 17:14 17.14 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 14.2-3.

‡ 17:27 17.27 Taaya ki Nowe kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 6.9–7.24.

§ 17:29 17.29 Taaya ki Lot kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 19.24-25.

* 17:31 17.31 Yi-guune tʼekki daŋgay: I-kaza a siiɗo kʼIzirayel geŋ ɗuwo daŋgayɗayzaŋ geŋ awhizaŋ patal kono a ume muno an a di koliyo tʼeego, an di lekkiyo wo an dʼisiyo naabadaŋ.

† 17:32 17.32 Kun wollo adda mattup ki Zenez 19.26.

* 19:9 19.9 Zaase toŋ ti biza bumɓu kʼIbirayim: I-kaza yi ziipe addí a Raa aa ki Ibirayim.

† 19:13 19.13 Aŋken̰n̰o tamma ki dap soo, i-kaza dupu sire.

‡ 19:36 19.36 Kakkisa kallagi a urzi kono yi sooru eego geŋ, i-kaza yoŋ wede anʼni ottilso ɓaadaŋ.

§ 19:38 19.38 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.26.

* 19:45 19.45 Isiyo suuk adda booro ɓoy Raa, ki sulɗi ɗoŋ kʼeliyo seɗeke a Raa ulu ye. Wo kane an ti diile, an oogire ɗuwo tʼurzi koliyo zooye sulɗi. Iŋkino maŋ Isa yʼan iise lommite.

† 19:46 19.46 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 56.7.

‡ 19:46 19.46 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 7.11.

* 20:17 20.17 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.22.

† 20:28 20.28 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 25.5-6.

‡ 20:37 20.37 Kun wollo adda mattup ki Egzod 3.6.

§ 20:38 20.38 Raa geŋ yoŋ Raa ki ɗoŋ unto ye, yoŋ Raa ki ɗoŋ zeere: I-kaza kane ɗoŋ aɗo Ibirayim, Isaaka wo Yakup geŋ an tʼinda ti kaagine ozzinagi ɓaadaŋ, ki poone Raa yi di roota a Muusa ɓotto. Aame yi rootiyo kane zeere maŋ, geŋ i-kaza balɗiya ede.

* 20:42 20.42 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

† 20:44 20.44 Mummino Almasi yʼa aɗɗo ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal me: Geŋ i-kaza yʼetto ti sirpa Raa, ti biza bumɓu Dawut ɗaŋŋal ye.

* 22:37 22.37 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.12.

* 23:31 23.31 Ono kʼIsa yi rootiyo a tukki Undumu zeere wo Inda ɗoŋ meeɗi: I-kaza undumu zeere yode Almasi batum, wede i-kʼede olɗiko munɗa ye toŋ an di yʼ dibire bini unto. Inda meeɗi kane Yawudiyagi ɗoŋ kʼisiyo kʼolɗiko, geŋ taŋ ɓaadaŋ a jiire dabar ere an tʼoona te.

† 23:46 23.46 Kun wollo adda mattup ki Soom 31.6.

‡ 23:54 23.54 Di Yawudiyagi, onniyo tʼeesiyo ti peeɗo tʼamɓe kʼooriyo ere ki aŋki bini peeɗo tʼamɓe kʼooriyo ere ki soggo. Wo onniyo ere ki puukiyo toŋ iŋkino kay, geŋ iŋkino nuune kʼIsa an di dihe an tʼottiba ki poone peeɗo tʼa oora geŋ me.

* 24:21 24.21 Onniyo aŋki ette kʼaɗuwe tʼume sulɗi geŋ ize me: I-kaza di kane Yawudiyagi an elkiyo wedusu yʼunto maŋ, undí ti lekkiyo a sirpa nuune onniyo sire kʼaɗuwe geŋ, yi ki bilɗe ye maŋ geŋ umbo ki ɗaanadí baa.

Zaŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Rabila Majjaanawa kʼIsa

Zaŋ

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette Rabila Majjaanawa, wede zina Zaŋ yi riiŋe. Adda mattup ette Zaŋ yʼa ruute ti sulɗi ɗoŋ Isa yʼize a siiɗo, ti dooyiso ere yi duuye ɗuwo. Wo soŋ yʼa ruute a urzi kʼuntadí wo a urzi balɗiyadí ti diine ɗoŋ unto. Isa yi kazita ti toogo a ɗuwo, yʼan dʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni wo yi dʼisiyo sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ.

Mattup Zaŋ yi riiŋe ette, onamtú i ki deeƴiso pay ye ti ono ɗoŋ adda mattup ki Matiye, Markus wo Lik gi riiŋe me. A eesiyo mattup ette, Zaŋ yʼa ruute Isa yoŋ wede an yi waaku Ono geŋ, yoŋ Raa yʼa iido ki siiɗo, yʼa-gime wedusu (Zaŋ 1.1,14). Isa yʼaaze sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ, kono ɗuwo an dʼoyye yoŋ Wede kʼUttiyo, Raa yi ruute yʼa tʼigibo tʼume kʼeesiyo duniya too.

Aame Isa yi lekkiyo a siiɗo ɓotto geŋ, ɗuwo tuddaŋ an ti-tʼîhinte kono yode. Ɗoŋ oŋgo an ziipe addaŋ a Isa kono an zuune adda kʼaddaŋ yoŋ Ulo Raa, wo ɗoŋ soŋ an di yʼ giigira. Wo ɗe Zaŋ yʼa riiŋe, yʼede: «Ono ɗoŋ soo raaŋiya adda mattup ette, kono kun dʼamɓe Isa yoŋ Almasi Raa yi biire, wo Ulo Raa. Wede yʼumɓe a sundí maŋ, yi di tʼela lekkiyo ere ki daayum.» (Zaŋ 20.31)

1

Raa yi kaza tuddí tʼurzi kʼIsa Almasi

1 Ki poone Raa yʼa okkima sulɗi pay geŋ, wedusu an yi waaku Ono yoŋ ede to. Raa kane ti wede an yi waaku Ono geŋ kane soo, wo wede an yi waaku Ono geŋ yoŋ miŋ Raa batum. 2 Ki poone Raa yʼa okkima sulɗi pay geŋ, yode ti wede an yi waaku Ono geŋ kane soo. 3 Sulɗi ɗoŋ Raa yʼikkima pay geŋ, an ikkima ti wede an yi waaku Ono geŋ soo. Munɗa wede Raa yʼize siidí umbo, daa wede an yi waaku Ono geŋ me. 4 Wede an yi waaku Ono geŋ, yoŋ lekkiyo ere ki daayum, wo tode lekkiyo gette ti dʼeliyo toore a ɗuwo. 5 Toore geŋ yi-tooriyo adda zimolo, wo zimolo tʼa ki yʼ ziiɗa ye. 6 Iŋkino maŋ ti kaaga Raa yʼa igibe wede zindí ki tukki ɗuwo, wedusu geŋ sundí Zaŋ. 7 Zaŋ yoŋ wede illiga rabila toore, yʼa iide yʼan di kize urzi toore gen̰n̰o, kono tʼurzi yode ɗuwo pay an dʼolliga, wo an zaape addaŋ a toore gen̰n̰o. 8 Yode Zaŋ geŋ toore yode batum ye, yoŋ yʼiide yʼan di kize toore a ɗuwo. 9 Yo Wede an yi waaku Ono geŋ, toore wede ki kotto, yʼettiyo kʼadda duniya, yʼa toore adda kʼadde ɗuwo pay.

10 Yoŋ geŋ yʼa iido kʼadda duniya, wo duniya ette Raa yʼikkima tʼurzi yode batum. Yʼa likke, wo ɗoŋ duniya an gi di yʼ zuune ye. 11 Yʼa tʼiide kʼume ɗoŋzí Izirayel, wo kane an gi di yʼ ziiɗa ye. 12 Wo ɗe a kane ɗoŋ i yi ziiɗa wo i ziipe addaŋ a yode geŋ, yʼan dʼele urzi an tʼize in̰n̰i Raa. 13 An tʼize in̰n̰i Raa tʼurzi kʼehiyo ere a urzi tudde ye, aa ɗuwo an ki-dehu ye, wo an tʼize in̰n̰i Raa tʼurzi kʼehiyo ere ti toogo Raa.

14 Iŋkino maŋ wede an yi waaku Ono geŋ yʼa-gime wedusu, yʼa iido yʼa likke diine kaye, addí ôoniyo ti beeko wo yʼin di kaza urzi wede ɗerec. Ay di wulle goolikadí, goolikadí ere meeda gette i ele Meega Raa a yode Ulí soo ɗaŋŋal. 15 Wo Zaŋ geŋ yʼa iise kazita a tukkʼIsa ti golla awwa, yʼede: «En̰n̰o wedusu wede ni rootiyo onamí me, wede nʼede: wede ede ettiyo kʼitadó me, wo yoŋ goole yʼa jiire nuŋ, kono nuŋ an diʼn tʼeha ɓotto geŋ, yoŋ ede to.» 16 Yoŋ addíʼŋ tasse ti kine me, yʼin di ziipe beeko ɓaadaŋ ki daayum a kine pay, wo beekadí daayum a ekki kine. 17 Oogoro todʼte Raa yi tʼelo ti kaaga tʼurzi Muusa a ɗuwo. Wo ɗe beeko ti ɗerec an iido tʼurzi kʼIsa Almasi. 18 Wenɗa soo toŋ i wulle Raa umbo, wo ɗe Ulo yoŋ soo ɗaŋŋal yode batum Raa, yi lekkiyo a sirpa Meega Raa geŋ, yʼin di yʼ gize.

Zaŋ Batis ti ɗoŋ zina ki Pariziyeŋ

(Matiye 3.1-12; Markus 1.2-8; Lik 3.15-17)

19 Kun ollo eŋ ono Zaŋ yi gizite. Onniyo soo deero Yawudiyagi a siiɗo Zeruzalem an dʼigibe ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ ti biza bumɓu Lebi ki tukki Zaŋ. An dʼiide, an dʼuuney Zaŋ kono an di yʼ tonde: «Keeʼŋ wee wee?» 20 Aame an iide an yi tunde maŋ, yoŋ yʼan kʼumbida ye, wo yʼan di ruute keren̰, yʼede: «Nuŋ Almasi Raa yi biire ye.» 21 Iŋkino maŋ an di yʼ tunde sey, anʼde: «Ɗe keeʼŋ Eli ko?» Maŋ Zaŋ yʼede: «Aha, nuŋ Eli ye.» An di yi tunde sey, anʼde: «Keeʼŋ nebi wede ay delliyo ko?» Zaŋ yʼede: «Aha, nuuno ye.» 22 Iŋkino an i di ruute, anʼde: «Keeʼŋ wee wee? Kʼay ti rooti, kono ay an di kizey a ɗoŋ aynʼigibo me. Kee miŋ wee wee?» 23 Maŋ Zaŋ yʼan diʼn gime onamaŋ ti ono ɗoŋ nebi Ezayi yi ruute ti kaaga, yʼede: «Nuŋ golla ki wedusu yi ɗollite adda balɗa, yi dʼeesiyo: Urzi Galmeega kun i-ti yʼokkoŋ ki diine ɗelele*.»

24 A diine ɗoŋ zina an igibe ki tukki Zaŋ geŋ, Pariziyeŋ toŋ adda. 25 Kane geŋ an di yi tunde Zaŋ sey, anʼde: «Keeʼŋ Almasi Raa yi biire ye, Eli ye wo nebi wede ay delliyo ye ɗe, ki moo me kiʼni suyyiso ɗuwoʼŋ batem me?» 26 Zaŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ ɗuwo niʼni suyyiso batem tʼahu, wo ɗe a diinaguŋ geŋ i dʼede wede ede kun ki yʼ suune ye. 27 Wede geŋ yʼettiyo kʼitadó, wo nuŋ ni kʼîide nʼa ki tʼeeze sibe toɓiyagí ye.» 28 Sulɗizaŋ pay an ize geŋ a ille Betani, ti dar kʼooye Zurden ki kese peeɗo ge-koliyo a ume Zaŋ ɗuwo yʼanni zuyyite batem.

Isa Almasi Ulo Damu Raa

29 Soggo maŋ Isa yi-tʼuɗɗo kʼume Zaŋ. Aame Zaŋ yi yʼ wulle maŋ, yʼede: «Kun wollo en̰n̰o Ulo Damu Raa i booyiso olɗiko ɗoŋ duniya pay me. 30 Ono ni ruute a tukki yode en̰n̰o, nʼede: “Wede ede yʼettiyo kʼitadó me, wo yoŋ goole yʼa jiire nuŋ, kono nuŋ an di nʼ tʼeha ɓotto geŋ, yoŋ ede to.” 31 Ki poone toŋ nuŋ ni ki yʼ suune ye yoŋ wenɗa me, wo nʼiido ɗuwo ni diʼn suyyiso batem tʼahuʼŋ kono nʼan di yʼ kize a ɗoŋ kʼIzirayel.»

32 Zaŋ yi kazita a tukkʼIsa sey, yʼede: «Nʼa wulle Unde Raa tʼa ɗiigo ti kandaane aa deere, tʼa di-guune a tuddí. 33 Nuŋ ni ki yʼ suune ye, wo Raa wede i nʼigibe ɗuwo ni diʼn suyyiso batem tʼahu geŋ yʼo di ruute, yʼede: “Unde Raa gette kʼa ti wolla tʼa ɗeego ti kandaane, tʼa di koona a tukki wede. Geŋ yode gen̰n̰o wede a suyya ɗuwo ti Unde Kamilen̰ me.” 34 Wo munɗa geŋ nʼa yi wulle, wo iŋkino maŋ nʼun di kaza keren̰, wede eŋ yoŋ Ulo Raa.»

Andire ti Simo Piyer

35 Ti soggatú sey toŋ, Zaŋ ti sanalliyagí ɗoŋ sire geŋ an lekkiyo a umayaŋ. 36 Zaŋ geŋ yi wulle Isa yʼ eŋgile maŋ, yʼa ruute yʼede: «En̰n̰o Ulo Damu Raa me.» 37 Aame kane sanalliyagi sire geŋ an illiga Zaŋ yi ruute iŋkino maŋ, an dʼiise daaniya kʼIsa. 38 Isa yi gilɗe maŋ, yi wolliyoʼŋ an yi daaniya, maŋ yʼanni tunde, yʼede: «Kun ni daaniyaʼŋ kun dehu moo me?» Maŋ kane an i-diʼn gime onamí, anʼde: «Rabbi (i-kaza wede dooyisadey) kee ki lekkiyo a too me?» 39 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdi, kun di-wolley.» Maŋ an dʼiŋgile, an di wullo ume yi-lekkiyo me. Geŋ a peeɗo lohe, umeʼŋ an a-ti yʼiŋgile ti yode.

40 Andire leema Simo Piyer geŋ, yoŋ ti diine ɗoŋ sire illiga ono Zaŋ yi ruute wo an di diine Isa gen̰n̰o. 41 An ti gimo maŋ, Andire yʼiideʼŋ yʼa uuney ki pooneʼŋ leemadí Simo, wo yi di ruute, yʼede: «Almasi Raa yi biireʼŋ, ay yi wullo.» (Tʼono Girek geŋ Kiris i-kaza Almasi.) 42 Maŋ yi-di tʼiide leemadí Simo kʼume kʼIsa. An iiney maŋ, Isa yi di yʼ wolliso ƴerere adda kʼedayí, maŋ yi di ruute, yʼede: «Keeʼŋ Simo ulo ki Zonas, wo ti aŋki eŋ an gi di waaka Piyer.» Suma gette i-kaza mokkolo.

Pilip ti Natanayel

43-44 Onniyo kʼita maŋ Isa yʼa iŋgile ki siiɗo Galile, an dʼikkima ti Pilip wede ti geeger Betsayda, siiɗo kʼAndire ti Piyer. Maŋ Isa yi di ruute a Pilip, yʼede: «Pilip, ki ni daani.» 45 Saŋ maŋ Pilip yʼa uuney Natanayel, wo yi di ruute, yʼede: «Ay yi wullo wedusu wede Muusa yʼa ruute adda mattup kʼoogoro, wo nebiyagi toŋ an ruute onamí me. Yoŋ Isa wede ti geeger Nazaret, ulo Yusup.» 46 Natanayel yi di ruute, yʼede: «Ti Nazaret ummey, munɗa beehiye etto ɗey ko?» Pilip yi di ruute, yʼede: «Kʼedi, wo kʼa wolla.»

47 Aame Isa yi wulle Natanayel yʼette tuddí maŋ, yʼa ruute ono a tukki yode, yʼede: «Ulo kʼIzirayel toc miŋ yode en̰n̰o, yo eŋ wede ki diine.» 48 Natanayel yi di ruute, yʼede: «Ɗe kaŋ mummino kʼa ni zuune me?» Isa yi di ruute, yʼede: «Ki poone Pilip yʼa ki waakoʼŋ geŋ, ni ki wulle keeʼŋ a undiso pigiye.» 49 Iŋkino maŋ Natanayel yi di ruute, yʼede: «Wede dooyisadó, keeʼŋ Ulo Raa. Keeʼŋ mozigo ɗoŋ kʼIzirayel.» 50 Isa yi di ruute, yʼede: «Kee ki ziipe addá a nuŋ kono kʼilliga ni ruute ni ki wulle a undiso pigiye, wo kʼa wolla sulɗi ɓaadaŋ a ceera en̰n̰o sey.» 51 Maŋ Isa yi di ruute sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kun di wolla kandaane a-tʼihina, wo maaleekiyagi Raa an di ɗeegita wo an di kilita† tʼawwa nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o.»

2

Armika kʼIsa ere ki poone

1 Onniyo sire kʼaɗuwe maŋ, i dʼize seeɗu kʼerewo a geeger Kana siiɗo Galile. MekkʼIsa tʼiide, 2 wo Isa ti sanalliyagí toŋ anʼni wiike. 3 An ize bini maŋ, toote kʼin̰n̰i bin̰ a biite. Iŋkino maŋ mekkʼIsa ti di ruute a ulutúʼŋ, tʼede: «Toote kʼin̰n̰i bin̰ an biite.» 4 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Meeʼki nuŋ, nuŋ nʼaase mummino? Peeɗadó ti kʼîide ye ɓotto.» 5 Iŋkino maŋ todʼ tʼan di ruute ɗoŋ naaboʼŋ, tʼede: «Yʼun ruuta munɗa maŋ, kun tʼiso.» 6 Aame geŋ i dʼede ɓoŋgali zoot an tutte ki moŋgali, Yawudiyagi an dʼoɓite ahu adda, an dʼopilsito tuddaŋ, kʼa tʼise kamilen̰ a ɗaana Raa a urzi kʼoogiradaŋ. Ɓukkulu soo geŋ yʼoomi suma toolo sire aɗo. 7 Maŋ Isa yʼan di ruute ɗoŋ naabo, yʼede: «Ɓoŋgali geŋ kun tʼôonito tʼahu.» Iŋkino maŋ kane ɗoŋ naabo an iideʼŋ, an tʼûunite ɓoŋgaliʼŋ geŋ pepelele. 8 Aame ɓoŋgaliʼŋ an tiʼn ûunite maŋ, Isa yʼede: «Aŋkeŋ kun eesu ahu geŋ, kun i-dʼodo a wede dokkiɗe.» Maŋ kane ɗoŋ naabo an dʼeezi, an i-dʼiide. 9 Wede dokkiɗe geŋ yʼan uwwe ahu ɗoŋ i-gime toote kʼin̰n̰i bin̰ geŋ me, wo yi ki suune ye toote yʼettiyo ti tunɗa me, wo ɗoŋ naabo ɗoŋ eeziti ahu geŋ an suune. Wede dokkiɗe yʼa wiike kule kʼerewo, 10 wo yi di ruute, yʼede: «Ki pooneʼŋ ɗuwo an eesiyo dokkiɗe ti toote wede kaɗigi, saŋ ɗuwo geŋ i ti koliyo eedaŋ maŋ, an dʼeesiyo wede uŋse ye kʼita. Wo kee kʼa buuhe toote kaɗigi kʼume kʼita.»

11 Geŋ iŋkino munɗa kʼarmika wede Isa yʼize ki poone, a Kana siiɗo Galile. Yʼan di gize toogadí, wo tʼurzi geŋ sanalliyagí an di ziipe addaŋ a yode. 12 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa tʼiiziga, meedí, zemɓadí ti sanalliyagí pay an di-ɗiige ki geeger Kapernayim. A ume geŋ an di likke onniyo miibi.

Lomme ɗoŋ suuk tʼadda booro Ɓoy Raa

(Matiye 21.12-17; Markus 11.15-17; Lik 19.45-46)

13 Aame tarnaape Pak ki Yawudiyagi aa guute goppoŋ maŋ, Isa yʼa-gili Zeruzalem. 14 Yʼiiney maŋ, yi-tʼiide a booro Ɓoy Raa, yi dʼuuney ɗoŋ kʼowilte buŋgari, ki damɓami, ki deere wo ɗoŋ pelkiyto soŋko ere ettiyo ti siiɗiyagi doolo pây, an isiyo suuk adda*. 15 Iŋkino maŋ yi dʼize karre, yʼan iise lommite. Tʼadda booro Ɓoy Raa yʼa tiʼn tiipe pay ti damɓamzaŋ wo ti buŋgarzaŋ me. Wo taabulyagi ɗoŋ pelkiyto gurus geŋ yʼan di gippirɗe, ti soŋkiyagaŋ a-zibbite. 16 Wo a ɗoŋ kʼowilte deere yʼan di ruute, yʼede: «Sulɗuguŋ eŋ pay kun ti sokito tʼeŋ me. Ɓoy Meegó eŋ, kun ti yʼise ume suuk ye.» 17 Aame geŋ kane sanalliyagí an dʼilke a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Geyyiso ere o dʼede kono ɓoy kee Raa gette, nuŋ addó i nʼaaɗumu†.»

18 Iŋkino maŋ kane deero Yawudiyagi an i di ruute, anʼde: «Kʼay isi munɗa kʼarmika wede a kize kee a-dʼede urzi kʼaase kino.» 19 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɓoy Raa eŋ kun di-kossito, wo adda kʼonniyo aɗo nʼa yʼooziga.» 20 Kane deero Yawudiyagi an i di ruute, anʼde: «Ɓoy Raa eŋ ɗuwo an iiziga adda kʼozzine ada piɗe makumu zoot miŋ, kee kʼede adda kʼonniyo aɗo maŋ kʼa yʼooziga?» 21 Wo Isa yi rootiyo Ɓoy Raa tuddí batum. 22 Bini aame Isa yʼinda wo yi-bilɗe maŋ, sanalliyagí an dʼilke a ono ɗoŋ yi ruute geŋ me. Iŋkino an dʼumɓe a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, wo a ono ɗoŋ Isa yi ruute.

Isa yi suune adde ɗuwo pay

23 Isa yi lekkiyo a Zeruzalem, a tarnaape Pak ki Yawudiyagi geŋ, yʼaaze sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ ɗuwo an di wulle, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a yode. 24 Wo Isa yi ki zaapu addí a kane ye, kono kane pay yiʼni suune. 25 Yoŋ geŋ wenɗa yi gi di kize ye a tukki kane me, kono adde ɗuwo pay yoŋ yiʼni suune.

3

Isa ti Nikodem

1 Aame geŋ i dʼede wedusu sundí Nikodem. Yode geŋ ti diine ɗoŋ sundaŋ Pariziyeŋ, wo ti diine deero Yawudiyagi pay. 2 Onniyo soo a diɗɗo maŋ, yʼa iide yʼa uuney Isa, wo yi di ruute, yʼede: «Wede dooyisadey, kaye ay suune keeʼŋ Raa yi-kʼigibo dooyisadey. Wenɗa ti doolo yi kʼaane yi ki tʼise ye sulɗi kʼarmika ɗoŋ aa kee ki dʼisiyo eŋ me, aame Raa ti yode ye maŋ.» 3 Isa yi di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Aame wedeʼŋ yi kʼuune ehiyo ere aware ye maŋ, Moziko Raa yi kʼaane yi ki ti wolley ye.» 4 Maŋ Nikodem yi di ruute, yʼede: «Mummino me, wede yi tʼize goole wo an ti yʼ tʼehe sey me? Yʼaane yi-tʼette adda kʼadde meedí, tʼa ti yʼ tʼehe sey ko?» 5 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Aame wedeʼŋ yi kʼuune ehiyo ere aware tʼurzi kʼahu wo tʼurzi kʼUnde Raa ye maŋ, Moziko Raa yi kʼaane yi ki tʼettey ye. 6 Munɗa wede ettiyo tʼurzi tudde geŋ yoŋ ki tudde, wo wede ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa geŋ yoŋ unde. 7 Kee kʼelkite ye a ono ɗoŋ nʼa ruute, nʼede: “An un tiʼn eho doolo geŋ me.” 8 Kʼelko a maaye wede i baahu gen̰n̰o. Yi baahu kʼume wede aa addí i dehu, kʼa olliga buukayí ɗaŋŋal wo ume yʼettiyo ti tunɗa wo yʼamɓe ki tunɗaʼŋ ki ki suune ye. Geŋ iŋkino ki wede yʼuune ehiyo tʼurzi kʼUnde Raa toŋ maŋ.»

9 Maŋ Nikodem yi di ruute a Isa, yʼede: «Ɗe geŋ iŋkino mummino me?» 10 Iŋkino maŋ Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ɗe keeʼŋ wede dooyiso goole a siiɗo kʼIzirayel, miŋ ono geŋ ki gi diʼn suuniyo ye ko? 11 Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Kaye ay rootiyo munɗa wede ay suune wo ay kazita munɗa wede ay wulle, wo kun kʼamɓu ye a onamey ɗoŋ ay kazita me. 12 Wo aame nʼun rootiyo ti sulɗi ɗoŋ isiyo a siiɗo toŋ kun kʼamɓu ye, ɗe mummino kun dʼamɓa me aame nʼun ruuta ti sulɗi ɗoŋ a kandaane maŋ? 13 Wenɗa soo toŋ ti siiɗo a kili kandaane umbo, daa ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o, ni ki ɗiigo tʼawwa ye maŋ. 14 Aakede ti kaaga aŋ Muusa kane adda balɗa geŋ yi dʼumɓe maala, yʼa tʼikkima miipo, yi dʼittiba mobbo, yʼa-duɗɗe tʼawwa*. Geŋ iŋkino, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o toŋ maŋ, an tiʼn doɗɗa tʼawwa kay, 15 kono wede tuuku yi ziipa addí a nuuno maŋ, yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum. 16 Raa geŋ yʼa giyye kine ɗoŋ duniya pay, yʼaa tʼigibo Ulí yoŋ soo ɗaŋŋal ki duniya, kono wede tuuku yi ziipa addí a yode maŋ, yʼa ki tʼinda ye, wo yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum. 17 Raa yʼigibo Ulí ki duniya kono yʼa ki ɗekka booro ekki ɗoŋ duniya ye. Wo ɗe yi yʼigibo kono tʼurzi yode ɗoŋ duniya an dʼutte. 18 Wede yi ziipa addí a yode maŋ, booro ti ki yʼ seeɗa ye, wo wede yi ki ziipa addí a yode ye maŋ, booro ti yʼ ziiɗa baa, kono yi ki ziipe addí a suma kʼUlo wede soo ɗaŋŋal ki Raa gen̰n̰o ye. 19 Toore yʼa iido adda duniya, wo ɗe tooreʼŋ ɗuwo an di yʼ giigira, an tʼumɓe zimolo kono kane an isiyo naabo ere olɗo. Gen̰n̰o urzi wede booro Raa tʼa seeɗa wede me. 20 Iŋkino maŋ wede tuuku yʼisiyo munɗa wede ulsu geŋ, toore yʼa yi kiigira, wo yi kʼette ye ki toore me, kono yʼorgiso a naabo ere yʼisiyo olɗo gette, itadí i tʼaɗɗa. 21 Wo wede daayum yʼisiyo naabo ere ɗerec geŋ, yʼa tʼaɗɗe a toore kono ɗuwo an di wolle naabadí ere ɗerec gette, an tʼeese yo eŋ wede Raa kotto.»

Isa ti Zaŋ Batis

22 Saŋ maŋ ti Zeruzalem Isa ti sanalliyagí an tʼiiziga, an dʼiŋgile ki siiɗo Ziide. An di-guune aŋgen̰n̰o, wo Isa yi diʼn suyyiso ɗuwo batem. 23 Aame geŋ Zaŋ Batis toŋ yi suyyiso pay ɗuwo me a ume sundí Aynoŋ, goppoŋ ti Salim, a ume geŋ ahu ɓaadaŋ. Ɗuwo an dʼettiyo tuddí, yi tiʼn suyyiso batem. 24 Aame geŋ yoŋ Zaŋ an ki ti yʼ ziiɗa daŋgay ye ɓotto.

25 Iŋkino maŋ onniyo soo i dʼiiziga niikiyo, sanalliyagi Zaŋ ti Yawudusu, a urzi wede mummino wede yʼa tʼise kamilen̰ a ɗaana Raa me. 26 Maŋ kane an di yʼuuney Zaŋ me, an i di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, kee ki wollo kay, wede kun di likko ti dar kʼooye Zurden ki kese peeɗo ge-koliyo, kʼa ruutite taayadí geŋ, yode toŋ aŋken̰n̰o ɗuwo yʼanni suyyiso batem kay, wo aŋkeŋ ɗuwo pay an ti dihima tuddí.» 27 Maŋ Zaŋ yʼan di ruute, yʼede: «Wede geŋ ti siidí yi kʼaane yi ki tʼoone munɗa ye, daa Raa yi-kʼele ye maŋ. 28 Kune toŋ maŋ kuuduguŋ yʼilliga aame ni ruute, nʼede: “Nuŋ Almasi Raa yi biire ye. Nuŋ Raa yi nʼigibo, ni-dʼuugumo a yode.” 29 Kun suune, wede i ziiɗa erewo geŋ kulatú yode gen̰n̰o. Wo yo laŋze kule kʼere geŋ yʼa tʼôhira a sirpadí, ulbí uŋse ɓaadaŋ kono yʼa olliga munɗa wede laŋzayí yi roota. Geŋ nuŋ toŋ iŋkino, ulbóʼŋ aase uŋse ɓaadaŋ a di ceere. 30 Iŋkino maŋ ɗerec, yode geŋ sundí tʼa ôole, wo suma nuuno a kime kʼita te.»

Wede iido ti kandaane

31 Wede i ɗiigo ti kandaane geŋ, yoŋ yi jiire ɗuwo pay. Wo wede a siiɗo geŋ, yoŋ a siiɗo, wo onamí yʼorbe toŋ ki sulɗi ɗoŋ a siiɗo. Wede yi ɗiigo ti kandaane geŋ, yoŋ yi jiire ɗuwo pay. 32 Yi kazita ti munɗa wede yi wulle wo yʼilliga, wo wede a amɓe onamí umbo. 33 Wo wede yʼumɓe onamí geŋ, yi suune adda kʼaddí Raa yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec. 34 Wede Raa yʼigibo eŋ yi rootiyo ono Raa, kono Raa yi elo Unde ere daa dooziyatú. 35 Meega Raa geŋ Ulí yi yʼ giyye, yi-dʼele sulɗi pay a beezí. 36 Wo wede yʼela addí a Ulo Raa maŋ, yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum. Wo wede yi-tuuga zaapu kʼaddí a Ulo Raa maŋ, lekkiyo gette yi ki ti tʼoona ye, wo kulkuwo Raa tʼa koona eedí.

4

Isa ti erewo ti siiɗo Samari

1 Isa geŋ yʼa zuune Pariziyeŋ an illiga ɗuwo an rootiyo anʼde, ɗoŋ ɓaadaŋ yi-tiʼn isiyo sanalliyagi, wo yʼa-tiʼn suyyiso batem i ceeriyo ɗoŋ ki Zaŋ, 2 wo kaciŋ yo Isa geŋ ɗuwo iʼni suyyiso batem yode ye, iʼni suyyiso batem sanalliyagí. 3 Iŋkino maŋ yʼa tʼiiziga ti siiɗo Ziide, yʼa-gime ki siiɗo Galile. 4 Wo ki Galile geŋ, i dehu yʼa aɗɗe ti siiɗo Samari. 5 Maŋ yʼa iiney a Sisar, geeger ki Samari goppoŋ ti doome wede Yakup yi-ele a ulí Yusup ti kaaga*. 6 A ume geŋ i dʼede osso Yakup yʼittiba. Isa yʼiziro kee, yʼiina a ume gen̰n̰o maŋ, yʼurme yʼa-guune biza kʼosso gettiyo a peeɗo tʼize diine.

7-8 Aame Isa yi-guune biza kʼosso yi puukiyo geŋ, kane sanalliyagí an tʼiide kʼadda geeger an di deho munɗa kʼomɓo, maŋ i dʼiido erewo tʼadda kʼille eesiyo kʼahu. Erewo gette Samariten. Maŋ Isa yʼa ti tunde, yʼede: «Erewo no, mʼo kʼeeli ahu, ni-ki siɓe ɗo.» 9 Iŋkino maŋ todʼerewo ti di ruute, tʼede: «Mummino, kee Yawudusu ɗe ki tondiyo ahu soɓo a bey nuŋ Samaritenowo me?» Ki too maŋ kane Yawudiyagi an ki dehu an ki tʼokkiƴe ye ti Samariten me. 10 Isa yi di ruute, yʼede: «Aame koŋ mi yʼ suune munɗa wede Raa yʼeliyo, wo wede i kin tondiyo ahu soɓo me maŋ, a tonde ahu soɓo miŋ koŋ a bey yoŋ me, wo yʼaane yi di tʼeele ahu ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo.» 11 Iŋkino maŋ erewo ti di ruute, tʼede: «Wede no, kee a-kʼede dara ye, wo osso sohoro ɗe kʼa tʼoona ahu ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo ti too me? 12 Kunuŋ kee kʼelkiyo ki ceere mugiyey wede ti kaaga Yakup, wede ay iili osso ettiyo ko? Yode batum yʼa iiɓe, in̰n̰izí wo ti maaladí pay me.» 13 Isa yi di ruute, yʼede: «Wede tuuku yʼiiɓa ahu kʼosso en̰n̰o maŋ, ôrme yʼa yi seeɗa sey. 14 Wo wede yʼiiɓa ahu ɗoŋ nuŋ ni-tʼela maŋ, ôrme yi ki yʼ seeɗa ye baa. Ahu ɗoŋ nuŋ ni-tʼela eŋ, a yode i di tʼisa aa ersa kʼahu okko i di tʼela lekkiyo ere ki daayum†.» 15 Iŋkino maŋ erewo ti di ruute, tʼede: «Wede no, ahu geŋ kʼo eeli kono ôrme yʼa ki nʼ seeɗa ye baa, wo nʼa kʼetto eesiyo ye.»

16 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Mʼodo, mi waaki kulayí, kun tʼedi.» 17 Erewo ti di ruute, tʼede: «Nuŋ daa kulayó.» Isa yi di ruute, yʼede: «Koŋ onamí ɗerec, mi rootiyo kulayí umbo me. 18 Koŋ mi ziɗɗe kuuli paat, wo wede kun lekkiyo aŋken̰n̰o eŋ kulayí ye. Mi ruute ɗerec.» 19 Iŋkino maŋ erewo ti di ruute, tʼede: «Galmeegó, nuŋ ni wolliyo maŋ, kee eŋ nebi. 20 Ti kaaga moŋgiɗagey Samariten an uttile a Raa ekki mokkolo ettiyo, wo kune Yawudiyagi kunʼde ume kʼottilso a Raa a Zeruzalem.» 21 Isa yi di ruute, yʼede: «Erewo no, mʼamɓo onamó, saŋ onniyo tʼaana, aame geŋ kun kʼottila a Meega Raa ekki mokkolo ettiyo ye, wo a Zeruzalem ye. 22 Kune Samariten kun ottilso a Raa wede kun ki yʼ suune ye, wo kaye Yawudiyagi ay ottilso a Raa wede ay yi suune, kono wede a utta ɗuwo yʼettiyo ti di Yawudiyagi. 23 Wo onniyo gette saŋ tʼaana, wo todʼtiŋ tʼiina, ɗoŋ ottilso a Meega tʼaddaŋ soo geŋ, an i-dʼottila ti toogo kʼUnde Raa wo aa Raa yi dehu, kono Meega yi dehu ɗoŋ ottilso iŋkino. 24 Raa yoŋ unde, wo ɗoŋ ottilso a yode geŋ an i-dʼottile ti toogo kʼUnde Raa wo tʼadde soo.» 25 Maŋ erewo ti di ruute, tʼede: «Nuŋ ni suune Almasi Raa yi biire saŋ yʼa etto (wede an yi waaku tʼono Girek Kiris) wo aame yʼiina maŋ, sulɗi pay yʼay tiʼn kizita.» 26 Isa yi di ruute, yʼede: «Nuŋ wede i rootiyo eŋ miŋ Almasi.»

27 Iŋkino maŋ sanalliyagi kʼIsa an aa dʼiina, wo an ziiɗa giggiraŋ aame an wulle Isa yi rootiyto tʼerewo gettiyo maŋ, wo wenɗa soo toŋ ti diinayaŋ yi di roote umbo: «Ɗe ki dehu moo me ti bey kʼerewo?» kunuŋ, «Kun rootiyto tʼerewo moo me?» me. 28 Iŋkino maŋ erewo ti dʼiili toolatú a biza kʼosso, todʼ tʼa ukke kʼadda geeger, tʼiideʼŋ tʼan di ruuto ɗuwo, tʼede: 29 «Kun okki, kun wolla wenɗa en̰n̰o kay, yʼo-tʼiɗɗipe itadó a sulɗi ɗoŋ nʼize pay me. Yode eŋ aasa Almasi Raa yi biire koo maŋ!» 30 Maŋ tʼadda geeger ɗuwo an di dihimo kʼume kʼIsa.

31 Aame erewo tʼiŋgile maŋ kane sanalliyagi an i-di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, kʼedi ki ooma ɗo.» 32 Wo yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ omɓadó ede, wo kune kun ki ti suune ye.» 33 Maŋ kane sanalliyagi an di rootiso tuddaŋ, anʼde: «Kunuŋ omɓo wenɗa yi-tʼeeley ko?» 34 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Omɓadó te isiyo naabo ki wede i nʼigibo yi dehu, wo nʼa-ti ɗaŋge naabo ere yʼo elo.» 35 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Ɗuwo an rootiyo, anʼde: “Adda tere piɗe aasa kʼayɗu kollo.” Wo kun ollo, nuŋ nʼun di rooto, kun amɓo edaguŋ, kun wollo domɓi an iine kʼayɗu. 36 Wede ayɗu geŋ ran̰n̰adí yʼa ti tʼoone, wo in̰n̰i yʼa-tʼokume a lekke ki lekkiyo ere ki daayum, kono wede yi giira ti wede iyɗa geŋ, kane miŋ pay ulbaŋ uŋse. 37 Iŋkino maŋ ono an rootiyo geŋ ɗerec: “Wede sooʼŋ ki korso wo wede sooʼŋ kʼayɗu me.” 38 Nuŋ, nʼun igibe ayɗu kʼadda doome wede kune kun ki niibe ye, i dibire ɗoŋ doolo, wo kun aa di-guune a ran̰n̰adaŋ.»

39 Iŋkino maŋ kane Samariten ɗoŋ ti geeger gette, ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a Isa a ono kʼerewo tʼan ruute, tʼede: «Isa yi-tʼiiɗiba ita a sulɗi ɗoŋ pay tʼize geŋ me.» 40 Geŋ iŋkino kane Samariten geŋ an iina aame kʼIsa maŋ, an di yʼ tommiyo, anʼde yʼa lekke ti kane. Maŋ yoŋ yi dʼize onniyo sire ti kane me. 41 A onniyto gette Isa yʼan diʼn duuye, wo a dooyisadí gette ɗoŋ ɓaadaŋ a jiire sey an di ziipe addaŋ a yode, a onamí ɗoŋ yʼan gizite me. 42 Iŋkino maŋ kane Samariten an i di ruute a erewo, anʼde: «Kaye ay ziipe addey a Isa a ono ɗoŋ ay illiga kuudey, a ono ɗoŋ koŋ mʼay ruute ɗaŋŋal ye. Aŋkeŋ ay zuune ki kotto yoŋ Wede kʼUttiyo ɗoŋ duniya pay.»

Eliyo beeko a ulo ki wede goole adda kʼakuuma

(Matiye 8.5-13; Lik 7.1-10)

43 Aame Isa yi ize onniyo sire a Samari maŋ, tiŋ geŋ yʼa tʼiiziga, yʼa iŋgile ki Galile. 44 Yode batum yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec, nebi geŋ ɗoŋ a geeger yʼa ihira ɗaŋŋal, onamí an kʼolliga ye me.» 45 Wo aame yʼiiney Galile maŋ, kaciŋ kane ɗoŋ siiɗo geŋ an di yʼ ziiɗa bey sire, kono kane toŋ maŋ an iide tarnaape Pak ki Yawudiyagi a Zeruzalem me, wo an wullo sulɗi ɗoŋ pay Isa yʼize a onniyo tarnaape geŋ me.

46 Saŋ maŋ Isa yʼa-gime ki Kana geeger ki siiɗo Galile, a ume wede ahu yʼa tiʼn gime toote kʼin̰n̰i bin̰ gen̰n̰o. A geeger Kapernayim i dʼede wede goole adda kʼakuuma, ulí tuddí eeni yʼunto. 47 Aame yʼilliga Isa ti Ziide yʼiina Galile maŋ, yʼa tʼiiziga, yʼa iide, yʼa yʼuuney, wo yi di tommiyo, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kʼedi in ti ɗeege Kapernayim. Ulo nuŋ tuddí eeni yʼunto, ki di tʼeley bee.» 48 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kune ɗuwo eŋ, aame kun ki wulla sulɗi kʼarmika ye maŋ, kun ki zaapa adduguŋ a Raa ye.» 49 Wo yo wede goole geŋ yi-koɗɗime, yi dʼeesiyo: «Galmeeʼki nuŋ, in ti ɗeege kotok, kono ulo nuŋ yʼunto.» 50 Isa yi di ruute, yʼede: «Ki-kama, ulá yʼuune bee.» Maŋ wede geŋ yʼa umɓe a ono ɗoŋ Isa yi-ruute, wo yʼa-gime. 51 Aame yoŋ a urzi geŋ, ɗoŋ naabadí an aa di yʼikkima, an i di ruute, anʼde: «Ulá yʼuune bee.» 52 Maŋ yoŋ yʼanni tunde, yʼede: «A peeɗo tʼize muno ulo yʼuune bee me?» Maŋ kane an di ruute, anʼde: «Loho a peeɗo ti dihima gollatú, ooriyo ti yʼiili me.» 53 Maŋ yo meekʼulo geŋ yʼa zuune adda kʼaddí peeɗo gettiŋ a-tʼîide a peeɗo ere loho Isa yi di ruute, yʼede: «Ki-kama, ulá yʼuune bee.» Iŋkino maŋ ti onniyo gettiyo yode ti ɗoŋ ɓoozí pay an di ziipe addaŋ a Isa. 54 Geŋ munɗa kʼarmika wede ki sirwe Isa yʼize a kamadí ti Ziide siiɗo Galile.

5

Eliyo beeko a wede ruŋguyuŋ

1 Bini maŋ tarnaape ki Yawudiyagi yʼa uɗɗe a Zeruzalem, wo Isa toŋ yʼa gili. 2 Wo a Zeruzalem geŋ, goppoŋ ti biza bumɓu* wede damɓami an dʼaɗɗiya, i dʼede togile kʼahu tʼono ɗoŋ kʼEber an yi waaku Betzata. A biza togile geŋ an dʼize daabagi deero† paat. [ 3 Adda daabagi geŋ ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ moonite. Oŋgoŋ koŋzayi, ɗoŋ oŋgoŋ zoŋɗaŋ unto, muŋkilagi pay an delliyo eesiyo kolzite kʼahu, 4 kono ume muno maŋ maaleeka Galmeega yi-ti ɗeegu adda kʼahu yi diʼn korre. Maŋ wede kʼeeni wede i ti ɗeegu ki poone geŋ, yi dʼooniyo bee ise ita kʼeenizí tuuku toŋ maŋ.] 5 Aame geŋ i dʼede wede kʼeeni, tʼume eeni yi yi ziiɗa geŋ i-dʼede ozzine ada gʼaɗo makumu gessire. 6 Aame Isa yʼiiney aame gen̰n̰o maŋ, yʼa yi wulle wede geŋ kaŋ moone, wo yʼa zuune eenizí ti kaagine me. Maŋ yʼa yi tunde, yʼede: «Kee ki dehu kʼa tʼoone bee ko?» 7 Maŋ wede kʼeeni yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ki nuŋ oo dʼede wee wee i-tiʼn seɗɗe adda kʼahu me? Aame ahu an eesiyo kolzite, nʼeesiyo moykiso maŋ, wede doolo yi-ti ɗeegu.» 8 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Ki tʼoozo, ki tʼamɓo zaaɗayá, kʼa eŋgilo!» 9 A kaamiki geŋ wede yʼa uune bee, yʼa tʼumɓe zaaɗayí, yi-sooru yʼa iŋgile. Wo onniyo gette onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi. 10 Wede geŋ kane deero Yawudiyagi an yi wulle yʼuune bee me, maŋ an i-di ruute, anʼde: «Aŋki onniyo ere ki puukiyadiŋ. A urzi kʼoogiradiŋ a-kʼede urzi ki sarkiya zaaɗe beezá ye.» 11 Maŋ yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Wede o ele beeko geŋ yʼede: “Ki tʼamɓo zaaɗayá, kʼa eŋgilo.”» 12 Maŋ kane an di yʼ tunde, anʼde: «A-ruute iŋkino wee wee: “Ki tʼamɓo zaaɗayá, kʼa eŋgilo” me?» 13 Wo wede uune bee geŋ yi ki yʼ zuune ye wede i-ele beeko me, kono yo Isa yʼa-ti digge adda diine ɗoŋ duuru aŋgen̰n̰o.

14 Kʼita maŋ, wede geŋ Isa yʼa yʼuune adda booro Ɓoy Raa. Maŋ yi di ruute, yʼede: «Kʼollo, aŋkeŋ kʼuune bee, wo kʼita kʼisa olɗiko ye, para maŋ a-dʼaana munɗa wede ulsu a ceera en̰n̰o sey.» 15 Maŋ yo wede geŋ yʼiide, yʼan di gize deero Yawudiyagi, yʼede: «Kaciŋ o ele beeko Isa.» 16 Iŋkino maŋ ti onniyo gettiyo kane deero Yawudiyagi an dʼiise gerɗiyo kʼIsa, kono yi ele beeko a wedusu a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi me. 17 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ette naabo ere Meegó yi dʼisiyo daayum bini aŋken̰n̰o. Nuŋ toŋ maŋ, nʼa naabe.» 18 Aame deero Yawudiyagi an illiga iŋkino maŋ, an dʼiise dehutu kʼurzi ki tôwwadí, kono yʼa ti diipiɗa a oogoro kʼonniyo ere ki puukiyo, wo ki sirwe yʼa ruute sey, yʼede Raa Meegí, yi-tʼize tuddí aa Raa batum.

Toogo kʼUlo Raa

19 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Nuŋ Ulo eŋ munɗa ti suma nuuno kʼeedó ni kʼisiyo ye. Wo munɗa wede nʼisiyo geŋ ni wolliyo ki Meega yʼisiyo. Munɗa wede Meega yʼisiyo geŋ, nuŋ Ulo toŋ ni dʼisiyo kay. 20 Ɗerec, Meega yi giyye nuŋ Ulo geŋ, yʼo-di gizite sulɗi pay ɗoŋ yoŋ yʼisiyo me. Sulɗi ɗoŋ yʼo kizita a ceera ɗoŋ en̰n̰o sey, wo kune kun seeɗa giggirguŋ. 21 Wo aa Meega yi balɗiya ɗoŋ i tʼinda wo yʼan dʼeliyo lekkiyo geŋ, nuŋ Ulo toŋ ni dʼeliyo lekkiyo a ɗuwo ɗoŋ aa addó i dehu. 22 Meega geŋ yi ki ɗekkiyo booro a tukki wenɗa ye, yoŋ yʼo elo urzi ɗekkiyo booro a nuŋ Ulo, 23 iŋkino ɗuwo pay an tʼimme nuŋ Ulo, aa an tamma Meega. Wo wede yi ki tamma nuŋ Ulo ye maŋ, geŋ aa Meega wede i nʼigibo yi ki yʼ tamma ye.

24 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede yʼilliga onamó wo yi ziipa addí a wede i nʼigibo maŋ, yoŋ geŋ yʼuune lekkiyo ere ki daayum. Booro ti ki yʼ seeɗa ye, yi tʼuɗɗe tʼurzi kʼunto me, yʼuune lekkiyo. 25 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Onniyo tʼaana wo todʼtiŋ tʼiina. Kane ɗoŋ a ɗaana Raa aa an tʼinda geŋ, an dʼolliga golla nuŋ Ulo Raa, wo ɗoŋ illiga golladó maŋ an di lekka ki daayum. 26 Wo aa Meega i-dʼede toogo kʼeliyo lekkiyo a ɗuwo geŋ, a nuŋ Ulo toŋ maŋ yʼo dʼele toogo kʼeliyo lekkiyo a ɗuwo kay. 27 Ɗerec, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, yʼo dʼele toogo ki ɗekkiyo booro. 28 Iŋkino maŋ ulbuguŋ i tʼooɗe ye a ono geŋ me, kono onniyo saŋ tʼaana, wo ɗoŋ pay adda muuziyagi an dʼolliga golladó, wo an di-balɗa. 29 Aame geŋ ɗoŋ ize beehiyeʼŋ an di-balɗa, an tʼoona lekkiyo, wo ɗoŋ ize olɗiko an di-balɗa, booro tʼanni seeɗa. 30 Nuŋ munɗa ti suma nuuno kʼeedó ni kʼaane ni kʼise ye, ni ɗekkiyo booro nʼollige ti golla Meega Raa. Wo booro ere ni ɗekkiyo gette ki diine, kono ni ki dehu nʼa kʼise munɗa wede aa addó i dehu ye, nʼaase munɗa wede aa wede yi nʼigibo yi dehu.»

Ɗuwo an rootiyo ono a tukkʼIsa

31 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Aame nuŋ batum nʼa kizite ono a tukki nuŋ batum maŋ, onamó ɗuwo an kʼamɓe ye. 32 Wo i kazita a tukki nuŋ wede doolo, wo ni suune onamí ɗoŋ yi kazita a tukki nuŋ geŋ ɗerec. 33 Kune kun dʼigibe ɗoŋ zina ki tukki Zaŋ Batis, wo yoŋ yʼun di gizite ono ɗoŋ ɗerec a tukki nuŋ. 34 Wo ki nuŋ, ni ki dehu wedusu ye a kizite ono a tukki nuŋ me, wo ni rootiyo iŋkino kono ni dehu kune kun dʼutte. 35 Zaŋ geŋ yoŋ aa biŋge oyyiso i tooriyo, wo kune kun dʼiyye kun dʼize uŋsuwo ti yode kʼonniyo miibi a toorayí. 36 Zaŋ yi gizite ono a tukki nuŋ, wo nuŋ o dʼede sulɗi ɓaadaŋ ti doolo sey a jiire ɗoŋ Zaŋ yi gizite. Ɗerec, naabo ere Meega yʼo elo, ere ni dʼisiyo ettiyo batum, ti kazita a tukki nuŋ, wo i-kaza i nʼigibo Meega. 37 Wo Meega wede i nʼigibo toŋ, yode batum yʼa gizite a tukki nuŋ. Yoŋ wede kun kʼilliga golladí ye, kun ki wulle ume kʼedayí ye, 38 wo onamí i ki lekkiyo adda kʼadduguŋ ye, kono kun ki ziipe adduguŋ a nuŋ wede yʼigibo ye. 39 Kun dooyiso ɓaadaŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, kono kun elkiyo ti kane geŋ miŋ kun tʼoona lekkiyo ere ki daayum. Ɗe kane geŋ miŋ an kazita a tukki nuuno. 40 Wo kune kun ki dehu kun ki dʼetto tuddó, kun ki tʼoone uttiyo ye. 41 Nuŋ ni ki dehu tamma ere ettiyo tʼurzi ɗuwo ye. 42 Kune nʼunni suune, geyyiso Raa a adduguŋ umbo. 43 Nuŋ nʼiidoʼŋ ti suma Meegó, wo kun gi diʼn ziiɗa ye. Wo wede doolo yʼa etto ti suma yode geŋ, kun di yʼ seeɗa bey sire. 44 Kune kun dehu ɗuwo an un diʼn tʼimme, wo tamma ere ettiyo ti Raa soo ɗaŋŋal kun ki ti dehu ye. Ɗe kun zaape adduguŋ a nuŋ mummino? 45 Kun elke ye unni sakiyey a ɗaana Meega nuuno me, unni sakiyey Muusa yode wede kune kun di ziipe elkisaguŋ gen̰n̰o. 46 Aame kun ziipe adduguŋ a Muusa kotto maŋ, a nuuno toŋ maŋ kun zaape adduguŋ, kono yoŋ yi riiŋe miŋ a tukki nuuno. 47 Wo aame ono ɗoŋ Muusa yi riiŋe geŋ kun kʼumɓe ye maŋ, kun dʼamɓe onamó mummino?»

6

Eliyo kʼomɓo a kuuli dupu paat

(Matiye 14.13-21; Markus 6.30-44; Lik 9.10-17)

1 Saŋ maŋ tiŋ geŋ Isa yʼa tʼiiziga, yi-ti diipiɗa ti dar bar Galile ti nee, sundutú soo bar ki Tiberiyat. 2 Wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di yʼ diine kono an wulle sulɗi kʼarmika ɗoŋ yʼisiyo a ɗoŋ kʼeeni gen̰n̰o. 3 Maŋ Isa ti sanalliyagí an aa di gili eego mokkolo, an di-guune. 4 Onniyto gette tarnaape Pak ki Yawudiyagi aa guute goppoŋ. 5 Isa yi zibbe edayí maŋ, yi wolliyo ɗoŋ duuru ɓaadaŋ anʼtiyo tuddaŋ. Maŋ yi di ruute Pilip, yʼede: «Ɗe a too me in dʼowila mappa, in an tʼela ɗoŋ duuru kino ga ooma me?» 6 Isa yi-rootiyo a Pilip iŋkino yi deeɗiyo addí, yi roota moo me. Wo ki yode Isa maŋ, yi suune munɗa wede yʼaasa me. 7 Maŋ Pilip yi diʼn gime onamí, yʼede: «In tʼoone tamma meeda sire*, in tʼowila mappa pay toŋ maŋ, a tʼîde ɗey ko wede soŋ yi-tʼoone boolo booloŋ me?» 8 Maŋ Andire leema Simo Piyer, yode toŋ ti diine sanalliyagi kʼIsa, yi di ruute, yʼede: 9 «A sirpa eŋ i dʼede ulo a beezí mappa paat an iiɗiba ki orz ti puuni sire, ɗe geŋ a tʼîde moo a ɗoŋ duuru eŋ me?» 10 Iŋkino maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Ɗuwo eŋ kun tiʼn konɗita.» A ume geŋ soole ɓaadaŋ. Maŋ ɗuwo suma dupu paat geŋ an di-gunɗite adda. 11 Maŋ Isa yʼa-ziki mappa, yʼa ruute koɗuwo a Raa, yʼan di-dikkiɗa a ɗoŋ duuru gen̰n̰o. Wo puuni toŋ yʼa-tʼize iŋkino kay, an dʼiimi, an dʼisse a uupite. 12 Aame ɗuwo pay geŋ an iimi an issite maŋ, Isa yʼan di ruute sanalliyagí, yʼede: «Omɓo ere uupite kun ti tussi mentú ye.» 13 Maŋ kane an ti-tusse, an dʼûune dappa koomat makumu sire, ti oopiyo ki mappa paat ki orz wede ɗuwo an dʼiimi geŋ me. 14 Aame ɗoŋ geŋ an wulle munɗa kʼarmika wede Isa yʼize gen̰n̰o maŋ, anʼde: «Ki kotto wede eŋ nebi wede an ruute ti kaaga yʼa etto kʼadda duniya.» 15 Aame geŋ Isa yʼa zuune, an iidoʼŋ ki toogo miŋ an tiʼn tʼela mozigo, maŋ yʼa tʼirga siidí kʼekki mokkolo.

Sooru kʼIsa tʼekkʼahu

(Matiye 14.22-27; Markus 6.45-52)

16 A tukki lohe maŋ, tʼekki mokkolo sanalliyagí an di-ɗiigo biza bar. 17 An di-gili adda tooko kono an di-doopiɗa ki geeger Kapernayim ti dar bar ti nee. Ume yʼize diɗɗo, wo Isa yi kiʼn uuna ye ɓotto. 18 Aame kane adda kʼahu geŋ i dʼiiziga maaye ɓaadaŋ, ahu i-kolzite. 19 An ize suma kuɓɓaara paat zoot maŋ, an wolliyoʼŋ Isa yi sooru tʼekkʼahu, yʼettiyo tuddaŋ. Maŋ orgiso tʼanni ziiɗa kono an ki zuune ye ettiyo geŋ Isa me. 20 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun orgiɗe ye, eŋ nuuno!» 21 Aame geŋ an dehu yʼa di kili ti kane adda tooko, wo kaciŋ taŋ booloŋ an iina zeŋge ki siiɗo ere an dʼette.

Omɓo ere ettiyo ti kandaane

22 Soggo maŋ kane ɗuwo ɗoŋ uupe ti zeŋge bar tʼinno geŋ, an wulle tooko tiŋ soo ɗaŋŋal. Sanalliyagí an di-gili, wo Isa ti kane yi kʼiŋgile ye, an iŋgile siidaŋ. 23 Wo saŋ maŋ i dʼiina tookiyagi ti Tiberiyat, a ume wede ɗuwo an dʼiimi mappa wede Galmeega yʼa ruute koɗuwo a Raa gen̰n̰o. 24 Aame kane ɗuwo geŋ, an wulle Isa ti sanalliyagí kane umbo maŋ, an aa di-giliti adda tookiyagi gen̰n̰o, an dʼumɓe Kapernayim dehu kʼIsa.

25 Aame an ti diipiɗa maŋ, an di yʼuune ti dar bar ti nee, wo an di yʼ tunde, anʼde: «Wede dooyisadey, ɗe kee kʼiina a eŋ woogo me?» 26 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kune kun ni dehu kono kun zuune ita sulɗi kʼarmika gen̰n̰o ye. Kun ni dehu kono nʼun dʼele mappa kun dʼiimi, kun dʼisse gen̰n̰o. 27 Kun naabe ki omɓo ere i-ti lattiya gettiyo ye, wo ɗe kun naabo ki omɓo ere un tʼela lekkiyo ere ki daayum, ere nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, nʼun tʼela. Ɗerec, Meega yʼa ti ziipe tampo ki toogadí a nuuno.» 28 Maŋ kane an i di ruute, anʼde: «Ay dʼise mummino kono ay di naabe naabo ere Raa yi dehu te?» 29 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Naabo ere Raa yi delliyo kune kun dʼise te, kun zaape adduguŋ a yo wede yode batum yʼigibo.» 30 Maŋ kane an di ruute, anʼde: «Munɗa kʼarmika miŋ tuuku me kee kʼisa ay di wolla, wo ay di zaapa addey a kee me? Naabo tiŋ kʼisa tuuku te? 31 Ti kaaga toŋ moŋgiɗagiŋ aame kane adda balɗa geŋ an iimi omɓo ere sundutú mann, aa an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Yʼan ele omɓadaŋ iido ti kandaane†.”» 32 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Omɓo ere iido ti kandaane gette un ele Muusa ye, wo Meegó yʼun eliyo omɓo ere ki kotto, ettiyo ti kandaane. 33 Omɓo ere Raa yʼeliyo, todʼte ti ɗiigo ti kandaane, ti dʼeliyo lekkiyo a ɗoŋ duniya pay.»

34 Iŋkino maŋ an i-di ruute, anʼde: «Galmeegey, omɓo gette kʼay eeli ki daayum.» 35 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ miŋ omɓo ere ti dʼeliyo lekkiyo. Wede yʼiido tuddó maŋ, mosogo ti ki yʼ seeɗa ye ki daayum. Wo wede yi ziipa addí a nuŋ maŋ, ôrme yi ki yʼ seeɗa ye ki daayum. 36 Wo ɗe nʼun ti yʼ ruute: kun wulle toŋ, kun ki ziipe adduguŋ a nuŋ ye. 37 Kane ɗoŋ pay Meega yʼo eliyo eŋ, an dʼetto ki tuddó. Wo wede ettiyo ki tuddó geŋ, ni ki yʼ kiigira ye. 38 Nuŋ nʼiido ti kandaane nʼa kʼise naabo ere aa addó i ki dehu ye, nʼaase naabo ere aa wede i nʼigibo yi dehu. 39 Wo naabo ere ki wede i nʼigibo yi dehu ettiyo: kane ɗoŋ yʼo elo eŋ, soo toŋ ni ki dagga ye, wo nʼa tiʼn balɗa pay a onniyo kʼita maŋ. 40 Eyye, ettiyo naabo ere Meegó yi dehu te: kane ɗoŋ pay an ti gima edayaŋ ki tukkʼUlo, an ziipa addaŋ a yode maŋ, an tʼoona lekkiyo ere ki daayum, wo nuŋ onniyo kʼita maŋ nʼa tiʼn balɗa.»

41 Aame Isa yi ruute, yʼede: «Nuŋ omɓo ere i ɗiigo ti kandaane» geŋ, kane Yawudiyagi an illiga maŋ, an dʼorbe sun̰n̰i sun̰n̰i ti tuddaŋ kono yode, 42 wo an di ruute, anʼde: «Yode eŋ Isa ulo Yusup ye ko? Meegí ti meedí toŋ inʼni suune en̰n̰o. Ɗe yi rootiyo yi ɗiigo ti kandaane mummino?» 43 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun orba sun̰n̰i sun̰n̰i ti tudduguŋ ye. 44 Wenɗa soo toŋ yʼa etto ki tuddó ti siidí umbo, daa ki Meega wede i nʼigibo yʼa ki yʼirgo ki tuddó ye maŋ. Wo nuŋ onniyo kʼita nʼa ti yʼ balɗa. 45 Ono eŋ nebiyagi an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Ɗoŋ pay an tʼoona dooyiso ti Raa‡.” Iŋkino maŋ wede tuuku yʼilliga ono Meega wo yʼa ziiɗa a dooyiso gettiyo maŋ, yʼa etto ki tuddó. 46 Wenɗa soo toŋ i wulle Meega umbo, daa ki wede iido ti ɗaana Raa ye maŋ. Yode ɗaŋŋal i yi wulle Meega me. 47 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede yi ziipa addí a nuŋ maŋ, yode geŋ yʼuune lekkiyo ere ki daayum. 48 Nuŋ miŋ omɓo ere i dʼeliyo lekkiyo. 49 Ti kaaga moŋgiɗaguŋ an iimi omɓo sundutú mann a balɗa toŋ, an tʼinda, 50 wo ɗe omɓo ere ti ɗiigo ti kandaane ette, todʼte wede yʼiima maŋ, yi ki tʼinda ye. 51 Nuŋ miŋ omɓo ere i dʼeliyo lekkiyo, i ɗiigo ti kandaane. Aame wede yʼiima omɓo ettiyo maŋ, yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum. Wo omɓo ere nʼan tʼela todʼte tukin̰adó, nʼan tʼele kono ɗuwo pay an tʼoona lekkiyo.»

52 A onamí geŋ kane Yawudiyagi an dʼiise niikiyto ti tuddaŋ, anʼde: «Mummino me wede eŋ yʼin tʼela tukin̰adí in dʼaaɗima me?» 53 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame kune kun kʼiiɗima tukin̰o ki nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede en̰n̰o ye, wo kun kʼiiɓa puuzadó ye maŋ, lekkiyo kun ki ti tʼoona ye. 54 Wede yʼiiɗima tukin̰adó wo yʼiiɓa puuzadó maŋ, yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum. Wo yʼinda toŋ maŋ nuŋ onniyo kʼita nʼa ti yʼ balɗa. 55 Ɗerec, tukin̰adó todʼte omɓo ere ki kotto, wo puuzadó soɓo ere ki kotto. 56 Wede yʼiiɗima tukin̰adó wo yʼiiɓa puuzadó maŋ, yʼa lekka kettiyo ti nuŋ, wo nuŋ nʼa lekka kettiyo ti yode. 57 Meega wede i nʼigibo, yoŋ yi lekkiyo zeere, wo nuŋ toŋ ni lekkiyo zeere tʼurzi yode. Geŋ iŋkino wede yʼiiɗima tuddó maŋ, yʼa lekka zeere tʼurzi nuuno kay. 58 Wo omɓo ere i ɗiigo ti kandaane ette: Todʼte aa omɓo ere sundutú mann, moŋgiɗaguŋ ɗoŋ ti kaaga an dʼiimi gettiyo ye. Omɓo gette an dʼiimi toŋ an tʼinda. Wo wede yʼiima omɓo ere nuŋ nʼeliyo ettiyo maŋ, yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum.» 59 Ono geŋ Isa yi ruute a Kapernayim, aame yi dooyiso ɗuwo a ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso.

Sanalliyagi oŋgo an tʼirga ti tukkʼIsa

60 Aame kane sanalliyagí an illiga Isa yi ruute iŋkino maŋ, oŋgoŋ anʼde: «Onamí eŋ i jiire eego, iŋkino wee wee a amɓe me?» 61 Yode Isa yʼa zuune tʼadda kʼaddí sanalliyagí geŋ an orbe sun̰n̰i sun̰n̰i ti tuddaŋ a ono ɗoŋ yi ruute geŋ me, maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Onamó eŋ kune un uun̰e ɗe? 62 Aame kun wulla nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, ni-gila kʼawwa kʼumayó ti poone maŋ, kun tʼeesa moo me? 63 Eliyo lekkiyo a ɗuwo Unde Raa, wo naabo gette wede tudde yi kʼaane yi ki-tʼise ye. Ono ɗoŋ nʼun ruute geŋ, kane anʼtiyo ti Unde Raa wo an dʼeliyo lekkiyo. 64 Wo ɗe ti diinaguŋ ɗoŋ oŋgoŋ an ki ziipe addaŋ a nuŋ ye.» Wo geŋ Isa yiʼni suune tʼume kʼeesiyo too kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a yode ye, wo wede a yi tʼela a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí me. 65 Isa yʼa ruute sey, yʼede: «Geŋ iŋkino kono kamo nʼun ruute, wede ti siidí yi kʼaane yi kʼetto tuddó ye, aame Meega yi-ki tʼihina urzi ye maŋ.»

66 Aame yi ruute iŋkino maŋ, kane sanalliyagí ɓaadaŋ an di liɗɗe ti tuddí, an dʼiili daaniyadí te. 67 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, yʼede: «Wo kune toŋ, kunuŋ kun dehu kun ti leɗɗe pay ko?» 68 Maŋ Simo Piyer yi di ruute, yʼede: «Galmeegey, kaye ay dʼette kʼita kʼaaye? Kee onamá i dʼeliyo lekkiyo ere ki daayum me. 69 Kaye ay ziipe addey a kee, wo ay suune kee Wede kamilen̰ Raa yʼigibo.» 70 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kune koomat makumu sire geŋ, unni biire nuuno ye ko? Wo ɗe wede soo ti diinaguŋ yoŋ ulo Meeda siitanɗani.» 71 Isa yi rootiyo iŋkino ti Ziidas ulo Simo Iskariyot, wede ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire, a yʼowila a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí.

7

Zemɓa kʼIsa an ki ziipe addaŋ a yode ye

1 Aame geŋ Isa yoŋ daayum a siiɗo Galile, yi sooru, yi dʼamɓu ken̰n̰o ken̰n̰o. Yi ki dehu yʼa kʼozirte adda siiɗo ki Ziide ye, kono deero Yawudiyagi an yi dehu ki tôwwadí. 2 Aame geŋ tarnaape Yawudiyagi sundí soo tarnaape ki daabagi* geŋ goppoŋ. 3 Iŋkino maŋ zemɓa kʼIsa an i di ruute, anʼde: «Tʼeŋ ki tʼoozo, kʼeŋgilo ki siiɗo Ziide kono sanalliyagá ɗoŋ a ummey toŋ maŋ, an di wolle naabo ere kʼisiyo gette. 4 Aame wede yi dehu ɗuwo an di yʼ suune maŋ, yi kʼombiɗa ye naabo ere yi dʼisiyo te. Wo kee kʼisiyo sulɗi kʼarmika geŋ beehiyeʼŋ, ɗoŋ duniya pay an di wolle, wo an gi-di suune.» 5 Kaciŋ kane zemɓa kʼIsa toŋ an ki ziipe addaŋ a yode ye. 6 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ peeɗadó ti kʼîide ye ɓotto. Kune peeɗaguŋ todʼte daayum koɗuwo. 7 Kune ɗoŋ duniya an un kiʼn kiigira ye. Wo nuŋ an ni koogire kono nʼan tʼooɗibe ita a naabadaŋ ere an isiyo olɗo gettiyo. 8 Kune tarnaape kun ti kolo. Nuŋ ni ki kili ye kono peeɗadó ti kʼîide ye ɓotto.» 9 Aame yʼan ti ruute iŋkino maŋ, yoŋ yʼa uupe a siiɗo Galile.

Dooyiso kʼIsa a tarnaape ki daabagi

10 Aame zemɓadí an ti gili tarnaape maŋ, saŋ maŋ yode toŋ yʼa-gili, wo kaŋ ombiɗe, wenɗa soo toŋ i ki yʼ wulle ye. 11 Adda tarnaape geŋ kane deero Yawudiyagi an di yʼ dehutu, anʼde: «Ɗe Isa miŋ a too me?» 12 Wo kane ɗoŋ duuru geŋ an di niikutu ti tuddaŋ. Ɗoŋ oŋgoŋ anʼde: «Yoŋ wede isiyo beehiye.» Wo ɗoŋ soŋ anʼde: «Ato, yoŋ yi ti daggiya ɗuwo.» 13 Wo ti diinayaŋ geŋ wenɗa yʼa roote ti golla awwa umbo, kono an orgiso a deero Yawudiyagi.

14 I tʼinnite iina diine tarnaape maŋ, Isa yʼa tʼiide booro Ɓoy Raa, yʼa iise dooyiso ɗuwo. 15 A dooyisadí gette kane deero Yawudiyagi an ziiɗa giggiraŋ, anʼde: «Mummino me wede eŋ yi ki duuye tunɗa ye, wo yi suuniyo ono mattup kino me?»

16 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Dooyiso ere ni dooyiso ette ti suuniyo nuuno kʼeedó ye. Tʼettiyo ti Raa wede i nʼigibo. 17 Aame wede yi dehu yʼaase naabo ere Raa yi dehu maŋ, yʼa ti suune dooyisadó te. Dooyisadó ettiŋ tʼettiyo ti Raa kunuŋ, ni rootiyo ti suma nuuno kʼeedó ko? 18 Wede geŋ aame yi rootiyo ti suma yode kʼeedí maŋ, geŋ yi dehu ɗuwo an di yʼ tʼimme. Wo wede yi naabiya a suma wede i yʼigibo maŋ, wede geŋ yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, munɗa wede di yode ki diine ye umbo. 19 Ki kotto kune un ele oogoro Muusa, wo kune wenɗa soo toŋ a seeɗa aa oogoro ti rootiyo umbo. Ɗe ki moo me kun dehu kun di nʼ tʼîde me?» 20 Kane ɗoŋ duuru an i-di ruute, anʼde: «Kee a-dʼede siitan a eedá ko? Kunuŋ wee wee i dehu tôwwadá me?»

21 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼize munɗa kʼarmika soo ɗaŋŋal, wo kune pay kun ziiɗa giggirguŋ. 22 Walɗu ponde gette tʼiise ti moŋgiɗaguŋ ti kaaga to, ti kʼiise ti Muusa ye. Wo Muusa yʼun dʼele urzi ki walɗu kʼin̰n̰i kuuli. Maŋ onniyo ere ki puukiyadiŋ toŋ kune kun di walɗu ponde me. 23 Wo aame uloʼŋ onniyo walɗu pondayí a tʼooriyo onniyo ere ki puukiyadiŋ, kun di walɗu kono kun aa ki ti doopiɗa oogoro Muusa ye maŋ, ɗe ki moo me kune kun di kulkiso ti nuŋ, kono ni ele beeko pay a wede tudde a onniyo ere ki puukiyadiŋ me? 24 Kun ɗekke booro a munɗa wede kun wolliyo tʼedaguŋ ye, wo ɗe kun ɗekko booro ere ki diine.»

25 Ɗoŋ oŋgo ti siiɗo Zeruzalem geŋ an di rootiyo, anʼde: «Eŋ miŋ wede an dehu ki tôwwadí ɗey? 26 Kun wollo ɗo yi dʼorbe a ɗaana ɗuwo daa kʼombiɗe, wo wenɗa i di roote umbo. Kunuŋ ɗoŋ deero an yi zuune eŋ Almasi Raa yi biire ko? 27 Wo ki too maŋ yo Almasi Raa yi biire ettiyadí gette yʼetto ti tunɗa, wenɗa soo toŋ umbo a suuna itadí me, wo yode eŋ itadí in ti suune.»

28 Iŋkino maŋ Isa yi dooyiso a booro Ɓoy Raa geŋ, yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Kune ɗuwo eŋ, kunʼde nuŋ kun ni suune, wo kun suune itadó. Para maŋ ni kʼiido ti suma nuuno kʼeedó ye, wo yo wede i nʼigibo geŋ yoŋ yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, miŋ kun ki yʼ suune ye. 29 Wo nuŋ ni yi suune kono i nʼigibo yode, wo nuŋ nʼiido ti gulbe yode.» 30 Iŋkino maŋ kane an di dehu urzi seeɗuzí, wo wenɗa soo toŋ a ette a yi seeɗa umbo, kono yoŋ onniyadí ti kʼîide ye ɓotto. 31 Aame geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ ti diine ɗoŋ duuru an di ziipe addaŋ a yode, wo kane an di ruute, anʼde: «Almasi Raa yi biire yʼiido toŋ maŋ, yʼaasa sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ a ceera wede en̰n̰o ɗey?»

Agisa ɗuwo ki seeɗu kʼIsa

32 Maŋ kane Pariziyeŋ an dʼilliga ono ɗoŋ, ɗoŋ duuru an orbe sun̰n̰i sun̰n̰i a tukkʼIsa geŋ me. Iŋkino maŋ kane Pariziyeŋ ti deero ɗoŋ seɗeke an dʼigibe ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa ki seeɗu kʼIsa. 33 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ti kune onniyadó oo guute baata, saŋ maŋ nʼa-kima kʼume wede i nʼigibo. 34 Kune kun di nʼ deha wo kun ki nʼ tʼoona ye, kono ume wede nuŋ nʼette geŋ, kun kʼaana ettiyo ye.» 35 Iŋkino maŋ kane Yawudiyagi an di ruute diinayaŋ, anʼde: «Ɗe yʼa amɓa miŋ, ki too me in gi di yʼ tʼoona ye me? Yʼa eŋgila ki tukki Yawudiyagi ɗoŋ i-tiipe an lekkiyo adda diine ɗoŋ Yawudiyagi ye gen̰n̰o ko? Kunuŋ yʼa dooyey ɗoŋ Yawudiyagi ye ko? 36 Ono ɗoŋ yi rootiyo, yʼede: “Kun di nʼ deha wo kun ki nʼ tʼoona ye” wo “ume wede nuŋ nʼette geŋ, kune kun kʼaana ettiyo ye”, miŋ i-kaza moo me?»

Ahu ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo

37 Onniyo ere ki ɗaŋgu tarnaape gette, todʼte onniyo ere meeda. A onniyo gette Isa yʼa tʼiiziga kaŋ ôhire, wo yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Wede ôrme yi yʼ ziiɗa maŋ, yʼedi tuddó yi-siɓa. 38 Wede yi ziipa addí a nuuno maŋ, aakede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Yʼa tʼisa aa ersa kʼahu ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo okko ɓaadaŋ tʼadda kʼaddí†.”» 39 Isa yi rootiyo iŋkino ti Unde Raa ere Raa yʼan tʼela a ɗoŋ i ziipe addaŋ a yode. Aame geŋ Raa yʼan kʼele Undí ye ɓotto a ɗuwo me, kono Isa yi ki gili kʼawwa ki darƴikadí ye ɓotto.

Kono kʼIsa ɗuwo tuddaŋ an ti tʼihinte

40 Ɗoŋ oŋgo ti diine ɗoŋ duuru geŋ an illiga ono kʼIsa maŋ, an di ruute, anʼde: «Wede eŋ ki kotto yoŋ nebi wede an ruute a etto‡.» 41 Oŋgo soŋ anʼde: «Eŋ Almasi Raa yi biire.» Wo ɗe ɗoŋ oŋgo anʼde: «Almasi Raa yi biire geŋ yʼa aɗɗo ti Galile, i kʼise ye! 42 Ki kotto an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, Almasi Raa yi biire geŋ yʼaɗɗa ti biza bumɓu mozigo Dawut, wo an yi tʼeha a Betilehem siiɗo ere an dʼehe Dawut.» 43 Iŋkino maŋ kono kʼIsa geŋ, ɗuwo tuddaŋ an ti-tʼihinte. 44 Ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ geŋ an dehu seeɗuzí, wo wenɗa soo toŋ a tʼooziga a yi seeɗa umbo.

45 Aame geŋ ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa, kane an igibe ki seeɗu kʼIsa geŋ, an di-gimo. Maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke ti Pariziyeŋ an diʼn tunde, anʼde: «Ɗe moo me kun ki yʼ ziiɗo ye me?» 46 Maŋ kane ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa anʼde: «Wede eŋ me, wede tudde a roote ono aa yode umbo.» 47 Maŋ kane Pariziyeŋ an an di ruute, anʼde: «Kune toŋ maŋ yʼun tiʼn diggo pay ko? 48 Kunuŋ kun wulle ko? Ti diine deero Yawudiyagi ise Pariziyeŋ wede soo i ziipe addí a yode me! 49 Kun wolliyo kane ɗoŋ amɓu ono yode geŋ, kane oogoro an ki ti suune ye, duuɗiyo Raa a eedaŋ.»

50 Nikodem yoŋ ede, yoŋ wede ti diine Pariziyeŋ, yode wede onniyo soo yʼa uuney Isa a diɗɗo geŋ, yʼan di ruute, yʼede: 51 «A urzi kʼoogiradiŋ, wede daa kʼollige bizí wo daa suuniyo munɗa wede yʼize geŋ, booro ti yʼ seeɗa ko?» 52 Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Kee toŋ ti siiɗo Galile pay ko? Ki wollo mattup kʼono Raa ki koɗuwo, ki tʼoona ko nebi ti siiɗo Galile me?»

Erewo ti tʼudige kule bakatú

[ 53 Iŋkino maŋ an di-tiipe wede tuuku toŋ yʼa aahe ɓoozí ɓoozí.

8

1 Wo Isa yʼa iŋgile kʼekki mokkolo kʼInda kʼOlibiye. 2 Soggo ti soohe walak maŋ, Isa yʼa-gimo ki booro Ɓoy Raa, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼiido tuddí. Iŋkino maŋ yʼa-guune, yʼan diʼn iise dooyiso. 3 Aame geŋ ɗoŋ suuniyo kʼoogoro ti Pariziyeŋ, an ziiɗo erewo an aa ti ziiɗo ti moone ti kule bakatú, an di-tʼiido kʼume kʼIsa, an ti-tʼîhira a ɗaana ɗuwo pay 4 wo an i di ruute a Isa, anʼde: «Galmeegey, erewo ette ay aa ti ziiɗo ti moone ti kule bakatú. 5 Adda mattup kʼoogoro, Muusa yʼin riiŋe ti kaaga yʼede, erayi ɗoŋ isiyo kino eŋ, ki tôwwo ki kakkisa ti moŋgali*. Wo ki kee maŋ, kʼede moo me?»

6 An rootiyo iŋkino an i ekkiyo ikka, kono an di yʼ seeɗa tʼono. Maŋ Isa yʼa tʼuttile, yi-reekiso ƴelagí a siiɗo. 7 Kane an koɗɗime tondisadí, iŋkino Isa yʼa tʼumɓe eedí, wo yʼan di ruute, yʼede: «Ti diinaguŋ eŋ wede yi kʼisiyo olɗiko ye maŋ, yi amɓo mokkolo, yʼa ti seɗɗo ki poone.» 8 Maŋ yʼa tʼuttile sey, yi-reekiso ƴelagí a siiɗo. 9 Aame an illiga Isa yi ruute iŋkino maŋ, kane ɗoŋ duuru an dʼiise eŋgilsito soo me kʼita bakadí bakadí, iise ti gôlɗali bini a-tʼîide. I dʼuupe Isa kane ti erewo gettiyo ti dʼôhire a ɗaanadí. 10 Iŋkino maŋ Isa yʼa tʼumɓe eedí, wo yʼa tunde erewo, yʼede: «Erewo no, ɗoŋ i kiʼn ziiɗoʼŋ kane too me? Wenɗa soo toŋ a roote koŋ booro ti kiʼn ziiɗa umbo ko?» 11 Maŋ ti diʼn gime onamí, tʼede: «Wenɗa soo toŋ umbo, Galmeeʼki nuŋ.» Iŋkino maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ toŋ maŋ ni ki ɗekke booro eedí ye. Mi tʼoozo, mʼeŋgilo wo mʼisa olɗiko ye baa.»]

Isa yoŋ toore a duniya

12 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Nuŋ miŋ wede i dʼeliyo toore a ɗoŋ duniya pay. Wede yi ni diina maŋ, yʼa tʼoona toore wede i di tʼela lekkiyo, yi kʼozira zimolo ye.» 13 Maŋ kane Pariziyeŋ an i di ruute, anʼde: «Kee ki kazita ono a tukki kee batum geŋ, onamá ay kʼamɓe ye.» 14 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aame nuŋ ni kazita ono a tukki nuuno batum toŋ maŋ, onamó ɗerec kono ni suune ti too me nʼiido me, wo ume nʼamɓe me. Wo ɗe kune, kun ki suune ye ume wede nʼiido, wo nʼamɓe ki tunɗa me. 15 Kune kun ɗekkiyo booro a suuniyo ere ki kune ɗoŋ tudde. Nuŋ a tukki wenɗa soo toŋ ni ki ɗekkiyo booro ye. 16 Wo aame ni ɗekkiyo booro maŋ, ni ɗekkiyo ɗerec kono nuŋ siidó ye. Ay ɗekkiyo booro soo ti Meega wede i nʼigibo me. 17 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogiraguŋ, anʼde: “Ɗoŋ sire an rootiyo onamaŋ i tʼiide kaŋ soo maŋ, geŋ onamaŋ ɗerec†.” 18 Nuŋ ni kazita ono a tukki nuŋ batum, wo Meega wede i nʼigibo toŋ, yi kazita ono a tukki nuŋ kay.» 19 Iŋkino maŋ kane an i di ruute, anʼde: «Ɗe Meegá too me?» Maŋ Isa yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ kun ki nʼ suune ye, wo Meegó toŋ kun ki yʼ suune ye. Aame nuŋ kun ni zuune maŋ, Meegó toŋ kun di yʼ suune.»

20 Isa yi ruutite ono geŋ aame yo a booro Ɓoy Raa, yi dooyiso goppoŋ ti ume wede ɗuwo an di boohiyo korɓite Ɓoy Raa. Wo wenɗa soo toŋ a yi seeɗa umbo kono yoŋ onniyadí ti kʼîide ye ɓotto.

Ono kʼIsa a eŋgilsadí

21 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Nuŋ nʼeŋgila, wo kune kun di nʼ deha, wo ɗe kun aa di tʼinda ti olɗikaguŋ a egguŋ. Ume wede nʼette eŋ, kun kʼaane ettiyo ye.» 22 Iŋkino maŋ kane Yawudiyagi an di ruute tuddaŋ, anʼde: «Kunuŋ yi rootiyo iŋkino yʼa tʼîda tuddí ko, yi rootiyo: “Ume wede nʼetta eŋ, kun kʼaane ettiyo ye” me?» 23 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kuneʼŋ ti ɗanɗi a duniya, wo nuŋ ti kandaane tʼawwa. Kune ki duniya ettiyo, wo nuŋ ki duniya ettiyo ye. 24 Kono kʼiŋkino nʼun di ruute kun di tʼinda tʼolɗikaguŋ a egguŋ me. Aame kun kʼamɓu “nuŋ miŋ nuŋ” ye maŋ, kune kun di-tʼinda ti olɗikaguŋ a egguŋ.» 25 Maŋ kane Yawudiyagi an di yʼ tunde, anʼde: «Ɗe kee miŋ wee wee?» Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼun ti gize tuddó tʼume kʼeesiyo to. 26 Nuŋ oo dʼede ono ki rootiyo a ekki kune, ti sulɗi ɗoŋ nʼa ɗekke booro egguŋ toŋ ɓaadaŋ, wo wede i nʼigiboʼŋ yoŋ yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, wo ni kazita a ɗuwo pay munɗa wede nʼollige ti bize yode Raa.»

27 Wo kane Yawudiyagi an ki zuune ye yʼan rootiyo ti Meega me. 28 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aame nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, kun ti nʼ ziipa tʼawwa‡ maŋ, kun diʼn suuna eŋ “nuŋ miŋ nuŋ”. Wo kun di suuna munɗa wede ti suma nuuno kʼeedó ni kʼisiyo ye, ni rootiyo munɗa wede Meega yi ni duuye. 29 Wo yo wede i nʼigibo geŋ, yoŋ ti nuuno. Yi ki nʼooliyo siidó ye, kono nuŋ nʼisiyo daayum munɗa wede ulbí i-dʼise uŋse.» 30 A ono ɗoŋ Isa yi ruute geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a yode.

Ɗoŋ eedaŋ toore ti ɗoŋ adda ɓuliko

31 Maŋ Isa yʼan di ruute a Yawudiyagi ɗoŋ i ziipe addaŋ a yode, yʼede: «Aame kun lekkiyo kettiyo a onamó maŋ, kune sanalliyagó ki kotto. 32 Aame geŋ ɗerec kun di suuna, wo ɗerec gette tʼun diʼn isa ɗoŋ eedaŋ toore.» 33 Maŋ kane an i di ruute, anʼde: «Kaye ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim, ɓuliko a wenɗa kaŋ soo toŋ ay kʼize ye. Ɗe kʼay di rootiyo kun tʼisa ɗoŋ eedaŋ toore mummino?» 34 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede isiyo olɗiko geŋ yoŋ ɓule kʼolɗiko. 35 Wede ɓule geŋ yi ki lekka daayum adda ɓoy ye, wo ulo ɓoy geŋ yoŋ miŋ daayum yʼa lekka adda ɓoy. 36 Aame Ulo Raa yʼun tiʼn iza egguŋ toore maŋ, kune kun tʼisa ki kotto ɗoŋ eedaŋ toore. 37 Nuŋ ni suune kune ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim me. Wo kun di dehu urzi tôwwadó kono onamó geŋ kun kʼamɓu ye. 38 Munɗa wede nuŋ ni rootiyo, ni wullo ki Meegó. Wo kune kun isiyo munɗa wede meeguguŋ yʼun ruute.» 39 Maŋ kane an di ruute, anʼde: «Kaye meegey Ibirayim.» Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ki kotto aame kune in̰n̰i kʼIbirayim maŋ, kun dʼise naabo ere aa yoŋ yʼaaze. 40 Nuŋ nʼun ruute ono ɗoŋ ɗerec nʼilligo ti Raa toŋ, aŋkeŋ kun di dehu urzi tôwwadó. Wo iŋkino me Ibirayim yi kʼize ye. 41 Kune kun isiyo naabo ere ki meeguguŋ.» Maŋ kane an i di ruute, anʼde: «Kaye in̰n̰i ɗoŋ ki bande ye, Meegey soo, yode Raa.»

42 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aame Meeguguŋ Raa ki kotto maŋ, nuŋ kun di nʼ geyye kono nuŋ nʼuɗɗo miŋ ti Raa, wo nʼiido ken̰n̰o tʼurzi yode. Ni kʼiidoʼŋ ti toogo kʼeedó ye, yode i nʼigibo me. 43 Moo me ono ni rootiyo itadaŋ kun kiʼn suuniyo ye me? Kono kun ki dehu kun kʼolliga ye onamó me. 44 Kune meeguguŋ Meeda siitanɗani, wo kun dehu kun dʼise naabo ere meeguguŋ yi dehu. Yoŋ tʼume kʼeesiyo to, naabadí tôwwo ɗuwo. Munɗa wede ɗerec yi kʼisiyo ye, kono ɗerec di yode umbo. Aame yi lohito ono maŋ, yi rootiyo tʼaddí pay, kono yoŋ wede lohito, wo yoŋ meeki lohito kʼono. 45 Wo kono nuŋ ni rootiyo ono ɗoŋ ɗerec geŋ, onamó kun ki dʼamɓu ye. 46 Wee wee tʼadda diinaguŋ eŋ aane i roote nuŋ ni ize olɗiko me? Wo ɗe aame ni rootiyo ono ɗoŋ ɗerec maŋ, ki moo me onamó kun ki dʼamɓu ye me? 47 Iŋkino maŋ wede yoŋ ki Raa geŋ yʼa olliga ono ki Raa. Wo kun kʼollige ye kono kune ki yode Raa ye.»

Isa ti Ibirayim

48 Maŋ kane deero Yawudiyagi an i di ruute a Isa, anʼde: «Kaye ay ruute ayʼde kee Samariten, wo a-dʼede siitan a eedá geŋ, ɗerec ye ko?» 49 Isa yʼan di-gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ oo kʼede siitan a eedó ye. Ni tamma Meegó, wo kune kun di-toogiyo ki tammadó me. 50 Nuŋ ni ki dehu tamma tuddó ye, wo wede ede i dehu tammadó me, yoŋ geŋ wede ɗekkiyo booro. 51 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede yʼollige onamó wo yʼa ti sooru eego maŋ, kuɗic unto yi ki ti wolla ye.»

52 Maŋ kane deero Yawudiyagi an i di ruute, anʼde: «Aŋkeŋ kaye ay zuune baa, kee a-dʼede siitan a eedá. Ibirayim yʼinda ti kaaga wo nebiyagi toŋ an tʼinda, miŋ kee kʼede: “Wede yʼollige onamó wo yʼa ti sooru eego maŋ, kuɗic unto yi ki ti wolla ye.” 53 Keeʼŋ goole ki ceere meegey Ibirayim wede inda, ti nebiyagi ɗoŋ i tʼinda ko? Kunuŋ kʼelkiyo kee wee wee?» 54 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aame nuŋ nʼa tʼimme tuddó maŋ, tammadó gette ki bita. Nuŋ i ni tamma Meegó, wede kunʼde yoŋ Raaguŋ gen̰n̰o, 55 wo kun gi di yʼ suuniyo ye. Nuŋ ni yʼ suune, wo aame nʼa roote ni ki yʼ suune ye maŋ, geŋ nuŋ ni tʼize wede lohito kʼono aa kune. Wo ɗe nuŋ ni yʼ suune, wo ni dʼollige onamí nʼa-ti sooru eego. 56 Aame meeguguŋ Ibirayim yʼilliga onniyadó yi ti wolla maŋ, addí a ûune tʼuŋsuwo, wo yi ti wulle maŋ, ulbí uŋse.» 57 Maŋ kane deero Yawudiyagi an i di ruute, anʼde: «Kee ozzinagá ada paat toŋ i kʼîide ye, ɗe Ibirayim kʼa yi wulle mummino?» 58 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Ki poone Ibirayim an di yi tʼeha geŋ, “nuŋ miŋ nuŋ”.» 59 Iŋkino maŋ an ziki moŋgali ki kakkisadí, wo Isa yi-ti digge diine ɗoŋ duuru, tʼadda booro Ɓoy Raa yʼa tʼuɗɗe.

9

Eliyo beeko a wede koosiyo

1 Onniyo soo Isa yi sooru, maŋ yi wulle wede koosiyo tʼume an yʼehe to. 2 Maŋ kane sanalliyagí an di yʼ tunde, anʼde: «Wede dooyisadey, wede eŋ ize olɗiko miŋ, yode kunuŋ maawí ko, an di yʼehe koosiyo me*?» 3 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Yoŋ koosiyo kono kʼolɗiko yode ye, wo kono kʼolɗiko maawí ye. An yʼehe koosiyo kono Raa yi dehu yʼa kize toogadí tʼurzi yode. 4 Peeɗo to ede ɓotto, tʼa ki tʼiire ye geŋ, in dʼise naabo ki wede i nʼigibo. Aame diɗɗo tʼiina maŋ, wenɗa soo toŋ a naaba umbo. 5 Aŋken̰n̰o nuŋ adda duniya ɓotto eŋ, nuŋ miŋ wede i dʼeliyo toore a ɗoŋ duniya pay.» 6 Aame Isa yʼa ti ruute iŋkino maŋ, yi biɗɗe lee a siiɗo, yʼa-lutte, yi-tʼelite eda wede koosiyo gen̰n̰o, 7 maŋ yi di ruute, yʼede: «Kʼodo, ki tʼopili a togile ki Silowe.» (Suma Silowe i-kaza «Agisa».) Wede geŋ yʼa iide, yʼa tʼupilo, yi-gimo maŋ yi wolliyo keren̰. 8 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ kʼita waayadí ti kane ɗoŋ i yi wullite yʼahultu geŋ, an di ruute, anʼde: «Ɗe eŋ wede i-ti konso, i dʼahultu ginno ye ko?» 9 Ɗoŋ oŋgo anʼde: «Eŋ yode.» Oŋgo anʼde: «Ato, eŋ yode ye. Wenɗa eŋ yi yi deeƴiso.» Maŋ yode batum yʼede: «Eŋ miŋ nuuno ɗey.» 10 Kane an di yi tunde, anʼde: «Kaŋ mummino edayá a tʼihina me?» 11 Maŋ yoŋ yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Wede an yi waaku Isa geŋ yi-lutte siiɗo ti lee bizí, wo yʼo-tʼelite a edayó, maŋ yʼo di ruute, yʼede: “Kʼodo, ki tʼopili a togile Silowe.” Nʼa iide, nʼa tʼupilo, maŋ edayó o-tʼihino.» 12 Maŋ kane an di ruute, anʼde: «Wede geŋ too me?» Yoŋ yʼa ruute, yʼede: «Ɗaŋ ni ki suune ye.»

Tondiso ki wede koosiyo edayí i tʼihina

13 Koosiyo wede edayí i tʼihina geŋ, an di tʼiide ki ɗaana Pariziyeŋ. 14 Onniyo ere Isa yi lutte siiɗo, yi dʼihina eda wede geŋ, onniyo gette onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi. 15 Iŋkino maŋ kane Pariziyeŋ toŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Mummino edayá a tʼihina me?» Maŋ wede yʼan di ruute, yʼede: «Nʼuune bee me, wede yʼiideʼŋ, yʼo tʼuŋkite lee a edayó, wo nʼiideʼŋ nʼa tʼupilo, maŋ edayó a tʼihina, ni wolliyo.» 16 Maŋ kane Pariziyeŋ oŋgo an di ruute, anʼde: «Wede ize naabo gette yi kʼiido ti Raa ye, kono yʼa ti diipiɗa onniyo ere ki puukiyadiŋ.» Wo ɗe kane ɗoŋ soŋ anʼde: «Wede kʼolɗiko sulɗi kʼarmika kino yʼaane yi tʼise ko?» Geŋ ti diinayaŋ an tʼîhinte. 17 Iŋkino maŋ wede koosiyo edayí i tʼihina geŋ, an di yʼ tunde sey, anʼde: «Ɗe kee kʼede moo me a wede a ihina edayá me?» Maŋ wede yʼa ruute, yʼede: «Yoŋ geŋ nebi.»

18 Wo kane deero Yawudiyagi an di-tuuge kʼamɓu, wede geŋ ti poone yoŋ koosiyo wo aŋkeŋ edayí a tʼihina me. Iŋkino an di wiiko maawi kʼehiyadí. 19 Maawí an iina maŋ, an diʼn tunde, anʼde: «Yode eŋ ulo kune kotto ko? Wo kun yʼehe miŋ koosiyo to ko? Wo aŋkeŋ mummino yi wolliyo me?» 20 Kane maawí an an diʼn gime onamaŋ, anʼde: «Eyye, ay suune eŋ uley, wo ay ehe koosiyo to. 21 Wo aŋken̰n̰o yi wolliyo aaze mummino ay ki suune ye, wenɗa i ele beeko ay ki yʼ suune ye. Kun tondo yode, yoŋ en̰n̰o yi tʼize goole, yʼun ti rooto.» 22 Maawí an rootiyo iŋkino kono an orgiso a deero Yawudiyagi, kono kane an ti ruute ti diinayaŋ anʼde, wede yi ruuta keren̰ Isa yoŋ Almasi Raa yi biire maŋ, an ti yʼ limma ti diinayaŋ me, kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso yi kʼetta ye. 23 Geŋ iŋkino maawí an ruute, anʼde: «Yoŋ en̰n̰o yi tʼize goole, kun tondo yode» me.

24 Maŋ kane Pariziyeŋ an di yʼ wiike sey ki sirwe, wo an i di ruute, anʼde: «Ki rooto ɗerec a ɗaana Raa, ki kaye maŋ ay suune wede eŋ yoŋ wede kʼolɗiko.» 25 Iŋkino yoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ni ki suune ye yoŋ wede kʼolɗiko, wede kʼolɗiko ye toŋ maŋ. Ki nuŋ munɗa wede ni suune, ti poone nuŋ koosiyo wo aŋkeŋ ni wolliyo.» 26 Kane an di yʼ tunde, anʼde: «Yʼa ize moo me? Mummino me yʼa di tʼihina edayá me?» 27 Yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ono geŋ nʼun ti ruute, wo kun ki nʼilliga ye. Ɗe ki moo me kun dehu nʼun di roote sey me? Kunuŋ, kune toŋ kun dehu kun tʼise sanalliyagí pây ko?» 28 Iŋkino maŋ an di yʼiise kalɗita, anʼde: «Kee sanallusu yode me, kaye sanalliyagi ki Muusa. 29 Kaye ay suune a Muusa Raa yi ruute me, wo yo wede eŋ ay ki suune ye yʼettiyo ti tunɗa koo maŋ.» 30 Wede yʼan di ruute, yʼede: «Onamguŋ eŋ nuŋ ni ziiɗa giggiró, wede yʼo tʼihina edayó miŋ, way kunʼde yʼettiyo ti tunɗa kun ki suune ye! 31 Kine in suune Raa geŋ ɗoŋ kʼolɗiko yi kiʼn ollige ye. Wo yʼollige wede i ottilso wo yʼisiyo naabo ere aa yode Raa yi dehu†. 32 Tʼume kʼeesiyo duniya bini aŋki, wenɗa kaŋ soo toŋ yi kʼilliga ye wedusu yi di tʼihina eda koosiyo tʼume kʼehiyadí me. 33 Aame wede eŋ yi kʼiido ti Raa ye maŋ, yi kʼaane yi ki tʼise munɗa ye.» 34 Iŋkino maŋ kane an i di ruute, anʼde: «Kee miŋ tʼume kʼehiyadá to n̰ilpiyo adda kʼolɗiko, miŋ ki dehu kʼay diʼn dooye!» Maŋ an di yʼilmi, an di yʼuɗɗe paate.

Ɗoŋ koŋzayi a urzi kʼunde

35 Aame Isa yʼilliga wede yi ihina edayí geŋ deero Yawudiyagi an ti yʼilmi maŋ, yʼa iide, yʼa yʼuuney wo yi di ruute, yʼede: «Kee ki ziipe addá ko a yoŋ wede an yʼehe aa ulo wede eŋ me?» 36 Maŋ wede geŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Yoŋ wee wee Galmeegó, kono nʼa zaape addó a yode me?» 37 Isa yi di ruute, yʼede: «Wede ki yi wolliyo wo a-rootiyo, eŋ miŋ yode.» 38 Maŋ wede yi di ruute, yʼede: «Nuŋ ni ziipe addó a kee, Galmeegó.» Yʼa-dikke, yʼa tʼuttile a ɗaanadí. 39 Iŋkino maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼiido kʼadda duniya kono nʼa ɗekka booro, ɗoŋ koŋzayi edayaŋ a-tʼihina, wo ɗoŋ an wolliyo geŋ an tʼisa koŋzayi.» 40 A sirpa geŋ i dʼede Pariziyeŋ an illiga iŋkino maŋ, an di ruute, anʼde: «Kunuŋ kaye toŋ ay tʼisa koŋzayi pay ko?» 41 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aame kune koŋzayi wo munɗa wede kun isiyo kun ki suune ye maŋ, geŋ booro tʼun kiʼn seeɗa ye. Wo kune kunʼde kun wolliyo keren̰ geŋ, booro tʼun diʼn seeɗa, olɗikaguŋ a lekka daayum a egguŋ.»

10

Ono ombiɗe a urzi wede kʼelso

1 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame wede yi kʼaɗɗiya ti biza ye, yi dahumu ti zaribe kʼadda kʼume moone damɓami me maŋ, yoŋ geŋ wede kʼoogire goole. 2 Wo wede ettiyo ti biza geŋ, yoŋ wede kʼelso. 3 A wede kʼelso geŋ, wede boohiyo damɓami yi di tʼihina biza. Yi-tʼette, yʼa waake damɓamí ere soo ti sundutú sundutú, wo kane an dʼollige golladí, pay yʼan aɗɗe paate. 4 Aame yi tiʼn aɗɗiya pay ti paate maŋ, yʼan tʼoogumso wo kane an di yʼ daaniya, kono kane golladí an ti suune. 5 Wo wede an ki yʼ suune ye geŋ, kuɗic kane an ki yʼ daane ye. Wo a jiire sey an tʼombe dokki ti tuddí me, kono golladí an ki ti suune ye.»

6 Isa yʼan di ruute ono ombiɗe, wo ono geŋ itadaŋ an gi diʼn zuune ye, yi rootiyo munɗa me.

Isa wede kʼelso beehiye

7 Isa yʼan di ɗuule sey, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Nuŋ miŋ aa biza bumɓu wede damɓami an dʼaɗɗiya. 8 Ɗoŋ iido ki poone ti nuŋ geŋ, kane deero kʼoogire, wo kaneʼŋ damɓami an kiʼn illiga ye. 9 Nuŋ miŋ aa biza bumɓu. Aame wede yʼettiyo tʼurzi nuuno maŋ, yʼa tʼoona uttiyo. Yi-tʼette wo yʼa tʼaɗɗe aa addí i dehu, wo omɓo toŋ yi-tʼoona. 10 Wede kʼoogire geŋ yʼettiyo miŋ ki oogire, ki tôwwo wo ki lattiya. Wo nuŋ nʼiido kono nʼan tʼele lekkiyo a ɗuwo, lekkiyo ere adda darna. 11 Nuŋ miŋ wede kʼelso beehiye. Wede kʼelso beehiye geŋ yʼa oyye yʼa tʼinda kono damɓamí me. 12 Wo wede i naabiya ki ran̰n̰adí, yoŋ wede kʼelso ye, damɓami ki yode ye geŋ, yi wulle sullibe yi tʼuɗɗo maŋ, yʼa tʼombe, damɓami yi dʼooli. Maŋ damɓami sullibe yi-seɗɗe, wo ɗoŋ soŋ an aa di-teepe. 13 Wede i naabiya ki ran̰n̰adí geŋ, yoŋ yʼa tʼombe kono yi wolliyo munɗa wede ki yode, yoŋ seezí ye a damɓami me. Nuŋ wede kʼelso beehiye, 14 damɓamó niʼni suune, wo kane an ni suune. 15 Aakede Meega yi ni suune, wo nuŋ toŋ ni yʼ suune. Nʼa oyye nʼa tʼinda kono damɓamó.

16 Nuŋ oo dʼede damɓami ti doolo toŋ ede, an aa ki tʼiido kʼadda zaribe en̰n̰o ye. Kane gen̰n̰o toŋ nʼa-tiʼn waako pây, an dʼolliga golladó. Iŋkino a tʼisa torɗo soo, wede kʼelso toŋ soo. 17 Meega geŋ yi ni giyye kono nuŋ nʼiyye nʼa tʼinda, kono saŋ nʼa balɗa. 18 Wenɗa soo toŋ umbo aane a tʼooɗiba puukiyadó te, i tʼeliyo nuŋ ti siidó. Nuŋ o dʼede toogo kʼooɗibe puukiyadó wo o dʼede toogo kʼeliyo a umatú. Geŋ iŋkino munɗa wede Meegó yʼo ruute nʼaase me.»

19 Aame kane deero Yawudiyagi an illiga ono kʼIsa iŋkino maŋ, ti tuddaŋ an tʼîhinte sey. 20 Ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayaŋ an di ruute, anʼde: «Yoŋ geŋ ki maade, siitan a eedí. Ɗe ki moo me kun di yʼollige me?» 21 Wo ɗoŋ soŋ anʼde: «Eŋ ono ki wede i-dʼede siitan a eedí ye. Ki kotto siitan ti kʼaane ti ki tʼihina eda ki koŋzayi ye.»

Yawudiyagi an giigira Isa

22 Ozzine ti ozzine, a sommide a ume reele ɓaadaŋ maŋ, an dʼisiyo tarnaape a Zeruzalem kono an dʼelkiyo a onniyo ere Ɓoy Raa an di yʼize kamilen̰*. 23 Aame geŋ Isa yi-tʼiide adda booro Ɓoy Raa, yi sooru adda daabe goole wede an yi waaku Daabe Salamoŋ, yi dʼamɓu kʼume soo me, soo me. 24 Iŋkino kane deero Yawudiyagi an di ti ɗuule, wo an i-di ruute, anʼde: «Ɗe keeʼŋ ay della, kʼay kʼiza tuddá woogo me? Aame kee Almasi Raa yi biire maŋ, kʼay ti rooti keren̰.» 25 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼun ruute, wo kun ki ziipe adduguŋ a nuuno ye. Naabo ere pay nuŋ nʼisiyo ti suma Meegó gette, i-kaza a tukki nuŋ. 26 Wo kune kun ki ziipe adduguŋ a nuuno ye, kono kune damɓamó ye. 27 Damɓamó an dʼollige golla nuŋ wede kʼelsadaŋ. Nuŋ niʼni suune wo kane an di nʼ daaniya. 28 Nuŋ nʼan tʼela lekkiyo ere ki daayum. Kuɗic an ki tʼinda ye wo wenɗa soo toŋ a tiʼn tʼooba ti beezó umbo. 29 Meegó wede oo nʼelo geŋ yoŋ toogo yʼa jiire pay, wenɗa soo toŋ umbo a aane a-tʼoobe munɗa ti bey Meega me. 30 Nuŋ ti Meega geŋ kaye wede soo.»

31 Iŋkino maŋ kane deero Yawudiyagi an ziki moŋgali sey ki kakkisadí ki tôwwadí. 32 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ a ɗaanaguŋ nʼize naabo beehiye ɓaadaŋ ti suma Meegó me, wo naabo tiŋ tuuku ere nʼize kun dehu kun di nʼ kakkite ti moŋgali ki tôwwadó me?» 33 Kane deero Yawudiyagi an i-di ruute, anʼde: «Ay dehu ay ki ti kakkite ti moŋgali ay gi di tʼîde ki naabo ere beehiye kʼize gettiyo ye. Ay ki tʼîde kono ki kalɗa suma Raa, kee wedusu, wo ki-ti tʼisiyo tuddá Raa†.» 34 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogiraguŋ‡: “Raa yʼede kune raayagi.” 35 Kun suune wenɗa soo toŋ umbo a aane a tʼooɗiba munɗa wede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa me. Geŋ iŋkino kane ɗoŋ Raa yʼan ruute onamí geŋ, yʼanni wiike kane raayagi me. 36 Wo nuŋ wede Raa yʼa-nʼuuye kese a yode, yʼa-nʼigibo kʼadda duniya, wo ni rootiyo nʼede nuŋ Ulo Raa maŋ, kune kunʼde ni kalɗita suma Raa. Geŋ kaŋ mummino ni kalɗita me? 37 Aame ni kʼisiyo naabo Meegó ye maŋ, kune toŋ kun ki zaape adduguŋ a nuuno ye. 38 Wo aame naabo Meega ni ti tʼisiyo wo a nuŋ kun ki zaape adduguŋ ye toŋ, kun zaapo adduguŋ a naabo gettiyo, kono tiŋ geŋ kun di suuna keren̰ Meega ti nuŋ wo nuŋ ti yode.» 39 Iŋkino maŋ kane Yawudiyagi an di dihe seeɗuzí sey, wo yoŋ yʼan tʼumbilke. 40 Maŋ Isa yʼa-gime, yi-ti diipiɗa ti dar kʼooye Zurden ki kese peeɗo ge-koliyo, kʼume wede Zaŋ yʼa zuyyite batem ti poone. Yi lekkiyo aŋgen̰n̰o. 41 Ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼiide tuddí, wo an di rootiyo, anʼde: «Zaŋ geŋ munɗa kʼarmika yi kʼize ye, wo ono ɗoŋ yi ruutite a tukkʼIsa geŋ ɗerec.» 42 A ume geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a yode Isa.

11

Unto Lazar

1-2 I dʼede wede soo sundí Lazar ti ille ki Betani. Yoŋ geŋ leema Mariyam ti Marte, an lekkiyo kaŋ soo, wo to Mariyam gette ere i di ƴirgite egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse a zoŋ kʼIsa, tʼa di zippite tʼilaltú. Maŋ onniyo soo leemadaŋ Lazar geŋ yi tʼiire eeni. 3 Iŋkino maŋ kane zemɓadí geŋ an di gibe wedusu, yi di rooto a Isa, yʼiideʼŋ yʼede: «Galmeegey kʼollo, laŋzayá wede ki giyye geŋ, yi tʼiire eeni.» 4 Aame Isa yʼilliga iŋkino maŋ, yʼa ruute, yʼede: «Tʼeeni geŋ Lazar yi ki tʼinda ye, wo tʼurzi geŋ ɗuwo an di tʼimma Raa. Wo soŋ tʼurzi geŋ ɗuwo an di tʼimma Ulo Raa.»

5 To Marte ti teematú Mariyam wo Lazar geŋ, Isa yiʼni giyye ɓaadaŋ. 6 Wo aame yʼilliga Lazar tuddí eeni maŋ, yʼa kʼiide kaamiki ye. A umayí geŋ yi likke onniyo sire. 7 Saŋ maŋ yʼan di ruute sanalliyagi, yʼede: «In ti kime ki siiɗo Ziide.» 8 Maŋ kane sanalliyagi an i di ruute, anʼde: «Wede dooyisadey, ɓotto ɓotto eŋ miŋ Yawudiyagi an dehu an ki ti kakkite ti moŋgali ki tôwwadá, miŋ ki dehu kʼa kime kʼummey sey!» 9 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Tʼume peeɗo ti koliyo bini tʼa-tʼoore geŋ, umeʼŋ toore keren̰, wo wede yi sooru toŋ maŋ morkiƴe yi ki tʼele ye, kono yi wolliyo toore ki ɗoŋ duniya pay. 10 Wo wede yi sooru diɗɗo maŋ, yʼa tʼele morkiƴagi kono toore i-kʼede ye.» 11 Aame Isa yi ruute iŋkino maŋ, yʼan di ruute sey, yʼede: «Laŋzayiŋ Lazar edayí i ziiɗa moone, wo nuŋ nʼette nʼa ti yʼ tʼinney.» 12 Maŋ kane sanalliyagi an i di ruute, anʼde: «Ɗe yi moone maŋ, saŋ yʼa utta.» 13 Yo Isa yi ruute iŋkino ti moone ere Lazar yʼinda, wo kane an elkiyo ti moone ere aa daayum. 14 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute pataŋ, yʼede: «Lazar yʼinda. 15 Nuŋ ulbó uŋse a kune sanalliyagó, kono nʼa tʼize umbo a untadí me. Tʼurzi geŋ un tʼela toogo kun di zaapa adduguŋ a nuuno. Wo aŋkeŋ in eŋgile, in ti yʼ wollo.» 16 Iŋkino maŋ Toma wede an yi waaku soŋ Wede Rooŋo geŋ, yʼan di ruute a sanalliyagi oŋgoŋ, yʼede: «Kun tʼoozo, kine toŋ in di tʼindey ti yode.»

17 Isa yʼa iiney Betani. A aaniyadí geŋ an i di ruute Lazar an tʼeele adda muuzo îide onniyo piɗe. 18 Betani gette todʼte goppoŋ ti Zeruzalem me, suma kuɓɓaara aɗo. 19 Iŋkino maŋ a unto ki Lazar leema Mariyam ti Marte geŋ, ti Zeruzalem Yawudiyagi ɓaadaŋ an dʼiide selliyadaŋ. 20 Aame Marte tʼilliga Isa yʼiina goppoŋ tʼilladaŋ maŋ, tʼa tʼiiziga tʼa tʼiide okkimayí, wo to Mariyam gette ti lekkiyo a ɓoy. 21 Marte ti yʼuuney maŋ, ti di ruute, tʼede: «Galmeeʼki nuŋ, aŋki kee ede maŋ, leemadó yi ki tʼinda ye. 22 Wo nuŋ ni suune aŋken̰n̰o toŋ maŋ, munɗa wede ki tonde Raa geŋ, Raa yʼaane yʼa-tʼele.» 23 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Leemadí geŋ yi-balɗa.» 24 Marte ti di ruute, tʼede: «Nuŋ ni suune a onniyo kʼita ɗoŋ i tʼinda an ti balɗa geŋ, yode toŋ yʼa-balɗa*.» 25 Isa yi di ruute, yʼede: «Nuŋ miŋ wede i dʼeliyo lekkiyo wo i balɗiya ɗoŋ unto. Wede yi ziipa addí a nuuno maŋ, aame yʼinda toŋ yʼa-balɗa. 26 Wo wede tuuku yi lekkiyo, wo yi zaapu addí a nuuno maŋ, kuɗic unto yi ki ti wolla ye. A ono eŋ koŋ mʼumɓe ko?» 27 Maŋ todʼ ti diʼn gime onamí, tʼede: «Eyye Galmeeʼki nuŋ, nuŋ nʼumɓe kee Almasi Raa yi biire, wo Ulo Raa, wede Raa yi ruute a etto ki duniya.»

28 Iŋkino maŋ, tʼa-gime waaku teematú Mariyam. Tʼiideʼŋ ti di milin̰e, tʼede: «Wede dooyisadiŋ yo a en̰n̰o. Mʼedi, yi kin tondiyo.» 29 Mariyam tʼilliga iŋkino maŋ, perek tʼa tʼiiziga, tʼa iŋgile kʼume yode. 30 Aame geŋ Isa kʼadda kʼille yi ki tʼiide ye ɓotto. Yo daayum a ume Marte tʼa yʼuuney gen̰n̰o. 31 Kane Yawudiyagi ɗoŋ a ita Mariyam an ti selliyo geŋ an wulle ti tʼiiziga perek maŋ, kane toŋ an a-tʼiiziga, an di-diine, kono an elkiyo ti tʼette môolo ki biza muuzo. 32 Mariyam gette tʼiiney aame kʼIsa wo ti yʼ wulle maŋ, tʼa dikke a ɗaanadí, wo ti di ruute, tʼede: «Galmeeʼki nuŋ, aŋki kee ede maŋ, leemadó yi ki tʼinda ye.» 33 Isa yi wulle Mariyam ti môolo ti Yawudiyagi ɗoŋ a itatú pay maŋ, yode toŋ addí yʼa ki nʼiiɓe ye, a-litte. 34 Maŋ yʼa tunde, yʼede: «A ume too me kun ti yʼeele me?» Wo kane an i di ruute, anʼde: «Kʼedi Galmeegey, kʼa wolley a ummey.» 35 Iŋkino maŋ Isa edayí a ise solɗite zumari. 36 Maŋ kane Yawudiyagi an di ruute, anʼde: «Kun ki wollo ɗo, yi giyye ɓaadaŋ ɗe me, yi môolo me.» 37 Wo kane ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ an di ruute, anʼde: «Yoŋ wede i di tʼihina eda wede koosiyo ɗe, ki moo me yʼa iili Lazar yʼa inda me?»

Balɗiya Lazar

38 Isa geŋ daayum yi kʼiine addí yi ki nʼiiɓe ye, yʼa tʼiide biza muuzo. Wo to muuzo gette aa urmi, an tʼele nuune adda, biza an a-ti ɗuŋkile zumbulu. 39 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Zumbulu kun ti yʼ ɗoŋkilo ti biza muuzo me.» Maŋ Marte teema ki wede inda geŋ, ti di ruute, tʼede: «Galmeeʼki nuŋ, yoŋ yʼeeɗiyo baa kono i dʼede onniyo piɗe tʼume an ti yʼeele adda muuzo me.» 40 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Nuŋ ni ruute ɗe me, aame mi ziipa addí a nuuno maŋ, mʼa wolla toogo ki Raa.» 41 Maŋ zumbulu ti biza muuzo an ti yʼ ɗuŋkile. Aame geŋ Isa yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa, yʼa ruute, yʼede: «Koɗuwo ɓaadaŋ a kee Meegó, kono kee ki nʼilliga. 42 Ɗerec, nuŋ ni suune daayum kee ki nʼollige, wo nuŋ ni rootiyo iŋkino a ɗoŋ sirpadó eŋ an dʼamɓe kono i nʼigibo kee Raa.» 43 Aame yʼa ti ruute iŋkino maŋ, yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Lazar, ki-tʼaɗɗi!» 44 Maŋ Lazar wede inda geŋ yʼa bilɗe, yʼa tʼuɗɗo tʼadda muuzo me, beyɗí ti zoŋɗí geŋ tuuniyto ti buɗɗani, wo eedí diibiyo ti buuɗe pây†. Wo Isa yʼan di ruute a ɗoŋ sirpa geŋ, yʼede: «Buɗɗani kun i tʼeezito, wo kun di yʼoolo, yʼa eŋgile.»

Dehutu kʼurzi ki tôwwo kʼIsa

(Matiye 26.1-5; Markus 14.1-2; Lik 22.1-2)

45 Yawudiyagi ɓaadaŋ ɗoŋ iido selliyo Mariyam geŋ an wulle armika ere Isa yʼize gettiyo maŋ, an di ziipe addaŋ a yode. 46 Wo ɗoŋ oŋgo an iideʼŋ, an an di gize a Pariziyeŋ a munɗa wede Isa yʼize. 47 Maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke ti Pariziyeŋ geŋ an tʼugiye deero booro Yawudiyagi, an di ruute diinayaŋ, anʼde: «In dʼise mummino, kono wede eŋ yʼisiyo sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ. 48 Aame in yʼiila a naabadí ettiyo maŋ, ɗuwo pay an di zaapa addaŋ a yode, iŋkino kane Romeŋ an dʼetto, Ɓoy kamilen̰ ki Raa an ti yʼ latta wo siiɗadiŋ pây.» 49 Maŋ ti diinayaŋ i dʼede wede soo sundí Kayip, a ozzine geŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yode, yʼan di ruute, yʼede: «Kune munɗa kun ki suune ye. 50 Kun ki wolliyo ye ko, munɗa wede beehiye a kine, wede soo yʼa tʼinda ki kine ɗoŋ siiɗo, miŋ kine pay in di tʼinda.» 51 Wo ono ɗoŋ uɗɗe ti bize geŋ i kʼiido ti suuniyo yode ye, kono a ozzine geŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yode geŋ, Raa yi-dʼele ono ɗoŋ yʼa ruute Isa yʼa tʼinda kono ɗoŋzí Yawudiyagi. 52 Wo yi tʼinda ki ɗoŋ siiɗo ɗaŋŋal ye, wo ɗe kʼogiyso kʼin̰n̰i Raa ɗoŋ i-tiipe, an tʼisa kaŋ soo.

53 Geŋ iŋkino ti onniyo gette kane pay an dʼiyye ki tôwwadí. 54 Tiŋ geŋ yode Isa toŋ tuddí yʼa ti ziiɗa, yi gi di waariya ye a diine Yawudiyagi me. Wo tʼumayí geŋ yʼa tʼirga, yʼa iŋgile ki geeger sundutú Epirayim a biza balɗa, ti sanalliyagí an di lekkiyo aŋgen̰n̰o.

55 Aame geŋ tarnaape Pak ki Yawudiyagi aa guute goppoŋ. Iŋkino maŋ ɗoŋ ɓaadaŋ tʼadda siiɗiyagi an di-gili ki Zeruzalem kono an tʼokkimey tuddaŋ, an tʼise kamilen̰ a ɗaana Raazaŋ. 56 Adda booro Ɓoy Raa geŋ Isa an di yʼ wekkutu, an di rootiyo tuddaŋ, anʼde: «Elkiyaguŋ moo me? Kun elkiyo miŋ Isa yʼetto ko tarnaape me?» 57 Kane deero ɗoŋ seɗeke ti Pariziyeŋ geŋ an di ruute, anʼde: «Wede tuuku yi zuuna ume kʼIsa maŋ, yʼay di rooto, ay di seeɗa.»

12

Ƴergu kʼegey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse a zoŋ kʼIsa

(Matiye 26.6-13; Markus 14.3-9; Lik 7.36-38)

1 Onniyo zoot ki poone tarnaape Pak ki Yawudiyagi yʼa aana geŋ, Isa yʼa tʼiide Betani, ille ki Lazar wede Isa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto. 2 Aame Isa yʼiiney Betani maŋ, an dʼize omɓo ti sundí. Marte ere kʼeliyo kʼomɓadaŋ, wo Lazar yoŋ ti diine ɗoŋ an iimi kaŋ soo. 3 Maŋ Mariyam ti dʼumɓe egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse sundaŋ nardo, daa kalsiya munɗa, suma litir a diinayí wo zooyayaŋ oon̰e. Ti di ƴirgite zoŋ kʼIsa, wo tʼa zippite tʼilaltú. Ɓoy geŋ i dʼûune ti eeɗiyo ki egey gen̰n̰o. 4 Maŋ i dʼede wede soo ti diine kane sanalliyagi kʼIsa sundí Ziidas Iskariyot, yode wede an di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ, yʼede: 5 «I dehu egey eŋ in tʼowila a aɗɗe suma wede yʼa naabe ki ozzine batum, wo in an tʼele soŋko gette a ɗoŋ an kʼede munɗa ye!» 6 Ziidas yi rootiyo iŋkino kono yoŋ wede kʼoogire. I sarkiya korɓitayaŋ yode, wo yi ti sokiyto. Yi ki wolliyo sommagi ki ɗoŋ munɗa an kʼede ye ye. 7 Maŋ Isa yʼa ruute, yʼede: «Todʼte kun tʼoolo ɗeɗɗek, kono naabo ere todʼ tʼize ette aakede ti nʼikkima ki poone an di nʼ tʼela adda muuzo. 8 Kane ɗoŋ an kʼede munɗa ye geŋ an lekka daayum ti kune*, wo ɗe nuŋ ni ki lekka daayum ti kune ye.»

9 Maŋ kane Yawudiyagi ɓaadaŋ an dʼilliga Isa yo a Betani. Iŋkino maŋ an dʼiŋgile ki Betani, wo ettiyadaŋ an iide gette an di wollo Isa ɗaŋŋal ye, wo an a di wollo Lazar wede Isa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto pây. 10 Ti onniyo gettiŋ kane deero ɗoŋ seɗeke an di dihe Lazar toŋ an di yʼ tʼîde, 11 kono tʼurzi yode Yawudiyagi ɓaadaŋ an tʼargu ti tuddaŋ wo an di zaapu addaŋ a Isa.

Ettiyo kʼIsa ki Zeruzalem

(Matiye 21.1-11; Markus 11.1-11; Lik 19.28-40)

12 Ti soggatú maŋ kane ɗoŋ ɓaadaŋ iide tarnaape geŋ, an dʼilliga Isa yʼettiyo kʼadda geeger Zeruzalem. 13 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ geŋ an dimɓo puutagi kʼinda sundaŋ palmiye a beyɗaŋ, an tʼiide okkimayí, an di ɗollite, an dʼeesiyo: «Tamma a Raa! Beeko Raa ti koona a ekki wede ettiyo ti suma Galmeega Raa, yoŋ mozigo ki ɗoŋ kʼIzirayel†!» 14 Isa yi dʼuune ulo buuru, yʼa-ti gili eego, geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: 15 «Kune ɗoŋ geeger Siyoŋ kun orgiɗe ye. En̰n̰o mozigaguŋ yʼettiyo, yʼa ti gilo ekkʼulo buuru‡.» 16 Munɗa wede ize geŋ ki poone sanalliyagí an ki zuune ye. Wo aame Isa yi-gili kandaane goolikadí Raa yi-tʼele maŋ, kane an dʼilke kaciŋ munɗa wede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukkʼIsa geŋ, a-tʼiide.

17 Aame Isa yʼa wiike Lazar tʼadda muuzo wo yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an wulle, maŋ kane geŋ an iideʼŋ, an di gizite a ɗuwo a munɗa wede ize me. 18 Iŋkino maŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼukke okkimayí, kono an illiga munɗa kʼarmika wede yʼize geŋ me. 19 Maŋ kane Pariziyeŋ an dʼiise rootiyo ti tuddaŋ, anʼde: «Kun wolliyo ɗeʼŋ, kune kun kʼaana ye. Wede eŋ yʼinni jiire, ɗuwo pay an ti buuye kʼume yode.»

Ono kʼIsa a urzi kʼuntadí

20 Ti diine ɗoŋ iide Zeruzalem an i-dʼottile a Raa a onniyo tarnaape geŋ, i dʼede ɗoŋ miibi kane Girek. 21 Kane geŋ an dʼiide tukki Pilip wede ti Betsayda siiɗo Galile, an di yʼ tunde, anʼde: «Madi, kaye ay dehu ay di wolle Isa.» 22 Maŋ Pilip yʼa uuney Andire, sirwaŋ pay an dʼiŋgile kʼume kʼIsa an i di ruuto. 23 Aame geŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aŋkeŋ peeɗo tʼîide, nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, Raa yʼan di kiza goolikadó a ɗuwo. 24 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Aame buzu ki-giira maŋ, adda siiɗo yi dʼunto ɗoo miŋ, yi-tʼaɗɗiya kollo, yi dʼehiyo in̰n̰i ɓaadaŋ ti doolo. Wo aame yi kʼinda ye maŋ, yʼa lekke daayum yoŋ miŋ yode. 25 Wede yi geyyiso tuddí maŋ, yʼa ti dagga, wo wede lekkiyadí ere adda duniya ette yi ti giigira maŋ, yʼa tʼutta wo yʼa tʼoona lekkiyo ere ki daayum. 26 Wede yi dehu yi naabe ki nuŋ maŋ, yʼa ni daane. Geŋ iŋkino ume nuŋ ni lekkey geŋ, wede naabadó toŋ aŋgen̰n̰o. Wede yi dehu yi naabe ki nuŋ maŋ, Meega yʼa yi tʼimma.

27 Aŋkeŋ undó ti gorpiso, wo nuŋ nʼa roote moo me? Nʼa tʼeese: “Meeʼki nuŋ, kee ki nʼutti ti munɗa wede ettiyo a eedó eŋ me?” Wo nuŋ nʼiido miŋ kono kʼiŋkino, nʼa aɗɗa tʼurzi dabirsa. 28 Meeʼki nuŋ a ɗuwo sundá kʼan ti kaza.» Iŋkino maŋ ti kandaane golla ti rootiyo, tʼede: «Nuŋ nʼan ti gize, wo nʼan di kiza sey.» 29 Wo kane ɗoŋ a ume geŋ an dʼilliga, an di ruute, anʼde: «Iɗɗise mizzi ko?» Wo ɗoŋ oŋgo anʼde: «I ruute Maaleeka Raa!» 30 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Golla gette ti rootiyo a tukki nuuno ye, a tukki kune. 31 Aŋkeŋ peeɗo tʼîide ɗoŋ duniya booro tʼanni seeɗa, wo Mohita duniya gette Raa yʼa ti limma dokki ti paate. 32 Wo ki nuŋ, aame ti siiɗo an ti nʼ duɗɗa tʼawwa maŋ, ɗuwo pay nʼan arga a nuuno.» 33 A onamí geŋ yi rootiyo kaŋ mummino urzi yi tʼinda me. 34 Maŋ kane ɗoŋ duuru geŋ an i di ruute, anʼde: «Kaye ay duuye munɗa wede an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogiradiŋ, Almasi Raa yi biire geŋ yoŋ yʼa lekka ki daayum, wo mummino kee ki rootiyo yoŋ wede an yʼehe aa ulo wede eŋ, an ti yʼ doɗɗa tʼawwa me! Yo wede an yʼehe aa ulo wede, miŋ wee wee?» 35 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Toore yoŋ ede ɓotto a diinaguŋ ki onniyto miibi geŋ, kun oziro a toore gen̰n̰o kono zimolo tʼun gi diʼn seeɗa ye. Wede i sooru a zimolo geŋ, ume yʼette ki tunɗa yi ki suune ye. 36 Miŋ yo toore ede ɓotto geŋ, kun zaapo adduguŋ kun daano toore gen̰n̰o, kono kun tʼisa in̰n̰i toore.»

Yawudiyagi an ki ziipe addaŋ a Isa ye

Isa yʼa ti ruute iŋkino maŋ, ti tuddaŋ yʼa tʼirga wo yi-tʼumbiɗa. 37 Ti sulɗi kʼarmika ɗoŋ Isa yʼize ɓaadaŋ a ɗaanadaŋ gen̰n̰o toŋ, kane Yawudiyagi an ki ziipe addaŋ a yode ye. 38 Geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ nebi Ezayi yi ruute ti kaaga§, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, wee wee umɓe a ono ɗoŋ ay ruutite me? Wo a wee wee Galmeega Raa yi gize toogadí te?» 39 Yode Ezayi gen̰n̰o batum yʼa ruute sey, ki moo me ɗuwo eŋ an kʼamɓu ye me, kono: 40 «Raa yʼan tʼippe a edayaŋ, wo addaŋ yʼan ize zakiɗi, kono edayaŋ a ki wolle ye, wo eedaŋ tʼa ki seeɗa munɗa ye. Nʼan ize iŋkino kono an ki dehu ye an di-kimo ki tukki nuŋ Raa, nʼan tʼele beeko me*.» 41 Ezayi yi ruute iŋkino kono yi wulle gooliko kʼIsa, maŋ yʼa ruute ono a tukki yode me.

42 Wo tʼurzi gen̰n̰o toŋ ti diine deero Yawudiyagi geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a yode kaŋ ombiɗe, kono an orgiso a kane Pariziyeŋ, an tiʼn limma ti diinayaŋ, kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso an kʼetta ye. 43 Iŋkino maŋ kane an di geyyiso tamma ere ettiyo tʼurzi ɗuwo, miŋ ti ere ki Raa yʼanni tʼimme.

Ono kʼIsa an ɗekka booro ekki ɗuwo

44 Isa yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Wede yi ziipe addí a nuuno geŋ, yi ki ziipe addí a nuuno ye, wo ɗe yi ziipe addí a wede i nʼigibo. 45 Wo wede i ni wulla maŋ, geŋ aa yi wulle wede i nʼigibo. 46 Nuŋ toore wo nʼa iido kʼadda duniya, kono wede tuuku yi ziipe addí a nuŋ maŋ, yʼa ki lekke adda zimolo ye. 47 Aame wede yʼollige onamó wo yi ki sooru eego ye maŋ, i ɗekka booro eedí nuuno ye, kono nuŋ ni kʼiidoʼŋ ɗekkiyo booro ye, nʼiidoʼŋ nʼa utte ɗuwo. 48 Wede i ni giigira wo onamó yi kʼamɓu ye maŋ, munɗa a ɗekka booro eedí ede. Wo ono ɗoŋ ni ruute geŋ miŋ, onniyo kʼita maŋ kane geŋ an ɗekka booro eedí. 49 Ɗerec, ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ ti suma nuuno kʼeedó ye. Meega wede i nʼigibo yʼo di ruute munɗa wede nʼa roote wo nʼa dooye me. 50 Wo nuŋ ni suune onamí ɗoŋ yʼo ruute nʼa rooteʼŋ kane i dʼeliyo lekkiyo ere ki daayum, wo ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ, niʼni rootiyo aa Meega yʼo ni ruuto.»

13

Opilso zoŋ ki sanalliyagi

1 Soggoʼŋ tarnaape Pak ki Yawudiyagi, wo Isa yi suune onniyadí tʼîide, duniya ette yi tʼoola, yi-kime kʼume Meega. Isa geŋ ɗoŋzí a duniya yiʼni giyye, iŋkino maŋ yʼan diʼn geyye bini untadí. 2 A lohe Isa ti sanalliyagí an ti guune omɓo maŋ, Meeda siitanɗani ti-dʼele elkiyo a biza kʼulbe Ziidas ulo Simo Iskariyot, yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí. 3 Wo yo Isa yi suune Raa yi ele sulɗi pay a beezí, yoŋ yi suune yʼiido tʼume Raa, wo yʼa-kima kʼume yode Raa, 4 tʼume kʼomɓo yʼa tʼiiziga, kalayí goole tʼawwa yʼa-buuye, wo yi dʼumɓe buuɗe yʼa gitte a tooní. 5 Maŋ yi dʼiɓi ahu a seelo, yʼa iise opilso zoŋ sanalliyagí, yʼan di sapita ti buuɗe wede yi gitte tooní gen̰n̰o. 6 Iina a kaaɓa Simo Piyer maŋ, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kee kʼo ki tʼopile ye zoŋɗó me!» 7 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kee munɗa wede nuŋ nʼisiyoʼŋ ki ki yʼ suune ye, wo saŋ maŋ kʼa yi suuna.» 8 Simo Piyer yi di ruute, yʼede: «Kuɗic, kee kʼo ki tʼopila ye zoŋɗó me!» Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Aame nʼa ki tʼupila ye maŋ, kee ti nuŋ in ki tʼokkiƴa ye.» 9 Aame geŋ Simo Piyer yi di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ kʼo ki tʼopile zoŋɗó ɗaŋŋal ye, kʼo tʼopili beyɗó ti eedó pây!» 10 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Wede yi zuyye geŋ yʼa ki suyye sey ye, yʼa-tʼopile zoŋɗí baa, kono yoŋ tuddí pay kamilen̰. Wo aŋken̰n̰o eŋ kune kamilen̰, wo pay ye.» 11 Wo yo Isa geŋ yi yʼ suune wede i yi tʼela a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí me. Geŋ iŋkino yi rootiyo, yʼede: «Kune pay kamilen̰ ye me.»

12 Aame yʼa ti ɗiŋge tʼopilso zoŋ sanalliyagí maŋ, yʼa tʼumɓe kalayí yi-tʼusse, yʼa-guune a ume an dʼomɓo wo yʼan di ruute, yʼede: «Munɗa wede nʼize a kune geŋ, itadí kun yi zuune ɗey? 13 Kune kun di nʼ waaku “wede dooyiso” wo “Galmeega”, geŋ ki kune ɗerec kono eŋ miŋ nuuno. 14 Wo aame nuŋ wede dooyisaguŋ wo Galmeeguguŋ nʼun upile zoŋguŋ maŋ, kune toŋ wede tuuku yi-di tʼopile zoŋ ki bakadí bakadí. 15 Iŋkino geŋ nʼun gize urzi, kono kun dʼise aa nuŋ ize a kune. 16 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede naabo geŋ yoŋ tʼekki wede dooyisadí ye, wo wede an yʼigibe zina geŋ, yoŋ tʼekki wede i yʼigibe ye. 17 Ono eŋ kunʼni zuune maŋ, kune adda kʼuŋsuwo aame kun a ziiɗa zakiɗi maŋ. 18 Nuŋ ni ki rootiyo ti kune pay ye, wo nuŋ niʼni suune ɗoŋ ni biire me. Wo geŋ iŋkino a-tʼette a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Wede ay omɓo umpadey soo geŋ, yi tʼize wede kʼolmiɗayó*.” 19 Tʼaŋken̰n̰o sulɗi nʼun tiʼn rooto ki poone an dʼaana, wo aame an iina maŋ, kun dʼamɓa miŋ “nuŋ miŋ nuŋ”. 20 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede tuuku yi seeɗu wede nʼagisa maŋ, geŋ aa yi seeɗu nuŋ batum, wo wede tuuku yi seeɗu nuuno maŋ, geŋ aa yi seeɗu wede i nʼigibo†.»

Isa yi-rootiyo Ziidas

(Matiye 26.20-25; Markus 14.17-21; Lik 22.21-23)

21 Aame Isa yi ruute iŋkino maŋ, biza kʼulbí a iise zehiso, wo yʼa ruute, yʼede: «Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede soo ti diinaguŋ yʼa ni tʼela bey ɗoŋ kʼolmiɗayó.» 22 Maŋ kane sanalliyagi geŋ wede soŋ yi ti gelɗiyo bakadí bakadí, wo an ki zuune ye yi rootiyo ti wenɗa me. 23 Ti diine kane sanalliyagi geŋ wede soo Isa yi giyye ɓaadaŋ, yʼa-guune a sirpadí. 24 Maŋ Simo Piyer yi di dihima ersadí, kono yʼa tonde Isa yi rootiyo tʼaaye. 25 Iŋkino maŋ yo sanallusu geŋ yʼa dʼuttile kʼume kʼIsa, yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kee ki rootiyo tʼaaye?» 26 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Aame ni umɓa mappa nʼa tʼihiba zaami ni ela maŋ, geŋ yode.» Maŋ Isa yi dʼumɓe mappa, yʼa-tʼihiba zaami yi-dʼele a Ziidas ulo Simo Iskariyot. 27 Tʼume Ziidas yi ziiɗa mappa yi tʼiimi maŋ, Meeda siitanɗani ti-tʼiide eedí. Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Munɗa ki dehu kʼaase, ki yʼiso kesiko.» 28 Wo ti diine kane ɗoŋ i-guune omɓo geŋ, wenɗa soo toŋ umbo a suune ki moo me Isa yi rootiyo Ziidas iŋkino me. 29 Ziidas geŋ yoŋ wede sarkiya korɓite, iŋkino ɗoŋ oŋgoŋ an elkiyo Isa yi rootiyo, yʼette yi dʼowilo munɗa i dehu ki tarnaape koo, yʼan dʼette ti munɗa a ɗoŋ weedayaŋ umbo koo maŋ. 30 Wo aame Ziidas yi ziiɗa mappa maŋ, kesiko yʼa tʼuɗɗe paate. Ume toŋ yʼize diɗɗo baa.

Gooliko kʼUlo Raa

31 Aame Ziidas yi tʼuɗɗe maŋ, Isa yʼa ruute, yʼede: «Aŋkeŋ nuŋ wede an nʼehe aa ulo wede eŋ, goolikadó i-gize. Wo tʼurzi nuŋ geŋ, ɗuwo an di wolla gooliko Raa. 32 Tʼurzi ki nuŋ gooliko ki Raa i gize geŋ, tʼurzi yode Raa yʼan di kiza gooliko ki nuŋ Ulo gette a ɗuwo, wo taŋ booloŋ Raa yʼa-tʼisa. 33 In̰n̰i ki nuŋ, ti kune nʼaa ki lekka ɓaadaŋ ye baa. Kune kun diʼn deha, wo aŋkeŋ nʼun di rooto aakede nʼan ruute deero Yawudiyagi: Ume wede nuŋ nʼette eŋ, kun kʼaane ettiyo ye. 34 Kun ollo, nʼun di rooto urzi kʼoogoro aware: Kun geyyo tudduguŋ. Eyye, kun geyyo tudduguŋ aakede nuŋ nʼunni giyye. 35 Aame kun giyya tudduguŋ maŋ, ɗuwo pay an un diʼn suuna kune sanalliyagó.»

36 Maŋ Simo Piyer yʼa tunde Isa, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kee kʼamɓe ki too me?» Maŋ Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ume wede nuŋ nʼette eŋ, aŋken̰n̰o ki kʼaane ki ki nʼ daane ye. Wo aame onniyo tʼîida maŋ, kʼa ni daana kollo.» 37 Piyer yi di ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, moo me aŋken̰n̰o ni kʼaane daaniyadá ye me? Kono kee geŋ, kʼunto toŋ nʼa oyye nʼa tʼinda.» 38 Maŋ Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ki kotto kʼa oyya kʼa tʼinda kono nuŋ? Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Ki poone uzu yʼa ôola geŋ, kʼa roota ki ki nʼ suune ye, suune ye taŋ aɗo.»

14

Isa urzi wede i dʼettiyo kʼume Raa

1 Isa yʼan di ruute sanalliyagí, yʼede: «Kune ulbuguŋ i tʼooɗe ye. Kun zaapo adduguŋ a Raa wo kun zaapo adduguŋ a nuuno pây. 2 Adda ɓoy Meegó geŋ ume lekkiyo ɓaadaŋ. Ki kotto aame ume umbo maŋ, nuŋ nʼun ki roote ye, nʼette nʼun dʼokkimey ume me. 3 Aame ume nʼiida nʼun tʼikkimo maŋ, nʼa-kimo nʼun tiʼn sika, kono in di lekkey kaŋ soo a ume wede nuŋ ni lekkey. 4 Kune kun yi suune urzi wede kʼume nuŋ nʼette me.» 5 Maŋ Tomas yi di ruute, yʼede: «Galmeegey, kaye ay ki suune ye ume wede kee kʼette me. Ɗe mummino ay di suune urzi me?» 6 Isa yi di ruute, yʼede: «Nuŋ miŋ urzi, nuŋ miŋ ɗerec wo nuŋ miŋ lekkiyo. Wenɗa soo toŋ umbo yʼa tʼette kʼume Meega daa nuuno me. 7 Aame nuŋ kun ni zuune maŋ, Meegó toŋ kun di yʼ suune kay. Wo ti aŋki eŋ miŋ kun yi zuune, wo kun yi wulle.»

8 Maŋ Pilip yi di ruute, yʼede: «Galmeegey, Meega too me kʼay ki yʼ kazi ɗo, maŋ addey a-tʼudiga.» 9 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kee Pilip, nuŋ ti kaagine ni lekkiyo ti kune, miŋ ki ki nʼ suune ye? Wede yi ni wulle maŋ, geŋ aa yi wulle Meega. Ɗe ki moo me ki rootiyo nʼun kaza Meega me? 10 Kee ki kʼumɓe ye ko, nuŋ ti Meega, wo yoŋ ti nuŋ aa wede soo me. Ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ, ni ki rootiyo ti suma nuuno kʼeedó ye. Wo Meega wede i lekkiyo kettiyo ti nuŋ geŋ, yi dʼisiyo naabadí tʼurzi nuuno. 11 Kun zaapo adduguŋ a nuuno, ki kotto nuŋ ti Meega wo yoŋ ti nuŋ kaye aa wede soo. Aame a onamó eŋ kun kʼamɓu ye toŋ, kun amɓo a naabo ere nʼisiyo. 12 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Wede yi ziipa addí a nuuno maŋ, naabo ere nuŋ nʼisiyo ette, yoŋ yʼa-tʼisa, wo yʼaasa naabo ere a ceera ettiyo sey, kono ni-kime kʼume Meega. 13 Munɗa wede kun tunda ti sundó maŋ, nuŋ nʼun di yʼisa, kono ɗuwo an tʼimma Meega tʼurzi kʼUlo. 14 Aame kun tunda munɗa ti sundó maŋ, nuŋ nʼun di yʼisa.»

Agisa kʼUnde Kamilen̰

15 «Aame kun ni geyyiso maŋ, urziyagi kʼoogoro ɗoŋ ni rootiyo geŋ kun dʼozire eego. 16 Wo nuŋ nʼa tonda Meega, yʼun tʼigibo wede doolo yʼun diʼn nooga, yʼa lekka daayum kettiyo ti kune. 17 Wo todʼtiŋ Unde ere ki Ɗerec, tode gette ɗoŋ duniya an ki ti seeɗa ye, kono an ki ti wolliyo ye wo an ki ti suune ye. Wo ɗe kune kun ti suune, kono todʼ ti lekkiyo kettiyo ti kune, wo todʼte tʼa lekka adda kʼadduguŋ. 18 Geŋ i-kaza nʼun kiʼn oola noŋgayi ye, nʼa kimo tudduguŋ. 19 Taŋ booloŋ ɗaŋŋal ɗoŋ duniya an ki nʼ wolla ye baa. Wo kune kun di nʼ wolla, kono nuŋ ni lekkiyo zeere, wo kune toŋ kun di lekka zeere kay. 20 Onniyo gette tʼiina maŋ, kune kun di suuna nuŋ ti Meegó kaye aa wede soo, kune ti nuŋ wo nuŋ ti kune aa wede soo. 21 Wede yi seeɗu a urziyagi kʼoogoro ɗoŋ ni rootiyo wo yʼa ti sooru eego maŋ, yoŋ yi ni giyye. Wo wede i ni giyye geŋ, Meegó yʼa yi geyya wo nuŋ toŋ maŋ nʼa yi geyya kay, nuŋ nʼa kiza tuddó daayum a yode.»

22 Ziid, wede an yi waaku Ziidas Iskariyot ye, yi di ruute a Isa, yʼede: «Galmeegey, mummino me kee kʼa kiza tuddá a kaye, a ɗoŋ duniya ye me?» 23 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Wede yi ni giyye geŋ, yʼa seeɗa onamó, wo Meegó yʼa yi geyya. Meegó ti nuŋ kaye ay tʼetta di yode, ay di lekkey soo. 24 Wede yi ki nʼ geyye ye geŋ, onamó yi kiʼn seeɗu ye. Ono ɗoŋ kun ollige eŋ ti suma nuuno kʼeedó ye, ettiyo ti Meega wede i nʼigibo. 25 Sulɗi geŋ nʼun tiʼn ruute ki poone nuŋ ede ɓotto ti kune geŋ me. 26 Wo to Ere Noogiyo todʼte Unde Kamilen̰, Meegó yi tʼigibo ti suma nuuno. Tode gette tʼun diʼn dooya a sulɗi pay, wo tʼun tʼela elkiyo kun dʼelka ono ɗoŋ pay nʼun ruutite.

27 Nuŋ nʼun iili toose, nʼun ele toose ere ki nuŋ batum*. Nuŋ nʼun ele aa ɗoŋ duniya an ki dʼeliyo ye. Ulbuguŋ i tʼooɗe ye, kun orgiɗe ye. 28 Kun illiga nʼun ruute, nʼede: “Nʼeŋgile wo nʼa kimo tudduguŋ.” Aame kun ni giyye maŋ, ulbuguŋ aase uŋse a eŋgilsadó kʼume Meega, kono yo Meega goole ti nuŋ. 29 Sulɗi geŋ tʼaŋken̰n̰o nʼun tiʼn rooto ki poone an dʼaana, kono aame an iina maŋ kun di zaapa adduguŋ a nuŋ. 30 Aŋkeŋ ki ɗaana eŋ ni kʼaana rootiyo kʼono ti kune ye baa, kono Mohita duniya tʼettiyo, wo ɗerec tode gette i-kʼede toogo ye a tukki nuŋ me. 31 Nʼisiyo munɗa wede a-tʼette a ono ɗoŋ Meega Raa yʼo ruute, kono tʼurzi geŋ ɗoŋ duniya an di suuna nuŋ Meega ni yʼ giyye. Tʼeŋ kun tʼoozo, in eŋgile.»

15

Isa aa undumu bin̰ wede ki kotto

1 Isa yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ aa undumu bin̰ wede ki kotto an iite adda doome, wo Meegó wede naabo. 2 Layɗayi ɗoŋ pay kettiyo ti nuŋ wo i kʼehiyo ye, yi-tiʼn ɗekkiso mendaŋ. Wo layɗayi ɗoŋ ehiyo, pay yi diʼn okkime, kono an tʼehe ɓaadaŋ sey. 3 Wo kune sanalliyagó, tʼurzi dooyiso ere nʼun ele gette, kun tʼize ɗoŋ kamilen̰ aa undumu wede an ti yʼikkima. 4 Kun lekko kettiyo ti nuŋ, wo nuŋ nʼa lekka kettiyo ti kune. Aakede layisa kʼundumu gette todʼte ekki duntultú ye maŋ ti ki tʼehe ye, geŋ kune toŋ iŋkino aame kun ki likka kettiyo ti nuŋ ye maŋ, kun tʼisa ki bita. 5 Nuŋ aa undumu bin̰ wo kune aa layɗayi. Wede yi likka kettiyo ti nuŋ, wo nuŋ ti yode maŋ, yode geŋ yʼa tʼisa aa layisa kʼundumu ere ehiyo ɓaadaŋ, kono daa nuuno munɗa kun kʼaane kun ki tʼise ye. 6 Wede yi ki lekkiyo kettiyo ti nuŋ ye maŋ, yoŋ geŋ an di seɗɗa dokki ti paate aakede layisa ɗekkiyo. Tode gette i-ti baahu, maŋ an tʼamɓu, an di seɗɗiyo adda kʼuwwo, ti-tʼoggiyo mentú. 7 Aame kun lekkiyo kettiyo ti nuŋ wo onamó kunʼni seeɗu maŋ, kun tondo munɗa wede kun dehu me, wo munɗa geŋ kun di yʼ tʼoona. 8 Munɗa wede i dʼeliyo tamma a Meego en̰n̰o: kun tʼiso aa layisa kʼundumu ere ehiyo ɓaadaŋ wo kun tʼiso sanalliyagó. 9 Aa Meega yi ni giyye geŋ, nuŋ toŋ nʼunni giyye. Kun lekko daayum adda geyyisadó. 10 Aame kun seeɗu a urziyagi kʼoogoro ɗoŋ ni rootiyo maŋ, kun di lekka adda geyyisadó, aakede nuŋ ni seeɗu a sulɗi ɗoŋ Meegó yi ruute nʼaase wo ni-lekkiyo adda geyyisadí.

11 Nuŋ nʼun ruute iŋkino kono nuŋ ulbó aase uŋse ti kune, wo uŋsuwaguŋ gette tʼaase ɓaadaŋ ki ɓaadaŋ a ceere. 12 Kun ollo, en̰n̰o urzi kʼoogiradó ni rootiyo me: Kun geyyo tudduguŋ, aakede nuŋ nʼunni giyye. 13 Wede yʼa oyye yʼa tʼinda kono laŋziyagi geŋ, geyyiso ti doolo a ceera tode gette umbo. 14 Aame munɗa wede nʼun rootiyo kun dʼise kun ti yʼisiyo maŋ, geŋ kune laŋziyagó. 15 Kune nʼun kiʼn waake ɗoŋ naabadó ye, kono wede naabo geŋ yi ki suune ye munɗa wede galmeegí yʼisiyo me. Wo kune nʼunni waaku laŋziyagó, kono sulɗi ɗoŋ Meegó yʼo gizite nʼun kʼiŋga ye, nʼun tiʼn gizite pay. 16 Nuŋ i ki nʼ biire kune ye, wo nuuno unni biire me. Nuŋ nʼun dʼele attiɗi kun dʼette kun dʼise naabo ere ki ɗaakatú, aa layisa kʼundumu ehiyo ɓaadaŋ. Naabo ere kun isa gette tʼa lekka ki daayum. Iŋkino maŋ munɗa wede kun tonda Meega ti sundó geŋ, yʼun di yʼ tʼela. 17 Eŋ munɗa wede nʼun rootiyo kun dʼise: Kun geyyo tudduguŋ.»

Ɗoŋ duniya an kiigira sanalliyagi kʼIsa

18 «Aame ɗoŋ duniya an unni giigira maŋ, kun elko an giigira ki poone nuuno. 19 Aame kune ti ɗoŋ duniya soo maŋ, an un diʼn geyye kono kune ki kane. Wo ɗe kune ki kane ye, kono nuŋ nʼunni biire wo nʼun tiʼn iiɗiba ti diinayaŋ me. Kono kamo ɗoŋ duniya an un diʼn koogire me. 20 Iŋkino maŋ kun elko a ono ɗoŋ nʼun ruute, nʼede: “Wede naabo geŋ yoŋ tʼekki wede dooyisadí ye.” Geŋ nuŋ an ni dibire, wo kune toŋ maŋ an un diʼn dabira kay. Wo nuŋ onamó anʼni seeɗu maŋ, ki kune toŋ an diʼn seeɗa kay. 21 Dabar ere an unni dabira gette kono kun umɓe a sundó, kono wede i nʼigibo an ki yʼ suune ye. 22 Aame nuŋ ni kʼiido wo nʼan ki ruute ye maŋ, booro kʼolɗiko tʼan kiʼn seeɗa ye. Wo aŋkeŋ an lekkiyo adda kʼolɗikadaŋ pi maŋ, urzi an tʼaɗɗa eedaŋ umbo tʼolɗikadaŋ me. 23 Iŋkino maŋ wede i ni koogire geŋ, yi koogire Meegó pây. 24 Aame nuŋ a diinayaŋ ni kʼize sulɗi ɗoŋ wenɗa ti doolo soo toŋ yi kʼize ye maŋ, geŋ booro kʼolɗiko ti kiʼn seeɗa ye. Wo aŋkeŋ sulɗi ɗoŋ geŋ an i wulle toŋ, nuŋ ti Meegó an ay diʼn koogire pi. 25 Wo ɗe sulɗi geŋ a iina kono a-tʼette a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogiradaŋ, anʼde: “An ni giigira daa kʼurzutú*.”

26 Nuŋ nʼiiney a ume Meega maŋ, Ere Noogiyaguŋ nʼun ti-tʼigibo tʼa etto. Ni rootiyo ti Unde ere Ɗerec etto ti sirpa Meega. Aame tʼiina maŋ, tʼan di kiza onamó a ɗuwo. 27 Wo kune toŋ kun di kizita onamó, kono tʼume nʼiise naabo geŋ kune ti nuuno.»

16

1 «Sulɗi pay geŋ nʼun tiʼn ruutite kono urzi zaapu kʼadduguŋ a Raa kun ki dʼoola ye. 2 Tʼadda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, an un tiʼn limma. Wo ulsu a jiire sey, onniyo tʼaana iŋkino wede tuuku unni tʼîda geŋ yʼelkiyo yʼisiyo naabo ere beehiye a ɗaana Raa. 3 Kane an un isa iŋkino kono nuŋ ti Meega an ay kiʼn zuune ye. 4 Wo ɗe sulɗi geŋ nʼun tiʼn ruute kono aame onniyo tʼiina maŋ, kun dʼelka a ono ɗoŋ nʼun ruute.»

Naabo kʼUnde Kamilen̰

«Nuŋ nʼun ki ruute tʼume kʼeesiyo yeʼŋ kono nuŋ ti kune. 5 Aŋkeŋ ni-kime kʼume wede i nʼigibo, wo ti diinaguŋ wede a ni tonde umbo, yʼa tʼeese: “Kʼamɓe ki too me?” 6 Wo ɗe sulɗi nʼun tiʼn ruute iŋkino maŋ, ulbuguŋ i dʼooɗiyo ɓaadaŋ. 7 Wo ki too maŋ nʼun rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, beehiye a kune nuŋ nʼa iŋgile. Wo aame ni kʼiŋgila ye maŋ, tode Ere Noogiyaguŋ gette ti kʼetto ye. Wo ɗe nʼiŋgila nʼiiney maŋ, nʼun ti-tʼigibo. 8 Todʼ tʼiina maŋ, ɗoŋ duniya eedaŋ tʼan ti-dagga a elkisadaŋ ere a urzi kʼolɗiko, a urzi wede ki diine ki Raa, wo a urzi Raa yi ɗekka booro te*. 9 Kane an ti digge a elkisadaŋ ere a urzi kʼolɗiko, kono an ki zaapu addaŋ a nuŋ ye. 10 An ti digge a elkisadaŋ ere a urzi wede ki diine ki Raa, kono nuŋ nʼeŋgile kʼume Meega wo kun ki nʼ wolla ye baa. 11 Wo an ti digge pây a elkisadaŋ ere a urzi Raa yi ɗekka booro, kono Mohita duniya gette booro ti ti ziiɗa.

12 Para maŋ nuŋ oo dʼede sulɗi ɓaadaŋ sey ki rootiyo a kune, wo ɗe kune un kʼede toogo ye ki seeɗizaŋ aŋken̰n̰o me. 13 Aame Unde ere ki Ɗerec tʼiina maŋ, tʼun diʼn kiza sulɗi ɗoŋ pay ɗerec me. Todʼ ti roota munɗaʼŋ ti toogo suuniyo ere kʼettú ye, wo ɗe ti rootita sulɗi ɗoŋ pay tʼolliga ti kandaane, wo tʼun di kiza a sulɗi ɗoŋ etto kʼita. 14 Tode gette tʼan di-kiza goolikadó a ɗuwo, kono ono ɗoŋ todʼ tʼun roota geŋ aɗɗa ti bize nuuno. 15 Sulɗi ɗoŋ pay Meega i-dʼede geŋ, kane ki nuuno. Kono kamo nʼa ruute, Unde gette tʼun kiza munɗa wede tʼolliga ti bize nuuno me.»

Môolaguŋ tʼa-kima tʼuŋsuwo

16 «Taŋ booloŋ maŋ kun ki nʼ wolla ye, wo saŋ maŋ taŋ booloŋ sey kun di nʼ wolla.» 17 Iŋkino maŋ kane sanalliyagí oŋgo an di rootiyo diinayaŋ, anʼde: «I-kaza moo me onamí ɗoŋ yʼin rootiyo: Taŋ booloŋ maŋ in ki yʼ wolla ye, wo saŋ maŋ taŋ booloŋ sey in di yʼ wolla me, wo soŋ yʼede: Yi-kime kʼume Meega me?» 18 Maŋ kane anʼde: «Onamí ɗoŋ yi rootiyo “taŋ booloŋ” miŋ, i-kaza moo me? In kiʼn suune ye ita kʼono ɗoŋ yi rootiyo me.» 19 Isa yʼa zuune kane an dehu an di yʼ tonde me, maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun tondiso tudduguŋ miŋ a ono ɗoŋ nʼun ruute, nʼede: “Taŋ booloŋ maŋ kun ki nʼ wolla ye, wo saŋ maŋ taŋ booloŋ sey kun di nʼ wolla” gen̰n̰o ko? 20 Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Kune kun dʼôola wo kun di ɗillita, wo kane ɗoŋ duniya ulbaŋ aasa uŋse. Kun di lekka tʼulbe kʼooɗiyo, saŋ ulbuguŋ a ôona tʼuŋsuwo. 21 Geŋ aakede erewo addutú i tʼumɓe kʼehiyo geŋ, ti ɗawilsa sommagi dondoŋ aame kʼehiyo geŋ me. Wo aame ti dʼehiyo ulo maŋ, dabaratú i-danɗiya, ulbutú i-dʼisiyo uŋse kono ti ehe wedusu adda duniya. 22 Wo kuneʼŋ aŋken̰n̰o kun lekko tʼulbe kʼooɗiyo, wo ɗe saŋ maŋ nʼun diʼn wolla sey. Aame geŋ adduguŋ a ôona tʼuŋsuwo, wo uŋsuwaguŋ gette wenɗa soo toŋ a aane un di-dagge umbo.

23 Onniyo gette tʼiina maŋ, munɗa wede kun tonda nuŋ umbo. Ɗerec iŋkino wo nʼun di rooto: Munɗa wede kun tonda Meega ti sundó geŋ, yʼun di yʼ tʼela. 24 Tʼume kʼeesiyo bini aŋki munɗa ti sundó kun ki tunde ye. Kun tondo wo kun tʼoona, iŋkino maŋ adduguŋ a ôona tʼuŋsuwo.»

Isa duniya yi ti jiire

25 «Sulɗi pay geŋ nʼun ruutite tʼono ombiɗe, wo ɗe onniyo tʼîida maŋ nʼun dʼorba keren̰ tʼono ombiɗe ye baa. Wo sulɗi pay ki Meega geŋ nʼun tiʼn roota keren̰. 26 Onniyo gette tʼîida maŋ, ti sigguŋ kun tonda munɗa ti sundó a bey Meega, wo nuŋ ni ki yʼ tonda ye baa kono kune me. 27 Yo Meega batum miŋ yʼunni giyye kono nuŋ kun ni giyye, wo kun umɓe nuŋ nʼiidoʼŋ ti sirpa Raa me. 28 Nuŋ nʼiidoʼŋ tʼume Meegó ki duniya me, wo aŋkeŋ duniya ni tʼooli, ni-kime kʼume Meegó.» 29 Maŋ kane sanalliyagí an i di ruute, anʼde: «Aŋkeŋ onamá ki rootiyo eŋ keren̰ baa, ombiɗe ye. 30 Aŋkeŋ kaye ay zuune kee ki suune sulɗi pay, wo ki ki dehu wenɗa yʼa ki tonde ye baa. Kono kamo kaye ay umɓe kee kʼiido ti Raa.» 31 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Aŋkeŋ kun umɓe baa ko? 32 Saŋ onniyo tʼaana wo todʼtiŋ tʼiina baa, kun di-teepa wede soŋ kʼumayí kʼumayí, kun di nʼoola siidó. Wo ɗe nuŋ siidó ye, kono Meega ti nuuno. 33 Sulɗi geŋ nʼun tiʼn ruute kono kun di lekke ti toose ere ki nuŋ. Adda duniya ette kun tʼoona dabar, wo kun omɓon̰ kono nuŋ duniya ni ti jiire.»

17

Isa yi tondiyo Raa ki sanalliyagí

1 Aame Isa yʼan ti ruute iŋkino maŋ, yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa ki kandaane wo yʼa ruute, yʼede: «Meeʼki nuŋ, peeɗo tʼîide. Kʼan ti kaza gooliko kʼUlá a ɗuwo, kono Ulá toŋ yʼan di-kize goolikadá te. 2 Yo Ulá ki dʼele toogo a tukki ɗuwo pay, kono yʼan tʼele lekkiyo ere ki daayum a kane ɗoŋ pay kee ki ele geŋ me. 3 Lekkiyo ere ki daayum gette, i dehu an di suune kee Raa wede ki kotto soo ɗaŋŋal, wo i dehu an di suune nuŋ Isa Almasi wede kee kʼigibo. 4 Nuŋ adda duniya ette, goolikadá a ɗuwo nʼan ti-gize, wo naabo ere kʼo elo nʼaase, ni-tʼize. 5 Meeʼki nuŋ, ti poone kʼa okkima duniya ɓotto geŋ, nuŋ o dʼede gooliko a ɗaana kee. Aŋkeŋ tode gette a ɗaanadá kʼo tʼeli. 6 A ɗuwo ɗoŋ kee ki biire tʼadda duniya wo kʼo diʼn ele geŋ, suma kee Raa nʼan ti gize. Kane ki kee wo kʼo diʼn elo, wo onamá an diʼn ziiɗa. 7 Aŋkeŋ kane an zuune sulɗi pay ɗoŋ kʼo elo a beezó eŋ, kane ettiyo ti kee, 8 wo ono ɗoŋ kee kʼo elo geŋ, a kane nuŋ nʼan tiʼn ruute. Kane an diʼn ziiɗa bey sire, an di zuune ki kotto nuŋ nʼiido ti gulbe kee, wo an dʼumɓe i nʼigibo kee me.

9 Nuŋ ni tondiyo keeʼŋ kono kane. Ni ki-tondiyo kono ɗoŋ duniya ye, wo ɗe ni ki tondiyo ki kane ɗoŋ kee kʼo elo, kono kane ki kee. 10 Sulɗi pay oo dʼede geŋ kane ki kee, wo sulɗi ki kee ki nuŋ. Wo tʼurzi sulɗi ɗoŋ kʼo elo geŋ nuŋ ɗuwo an di nʼ tʼimma. 11 Wo aŋkeŋ nuŋ duniya ni tʼooli ni-kime kʼume kee, wo kane an lekka adda duniya. Meeʼki nuŋ kee wede kamilen̰, kʼanni booho ti toogo sundá ere kʼo ele, kono an di lekke aa wede soo, aa kee ti nuŋ kine aa wede soo. 12 Aame nuŋ ti kane geŋ, ni diʼn boohiyo ti toogo sundá ere kʼo ele. Nʼan diʼn buuhe, ti diinayaŋ wenɗa soo toŋ i ki digge ye. I digge wede soo kono a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa*. 13 Aŋkeŋ ni-kime kʼume kee, wo ni rootiyo ono eŋ nuŋ ɓotto adda duniya, kono uŋsuwadó tʼa koone ɓaadaŋ ki ɓaadaŋ adda kʼaddaŋ. 14 Nuŋ onamá nʼan ele a ɗoŋzá me, wo kane ɗoŋ duniya an diʼn giigira kono kane ki duniya ye, aakede nuŋ toŋ ki duniya ye. 15 Nuŋ ni ki tondiyo ɗoŋzá kʼa kiʼn aɗɗe tʼadda duniya ye, wo ni ki tondiyo kʼanni boohe ti Mohita kʼolɗiko gettiyo. 16 Kane ki duniya ye, aakede nuŋ toŋ ki duniya ye. 17 Kane kiʼn ooyo kese a kee tʼurzi wede ɗerec, kono onamá kane ɗerec. 18 Aakede kee ki nʼigibo kʼadda duniya geŋ, nuŋ toŋ maŋ nʼa tiʼn tʼigibe kʼadda duniya. 19 Wo kono kane geŋ nuŋ batum tuddó nʼa-tʼuuye kese a kee, kono kane toŋ tuddaŋ an ti-tʼooye kese a kee tʼurzi wede ɗerec.

20 Nuŋ ni ki-tondiyo kono ki kane ɗaŋŋal ye, wo ki ɗoŋ pay i zaapa addaŋ a nuŋ tʼurzi kʼono ɗoŋ an an kizita. 21 Nuŋ ni ki tondiyo sey kono kane pay an tʼise aa wede soo. Meeʼki nuŋ, aakede kee kettiyo ti nuŋ wo nuŋ kettiyo ti kee geŋ, kane toŋ an tʼise kettiyo aa wede soo, kono ɗoŋ duniya an dʼamɓe i nʼigibo kee. 22 Gooliko ere kee kʼo elo gette, nuŋ nʼan ele. Iŋkino kane an tʼise aa wede soo, aakede kee ti nuŋ aa wede soo, 23 nuŋ ti kane wo kee ti nuŋ. Tʼurzi geŋ an tʼise ɗoŋ i lekkiyo kettiyo kaŋ soo, iŋkino ɗoŋ duniya an di suuna i nʼigibo kee, wo sanalliyagó kiʼni giyye aakede ki giyye nuŋ. 24 Meeʼki nuŋ, kane kee kʼoʼn elo, wo nuŋ ni dehu ume wede nuŋ ni lekkey geŋ, kane toŋ an di lekkey kay. Aame geŋ kane an di wolley goolikadó ere kʼo ele, kono kee ki ni giyye ti poone tʼume kʼa okkima duniya ɓotto too. 25 Meeʼki nuŋ, kee wede ki diine. Ɗoŋ ɓaadaŋ adda duniya an ki suune ye, wo nuŋ ni ki suune, wo kane sanalliyagó toŋ an zuune i nʼigibo kee me. 26 Kee sundá nʼan ti gize a kane me, wo nʼan di kiza sey sundá te, kono geyyiso ere kee ki ni giyye gette, kane toŋ an di tʼoona kay, wo nuŋ batum miŋ ti kane aa wede soo.»

18

Isa an yi ziiɗa ki tôwwo

(Matiye 26.47-56; Markus 14.43-50; Lik 22.47-53)

1 Aame Isa yʼa ti ɗiŋge onamí iŋkino maŋ, tiŋ geŋ ti sanalliyagí an tʼiiziga, an dʼiŋgile, an di diipiɗa sorgile ki Sediroŋ. Ti darga geŋ i dʼede jineene kʼinda, Isa ti sanalliyagí an tʼiide adda. 2 Wo Ziidas, wede yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ, umeʼŋ yi yʼ suune kono Isa ti sanalliyagí an sooruʼŋ daayum kʼume geŋ me. 3 Iŋkino maŋ Ziidas yʼan dʼan tʼiide kʼadda jineene gettiyo a asigiryagi ɗoŋ ki Romeŋ, ti ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa kane ɗoŋ deero ɗoŋ seɗeke ti Pariziyeŋ an iiɗiba geŋ me. Kane asigiryagi geŋ an ziki a beyɗaŋ lampiyagi, biŋgagi wo sulɗi ɗeyyiso. 4 Wo ki Isa yoŋ yi suune sulɗi ɗoŋ pay i aana me. Iŋkino maŋ yʼa dʼiide kʼume kane, wo yʼanni tunde, yʼede: «Kun dehuʼŋ wee wee?» 5 Kane asigiryagi an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ay dehu Isa wede ti geeger Nazaret.» Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ miŋ nuŋ.» Wo Ziidas wede yʼan di yʼ tʼela Isa a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí geŋ yoŋ a diine kane. 6 Aame Isa yʼan ruute «Nuŋ miŋ nuŋ» maŋ, kane asigiryagi an di-gusiɗe kʼita, an tʼiɓi siiɗo ramama. 7 Isa yʼanni tunde sey, yʼede: «Kun dehuʼŋ wee wee?» Wo kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Ay dehu Isa wede ti geeger Nazaret.» 8 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼun ruute ɗe me, nuŋ miŋ nuŋ. Aame kun dehu nuuno maŋ, ɗoŋzóʼŋ kun oolo an dʼeŋgile.»

9 Geŋ iŋkino a onamí ɗoŋ yi ruute ki pooneʼŋ a-tʼiide a urzizaŋ*, onamí ɗoŋ yi ruute, yʼede: «Meeʼki nuŋ, ɗuwo ɗoŋ kʼo ele eŋ, soo toŋ ni ki digge ye.» 10 Maŋ Simo Piyer i-dʼede kasigara a beezí, yʼa tʼiiɗiba, yʼa-diikiɗa wede naabo ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke, kuudí wede kʼammade a ɗikke. Wede naabo geŋ sundí Malkus. 11 Maŋ Isa yi di ruute a Piyer, yʼede: «Kasigaradá ki ti tʼelo saapatú. Kee kʼelkiyo miŋ kop ki dabar ere Meegó yʼo elo ette, nʼa ki-ti dabira ye ko?»

Isa ti Anne mozigo goole ɗoŋ seɗeke

(Matiye 26.57-58; Markus 14.53-54; Lik 22.54)

12 Saŋ maŋ kane asigiryagi Romeŋ ti goolayaŋ, wo ti asigiryagi deero Yawudiyagi ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa geŋ, Isa an di yʼ ziiɗa, an ti yʼ gittite. 13 An di-tʼiide ki pooneʼŋ di Anne eeme Kayip. Kayip geŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke a ozzine geŋ me. 14 Wo yo Kayip geŋ yʼan di ruute ono a deero Yawudiyagi me, yʼede: «Beehiyeʼŋ wedusu soo yʼa tʼinda kono ɗoŋ duuru pay an dʼutte†.»

Piyer yi giigira Isa

(Matiye 26.69-70; Markus 14.66-68; Lik 22.55-57)

15 Simo Piyer ti sanallusu soo geŋ an daaniya Isa. Sanallusu wede soo geŋ, mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi yʼ suune, yi-tʼiide ti Isa soo kʼadda booro ɓoy ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke me. 16 Wo Piyer geŋ yʼa uupe paate a biza bumɓu. Iŋkino maŋ sanallusu wede mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi yʼ suune geŋ yʼa dʼuɗɗe, yi di ruute a ere naabo i boohiyo biza bumɓu gettiyo, maŋ Piyer toŋ yi-tʼiide kay. 17 Aame yʼette kʼadda geŋ, to ere naabo i boohiyo biza bumɓu gette tʼa yi tunde Piyer me, tʼede: «Kee toŋ maŋ ti diine sanalliyagi ki wedusu en̰n̰o ɗee ɗa?» Piyer yi diʼn gime onamtú, yʼede: «Aha! Nuŋ ti kane ye.»

18 Umeʼŋ reele, iŋkino maŋ kane ɗoŋ naabo ti asigiryagi ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa geŋ an di muɗɗe uwwo, an di kookiyo. Piyer toŋ maŋ yʼa-tʼiide ti kane, yi-kookiyo kay.

Mozigo goole ɗoŋ seɗeke ti Isa

(Matiye 26.59-66; Markus 14.55-64; Lik 22.66-71)

19 Aame geŋ yo mozigo goole ɗoŋ seɗeke yʼa iise tondiso kʼIsa a tukki sanalliyagí wo a dooyisadí. 20 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Munɗa ombiɗe soo toŋ ni ki ruute ye. Ni ruute onamóʼŋ keren̰ a ɗaana ɗoŋ duniya me. Ni duuyiteʼŋ daayum adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso, wo adda Ɓoy Raa, ume wede Yawudiyagi pay an dʼollige. 21 Ɗe ki moo me ki ni tondiso me? Ki tondoʼŋ ɗoŋ i nʼilliga a munɗa wede nʼan ruute. Kʼollo, munɗa wede nuŋ nʼan ruute, an yi suune.» 22 A ono ɗoŋ Isa yi ruute iŋkino geŋ, i dʼede asugursu i boohiyo Ɓoy Raa yʼôhire a ume gen̰n̰o, yʼa yi ɓitte Isa me, wo yʼa ruute, yʼede: «A mozigo goole ɗoŋ seɗeke miŋ ki di rootiyo iŋkino ko?» 23 Isa yi di ruute, yʼede: «Munɗa wede ni ruute ulsuʼŋ too me? Ki ki yʼ kazi ɗo. Wo ni ruuteʼŋ ɗerec maŋ, ki moo me ki di nʼ ɓattiya me?» 24 Iŋkino maŋ Anne yʼa yʼigibe kaŋ kettiso di Kayip mozigo goole ɗoŋ seɗeke.

Piyer yʼa giigira Isa sey

(Matiye 26.71-75; Markus 14.69-72; Lik 22.58-62)

25 Aame geŋ Piyer yo ede a biza kʼuwwo, yi kookiyo. An di yʼ tunde, anʼde: «Kee toŋ ti diine sanalliyagi ki wede en̰n̰o ɗee ɗa?» Maŋ Piyer yʼa yi giigira, yʼede: «Aha! Nuŋ ti kane ye.» 26 Ti diine ɗoŋ naabo ki mozigo goole ɗoŋ seɗeke geŋ, i dʼede wede ede yoŋ taasa ki wede Piyer yʼa-ɗikke kuudí gen̰n̰o, yi di ruute, yʼede: «Wo kee eŋ, ni ki wullo ti yode adda jineene ɗee ɗa?» 27 Maŋ Piyer yʼa yi giigira sey Isa me. Aame geŋ uzu yʼa îile.

Isa a ɗaana goole siiɗo

(Matiye 27.1-2,11-14; Markus 15.1-5; Lik 23.1-5)

28 Saŋ maŋ ti soohe walak, ti di Kayip Isa an di tʼiide di Pilat, yoŋ Romeŋ goole siiɗo. An iiney maŋ, kane deero Yawudiyagi an ki dʼiide ye kʼadda ɓoy me, kono an ki dehu an ki-tʼise ganigi a urzi kʼoogiradaŋ ye, kono an dʼooma omɓo tarnaape Pak ki Yawudiyagi. 29 Iŋkino maŋ Pilat yʼa tʼuɗɗe, yʼan uuney paate. Aame yiʼn uuney maŋ, yʼanni tunde, yʼede: «Wede eŋ kun yi zikiyeʼŋ ki moo me?» 30 Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Aame yi kʼize munɗa ulsu ye maŋ, ay di yʼ seeɗo ay a dʼetto ko?» 31 Maŋ Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Iŋkino maŋ ooho, kune batum kun ti yʼ waako, kun ɗekkoy booro aa oogiraguŋ ti rootiyo.» Maŋ kane Yawudiyagi an i di ruute, anʼde: «Oogoro tʼay kʼele urzi ki tôwwo wedusu ye.»

32 Geŋ iŋkino a-tʼiide a ono ɗoŋ Isa yi ruute a urzi kʼuntadí, kaŋ mummino untadí ere yi tʼinda te. 33 Iŋkino maŋ Pilat yʼa-gime kʼadda ɓoy, yʼa yi wiike Isa me, wo yʼa yi tunde, yʼede: «Keeʼŋ mozigo Yawudiyagi ko?» 34 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Onamá ɗoŋ ki rootiyo eŋ, ilkeʼŋ kee kunuŋ, a-gizeʼŋ ɗuwo ko a tukki nuŋ me?» 35 Maŋ Pilat yi di ruute, yʼede: «Nuŋ Yawudusu ko? I ki ziiɗoʼŋ ɗoŋ siiɗadá ti deero ɗoŋ seɗeke oo dʼiido me. Kʼizo moo me?» 36 Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Nuŋ mozikadó a siiɗo ettiyo ye. Aame mozikadó ki duniya ettiyo maŋ, ɗoŋzó an dʼobbira arka, an kʼooli, an di nʼ seeɗa, an an di nʼ tʼele bey deero Yawudiyagi ye. Wo iŋkino ye, aŋken̰n̰o mozikadó a siiɗo ettiyo ye.» 37 Iŋkino maŋ Pilat yʼa yi tunde, yʼede: «Keeʼŋ kaciŋ mozigo ko?» Isa yi diʼn gime onamí, yʼede: «Eyye aa ki ruute, nuŋ mozigo. Kono iŋkino nuŋ an di nʼehe wo nʼa iido kʼadda duniya, nʼan di kize urzi wede ki ɗerec, wo kane ɗoŋ i dehu urzi wede ki ɗerec geŋ, an dʼollige onamó.» 38 Maŋ Pilat yʼa tunde Isa, yʼede: «Wo ɗerec, i-kaza moo me?»

Pilat ti deero Yawudiyagi

Aame Pilat yʼa ti ruute iŋkino maŋ yʼa tʼiiziga, yʼa tʼuɗɗe kʼume Yawudiyagi sey. Yʼiideʼŋ yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ me, a tukki wede eŋ munɗa ulsu ni kʼuune ye. 39 Wo ɗe aa daayum kun dʼisiyo a tarnaape Pak ki Yawudiyagi maŋ, nʼun dʼaɗɗiya wedusu tʼadda daŋgay, wede aa adduguŋ i dehu. Geŋ kun dehu nʼun tʼaɗɗo mozigo Yawudiyagi ko?» 40 Iŋkino maŋ kane an dʼiise ɗollite, anʼde: «Aha, yode ye! Kʼay tʼaɗɗiʼŋ Barabas! Aha, yode ye! Kʼay tʼaɗɗiʼŋ Barabas!» Wo yo Barabas geŋ, yoŋ wede ɗekkiyo kʼurzi.

19

Isa an yʼokko maade

1 Iŋkino maŋ Pilat yʼan di yʼele Isa a asigiryagi, an di yʼ kosse ti marpa. 2 Asigiryagi an di gini kaɗumul kʼahimagi an i-tʼusse eedí, wo an dʼumɓe kalle teeze an i di tʼusse. 3 Maŋ an aa dʼettiyo goppoŋ kʼume yode, an dʼeesiyo: «Toosadá mozigo Yawudiyagi no! Toosadá mozigo Yawudiyagi no!» Wo an di yʼ dan̰ƴisa.

4 Pilat yʼa tʼuɗɗe sey, wo yʼan di ruute Yawudiyagi, yʼede: «Kun ollo, nuŋ Isa nʼun di yʼaɗɗo paate, wo kun suuno a tukki yode eŋ nuŋ munɗa ulsu ni kʼuune ye, i di tʼîde kʼunto me.» 5 Maŋ Isa yʼa tʼuɗɗe paate ti kaɗumul kʼahimagi a eedí, wo ti kalle teeze. Wo Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Kun wollo wedeʼŋ en̰n̰o!» 6 Aame deero ɗoŋ seɗeke ti asigiryagi ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa an wulle Isa maŋ, an dʼiise ɗollite, anʼde: «Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko! Ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» Maŋ Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdo, i ti yʼ taakoy kune ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me, kono nuŋ a tukki yode eŋ munɗa ulsu ni kʼuune ye, i di tʼîde kʼunto me.» 7 Maŋ kane deero Yawudiyagi an i di ruute, anʼde: «Kayeʼŋ ay dʼede oogoro, wo a urzi kʼoogoro yʼa tʼinda kono yi-tʼize tuddí yoŋ Ulo Raa.» 8 Aame Pilat yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, yʼa urgiɗe ɓaadaŋ. 9 Yi-tʼiide kʼadda ɓoy, maŋ yʼa tunde Isa, yʼede: «Kee kʼettiyoʼŋ ti too me?» Wo yo Isa yi dʼannugu ɗeɗɗek, onamíʼŋ yi-kiʼn kama ye. 10 Iŋkino maŋ Pilat yi di ruute, yʼede: «A nuuno miŋ, kee ki dʼannugu me? Kee ki ki suune ye ko nuŋ oo dʼede toogo nʼaane nʼa-dʼeeze, wo nʼaane nʼa ki ti taake ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me.» 11 Isa yi di ruute, yʼede: «Keeʼŋ a-kʼede toogo a tukki nuuno ye, daa kʼere Raa yʼa-kʼele ye maŋ. Kono kamo, wede yʼan ele nuŋ a beezá geŋ, yoŋ wede kʼolɗiko a jiire kee.»

12 Tiŋ geŋ Pilat yʼa iise dehu kʼurzi yi-dʼeeze a Isa, wo kane deero Yawudiyagi an dʼiise ɗollite, anʼde: «Wede eŋ ki iiza maŋ, ɗuwo an di suuna kaciŋ keeʼŋ laŋze ki mozigo goole ki Romeŋ ye. Wede yi ti tʼisiyo tuddí aa mozigo geŋ, yʼolmiɗe mozigo goole ki Romeŋ.» 13 Aame Pilat yʼilliga iŋkino maŋ, Isa yʼa yʼuɗɗe ti paate, wo yoŋ yʼa-guune ekki kaakido booro. Ume geŋ an iiziga ti kaŋgiragi deero, an di yʼ waaku Gabata* tʼono ɗoŋ kʼEber me. 14 Iŋkino maŋ soggo tarnaape Pak ki Yawudiyagi geŋ, a peeɗo tʼize diine maŋ, Pilat yʼan di ruute Yawudiyagi, yʼede: «Kun wollo, mozigaguŋ en̰n̰o!» 15 Maŋ kane an dʼiise ɗollite, anʼde: «Ki yʼôodo, ki yʼôodo, ki ti yʼ taako ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko!» Maŋ Pilat yʼan di ruute, yʼede: «Kun dehu mozigaguŋ nʼa ti yʼ taako ekkʼundumu gen̰n̰o ko?» Kane deero ɗoŋ seɗeke an i diʼn gime onamí, anʼde: «Mozigayey ti dooloʼŋ umbo. Mozigayey miŋ yoŋ soo, mozigo goole ki Romeŋ.» 16 Iŋkino maŋ Pilat yʼan di yʼele Isa a beezaŋ, kono an ti yʼ taake ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. Maŋ kane asigiryagi an ti yʼ ziiɗa.

Isa ti undumzí

(Matiye 27.32-44; Markus 15.21-32; Lik 23.26-43)

17 Isa yode batum yʼa tʼumɓe undumzí an di yʼ taakey, yʼa tʼuɗɗe tʼadda geeger me, yʼa iŋgile kʼume wede an yi waaku «osse kʼeego», tʼono ɗoŋ kʼEber an yi waaku Golgota†. 18 Aame an iiney a ume gen̰n̰o maŋ, asigiryagi an ti yʼ tiike Isa ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. Wo an aa tiike ɗoŋ sire a sirpa kʼIsa me, wede soŋ tʼundumzí a kese kʼammade, wede soŋ tʼundumzí a kese geelo, wo Isa a diine.

19 Pilat yʼan dʼele urzi an a di riiŋe ekki pakirte, an a-ti tiike ekkʼundumu gen̰n̰o: «Isa wede ti geeger Nazaret, mozigo Yawudiyagi.» 20 Raaŋiya gette Yawudiyagi ɓaadaŋ an di girite, kono ume wede an di tiike Isa geŋ yoŋ goppoŋ ti geeger te, wo raaŋiya gette an riiŋe tʼono ɗoŋ kʼEber, tʼono Romeŋ wo tʼono Girek pây. 21 Aame kane deero ɗoŋ seɗeke Yawudiyagi an wulle raaŋiya gettiyo maŋ, an dʼiide an dʼuuney Pilat, wo an i di ruute, anʼde: «Raaŋiya ere yoŋ “mozigo Yawudiyagi” gette mentú. Ki raaŋa: “Wede eŋ yi-tʼize tuddí, yʼede yoŋ mozigo Yawudiyagi.”» 22 Maŋ Pilat yʼan diʼn gime onamaŋ, yʼede: «Nuŋ ni riiŋe geŋ, ni riiŋe baa.»

23 Aame asigiryagi an ti yʼ tiike Isa ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko maŋ, kallagí an di ziki, an di dikkiɗa omagi piɗe, wede soŋ yi dʼumɓe dʼumɓe. I dʼiili kallayí goole, yoŋ geŋ an indigo miŋ iŋkino baa, tʼawwa a-ti ɗiige ɗanɗi daa ƴeppiyo. 24 Asigiryagi an di ruute tuddaŋ, anʼde: «Yo eŋ in ti yʼ sittite ye, in tʼiso teltel muntelliyo, wede tuuku i tʼiira maŋ, yʼa tʼamɓa.» Geŋ iŋkino a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kallagó an di dikkiɗa, wo kallayó goole an tʼize teltel muntelliyo‡.» Geŋ iŋkino munɗa wede asigiryagi an ize me.

25 A sirpa kʼundumu wede an di tiike Isa geŋ, an tʼîhira meedí, teema meedí, Mariyam ere Kilopas, wo Mariyam ere ti siiɗo Magdalla. 26 Isa yi wolliyoʼŋ meedí, wo a sirpatú sanallusu wede yi yʼ giyye gen̰n̰o. Maŋ yi di ruute a meedí, yʼede: «Mekʼki nuŋ, mi wollo ulí en̰n̰o.» 27 Saŋ maŋ yi di ruute a sanallusu geŋ, yʼede: «Ki wollo, meedá gettiyo.» Iŋkino maŋ tʼume geŋ sanallusu yʼa ti wiike Mariyam di yode.

Isa yʼa tʼihe

(Matiye 27.45-56; Markus 15.33-41; Lik 23.44-49)

28 Tiŋ geŋ, Isa yʼa zuune sulɗi pay a ti ɗiŋge, maŋ yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ôrme.» Yi ruute iŋkino kono a-tʼette a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa§. 29 Aame geŋ i dʼede keyye ɓoo ti toote suddo kʼin̰n̰i kʼinda bin̰. Asigiryagi an dʼumɓe buuɗe, an a di gitte a biza kʼundumu aa koƴile sundí izop. An di zulpe adda toote gen̰n̰o, maŋ an i-tʼusse a bize kʼIsa. 30 Aame Isa yʼuwwe toote gen̰n̰o maŋ, yʼa ruute, yʼede: «Pay a ti ɗiŋge.» Iŋkino maŋ yʼa tʼuttile eedí ki siiɗo, maŋ yʼa iili undí tʼa tʼuɗɗe, yʼa-tʼihe.

31 Aakede kane Yawudiyagi an okkime tuddaŋ soggoʼŋ onniyo puukiyo geŋ, kane deero Yawudiyagi an ki dehu ɗoŋ an tiʼn tiike ekkʼinda ɗoŋ zaapu tʼekkʼeebaŋ kaŋ tontilko geŋ, nunɗanzaŋ an ki lekke ekkʼindanzaŋ ye, kono onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi ette, todʼte onniyo ere majjaanawa a jiire. Iŋkino maŋ an dʼiide, an tunde Pilat, anʼde: «Urzi ede maŋ kʼan rooto an di damɓe zoŋɗaŋ an di tʼinda, wo an tiʼn ɗeego tʼekkʼinda me, an tʼottiba ki poone onniyo ere ki puukiyo tʼa aana geŋ me.» 32 Maŋ Pilat yʼa igibe asigiryagi. An dʼiide, an dʼiise ti ɗoŋ sire an tiike ti Isa soo gen̰n̰o. Wede ki poone an di dimɓe zoŋɗí, saŋ wede ki sirwe. 33 Aame an iide kʼume kʼIsa maŋ, an wolliyoʼŋ yoŋ yʼinda. Iŋkino maŋ an dʼiili an ki dimɓe ye baa zoŋɗí me. 34 Wo asigursu soo ti diine kane asigiryagi geŋ, yʼa yi giira Isa ti arku a sirpadí, maŋ a kaamiki a uɗɗe puuzo ti ahu. 35 Wede eŋ yi wulle tʼedayí sulɗi pay geŋ me, ɗoo miŋ yi rootiyo taayadaŋ me, wo onamí eŋ yi rootiyo ɗerec. Yoŋ yi suune yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, kono kune toŋ kun dʼamɓe kay. 36 Iŋkino maŋ sulɗi pay eŋ a iina, kono a-tʼette a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ossayí soo toŋ i ki dahima ye*.» 37 A ume doolo toŋ ede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Saŋ onniyo soo wede an yi giira geŋ, an di yʼ wolla†.»

Ɗoŋ eliyo Isa adda muuzo

(Matiye 27.57-61; Markus 15.42-47; Lik 23.50-56)

38 Saŋ maŋ tiŋ geŋ i dʼede wede soo sundí Yusup ti geeger kʼArimate. Yoŋ geŋ sanallusu kʼIsa, wo yi kʼooɗibe itadí ye kono yʼorgiso a deero Yawudiyagi. Yʼiideʼŋ, yʼa uuney Pilat, yʼa yi tunde kono yʼa ti yʼ ɗeege nuune kʼIsa me. Maŋ Pilat yʼa iyye. Yusup yʼiideʼŋ, yʼa ti yʼ ɗiige nuune tʼekkʼundumu me. 39 Nikodem, wede onniyo soo yʼa iide kʼume kʼIsa a diɗɗo geŋ, yʼa iide kay. Yi ziki dunnu sundí mirr kalsiya ti sulɗi doolo eeɗiyadaŋ uŋse, attiɗi suma jeenu ada gʼaɗo. 40 Iŋkino maŋ Yusup kane ti Nikodem an tʼumɓe nuune kʼIsa, an a-dʼiɓiti sulɗi eeɗiyadaŋ uŋse, an di n̰ilpiyo ti sarwilagi, an aa dʼoɓite sulɗi eeɗiyadaŋ uŋse, an di n̰ilpiyo n̰ilpiyo. An tʼize aa a urzi kʼottibe Yawudiyagi. 41 Goppoŋ ti ume an tiike Isa ekkʼundumu geŋ i dʼede jineene, wo adda jineene gette i dʼede muuzo aware, wenɗa soo toŋ an kʼeele ye. 42 An tʼeele nuune kʼIsa adda muuzo gettiyo kono todʼte goppoŋ. Sulɗi geŋ ize a onniyo jima, Yawudiyagi an okkime tuddaŋ kono onniyo ere ki puukiyo ti tʼeesa.

20

Muuzo guguba

(Matiye 28.1-10; Markus 16.1-8; Lik 24.1-12)

1 A onniyo dumas ti soohe walak peeɗo daa koliyo, Mariyam ere ti siiɗo Magdalla tʼa iŋgile ki biza muuzo kʼIsa. Aame tʼiiney maŋ, ti wolliyoʼŋ zumbulu wede an ɗuŋkile a biza muuzo geŋ, ɗoŋkilso a kese. 2 Iŋkino maŋ tʼa-gime kaŋ okko. Tʼiideʼŋ, tʼa uuney Piyer kane ti sanallusu soo, wede Isa yi yʼ giyye gen̰n̰o, wo tʼan di ruute, tʼede: «Galmeega aŋ wenɗa an tʼiiɗiba tʼadda muuzo me, wo an di zaapey a tunɗa koo maŋ ay ki suune ye.» 3 Aame Piyer kane ti sanallusu soo geŋ an illiga iŋkino maŋ, an tʼiiziga an dʼiŋgile ki biza muuzo. 4 Sirwaŋ pay an zide okko, wo ɗe yo sanallusu soo geŋ yʼokko ɓaadaŋ i jiire Piyer yʼa iiney kaaga a biza muuzo me. 5 Yʼiiney maŋ, yʼaa dʼuttile, yi ŋooŋiyo kʼadda muuzo. Yi wolliyoʼŋ sarwilagi ɗoŋ an di n̰ilpeʼŋ booyiso a siiɗo, wo kʼaddaʼŋ yi-ki tʼiide ye. 6 Taŋ booloŋ maŋ, Simo Piyer yʼa dʼiiney, yi-tʼiide kʼadda muuzo. Yi wolliyoʼŋ sarwilagi ɗoŋ an di n̰ilpeʼŋ booyiso a siiɗo. 7 Wo sarwilagi ɗoŋ an di gitte bizíʼŋ geŋ, kaneʼŋ lobiɗe zaapu a kese siidaŋ ti ɗoŋ an di n̰ilpe tuddeʼŋ kaŋ soo ye. 8 Iŋkino maŋ sanallusu wede iiney a biza muuzo kaaga geŋ, yi-tʼiide kay, yʼa wulle, wo yʼa umɓe Isa yi-bilɗe. 9 Bini onniyo gettiyo toŋ, kane sanalliyagi ita kʼono geŋ an ki zuune ye ɓotto, ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, saŋ Isa yʼa-balɗa ti diine ɗoŋ unto geŋ me*. 10 Saŋ maŋ kane sanalliyagi sire geŋ an di-gime, an dʼaahe ki ɓoozaŋ.

Isa ti Mariyam ere ti siiɗo Magdalla

(Markus 16.9-11)

11 Saŋ maŋ Mariyam gette tʼaa gime ki biza muuzo sey. Tʼiideʼŋ, tʼa tʼîhira ti paate a biza muuzo, ti-môolo. Kaŋ môolo geŋ tʼa tʼuttile, ti-ŋooŋiyo kʼadda muuzo. 12 Ti wolliyoʼŋ addaʼŋ maaleekiyagi sire ossiyo ti kallagi tuwarɗi an lekkiyo a ume an di ziipe nuune kʼIsa. Wede soŋ a ume kʼeedí, wo soŋ a ume zoŋɗí. 13 Kane maaleekiyagi geŋ an di-tunde, anʼde: «Erewo no, mi môolo moo me?» Todʼ tʼan diʼn gime onamaŋ, tʼede: «Ni môolo Galmeegó, aŋ wenɗa an tʼiiɗiba, wo ni ki suune ye an di-zaapey a tunɗa me.» 14 Aame ti rootiyo geŋ tʼa gilɗe, wo ti wolliyoʼŋ Isa yi tʼîhira a ume gen̰n̰o, wo tʼa ki yʼ zuune ye. 15 Saŋ maŋ Isa yʼa ti tunde, yʼede: «Erewo no, mi môolo moo me, wo mi dehu wee wee?» Wo to Mariyam tʼelkiyo i ti tondiyo wede jineene, maŋ tʼa yi tunde, tʼede: «Wede no, koo i tʼiiɗiba nuune kʼIsa kee maŋ, kʼo kazi ume kʼa ziipe a tunɗaʼŋ, nʼette nʼa tʼamɓo.» 16 Isa yʼa ti wiike ti sundutú, yʼede: «Mariyam.» Tʼa-gime edatúʼŋ kʼume yode, wo ti di ruute tʼono ɗoŋ kʼEber, tʼede: «Rabuni.» (I-kaza «wede dooyisadó.») 17 Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Mʼodo botte ye, kono nuŋ ni ki gili kʼume Meegó ye ɓotto. Wo koŋ, mʼodo kʼume zemɓadó, mʼan rootoy nuŋ ni kili kʼume Meegó wede a kune toŋ Meeguguŋ kay, kʼume Raazó wede a kune toŋ Raaguŋ kay.» 18 Iŋkino maŋ Mariyam ere ti siiɗo Magdalla gette, tʼa iŋgile kʼume sanalliyagi. Tʼiideʼŋ tʼede ti yi wullo Galmeega me, wo tʼan di-ruute ono ɗoŋ yi ruuto me.

Isa yi gize tuddí a sanalliyagi

(Matiye 28.16-20; Markus 16.14-18; Lik 24.36-49)

19 A onniyo dumas gettiyo batum a lohe maŋ, sanalliyagi kʼIsa an tʼugiye adda ɓoy, bohaʼŋ an a-tʼippite ti kerle kono an orgiso a deero Yawudiyagi. Aame kane an lekkiyo adda geŋ, Isa yʼan uuney an wolliyoʼŋ yi tʼîhira a diinayaŋ, maŋ yʼan di ruute, yʼede: «Toose ti koona ti kune.» 20 Aame yʼan ti ruute iŋkino maŋ, saŋ yʼan dʼiise kazita beyɗí ti ume wede an yi giira a sirpadí. Wo kane sanalliyagi ulbaŋ uŋse an wulle Galmeegaŋ geŋ me. 21 Isa yʼan di ruute sey, yʼede: «Toose ti koona ti kune. Aakede Meegó yi nʼigibo kʼadda duniya geŋ, kune toŋ nʼun diʼn agiba kʼadda duniya kay.» 22 Yʼa ti ruute iŋkino maŋ, yʼan di biiha maaye a tukki kane, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun sooɗo Unde Kamilen̰. 23 A wede tuuku kun i tʼiza tambobino a olɗikadí maŋ, Raa toŋ yi tʼisa tambobino kay a olɗikadí te, wo a wede kun i ki tʼiza tambobino ye maŋ, olɗikadí Raa yi-kʼisa tambobino ye kay.»

24 Onniyo ere Isa yʼuuney sanalliyagi geŋ, sanallusu wede an yi waaku Tomas, sundí soo Ulo Rooŋo, yoŋ ti diine sanalliyagi kane koomat makumu sire geŋ, yoŋ umbo. 25 Aame Tomas yʼiina maŋ, kane sanalliyagi oŋgo an i di ruute, anʼde: «Kaye ay yi wulle Galmeega me!» Wo ɗe Tomas yʼan di ruute, yʼede: «Aame ni ki wulla ume an di yʼ tiike ti ponte a beyɗí ye, aame ni ki tʼeela ƴelsadó adda bulɗo ponte ye, wo beezó eŋ ni ki tʼeela a bulɗo ere an yi giira a sirpadí ye maŋ, onamguŋ eŋ ni kʼamɓa ye.»

26 Onniyo dumas ki ɗaana maŋ, kane sanalliyagi an tʼugiye sey adda ɓoy, wo onniyo gette Tomas toŋ ti kane baa. Boha an aa tʼippite ti kerle, maŋ Isa yʼan diʼn uuney sey, yʼa tʼîhira a diinayaŋ, yʼan di ruute, yʼede: «Toose ti koona ti kune.» 27 Saŋ maŋ yi di ruute Tomas, yʼede: «Kee ki wollo beyɗó me, kʼagibi ƴelsadá, ki tʼeelo adda. Kʼeli beezá pây ki tʼagiba adda sirpadó, wo ki niikiyoʼŋ kʼa oolo baa, ki zaapo addá a nuuno.» 28 Maŋ Tomas yi di ruute, yʼede: «Kee Galmeegó, wo kee Raazó.» 29 Isa yi di ruute, yʼede: «Kee ki ziipe addá a nuŋ kono ki ni wulle tʼedayá, wo uŋsuwo a kane ɗoŋ an ki nʼ wulle ye wo an di ziipe addaŋ a nuŋ.»

30 Isa yʼizeʼŋ sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ a ɗaana sanalliyagí me, wo kane raaŋiya pay ye adda mattup ette. 31 Ono ɗoŋ soo raaŋiya adda mattup ette, kono kun dʼamɓe Isa yoŋ Almasi Raa yi biire, wo Ulo Raa. Wede yʼumɓe a sundí maŋ, yi di tʼela lekkiyo ere ki daayum.

21

Isa yo a biza bar ki Tiberiyat

1 Aame sulɗi geŋ i tʼiŋgile maŋ, Isa yʼan di-gize tuddí sey a sanalliyagi a biza bar ki Tiberiyat. Kun wollo mummino me yʼan di-gize tuddí te. 2 Simo Piyer, Tomas wede an yi waaku Ulo Rooŋo, Natanayel wede ti Kana siiɗo Galile, in̰n̰i Zebede, wo sanalliyagi kʼIsa sire ti doolo, kane pay geŋ an lekkiyo kaŋ soo. 3 Maŋ Simo Piyer yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ ni tʼette sawwiya puuni.» Wo kane an i di ruute, anʼde: «In tʼette soo.» Iŋkino maŋ an dʼiŋgile, an iiney maŋ an di gili adda tooko, an dʼiise sawwiya. A diɗɗo gette an ziwwe kee, puuniso soo toŋ an kʼumɓe ye. 4 Ume i tʼumpile maŋ, Isa yʼa tʼîhira a biza bar, wo kane sanalliyagi an ki yʼ zuune ye. 5 Iŋkino maŋ Isa yʼanni tunde, yʼede: «In̰n̰i ki nuŋ, puuni kun uune ɗey?» Kane an i diʼn gime onamí, anʼde: «Aha, ay kʼuune ye.» 6 Iŋkino maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kun seɗɗo lebiɗo ki kese kʼammade tooko, wo kun tʼoona puuni me.» Maŋ an di ziɗɗe lebiɗo ki kese kʼammade ki tooko. An iise argu maŋ, kʼamɓu kʼadda tooko an kʼaaniya ye kono puuniʼŋ ɓaadaŋ, lebiɗo ɓoo. 7 Sanallusu wede Isa yi giyye geŋ, yi di ruute a Piyer, yʼede: «Eŋ Galmeega!» Aame Piyer yʼilliga eŋ Galmeega maŋ, kallayí wede goole yi tʼiiɗiba geŋ yi tʼusse, yi-ti ɗiige adda kʼahu. 8 Wo kane sanalliyagi ɗoŋ soŋ an dʼettiyo ti tooko, an dʼargu lebiɗo ɓoo ti puuni gettiyo, kono kaneʼŋ ti zeŋge dokki ye, suma kʼoole meeda sire ɗaŋŋal. 9 Aame an ti ɗiige a siiɗo maŋ, an wolliyoʼŋ puuni ossiyto a biza kʼuwwo, wo mappa a kese. 10 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Puuni ɗoŋ kun ziko geŋ, kun soki miibi.» 11 Simo Piyer yʼa di gili adda tooko, yʼa-tʼirgo siiɗo lebiɗo ti puuni ɓoo gette, adda puuni deero, meeda uto ada paat makumu aɗo, toŋ lebiɗo a ki zitte ye. 12 Maŋ Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kunʼdi, kun ooma.» Iŋkino maŋ an dʼiide, wo ti diine sanalliyagi wenɗa soo toŋ umbo a yi tonde, yʼa tʼeese: «Kee wee wee me?» Ɗerec, kane an yi zuune yoŋ Galmeega me. 13 Isa yʼaa dʼiide, yʼa tʼumɓe mappa, yʼan di-dikkiɗa, wo puuni toŋ yʼan dʼeele. 14 Eŋ kʼaɗuwe Isa yʼan kaza tuddí a sanalliyagí, tʼume yi-bilɗe ti diine ɗoŋ unto me.

Isa ti Piyer

15 Aame an tʼiimi maŋ, Isa yʼa tunde Simo Piyer, yʼede: «Simo ulo ki Zaŋ, kee ki ni giyye a jiire kane en̰n̰o ko?» Simo yi diʼn gime onamí, yʼede: «Eyye Galmeeʼki nuŋ, kee ki suune nuŋ ni ki giyye me.» Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kʼelso in̰n̰i damɓamó.» 16 Yʼa yi tunde ki sirwe, yʼede: «Simo ulo ki Zaŋ, kee ki ni giyye ko?» Yoŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Eyye Galmeeʼki nuŋ, kee ki suune nuŋ ni ki giyye me.» Isa yi di ruute, yʼede: «Ki booho damɓamó.» 17 Saŋ maŋ yʼa yi tunde kʼaɗuwe sey, yʼede: «Simo ulo ki Zaŋ, kee ki ni giyye ko?» Aame yi yʼ tunde kʼaɗuwe sey «Kee ki ni giyye ko?» maŋ, Piyer yʼa tʼize sommagi dondoŋ, wo yi di ruute, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, kee ki suune sulɗi pay, wo ki suune ni ki giyye me.» Maŋ Isa yi di ruute, yʼede: «Kʼelso damɓamó. 18 Ɗerec iŋkino wo nʼa di rooto: Aame keeʼŋ obulsu geŋ ki kettiyo serrayá ti siidá, wo ki dʼettiyo kʼume wede aa addá i dehu, wo aame ki tʼiza gôole maŋ, beyɗá kʼan onɗa soken̰, a di ketta serrayá wede doolo, wo yʼa-da tʼetta kʼume wede ki ki deha ye.» 19 Isa yi rootiyo iŋkino kono yi kaza tʼurzi mummino Piyer yi tʼinda, wo a tʼela tamma a Raa me. Aame yʼa ti ruute iŋkino maŋ, a Piyer yi di ruute, yʼede: «Ki ni daani.»

20 Maŋ Piyer yʼa gilɗe, yi wolliyoʼŋ sanallusu wede Isa yi giyye gen̰n̰o ti daraŋ me, wede onniyo soo aame an omɓo geŋ, yʼaa dʼuttile kʼume kʼIsa, yʼa yi tunde, yʼede: «Galmeeʼki nuŋ, wee wee wede a ki ti kʼowila me?» 21 Piyer yi yʼ wulle maŋ, yʼa tunde Isa, yʼede: «Galmeegó, wo a yode eŋ i-dʼaana moo me?» 22 Isa yi di ruute, yʼede: «Ni dehu maŋ, yʼa lekke bini kamadó ki duniya, wo keeʼŋ seezá ye, ki ni daani daaniya.» 23 Iŋkino maŋ rabila gette a-tiipe, zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ an dʼilliga, sanallusu geŋ yi ki tʼinda ye. Wo ki too maŋ Isa yi ki ruute ye a Piyer sanallusu geŋ yi ki tʼinda ye me, wo ɗe yi ruuteʼŋ, yʼede: «Ni dehu maŋ yʼa lekke bini kamadó ki duniya, wo keeʼŋ seezá ye.»

24 Yode sanallusu gen̰n̰o i rootiyo taaya ki sulɗi geŋ me, wo yʼa tiʼn riiŋe. Wo ay suune onamí yi rootiyo eŋ ɗerec. 25 Isa yʼize sulɗi ti doolo toŋ ɓaadaŋ, wo aame an tiʼn raaŋe pay soo ti soo maŋ, nʼelkiyo duniya pay ette ti kiʼn amɓe ye mattupiyagi ɗoŋ an raaŋe me.

* 1:23 1.23 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 40.3.

† 1:51 1.51 Kun wollo adda mattup ki Zenez 28.12, taaya ki suniye Yakup.

* 2:14 2.14 Maale ti emɓi kane geŋ ɗoŋ kʼowilte an dʼowilte a ɗoŋ i-dʼeliyo seɗeke a Raa. Wo ɗoŋ pelkiyto gurus an di pelkiyto gurus ki Romeŋ ti gurus ere ki Yawudiyagi, kono gurus ki Romeŋ ti kʼettiyo ye adda Ɓoy Raa me.

† 2:17 2.17 Kun wollo adda mattup ki Soom 69.10.

* 3:14 3.14 Aame ti kaaga ɗoŋ kʼIzirayel an tʼuɗɗo ti siiɗo Misir geŋ, an dʼiise orbite waawiye a Raa wo a Muusa. Maŋ Raa yi-ti gulkuwe, yʼan dʼuɗɗe mimbayi ulpi, an diʼn ihite, ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼinda. Aame an zuune olɗikadaŋ maŋ, an tunde Muusa, wo Muusa yʼa tunde Raa. Maŋ Raa yi di ruute, yʼede: «Ki okkoŋ miipo maala, kʼa-doɗɗo tʼawwa ekki mobbo, kono aame wede miipo ti yʼihida wo yʼumɓa edayí yi wulla miipo gettiyo maŋ, yʼa tʼoona bee.» Kun wollo adda mattup ki Nombire 21.4-9.

* 4:5 4.5 Kun wollo adda mattup ki Zenez 33.19 wo Zozuwe 24.32.

† 4:14 4.14 Kun wollo adda mattup i Ezayi 12.3 wo Zeremi 2.13; 17.13.

* 5:2 5.2 Geeger ki Zeruzalem todʼtiŋ ɗooliyo ti waaya moŋgali awwa sohuru. Adda waaya moŋgali an dʼiɗɗipe biza bumɓiyagi ɓaadaŋ kʼaɗɗiya wo kʼettiyo.

† 5:2 5.2 Togile Betzata ki tuuliko i tʼoomi olɗali meeda uto ada gessat, wo yoŋ dookiɗe kaŋ sire. Iŋkino maŋ i dʼede daabagi deero paat addí sohuru, piɗe a kese wo soo a diine. Daabe geŋ toogadí mombayi tʼumɓey wo tʼen̰n̰o i di seeɗu.

* 6:7 6.7 Tamma meeda sire: Tamma soo i-kaza ran̰n̰a naabo kʼon̰n̰u soo ki wedusu. Aŋki tamma meeda sire i-kaza soŋko dupu ada piɗe.

† 6:31 6.31 Kun wollo adda mattup ki Egzod 16.4,15.

‡ 6:45 6.45 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 31.33,34 wo Ezayi 54.13.

* 7:2 7.2 Tarnaape ki daabagi eŋ tarnaape ki Yawudiyagi an dʼisiyo onniyo gessire adda kʼozzine me. An tʼaɗɗiya paate, an dʼisiyo daabagi ki puutagi kʼinda, kono an dʼelkiyo a ozzinagi ɗoŋ maawaŋ ti kaaga an likkito a balɗa. Kun wollo adda mattup ki Lebitik 23.33-43 wo Deeterenom 16.13-15.

† 7:38 7.38 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 18.4; Ezayi 12.3; 58.11 wo Zowel 3.1.

‡ 7:40 7.40 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 18.18.

* 8:5 8.5 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 20.10, wo Deeterenom 22.22.

† 8:17 8.17 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 17.6; 19.15.

‡ 8:28 8.28 Kun ti nʼ ziipa tʼawwa: I-kaza aame Isa Almasi an ti yʼ tiika ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo Meegí yi yʼumɓa kʼawwa ki kandaane maŋ.

* 9:2 9.2 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.5.

† 9:31 9.31 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 1.15; Soom 34.16; 66.18 wo Piroberb 15.29.

* 10:22 10.22 Yawudiyagi an dʼisiyo tarnaape geŋ a tere kʼayɗu, aame reele ɓaadaŋ. Tarnaape geŋ an iise a ozzine meeda uto ada zoot makumu piɗe daa kʼehiyo kʼIsa ɓotto. Adda kʼozzine aɗo ti poone geŋ ɗoŋ Siriyeŋ an likke adda geeger Zeruzalem, Ɓoy Raa an di yʼize ganigi. Iŋkino maŋ an dʼize tarnaape kono Ɓoy Raa an di yʼisiyo kamilen̰. Tarnaape gette an dʼisiyo ozzine ti ozzine, adda kʼonniyto gessire.

† 10:33 10.33 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 24.16.

‡ 10:34 10.34 Kun wollo adda mattup ki Soom 82.6.

* 11:24 11.24 Kun wollo adda mattup ki Daniyel 12.2.

† 11:44 11.44 A ozzinagi geŋ ɗoŋ kʼIzirayel an n̰ilpiyo nuune iŋkino: eego tuunito sittú, beyɗaŋ siidaŋ, zoŋ toŋ siidaŋ wo tudde toŋ sittú.

* 12:8 12.8 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 15.11.

† 12:13 12.13 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.25-26.

‡ 12:15 12.15 Kun wollo adda mattup ki Zakari 9.9.

§ 12:38 12.38 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.1.

* 12:40 12.40 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 6.9.

* 13:18 13.18 Kun wollo adda mattup ki Soom 41.10.

† 13:20 13.20 Kun wollo adda mattup ki Matiye 10.40 wo Markus 9.37.

* 14:27 14.27 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 9.5.

* 15:25 15.25 Kun wollo adda mattup ki Soom 35.19; 69.5.

* 16:8 16.8 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 24.25.

* 17:12 17.12 Kun wollo adda mattup ki Soom 41.10.

* 18:9 18.9 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 6.39; 10.28; 17.12.

† 18:14 18.14 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 11.49-50.

* 19:13 19.13 Gabata: Geŋ i-kaza bere, an iiziga ti kaŋgiragi deero, an di sooru tʼeego.

† 19:17 19.17 Golgota: Geŋ i-kaza osse i deeƴiso aa osse kʼeego wede.

‡ 19:24 19.24 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.19.

§ 19:28 19.28 Kun wollo adda mattup ki Soom 69.22 wo 22.16.

* 19:36 19.36 Kun wollo adda mattup ki Egzod 12.46 wo Nombire 9.12.

† 19:37 19.37 Kun wollo adda mattup ki Zakari 12.10.

* 20:9 20.9 Kun wollo adda mattup ki Soom 16.10.

Naabo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Naabo ɗoŋ zina

kʼIsa Almasi

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki sirwe Lik yi riiŋe. Mattup ki Naabo ɗoŋ zina kʼIsa Almasi ette tʼin kaza mummino ɗoŋ zina kʼIsa an niibe me. Yʼa ruute soŋ mummino Unde Kamilen̰ tʼa ɗiige ekki ɗoŋ zina kʼIsa wo an dʼizire adda geegiryagi an di gizite Rabila Majjaanawa ti toogo kʼUnde Kamilen̰ me. Wo sulɗi ɗoŋ oon̰e ti dabar ere an uune a urzi naabadaŋ geŋ, yi tiʼn ruute pây adda mattup ette.

Ti kaaga geŋ kane Yawudiyagi an ilke ono Raa a kane ɗaŋŋal. Lik adda mattup ette yʼa ruute mummino kane ɗoŋ zina kʼIsa an di gizite Rabila Majjaanawa a ɗoŋ Yawudiyagi ye me.

Wo yi ruutite ɓaadaŋ a urzi naabo ɗoŋ zina sire an ize gettiyo, kane miŋ Piyer ti Pool. Piyer yʼa gizite ono Raa a ɗoŋ ki geeger Zeruzalem, bini ɗoŋ ɓaadaŋ an ziipe addaŋ a Isa wo an seeɗu zakiɗi eego. Wo ki yode Pool yʼa gizite urzi kʼAlmasi adda geegiryagi ki ɗoŋ kane Yawudiyagi ye. Mattup ette tʼin kaza a kine, i dehu in di kizite Rabila Majjaanawa kʼIsa Almasi adda duniya pay.

1

Ɗoŋ zina kʼAlmasi a Zeruzalem

1 Teyopil meeʼki nuŋ, nuŋ adda mattupadó ere ki poone, ni riiŋe sulɗi ɗoŋ pay Isa yʼize wo yi duuye ɗuwo tʼume kʼeesiyo, 2 bini onniyo ere Raa yʼa yʼumɓe kʼawwa ki kandaane. Wo ki poone yʼa yʼamɓa geŋ, ti toogo kʼUnde Kamilen̰ yʼan di ruute sulɗi ɗoŋ an dʼise a ɗoŋ zindí ɗoŋ yi biire. 3 Aame yi dibire bini yʼinda wo yi bilɗe maŋ, yʼan di gize tuddí te a kane ɗoŋ zindí tʼurzi ɓaadaŋ, geŋ i-kaza yoŋ ki kotto yi-bilɗe. Wo adda kʼonniyo ada piɗe geŋ tuddí yʼan di gize, wo yʼan di gizite sulɗi ɗoŋ ki Moziko Raa. 4 Onniyo soo an ti guune omɓo ti kane gen̰n̰o maŋ, yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo koɗuwo, ti Zeruzalem eŋ kun arga tunɗa ye, kun dello munɗa wede Meega Raa yi ruute yʼun tʼela, aa kun illiga nʼun ruute ti bizó. 5 Ti poone Zaŋ ɗuwo yiʼni zuyyite batem tʼahu, wo ɗe kuneʼŋ adda kʼonniyto miibi Raa yʼun tiʼn suyya batem tʼUnde Kamilen̰.»

Isa yʼeŋgile kʼawwa ki kandaane

6 Wo kane ɗoŋ i tʼugiye a ɗaanadí geŋ an di yʼ tunde, anʼde: «Galmeegey, kee a onniyo gettiyo ko moziko ki ɗoŋ kʼIzirayel kʼan ti tʼela me?»

7 Isa yʼan di ruute, yʼede: «Kane sulɗi ɗoŋ aakede onniyto, ise peeɗo ere tuuku Meega Raa yi dihe yʼaase ti toogadí geŋ, kun kʼaane kun ki tiʼn suune ye. 8 Wo ɗe kune kun tʼoona toogo aame Unde Kamilen̰ ti ɗiiga egguŋ maŋ. Iŋkino maŋ kun kizita onamó, kun tʼeesa ti Zeruzalem, kun dʼamɓa kʼadda siiɗo ki Ziide ti Samari pay, bini ɗaŋgu siiɗo pay.» 9 Aame yʼa ti ruute iŋkino maŋ, a ɗaanadaŋ geŋ miŋ yʼa tʼiiziga jomkey, yʼa iŋgile kʼawwa ki kandaane, an di wolliyo bini dondirso ti di yʼippe. 10 Aame kane an ɓaɓɓiya Isa yʼeŋgile kʼawwa ki kandaane geŋ, an wolliyo bibaraw a sirpadaŋ ɗoŋ sire ti kallagi tuwarɗi, an an di ruute, anʼde: 11 «Kune ɗoŋ ti siiɗo Galile no, kun ôhire kun ɓaɓɓiya kʼawwa ki kandaane moo me? Geŋ Isa Raa yi yʼumɓe ti ɗaanaguŋ, saŋ onniyo soo yʼa-kimo, kun di yʼ wolla aa kun yi wulle yʼiŋgile kʼawwa ki kandaane iŋkino sey.»

12 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ zina geŋ, tʼekki mokkolo ere an ti waaku mokkolo kʼInda kʼOlibiye an di-ɗiige, an dʼiŋgile ki Zeruzalem kono to mokkolo gette dokki ye ti Zeruzalem me, suma kuɓɓaara soo. 13 An iiney Zeruzalem maŋ, an di-gili biino ere tʼawwa tʼekki bakatú aame an dʼogiyso daayum. Aame geŋ kane Piyer, Zaŋ, Zak, Andire, Pilip, Toma, Bartelemi, Matiye, Zak ulo kʼAlpe, Simo wede addí wehini kono siiɗadí me, wo Ziid ulo Zak. 14 Kane pay onamaŋ kaŋ soo, daayum an tondiyo Raa ti erayi ɗoŋ oŋgo, ti Mariyam mekkʼIsa wo ti zemɓa kʼIsa pây.

Beeriyo Matiyas a olɗe Ziidas

15 Adda kʼonniytagi geŋ, onniyo soo Piyer yʼa tʼiiziga a ɗaana zemɓa kane suma meeda uto ada sire an tʼugiye gen̰n̰o, wo yʼan di ruute, yʼede: 16-17 «Zemɓa ki nuŋ, kun suune Ziidas yoŋ ti diine kine, wo naabadí ede ere yi naabiya aa kine in naabiya te. Kʼita maŋ yʼa tʼize wede kʼoogumso a ɗoŋ ki seeɗu kʼIsa. Ono geŋ Unde Kamilen̰ tiʼni ruute ti kaaga adda mattup ki Raa, ti bize Dawut a tukki Ziidas me, geŋ a-tʼiide. 18 Iŋkino maŋ ti soŋko ere an i ele ki dimme gette, yʼa tʼiwila doome. Wo kaciŋ wede geŋ yʼa iire tʼaddí a siiɗo adda doome geŋ me, addí a ɓitte in̰n̰i kʼaddí a tʼuɗɗite pay ti paate. 19 Rabila gette ɗoŋ siiɗo Zeruzalem pay an di-tʼilliga, wo geŋ iŋkino doome Ziidas yʼiwila geŋ an di yʼ waaku ti onamaŋ “Akil Damma”, i-kaza “doome an iwila ti puuzo wede.” 20 Ono eŋ nebi Dawut yi riiŋe ti kaaga adda mattup ki Soom, yʼede:

“Ɓoozí a kila bulgo, wenɗa a lekka umbo*.”

Wo yi riiŋe soŋ, yʼede:

“Ume naabadí wenɗa doolo yʼa tʼamɓa†.”

21-22 Iŋkino maŋ i dehu wedusu yʼa-tʼette ti kine, yʼa tʼise wede kazita ki rabila ki balɗiya Galmeega Isa. Wedusu geŋ yʼaase ti diine kane ɗoŋ izire ti kine onniyo ti onniyo aame Galmeega Isa yʼizire adda siiɗo ti kine, tʼume Zaŋ yi ti yʼ zuyye batem bini onniyo ere Raa yʼa yʼumɓe ti diine kine, yʼa iŋgile kʼawwa ki kandaane.»

23 Aame geŋ an di biire ɗoŋ sire, Yusup wede Barsabas sundí soo Zistus, kane ti Matiyas. 24 Iŋkino maŋ an tunde Raa, anʼde: «Galmeega, kee ki suune adde ɗuwo pay, iŋkino ki beero soo ti diine ɗoŋ sire en̰n̰o, 25 kono yʼa tʼamɓe naabo ɗoŋ zina kʼIsa a olɗe ki Ziidas, kono yo Ziidas geŋ ume naabadí yi iili, yi tʼiide kʼume wede aa addí i dehu i-dʼîide untadí.» 26 Iŋkino maŋ an tʼize teltel muntelliyo, maŋ i-tʼiire a Matiyas, geŋ yoŋ yʼa di giƴƴe ti kane ɗoŋ zina ɗoŋ koomat makumu soo gen̰n̰o.

2

Aaniya kʼUnde Kamilen̰

1 Aame onniyo tarnaape ki Pantekot tʼiina toŋ maŋ, kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ pay an lekkiyo umayaŋ soo. 2 A kaamiki an ollige maŋ tarkuuse aa ki maaye ɓaadaŋ i-ɗeegu ti kandaane, iideʼŋ i-tʼûune adda ɓoy wede kane adda gen̰n̰o. 3 Aame geŋ an wolliyo munɗa aa ilze kʼuwwo iide a tʼîhinte, wede soŋ i di ziipe tuddí tuddí. 4 Kane pay addaŋ a ûune tʼUnde Kamilen̰, iŋkino an dʼiise orbe tʼono ɗoŋ doolo, wede tuuku toŋ yi dʼorbe tʼono ɗoŋ aa Unde Raa ti ele ele.

5 Wo aame geŋ a Zeruzalem i dʼede Yawudiyagi ɗoŋ i seeɗu urzi Raazaŋ zakiɗi, an iido ti siiɗiyagi ɗoŋ adda duniya pay. 6 A onamaŋ ɗoŋ geŋ kane ɗoŋ duuru an dʼukke, an iide, an ziiɗa giggiraŋ kono wede tuuku toŋ yi dʼollige ono tʼonamí tʼonamí. 7 Wo kane ɗoŋ duuru an di roote munɗa an ki suune ye, an di wolliyo ɓeesel, wo anʼde: «Kane ɗoŋ i rootiso eŋ, kane pay miŋ ti siiɗo Galile ye ko? 8 Ɗe mummino kane ɗuwo eŋ wede tuuku toŋ yi dʼorbe ti ono kine me? 9 Kine ɗoŋ iido ti siiɗiyagi ɗoŋ ki Partiya, ki Meediya, ki Elam, ki Mezapotami, ki Ziide, ki Kapados, ki Pontus, ki Aazi, 10 ki Pirizi, ki Pampili, ki Misir, ki Sireŋ adda siiɗo Libi, ɗoŋ soŋ an iido ti Room, 11 ti siiɗo Kiret, wo ti siiɗo kʼArabi. Ɗoŋ soŋ Yawudiyagi, ɗoŋ oŋgo Yawudiyagi ye an ti tʼize tuddaŋ Yawudiyagi pay miŋ, kane ay diʼn ollige an dʼorbe tʼonamey tʼonamey me. Ɗe geŋ munɗa kʼarmika Raa ye ko?» 12 Kane pay eedaŋ tʼa digge, an di roote munɗa an ki suune ye, an di rootiyo ti tuddaŋ, anʼde: «Ɗe geŋ i-kaza moo me?» 13 Wo oŋgoŋ an diʼn okko maade, anʼde: «Kane eŋ an tʼiiɓo toote.»

Ono Piyer a ɗaana ɗoŋ duuru

14 Iŋkino maŋ Piyer ti kane ɗoŋ zina ɗoŋ koomat makumu soo geŋ an tʼiiziga, wo yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Kune pay Yawudiyagi wo kune ɗoŋ pay iido ki Zeruzalem, kun tʼohinto kuwwaguŋ a ono ɗoŋ ni roota, kono kun di suune munɗa wede ize. 15 Kunʼde ɗoŋ eŋ an tʼiiɓo, maŋ an ki tʼiiɓo ye, ume ti soohe ɓotto*. 16-17 Wo aŋkeŋ ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebi Zowel a-tʼiide, yʼede:

“A onniytagi ɗoŋ ettiyo kʼita geŋ,

Undó nʼa ti teepa ekki ɗuwo pay.

In̰n̰iguŋ kuuli erayi an di rootita ono ɗoŋ nʼagisa.

In̰n̰i obilagi ti konazi an dʼetta munɗa aa suniye,

wo gôlɗalguŋ an tʼoona suniye.

18 Eyye, ki kotto onniytagi geŋ,

a ɗoŋ naabadó kuuli erayi pây,

nʼan di teepa Undó wo an di rootita ono ɗoŋ nʼagisa.

19 Nʼaasa sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego awwa a kandaane,

wo a ɗanɗi a siiɗo sulɗi ɗoŋ i-kaza munɗa,

an di wolla puuzo, uwwo wo dondari ki saa.

20 Peeɗo ti-tʼetta ume a tʼisa zimolo, tere a tʼisa aa puuzo.

Aame sulɗi geŋ an tʼiŋgila maŋ, onniyo Galmeega Raa tʼa aana, onniyo ere meeda ki darƴika Raa gette.

21 Wo aame geŋ wede tuuku yʼiila ti suma Galmeega Raa maŋ, yoŋ yʼa yʼutta†.”»

22 Piyer yʼan di ruute sey, yʼede: «Kune ɗoŋ kʼIzirayel no, kun ollo munɗa wede nʼun di roote: Isa wede ti geeger Nazaret geŋ, tʼurzi yode Raa yʼa ize sulɗi kʼarmika wo sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego a diinaguŋ, wo kune batum kunʼni suune. Iŋkino maŋ Raa yʼun gize keren̰ i yʼigibo yode. 23 Yode wede geŋ un yʼele a beyguŋ Raa batum aa yoŋ yi dihe, wo aa munɗa wede yʼilke ti poone yʼaasa. Iŋkino maŋ kun an di yʼele a bey ɗoŋ i ki suune Raa ye, an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, an di yʼîide. 24 Wo ɗe Raa yʼa ti yʼ bilɗe, yʼa yʼuɗɗe ti dabar ere kʼunto te, kono unto i-kʼede toogo ye a tukkʼIsa me. 25 Dawut toŋ yi ruute ti kaaga a tukki yoŋ me, yʼede:

“Yo Galmeega daayum ni yi wolliyo ɗaanadó,

nʼa kʼorgiɗe ye kono yoŋ daayum a sirpadó.

26 Kono kamo nuŋ ulbó uŋse, wo ilzó yʼa tʼimme tʼuŋsuwo,

wo ni zaapu elkisadó aame nʼinda toŋ, nuŋ Raa yi ti nʼ balɗa.

27 Nuŋ ni suune kee Galmeegó ki ki nʼoola adda diine ɗoŋ unto ye,

ki kʼoola tudde ki wedizá kamilen̰ a ki ruuma adda muuzo ye.

28 Kee urziyagi ɗoŋ o-do tʼettey kʼume lekkiyo kʼo ni gize,

ulbó uŋse kono kee daayum ti nuŋ‡.”»

29 Piyer yʼan di ruute sey, yʼede: «Kun ollo zemɓa ki nuŋ, nuŋ oo dʼede urzi nʼun di rooto keren̰ a urzi ki mugiyiŋ Dawut me. Yoŋ yʼinda, an di yʼele adda muuzo, wo muuzadí toŋ maŋ aŋken̰n̰o todʼte di kine. 30 Yo Dawut geŋ yoŋ nebi, wo yi suune Raa geŋ yʼa ti nîime tuddí a ɗaana yode, yʼa ruute, yʼede: “Mozikadá gette ni di tʼela a ulo ti diine kʼin̰n̰i ɗoŋ ki biza bumɓizá§.” 31 Dawut geŋ yi zuune ki poone Almasi Raa yi biire yi balɗa me, geŋ yʼa ruute, yʼede:

“Yoŋ an ki yʼiili adda diine ɗoŋ unto ye, wo tuddí i ki ruume adda muuzo ye*.”»

32 Piyer yʼa ruute sey, yʼede: «Wede nʼa ruute geŋ yoŋ Isa, kaye pay ay di yʼ wulle Raa yʼa ti yʼ bilɗe. 33 Raa yʼa yʼumɓe kʼawwa ki kandaane yʼa lekkey a ammidadí, wo a Isa Meega Raa yi-dʼele Unde Kamilen̰ ere yi ruute yʼin di tʼela. Iŋkino maŋ yo Isa yʼin dʼelo Unde Kamilen̰ a kine aa kun wolliyo wo kun ollige aŋken̰n̰o. 34 Wo yo Dawut geŋ yode batum kʼawwa ki kandaane yi ki gili ye, wo toŋ yʼa ruute, yʼede:

“Galmeega Raa yi di ruute a Galmeegó, yʼede:

Kʼedi ki-koona a ammidadó kino,

35 bini ɗoŋ kʼaduzá nʼan isa

aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗá†.”

36 Iŋkino maŋ kune ɗoŋ kʼIzirayel pay kun suuno ki kotto, Isa wede kun ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko geŋ, Raa yi yʼize Galmeega wo Almasi Raa yi biire.»

Ɗoŋ dupu aɗo an ziipe addaŋ a Isa

37 Aame kane ɗuwo an illiga iŋkino maŋ addaŋ a iile wiic, wo an tunde Piyer ti ɗoŋ zina kʼIsa oŋgo, anʼde: «Ɗe ay dʼise mummino, zemɓa ki nuŋ?» 38 Maŋ Piyer yʼan di ruute, yʼede: «Kun ti kama lekkiyaguŋ wo wede tuuku toŋ yi suyyo batem ti suma kʼIsa Almasi, kono kun tʼoona tambobino kʼolɗikaguŋ. Iŋkino maŋ Raa yʼun tʼela Unde Kamilen̰, 39 kono ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa eŋ a kune, a in̰n̰iguŋ, wo a ɗoŋ dokki, a ɗoŋ pay ɗoŋ Galmeega Raaziŋ yiʼni waaka.»

40 Piyer geŋ yʼan di ruutite ono ɓaadaŋ sey kono an tʼeele kooke, an dʼamɓe, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun tʼaɗɗo ti diine ɗoŋ i tʼuɗɗe tʼurzi wede ɗerec ki Raa geŋ me, wo kun tʼoona uttiyo.» 41 Ɗoŋ umɓe a ono Piyer geŋ an tiʼn zuyye batem, wo a onniyo gette kane suma dupu aɗo an a-ti giƴƴe ti zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa.

Lekkiyo ɗoŋ ki poone an ziipe addaŋ a Isa

42 Kane pay kaŋ soo an dʼollige dooyiso ere ɗoŋ zina kʼIsa anʼni dooyiso, an di lekkiyo kettiyo kaŋ soo, omɓadaŋ kaŋ soo, wo daayum an tondiyo Raa kaŋ soo. 43 Kane ɗoŋ duuru pay an lekkiyo tʼorgiso a Raa, kono kane ɗoŋ zina geŋ ti toogo ere ki Raa an dʼisiyto sulɗi ɓaadaŋ ɗoŋ i ceeriyo eego ti sulɗi kʼarmika. 44 Kane ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa, an lekkiyo kaŋ soo, maaladaŋ toŋ kaŋ soo. 45 An owile doome koo ɓoy koo maŋ, soŋko gette an di-dokkiɗe diinayaŋ pay, a wede tuuku toŋ a attiɗizí attiɗizí. 46 Kane pay addaŋ soo, onniyo ti onniyo an dʼettiyo booro Ɓoy Raa, omɓadaŋ kaŋ soo ti uŋsuwo wo ti tassuwa adda ɓoyɗizaŋ me. 47 Daayum an tamma Raa wo a lekkiyadaŋ gette ɗuwo pay an diʼn geyyiso. Wo onniyo ti onniyo Galmeega yiʼn aagulu ti ɗuwo ɗoŋ an ooniyo urzi kʼuttiyo.

3

Piyer ti Zaŋ wo wede zoŋɗí unto

1 Onniyo soo Piyer kane ti Zaŋ an tʼette tondiyo a booro Ɓoy Raa a peeɗo tʼibbira, peeɗo ere aa daayum an tondiyo Raa. 2 Wo goppoŋ a sirpa ki biza Ɓoy Raa wede an yi waaku biza majjaane geŋ, an dʼumɓo wedusu zoŋɗí unto tʼume kʼehiyadí to, daayum an ti yʼ zaapu aŋgen̰n̰o, yi dʼahultu munɗa a bey ɗoŋ ettiyo ki booro Ɓoy Raa. 3 Aame wede geŋ yi wulle Piyer kane ti Zaŋ anʼte booro Ɓoy Raa maŋ, yʼa iise ahulu munɗa a beezaŋ. 4 Aame an illiga iŋkino maŋ, Piyer kane ti Zaŋ geŋ an di yʼ wolliyo teɓen̰, wo Piyer yʼede: «Kʼayni wolli!» 5 Aame geŋ wede yʼan iise wolliyo, kono yʼelkiyo yi-tʼoona munɗa ti beezaŋ. 6 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Nuŋ o kʼede soŋko ye, dap ye, wo munɗa wede o dʼede nʼa-dʼelo, ti suma ere ki Isa Almasi wede ti geeger Nazaret, ki tʼoozo wo kʼa oziro.» 7 Maŋ Piyer yʼa igibe beezí wede kʼammade, yʼa di yʼ ziiɗa, yʼa yʼiiziga kaŋ ôhire. A kaamiki wedeʼŋ ɗonɗali ti zoŋɗí a tʼize toogo. 8 Wede geŋ yʼa ilɗe kʼawwa yʼa tʼîhira, wo yʼa iise sooru, yi-tʼiide ti kane kʼadda booro Ɓoy Raa, yi sooru, yi lohito, yi tamma Raa. 9 Wo yoŋ wede geŋ ɗuwo pay an di yʼ wulle yi sooru wo yi tamma Raa. 10 Aame ɗuwo geŋ an yi wulle wo an yi zuune yoŋ wede i konso daayum a biza Ɓoy Raa wede an yi waaku biza majjaane yi dʼahultu gen̰n̰o maŋ, an ziiɗa giggiraŋ ti orgiso a munɗa wede i iide a wede gen̰n̰o.

Ono Piyer a booro Ɓoy Raa

11 Wo wede geŋ Piyer ti Zaŋ yʼan kʼeeziyo ye. Iŋkino maŋ ɗoŋ duuru pay an dʼiide kʼume kane kaŋ okko, kʼadda daabe wede an yi waaku daabe ki Salamoŋ, kono kane an ziiɗa giggiraŋ. 12 Aame Piyer yi wulle ɗuwo iido tuddaŋ maŋ, yʼan di ruute yʼede: «Kune ɗoŋ kʼIzirayel no, kun seeɗu giggirguŋ moo me, kun ay diʼn wolliso iŋkino me? Kun elkiyo wede uune bee yi sooru eŋ ti toogo kaye ko kunuŋ, kun elkiyo kaye ki diine a urzi Raazey me ko? Aha, iŋkino ye. 13 Raa kʼIbirayim, kʼIsaaka wo ki Yakup, yoŋ geŋ miŋ Raa moŋgiɗagiŋ, yi-dʼele gooliko a Isa wede naabadí. Yode wede kune batum kun an di yʼele a deero Romeŋ. Aame mozigo Pilat yi dihe yi-dʼeeze kono yo yi zuune yi kʼize munɗa ye toŋ, kune kun di giigira. 14 Yode wede kamilen̰ wo ki diine a ɗaana Raa geŋ kun di yʼ giigira, wo kun di dihe kun i dʼize beeko a wede tôwwo ɗoŋ. 15 Iŋkino maŋ wede i dʼeliyo lekkiyo a ɗuwo geŋ, kun an di yʼele a ɗuwo, an di yʼîide. Wo Raa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto me, kaye ay di yʼ wulle. 16 Wo wede eŋ kun yi suune wo kun yi wolliyo, munɗa wede ize a ɗaanaguŋ. I ele beeko te toogo ere ki suma kʼIsa tʼurzi zaapu kʼadde a yode, yʼuune beeko pay ette tʼurzi zaapu kʼadde a Isa, aa kune pay kun wolliyo en̰n̰o.

17 Wo aŋkeŋ zemɓa ki nuŋ, ni suune aame kune wo ti deeruguŋ pay Isa kun di yʼ giigira geŋ, munɗa wede kun isiyo kun ki yʼ suune ye. 18 Geŋ iŋkino a-tʼiide a ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebiyagi pay, yʼede: “Almasi Raa yi biire, yʼa dabira*.” 19 Aŋkeŋ kun ti kama lekkiyaguŋ, kun ti kami ki tukki Raa kono yʼun di-booya olɗikaguŋ. 20 Iŋkino maŋ Galmeega Raa yʼun tʼela puukiyo, wo yʼun ti yʼ tʼigibo Almasi Raa yi biire a kune, yoŋ Isa. 21 Wo aŋken̰n̰o Almasi yʼa-lekko a kandaane bini onniyo ere sulɗi pay a tʼisa aware, aa Raa yʼa ruute ti kaaga ti bize nebiyagí ɗoŋ kamilen̰. 22 Muusa yʼa ruute ti kaaga, yʼede: “Galmeega Raaguŋ yʼun dʼooɗiba nebi aa nuuno ti diine zemɓaguŋ, wo kune kun dʼolliga sulɗi ɗoŋ pay yʼun rootita geŋ me†.” 23 Wo soŋ yʼede, aame wede tuuku yi-tuuga kʼollige kʼono nebi gen̰n̰o maŋ, yʼa dagga, yode geŋ yi kʼisa ti diine ɗoŋ Raa ye‡. 24 Wo nebiyagi pay iise ti Samiyel a iide soŋ kʼita bakadí bakadí geŋ, an ruutite wo an gizite a sulɗi ɗoŋ isiyo a onniytagi ɗoŋ aŋken̰n̰o geŋ me. 25 Zemɓa ki nuŋ, ono ɗoŋ nebiyagi an ruutite pay geŋ a kune, wo taasuwa ere Raa yi gitte ti moŋgiɗagiŋ gette kune adda, aame yi ruute a Ibirayim, yʼede: “Ita ɗuwo pay a siiɗo an tʼoona beeko tʼurzi kʼin̰n̰izá§.” 26 Geŋ ki poone a kune Raa yʼigibo wede naabadí me, kono yʼun di zaape beeko wo tuuku toŋ yʼa ti yʼ kimo ti naabadí ere olɗo gette.»

4

Piyer ti Zaŋ a ɗaana deero booro Yawudiyagi

1 Aame Piyer ti Zaŋ an an ti rootiyto a ɗoŋ duuru geŋ, kane ɗoŋ seɗeke, goole ɗoŋ boohiyo Ɓoy Raa ti Saduseyeŋ miibi an dʼiina aame kane. 2 Kane an di-gulkuwe ɓaadaŋ aame an wulle ɗoŋ zina sire an dooyiso ɗoŋ duuru wo an an kazita, anʼde Isa yi-bilɗe, wo ɗoŋ i tʼinda toŋ an di balɗa kay. 3 Iŋkino maŋ Piyer ti Zaŋ an tiʼn ziɗɗe, an diʼn iɓi daŋgay bini ki soggo, kono peeɗo tʼiŋgile baa. 4 Aame geŋ ti diine ɗoŋ illiga ono ki Piyer ti Zaŋ geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼumɓe, wo ti ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an aa di giƴƴe, kane ɗuwo ette suma dupu paat.

5 Soggo maŋ kane deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi wo ɗoŋ suuniyo kʼoogoro an tʼugiye pay a geeger ki Zeruzalem. 6 A ogiysadaŋ gette i dʼede kane Annemozigo goole ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ ɓoozí pay, Kayip, Zaŋ wo Alegzandire. 7 Piyer ti Zaŋ tʼadda daŋgay an diʼn uɗɗo, an dʼan tʼiide diinayaŋ wo an diʼn tunde, anʼde: «Wede eŋ kun i ele beeko ti toogo ere tuuku te, wo ti suma kʼaaye?» 8 Aame geŋ Piyer yoŋ addiŋ ûune ti Unde Kamilen̰ wo yʼan di ruute, yʼede: 9 «Kune deero ɗoŋ seɗeke wo ɗoŋ i dokkiyo ɗoŋziŋ, aŋki kun ayni wiiko ki ɗaanaguŋ eŋ, kun dehu kun ɗekke booro a eedey kono ay ize beehiye a wede zoŋɗí unto, wo soŋ kun dehu kun di suune tʼurzi mummino yʼutte tʼeenizí me. 10 Iŋkino maŋ kune deero siiɗo ti ɗoŋ kʼIzirayel pay, munɗa eŋ kun yi suuno koɗuwo: wede kun wolliyo yi tʼîhira a ɗaanaguŋ eŋ, yʼuune bee ti toogo ki suma ere kʼIsa Almasi wede ti geeger Nazaret, yode wede kun ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo Raa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto me. 11 Aakede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, Isa yoŋ aa mokkolo ere kune ɗoŋ kʼoozige ɓoy kun di ziɗɗe mentú, tode gettiyo a tʼize mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy te*. 12 Iŋkino maŋ nʼun di rooto Isa ɗaŋŋal urzi kʼuttiyo me, kono adda duniya pay ette Raa yi kʼeele ye suma ti doolo in diʼn utta kine ɗuwo me.»

13 Aame geŋ kane deero an wulle Piyer ti Zaŋ an rootiyo onamaŋ daa kʼorgiso maŋ, an ziiɗa giggiraŋ kono kane ɗoŋ i ki duuye tunɗa ye, kane miŋ ɗoŋ kino baa. Wo kane deero geŋ an suune an izire tʼIsa me. 14 Wo aakede an wolliyo wede uune bee a sirpadaŋ geŋ, urzi an an di roote munɗa a kane umbo. 15 Iŋkino maŋ an an dʼele urzi an tʼaɗɗe tʼadda ɓoy me. Aame kane an tʼuɗɗe maŋ, kane deero booro Yawudiyagi an di-ruute diinayaŋ, 16 anʼde: «A ɗoŋ eŋ in an dʼisa mummino me? Ɗerec, Piyer ti Zaŋ an ize munɗa kʼarmika geŋ, ɗoŋ Zeruzalem pay an yʼilliga, kine in kʼaane in ki niike ye. 17 Wo kono rabila gette a ki teepa a ɗuwo pay ye geŋ, in an ondirɗo ki kossiyadaŋ, kono suma kʼIsa piɗipiɗin̰ an ki roota ye baa a wede tuuku toŋ maŋ.»

18 Saŋ maŋ Piyer ti Zaŋ an diʼn wiike, wo an an di ruute, anʼde: «Ti aŋki kun ôhor, suma kʼIsa kun kizita ye, wo kun dooya wenɗa ye baa.» 19 Maŋ Piyer ti Zaŋ an an diʼn gime onamaŋ, anʼde: «A suuno kune batum munɗa wede ki diine a ɗaana Raa me, ay dʼamɓe ono kune kunuŋ, ono Raa ko? 20 Ki kaye maŋ ay kʼanniga ye ti rootiyto a munɗa wede ay wulle wo ay illiga me.» 21 Maŋ kane deero geŋ an an dʼundirɗe ki kossiyadaŋ sey, wo an an dʼiize. An an dʼise ulsu an kʼuune ye, kono ɗuwo pay geŋ an tamma Raa a munɗa ize geŋ me. 22 Yoŋ wede uune beeko tʼurzi munɗa kʼarmika geŋ, ozzinayí ette suma kʼada piɗe ti makumu.

Tondiyo Raa ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

23 Aame Piyer ti Zaŋ ti daŋgay an an iize maŋ, an dʼiŋgile an dʼuuney zemɓadaŋ, an an tʼîide taaya pay a munɗa wede deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an an ruutite me. 24 Aame ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ an illiga ono ki Piyer ti Zaŋ gen̰n̰o maŋ, pay onamaŋ kaŋ soo an tunde Raa, anʼde: «Galmeegey, kee wede kʼikkima kandaane ti siiɗo wo bar, ti sulɗi ɗoŋ pay adda. 25 Kee wede ki ele Unde Kamilen̰ a Dawut wede naabadá, Unde gette ti di gize, yʼa ruute, yʼede:

“Ki moo me ɗoŋ siiɗiyagi pay an ahutu bokimo me?

Ki moo me ita ɗuwo pay an tôwwo onamaŋ ki bita me?

26 Kane mozagi a siiɗo pay an tʼikkima tuddaŋ ki arka,

wo deero boha bumɓiyagi an tʼugiye

ki ɗeyyiso ki Galmeega Raa wo ti Almasi Raa yi biire†.”

27 Eyye, ono geŋ ɗerec, Erod ti Pons Pilat an tʼukkiƴe a geeger ettiyo, ti kane ɗoŋ Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye, an di kiigira wede naabadá, Isa wede kamilen̰ ki biire. 28 Iŋkino maŋ munɗa wede ki dihe ti poone geŋ, an tʼize pay tʼurzi toogadá, aa kee ki dihe. 29 Wo aŋkeŋ Galmeega, kee ki wollo an ay ondirso ki kossiyadey, kaye ɗoŋ naabadá kee kʼay eli toogadá ay di kizite onamá daa kʼorgiso. 30 Kʼay eli toogadá kono ay an tʼele beeko a ɗuwo, wo ay dʼise sulɗi kʼarmika ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego ti suma wede naabadá, Isa wede kamilen̰.» 31 Aame kane an ɗiŋge ti tondiyo Raa maŋ, ume wede an dʼugiye ki tondiyo geŋ yʼa iise ŋoŋŋirso. Wo Raa yi diʼn ûune tʼUnde Kamilen̰ pay, maŋ an dʼiise kazita kʼono Raa daa kʼorgiso.

Lekkiyo ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

32 Ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa pay geŋ elkisadaŋ kaŋ soo, ti diinayaŋ wenɗa soo toŋ yʼa roote eŋ ki nuuno umbo, pay maaladaŋ an tʼoɓe ume soo. 33 Kane ɗoŋ zina kʼIsa an kazita ti toogo ɓaadaŋ rabila kʼIsa te, an dʼeesiyo: «Yoŋ Galmeega Isa yi-bilɗe, kaye ay yi wulle.» Wo kane pay geŋ Raa yʼan di ziipe beeko ɓaadaŋ. 34 Ti diinayaŋ wenɗa soo toŋ munɗa i-baate umbo. Ɗoŋ an dʼede domɓi ise ɓoyɗi toŋ an owile maŋ, soŋko gette an dʼettiyo, 35 wo an an dʼeliyo a bey ɗoŋ zina kʼIsa, maŋ kane geŋ an an di-dokkiɗe, soŋko gette a wede tuuku toŋ a attiɗizí attiɗizí. 36 Ti diine ɗoŋ geŋ i dʼede wede sundí Yusup yoŋ ti biza bumɓu Lebi, wo kane ɗoŋ zina kʼIsa an di yʼ waaku Barnabas suma gette i-kaza «wede kʼeliyo kooke», yoŋ an yʼehe a siiɗo Siipire. 37 Yoŋ wede geŋ i-dʼede doome wo yʼa tʼiwila, yʼa tʼumɓo soŋko yʼan dʼiido, yʼan dʼele a bey ɗoŋ zina kʼIsa.

5

Ananiyas ti Sapira

1 Wo i dʼede wedusu sundí Ananiyas ti eddí Sapira, doomizaŋ an tʼiwila. 2 Kane geŋ an ti gitte onamaŋ kaŋ soo, soŋko yʼa-diikiɗa sire, ere soo a yode wo soo yʼa tʼumɓe, yʼan dʼiide yʼan dʼeliyo a bey ɗoŋ zina kʼIsa. 3 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Ki moo me Ananiyas ki-dʼiili addá a Meeda siitanɗani ti-tʼiide me, wo ki moo me ki lohito ono a Unde Kamilen̰, kʼa tʼuuyo soŋko doomizá soo a kee me? 4 Wo doome doomizá, aame ki ki tʼowila ye wo ki tʼiwila toŋ maŋ, soŋko gette kʼa ti naabe aa addá i dehu. Wo ɗe ki moo me ki dʼisiyo iŋkino me? Naabadá kʼize gette a ɗuwo ye, kʼize ulsu a Raa.» 5 Aame Ananiyas yʼilliga ono gen̰n̰o maŋ, yʼa iiɗiba, yʼa iire tul, yʼa inda. Wo kane ɗoŋ pay illiga geŋ orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ. 6 Iŋkino maŋ obilagi an tʼiiziga, an di n̰ilpe, an iide, an tʼelo adda muuzo.

7 Saŋ an likke bini maŋ, eddí ti-tʼuɗɗo daa suuniyo munɗa wede ize. 8 Aame tʼiina maŋ, Piyer yʼa ti tunde, yʼede: «Mʼo ki ti rooti ɗo, ettiŋ soŋko ere pay kun iwila doomuguŋ ko?» Maŋ todʼ tʼa ruute, tʼede: «Eyye, ettiŋ soŋko tode.» 9 Iŋkino maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Mummino me koŋ ti kulayí kun di-gitte onamguŋ kaŋ soo, kun di naame Unde Galmeega me? Mʼollo, ɗoŋ iide ottibe kulayí an ti gimo kane a biza bumɓu gen̰n̰o, an ki tiʼn amɓa an tʼottibo kay.» 10 A kaamiki tʼa iiɗiba, tʼa iire a zoŋ ki Piyer, tʼa inda. Aame obilagi an ti gimo ti ottibe ki kulatú maŋ, an tʼuuna tʼinda. An tʼumɓe, an a-tʼittibo a sirpa kulatú. 11 A armika gette ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa wo ɗoŋ pay illiga toŋ maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa ɓaadaŋ.

Ɗoŋ zina kʼIsa ti ɗoŋ kʼeeni

12 Ɗoŋ zina kʼIsa an dʼizite sulɗi kʼarmika ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego ɓaadaŋ a diine ɗoŋ duuru me. Kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ pay kaŋ soo, an tʼogiyso adda daabe goole wede an yi waaku daabe Salamoŋ. 13 Kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye geŋ, wenɗa ti doolo a roote taaya keƴƴiso ti kane umbo. Wo toŋ kane ɗoŋ duuru geŋ an diʼn tamma ɓaadaŋ. 14 Wo onniyo ti onniyo ɗoŋ ɓaadaŋ erayi kuuli an dʼaagulu kʼaagulu, an di zaapu addaŋ a Galmeega, an a-ti keƴƴiso ti kane. 15 Ti sulɗi kʼarmika ɗoŋ an isiyto geŋ, ɗoŋ kʼeeni an tiʼn sokiyto biza kʼurzi ti zaaɗagi, oŋgoŋ a raŋgayi, kono aame Piyer yʼuɗɗa wo undisadí ti butta tuuku ti diinayaŋ maŋ, yʼa tʼoona bee. 16 Ti geegiryagi sun̰n̰i ɗoŋ goppoŋ ti Zeruzalem toŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an di zikito ɗoŋ kʼeeni, oŋgoŋ siitanɗani an tiʼn ukkite maadagi, wo kane pay geŋ an dʼuune bee.

Ɗoŋ zina kʼIsa adda daŋgay

17 Iŋkino maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ itadí, kane geŋ ti diine deero siiɗo anʼni waaku soŋ Saduseyeŋ, kolɓiso tʼa jiire eedaŋ, an dehu ɗoŋ zina kʼIsa an diʼn dabire. 18 Aame geŋ an tiʼn ziɗɗe, an diʼn iɓi daŋgay a ɗaana ki ɗoŋ pay. 19 Wo a diɗɗo kotto maŋ, Galmeega Raa yi dʼigibe maaleeka yʼa tʼihinte boha daŋgay me, ɗoŋ zina kʼIsa yʼan uɗɗe wo yʼan di ruute, yʼede: 20 «Kun eŋgilo kʼadda booro Ɓoy Raa, kun an kazitoy a ɗuwo taaya ki sulɗi pay i dʼeliyo lekkiyo ere aware gettiyo.» 21 Iŋkino maŋ onamí an dʼilliga, soggo ti soohe walak an dʼiŋgile kʼadda booro Ɓoy Raa, an dʼiise dooyiso ɗuwo.

Wo yo mozigo goole ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ kʼitadí, an di wiiko deero booro Yawudiyagi an tʼugiye, kane ɗoŋ wolliyo kʼono kʼadda siiɗo kʼIzirayel. Maŋ an dʼigibe ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa an di waaku ɗoŋ zina kʼIsa adda daŋgay. 22 Wo aame ɗoŋ an igibe an iide maŋ, ɗoŋ zina kʼIsa umbo adda daŋgay me. Maŋ an di-gimo kʼume ɗoŋ iʼn igibe, an an tʼîide taaya a munɗa wede kane an wullo, 23 anʼde: «Kaye ay iide, ay uuney boha daŋgay appiyta ɓeɓerec, wo ɗoŋ boohiyo toŋ kane ede. Wo aame an ay tʼihinte boha maŋ, kane ɗoŋ zina kʼIsa umbo adda daŋgay me.» 24 Aame goole ɗoŋ boohiyo Ɓoy Raa ti deero ɗoŋ seɗeke an illiga iŋkino maŋ, an di roote munɗa an ki suune ye a munɗa wede ize a tukki ɗoŋ zina geŋ me, wo an tondiso tondiso ti tuddaŋ baa, ɗe aasey moo me, moo me. 25 Saŋ maŋ i dʼede wedusu yʼa iido ti rabila, yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo kay, ɗoŋ kun tiʼn iɓi adda daŋgay geŋ, aŋkeŋ kane adda booro Ɓoy Raa an dooyiso ɗuwo.» 26 Iŋkino maŋ kesiko goole ɗoŋ i boohiyo Ɓoy Raa yʼa iide ti ɗuwo itadí kono ɗoŋ zina kʼIsa yʼan tiʼn waako, wo an an kʼizo oon̰e ye kono an orgiso ɗuwo an tiʼn kakkita.

Ɗoŋ zina kʼIsa a ɗaana ɗoŋ booro

27 Aame kane ɗoŋ zina kʼIsa geŋ ti Ɓoy Raa an tiʼn wiiko, an dʼan tʼiide ki ɗaana deero Yawudiyagi maŋ, mozigo goole ɗoŋ seɗeke yʼan iise tondiso, 28 yʼede: «Kaye ay un ruute, kun ôhor, ti suma kʼIsa kun dooya wenɗa ye. Wo aŋkeŋ kun wollo, kun ize eŋ moo me, ɗoŋ siiɗo Zeruzalem pay kun an ti gizite, kun dehu puuzo wede eŋ tʼa oope eedey.» 29 Maŋ Piyer ti ɗoŋ zina kʼIsa oŋgoŋ an di ruute, anʼde: «Kaye ay dʼise ki poone munɗa wede Raa yi dehu, saŋ wede ki ɗuwo kollo. 30 Kune Isa kun ti yʼ tiike ekkʼundumu, kun di yʼîide, wo Raa wede ki moŋgiɗagiŋ yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto me. 31 Raa yʼa yʼumɓe a ammidadí, yʼa ti yʼ ziipe Mozigo wo Wede kʼUttiyo kono yʼan di kize urzi a ɗoŋ kʼIzirayel, an di kime lekkiyadaŋ wo an tʼoone tambobino kʼolɗikadaŋ. 32 Wo sulɗi ize geŋ kaye ay wulle wo ay illiga, kaye ti Unde Kamilen̰ ere Raa yʼan ele a ɗoŋ i ollige onamí toŋ maŋ.»

33 Aame kane ɗoŋ geŋ an illiga ono gen̰n̰o maŋ, an di-gulkuwe ɓaadaŋ, an dehu an tiʼn tʼîide ɗoŋ zina kʼIsa geŋ me. 34 Wo ɗe a diine deero Yawudiyagi geŋ i dʼede wedusu yoŋ Pariziyeŋ sundí Gamaliyel, yoŋ wede dooyiso kʼoogoro Yawudiyagi, wo ɗoŋ pay an yi suune yoŋ wede beehiye. Yoŋ yʼa tʼiiziga a diinayaŋ wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, ki poone nʼa roote geŋ ɗoŋ eŋ kun tiʼn aɗɗo.» 35 Aame an tiʼn uɗɗe maŋ, yʼan di ruute a ɗoŋ booro, yʼede: «Zemɓa ki nuŋ ɗoŋ kʼIzirayel, kun elko ɗo munɗa wede kun dehu kun an dʼise a ɗoŋ eŋ me. 36 Kun elke munɗa dokki ye, i dʼede wedusu sundí Tedas yʼa-tʼize tuddí wede suma, yi dʼirga ɗuwo a itadí suma meeda piɗe. Wo yode geŋ an di yʼîide, maŋ ɗoŋzí an di-tiipe wo munɗa geŋ a-ti ɗiŋge iŋkino. 37 Aame yode geŋ yi tʼiŋgile maŋ, i dʼize wede ti doolo sundí Ziidas, yode geŋ ti siiɗo Galile. Aame deero Romeŋ an iiziga kaza ɗuwo geŋ, yʼa tʼuɗɗe ki balɗa wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di yʼ diine, wo yode toŋ an di yʼîide kay, wo ɗoŋzí an di-tiipe. 38 Wo aŋkeŋ nʼun di rooto, kun tʼele egguŋ ye a ɗoŋ eŋ me, kun oolo an dʼeŋgile, aame sulɗizaŋ ɗoŋ an isiyo, wo onamaŋ an kazita eŋ ettiyo tʼurzi ɗuwo maŋ, saŋ a ôhira. 39 Wo aame munɗazaŋ an isiyo eŋ ki Raa kotto maŋ, kun kʼaana ôhiradaŋ ye kino me, para maŋ koo kun ɗeyyiso Raa batum maŋ.»

Iŋkino maŋ kane ɗoŋ booro an dʼumɓe a ono Gamaliyel. 40 Ɗoŋ zina kʼIsa geŋ an an diʼn gime, an an diʼn ele a bey ɗoŋ boohiyo Ɓoy Raa, an diʼn gusse ti dalyagi. Saŋ deero an an di ruute, anʼde: «Kun ôhor, ti suma kʼIsa kun kizita ye baa.» Maŋ an an dʼiize. 41 Ɗoŋ zina kʼIsa an tʼuɗɗe ti diine deero Yawudiyagi tʼulbe uŋse, kono Raa yiʼni wulle kane an tʼîide an dabire kono an umɓe a suma kʼAlmasi. 42 Wo ti tarkuuse a eedaŋ gen̰n̰o toŋ, onniyo ti onniyo adda booro Ɓoy Raa, adda ɓoyɗizaŋ daayum an kazita, an dooyiso ɗuwo a urzi Rabila Majjaanawa kʼIsa, yoŋ Almasi Raa yi biire.

6

Beeriyo ɗoŋ dokkiɗe kʼomɓo

1 A onniytagi geŋ sanalliyagi kʼIsa an dʼaagulu kʼaagulu, wo kane Yawudiyagi ɗoŋ orbe ono Girek geŋ an kulkiso ti Yawudiyagi ɗoŋ orbe ono ɗoŋ kʼEber, kono mandayɗazaŋ ɗoŋ orbe Girek geŋ a dokkiɗe kʼomɓo ere daayum daayum gette, an an kʼeliyo ye. 2 Aame kane ɗoŋ zina koomat makumu sire an illiga iŋkino maŋ, an diʼn ugiye sanalliyagi kʼIsa pay, maŋ an an di ruute, anʼde: «Ɗerec ye, kaye ay dʼooli ti kazita kʼono Raa a ɗuwo, ay tʼette dokkiɗe kʼomɓo sey me.» 3 Geŋ iŋkino zemɓa ki nuŋ, kune batum kun beero ti diinaguŋ ɗoŋ sarat, ɗuwo ɗoŋ sundaŋ ti môolo ki beehiye, ôoniyo tʼUnde Kamilen̰ wo ti suuniyo kʼono, wo naabo ette ay an tʼela a kane. 4 Iŋkino maŋ kaye ay ele tuddey pay a urzi tondiyo Raa, wo a naabo kazita kʼonamí a ɗuwo. 5 A onamaŋ geŋ kane zemɓa pay an dʼumɓe eego, maŋ an di biire Etiyeŋ wede i ziipe addí pay a Raa wo ôoniyo tʼUnde Kamilen̰. An di biire sey Pilip, Pirokor, Nikanor, Timoŋ, Parmenas wo Nikolas wede ti geeger ki Antiyos, yoŋ Yawudusu ye wo yʼa-tʼize tuddí Yawudusu. 6 Maŋ kane geŋ, zemɓa an an dʼan tʼiide ki ɗaana ɗoŋ zina kʼIsa, an di tunde Raa, an an di-ziipe bey ki beeko.

7 Iŋkino maŋ ono Raa geŋ adda siiɗo Zeruzalem a-tiipe, ɗuwo an diʼn zuune, sanalliyagi kʼIsa geŋ an dʼaagulu kʼaagulu, wo ɗoŋ seɗeke Yawudiyagi ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a Isa pây.

Seeɗu kʼEtiyeŋ

8 Etiyeŋ geŋ Raa yi di yʼûune ti beeko, wo yi-dʼele toogo kʼisiyo sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego a diine ɗoŋ duuru. 9 Wo i dʼede kuuli miibi an guune jikisi ti yode. Ti diinayaŋ ɗoŋ oŋgoŋ Yawudiyagi ɗoŋ ti geeger Sireŋ wo ti Alegzandire, kane geŋ ti diine ɗoŋ adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso an yi waaku «ɓoy ɓulagi an an iize», wo ɗoŋ oŋgoŋ Yawudiyagi ɗoŋ ki siiɗo Silisi ti Aazi. Kane pay an dʼiise niikiyto ti Etiyeŋ. 10 Wo ɗe an ki dʼiine kersiyadí ye a suuniyo kʼono ere Unde Kamilen̰ ti ele geŋ me. 11 Iŋkino maŋ kane geŋ an dʼiwila ɗuwo kono an di roote: «Kaye ay yʼilliga yi ruute ono ɗoŋ ki kalɗa kʼoogoro Muusa ti suma Raa.» 12 A ɗoŋ duuru an an tʼelite ono wo a ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi ti ɗoŋ suuniyo kʼoogoro Yawudiyagi pây, wo kane ɗoŋ pay geŋ an dʼiiziga tukki Etiyeŋ, an di yʼ ziiɗa an di-tʼiide ki ɗaana deero booro Yawudiyagi. 13 Wo a ɗaana kane geŋ an di wiike ɗoŋ lohito kʼono pay, anʼde: «Wede eŋ daayum yi kalɗa Ɓoy Raa wo oogoro Muusa, 14 kono ay yʼilliga yi ruute, Isa wede ti geeger Nazaret geŋ yʼa-kossita ti Ɓoy Raa wo dooyiso ere Muusa yʼin ele gette yʼa ti-kima ti doolo.» 15 Aame geŋ ɗoŋ duuru pay i-guune adda ɓoy goole ki booro geŋ, an di yʼ wolliso Etiyeŋ teɓen̰, wo ume kʼedayí i-tooriyo aa ume kʼeda maaleeka.

7

Etiyeŋ a ɗaana ɗoŋ booro

1 Iŋkino maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yʼa tunde Etiyeŋ, yʼede: «Onamaŋ an rootiyo a tukki kee geŋ ɗerec ko?» 2 Etiyeŋ yi diʼn gime onamí, yʼede: «Maawi ki nuŋ, zemɓa ki nuŋ, kun ollo bee. Aame Ibirayim yi lekkiyo ɓotto a siiɗo kʼehiyadí sundutú Mezapotami, wo ki poone yʼa eŋgila ki geeger ki Araŋ geŋ, Raa goole a jiire yi di gize tuddí, 3 wo yi di ruute, yʼede: “Ki tʼoozo ki oolo siiɗadá, wo ɗoŋ ɓoozá kʼa eŋgilo ki siiɗo ere saŋ maŋ nʼa di kizey*.” 4 Iŋkino maŋ Ibirayim yʼa tʼiiziga, yʼa tʼuɗɗe ti siiɗo Kalde, yʼa iŋgile yi lekkiyo a geeger ki Araŋ. Wo bini meegí yʼinda maŋ, saŋ Raa yʼa-di tʼiido ki siiɗo ere aŋkeŋ kun di lekkiyo aŋken̰n̰o ettiyo. 5 Wo ɗe Raa yi di ruute munɗa wede yi di tʼela, yʼede: “Siiɗo ette nʼa-tʼela a kee wo kʼeda kʼin̰n̰izá, an di lekka adda.” Wo aame geŋ Raa yi-kʼele ume booloŋ suma yʼa-koone toŋ umbo a siiɗo ette, wo ki sirwe ulo kʼaddí toŋ umbo Raa yi-kʼele ye†. 6 Maŋ Raa yi ruute sey, yʼede: “Ita kʼin̰n̰izá an di lekka a siiɗo torgagi, an diʼn isa ɓulagi, an diʼn dabira ozzinagi meeda piɗe. 7 Wo kane ɗuwo ɗoŋ iʼn isa ɓulagi geŋ, nuŋ Raa nʼa ɗekka booro a eedaŋ. Wo saŋ kane ita kʼin̰n̰izá geŋ tʼumayaŋ an tʼoozigo, an tʼetto ken̰n̰o, an oo dʼottila‡.” 8 Aame Raa yʼa ti ɗiŋge onamí iŋkino maŋ, yʼa gitte taasuwa ti Ibirayim, wo munɗa wede i-kaza taasuwa geŋ, walɗu ponde. Iŋkino maŋ Ibirayim a ulí Isaaka yi di wilɗa ponde, aame yi yʼehe i îide onniyo gessire maŋ. Iŋkino kay Isaaka yi di wilɗa ponde a ulí Yakup, wo Yakup yʼan di wilɗite ponde a in̰n̰izí kane koomat makumu sire moŋgiɗagiŋ gen̰n̰o§.

9 Moŋgiɗagiŋ in̰n̰i Yakup geŋ an gulɓike ti leemadaŋ Yusup, an di yʼiwila aa ɓule, wo ɗoŋ i yʼiwila an di-tʼiide siiɗo Misir. Wo Raa daayum ti yode, 10 dabaradí yi di ti buuye pay. Yi dʼele suuniyo kʼono, lekkiyadí yi di ti tʼize uŋse a ɗaana Parahoŋ mozigo ki siiɗo Misir. Iŋkino maŋ Parahoŋ yʼa ti yʼ ziipe wede goole ki siiɗo Misir, wo ɓoozí toŋ yi-dʼiili a beezí pây. 11 Bini maŋ i dʼize mosogo ɓaadaŋ adda siiɗo Misir pay, wo a siiɗo Kanahaŋ pây. Ɗuwo an di dibire ɓaadaŋ, wo moŋgiɗagiŋ munɗa an tʼoomi toŋ umbo. 12 Aame Yakup yʼilligo a Misir omɓo ede maŋ, yʼa igibe moŋgiɗagiŋ an an dʼowilo, gette ettiyadaŋ ere ki poone. 13 Aame yiʼn igibe ki sirwe sey maŋ, Yusup yʼan tʼiiɗiba itadí a zemɓadí an di yʼ zuune. Wo Parahoŋ toŋ ita maawi Yusup a Kanahaŋ yʼa ti zuune pây. 14 Iŋkino maŋ Yusup yʼa igibe, yʼa-waako meegí Yakup ti ɗoŋ ɓoozí pay, kane ada sarat makumu paat. 15 Aame Yakup yʼilliga maŋ, yʼa tʼiiziga ti ɗoŋ ɓoozí pay, yʼa iŋgile Misir an di likko bini maŋ, yʼa inda ti in̰n̰izí pay kane ɗoŋ moŋgiɗagiŋ me. 16 Wo nunɗanzaŋ* an di ziko ki Sisem, an tʼittiba adda muuzo ere Ibirayim yʼiwila ti soŋko a bey kʼin̰n̰i kʼAmor a Sisem†.

17 Ozzinagi ti ozzinagi maŋ ɗoŋziŋ an dʼiigila ɓaadaŋ a siiɗo Misir me, wo peeɗo toŋ tʼîide ere Raa yʼa-ti ɗaŋge ono ɗoŋ yi ruute yʼaasa a Ibirayim. 18 Saŋ maŋ i-gili mozigo ti doolo a Misir me, wo yoŋ geŋ yi ki suune ye urzi Yusup me. 19 Mozigo geŋ ɗoŋziŋ yi tiʼn digge, wo moŋgiɗagiŋ yʼanni dibire, yiʼn isiyo ki toogo in̰n̰izaŋ an dʼooliyo an tʼunto‡. 20 Aame geŋ Muusa an ti yʼehe, yoŋ ulo ɗemilen̰, majjaane a ɗaana Raa, an di yʼ muɗɗe kaŋ ombiɗe tere aɗo adda ɓoy meegí. 21 Aame an kʼaane ombiɗayí ye maŋ, an tʼumɓe, an di ziipo paate, wo saŋ uto Parahoŋ tʼa yʼuune, tʼa tʼumɓe a tode, tʼa yi muɗɗe aa ulutú§. 22 Muusa geŋ an ti yʼ duuye a suuniyo ere pay ki ɗoŋ Misir. Yʼa tʼize wede i suune rootiyo kʼono wo toogo a naabo pây.

23 Muusa i îide ozzine ada piɗe maŋ, i-dʼiide elkiyo yʼa ette, yʼa wollo zemɓadí ɗoŋ kʼIzirayel. 24 Maŋ yʼa iŋgile, yʼiideʼŋ yi wolliyo wede Misir yi isiyo ulsu a wede soo ti diine zemɓadí, maŋ yʼa-yʼuube, wo yi di ti duuze, wede Misir geŋ yʼa yʼîide. 25 Yʼize iŋkino geŋ yʼelkiyo zemɓadí ɗoŋ kʼIzirayel an dʼelka Raa yi dehu yʼan utte tʼurzi yode, kaciŋ umbo an ki zuune ye. 26 Saŋ soggo sey maŋ, yi dʼuune ɗoŋ kʼIzirayel sire an ɗeyyiso, wo yi dehu yʼa tiʼn tʼokkiƴe an di lekke ti toose. Iŋkino maŋ yʼan di ruute, yʼede: “Zemɓa ki nuŋ, kuneʼŋ zemɓa ye ko? Ɗe ki moo me kun isiyo ulsu ti tudduguŋ me?” 27 Wo wede i isiyo ulsu a leemadí geŋ yʼa gibira Muusa, wo yʼede: “Kee i ki ziipe mozigo wo wede ɗekkiyo booro a tukki kaye wee wee? 28 Kunuŋ ki dehu kʼa ni tʼîde aa loho kʼîide wede Misir ko?” 29 Aame Muusa yʼilliga iŋkino maŋ, ti siiɗo Misir yʼa tʼumbe, yʼa iŋgile ki siiɗo Madiyan, yi lekkiyo aŋgen̰n̰o, a siiɗo gette yi dʼehe in̰n̰i kuuli sire*.

30 Adda siiɗo gette Muusa yi likke ozzine ada piɗe. Saŋ onniyo soo maŋ yoŋ adda balɗa goppoŋ ti mokkolo sundutú Sinayi, maaleeka ki Raa yi di gize tuddí adda beyga kʼundumu oggiyo uwwo ɗala ɗala. 31 A munɗa kʼarmika Muusa yi wulle geŋ, yʼa ziiɗa giggirí. Wo yʼa dʼiide goppoŋ, yʼa wolle koɗuwo, yʼa iide maŋ yʼollige golla Galmeega Raa, tʼede: 32 “Nuŋ Raa ki moŋgiɗagá, Raa kʼIbirayim, kʼIsaaka wo ki Yakup.” Muusa orgiso tʼa yi ziiɗa ɓaadaŋ, yʼa iise ŋoŋŋirso, yi kʼaane yi kʼamɓe edayí, yʼa ki wolle munɗa gen̰n̰o ye. 33 Iŋkino maŋ Galmeega yi di ruute, yʼede: “Toɓiyagá ki tʼoɗɗipo kono ume wede kee kʼôhire eŋ, yoŋ kamilen̰ ki nuŋ Galmeega. 34 Ɗerec, ni wulle dabar ki ɗoŋzó a siiɗo Misir te, nʼilliga soopiytadaŋ te, wo nuŋ nʼiidoʼŋ kono nʼan aɗɗe. Aŋkeŋ kʼedi, nʼa-kʼagiba ki siiɗo Misir†.”»

35 Saŋ Etiyeŋ yʼa ruute sey, yʼede: «Yode Muusa wede ɗoŋ kʼIzirayel an di yʼ giigira, anʼde: “Kee wee wee i ki ziipe mozigo, wo wede ɗekkiyo booro me?” Geŋ saŋ Raa batum yʼa yʼigibe, yʼa tʼize mozigayaŋ, wo yʼa tʼize wede kʼaɗɗiyadaŋ. Raa yi yʼigibe tʼurzi maaleeka wede an ikkima adda kʼundumu gozzibor gen̰n̰o. 36 Yode Muusa geŋ yʼan uɗɗo ɗoŋ kʼIzirayel ti siiɗo Misir, tʼurzi kʼisiyo sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego ti sulɗi kʼarmika adda siiɗo Misir batum, wo soŋ aame kane an doopiɗe Bar Teezowo, wo aame kane adda balɗa ozzine ada piɗe‡. 37 Yode Muusa sey yʼan di ruute a ɗoŋ kʼIzirayel, yʼede: “Raa yi dʼaɗɗa ti diine zemɓaguŋ nebi aa nuuno§.” 38 Wo aame ɗoŋ kʼIzirayel an tʼugiye a balɗa toŋ maŋ, yode Muusa sey a guune a diine moŋgiɗagiŋ ti maaleeka me, yode geŋ yi di rootiyo a Muusa tʼekki mokkolo Sinayi. Iŋkino yode Muusa sey yi-tʼollige ono Raa ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo, yʼin dʼettiyo yʼin di kaza*. 39 Wo moŋgiɗagiŋ an ki dʼilliga ye onamí me, an di yʼ giigira, wo adda kʼaddaŋ an dehu an di-kime ki siiɗo Misir. 40 An i-di ruute a Aroŋ, anʼde: “Kʼin okkoŋ raayagi a ozira a ɗaanadiŋ, kono in ki suune ye munɗa i iide a yode Muusa wede yʼin diʼn uɗɗo ti siiɗo Misir me.” 41 Iŋkino maŋ a onniytagi geŋ an dʼikkima ulo buru go loŋgusizaŋ, maŋ an i dʼele seɗeke a yode geŋ me, ulbaŋ uŋse an dʼize tarnaape a naabo ere an ize ti beezaŋ gette†. 42 Wo Raa yʼan gime dar yʼan diʼn iili, an dʼottilso a molɗali a kandaane, aa an riiŋe ti kaaga adda mattup ki nebiyagi, anʼde:

“Kune ɗoŋ kʼIzirayel no, geŋ a nuuno ɗey ko kun izite seɗeke ki seyɗi wo senɗikagi ɗoŋ oŋgo kun izite,

aame kune adda balɗa ozzine ada piɗe geŋ me? Aha, a nuuno ye.

43 Kune kun zirke ɓoy golmodo ki raayusu sundí Molok,

wo ti mooliso ere ki raa wede sundí Repan.

Kane sulɗi geŋ kun ikkima ti beyguŋ kono kun an dʼottile.

Iŋkino maŋ nuŋ nʼun tiʼn limma bini siiɗo Babiloon, wo ti Babiloon geŋ ki ɗaana sey‡.”»

44 Etiyeŋ yʼa ruute sey, yʼede: «Adda balɗa geŋ moŋgiɗagiŋ an dʼede Ɓoy Raa wede an ikkima ki golmodo, i-boohiyo sulɗi ɗoŋ ki taasuwa ere Raa yi gitte ti ɗoŋzí. Ɓoy geŋ Muusa yʼa tʼikkima aa Raa yi ruute yʼaase. Yʼa tʼikkima a-tʼiide a munɗa wede yi wulle i-iide aa suniye. 45 Kʼita maŋ moŋgiɗagiŋ an an dʼiili Ɓoy Raa wede an ikkima ki golmodo geŋ a in̰n̰izaŋ, an tʼumɓo ti kane aame geŋ Zozuwe wede dokkiyadaŋ, yʼan dʼan dʼaaho ki siiɗo ere ita ɗoŋtú Raa yiʼn ilmi ti ɗaanadaŋ. Geŋ iŋkino Ɓoy Raa geŋ yʼa likke adda siiɗo gettiyo bini moziko ki Dawut.§ 46 Dawut yʼa uune beeko ti Raa, maŋ Dawut yʼa tunde Raa, yi dʼooziga ɓoy a Raa ki Yakup*. 47 Wo miŋ a ki tʼize ye, a tʼiiziga Ɓoy Raa ulí Salamoŋ.† 48 Wo Raa goole a jiire pay geŋ, yoŋ yi ki lekkiyo adda ɓoy wede ɗuwo an oozige ye, aa Raa yi ruute ti kaaga ti bize nebi soo:

49 “Galmeega yʼede: Kandaane aa ume wede ni-konso,

ni lekkiyo wo siiɗo aa ume wede ni dʼoɓe zoŋɗó ni puukiyo.

Ɗe kune ɓoy miŋ wede tuuku me, kun o ooziga,

wo aame tuuku nʼa lekka adda me?

50 Sulɗi pay eŋ i zippe nuŋ ye ko‡?”»

51 Etiyeŋ yʼan di ruute ɗoŋ booro sey, yʼede: «Kune ɗoŋ i koogire Raa, kune ɗoŋ sukkiya kun ki ziipe adduguŋ a Raa ye, kun tʼuɗɗe aa maawuguŋ koyok, daayum kun koogire Unde Kamilen̰. 52 Ti kaaga maawuguŋ nebiyagi pay an diʼn dibire, wo an diʼn îide kane ɗoŋ i gizite ti poone aaniya kʼAlmasi yoŋ ki diine geŋ me. Wo aame onniyo tʼîide maŋ, yode toŋ kun di yʼ giigira, kun di yʼîide. 53 Raa yʼun dʼele oogiradí tʼurzi maaleekiyagi, wo kune kun a-ki tʼizire eego ye.»

Tôwwo kʼEtiyeŋ

54 Aame ɗoŋ booro an illiga Etiyeŋ yi ruute iŋkino maŋ, an di-gulkuwe ɓaadaŋ, an dʼahutu bokimo. 55 Wo yo Etiyeŋ ôoniyo ti Unde Kamilen̰ yʼa tʼumɓe edayí kʼawwa ki kandaane maŋ, yʼa wulle toore darƴika Raa wo Isa yi tʼîhira a ammade Raa. 56 Yʼa ruute, yʼede: «Kun ollo kay, ni wolliyo kandaane i tʼihina wo yoŋ wede an yʼehe aa ulo wede geŋ yi tʼîhira a ammade Raa.» 57 Kane an illiga iŋkino maŋ an ziɗɗe ɗolle ɓaadaŋ, kuwwagaŋ an aa ti ŋiƴƴite, kono an kʼolliga onamí ye. Maŋ an dʼiiziga pay kaŋ soo ki tuddí. 58 An di yʼ ziiɗa tʼadda geeger, an di yʼuɗɗe paate, an di yʼiise kakkisa ti moŋgali ki tôwwadí. Kane ɗoŋ i wulle wo illiga geŋ, kallagaŋ deero an tʼiɗɗipe, an tʼiɓi sirpa kʼulo obulsu sundí Sool. 59 Aame an yi kakkisa geŋ, Etiyeŋ yi tondiyo Raa, yʼede: «Galmeega Isa, ki tʼamɓo undó.» 60 Saŋ yʼa iire ti zibbaní, wo yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Galmeega, a olɗikadaŋ ette kʼan tʼiso tambobino.» Aame yʼa ti ruute iŋkino maŋ, yʼa-tʼihe.

8

1a Wo Sool onamaŋ soo ti ɗoŋ îide Etiyeŋ me.

Sool ti ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

1b A onniyo gettiyo batum ɗuwo an diʼn iise dabirsa ɓaadaŋ ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Zeruzalem. Kane pay geŋ an di-tiipe kʼadda siiɗo Ziide ti Samari, a Zeruzalem i dʼuupe ɗoŋ zina kʼIsa siidaŋ. 2 Ɗoŋ i seeɗu urzi Raa zakiɗi geŋ an tʼittiba Etiyeŋ me, wo an dʼîile ɓaadaŋ a untadí gette. 3 Wo ki yode Sool maŋ yi dehu yʼan ise umbo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me, yi dʼettiyo ɓoy ti ɓoy, yi diʼn dehutu yi tiʼn seɗɗu kuuli erayi, yi tiʼn oɓe daŋgay.

Pilip yo a Samari

4 Kane ɗoŋ i-tiipe geŋ, an dʼettiyo borko ti borko an di kazita Rabila Majjaanawa. 5 Geŋ iŋkino Pilip yʼa tʼiide kʼadda geeger meeda ki siiɗo Samari, yʼa iise kazita rabila kʼAlmasi Raa yi biire a ɗoŋ siiɗo gettiyo. 6 Kane ɗoŋ siiɗo gette pay an zaapu kuudaŋ tak a ono ɗoŋ Pilip yʼan kazita geŋ me, kono an illiga wo an wolliyo tʼedayaŋ sulɗi kʼarmika ɗoŋ yʼisiyto geŋ me. 7 Iŋkino maŋ siitanɗani an tʼuɗɗite ti tukki ɗoŋ kʼeeni ɓaadaŋ ti ɗollite ere ti golla awwa. Wo ɗoŋ ɓaadaŋ ruŋguyuŋ, oŋgoŋ an deŋkiso, pay an dʼuune bee. 8 Iŋkino maŋ ɗoŋ geeger pay gette ulbaŋ uŋse ɓaadaŋ.

9 Aame geŋ i dʼede wedusu adda geeger gette sundí Simo, yoŋ kombiɗe ti kaagine wo a ɗoŋ siiɗo Samari geŋ yʼan dʼisiyto sulɗi kʼarmika, kane pay an seeɗu giggiraŋ. Yʼa-tʼize tuddí aa wede i-dʼede toogo. 10 Kane ɗuwo pay iise ti in̰n̰isi bini ɗoŋ deero geŋ, an di yʼ daaniya telele, wo an dʼeesiyo: «Wede eŋ i-dʼede toogo Raa, ere an ti waaku “toogo a jiire ɓaadaŋ” gettiyo.» 11 Ti kaagine Simo ti kombiɗikadí gette, yi dʼisiyto sulɗi kʼarmika ɗuwo an seeɗu giggiraŋ, iŋkino an di yʼ daaniya telele. 12 Wo aŋkeŋ Pilip yʼiide yʼan gizite Rabila Majjaanawa ki Moziko Raa wo ki suma kʼIsa Almasi. Iŋkino maŋ erayi kuuli pay an dʼumɓe wo an tiʼn zuyye batem. 13 Aame geŋ yode Simo batum toŋ, yʼa ziipe addí a Isa wo an ti yʼ zuyye batem, yʼa ziiɗa ita Pilip. Wo aame yi wulle sulɗi kʼarmika ɓaadaŋ ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego ɗoŋ Pilip yʼisiyto gen̰n̰o maŋ, yʼa ziiɗa giggirí.

14 Aame kane ɗoŋ zina kʼIsa a Zeruzalem an illiga ɗoŋ siiɗo Samari anʼni ziiɗa ono Raa bey sire maŋ, an an dʼigibe Piyer ti Zaŋ. 15 Aame an iiney a Samari maŋ, an tunde Raa a kane Samariten ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa kono Raa yʼan tʼele Unde Kamilen̰. 16 Wo aame geŋ Raa yi-kʼele Undí ye ɓotto a wenɗa me, anʼni suyyiso batem ti suma Galmeega Isa ɗaŋŋal. 17 Iŋkino maŋ Piyer ti Zaŋ an an di ziipe bey a eedaŋ wo an dʼuune Unde Kamilen̰. 18 Aame Simo yi wulle Unde Raa ti ɗiigo a tukki ɗoŋ geŋ tʼurzi ɗoŋ zina kʼIsa an an ti ziipe beezaŋ a eedaŋ maŋ, yi dehu yʼan tʼele soŋko a Piyer ti Zaŋ me. 19 Wo yʼan di ruute, yʼede: «Toogo gette kun o eeli kay kono nʼa zaape bey a tukki ɗuwo, an tʼoone Unde Kamilen̰.» 20 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Kee ti soŋkadá pay Raa yʼunni dagga, kono kʼelkiyo ti soŋkadá gette kʼaane ki tʼowila munɗa wede Raa yʼeliyo ti mozuwo me. 21 Adda naabadey ette kee adda ye, aggadá umbo ti kaye me, kono a ɗaana Raa biza kʼulbá ki diine ye. 22 Ki-kama lekkiyadá, naabadá ere olɗo gette ki tʼoolo, wo kʼa tondo Raa koo yʼay tʼisa tambobino maŋ a elkisadá ere olɗo gette. 23 Nuŋ ni wolliyo maŋ kee addá i-kʼaaɗumu a sulɗi eŋ me, wo kee ɓule kʼolɗiko.» 24 Iŋkino maŋ Simo yʼan di ruute, yʼede: «I tondo Galmeega kune batum kono nuŋ me, kono munɗa wede kun rootiyo geŋ oo ki dʼaana ye.» 25 Saŋ maŋ Piyer ti Zaŋ geŋ an an tʼîide taaya a ɗuwo, a munɗa wede kane an wulle a urzi kʼIsa, wo an di gizite ono Galmeega. Saŋ maŋ an di-gime ki Zeruzalem, a kamadaŋ geŋ a urzi an di gizite Rabila Majjaanawa a borkiyagi ɓaadaŋ ki siiɗo Samari.

Pilip ti wede ti siiɗo kʼEtiyopi

26 Saŋ maaleeka ki Galmeega Raa yi di ruute a Pilip, yʼede: «Ki tʼoozo, kʼodo kʼurzi wede ki ɗanɗi, urzi wede ti Zeruzalem i dʼamɓu geeger Gaza, urzi geŋ yoŋ tʼadda balɗa.» 27 Iŋkino maŋ kesiko Pilip yʼa tʼiiziga, yʼa iŋgile, yi sooru sooru. A sooruzí gette yi wolliyo bibiraw wedusu a ɗaanadí. Wedeʼŋ geŋ yoŋ wede goole wo kokkiso ti siiɗo kʼEtiyopi, yi naabiya ti Kandas mohita kʼEtiyopi, wede ƴeeriyo korɓite tode, yi tʼiide Zeruzalem ottilso a Raa. 28 Konso adda puusadí yi-kime ki siiɗadí, wo yi gariya mattup ki nebi Ezayi. 29 Unde Raa ti di ruute a Pilip, tʼede: «Kʼa naara, ki yʼoonoy wede puus geŋ me.» 30 Maŋ Pilip yʼa-niire, yʼiideʼŋ yʼa yi ziiɗa wede suma adda puusadí geŋ me, yʼollige yi gariya mattup ki nebi Ezayi, maŋ yʼa yi tunde, yʼede: «Ki gariya geŋ, munɗa ki yi suuniyo ɗey ko?» 31 Wede yi diʼn gime onamí, yʼede: «Ɗe nʼa suune mummino, wenɗa yʼa kiʼn ziipe urzi ye maŋ?» Maŋ wede yi di ruute Pilip, yʼede: «Kʼedi, kʼa ti koli adda puus, kʼa-koona a sirpa nuuno.» 32 En̰n̰o ume wede yi gariya an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa me:

«Yoŋ aa damu wede an arkuɗu ki tôwwo,

wo aa ulo ki damu wede an ɗekkiso ilalí wo yi ki môolo ye,

iŋkino kay yode toŋ bizí yi kʼihina ye.

33 An di-dʼele sukiyagi, ɗerec ki yode an i-ki tʼele ye,

wee wee a roota suma kʼin̰n̰izí me,

lekkiyadí a siiɗo an i-ti ɗikke*.»

34 Wede suma geŋ yʼa tunde Pilip, yʼede: «Kee kʼollo ɗo, nebi yi rootiyo iŋkino tʼaaye ti yode batum kunuŋ, ti wenɗa doolo ko?» 35 Iŋkino maŋ Pilip yʼa tʼihina bizí, wo tʼurzi gariya mattup gette yi di gizite Rabila Majjaanawa kʼIsa. 36 An iide kee maŋ, an dʼuune ahu. A ume geŋ wede suma yʼa ruute, yʼede: «Ki wollo kay eŋ ahu, ɗe moo sey aa biite kʼa tiʼn suyye batem me?» [ 37 Pilip yi di ruute, yʼede: «Aame kee ki ziipe addáʼŋ pay a Isa maŋ, nʼa ki ti suyye batem.» Maŋ wede yi diʼn gime onamí, yʼede: «Nʼumɓe, Isa Almasi yoŋ Ulo Raa.»] 38 Iŋkino maŋ Pilip yi di ruute a wede tuuliyo, yʼede: «Puusadá ki-tʼôhor.» Maŋ Pilip kane ti wede suma an di-ɗiige tʼekki puus me, an di-ɗiige kʼadda kʼahu, Pilip yʼa ti yʼ zuyye batem. 39 Aame an tʼuɗɗe tʼadda kʼahu maŋ, Unde Galmeega tʼa ti yʼ n̰ukkiɗe Pilip me. Wo yo wede suma geŋ yi ki yʼ wulle ye baa, iŋkino yʼa iŋgile ki ɗaanadí ti uŋsuwo. 40 Wo yo Pilip yi wolliyoʼŋ yo a Azot, maŋ yi dʼettiyo geeger ti geeger, yi kazita Rabila Majjaanawa adda geegiryagi pay bini yʼa dʼiiney Sezare.

9

Sool ti Isa

1 Wo aame geŋ Sool yi dehu daayum yʼa dabire wo yʼa tʼîde sanalliyagi ki Galmeega. Iŋkino maŋ yʼa iide, yʼa uuney mozigo goole ɗoŋ seɗeke 2 kono yi di tʼele mattup. Wo ti mattup gette yʼa tʼooney deero ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso a Damas, wo aame ɗoŋ i daaniya urzi wede aware ki Galmeega kuuli ti erayi ede maŋ, yʼa tiʼn seɗɗo yʼan dʼan tʼetto ki Zeruzalem, an diʼn oɓey daŋgay.

3 Aame yi uune mattup maŋ, yʼa iŋgile ki Damas. Yʼizire kee yʼiiney goppoŋ ti geeger maŋ, a kaamiki i ɗiigo toore ti kandaane, wilin̰ a tuure a tukki yode. 4 Yʼa iire a siiɗo wo yʼollige golla ti rootiyo, tʼede: «Sool, Sool, ɗe moo me ki ni dabirsa me?» 5 Maŋ Sool yʼa tunde, yʼede: «Galmeega, ɗe kee wee wee?» Maŋ golla gette tʼa ruute, tʼede: «Nuŋ Isa wede kee ki di yʼ dabirsa. 6 Wo ki tʼoozo, kʼeŋgilo kʼadda geeger, aŋgeŋ an aa di kizey munɗa wede Raa yi dehu kʼaasey me.» 7 Wo kane ɗoŋ ti Sool soo geŋ an tʼîhira, munɗa an di roote an ki suune ye, orgiso tʼanni ziiɗa kono golla an di-tʼollige wo wenɗa an ki yʼ wolliyo ye. 8 Maŋ Sool yʼa tʼiiziga, edayí kargigal wo i ki wolliyo ye. Aame geŋ ɗoŋ iide ti yode an i ziiɗa beezí, an ti yʼ dukke kʼadda geeger Damas. 9 Onniyo aɗo Sool edayí i ki wolliyo ye, wo yi lekkiyo daa kʼomɓo daa soɓo.

Sool edayí i tʼihina

10 A Damas geŋ i dʼede wedusu sundí Ananiyas, yode geŋ sanallusu kʼIsa. I-dʼiide munɗa aa suniye Galmeega yi di gize tuddí, wo yʼa yi wiike, yʼede: «Ananiyas!» Maŋ Ananiyas yi diʼn gime onamí, yʼede: «Galmeegó, nuŋ en̰n̰o nʼollige.» 11 Galmeega yi di ruute, yʼede: «Ki tʼoozo, kʼodo kʼaɗɗo ti urzi wede an yi waaku urzi ɗelele, ki tʼodoy adda ɓoy Ziidas, kʼa tondoy wede ede sundí Sool ki Tarsi. Aŋken̰n̰o yi tondiyo Raa, 12 wo adda munɗa i-iide aa suniye geŋ yʼa wulle wedusu sundí Ananiyas, yoŋ yi-tʼiide di yode, yi di ziipe beezí a edayí, maŋ edayí a tʼihina.» 13 Wo Ananiyas yi diʼn gime onamí, yʼede: «Galmeegó, wede eŋ rabiladí ni tʼilliga, ɗoŋ ɓaadaŋ an ruute a sulɗi ɗoŋ ulpi pay yʼisiyo a ɗoŋzá a Zeruzalem me. 14 Wo deero ɗoŋ seɗeke an i ele mattup yʼa-seɗɗe ɗoŋ i tondiyo ti suma kee a en̰n̰o, geŋ iŋkino yʼiido ken̰n̰o me.» 15 Wo ɗe Galmeega yi di ruute, yʼede: «Kʼodo, ki yʼoonoy wede geŋ me, kono nuŋ ni yʼ biire, nʼa-yʼisa wede a kiza sundó a ɗuwo ɗoŋ Yawudiyagi ye, a mozagaŋ wo a ɗoŋ kʼIzirayel. 16 Wo nuŋ batum ni di kizita sulɗi ɗoŋ pay yʼa dabira kono sundó.» 17 Iŋkino maŋ Ananiyas yʼa tʼiiziga yʼa iŋgile, yʼiiney maŋ yi-tʼiide adda ɓoy Ziidas, Sool toŋ adda. Yʼiideʼŋ yi di ziipe beezí a yode wo yi di ruute, yʼede: «Sool leema ki nuŋ, Galmeega i nʼigibo me, yode Isa wede yʼa di gize tuddí aame kee a urzi kʼettiyo ken̰n̰o, yi nʼigibo ki tukki kee kono edayá a wolle sey, wo Raa yi-ki ti kʼôone tʼUnde Kamilen̰.» 18 A kaamiki gaŋgiragi aa ki puuni a iise solɗite ti edayí, maŋ edayí a iise wolliso sey. Yʼa tʼiiziga, wo Ananiyas yʼa ti yʼ zuyye batem. 19 Saŋ yi dʼiimi, toogadí tʼa iido.

Sool yo a Damas

Sool yʼa likke onniyto miibi ti sanalliyagi kʼIsa a Damas me. 20 Wo tiŋ geŋ miŋ yʼa iise kazita baa adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, yi dʼeesiyo: «Isa yoŋ Ulo Raa.» 21 Kane ɗoŋ pay i yʼollige geŋ an ziiɗa giggiraŋ, wo an di rootiyo diinayaŋ, anʼde: «Eŋ miŋ yo wede i-dabirsa ɓaadaŋ kane ɗoŋ i tondiyo ti suma kʼIsa a Zeruzalem ye ko? Wo ettiyadí ken̰n̰o ette yʼiidoʼŋ toc miŋ seɗɗuzaŋ, wo yʼan diʼn tʼeley bey deero ɗoŋ seɗeke ye ko?» 22 Yo Sool a kazita kʼonamí geŋ, i di tʼele toogo yi kazita i ceeriyo ki ceeriyo tʼaddí pay, yʼan di rootiyo keren̰ Isa yoŋ Almasi Raa yi biire. Iŋkino kane Yawudiyagi ɗoŋ i lekkiyo a Damas geŋ, an i di roote munɗa an ki suune ye.

23 Saŋ bini maŋ kane Yawudiyagi geŋ, kaŋ soo an di-ruute ti diinayaŋ ki tôwwadí Sool me. 24 Iŋkino a rootiyadaŋ gette wedusu yi di gize a Sool me, kono kane Yawudiyagi an tʼikkima tuddaŋ, an di boohiyo boha bumɓiyagi geeger on̰n̰u wo diɗɗo kono Sool yʼuɗɗa maŋ ki tôwwadí. 25 Iŋkino maŋ onniyo soo a diɗɗo, kane sanalliyagi Sool an di-tʼiide, an ti yʼ ziipe adda geɗɗe, an ti yʼ zuuye ti waaya moŋgali ti nee.

Sool yo a Zeruzalem

26 Saŋ ti Damas geŋ Sool yʼa iiney Zeruzalem. Aame yʼiiney maŋ, yʼa dihe yʼa di keƴƴe ti sanalliyagi kʼIsa. Wo kane pay an orgiso a yoŋ me, kono an kʼamɓu ye ki kotto yi tʼize sanallusu kʼIsa me. 27 Iŋkino maŋ Barnabas yʼa iyye, yʼa ti yʼ wiike, wo yʼa-di tʼiide kʼume ɗoŋ zina kʼIsa. Aame geŋ yʼan tʼîide taaya mummino Sool yi wullo Galmeega aame yo a urzi ki Damas me, mummino Galmeega yi ruutito me, wo soŋ mummino Sool yi gizito ti suma kʼIsa daa kʼorgiso a Damas me. 28 Iŋkino maŋ tʼume gen̰n̰o Sool yʼa-tʼiide ti kane a Zeruzalem, an dʼamɓu ken̰n̰o ken̰n̰o kaŋ soo wo yi kazita ti suma Galmeega daa kʼorgiso. 29 A kane Yawudiyagi ɗoŋ orbe ono Girek toŋ yʼan di kazita wo yi niikiyto pay ti kane me, wo kane an di dihe urzi ki tôwwadí. 30 Aame kane zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ an illiga iŋkino maŋ, Sool an di dʼiŋgile ki geeger Sezare, wo an ti yʼ diipiɗa yʼa iŋgile ki geeger Tarsi.

31 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a siiɗo Ziide, a siiɗo Galile wo a siiɗo Samari pây geŋ, an di lekkiyo ti toose. Kane an tʼize ɗoŋ toogo a urzi Raa, an di lekkiyo ti ottilso a Galmeega, wo Unde Kamilen̰ ti diʼn noogiyo an dʼaagulu kʼaagulu.

Piyer ti Ene

32 Aame geŋ Piyer daayum yi sooru adda siiɗo pay, yi dʼamɓu ken̰n̰o ken̰n̰o. Onniyo soo maŋ yʼa tʼiide wolliyo ki ɗoŋ ki Raa i lekkiyo a geeger Lidda. 33 A ume geŋ i dʼede wedusu sundí Ene yoŋ ruŋguyuŋ, ozzine gessire yi lekkiyo moone ekkʼoŋgali. Aame Piyer yʼiiney a ume gen̰n̰o maŋ, wede geŋ yi yʼuuney, 34 wo yi di ruute, yʼede: «Ene, Isa Almasi yʼa ele bee. Ki tʼoozoʼŋ, kee batum ki tʼolbo sulɗi moonizá me.» A kaamiki Ene yʼa tʼiizi, yʼa tʼîhira. 35 Aame kane ɗoŋ pay a geeger Lidda wo a bere ki siiɗo Saroŋ geŋ an wulle iŋkino maŋ, an di-gime lekkiyadaŋ a urzi Galmeega.

Piyer ti Tabita

36 I dʼede erewo adda geeger Zoppa todʼte sanallawa kʼIsa, sundutú Tabita (i-kaza Dorkas* tʼono Girek). Tode gette a ɗuwo tʼan isiyo beehiye, ɗoŋ umbadaŋ toŋ tʼan dʼeeliyo munɗa me. 37 Aame Piyer yoŋ daayum a geeger Lidda geŋ, Tabita gette ti tʼiire eeni wo tʼa inda. Tʼinda maŋ an ti-zuyye, nuune an ti yʼ gili biino ere tʼawwa tʼekki bakatú, an ti yʼ duwwe. 38 Lidda gette goppoŋ ti Zoppa me, kane sanalliyagi kʼIsa a Zoppa an illiga Piyer yoŋ aŋgen̰n̰o maŋ, an dʼigibe kuuli sire an i di ruuto, anʼde: «Leema ki nuŋ kʼaynʼolliga maŋ, kʼedi kesiko, in tʼette di kaye.» 39 Piyer yʼa tʼiiziga, kesiko yʼa iŋgile ti kane. Aame yʼiiney maŋ, kane an di ti gili biino ere tʼawwa tʼekki bakatú. Kane mandayɗayi pay an di yʼuuna ti zumari a edayaŋ, wo an i di kazita kallagi ɗoŋ Tabita ti giniti aame tʼa tʼinda ɓotto. 40 Piyer yʼan di ruute a ɗuwo an tʼaɗɗe tʼadda ɓoy. An tʼuɗɗe maŋ, yo yʼa-dikke, yʼa iise tondiyo Raa. Saŋ maŋ yʼa-gime edayí kʼume nuune, wo yʼa ruute, yʼede: «Tabita koŋ mi tʼoozoʼŋ.» Maŋ tʼa tʼihina edatú, wo aame ti wulle Piyer maŋ, tʼa-guune. 41 Piyer yi ziiɗa beytú tʼa-tʼiiziga, maŋ mandayɗayi ti ɗoŋ ki Raa oŋgoŋ yʼanni wiiko, wo yʼan ti-gize an di wulle todʼ ti lekkiyo zeere. 42 Iŋkino maŋ ɗoŋ pay adda geeger ki Zoppa an dʼilliga rabila gette, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a Galmeega. 43 Wo a Zoppa geŋ Piyer yʼaa likke onniyto ɓaadaŋ di wede kʼoɗige golmidagi sundí Simo.

10

Korney ti Piyer

1 I dʼede wedusu sundí Korney, yi lekkiyo a geeger Sezare. Yoŋ goole ki asigiryagi meeda ki Romeŋ, ti diine kʼasigiryagi meeda zoot anʼni waaku sundaŋ «Italiyeŋ». 2 Wede geŋ yoŋ yi seeɗu urzi Raazí zakiɗi, yode ti ɗoŋ adda ɓoozí pay an ottilso a Raa. Yawudiyagi ɗoŋ an kʼede munɗa ye toŋ yʼan dʼisiyo beehiye, wo yi tondiyo Raa daayum. 3 Iŋkino maŋ onniyo soo a peeɗo lohe Korney i-dʼiido munɗa aa suniye. Yʼa yi wulle keren̰ maaleeka Raa me yi dʼiiɗiba itadí, yi dʼettiyo di yode wo yʼa yi wiike, yʼede: «Korney!» 4 Wo yoŋ yi di yʼ wolliso maaleeka teɓen̰, maŋ orgiso tʼa yi ziiɗa wo yi di ruute, yʼede: «Galmeega, ɗe moo me?» Maaleeka yi di ruute, yʼede: «Kee tondiyadá Raa yʼilliga ti beehiyko ere kʼisiyo a ɗuwo te, iŋkino yoŋ yi ki kʼelkiyo. 5 Wo aŋkeŋ ki agiba ɗuwo an dʼette ki Zoppa, an di waako wede soo sundí Simo, sundí soo te Piyer, yʼa etto. 6 Yo wede geŋ torgusu yi lekkiyo di wede sundí Simo kay, wede kʼoɗige golmidagi, ɓoozí a biza bar.» 7 Aame maaleeka wede i ruute a Korney geŋ yʼiŋgile maŋ, Korney yi wiiko ɗoŋ sire ti diine ɗoŋ naabadí, wo asugursu soo wede i seeɗu urzi Raazí zakiɗi, ti diine kʼasigiryagí. 8 Korney yʼan tʼîide taaya a munɗa wede ize, saŋ yʼan igibe ki Zoppa.

9 Iŋkino maŋ kane an dʼiŋgile, soggo toŋ kane daayum a urzi goppoŋ an a-tʼette ki Zoppa, wo peeɗo tʼize diine. Iŋkino a peeɗo gettiyo batum, Piyer yʼa-ti gili tʼekki ɓoy tʼawwa, yʼa tonde Raa. 10 Aame geŋ mosogo tʼa yi ziiɗa, yi dehu yi dʼoomi. Koore an i-dʼisa omɓo geŋ, i-dʼiido munɗa aa suniye, 11 wo yi wolliyoʼŋ kandaane a tʼihina wo munɗa aa boojo goole kettiso a bohaní piɗe, i-ɗeegu ki siiɗo aa dara. 12 Wo adda kʼaddí i dʼede ita seyɗi ɗoŋ zoŋɗaŋ piɗe piɗe, ita seyɗi ɗoŋ i morkimso a siiɗo wo ita kʼemɓi ɗoŋ oppiyso a kandaane pây. 13 Aame geŋ yʼa illi golla ti di ruute, tʼede: «Piyer, ki tʼoozoʼŋ! Seyɗi eŋ ki soɗɗo, kʼa tʼôodo, kʼa tʼaaɗa.» 14 Wo Piyer yʼa ruute, yʼede: «Galmeegó aha! Nuŋ munɗa wede kʼomɓo ulu, yoŋ ganigi a ɗaanadá geŋ kaŋ soo toŋ ni kʼiimi ye.» 15 Maŋ golla gette ki sirwe sey Piyer yʼa tʼilliga, tʼede: «Munɗa wede Raa yʼede yo eŋ kamilen̰ geŋ, ki kʼelke aa munɗa kʼomɓo ulu ye.» 16 Golla gette Piyer yʼa tʼilliga ti rootiyo onamtú miŋ kane ɗey taŋ aɗo, saŋ a kaamiki munɗa geŋ a-gili ki kandaane.

17 Piyer geŋ yʼa ziiɗa giggirí a munɗa wede i-iide aa suniye, wo munɗa i-kaza yi ki yʼ suuniyo ye geŋ me. Koore geŋ kane ɗuwo ɗoŋ Korney yiʼn igibe geŋ, ɓoy Simo an di yʼ dihite, an yʼuune, aŋkeŋ kane a biza bumɓu. 18 Kane an di wiike ɗoŋ ɓoy, an iido maŋ an diʼn tunde, anʼde: «Simo wede an yi waaku soŋ Piyer geŋ, yoŋ a en̰n̰o ko?» 19 Piyer geŋ yoŋ daayum yʼelkiso a munɗa wede i-iide aa suniye gen̰n̰o, aame Unde Raa ti rootiyo, tʼede: «Kʼollo, i dʼede ɗoŋ aɗo an ki dehu toŋ maŋ. 20 Ki tʼoozoʼŋ, ki ti ɗeego, kʼeŋgilo ti kane daa kʼorgiso, kono ɗuwo eŋ iʼn igibo nuuno.» 21 Iŋkino maŋ Piyer yi-ti ɗiigo, yʼan diʼn uuney kane ɗuwo geŋ me, wo yʼan di ruute, yʼede: «Eŋ miŋ nuŋ wede kun dehu. Ki moo me kun nʼiido me?» 22 Maŋ an i diʼn gime onamí, anʼde: «Kaye eŋ aynʼigibo Korney, yode wede goole kʼasigiryagi meeda ki Romeŋ, yoŋ wede ki diine yʼottilso a Raa, wo kane Yawudiyagi pay an yi giyye. Yoŋ maaleeka Raa yi ruuto, kee kʼa ette di yode kono ki di rootey ono yʼa-kʼolligey.» 23 Iŋkino maŋ ɗuwo geŋ Piyer yʼa tiʼn wiike kʼadda ɓoy, an dʼinne di yode.

Ti soggatú maŋ kane ɗuwo geŋ an tʼiiziga ti Piyer an dʼiŋgile kaŋ soo. Wo zemɓa miibi an ziipe addaŋ a Isa ki Zoppa, an aa diʼn igibo. 24 Saŋ onniyo ki ɗaana maŋ Piyer ti kane ɗuwo geŋ an dʼiiney Sezare. Koore geŋ yo Korney yʼa tʼugiye ɗoŋ ɓoozí ti laŋziyagi ɗoŋ kuc an diʼn delliyo. 25 Aame Piyer yʼiiney wo yʼette kʼadda ɓoy maŋ, Korney yʼa iide yʼa yʼikkimo, yʼa iire a zoŋɗí kono yi-dʼottile. 26 Maŋ Piyer yi di ruute, yʼede: «Aha, ki tʼoozoʼŋ!» Wo yi ziiɗa beezí, yʼa yʼiiziga, yʼede: «Nuŋ wede tudde aa kee pây.» 27 Maŋ Piyer yi pelkiyo ti Korney, yʼa-tʼiide kʼadda ɓoy. A ume geŋ yi wolliyo ɗoŋ ɓaadaŋ i tʼugiye a ɗaanadí. 28 Yʼan di ruute, yʼede: «Kune kun ti suune oogoro Yawudiyagi te, urzi ti kʼele ye a Yawudusu yʼa ette ɓoy wede Yawudusu ye, yʼa lekke ti yode me. Wo ɗe nuŋ Raa yʼo ruute keren̰, koɗuwo ye a ɗaanadí wede tuuku toŋ nʼa yi wolle yoŋ ganigi wo ulsu me. 29 Geŋ iŋkino, aame kun iide kun ni wiiko geŋ, ni ki ruuto ye munɗa me wo nʼa iŋgilo miŋ ti kune baa. Aŋkeŋ ni dehu nʼa suune, ki moo me kun ni wiiko nʼa iido me.» 30 Maŋ Korney yi di ruute, yʼede: «I dʼede onniyo aɗo, a peeɗo ere ki lohe gettiyo batum, ni tondiyo Raa adda ɓoozó. A kaamiki geŋ miŋ wedusu ti kallagí i ralita wic wic yi-tʼôhire a ɗaanadó, 31 wo yʼo di rootiyo: “Korney, kee tondiyadá Raa yʼilliga, wo yʼelkiyo a beehiyko ere kee kʼisiyo a ɗoŋ an kʼede munɗa ye me. 32 Aŋkeŋ ki agiba ɗuwo an dʼette ki Zoppa, an di waako wede soo sundí Simo, sundí soo te Piyer, yʼa etto. Yo wede geŋ torgusu yi lekkiyo di wede sundí Simo kay, wede kʼoɗige golmidagi, ɓoozí a biza bar.” 33 Aame geŋ kesiko ni dʼigibe ɗuwo ki tuddá, wo kee kʼaaze adde koɗuwo kʼa iido. Wo aŋkeŋ kaye pay en̰n̰o a ɗaana Raa kono ay dʼolliga sulɗi ɗoŋ pay Galmeega yʼa ruuto kʼay di roote.»

Ono Piyer adda ɓoy Korney

34 Iŋkino maŋ Piyer yʼa iise kazita kʼono, yʼede: «Aŋken̰n̰o ni suune ki kotto Raa geŋ yʼinni wolliyo kine ɗuwo pay eŋ miŋ kaŋ soo. 35 Ti ita ɗuwo pay, wede tuuku yʼottilso a Raa wo yʼisiyo munɗa ki diine maŋ, yoŋ geŋ lekkiyadí i di tʼise uŋse a Raa me. 36 A ɗoŋ kʼIzirayel Raa yʼigibo onamí, Rabila Majjaanawa ere ki toose tʼurzi kʼIsa Almasi, yode wede Galmeeʼki ɗuwo pay.

37 Kune kun suune Zaŋ yi kazita a ɗuwo, yʼede: “Kun ti suyyo batem”, wo soŋ munɗa wede iina ki poone a siiɗo Galile wo adda siiɗo Ziide pay. 38 Wo kun suune mummino Raa yi biiro Isa wede ti geeger Nazaret, yode wede yi-dʼele Unde Kamilen̰ ti toogo ere yi dʼisiyo armika me. Isa geŋ yʼan izire omagi pay, a ɗuwo yʼan dʼisiyo beehiye, kane ɗoŋ an dʼede toogo Meeda siitanɗani a eedaŋ toŋ yʼan dʼeliyo bee kono Raa ti yode.

39 Wo kaye ay wulle tʼedayey sulɗi ɗoŋ pay Isa yʼize adda siiɗo Yawudiyagi wo a Zeruzalem me. Yoŋ geŋ deero Yawudiyagi an ti yʼ tiike ekkʼundumu, an di yʼîide. 40 Saŋ onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, wo yi dʼele urzi yʼan di gize tuddí. 41 A balɗiyadí gette i yʼ wulle Yawudiyagi pay ye, i yʼ wulle kaye ɗoŋ Raa yi biire ti poone kono ay di roota taayadí, kaye ɗoŋ ay dʼiimi wo ay dʼiiɓe ti yode aame Raa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto geŋ me. 42 Saŋ Isa yʼay ruute ay di kizite Rabila Majjaanawa a kane Yawudiyagi wo ay di roote Isa yoŋ wede Raa yi biire yʼa ɗekka booro a tukki ɗoŋ zeere wo ɗoŋ i tʼinda pây. 43 Kane nebiyagi pay an rootiyo ti yode Isa, anʼde: “Wede tuuku yi ziipa addí a yode maŋ, yʼa tʼoona tambobino kʼolɗikadí tʼurzi toogo ere ki sundí.”»

Unde Kamilen̰ ti ɗoŋ Yawudiyagi ye

44 Aame Piyer yʼan kazita ɓotto geŋ, a kaamiki Unde Kamilen̰ tʼa ɗiigo a tukki kane ɗoŋ pay ollige onamí gen̰n̰o. 45 Maŋ kane Yawudiyagi ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa iido ti Piyer geŋ an ziiɗa giggiraŋ, wo an di zuune kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ, Unde Kamilen̰ ere Raa yʼelo gette ti ɗiige a tukki kane pay. 46 Kane Yawudiyagi geŋ an ollige ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ, an orbe tʼono ɗoŋ doolo wo an tamma taŋ miibi Raa yoŋ goole a jiire me. Iŋkino Piyer yʼa ruute, yʼede: 47 «Aŋkeŋ kane ɗuwo eŋ an uune Unde Kamilen̰ aakede kaye, geŋ ay kʼaane ay gi di-tooge ye an di suyye batem tʼahu me.» 48 Maŋ Piyer yʼan di ruute, yʼede: «Ɗuwo eŋ kun tiʼn suyyo batem ti suma kʼIsa Almasi.» Iŋkino maŋ Piyer an di yʼ tunde yʼa lekke onniyto miibi ti kane.

11

Ono Piyer a ɗaana zemɓa a Zeruzalem

1 Ɗoŋ zina kʼIsa ti zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a siiɗo Ziide geŋ, an illiga kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ ono Raa an uune. 2 Wo aame Piyer yi-gime ki Zeruzalem maŋ, kane Yawudiyagi ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an di yʼirba, 3 wo an i ruute, anʼde: «Ki moo me kee kʼize iŋkino, ki-tʼiide di ɗoŋ i ki walɗu ponde ye* wo kʼa iimo ti kane me!» 4 Iŋkino maŋ Piyer yʼan dʼiise tôwwo taaya, yi-tʼiise tʼume kʼeesiyo soo ti soo a munɗa wede ize.

5 Yʼan di ruute, yʼede: «Aame nuŋ a geeger ki Zoppa ni tondiyo Raa geŋ, munɗa o dʼiido aa suniye. Ni wolliyoʼŋ munɗa i ɗeegu ti Raa ki tuddó, yode geŋ yi deeƴiso aa boojo goole kettiso a bohaní piɗe, munɗa geŋ yi ɗeegu ti kandaane bini a iina aame sirpadó. 6 Wo ni wolliyo teɓen̰ kʼadda kʼadde munɗa gen̰n̰o, nʼa wulle seyɗi ɓooze, seyɗi balɗa, seyɗi ɗoŋ i morkimso a siiɗo wo emɓi ɗoŋ oppiyso a kandaane pây. 7 Maŋ nʼollige golla tʼo-di ruute, tʼede: “Piyer, ki tʼoozoʼŋ! Seyɗi eŋ ki soɗɗo, kʼa tʼôodo, kʼa tʼaaɗa.” 8 Wo nʼa ruute, nʼede: “Galmeegó ato! Nuŋ munɗa wede kʼomɓo ulu, yoŋ ganigi a ɗaanadá geŋ kaŋ soo toŋ ni kʼiimi ye.” 9 Golla gette nʼa tʼilliga ki sirwe ti kandaane, tʼede: “Munɗa wede Raa yʼede yo eŋ kamilen̰ geŋ, ki kʼelke aa munɗa wede kʼomɓo ulu ye.” 10 Golla gette tʼa ruute ruute taŋ aɗo, saŋ a kaamiki munɗa geŋ a-gili ki kandaane sey. 11 Kaciŋ aame geŋ miŋ a kaamiki ɗoŋ aɗo an o igibo ti Sezare, an iido an di nʼuuna adda ɓoy wede kayeʼŋ adda. 12 Unde Kamilen̰ tʼo di ruute nʼa iŋgile ti kane daa kʼorgiso. Kane zemɓa ɗoŋ zoot i ziipe addaŋ a Isa ni wiiko ken̰n̰o geŋ, an di nʼigibo a Sezare, wo nuŋ ti kane pay ay tʼiide kʼadda ɓoy Korney. 13 Yoŋ yʼay tʼîide taaya mummino maaleeka yʼiide kʼadda ɓoozí yʼa yi wulle, wo yo maaleeka yi di ruute, yʼede: “Ki agiba ɗuwo ki geeger Zoppa, an di waako Simo wede sundí soo an yi waaku Piyer, yʼa etto. 14 Yoŋ yʼa di roota ono a urzi wede saŋ kun tʼooney uttiyo, kee ti ɗoŋ ɓoozá pay.” 15 Aame Korney yʼa ti ɗiŋge taayadí wo nʼa tʼeese tôwwo taayadó ɓotto geŋ, Unde Kamilen̰ tʼa ɗiige a tuddaŋ aa ti ɗiige a tukki kaye tʼume kʼeesiyo. 16 Iŋkino maŋ nʼa ilke a ono Galmeega yi ruute, yʼede: “Zaŋ ɗuwo yiʼni zuyyite batem tʼahu, wo ɗe kuneʼŋ Raa yʼun tiʼn suyya batem tʼUnde Kamilen̰†.” 17 Ni wulle kane toŋ Raa yʼan ele Undí aa yʼay ele a kaye, aame ay ziipe addey a Galmeega Isa Almasi. Iŋkino maŋ, nuŋ wee wee nʼa aane nʼa tʼeegire Raa a munɗa yi dehu yʼaase me?» 18 Saŋ ono geŋ ɗuwo an tiʼn illiga maŋ, kane pay an dʼinniga wo an dʼiise tamma Raa, anʼde: «Ki kotto Raa a ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ, urzi yʼan ele an di-kime lekkiyadaŋ wo an tʼoona lekkiyo ere ki kotto.»

Ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Antiyos

19 Aame Etiyeŋ an yʼîide maŋ, an dʼiise dabirsa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa. Iŋkino maŋ kane geŋ an di-tiipite ki siiɗiyagi doolo. Ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ an dʼiŋgile ki siiɗo Pinisi, ki siiɗo Siipire, wo ki geeger kʼAntiyos‡, wo an di kazita ono Raa a ɗoŋ Yawudiyagi ɗaŋŋal. 20 Aame geŋ ɗoŋ miibi ti diine kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa iido ti Siipire wo ti siiɗo Sireŋ geŋ, an dʼiŋgile ki Antiyos, wo an di gizite kay Rabila Majjaanawa ki Galmeega Isa a ɗoŋ Yawudiyagi ye. 21 Toogo Galmeega ti kane, iŋkino ɗoŋ ɓaadaŋ an di-gime lekkiyadaŋ, wo an di ziipe addaŋ a Galmeega. 22 Ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Zeruzalem geŋ rabila gette an tʼiire kuudaŋ, maŋ an dʼigibe Barnabas ki Antiyos kono yʼa ette yʼa wollo. 23-24 Barnabas geŋ yoŋ wede beehiye, yi ziipe addí pay a Isa wo addiŋ ôoniyo ti Unde Kamilen̰. Aame yʼiiney a Antiyos wo yi wulle ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ Raa yʼan ti ziipe beeko maŋ, ulbí i-dʼize uŋse ɓaadaŋ, wo yʼan dʼeele kooke pay kono an di lekke kettiyo ti Galmeega. Wo aame geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an a-ti giƴƴe ti Galmeega.

25 Saŋ maŋ Barnabas yʼa iŋgile ki Tarsi kono yʼa waako Sool. 26 Aame yi yʼuuno maŋ, yʼa ti yʼ wiiko an tʼiido kʼAntiyos. Maŋ kane sirwaŋ ozzine an di yʼiiɗiba ti ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa aŋgen̰n̰o, wo an di duuye ɗoŋ ɓaadaŋ a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa. Geŋ a Antiyos gen̰n̰o sanalliyagi kʼIsa an diʼn wiike waaku ere ki poone «ɗoŋ kʼAlmasi».

Zemɓa ɗoŋ a Antiyos ti zemɓa ɗoŋ a Ziide

27 Aame geŋ i dʼede nebiyagi an ɗiigo ti Zeruzalem an tʼiide ki Antiyos. 28 Nebi soo ti diinayaŋ sundí Agabus, Unde Raa ti di ruute adda kʼaddí, yʼa tʼiiziga yʼa ruute, yʼede: «Saŋ i dʼisa mosogo ɓaadaŋ adda siiɗiyagi ɗoŋ pay ɗoŋ Romeŋ ge dokkiyo.» Wo kun suune mosogo gette ize aame Kilood yoŋ mozigo goole ki Romeŋ. 29 Aame kane sanalliyagi kʼIsa an illiga iŋkino maŋ, an di dihe an tusse munɗa wede tuuku toŋ a toogadí, an di-tʼigibe ki noogiyo zemɓa i lekkiyo a siiɗo Ziide. 30 Iŋkino maŋ an tusse, an an dʼele a bey Barnabas ti Sool, an dʼiide an an dʼele a bey ɗoŋ dokkiyo ki zemɓa ɗoŋ a Ziide.

12

Unto ki Zak, wo Piyer adda daŋgay

1 Aame geŋ mozigo Erod yʼa iise dabirsa zemɓa oŋgoŋ ti diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa. 2 Yʼan dʼele urzi a asigiryagi, Zak leema Zaŋ an di yʼîide ti seebir. 3 Wo aame Erod yi wulle a Yawudiyagi an tʼize uŋse maŋ, yʼan dʼele urzi Piyer toŋ an ti yʼ seeɗo a onniytagi ɗoŋ ki tarnaape wede an dʼomɓo mappa daa kʼorme. 4 Aame an ti yʼ ziiɗo maŋ, an di yʼele adda daŋgay, wo Erod yʼa-ti zippe asigiryagi koomat makumu zoot, yʼa tiʼn dikkiɗa omagi piɗe, an di yʼ boohe. Yi dehu yʼa ɗekka booradí a ɗaana ɗuwo pay aame tarnaape Pak ki Yawudiyagi yi tʼiŋgila maŋ. 5 Iŋkino maŋ Piyer yi lekkiyo daŋgay wo kane ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ an tondiyo Raa daa puukiyo wo tʼaddaŋ pay kono yode.

Aɗɗiya Piyer ti daŋgay

6 A diɗɗo ere soggo Erod yʼa ɗekka booro ki Piyer a ɗaana ɗuwo pay gette, Piyer geŋ yi moone a diine kʼasigiryagi sire, beyɗíʼŋ kettiso ti ziŋziri sire, wo a biza daŋgay ummey asigiryagi sey an boohiyo. 7 A kaamiki maaleeka ki Galmeega Raa yʼa ɗiige adda daŋgay, biino ere Piyer adda gette a-tuure keren̰. Maŋ maaleeka yʼa yi butte Piyer a sirpadí kono yʼa-tʼinne, wo yi di ruute, yʼede: «Kesiko ki tʼoozo!» Maŋ ziŋziri ti beyɗí a tiipe. 8 Saŋ maaleeka yi di ruute, yʼede: «Ki-ketto tooná wo ki tʼosso toɓiyagá.» Piyer yʼa tʼize aa maaleeka yi ruute, wo yi di ruute sey, yʼede: «Ki tʼosso kallayá goole wo kʼa ni daani.» 9 Iŋkino maŋ Piyer yʼa diine maaleeka, tʼadda daŋgay yʼa tʼuɗɗe, wo a elkiyadí yi ki zuune ye munɗa wede maaleeka yʼisiyo geŋ ɗerec me, yʼelkiyo i-iido munɗa aa suniye. 10 An tʼuɗɗe tʼume kʼasigiryagi ɗoŋ ki poone, ti ɗoŋ ki sirwe toŋ an a-tʼuɗɗe pây, an dʼiiney a biza wede ki maala kʼa-tʼaɗɗe kʼadda geeger. Biza geŋ a tʼihina siidí a ɗaanadaŋ me, wo an tʼuɗɗe maŋ an dʼizire kaŋ soo a urzi, saŋ a kaamiki n̰okkot maaleeka yi yʼiili Piyer me.

11 Iŋkino maŋ Piyer eedí tʼa iido, yʼa yi zuune munɗa wede i-iido me, wo yʼa ruute, yʼede: «Aŋkeŋ ni zuune baa geŋ ɗerec, Galmeega Raa yʼigibo maaleeka yʼa-nʼuɗɗe ti bey kʼErod wo ti munɗa wede ulsu Yawudiyagi an dehu an oo dʼise me.»

12 Aame yi zuune iŋkino maŋ, yʼa iŋgile ki ɓoy kʼerewo sundutú Mariyam mekki Zaŋ, sundí soo Markus. Adda ɓoy geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼugiye an tondiyo Raa. 13 Piyer yʼiideʼŋ yi koppiyo biza yi-tʼette, wo i dʼede ere naabo sundutú Rood, tʼa iido tʼa-tʼihina biza. 14 Aame tʼilligaʼŋ golla ki Piyer tʼa ti zuune, wo todʼte ulbutú a ûune tʼuŋsuwo ɓaadaŋ. Iŋkino maŋ tʼa-tʼihina biza umbo, tʼa-gime kaŋ okko, tʼan di ruuto, tʼede: «Piyer yo en̰n̰o a biza.» 15 Kane an i-di ruute, anʼde: «Koŋ mi tʼokko maade ko?» Wo ɗe todʼ tʼa ruute, tʼede: «Ki kotto yo a biza.» Iŋkino maŋ kane an di ruute, anʼde: «Geŋ maaleekayí koo maŋ.» 16 Iŋkino yo Piyer geŋ yi koppiyo biza pi bini an dʼiido, an i-tʼihina. An yi wulle maŋ, an ziiɗa giggiraŋ. 17 Maŋ yʼan dʼize likuw ti beezí kono an dʼanniga, wo yʼan tʼîide taaya mummino Galmeega yi-yʼuɗɗo ti daŋgay me. Yʼan di ruute sey, yʼede: «A Zak* wo a zemɓa oŋgo toŋ, kun an tʼôodoy taaya.» Saŋ tʼume kane yʼaa tʼuɗɗe, yʼa iŋgile kʼume doolo.

18 Ume i tʼumpile maŋ asigiryagi an wolliyo Piyer umbo, undaŋ a tʼuɗɗe, an dʼiise tondiso, anʼde: «Ɗe Piyer a yʼihe moo me?» 19 Mozigo Erod yʼa igibe ɗuwo ki dehuzí, wo an ki yʼuuno ye. Maŋ yʼanni wiike kane asigiryagi ɗoŋ i yi boohiyo me, yʼanni tundite ti kulkuwo, yʼede: «Ɗe Piyer kun i ize mummino!» Iŋkino maŋ yʼan di ruute a asigiryagi doolo an tiʼn ôodo. Saŋ maŋ Erod yʼa tʼiiziga ti siiɗo Ziide, yʼa-lekko a geeger Sezare onniyto miibi.

Unto ki mozigo Erod

20 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ geegiryagi Tir ti Sidoŋ geŋ, an ooniyo omɓo ti siiɗo ki mozigo Erod, wo aame geŋ yoŋ yi ti gulkuwe ɓaadaŋ ti kane ɗoŋ siiɗo geŋ me. Maŋ kane ɗoŋ pay geŋ an tʼîide onamaŋ kaŋ soo, an tʼoone urzi ki toose ti Erod. Maŋ an dʼuuney wede soo sundí Bilastus, yoŋ geŋ wede boohiyo biino mozigo. Kane an iide an ti yʼ ŋiiƴa, yʼan dʼan tʼette kʼume mozigo Erod. 21 Iŋkino maŋ Erod yʼan dʼele onniyo, wo aame onniyo gette tʼiina maŋ yi-tʼusse kallayí ki moziko, yʼa-guune kaakido booro, yʼa iise rootiyto a ɗaana ɗuwo pay. 22 Ɗoŋ ollige geŋ an dʼiise ɗollite, anʼde: «En̰n̰o eŋ i rootiyto wedusu ye, eŋ raayusu!» 23 Aame Erod yʼilliga ono ɗuwo gen̰n̰o maŋ, ulbí uŋse tuddí yʼa ti-gili, tamma gette yi-kʼiili a Raa ye. Iŋkino maŋ a kaamiki, maaleeka ki Galmeega Raa yʼa yi diin̰e ti eeni, ondirɗagi adda kʼaddí an di yʼiimi, yʼa inda.

24 Tiŋ geŋ ono Raa i-teepiyo ki ɗaana ki ɗaana, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a Isa. 25 Aame Pool ti Barnabas a zina ere an an igibe ki noogiyo ɗuwo a Zeruzalem an aa ti-ɗiŋge maŋ, an a-ti yʼ wiike ti kane Zaŋ wede sundí soo Markus, an di-gime ki Antiyos.

13

Barnabas ti Sool wo ɗoŋ dokkiyo a Antiyos

1 Tʼadda diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Antiyos geŋ, i dʼede nebiyagi wo ɗoŋ dooyiso: Barnabas, Simeyoŋ an yi waaku sundí soo Bakulu, Lisiyus ti siiɗo Sireŋ, Manayen wede an iiziga kaŋ soo ti Erod wede mozigo a siiɗo Galile, wo Sool. 2 Onniyo soo, an tʼugiye an ottilso a Galmeega wo an di lekkiyo daa kʼomɓo, aame geŋ Unde Kamilen̰ tʼan di ruute, tʼede: «Barnabas ti Sool geŋ kun oo tiʼn ooyo siidaŋ ki naabo ere nuŋ niʼni wiike.» 3 Iŋkino maŋ aame an ti likke daa kʼomɓo wo an tunde Raa geŋ, zemɓa an an di ziipe beeko wo an diʼn iili Barnabas ti Sool, an dʼiŋgile.

Barnabas ti Sool a Siipire

4 Iŋkino maŋ Barnabas ti Sool Unde Kamilen̰ tiʼn agisa naabo geŋ, an dʼiŋgile an tʼiide ki geeger Selusi. Tiŋ geŋ an dʼuune tooko, an di-gili an dʼiŋgile ki Siipire, siiɗo ere a diine kʼahu. 5 An iiney a geeger Salamin a Siipire maŋ, an dʼiise kazita kʼono Raa adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso. Aame geŋ Zaŋ Markus toŋ yoŋ ti kane yʼan diʼn noogiyo. 6 Aame an ti diipiɗa siiɗo Siipire maŋ, an dʼiiney geeger Papos. A ume geŋ an dʼikkima ti Yawudusu soo sundí Bar-Zezu, yode geŋ kombiɗe, yi ti tʼisiyo tuddí aa nebi, 7 yoŋ yi lekkiyo a sirpa goole ki Romeŋ adda siiɗo gettiyo. Wede goole siiɗo geŋ sundí Serziyus Poolus, yoŋ wede eedí soodo a elkiso. Yode geŋ yʼanni wiike Barnabas kane ti Sool di yode kono yi dehu yʼa olliga ono Raa. 8 Wo kombiɗe geŋ sundí soo tʼono Girek an yi waaku Elimas geŋ, yʼan di-tuuge a Barnabas ti Sool me kono yi ki dehu ye goole siiɗo yʼa zaape addí a Isa me. 9 Iŋkino maŋ Unde Kamilen̰ ti-tʼûune adda kʼadde Sool sundí soo Pool, yi di yʼ wolliyo wedeʼŋ geŋ ƴerere adda kʼedayí, 10 wo yi di ruute, yʼede: «Kee wede adda ûune ti metiŋko wo ti bundiko! Kee ulo Meeda siitanɗani! Kee adu ki sulɗi ɗoŋ pay ki diine, ki dehu daayum urziyagi ɗoŋ ɗelele ki Galmeega ki di tiʼn lette. 11 Wo aŋkeŋ kʼollo, Galmeega yʼa ki daan̰a, kʼa koosa suma kʼonniyo miibi toore peeɗo ki ki yʼ wolla ye.» A kaamiki yʼa-guuse, yoŋ aa adda zimolo, yi-kama ken̰n̰o ken̰n̰o yi dehu wenɗa yi seeɗa a beezí yʼa ti yʼ dokke. 12 Aame goole siiɗo geŋ yi wulle munɗa wede i iina a Elimas gen̰n̰o maŋ, yʼa ziipe addí a Galmeega kono dooyiso gette i yʼ ziiɗa ɓaadaŋ.

Pool a Antiyos siiɗo Pizidi

13 Wo Pool ti ɗoŋ a itadí an tʼiiziga ti Papos, an di-gili adda tooko, an dʼiŋgile ki geeger Perz a siiɗo Pampili, wo aame an iiney maŋ Zaŋ Markus yiʼn iili, yʼa-gime ki Zeruzalem. 14 Maŋ ti Perz geŋ kane an tʼiiziga, an dʼiŋgile ki geeger kʼAntiyos siiɗo Pizidi. An iiney Antiyos geŋ, a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi an tʼiide adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, an di-gunɗite. 15 Aame kane ɗuwo geŋ an gire adda mattup kʼoogoro Muusa ti ono ɗoŋ ki nebiyagi maŋ, ɗoŋ deero ki ɓoy geŋ an an di ruute, anʼde: «Zemɓa ki nuŋ, aame un ede ono ki kooke a ɗuwo en̰n̰o maŋ, kun an eelo.» 16 Iŋkino maŋ Pool yʼa tʼiiziga, yʼan dʼize likuw ti beezí kono an dʼanniga, maŋ yʼa ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ kʼIzirayel, wo kune ɗoŋ Yawudiyagi ye ɗoŋ ottilso a Raa, kun nʼollo. 17 Raa wede ki kine ɗoŋ kʼIzirayel yʼa biire moŋgiɗagiŋ. Yʼan iigila aame kane an lekkiyo a siiɗo Misir, saŋ ti toogadí yʼan uɗɗo ti siiɗo gette. 18 Adda kʼozzine ette suma kʼada piɗe, Raa yʼanni muɗɗe adda balɗa me. 19 Saŋ maŋ ita ɗuwo sarat adda siiɗo Kanahaŋ gette Raa yʼa-tʼuute, yʼan dʼele siiɗo kane gette aa korɓite a ɗoŋzí. 20 Sulɗi pay geŋ i tʼiŋgile a îide ozzine suma meeda piɗe uto ada paat.

Maŋ Raa yi biire ɗoŋ ɗekkiyo booro a ekki moŋgiɗagiŋ, an di wolliyo onamaŋ bini nebi Samiyel. 21 Aame Samiyel yoŋ nebi geŋ, moŋgiɗagiŋ an tunde Raa yʼan tʼeele mozigo. Maŋ Raa yʼan dʼeele Sayul ulo Kis ti biza bumɓu Benzamen, yʼiimi mozikadí ozzinagi ada piɗe. 22 Saŋ maŋ Raa yʼa ti ɗiige Sayul me, yʼa di ziipe Dawut mozigo me, yoŋ geŋ wede Raa yʼa ruute sundí, yʼede: “Ni uune Dawut ulo Zeese, yoŋ geŋ wede aa addó i dehu, yʼaasa naabo ere pay aa ni dehu.” 23 Ti ita kʼin̰n̰i Dawut geŋ Raa yi dʼiiɗiba wede soo sundí Isa, yoŋ Wede kʼUttiyo ki ɗoŋ kʼIzirayel. Geŋ iŋkino Raa yʼa-ti ɗiŋge ono ɗoŋ yi ruute yʼaasa me. 24 Ki poone Isa yʼa aana geŋ, Zaŋ Batis yʼa iido yʼa gizite a ɗoŋ kʼIzirayel pay kono an di-kime lekkiyadaŋ wo yʼa tiʼn suyye batem. 25 Aame Zaŋ yi zuune naabadí goppoŋ ti ɗaŋga maŋ, yʼa ruute, yʼede: “Kune kun elkiyo nuŋ wee wee? Nuŋ Almasi wede kun delliyo gen̰n̰o ye. Wo ɗe wede ettiyo kʼitadó geŋ, yoŋ nuŋ batum ni kʼîide nʼa ki tʼeeze sibe toɓiyagí ye*.”

26 Zemɓa ki nuŋ, kune ɗoŋ ti ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim wo kune ɗoŋ ottilso a Raa, ono ɗoŋ kʼuttiyo eŋ Raa yiʼn elo a kine. 27 Aame Isa yʼiina maŋ, ɗoŋ Zeruzalem ti deerizaŋ an ki yʼ zuune ye Isa wede Raa yʼigibo me, wo ono nebiyagi ɗoŋ an gariya daayum a onniyo ere ki puukiyadiŋ gen̰n̰o toŋ, itadaŋ an kiʼn zuune ye. Wo ɗe an dʼize kono booro tʼa yi ziiɗa ki tôwwo, a-tʼiide a ono nebiyagi an ruute ti kaaga. 28 Kane ɗuwo geŋ munɗa wede an tʼoone a tukki yode a tʼîde ki tôwwadí umbo, wo toŋ maŋ an di tunde Pilat yʼa tʼele urzi ki tôwwadí. 29 Iŋkino a munɗa wede kane an ize geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ pay an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki yode, maŋ kane Yawudiyagi an ti yʼ ɗiige tʼekkʼundumu me, wo an di yʼeele adda muuzo. 30 Wo ɗe Raa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto me. 31 Saŋ maŋ yʼan di gize tuddí taŋ ɓaadaŋ a en̰n̰o en̰n̰o, a ɗoŋzí ɗoŋ an gilo kaŋ soo ti siiɗo Galile ki Zeruzalem, wo aŋkeŋ kane geŋ an di rootiyo taayadí a ɗaana Yawudiyagi pay. 32-33 Iŋkino maŋ ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa a moŋgiɗagiŋ ti kaaga geŋ, aŋkeŋ yʼa tiʼn ɗiŋge a kine in̰n̰izaŋ, aame Isa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto geŋ me. Wo aŋkeŋ Rabila Majjaanawa gette kaye batum ay iido, ay un di kizite. Raa yʼize iŋkino aa an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Soom sire, anʼde:

“Kee ulo nuŋ me,

wo ti aŋki ɗuwo an di suune nuŋ Meegá†.”

34 Wo Raa yi ruute ti kaaga, yoŋ yʼa ti yʼ balɗa ti diine ɗoŋ unto kono yʼa ki ruuma ye. Geŋ Raa yi ruute iŋkino, yʼede:

“Nʼun di zaapa beeko ere kamilen̰

wo sulɗi ɗoŋ ɗerec ni ruute ni-tʼela a Dawut‡.”

35 Kono kamo Dawut yʼa ruute sey adda mattup ti doolo, yʼede:

“Ki oola tudde ki wedizá kamilen̰ i-ruuma adda muuzo ye§.”

36 Wo Dawut yoŋ a koɗuwadí yʼa niibe naabo Raa wo saŋ yʼa inda, an di yʼele adda muuzo aame moŋgiɗagí, wo tuddí a ruume. 37 Wo yode wede Raa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto geŋ, tuddí i ki ruume adda muuzo ye. 38-39 Zemɓa ki nuŋ, ni dehu kun di suune, tʼurzi kʼIsa an un di kazita kun dʼooniyo tambobino kʼolɗikaguŋ. Wo tʼurzi yode, wede tuuku yi ziipe addí a yode maŋ, yoŋ geŋ Raa yi yʼ wolliyo ki diine a ɗaanadí me. Ɗerec, oogoro Muusa ti kʼiine tʼun gi diʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa ye. 40 Iŋkino kun koona mentikagi, kono un ki dʼaana ye munɗa wede nebiyagi an riiŋe ti kaaga, anʼde:

41 “Kun ollo bee kune ɗoŋ okko maade Raa geŋ,

kun sooɗo giggirguŋ wo kun di n̰okkiɗo,

kono a lekkiyaguŋ ette ni dʼisa munɗa wede kun dʼaddira,

wo munɗa geŋ aame wenɗa yʼun ruuta toŋ maŋ,

kun kʼamɓa ye*.”»

42 Aame Pool ti Barnabas an aɗɗiya ti ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso geŋ, kane ɗoŋ duuru an diʼn tunde, anʼde: «Soŋŋo a onniyo ere ki puukiyo kun di kami, kun ay kizita sey ono eŋ me.» 43 Aame ti ogiyso an ti tiipe maŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ Yawudiyagi, ti ɗoŋ Yawudiyagi ye an ti tʼize tuddaŋ Yawudiyagi an dʼottilso a Raa pây, an di diine Pool kane ti Barnabas. Kane geŋ an an di kazita ono Raa, wo an an dʼeliyo kooke an di lekke ki diine a urzi beeko ere ki Raa.

Pool ti Barnabas wo ɗoŋ Yawudiyagi ye

44 Onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi tʼiina maŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ ti diine ɗoŋ adda geeger gette an tʼugiye, an dʼollige ono Galmeega ɗoŋ Pool ti Barnabas an kazita. 45 Wo aame kane Yawudiyagi an wulle ɗoŋ duuru gen̰n̰o maŋ, kolɓiso tʼa jiire eedaŋ, an dʼiise kalɗita Pool anʼde, onamí yi rootiyo geŋ lohito. 46 Iŋkino maŋ Pool ti Barnabas an an di ruute daa kʼorgiso, anʼde: «Ki kotto, ki pooneʼŋ a kune Yawudiyagi ay un di kizite ono Raa me. Wo ɗe kune kun ti-tuuge kʼollige kʼono Raa geŋ, aa kune batum kun ɗikke booro a egguŋ, lekkiyo ere ki daayum kun ki ti tʼoona ye. Iŋkino kaye ay dʼamɓe ki tukki ɗoŋ Yawudiyagi ye, 47 kono en̰n̰o munɗa wede Galmeega yʼay ruute ay dʼise me, yʼede:

“Nuŋ ni ki ziipe aa toore ki ita ɗuwo pay,

kono kʼan dʼetta tʼuttiyo ere ki Raa

bini ɗaŋgu siiɗo pay†.”»

48 Aame kane ɗoŋ Yawudiyagi ye an illiga ono gen̰n̰o maŋ, an tamma Raa wo an di ruute, anʼde: «Ono Galmeega eŋ uŋse ɓaadaŋ.» Wo kane ɗoŋ pay Raa yi biire an tʼoona lekkiyo ere ki daayum geŋ, an di ziipe addaŋ a Isa. 49 Iŋkino maŋ ono Galmeega a-tiipe adda siiɗo gette pay. 50 Wo kane Yawudiyagi geŋ an an tʼelite ono a erayi ɗoŋ sundaŋ ti môolo wo an ottilso a Raa, ti ɗoŋ deero adda geeger. Kane pay geŋ an an tʼelite ono a ɗoŋ duuru, an di dibire Pool ti Barnabas, wo ti siiɗadaŋ an diʼn ilmi. 51 Kane sire geŋ odde zoŋɗaŋ an an ti yʼ tuttige‡, wo an dʼiŋgile ki geeger kʼIkoniyoŋ. 52 Wo kane sanalliyagi kʼIsa a Antiyos siiɗo Pizidi geŋ, an di lekkiyo addaŋ ôoniyo tʼUnde Kamilen̰ wo ulbaŋ uŋse.

14

Pool ti Barnabas a Ikoniyoŋ

1 Aame Pool ti Barnabas an iiney a Ikoniyoŋ maŋ, an dʼiŋgile an tʼiide adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, aa an dʼizo a Antiyos. Aame an iise kazita kʼono Raa geŋ, Yawudiyagi ɓaadaŋ ti ɗoŋ Yawudiyagi ye an di ziipe addaŋ a Isa. 2 Wo ɗe kane Yawudiyagi ɗoŋ i-tuuge ki zaapu kʼaddaŋ a Isa geŋ, an an tʼelite ono a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye kono an di-kime elkisadaŋ, an di kulkuwe ti kane zemɓa gen̰n̰o. 3 Wo toŋ maŋ Pool ti Barnabas an di likke onniyo ɓaadaŋ adda geeger gette. An di gizite ono Raa tʼadde soo, orgiso adda kʼaddaŋ umbo kono Galmeega ti kane. Wo yoŋ yʼan dʼeliyo toogo kʼisiyo sulɗi kʼarmika ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego, i-kaza onamaŋ a urzi beeko Galmeega geŋ ɗerec. 4 Kane ɗoŋ geeger an tʼîhinte omagi sire, ɗoŋ soŋ a ita Yawudiyagi, wo ɗoŋ soŋ a ita ɗoŋ zina kʼIsa. 5 Saŋ kane Yawudiyagi miibi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye wo ti deerizaŋ, an di ruute an an dʼise ulsu a ɗoŋ zina kʼIsa, an tiʼn kakkite ti moŋgali an tiʼn tʼîde. 6 Wo aame Pool kane ti Barnabas an illiga iŋkino maŋ, an tʼumbe an dʼumɓe kʼurzi Listire ti Derbe, geegiryagi ki siiɗo Likayuni, ti illiyagi ɗoŋ i ti-ɗuule. 7 Aame an iɓey a siiɗo gettiyo maŋ, aŋgen̰n̰o toŋ an dʼiise kazita Rabila Majjaanawa.

Pool ti Barnabas a siiɗo Listire

8 A geeger ki Listire gette i dʼede wedusu zoŋɗí unto tʼume an ti yʼehe too, kaŋ soo toŋ umbo yi kʼizire ye. 9 Onniyo soo Pool yi kazita ono Raa maŋ, yo wede geŋ yi dʼollige. Pool yi di yʼ wolliyo teɓen̰, maŋ yʼa zuune wede geŋ yi ziipe addí, yi dehu yʼa utte tʼeenizí me. 10 Iŋkino maŋ Pool yi di ruute ti golla awwa, yʼede: «Ki tʼoozo, ki tʼôhor kaŋ ôhire!» Wede yʼa ilɗe kʼawwa, yʼa tʼîhira, yʼa iise sooru. 11 Aame kane ɗoŋ duuru an wulle munɗa wede Pool yʼize gen̰n̰o maŋ, an dʼiise ɗollite tʼono ki Likayuni, anʼde: «Raayagi an tʼumɓo tukki ɗuwo, an di-ɗiigo diinayiŋ!» 12 Iŋkino maŋ Barnabas an i-dʼele suma ki raazaŋ Zewus*, wo Pool an i-dʼele suma ki raazaŋ Ermes† kono yoŋ wede kʼeesiyo kʼono. 13 Ɓoy raayusu Zewus geŋ yoŋ a biza geeger. Iŋkino maŋ wede seɗeke ki Zewus geŋ yʼiideʼŋ, yi ziɗɗe buŋgari, yʼan dʼizite ɗogoro ki bobbo kʼinda, wo yʼan dʼan tʼiide ki biza ɓoy gen̰n̰o, kono yi dehu ti kane ɗoŋ duuru geŋ an an dʼise seɗeke akka Pool ti Barnabas. 14 Wo aame kane ɗoŋ zina sire geŋ an illiga iŋkino maŋ, addaŋ a kʼize uŋse ye, kallagaŋ an di zittite, maŋ an dʼukke an tʼiide diine ɗoŋ duuru gen̰n̰o, an di ɗollite, anʼde: 15 «Wayya, kune ɗuwo eŋ, kun isiyo iŋkino moo me? Kaye miŋ ɗuwo aa kune pay! Kaye ay un kazita urzi Rabila Majjaanawa kono loŋgayi ɗoŋ ki bita geŋ kun diʼn ooli, wo kun di-kimo ki tukki Raa zeere, wede ikkima kandaane ti siiɗo wo bar, ti sulɗi ɗoŋ adda pay. 16 Ti kaaga Raa yʼan iili ɗuwo adda siiɗiyagi pay, ɗoŋ tuuku toŋ an aɗɗiya urzizaŋ kʼeedaŋ kʼeedaŋ. 17 Wo toŋ maŋ yʼan di kaza daayum a ɗuwo yoŋ Raa wede beehiye, ti kandaane yʼun dʼeliyo mizzi, yʼun dʼeliyo sulɗi ɗoŋ ki derku, kun dʼayɗu aame onniyo ti tôwwo maŋ. Eyye, yoŋ yʼun dʼeliyo omɓo ɓaadaŋ wo adduguŋ yʼun diʼn ôoniyo tʼuŋsuwo.» 18 Ti onamaŋ gen̰n̰o toŋ, ti oon̰e ɓaadaŋ Pool ti Barnabas an dʼiine ɗoŋ duuru an diʼn îhira tʼisiyo seɗeke a kane me.

19 Saŋ maŋ kane Yawudiyagi ti Antiyos siiɗo Pizidi wo ti Ikoniyoŋ an dʼiina a Listire, an diʼn irga ɗoŋ duuru ki tukki kane. Iŋkino maŋ Pool an ti yʼ gikkite ti moŋgali ki tôwwadí, saŋ an tʼirga tʼadda geeger ki paate, an elkiyo yʼinda. 20 Wo kane sanalliyagi geŋ an di-tʼugiye a eedí, saŋ Pool yʼa tʼiiziga, yʼa-gime kʼadda geeger gettiyo. Soggo maŋ ti Barnabas an dʼiŋgile ki geeger Derbe.

Pool ti Barnabas a Antiyos siiɗo Siiri

21 Pool ti Barnabas an iiney a Derbe maŋ, an di gizite Rabila Majjaanawa wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a Isa, an tʼize sanalliyagi. Saŋ maŋ an di-gime kʼadda geegiryagi ki Listire, Ikoniyoŋ wo Antiyos siiɗo Pizidi. 22 Adda geeger soŋ an an dʼeeliyo kooke kooke a sanalliyagi me, an di seeɗa zakiɗi a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, an dʼeesiyo: «In tʼoona dabar ɓaadaŋ ɗoo miŋ, in tʼetta ki Moziko Raa kollo.» 23 Wo tʼadda diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ a ume soŋ an di beeriyo ɗoŋ dokkiyo dokkiyo, wo aame geŋ an di lekkiyo onniyo muno daa kʼomɓo ti tondiyo Raa, saŋ kane zemɓa geŋ an i-diʼn ele a bey Galmeega wede an ziipe addaŋ kono yʼanni boohe.

24 Saŋ maŋ Pool ti Barnabas an dʼiŋgile an di diipiɗa ki Pizidi, an dʼiŋgile ki siiɗo Pampili. 25 An di gizite ono Raa a geeger ki Perz, saŋ maŋ an di-ɗiige ki biza bar ki geeger kʼAtali. 26 Tiŋ geŋ an di-gili adda tooko, an di-gimo ki Antiyos siiɗo Siiri, ume wede ti poone zemɓa an an diʼn ele kane a beeko ere ki Raa, a naabo ere an dʼise wo ankeŋ an ti ɗiŋge. 27 Aame an iiney a Antiyos maŋ, an diʼn ugiye ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ pay, wo an an tʼîide taaya a munɗa wede Raa yʼize tʼurzi kane, wo soŋ mummino Raa yʼize yʼan tʼihina urzi a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ, an ziipe addaŋ a Isa me. 28 Aame geŋ Pool ti Barnabas an di likke onniyto ɓaadaŋ ti sanalliyagi me.

15

Ogiyso meeda a Zeruzalem

1 I dʼede ɗoŋ ede kane a siiɗo Ziide, an dʼiŋgile ki Antiyos an di dooyiso zemɓa, anʼde: «Kune kun ki ti wilɗa ponde aa oogoro Muusa ti ki rootiyo ye maŋ, Raa yʼun kiʼn utta ye.» 2 Wo Pool ti Barnabas an ki dʼiyye ye a onamaŋ geŋ me, an di niikite ɓaadaŋ ti kane me. Iŋkino maŋ an di dihe Pool ti Barnabas an di-kili Zeruzalem ti zemɓa oŋgo kono an di wollo ono geŋ ti ɗoŋ zina kʼIsa wo ti ɗoŋ dokkiyo. 3 Iŋkino maŋ ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Antiyos an an dʼeele munɗa ki torguwadaŋ me, wo an diʼn igibe an dʼiŋgile. An di diipiɗa ki siiɗo Pinisi wo ki siiɗo Samari, a ume geŋ an an tʼîide taaya mummino ɗoŋ Yawudiyagi ye an di ziipe addaŋ a Isa me, wo kane zemɓa pay geŋ addaŋ a ûune tʼuŋsuwo.

4 Aame kane an iiney Zeruzalem maŋ, ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, ɗoŋ zina kʼIsa wo ɗoŋ dokkiyo pay geŋ, an diʼn ziiɗa bey sire. Wo Pool ti Barnabas an an tʼîide taaya a sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼize tʼurzi kane. 5 Wo ɗoŋ ede ti diine Pariziyeŋ ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, an tʼiiziga an dʼiise rootiyo, anʼde: «Ɗoŋ Yawudiyagi ye an ziipe addaŋ a Isa geŋ i dehu an di walɗa ponde, wo kun an di roote an di daane oogoro Muusa.»

6 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ zina kʼIsa ti ɗoŋ dokkiyo an tʼugiye kono an di wolle urzi kʼono gen̰n̰o. 7 Aame an niikite kee maŋ, Piyer yʼa tʼiiziga yʼan di ruute, yʼede: «Zemɓa ki nuŋ, kun suune nuŋ Raa yi ni biire ti diine kune ti kaagine, kono nʼan di kizite Rabila Majjaanawa a ɗoŋ Yawudiyagi ye, kono ono eŋ an diʼn olliga wo an zaape addaŋ a Isa. 8 Wo yo Raa yoŋ wede yi suune adde ɗuwo pay, geŋ yʼan di gize kono kane toŋ yiʼni dehu yʼan tʼele Unde Kamilen̰ aa yʼin ele a kine kay. 9 Raa yʼinni wolliyo kine ti kane pay miŋ kaŋ soo: kono kane an ziipe addaŋ a Isa, Raa yiʼn ize addaŋ kamilen̰ a ɗaanadí me. 10 Wo aŋkeŋ moo me kun dehu kun di lette adde Raa, kun an di zaape attiɗi ki daaniya kʼoogoro Muusa a ekki sanalliyagi kʼIsa me, attiɗi wede moŋgiɗagiŋ toŋ an kʼiine sarkiya ye, wo kine toŋ maŋ in kʼaane ye kay? 11 Aha, i kʼise ye iŋkino me. In amɓo miŋ tʼurzi beeko ere ki Galmeega Isa kine Yawudiyagi in uune uttiyo, wo a kane toŋ iŋkino pây.»

12 Aame kane ɗoŋ duuru pay geŋ an illiga iŋkino maŋ, an dʼinda kuy, wo an dʼollige Pool ti Barnabas an tôwwo taaya a sulɗi kʼarmika ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego Raa yʼize tʼurzi kane a diine ɗoŋ Yawudiyagi ye.

13 Aame onamaŋ i ɗiŋge maŋ, Zak yʼa iise rootiyo, yʼede: «Zemɓa ki nuŋ, kun ollo kay! 14 Simo yʼin ruute mummino tʼume kʼeesiyo Raa yʼa buuhe ɗoŋ Yawudiyagi ye me, kono yi-beere ti diine kane an tʼise ɗoŋ ti suma yode. 15 Wo ono nebiyagi toŋ a-tʼiide a sulɗi gen̰n̰o, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

16 “Galmeega yʼede: Saŋ maŋ nuŋ nʼa kimo nʼa yʼooziga ɓoy Dawut wede iire me,

sulɗi pay i litte geŋ nʼan okkima nʼa yʼooziga a umayí.

17 Iŋkino maŋ ɗoŋ pay ti doolo toŋ an di deha nuŋ Galmeega,

eyye ita ɗoŋ siiɗo pay ni wiiko an tʼisa ɗoŋzó.

En̰n̰o ono ɗoŋ Galmeega yi ruute me.

18 Sulɗi geŋ yoŋ yʼan tiʼn gize tʼume ti kaaga too*.”»

19 Zak yʼa ruute sey, yʼede: «En̰n̰o munɗa wede ni wolliyo beehiye me, in an ki tʼise ye mokkolo morkiƴe a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye i-gime ki tukki Raa. 20 Wo in an raaŋa mattup kono in an di roote, an kʼaaɗi ye sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi me, kono a ɗaana Raa yoŋ ganigi, boliyo toŋ ulu an dʼooli, an kʼaaɗi ye sey wede ki seysu inda puuzadí ti kʼuɗɗe ye me, ise puuzo toŋ ulu an kʼoomi ye. 21 In an raaŋa iŋkino kono ti kaagine ɗuwo an kazita urzi kʼoogoro Muusa adda geegiryagi pay, wo an gariyta adda ɓoyɗi ɗoŋ in di dooyiso a onniytagi ɗoŋ ki puukiyadiŋ me.»

Mattup a zemɓa ɗoŋ Yawudiyagi ye

22 Iŋkino maŋ ɗoŋ zina kʼIsa, ɗoŋ dokkiyo ti ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa, kaŋ soo an di biire ti diinayaŋ ɗuwo an tiʼn tʼigibe a ita Pool ti Barnabas ki Antiyos siiɗo Siiri. Maŋ an tʼiiɗiba Ziid sundí soo Barsabas, wo Silas, kane geŋ ɗoŋ suma, zemɓa pay anʼni suune. 23 An an dʼele mattup gette a beezaŋ, wo adda mattup an riiŋe, anʼde:

«Kaye ɗoŋ zina kʼIsa, ɗoŋ dokkiyo ti zemɓa pay ay un tʼize toose a kune zemɓa ɗoŋ Yawudiyagi ye i lekkiyo a geeger kʼAntiyos, a siiɗo Siiri wo a siiɗo Silisi. 24 Ay illiga ɗoŋ ede ti diinayey, an tʼiide di kune. Kane ɗoŋ geŋ an un ti-digge egguŋ te, wo an un diʼn ele adda kʼelkiso ti onamaŋ geŋ me, biza kʼulbuguŋ a-gime. Wo ɗe kaye ay an ki ruute ye an dʼise iŋkino me. 25 Iŋkino maŋ kaye pay ay di ruute kaŋ soo ay biire ɗuwo ay diʼn tʼigibe ki tukki kune a ita zemɓa ɗoŋ ki geyyiso Barnabas ti Pool, 26 kane ɗoŋ ele tuddaŋ kʼunto toŋ maŋ kono an daaniya suma Galmeegiŋ Isa Almasi. 27 Iŋkino ay un tʼigibe Ziid ti Silas, an un di rootey ti bizaŋ munɗa wede ay un riiŋe adda mattup ette. 28 Geŋ iŋkino tʼurzi kʼUnde Kamilen̰, kaye batum ay un ki zaape attiɗi ti doolo ye, wo kun daano munɗa wede ay un riiŋe adda mattup: 29 Sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi kun aaɗi ye, puuzo toŋ ulu kun oomi ye, sey wede ki seysu inda puuzadí ti kʼuɗɗe ye kun aaɗi ye, ise boliyo toŋ ulu kun dʼooli. Aame sulɗi pay geŋ kun iila maŋ, a kune beehiye. Kaye zemɓaguŋ a en̰n̰o ay un tʼize toose ɓaadaŋ.»

30 Mattup gette an an dʼele a ɗoŋ an biire, maŋ kane an dʼiŋgile ki Antiyos. An iiney maŋ an diʼn ugiye ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ pay, mattup gette an an dʼele. 31 Aame mattup gette an ti gire maŋ, onamtú geŋ zemɓa an dʼeele kooke wo ulbaŋ an tʼize uŋse ɓaadaŋ. 32 Ziid ti Silas geŋ kane nebiyagi, a zemɓa an an dʼeele kooke tʼurzi ɓaadaŋ kono an di koone zakiɗi a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa. 33 An di likke onniyto ɓaadaŋ aŋgeŋ me, saŋ maŋ zemɓa an diʼn igibo wo an di ruute, anʼde: «Kun di-kama ti toose kʼume ɗoŋ un igibo me.» [ 34 Wo Silas geŋ i-di tʼize uŋse, yʼa lekke me.] 35 Aame geŋ Pool ti Barnabas an dʼuupo a Antiyos, ti zemɓa ɓaadaŋ oŋgo an di dooyiso wo an di kazita Rabila Majjaanawa a urzi kʼono Galmeega.

Âhuntu ki Pool ti Barnabas

36 Onniyto miibi kʼita maŋ Pool yi di ruute Barnabas, yʼede: «In ti kime kʼita, in di wollo zemɓa adda geegiryagi pay ɗoŋ in an gizito ono Galmeega, an isiyo mummino koo maŋ a urzi Raazaŋ me.» 37 Barnabas yi dehu yʼa di waake Zaŋ wede sundí soo Markus ti kane. 38 Wo ɗe ki Pool maŋ yi ki dehu Zaŋ yi kʼette ye ti kane me, kono yoŋ ti siiɗo Pampili yʼan diʼn iilo, a naabadaŋ yʼan kiʼn nuugo ye. 39 A ume geŋ niikiytadaŋ tʼa guune zakiɗi, iŋkino an a-tʼîhinte. Barnabas yʼa wiike Markus an di-gili adda tooko, an dʼiŋgile ki siiɗo Siipire. 40 Wo Pool yʼa-wiike Silas, maŋ zemɓa an tunde Galmeega kono beekadí tʼa koone kane, saŋ an dʼiŋgile. 41 Pool yʼan izire siiɗo Siiri ti Silisi pay, yʼan dʼeeliyo kooke a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a ume tuuku toŋ maŋ.

16

Pool yʼa-ti wiike Timote ti kane

1 Saŋ maŋ Pool yʼa tʼiide Derbe wo soŋ ki Listire. A ume geŋ i dʼede sanallusu kʼIsa sundí Timote, meedí todʼte Yawudowo ti ziipe addutú a Isa, wo meegí yoŋ Girek. 2 Yo Timote zemɓa ɗoŋ i lekkiyo a Listire ti Ikoniyoŋ an yi tamma. 3 Pool yi dehu yʼa ti yʼ waake ti yode. Iŋkino maŋ yi di wilɗa ponde kono Yawudiyagi ɗoŋ i lekkiyo a siiɗiyagi gen̰n̰o geŋ an zuune pay meegí yoŋ Girek me. 4 Aame Timote yi-ti wilɗa ponde maŋ, an dʼettiyo geeger ti geeger, an an di kazita a zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, munɗa wede kane ɗoŋ zina kʼIsa ti ɗoŋ dokkiyo a Zeruzalem an dihe, wo kane an an di rootiyo an dʼozire eego a munɗa geŋ me. 5 Wo kane ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa geŋ an dʼooniyo toogo ɓaadaŋ a urzi zaapu kʼadde a Isa me, wo onniyo ti onniyo an dʼaagulu kʼaagulu.

Pool i iide munɗa aa suniye

6 Saŋ maŋ tiŋ geŋ an dehu an tʼette ki siiɗo kʼAazi an kizitey ono Raa, miŋ Unde Kamilen̰ tʼan tʼiigire kʼettiyo me. Iŋkino an dʼiŋgile, an di diipiɗa siiɗo Pirizi ti Galat. 7 Aame an iiney goppoŋ ti siiɗo Mizi maŋ, an dehu an tʼette siiɗo Bitini, wo ki ume gen̰n̰o toŋ Unde kʼIsa tʼan di-tuuge kʼettiyo me. 8 Iŋkino maŋ siiɗo Mizi an ti diipiɗa, an dʼiŋgile ki biza bar ki geeger Tirowas. 9 An di-ɗiige aŋgen̰n̰o, a diɗɗo maŋ Pool i-dʼiide munɗa aa suniye, yi wolliyo wedusu ti siiɗo Maseduwan yi tʼîhira a ɗaanadí wo yi di yʼ tondiyo tʼoɓe bey, yʼede: «Ki ti doopiɗi tʼen̰n̰o ki siiɗo Maseduwan, kʼay di-noogey kotok!» 10 Aame Pool yi wulle munɗa wede i-iide aa suniye gen̰n̰o maŋ, kesiko kaye* ay dihe urzi kʼettiyo ki Maseduwan kono kaye ay zuune Raa yʼayni waaku ay di kizitey Rabila Majjaanawa a ɗoŋ siiɗo gettiyo.

Pool yo a geeger ki Pilip

11 Ti Tirowas geŋ ay dʼuune tooko ay di-gili, ay dʼiŋgile ɗelele ki siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Samotiras, wo soggo maŋ ay dʼiiney a biza bar ki geeger Nayapoli. 12 Ti Nayapoli ay dʼiŋgile ki Pilip, todʼte geeger meeda ki siiɗo Maseduwan, ɗoŋ Romeŋ ɓaadaŋ an lekkiyo adda. Adda geeger gette ay di likke onniyto. 13 A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ tʼadda geeger ay tʼuɗɗe, ay dʼiŋgile biza kʼooye, ay elkiyo ay tʼooney ume Yawudiyagi ge dʼogiyso ki tondiyo Raa. A ume geŋ ay dʼuuney erayi an tʼugiye, kaye toŋ ay di gunɗite ti kane wo ay an di gizite ono Raa. 14 Erewo soo ti diinayaŋ sundutú Lidi, todʼte ti geeger Tiyatir, todʼ tʼisiyo suuk ki juwa zooyatú oon̰e wo todʼ tʼottilso a Raa. Tʼay diʼn ollige koɗec koɗec wo Galmeega yi-dʼize adda kʼaddutú, ono Pool geŋ itadaŋ tʼanni zuune, tʼa ziipe addutú a Isa. 15 Saŋ todʼ tʼa-zuyye batem ti ɗoŋ ɓoytú pay, maŋ tʼay diʼn wiike kino, tʼede: «Aame kun zuune nuŋ ni ziipe addó a Galmeega ki kotto maŋ, kun tʼedi kun lekka di nuuno.» Wo todʼ tʼa ziiɗa zakiɗi, ay dʼiyye.

Pool ti Silas adda daŋgay a Pilip

16 Onniyo soo ay tʼette kʼume tondiyo Raa maŋ, i dʼede uto koŋso ɓulowo tʼay diʼn uuna, tode gette i-dʼede siitan ettú ti di kazita sulɗi ɗoŋ etto. A munɗa wede tʼan ooɗibe ita a ɗuwo geŋ, galmaawutú an dʼooniyo soŋko ɓaadaŋ. 17 Tʼa iise daaniya Pool ti kaye, ti rootiyo ti golla awwa, ti dʼeesiyo: «Ɗoŋ eŋ kane ɗoŋ naabo ki Raa goole a jiire pay! An un kaza urzi wede Raa yi dehu yʼun diʼn utte.» 18 Onniyto ɓaadaŋ todʼtiŋ a ita kane, maŋ onniyo soo Pool addí a-tiire, yʼa-gime kʼita wo yi-di ruute a siitan ere a ekki erewo gette, yʼede: «Ti suma ere kʼIsa Almasi ni di rooto, mi tʼaɗɗo tʼekkʼerewo te!» A kaamiki siitan tʼa tʼuɗɗe tʼekkʼerewo te. 19 Aame galmaawutú an wolliyo munɗa wede an ziipe elkiyadaŋ ekki tode an kʼooniyo ye baa maŋ, an tiʼn ziɗɗe Pool ti Silas, an dʼan tʼiide ki bere ɗoŋ duuru a ɗaana ɗoŋ booro. 20 An dʼan tʼiide kʼume ɗoŋ deero booro Romeŋ, an di ruute, anʼde: «Kane ɗuwo eŋ Yawudiyagi wo an ti lettiyo siiɗadey. 21 An dooyiso urzi kʼoogiradaŋ, sulɗi ɗoŋ kaye Romeŋ ay kʼede urzi ay ki dʼoyye, ay ki daane ye.»

22 Wo kane ɗoŋ duuru pay i tʼugiye geŋ an dʼiizi gulkuwo ti Pool wo Silas, wo kane deero booro Romeŋ an an di ruute, anʼde: «Kallagaŋ kun tʼoɗɗipo wo kunʼni kosso ti karre.» 23 Aame an tiʼn girpipe maŋ, an diʼn iɓi daŋgay, wo an i-di ruute a wede boohiyo ɗoŋ daŋgay, anʼde: «Ɗoŋ eŋ kiʼni booho koɗuwo.» 24 Aame wede boohiyo an i ti ruute iŋkino maŋ, kane geŋ yʼan dʼan tʼiide kʼadda daŋgay ere kʼadda wo zoŋɗaŋ yi-tʼele adda poole.

Wede boohiyo ɗoŋ daŋgay yi ziipe addí a Isa

25 A diɗɗo meeda maŋ Pool ti Silas an tondiyo Raa, an dʼôoro an tamma Raa, wo ɗoŋ daŋgay ti doolo an diʼn ollige. 26 A kaamiki, siiɗo tʼa iise ŋoŋŋirso, moŋgali ɗoŋ kʼeesiyo ɓoy daŋgay a ŋuŋŋire, wo boha binɗani pay toŋ a kaamiki a tʼihinte waŋ waŋ, wo ziŋziri a zoŋ ɗoŋ daŋgay pay a-dimɓe. 27 Maŋ wede boohiyo geŋ yʼa iddira, yʼa tʼinne, yi wolliyo boha ohinte waŋ waŋ, yʼelkiyo ɗoŋ daŋgay an tʼumbe. Iŋkino maŋ yʼaa tʼiiɗiba seebir, yi dehu yʼa-kiira tuddí. 28 Wo Pool yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Ay! Kʼoolo, ki kʼiira tuddá ye. Kaye pay ede.» 29 Iŋkino maŋ wede geŋ yʼa tunde, yʼede: «Kun oo kʼeeli biŋge ɗo.» An i eelo maŋ, kesiko yi-tʼiide kʼadda, yi ŋoŋŋirso burbur, yʼa iire a zoŋ ki Pool ti Silas. 30 Saŋ maŋ tʼadda daŋgay yʼan diʼn uɗɗe wo yʼanni tunde, yʼede: «Kuneʼŋ, nʼaase mummino nʼa tʼoone uttiyo te?» 31 Kane an i-di ruute, anʼde: «Ki zaapo addá a Galmeega Isa wo kʼa tʼoona uttiyo, kee ti ɗoŋ ɓoozá pay.» 32 Maŋ an i-di gizite ono Galmeega a yode wo a ɗoŋ adda ɓoozí pay. 33 A peeɗo gettiyo batum a diɗɗo meeda, wede boohiyo yʼa tiʼn wiike yʼan tʼupile kunɗayzaŋ, maŋ a kaamiki an ti yʼ zuyye batem, yode ti ɗoŋ adda ɓoozí pay. 34 Saŋ maŋ Pool ti Silas yʼan dʼan dʼaahe ɓoozí yʼan dʼeele omɓo, wo yoŋ ulbí uŋse ɓaadaŋ ti ɗoŋ ɓoozí pay kono an ziipe addaŋ a Raa.

35 Wo aame ume i tʼumpile maŋ, deero booro Romeŋ an dʼigibo guumiyagi an i-di ruute wede boohiyo, anʼde: «Ti daŋgay kʼan aɗɗe Pool ti Silas me.» 36 Maŋ wede boohiyo yʼa iide yi di ruute a Pool, yʼede: «Kʼollo, deero booro an igibo anʼde, nʼun tiʼn aɗɗo. Aŋkeŋ kun tʼaɗɗo, kun eŋgilo ti toose.» 37 Wo Pool yʼan di ruute guumiyagi, yʼede: «An ay diʼn gusse a ɗaana ɗuwo pay daa kʼollige kʼonamey miŋ, para maŋ kayeʼŋ ɗoŋ ti siiɗo Romeŋ. An ay diʼn iɓi daŋgay, wo aŋkeŋ an dehu an ay dʼeeze kaŋ ombiɗe maŋ, i kʼise ye. Iŋkino maŋ edi kane batum an ay diʼn aɗɗa.» 38 Maŋ guumiyagi an iideʼŋ, an an di ruute a deero booro iŋkino. Aame an zuune kaciŋ Pool ti Silas kane ɗoŋ ti siiɗo Romeŋ too maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa. 39 Iŋkino kane batum an dʼiide an an tʼize tambobino, maŋ ti daŋgay an diʼn uɗɗe wo an an di ruute, anʼde: «Tʼadda geeger kun tʼaɗɗo.» 40 Aame ti daŋgay an tʼuɗɗe maŋ, Pool ti Silas an tʼiide ki ɓoy Lidi, a ume geŋ an tiʼn wulle zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa wo an an dʼeele kooke, saŋ an tʼiiziga an dʼiŋgile.

17

Pool ti Silas a geeger Tessaloni

1 Pool ti Silas an iŋgile ti geeger Pilip maŋ, an tʼuɗɗe ti geeger kʼAmpipoli ti Apoloni. Maŋ an dʼiiney a geeger Tessaloni, a ume geŋ i dʼede ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. 2 Wo Pool aa yi dʼisiyo daayum, yʼa tʼiide kʼadda ɓoy gen̰n̰o. Adda suuk aɗo geŋ a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, an di niikutu ti kane ɗoŋ adda a urzi kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa. 3 Pool yʼan di kazita yʼan di sekin̰so keren̰, yi dʼeesiyo: «Mattup ki Raa ti ruute, i dehu Almasi yʼa dabira, yʼa tʼinda, wo yʼa-balɗa ti diine ɗoŋ unto me. Wo Almasi Raa yi biire geŋ, yoŋ Isa wede nʼun kazita.» 4 I dʼede Yawudiyagi oŋgo ono geŋ anʼni ziiɗa, an a-tʼiide a ita Pool ti Silas. Wo ɗoŋ Girek ɓaadaŋ an ottilso a Raa, ti erayi ɓaadaŋ ɗoŋ sundaŋ ti môolo toŋ maŋ, an a-tʼiide ti kane.

5 Wo ɗe kane Yawudiyagi ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye, an di gulɓike ɓaadaŋ. Iŋkino maŋ an iideʼŋ an di wiiko ɗoŋ bita i ɗerilsito a urziyagi geŋ, an dʼiide ɓaadaŋ, an an tʼelite ono an dʼiise tarkuuse. Saŋ an tʼiide ki ɓoy Zason kono Pool ti Silas an tiʼn seɗɗe, an an diʼn tʼette ki ɗaana ɗoŋ duuru. 6 Wo ɗe an kiʼn uune ye, iŋkino maŋ an di ziiɗa Zason ti zemɓa miibi ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa. An dʼan tʼiide ɗaana ɗoŋ deero ki geeger, wo an dʼiise ɗollite, anʼde: «Kane ɗuwo eŋ ɗoŋ duniya pay an tiʼn digge, aŋkeŋ an iina di kine! 7 Zason yʼa tiʼn ziiɗa di yode, wo kane ɗoŋ pay geŋ an ki dehu an ki daane oogoro ki mozigo goole ki Romeŋ ye, anʼde i dʼede mozigo goole ti doolo ede, sundí Isa.» 8 Aame ɗoŋ duuru ti ɗoŋ deero ki geeger an illiga ono gen̰n̰o maŋ, addaŋ a litte. 9 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ deero geŋ an di tunde munɗa, maŋ Zason ti zemɓa oŋgo an dʼiiɗi beezaŋ an an dʼele ɗoo miŋ, an an dʼiize kollo.

Pool ti Silas a geeger Beere

10 A diɗɗo maŋ kesiko zemɓa an diʼn unzile Pool ti Silas me, an dʼiŋgile ki geeger Beere. Aame an iiney maŋ an tʼiide kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso. 11 Kane Yawudiyagi ɗoŋ a Beere geŋ elkisadaŋ ede a jiire ɗoŋ a Tessaloni, an dʼollige Rabila Majjaanawa tʼadde soo. Onniyo ti onniyo an di gariya ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, kono an dehu an di suune ono Pool yi rootiyo geŋ ɗerec kunuŋ, mummino me. 12 Ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayaŋ an di ziipe addaŋ a Isa, wo erayi ɗoŋ Girek sundaŋ ti môolo ti kuuli ɓaadaŋ pây, an di ziipe addaŋ a Isa.

13 Wo ɗe aame Yawudiyagi ɗoŋ ki Tessaloni an illiga Pool yi kazita ono Raa a geeger Beere maŋ, an dʼiido an an tʼelite ono a ɗoŋ duuru, an dʼiise tarkuuse aŋgen̰n̰o toŋ maŋ. 14 Kesiko zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an di yʼigibe Pool ki biza bar, wo Silas ti Timote an dʼuupe a Beere. 15 Zemɓa ɗoŋ iide agisa ki Pool geŋ, an aa yʼigibo bini geeger ki Aten. Wo aame an iiney maŋ, yʼan di ruute a ɗoŋ kʼagisadí, yʼede: «Aame kun ti gima maŋ, kun an di rootoy aŋ kaŋ Silas ti Timote geŋ, kesiko an diʼn tʼoona a en̰n̰o.» Maŋ kane an di-gime ki Beere.

Pool yo a geeger ki Aten

16 Aame Pool yi delliyo Silas ti Timote a Aten geŋ, yi wolliyo maŋ geeger gette i tʼûune ti loŋgayi ɗaŋŋal, maŋ i ki dʼize uŋse ye, addí a litte. 17 Iŋkino maŋ yi dʼettiyo kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, an di niikiyto ti Yawudiyagi wo ti ɗoŋ Yawudiyagi ye an ottilso a Raa. Wo a bere ɗoŋ duuru toŋ, an di niikiyto daayum ti ɗuwo ɗoŋ i lekkiyo aŋgen̰n̰o. 18 A ume geŋ i dʼede ɗoŋ ede kane ɗoŋ suuniyo kʼono, oŋgo an daaniya ita wede suuniyo kʼono sundí Epikuris*, oŋgo a ita wede suuniyo kʼono sundí Zeno†, an di niikiyto ti Pool. Wo yo yi kazita Rabila Majjaanawa kʼIsa wo a urzi balɗiyadí. Aame ɗuwo an illiga iŋkino maŋ, ɗoŋ oŋgo an di ruute, anʼde: «Yi ɓakkiya toŋ moo me?» Wo ɗoŋ oŋgo anʼde: «Yi kazita ono raayagi ɗoŋ a siiɗo kine ye.» 19 Iŋkino maŋ an ti yʼ wiike an di-tʼiide kʼekki mokkolo ere daayum ɗoŋ deero siiɗo an tôwwo onamaŋ, wo an di ruute, anʼde: «Urzi kʼonamá ki dooyiso aware eŋ, kaye ay di suune itadaŋ ko? 20 Kee kʼay kazita sulɗi ɗoŋ ay kiʼn suune ye, wo aŋkeŋ ay dehu ay di suune koɗuwo i-kaza munɗa me.» 21 An rootiyo iŋkino kono ɗoŋ geeger kʼAten pay ti torgagi ɗoŋ i lekkiyo adda siiɗo toŋ, an lekkiyo ti tôwwo taaya ɗaŋŋal wo a ollige ki rabila ere aware.

22 Iŋkino maŋ Pool yʼa tʼiiziga a ɗaana deero ɗoŋ siiɗo, wo yʼan di ruute yʼede: «Kune ɗoŋ geeger kʼAten no, a sulɗi pay geŋ ni wolliyo maŋ kun seeɗu zakiɗi miŋ a urzi raayaguŋ. 23 Aame ni sooru adda geegirguŋ ette ni wolliyo sulɗi ɓaadaŋ aa raayaguŋ ɗoŋ kun dʼottilso eego, wo ni wulle ume seɗeke soo geŋ raaŋiya eegoʼŋ: “Ki raayusu wede in ki yʼ suune ye.” Iŋkino maŋ kun ollo, nuŋ nʼun di kaza ono ki raayusu wede kun i-dʼottilso wo kun ki yʼ suune ye en̰n̰o. 24 Raa wede ikkima duniya ti sulɗi pay ɗoŋ adda geŋ, yoŋ Galmeega ki kandaane ti siiɗo. Yoŋ yi ki lekkiyo ye adda ɓoyɗi ɗoŋ ɗuwo an okkime ti beezaŋ me. 25 Wo yi ki dehu ɗuwo an i gi di naabe ɗo ye, yoŋ munɗa tuuku toŋ yi ki dehu ye, kono yode ɗaŋŋal wede in eliyo puukiyo ere in di lekkiyo ti sulɗi ɗoŋ pay me.

26 Wo yoŋ Raa yi dʼikkima wedusu soo, wo tʼurzi yode geŋ ita ɗuwo pay ette tʼa iido kono an di lekke a siiɗo pay. Ozzine yʼa ti yʼ ɗikkiɗa, wo yʼan tʼîhinte ƴirwagi ki siiɗiyagi ɗoŋ an di lekka. 27 Raa yʼize iŋkino kono ɗuwo an di yʼ dehe, kaŋ totirso toŋ maŋ an di yʼ tʼoone, kono geŋ ki kotto yoŋ dokki ye ti wede tuuku ti diinayiŋ me. 28 Geŋ ono eŋ in suune:

“Tʼurzi yode kine in di puukiyo, in di sooru, wo in di lekkiyo‡.”

Aakede ɗoŋ suuniyo kʼono oŋgo ti diinaguŋ toŋ anʼde:

“Kine in iido ti Raa§.”

29 Iŋkino aa kine in iido ti Raa geŋ, in ki dʼelke Raa aa yoŋ loŋgusu wede ɗuwo an okkime ki dap, ki maala gurus ise ki moŋgali ti tirɗikadaŋ gen̰n̰o ye. 30 Aha iŋkino ye, ti kaaga ɗuwo Raa an ki yʼ suune ye, wo yʼa dihe yi-ki tiʼn tʼele daŋgay ye. Wo aŋkeŋ yi waaku ɗuwo pay tʼume tuuku toŋ maŋ an di-kime lekkiyadaŋ. 31 Geŋ Raa yi biire onniyo soo yʼa-ɗekka booro a ɗoŋ duniya pay, wo yʼisiyo iŋkino tʼurzi wede ede yi biire a ɗekka booro ere ki diine me. Yoŋ geŋ wede yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, geŋ munɗa wede i-kaza yode geŋ wede Raa yi yʼ biire.»

32 Aame ɗoŋ i tʼugiye geŋ an illiga Pool yi ruute a urzi kʼunto ti balɗiya maŋ, ɗoŋ oŋgo an dʼiise okko maadayí wo ɗoŋ oŋgo an i di ruute, anʼde: «Kaye ay dehu soŋŋo maŋ onamaŋ geŋ ay diʼn olliga ki koɗuwo kollo.» 33 Iŋkino maŋ Pool ɗoŋ i tʼugiye yiʼn iili, yʼa iŋgile. 34 Wo ɗoŋ oŋgo an aa tʼiide ti yode, an di ziipe addaŋ a Isa. Ti diinayaŋ Denis, yoŋ wede ti diine deero siiɗo, wo erewo sundutú Damaris, wo ɗoŋ ti doolo toŋ ede.

18

Pool yo a geeger Korent

1 Saŋ maŋ Pool ti Aten yʼa tʼiiziga, yʼa tʼiide geeger Korent. 2 A Korent geŋ yi dʼuune Yawudusu sundí Akilas an yʼehe a siiɗo Pontus, wo yʼaaniya ti siiɗo kʼItali kane ti eddí sundutú Pirisil, kono Kilood mozigo goole ki Romeŋ yi dʼize oogoro a Yawudiyagi pay an tʼaɗɗe ti geeger Room te. Maŋ Pool yʼa-ti giƴƴe ti kane. 3 Wo yoŋ naabadí aa ki Akilas geŋ, yi lekkiyo ti kane an di naabiya ƴeppiyo tanda ki binɗani ti kane kaŋ soo. 4 Daayum a onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi maŋ, Pool yi-tʼettiyo yi kazita adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, yi niikiyto ti Yawudiyagi wo ti ɗoŋ Girek, wo yi dehu an di-kimo a urzi kʼono Raa.

5 Aame Silas ti Timote an iina ti Maseduwan maŋ, Pool yʼa iili peeɗadí pay a kazita kʼono Raa, yʼan di kazita a Yawudiyagi, yʼede Isa yoŋ Almasi Raa yi biire. 6 Wo kane Yawudiyagi an di-tuuge, an dʼiise kalɗitadí. Iŋkino maŋ Pool yʼa-rittige kallagí wo yʼan di ruute, yʼede: «Nuŋ sibe ti golladó ni ti yʼ ɗikke puuzaguŋ tʼoopa a egguŋ, nuŋ adda ye. Ti aŋki eŋ nuŋ ni tʼette ki tukki ɗoŋ Yawudiyagi ye.» 7 Maŋ Pool ti ume geŋ yʼa tʼuɗɗe, yʼa tʼiide di wede sundí Titiyus Zistus, yoŋ geŋ yʼottilso a Raa, ɓoozí ita waaya ti ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso me. 8 Aame geŋ goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, sundí Kirisipus, yʼa ziipe addí a Galmeega ti ɗoŋ ɓoozí pay. Ɗoŋ geeger Korent ɗoŋ illiga ono Pool toŋ, ɓaadaŋ an di ziipe addaŋ a Isa wo an di zuyye batem.

9 Onniyo soo a diɗɗo maŋ Pool i-dʼiido munɗa aa suniye, wo Galmeega yi di ruute, yʼede: «Kee kʼorgiɗe ye a ɗoŋ eŋ me, ki kazita ono Raa me kʼanniga ye. 10 Nuŋ ti kee, wenɗa soo toŋ yʼa-ga da botta ye kʼisiyo kʼulsu me, kono adda geeger ette nuŋ ɗoŋzóʼŋ ɓaadaŋ.» 11 Iŋkino maŋ Pool yʼa likke adda geeger Korent ozzine ti tere zoot, yʼa duuyite ono Raa a ɗoŋ pay.

Pool a ɗaana goole siiɗo Galiyoŋ

12 Aame Galiyoŋ yoŋ Romeŋ goole siiɗo ki Akayi geŋ, kane Yawudiyagi an di gitte onamaŋ kaŋ soo an di seeɗa Pool. An yi ziiɗa maŋ, an di-tʼiide kʼume deero booro, 13 wo an di ruute, anʼde: «Wede eŋ yi tiʼn argu ɗuwo an dʼottile a Raa tʼurzi wede ti doolo aa ki oogoro ti ki rootiyo ye.» 14 Paraʼŋ Pool yi dehu yʼa tʼihina bizí yʼa roote, miŋ Galiyoŋ yʼan di ruute, yʼede: «Kune Yawudiyagi no, aame wede eŋ yʼize munɗa wede ulsu, koo ise yi ti daggiya ɗuwo maŋ, kesiko booro nʼun tʼise. 15 Wo ɗe kun niikiyto a urzi dooyiso, a sumɓiyagi ɗuwo wo a urzi kʼoogiraguŋ maŋ, geŋ a wollo kune baa, nuŋ ni kʼaane ni ki koone booro ki sulɗi gen̰n̰o ye.» 16 Wo tʼume booro Galiyoŋ yʼan diʼn igibe. 17 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ duuru geŋ, goole ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso sundí Susten, an di yʼ ziiɗa, an di yʼ gusse a ɗaana ɗoŋ booro, wo ɗe Galiyoŋ yʼa tʼiiɗiba eedí.

Kama ki Pool kʼAntiyos siiɗo Siiri

18 Pool yʼa likke onniyto ɓaadaŋ sey a Korent me, saŋ zemɓa yiʼn iili, yʼa tʼiide biza bar ki geeger Saŋkire, an a-giƴƴe ti Pirisil wo Akilas. A ume geŋ eedí yʼa-gûuke, kono yi ruute yi-dʼisa munɗa a Raa wo aŋkeŋ yʼa ti ɗiŋge baa*. Saŋ an di-gili adda tooko, an dʼeŋgile ki siiɗo Siiri. 19 An iiney a geeger kʼEpez maŋ, Pirisil ti Akilas Pool yiʼn iili aŋgen̰n̰o, wo yoŋ yʼa tʼiide kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, an di niikiyto ti kane Yawudiyagi. 20 Kane an di yʼ tunde yʼa-lekke ti kane, miŋ yoŋ yʼede: «Aha, nuŋ ni ki lekka ye.» 21 Wo yʼan diʼn iili, yʼa ruute yʼede: «Raa yi dehu maŋ, saŋ nʼa kimo.» Wo yʼa iŋgile kʼEpez ti tooko. 22 Aame Pool yʼiiney a geeger Sezare maŋ, yʼa tʼiide ki poone ki Zeruzalem yʼa tʼeeso ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, saŋ yʼa-ɗiige ki geeger kʼAntiyos siiɗo Siiri. 23 A Antiyos yi likke onniyto miibi, saŋ yʼa-gime yi tʼuɗɗe ti siiɗo Galat, yʼa tûukey siiɗo Pirizi, yʼan dʼeelite kooke a kane pay sanalliyagi kʼIsa.

Apolos a geeger kʼEpez ti Korent

24 A ume geŋ i dʼede Yawudusu sundí Apolos, yoŋ an yʼehe a geeger kʼAlegzandiri, yʼa iina Epez. Yoŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, yiʼni suune koɗuwo wo yi rootiyto beehiye. 25 A urzi Galmeega geŋ ɗuwo an yi duuye ɓaadaŋ, yi kazita tʼadde soo, yi dooyiso ti ɗerec a urzi kʼIsa me, wo yi suune suyyiso batem ere ki Zaŋ ɗaŋŋal. 26 Adda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, yi kazita daa kʼorgiso ono Raa me. Wo aame Pirisil ti Akilas an yʼilliga maŋ, an ti yʼ wiike ti kane, an i-di gizite koɗuwo ɗerec ki Raa te. 27 Saŋ maŋ Apolos yʼa dihe yʼa tʼette ki siiɗo kʼAkayi, iŋkino maŋ zemɓa an i-dʼeele kooke, wo an an di riiŋe mattup a sanalliyagi kʼIsa a siiɗo kʼAkayi kono an di yʼ seeɗa bey sire. Aame yʼiiney a ummey maŋ, an tʼize beehiye ɓaadaŋ a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa tʼurzi beeko ere ki Raa me. 28 Ti Yawudiyagi an di niikiyto, yʼan di gize keren̰ tʼurzi kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa: Isa yoŋ Almasi Raa yi biire. Iŋkino maŋ a elkisadaŋ gette yʼan di ruute a ɗaana ɗuwo pay, yʼede: «Kune kun digge.»

19

Kama ki Pool ki Epez

1 Aame Apolos yo a Korent geŋ, Pool yi-tʼuɗɗe ti siiɗo kʼAazi ere adda moŋgali, yʼa iiney Epez. Aŋgeŋ an dʼikkima ti sanalliyagi kʼIsa oŋgoŋ, 2 wo yʼanni tunde, yʼede: «Aame kun ziipe adduguŋ a Isa geŋ, Unde Kamilen̰ kun uune ɗey ko?» Maŋ kane an diʼn gime onamí, anʼde: «Kaye ay kʼilliga ye Unde Kamilen̰ ede toŋ maŋ.» 3 Iŋkino maŋ Pool yʼanni tunde, yʼede: «Suyyiso batem ere tuuku kun uune te?» Kane an diʼn gime onamí, anʼde: «Ay uune suyyiso batem tʼurzi dooyiso ere ki Zaŋ.» 4 Pool yʼan di ruute, yʼede: «Ti kaaga Zaŋ yi zuyye batem ɗoŋ kʼIzirayel kono a kize an di-kime lekkiyadaŋ, wo soŋ yʼan di rootiyo an zaapo addaŋ a wede etto kʼitadí, yoŋ Isa.» 5 Aame an illiga iŋkino maŋ, an di zuyye batem ti suma Galmeega Isa. 6 Pool yʼan di ziipe bey a eedaŋ, wo an dʼuune Unde Kamilen̰. Iŋkino maŋ an dʼiise orbe tʼono ɗoŋ doolo, wo an di rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼigibo. 7 Kane pay ɗoŋ i zuyye batem geŋ kuuli suma koomat makumu sire.

8 Adda tere aɗo geŋ, daayum Pool yi-tʼettiyo kʼadda ɓoy wede Yawudiyagi ge dooyiso, yi rootiso daa kʼorgiso. Yi kazita urzi Moziko Raa, yi dehu yʼan tiʼn kimo kʼurzi gen̰n̰o ɗoŋ i yʼollige me. 9 Wo ɗe Yawudiyagi oŋgo an ki dehu an ki yʼolliga ye, an di-tuuge ki zaapu kʼaddaŋ a Isa me, a dooyisadí ere a urzi Galmeega gette an di yʼokko maade a ɗaana ɗuwo pay. Iŋkino maŋ Pool yʼan diʼn iili, yʼa wiike kane sanalliyagi kʼIsa, yi diʼn dooyiso daayum adda ɓoy ki lokkon ki wede soo sundí Tiranus. 10 Geŋ yʼanni duuye ozzine sire, iŋkino maŋ kane pay ɗoŋ siiɗo kʼAazi, Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye, an dʼilliga ono Galmeega me.

In̰n̰i Seba kane sarat

11 Raa yi dʼisiyo sulɗi kʼarmika ɗoŋ kʼa seeɗa giggirá tʼurzi Pool. 12 Iŋkino maŋ an dʼamɓu kalle koo ise buuɗe koo maŋ i butte tukki Pool, saŋ anʼtiyo an an bottiyo a tukki ɗoŋ kʼeeni, maŋ kane geŋ an dʼooniyo bee, wo kane siitanɗani toŋ an tʼaɗɗiya ti eedaŋ me. 13 A ume geŋ i dʼede Yawudiyagi an sooru ti zindaŋ an dʼettiyo ume ti ume, an di lommite siitanɗani ti tukki ɗoŋ kʼeeni. Iŋkino an diʼn nîime lommite ti suma Galmeega Isa pay, a siitanɗani wede tuuku toŋ yi dʼeesiyo: «Ti suma kʼIsa wede Pool yi-kazita, ni rootiyo kun tʼaɗɗo!» 14 Ɗoŋ isiyo iŋkino geŋ kane in̰n̰i sarat ki Seba, yoŋ Yawudusu ti diine deero ɗoŋ seɗeke. 15 Onniyo soo siitan tʼan di ruute, tʼede: «Isa ni yʼ suune, wo Pool toŋ ni yʼ suune, wo ɗe kune miŋ kune aŋ wee wee?» 16 Wo wede i-dʼede siitan a eedí geŋ yʼa tʼiiziga, yʼanni zikke, yʼiide yʼan tiʼn tiiza pay kono yoŋ yi jiire kane, yʼan dʼize ulsu, an dʼukkite bontilin̰ tʼadda ɓoozí me, tuddaŋ kunɗayi jerem. 17 A munɗa wede ize geŋ, ɗoŋ pay kʼEpez, Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye an illiga maŋ, orgiso tʼanni ziiɗa pay wo an dʼimme gooliko ere ki suma Galmeega Isa. 18 Ɗoŋ ɓaadaŋ ti diine ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an dʼettiyo an tʼooɗibe addaŋ, wo an tondiyo tambobino a ɗaana ɗuwo pay a olɗikadaŋ ere an ize gette. 19 Wo ti diine ɗoŋ i sokiyto ɗinɗoriyo geŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an di ziki mattupiyagi ki ɗinɗoriyagaŋ, an tʼigge a ɗaana ɗuwo pay. An di-gize zooye mattupiyagi geŋ suma tamma dupu ada paat*. 20 Geŋ iŋkino ti toogo ere ki Galmeega, ono Raa i dʼettiyo ɗaana ki ɗaana ti toogo ere i ceeriyo ɓaadaŋ.

Tarkuuse ɓaadaŋ a Epez

21 Aame sulɗi geŋ i tʼiŋgile maŋ, Pool tʼurzi kʼUnde Raa yʼa dihe yʼa tʼette Zeruzalem, wo ki poone yʼa aɗɗe ti siiɗo Maseduwan, yʼa tôokey Akayi. Wo yʼa ruute, yʼede: «Nʼiiney Zeruzalem maŋ, i dehu nʼa aaney a geeger Room pây.» 22 Iŋkino maŋ yi dʼigibe ki ɗaanadí ɗoŋ noogiyadí sire, Timote ti Erasta an dʼiŋgile ki Maseduwan, wo yode batum yʼa likke onniyto miibi a siiɗo kʼAazi me.

23 Aame geŋ ɗoŋ kʼEpez an dʼiiziga tarkuuse ɓaadaŋ ki kulkuwo a urzi Galmeega. 24 A ume geŋ i dʼede wede sundí Demetirus, yoŋ wede naabo maala yi dʼokkimte ɓoyɗi sun̰n̰i sun̰n̰i ki maala gurus, i deeƴiso ɓoy wede goole ki raayawa sundutú Artemis†, ɗoŋ pay an dʼottilso. Iŋkino maŋ Demetirus ti ɗoŋ naabadí an dʼooniyo soŋko ɓaadaŋ ti naabadaŋ gette. 25 Onniyo soo yʼan ugiye ɗoŋ naabadí ti ɗoŋ an naabiya kaŋ soo geŋ, yʼan di ruute, yʼede: «Laŋziyagi ki nuŋ, kun suune kine in tʼize ɗoŋ bey miŋ ti naabadiŋ ettiyo. 26 Wo aŋkeŋ kun ollige wo kun wolliyo munɗa wede isiyo eŋ me. Yo Pool geŋ ɗoŋ ɓaadaŋ yiʼn tiʼn kama kʼurzi yode, yʼan di rootiyo, yʼede: “Raayagi ɗoŋ ɗuwo an okkime ti beezaŋ geŋ, kane raayagi ye.” Yʼisiyo iŋkino a en̰n̰o ɗaŋŋal ye, wo a omagi ɓaadaŋ ki siiɗo kʼAazi pay. 27 Naabo yode gette tʼiida ki ɗaana maŋ, ɗuwo an di-kiigira naabadiŋ te, wo naabo kine ɗaŋŋal ye, an di kiigira ɓoy raayawa ere meeda sundutú Artemis, a tʼisa aa munɗa ki bita. Iŋkino maŋ meedikatú tʼa dagga, todʼte raayawa ere ɗuwo pay adda siiɗo kʼAazi an i-dʼottilso, wo adda duniya pay ette.»

28 Aame kane ɗoŋ naabo pay an illiga ono ɗoŋ Demetirus yi ruute gen̰n̰o maŋ, an di kulkuwe, an dʼiise ɗollite, anʼde: «Raayawa Artemis ki ɗoŋ kʼEpez, todʼte meeda!» 29 Taŋ booloŋ maŋ ɗoŋ duuru eedaŋ tʼa îide, kane ɗoŋ geeger pay geŋ an di gulkuwe, wo an tiʼn ziɗɗe Gayus ti Aristarko me, kane ti Maseduwan, an iido ti Pool kaŋ soo. An dʼan tʼiide ki bere ɗoŋ duuru‡. 30 Iŋkino maŋ Pool yi dehu yʼa ette ki ɗaana ɗoŋ duuru yʼa rootey ono, wo kane sanalliyagi kʼIsa an i di-tuuge. 31 Wo kane laŋziyagi Pool geŋ, ɗoŋ deero ki naabiyagi adda siiɗo kʼAazi toŋ, an i-dʼigibo a yode anʼde, yʼetta ye ki bere ɗoŋ duuru me.

32 A ume geŋ a iizi tarkuuse ɓaadaŋ sey adda diine ɗoŋ duuru me, ɗoŋ oŋgo an ɗollite ken̰n̰o, ɗoŋ soŋ an ɗollite kʼummey, wo ɗoŋ oŋgo ɓaadaŋ urzi an ugiye ki munɗa toŋ an ki suune ye. 33 Iŋkino maŋ i dʼede wede sundí Alegzandire, yo kane Yawudiyagi oŋgoŋ an di yʼ ŋaaƴu ki ɗaana yʼa roote ono a ɗuwo, wo ɗoŋ oŋgo ti diine ɗoŋ duuru an i di tʼîide taaya a urzi kʼono gen̰n̰o. Iŋkino yʼan dʼize likuw ti beezí, yi dehu yʼan di roote a ɗoŋ duuru geŋ me. 34 Wo ɗe aame kane ɗoŋ kʼEpez geŋ an zuune Alegzandire Yawudusu maŋ, an dʼiise ɗollite pay onamaŋ kaŋ soo suma peeɗo sire, anʼde: «Raayawa Artemis ki ɗoŋ kʼEpez, todʼte meeda!»

35 An iɗilti kee maŋ, i dʼede wedusu yoŋ wede raaŋiya ki sulɗi pay adda geeger geŋ, yʼa iine yʼan inniga, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kune ɗoŋ kʼEpez geŋ, ɗuwo pay an suune kine ɗoŋ geeger kʼEpez, kine ɗoŋ boohiyo ɓoy kʼArtemis todʼte meeda, wo ki mokkilsatú ere iiro ti kandaane. 36 Geŋ wenɗa soo toŋ a niike umbo, iŋkino maŋ kun tʼasso wo kun tʼelko koɗuwo a munɗa wede kun dehu kun dʼise me. 37 Ɗuwo eŋ kun tiʼn ziɗɗo ken̰n̰o, an un kʼuugiro munɗa tʼadda ɓoy raayawa ye, wo an ki gilɗite raayawa kine ye. 38 Wo aame Demetirus ti ɗoŋ an naabiya kaŋ soo geŋ an dʼede ono a tukki wenɗa maŋ, onniyo booro ede, an dʼette kʼume ɗoŋ ɗekkiyo booro, an an di tʼîde taaya. 39 Wo un dʼede munɗa ti doolo toŋ maŋ, an di tonde ɗoŋ duuru ɗoŋ i wolliyo urzi kʼoogoro, an diʼn okkima ono me. 40 Aame kun kʼooli ye maŋ, in tʼoona ono, Romeŋ an tʼeesa kine in kulkiso ti kane a ogiyso ere aŋki ette. Iŋkino a ogiysadiŋ ette urzi in ki tʼoona ye, in an di roota addaŋ a-tʼassa me.» Aame wede geŋ yʼa ti ɗiŋge onamí maŋ, yʼan di ruute a ɗoŋ duuru, yʼede: «Kun ti teepo.»

20

Pool yo a Maseduwan wo a siiɗo Gires

1 Aame ɗoŋ kʼEpez kulkuwadaŋ i tʼisse maŋ, Pool sanalliyagi kʼIsa yʼan ugiye yʼan dʼeele kooke. Maŋ yʼan tʼize toose, yiʼn iili, yʼa iŋgile ki siiɗo Maseduwan. 2 Aame yi doopiɗe Maseduwan geŋ, sanalliyagi ɗoŋ yʼooniyo a ɗaanadí, yʼan dʼeeliyo kooke ɓaadaŋ. Saŋ yʼa iiney a siiɗo Gires, 3 aŋgeŋ yʼa likke tere aɗo. Saŋ maŋ yʼa dihe yi di kili adda tooko, yʼa eŋgile ki siiɗo Siiri, wo maŋ yʼa illiga kane Yawudiyagi an i-tʼikke a urzi. Iŋkino maŋ yʼa dihe yʼa-tooye yʼa aɗɗe ti Maseduwan. 4 Kane ɗoŋ a itadí geŋ, kane Sopater ulo ki Pirus ti geeger Beere, Aristarko wo Segondus ti geeger Tessaloni, Gayus ti geeger Derbe, wo Timote, Tisik wo Tiropim kane aɗo geŋ ti siiɗo kʼAazi. 5 Kane geŋ an ay dʼuugume, an dʼiŋgile an ay diʼn delley a geeger Tirowas.

Pool yo a geeger Tirowas

6 Wo kayeʼŋ tarnaape mappa daa kʼorme ay dʼize a geeger Pilip. Aame onniyto tarnaape mappa daa kʼorme ti tʼiŋgile maŋ, ay di gili adda tooko, ti geeger Pilip ay dʼiŋgile. Onniyo paat ki ɗaana maŋ, saŋ ɗoŋzey ay diʼn uuney a Tirowas, aŋgeŋ ay dʼize onniyo sarat. 7 A onniyo ere ki puukiyo Yawudiyagi a tukki lohe maŋ, ay tʼugiye ay dʼiimi kaŋ soo mappa wede i-kaza tudde kʼIsa me. Wo kono soggo yo Pool yʼeŋgila geŋ, yʼan di gizite ono a zemɓa, yʼa gizite bini diɗɗo meeda. 8 Adda biino ere tʼawwa tʼekki bakatú kaye ay tʼugiye geŋ, lampiyagi ɓaadaŋ oyyisito. 9 Aame geŋ i dʼede ulo sundí Itus yi-guune a pineetir, yʼollige Pool yi kazita. Wo yo Pool geŋ yi kʼôhire ye, yi kazita yi kazita, maŋ ulo geŋ edayí i ziiɗa moone, yʼa udige kuy. Iŋkino tʼawwa ti ɓoy wede kʼaɗuwe geŋ yi-tʼuubo, yʼa iire siiɗo. Wo i dʼede wede ede yi yʼiiziga maŋ, yʼinda. 10 Iŋkino maŋ kesiko Pool yi-ti ɗiige, yʼa iide kʼume kʼulo gen̰n̰o, yʼaa dʼuttile yʼa ti yʼ ziiɗa giggirí, wo yʼa ruute, yʼede: «Ulbuguŋ un tʼooɗe ye, uloʼŋ puukiyadí to ede.» 11 Saŋ maŋ Pool yʼa-gili kʼawwa kʼumayí, yʼa tʼumɓe mappa, yʼan di ɓurkite an tʼiimi, wo Pool yʼa iise kazita sey bini ume yʼa tʼumpile. Saŋ maŋ yʼa iŋgile. 12 Wo yo obulsu geŋ aame an ti yʼumɓe zeere yi biygile maŋ, an di yʼigibe a ɓoozí, wo kane ɗuwo pay geŋ addaŋ a tʼudige kollo.

Pool ti Tirowas yʼamɓe ki Mile

13 Saŋ maŋ kaye ay yi-dʼuugume a Pool me, ay di-gili adda tooko, ay dʼiŋgile ki geeger kʼAssos, ume ay di yʼ delley aa yoŋ yi dihe, kono yi dehu yʼa ozire ti zoŋɗí. 14 Geŋ a Assos Pool yʼay diʼn uuney, maŋ pay kaŋ soo ay di-gili adda tooko, ay dʼiŋgile geeger Mitilen. 15 Ti Mitilen ay dʼiŋgile, soggo ay dʼiiney a siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Kiyos. Onniyo sirwe maŋ ay dʼiiney a siiɗo ere a diine kʼahu sey sundutú Samos, wo onniyo kʼaɗuwe ay dʼiiney a geeger ki Mile. 16 Urzi kʼEpez ay dʼiili, ay dʼiŋgile tʼurzizey kono Pool yi ki dehu yi kʼôhira a Epez, kono yi gi di tʼôssa a siiɗo kʼAazi ye. Yi dehu yʼa aaney kesiko a Zeruzalem, yʼa dʼaaney a tarnaape Pantekot ki Yawudiyagi.

Toose ki Pool a ɗoŋ dokkiyo ti Epez

17 Aame ay iiney a Mile maŋ, Pool yi dʼigibe wedusu ki Epez yʼan di kizo a ɗoŋ dokkiyoɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, yʼede: «Kunʼdo, kun di tʼoona a Mile.» 18 Aame ɗoŋ dokkiyo an iina a sirpadí maŋ, Pool yʼan di ruute, yʼede: «Kun ollo, kune kun ti suune lekkiyo ere ki nuuno te, kono nuŋ ni likke a diinaguŋ ti onniyo ere ki poone nʼiina adda siiɗo kʼAazi me. 19 Nuŋ ni niibe a Galmeega a diinaguŋ me ti ottilso ɓaadaŋ, ti môolo wo ti dabar ere ki Yawudiyagi kane an o koniyo eego. 20 Kun suune nuŋ nʼun ti gizite, wo nʼun tiʼn duuye pay, munɗa umbo nʼun kʼiŋga ye, wede aase beehiye a kune me, ise a ɗaana ɗuwo pay, ise adda ɓoyɗuguŋ toŋ maŋ. 21 Nuŋ nʼan gizite a Yawudiyagi wo a ɗoŋ Yawudiyagi ye, an di-kime lekkiyadaŋ a ɗaana Raa wo an zaape addaŋ a Galmeegiŋ Isa Almasi. 22 Wo aŋkeŋ nʼeŋgile ki Zeruzalem, kono nuŋ i ni dokkiyo Unde Kamilen̰ ni dʼoyyiso, wo ni ki suune ye munɗa wede a ummey o aaney a eedó me. 23 Wo adda geegiryagi ɗoŋ pay nʼettiyo geŋ, Unde Kamilen̰ tʼo kaza daŋgay ti dabar ɓaadaŋ an ni delliyo. 24 Wo nuŋ lekkiyadó a duniya ette i ki nʼoon̰iso ye. Munɗa wede i nʼoon̰isoʼŋ, naabo ere Galmeega Isa yʼo ele gettiyo, nʼa ti naabe bini ɗaŋgutú: nʼa kizite urzi Rabila Majjaanawa, mummino i-kaza Raa yoŋ wede beeko me.

25 Ɗerec, kun suune ni likke a diine kune pay, nʼun di gizite urzi Moziko Raa, wo ti aŋki ki ɗaana eŋ nuŋ ni-suune kun ki nʼ wolla ye baa. 26 Kono kamo kun ollo koɗuwo ti aŋki nʼun di rooto, aame wede yi digga tʼurzi Raazí maŋ, nuŋ adda ye, 27 kono nʼun ti gizite pay munɗa wede Raa yʼilke ti poone yʼaasa me, munɗa umbo nʼun kʼiŋga ye. 28 Iŋkino maŋ kun koona mentikagi a urzi lekkiyaguŋ, wo a tukki torɗo pay ere ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa. Tode gette Unde Kamilen̰ tʼun tʼele kun diʼn dokke, kun tʼelso aa damɓami ɗoŋ Raa yʼiwila tʼurzi puuzo kʼUlí Isa. 29 Nuŋ ni suune, aame nʼun iza umbo maŋ ɗoŋ ulpi an tʼetta diinaguŋ, an un dʼisa ulsu aa sullibagi an tʼettiyo adda diine torɗo. 30 Wo ɗoŋ oŋgo ti diinaguŋ toŋ an di dooya rabila ere kʼa tʼeese ɗerec, an di roon̰a adde sanalliyagi oŋgo, an diʼn daana. 31 Iŋkino maŋ kun lekko zeere, wo kun elko: aame nuŋ di kune adda kʼozzine aɗo geŋ, diɗɗo wo on̰n̰u nʼa-tʼîile toŋ ni kʼiili ye, wede tuuku ti diinaguŋ tʼeeliyo kooke me.

32 Wo aŋkeŋ nuŋ nʼun diʼn oolo a bey Raa, wo a onamí ɗoŋ a urzi beekadí. Kane ono Raa geŋ an un diʼn isa ɗoŋ toogo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, wo tʼurzi kʼono Raa kun tʼooney sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí pay. 33 Nuŋ ni ki ziipe ye addó a maala gurus, a dap, ise a kalle wenɗa soo toŋ maŋ. 34 Kune batum kun suune, nuŋ ni niibe ti beezó, ni dʼooniyo munɗa a lekkiyadó te wo ti ɗoŋ pay a itadó. 35 A sulɗi ɗoŋ pay nʼize geŋ, nʼun gizite beehiye in di naabe in di nooge ɗoŋ an kʼede munɗa ye, wo in elko a ono ɗoŋ Galmeega Isa yi ruute, yʼede: “Uŋsuwo ɓaadaŋ a jiire a wede yʼeliyo munɗa, ti wede an i eliyo munɗa.”»

36 Aame Pool yʼa ti ɗiŋge onamí maŋ, yʼa dikke ti kane pay wo yʼa tunde Raa. 37 Iŋkino maŋ kane pay an dʼiise môolo, wo wede tuuku toŋ yi di yʼ seeɗu giggirí yop, yi-dʼeeziyo dʼeeziyo kono an ki tʼikkima ye baa. 38 Kane an tʼize sommagi dondoŋ a onamí ɗoŋ yi ruute, yʼede: «Ti aŋki ki ɗaana eŋ, nuŋ kun ki nʼ wolla ye baa» geŋ me. Saŋ maŋ an aa di yʼigibe bini yʼa di-gili adda tooko.

21

Kama ki Pool ki Zeruzalem

1 Aame zemɓa ayʼn iilo maŋ, ti tooko ay dʼiŋgile ɗelele ki geeger Kos. Soggo maŋ ay dʼiŋgile ay dʼiiney a geeger Rood, wo tiŋ geŋ ay di ɗiige biza bar ki geeger Patara. 2 Aŋgeŋ ay dʼuune tooko ti doolo tʼamɓe ki siiɗo Pinisi, ay di-gili adda tooko gettiyo, ay dʼiŋgile. 3 A eŋgilsadey gette, siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Siipire gette, ay di wulle ki kese beezey geelo, iŋkino maŋ ay dʼiŋgile ki siiɗo Siiri. Ay iiney a geeger Tir maŋ, ay di ɗiige kono an di-ɗeggite sulɗi suuk ɗoŋ adda tooko aŋgen̰n̰o. 4 A ume geŋ ay dʼuune sanalliyagi, ay di likke ti kane onniyo sarat. Unde Kamilen̰ tʼan di gize a munɗa wede i-aaney a Pool a Zeruzalem me, iŋkino maŋ a Pool an i di ruute, anʼde: «Kee kʼette ye ki Zeruzalem me.» 5 Aame îide onniyo sarat maŋ ay tʼiiziga, wo zemɓa ti erayzaŋ ti in̰n̰izaŋ pay an ay diʼn igibe bini ay tʼuɗɗe ti geeger. Maŋ ay dʼiiney biza bar, aŋgeŋ ay tʼuttile ay tunde Raa. 6 Saŋ ay a-ti ziɗɗe bey ti tuddey, maŋ ay di-gili adda tooko, wo kane an di-gime ki ɓoyɗizaŋ.

7 Kaye torguwadey ere adda kʼahu ti Tir ay a-ti ɗiŋge a geeger Petolmayi. Aŋgeŋ zemɓa ay diʼn iisite, wo di kane ay dʼinne onniyo soo. 8 Soggo maŋ ay dʼiŋgile, ay dʼiiney a geeger Sezare, aŋgeŋ ay tʼiide a ɓoy ki Pilip wede kazita Rabila Majjaanawa, ay di ɗiige di yode, ay di likke aŋgen̰n̰o. Yode wede ti diine ɗoŋ sarat an biire a Zeruzalem*. 9 Yo wede geŋ i-dʼede in̰n̰i konazi piɗe, kane geŋ an rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisa.

10 Aŋgeŋ ay likke onniyto ɓaadaŋ, maŋ nebi sundí Agabus yʼa dʼiina ti siiɗo Ziide. 11 Yʼiido yʼay diʼn uuna, yʼa tʼumɓe ser wede ki Pool geŋ, yʼa-gitte zoŋ ti bey ki yode batum, wo yʼa ruute, yʼede: «En̰n̰o ono ɗoŋ Unde Kamilen̰ ti rootiyo: Wede ser eŋ, Yawudiyagi an ti yʼ kettey kino a Zeruzalem me, wo an an di yʼ tʼeley a bey ɗoŋ Yawudiyagi ye.»

12 Aame kaye ti zemɓa ɗoŋ a Sezare pay ay illiga iŋkino maŋ, ay yi dʼoɓe bey a Pool kono ki Zeruzalem yʼa kʼette ye. 13 Iŋkino Pool yʼa ruute, yʼede: «Ki moo me kun môolo me, geŋ kun oo ti ɗekkiyo biza kʼulbó? Nuŋ nʼiyye ki kettisadó ɗaŋŋal ye, wo soŋ nʼiyye nʼa tʼindey a Zeruzalem kono suma Galmeega Isa geŋ me.» 14 Kaye onamey yi-tuuge geŋ, iŋkino maŋ ay gi di giɗɗima ye, wo ayʼde: «Galmeega yi tʼiso munɗa wede yi dehu me.»

15 Aame ay inne onniyo miibi a Sezare maŋ, ay tʼikkima tuddey, ay tʼiizigo ay di-gili ki Zeruzalem. 16 Sanalliyagi miibi ti Sezare an aynʼigibe, an ay diʼn tʼiide di wede sundí Nanson, yoŋ ti siiɗo Siipire, ti diine ɗoŋ ti poone i ziipe addaŋ a Isa too. Geŋ di yode ay di ɗiige, ay dʼinne me.

Pool di Zak a Zeruzalem

17 Aame ay iiney a Zeruzalem geŋ, zemɓa an ay diʼn ziiɗa tʼulbe uŋse. 18 Wo soggo maŋ Pool ti kaye pây ay tʼiide wolliyo Zak a ɓoozí, wo di yode geŋ ay diʼn uune kane pay ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa an tʼugiye. 19 Aame ay tiʼn iisite maŋ, Pool yʼan tʼîide taaya soo soo a sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼize tʼurzi naabo yode a diine ɗoŋ Yawudiyagi ye.

20 Aame an tʼilliga onamí maŋ, kane pay an dʼimme Raa. Saŋ an i di ruute a Pool, anʼde: «Leemadey, kee ki wollo ɗo, Yawudiyagi dupiyagi miibi ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa wo i seeɗu zakiɗi a urzi kʼoogoro Muusa me. 21 Kaciŋ kane an illiga oniyapi a tukki kee me, anʼde kee ki kazita a Yawudiyagi pay ɗoŋ i lekkiyo a diine ɗoŋ Yawudiyagi ye, an dʼooli urzi kʼoogoro Muusa me. Kee kʼede ponde a in̰n̰izaŋ an ki walɗa ye, wo urzi kʼoogoro Yawudiyagi an ki daane ye. 22 Aŋkeŋ in dʼise mummino? Ɗerec, daa niiku kane an dʼolliga kee a en̰n̰o me. 23 Iŋkino maŋ munɗa wede ay a roota geŋ, kʼa tʼiso. I dʼede a eŋ kuuli kane piɗe an ruute an i-dʼisa munɗa a Raa. 24 Kʼa tʼodo kʼume kʼaade ti kane, tudduguŋ kun ti tʼisoy kamilen̰ a ɗaana Raa, wo kʼan dʼeloy soŋkadaŋ ere ki seɗeke te, kono an di kôokey eedaŋ. Iŋkino maŋ ɗuwo pay an suuna ono ɗoŋ pay an rootiyo a tukki kee geŋ ɗerec ye, wo kee toŋ lekkiyadá a-tʼette a urzi kʼoogoro Muusa kay. 25 Wo kane Yawudiyagi ye ɗoŋ an ziipe addaŋ a Isa geŋ, ay an riiŋe mattup a munɗa wede ay dehu me: an ki dʼaaɗi ye sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi me, puuzo toŋ ulu an kʼoomi ye, sey wede ki seysu inda puuzadí ti kʼuɗɗe ye an kʼaaɗi ye, ise boliyo toŋ ulu an dʼooli.»

26 Iŋkino Pool yʼa iyye a onamaŋ, soggo maŋ kane kuuli piɗe geŋ yʼa tiʼn wiike, an tʼiide kʼume kʼaade kono an ti tʼiso tuddaŋ kamilen̰ a ɗaana Raa. Maŋ yi-tʼiide booro Ɓoy Raa, yʼan di rooto ɗoŋ seɗeke onniyo ere tuddaŋ tʼa tʼisa kamilen̰ a ɗaana Raa tʼa ɗaŋga, wo wede tuuku toŋ yʼa tʼela seɗikadí seɗikadí me.

Seeɗu ki Pool a Ɓoy Raa

27 A ɗaŋgu kʼonniyo sarat geŋ Pool yo a booro Ɓoy Raa, wo kane Yawudiyagi ɗoŋ iido ti siiɗo kʼAazi an di yʼ wulle, maŋ an an tʼelite ono a ɗoŋ duuru pay, wo Pool an di yʼ ziiɗa. 28 An dʼiise ɗollite, anʼde: «Kun okki kune ɗoŋ kʼIzirayel geŋ me! En̰n̰o wedusu wede i kazita munɗa wede ulsu me, a ume tuuku wo a wede tuuku toŋ maŋ, a tukki kine Yawudiyagi, a tukkʼoogoro Muusa wo a tukki ɓoy en̰n̰o. Wo aŋkeŋ ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ yʼan dʼan tʼiido ki Ɓoy Raa en̰n̰o, iŋkino ume kamilen̰ eŋ an ti yʼize ganigi a ɗaana Raa me.» 29 Kane an rootiyo iŋkino kono an wullo Tiropim kʼEpez ti Pool adda geeger gettiyo, an elkiyo Pool yi ti yʼele adda booro Ɓoy Raa.

30 Adda geeger pay gette ɗoŋ an dʼiise tarkuuse gorɗoŋ, ɗoŋ tʼume tuuku toŋ an dʼokko kʼadda, Pool ɗuwo an di yʼ ziiɗa an di yʼuɗɗe tʼadda booro Ɓoy Raa me, wo kesiko boha an a-tʼippite. 31 An dehu an di yʼ tʼîde, maŋ ɗoŋ soŋ an dʼukke an i-di gizo a goole kʼasigiryagi meeda zoot ki Romeŋ, anʼde: «Ɗoŋ pay ki Zeruzalem an isiyo tarkuuse.» 32 Kesiko yo goole geŋ yi wiiko deero kʼasigiryagi ti doolo, ti asigiryagi a itadaŋ an dʼukko kʼume ɗoŋ duuru. Aame an wulle goole kʼasigiryagi pay wo ti asigiryagi a itadí maŋ, Pool an di yʼiili ti kossiyadí me.

33 Iŋkino maŋ goole kʼasigiryagi pay yʼaa dʼiide sirpa Pool, yʼa yi ziiɗa wo yʼan di ruute a asigiryagi an ti yʼ kettito ti ziŋziri sire, wo yʼa tunde, yʼede: «Wede eŋ yoŋ wee wee, wo yʼize moo me?» 34 Wo ɗe adda diine ɗoŋ duuru geŋ wede tuuku toŋ yi ɗollite kʼeedí, kʼeedí. Wo goole kʼasigiryagi pay geŋ yi-ki tʼollige ye munɗa an rootiyo me, kono tarkuuse ɓaadaŋ. Iŋkino yʼan di ruute a asigiryagi, Pool an di-tʼodo kʼadda ɓoy wede zakiɗi. 35 Aame Pool yʼiiney a biza ɓoy aame koliyto maŋ, kane asigiryagi an a-ti yʼumɓe kono ɗoŋ duuru an dehu an i-dʼise ulsu. 36 Wo kane ɗoŋ duuru pay geŋ an yi daaniya ti ɗollite, anʼde: «Ki yʼôodo! Ki yʼôodo!»

Pool a ɗaana ɗoŋ duuru

37 Aame Pool an dehu an ti yʼ tʼele adda ɓoy wede zakiɗi geŋ, yi di ruute a goole kʼasigiryagi pay, yʼede: «Tambobino ɗoo, nʼa-ɗeege bizó kay ko?» Maŋ yo goole geŋ yʼa yi tunde, yʼede: «Ono Girek ki suune ko? 38 Kee ti siiɗo Misir ye ko? Kee wede goppo goppoŋ eŋ ki tʼuɗɗe balɗa ti ɗoŋ dupu piɗe a itadá, kee ye ko?» 39 Pool yi di ruute, yʼede: «Nuŋ Yawudusu an ehe a Tarsi siiɗo Silisi, nuŋ wede ti siiɗo ki geeger ere i-dʼede suma. Kʼo tʼele urzi maŋ, nʼan di roote a ɗoŋ duuru.» 40 Iŋkino maŋ goole kʼasigiryagi pay yi-dʼele urzi. Pool yʼa tʼîhira a ume koliyto, yʼan dʼize likuw ti beezí kono ɗuwo an dʼanniga. Ɗoŋ pay an dʼinniga, maŋ Pool yʼan dʼiise rootiyo tʼono ɗoŋ kʼEber, yʼede:

22

1 «Maawi ki nuŋ, zemɓa ki nuŋ, aŋkeŋ kun ollo munɗa wede nʼa roote me, kono tuddó geŋ bizó nʼa ti yʼ ɗeege kay.» 2 Aame an illiga Pool yʼan rootiyo tʼono ɗoŋ kʼEber maŋ, an dʼinda kuy. Iŋkino maŋ yo Pool yʼa ruute, yʼede: 3 «Nuŋ Yawudusu an nʼehe a geeger Tarsi siiɗo Silisi, nʼihira a Zeruzalem en̰n̰o, wo wede i ni duuye Gamaliyel, yʼa ni duuye mummino nʼa daane koɗuwo urzi kʼoogoro moŋgiɗagiŋ me. Kono kamo urzi Raa nʼa yi ziiɗa zakiɗi ɓaadaŋ aa kune aŋki pay. 4 Ɗoŋ i daaniya urzi Galmeega nʼanni dibire bini oŋgoŋ an tʼinda, kuuli erayi ni-tiʼn kettiso, ni-tiʼn oɓe adda daŋgay. 5 Mozigo goole ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi pay, kane batum toŋ an di roote ɗerec onamó ni rootiyo eŋ me, kono o ele mattup kane a zemɓa Yawudiyagi ɗoŋ a geeger Damas me. Wo nʼa iŋgile Damas kono nʼa-seɗɗo ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a ummey, nʼan dʼan tʼetto ki Zeruzalem kono nʼanni dabire.»

Mummino Isa yi wiike Pool me

6 «Nuŋ nʼa iŋgile wo a urzi peeɗo tʼize diine nʼiina goppoŋ ki Damas maŋ, a kaamiki ni wolliyo toore ɓaadaŋ ti kandaane a ɗiigo wilin̰ a tuure a tuddó. 7 Nʼa iire tul a siiɗo wo nʼa illiga golla tʼo rootiyo, tʼede: “Sool, Sool, ɗe moo me ki ni dabirsa me?” 8 Maŋ nʼa tunde, nʼede: “Galmeega, ɗe kee wee wee?” Iŋkino maŋ golla tʼa ruute, tʼede: “Nuŋ Isa wede ti geeger Nazaret, wede kee ki dabirsa.” 9 Kane ɗoŋ ti nuŋ geŋ toore an di yʼ wulle, wo golla ere o rootiyo gette an ki ti tʼilliga ye. 10 Iŋkino maŋ nʼa tunde, nʼede: “Galmeega nʼaase mummino?” Wo Galmeega yʼo di ruute, yʼede: “Ki tʼoozo kʼeŋgilo Damas, wo aŋgeŋ an a di kizey munɗa wede Raa yi dehu kʼaasey me.” 11 Wo ni ki wolliyo ye, kono toore geŋ o dʼibbira edayó. Iŋkino maŋ ɗoŋ ti nuŋ geŋ an oo ziiɗa beezó, an di nʼirkiɗe, an o di-tʼiide ki Damas.

12 Aŋgeŋ i dʼede wede sundí Ananiyas, yoŋ geŋ yi seeɗu zakiɗi a urzi kʼoogoro Muusa me, Yawudiyagi pay adda Damas geŋ an yi tamma. 13 Yo yʼa iido yʼa nʼuuna, wo yʼo di ruute, yʼede: “Sool leema ki nuŋ, edayá i tʼohon!” Wo a kaamiki edayó a tʼihina ni wolliyo, wo Ananiyas nʼa yi wulle keren̰. 14 Wo yʼo di ruute sey, yʼede: “Raa ki moŋgiɗagiŋ yi ki biire ti kaagine too kono kʼa suuna munɗa wede yoŋ yi dehu, kʼa wolle yode ɗaŋŋal wede ki diine me, wo kʼa olliga ono ɗoŋ aɗɗiya ti bizí. 15 Geŋ kee kʼa kizita taayadí a ɗuwo pay, a munɗa wede ki wulle wo kʼilliga. 16 Wo aŋkeŋ ki delliso moo sey me? Ki tʼoozo, an ki ti suyyo batem wo ki tondo suma Galmeega, yʼa di booye olɗikadá.”»

Zina Pool di ɗoŋ Yawudiyagi ye

17 «Saŋ maŋ nʼa-gime ki Zeruzalem. Onniyo soo maŋ ni-tʼiide adda Ɓoy Raa ni tondiyo Raa, aame geŋ o dʼiide munɗa aa suniye, 18 Galmeega nʼa yi wulle, wo yʼo di ruute, yʼede: “Kesiko ki tʼaɗɗo ti Zeruzalem me, kono ɗoŋ siiɗo eŋ an kʼoyya ye taayadá ere kʼan kizita a urzi nuŋ me.” 19 Nuŋ ni di ruute, nʼede: “Galmeeʼki nuŋ, kane toŋ an suune ni sooru kʼadda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso miŋ, kono ay tiʼn seɗɗu ɗoŋ i ziipe addaŋ a kee, ay diʼn kossiyto, ay diʼn oɓe adda daŋgay. 20 Wo aame an îide Etiyeŋ wede kazita taayadá toŋ, nuŋ ede, nuŋ toŋ adda a munɗa wede ize geŋ me, nuŋ wede boohiyo kallagi ki ɗoŋ i tʼiide tôwwadí.” 21 Maŋ Galmeega yʼo di ruute, yʼede: “Toŋ maŋ kʼeŋgilo, ni kʼagisa ki dokki ki tukki ɗoŋ kane Yawudiyagi ye.”»

Pool ti goole kʼasigiryagi Romeŋ

22 Kane ɗoŋ duuru geŋ an di yʼollige Pool me bini a onamí ɗoŋ kʼita gen̰n̰o maŋ, aame geŋ an dʼiise ɗollite, anʼde: «Wede eŋ kun yʼôodo! Kun yʼôodo! Kun yʼoola yi lekka ye a siiɗo ette!» 23 Wo an di ɗollite ki ɗollite, kallagaŋ an tʼiɗɗipe, an dʼoggiso siiɗo i dʼoozige odde kʼawwa. 24 Iŋkino maŋ goole kʼasigiryagi Romeŋ yʼan di ruute a asigiryagi, yʼede: «Wede eŋ kun ti yʼelo adda ɓoy wede zakiɗi wo kun ti yʼ ɗekkito ti karre, kono yʼa roota ono ɗoŋ ɗerec. Ni dehu nʼa suune ki moo me ɗuwo an ɗollite a tukki yode me.» 25 Aame an yʼiise kettiso ki ɗekkisadí ti karre maŋ, Pool yi di ruute a goole kʼasigiryagi meeda a sirpadí, yʼede: «Oogoro tʼele urzi ko a wede ti siiɗo Romeŋ kun di yʼ ɗekkite ti karre, daa kʼollige bizí me?» 26 Aame goole kʼasigiryagi meeda geŋ yʼilliga iŋkino maŋ, yʼa iide, yi di gize a goole kʼasigiryagi pay, yʼede: «Kʼa elko ɗo a naabo ere kʼisiyo ette, kono wede eŋ yoŋ wede ti siiɗo Romeŋ.» 27 Iŋkino maŋ goole kʼasigiryagi pay geŋ yʼa iide kʼume Pool, wo yʼa yi tunde, yʼede: «Kee ti siiɗo Romeŋ kotto ko, kʼo ki ti rooti ɗo?» Pool yʼa ruute, yʼede: «Eyye, nuŋ ti siiɗo Romeŋ.» 28 Iŋkino goole kʼasigiryagi pay yi di ruute, yʼede: «Nuŋ nʼa ele soŋko ɓaadaŋ ɗoo miŋ nʼa tʼize wede ti siiɗo Romeŋ kollo.» Pool yi di ruute, yʼede: «Nuŋ tʼume an nʼehe miŋ wede ti siiɗo Romeŋ too.» 29 Kesiko kane ɗoŋ an di yʼ kosse geŋ an di liɗɗe ti tuddí me, wo yo goole kʼasigiryagi pay toŋ orgiso tʼa yi ziiɗa, kono yi ti gittite Pool ti ziŋziri, wo aŋkeŋ yi zuune kaciŋ yoŋ ti siiɗo Romeŋ.

Pool a ɗaana ɗoŋ deero

30 Goole kʼasigiryagi pay geŋ yi dehu yʼa suune urzi wede ɗerec, munɗa wede Yawudiyagi an sakiysa Pool. Iŋkino maŋ soggo yʼan di ruute a deero ɗoŋ seɗeke wo a deero booro Yawudiyagi pay an di-tʼogiye. Saŋ Pool ziŋziri an i di tʼiize, an di-yʼuɗɗo, an di-tʼiide ki ɗaanadaŋ.

23

1 Aame Pool yʼiina a ɗaana kane deero Yawudiyagi maŋ, yi diʼn wolliyo teɓen̰ adda kʼedayaŋ, wo yʼan di ruute, yʼede: «Zemɓa ki nuŋ, nuŋ daayum a sooruzó ere a ɗaana Raa gette a elkisadó ni suune munɗa kʼulsuko a tuddó umbo.» 2 Maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke sundí Ananiyas yʼan di ruute a ɗoŋ a sirpa Pool, yʼede: «Kun i-ti yʼ daan̰a bizí me.» 3 Iŋkino maŋ Pool yi di ruute, yʼede: «Kee toŋ Raa yʼa ki daan̰a, kee wede aa waaya lee an aa tʼele buuye tuware, a tʼîhina saŋ tʼa oora*. Kee ki-guune kʼa ɗekka booro a eedó a urzi kʼoogoro, kaciŋ a urzi kʼoogoro ye a ɗoŋzá kʼan di rootiyo ki kossiyadó.» 4 Kane ɗoŋ a sirpa Pool an i di ruute, anʼde: «Kee mozigo goole ɗoŋ seɗeke ki Raa miŋ ki di yʼ kalɗa!» 5 Pool yʼan di ruute, yʼede: «Zemɓa ki nuŋ, ni ki suune ye yoŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke me, kono ni suune ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: “Wede goole ki siiɗadá ki ki yʼ kilɗe ye†.”»

6 Pool yi suune kane deero Yawudiyagi geŋ itadaŋ Saduseyeŋ wo soŋ Pariziyeŋ. Iŋkino maŋ yʼa iɗili a ɗaanadaŋ, yʼede: «Zemɓa ki nuŋ, nuŋ Pariziyeŋ, maawó toŋ Pariziyeŋ, kono kamo ni zaapu elkisadó onniyo soo Raa yʼa balɗa ɗoŋ i tʼinda, geŋ kono kʼiŋkino an ɗekkiyo booro a eedó me.» 7 Aame kane Pariziyeŋ ti Saduseyeŋ an illiga yi ruute iŋkino maŋ, an dʼiiziga niikiyo ti tuddaŋ, wo a ogiysadaŋ gette an tʼîhinte. 8 Iŋkino maŋ kane Saduseyeŋ an rootiyo ɗoŋ i tʼinda geŋ an ki ti balɗa ye, maaleekiyagi ti undiyagi toŋ umbo, wo ki kane Pariziyeŋ an amɓu balɗiya ede, wo maaleekiyagi ti undiyagi toŋ ede. 9 Iŋkino maŋ an di niikite ti tuddaŋ bini a tʼiiziga tarkuuse ɓaadaŋ, wo ɗoŋ suuniyo kʼoogoro oŋgo ti diine Pariziyeŋ geŋ an dʼiiziga, an di niikiyo ki toogo, anʼde: «Kaye munɗa ulsu a tukki wede eŋ ay kʼuune ye, naabadí ette ise unde koo maaleeka gi-ruute koo maŋ.» 10 Niikiyadaŋ ti koliyo ti koliyo bini goole kʼasigiryagi pay toŋ i di tʼele orgiso, yʼelkiyo Pool an ti yʼ sittita. Iŋkino maŋ yʼan di ruute a asigiryagi, yʼede: «Kun ti yʼ ɗeegi, wede eŋ kun ti yʼaɗɗo ti diine deero Yawudiyagi me, ti beezaŋ kun ti yʼoobo, kun di-tʼodo kʼadda ɓoy wede zakiɗi.» 11 A diɗɗo gette Galmeega yʼa gize tuddí a Pool, yi di ruute, yʼede: «Kʼomɓon̰, a Zeruzalem eŋ taayadó kʼan ti gize, wo i dehu a geeger ki Room toŋ kʼan di kizey kay.»

Koniyo kʼeego ki tôwwo Pool

12 Soggo ti soohe maŋ Yawudiyagi oŋgo an tʼugiye kaŋ ombiɗe, an a-ti nîime tuddaŋ a ɗaana Raa, anʼde: «Ay kʼooma ye, ay ki siɓa ye aame Pool ay ki yʼîida ye maŋ.» 13 Ɗoŋ i nîime tuddaŋ iŋkino kane kuuli ada piɗe ti makumu. 14 Wo kane an dʼiŋgile, an dʼuuney deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi, wo an di ruute, anʼde: «Kaye ay ele tuddey ay a-ti nîime tuddey ti suma Raa, aame ay-iima wo ay-iiɓa ki poone Pool ay ki yʼîida ye maŋ, a golladey. 15 Iŋkino maŋ kune ti kane deero booro Yawudiyagi pay kaŋ soo, kʼun tondo goole kʼasigiryagi pay yʼun di yʼaɗɗo Pool ki ɗaanaguŋ sey, aa kun dehu kun di wolle onamí ki koɗuwo geŋ me. Kaye batum ay tʼikkima tuddey, ay di yʼ tʼîda ki poone yʼa aana ume kune geŋ me.»

16 Wo ulo bilzi ki teema Pool geŋ, onamaŋ yʼa illiga an koniyo eego a tukki Pool me. Kesiko yʼa ukke kʼadda ɓoy wede zakiɗi. Yʼiiney maŋ yi di ruute a Pool ono ɗoŋ yʼilligo me. 17 Iŋkino maŋ Pool yi wiike wede soo ti diine deero kʼasigiryagi, wo yi di ruute, yʼede: «Ulo bilzi eŋ ki di tʼodo kʼume goole kʼasigiryagi pay, i-dʼede ono yi di rootey.» 18 Goole kʼasigiryagi geŋ bilzi yʼa di-tʼiide kʼume goolayaŋ, wo yi di ruute, yʼede: «Wede daŋgay Pool yʼa ni wiike, wo yʼede bilzi eŋ nʼa di-tʼedi kʼume kee kono i-dʼede ono yʼa-di roote.» 19 Yo goole kʼasigiryagi pay geŋ bilzi yi ziiɗa a beezí, wo an aa dʼirga siidaŋ. Maŋ yʼa yi tunde, yʼede: «Ki dehu kʼo di roote moo me?» 20 Iŋkino maŋ bilzi yi di ruute, yʼede: «Kane Yawudiyagi onamaŋ an tiʼn îide, anʼde soggo maŋ an gi di tonda Pool kʼan di yʼaɗɗa, kʼan di yʼ tʼela kʼume deero Yawudiyagi sey, aa an dehu an di wolley onamí ki koɗuwo. 21 Wo kee kʼamɓa ye onamaŋ me, kono kane kuuli ada piɗe ti makumu geŋ ti diinayaŋ ɗoŋ soŋ an tʼombiɗey, an di yʼ delley. Kane an ele tuddaŋ an a-ti nîime an kʼooma ye, an ki siɓa ye daa Pool an ki yʼîida ye maŋ. Tuddaŋ an tʼikkima an delliyo miŋ, kee kʼan tʼele urzi kʼan di yʼaɗɗo baa.» 22 Aame goole kʼasigiryagi pay geŋ yi tʼilliga iŋkino maŋ, a bilziʼŋ yi di ruute, yʼede: «A wenɗa soo toŋ ki rootey ye ono ɗoŋ kʼo dʼiido eŋ me, wo aŋkeŋ kʼeŋgilo baa.»

Eŋgilso ki Pool a diɗɗo ki Sezare

23 Saŋ maŋ goole kʼasigiryagi pay geŋ yi wiike ɗoŋ sire ti diine deero kʼasigiryagí, yʼan di ruute, yʼede: «Kun waako asigiryagi meeda sire, asigiryagi ti punzigi ada sarat, wo asigiryagi ɗoŋ ti aryagi meeda sire, kun tʼokkoŋ tudduguŋ, kun dʼeŋgila ki Sezare‡ a diɗɗo ɗuwo an tʼiima maŋ. 24 Wo kun aa wollo punzigi a Pool yʼa kila, kun di yʼ boohoy yʼa dʼaaney ti toose a ume Peelikis goole siiɗo me.» 25 Iŋkino maŋ yi di riiŋe mattup a Peelikis, yʼede:

26 «Mattup ette a-raaŋiya nuŋ Kilood Liziyas, a kee Peelikis wede suma, goole siiɗo. Ki poone nʼa-tʼize toose. 27 Wede nʼa yʼagisa eŋ, kane Yawudiyagi an di yʼ ziiɗa, an dehu an di yʼ tʼîde. Wo aame ni zuune yoŋ ti siiɗo Romeŋ maŋ, ti asigiryagó nʼa ukke, nʼa-yʼuɗɗo ti beezaŋ me. 28 Wo ni dehu nʼa suune munɗa wede Yawudiyagi an yi sakiysa ki moo me maŋ, iŋkino nʼa-di tʼiide kʼume ɗoŋ deero booro Yawudiyagi. 29 Maŋ nʼa zuune Yawudiyagi an yi sakiysa a urzi kʼoogiradaŋ, wo ɗe a urzi kʼoogoro Romeŋ geŋ munɗa ulsu yi kʼize ye i di tʼîde kʼunto ise ki daŋgay toŋ maŋ. 30 Wo an oo ti gize kane Yawudiyagi an ti gitte onamaŋ an koniyo eego a tukki yode geŋ me, iŋkino maŋ kesiko nʼa-di yʼigibe. Wo a ɗoŋ i yi sakiysaʼŋ nʼan di ruute, nʼede: “Kunʼdo, kun di wolloy onamguŋ a ɗaanadá.”»

31 Iŋkino maŋ kane asigiryagi an tʼize munɗa wede goolayaŋ yʼan ruute me, an ti yʼ wiike Pool an di tʼiide, an dʼiiney geeger Antipatiris§. 32 Soggo maŋ kane asigiryagi ɗoŋ ti zoŋɗaŋ an di-gime kʼumayaŋ ki Zeruzalem, wo kane ti punzigi an dʼiŋgile ki ɗaanadaŋ ti Pool me. 33 Aame kane asigiryagi ti punzigi geŋ an iiney a Sezare maŋ, an i dʼele mattup gette a goole siiɗo gettiyo, wo an i-di yʼele Pool a beezí. 34 Goole siiɗo geŋ yʼa wulle mattup gette, wo yʼa tunde Pool, yʼede: «Kee a siiɗo tuuku an ki kʼehe me?» Pool yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ti siiɗo Silisi.» Aame yo yi zuune Pool ti Silisi maŋ, yi di ruute, yʼede: 35 «Aame ɗoŋ i ki sakiysa an iina maŋ, nʼa ki tondita kollo.» Wo yʼan di ruute a asigiryagi, Pool an di yʼ boohe adda ɓoy mozigo Erod.

24

Pool a ɗaana Peelikis

1 Aame Pool yi ize onniyo paat a Sezare maŋ, mozigo goole ɗoŋ seɗeke Ananiyas ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi miibi, an aa wiiko wede kʼooniyo sundí Tertilus. Kane pay an dʼiina, an tʼiide ɗaana Peelikis goole siiɗo, an i-di tʼîide taaya a munɗa wede an sakiysa Pool. 2 Goole siiɗo yʼa igibe an di wiiko Pool, wo aame yʼiina maŋ Tertilus yʼa iise pettiyo bizí, yʼede: «Kee wede suma, goole siiɗo, ti beeko ere ki kee kaye ay lekkiyo adda siiɗo pay ti toose, wo tʼurzi suuniyo ki dokkiyo ɗoŋzá ay wolliyo sulɗi ɗoŋ beehiye pay kʼikkimta me. 3 A sulɗi ɗoŋ pay ay ooniyo iŋkino geŋ, a peeɗo tuuku ise a ume muno toŋ maŋ, kaye sundá ay gi di seɗɗiyo ye. 4 Nuŋ ni ki ti tʼosse ye, iŋkino maŋ ti beeko ere ki kee, ni dehu kʼay diʼn olliga ki peeɗo booloŋ ɗaŋŋal. 5 Kaye ay yi wulle maŋ wede eŋ yoŋ ulsu zimolo, yʼay tiʼn daggiya kaye Yawudiyagi pay adda duniya me. Wo yoŋ goole ki ɗoŋ i daaniya Isa wede ti geeger Nazaret. 6 Yʼa dihe Ɓoy kamilen̰ ki Raa toŋ yʼa ti yʼ lette, yʼa yʼise ganigi. Iŋkino ay di yʼ ziiɗa, [ay di dihe ay tʼise booro a urzi kʼoogiradey, 7 wo goole kʼasigiryagi pay sundí Liziyas yʼa ukko, ti toogo ɓaadaŋ yʼa yʼuube ti beezey me. 8 Saŋ maŋ Liziyas yʼan di ruute, yʼede: “Kunʼdo, kun di wolley onamguŋ a ɗaana kee goole siiɗo.”] Iŋkino maŋ kee batum, aame ki yʼiisa tondiso maŋ, kʼa suuna munɗa wede ay yi sakiysa ɗerec, geŋ onamó iŋkino.» 9 Kane Yawudiyagi geŋ onamaŋ ti Tertilus soo, anʼde: «Eyye, onamí yi ruute geŋ ɗerec.»

Ono Pool a ɗaana Peelikis

10 Iŋkino maŋ goole siiɗo yʼa ize likuw ti beezí a Pool kono yʼa roote, maŋ yoŋ yʼa tʼihina bizí, yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ ni suune kee wede ɗekkiyo booro ki siiɗadey îide ozzinagi ɓaadaŋ, iŋkino maŋ a onamó ɗoŋ nʼa-ɗeege bizó a ɗaana kee eŋ, nuŋ ni zaapo addó a kee. 11 Kee batum ki wollo kay, onniyo koomat makumu sire toŋ i kʼîide ye, ni gili Zeruzalem ki ottilso a Raa me. 12 Adda booro Ɓoy Raa wenɗa soo toŋ yi ki nʼuuney, ni ki niikiyto ti wede tuuku ise nʼan kʼeliyto ono a ɗoŋ duuru ye, wo geŋ adda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, ise a omagi doolo adda geeger toŋ maŋ. 13 Wo kane ɗoŋ eŋ, aŋken̰n̰o munɗa wede an ni sakiysa, an kʼaane an ki ti yʼ roote ɗerec ye. 14 Wo munɗa wede nʼa roote a ɗaanadá tʼaddó pay en̰n̰o: Nuŋ ni naabiya a Raa wede ki moŋgiɗagey a urzi wede aware. Ki kane Yawudiyagi anʼde urzi geŋ ɗerec ye, wo ɗe nuŋ nʼumɓe a sulɗi ɗoŋ pay an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ ki nebiyagi. 15 Wo nuŋ toŋ ni zaapu elkisadó a Raa, aa kane Yawudiyagi batum an zaapu elkisadaŋ, kono kane ɗoŋ ki diine wo ɗoŋ ki diine ye pây, an di balɗa ti unto a onniyo kʼita maŋ. 16 Kono kamo ni dʼeliyo tuddó, kono daayum a elkisadó ni suune munɗa kʼulsuko a tuddó umbo a ɗaana Raa wo a ɗaana ɗuwo me.

17 Ozzinagi ɓaadaŋ nuŋ umbo, iŋkino nʼa-gimo ki Zeruzalem nʼan dʼiido ti soŋko ki noogiyo a ɗoŋ siiɗadó ɗoŋ weedayaŋ umbo, wo ni-dʼise senɗikagi a Raa. 18 Geŋ iŋkino nʼiide kʼadda booro Ɓoy Raa, an di nʼuuney aame ni tʼize aade ere kee wede kʼa tʼise kamilen̰ a ɗaana Raa, ɗuwo ti nuuno umbo, wo munɗa ki tarkuuse toŋ umbo. 19 Wo ɗe i nʼuuney kane Yawudiyagi miibi ti siiɗo kʼAazi. Kane ede a ɗaanadá maŋ, a-di roote kane munɗa wede nʼize ulsu aame an dʼede rootiyo a tukki nuuno maŋ, miŋ kane umbo. 20 Wo iŋkino toŋ, kane ɗoŋ a en̰n̰o eŋ an rooto dimme wede tuuku nʼize aame an ɗikke booro a eedó a ɗaana deero booro Yawudiyagi me. 21 Wo ni suune nʼize munɗa soo ɗaŋŋal, ni ruute ti golla awwa a ɗaana kane, nʼede: “Nuŋ nʼelkiyo balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda ede, kono kamo aŋki an dʼo tʼiido booro ki ɗaana kune me.”»

22 Peelikis geŋ yoŋ yʼa zuune keren̰ onamaŋ a urzi kʼIsa Almasi me, maŋ booro yʼa tʼîhira kʼonniyo doolo, wo yʼan di ruute, yʼede: «Kun dello, aame Liziyas yʼiido maŋ, nʼun di wolla onamguŋ kollo.» 23 Yi di ruute a goole kʼasigiryagi, yʼede: «Ki yʼ booho Pool adda daŋgay, ki-dʼoolo urzi booloŋ a munɗa wede yi dehu yʼaase, wo a laŋziyagi toŋ kʼan oolo urzi an dʼette an ti yʼ wolle.»

Pool ozzine sire adda daŋgay

24 Onniyo miibi kʼita maŋ, Peelikis ti eddí Dirusil, todʼte Yawudowo, an dʼiide kʼume Pool. Maŋ Peelikis yʼa yi wiiko, kono yi dehu yʼa yʼolliga a urzi zaapu kʼadde a Isa Almasi. 25 Maŋ Pool yʼa iise kazita mummino kee wede kʼa lekke ki diine, tuddá kʼa ti seeɗa, wo mummino onniyo kʼita Raa yʼa ɗekkey booro a tukki ɗuwo pay me. Iŋkino Peelikis i-di tʼele orgiso, yi di ruute, yʼede: «Aŋkeŋ kʼeŋgilo, aame onniyo ni ki diha maŋ, nʼa ki waaka kollo.» 26 Yʼelkiyo soŋ Pool yi di tʼeela soŋko, iŋkino yi di yʼ waaku daayum an di pelkiyo ti yode. 27 Ozzine sire geŋ i-tʼiŋgile iŋkino, maŋ Peelikis an ti yʼ bilke ti Porsiyus Pestus. Wo yode Peelikis geŋ yi dehu Yawudiyagi ulbaŋ an dʼise uŋse, maŋ Pool yʼa yʼiili adda daŋgay.

25

Pool a ɗaana Pestus

1 Aame Pestus yʼiina a siiɗo gettiyo maŋ yi dʼize onniyo aɗo, maŋ yʼa-gili ti Sezare ki Zeruzalem. 2 Deero ɗoŋ seɗeke ti deero Yawudiyagi geŋ an dʼiide, an i di tʼîide taaya a tukki Pool, an di yʼ tunde wo an di koɗɗime, anʼde: 3 «Kʼay ise beeko maŋ, Pool kʼa-di tʼetto ki Zeruzalem.» Wo kane Yawudiyagi an tʼikkima tuddaŋ kono an di yʼ tʼîda urzi. 4 Wo Pestus yʼan di ruute, yʼede: «Pool yoŋ adda daŋgay a Sezare, saŋ maŋ nuŋ batum ni-kima kʼummey me.» 5 Wo yʼa ruute sey, yʼede: «Ɗoŋ deero ti diinaguŋ an di-ɗeega ti nuuno ki Sezare, wo aame munɗa wede Pool yʼize ulsu geŋ, on o-di tʼîdey taaya.» 6 Pestus yi dʼizo onniyo gessire koo koomat ɗaŋ ɗaŋŋal a Zeruzalem me, saŋ yʼa-gime ki Sezare. Ti soggatú maŋ yʼa-guune a ume kʼisiyo booro, wo yʼan di ruute an di wiiko Pool. 7 Aame Pool yʼiina maŋ kane Yawudiyagi ɗoŋ iido ti Zeruzalem an di ti ɗuule, an dʼorbite ono ɓaadaŋ wo ulpi siidaŋ a tukki Pool me, ono ɗoŋ an orbite geŋ an kʼaane an ki tiʼn roote ɗerec ye. 8 Wo Pool kʼooɗibe kʼeedí, yʼede: «Nuŋ ni kʼize ye munɗa ulsu a urzi kʼoogoro Yawudiyagi, a urzi Ɓoy Raa, ise a mozigo goole ki Romeŋ toŋ maŋ.»

9 Yode Pestus geŋ yi dehu Yawudiyagi ulbaŋ an dʼise uŋse, iŋkino maŋ yʼa tunde Pool, yʼede: «Kunuŋ ki dehu kʼa ette Zeruzalem, in tʼisey booro kʼonamá a ɗaanadó a ummey ko?» 10 Pool yi diʼn gime onamí, yʼede: «Aha, nuŋ ettiŋ booro ere aa a ɗaana mozigo goole ki Romeŋ, onamó kun tiʼn wollo a en̰n̰o. Nuŋ munɗa ulsu a Yawudiyagi nʼan kʼize ye, aa kee batum ki suune. 11 Wo aame ki kotto ni suune ni tʼize olɗiko wo ni tʼize munɗa o tʼîde kʼunto maŋ, ni ki-tooge ye nʼa tʼinda. Wo ɗe aame munɗa wede an ni sakiysa eŋ ɗerec ye maŋ, wenɗa wede i-tʼoone urzi an diʼn tʼele a bey kane umbo. Nuŋ booradó ette a aaney di mozigo goole ki Romeŋ.» 12 Iŋkino maŋ aame Pestus an ti ruute ti ɗoŋ i-dʼeliyo kooke maŋ, yi di ruute, yʼede: «Kee kʼunte suma mozigo goole ki Romeŋ geŋ, kʼa eŋgila ki ɗaana yode mozigo goole ki Romeŋ.»

Pool a ɗaana Pestus ti Agiripa

13 Onniyo miibi kʼita maŋ, mozigo Agiripa ti teemadí Berenis an dʼiina a Sezare, an i-di tʼiso toose a Pestus. 14 An likke onniyto ɓaadaŋ aŋgen̰n̰o, aame geŋ Pestus yi di tʼîide taaya a mozigo kono Pool geŋ me, yʼede: «A eŋ i dʼede wedusu Peelikis yi iili adda daŋgay. 15 Aame nʼiide Zeruzalem geŋ, deero ɗoŋ seɗeke ti ɗoŋ i dokkiyo Yawudiyagi an dʼede ono ti yode, wo an di nʼ tunde anʼde, ni rooto yo eŋ booro ti yʼ ziiɗa. 16 Wo nʼan di ruute, nʼede: “Kaye Romeŋ ay kʼisiyo ye iŋkino me, daa ki wede an i-gi dʼiide kʼume booro yi ki ɗiige bizí a ɗaana ki ɗoŋ i yi sakiysa ye me.” 17 Iŋkino maŋ kane an tʼiido ken̰n̰o ki sirpadó, wo soggo maŋ kesiko nʼa-guune a ume booro wo nʼan di ruute Pool an di yʼ wiiko ki ɗaanadó. 18 Wo kane ɗoŋ an yi sakiysa geŋ an iina maŋ, an ki ruute ye a sulɗi ɗoŋ oon̰e aa nuŋ nʼelkiyo yʼize me. 19 An dʼede niikiyto ɗaŋŋal ti yode a urzi daaniya Raazaŋ, wo a tukki wede soo sundí Isa yoŋ geŋ yʼinda wo Pool yʼede yoŋ zeere. 20 Wo nuŋ ni ki suune ye urzi ɗekkiyo booro a ono geŋ me. Iŋkino maŋ nʼa tunde Pool yʼa ette Zeruzalem, an tʼisey booradaŋ a ummey a onamaŋ geŋ me. 21 Wo Pool yʼa-tuuge, yʼa dihe yʼa tʼette ki ɗaana mozigo goole ki Romeŋ, yode a wolley onamaŋ me. Iŋkino maŋ nʼan di ruute a asigiryagi an di yʼ boohe a daŋgay bini onniyo ere nʼa ti yʼ tʼigiba kʼume mozigo goole ki Romeŋ.» 22 Agiripa yi di ruute a Pestus, yʼede: «Nuŋ batum ni dehu wede geŋ nʼa yʼolliga.» Pestus yi di ruute, yʼede: «Soggo kʼa yʼolliga.»

23 Iŋkino maŋ ti soggatú mozigo Agiripa ti teemadí Berenis an tʼusso kallagi moziko, an tʼiide ti deero kʼasigiryagi wo deero siiɗo adda biino ere kʼogiyso. Maŋ Pestus yʼan di ruute ɗoŋzí, Pool an di yʼ wiiko. 24 Aame geŋ Pestus yʼa ruute, yʼede: «Mozigo Agiripa wo kune ɗoŋ pay ti kaye, kun wollo wede eŋ, kane Yawudiyagi pay an dʼiido an o di ruute ono a eedí. An di nʼuuney a Zeruzalem, wo an dʼiido ken̰n̰o pay, an ɗollite wede eŋ i-kʼede urzi yʼa ki lekke zeere ye baa. 25 Wo ki nuŋ, ni kʼuune ye munɗa wede ulsu yʼize i-di tʼîde kʼunto me, wo ɗe yode batum yʼede onamaŋ eŋ an i ɗeŋgey mozigo goole ki Romeŋ. Iŋkino maŋ ni dihe nʼa ti yʼ tʼigibe kʼummey ki ɗaana yode. 26 A tukki yode eŋ ono ɗoŋ ni di raaŋe a mozigo goole ki Romeŋ ni kiʼn suune ye. Kono kamo nʼa di-tʼiido ki ɗaana kune, wo toc miŋ ki ɗaana kee mozigo Agiripa. Kun ti yʼ tundita maŋ, koo ni-tʼoona ono ɗoŋ nʼaana ni di raaŋa a yode me. 27 Ɗerec ye, kʼa tʼigibe wede daŋgay ki Room daa ki suuniyo munɗa wede ulsu yʼize me.»

26

Ono Pool a ɗaana kʼAgiripa

1 Aame geŋ Agiripa yi di ruute a Pool, yʼede: «Ki rooto, ki-ɗeego bizá.» Iŋkino maŋ Pool yʼa umɓe beezí, wo yʼa iise ɗeegu bizí, yʼede: 2 «Mozigo Agiripa, aŋki nuŋ ulbó uŋse nʼaane nʼa roote ono ɗoŋ nʼa-ɗeege bizó a ɗaana kee, a sulɗi pay ɗoŋ zemɓadó Yawudiyagi an ni sakiysa, 3 kono kee ki yʼ suune koɗuwo pay urzi kʼoogoro Yawudiyagi ti niikiyadaŋ te. Iŋkino nʼa ki tonde, ono ɗoŋ ni roota eŋ kiʼn olliga maŋ.

4 Kane Yawudiyagi pay an ti suune lekkiyadó ere ni likke tʼume nuŋ obulsu a ɗaana ɗoŋzó a Zeruzalem me. 5 An ni suune ti kaagine to, lekkiyadó ni likke a urzi wede ki Pariziyeŋ, urzi wede oon̰e ɓaadaŋ ki sooru a urzi kʼoogiradey me, kane batum an tʼeese ɗerec aame an dehu maŋ. 6 Wo aŋkeŋ an ɗekkiyo booro a eedó kono ni zaapu elkisadó a ono ɗoŋ Raa yʼa ruute yʼan tʼela a moŋgiɗagiŋ. 7 Kane boha bumɓiyagi koomat makumu sire ki ɗoŋzó geŋ, an zaapu elkisadaŋ an di wolla ɗaŋgiya ki sulɗi ɗoŋ Raa yʼan ruute tʼurzi naabo an isiyo daayum on̰n̰u wo diɗɗo a yode. Mozigo Agiripa, nuŋ toŋ ni zaapu elkisadó iŋkino, gen̰n̰o munɗa wede kane Yawudiyagi an ni sakiysa me. 8 Ki moo me kune Yawudiyagi kun elkiyo munɗa geŋ i ki tʼise ye, Raa yʼa balɗa ɗoŋ unto me?

9 Paraʼŋ nuŋ toŋ maŋ nʼilke ɗoŋ umɓe a suma kʼIsa wede ti geeger Nazaret geŋ, tʼurzi tuuku toŋ maŋ nʼaana niʼni ɗeyya. 10 Geŋ naabo gette a Zeruzalem nʼa-tʼize. Tʼurzi toogo ere nʼuune ti deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ ki Raa ɓaadaŋ nʼa tiʼn ziɗɗe daŋgay, wo aame an dehu tôwwadaŋ toŋ ni dʼoyyiso. 11 Daayum ni dʼettiyo kʼume soo me soo me, kʼadda ɓoyɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dooyiso, kane ni diʼn dabirsa kono ni dehu ki toogo an di kilɗe suma kʼIsa. Kono kane geŋ nʼa tʼize aa gede maade, an tʼombiyo geegiryagi ki siiɗo doolo toŋ ni diʼn daaniya.

Taaya Pool mummino yʼa ziipe addí a Isa me

12 Geŋ iŋkino onniyo soo nʼiŋgile ki Damas ti toogo wo ti urzi naabo ere deero ɗoŋ seɗeke an o ele. 13 Kʼollo kay mozigo Agiripa, aame nuŋ a urzi wo peeɗo tʼize diine geŋ, ni wolliyo toore wilin̰ i ɗiigo ti kandaane, a jiire toore peeɗo, a ɗiige tuddó wo a tukki ɗoŋ a itadó pây. 14 Kaye pay geŋ a tʼiɓi ramama a siiɗo, wo nʼollige golla ti rootiyo ti ono ɗoŋ kʼEber, tʼede: “Sool, Sool ɗe moo me ki ni dabirsa me? Kee ki kʼaana ye, keeʼŋ aa buru a bey galmeegí yi yi kossiyo.” 15 Maŋ nʼa tunde, nʼede: “Galmeega, ɗe kee wee wee?” Wo yo Galmeega yʼa ruute, yʼede: “Nuŋ Isa, wede kee ki yi dabirsa. 16 Wo aŋkeŋ ki tʼoozo, ki tʼôhor. Nuŋ nʼa-gize tuddó kono ni ki biire kʼa tʼise wede naabadó, wo kʼa rootita a ɗuwo mummino ki ni wulle aŋken̰n̰o, wo a sulɗi ɗoŋ ki wolla nʼa kizita sey me. 17 Aŋkeŋ nʼa ki ti-kʼaɗɗa ti bey ɗoŋzá Yawudiyagi wo ti bey ɗoŋ kane Yawudiyagi ye. Ni-kʼagisa ki tukki kane Yawudiyagi ye, 18 kono kʼan di tʼihiney edayaŋ, tʼadda zimolo an tʼaɗɗo kʼume toore, wo ti moziko Meeda siitanɗani an tʼetto kʼume Moziko Raa. Aame an ziipa addaŋ a nuŋ maŋ, an tʼoona tambobino kʼolɗikadaŋ, wo an tʼoona aggadaŋ tʼadda sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí.”

Ono Pool a urzi naabadí

19 Iŋkino maŋ mozigo Agiripa kʼollo bee, a munɗa wede o iido aa suniye ti kandaane geŋ, nʼa ki tuuge ye. 20 Wo ki poone nʼa iise kazita a ɗoŋ Damas ti ɗoŋ Zeruzalem, wo soŋ a omagi pay ki siiɗo Ziide, wo saŋ a ɗoŋ oŋgo ki siiɗiyagi ɗoŋ kane Yawudiyagi ye. Nʼan gizite an di-kime lekkiyadaŋ, an di-kime ki tukki Raa, wo an di lekke lekkiyo ere i-kaza kane an ti-gime ki tukki Raa ki kotto. 21 Geŋ iŋkino kane Yawudiyagi an ni ziiɗa adda Ɓoy Raa, wo an dihe an di nʼ tʼîde me. 22 Wo Raa yʼa ni buuhe bini aŋki, wo daayum ni kazita taayadí a ɗoŋ pay sun̰n̰i deero. Onamó ni rootiyo miŋ, kane ɗoŋ nebiyagi ti Muusa an ruutite a munɗa wede saŋ a aana gen̰n̰o, munɗa ti doolo nʼa ki rootiyo ye. 23 Ni rootiyo miŋ: Almasi Raa yi biire geŋ, yʼa dibire wo yʼa bilɗe ki poone ti diine ɗoŋ unto me, wo yʼan di kizite urzi toore wede kʼuttiyo a ɗoŋziŋ Yawudiyagi wo a ɗoŋ Yawudiyagi ye.»

Ono Pool a Agiripa yʼa zaape addí a Isa

24 Aame Pool yi-ɗiige bizí iŋkino maŋ, Pestus yʼa iɗili, yʼede: «Pool kee ki tʼukke maade! Ki duuye ɓaadaŋ duuru, aŋkeŋ kee ki tʼokko maade!» 25 Pool yi diʼn gime onamí, yʼede: «Pestus kee wede suma, goole ki siiɗo, kʼollo. Nuŋ ki maade ye, onamó ni rootiyo eŋ ɗerec wo a urzizaŋ. 26 A ɗaana mozigo Agiripa eŋ nʼa roote onamó daa kʼorgiso, kono sulɗi ize geŋ yoŋ yi suune soo soo. Nuŋ ni suune munɗa soo i-danɗe umbo, kono sulɗi ize geŋ kaŋ ombiɗe ye. 27 Mozigo Agiripa, kʼumɓe koo a ono ɗoŋ nebiyagi an ruute me? Nuŋ ni suune kee kʼumɓe a ono geŋ me.» 28 Agiripa yi di ruute a Pool, yʼede: «Kee kʼelkiyo miŋ a kaamiki eŋ nʼa zaape addó a Isa ko?» 29 Maŋ Pool yi di ruute, yʼede: «Ise aŋken̰n̰o kʼita toŋ maŋ, nuŋ ni tondiyo Raa, a zaape adde a Isa kee ɗaŋŋal ye, wo kune ɗoŋ pay aŋki kun nʼollige en̰n̰o, kun tʼise aa nuuno wo ti ziŋziri kino ye!»

30 Iŋkino maŋ mozigo Agiripa yʼa tʼiizi, goole siiɗo yʼa-tʼiizi, wo Berenis ti ɗoŋ pay ugiye an a-tʼissige. 31 Wo aame kane geŋ an tʼirga maŋ, an di ruute tuddaŋ, anʼde: «Wede eŋ olɗiko ere i di tʼîde kʼunto, ise ki daŋgay toŋ, umbo yi kʼize ye.» 32 Wo Agiripa yi di ruute a Pestus, yʼede: «Para maŋ wede eŋ aŋki in i-dʼeeze, aame yi ki ruute booradí tʼa aaney di mozigo goole ki Romeŋ ye maŋ.»

27

Agisa Pool ki Room

1 Ɗuwo an di dihe onniyo ere ay di-kila adda tooko, ay dʼeŋgila ki siiɗo kʼItali. Aame geŋ Pool ti ɗoŋ daŋgay oŋgo an i-diʼn ele a Ziiliyus goole kʼasigiryagi meeda, ti diine kʼasigiryagi meeda zoot anʼni waaku sundaŋ «asigiryagi ki mozigo goole ki Romeŋ.» 2 Ay di-gili adda tooko ki siiɗo kʼAdiramit tʼamɓe geegiryagi ɗoŋ a zeŋge ki siiɗo kʼAazi, wo ay dʼiŋgile, Aristarko ti geeger Tessaloni siiɗo Maseduwan ti kaye. 3 Soggo maŋ ay dʼiiney a Sidoŋ, wo Ziiliyus geŋ yoŋ beehiye ti Pool me, aame geŋ yi-dʼiili urzi yʼa ette yʼa wollo laŋziyagí, kono yi seeɗo munɗa wede yi dehu. 4 Saŋ tiŋ geŋ ay dʼiŋgile, ay dʼumɓe ki kese ere maaye baata ki siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Siipire, kono maaye a giggirey duuru. 5 Ay di diipiɗa bar ere goppoŋ ti siiɗo Silisi ti Pampili, wo ay dʼiiney a geeger Mina siiɗo Liizi. 6 A ume geŋ goole kʼasigiryagi yi dʼuune tooko ti geeger kʼAlegzandiri tʼamɓe kʼItali, wo yʼay tiʼn gili adda. 7 Ay dʼettiyo booloŋ ti booloŋ, ay dʼize onniyto ɓaadaŋ, ay tʼize oon̰e ɓaadaŋ bini ay dʼiiney geeger Sined. Wo ɗe tʼurzi geŋ ay kʼaaney dokki ye kono maaye ɓaadaŋ, maŋ ay tʼuɗɗe goppoŋ ti siiɗo sundutú Kap Salmone, ay dʼiŋgile ki zeŋge wede maayayí baata ki siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Kiret. 8 Ay dʼettiyo ti oon̰e ɓaadaŋ ay seeɗu ita zeŋge zeŋge, wo ay dʼiiney ume wede an yi waaku Zeŋge Majjaane, goppoŋ ti geeger Laze.

9 Ay dʼize onniyto ɓaadaŋ ɗoo miŋ ay dʼiiney a ume geŋ me, wo aŋgeŋ ume a tʼize ulsu ɓaadaŋ sey kʼeŋgilso me, kono onniyo tarnaape ki lekkiyo daa kʼomɓo* i tʼiŋgile. Iŋkino maŋ Pool yʼan di tuuke kuudaŋ ɗoŋ naabo adda tooko me, yʼan di ruute, yʼede: 10 «Laŋziyagi ki nuŋ, ni wolliyoʼŋ torguwo ette in tʼisa oon̰e, tooko ti sulɗi suuk adda pay a latta wo kine toŋ maŋ in di-tʼinda, tooko ɗaŋŋal ye.» 11 Wo goole kʼasigiryagi geŋ yi zaapu addí ɓaadaŋ a ono wede tuuliyo tooko ti wede tooko batum, a ono Pool yi-ki zaapu addí ye. 12 Wo soŋ zeŋge wede geŋ yoŋ majjaane ye ki lekkiyo a ume reele me, kono kamo ɗoŋ ɓaadaŋ an dehu ti tookiyagaŋ urzi ede maŋ, tiŋ geŋ an dʼeŋgile an dʼaaney geeger Peeniks zeŋge ki siiɗo Kiret. Zeŋge geŋ yoŋ ki ɗanɗi ki kese peeɗo kʼooriyo, wo kʼawwa ki kese peeɗo kʼooriyo. Geŋ aŋgen̰n̰o an di dihe an di lekkey ume reele me.

Ursin̰o adda bar

13 Maŋ i dʼiiziga maaye yi baahu pelele ti ɗanɗi wo kane an elkiyo torguwadaŋ an eŋgila. Geŋ maala ere i seeɗu tooko an ti-tʼumɓo tʼadda kʼahu me, wo an dʼiŋgile an seeɗu ita zeŋge ki siiɗo Kiret. 14 Wo saŋ maŋ taŋ booloŋ i dʼiizigo maaye ɓaadaŋ sundí Erakiloŋ tʼadda moŋgali ki siiɗo ere a diine kʼahu gettiyo. 15 Tooko yi-di dʼiŋgile ay kʼaaniya girpiyatú ye kono maaye a giggirey, ay yi dʼiili tuddey a maaye yʼay diʼn dokkiyo adda bar baa. 16 Ay dʼuɗɗe ti ɗanɗi siiɗo n̰eŋko ere a diine kʼahu sundutú Koda, ay dʼiigire booloŋ ti maaye me. Aame geŋ ay dʼize ki toogo bini tooko n̰eŋko ki naakiwsa tudde ay dʼiine girpiyatú. 17 Kane ɗoŋ naabo adda tooko an a-tʼirgo tooko ere n̰eŋko an a-ti gili, wo tooko ere meeda an ti-gittite ti sibbani ki seeɗutú. An orgiso tʼa kʼoora adda dolso ere ki zeŋge ki siiɗo Libi ye, iŋkino maŋ alboy an di-ɗiggite wo an i-dʼiili tuddaŋ a maaye, yi diʼn dokkiyo. 18 Ursin̰o gette tʼay diʼn tindiwe ɓaadaŋ bini soggo, maŋ kane ɗoŋ naabo adda tooko an dʼiise sebbiso sulɗi suuk tʼadda tooko kʼadda bar. 19 Wo onniyo kʼaɗuwe maŋ sulɗi ɗoŋ an boohiyo kʼokkime tooko, kane pây an aa di-zibbite ti beezaŋ. 20 Onniyto ɓaadaŋ ise peeɗo, ise molɗali ay kiʼn wolliyo ye, ursin̰o gette tʼa guune zakiɗi ti suutinso ki suutinso, wo kaye pay wede tuuku yʼa elke ay dʼutta umbo.

21 Ɗoŋ pay adda tooko geŋ, onniyto ɓaadaŋ wenɗa soo toŋ yi tʼeele munɗa a bizí umbo. Iŋkino maŋ Pool yʼa tʼîhira a ɗaanadaŋ, wo yʼan di ruute, yʼede: «Laŋziyagi ki nuŋ, aŋki kun illigo onamó, in likko a Kiret maŋ, dabar ti daggiya sulɗi kino i kʼise ye. 22 Wo aŋkeŋ nʼun di rooto, kun omɓon̰! Wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ i ki tʼinda ye, i dagga tooko sittú. 23 A diɗɗo ette maaleeka ki Raa wede ni-daaniya wo ni-naabiya geŋ, yʼa iido sirpadó, 24 wo yʼo di ruute, yʼede: “Pool kee kʼorgiɗe ye, kee kʼa ettey ki ɗaana mozigo goole ki Romeŋ. Wo Raa beekadí a eedá gette, ɗoŋ pay adda tooko ti kee eŋ yʼan utta.” 25 Iŋkino maŋ laŋziyagi ki nuŋ, kun omɓon̰ kono ni zaapu addó a Raa, onamí ɗoŋ yʼo ruute eŋ a-tʼetta. 26 Wo kine inʼte eŋ, in di gohey a zeŋge siiɗo soo ere a diine kʼahu.»

27 A diɗɗadey ere ki koomat makumu piɗe toŋ, ursin̰o tʼay diʼn dʼeŋgilso daayum ki daggiya adda bar sundutú Mediterane. A diɗɗo meeda maŋ, ɗoŋ naabo tooko an owwiyo ay iina goppoŋ ki siiɗo. 28 Maŋ an ziɗɗe sibe ti maala eego, wo an di zuune sohirko kʼahu kayya ada gʼaɗo makumu sarat, wo ki ɗaana booloŋ maŋ an di-ziɗɗe sey, maŋ sohirko kʼahu a tʼirga kayya ada sire makumu gessire. 29 Maŋ an dʼurgiɗe koo ise moŋgali tunɗa maŋ tooko tʼa goha. Iŋkino maŋ an di gikkite malɗali piɗe deero kettiso ti sibbani a ume kʼita tooko kono tʼa-dirse, wo an di delliyo ume a tʼompila, wo ume yʼan kʼompilso kesiko ye. 30 Aame geŋ kane ɗoŋ naabo tooko an dehu an tʼooɗi eedaŋ, tooko an dʼooli mentú. An dʼisiyo aa an kakkisa malɗali deero ɗoŋ i seeɗu tooko a ɗaanatú geŋ, an ti-ɗiige tooko n̰eŋko ki naakiwsa tudde adda kʼahu. 31 Wo Pool yi di ruute a goole kʼasigiryagi Romeŋ ti asigiryagí, yʼede: «Kane ɗoŋ eŋ an ki likka adda tooko ye maŋ, kune kun kʼutta ye.» 32 Iŋkino maŋ kane asigiryagi an di-ɗikkite sibbani ɗoŋ i seeɗu tooko n̰eŋko ki naakiwsa tudde geŋ me, an di-tʼiili tʼa iire.

33 Ki poone ume yʼa ompila geŋ, Pool yʼan di ruute a ɗoŋ pay an oomo munɗa, yʼede: «Kun ollo, aŋki eŋ un dʼede onniyo koomat makumu piɗe kun lekkiyo adda kʼelkiso wo mosogo, daa kʼomɓo. 34 Iŋkino maŋ nʼun di rooto, wede tuuku toŋ yi oomo munɗa booloŋ, kono geŋ koɗuwo un tʼeele toogo kono kun dʼutta. Wo ililso kʼeego soo ki wede tuuku toŋ i ki dagga ye.» 35 Aame Pool yi ruute iŋkino maŋ, yʼa tʼumɓe mappa, yʼa ruute koɗuwo a Raa a ɗaana ɗuwo pay, saŋ yʼa ɓurkite wo yʼa iise omɓo. 36 Iŋkino maŋ kane pay geŋ an dʼimɓin̰a, an dʼiise omɓo kay. 37 Adda tookoʼŋ kaye meeda sire uto ada sarat makumu zoot. 38 Aame an tʼiimi an isse maŋ, geme tʼadda tooko an di zibbite adda bar, kono tooko aa dʼise soodo.

Lattiya tooko adda kʼahu

39 Ume i tʼumpile maŋ, siiɗo gette ɗoŋ naabo tooko an gi di zuune ye, wo an di wulle ume dolso ti paate a biza zeŋge, maŋ an dihe tooko an di-tʼette kʼume dolso an iina maŋ. 40 Malɗali deero ɗoŋ i seeɗu tooko an tʼippirte wo an dʼiili adda bar, sibbani ɗoŋ an gittite inda ɗoŋ i dokkiyo tooko an tʼiizite. Maŋ an di gitte alboy aame ɗaana tooko kono maaye yi diʼn ŋaaƴu kʼume dolso. 41 Wo an iideʼŋ, an tʼiire adda dolso ere a diine bar, tooko a ti ziiɗa. Ume ɗaanatú i-tʼiide adda dolso ti kʼaane ti kʼeŋgile ye, wo ume kʼitatú bar tʼokko ɓaadaŋ geŋ a dihima. 42 Kane asigiryagi geŋ an dehu ɗoŋ daŋgay an tiʼn tʼîde, kono koo tuuku yi suune ahu maŋ, yʼuttaʼŋ iye. 43 Wo yo goole kʼasigiryagi Romeŋ geŋ yi dehu yʼa utte Pool, iŋkino maŋ yʼan di-tuuge ki tôwwadaŋ me. Yʼan di ruute a kane ɗoŋ i suune ahuʼŋ an tʼoɓo ki poone, an di-doopo ti nee a siiɗo. 44 Ɗoŋ soŋ an diʼn diiko, wede tuuku yʼa ti sooɗo a sarpaŋje, ise a keƴali kʼinda tooko toŋ maŋ. Wo geŋ iŋkino, pay an tʼiɓi ahu, an di dippiɗa pay ti bee a siiɗo me.

28

Pool yo a siiɗo sundutú Malt

1 Aame ay ti diipiɗa ay utte maŋ, siiɗo ere a diine kʼahu gette ay dʼilliga kaciŋ sundutú Malt. 2 Kane ɗoŋ siiɗo gette an ay diʼn ziiɗa ti geyyiso ɓaadaŋ. Aŋgeŋ mizzi toŋ yʼa dʼiise koppiyo wo ume reele geŋ, an ay di muɗɗe uwwo gidi gidi, anʼde: «Kunʼdi kun ti kooka pay.» 3 Pool yʼa-ziki keyyami yʼa dʼiɓi uwwo, wo a wehinko gette makike tʼadda yʼa uɗɗo, yʼa yʼihida beezí. 4 Aame kane ɗoŋ siiɗo gette an wulle makike yi tʼirɓe bey Pool maŋ, an dʼiise rootiso ti tuddaŋ, anʼde: «Wede eŋ wede tôwwo ɗuwo kotto, kono booro ki Raa ti ki dehu yʼa ki lekke ye, tʼadda bar yi yʼuɗɗo toŋ maŋ.» 5 Wo Pool yʼa rittige makike kʼadda kʼuwwo, wo i ki yʼaaɗumu ye. 6 Kane ɗoŋ oŋgo an delliyo, an wolla ooziga woogo, yʼooɗiba yʼoora tul yʼinda woogo. Aame an likke kee wo an wulle munɗa booloŋ toŋ kʼaaɗumu umbo maŋ, an di-gime elkiyadaŋ, anʼde: «Yo eŋ raayusu.»

7 Ume geŋ yoŋ goppoŋ ti domɓi ki wede goole ki poone ki siiɗo ere a diine kʼahu gettiyo, yoŋ sundí Pibiliyus. Yode geŋ yʼay diʼn ziiɗa ti geyyiso ɓaadaŋ, wo ay dʼize onniyo aɗo a ɓoozí me. 8 Meeki Pibiliyus geŋ yoŋ eeni ekkʼoŋgali, i-di dʼorɓiyto wo yi ɗara puuzo. Pool yʼa iide yʼa ti yʼ wullo, yi-tunde Raa, maŋ yi ziipe beezí a tuddí wo yi-dʼele beeko. 9 Saŋ maŋ ɗoŋ kʼeeni ki siiɗo gette an dʼiidito pay, wo yʼan dʼele beeko pây. 10 A kaye geŋ ɗoŋ siiɗo gette an ay dʼuttile ɓaadaŋ, wo a onniyo kʼeŋgilsadey toŋ an ay dʼeele sulɗi ɓaadaŋ ɗoŋ ay dehu ki torguwadey me.

Aaniya ki Pool a geeger Room

11 A ume geŋ i dʼede tooko sundutú «Raayagi Rooŋo» tʼiido ti geeger kʼAlegzandiri, tode gette ume reele ti ti yʼiŋgile a zeŋge siiɗo ere a diine kʼahu ettiyo. Îide tere aɗo maŋ, ay di-gili adda ay dʼiŋgile. 12 Ay dʼiiney geeger sundutú Sirakuz, aame geŋ ay dʼize onniyo aɗo. 13 Tiŋ geŋ ay ziiɗa ita zeŋge zeŋge, ay dʼiiney geeger sundutú Reggiyo. Soggo maŋ maaye ti ɗanɗi yʼa iise baahu, onniyo sire ay dʼiiney a geeger sundutú Puzole. 14 A geeger gette ay dʼuune zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, an ay diʼn dihe ay dʼize onniyo sarat ti kane. Geŋ iŋkino saŋ ay dʼiŋgile ki Room. 15 Kane zemɓa ti Room geŋ an dʼilliga rabiladey te, wo an dʼiido okkimayey an dʼiina a ume sundí «Suuk ki Appiyus» wo a ume sundí «Ume Moone Aɗo ki Torgagi». Aame Pool yiʼni wulle maŋ, yʼa ruute koɗuwo a Raa wo ii dʼeele kooke. 16 Aame ay iiney Room maŋ, an i-dʼele urzi a Pool yʼa lekke siidí ti asigursu soo ki boohiyadí.

Pool yi kazita ono Raa a Room

17 Îide onniyo aɗo maŋ, Pool yʼa wiike deero Yawudiyagi ɗoŋ a geeger Room ki di yode. Aame an tʼugiye maŋ, yʼan di ruute, yʼede: «Kune zemɓa kuuli, nuŋ munɗa ulsu a ɗoŋziŋ ni kʼize ye, ise a urzi kʼoogoro moŋgiɗagiŋ toŋ ni kʼize ye, wo toŋ a Zeruzalem an di nʼ ziiɗa daŋgay, an an di nʼ ele a bey Romeŋ. 18 Kane Romeŋ an di nʼ tundite, saŋ an dihe an oo dʼeeze kono munɗa nʼize ulsu o di tʼîde kʼunto an kʼuune ye. 19 Wo kane Yawudiyagi an di-tuuge, iŋkino maŋ nuŋ toŋ nʼa ruute nʼede, booradó i ti ɗaŋgey mozigo goole ki Romeŋ, aŋkeŋ o kʼede elkiyo nʼa ki kiigira ɗoŋzó Yawudiyagi ye. 20 Geŋ kono kʼiŋkino nʼa dihe nʼun diʼn tʼikkima, nʼun di roote me. Iŋkino maŋ ni sarkiya ziŋziri ette kono ki wede kane ɗoŋ kʼIzirayel an zaapu elkisadaŋ.» 21 Kane ɗoŋ i tʼugiye geŋ an i-di ruute, anʼde: «Kaye mattup ti siiɗo Ziide soo toŋ ay kʼuune ye a tukki kee me, wo leema soo toŋ tʼummey i kʼiido ye, yʼay di-tʼîde taaya, ise yʼay di roote kʼulsu kee me. 22 Wo beehiye ay dehu ay ki-ti kʼolliga munɗa wede kʼelkiyo kʼa roota me, kono kaye ay suune a munɗa wede kʼa seeɗu zakiɗi geŋ, aame tuuku toŋ ɗuwo an ki dehu ye.»

23 An dʼele onniyo ere an di tʼikkima ti Pool kaŋ soo, wo a onniyo gette an dʼiide ɓaadaŋ a jiire, an di yʼuuney Pool a ume wede yi-lekkiyo. Ti soohe bini lohe Pool yʼan di kazita a urzi Moziko Raa, yi dehu yʼan tiʼn tooye kʼurzi taaya kʼIsa. Yʼan kazita iŋkino tʼurzi mattup kʼoogoro Muusa ti ɗoŋ ki nebiyagi. 24 Ɗoŋ oŋgo an dʼumɓe a onamí ɗoŋ yi ruutite, wo ɗoŋ soŋ an di-tuuge kʼamɓu me. 25 A teepiyadaŋ gette an di-tiipe onamaŋ i-ki tʼiide kaŋ soo ye, maŋ Pool yʼan di ruute miŋ kino ɗaŋŋal, yʼede: «Unde Kamilen̰ ti ruute ɗerec a moŋgiɗaguŋ tʼurzi nebi Ezayi, 26 tʼede:

“Kʼodo kʼume ɗuwo eŋ kʼan di rootoy, kʼede:

Kune kun dʼolliga keren̰, wo ono itadaŋ kun ki ti suuna ye, kun di wolla keren̰, wo munɗa kun ki yʼ wolla ye.

27 Ɗerec, ɗuwo eŋ kuwwagaŋ an a-ti ŋiƴƴe daŋkila kono a kʼolliga ye,

edayaŋ an a-tʼippe kono a ki wolle ye,

wo an tʼize tuusiyagi kono ono itadaŋ an gi diʼn suune ye.

An ize iŋkino kono an ki dehu ye an di-kimo ki tukki nuŋ Raa, nʼan tʼele beeko me*.”»

28 Wo Pool yʼan di ruute sey, yʼede: «Kun ollo koɗuwo, rabila ere kʼuttiyo ki Raa ette an tʼelo a ɗoŋ Yawudiyagi ye, wo kane an di-tʼolliga.»

29 Aame Pool yʼa ti ruute iŋkino maŋ, Yawudiyagi an dʼiŋgile an di niikutu tarkat tarkat ti tuddaŋ. 30 Pool yʼa likke ozzine sire a ɓoozí wede yʼa ele soŋko geŋ me, ɗoŋ pay ettiyo wollisadí geŋ yi diʼn seeɗu bey sire. 31 Yi kazita urzi Moziko Raa, wo yi dooyiso urzi Galmeega Isa Almasi daa kʼorgiso wo daa morkiƴe munɗa.

* 1:20 1.20 Kun wollo adda mattup ki Soom 69.26.

† 1:20 1.20 Kun wollo adda mattup ki Soom 109.8.

* 2:15 2.15 Ɗoŋ kʼIzirayel an kʼomɓo munɗa ye ti soohe, daa an ki tunde Raa a peeɗo tʼize kʼaaɗumu mesuwe ye me.

† 2:21 2.21 Kun wollo adda mattup ki Zowel 3.1-5.

‡ 2:28 2.28 Kun wollo adda mattup ki Soom 16.8-11.

§ 2:30 2.30 Kun wollo adda mattup ki Soom 132.11.

* 2:31 2.31 Kun wollo adda mattup ki Soom 16.10.

† 2:35 2.35 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

* 3:18 3.18 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 50.6; 53.5.

† 3:22 3.22 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 18.15.

‡ 3:23 3.23 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 18.19 wo Lebitik 23.29.

§ 3:25 3.25 Kun wollo adda mattup ki Zenez 22.18.

* 4:11 4.11 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.22.

† 4:26 4.26 Kun wollo adda mattup ki Soom 2.1-2.

* 7:3 7.3 Kun wollo adda mattup ki Zenez 12.1.

† 7:5 7.5 Kun wollo adda mattup ki Zenez 11.31; 12.4,7; 13.15; 15.18; 17.8.

‡ 7:7 7.7 Kun wollo adda mattup ki Zenez 15.13-14 wo Egzod 3.12.

§ 7:8 7.8 Kun wollo adda mattup ki Zenez 17.10-14; 21.4.

* 7:16 7.16 Nunɗanzaŋ: I-kaza nunɗani sire ɗaŋŋal ki Yakup wo ki Yusup. Kun wollo adda mattup ki Zenez 50.7-13; Zozuwe 24.32.

† 7:16 7.16 Taaya Yusup kun ti tʼoone adda mattup ki Zenez 37.1-36; 39.1–47.12.

‡ 7:19 7.19 Kun wollo adda mattup ki Egzod 1.7-16.

§ 7:21 7.21 Kun wollo adda mattup ki Egzod 2.1-10.

* 7:29 7.29 Kun wollo adda mattup ki Egzod 2.11-15,21-22; 18.3-4.

† 7:34 7.34 Kun wollo adda mattup ki Egzod 3.1-10.

‡ 7:36 7.36 Kun wollo adda mattup ki Egzod 2.14; 7.3; 14.21 wo Nombire 14.33.

§ 7:37 7.37 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 18.15,18.

* 7:38 7.38 Kun wollo adda mattup ki Egzod 19.1–20.17 wo Deeterenom 5.1-33.

† 7:41 7.41 Kun wollo adda mattup ki Nombire 14.3 wo Egzod 32.1; 32.2-6.

‡ 7:43 7.43 Kun wollo adda mattup ki Amos 5.25-27.

§ 7:45 7.45 Kun wollo adda mattup ki Egzod 25.9,40 wo Zozuwe 3.14-17.

* 7:46 7.46 Kun wollo adda mattup ki 2 Samiyel 7.1-16.

† 7:47 7.47 Kun wollo adda mattup ki 1 Mozagi 6.1-38.

‡ 7:50 7.50 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 66.1,2.

* 8:33 8.33 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.7-8.

* 9:36 9.36 Suma Dorkas tʼono Girek i-kaza ahisa.

* 11:3 11.3 Ɗoŋ i ki walɗu ponde ye: I-kaza ɗoŋ Yawudiyagi ye.

† 11:16 11.16 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 1.5; Lik 3.16 wo Zaŋ 1.33.

‡ 11:19 11.19 Geeger kʼAntiyos: Antiyos gette geeger meeda ki siiɗo Siiri.

* 12:17 12.17 Zak: Zak wede eŋ leema kʼIsa.

* 13:25 13.25 Kun wollo adda mattup ki Matiye 3.11 wo Zaŋ 1.20,26-27.

† 13:32-33 13.32-33 Kun wollo adda mattup ki Soom 2.7.

‡ 13:34 13.34 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 55.3.

§ 13:35 13.35 Kun wollo adda mattup ki Soom 16.10.

* 13:41 13.41 Kun wollo adda mattup ki Abakuk 1.5.

† 13:47 13.47 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 49.6.

‡ 13:51 13.51 Tottiso kʼodde zoŋ: Geŋ i-kaza «ooɗibe sibe ti golla.» Pool ti Barnabas an iiɗiba sibe ti golladaŋ, aame ki poone an gizite ono a Yawudiyagi wo an ki dʼumɓe ye.

* 14:12 14.12 Suma Zewus: I-kaza mozigo raayagi ki ɗoŋ Girek.

† 14:12 14.12 Suma Ermes: I-kaza wede zina raayagi ki ɗoŋ Girek.

* 15:18 15.18 Kun wollo adda mattup ki Amos 9.11-12.

* 16:10 16.10 A ume wede Lik yi riiŋe kaye kaye geŋ, i-kaza yode toŋ adda.

* 17:18 17.18 Epikuris: Yoŋ wede suuniyo kʼono Girek yʼinda a ozzine 270 ki poone Isa an di yʼ tʼeha ɓotto, a itadí sanalliyagí ɓaadaŋ. Kane a lekkiyadaŋ dabar gette an ki ti dehu ye, wo an elkiyo munɗa wede ettiyo a morkiƴe gen̰n̰o i dokkiyo duniya me.

† 17:18 17.18 Zeno: Yoŋ wede suuniyo kʼono Girek yʼinda a ozzine 265 ki poone Isa an di yʼ tʼeha ɓotto.

‡ 17:28 17.28 Ono eŋ iʼni ruuteʼŋ wede i-dʼede ôoro adda kʼaddí, yoŋ Girek sundí Epimenid.

§ 17:28 17.28 Ono eŋ iʼni ruuteʼŋ wede i-dʼede ôoro adda kʼaddí, yoŋ Girek sundí Aratos.

* 18:18 18.18 Kun wollo adda mattup ki Nombire 6.1-21.

* 19:19 19.19 Aŋki tamma dupu ada paat i-kaza soŋko ŋon̰o ŋon̰o, suma soŋko naabo ki ɗoŋ meeda uto adda piɗe adde kʼozzine.

† 19:24 19.24 Artemis: Todʼte raayawa a geeger kʼEpez. Ɗuwo an i di sappa bere kono sulɗi ɗoŋ an derku geŋ tʼan diʼn ehiyo beehiye, erayi an dʼehiyo wo maaladaŋ toŋ ti dʼaagulu.

‡ 19:29 19.29 Bere ɗoŋ duuru kʼEpez yoŋ goole, yʼamɓe ɗuwo suma dupu ada sire makumu piɗe.

* 21:8 21.8 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 6.5.

* 23:3 23.3 Kun wollo adda mattup ki Ezekiyel 13.10-15.

† 23:5 23.5 Kun wollo adda mattup ki Egzod 22.27.

‡ 23:23 23.23 Sezare: Geeger meeda, ume kʼasigiryagi ɓaadaŋ.

§ 23:31 23.31 Antipatiris: Geeger a diine Zeruzalem ti Sezare, i dʼede ɓoy zakiɗi kʼasigiryagi Romeŋ.

* 27:9 27.9 Tarnaape ki lekkiyo daa kʼomɓo an isiyo a tere guuge.

* 28:27 28.27 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 6.9-10.

Romeŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ

Romeŋ

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere Pool yi riiŋe a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger ki Room. Yo Pool batum kaŋ soo toŋ yi kʼiide ye ɓotto ki geeger Room te. Adda geeger gette wede doolo i gizite Rabila Majjaanawa te, wo tʼurzi kʼonamí geŋ ɗuwo an di ziipe addaŋ an dʼogiyso ti suma kʼIsa. Pool yʼan riiŋe kono an di suune yoŋ wee wee, wo soŋ yʼan di ruute a sulɗi ɗoŋ beehiye a jiire a urzi zaapu kʼadde a Isa.

Adda mattup ette Pool yi rootiyo kine ɗuwo pay miŋ in tʼize olɗiko, iŋkino in di-liɗɗe ti lekkiyo ere uŋse a ɗaana Raa te. Wo ɗe aŋken̰n̰o in aane in di-kime in di-tʼokkiƴe ti Raa tʼurzi zaapu kʼadde a Isa. Pool yi rootiyo Rabila Majjaanawa todʼte toogo ere ki Raa wo urzi kʼuttiyo a wede tuuku yi ziipe addí a Isa, ise Yawudusu ise Yawudusu ye toŋ maŋ. Ki Raa kane ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa geŋ yiʼni wolliyo pay kaŋ soo, wede a ceere bakadí umbo. Kane geŋ Raa yiʼni wolliyo ɗoŋ ki diine a ɗaanadí me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede naabo kʼIsa Almasi. Raa yi ni wiike nʼa tʼize wede zina kʼIsa, wo yi nʼuuye kese kono nʼa kizite Rabila Majjaanawa ki Raa.

2 Rabila Majjaanawa ette Raa yi ruute yʼan tʼela a ɗuwo pay tʼurzi nebiyagí an ti riiŋe ti kaaga adda mattupadí. 3-4 Rabila ette todʼte a tukkʼUlí, Galmeegiŋ Isa Almasi. A urzi tudde geŋ, yoŋ yʼuɗɗo ti biza bumɓu mozigo Dawut. Wo a urzi kʼUnde Kamilen̰, Raa ti toogadí yʼa ti yʼ gize Isa yoŋ Ulí, aame yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto geŋ me. 5 Tʼurzi yode ay dʼuune beeko ay tʼize ɗoŋ zina kʼIsa, kono ay kizite onamí a ɗoŋ Yawudiyagi ye pay, ay an tiʼn zaape urzi an zaape addaŋ a Isa, an dʼolliga onamí wo an dʼozire eego. Iŋkino maŋ i di tʼele suma a yode me. 6 Kune toŋ ti diine kane ɗoŋ Isa Almasi yi wiike gen̰n̰o, kun tʼize ɗoŋzí.

7 Nuŋ ni raaŋiya a kune zemɓa pay ɗoŋ Raa yi giyye ɓaadaŋ a geeger ki Room, kune ɗoŋ Raa yʼunni wiike kun tʼize ɗoŋzí. Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

Pool ti zemɓa ɗoŋ a geeger ki Room

8 Ki pooneʼŋ, nʼa roote koɗuwo a Raa tʼurzi kʼIsa Almasi a tukki kune pay, kono adda siiɗiyagi pay eŋ ɗuwo an rootiyo ki beehiye a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me. 9-10 Raa wede ni-naabiya ti addó pay a urzi kazita Rabila Majjaanawa a tukkʼUlí geŋ, yoŋ yi suune ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ ɗerec me. Aame tuuku ni tondiyo Raa maŋ, daayum sunduguŋ ni gi di seɗɗiyo ye. Wo adda tondiyadó gette ni tondiyo Raa daayum yi dehu maŋ, yʼo di tʼihina urzi nʼa ette nʼun tiʼn wollo. 11 Iŋkino ki kotto nuŋ mosogo kune ɓaadaŋ, ni dehu nʼa ette nʼun tiʼn wollo, nʼun dʼette ti munɗa wede Unde Kamilen̰ tʼo ele, kono un tʼeley toogo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa. 12 Wo soŋ aame nʼiiney di kune maŋ, in tʼooney toogo ti tuddiŋ, nuŋ ni tʼooney toogo tʼurzi zaapu kʼadduguŋ a Isa wo kune toŋ kun tʼooney toogo tʼurzi zaapu kʼaddó a Isa kay.

13 Zemɓa ki nuŋ, ni dehu kun di suune, nuŋ taŋ ɓaadaŋ nʼa dihe urzi nʼa ette di kune, wo ɗe Raa yʼo ki ti ziki aryagó ye bini aŋki. Ni dihe nʼa ette di kune kono naabadó tʼaase ti ɗaakatú, aakede naabadó ere nʼizo a diine ɗoŋ Yawudiyagi ye adda siiɗiyagi oŋgo. 14 Nuŋ naabadó nʼa ette ki tukki ɗoŋ pay, ise ɗoŋ edayaŋ ohine, ɗoŋ edayaŋ daa kʼohine, ise ɗoŋ i duuye, ɗoŋ i ki duuye ye toŋ maŋ. 15 Kono kamo, geŋ a kune ɗoŋ i lekkiyo a geeger Room toŋ, ni dehu nʼa ette nʼun di kizitey urzi Rabila Majjaanawa.

Rabila Majjaanawa i-dʼede toogo

16 Nuŋ o kʼede sukiyagi ye a Rabila Majjaanawa te, kono todʼte toogo Raa, wo urzi kʼuttiyo a wede tuuku yi ziipe addí a Isa maŋ, ki poone i tʼilliga kane Yawudiyagi, wo kane ɗoŋ Yawudiyagi ye. 17 Iŋkino maŋ Rabila Majjaanawa gette tiʼn tʼooɗibe ita mummino ɗuwo Raa yi diʼn isiyo ki diine a ɗaanadí me. Geŋ tʼurzi zaapu kʼaddaŋ a yode ɗaŋŋal, wo tode zaapu kʼadde a Raa gettiŋ îide baa. Geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede Raa yi yi wolliyo ki diine a ɗaanadí geŋ, yoŋ yʼa lekka tʼurzi zaapu kʼadde a yode*.»

Olɗiko ɗuwo

18 Wo geŋ Raa tʼawwa ti kandaane yi ɗeegu kulkuwadí a tukki ɗoŋ pay isiyo olɗiko ere tuuku ti yode wo a ɗoŋ isiyo sulɗi pay ki diine ye, ti naabadaŋ gette kane ɗerec ki Raa an i tʼeegirso ti-ki tʼaɗɗiya ye. 19 Ki too maŋ sulɗi ɗoŋ ɗuwo an aane an di suune a tukki Raa geŋ, a kane sulɗi geŋ keren̰, kono Raa yʼan tiʼn gize. 20 Toogo Raa i lekkiyo ki daayum, wo Raa batum yoŋ mummino, ki ki ti yʼ wolle ye. Wo ɗe tʼume Raa yʼikkima duniya bini aŋki toŋ maŋ, kane sulɗi ɗoŋ in kiʼn wolliyo ye geŋ, kane ɗuwo ɗoŋ eedaŋ soodo a elkiso, an aane an diʼn suune tʼurzi sulɗi ɗoŋ yʼikkima gen̰n̰o. Iŋkino maŋ kane ɗuwo geŋ, a ɗaana Raa ono ɗoŋ an di roote kʼooɗibe kʼeedaŋ umbo. 21 Kane an suune adda kʼaddaŋ Raa yoŋ ede, wo ɗe an gi di yʼ tamma ye, wo an ki rootiyo ye koɗuwo a yode Raa me, ki too maŋ an di tʼimme miŋ yode Raa. Wo kaciŋ kane a elkisadaŋ ere daa kʼurzutú gette a tiʼn liɗɗe, wo tʼelkisadaŋ ere umbo gette an di lekkiyo adda zimolo. 22 An elkiyo kane an dʼede suuniyo kʼono, kaciŋ an tʼize maadagi. 23 Ki too maŋ an di tʼimme gooliko Raa yode wede i kʼunto ye, wo miŋ a olɗe yode an dʼikkimta loŋgayi ɗoŋ i deeƴiso aa wedusu i dʼunto, aa emɓi, aa seyɗi ɗoŋ zoŋɗaŋ piɗe piɗe, wo aa seyɗi ɗoŋ i morkimso a siiɗo.

24 Kono kʼiŋkino Raa yʼan iili kono an dʼise sulɗi pitiŋko ɗoŋ tuddaŋ ti dehu gen̰n̰o, geŋ an ti lattiya tuddaŋ ti sulɗi sukiyagi ɗoŋ an isiyo geŋ me. 25 Kane ɗerec ki Raa an dʼiili, wo a olɗe tode an di daaniya urzi lohito kʼono. An dʼottilso wo an di naabiya a sulɗi ɗoŋ Raa yʼikkima, wo a yode batum wede ikkima sulɗi pay geŋ, an i-ki dʼottilso ye wo an i-ki naabiya ye, ki too maŋ ɗuwo an di yʼ tʼimme ki daayum! Eyye.

26 Kono kamo Raa yʼan iili kono an di n̰aapu, an dʼisiyo sulɗi sukiyagi. Kane erayi ki moone ti kuuli aa Raa yi dehu an dʼiili, wo an di moonite ti tuddaŋ, geŋ munɗa wede Raa yi ki dehu ye. 27 Kane kuuli toŋ iŋkino kay, ki moone tʼerayi aa Raa yi dehu an dʼiili, wo tuddaŋ tʼan dʼan tʼumɓe ɓerɓer ki moonite ti tuddaŋ, an dʼisiyo sulɗi sukiyagi. Iŋkino a sooruzaŋ ere olɗo gette, an dʼooniyo daŋgay ere ɗerec a naabadaŋ.

28 Wo kane ɗuwo an di-tuuge an di suune Raa me, geŋ Raa yʼan iili adda kʼelkisadaŋ ere olɗo gettiyo, iŋkino an dʼisiyo sulɗi ɗoŋ kʼisiyo ye. 29 Kane addaŋ i-tʼûune tʼita sulɗi pay ɗoŋ ki diine ye. An dʼisiyo ulsu mirsi, an dʼokkiso a sulɗi pay, kane bundiɗi, addaŋ an zaapu ɓaadaŋ a sulɗi ɗuwo, an tôwwo ɗuwo mirsi, an di dehu ono kʼulpi, an daggiya ɗuwo ti metiŋko, an dʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi kʼa ki wolle ye, wo an di rootiyto ono butte a tukki ɗuwo. 30 An ɗekkiyo ɗuwo, kane adu ki Raa, an kalɗita ɗuwo, an di koliyo tuddaŋ, an tamma tuddaŋ tʼono bizaŋ, elkisadaŋ tiŋ ki dehutu kʼurzi kʼisiyo kʼolɗiko ere aware aware, wo kʼollige kʼono maawaŋ an di-toogiyo. 31 Kane geŋ an tʼisiyo aa ɗoŋ elkisadaŋ umbo, an a-ki ti sooru ye a onamaŋ ɗoŋ an rootiyo me, geyyiso tudde an kʼede ye, wo an ki wolliyo sommagi ɗuwo ye. 32 Ki kotto kane anʼni suune ono ɗoŋ ɗerec ki Raa yi ruute, yʼede kane ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi iŋkino geŋ, an îide kʼunto. Toŋ maŋ kane sulɗi geŋ an kiʼn ooliyo ye, wo tiŋ gen̰n̰o toŋ kane an an tettiso bey a ɗoŋ isiyo sulɗi iŋkino geŋ me.

2

Booro ki Raa

1 Iŋkino kee kʼise wede tuuku toŋ, ki ɗekkiyo booro a tukki ɗoŋ oŋgo maŋ, a ɗaana Raa ono ɗoŋ kʼa rootey kʼooɗibe kʼeedá umbo, kono aame ki ɗekkiyo booro a tukki ɗoŋ oŋgo wo kee toŋ kʼisiyo aa ki kane kay maŋ, geŋ kee batum booro ti ki ziiɗa. 2 Wo kine in suune Raa geŋ, yoŋ yi ɗekkiyo booro a urzi wede ɗerec a tukki kane ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi iŋkino geŋ me. 3 Kee wede ki ɗekkiyo booro a tukki kane ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi iŋkino, wo kee batum kʼisiyo aa ki kane kay maŋ, kʼelkiyo miŋ ti booro Raa kʼa tʼalɗa ko? 4 Raa geŋ yoŋ beehiye ɓaadaŋ, yoŋ i-dʼede omɓin̰e wo wasigale, kunuŋ kane sulɗi geŋ ki tiʼn isiyo ki bita ko? Ki too maŋ beehiyko Raa gette, todʼ tʼa-di dʼette kʼurzi wede kʼa-kime lekkiyadá. 5 Wo kee kiʼn ize addá zakiɗi, ki ki dehu kʼa ki-kime lekkiyadá ye geŋ, kee kʼokumso kulkuwo Raa ɓaadaŋ a eedá, kʼonniyo ere kulkuwadí ti ɗeega geŋ me. Onniyo gette Raa yʼa ɗekka booro ere ɗerec ki diine a tukki ɗuwo pay*. 6 A wede tuuku toŋ a onniyo gette Raa yi di tʼeley munɗa wede ɗerec a naabadí naabadí†. 7 A kane ɗoŋ i dehu urzi kʼisiyo beehiyko kono an tʼoona gooliko ti Raa, suma, wo lekkiyo ere ki ki tʼinda ye gette, a kane gen̰n̰o Raa yʼan tʼela lekkiyo ere ki daayum. 8 Wo ɗe a ɗoŋ i ti toogiyo a ɗerec ki Raa, an kʼollige onamí ye wo an dʼisiyo sulɗi ɗoŋ ki diine ye geŋ, a tukki kane gen̰n̰o Raa yʼa kulkuwa ɓaadaŋ wo booradí tʼa ɗeega me. 9 Kane ɗoŋ pay isiyo ulsu geŋ an tʼoona dabar tʼulbe kʼooɗiyo ɓaadaŋ. Booro gette ti seeɗa kane Yawudiyagi ɗoŋ illiga ki poone, wo kane ɗoŋ Yawudiyagi ye pây. 10 Wo ɗe a wede tuuku isiyo beehiyko geŋ, yʼa tʼoona gooliko ti Raa, suma wo toose, sulɗi geŋ yʼan tʼela a kane Yawudiyagi ɗoŋ illiga ki poone, wo a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye pây, 11 kono Raa ɗuwo yiʼni wolliyo pay miŋ kaŋ soo.

12 Kane ɗoŋ pay ize olɗiko wo oogoro Muusa an ki ti zuune ye geŋ, an a di tʼinda oogoro gette ti kiʼn seeɗa ye. Wo kane ɗoŋ pay oogoro Muusa an ti suune wo an dʼisiyo olɗiko geŋ, Raa yʼa ɗekka booro eedaŋ tʼurzi kʼoogoro gette. 13 Ɗerec, ɗuwo Raa yiʼni wolliyo ki diine a ɗaanadí, kane ɗoŋ ollige oogoro Muusa gen̰n̰o ye. Wo ɗe yoŋ yi wolliyo ki diine a ɗaanadí, kane ɗoŋ a seeɗu oogoro wo a ti sooru eego. 14 Kane ɗoŋ Yawudiyagi ye geŋ oogoro Muusa an ki ti suune ye, wo tʼeedaŋ geŋ miŋ an dʼisiyo munɗa wede aa oogoro ti rootiyo an dʼisiyo aa oogoro adda kʼaddaŋ, wo kaciŋ an ki ti suune ye. 15 An isiyo iŋkino geŋ, an kaza naabo kʼoogoro Muusa, Raa yʼan ti riiŋe a biza kʼulbaŋ. Geŋ elkisadaŋ ere an di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette, tʼan kaza iŋkino, wo soŋ elkisadaŋ tʼan diʼn noogiyo a munɗa wede beehiye an dehu an dʼise, wo ti diʼn naakiwsa a munɗa wede ulsu an dehu an dʼise me. 16 Geŋ iŋkino sulɗi pay geŋ itadaŋ a tʼaɗɗa keren̰ a onniyo booro Raa ere yi ɗekka tʼurzi kʼIsa Almasi a sulɗi ɗoŋ ombiɗe a urzi lekkiyo ɗuwo gette. Geŋ i rootiyo Rabila Majjaanawa ere ni kazita.

Yawudiyagi ti oogoro Muusa

17 Wo kune kunʼde kune Yawudiyagi, kun zaapu adduguŋ a urzi kʼoogoro Muusa, wo kun koliyo tudduguŋ kun dʼeesiyo Raa kun yi suune. 18 Kune kun suune munɗa wede Raa yi dehu ɗuwo an dʼise me, tʼurzi kʼoogoro geŋ kun aane kun di beere munɗa wede beehiye kono todʼ tʼun tiʼn duuye. 19 Kun elkiyoʼŋ kune ɗoŋ i dokkiyo ɗoŋ koŋzayi a urzi Raa, kun elkiyo kune toore ki ɗoŋ i lekkiyo adda zimolo. 20 Kun elkiyoʼŋ kune ɗoŋ dooyiso ki ɗoŋ i ki suune munɗa ye, wo soŋ kun elkiyo kune ɗoŋ dooyiso kʼin̰n̰i. Kun elkiyo iŋkino kono kunʼde adda kʼoogoro Muusa gette, un dʼede suuniyo a sulɗi pay wo a ɗerec ki Raa pay. 21 Kun ollo, kune kun di dooyiso ɗoŋ oŋgoŋ, wo ɗe ki moo me tudduguŋ batum kun ki ti dooyiso ye me? Kun di kazita a ɗuwo oogire ulu, wo ɗe ki moo me kun dʼoogire me? 22 A ɗuwo kun di kazita moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu, wo ɗe ki moo me kune kun di moonite me? Loŋgayi kun azzuru, wo ɗe ki moo me sulɗi ɗoŋ adda ɓoozaŋ kun tʼoogire me‡? 23 Kun koliyo tudduguŋ, kunʼde oogoro Muusa kun ti suune, wo kun a-ti doopiɗe a oogoro gette, iŋkino kun ti lattiya suma Raa. 24 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kono a lekkiyaguŋ ere olɗo gette, ɗoŋ Yawudiyagi ye an di kalɗa suma Raa§.»

25 Ki kotto, aame oogoro Muusa kun a ti sooru eego maŋ, walɗu ponde gette a kune beehiye, wo ɗe kune ɗoŋ i wilɗa ponde toŋ, a oogoro Muusa kun a ti doopiɗe maŋ, egguŋ aa ɗoŋ i ki wilɗa ponde ye. 26 Wo ɗe aame wede yoŋ daa walɗu ponde wo urziyagi kʼoogoro Muusa yʼa ti sooru eego maŋ, geŋ ki kotto Raa yʼa yi wolla a ɗaanadí aakede wede i wilɗa ponde. 27 Wede a urzi tudde daa walɗu ponde wo yi sooru a oogoro Muusa maŋ, yoŋ yʼa ɗekka booro egguŋ kono kune un dʼede mattup kʼoogoro Muusa ti urzi walɗu ponde, wo kun a-ti doopiɗe. 28 Yawudusu toc miŋ wee wee? Kunuŋ yode wede ɗuwo an yi wolliyo yʼisiyo sulɗi ɗoŋ Yawudiyagi ge dʼisiyo ko? Kunuŋ wede i wilɗa ponde a urzi tudde ko? Aha! 29 Wo ɗe Yawudusu wede toc miŋ, yoŋ adda kʼaddí, wo walɗu ponde ere ki kotto gette, todʼte ere adda kʼadde, todʼ tʼettiyo tʼurzi kʼUnde Raa, tʼurzi kʼoogoro ere Muusa yi riiŋe ye. Wedusu geŋ yʼooniyo tamma ti Raa, ti ɗuwo ye.

3

Raa yoŋ daayum ki diine

1 Iŋkino maŋ Yawudusu miŋ yi jiire ɗuwo taŋ me? Walɗu ponde tiŋ ɗaakatú moo me? 2 Beehiykadaŋ todʼte ɓaadaŋ tʼurzi tuuku toŋ maŋ. Ki pooneʼŋ Raa yʼan ele onamí a bey kane Yawudiyagi. 3 Ki kotto Yawudiyagi oŋgoŋ ono Raa an gi diʼn ziiɗa zakiɗi ye. Wo an ize iŋkino maŋ, geŋ Raa onamí yʼa kiʼn seeɗa zakiɗi ye ko? 4 Aha, iŋkino ye! Kine in suune Raa geŋ yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, wo ɗuwo pay geŋ ɗoŋ lohito kʼono. Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Kee Raa aame ki rootiyo maŋ, i dehu ɗuwo an gi di suune kee ki diine,

wo aame ɗuwo an ɗekkiyo booro eedá toŋ, kee booro ti ki seeɗu ye*.»

5 Ɗoŋ oŋgoŋ an rootiyo, anʼde: «Munɗa wede in isiyo ki diine ye geŋ, a-noogiyo ɗuwo an di suuniyo Raa yoŋ ki diine.» Wo ɗe geŋ ɗerec maŋ, kine in tʼeese moo me? In di roote miŋ, Raa yoŋ ki diine ye ko, aame kulkuwadí ti ɗeegu a tukki kine geŋ me? Ni rootiyo iŋkino aa ɗoŋ tudde ge rootiyo. 6 Aha, iŋkino ye! Ɗerec, Raa yoŋ ki diine, wo aame yoŋ ki diine ye maŋ, ɗe geŋ mummino Raa yʼa ɗekka booro a tukki ɗuwo pay me?

7 Ɗoŋ oŋgo soŋ an rootiyo, anʼde: «Ɗe aame tʼurzi lohito kʼonamó geŋ, ɗuwo an di wolliyo keren̰ a jiire ɗerec ki Raa wo i-dʼeliyo tamma ɓaadaŋ, ɗe ki moo me booro ti diʼn seeɗu kono nʼize olɗiko me?» 8 Wo iŋkino maŋ, ki moo me in ki rootiyo ye, «In iso ulsuko kono beehiyko tʼaasa ɓaadaŋ» me? Ɗoŋ oŋgoŋ an di rootiyo ono ulpi a tukki nuuno anʼde, i rootiyo iŋkino nuuno batum. Kane ɗoŋ geŋ, ɗerec booro Raa tʼanni seeɗa.

Wede ki diine umbo

9 Wo ɗe kine Yawudiyagi miŋ, in jiire kane ɗoŋ oŋgoŋ ko? Aha, in kiʼn jiire ye! Nuŋ nʼun ti gize baa, kane Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye pay kaŋ soo an i dokkiyo olɗiko. 10 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Wenɗa ki diine a ɗaana Raa umbo, ise soo toŋ maŋ.

11 Wenɗa a suune ɗerec ki Raa umbo, ise wenɗa soo toŋ umbo a dehe Raa me.

12 Kane pay an tʼuɗɗe tʼurzi wede ɗerec ki Raa, pay kaŋ soo an dʼisiyo ulsu mirsi,

wenɗa aase munɗa wede beehiye umbo, ise soo toŋ maŋ†.

13 Bizaŋ ôoniyo ti sulɗi ɗoŋ ulpi aakede sulɗi ɗoŋ adda muuzo ohine,

ti ilzaŋ an di daggiya ɗuwo ti metiŋko.

Tʼadda bizaŋ i dʼaɗɗiya ono ɗoŋ ulpi aakede naawa makike‡.

14 Ti bohanaŋ i dʼaɗɗiya ono ɗoŋ ki duuɗiyo ti ɗekkiso kaɗigi§.

15 Zoŋɗaŋ soodo kʼettiyo ki tôwwo ɗuwo.

16 Kʼume tuuku anʼtiyo geŋ miŋ, an di lattiya lekkiyo ɗuwo wo an diʼn eliyo adda lekkiyo ere oon̰e.

17 Wo urzi toose an ki yʼ suune ye*.

18 A lekkiyadaŋ gette a Raa an i-kʼorgiso ye†.»

19 Wo aŋkeŋ kine in suune, sulɗi ɗoŋ pay oogoro Raa ti rootiyo geŋ, ti rootiyo a kane ɗoŋ pay tiʼni dokkiyo gen̰n̰o, iŋkino wede tuuku toŋ yi ki tʼihina bizí ye, wo ɗoŋ duniya pay an di suune keren̰ kane ɗoŋ kʼolɗiko a ɗaana Raa me. 20 Geŋ kono kʼiŋkino wenɗa soo toŋ umbo, Raa yʼa yʼise ki diine a ɗaanadí tʼurzi daaniya kʼoogoro me, oogoro gette todʼ tʼeliyo urzi ɗaŋŋal ɗuwo an di suuniyo olɗiko ere an ize.

Urzi wede Raa yi dʼuttiyo ɗuwo

21 Wo aŋken̰n̰o kine ɗuwo pay Raa yʼin diʼn isiyo ki diine a ɗaanadí, tʼurzi doolo daa kʼoogoro Muusa. Yo urzi, an in ti yʼ gize keren̰ adda mattup kʼoogoro Muusa ti ono ɗoŋ ki nebiyagi an riiŋe ti kaaga. 22 Raa yi diʼn isiyo ɗuwo ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼadde a Isa Almasi. Urzi geŋ, yoŋ yi yʼihina a kane ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Almasi, kono ise Yawudusu, Yawudusu ye toŋ, âhuntu tudde umbo. 23 Ɗuwo pay miŋ an tʼize olɗiko, iŋkino an di liɗɗe ti Raa wo ti goolikadí te. 24 Wo Raa ti beekadí gette, ɗuwo yʼan ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí ki waawiye, tʼurzi kʼIsa Almasi yoŋ yʼan uɗɗe tʼadda kʼolɗiko. 25-26 Yoŋ geŋ Raa yʼelo seɗeke, yʼa inda puuzadí tʼa iɓi ki booyiso kʼolɗiko ki ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a yode. Raa yʼize iŋkino, kono yi dehu yʼa kize daayum yoŋ ki diine. Yoŋ ki diine ti kaaga to, ɗuwo an ize olɗiko toŋ, yʼa imɓin̰a yi-ki tiʼn ele daŋgay ye. Wo aŋken̰n̰o yoŋ daayum ki diine, yi dehu yʼa kize yoŋ ki diine, wo yʼan ise ki diine a ɗaanadí kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa me.

27 Iŋkino maŋ munɗa ede sey ko, wede kine in di kili tuddiŋ me? Aha, umbo baa. Ɗe ki moo me? In ki kili tuddiŋ iŋkino ye kono Raa yʼin tiʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddiŋ a Isa, tʼurzi daaniya kʼoogoro ye. 28 Eyye, kine in suune, kane ɗuwo Raa yʼan diʼn isiyo ɗoŋ ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, tʼurzi daaniya kʼoogoro ye. 29 Raa geŋ, yoŋ Raa ki Yawudiyagi ɗaŋŋal ko? Kunuŋ ɗoŋ Yawudiyagi ye pây toŋ Raazaŋ ko? Eyye, ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ Raazaŋ pây, 30 kono Raa miŋ yoŋ soo ɗaŋŋal. Yʼan isa kane Yawudiyagi ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddaŋ a yode, wo kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ iŋkino tʼurzi zaapu kʼaddaŋ a yode kay. 31 Iŋkino maŋ, aame kine in zaapu addiŋ a Isa geŋ, i-kaza oogoro in ti tôwwo ko? Aha, iŋkino ye. Ki too maŋ tʼurzi zaapu kʼaddiŋ a yode geŋ, oogoro itatú i-tʼaɗɗiya keren̰.

4

Ibirayim meeki ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Raa

1 Wo aŋkeŋ kine in di roote moo me a tukki mugiyiŋ Ibirayim me? Yoŋ wede tudde geŋ yi dʼuune moo me? 2 Aame Ibirayim Raa yi yʼ wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí kono yʼize naabo ere beehiye maŋ, geŋ i-dʼede urzi yʼa kili tuddí. Wo ɗe a ɗaana Raa iŋkino ye. 3 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukkʼIbirayim, anʼde: «Yi ziipe addí a Raa, iŋkino Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí me*.» 4 Kine in suune aame wede yi niibe maŋ, yʼa tʼoone ran̰n̰adí. Wo ran̰n̰adí gette ɗuwo an gi di wolle aa an i ize beeko ye, wo an di wolle aa munɗa wede i dehu an i di yʼ tʼele. 5 Wo ɗe aame wede yi ki niibe ye, wo yi ziipe addí a Raa wede ɗoŋ kʼolɗiko yʼanni wolliyo kane ki diine a ɗaanadí me maŋ, yoŋ geŋ Raa yi wolliyo wede ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddí a yode geŋ me. 6 Geŋ iŋkino ti kaaga toŋ Dawut yʼa ûure a urzi kʼuŋsuwo ki wede Raa yi yʼ wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí, daa ki naabadí ere yʼize, yʼede:

7 «Uŋsuwo a kane ɗoŋ Raa yʼan tʼize tambobino a doopiɗadaŋ ere a urzi kʼoogoro,

wo yʼan di buuye olɗikadaŋ.

8 Uŋsuwo a wede olɗikadí Galmeega Raa yi ki ti kaza ye baa†.»

9 Uŋsuwo gette Raa yi tʼelo a kane ɗoŋ i walɗu ponde ɗaŋŋal kunuŋ, a kane ɗoŋ i ki walɗu ponde ye pay ko? Kine in rootiyo, inʼde: «Ibirayim yʼa ziipe addí a Raa, iŋkino maŋ Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí me.» 10 Aame Ibirayim Raa yi yʼ wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí geŋ, yi wilɗa ponde kunuŋ daa walɗu ko? Aha! Ponde yi ki wilɗa ye, saŋ yʼa wilɗa kollo. 11 Ki poone Ibirayim yʼa walɗa ponde ɓotto geŋ miŋ, Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí, kono yi ziipe addí a yode. Saŋ maŋ Raa yi di ruute yʼa wilɗa ponde, walɗu ponde gette munɗa wede i-kaza Raa yi yʼ wulle yoŋ wede ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddí a yode. Tʼurzi geŋ Ibirayim yʼa tʼize meeki ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Raa, ise ɗoŋ i ki walɗu ponde ye toŋ maŋ, kane geŋ Raa yʼan diʼn wulle ɗoŋ ki diine a ɗaanadí me‡. 12 Ibirayim yʼa tʼize meeki ɗoŋ pay i walɗu ponde, geŋ ni rootiyo ti kane ɗoŋ i wilɗa ponde, wo soŋ an amɓu zina ki meegiŋ Ibirayim yoŋ yi ziipe addí a Raa ki poone yʼa walɗa ponde geŋ me.

Urzi zaapu kʼadde kʼIbirayim a Raa

13 Ti kaaga Raa yi di ruute a Ibirayim yi di tʼela duniya ette a yode wo kʼeda kʼin̰n̰izí§. Wo yi ruute iŋkino a Ibirayim kono yi diine oogoro ko? Aha, yi ruute iŋkino kono yi yʼ wulle yoŋ wede ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddí a yode. 14 Aame sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute yʼan tʼela geŋ, kane ki ɗoŋ i daaniya urzi kʼoogoro Raa ɗaŋŋal maŋ, urzi zaapu kʼadde a Raa geŋ ki bita, wo ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa gen̰n̰o toŋ ɗerec i ki lekka ye. 15 Ɗerec, urzi kʼoogoro geŋ i-ɗeegu kulkuwo Raa a tukki ɗuwo, wo aame oogoro umbo maŋ, doopiɗe a urzi kʼoogoro toŋ umbo kay.

16 Geŋ kono kʼiŋkino tʼurzi zaapu kʼadde a yode in tʼoona sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute yʼin tʼela, kono yi dehu in di suune keren̰ yʼin eliyo ti beekadí. Iŋkino maŋ ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa geŋ, ɗerec i lekkiyo a kane pay ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim. Ono eŋ ɗerec i lekkiyo a ɗoŋ i daaniya oogoro Muusa ɗaŋŋal ye, wo a ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Raa aakede Ibirayim, yoŋ meeki kine pay. 17 Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukkʼIbirayim, anʼde: «Kee nʼa ki ti kʼize mugiye kʼita ɗuwo adda siiɗiyagi ɓaadaŋ*.» Ibirayim geŋ yoŋ meegiŋ a ɗaana Raa, kono yi ziipe addí a yode wede ɗoŋ unto yʼan dʼeliyo lekkiyo, wo munɗa wede umbo toŋ yi rootiyo i-tʼisiyo. 18 Ibirayim munɗa wede yi zaapu elkisadí geŋ yi ki yʼ ooniyo ye toŋ, yi zaapu elkisadí eego. Yʼa ziipe addí a Raa, iŋkino maŋ Raa yʼa yʼize mugiye kʼita ɗuwo adda siiɗiyagi ɓaadaŋ, geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Geŋ ita kʼin̰n̰izá toŋ aasa ɓaadaŋ iŋkino†.» 19 Aame Raa yi ruute iŋkino geŋ, Ibirayim ozzinagí ette suma meeda. Yoŋ yi suune tuddí tʼurme yi tʼaahe kʼunto, wo eddí Sara toŋ ti kʼaane ti ki tʼehe ye, wo toŋ maŋ yi kʼormiyo ye, yi seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼaddí a Raa me‡. 20 Ibirayim i-kʼede niiku adda kʼaddí ye, kono yi suune munɗa wede Raa yi ruute yi-tʼela geŋ yi yʼ tʼoona. Iŋkino maŋ tʼurzi zaapu kʼaddí a Raa geŋ yi dʼuune toogo wo yʼa imme Raazí. 21 Ɗerec yoŋ yʼiyye tʼaddí pay, Raa i-dʼede toogo yi-tʼisa munɗa wede yi ruute yi-dʼisa me. 22 Kono kamo tʼurzi geŋ Ibirayim Raa yʼa yi wulle yoŋ wede ki diine a ɗaanadí me. 23 Wo ɗe ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ibirayim Raa yʼa yi wulle wede ki diine a ɗaanadí» geŋ, an riiŋe a tukki yode ɗaŋŋal ye, 24 wo a tukki kine pay, kine toŋ Raa yʼin diʼn wolla ɗoŋ ki diine a ɗaanadí, kono in ziipe addiŋ a yode wede a bilɗe Galmeegiŋ Isa ti diine ɗoŋ unto. 25 Yo Isa, Raa yʼan di yʼele a bey ɗuwo, an di yʼîide kono kʼolɗikadiŋ, wo yʼa ti yʼ bilɗe kono yʼin diʼn ise ɗoŋ ki diine a ɗaanadí.

5

Lekkiyo ti toose ti Raa

1 Geŋ iŋkino, tʼurzi zaapu kʼaddiŋ a Isa geŋ, kine Raa yʼin diʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí. Wo aŋken̰n̰o kine ti Raa in lekkiyo ti toose tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi. 2 Tʼurzi zaapu kʼadde a Isa geŋ, yoŋ yʼin dʼihina urzi in di lekkiyo zakiɗi adda beeko Raa, wo kine ulbiŋ in dʼise uŋse kono in zaapu elkisadiŋ in tʼoona gooliko ti Raa. 3 Wo beehiye a jiireʼŋ, kine in iido dabar toŋ maŋ ulbiŋ in iso uŋse, kono in suune in dabirsa maŋ, geŋ in tʼisa ɗoŋ a seeɗu zakiɗi tʼomɓin̰e. 4 Kine in seeɗu zakiɗi tʼomɓin̰e maŋ, geŋ in tʼisa ɗoŋ a seeɗu zakiɗi a naabo Raa, aame in iido sulɗi ɗoŋ oon̰e toŋ maŋ. Kine in seeɗu zakiɗi a naabo Raa maŋ, geŋ in tʼisa ɗoŋ i zaapu elkisadaŋ a Raa. 5 Aame in zaapu elkisadiŋ a Raa maŋ, zaapu kʼelkiso gette tʼin ki tiʼn tʼela sukiyagi ye, kono Raa geyyisadí yʼin ti tiipe adda kʼaddiŋ tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ ere yʼin ele.

6 Ɗerec, ti kaaga kine in kʼede toogo ye in tʼaɗɗe tʼadda kʼolɗiko me. Wo onniyo ere Raa yʼele gette îide kotto maŋ, Almasi Raa yi biire yʼa iido, yʼa inda kono ɗoŋ kʼolɗiko. 7 Geŋ oon̰e a wede yʼa oyye yʼa tʼinda a olɗe wede ki diine me. Koo wede yʼa oyye yʼa tʼinda a olɗe ki wede isiyo beehiye. 8 Wo tiŋ gen̰n̰o toŋ, Raa geŋ yʼin tʼiiɗiba ita yoŋ yʼinni giyye, yʼa igibo Almasi yʼa inda kono kine aame kine in lekkiyo ɓotto adda kʼolɗiko geŋ me. 9 Ɗerec, aŋken̰n̰o tʼurzi puuzo kʼIsa, Raa yʼin diʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí, geŋ iŋkino kay in suune yoŋ yʼin diʼn utta ti booro Raa te. 10 Ɗerec, kine ti kaaga adu ti Raa me, wo ɗe Raa yʼin tiʼn gimo in tʼukkiƴe ti yode tʼurzi kʼunto kʼUlí. Wo yʼin tiʼn gimo in tʼukkiƴe ti yode geŋ, geŋ iŋkino kay in suune Raa yʼin diʼn utta tʼurzi kʼUlí kono yoŋ yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto me. 11 Wo beehiye a jiireʼŋ, kine ulbiŋ in dʼise uŋse ti Raa tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi, yode wede aŋken̰n̰o yʼin tiʼn gimo in tʼukkiƴe ti Raa.

Adum ti Almasi

12 Tʼurzi wedusu soo sundí Adum olɗiko ti tʼiido adda duniya, wo tʼurzi kʼolɗiko gette unto ti-tʼiido duniya. Iŋkino maŋ unto tʼa ziiɗa ɗuwo pay, kono ɗuwo pay miŋ an tʼize olɗiko*. 13 Ki poone Raa yi di tʼela oogiradí a Muusa geŋ, olɗiko todʼte ede too adda duniya me. Wo aame oogoro umbo geŋ, ɗuwo olɗikadaŋ Raa yi ki ti kaza ye. 14 Wo ɗe toŋ maŋ, iise ti Adum bini Muusa geŋ unto i-dʼede toogo too ekki ɗuwo me. Unto gette tʼa ziiɗa kane ɗoŋ ize olɗiko ti doolo ti ere ki Adum, yoŋ yʼize a munɗa wede Raa yi ruute kʼisa ye toŋ maŋ.

Adum geŋ yoŋ undiso ki wede a etto. 15 Wo ɗe olɗiko ere Adum yʼize ti munɗa wede Raa yʼin elo ti beekadí geŋ, a ki tʼiide soo ye. Ɗerec, tʼurzi kʼolɗiko wede soo ɗaŋŋal ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼinda. Geŋ iŋkino kay in suune, beeko ere Raa yʼelo tʼurzi wede soo, Isa Almasi gette, Raa yʼa ti tiipe ekki ɗoŋ ɓaadaŋ daa dooziyo. 16 Wo soŋ munɗa wede Raa yʼeliyo wo ti olɗiko ki wede soo yʼize gette, a ki tʼette soo ye. Tʼurzi kʼolɗiko ki wede soo yʼize gette, ɗuwo pay booro Raa tʼanni ziiɗa. Wo ise a olɗiko ere ɓaadaŋ ɗuwo an ize gettiyo toŋ, munɗa wede Raa yʼeliyo ti beekadí geŋ, yʼan ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí me. 17 Ɗerec, tʼurzi wede soo, tʼurzi kʼolɗiko yode soo ɗaŋŋal, unto i-dʼede toogo ekki ɗuwo pay. Geŋ iŋkino in suune, tʼurzi wede soo Isa Almasi, kane ɗoŋ ooniyo beeko Raa ere yʼeliyo daa dooziyo wo yi diʼn isiyo ɗoŋ ki diine a ɗaanadí geŋ, an di lekkey an dʼoomey moziko ti yode kaŋ soo.

18 Geŋ iŋkino ki ɗaŋgu, tʼurzi kʼolɗiko wede soo, Adum, booro Raa tʼa ziiɗa ɗuwo pay. Geŋ iŋkino kay tʼurzi naabo ere ki diine ki wede soo, Isa Almasi, Raa yʼaane yʼan ise ɗuwo pay ki diine a ɗaanadí, wo tʼurzi geŋ an tʼoone lekkiyo ere ki daayum. 19 Geŋ kun wollo, tʼurzi wede soo yʼa ti diipiɗa ono Raa, ɗuwo ɓaadaŋ an tʼiire adda kʼolɗiko. Geŋ iŋkino kay tʼurzi wede soo yʼilliga ono Raa, ɗuwo ɓaadaŋ Raa yʼan diʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí.

20 Raa yʼa elo oogoro, wo olɗiko tʼa tʼize ɓaadaŋ, wo ɗe aame olɗiko ti tʼize ɓaadaŋ maŋ, beeko Raa tʼa tʼize ɓaadaŋ a jiire sey. 21 Ti kaaga olɗiko i-dʼede toogo ekki kine ɗuwo tʼin diʼn tôwwo. Iŋkino kay aŋken̰n̰o beeko Raa i-dʼede toogo tʼin diʼn isiyo kine ɗuwo ki diine a ɗaanadí, iŋkino in tʼooney lekkiyo ere ki daayum tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi.

6

Unto wo lekkiyo kaŋ soo tʼAlmasi

1 Aŋkeŋ kine in di roote moo me? In di lekke kettiyo tʼolɗiko kono beeko Raa tʼa tʼise ɓaadaŋ ko? 2 Aha, iŋkino ye! Kine a ɗaana kʼolɗiko tuddiŋ aa unto, ɗe mummino in di lekke adda kʼolɗiko sey me? 3 Kune un dunɗe ko? Kine ɗoŋ pay an in ti zuyye batem geŋ, in aa ti gitte kaŋ soo ti Isa Almasi me, wo tʼurzi suyyiso batem geŋ, kine in aa ti gitte kaŋ soo ti yode a untadí. 4 Iŋkino maŋ tʼurzi suyyiso batem geŋ, aakede kine an in tiʼn ittiba kaŋ soo ti Almasi a untadí*. Geŋ aakede Almasi yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto tʼurzi toogo ere ki gooliko Meegiŋ Raa geŋ, iŋkino kine toŋ in di lekke lekkiyo ere aware aa ki yode kay.

5 Aame kine in aa ti gitte bin̰ ti yode kaŋ soo a urzi kʼuntadí maŋ, geŋ ɗerec a balɗiyadí toŋ, kine kettiyo kaŋ soo ti yode. 6 Ono eŋ kun ollo koɗuwo, aame Isa Almasi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko geŋ, lekkiyadiŋ ere ti poone adda kʼolɗiko gette an ti-tiike ti yode Almasi, iŋkino maŋ tuddiŋ ere kʼolɗiko gette Raa yʼa ti jiire toogatú a tʼize umbo, geŋ kine ɓulagi kʼolɗiko ye baa. 7 Ɗerec, wede yʼinda geŋ yi tʼuɗɗe tʼadda kʼolɗiko me. 8 Wo ɗe aame kine in tʼinda ti Almasi kaŋ soo maŋ, geŋ in amɓo in di lekkey zeere kay ti yode me. 9 Kine in suuneʼŋ, Almasi tʼume yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto geŋ ki sirwe yi ki tʼinda ye, kono unto i-kʼede toogo ye baa a tukki yode me. 10 Almasi untadí ere yʼinda kaŋ soo gettiŋ mok baa a tʼîide, wo untadí gette tʼolɗiko tʼa tiʼn diikiɗa. Aŋken̰n̰o yoŋ zeere, yi lekkiyo ki Raa. 11 Geŋ iŋkino kay kun ti wollo tudduguŋ aa unto a ɗaana kʼolɗiko me, wo a ɗaana Raa tudduguŋ kun ti wollo aa zeere kono kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi.

12 Iŋkino maŋ kun i oola urzi a olɗiko ti tʼoona toogo a tudduguŋ ere kʼunto ye, wo kun gi di daane sulɗi ɗoŋ ulpi tudduguŋ ti dehu gen̰n̰o ye. 13 Kun oola mokuguŋ tuuku toŋ yʼisa naabo ere kʼolɗiko ye, aa arku kʼisiyo munɗa wede ki diine ye. Wo geŋ kun i elo tudduguŋ a Raa aakede ɗoŋ i bilɗe ti diine ɗoŋ unto aŋkeŋ an lekkiyo zeere, wo kun elo mokuguŋ tuuku toŋ ki naabo Raa aa arku wede kʼisiyo munɗa wede ki diine. 14 Geŋ olɗiko i-kʼede toogo a tukki kune ye, kono kune un kiʼn dokkiyo oogoro ye, unni dokkiyo beeko Raa.

Kine ɓulagi kʼaaye?

15 Ki kotto kine in kiʼn dokkiyo oogoro ye, wo inni dokkiyo beeko Raa maŋ, geŋ i-kaza in dʼise olɗiko baa ko? Aha, iŋkino ye! 16 Kune kun suune, aame kun ele tudduguŋ a wede kun i di naabe maŋ, kun dʼolliga onamí, kun tʼise ɓulagi ki wede kun ollige onamí gen̰n̰o. Aame olɗiko i-ede toogo ekki kune maŋ, kune ɓulagutú wo un dʼetta unto, wo aame ollige kʼono Raa gette i-dʼede toogo ekki kune maŋ, kune ɓulagutú wo Raa yʼun diʼn isa ɗoŋ ki diine a ɗaanadí. 17 Wo in rooto koɗuwo a Raa, kono ti kaaga kune ɓulagi kʼolɗiko, wo ɗe aŋken̰n̰o dooyiso ere an unni duuye gette kun illiga, kun dʼumɓe tʼadduguŋ pay wo kun sooru eego. 18 Kune Raa yʼun tiʼn uɗɗe tʼadda kʼolɗiko me, wo kun tʼize ɓulagí kono kun dʼise munɗa wede ki diine aa yi dehu. 19 Onamó ni rootiyo eŋ a suuniyo ere ki ɗoŋ tudde, kono sulɗi itadaŋ kun ki ti suuniyo koɗuwo ye. Geŋ ti kaaga kun ti tʼele tudduguŋ pay adda ɓuliko kʼisiyo sulɗi pitiŋko, ti doopiɗe ere kun a ti doopiɗe a urzi kʼoogoro un tiʼn leɗɗiyo ti ɗaana Raa. Wo aŋken̰n̰o kun ti-tʼiso tudduguŋ ɓulowo kʼisiyo naabo ere ki diine kono yʼun diʼn isa ɗoŋ ooyiso kese a yode.

20 Ti kaaga aame kune ɓulagi kʼolɗiko geŋ, kuneʼŋ seeguŋ ye a naabo ere ki diine aa Raa yi dehu te. 21 Aame kun izite sulɗi ɗoŋ aŋken̰n̰o un tʼize sukiyagi geŋ, kun dʼuune moo me? Ki kotto kane sulɗi geŋ, a ɗuwo an diʼn tʼetta kʼume kʼunto. 22 Wo ɗe aŋken̰n̰o Raa yʼun tiʼn uɗɗe tʼadda kʼolɗiko me, kun tʼize ɓulagi yode, kun dʼisiyo naabo ere beehiye aa yoŋ yi dehu, iŋkino yʼun diʼn uuye kese a yode, geŋ a ɗuwo an diʼn tʼetta kʼume lekkiyo ere ki daayum. 23 Ɗerec, olɗiko gette ran̰n̰atú unto, wo ɗe munɗa wede Raa yʼeliyo ki waawiye geŋ lekkiyo ere ki daayum, kono yʼin tiʼn gitte kaŋ soo ti Galmeegiŋ Isa Almasi.

7

Oogoro i-kʼede toogo ekki kine ye

1 Zemɓa ki nuŋ, ki kotto ono ɗoŋ ni roota eŋ, kune kunʼni suune adda kʼadduguŋ, kono urzi kʼoogoro kun yi suune: Oogoro gette i-dʼede toogo ekki wedusuʼŋ aame yoŋ zeere ɗaŋŋal. 2 Iŋkino maŋ erewo ti ziiɗa kule geŋ, todʼte kettiyo a kulatú tʼurzi kʼoogoro aame yi lekkiyo zeere geŋ me. Wo ɗe aame kulatú yʼinda maŋ, oogoro seeɗu gette ti ki ti seeɗa ye baa, todʼte ettú toore. 3 Wo aame kulatú yoŋ zeere yi kʼinda ye wo ti yʼiili, ti ziiɗa kule doolo maŋ, geŋ an di waaka ere ti moone ti kule bakatú. Wo ɗe aame kulatú yʼinda maŋ, todʼte ettú toore, tʼaane tʼa seeɗa kule doolo, oogoro ti ki ti seeɗa ye, geŋ an gi di wolla ere i moone ti kule bakatú ye. 4 Geŋ iŋkino kay zemɓa ki nuŋ, kune egguŋ aa unto a ɗaana kʼoogoro me, kono tʼurzi tudde kʼAlmasi yʼele ki seɗeke gette, aa kun tʼinda kaŋ soo ti yode. Iŋkino maŋ kine in tʼize ɗoŋ kʼAlmasi wede i-bilɗe ti diine ɗoŋ unto, kono naabadiŋ tʼaase ti ɗaakatú a Raa me. 5 Ɗerec, ti kaaga kine in likke lekkiyo ere aa tudde ti dehu, aame geŋ sulɗi ɗoŋ in dʼeliyo liikiwe ki n̰aapu an dʼooniyo toogo tʼurzi kʼoogoro an di naabiya adda tuddiŋ, iŋkino in dʼettiyo unto. 6 Ti kaaga oogoro tʼin tiʼn ziiɗa aakede ɗoŋ daŋgay, wo aŋken̰n̰o kine a ɗaanatú aa ɗoŋ unto kono Raa yʼin tiʼn uɗɗe ti toogatú me. Iŋkino maŋ in naabo a Raa tʼurzi wede aware Unde Kamilen̰ tʼinni dokkiyo, wo in kiʼn dokkiyo urzi wede mazzini kʼoogoro Muusa gen̰n̰o ye baa.

Oogoro ti olɗiko

7 Iŋkino maŋ kine in tʼeese moo me, oogoro gette todʼte olɗiko ko? Aha, iŋkino ye! Wo ɗe ni zuune olɗiko tʼurzi kʼoogoro. Aŋki oogoro ti ki ruute «zaapu kʼadde a munɗa wedusu ulu*» ye maŋ, nuŋ zaapu kʼadde a munɗa wede gette ni ki ti suune ye. 8 Wo tʼurzi kʼoogoro geŋ olɗiko ti dʼuune urzi ti nuŋ, iŋkino ni zaapu addó a sulɗi ɗuwo ɗoŋ tuuku toŋ maŋ. Ɗerec, daa kʼoogoro maŋ, olɗiko gette ettú aa munɗa unto. 9 Ti kaaga aame oogoro ni ki ti zuune ye geŋ, ni lekkiyo aa addó i dehu, wo ɗe aame oogoro ni ti zuune maŋ, olɗiko tʼa jiire eedó, 10 wo nuŋ aa nʼinda: Oogoro ere Raa yʼelo kono ɗuwo tʼan dʼan tʼette kʼume lekkiyo geŋ, a nuŋ o-tʼize urzi kʼunto. 11 Iŋkino tʼurzi kʼoogoro geŋ, olɗiko ti dʼuune urzi tʼa ti nʼ mibilɗe, wo tʼurzi tode gette o dʼiide unto.

12 Geŋ iŋkino oogoro Raa gette tode batum kamilen̰, wo urziyagutú toŋ kane kamilen̰, ki diine wo beehiye. 13 Iŋkino maŋ munɗa wede beehiye geŋ, a nuŋ o-tʼise urzi kʼuntadó ko? Aha, iŋkino ye! I nʼîideʼŋ olɗiko. Geŋ tʼurzi kʼoogoro ere beehiye gette, olɗiko ti dʼuune urzi ki tôwwadó. Iŋkino maŋ in suuno olɗiko todʼtiŋ ki kotto olɗiko, wo tʼurzi kʼoogoro geŋ olɗiko itatú a tʼuɗɗe keren̰, todʼtiŋ olɗo a jiire pay.

Olɗiko ti jiire ekki ɗuwo

14 Ki kotto kine in suune oogoro gette tʼettiyo tʼurzi kʼUnde Raa, wo ɗe nuŋ wede tudde eŋ, nʼa tʼize ɓule kʼolɗiko. 15 Geŋ munɗa wede nʼisiyo, ni ki yʼ suuniyo ye. Iŋkino munɗa wede ni dehu nʼaase geŋ, ni ki ti yʼisiyo ye, wo ɗe ni-tʼisiyo munɗa wede nʼazzuru. 16 Wo aame munɗa wede ni ki yʼ dehu ye geŋ ni ti yʼisiyo maŋ, geŋ i-kaza oogoro gette ni ti suune adda kʼaddó todʼte beehiye. 17 Geŋ isiyo iŋkino nuuno ye, isiyoʼŋ olɗiko ere i lekkiyo adda kʼaddó. 18 Ɗerec, ni suune munɗa wede beehiye geŋ yi ki lekkiyo ye adda kʼadde nuŋ wede tudde eŋ me. Ki kotto nuŋ o dʼede mosogo kʼisiyo munɗa wede beehiye, wo toogadó umbo ni kʼaaniya ni ki ti yʼisiyo ye. 19 Iŋkino maŋ munɗa wede beehiye ni dehu nʼaase geŋ, ni ki ti yʼisiyo ye, wo ni-tʼisiyo munɗa wede ulsu ni ki dehu ye. 20 Wo aame munɗa wede ni ki yʼ dehu ye geŋ ni ti yʼisiyo maŋ, geŋ isiyo nuuno ye, isiyo olɗiko ere i lekkiyo adda kʼaddó.

21 Iŋkino maŋ, nuŋ ni dehu nʼaase munɗa wede beehiye, wo ɗe adda kʼaddó ni dʼowwiyo munɗa i ni dokkiyo ede, ni dʼisiyo miŋ munɗa wede ulsu ɗaŋŋal. 22 Ki kotto nuŋ batum adda kʼaddó geŋ, ulbó o isiyo uŋseʼŋ ki daaniya kʼoogoro Raa, 23 wo ɗe ni dʼowwiyo adda tuddó munɗa i ni dokkiyo ede, yi ɗeyyiso ti oogoro Raa ere nuŋ nʼiyye elkisadó pay eego. Munɗa wede i ni dokkiyo adda kʼaddó geŋ, yi-ti nʼ gitte miŋ kʼisiyo kʼolɗiko. 24 Wayya nuŋ eŋ, sommagi o di-tʼiide! Wee wee a nʼaɗɗa ti tuddó ere o dʼetta unto ette? 25 Geŋ in rooto koɗuwo a Raa tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi!

Iŋkino maŋ tʼelkisadó pay nuŋ nʼa iyye nʼa tʼize ɓule kʼoogoro Raa, wo a urzi tudde ni tʼize ɓule ki munɗa wede i ni dokkiyo adda kʼaddó kʼisiyo kʼolɗiko gen̰n̰o.

8

Lekkiyo ti toogo ere kʼUnde Kamilen̰

1 Iŋkino maŋ aŋken̰n̰o eŋ, ɗoŋ i lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi geŋ, booro Raa ti kiʼn seeɗa ye baa. 2 Ɗerec, wede yi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi maŋ, munɗa wede i yi dokkiyo geŋ, Unde Kamilen̰ ere ti dʼeliyo lekkiyo. Tode gette tʼa yʼuɗɗe ti munɗa wede i yi dokkiyo kʼisiyo kʼolɗiko wo ti unto. 3 Munɗa wede oogoro Muusa ti kʼiine ti ki yʼize ye kono kine ɗoŋ tudde in kʼede toogo in ki dʼozire a urzi gen̰n̰o ye geŋ, Raa yʼa yʼize. Iŋkino maŋ yʼa igibo Ulí yʼa iido ti tudde ere aa ki kine ɗoŋ kʼoldiko kono yʼin diʼn aɗɗe tʼadda kʼolɗiko, tiŋ geŋ olɗiko ere ɗuwo an isiyo yʼa-tʼîide mentú. 4 Yʼize iŋkino kono munɗa wede ki diine oogoro ti dehu geŋ a tʼise ekki kine, kono in gi di lekke aa tudde ti dehu ye, wo in di lekke aa Unde Kamilen̰ ti dehu. 5 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ i lekkiyo aa tudde ti dehu geŋ, elkiyadaŋ a sulɗi ɗoŋ tudde ti dehu. Wo kane ɗoŋ i lekkiyo aa Unde Raa ti dehu geŋ, elkiyadaŋ a sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ ti dehu kay. 6 Aame wede yʼelkiyo a sulɗi ɗoŋ tudde ti dehu wo yi daaniya maŋ, yʼette kʼume kʼunto, wo ɗe wede yʼelkiyo a sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ ti dehu wo yi daaniya maŋ, yʼette kʼume lekkiyo wo ti toose. 7 Sulɗi ɗoŋ pay ulpi tudde ti dehu geŋ, kane adu ki Raa, kono tudde gette ti di-toogiyo ki daaniya kʼurzi kʼoogoro Raa me, umbo ti kʼaaniya ye. 8 Kane ɗoŋ i lekkiyo aa tudde ti dehu geŋ, kane an kʼaane an ki tʼise ye munɗa wede Raa ulbí i-dʼise uŋse me.

9 Wo ɗe kune, kun ki lekkiyo aa tudde ti dehu ye, kun lekkiyo aa Unde Raa ti dehu, kono Unde Raa todʼ ti lekkiyo adda kʼadduguŋ. Aame wede i-kʼede Unde kʼAlmasi adda kʼaddí ye maŋ, yoŋ ki Almasi ye. 10 Aame Almasi adda kʼadduguŋ maŋ, ki kotto tudduguŋ tʼa tʼinda kono kʼolɗiko me, wo Unde Raa ere adda kʼadduguŋ tʼun dʼeliyo lekkiyo, kono Raa yʼun tiʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí. 11 Wo aame Unde ki wede a bilɗe Isa ti diine ɗoŋ unto gette todʼte adda kʼadduguŋ maŋ, yode wede a bilɗe Isa Almasi ti diine ɗoŋ unto geŋ, yi-tʼele lekkiyo a tudduguŋ ere kʼunto gette tʼurzi kʼUnde Raa ere i lekkiyo adda kʼadduguŋ.

12 Geŋ iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, kine in dʼede see ki lekkiyo ere aa Raa yi dehu, wo ɗe seeziŋ a urzi tuddiŋ ti dehu ye, iŋkino in gi di lekke aa tuddiŋ ti dehu ye. 13 Aame kun lekkiyo aa tudde ti dehu maŋ, kun di tʼinda. Wo ɗe aame tʼurzi kʼUnde Raa sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu geŋ kunʼn iila maŋ, kun di lekka. 14 Ɗerec, kane ɗoŋ i ni dokkiyo Unde Raa geŋ, kane in̰n̰i Raa. 15 Kune Unde Raa kun uune geŋ, tʼun gi diʼn ise ɓulagi wo kun ki dʼorgiɗe ye. Wo ɗe tode Unde Raa gette tʼun diʼn ize kun tʼize in̰n̰i Raa ki kotto, tʼurzi geŋ in di yʼ waaku «Abba!» I-kaza Meegó. 16 Tode Unde Raa batum tʼin dʼisiyo adda kʼaddiŋ in di suuniyo ki kotto kine in̰n̰i Raa. 17 Ɗerec, kine in̰n̰i Raa geŋ, in tʼooney aggadiŋ tʼadda sulɗi pay ɗoŋ i-dʼede in tʼooney tʼAlmasi kaŋ soo, kono aame kine in dabirsa aa yoŋ yi dibire maŋ, geŋ in tʼooney darƴika ti yode kaŋ soo.

Darƴika ere ki ɗaana

18 Nuŋ ni suune adda kʼaddó, dabar ere in dabirsa aŋken̰n̰o ette, todʼte aa munɗa ki bita a ɗaana darƴika Raa ere yʼin kizey a kandaane gette. 19 Kane sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼikkima geŋ, an delliyo gottitoŋ, woogo me Raa yʼa tiʼn kiza in̰n̰izí keren̰, kane aŋ wee wee. 20 Kane sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼikkima geŋ, an tʼiire a bey toogo ere tʼan gi diʼn tʼetta ki tunɗa ye. Kane sulɗi geŋ i ki dihe kane batum ye, wo ɗe in ele kʼadda toogo gette yode Raa batum. Wo toŋ maŋ kane sulɗi geŋ an zaapu elkiyadaŋ a Raa, 21 kono onniyo soo kane sulɗi pay geŋ Raa yʼan aɗɗa tʼadda toogo ere ki lattiya ti-tiʼn isiyo ɓulagi geŋ me. Iŋkino maŋ an tʼisa eedaŋ toore, wo darƴika ere in̰n̰i Raa an tʼooney gette kane toŋ adda kay.

22 Kine in suune, sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼikkima geŋ, aŋken̰n̰o an ɗawilsa ɓotto aa erewo addutú i tʼumɓe kʼehiyo. 23 I ki ɗawilsa kane sulɗi gen̰n̰o ɗaŋŋal ye, kine pay ɗoŋ uune Unde Kamilen̰ aa barta ere ki poone ki sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute yʼin tʼela geŋ me, kine in ɗawilsa adda kʼaddiŋ, koore in delliyo onniyo ere tuddiŋ Raa yʼa-tʼaɗɗa tʼadda dabar ere kʼolɗiko, in tʼisa in̰n̰izí a-tʼetta a munɗa wede yi dehu. 24 Ɗerec, kine in uune uttiyo wo in zaapu elkisadiŋ eego ɓotto. Wo aame sulɗi ɗoŋ in zaapu elkisadiŋ eego inʼni wulla maŋ, geŋ zaapu kʼelkisadiŋ eego umbo baa. Iŋkino sulɗi inʼni wolliyo geŋ in di zaape elkisadiŋ eego sey ko? 25 Wo aame in zaapu elkisadiŋ a munɗa wede in ki yʼ wolliyo ye maŋ, geŋ in di yʼ delle ti omɓin̰e. 26 Geŋ iŋkino kay, Unde Raa toŋ tʼin diʼn noogiyo, kono kine toogadiŋ baata a urzi Raa me. Urzi tondiyo Raa wede beehiye toŋ in ki yʼ suune ye, wo tode Unde Kamilen̰ batum ti-tondiyo Raa kono kine, ti-ɗakiysa ti ono ɗoŋ ki kʼaane ki ki tiʼn roote ye. 27 Raa geŋ yi yʼ wolliyo munɗa wede a biza kʼulbe wedusu me, wo munɗa wede Unde Kamilen̰ ti dehu tʼa tonde geŋ yoŋ yi yʼ suune. Ɗerec, Unde gette ti tondiyo Raa kono kine ɗoŋzí aa yoŋ yi dehu.

28 Kine in suune Raa yi naabiya a sulɗi pay ki beehiyko kane ɗoŋ i yi geyyiso, kane geŋ yiʼni wiike kono a-tʼette a munɗa wede yoŋ yi dihe ti poone. 29 Kane ɗoŋ Raa yiʼni zuune kane ki yode ti poone too geŋ, yoŋ yi dihe ti poone too yʼan ise an di deeƴe Ulí, kono yoŋ geŋ yʼa tʼisa goole ki zemɓa ɓaadaŋ. 30 Kane ɗoŋ Raa yiʼni dihe ti poone too geŋ, yʼa-tiʼn wiike pây. Kane yi tiʼn wiike geŋ, yʼan diʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí. Wo kane yiʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí geŋ, an dʼuune darƴikadí pây.

Geyyiso Raa todʼte meeda

31 Kine in di roote moo sey a ceere me? Aame Raa yoŋ ki kine maŋ, wee wee aasa adu ti kine in diʼn ceera me*? 32 Raa geŋ Ulí kʼaggadí toŋ yi ki ti yʼ liɗɗe ye ti dabar te, wo yi yʼelo seɗeke ki kine ɗuwo pay, iŋkino maŋ ki kotto ti Ulí geŋ sulɗi pay yiʼn tʼela ti mozuwo. 33 Wee wee a sakiya ɗoŋ Raa yi biire me? Wenɗa soo toŋ umbo, kono kane Raa yiʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí me. 34 Wee wee a roota kane booro tiʼni ziiɗa me? Wenɗa soo toŋ umbo, kono Isa Almasi yoŋ yʼinda, wo beehiye a jiire sey yʼa bilɗe ti diine ɗoŋ unto yʼa-gili kʼawwa, aŋkeŋ yi lekkiyo a ammade Raa wo yi tondiyo Raa kono kine. 35 Moo me in tiʼn ɗekka ti geyyiso ere kʼAlmasi te? Dabar kunuŋ, ulbe kʼooɗiyo ɓaadaŋ kunuŋ, dabar ere tʼurzi ɗuwo kunuŋ, mosogo kunuŋ, lekkiyo bey sok soken̰ kunuŋ, lekkiyo ere aa a biza zire kunuŋ, unto ere a bey ɗuwo ko? Kane geŋ an in ki tiʼn ɗekka ye ti geyyiso ere kʼAlmasi te. 36 Geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kono ki kee Raa geŋ, kaye ɗuwo an ay diʼn tôwwo daayum. Kaye an ay diʼn wolliyo aa damɓami ki walɗutu†.» 37 Wo ɗe ti sulɗi ɗoŋ pay in aaniya gen̰n̰o toŋ, kine in tʼumɓe eego a jiire tʼurzi yode wede inni giyye. 38-39 Eyye, nuŋ ni suune adda kʼaddó, munɗa soo toŋ umbo in tiʼn ɗekka ti geyyiso Raa te: ise in tʼinda, ise in lekkiyo zeere, ise maaleekiyagi, ise ɗoŋ doolo an dʼede urzi ki dokkiyo wo an dʼede toogo, ise sulɗi ɗoŋ aŋken̰n̰o, ise sulɗi ɗoŋ etto kʼita, ise sulɗi ɗoŋ an dʼede toogo a kandaane, ise sulɗi ɗoŋ ti ɗanɗi siiɗo, ise munɗa ti doolo Raa yʼikkima toŋ maŋ. Geŋ munɗa umbo wede a aana in tiʼn ɗekka ti geyyiso Raa, wede in iiɗiba ita tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi me.

9

Raa ti ɗoŋ yi biire

1 Ono ni rootiyo eŋ kane ɗerec, ni ki lohito ye kono nuŋ ni lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi. Elkisadó ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette, i ti dokkiyo Unde Kamilen̰ tʼo di kaza ono ɗoŋ ni rootiyo kane ɗerec. 2 Nuŋ o-tʼize sommagi dondoŋ wo addó i nʼaaɗumu daayum. 3 Ɗerec, aame i-tʼise maŋ, nuŋ batum Raa yi tiʼn duuɗo, nʼa-leɗɗe tʼAlmasi kono zemɓadó Yawudiyagi an dʼutte, kane ɗoŋzó a urzi tudde me. 4 Kane ɗoŋ kʼIzirayel geŋ Raa yʼanni biire kono an tʼize in̰n̰izí, yʼan di gize toore goolikadí, yʼa-gittite taasuwa ti kane, yʼan dʼele oogiradí, yʼan dʼele urzi an i-dʼottile, yʼan di ruute sulɗi ɗoŋ yʼan tʼela, 5 wo kane an uɗɗo ti biza bumɓu moŋgiɗagaŋ ɗoŋ sundaŋ tʼa îile*. Wo Almasi Raa yi biire a urzi tudde yʼuɗɗo ti biza bumɓu kane, yode wede tʼekki sulɗi pay, geŋ in amma Raa ki daayum! Eyye.

6 Geŋ i-kaza ono ɗoŋ Raa yi ruute geŋ i ki tʼiŋgile ki bita ye, kono kane ɗoŋ ti biza bumɓu kʼIzirayel pay geŋ, kane pay ɗoŋ Raa ɗoŋ ki kotto ye. 7 Raa yi di ruute a Ibirayim yʼa tʼoona ita kʼin̰n̰i, ɗoŋ a tʼisa in̰n̰i Raa ki kotto. Aame yi ruute iŋkino geŋ, yi ki ruute ti ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim pay ye, kono Raa yi ruute ti kaaga a Ibirayim, yʼede: «Geŋ tʼita kʼin̰n̰i kʼIsaaka ɗuwo an diʼn waaka ita kʼin̰n̰izá†.» 8 Geŋ i-kaza in̰n̰i kʼIbirayim ɗoŋ an ehe a urzi tudde geŋ, kane pay in̰n̰i Raa ki kotto ye, ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim ki kotto kane ɗoŋ an ehe a-tʼiide a ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa. 9 En̰n̰o ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa me, yʼede: «Nuŋ konno ume kino sey geŋ nʼa kimo di kee, wo aame ni kimo geŋ eddá Saara tʼulo a beytú baa‡.» 10 Wo gen̰n̰o ɗaŋŋal ye, in elko soŋ a Rebeka todʼ tʼehe in̰n̰i rooŋo kuuli meegaŋ yoŋ mugiyiŋ Isaaka. 11-13 Kane in̰n̰i adda kʼadde meedaŋ ɓotto geŋ, an kʼize munɗa kʼulsu ye, ki beehiye ye. Wo toŋ maŋ Raa yi di ruute a Isaaka, yʼede: «Wede goole yʼa tʼisa wede naabo ki leemadí n̰eŋku§.» Geŋ a-tʼiide a ono an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Nuŋ Raa nʼa giyye Yakup, wo Ezayu nʼa ti yʼ liɗɗe*.» Raa yʼize iŋkino kono munɗa wede yi dehu geŋ a tʼise. Yoŋ yi beeriyo ɗuwo aa addí i dehu, tʼurzi naabadaŋ ye wo ɗe tʼurzi yode Raa siidí iʼni waaku ɗuwo me.

14 Iŋkino maŋ kine in tʼeese moo me? Raa geŋ yʼisiyo munɗa wede ki diine ye ko? Aha, iŋkino ye! 15 Yoŋ yi ruute ti kaaga a Muusa, yʼede: «Ni-dʼise adde koɗuwo a wede tuuku ni dehu ni dʼise adde koɗuwo, wo nʼa wolle sommagi ki wede tuuku ni dehu nʼa wolle sommagi†.» 16 Iŋkino maŋ kane sulɗi geŋ an ettiyo tʼurzi munɗa wede ɗuwo an dehu ye, tʼurzi toogadaŋ ye, wo ɗe an ettiyo tʼurzi kʼadde koɗuwo ki Raa siidí. 17 Geŋ iŋkino an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa ono ɗoŋ Raa yi ruute a Parahoŋ mozigo ki siiɗo Misir, yʼede: «Kee ni ki biire mozigo wo eedá nʼa-ti tʼize zakiɗi miŋ, kono tʼurzi kee ɗuwo an di suuna toogadó wo an di kazita sundó adda siiɗo pay‡.» 18 Iŋkino maŋ Raa geŋ, a wede tuuku yi dehu yi-dʼise adde koɗuwo maŋ, yi-dʼisiyo, wo a wede tuuku yi dehu yʼa yʼise eedí zakiɗi maŋ, yi di yʼisiyo.

Raa geŋ yoŋ aakede wede kʼaabuɗu

19 Wo ɗe sulɗi Raa yi tiʼn isiyo iŋkino maŋ, koo wenɗa yʼo di roote, yʼa tʼeese: «Ki moo me a ɗuwo yi dʼeesiyo an isiyo ulsu me? Ɗe wee wee a aane a-tooge a munɗa wede yi dehu yʼaase me?» 20 Kee wedusu miŋ wee wee, kʼa niike Raa me? Kunuŋ munɗa aabuɗu geŋ, yʼaane yi roote koo a wede i yʼiibiɗa, yʼa tʼeese: «Ki moo me ki nʼiibiɗa kino me?» 21 Wede kʼaabuɗu geŋ yʼaane yi dʼaabiɗa munɗa wede aa addí i dehu ti lee wede luttiyo geŋ me. Ti lee wede yi lutte geŋ miŋ yi dʼaabiɗa ooko majjaanawa kʼeliyo munɗa a ɗoŋ suma, wo soŋ yi dʼaabiɗa ooko ki naabo adda ɓoy ere daayum. 22 Iŋkino maŋ Raa yʼa dihe yʼan di kize kulkuwadí a ɗuwo wo an di suune toogadí. Gen̰n̰o toŋ yoŋ yi diʼn sarkiya tʼomɓin̰e, kane ɗoŋ îide kulkuwadí tʼa ɗeege eedaŋ geŋ me, kane geŋ ki daggiya goppoŋ. 23 Wo ɗe a ɗoŋ oŋgo soŋ yʼan dʼize adde koɗuwo, yʼa dihe yʼan di kize laale wede ɓaadaŋ ki darƴikadí. Kane geŋ ɗoŋ Raa yiʼn ikkima ki poone too an dʼetta ki darƴikadí. 24 Kine toŋ adda, kine ɗoŋ Raa yi wiike tʼadda diine ɗoŋ Yawudiyagi ɗaŋŋal ye, tʼadda diine ɗoŋ Yawudiyagi ye pây. 25 Geŋ ɗerec ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga adda mattup ki nebi Oze, yʼede:

«Kane ɗoŋ ti poone ɗoŋzó ye geŋ, nʼan diʼn waaka ɗoŋzó.

Wo kane ɗoŋ ki geyyisadó ye geŋ, nʼan diʼn waaka ɗoŋ ki geyyisadó§.

26 Wo a ume wede nʼan di ruute, nʼede: “Kune ɗoŋzó ye” geŋ,

aŋgen̰n̰o batum an diʼn waaka in̰n̰i Raa zeere*.»

27 Nebi Ezayi toŋ yʼa gizite a tukki ɗoŋ kʼIzirayel, yi dʼeesiyo: «Ise ɗoŋ kʼIzirayel kane ɓaadaŋ aa dolso a biza bar toŋ maŋ, i dʼutta ɗoŋ miibi ɗaŋŋal ti diinayaŋ me. 28 Ɗerec, ono ɗoŋ Galmeega Raa yi ruute geŋ, kesiko yʼan isa pay a siiɗo me†.» 29 Sulɗi geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ Ezayi yʼa ruute ti kaaga, yʼede:

«Aame Galmeega Raa Goole kʼarka geŋ, yʼin ki guute ita kʼin̰n̰i miibi ye maŋ,

aŋki in tʼize aakede ɗoŋ ki geeger Sodom, in di deeƴe aa ɗoŋ ki geeger Gomor Raa yiʼn uute‡.»

Ɗoŋ kʼIzirayel an ti tuuge ki zaapu kʼaddaŋ a Raa

30 Iŋkino maŋ kine in tʼeese moo me? Kane ɗoŋ Yawudiyagi ye, an ki dehu an ki tʼise ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa ye toŋ, kane Raa yʼanni wulle ɗoŋ ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼadde a yode. 31 Wo ɗe kane ɗoŋ kʼIzirayel an dehu an tʼise ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa tʼurzi daaniya kʼoogoro geŋ, an a biite a urzi soorutu me. 32 An aa biite kono kane an ki dihe an tʼise ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa tʼurzi zaapu kʼadde a yode ye, an elkiyo an tʼisa tʼurzi naabadaŋ. Kane geŋ an di guhe ekki wede aa mokkolo ere kʼeliyo morkiƴe a ɗuwo. 33 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Kun wollo a geeger ki Siyoŋ gette, ni ziipe wedusu aa mokkolo kʼeliyo morkiƴe a ɗuwo, mokkolo ere ki-tʼoore.

Wo wede yi ziipa addí a yode maŋ, yi-ki seeɗa sukiyagi ye§.»

10

Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye Galmeega miŋ soo

1 Zemɓa ki nuŋ, munɗa wede ni dehu tʼaddó pay, wo ni tondiyo Raa kono kane Yawudiyagi geŋ, Raa yʼan diʼn utte. 2 Ɗerec, nuŋ Pool eŋ ersadó ti wulle, kane wehini a naabo ere an isiyo a urzi Raa gette, wo ɗe naabo ere wehini gette an isiyo daa suuniyo kʼurzi wede ɗerec. 3 Kane urzi wede Raa yi-tiʼn isiyo ɗuwo ki diine a ɗaanadí geŋ itadí an ki yʼ zuune ye, wo an di dehu an di daane urzi wede kane batum an ziipe. Iŋkino maŋ urzi wede Raa yi-tiʼn isiyo ɗuwo ki diine a ɗaanadí geŋ, an dʼiili. 4 Aame Almasi yʼiido ki duniya geŋ, oogoro Muusa yʼa-ti tʼîide a urzutú. Iŋkino maŋ ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Almasi geŋ, Raa yʼanni wolliyo kane ɗoŋ ki diine a ɗaanadí me.

Raa yʼutta wede tuuku ele addí a Galmeega Isa

5 Yode Muusa batum toŋ yʼa riiŋe ti kaaga a urzi wede ɗuwo an tʼise ki diine a ɗaana Raa tʼurzi daaniya kʼoogoro, yʼede: «Wede yʼa tʼizira a urziyagi kʼoogoro pay gen̰n̰o maŋ, tʼurzi geŋ yʼa lekka*.» 6 Wo ɗe en̰n̰o ono ɗoŋ mattup ki Raa ti rootiyo a urzi wede ɗuwo Raa yi-tiʼn isiyo ɗoŋ ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼadde a yode me, tʼede: «Kee adda kʼaddá kʼelke ye: Wee wee a kila ki kandaane me?» Geŋ i-kaza ki ɗeegu kʼAlmasi me. 7 Wo soŋ kee kʼelke ye: «Wee wee a etta kʼume beyyagi ge lekkiyo me?» Geŋ i-kaza ki koliyo kʼAlmasi ti diine ɗoŋ unto me. 8 Iŋkino maŋ en̰n̰o ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a urzi wede ɗuwo yi-tiʼn isiyo ki diine a ɗaanadí me: «Ono Raa geŋ kane goppoŋ ti kee, a biza wo adda kʼaddá†.» Kun ollo, eŋ ono ki zaapu kʼadde a Raa ay kazita a ɗuwo me. 9 Geŋ iŋkino aame ki ruuta keren̰ a ɗaana ɗuwo Isa yoŋ Galmeega, wo kʼumɓa adda kʼaddá yoŋ Raa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto maŋ, Raa yʼa kʼutta. 10 Aame wede yi ziipa addí a Isa maŋ, Raa yʼa yi wolla yoŋ ki diine a ɗaanadí me, wo aame wede ti bizí yi ruuta keren̰ a ɗaana ɗuwo Isa yoŋ Galmeega maŋ, Raa yʼa yʼutta. 11 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede tuuku yi ziipe addí a yode maŋ, yi-ki seeɗa sukiyagi ye‡.» 12 Iŋkino maŋ ise Yawudiyagi, ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ, kane miŋ pay kaŋ soo, Galmeegaŋ miŋ soo, yʼan dʼisiyo beehiyko a kane ɗoŋ pay i waaku sundí. 13 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede tuuku yi wiika suma Galmeega Raa maŋ, yʼa yʼutta§.»

14 Wo ɗe kaŋ mummino an di waake sundí daa ki an ki ziipe addaŋ a yode ye me? Wo ɗe kaŋ mummino an di zaape addaŋ a yode daa ki an kʼilliga rabiladí ye me? Wo ɗe kaŋ mummino an dʼolliga rabiladí daa ki wenɗa yi ki gizite ye maŋ? 15 Wo ɗe kaŋ mummino an di kizite daa ki an kʼigibe wenɗa ye maŋ? Eŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ɗuwo ulbaŋ uŋse aame an wolliyo ɗoŋ kazita Rabila Majjaanawa anʼtiyo maŋ*.» 16 Wo ti diine kane ɗoŋ illiga geŋ, pay an ki dʼumɓe ye a Rabila Majjaanawa gette. Geŋ ɗerec, nebi Ezayi yʼa ruute ti kaaga, yʼede: «Galmeega Raa, wee wee a umɓe a ono ɗoŋ ay an gizite geŋ me†?» 17 Geŋ iŋkino wede yʼa zaape addí a Almasi tʼurzi kʼollige rabila ere an gizite gettiyo. Wo to rabila gettiŋ ono kʼAlmasi.

18 Iŋkino maŋ ni tondiyo nʼede, rabila gettiŋ Yawudiyagi an ki tʼilliga ye ko? Aha, an tʼilliga! Eŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Golla ɗoŋ kazita gette ɗoŋ adda siiɗiyagi pay an di tʼilliga,

wo onamaŋ a-tiipe bini ita Raa‡.»

19 Nuŋ ni tondiyo sey nʼede, ɗoŋ kʼIzirayel miŋ ono geŋ itadaŋ an kiʼn zuune ye ko? Wo eŋ ono ɗoŋ Raa yi tiʼn ruute too ti kaaga ti bize Muusa, yʼede:

«Kune ɗoŋzó nʼun diʼn isa kun di kolɓika ti ɗoŋ kane ɗoŋzó ye.

Nʼun tʼela ooniso kun di kulkuwa ti ita ɗuwo ɗoŋ elkisadaŋ umbo§.»

20 Wo nebi Ezayi yʼa ruute ti kaaga daa kʼorgiso ono ɗoŋ Raa yi ruute, yʼede:

«Nuŋ a nʼuune ɗoŋ i ki nʼ dehu ye,

wo nʼan di gize tuddó a kane ɗoŋ i ki nʼ tondiyo munɗa ye.»

21 Wo ɗe Raa yʼa ruute sey a tukki ɗoŋ kʼIzirayel, yʼede:

«Daayum nʼalliya beezó ki tukki kane ɗoŋ

eedaŋ zakiɗi wo an o ti tuuge*.»

11

Ɗoŋ kʼIzirayel Raa yi kiʼn giigira ye

1 Iŋkino maŋ nuŋ ni tondiyo: Ɗoŋ kʼIzirayel geŋ Raa yʼanni giigira ko? Aha, ki kotto yʼan kiʼn giigira ye, kono nuŋ batum miŋ ti siiɗo kʼIzirayel, tʼita kʼin̰n̰i kʼIbirayim wo ti biza bumɓu Benzamen. 2 Raa ɗoŋzí ɗoŋ yi biire ti poone geŋ, yi kiʼn giigira ye. Ki kotto kun suune ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, a ume wede Eli yi môolo yi sakiysa a Raa kono kʼolɗiko ki ɗoŋ kʼIzirayel, yʼede: 3 «Galmeega Raa, nebiyagáʼŋ an tiʼn îide wo ume senɗikagá an di gussite, a guute miŋ nuŋ siidó, wo an dehu an aa di nʼ tʼîde*.» 4 Wo ɗe Raa yi diʼn gime onamí yʼede moo me? Yoŋ yʼede: «A nuŋ ni buuhe kuuli dupu sarat an daaniya nuuno, kane geŋ an ki dikke ye zibbanaŋ a ɗaana raazaŋ Baal me†.» 5 Ki kine ɗoŋ aŋken̰n̰o toŋ iŋkino, i guute ɗoŋ miibi Raa yi biire tʼurzi beekadí me. 6 Kane geŋ Raa yiʼni biire tʼurzi beekadí, tʼurzi naabadaŋ ye. Wo ɗe aame yiʼni biire tʼurzi naabadaŋ maŋ, geŋ beeko Raa gette todʼte beeko ye, kono an uune tʼurzi naabadaŋ.

7 Iŋkino kine in tʼeese moo me? In tʼeese kane ɗoŋ kʼIzirayel munɗa wede an dehu geŋ an ki yʼuune ye, wo ɗe kane ɗoŋ miibi Raa yi biire geŋ an di yʼuune. Wo kane ɗoŋ uupe pay geŋ Raa yʼan diʼn ize addaŋ zakiɗi. 8 Eŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Raa yʼan diʼn ize tuusiyagi a urzi kʼelkiso,

yʼan tʼippe a edayaŋ kono an ki wolle ye,

wo kuwwagaŋ yʼan di ŋiƴƴe daŋkila kono an ki dʼolliga ye,

bini aŋki toŋ an lekkiyo iŋkino‡.»

9 Mozigo Dawut toŋ yʼa ruute a ɗoŋ kʼolmiɗayí, yʼede:

«Omɓadaŋ ere an isiyo aa an ekkiyo ikka a ɗuwo gette an aŋkilo, i tʼiso aa zelwe ki seɗɗuzaŋ,

an tʼoore adda kʼolɗiko, an tʼoone daŋgay.

10 Geŋ Raa edayaŋ yʼan tʼappa kono an gi di wolle ye,

yʼanni dabiro kono an di lekke daayum nukkiyo§.»

11 Iŋkino maŋ ni tondiyo sey, aame ɗoŋ kʼIzirayel an ele morkiƴe a urzi Raa an tʼiire geŋ, ki ɗaanadaŋ ko? Aha, ki ɗaanadaŋ ye! Wo ɗe tʼurzi doopiɗadaŋ ere a urzi Raa gette, kane ɗoŋ Yawudiyagi ye an dʼuune urzi kʼuttiyo. Raa yʼize iŋkino kono a tʼooziga kolɓiso ɗoŋ kʼIzirayel. 12 Tʼurzi doopiɗe ki ɗoŋ kʼIzirayel a urzi Raa geŋ, ɗoŋ adda duniya pay an dʼuune beehiyko ere ɓaadaŋ ki Raa, wo tʼurzi solɗite ki ɗoŋ kʼIzirayel a urzi Raa geŋ, kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ an dʼuune beehiyko ere ɓaadaŋ ki Raa pay. Iŋkino a onniyo ere kane Yawudiyagi pay an ti gimo kʼurzi kʼuttiyo maŋ, beehiyko ere Raa yʼan isa gette ɓaadaŋ a ceera ki ɗoŋ oŋgo.

Uttiyo ki ɗoŋ Yawudiyagi ye

13 Aŋkeŋ onamó ni rootiyo eŋ a kune ɗoŋ Yawudiyagi ye. Nuŋ wede zina kʼIsa yi nʼigibo ki tukki ɗoŋ Yawudiyagi ye, nʼa kize naabo ere Raa yʼo ele ette todʼte meeda. 14 Iŋkino maŋ nʼelkiyo koo tʼurzi naabadó ette, a tʼooziga kolɓiso ki zemɓadó Yawudiyagi an di kimo ki tukki Raa kono ɗoŋ miibi ti diinayaŋ an dʼutta. 15 Aame Raa yiʼn uuye ɗoŋ kʼIzirayel a kese geŋ, ɗoŋ duniya yʼa tiʼn gimo an tʼukkiƴe ti yode. Iŋkino maŋ ɗoŋ kʼIzirayel yi tiʼn wiika ki sirpadí sey maŋ, geŋ aasa mummino? Ki kotto onniyo gette a tʼisa aa ɗoŋ i tʼinda an ti bilɗe!

16 Aame mappa kun iiɗiba ki poone geŋ kun i ele a Raa maŋ, wede pay a guute geŋ miŋ ki yode pây*. Wo aame sondayi kʼundumu geŋ ki Raa maŋ, layɗayí geŋ miŋ kane ki yode pây. 17 Yawudiyagi geŋ kane aakede undumu ɓoy sundí olibiye layɗayí oŋgoŋ an di ɗikkite. Wo kee wede Yawudusu ye geŋ, kee aakede undumu balɗa sundí olibiye, an aa ki ti-kʼiite a olɗe ki layɗayi kʼundumu ɓoy wede sundí olibiye gen̰n̰o. Wo aŋkeŋ kee toŋ kʼooɓo uɗu kʼundumu ɗoŋ aɗɗiya tʼadda sondayzí gen̰n̰o. 18 Kono kamo kee wede aakede layisa an iite aatiya geŋ, ki kili tuddá ye a ɗaana layɗayi ɗoŋ an di ɗikkite me. Wo kee mummino ki-koliyo tuddá me? Ki too maŋ sondayi an kʼooniyo toogo ti layɗayi ye, wo ɗe layɗayi ooniyo toogo ti sondayi me.

19 Ki too maŋ kʼa rooteʼŋ: «Layɗayi geŋ Raa yi tiʼn ɗikkite kono a olɗe kane yʼa-tʼiite nuuno.» 20 Geŋ ɗerec! Kane Raa yi tiʼn ɗikkite kono an ki ziipe addaŋ a yode ye. Wo keeʼŋ ume geŋ ki yʼuune kono ki ziipe addá a yode. Iŋkino maŋ ki kili tuddá ye, ki too maŋ kʼa lekke tʼorgiso a Raa. 21 Ni rootiyo iŋkino kono aame kane Yawudiyagi ɗoŋ aakede layɗayi kʼundumu ɓoy toŋ Raa yi kiʼn iili ye maŋ, geŋ kee toŋ ki koona metike kono Raa yi ki kʼoola ye kay. 22 Ki suuno Raa geŋ yoŋ beehiye wo wehini pây: Yoŋ wehini ti kane ɗoŋ i tʼiire, wo beehiye ti kee aame ki lekkiyo daayum adda beehiykadí ɗo, para maŋ kee toŋ tʼumayá Raa yʼa ki ti ɗekka mendá kay. 23 Wo aame onniyo soo kane Yawudiyagi geŋ an ti gima lekkiyadaŋ wo an ziipa addaŋ a Isa maŋ, Raa yʼa-tiʼn tʼaata ekkʼundumzaŋ wede ti poone, kono yoŋ i-dʼede toogo yʼa-tiʼn tʼaate ti doolo ekkʼundumzaŋ sey. 24 Ɗerec, kee wede Yawudusu ye geŋ, keeʼŋ aakede layisa kʼundumu balɗa sundí olibiye ere Raa yi ti ɗikke wo yʼa-tʼiite a olɗe ki layisa kʼundumu ɓoy, para maŋ kee umayá ye. Wo ki Yawudiyagi i-kʼoon̰e ye a jiire sey kane aakede layɗayi kʼundumu wede ki ɓoy geŋ, Raa yʼaana yʼa tiʼn tʼaata ekkʼundumzaŋ wede yʼanni ɗikkite.

Uttiyo ki ɗoŋ kʼIzirayel

25 Zemɓa ki nuŋ, ni dehu kun di yʼ suune munɗa wede ombiɗe ki Raa me, kono kun ki dʼelke adda kʼadduguŋ kune ɗoŋ suuniyo kʼono ye: Ɗoŋ kʼIzirayel oŋgoŋ, an di lekka addaŋ daayum zakiɗi ti Raa, bini kane ɗoŋ pay Yawudiyagi ye Raa yi biire geŋ an tʼoona uttiyo. 26 Wo geŋ a tʼisa iŋkino ɗoo miŋ, saŋ ɗoŋ kʼIzirayel pay Raa yʼan diʼn utta kollo, geŋ a-tʼetta a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Wede i dʼaɗɗiya ɗuwo tʼadda kʼolɗiko geŋ yʼa etto ti geeger Siyoŋ,

yʼiidoʼŋ yʼa-booya olɗiko kʼita kʼin̰n̰i Yakup.

27 Kun ollo gettiyo taasuwadó ere ni ketta ti kane,

a onniyo ere nʼan booya olɗikadaŋ te†.»

28 Kane Yawudiyagi geŋ an di-tuuge kʼamɓu a Rabila Majjaanawa kʼIsa te, iŋkino an tʼize adu ki Raa, wo geŋ a kune ɗoŋ Yawudiyagi ye un tʼize beehiye. Wo ki too maŋ kane geŋ Raa yiʼni biire kono an tʼise ɗoŋzí, kane daayum yiʼni giyye kono a taasuwa ere yi gitte ti kaaga ti moŋgiɗagaŋ. 29 Ki kotto munɗa wede Raa yʼeliyo geŋ yi ki ti yʼ seeɗa sey ye baa, wo kane ɗoŋ yi wiike geŋ bizí yi ki yʼ kama ye. 30 Ti kaaga kune ɗoŋ Yawudiyagi ye kun di tuuge ono Raa kun kʼilliga ye, wo aŋken̰n̰o Raa yʼun dʼize adde koɗuwo kono Yawudiyagi an di-tuuge kʼollige kʼonamí me. 31 Geŋ ki kane Yawudiyagi toŋ iŋkino, aŋken̰n̰o an ti tuuge kʼollige kʼono Raa me, tiŋ geŋ kune ɗoŋ Yawudiyagi ye Raa yʼun dʼize adde koɗuwo. Iŋkino maŋ aŋken̰n̰o kane toŋ Raa yʼan dʼisiyo adde koɗuwo kay. 32 Ɗerec, Raa geŋ yʼa ize a ɗuwo pay an di-tooge kʼollige kʼonamí. Yʼize iŋkino kono yʼan dʼise adde koɗuwo a ɗuwo pay.

33 Ki kotto maŋ, wee wee a aane a-dʼooze laale ki Raa me! Suuniyo kʼonamí ti elkisadí gette, kane a jiire sulɗi pay! Wenɗa soo toŋ umbo a aane a suune ita kʼono ɗoŋ Raa yi dehu yʼaase munɗa me! Wo wee wee a aane a suune naabo ere Raa yi dehu yʼaase te! 34 Geŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Wee wee i zuune elkiso Galmeega Raa te?

Wee wee i eele kooke me?

35 Wee wee ki poone i-eele munɗa a Raa,

kono saŋ yi di yʼ kima me‡?»

36 Sulɗi pay geŋ ikkima yode Raa, kane pay an dʼôhire a umayaŋ tʼurzi yode wo kaneʼŋ pay ki yode. Geŋ tamma ti koona a yode Raa ki daayum! Eyye.

12

Lekkiyo ere aware a urzi kʼAlmasi

1 Zemɓa ki nuŋ, kun wollo Raa yʼize adde koɗuwo a kine, iŋkino maŋ a sulɗi pay geŋ nʼun dʼeelo kooke kono kune batum kun di tʼele tudduguŋ a Raa, aa seɗeke zeere, ooyiso kese a yode, ulbí i-dʼise uŋse. Gen̰n̰o urzi wede ki kotto kun dʼise kʼottilso a Raa me. 2 Kun daane lekkiyo ere ki ɗoŋ duniya aŋken̰n̰o ye, wo ki too maŋ kun i dʼooli urzi a Raa yʼun tiʼn kima, yʼisa iŋkino tʼurzi kʼelkiso ere aware yʼun eliyo. Iŋkino maŋ kun di suuna munɗa wede Raa yi dehu: munɗa wede beehiye, munɗa wede ulbí i-dʼise uŋse, wo munɗa wede i-kʼede baatiya ye.

3 Nuŋ Raa yʼo ele beekadí, iŋkino maŋ a wede tuuku ti diinaguŋ ni di roote, nʼa tʼeese: Yi kili tuddí yʼelke yoŋ yi jiire ye, ki too maŋ yoŋ n̰eŋku, wo yʼelko a yode batum ki kotto yoŋ a ume too me? Wo wede tuuku yʼise iŋkino geŋ, yʼiso a toogo kʼurzi zaapu kʼaddí ere Raa yi ele ele. 4 Wede geŋ tuddí tiŋ soo wo mokiyagutú ɓaadaŋ, kane pay geŋ wede tuuku toŋ ti naabadí naabadí. 5 Geŋ iŋkino kay, kine ɓaadaŋ toŋ a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi, kine aa tudde soo. Kine pay kettiyo kaŋ soo aa mokiyagi ɗoŋ ki tudde, wo wede tuuku toŋ ti naabadí naabadí. 6 Wo kine in uune sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tiʼn ele in di naabe eego, tʼurzi beeko Raa wede tuuku toŋ yi dʼuune munɗa siidí siidí aa Raa yi dehu. A wede soŋ ki rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisa maŋ, yiʼni rooto a-tʼette a urzi zaapu kʼadde ki kine pay. 7 A wede soŋ ki noogiyo ɗuwo maŋ, yʼanni noogo. A wede soŋ ki dooyiso ɗuwo maŋ, yʼanni dooyo. 8 A wede soŋ kʼeliyo kooke a ɗuwo maŋ, yʼan elo. A wede soŋ kʼeliyo sulɗi a ɗuwo maŋ, yʼan elo ti mozuwo. A wede soŋ ki dokkiyo ɗuwo maŋ, yʼanni dʼokko a urzutú. A wede soŋ kʼisiyo kʼadde koɗuwo a ɗuwo maŋ, yʼan iso ti uŋsuwo.

9 Kun geyyo tudduguŋ tʼadde soo. Munɗa ulsu kun yʼazzar kun ti leɗɗo, wo kun sooɗo zakiɗi kʼisiyo munɗa wede beehiye. 10 Kun geyyo tudduguŋ tʼadde soo aakede zemɓa, wede tuuku toŋ yi tʼiso ki poone a urzi kʼottilso ti tudduguŋ me. 11 Kun sooɗo zakiɗi a urzi Galmeega me. Kun tʼise ɗoŋ golguwo ye, kun naabo a Galmeega tʼadde soo. 12 Kune ulbuguŋ un iso uŋse a munɗa wede kun zaapu elkisaguŋ eego. Aame kune adda dabar toŋ, kun omɓon̰, wo kun sooɗo zakiɗi bini ɗaŋgu a urzi tondiyo Raa me. 13 Ɗoŋ ki Raa ɗoŋ i dehu ki noogiyadaŋ geŋ, kunʼni noogo, wo ɗuwo kunʼni sooɗo daayum bey sire.

14 Kun tondo Raa yʼan di zaape beeko a ɗoŋ unni dabirsa, kun an zaapo beeko, kunʼni duuɗe ye. 15 Kun iso uŋsuwo ti kane ɗoŋ adda kʼuŋsuwo, kun ôolo ti kane ɗoŋ i môolo. 16 Kun lekko tʼollige kʼono tudduguŋ. Kun oyyo naabo ere tuuku toŋ kun ti tʼiso, ise n̰eŋko too maŋ. Kun elke kune ɗoŋ suuniyo kʼono ye.

17 Aame bakadá yʼa ize ulsu maŋ, ki ti-kime ti ulsuko ye. Adda kʼadduguŋ kun deho munɗa wede kʼisiyo beehiye a eda ɗuwo pay. 18 Aame urzi ede wo kun aane maŋ, kun lekko ti toose ti ɗuwo pay. 19 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, munɗa wede ulsu ɗuwo an un isiyo geŋ, an ti yʼ dooze kune batum ye, kun oolo kulkuwo Raa tʼa ɗeege a eedaŋ. Ɗerec, ono eŋ i ruute Galmeega Raa, aa an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kun oolo, nuuno an ti dooza me, a wede tuuku toŋ daŋgayadí i-ti tʼela nuuno a munɗa wede yʼize me*.» 20 Wo ɗe soŋ anʼde: «Aame aduzá geŋ yoŋ mosogo maŋ, omɓo ki eelo, aame yoŋ ôrme maŋ, ahu ki eelo, kono aame kʼiza iŋkino maŋ, aakede ki ziki riɗiɗi kʼuwwo ki tʼiɓi eedí, geŋ yi seeɗa sukiyagi†.» 21 Ki oola urzi a olɗiko ti ceera eedá ye, wo ɗe ki ti ceero tʼisiyo beehiyko.

13

Ki koliyo ye tʼekki deero kʼakuuma me

1 Wede tuuku toŋ yi kili ye tʼekki deero kʼakuuma ɗoŋ an dʼede urzi ki dokkiyo me, kono urzi wede ki dokkiyo geŋ an ele Raa, wo kane ɗoŋ i naabiya a urzi geŋ iʼni zippe yode. 2 Iŋkino wede yi takirsa ti deero kʼakuuma geŋ, yi takirsa a munɗa wede Raa yi dehu. Ɗoŋ i takirsa ti kane geŋ, kane batum an waaku booro tʼa ɗeege a eedaŋ. 3 Kane ɗoŋ isiyo beehiyko an kʼede orgiso ye a deero ɗoŋ booro me, wo ɗe a orgiɗe kane ɗoŋ isiyo ulsu. Kuneʼŋ kun dehu kun an ki dʼorgiɗe a deero kʼakuuma ye maŋ, kun iso beehiye kono an un diʼn tʼimma. 4 Ɗerec, deero kʼakuuma geŋ kane ɗuwo ɗoŋ i naabiya ki Raa, an unni zaapu a urzi kono kun dʼise beehiye. Wo ɗe aame kun isiyo ulsu maŋ, kun an orgiɗo, kono kane geŋ an dʼede toogo ɗuwo an tiʼn tʼele daŋgay, wo geŋ ki bita ye. Aame an isiyo iŋkino geŋ an naabiya ki Raa, an kaza kulkuwo Raa a tukki ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi. 5 Kono kamo i dehu in ki kili ye tʼekki deero kʼakuuma me. In ise iŋkino kono in tʼalɗa ti daŋgay ɗaŋŋal ye, wo ɗe soŋ elkisadiŋ ere in di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gettiyo tʼin kaza urzi geŋ yoŋ beehiye.

6 Geŋ kono kʼiŋkino kun eliyo jibaaye me, kono ɗoŋ i seɗɗu jibaayeʼŋ naabo gette an tʼele Raa an di naabe ki diine a urzutú. 7 A wede tuuku toŋ munɗa wede i dehu kun i di tʼele geŋ, kun i elo: ise jibaaye, patanti ki sulɗi, ottilso wo eliyo suma, a wede tuuku toŋ kun i elo munɗa wede i dehu kun i di tʼele me.

Geyyiso tudde

8 See ki wenɗa oppa egguŋ ye, aa gooto a egguŋ see wede ki geyyiso tudde ɗaŋŋal. Wede yi geyyiso ɗuwo geŋ, yʼa tʼizire pay ekkʼoogoro Muusa te. 9 Ki kotto urziyagi kʼoogoro an rootiyo, anʼde: «Ki moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu, ki tôwwo wedusu mirsi ulu, kʼoogire ulu, ki zaapu kʼadde a munɗa wede ulu*.» Kane urziyagi en̰n̰o ti ɗoŋ oŋgo pay geŋ miŋ, a-tʼiide miŋ a urzi kʼoogoro soo, wede yʼede: «Ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum†.» 10 Wede i-dʼede geyyiso geŋ yi kʼise ulsuko a bakadí ye. Iŋkino maŋ wede i-dʼede geyyiso geŋ oogoro Muusa pay yʼa ti ɗiŋge.

Kun tʼokkoŋ tudduguŋ

11 Kun koona mentikagi a ono ɗoŋ kun illiga kono kun suune aŋken̰n̰o kine a ume muno me. Peeɗo tʼîide kun tʼonno ti moone me. Aŋken̰n̰o uttiyo ere Raa yʼin diʼn utta in tʼaɗɗa tʼadda duniya ette, todʼte goppoŋ a jiire ti kine me, ti onniyo ere in ziipe addiŋ a Isa geŋ me. 12 Diɗɗo tʼeŋgilso, ume yi tʼompilso. Iŋkino maŋ naabo ere olɗo in isiyo adda zimolo gette in di sebbo daariŋ, wo in tʼosso sulɗi kʼarka ɗoŋ ki toore Raa. 13 In oziro ki diine aakede ɗoŋ i sooru a on̰n̰u. In ti leɗɗo ti sulɗi ɗoŋ aakede: soɓito ti omɓito i-tʼeliyo isiyo sulɗi ɗoŋ kaca kaca a ceere eediŋ, ti sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, ti boliyo, wo ti ono kʼulpi ti kolɓisito me. 14 Wo ɗe kun tʼosso sulɗi ɗoŋ pay Galmeegiŋ Isa Almasi yʼin elo, kun i ooli urzi a tudduguŋ ye kun dʼise sulɗi ɗoŋ ulpi aa todʼ ti dehu me.

14

Ki ɗekke booro ekki leemadá ye

1 Wede toogadí baata a urzi zaapu kʼadde a Isaʼŋ kun yi sooɗo bey sire, kun yi niike ye a munɗa wede yʼelkiyo beehiye geŋ me. 2 Aakede wede i-dirse a urzi zaapu kʼaddí a Isaʼŋ yʼaane yʼa oomi sulɗi pay, wo ɗe wede toogadí baata a urzi zaapu kʼaddí a Isaʼŋ yʼa oomi puutagi ɗaŋŋal. 3 Wede yʼomɓo sulɗi pay geŋ yʼa ki ti yʼ tʼiɗɗa ye wede aaɗumu sey me, wo wede yi kʼaaɗumu sey ye geŋ, yi ki ɗekke booro ye ekki wede omɓo sulɗi pay me, kono yode toŋ Raa yi yʼ ziiɗa bey sire kay. 4 Kee wee wee ki ɗekkiyo booro ekki wede naabo ki wede doolo me? Yʼaa seeɗu zakiɗi koo, yʼaa ki seeɗu ye koo, geŋ a wolle galmeegí. Wo yoŋ yʼa-seeɗa zakiɗi, kono Galmeega i-dʼede toogo ki noogiyadí.

5 Wede soŋ yʼelkiyo onniytagi oŋgo an jiire eebaŋ*, wo ki wede soŋ yʼelkiyo kane onniytagi pay miŋ kaŋ soo. I dehu wede tuuku toŋ yʼa oyye adda kʼaddí munɗa wede yʼelkiyo geŋ beehiye. 6 Wede yʼelkiyo onniytagi oŋgo an jiire eebaŋ geŋ, yʼisiyo iŋkino kono yi eliyo suma a Galmeega. Wede yʼomɓo sulɗi pay geŋ, yʼisiyo iŋkino kono yi eliyo suma a Galmeega, kono yi rootiyo koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette. Wede yi kʼomɓo sulɗi oŋgo ye geŋ, yʼisiyo iŋkino kono yi eliyo suma a Galmeega, kono yode toŋ yi rootiyo koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette. 7 Iŋkino maŋ ti diinayiŋ wenɗa soo toŋ umbo yʼa lekke ti siidí me, wo wenɗa soo toŋ umbo yʼa tʼinda ti siidí me. 8 Aame kine in lekkiyo zeere maŋ, in lekkiyo tʼurzi Galmeega, wo aame in unto maŋ, in unto tʼurzi Galmeega. Iŋkino maŋ ise in lekkiyo zeere, ise in ti tʼinda toŋ, kine ki Galmeega. 9 Ɗerec, Almasi yʼa inda wo yʼa bilɗe ti diine ɗoŋ unto, kono yʼa tʼise Galmeeʼki ɗoŋ unto wo ki ɗoŋ zeere.

10 Wo ɗe kee ki moo me ki ɗekkiyo booro ekki leemadá me? Wo ki moo me kee ki ti yʼoɗɗe leemadá me? Ki kotto kine pay miŋ in etta kʼume booro Raa yʼa ɗekkey booro a eediŋ. 11 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Nuŋ Galmeega Raa zeere nʼa-ti nâame ti tuddó: kane ɗuwo pay an dikka a ɗaanadó wo kane pay an tʼimma nuŋ Raa†.» 12 Iŋkino maŋ wede tuuku toŋ ti diinayiŋ yʼa tʼîdey taaya a ɗaana Raa a sulɗi ɗoŋ pay yʼize.

Leemadá ki ti yʼ tʼele adda kʼolɗiko ye

13 Iŋkino maŋ in oolo ki ɗekkiyo booro ti tuddiŋ me. Wo ɗe ki too maŋ kun ti wollo munɗa wede kun isiyo geŋ, i-tʼisa mokkolo morkiƴe a leema yi tʼoora adda kʼolɗiko ye. 14 Ɗerec, nuŋ Galmeega Isa yʼo ti gize ni suune adda kʼaddó, munɗa wede ganigi ti siidí a ɗaana Raa umbo, wo aame wede yʼelkiyo munɗa eŋ a ɗaana Raa ganigi maŋ, geŋ miŋ munɗa geŋ a yode i-tʼize ganigi a ɗaana Raa me. 15 Aame tʼurzi munɗa wede kee kʼomɓo geŋ i-tʼisa ulsu a leemadá maŋ, geŋ i-kaza ki ki sooru a urzi geyyiso ye. Kono kʼomɓo ɗaŋŋal geŋ, i ki dehu leemadá wede Almasi yʼinda kono yodeʼŋ kʼa ki yʼ dagge ye. 16 Munɗa wede kun elkiyo a kune beehiye geŋ, a ɗoŋ oŋgoŋ an ki-tʼise urzi an ki di roote munɗa geŋ ulsu ye. 17 Ɗerec, lekkiyadiŋ ere a Moziko Raa, todʼte a urzi kʼomɓito ti soɓito ye, wo ɗe todʼte lekkiyo ere ki diine, ti toose wo ti uŋsuwo, kane geŋ sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼin ele. 18 Wede i naabiya kʼAlmasi iŋkino geŋ, Raa ulbí uŋse ti yode me wo ɗuwo toŋ an yi wolliyo yoŋ beehiye.

19 Iŋkino maŋ in deho munɗa wede in tʼela toose ti ɗuwo pay, wo in di tʼihira kaŋ soo a urzi zaapu kʼaddiŋ a Isa. 20 Kono kʼomɓo ɗaŋŋal geŋ, naabo Raa ki ti latte ye. Ɗerec, omɓo tuuku toŋ todʼte kamilen̰ a ɗaana Raa me, wo ɗe aame tʼurzi munɗa wede kee kʼomɓo geŋ ɗoŋ oŋgoŋ an tʼetta adda kʼolɗiko maŋ, beehiye ye, kʼoolo. 21 Beehiyeʼŋ, sulɗi ɗoŋ pay i tʼeliyo leema adda kʼolɗiko geŋ kun oolo, ise aaɗumu sey, ise soɓo toote‡, ise munɗa tuuku toŋ maŋ. 22 Munɗa wede kʼelkiyo a kee beehiye a urzi zaapu kʼaddá a Isa geŋ, ki yʼ booho adda kʼaddá i yʼ suune kee ti Raa. Uŋsuwo a wede addí i ki ɗekkiyo booro ye a munɗa wede yʼilke beehiye geŋ me. 23 Wo ɗe wede yʼomɓo wo i-dʼede niiku adda kʼaddí maŋ, yoŋ geŋ booro Raa ti yʼ ziiɗa, kono munɗa wede yʼisiyo geŋ a ki tʼiide ye a munɗa wede yʼelkiyo beehiye a ɗaana Raa me. Wo ɗerec, sulɗi ɗoŋ pay in isiyo wo a ki tʼettiyo ye a munɗa wede in elkiyo beehiye a ɗaana Raa geŋ, olɗiko.

15

Sarkiya zemɓa ɗoŋ toogadaŋ baata

1 Kine ɗoŋ i-dirse a urzi zaapu kʼadde a Isa geŋ, i dehu in diʼn sarke zemɓa ɗoŋ toogadaŋ baata a urzi zaapu kʼadde geŋ me. Kine in gi di dehe munɗa wede ulbiŋ in dʼise uŋse ɗaŋŋal ye. 2 I dehu wede tuuku toŋ ti diinayiŋ yi deho isiyo ki munɗa wede bakadí ulbí i-dʼise uŋse ki beehiyko yode, kono yʼa tʼihira a urzi kʼeliyo kʼadde a Isa. 3 Ɗerec, Almasi geŋ yi ki dihe munɗa wede ulbí i-dʼise uŋse a yode ɗaŋŋal ye. Wo ɗe geŋ, aa ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kalɗita ere ɗuwo an gilɗite kee Raa gette o-tʼiire eedó*.» 4 Ɗerec, munɗa wede an riiŋe pay ti kaaga adda mattup ki Raa geŋ, an yi riiŋe kono in diʼn dooye. Iŋkino maŋ tʼurzi kʼono eŋ in dʼooniyo kooke wo in di seeɗa zakiɗi, kono in di zaapu elkisadiŋ a Raa. 5 Nuŋ ni tondiyo Raa wede in dʼeliyo kooke wo toogo in di seeɗa zakiɗi geŋ, yʼun tiʼn iso ɗoŋ onamguŋ i-tʼette kaŋ soo. Geŋ munɗa wede Isa Almasi yi dehu. 6 Iŋkino geŋ kune pay tʼadde soo wo aa ti golla wede soo, kun di tʼimme Raa Meeki Galmeegiŋ Isa Almasi.

Rabila Majjaanawa a ɗuwo pay

7 Iŋkino maŋ, zemɓaʼŋ kunʼni sooɗo bey sire, aakede Almasi yʼunni ziiɗa. Kun iso iŋkino kono a tʼele tamma a Raa. 8 Geŋ nʼun di rooto ki kotto, Raa yoŋ yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa me. Kono kamo Almasi geŋ yʼiidoʼŋ yʼa tʼize wede naabo ki Yawudiyagi, kono yʼa-ti ɗaŋge sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga yʼaasa a moŋgiɗagaŋ. 9 Wo soŋ ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ, an di tʼimme Raa kono yʼan ize adde koɗuwo, geŋ aa ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kono kamo nuŋ nʼa ki tʼimma adda diine ɗoŋ Yawudiyagi ye, wo nʼa ôora ti sundá a di tʼela suma†.» 10 Wo soŋ an di ruute sey, anʼde: «Kune ɗoŋ Yawudiyagi ye kun iso uŋsuwo ti kane ɗoŋ ki Raa‡.» 11 Wo soŋ anʼde: «Kune ɗoŋ pay Yawudiyagi ye kun amma Galmeega Raa, kune ita ɗuwo pay kun yʼamma§.» 12 Nebi Ezayi toŋ yʼa ruute, yʼede: «I dʼaɗɗa wede tʼita kʼin̰n̰i Zeese*, yoŋ yʼiido yʼa dokka kane ɗoŋ Yawudiyagi ye, wo kane geŋ an di zaapa elkisadaŋ a yode†.»

13 Nuŋ ni tondiyo Raa wede eliyo toogo kun di zaapu elkisaguŋ a yode geŋ, yʼun tiʼn ôono ti uŋsuwo wo ti toose a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa. Iŋkino maŋ kun zaapo elkisaguŋ daayum a yode tʼurzi toogo kʼUnde Kamilen̰.

Pool yi rootiyo a urzi naabadí

14 Zemɓa ki nuŋ, ni suune adda kʼaddó kune batum kun dehu daayum kun dʼise munɗa wede beehiye. Sulɗi ɗoŋ i dehu kun diʼn suune geŋ, kunʼni suune pay, wo kun aane wede tuuku toŋ bakadí yʼa-ti yʼ zaape urzi urzi. 15 Ki too maŋ ki sulɗi ɗoŋ oŋgoŋ adda mattup ette, nʼun irba daa kʼorgiso, kono un ki danɗe ye a munɗa wede an unni duuye me. Ni riiŋe iŋkino kono Raa yʼo ele beekadí, 16 nʼa tʼize wede naabo kʼIsa Almasi ki kane ɗoŋ Yawudiyagi ye. Nʼa iili tuddó pay a naabo ki kazita Rabila Majjaanawa ki Raa, kono kane ɗoŋ Yawudiyagi ye an tʼise aakede seɗeke ere Raa ulbí i-dʼise uŋse, ooyiso kese a yode tʼurzi kʼUnde Kamilen̰. 17 Iŋkino maŋ, a lekkiyadó ere kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi gette, nuŋ ulbó uŋse a naabo ere nʼisiyo ki Raa te. 18 Ise o dʼede ono ki rootiyo toŋ ni kʼaane ni ki roote ye, wo aame ni roote maŋ, nʼa roote a munɗa wede Almasi yʼize tʼurzi nuuno ɗaŋŋal, kono nʼa tiʼn waako kane ɗoŋ Yawudiyagi ye an dʼolliga ono Raa wo an dʼozire eego. Yʼize iŋkino tʼurzi kʼono ɗoŋ ni gizite wo tʼurzi sulɗi ɗoŋ nʼize, 19 tʼurzi toogo sulɗi kʼarmika i-kaza Raa toogo, tʼurzi sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego, wo tʼurzi toogo kʼUnde Kamilen̰. Geŋ iŋkino Rabila Majjaanawa kʼAlmasi nʼa-gizite a omagi pay, iise ti Zeruzalem bini nʼa iiney siiɗo kʼIliri. 20 Wo ɗe munɗa wede ni dihe, nʼa kizite Rabila Majjaanawa a omagi ɗoŋ ɗuwo an kʼilliga suma kʼAlmasi ye ɓotto, kono a naabadó ere ki kazita kʼono ette, nʼa ki kizite a ume wede wedusu doolo yi gizite ye. 21 Nʼize iŋkino a-tʼette a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «A kane ɗoŋ an an ki ruute munɗa a tukki yode ye geŋ, an di yʼ wolla, wo a kane ɗoŋ i-kʼilliga ɗuwo an ki tôwwo taaya a tukki yode ye geŋ, ita kʼono an diʼn suuna‡.»

Pool yi dehu yʼetta Room

22 Geŋ munɗa wede taŋ ɓaadaŋ a-nʼiigire nʼa ette di kune me. 23 Wo ɗe aŋken̰n̰o, nuŋ naabadó nʼa ti ɗiŋge adda siiɗiyagi eŋ me. Îide ozzinagi ɓaadaŋ nuŋ mosogo kune, wo nʼa dihe nʼa ette nʼun tiʼn wollo, 24 wo nʼetta di kune aame nʼamɓa ki siiɗo kʼEspan̰. Nuŋ nʼelkiyo ni-tʼâhiney nʼun tiʼn wolley, nʼa lekkey onniyto miibi ti kune wo mosogo ki kune tʼa ɗiigey booloŋ maŋ, ni tʼooney zaaɗa ɗoo miŋ, nʼa iŋgiley kollo. 25 Wo ɗe aŋken̰n̰o nʼamɓe ki Zeruzalem a naabo ere ki noogiyo ɗoŋ ki Raa ɗoŋ a ummey. 26 Ni dehu kun di suune zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a siiɗo Maseduwan ti Akayi geŋ, an dihe tʼuŋsuwo aggadaŋ an dʼele a kane ɗoŋ ki Raa ɗoŋ an kʼede munɗa ye a Zeruzalem. 27 Naabo ere ki tussiyo gette i dihe kane batum, wo ki kotto geŋ munɗa wede an an tʼele. Kane Yawudiyagi ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ an di dikkiɗa maaladaŋ ere a urzi kʼUnde Raa gette ti kane ɗoŋ Yawudiyagi ye kaŋ soo, iŋkino maŋ kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ maaladaŋ an di dokkiɗa ti kane kay. 28 Aame naabo tussiyo a ti ɗiŋgey wo soŋko ere an tusse gette nʼan eley a beezaŋ maŋ, nʼa eŋgiley ki siiɗo kʼEspan̰ ni-tʼâhiney ti di kune. 29 Wo nuŋ ni suune, aame nʼetta di kune geŋ nʼetta ti beeko ere pay kʼAlmasi a eedó.

30 Wo ɗe zemɓa ki nuŋ, en̰n̰o munɗa wede nʼun tʼeele kooke me tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi wo tʼurzi geyyiso ere Unde Kamilen̰ tʼin eliyo: Kun ɗeyyo ti nuuno kaŋ soo adda tondiyaguŋ ere kun tondiyo Raa kono nuŋ gette. 31 Kun tondo Raa kono nʼa tʼalɗey ti bey ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye a siiɗo Ziide, wo soŋ munɗa wede nʼamɓa a beezó ki noogiyo ɗoŋ ki Raa a Zeruzalem geŋ, an di yʼ seeɗey bey sire. 32 Iŋkino nʼa aaney ti uŋsuwo ɓaadaŋ di kune me, aame Raa yi dihey maŋ, nʼa-puukey booloŋ ti kune. 33 Geŋ Raa wede i dʼeliyo toose yi koona ti kune pay! Eyye.

16

Toose ki Pool

1 Nuŋ nʼun di rooto a urzi teemadiŋ sundutú Peebe, todʼte diyakones tʼa seeɗu zakiɗi a naabatú ere a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Saŋkire. 2 Kun ti sooɗo bey sire ti suma Galmeega aakede ɗoŋ ki Raa an dʼisiyo ti tuddaŋ. Kun ti noogo a munɗa wede tuuku ti dehu ti bey kune me, kono todʼ ti nuuge ɗoŋ ɓaadaŋ wo nuŋ batum toŋ ti ni nuuge.

3 Kun an tʼiso toose a Pirisil ti Akilas kane ɗoŋ ay naabiya kaŋ soo a urzi kʼIsa Almasi me. 4 Kane an dʼiyye an tʼumɓe puuzadaŋ kono nuŋ nʼa utte. Naabadaŋ ere an ize gette i rootiyo koɗuwo nuuno ɗaŋŋal ye, ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa kane Yawudiyagi ye toŋ, an rootiyo koɗuwo kay. 5 Kun an tʼiso toose pay a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa di Pirisil ti Akilas. Kun i tʼiso toose a Epaynat leemadó wede ki geyyiso, yode wede ele addí a Almasi ki poone a siiɗo kʼAazi. 6 Kun i-tʼiso toose a Mariyam todʼ ti ziiƴe ɓaadaŋ a naabo kono kune me. 7 Kun an tʼiso toose a Andirinus ti Ziniyas, kane geŋ taasiyagó, wo an ayni ziɗɗe daŋgay kaŋ soo ti nuŋ me. Kane geŋ ɗoŋ zina kʼAlmasi ɗoŋ an dʼede suma, wo an ziipe addaŋ a Almasi ki poone ti nuuno.

8 Kun i-tʼiso toose a Ampiliyatus, leemadó wede ki geyyiso a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega. 9 Kun i-tʼiso toose a Irben wede ay naabiya kaŋ soo a urzi kʼAlmasi, wo soŋ a Stasis leemadó wede ki geyyiso. 10 Kun i-tʼiso toose a Apeles, yode wede ɗoŋ pay an wulle yi ziiɗa zakiɗi a naabadí ere a urzi kʼAlmasi. Kun an tʼiso toose a ɗoŋ ɓoy ki Aristobul. 11 Kun i-tʼiso toose a taasizó Erodiyoŋ. Kun an tʼiso toose a ɗoŋ i lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega adda ɓoy ki Narsis. 12 Kun an tʼiso toose a Tiripen ti Tiripoz, kane geŋ erayi ɗoŋ i ziiƴe ɓaadaŋ a naabo Galmeega me. Kun i-tʼiso toose a Perizid teema ere ki geyyiso, tode toŋ ti ziiƴe ɓaadaŋ pay a naabo Galmeega me. 13 Kun i-tʼiso toose a Ripis, yode wede Galmeega yi biire, wo a meedí, todʼte a nuŋ aakede meedó kay. 14 Kun an tʼiso toose a Asenikirit, Pelegoŋ, Ermes, Patirobas, Ermas wo soŋ a zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa ti kane. 15 Kun an tʼiso toose a Pilolog kane ti Zili, Neere ti teemadí Olimpas, wo ɗoŋ ki Raa pay ɗoŋ ti kane.

16 Kun tʼeesitoy tudduguŋ, kaŋ bey sire sire aakede zemɓa. Ɗoŋ ogiyso ti suma kʼAlmasi a omagi pay geŋ an un tʼize toose.

Pool yi ɗaŋgu onamí

17 Zemɓa ki nuŋ, en̰n̰o munɗa wede nʼun tʼeele kooke me: Kun koona mentikagi ti ɗoŋ i dehu âhuntu ɗuwo. Kane geŋ mokkolo morkiƴe a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, wo an di leɗɗiyo ti dooyiso ere kun uune gette. Kun ti leɗɗo ti tuddaŋ me, 18 kono kane ɗuwo geŋ an ki naabiya ki Galmeegiŋ Almasi ye, wo ɗe raazaŋ miŋ addaŋ*, kane geŋ an tiʼn daggiya ɗoŋ tasse tʼono ɗoŋ uŋse ki bizaŋ wo tʼono ɗoŋ kʼomɓo bize ekki ɗuwo. 19 Ɗuwo pay an suune kun ollige ono Galmeega wo kun sooru eego me. Iŋkino maŋ nuŋ ulbó uŋse ti kune me, wo ɗe ni dehu kun tʼise ɗoŋ an dʼede suuniyo kʼono, kono kun dʼise munɗa wede beehiye, kun aa ki ti yʼ keƴƴe ye ti munɗa wede ulsu me. 20 Taŋ booloŋ, Raa wede i dʼeliyo toose geŋ, Meeda siitanɗani yʼa ti n̰oguma ti ɗanɗi zoŋguŋ. Geŋ beeko ki Galmeegiŋ Isa ti koona egguŋ!

21 Timote wede ay naabiya kaŋ soo toŋ yʼun tʼize toose, wo kane taasiyagó Lisiyus, Zason wo Sosipater an un tʼize toose pây. 22 Wo nuŋ Tertiyus i raaŋiya ono ɗoŋ Pool yi ruute adda mattup ette, nʼun tʼize toose ti suma Galmeega wede in tiʼn gitte kaŋ soo. 23 Gayus, wede ni lekkiyo di yode geŋ, yʼun tʼize toose. Kane pay ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a en̰n̰o eŋ, an ogiyso di yode. Erasta wede ƴeeriyo korɓite ki geeger ette, yʼun tʼize toose ti leemadiŋ Karitus pây.

[ 24 Geŋ beeko ki Galmeegiŋ Isa Almasi ti koona egguŋ pay! Eyye.]

Tamma a Raa soo ɗaŋŋal

25 In amma Raa, yoŋ i dʼede toogo yʼun diʼn isa zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, geŋ aakede Rabila Majjaanawa ere ni kazita a tukkʼIsa Almasi ti rootiyo. Wo tʼurzi Rabila Majjaanawa geŋ Raa yʼa tʼiiɗiba ita ki munɗa wede tʼume kʼeesiyo duniya i lekkiyo ombiɗe a ɗuwo pay. 26 Wo ɗe aŋken̰n̰o munɗa wede ombiɗe geŋ Raa yi tʼiiɗiba itadí keren̰ a ita ɗuwo pay, tʼurzi kʼono ɗoŋ nebiyagi an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa. Raa i lekkiyo ki daayum geŋ yʼa ruute munɗa wede ay dʼiseʼŋ, ay an tiʼn zaape ɗuwo a urzi an zaape addaŋ a Isa, an dʼolliga onamí wo an dʼozire eego.

27 Geŋ tamma tʼa koone a Raa, yode ɗaŋŋal i-dʼede suuniyo kʼono! In yʼamma tʼurzi kʼIsa Almasi ki daayum! Eyye.

* 1:17 1.17 Kun wollo adda mattup ki Abakuk 2.4.

* 2:5 2.5 Kun wollo adda mattup ki Soponi 2.2-3.

† 2:6 2.6 Kun wollo adda mattup ki Soom 62.13 wo Piroberb 24.12.

‡ 2:22 2.22 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 7.25.

§ 2:24 2.24 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 52.5.

* 3:4 3.4 Kun wollo adda mattup ki Soom 51.6.

† 3:12 3.12 Kun wollo adda mattup ki Soom 14.1-3; 53.2-4.

‡ 3:13 3.13 Kun wollo adda mattup ki Soom 5.10; 140.4.

§ 3:14 3.14 Kun wollo adda mattup ki Soom 10.7.

* 3:17 3.17 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 59.8.

† 3:18 3.18 Kun wollo adda mattup ki Soom 36.2.

* 4:3 4.3 Kun wollo adda mattup ki Zenez 15.6.

† 4:8 4.8 Kun wollo adda mattup ki Soom 32.1-2.

‡ 4:11 4.11 Kun wollo adda mattup ki Zenez 17.9-14.

§ 4:13 4.13 Kun wollo adda mattup ki Zenez 12.2-3; 17.4-6; 22.15-18.

* 4:17 4.17 Kun wollo adda mattup ki Zenez 17.5.

† 4:18 4.18 Kun wollo adda mattup ki Zenez 15.5.

‡ 4:19 4.19 Kun wollo adda mattup ki Zenez 17.1,15-22.

* 5:12 5.12 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.17; 3.6,17-19.

* 6:4 6.4 Kun wollo adda mattup ki Kolos 2.12.

* 7:7 7.7 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.17.

* 8:31 8.31 Wee wee aasa adu ti kine in diʼn ceera me: I-kaza a kine ɗoŋ ele addiŋ a Isa geŋ, a lekkiyadiŋ ette aduziŋ ede wo kane geŋ an kʼaane an in ki tiʼn ɗekke ye ti Raa me wo an in ki tʼeegire ye kʼettiyo ki Moziko Raa te.

† 8:36 8.36 Kun wollo adda mattup ki Soom 44.23.

* 9:5 9.5 Moŋgiɗagaŋ ɗoŋ sundaŋ tʼa îile: Kane geŋ Ibirayim, Isaaka, Yakup, wo in̰n̰i Yakup kane koomat makumu sire.

† 9:7 9.7 Kun wollo adda mattup ki Zenez 21.12.

‡ 9:9 9.9 Kun wollo adda mattup ki Zenez 18.10.

§ 9:11-13 9.11-13 Kun wollo adda mattup ki Zenez 25.23.

* 9:11-13 9.11-13 Kun wollo adda mattup ki Malasi 1.2-3.

† 9:15 9.15 Kun wollo adda mattup ki Egzod 33.19.

‡ 9:17 9.17 Kun wollo adda mattup ki Egzod 9.16.

§ 9:25 9.25 Kun wollo adda Mattup ki Oze 2.25.

* 9:26 9.26 Kun wollo adda mattup ki Oze 2.1.

† 9:28 9.28 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 10.22-23.

‡ 9:29 9.29 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 1.9.

§ 9:33 9.33 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 28.16.

* 10:5 10.5 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 18.5 wo Galat 3.12.

† 10:8 10.8 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 9.4; 30.12-14.

‡ 10:11 10.11 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 28.16.

§ 10:13 10.13 Kun wollo adda mattup ki Zowel 3.5.

* 10:15 10.15 Ɗoŋ kazita Rabila Majjaanawa: Tʼono Girek anʼde: zoŋ ki ɗoŋ i kazita Rabila Majjaanawa geŋ kane beehiye. Iŋkino zoŋ geŋ i-kaza ɗuwo. Kun wollo adda mattup ki Ezayi 52.7.

† 10:16 10.16 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.1.

‡ 10:18 10.18 Kun wollo adda mattup ki Soom 19.5.

§ 10:19 10.19 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 32.21.

* 10:21 10.21 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 65.1-2.

* 11:3 11.3 Kun wollo adda mattup ki 1 Mozagi 19.10.

† 11:4 11.4 Kun wollo adda mattup ki 1 Mozagi 19.18.

‡ 11:8 11.8 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 29.3 wo Ezayi 6.10; 29.10.

§ 11:10 11.10 Kun wollo adda mattup ki Soom 69.23-24.

* 11:16 11.16 Kun wollo adda mattup ki Nombire 15.19-21.

† 11:27 11.27 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 59.20-21.

‡ 11:35 11.35 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 40.13 wo Zop 41.3.

* 12:19 12.19 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 32.35.

† 12:20 12.20 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 25.21-22.

* 13:9 13.9 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.13-15,17.

† 13:9 13.9 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

* 14:5 14.5 Onniytagi oŋgo an jiire eebaŋ: I-kaza ɗuwo oŋgo an i wolliyo onniytagi oŋgo an jiire eebaŋ, aakede onniytagi tarnaape Yawudiyagi. Wo di kine toŋ onniytagi ki oholo wo onniytagi kʼaagulu tere geŋ, ɗuwo oŋgo an wolliyo aa an jiire eebaŋ.

† 14:11 14.11 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 45.23.

‡ 14:21 14.21 Toote: Toote wede adda mattup ette, yoŋ toote wede an isiyo in̰n̰i bin̰, a siiɗadaŋ ti kaaga geŋ, ɗuwo pay an soɓo wo aame a leema i tʼise mokkolo morkiƴe maŋ, ulu ki siɓe ye.

* 15:3 15.3 Kun wollo adda mattup ki Soom 69.10.

† 15:9 15.9 Kun wollo adda mattup ki Soom 18.50.

‡ 15:10 15.10 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 32.43.

§ 15:11 15.11 Kun wollo adda mattup ki Soom 117.1.

* 15:12 15.12 Zeese: Geŋ yoŋ meeki mozigo Dawut, wo Almasi Raa yi biire geŋ yʼuɗɗo ti biza bumɓu Dawut.

† 15:12 15.12 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 11.10.

‡ 15:21 15.21 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 52.15.

* 16:18 16.18 Raazaŋ miŋ addaŋ: I-kaza an omɓito sulɗi ɗoŋ oogoro Yawudiyagi ti rootiyo kʼomɓo ulu, soŋ i-kaza an isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu.

1 Korent

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Mattup ere ki poone Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Korent

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Mattup ette Pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger Korent, todʼte geeger ki siiɗo Yawudiyagi ye. Pool yʼiide ki Korent a torguwadí ere ki sirwe, yʼan di gizite Rabila Majjaanawa a Yawudiyagi wo a Yawudiyagi ye. Iŋkino ɗoŋ ɓaadaŋ Yawudiyagi ye an di ziipe addaŋ a Isa.

Ki poone Pool yʼa raaŋa mattup ette, kane ɗoŋ Korent toŋ an i-riiŋe mattup te, wo adda mattup gette an di yʼ tundite a urzi sulɗi ɓaadaŋ, wo ɗe kooke wede pay Pool yʼan ele aame yʼiide di kane geŋ, ɓaadaŋ an dʼiili an ki sooru eego ye. Pool yʼa illiga rabila a urzi lekkiyo ɗoŋ Korent te, wo a yode i gi di tʼize uŋse ye. Wo yʼa dihe yʼan di-kime onamaŋ ɗoŋ anʼni riiŋe adda mattupadaŋ, wo yʼan tʼeele kooke pây.

Adda mattup ette Pool yʼan di ruutite a sulɗi ɓaadaŋ, aakede: âhuntu tudde ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, a urzi boliyo, a urzi seeɗu, a urzi kʼaaɗumu sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi, a urzi sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼeliyo, wo a urzi balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda. Wo yʼan di ruute soŋ geyyiso tudde gette, todʼte ti jiire sulɗi pay.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool, nuŋ wede Raa yi ni wiike nʼa tʼize wede zina kʼIsa Almasi, aa Raa yi dehu. Ay raaŋiya ti leema Susten, 2 a kane ɗoŋ ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Korent*, kane ɗoŋ Raa yiʼni wiike an tʼize ɗoŋzí, yʼan uuye kese a yode tʼurzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi, wo ti kane ɗoŋ pay i waaku suma Galmeegiŋ Isa Almasi, a ume tuuku toŋ maŋ, yoŋ Galmeegaŋ wo Galmeegiŋ pây. 3 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

Beehiyko a ɗoŋ geeger Korent

4 Kono kune geŋ nuŋ daa puukiyo ni rootiyo koɗuwo a Raa a urzi beeko ere yʼun ele tʼurzi kʼIsa Almasi. 5 Ɗerec, kune kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi geŋ, a kune Raa yʼun ele laale ki sulɗi pay, aakede urzi kazita kʼono wo ita suuniyo pay. 6 Geŋ ki kotto, aame ay un gizite rabila ere kʼAlmasi, kun di-ziiɗa zakiɗi adda kʼadduguŋ. 7 Iŋkino maŋ aŋken̰n̰o munɗa wede Raa yʼeliyo ti beekadíʼŋ, a kune soo toŋ un ki biite ye, kune ɗoŋ i delliyo onniyo ere Galmeegiŋ Isa Almasi yʼa kiza tuddí a ɗuwo pay geŋ me. 8 Geŋ yode yʼun diʼn isa ɗoŋ i seeɗu zakiɗi bini ɗaŋgu. Iŋkino maŋ, a onniyo ere ki Galmeegiŋ Isa Almasi yi kimoʼŋ, wenɗa soo toŋ yi kʼaana yi ki zaapa ono egguŋ ye. 9 Geŋ ɗerec, Raa yʼunni wiike kun di lekke kettiyo kaŋ soo ti Ulí Galmeegiŋ Isa Almasi, yoŋ yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa me.

Âhuntu tudde ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

10 Zemɓa ki nuŋ, en̰n̰o munɗa wede nʼun tʼeele kooke ti suma Galmeegiŋ Isa Almasi me: Kun tʼokkiƴo kaŋ soo, tudduguŋ kun ti tʼahinte ye, kun tʼiso adduguŋ soo, elkisaguŋ toŋ soo. 11 Zemɓa ki nuŋ, ni rootiyo iŋkino kono ɗuwo an iido ti daŋ Kilowe an o di ruute, kun orbite ono kʼulpi ti tudduguŋ. 12 Geŋ en̰n̰o munɗa wede ni dehu nʼa roote me: Kune ti diinaguŋ wede tuuku toŋ yi rootiyo, yi dʼeesiyo: «Nuŋ ki Pool», wede soŋ «Nuŋ ki Apolos», wede soŋ «Nuŋ ki Piyer» wo wede soŋ «Nuŋ ki Almasi». 13 Munɗa wede kun isiyo geŋ, aa Almasi tuddí dokkiɗe. Kun oo ki ti rooti ɗoo, an tiike kono kune ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, nuŋ Pool ko? Kunuŋ an unni zuyye batem ti suma nuŋ Pool ko?

14 Nuŋ ni rootiyo koɗuwo a Raa kono ti diinaguŋ wenɗa soo toŋ ni ki zuyye batem ye, daa ki Kirisipus ti Gayus ye maŋ. 15 Iŋkino maŋ wenɗa soo toŋ umbo aane a roote an yi zuyye batem ti suma nuŋ Pool me. 16 Wayya, nuŋ o dunɗe, ni zuyye batem soŋ Stepanas ti ɗoŋ ɓoozí, wo ni kʼelkiyo ye baa wenɗa ti doolo wede ni yʼ zuyye batem sey me. 17 Kun suune Almasi yi nʼigibo, ɗuwo nʼa kiʼn suyyite batem ye, wo ɗe nʼan di kizite Rabila Majjaanawa. Wo ni ki kazitaʼŋ ono ɗoŋ uŋse, kono ɗuwo an gi diʼn wolle nuŋ aa wede suuniyo kʼono ye, para maŋ unto ere kʼAlmasi ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko gette, a tʼisa aa munɗa ki bita.

Almasi, toogo Raa wo suuniyo kʼono ere ki Raa

18 Ono ɗoŋ in kazita a tukkʼAlmasi yʼinda ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko geŋ, a kane ɗoŋ i lekkiyo a urzi daggiya, ono geŋ an olligeʼŋ aa ono ɗoŋ maadagi, wo ɗe a kine ɗoŋ Raa yʼin utte, ono geŋ in diʼn ollige, kane toogo ki Raa batum. 19 Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Kane ɗoŋ an elkiyo an dʼede suuniyo kʼono, suuniyo kʼonamaŋ gette nʼan ti dagga,

kane ɗoŋ eedaŋ soodo a elkiso, elkisadaŋ soodo gette nʼan ti tʼisa ki bita†.»

20 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ suuniyo kʼono eŋ, an di roote moo sey me? Ɗoŋ suuniyo kʼoogoro Muusa eŋ, an di roote moo sey me? Ɗoŋ niikiyto kʼono kʼozzinagi ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ, an di roote moo sey me? Ɗerec, suuniyo kʼono ere adda duniya ette, Raa yi-tʼize aa suuniyo ɗoŋ maadagi‡.

21 Ki kotto kane ɗoŋ duniya ti suuniyo kʼono ere kʼaggadaŋ, an kʼiine an ki ti zuune ye suuniyo kʼono ere ki Raa te. Iŋkino maŋ Raa ulbí i-dʼize uŋse yʼan diʼn utte kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a yode tʼurzi kazita kʼono ɗoŋ ɗuwo an elkiyo ono ɗoŋ maadagi geŋ me. 22 Kane Yawudiyagi an dehu an di wolle sulɗi kʼarmika a kize onamiŋ in kazita ɗerec, wo kane Girek an dehu urzi suuniyo kʼono. 23 Wo ɗe kaye ay kazita Almasi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo a kane Yawudiyagi ono geŋ an tʼize aa mokkolo morkiƴe. Wo a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye an elkiyo ono ɗoŋ maadagi. 24 Wo ɗe ki kane ɗoŋ Raa yi wiike, ise Yawudiyagi ise Yawudiyagi ye toŋ, an suune yo Almasi toogo Raa wo suuniyo kʼono ere ki Raa. 25 Munɗa wede Raa yʼisiyo wo ɗuwo an elkiyo yoŋ ki maade geŋ, maadikadí gette ti jiire suuniyo kʼono ere ki kane, wo munɗa wede ɗuwo an elkiyo Raa toogadí baata geŋ, toogadí gette ti jiire ere ki kane.

Munɗa wede Raa yi biire

26 Zemɓa ki nuŋ, kun wollo kay, ti diine kune ɗoŋ Raa yi wiikeʼŋ, a eda ɗuwo kune aŋ wee wee, ɗoŋ suuniyo kʼono baata, ɗoŋ toogo baata, wo ɗoŋ adda ɓoozaŋ sundaŋ ti môolo baata. 27 Wo ɗe Raa yi biire munɗa wede aa ki maade a eda ɗoŋ duniya, kono yʼan diʼn tʼele sukiyagi a kane ɗoŋ an elkiyo an dʼede suuniyo kʼono. Raa yi biire munɗa wede toogadí baata a eda ɗoŋ duniya, kono yʼan diʼn tʼele sukiyagi a kane ɗoŋ an elkiyo an dʼede toogo. 28 Raa yi biire munɗa wede a eda ɗoŋ duniya yoŋ ki bita, ɗuwo an di yʼ koogire wo an di yʼ wolliyo tʼumbo soo geŋ, kono yʼa latte munɗa wede ɗuwo an yi wolliyo beehiye i-dʼede suma. 29 Raa yʼize iŋkino kono wede tudde soo toŋ umbo a kili tuddí a ɗaanadí me. 30 Yoŋ yʼun tiʼn gitte kaŋ soo ti Isa Almasi. Wo yo Almasi geŋ, yʼa tʼize a kine urzi suuniyo kʼono ettiyo ti Raa. Tʼurzi kʼAlmasi Raa yʼin diʼn isiyo ɗoŋ ki diine a ɗaanadí, yʼin diʼn ooyiso kese a yode, wo yiʼn diʼn aɗɗiya tʼadda kʼolɗiko. 31 Geŋ ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede yi dehu yi tʼimme tuddí maŋ, yʼamma tuddí a munɗa wede Galmeega Raa yʼize§.»

2

Kazita a urzi kʼunto kʼAlmasi

1 Ki nuuno zemɓa ki nuŋ, ti poone nʼiide di kune kono nʼun di gize munɗa wede ombiɗe ki Raa. Aame geŋ nʼun ki ruutite ono ɗoŋ a ki jiire egguŋ ye, wo soŋ nʼun ki ruutite ti suuniyo kʼono ere ettiyo tʼurzi ɗuwo ye. 2 Nuŋ, di kune nʼa dihe tʼaddó pay miŋ, nʼun kizite rabila kʼIsa Almasi, Almasi an tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko ɗaŋŋal. 3 Kono kamo aame nuŋ batum di kune geŋ, toogadó baata, o dʼede orgiso ɓaadaŋ wo ni ŋoŋŋirso*. 4 Dooyisadó ti ono ɗoŋ nʼun gizite geŋ, kaneʼŋ munɗa a tiʼn tʼokkiƴe ti suuniyo kʼono ere ettiyo tʼurzi ɗuwo kun dʼoyye eego umbo. Wo ɗe kane ono geŋ toogo ere kʼUnde Raa tʼun tiʼn gize keren̰. 5 Iŋkino maŋ zaapu kʼadduguŋ a Isa gette, ti ki konso ekki suuniyo kʼono ere ettiyo tʼurzi ɗuwo ye, wo ɗe ti konso a toogo Raa.

Suuniyo kʼono ere ki Raa

6 Ɗerec, kaye ay anni dooyiso urzi suuniyo kʼono soo iŋkino a ɗoŋ i-dirse a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa. Wo ɗe ay an kiʼn dooyiso suuniyo kʼono ere ettiyo ti ɗoŋ duniya ye, suuniyo kʼono ere ki mozagi ɗoŋ ki duniya ye, kane geŋ saŋ an tʼisa ki bita. 7 Wo ɗe kaye ay anni dooyiso suuniyo kʼono ere ki Raa ombiɗe, wo todʼ ti lekkiyo ombiɗe a ɗuwo me. Tode gette Raa yi ti biire ti poone a kine, ti poone yʼa okkima duniya ɓotto too, kono yʼin diʼn tʼetta kʼadda darƴikadí. 8 Ti diine mozagi ɗoŋ ki duniya geŋ, suuniyo kʼono gette wenɗa soo toŋ umbo i ti suune me. Aame an ti suune kotto maŋ, Galmeega yoŋ goole a jiire pay geŋ an ki yʼ taake ye ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me. 9 Wo ɗe ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Munɗa wede ersa ti ki yʼ wulle ye, kuude yi ki yʼilliga ye,

wo munɗa wede wedusu yi kʼilke eego ye geŋ,

kane Raa yiʼn ikkima a ɗoŋ i yʼ giyye†.»

10 Wo geŋ a kine tʼurzi kʼUnde Kamilen̰, Raa yʼin tʼiiɗiba ita ki sulɗi ɗoŋ ombiɗe geŋ me. Ɗerec, Unde Kamilen̰ gette sulɗi pay tiʼni suune, ise sulɗi ɗoŋ ombiɗe ki Raa adda kʼaddí toŋ maŋ. 11 Wee wee tʼadda diine ɗuwo eŋ, aane a suune munɗa wede adda kʼadde bakadí me, daa ki unde ere adda kʼaddí ye maŋ? Iŋkino kay munɗa wede adda kʼadde Raa, wenɗa soo toŋ umbo a yi suune me, daa ki Unde Raa ye maŋ. 12 Ki kine in kʼuune unde ere ki duniya ye, wo ɗe in uune Unde ere ettiyo ti Raa, kono in di suune sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼin eliyo tʼurzi beekadí. 13 Wo ekki sulɗi geŋ, ay ki rootiyoʼŋ tʼono ɗoŋ ettiyo tʼurzi suuniyo kʼono ere ki ɗuwo ge dooyiso ye, wo ɗe ay rootiyo tʼono ɗoŋ Unde Raa tʼayni dooyiso. Geŋ iŋkino ay di kazita sulɗi ɗoŋ ɗerec ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa, a kane ɗoŋ an dʼede Unde gettiyo.

14 Wede yʼelkiyo a urzi tudde ɗaŋŋal geŋ, yi kʼamɓe ye a sulɗi ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa me. Kane geŋ a yode aa ono ɗoŋ maadagi, yoŋ yi kʼaane itadaŋ yi ki ti suune ye, kono sulɗi geŋ tʼurzi kʼUnde Raa ɗaŋŋal wede yʼaane yʼanni suune me. 15 Wo ɗe wede i-dʼede Unde Raa geŋ, sulɗi pay yʼaane yʼan ozire, wo ki yode batum wenɗa soo toŋ umbo a aane a ɗekke booro eedí me. 16 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Wee wee aane a suune elkiyo ki Galmeega Raa te?

Wee wee aane a yi dooye me‡?»

Wo ɗe kineʼŋ, in dʼede elkiyo ere kʼAlmasi gette adda kʼaddiŋ.

3

Ɗoŋ i ki dirse ye a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa

1 Ki nuŋ maŋ, zemɓa ki nuŋ, aame nʼiide di kune geŋ nʼun ki ruutite aakede a ɗoŋ an dʼede Unde Raa ye. Wo ɗe nʼun ruutite aakede a ɗoŋ i lekkiyo aa tuddaŋ ti dehu, kono kune aa in̰n̰i sun̰n̰i a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi me. 2 Ono ɗoŋ nʼun gizite geŋ aa nʼun ele uɗu kun dʼiiɓe, omɓo ere zakiɗi ye, kono omɓo gette kun ki ti-tʼoomi ye*. Wo ɗe aŋken̰n̰o toŋ kun kʼaane kun ki ti-tʼoomi ye, 3 kono kuneʼŋ lekkiyaguŋ daayum aa tudde ti dehu. Ni rootiyo iŋkino kono a diinaguŋ un dʼede kolɓiso wo niikiyto, geŋ i-kaza kuneʼŋ lekkiyaguŋ aa tudde ti dehu. Ki kotto, kuneʼŋ sooruguŋ pay gette aa ki ɗoŋ tudde ɗaŋŋal. 4 Wo aame ti diinaguŋ wede soŋ yi dʼeesiyo: «Nuŋ ki Pool», wo wede soŋ: «Nuŋ ki Apolos» maŋ, geŋ kun rootiyto aa ɗoŋ tudde ge rootiyto ɗaŋŋal.

Tudduguŋ Ɓoy Raa

5 Kun di niikiyto a tukki nuŋ Pool ti Apolos miŋ, kaye moo baaɗi me? Kaye miŋ ɗoŋ naabo Raa ɗaŋŋal, wo tʼurzi kaye kun di ziipe adduguŋ a Isa. Kaye wede tuuku toŋ yʼize naabo ere a-tʼette a munɗa wede Galmeega yi ele. 6 Aakede iido ki poone nuŋ Pool nʼa-giira buzu, saŋ Apolos yʼa dʼiɓiti ahu, wo ɗe Raa siidí a yʼuɗɗe buzu wo yi dʼohire me. 7 Iŋkino wede i giira ti wede iɓiti ahu geŋ, kane sundaŋ umbo, wo ɗe suma ki Raa wede buzu yi-ti yʼaɗɗiya wo yi dʼohire. 8 Wede i giira ti wede iɓiti ahu geŋ, kane kaŋ soo wede a ceere bakadí umbo. A wede tuuku toŋ Raa yi di tʼela ran̰n̰adí a naabadí ere yʼize. 9 Ni rootiyo iŋkino kono kaye ay naabiya kaŋ soo naabo Raa te, wo kune doome Raa.

Wo soŋ kune ɓoy wede Raa yʼoozige. 10 Raa a beekadí yʼo dʼele urzi kʼisiyo naabo di kune aakede wede yʼilke wo yʼa-riike ita ɓoy, geŋ nuŋ nʼa-ziipe ita ɓoy te, wo wede doolo yi dʼoozige eego. Wo ɗe wede tuuku oozige geŋ, yi koona metike a urzi kʼoozigayí geŋ me. 11 Ɗerec, Isa Almasi Raa yʼa ti yʼ ziipe aakede ita ɓoy wede soo ɗaŋŋal, iŋkino wenɗa soo toŋ umbo a aane i-zaape ita ɓoy ti doolo me. 12 Ekkʼita ɓoy gette ɗoŋ oŋgo an dʼoozige ti sulɗi ɗoŋ aakede: dap, maala gurus, ise moŋgali ɗoŋ majjanɗani, ɗoŋ oŋgo ti inda, ti seemi ise ti bulgo. 13 A onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, naabo wede tuuku toŋ itatú a tʼaɗɗa keren̰. Ɗerec, onniyo gette naabo wede tuuku toŋ Raa yi-ti tʼela adda kʼuwwo yʼa ti naama. Iŋkino wede tuuku toŋ yʼa-wolla naabadí olɗo kunuŋ, beehiye koo maŋ? 14 Aame wede yi niibe wo naabadí gette uwwo ti ki tʼigga ye maŋ, yoŋ geŋ yʼa tʼoona ran̰n̰adí. 15 Wo ɗe aame wede naabadí i tʼigga maŋ, yi ki tʼoona ye ran̰n̰adí te. Yode batum Raa yʼa yʼutta, wo geŋ aakede an yʼirgo ti biza kʼuwwo.

16 Ki kotto kun suune kune Ɓoy Raa, wo Unde Raa ti lekkiyo adda kʼadduguŋ. 17 Aame wede yi litta Ɓoy Raa maŋ, yode toŋ Raa yʼa ti yʼ latta. Ɗerec, Ɓoy Raa geŋ yoŋ kamilen̰, wo Ɓoy Raa miŋ yoŋ kune batum.

Kune ki Almasi

18 Kuneʼŋ wenɗa soo toŋ yʼoola elkisadí ti ti yʼ dagga ye. Aame wede ti diinaguŋ yʼelkiyo yoŋ i-dʼede suuniyo kʼono a urzi lekkiyo ɗoŋ duniya maŋ, yi tʼiso aa ki maade kono yʼa tʼisa wede i-dʼede suuniyo kʼono ki kotto. 19 Ɗerec, suuniyo kʼono ere ettiyo ti ɗoŋ duniya gette, a ɗaana Raa todʼte aa munɗa ki maade, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ɗuwo ɗoŋ an elkiyo an dʼede suuniyo kʼono geŋ, Raa yi-tiʼn seɗɗu tʼurzi metiŋkadaŋ†.» 20 Wo soŋ an riiŋe, anʼde: «Galmeega Raa yi ti suune elkiyo ki kane ɗoŋ an elkiyo an dʼede suuniyo kʼono gette, yi suune todʼte ki bita‡.» 21 Kono kʼiŋkino geŋ, wenɗa soo toŋ tuddí yi kili ye tʼurzi wedusu me. Ɗerec, sulɗi pay geŋ kane ki kune, 22 ise nuŋ Pool, Apolos wo Piyer, ise duniya, lekkiyo wo unto, ise sulɗi ɗoŋ aŋken̰n̰o wo sulɗi ɗoŋ etto kʼita toŋ maŋ. Kane pay geŋ miŋ ki kune. 23 Wo ɗe kune ki Almasi, wo Almasi yoŋ ki Raa.

4

Galmeega ɗaŋŋal i ɗekka booro me

1 Iŋkino maŋ i dehu kayeʼŋ ɗuwo an ay diʼn wolle ɗoŋ naabo kʼAlmasi, wo ɗoŋ i ƴeeriyo sulɗi ɗoŋ ombiɗe ki Raa. 2 Wede ƴeeriyo geŋ, i dehu yʼa tʼise wede i seeɗu zakiɗi a urzi naabadí. 3 Ki nuuno, ise i ɗekke booro a eedó kune, ise ɗoŋ ɗekkiyo booro toŋ maŋ, nuŋ i ki nʼaaɗumu ye. Wo ɗe nuŋ batum ni ki ɗekke booro a eedó ye. 4 Ki kotto nuŋ munɗa wede kʼolɗiko a eedó ni ki suune ye, wo ɗe gen̰n̰o toŋ i-ki kaza nuŋ ki diine a ɗaana Raa ye. Wede i ɗekka booro eedóʼŋ yode Galmeega. 5 Kono kʼiŋkino geŋ wede tuuku toŋ kun ɗekke booro eedí ye, ki poone onniyatú tʼa aana, onniyo ere Galmeega yʼa kimo yʼa tʼooɗiba ita ki sulɗi ɗoŋ aŋken̰n̰o i lekkiyo ombiɗe adda zimolo, wo elkiyo ɗuwo ere adda kʼaddaŋ toŋ yʼa ti waara pây. Iŋkino maŋ onniyo gette wede tuuku toŋ Raa yʼa yi tʼimma a naabadí ere yʼize te.

Koliyo tudde ki zemɓa ɗoŋ a Korent

6 Zemɓa ki nuŋ, ni rootiyo iŋkino a tukki nuuno batum ti Apolos kono un diʼn dooye. Nuŋ ni dehu kun di wolle urzi lekkiyadey, wo tʼurzi geŋ kun di suune ita kʼono ɗoŋ ɗuwo an rootiyo, anʼde: «Kun ti doopiɗa ƴirwe ye, kun lekko a ono ɗoŋ an riiŋe gen̰n̰o.» Iŋkino maŋ wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ yi kila tuddí yi tʼeesa, yi tʼumɓe yode en̰n̰o wo yo eŋ mendí me. 7 Wee wee a ruute kee ki jiire ɗoŋ oŋgo me? Ki kotto, sulɗi pay ɗoŋ a-dʼede geŋ a ele Raa. Wo ɗe a ele Raa maŋ, ki moo me ki-koliyo tuddá aakede a-kʼele Raa ye me?

8 Aŋkeŋ kun elkiyo sulɗi ɗoŋ pay adduguŋ i dehu kun uune baa! Kun tʼize ɗoŋ laale baa! Kun tʼize mozagi baa, wo ɗe kayeʼŋ, ay ki tʼize ye! Kune kun tʼize mozagi ki kotto maŋ, geŋ beehiye, iŋkino kaye toŋ ay dʼooma moziko ti kune kay! 9 Wo geŋ nuŋ nʼelkiyo kaye ɗoŋ zina kʼIsa eŋ Raa yʼay tiʼn ziipe ɗoŋ kʼita ti ɗuwo pay. Kaye aa ɗoŋ booro tiʼni ziiɗa ki tôwwo a ɗaana ɗoŋ duniya, kono an ay diʼn uɗɗe a bere ɗoŋ duuru, an ay diʼn okko maade a ɗaanadaŋ wo a ɗaana maaleekiyagi pây. 10 Kaye ɗoŋ maadagi kono kʼAlmasi me, wo ɗe kune ɗoŋ suuniyo kʼono a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Almasi. Kaye toogadey baata, wo ɗe kune ɗoŋ toogo. Kuneʼŋ an un dʼeliyo suma, wo ɗe kaye an ay diʼn wolliyo aa ɗoŋ bita! 11 Bini aŋki toŋ kaye daayum mosogo wo ôrme, ossiyo toŋ ay baatiya, an ay dʼisiyo ulsu, ay dʼamɓu kʼume soo me soo me, 12 ay dʼooɗibe yeebadey a naabo ti beezey ɗoo miŋ ay dʼomɓo kollo. Ɗuwo an ayni kalɗita toŋ, ay tondiyo Raa yʼan di-zaape beeko. Ɗuwo an ayni dabirsa a urzi kʼIsa toŋ, ay dʼomɓin̰e*. 13 Ɗuwo an ay rootiyo ono ɗoŋ ulpi toŋ, kaye ay an di-kama onamaŋ ti golla ere tasse. Bini aŋki toŋ kaye ɗuwo an ayni wolliyo aa disse ki ɗoŋ duniya, aa ganigi wede ɗoŋ duniya pay an yʼazzuru.

Geyyiso Pool a ɗoŋ ki Korent

14 Nuŋ ni raaŋiya ono eŋ, kono nʼun gi diʼn tʼele sukiyagi ye. Wo ɗe ni raaŋiya kono nʼun di-tooke kuuduguŋ, aakede kune in̰n̰izó ɗoŋ ni giyye ɓaadaŋ. 15 Ise un dʼede ɗoŋ dokkiyo a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi geŋ kane dupiyagi toŋ maŋ, meege kʼehiyaguŋ miŋ soo. Geŋ nuŋ ni tʼize aa meeguguŋ kono kun uune ehiyo ere aware a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi, tʼurzi Rabila Majjaanawa nʼun gizite. 16 Iŋkino maŋ, nʼun di rooto ti oɓe bey, kun amɓo zindó. 17 Geŋ kono kʼiŋkino, nʼun tʼigibe Timote yoŋ aa ulo kʼaddó wede ki geyyiso, yi seeɗu zakiɗi a naabadí ere a urzi Galmeega te. Yoŋ yʼun diʼn dooyey sey a sulɗi ɗoŋ i dokkiyo nuŋ Pool a urzi lekkiyadó ere kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi, geŋ munɗa wede ni-dooyiso ɗuwo a ume tuuku toŋ maŋ, a diine ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa.

18 Ɗoŋ oŋgoŋ ti diinaguŋ an elkiyo ni ki kima ye baa di kune me, iŋkino an di koliyo tuddaŋ. 19 Wo ɗe aame Galmeega yi diha maŋ, ni kima di kune goppoŋ. Aame nʼiiney maŋ, kane ɗoŋ i koliyo tuddaŋ geŋ niʼni suuney a ono ɗoŋ aɗɗey ti bizaŋ ye, wo ɗe a toogo ere an dʼede. 20 Ni rootiyo iŋkino kono lekkiyo wede a urzi Moziko Raa gette, todʼte i ki kazaʼŋ tʼono ɗoŋ aɗɗiya ti bizí ye, wo ɗe i kazaʼŋ toogo ki naabo ere yʼisiyo. 21 Iŋkino maŋ kun dehu moo me? Kun dehu nʼa odo di kune miŋ ti dalka kunuŋ, nʼa odo ti geyyiso wo ti adde tasse ko?

5

Lekkiyo ere olɗo a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

1 Kaye ay dʼollige a ume tuuku toŋ ɗuwo an rootiyto, ɗoŋ oŋgoŋ ti diinaguŋ an isiyo boliyo, wo boliyo ere an isiyo gette kane ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye toŋ an kʼise iŋkino ye, kono i dʼede wede soo yʼisiyo boliyo tʼere meegí*. 2 Wo kuneʼŋ kun di koliyo tudduguŋ! Ki too maŋ kun dʼôole môolo a olɗiko gette, wo wede yʼisiyo boliyo ere iŋkino gette ti diinaguŋ kun ti yʼ limmi. 3 Ɗerec ki nuuno maŋ, ki tudde nuŋ dokki ti kune me, wo toŋ elkisadó daayum ti kune, wo nuŋ booro ni-ti ɗikke a tukki wede isiyo iŋkino geŋ me, aakede nuŋ a diinaguŋ. 4 Kun tʼogiyoy kaŋ soo, wo nuŋ elkisadó ti kune. Geŋ ti suma wo toogo ki Galmeegiŋ Isa Almasi, 5 wede iŋkino geŋ kun yʼoolo a bey Meeda siitanɗani kono tʼa tʼîde tuddí ere kʼolɗiko gettiyo, wo ɗe undí tʼa utta a onniyo kama Galmeega Isa te.

6 Beehiye ye kun di kili tudduguŋ me! Ki kotto ono eŋ kunʼni suune: «Orme booloŋ ɗaŋŋal geŋ miŋ, gododo ɓaadaŋ yi-ti tʼoozige pay.†» 7 Iŋkino maŋ olɗiko aa orme mazzini a diinaguŋ gette kun ti tʼaɗɗo mentú, kono kun tʼisa aa gododo aware daa kʼorme. Wo ɗerec, kun tʼize aa gododo daa kʼorme tʼurzi kʼunto kʼAlmasi, yode wede aakede ulo damu an wilɗa ki seɗeke a tarnaape Pak ki Yawudiyagi‡. 8 Iŋkino tarnaape Pak geŋ in iso, wo in iso ti mappa daa kʼorme, a kize in isiyo tʼaddiŋ soo wo tʼono ɗoŋ ɗerec. Wo ɗe tarnaape geŋ in kʼise ti mappa wede an ize tʼorme mazzini ye, a kize in kʼisiyoʼŋ ti bundiko wo ti sulɗi ɗoŋ ulpi in isiyo mirsi gen̰n̰o ye§.

9 Adda mattupadó ere nʼun riiŋe ti poone gette, ni ruute, nʼede: «Kun lekke kaŋ soo ye ti ɗoŋ isiyo boliyo me.» 10 Onamó eŋ ni ki rootiyoʼŋ a tukki kane ɗoŋ pay isiyo boliyo adda duniya ye, a tukki kane ɗoŋ pay okkiso a sulɗi pay ye, a tukki kane ɗoŋ pay oogire ye, a tukki kane ɗoŋ pay i daaniya loŋgayi ye. Wo ɗe iŋkino ye maŋ, i dehu kun tʼaɗɗe tʼadda duniya me! 11 Aha, nuŋ nʼun riiŋe kun ki lekke kaŋ soo ye ti wede yʼede, yoŋ leema a urzi kʼAlmasi wo yi dʼisiyo boliyo, yi dʼokkiso a sulɗi pay, yi daaniya loŋgayi, yi kalɗita ɗuwo, yi soɓo i ceeriyo eego, wo yʼoogire ti metiŋko. Wede isiyo iŋkino geŋ, omɓo toŋ kun oomi ye ti yode me. 12-13 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye geŋ, i ɗekka booro eedaŋ nuuno ye. Kane geŋ i ɗekka booro eedaŋ Raa. Wo ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, kune i ɗekko booro eedaŋ me, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede isiyo ulsu geŋ, ti diinaguŋ kun ti yʼolmu*.»

6

Tôwwo kʼono ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

1 A diinaguŋ aame wede i-dʼede ono ti leema maŋ, ki moo me kun dʼoyyiso daa kʼorgiso kun dʼeŋgilso ki ɗaana ɗoŋ i ki suune Raa ye, an un dʼisiyo booraguŋ te? Ki too maŋ kun tʼette ki ɗaana ɗoŋ ki Raa un dʼise booraguŋ te. 2 Ki kotto i ɗekka booro a ekki ɗoŋ duniya kune ɗoŋ ki Raa. Kune kun ki suune ye ko? Wo aame i ɗekka booro a ekki ɗoŋ duniya kune maŋ, wo ɗe mummino ono ɗoŋ i kʼoon̰e ye toŋ, ti diinaguŋ kun ki dʼaaniya ye, ɗekkiyo booradaŋ me. 3 Kun suune maaleekiyagi toŋ kine i ɗekka booro eedaŋ me. Geŋ iŋkino in aane a ceere in ɗekke booro kʼono ɗoŋ a lekkiyadiŋ ere a duniya te. 4 Wo aame un aaniya ono a diinaguŋ maŋ, kun dʼettiyo ki ɗaana ɗoŋ ɗekkiyo booro, kane geŋ ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa anʼni wolliyo aa ɗoŋ bita! 5 Nuŋ ni rootiyo iŋkino geŋ, sukiyagi a kune. Ti diinaguŋ wenɗa soo toŋ umbo ko, i-dʼede suuniyo kʼono yʼa aane yʼa ɗekke booro zemɓadí me? Aha, ede! 6 Beehiye ye, leema ti leema an dʼede ono wo an dʼise booro a ɗaana ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye me!

7 Ɗerec, aame ti diinaguŋ kun isiyto borɗari maŋ, geŋ miŋ i-kaza kun tʼiire baa a urzi Raa me. Beehiye a kuneʼŋ, leema yʼun ise munɗa wede ki diine ye toŋ kun dʼomɓin̰a, ise yʼa-tʼoobe sulɗuguŋ toŋ, bee miŋ kun koone booro a ɗaana ɗuwo. 8 Wo ɗe kune, isiyo sulɗi ɗoŋ ki diine ye me, kun tʼoobiyto sulɗi ki ɗoŋ oŋgoŋ, wo kaneʼŋ geŋ miŋ zemɓaguŋ ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa. 9 Ki kotto kun suune, ɗoŋ isiyo munɗa wede ki diine ye geŋ, an kʼetta ye ki Moziko Raa te. Kuneʼŋ wenɗa soo toŋ yʼoola elkisadí ti ti yʼ dagga ye: Ɗoŋ isiyo boliyo, ɗoŋ ottilso a loŋgayi, ɗoŋ i moonite tʼerayi ise ti kuuli kʼeebaŋ, ɗoŋ i ti tʼisiyo tuddaŋ aa erayi, kuuli ɗoŋ i moonite ti tuddaŋ, 10 ɗoŋ kʼoogire, ɗoŋ okkiso a sulɗi pay, ɗoŋ i soɓo i ceeriyo eego, ɗoŋ i kalɗita ɗuwo, wo ɗoŋ oogire ɗuwo ti metiŋko, kane geŋ an kʼetta ye ki Moziko Raa te. 11 Ti poone ɗoŋ oŋgo ti diinaguŋ, gettiŋ lekkiyadaŋ. Wo ɗe aŋken̰n̰o kune Raa yʼun tʼupile olɗikaguŋ, yʼun diʼn uuye kese a yode, wo yʼun diʼn ize ɗoŋ ki diine a ɗaanadí ti suma Galmeega Isa Almasi wo tʼurzi kʼUnde Raa.

Tudde todʼte ɓoy kʼUnde Kamilen̰

12 Ɗoŋ oŋgoŋ an rootiyo, anʼde: «Nuŋ o dʼede urzi kʼisiyo munɗa tuuku toŋ maŋ.» Ɗerec iŋkino, wo ɗe kane sulɗi geŋ pay beehiye ye a nuŋ me. «Nuŋ o dʼede urzi kʼisiyo munɗa tuuku toŋ maŋ.» Ɗerec iŋkino, wo ɗe nuŋ ni ki dehu nʼa ki tʼise ɓule ki munɗa tuuku toŋ maŋ ye. 13 Soŋ an rootiyo, anʼde: «Omɓo todʼte kʼadda kʼadde, wo adde ki sarkiya kʼomɓo.» Eyye ɗerec iŋkino, wo kane geŋ sirwaŋ pay onniyo soo Raa yʼan isa umbo. Wo ɗe tudde gette Raa yi tʼikkima kʼisiyo boliyo ye. Ki too maŋ tudde gette ki yode Galmeega, wo Galmeega toŋ, yoŋ ki tode tudde. 14 Raa yi ti yʼ bilɗe Galmeega Isa ti diine ɗoŋ unto geŋ, kine toŋ ti toogadí yʼin tiʼn balɗa kay.

15 Ki kotto kun suune, tudduguŋ gette todʼte aakede moke ki tudde kʼAlmasi. Iŋkino maŋ, beehiye ye nʼa tʼamɓe moke ki tudde kʼAlmasi, nʼa-ti yʼ tʼokkiƴe ti tudde kʼerewo ere ooniyo omɓo bittú tʼitatú, a tʼise moke ki tuddutú me. 16 Geŋ ki kotto, kun suune wede yʼa tʼukkiƴe ti erewo ere ooniyo omɓo bittú tʼitatú maŋ, yode ti tode geŋ an tʼize tudde soo, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kane sire geŋ an tʼisa tudde soo*.» 17 Wo ɗe wede yʼa tʼukkiƴe ti Galmeega maŋ, yode geŋ a urzi kʼUnde an tʼize aa wedusu soo.

18 Iŋkino maŋ kun ti leɗɗo dokki tʼurzi boliyo me. Olɗiko ere pay ti doolo wede yʼisiyo gette, todʼte adda tudde ye. Wo ɗe wede yʼisiyo boliyo geŋ yʼisiyo olɗiko a tuddí batum. 19 Ki kotto kun suune, tudduguŋ gette todʼte ɓoy kʼUnde Kamilen̰, tode Unde gette Raa yʼun tʼele ti lekkiyo adda kʼadduguŋ. Tudduguŋ gette ki kune ye. 20 Kune Raa yʼun iwila ti zooye wede oon̰e, geŋ kune ki yode. Iŋkino maŋ Raa kun yʼamma ti tudduguŋ gette.

7

Kama kʼono a urzi seeɗu

1 A urzi kʼonamguŋ ɗoŋ kun ni tunde adda mattupaguŋ geŋ, aŋkeŋ beehiye kule yʼa-seeɗa tuddí yi ki dehe ye erewo te. 2 Wo ɗe, miŋ wede tuuku toŋ yi-ki tʼetta a isiyo boliyo ye geŋ, beehiye yi-seeɗa erewo wo erewo toŋ ti-seeɗa kule. 3 Kule geŋ ki moone ti eddí yi-ki tooge ye, wo tode erewo toŋ iŋkino, a kulatú ti-ki tooge ye kay. 4 Erewo gette ti ki roote ye tuddutú ki tode ɗaŋŋal me, kono tuddutú ki kulatú pây. Wo kule toŋ iŋkino yi ki roote ye tuddí ki yode ɗaŋŋal me, kono tuddí ki eddí pây. 5 Iŋkino kuneʼŋ, wede tuuku toŋ tuddí yi-ti tooga ye a bakadí me, wo ɗe ise maŋ, kun ti ɗekke ti tudduguŋ geŋ kʼonniyto miibi aame kun a ti gitte onamguŋ ɗaŋŋal kono kun di tonde Raa. Wo saŋ kun di-kime a lekkiyaguŋ ere daayum, para maŋ tudduguŋ kun ki ti seeɗa ye, kun tʼoora bey Meeda siitanɗani tʼun diʼn naama daggiya.

6 Ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ, nʼun kiʼn isiyo ki toogo ye, wo ɗe nʼun kaza urzi kun di lekke beehiye. 7 Ki nuŋ maŋ, munɗa wede beehiyeʼŋ ɗuwo pay an di lekke daa seɗɗu aa nuuno. Wo ɗe wede tuuku toŋ Raa yi-dʼele munɗa siidí siidí, wede soŋ yi-dʼele munɗa kino, a wede soŋ yi-dʼele munɗa kino.

8 Aŋkeŋ, ni rootiyo a kane ɗoŋ i ki ziɗɗe ye ɓotto ti ɗoŋ mandayɗayi, beehiye an di lekke daa seɗɗu aa nuuno Pool. 9 Wo ɗe tuddaŋ an kʼaane an ki ti seeɗa ye maŋ, an soɗɗo. Beehiye an seɗɗe miŋ, tuddaŋ tʼan dʼan tʼamɓe an tʼette n̰aapu.

10-11 En̰n̰o munɗa wede ni rootiyo kane ɗoŋ i ziɗɗe an dʼise me, i rootiyo nuuno ye, i rootiyo Galmeega: I dehu kule geŋ eddí yi ki ti peere ye, wo erewo toŋ kulatú ti ki yʼooli ye. Wo aame kulatú ti yʼiili maŋ, tʼa lekko daa seeɗu, ise maŋ an tʼokkiƴo ti kulatú tʼa-kama*.

12 A kane ɗoŋ oŋgo, ono eŋ i rootiyo nuuno, i rootiyo Galmeega ye: Aame leema yi ziipe addí a Isa, wo eddí ti ki ziipe addutú a Isa ye wo ti dehu ti lekke ti yode maŋ, i dehu yʼa ki ti peere ye. 13 Geŋ iŋkino kay, aame erewo ti ziipe addutú a Isa, wo kulatú yi ki ziipe addí a Isa ye wo yi dehu yi lekke ti tode maŋ, i dehu tʼa ki yʼooli ye. 14 Ni rootiyo iŋkino kono kule wede i ki ziipe addí a Isa ye geŋ, yoŋ goppoŋ ti Raa tʼurzi zaapu kʼadde ki eddí. Ki erewo ere i ki ziipe addutú a Isa ye toŋ iŋkino, todʼte goppoŋ ti Raa tʼurzi zaapu kʼadde ki kulatú. Para maŋ, in̰n̰iguŋ geŋ kane dokki ti Raa, wo ɗe ki kotto maŋ kane goppoŋ ti Raa me.

15 Wo ɗe aame kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye geŋ, an dehu an di-teepe ti kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa ise erewo ise kule maŋ, urzi ede. Aame geŋ kane zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa ise kule erewo geŋ, eedaŋ toore, kono Raa yʼunni wiike kun di lekke ti toose. 16 Koŋ erewo no, mi suune ko, koo Raa yʼutta kulayí tʼurzi koŋ me? Wo kee kule no, ki suune ko, koo Raa yʼutta eddá tʼurzi kee me?

Konso a lekkiyo ere Galmeega yʼeliyo

17 Iŋkino maŋ adda kʼono ɗoŋ pay eŋ, munɗa wede a jiire en̰n̰o: Kuneʼŋ wede tuuku toŋ yi koona a lekkiyadí ere Galmeega yi ele, ti poone saŋ Raa yʼa ti yʼ wiike. Geŋ munɗa wede ni rootiyo adda diine ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa an dʼise. 18 Wedeʼŋ ponde yi wilɗa ti poone, saŋ Raa yʼa ti yʼ wiike maŋ, geŋ yi-tʼise tuddí aa wede pondayí daa walɗu ye. Wo wede daa walɗu ponde ti poone, saŋ Raa yʼa ti yʼ wiike maŋ, geŋ yi dehe walɗu ponde ye. 19 Ise wedeʼŋ yi wilɗa ponde, yi ki wilɗa ye toŋ, adda geŋ munɗa a di yʼ nooge umbo, i jiire in dʼozire ekki sulɗi ɗoŋ Raa yiʼn rootiyo in dʼise. 20 I dehu wede tuuku toŋ yi koona a lekkiyadí ere ti poone, saŋ Raa yʼa ti yʼ wiike. 21 Tʼume Raa yʼa ki waaka ɓotto geŋ kee ɓule maŋ, ulbá a-tʼooɗe ye. Wo ɗe aame urzi kʼa tʼaɗɗe eedá ti ɓuliko ede maŋ, geŋ beehiye ki tʼaɗɗo†. 22 Ɗerec, ɓule wede Galmeega yi yʼ wiike geŋ, yi tʼize eedí toore a urzi Galmeega me. Geŋ iŋkino kay, wede eedí toore Galmeega yi yʼ wiike geŋ, yoŋ yi tʼize ɓule ki Almasi. 23 Raa yʼun iwila ti zooye wede oon̰e, geŋ kune ki yode, iŋkino maŋ kun tʼise ɓulagi ɗuwo ye. 24 Zemɓa ki nuŋ, i dehu wede tuuku toŋ a ɗaana Raa yi koona a lekkiyadí ere ti poone, saŋ Raa yʼa ti yʼ wiike.

Kooke a ɗoŋ i ki ziɗɗe ye

25 A urzi kane ɗoŋ i ki ziɗɗe ye, ono eŋ i rootiyo Galmeega ye, i rootiyo nuuno a elkiyadó, nuŋ wede Galmeega yʼo ize adde koɗuwo. Iŋkino ɗuwo an zaape addaŋ a nuuno. 26 Kun ollo ettiyo elkiyadó te: A ulbe kʼooɗiyo wede aŋken̰n̰o ɓaadaŋ eŋ, beehiye a kune wede tuuku toŋ, yi koona a lekkiyadí aa ere ti poone. 27 Keeʼŋ a-dʼede erewo maŋ, ki ti peera ye, wo erowo a-kʼede ye maŋ, ki deha seeɗu ye. 28 Wo ɗe aame ki ziiɗa toŋ maŋ, ki kʼize olɗiko ye, wo aame uto koŋso ti ziiɗa toŋ maŋ, ti kʼize olɗiko ye. Wo ɗerec, kane ɗoŋ i ziɗɗe geŋ dabaradaŋ ɓaadaŋ a lekkiyadaŋ te, wo nuŋ ni dehu nʼun tiʼn leɗɗe ti dabar gette.

29 Kun ollo zemɓa ki nuŋ, en̰n̰o munɗa wede ni rootiyo me: Onniyo kama Galmeega goppoŋ. Iŋkino tʼaŋken̰n̰o kane ɗoŋ an dʼede erayi geŋ, an lekko aakede ɗoŋ an kʼede erayi ye. 30 Ɗoŋ adda môolo geŋ, an lekko aakede kane adda môolo ye. Ɗoŋ isiyo uŋsuwo geŋ, an lekko aakede kane adda kʼuŋsuwo ye. Ɗoŋ owilte sulɗi geŋ, an lekko aakede an kʼede sulɗi ye. 31 Wo ɗoŋ i lekkiyo beehiye ti maala duniya toŋ, an lekko aakede an ki lekkiyo beehiye ti maala duniya ye, kono duniya ere in ti wolliyo aŋken̰n̰o ette, todʼ tʼeŋgilso.

32 Nuŋ ni dehu kun di lekke daa kʼulbe kʼooɗiyo. Wede yi ki ziiɗa erowo ye geŋ, elkisadí a naabo Galmeega, yi dehu yʼaase munɗa wede Galmeega ulbí i-dʼise uŋse. 33 Wo ɗe wede i ziiɗa erewo geŋ, yoŋ elkisadí a sulɗi duniya, yi dehu yʼaase munɗa wede eddí ulbutú i-dʼise uŋse, 34 iŋkino elkisadí i-tʼisiyo sire. Wo ki erayi toŋ iŋkino, erewo daa kule ise uto koŋso toŋ, todʼte elkisatú a naabo Galmeega, kono ti dehu tuddutú wo elkisatú gette a lekke ooyiso kese a yode. Wo ɗe erewo ere i ziiɗa kule gette, todʼte elkisatú a sulɗi duniya, ti dehu tʼaase munɗa wede kulatú ulbí i-dʼise uŋse.

35 Ni rootiyo iŋkino beehiye a kune, nʼun ki doɗɗiyo sibe a gollaguŋ ye, wo ɗe ni dehu kun dʼise munɗa wede beehiye a jiire wo kun di lekke kettiyo ti Galmeega daa kʼelkiso a munɗa doolo.

Ono a obilagi ti konazi ɗoŋ ibire

36 Obulsu geŋ, ere kʼebirayí yi ti giyye ɓaadaŋ wo yʼowwiyo tuddí yi ki ti-seeɗa ye, yi tʼisa munɗa ki sukiyagi ti tode, wo yi ti seeɗa maŋ, geŋ yʼiso aa addí i dehu. Kane sirwaŋ geŋ beehiye an di-seeɗa, iŋkino obulsu geŋ yi ki tʼize olɗiko ye. 37 Wo ɗe aame obulsu geŋ yi dihe adda kʼaddí wenɗa yi ki yʼize ki tooge ye, tuddí yi ti ziiɗa, wo ere kʼebirayí gette yi ki ti seeɗa ye maŋ, yi ki ti tʼudige ye, iŋkino geŋ yʼize beehiye yi ki ti ziiɗa ye toŋ maŋ. 38 Iŋkino maŋ wede ere kʼebirayí yi ti ziiɗa geŋ yʼize beehiye, wo wede yi ki ti ziiɗa ye gen̰n̰o toŋ yʼize beehiye a jiire.

Ono a mandayɗayi

39 Erewo gette todʼte kettiyo a kulatú aame yoŋ yi lekkiyo zeere geŋ me. Wo yʼinda ɗoo miŋ, todʼte ettú toore tʼaane tʼa seeɗa kule wede aa addutú i dehu, wo ɗe i dehu kule ti seeɗa geŋ yoŋ yi ziipe addí a Galmeega Isa ɗo. 40 Ki too maŋ a elkiyadó, uŋsuwatú ɓaadaŋ a ceere tʼa lekke sittú me. Wo nuŋ toŋ nʼelkiyo ono ni rootiyo eŋ i ni dokkiyo Unde Raa.

8

Sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi

1 A urzi sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi geŋ*, aŋkeŋ nʼun di-kama onamguŋ, ɗerec kune kunʼde: «Kine pay in dʼede suuniyo.» Wo suuniyo gette tʼin diʼn eliyo a koliyo tudde, wo ɗe geyyiso tudde gette tʼin diʼn noogiyo in dʼohire a urzi zaapu kʼaddiŋ a Isa. 2 Wede yʼelkiyo yi suune munɗa maŋ, munɗa geŋ yi ki yʼ zuune a urzutú ye ɓotto. 3 Wo ɗe wede yi geyyiso Raa maŋ, yode Raa toŋ yi yʼ suune.

4 Iŋkino maŋ sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi geŋ, kʼaaɗumu ko? Ɗerec, kine in suune kane loŋgayi geŋ i ki kaza munɗa wede ɗerec ye adda duniya me, wo ede Raa yoŋ soo ɗaŋŋal. 5 Ɗerec, ɗoŋ oŋgoŋ anʼde raayagi ede a kandaane wo a siiɗo me. Ki kotto ki kaneʼŋ raayagi ɓaadaŋ wo galmaawi toŋ ɓaadaŋ. 6 Ise iŋkino toŋ, ki kine Raa soo ɗaŋŋal, yoŋ Meega yʼikkima sulɗi pay, wo kine pay ki yode. Galmeega soo ɗaŋŋal, yoŋ Isa Almasi, tʼurzi yode Raa yʼa tʼikkima sulɗi pay, wo tʼurzi yode kine in di lekkiyo.

7 Wo ɗe ti diine zemɓa geŋ, kane pay an kʼede suuniyo gettiyo ye. Ɗoŋ oŋgoŋ ti diinaguŋ an ti dʼiile ottilso a loŋgayi. Wo aŋken̰n̰o an ziipe addaŋ a Isa toŋ, aame an aaɗumu sey wede an ele seɗeke maŋ, an elkiyo ki kotto sey geŋ an ele seɗeke a loŋgayi. Wo kane elkisadaŋ ere an di suune munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette toogatú baata, iŋkino maŋ an dʼowwiyo an tʼize ganigi a ɗaana Raa me. 8 Omɓo gette tʼin gi diʼn tʼetta goppoŋ ti Raa ye. Aame in kʼomɓo ye toŋ in ki tʼise ɗoŋ kʼita ye, wo aame in omɓo toŋ in kiʼn aagila ti munɗa ye†.

9 Kune egguŋ toore, un dʼede urzi kun dʼise munɗa wede kun dehu. Wo ɗe kun koona mentikagi a munɗa wede kun isa, kono zemɓa ɗoŋ kane toogadaŋ baata a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa geŋ, an ki-tʼoora adda kʼolɗiko ye. 10 Aakede i dʼede wedusu yoŋ toogadí baata a urzi zaapu kʼaddí a Isa, wo yi wolliyo kee wede a-dʼede suuniyo geŋ ki-guune a biza ɓoy loŋgusu kʼaaɗumu sey maŋ, geŋ aase mummino me? Koo kono kee geŋ, yode wede elkiyadí ere yʼa suune munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette toogatú baata, geŋ yʼa tʼeese yʼaaɗi kay sey wede an ele seɗeke a loŋgayi geŋ me. 11 Iŋkino maŋ, kono suuniyadá gette, leema wede toogadí baata a urzi zaapu kʼaddí a Isa geŋ yi-tʼoore yʼa dagge, yoŋ leema wede Almasi yʼinda kono yode geŋ me. 12 Geŋ iŋkino kun isiyo olɗiko a zemɓaguŋ, wo kun an tʼeeliyo kuuno a elkisadaŋ ere toogatú baata an di suune munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette. Iŋkino maŋ olɗiko kun isiyo gette a yode Almasi batum. 13 Kono kamo a tukkʼomɓo ɗaŋŋal leemadó ni-ti yʼ tʼele adda kʼolɗiko maŋ, ti aŋki eŋ sey seɗeke ni kʼaaɗima ye baa kono ni-ki ti yʼ tʼele leemadó adda kʼolɗiko ye.

9

Wede zina kʼIsa i-dʼede urzi yʼa tʼoone aggadí

1 Ki kotto, nuŋ o dʼede urzi nʼaase munɗa wede aa addó i dehu. Ki kotto nuŋ wede zina kʼIsa, wo Galmeegiŋ Isa toŋ ni yʼ wulle tʼedayó*. Ki kotto kune batum geŋ, kun ziipe adduguŋ a Isa tʼurzi naabo ere nʼize ki Galmeega. 2 Ki ɗoŋ oŋgoŋ an ki nʼ wolliyo nuŋ wede zina kʼIsa ye toŋ, ki kotto a kuneʼŋ nuŋ wede zina kʼIsa. Kono kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega geŋ, kune batum munɗa wede i-kaza ki kotto nuŋ wede zina kʼIsa.

3 En̰n̰o ono ɗoŋ nʼa ooɗiba eedó a ɗaana ɗoŋ i zaapu ono a eedó me: 4 Ki kotto, a naabo ere ay isiyo ette, kaye ay dʼede urzi ay dʼoomi wo ay di siɓe ti bey ɗoŋ ay an naabiya. 5 Ki torguwadey ay dʼede urzi ay di waake erewo ere i ziipe addutú a Isa ay dʼozire soo, aa ɗoŋ zina kʼIsa oŋgo, zemɓa Galmeega Isa, wo Piyer ge dʼisiyo. 6 Ki kotto, nuŋ ti Barnabas toŋ, ay dʼede urzi ay tʼoone omɓo ti beyguŋ. Kaye sirwey ɗaŋŋal ye a naabe ti beezey me. 7 Kun illiga ko, wedeʼŋ yʼisiyo naabo kʼasigar wo munɗa an i-ki tʼele ye me? Kunuŋ wee wee ɗoo miŋ yi-tʼaate jineene wo in̰n̰itú yʼa kʼoomi ye me? Kunuŋ wee wee ɗoo miŋ yʼa else mooɗe wo uɗu yʼa ki siɓe ye me? Aha, wenɗa iŋkino umbo!

8 Ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ, a urzi lekkiyo ɗoŋ tudde ɗaŋŋal ye, oogoro Muusa toŋ ti rootiyo iŋkino. 9 Geŋ ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa, anʼde: «Aame buru yi sara mudu kaŋ on̰ƴilse maŋ, bizí ki ti tʼele baara ye†.» Kunuŋ ono eŋ i-kaza Raa yʼelkiyo a buŋgari ɗaŋŋal ko? 10 Ki kotto, ono eŋ Raa yi rootiyo kono kaye ɗee ɗa? Eyye, ono eŋ an riiŋe kono kaye. Ɗerec, wede yi derkuʼŋ yi zaapu elkisadí yʼa tʼoona munɗa, wo wede yi sara muduʼŋ yi zaapu elkisadí yʼa tʼoona aggadí. 11 Tʼurzi kaye kun dʼuune sulɗi ɗoŋ beehiye ettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ adda kʼadduguŋ. Iŋkino maŋ, i ceeriyo egguŋ koo kaye ay tʼoone agga tʼadda maalaguŋ me‡? 12 Aame ɗoŋ oŋgoŋ an dʼede urzi an dʼooniyo agga ti beyguŋ iŋkino maŋ, geŋ kaye toŋ ay dʼede urzi ay tʼoone a ceere kane. Wo kaye ti urzi wede ay dʼede gen̰n̰o toŋ, munɗa ti beyguŋ ki toogo ay ki tunde ye. Wo ɗe ay dʼimɓin̰a a sulɗi ɗoŋ pay ay iido a eedey geŋ me, kono a ki-tʼise mokkolo morkiƴe a urzi Rabila Majjaanawa kʼAlmasi ye.

13 Ki kotto kun suune, ɗoŋ i naabiya adda Ɓoy Raa geŋ, an tʼoone omɓadaŋ ti sulɗi ɗoŋ adda Ɓoy Raa, wo ɗoŋ i naabiya a ume seɗeke geŋ, an tʼoone aggadaŋ ti sulɗi ɗoŋ an eliyo ki seɗeke§. 14 Geŋ iŋkino kay, Galmeega yʼa ruute, yʼede: Ɗoŋ i kazita Rabila Majjaanawa geŋ, an tʼoone sulɗi lekkiyadaŋ tʼurzi Rabila Majjaanawa*.

15 Ki too maŋ nuŋ o dʼede urzi nʼa tonde munɗa ti beyguŋ, wo ɗe ni ki tunde ye. Ni raaŋiya iŋkino kono ni ki dehu nʼa ki tʼoone munɗa ti beyguŋ ye. Nʼinda bee miŋ nʼa tonde! Wenɗa soo toŋ umbo a aane o di latte urzi kʼuŋsuwo ere o dʼede ette! 16 Kazita Rabila Majjaanawa ette, a nuŋ o ki-tʼise urzi tamma tuddó ye, kono tode gette naabo ere Raa yʼo ruute i dehu nʼaase, wo dabar a nuŋ aame Rabila Maajjaanawa ni ki ti gizita ye maŋ. 17 Wo aame naabo ette i ti dihe nuŋ ti siidó maŋ, geŋ o dʼede urzi an o tʼele ran̰n̰adó, wo ɗe urzi ƴeeriyo eŋ o yʼele a beezó Raa geŋ, nuŋ o dʼede attiɗi ni ki tʼalɗa ye. 18 Iŋkino maŋ a naabo ette ran̰n̰adó moo me? Ran̰n̰adó tiŋ ni kazita Rabila Majjaanawa ki waawiye daa ki tondiyo munɗa, ise o dʼede urzi nʼa tonde munɗa kono ni kazita Rabila Majjaanawa toŋ maŋ.

Raayika Pool a urzi kazita Rabila Majjaanawa

19 Ɗerec, nuŋ o dʼede urzi nʼaase munɗa wede aa addó i dehu, nuŋ ɓule ki wenɗa ye, wo toŋ nʼa-tʼize tuddó aa ɓule ki ɗuwo pay, kono ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼette tukkʼIsa. 20 Aame nuŋ a diine Yawudiyagi geŋ, nʼa likke aa ki kane Yawudiyagi, kono an dʼette tukkʼIsa†. A diine kane ɗoŋ iʼni dokkiyo oogoro Muusa geŋ, nuŋ toŋ nʼa likke aa i ni dokkiyo oogoro Muusa, kono kane ɗoŋ iʼni dokkiyo oogoro Muusa geŋ an dʼette tukkʼIsa, ise nuŋ i ki nʼ dokkiyo oogoro Muusa ye toŋ maŋ. 21 Iŋkino kay, ti kane ɗoŋ i ki suune oogoro Muusa ye geŋ, nʼa likke aa oogoro gette ni ki ti suune ye, kono kane ɗoŋ i ki suune oogoro Muusa ye geŋ an dʼette tukkʼIsa. Geŋ i-kaza tʼurzi kʼoogoro Raa ni ki tʼuɗɗe ye, kono nuŋ ni daaniya urzi kʼoogoro kʼAlmasi. 22 A diine kane ɗoŋ toogadaŋ baata a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa geŋ, nuŋ toŋ ni-ti tʼisiyo tuddó toogatú baata aa ki kane, kono an dʼette tukkʼIsa an di tʼihira a urzi zaapu kʼaddaŋ. A ɗoŋ pay, urzi ɗoŋ tuuku toŋ ni-ti yʼisiyo kono ɗoŋ oŋgoŋ ti diinayaŋ mummino toŋ a tʼoone uttiyo. 23 Nʼisiyo pay miŋ kono Rabila Majjaanawa, iŋkino munɗa wede beehiye Raa yi ruute yʼin tʼeley tʼurzi tode geŋ, nuŋ toŋ nʼa tʼooney aggadó.

24 Ki kotto kun suune, ɗoŋ oɓe dalala a bere kʼokko geŋ an okko pay, wo ɗe soo ɗaŋŋal i-tʼamɓu zooye kʼokko me, geŋ kun okko aa ki yode, kono kun tʼamɓa zooye. 25 Iŋkino maŋ kane pay ɗoŋ oɓe dalala, ɗoŋ i ɗuŋkiyo wo moo moo geŋ, tuddaŋ an ti-dabirsa ɓaadaŋ. Wo an isiyo iŋkino kono an dʼooniyo kaɗumul ki wede i jiire, wo kaɗumul gette saŋ i-ti lattiya. Wo ɗe kine, a urzi kʼAlmasi in oɓe dalala kono in tʼoona kaɗumul ki wede i jiire, ere a lekka ki daayum. 26 Kono kamo nuŋ Pool eŋ nʼokko, wo ni kʼokko aa edayó nʼa tʼippe ye. Ni ɗeyyiso nʼa tʼooney kaɗumul geŋ, ni ki gohiso kutuba a ume waawiye ye. 27 Nuŋ tuddó ni-ti dabirsa ɓaadaŋ wo ni-ti seeɗu aa ɓule. Aame ni kʼisiyo iŋkino ye maŋ, nuŋ wede i kazita Rabila Majjaanawa a ɗuwo eŋ, an di nʼ aɗɗa.

10

Ɗoŋ kʼIzirayel adda balɗa

1 Zemɓa ki nuŋ, ni dehu kun a dʼelke a sulɗi ɗoŋ an iide a moŋgiɗagey Yawudiyagi ti kaaga. Kane pay Raa yʼan da tʼan diibe dondirso ti diʼn dokkiyo*, wo pay an diipiɗa bar Teezewo†. 2 Adda dondirso wo adda bar Teezowo gette, kane geŋ miŋ pay aa an ti zuyye batem wo an a ti gitte ti Muusa kaŋ soo. 3 Kane pay an dʼiimi omɓadaŋ tiŋ soo ere a urzi kʼUnde. 4 Wo kane pay an dʼiiɓe soɓadaŋ tiŋ soo ere a urzi kʼUnde. Ɗerec, a urzi kʼUnde kane an iiɓe ahu ɗoŋ uɗɗe tʼadda zumbulu‡ wede a urzi kʼUnde. Zumbulu geŋ yoŋ ti kane yi diʼn daaniya, wo geŋ miŋ yoŋ Almasi. 5 Iŋkino toŋ, pay an tʼize sulɗi ɗoŋ Raa ulbí i-ki dʼize uŋse ye. Kono kʼiŋkino an tʼindita adda balɗa§, a guute miibi ɗaŋŋal ɗoŋ i kʼize olɗiko ye me.

6 Sulɗi ɗoŋ an iido a kane geŋ, a kine aakede urzi in di wolle in ki dʼise olɗiko ye. Iŋkino kine in kʼooli tuddiŋ kʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, aa kane gʼaaze ti kaaga gen̰n̰o ye*. 7 A loŋgayi kun ottile ye, aa ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ gʼaaze me. Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ɗuwo an di-guune omɓo ti soɓo, saŋ maŋ an tʼiiziga ommire, wo an dʼisiyo sulɗi pitiŋko†.» 8 Kine in ooli tuddiŋ a isiyo boliyo ye, aa ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ gʼaaze ti kaaga geŋ me, iŋkino adda kʼonniyo soo ɗaŋŋal ɗoŋ dupu ada sire makumu aɗo an tʼinda‡. 9 Kine piɗipiɗin̰ Galmeega in yi naame ye, aa ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ gʼaaze ti kaaga wo kane mimbayi an diʼn ihite an tʼinda§. 10 Ki ɗaŋgu kun gurgire ye, aa ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ ga gurgire ti kaaga a tukki Galmeega Raa, wo kane geŋ maaleeka wede ki lattiya yʼiido yʼan îide*.

11 Sulɗi ɗoŋ iido a kane geŋ, a kine aakede urzi in di wolle in ki dʼise olɗiko ye. Iŋkino an tiʼn riiŋe adda mattup ki Raa, kono an in diʼn zaape a urzi, kine ɗoŋ i lekkiyo a onniytagi ɗoŋ kʼita eŋ me. 12 Geŋ iŋkino wede yʼelkiyo yoŋ toogo a urzi zaapu kʼaddí a Isa maŋ, yi koona metike yi tʼoora ye. 13 Naamiya daggiya ere kun ooniyo gette, todʼtiŋ aa ere ɗuwo pay an ooniyo gettiyo. Raa yoŋ yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa, iŋkino yʼun kiʼn oola adda naamiya daggiya i ki ceera egguŋ ye. Wo ɗe aame un iido naamiya daggiya toŋ, Raa yʼun tʼela toogo kun dʼomɓin̰a wo soŋ urzi kun tʼaɗɗa.

Kun ottile a loŋgayi ye

14 Kono kamo zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun ti leɗɗo dokki tʼurzi loŋgayi me. 15 Nuŋ, nʼun rootiyo aakede a ɗuwo ɗoŋ an dʼede suuniyo kʼono. Iŋkino a onamó ni rootiyo eŋ, a suuno kune batum. 16 Ki kotto kop wede ti soɓo adda in di rootiyo koɗuwo a Raa in di soɓo kaŋ soo geŋ, yʼin tiʼn kettiyo kaŋ soo ti puuzo kʼAlmasi te. Wo soŋ mappa wede in di ɓorkiso in tʼomɓo kaŋ soo geŋ, yʼin tiʼn kettiyo kaŋ soo ti tudde kʼAlmasi me†. 17 Ɗerec, i dʼede mappa soo, wo ise kine ɓaadaŋ toŋ, geŋ in tʼize aa tudde soo, kono kine pay in dokkiɗe miŋ mappa soo gen̰n̰o.

18 Kun elko ɗoŋ kʼIzirayel geŋ, ɗoŋ aaɗumu sey wede an eliyo seɗeke a Raa a ume seɗeke geŋ, ki kotto an di lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Raa, yode wede an i ize ume seɗeke gen̰n̰o‡. 19 Iŋkino maŋ, nuŋ nʼa roote moo me? Nʼa tʼeese sey wede an ele seɗeke a loŋgayi, ti loŋgayi batum miŋ, kaneʼŋ ki bita ye ko? 20 Eyye, kaneʼŋ ki bita! Wo ɗe senɗikagi ɗoŋ ki ɗoŋ i ki suune Raa ye an eliyo geŋ, an eliyo a siitanɗani, a Raa ye§. Iŋkino maŋ, nuŋ ni ki dehu ye kun a di kette kaŋ soo ti siitanɗani me. 21 Kune kun kʼaane kun ki siɓe kop sire ye, kop ki Galmeega wo kop ki siitanɗani me. Omɓo sire kun kʼaane kun ki dokkiɗa ye, omɓo ki Galmeega wo omɓo ki siitanɗani te. 22 Kunuŋ in dehu in tʼooziga kolɓiso Galmeega ko*? In elkiyo miŋ kine toogo in jiire yode ko? Aha, iŋkino ye.

Kun iso pay a urzi wede a tʼele tamma a Raa

23 Ɗoŋ oŋgoŋ an rootiyo, anʼde: «Urzi ede kʼisiyo munɗa tuuku toŋ maŋ.» Ɗerec iŋkino, wo ɗe kane sulɗi geŋ pay beehiye ye†. «Urzi ede kʼisiyo munɗa tuuku toŋ maŋ.» Ɗerec iŋkino, wo ɗe sulɗi pay geŋ a ki nooge ye kʼa tʼihira a urzi zaapu kʼadde a Isa me. 24 Geŋ wenɗa soo toŋ yi deha munɗa wede kʼaggadí ɗaŋŋal ye, wo ɗe wede tuuku toŋ yi deho bakadí yi-tʼoone kay.

25 Sulɗi ɗoŋ pay kun owile a suuk geŋ, kun iwiloʼŋ kun oomo, daa tondiyo eŋ sey an ele a loŋgayi koo me‡, kono elkiyaguŋ ere kun di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette a ki tʼise sire ye. 26 Ni rootiyo iŋkino kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Siiɗo ti sulɗi pay eego geŋ, kane ki Galmeega Raa§.»

27 Aakede wede yi ki ziipe addí a Isa ye geŋ yʼunni wiike omɓo di yode, wo kun iyye kun ette maŋ, munɗa wede yʼun ele geŋ kun oomo, daa tondiyo eŋ sey an ele a loŋgayi koo me. Iŋkino elkiyaguŋ ere kun di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette a ki tʼise sire ye. 28 Wo ɗe aame wede doolo yʼun ruuta: «Sey eŋ an ele seɗeke a loŋgayi» maŋ, kono ki wede un gize geŋ kun aaɗima ye, wo soŋ kono ki elkiyo ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette a ki tʼise sire ye. 29 Aame ni rootiyo «ki elkiyo ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu» maŋ, ni ki rootiyo ti elkiyaguŋ ere kun di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gettiyo ye, wo ɗe ni rootiyo ti ere ki wede un gize gen̰n̰o. Wo ɗe nuŋ wede o dʼede urzi nʼaase munɗa aa addó i dehu miŋ, ki moo me elkiyo ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu ki wede doolo gette tʼa ɗekke booro eedó me? 30 Aame a omɓo ni rootiyo koɗuwo a Raa maŋ, wo ki moo me wenɗa yʼa roote ulsu a tukki nuuno, kono kʼomɓo ere ni ruute koɗuwo a Raa te?

31 Iŋkino maŋ ise kun omɓo, ise kun soɓo wo ise kun ise munɗa tuuku toŋ maŋ, kun iso pay a urzi wede a tʼele tamma a Raa. 32 A lekkiyaguŋ gette, kun isa ye munɗa wede wenɗa yi-tʼoore adda kʼolɗiko me, ise a Yawudiyagi, ise a Yawudiyagi ye, wo a ɗoŋ ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa toŋ maŋ. 33 Geŋ iŋkino nuŋ batum ni dehu ɗuwo pay ulbaŋ an dʼise uŋse a sulɗi ɗoŋ pay nʼisiyo geŋ me. Ni ki dehu munɗa kʼaggadó ɗaŋŋal ye, wo ɗe ni dehu munɗa wede aase beehiye a ɗoŋ ɓaadaŋ kono Raa yʼan diʼn utte.

11

1 Kun amɓo zindó, aakede nuŋ batum nʼamɓu zina kʼAlmasi.

Lekkiyo kuuli ti erayi a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

2 Aŋkeŋ nʼunni tamma kono kuneʼŋ daayum kun elkiyo a nuuno, wo dooyiso ere nʼunni duuye gette kun ti boohiyo. 3 Wo ɗe ni dehu kun di suune ita munɗa en̰n̰o: Almasi geŋ yoŋ tʼekki kule tuuku toŋ maŋ, kule geŋ yoŋ tʼekkʼerewo, wo Raa geŋ yoŋ tʼekkʼAlmasi. 4 Iŋkino aame kule yi tondiyo Raa, ise yi rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisa wo eedí tuuniyo maŋ, geŋ yi-di dʼeliyo sukiyagi a Almasi wede tʼeedí me. 5 Wo ɗe aame erewo tuuku ti tondiyo Raa, ise ti rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisa wo ettú tuuniyo ye maŋ, geŋ ti-di dʼeliyo sukiyagi a kulatú me, tode gette aakede erewo ettú kôokiyo. 6 Aame erewo ti ki dehu ettú tʼa ki ti diibe ye maŋ, geŋ tʼa kôoko! Wo ɗe aame erewo ilaltú ɗekkiso ise ettú kôokiyo geŋ a tode sukiyagi maŋ, tʼa di diibo munɗa! 7 Kule geŋ aame yi tondiyo Raa ise yi rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisa maŋ, i ki dehu eedí yʼa gi di diibe ye, kono kule geŋ Raa yi yʼikkima yi deeƴiso a yode wo yoŋ i-kaza majjaanika Raa*. Wo ɗe to erewo gette todʼte i-kaza majjaanika kule. 8 Ɗerec, Raa yʼikkima kule yʼiiɗiba sirpa kʼerewo ye, wo ɗe erewo Raa yi tʼikkima yʼiiɗiba sirpa kule. 9 Wo kule geŋ Raa yi yʼikkima kʼerewo ye, wo ɗe erewo te Raa yi tʼikkima ki kule†. 10 Iŋkino maŋ, kono maaleekiyagi geŋ erewo ettú tʼa di diibe, a kize todʼte ti ɗanɗi ɗoŋ tʼettú. 11 Wo iŋkino toŋ a urzi Galmeega, erewo daa kule ti kʼise ede ye, wo kule toŋ daa kʼerewo yi kʼise ede ye. 12 Ɗerec, erewo gette Raa yi tʼikkima yʼiiɗiba sirpa kule, wo ɗe yo kule toŋ i yʼehiyo erewo, wo kane pay geŋ miŋ an ettiyo ti Raa.

13 Kune batum kun elko, beehiye koo erewo tʼa tonde Raa ettú daa diibiyo me? 14 Aame tuuku toŋ ki kotto, ɗuwo an suune kule geŋ yi kʼooli ilalí soŋŋirti ye, para maŋ a yoŋ sukiyagi. 15 Wo ɗe Raa yi ele ilali soŋŋirti a erowo geŋ yi ele majjaanika, kono ilali soŋŋirti geŋ kane aa munɗa ki diibiyo kʼettú. 16 Aame wede yi rootiyo a urzi eŋ yi kʼiyye ye maŋ, nuŋ ni di roote munɗa soo, kayeʼŋ urzi ti doolo ay ki suune ye, ise ɗoŋ ki Raa ogiysito ti suma kʼIsa a ume doolo toŋ maŋ.

Omɓo Galmeega

17 Ono geŋ nʼa tiʼn ɗiŋge iŋkino. Wo ɗe i dʼede munɗa soo iŋkino wede nʼun kiʼn tʼimme ye, ogiysitaguŋ gette tʼun kiʼn noogiyo ye kun di tʼihira a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me, wo ɗe tʼun dʼisiyo munɗa wede ulsu. 18 Munɗa wede nʼa roote ki pooneʼŋ, ɗuwo an o di ruute, anʼde: aame kun tʼogiyso ti suma kʼIsa geŋ, a diinaguŋ un dʼede âhuntu tudde. Wo nuŋ toŋ nʼumɓe ono geŋ aase ɗerec ede. 19 Ɗerec, i dehu âhuntu tudde a diinaguŋ aase ede, kono tiŋ geŋ ɗuwo an diʼn suune keren̰ kane ɗoŋ a diinaguŋ i seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa me. 20 Wo ɗe aame kun tʼogiyso geŋ, kun elkiyoʼŋ kun omɓo omɓo Galmeega wo ɗe iŋkino ye, 21 kono aame kun ti konso omɓo‡ geŋ, wede tuuku toŋ yi naariya omɓo kʼumpadí ere yʼumɓo, iŋkino ɗoŋ oŋgo an di lekkiyo mosogo wo ɗoŋ oŋgo an di soɓo i ceeriyo eedaŋ. 22 Wo aame kun ettiyo omɓo wo ti soɓo ɗaŋŋal maŋ, kun oomo wo kun ooɓo a ɓoyɗuguŋ! Geŋ ɗoŋ ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa kunʼni wolliyo aa munɗa bita, wo kun dʼan dʼeliyo sukiyagi a ɗoŋ an kʼede munɗa ye. Ɗe geŋ nʼun di roote moo me? Ɗe nʼun diʼn tʼimme sey ko? Aha! Nʼun kiʼn tʼimme ye baa a urzi geŋ me!

23 Iŋkino maŋ kun ollo, ettiyo dooyiso ere nuŋ nʼuune ti bey Galmeega wo nʼun tiʼn duuye te: Adda diɗɗo ere Galmeega Isa an an di yʼele a bey ɗoŋ kʼolmiɗayí gette, yʼa tʼumɓe mappa, 24 yʼa ruute koɗuwo a Raa kono kʼomɓo gette, maŋ yʼa ɓurke wo yʼa ruute, yʼede: Ette tuddó todʼte ki kune, kun dʼiso iŋkino kono kun dʼelka a nuuno§. 25 Aame an tʼiimi maŋ, ki kop ti soɓo adda toŋ iŋkino, yʼa tʼumɓe wo yʼa ruute, yʼede: Kop ti soɓo adda ette, todʼte taasuwa ere aware Raa yi gitte ti ɗuwo tʼurzi puuzadó*. Aame tuuku kun siɓa, soɓo ere adda kop ettiyo maŋ, kun dʼiso kino kono kun dʼelka a nuuno.

26 Iŋkino maŋ aame tuuku kun iima mappa en̰n̰o wo kun iiɓa soɓo ere adda kop ettiyo maŋ, geŋ aa kun kazita urzi kʼunto Galmeega bini kamadí. 27 Kono kʼiŋkino geŋ wede yʼooma mappa wo yʼiiɓa soɓo ere adda kop ki Galmeega daa kʼurzutú maŋ, yoŋ geŋ booro ti yʼ ziiɗa kono yi-tʼize tudde wo puuzo ki Galmeega ki bita. 28 Iŋkino wede tuuku toŋ yode batum yi tʼelkito urzi lekkiyadí ɗoo miŋ, saŋ yʼa oomo mappa wo yʼa ooɓo soɓo ere adda kop kollo. 29 Ki kotto, wede yʼomɓo wo yi soɓo daa ki suuniyo kʼita tudde Galmeega geŋ, yode batum yi ti tʼeliyo tuddí adda booro aame yʼomɓo wo yi soɓo geŋ me. 30 Geŋ kono kʼiŋkino ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinaguŋ an dʼuune eeni, ɗoŋ oŋgoŋ mokiyagaŋ toogadaŋ baata wo ɗoŋ oŋgoŋ an tʼinda. 31 Aame kine batum urzi lekkiyadiŋ in ti yʼelkiso ɗoo miŋ, saŋ in dʼomɓo kollo maŋ, Galmeega yi ki ɗekka booro eediŋ ye. 32 Wo ɗe Galmeega yi ɗekkiyo booro eediŋ kono yiʼn diʼn deeziyo. Iŋkino maŋ a onniyo booro Raa gette, kine booro tʼin kiʼn seeɗa ye wo kane ɗoŋ duniya tʼanni seeɗa.

33 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, aame kun tʼugiye kun omɓo omɓo Galmeega maŋ, kun dello tudduguŋ. 34 Aame wede mosogo ti yʼ ziiɗa maŋ, yi tʼoomi ɓoozí, kono ogiysitaguŋ gette tʼun ki tiʼn tʼele adda booro Raa ye.

Wo ki tondisaguŋ ere oŋgo kun riiŋe adda mattupaguŋ gette, aame nʼiiney di kune maŋ, nʼun tiʼn zaapey urzi kollo.

12

Sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼeliyo a ɗuwo

1 Zemɓa ki nuŋ, a urzi sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼeliyo geŋ, aŋkeŋ ni dehu kun di suune keren̰. 2 Kuneʼŋ, ti kaaga Raa soo ɗaŋŋal kun ki yʼ zuune ye ɓotto. Kun suune, aame geŋ an un diʼn irga ki tukki loŋgayi ɗoŋ i kʼorbe ye, kono a toogadaŋ kun kʼiine kun ki ti tuuge ye. 3 Kono kamo nʼun di rooto, aame wede yi rootiyto ono ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa maŋ, yode geŋ yi kʼaane yi ki roote ye, yʼa tʼeese: «Isaʼŋ Raa yi ti yʼ duuɗo me.» Wo wenɗa soo toŋ umbo aane a roote, a tʼeese: «Isa yoŋ Galmeega me» daa ki Unde Kamilen̰ ti ki yʼ dokkiyo ye maŋ.

4 Sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼeliyo ti beekatú a ɗuwo geŋ, itadaŋ siidaŋ siidaŋ. Wo ɗe sulɗi pay geŋ, eliyo miŋ to Unde soo gettiyo. 5 Naabiyagi ɗoŋ Galmeega yʼeliyo a ɗuwo geŋ, kane itadaŋ siidaŋ siidaŋ, wo ɗe in naabiya pay miŋ ki Galmeega soo gen̰n̰o. 6 Naabo ere tuuku Raa yʼeliyo a ɗuwo gette itatú sittú sittú, wo ɗe Raa miŋ yoŋ soo, geŋ yode yi-tiʼn isiyo ɗuwo pay an dʼaaniya an tʼisiyo naabo pay gette. 7 A wede tuuku toŋ Unde Raa ti-dʼeliyo munɗa, i-kaza todʼte adda kʼaddí. Munɗa geŋ yoŋ ki noogiyo zemɓa pay. 8 A soŋ Unde Kamilen̰ ti-dʼeliyo suuniyo kʼono a ono ɗoŋ yʼan rootiyto a ɗuwo geŋ me, a wede soŋ ti-dʼeliyo suuniyo ki sulɗi ɗoŋ ki Raa a ono ɗoŋ yʼan rootiyto a ɗuwo geŋ me, wo geŋ miŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde soo gettiyo pây. 9 A wede soŋ Unde soo gettiyo ti-dʼeliyo munɗa ki zaapu kʼadde a Isa zakiɗi, wo a wede soŋ Unde soo ɗaŋŋal gettiŋ ti-dʼeliyo munɗa kʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni. 10 A wede soŋ kʼisiyo sulɗi kʼarmika, wo a wede soŋ ki rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisa. A wede soŋ ki suuniyo kʼita kʼundiyagi, yode eŋ onamí ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa, wo yode eŋ onamí ettiyo tʼurzi Meeda siitanɗani. A wede soŋ kʼorbe tʼono ɗoŋ doolo, wo a wede soŋ ki kama kʼono gen̰n̰o. 11 Wo ɗe Unde tiŋ todʼte soo wo tode batum eliyo sulɗi pay geŋ me. A wede tuuku toŋ ti-dʼeliyo munɗa siidí siidí aa todʼ ti dehu*.

Ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isaʼŋ kane tudde kʼAlmasi

12 Kine in suune tudde wede gette todʼtiŋ soo, wo mokiyagutú ɓaadaŋ. Wo ɗe mokiyagi ɓaadaŋ toŋ, tudde tiŋ soo. Geŋ ki ɗoŋ kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi toŋ kane aa tudde gettiyo†. 13 Ɗerec kine pay, ise Yawudiyagi, Yawudiyagi ye, ise ɓulagi, ɓulagi ye toŋ maŋ, kine Raa yʼin tiʼn zuyye batem, yʼin tiʼn gitte kaŋ soo tʼUnde Kamilen̰ soo gettiyo, wo in tʼize tudde soo. Wo kine pay Raa yʼin diʼn ûune addiŋ tʼUnde soo gettiyo.

14 Tudde wede gette mokutú soo ɗaŋŋal ye, wo ɗe mokiyagutú ɓaadaŋ. 15 Aakede zina tʼa roote, tʼa tʼeese: «Nuŋ te bey ye geŋ, iŋkino ni kʼise moke ki tudde ye.» Ise tʼa roote iŋkino toŋ, todʼte daayum moke ki tudde. 16 Soŋ aakede kuude yʼa roote, yʼa tʼeese: «Nuŋ ersa ye geŋ, iŋkino ni kʼise moke ki tudde ye.» Ise yi roote iŋkino toŋ, yoŋ daayum moke ki tudde. 17 Aame tudde pay todʼte ersa maŋ, in dʼolliga ti moo me? Aame tudde pay todʼte kuude maŋ, in dʼeeɗe ti moo me? 18 Wo ɗe Raa yi ziipe moke tuuku ekki tudde geŋ aa yoŋ yi dihe. 19 Aame mokiyagi pay geŋ i tʼize moke soo maŋ, geŋ tudde a too me? 20 Iŋkino maŋ, mokiyagi ɓaadaŋ wo i-tʼisiyo tudde soo.

21 Geŋ ɗerec, ersa ti kʼaane ti ki roote ye a bey, tʼa tʼeese: «Kee ni ki dehu ye me.» Ise eego toŋ ti kʼaane tʼan ki roote ye a zoŋ, tʼa tʼeese: «Kune nʼun kiʼn dehu ye me.» 22 Wo ɗe ki too maŋ, mokiyagi tudde ɗoŋ in elkiyo an kʼaane an ki nooge munɗa ye gen̰n̰o toŋ, tudde daa kane ti kʼaane ye. 23 Mokiyagi ɗoŋ in an kʼeliyo suma ye geŋ, kaneʼŋ in diʼn boohiyo beehiye a jiire. Mokiyagi ɗoŋ i dehu ɗuwo an kiʼn wolle ye kono sukiyagi geŋ, in diʼn mulpiyto a jiire. 24 Mokiyagi tudde ɗoŋ ki wolliyo sukiyagi ye geŋ, kaneʼŋ i ki dehu in gi diʼn mulpite iŋkino ye. Wo ɗe Raa yʼikkima tuddeʼŋ kono tʼurzi geŋ mokiyagi ɗoŋ in an kʼeliyo suma ye geŋ, an dʼooniyo suma beehiye a jiire. 25 Yʼize iŋkino kono mokiyagi tudde an ki tʼâhinte ye, wo ɗe a lekkiyadaŋ an dʼelke ti tuddaŋ. 26 Aame moke soo yi dabirsa maŋ, kane pay geŋ miŋ an dabirsa ti yode. Aame moke soo yʼuune tamma maŋ, kane pay geŋ miŋ an isiyo uŋsuwo ti yode.

27 Wo ki kotto kuneʼŋ tudde kʼAlmasi, wo wede tuuku toŋ moke ki tudde yode. 28 Iŋkino maŋ adda diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ, ki poone Raa yi ziipe ɗoŋ zina kʼIsa, ki sirwe nebiyagi, kʼaɗuwe ɗoŋ dooyiso ɗuwo. Saŋ maŋ ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼan ele munɗa kʼisiyo sulɗi kʼarmika, kʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni, ki noogiyo ɗuwo, ki dokkiyo ɗuwo, wo kʼorbe tʼono ɗoŋ doolo.

29 Ki kotto kane pay geŋ ɗoŋ zina kʼIsa ye, kane pay nebiyagi ye, kane pay an ki dooyiso ɗuwo ye. Kane pay an kʼisiyo sulɗi kʼarmika ye, 30 kane pay Unde Kamilen̰ tʼan kʼele ye munɗa kʼeliyo beeko a ɗoŋ kʼeeni me. Kane pay an ki tʼise ɗoŋ orbe tʼono ɗoŋ doolo ye, kane pay an ki tʼise ɗoŋ kama kʼono ɗoŋ doolo ye. 31 Iŋkino maŋ wede tuuku toŋ ti diinaguŋ yi deho munɗa wede beehiye Unde Kamilen̰ tʼeliyo. Wo ɗe aŋkeŋ urzi wede beehiye a jiire pay nʼun di yʼ kaza.

13

Geyyiso ti jiire sulɗi pay

1 Kun ollo, aase nʼa orba tʼono ɗoŋ doolo ise ono maaleekiyagi toŋ, wo ɗe o kʼede geyyiso ye maŋ, geŋ nuŋ aakede maala ti môolo ise aa sukulmo tʼisiyo tarkuuse ki bita. 2 Aase nuŋ Unde Kamilen̰ todʼ tʼele munɗa ki rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisa, ise nʼa suune ita sulɗi ombiɗe pay, ise o dʼede suuniyo ki sulɗi pay, wo ise urzi zaapu kʼaddó a Isa yʼaase zakiɗi i jiire pay, nʼaane ni di roote a tokomo tʼeŋ mi-ɗeeto, toŋ tʼa-ɗeete*, wo ɗe o kʼede geyyiso ye maŋ, geŋ nuŋ aa munɗa ki bita. 3 Wo aame nʼa-dokkiɗa laalayó pay a ɗoŋ an kʼede munɗa ye, ise ni-ti tʼele tuddó adda kʼuwwo nʼa tʼogge toŋ, wo ɗe o kʼede geyyiso ye maŋ, a ki nʼ nooge ti munɗa ye.

4 Wede i-dʼede geyyiso geŋ, yoŋ yʼa omɓin̰a wo ɗuwo yʼan dʼise beehiye. Yi ki kolɓike ye, yi ki makile ye, wo yi ki kili tuddí ye. 5 Wede i-dʼede geyyiso geŋ, yi kʼisiyo sulɗi sukiyagi ye, yi ki wolliyo munɗa kʼaggadí ɗaŋŋal ye, yi ki kulkiso ye, wo yi ki seeɗu maake ye. 6 Wede i-dʼede geyyiso geŋ, ulbí i-kʼisiyo uŋse ye a sulɗi ɗoŋ ɗuwo an isiyo ki diine ye geŋ me, wo ɗe ulbí i isiyo uŋse a sulɗi ɗoŋ ɗerec. 7 Wede i-dʼede geyyiso geŋ, yoŋ yʼisiyo tambobino a sulɗi pay, a sulɗi pay yi zaapu addí a Isa, a sulɗi pay yi zaapu elkisadí a Raa, wo yi dʼomɓin̰e a sulɗi pay.

8 Geyyiso gette todʼte ti ki ɗaŋga ye. Wo munɗa wede Unde Kamilen̰ tʼeliyo ki rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisaʼŋ, onniyo soo yʼa ôhira. Munɗa kʼorbe tʼono ɗoŋ doolo toŋ, yʼa ɗaŋga. Wo suuniyo sulɗi ɗoŋ ki Raa ki rootiyto a ɗuwo toŋ, tʼa ôhira. 9 Ɗerec, kine suuniyadiŋ tʼa biite, wo ono ɗoŋ Raa yʼagisa toŋ, a rootiytadaŋ in a beetiyo. 10 Wo ɗe sulɗi pay a tʼîida a munɗa wede Raa yi dehuʼŋ, munɗa wede a-biite a tʼisa umbo.

11 Kun ollo, aame nuŋ ulo n̰eŋku, ni rootiyto ki n̰eŋkuwo, elkisadó ki n̰eŋkuwo wo suuniyadó toŋ ki n̰eŋkuwo. Wo ɗe aame ni tʼize goole maŋ, sulɗi n̰eŋkuwo nʼa iili. 12 Aŋken̰n̰o kine sulɗi in kiʼn wolliyo keren̰ ye, inʼni wolliyo aa adda kaynaaŋa mazzini, wo ɗe saŋ maŋ sulɗi in diʼn wolley keren̰ a ɗaanadiŋ. Aŋken̰n̰o suuniyadó tʼa biite, wo ɗe saŋ maŋ Raa nʼa yi suuney keren̰ aa yoŋ yi ni zuune.

13 Wo ɗe aŋkeŋ i dʼede sulɗi aɗo, kane an lekkiyo ki daayum: zaapu kʼadde a Isa, zaapu kʼelkiso, wo geyyiso. Wo ɗe ti diine sulɗi aɗo geŋ, geyyiso tʼa jiire.

14

Rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisa ti orbe tʼono ɗoŋ doolo

1 Iŋkino maŋ ki pooneʼŋ, kun deho urzi geyyiso ɗuwo. Wo kun deho soŋ sulɗi ɗoŋ Unde Raa tʼeliyo, wo a jiireʼŋ munɗa ki rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisa. 2 Ki wede orbe tʼono ɗoŋ dooloʼŋ, yʼorbe a Raa, a ɗuwo ye. Ono geŋ wenɗa soo toŋ umbo a suune itadaŋ me, wo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ yi dʼorbe ono ɗoŋ ombiɗe ettiyo ti Raa. 3 Wo ɗe ki wede i rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisaʼŋ, yi rootiyto a ɗuwo: yʼa-tiʼn zaapu a urzi an di tʼihira a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, yʼan dʼeeliyo kooke wo yʼan diʼn selliyo. 4 Wede yʼorbe tʼono ɗoŋ dooloʼŋ, yode batum a tʼihira a urzi zaapu kʼaddí a Isa me, wo ɗe wede yi rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisaʼŋ, yi noogiyo ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa an di tʼihira a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa. 5 Ki nuŋ maŋ, beehiye ni dehu kune pay kun dʼorba tʼono ɗoŋ doolo, wo ɗe ni dehu a jiire kun di rootiteʼŋ ono ɗoŋ Raa yʼagisa. Wede yi rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisaʼŋ, yi jiire wede orbe tʼono ɗoŋ doolo, wo aame ise yʼorbe tʼono ɗoŋ doolo maŋ, i dehu wedusu yʼa tiʼn kime ono geŋ ti onamguŋ, kono ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa an di tʼihira a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa.

6 Wo aŋkeŋ zemɓa ki nuŋ, kun ollo, aakede nʼa ette di kune wo nʼun dʼorba tʼono ɗoŋ doolo maŋ, un kiʼn nooge ti munɗa ye. Ki too maŋ i dehu nʼun dʼorba ono ɗoŋ un di kize munɗa wede Raa yʼooɗibe ita, ise suuniyo, ise ono ɗoŋ Raa yʼagisa, ise dooyiso toŋ maŋ. Para maŋ un kiʼn nooge ti munɗa ye. 7 Geŋ iŋkino kay ki sulɗi kʼotoro ɗoŋ aakede siraro ti kundiŋe me. Wo aame kane geŋ môoladaŋ si-siidaŋ ye maŋ, kʼa suune mummino, eŋ an baahu siraro wo eŋ an ondige kundiŋe me? 8 Wo aame bunno ti môoloʼŋ ɗuwo an kʼollige keren̰ ye maŋ, wee wee a okkima tuddí kʼarka me? 9 A kune toŋ iŋkino kay, aame onamguŋ kun rootiyto keren̰ ye maŋ, mummino ɗuwo an di suune itadaŋ me? Iŋkino maŋ kun orbe a maaye. 10 Ki kotto adda duniya ette ita kʼono ɓaadaŋ, wo ɗe ɗoŋ tuuku toŋ an suune onamaŋ onamaŋ. 11 Wo aame wede yʼo orbe onamí ni kiʼn suune ye maŋ, nuŋ a ɗaana yode aa torgusu, wo yode toŋ a ɗaana nuŋ aa torgusu. 12 Geŋ ki kune toŋ iŋkino. Kun dehu tʼadduguŋ pay sulɗi ɗoŋ Unde Raa tʼeliyo, wo kun deho sey a ceere sulɗi ɗoŋ a nooge ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa an di tʼihira a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa me.

13 Kono kamo wede orbe tʼono ɗoŋ dooloʼŋ i dehu yʼa tonde Raa, kono Unde Raa ti di tʼele munɗa ki kama kʼono gen̰n̰o pây. 14 Aame ni tondiyo Raa tʼono ɗoŋ doolo maŋ, o eliyo ono ɗoŋ ni-tondiyo geŋ Unde Kamilen̰, wo ɗe to eedó soodo a elkiso ti ki naabiya ye. 15 Iŋkino nʼaase mummino me? Nʼa tonde Raa tʼono ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰, wo soŋ nʼa tonde tʼeedó soodo a elkiso tʼono ɗoŋ ɗuwo anʼni suune. Nʼa ôore tʼono ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰, wo soŋ nʼa ôore tʼeedó soodo a elkiso tʼono ɗoŋ ɗuwo anʼni suune. 16 Aame ki rootiyo koɗuwo a Raa tʼono ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ ɗaŋŋal maŋ, mummino wede kino baa yʼollige, yʼaane yʼa roote «Eyye» a onamá ɗoŋ ki rootiyo koɗuwo a Raa me? Yi kʼaane yi ki roote ye, kono ono ɗoŋ ki rootiyo geŋ yi kiʼn suune ye. 17 Ɗerec, onamá ɗoŋ ki rootiyo koɗuwo a Raa geŋ kane beehiye ɓaadaŋ, wo ɗe leemadá a ki yʼ noogiyo ye yʼa tʼihira a urzi zaapu kʼaddí a Isa me.

18 Nuŋ nʼa tʼeese koɗuwo a Raa kono nʼorbe tʼono ɗoŋ doolo ɓaadaŋ i jiire kune pay. 19 Wo ɗe a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, ni dehu a jiire tʼeedó soodo a elkiso ni rootite ono paat ɗaŋŋal ɗoŋ ɗuwo anʼni suune, kono an diʼn dooye eego bee miŋ, nʼa orba ɓaadaŋ tʼono ɗoŋ doolo ɗuwo an kiʼn suune ye.

20 Zemɓa ki nuŋ, a urzi kʼelkiso kun tʼise aa in̰n̰i sun̰n̰i ye. Eyye, a urzi kʼisiyo kʼolɗiko kun tʼiso aa in̰n̰i sun̰n̰i, wo ɗe a urzi kʼelkiso kun tʼiso ɗoŋ i-dirse. 21 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa, anʼde:

«Galmeega Raa yʼede:

A ɗoŋ kʼIzirayel eŋ

nʼan rootita tʼurzi ɗuwo ɗoŋ orbe tʼono ɗoŋ doolo.

Nʼan rootita ti bize torgagi,

wo nʼiza iŋkino toŋ, nuŋ Raa an ki nʼ olliga ye*.»

22 Iŋkino maŋ munɗa wede Unde Kamilen̰ tʼeliyo kʼorbe tʼono ɗoŋ dooloʼŋ, yoŋ geŋ munɗa i-kaza toogo Raa a kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye, wo a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, i ki kaza munɗa ye. Wo ɗe munɗa wede Unde Kamilen̰ tʼeliyo ki rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisaʼŋ, yoŋ geŋ munɗa i-kaza toogo Raa a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, wo a kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye, i ki kaza munɗa ye. 23 Kun ollo, aakede kune ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa kun tʼugiye pay kaŋ soo wo kune pay kun orbe tʼono ɗoŋ doolo, wo wede i ki ziipe addí a Isa ye, ise wede kino baa yi tʼiide diinaguŋ yʼilliga maŋ, ki kotto yʼa tʼeese kune ɗoŋ maadagi. 24 Wo ɗe soŋ aakede kune pay kun rootiyto ono ɗoŋ Raa yʼagisa, wo wede i ki ziipe addí a Isa ye, ise wede kino baa yi tʼiide diinaguŋ yʼilliga maŋ, onamguŋ geŋ a yi seeɗa wo yʼa suune lekkiyadí olɗo a ɗaana Raa me. 25 Iŋkino munɗa wede ombiɗe adda kʼaddí yi yʼuɗɗe keren̰, yʼa tʼottile zumayí a siiɗo, yʼa tʼimme Raa wo yʼa tʼeese: «Ki kotto Raa yoŋ a diinaguŋ.»

Sulɗi tʼurzizaŋ a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me

26 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, aame kun tʼugiya kaŋ soo maŋ, kun dʼisa mummino me? Ti diinaguŋ wede soŋ yʼa amɓe ôoro, soŋ yʼa tʼele dooyiso kʼono Raa, ise yʼun kize munɗa wede Raa yʼiiɗiba ita, wede soŋ yʼun dʼorba tʼono ɗoŋ doolo, wo soŋ yʼun tiʼn kime tʼono ɗoŋ kun dʼorbe gen̰n̰o. Pay kun ise geŋ, i dehu a nooge zemɓa an di tʼihira a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa. 27 Aame kun dehu kun dʼorba tʼono ɗoŋ doolo maŋ, i dehu ɗoŋ sire, ɓaadaŋ ɗoŋ aɗo a orba me, soŋ kʼita bakadí bakadí, wo i dehu wedusu yʼa tiʼn kime ono ɗoŋ an orbe geŋ me. 28 Aame wenɗa ki kama kʼono geŋ umbo maŋ, leema wede orbe a ɗaana ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ yʼanna, yʼorbu adda kʼaddí wo a Raa. 29 Ki kane nebiyagiʼŋ, i dehu a rootite ɗoŋ sire umboʼŋ ɗoŋ aɗo, wo ɗoŋ soŋ an dʼolliga wo an di wolle. 30 Wo ɗe aame wede doolo ti diinaguŋ yʼuune ono ɗoŋ Raa yi-iiɗiba ita maŋ, i dehu wede i rootiyto geŋ yʼa anniga. 31 Kune pay kun aane kun di rootite ono ɗoŋ Raa yʼagisa me, wo i dehu wede soŋ kʼita bakadí bakadí, kono ɗuwo pay an tʼoone dooyiso wo kooke. 32 Kane nebiyagiʼŋ, tuddaŋ an ti seeɗu wo ono ɗoŋ Raa yʼagisa an diʼn rootiyo a urzizaŋ. 33 Ni rootiyo iŋkino, kono Raa yi ki dehu ye sulɗi ɗoŋ a urzizaŋ ye me, wo ɗe yoŋ Raa ki toose. Geŋ aakede ɗoŋ ki Raa pay ogiysito ti suma kʼIsa ge dʼisiyo.

34 Adda diine ɗoŋ i tʼugiye geŋ, erayi an anna. Kane an kʼede urzi ki rootiyto ye, an ki-kili tʼekki kuuli ye†, geŋ aa an riiŋe ti kaaga adda mattup kʼoogoro Muusa. 35 Aame erayi an dehu an di suune ita kʼono ɗoŋ an illiga maŋ, geŋ an tondoy kuulizaŋ a ɓoy, kono sukiyagi erewo tʼa tʼooziga tʼa rootite adda diine ɗoŋ i tʼugiye ti suma kʼIsa me.

36 Kun elkiyoʼŋ ono Raa an iise ki poone ti di kune ko? Wo kun elkiyoʼŋ uune ono Raa kune sigguŋ ko? Aha iŋkino ye! 37 Aame wede yʼelkiyo yoŋ nebi, ise yʼelkiyo yoŋ i-dʼede munɗa ti doolo Unde Kamilen̰ tʼeliyo toŋ maŋ, i dehu yʼa suune adda kʼaddí ono ɗoŋ nʼun raaŋiya en̰n̰o toŋ, kane sulɗi ɗoŋ Galmeega yi dehu kun dʼise. 38 Wo ɗe aame ono eŋ wede yiʼni koogire maŋ, yode toŋ Raa yʼa yi kiigira kay.

39 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, kun deho tʼadduguŋ pay kun tʼiso ɗoŋ rootiyto kʼono ɗoŋ Raa yʼagisa. Wo kun an tʼeegire ye a ɗoŋ orbe tʼono ɗoŋ doolo me. 40 Wo ɗe aame kun tʼugiye maŋ, sulɗi pay kun tiʼn iso a urzizaŋ daa tarkuuse.

15

Balɗiya kʼAlmasi ti diine ɗoŋ unto

1 Zemɓa ki nuŋ, aŋkeŋ ni dehu nʼun di-ɗoole sey a Rabila Majjaanawa ere nʼun gizite te. Tode gette kun illiga wo kun a seeɗu zakiɗi eego, 2 wo tʼurzi tode kun dʼutta, aame kun a ziiɗa zakiɗi a ono ɗoŋ nʼun gizite maŋ. Wo kun a ki ziiɗa ye maŋ, urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa geŋ ki bita.

3 Munɗa wede ki poone a jiire, nuŋ nʼunni duuye dooyiso ere nuŋ batum an ni duuye: Almasi yʼinda kʼolɗikadiŋ, geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa*. 4 Yoŋ an di yʼeele adda muuzo, saŋ onniyo sire kʼaɗuwe maŋ Raa yʼa ti yʼ bilɗe, geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa†. 5 Aame yi bilɗe maŋ yi di gize tuddí a Piyer, saŋ a ɗoŋ zina ɗoŋ koomat makumu sire‡. 6 Saŋ yʼan di gize tuddí a zemɓa i ziipe addaŋ a Isa kane meeda paat tʼuto, an tʼugiye ume soo. Ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayaŋ an lekkiyo zeere ɓotto, wo ɗoŋ miibi i tʼinda me§. 7 Saŋ yi di gize tuddí a Zak wo a ɗoŋ zindí pay.

8 Saŋ kʼita ti kane pay geŋ, a nuŋ Pool toŋ yʼo di gize tuddí, nuŋ wede aa an buuye booyiso. 9 Ɗerec, ti diine ɗoŋ zina kʼIsa pay, n̰eŋku a jiire miŋ nuuno. Nuŋ ni kʼîide ye an diʼn waake wede zina kʼIsa me, kono ɗoŋ ki Raa ogiysito ti suma kʼIsa niʼni dibire ɓaadaŋ*. 10 Wo ɗe ti beeko ere ki Raa, yoŋ yʼa nʼize aa kun ni wolliyo en̰n̰o, wo beeko ere yʼo ele gette a ki tʼiiziga ki bita ye. Wo ɗe nʼa niibe nʼa jiire kane ɗoŋ zina kʼIsa pay. Naabo gette nʼize ti toogadó ye, wo ɗe nʼize ti beeko Raa ere a eedó. 11 Iŋkino maŋ ise nuuno ise ɗoŋ zina kʼIsa oŋgoŋ, gen̰n̰o ono ɗoŋ kaye ay kazita, wo a kane gen̰n̰o kun dʼumɓe me.

Balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda

12 Kaye ay kazita Almasi, yoŋ Raa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, wo ɗe mummino ɗoŋ oŋgo ti diinaguŋ an di rootiyo ɗoŋ i tʼinda balɗiyadaŋ umbo me? 13 Aame ɗoŋ i tʼinda balɗiyadaŋ umbo maŋ, Almasi toŋ Raa yi ki ti yʼ bilɗe ye ti diine ɗoŋ unto me. 14 Wo aame Almasi Raa yi ki ti yʼ bilɗe ye ti diine ɗoŋ unto me maŋ, ono ɗoŋ ay kazita eŋ ki bita, wo kune toŋ kun ziipe adduguŋ ki bita. 15 Wo aame ɗoŋ i tʼinda Raa yi ki tiʼn balɗa yeʼŋ ɗerec maŋ, geŋ i-kaza Almasi Raa yi ki ti yʼ bilɗe ye ti diine ɗoŋ unto me. Ɗe iŋkino maŋ kaye ɗoŋ i kazita ono Raa eŋ ay kazita butte, wo kaye ono ɗoŋ ay gizite a ɗuwo, Almasi yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto toŋ butte. 16 Aame ɗoŋ i tʼinda Raa yi ki tiʼn balɗa ye maŋ, geŋ i-kaza Almasi toŋ Raa yi ki ti yʼ bilɗe ye ti diine ɗoŋ unto me. 17 Wo aame Almasi ti diine ɗoŋ unto Raa yi ki ti yʼ bilɗe ye maŋ, geŋ kun ziipe adduguŋ a Isa ki bita, wo kun lekkiyo daayum adda kʼolɗiko ɓotto. 18 Iŋkino kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Almasi wo i tʼindaʼŋ, an digge. 19 Aame kine in ziipe elkisadiŋ a Almasi kono yʼin diʼn nooge a lekkiyadiŋ ere a duniya ettiyo ɗaŋŋal maŋ, geŋ kine lekkiyadiŋ sommagi i jiire ɗoŋ pay.

20 Wo ɗe ki kotto maŋ, Almasi Raa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto me. Yoŋ wede ki poone Raa yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, kono in di kize ɗoŋ doolo i tʼindaʼŋ Raa yʼan tiʼn balɗa kay. 21 Ɗerec, in suune unto ti tʼiido duniya tʼurzi wedusu, geŋ iŋkino balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda toŋ tʼiido tʼurzi wedusu. 22 Kine ɗuwo pay in tʼunto, kono in uɗɗo tʼurzi mugiyiŋ Adum†. Geŋ iŋkino kay, ɗoŋ i lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi, Raa yʼa tiʼn balɗa‡. 23 Wo ɗe Almasi tʼonniyo balɗiyadí yoŋ Raa yi ti yʼ bilɗe ki poone. Wo kane ɗoŋ ki yode Almasi toŋ tʼonniyo balɗiyadaŋ, kane toŋ Raa yʼa tiʼn balɗa a onniyo ere Almasi yi kimo gette. 24 Aame geŋ kane ɗoŋ pay an dʼede urzi ki dokkiyo, ɗoŋ pay an dʼede toogo, wo ɗoŋ pay an dʼede moziko geŋ, Almasi yʼan ti latta, wo saŋ yi di tʼela moziko a Meegí Raa. Geŋ iŋkino duniya tʼa ɗaŋga. 25 Ɗerec, i dehu Almasi yʼa oomi moziko bini onniyo ere Raa yi diʼn isa ɗoŋ kʼaduzí aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗí§. 26 Adu wede kʼita Raa yʼa yi tʼîda, todʼte unto. 27 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Raa yʼa ti yʼ ziipe goole tʼekki sulɗi pay*.» Wo ɗe a ume wede anʼde «tʼekki sulɗi pay» geŋ, kun suuno Raa adda sulɗi gen̰n̰o ye, kono yode i-ele sulɗi pay a Almasi me. 28 Aame Raa yi ti yʼ ziipa Almasi tʼekki sulɗi pay maŋ, yode Almasi batum yi-dʼottila a Meegí Raa. Iŋkino maŋ Raa siidí a ooma moziko tʼekki sulɗi pay me.

29 Aŋkeŋ kun elko a kane ɗoŋ i suyyiso batem, ti suma ki ɗoŋ i tʼinda. An elkiyo an tʼoona moo me? Aame ki kotto ɗoŋ i tʼinda Raa yʼan ki tiʼn balɗa ye maŋ, ki moo me an suyyiso batem a suma kane me? 30 Wo ki moo me kaye batum, daayum ay lekkiyo lekkiyo ere aa a biza zire te? 31 Zemɓa ki nuŋ, ɗerec nuŋ onniyo ti onniyo nʼamɓu puuzadó, wo ki kotto, kono kune geŋ nuŋ ulbó uŋse kono kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeegiŋ Isa Almasi. 32 A geeger kʼEpez, ɗoŋ ɓaadaŋ an o-di tʼiiziga nuŋ nʼa niikiwe tuddó aa ni ɗeyyiso ti seyɗi balɗa. Aame nʼize iŋkino a urzi lekkiyo ere a duniya ɗaŋŋal maŋ, a nuŋ ɗaakatú moo me? Aame ɗoŋ i tʼinda Raa yʼan ki tiʼn balɗa ye maŋ, kine in iso aakede ɗoŋ oŋgo an rootiyo, anʼde: «In oomo, in ooɓo, kono soggo in ti tʼinda†.»

33 Kuneʼŋ wenɗa soo toŋ yʼoola elkisadí ti ti yʼ dagga ye. Kun suuno ono ɗoŋ oŋgo an rootiyo, anʼde: «Wede i sooru ti wede kʼoogire geŋ, yode toŋ wede kʼoogire kay.» 34 Elkisaguŋ ere olɗo kun tʼoolo, kun ti kami kʼurzi wede ɗerec, wo kun ise olɗiko ye. Ɗerec, ɗoŋ oŋgo ti diinaguŋ Raa an ki yʼ suune ye ɓotto, wo ni rootiyo iŋkino sukiyagi a kune.

Tudde ki ɗoŋ Raa yi tiʼn balɗa

35 Wo ɗe wenɗa yʼa tonde, yʼa tʼeese: «Ɗoŋ i tʼinda an di balɗa kaŋ mummino me, wo ti tudde ere tuuku te?» 36 Kee wede elkisadá umbo! Buzu wede ki korsoʼŋ i-ti ruumiyo ɗoo miŋ, i tʼaɗɗiya i-lekkiyo zeere kollo. 37 Aame ki korso geŋ ki ki korso koƴile ye a tʼaɗɗa me, ki korso in̰n̰i, ise mudu ise moo toŋ maŋ. 38 Aame ki ti giira maŋ, Raa yi-dʼeliyo tudde i-tʼaɗɗiya soole aa yi dehu, maŋ a buzu tuuku toŋ yi-dʼeliyo koƴilayí koƴilayí.

39 Sulɗi ɗoŋ pay i puukiyoʼŋ, wede soŋ tuddí sittú sittú. Tudde ki ɗuwo sittú, ki seyɗi sittú, ki emɓi sittú, wo ki puuni toŋ sittú. 40 I dʼede tudde ki sulɗi ɗoŋ a kandaane, wo tudde ki sulɗi ɗoŋ a siiɗo. Wo sulɗi ɗoŋ a kandaane geŋ, majjaanika ki tuddaŋ sittú ti ɗoŋ a siiɗo me. 41 Majjaanika peeɗo sittú, majjaanika tere sittú, majjaanika molɗali sittú, ise molɗali ti tuddaŋ toŋ majjaanikadaŋ sittú sittú.

42 Geŋ aasa iŋkino kay, balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda me. Tudde ere in tʼottibe a siiɗo todʼte i-ti ruumiyo, wo tudde ere i-balɗa todʼte i ki ruumiyo ye. 43 Tudde ere in tʼottibe a siiɗo todʼte ki bita, wo ɗe aame Raa yi ti balɗa geŋ, tʼa tʼisa majjaanawa. Tudde ere in tʼottibe a siiɗo todʼte toogatú umbo, wo ɗe aame Raa yi ti balɗa geŋ, ti-tʼoona toogo ɓaadaŋ 44 Tudde ere in tʼottibe a siiɗo todʼtiŋ tudde ere in di lekkiyo duniya ɗaŋŋal, wo ɗe aame Raa yi ti balɗa geŋ, tʼa lekka ti toogo kʼUnde Kamilen̰. Iŋkino maŋ i dʼede tudde ere in di lekkiyo a duniya ɗaŋŋal, wo i dʼede soŋ tudde ere in di lekka ti toogo kʼUnde Kamilen̰. 45 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wedusu wede ki poone, yoŋ wede tudde sundí Adum, Raa yi-dʼele puukiyo‡.» Wo ɗe Adum wede kʼita, yoŋ Unde yʼan dʼeliyo lekkiyo a ɗuwo. 46 Iido ki pooneʼŋ tudde ere i ki lekkiyo ti toogo kʼUnde Kamilen̰ ye, iidoʼŋ tudde ere ki lekkiyo a duniya ɗaŋŋal, wo saŋ tudde ere i lekkiyo ti toogo kʼUnde Kamilen̰ tʼa iido kʼita. 47 Wedusu wede ki poone yoŋ ki siiɗo, Raa yi yʼiibiɗa ti odde siiɗo§. Wo ɗe wedusu wede ki sirwe yoŋ yʼiido ti kandaane. 48 Ɗuwo ɗoŋ pay a siiɗo eŋ, an deeƴiso Adum kono yoŋ Raa yi yʼiibiɗa ki odde siiɗo. Wo kane ɗoŋ pay a kandaane geŋ, an deeƴiso Almasi kono yoŋ yʼiido ti kandaane.

49 Wo aŋken̰n̰o kine in deeƴiso wedusu wede Raa yʼiibiɗa ti odde siiɗo, geŋ saŋ iŋkino kay in deeƴa wedusu wede iido ti kandaane. 50 Kun ollo zemɓa ki nuŋ, en̰n̰o munɗa wede ni rootiyo me: Wedusu ti tuddí ere ette, yi ki tʼette ye adda Moziko Raa te, wo tudde ere a-ruuma gette, tudde ere i ki ruumiyo ye, ti ki ti tʼooney ye.

51 Aŋkeŋ kun ollo, nʼun tʼooɗo ita a munɗa wede ombiɗe ki Raa: Kine in ki ti tʼinda pay ye, wo ɗe pay tuddiŋ Raa yʼa ti-kima. 52 Eyye, parre wede ki ɗaŋgu yʼa ôola, wo aame yʼîila maŋ, a kaamiki aa wedusu yʼigge edayí ribin̰ geŋ, kane ɗoŋ i tʼinda Raa yʼa tiʼn balɗa ti tudde ere i ki ruumiyo ye, wo pay kine ɗoŋ zeere tuddiŋ Raa yʼa ti-kima*. 53 Iŋkino maŋ tuddiŋ ere a-ruuma ette, i dehu tʼa-tʼosse tudde ere i ki ruumiyo ye tʼeego, wo tuddiŋ ere kʼunto ette, i dehu tʼa-tʼosse tudde ere i kʼunto ye tʼeego.

54 Aame tuddiŋ ere a-ruuma ette ti tʼussa tudde ere i ki ruumiyo ye, wo tuddiŋ ere a tʼinda ette ti tʼussa tudde ere i kʼunto ye maŋ, geŋ a-tʼetta a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Unto umbo baa, Raa yi ti jiire†.» 55 Wo soŋ an riiŋe, anʼde: «Koŋ unto no, toogadí ere mi ceeriyo too te? Koŋ unto no, arkuzí wede mi tôwwo ɗuwo too me‡?» 56 Kine in suune arku wede unto ti-tôwwo ɗuwoʼŋ, olɗiko, wo olɗiko tʼooniyo toogo tʼurzi kʼoogoro Muusa.

57 Aŋkeŋ in rooto koɗuwo a Raa, kono kine in jiire tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi. 58 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun a sooɗo zakiɗi, munɗa yʼun tiʼn lekiɗa ye a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me, wo a urzi naabo Galmeegaʼŋ un dʼodo ki ɗaana. Kun suune ooɗibe yeebaguŋ a urzi Galmeega, ti ki tʼiŋgila ki bita ye.

16

Tussiyo a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Zeruzalem

1 A urzi tussiyo ere kun di nooge ɗoŋ ki Raa a geeger Zeruzalem geŋ*, ni dehu nʼun di rooteʼŋ, kune toŋ kun daano urzi wede nʼan ruute a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a siiɗo Galat an isiyo. 2 Ki naabo tussiyo gette kun della aaniyadó ɗo ye, wo daayum a onniyo dumas maŋ, wede tuuku ti diinaguŋ soŋkadí yʼuune adda suuk, yi dʼaɗɗo a toogadí yʼa-zaapo zaapo. 3 Aame nʼiiney di kune maŋ, ɗoŋ kun biire nʼan diʼn tʼigibey ki Zeruzalem ti mattupiyagi a beezaŋ i-kaza kane a urzi Raazaŋ, an an dʼettey ti munɗa wede kun tusse me. 4 Aame i dehu nuŋ batum toŋ nʼa ette kay maŋ, ay tʼettey kaŋ soo.

Pool yi dehu yi torguwa

5 Iŋkino maŋ ni-tʼaɗɗa ti siiɗo Maseduwan ɗoo miŋ, nʼa ettey di kune kollo, kono ni dihe ni-tʼaɗɗaʼŋ ti siiɗo gettiyo†. 6 Aame nʼiiney di kune maŋ, ni dʼisey onniyto miibi, wo ni wulley muno maŋ, ume reele‡ nʼa yʼooɗibey di kune. Iŋkino maŋ kun o tʼeley munɗa nʼa seeɗey urzizó. 7 A ettiyadó ere ette, ni ki dehu nʼa kʼeŋgiley kaŋ ôhire ye. Aame Galmeega yi dehu maŋ, nʼelkiyo ni-lekkey onniyto miibi di kune, saŋ nʼa eŋgiley kollo. 8 Wo aŋken̰n̰o nʼa lekke a geeger kʼEpez poone bini tarnaape ki Pantekot, 9 kono Galmeega yʼo tʼihina urzi goole kʼisiyo naabo ere ti ɗaakatú, ise ɗoŋ kʼolmiɗayó ɓaadaŋ toŋ maŋ§.

10 Aame Timote yʼiiney di kune maŋ, kun iso tʼurzi tuuku toŋ yʼa lekke daa kʼorgiso a diinaguŋ me, kono yoŋ yi naabiya ki Galmeega aa nuuno kay. 11 Iŋkino maŋ wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ yi yʼ kiigira ye. Wo ɗe kun a yi noogo ti munɗa yʼa-kimo ti toose kʼume nuŋ me, ay yi delliso ti zemɓa yʼay diʼn tʼoona.

12 A urzi leemadiŋ Apolos*, nuŋ taŋ ɓaadaŋ ni-dʼeele kooke yʼa ette di kune ti zemɓa, wo ɗe yoŋ yʼede, aŋken̰n̰o yi kʼaane yi kʼette ye, saŋ yi uuna urzi yʼa etta kollo.

Toose ti ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

13 Kun lekko zeere, kun sooɗo zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, kun orgiɗe ye, kun ôhor toogo. 14 Sulɗi ɗoŋ pay kun ise, kun iso ti geyyiso.

15 Kune kun suune a siiɗo kʼAkayi, Stepanas ti ɗoŋ ɓoozí kaneʼŋ ɗoŋ ki poone i ziipe addaŋ a Isa, wo an dʼele tuddaŋ ki naabo kono an di nooge ɗoŋ ki Raa. Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, nʼun di rooto, en̰n̰o munɗa wede kun dʼise me: 16 Ɗuwo ɗoŋ i naabiya iŋkino geŋ, kun ollo onamaŋ, wo soŋ a wede tuuku yi naabiya wo yʼooɗibe yeebadí aa kane geŋ me.

17 Nuŋ ulbó uŋse a aaniya zemɓaguŋ ɗoŋ Stepanas, Portunatus wo Akaykus geŋ me. Para maŋ nuŋ mosogo kune, wo aame an iina geŋ, an o-tʼîide mosigadó ere a tukki kune te. 18 A aaniya kane geŋ, nuŋ addó a tʼudige, wo kune toŋ adduguŋ i tʼudige. Kun suuno ɗoŋ iŋkino geŋ, kunʼni sooɗo bey sire.

19 Ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a siiɗo kʼAazi an un tʼize toose. Akilas ti Pirisil† wo ti ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, ogiyso di kane toŋ, an un tʼize toose ɓaadaŋ ti suma Galmeega. 20 Zemɓa pay ɗoŋ a en̰n̰o an un tʼize toose. Kun tʼeesito tudduguŋ kaŋ bey sire sire aakede zemɓa.

21 Ono ɗoŋ ki toose eŋ i raaŋiya nuŋ Pool ti beezó. 22 Aame wede yi ki giyya Galmeega ye maŋ, geŋ duuɗiyo Raa tʼa koona eedí. Galmeega, kʼedi! 23 Geŋ beeko ki Galmeega Isa ti koona egguŋ. 24 Nuŋ nʼunni giyye pay kono kine in lekkiyo pay kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi.

* 1:2 1.2 Korent gette geeger meeda ki siiɗo kʼAkayi, wo Akayi gette siiɗo soo todʼte adda siiɗiyagi pay ti kaaga ɗoŋ Romeŋ ga-dukke, todʼte a kese ɗanɗi ki siiɗo ere aŋken̰n̰o an ti waaku Gires.

† 1:19 1.19 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 29.14.

‡ 1:20 1.20 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 44.25.

§ 1:31 1.31 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 9.22-23.

* 2:3 2.3 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.9.

† 2:9 2.9 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 64.3; 52.15.

‡ 2:16 2.16 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 40.13.

* 3:2 3.2 Kun wollo adda mattup ki Eber 5.12-14.

† 3:19 3.19 Kun wollo adda mattup ki Zop 5.13.

‡ 3:20 3.20 Kun wollo adda mattup ki Soom 94.11.

* 4:12 4.12 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.3; 20.34.

* 5:1 5.1 A urzi kʼoogoro Yawudiyagi ise a oogoro Romeŋ toŋ, ki moone tʼere meege gette ulu. Kun wollo adda mattup ki Lebitik 18.8 wo Deeterenom 23.1.

† 5:6 5.6 Kun wollo adda mattup ki Galat 5.9. Orme booloŋ ɗaŋŋal geŋ miŋ, gododo ɓaadaŋ yi-ti tʼoozige pay: I-kaza olɗiko booloŋ gette tʼa aagila aagila tʼa seeɗa ɗoŋ pay.

‡ 5:7 5.7 Kun wollo adda mattup ki Egzod 12.20-21.

§ 5:8 5.8 Kun wollo adda mattup ki Egzod 13.7.

* 5:12-13 5.12-13 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 17.7.

* 6:16 6.16 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.24.

* 7:10-11 7.10-11 Kun wollo adda mattup ki Matiye 5.32; Markus 10.11-12 wo Lik 16.18.

† 7:21 7.21 Kama kʼono tʼurzi doolo: «Aame urzi kʼa tʼaɗɗe eedá tʼadda ɓuliko ede toŋ, ki lekko ɓule wo ɓuliko gette a kee beehiye a urzi kʼAlmasi me.»

* 8:1 8.1 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 15.20,29.

† 8:8 8.8 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 14.17.

* 9:1 9.1 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 22.17-18; 26.16.

† 9:9 9.9 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 25.4.

‡ 9:11 9.11 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 15.27.

§ 9:13 9.13 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 6.9,19 wo Deeterenom 18.1-3.

* 9:14 9.14 Kun wollo adda mattup ki Matiye 10.10 wo Lik 10.7.

† 9:20 9.20 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 21.20-26.

* 10:1 10.1 Kun wollo adda mattup ki Egzod 13.21-22; 14.19-20.

† 10:1 10.1 Kun wollo adda mattup ki Egzod 14.22-29.

‡ 10:4 10.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 16.35 wo Nombire 20.8-11.

§ 10:5 10.5 Kun wollo adda mattup ki Nombire 14.16.

* 10:6 10.6 Kun wollo adda mattup ki Nombire 11.4.

† 10:7 10.7 Kun wollo adda mattup ki Egzod 32.6.

‡ 10:8 10.8 Kun wollo adda mattup ki Nombire 25.1-18.

§ 10:9 10.9 Kun wollo adda mattup ki Nombire 21.5-6.

* 10:10 10.10 Kun wollo adda mattup ki Nombire 17.6-14.

† 10:16 10.16 Kun wollo adda mattup ki Matiye 26.26-28; Markus 14.22-24 wo Lik 22.19-20.

‡ 10:18 10.18 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 7.6,15-16.

§ 10:20 10.20 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 32.17.

* 10:22 10.22 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 32.21.

† 10:23 10.23 Kun wollo adda mattup ki 1 Korent 6.12.

‡ 10:25 10.25 Di kane ɗoŋ Korent geŋ, sey wede an eliyo seɗeke a loŋgayi toŋ maŋ an tʼamɓu ki suuk an tʼowile.

§ 10:26 10.26 Kun wollo adda mattup ki Soom 24.1.

* 11:7 11.7 Kun wollo adda mattup ki Zenez 1.27.

† 11:9 11.9 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.18-23.

‡ 11:21 11.21 Kun ti konso omɓo: I-kaza ti kaaga ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ a lohe an tʼogiyso an dʼomɓo booro, wo aame kʼomɓadaŋ geŋ an dʼomɓo omɓo Galmeega pay.

§ 11:24 11.24 Kun wollo adda mattup ki Lik 22.19.

* 11:25 11.25 Kun wollo adda mattup ki Lik 22.20.

* 12:11 12.11 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 12.6-8.

† 12:12 12.12 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 12.4-5.

* 13:2 13.2 Kun wollo adda mattup ki Matiye 17.20; 21.21 wo Markus 11.23.

* 14:21 14.21 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 28.11-12.

† 14:34 14.34 Kun wollo adda mattup ki 1 Korent 11.3; Epez 5.22; 1 Timote 2.12 wo Tit 2.5.

* 15:3 15.3 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.5-12.

† 15:4 15.4 Kun wollo adda mattup ki Soom 16.10 wo Oze 6.2.

‡ 15:5 15.5 Kun wollo adda mattup ki Lik 24.34; 24.36; Matiye 28.16-17; Markus 16.14 wo Zaŋ 20.19.

§ 15:6 15.6 Ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinayaŋ an lekkiyo zeere ɓotto, wo ɗoŋ miibi i tʼinda me: I-kaza tʼume Pool yi raaŋiya mattup ettiyo.

* 15:9 15.9 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 8.3; 9.3-6.

† 15:22 15.22 Kun wollo adda mattup ki Zenez 3.17-19.

‡ 15:22 15.22 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 5.12-21.

§ 15:25 15.25 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

* 15:27 15.27 Kun wollo adda mattup ki Soom 8.7.

† 15:32 15.32 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 22.13.

‡ 15:45 15.45 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.7.

§ 15:47 15.47 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.7.

* 15:52 15.52 Kun wollo adda mattup ki 1 Tessaloni 4.15-17.

† 15:54 15.54 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 25.8.

‡ 15:55 15.55 Kun wollo adda mattup ki Oze 13.14.

* 16:1 16.1 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 15.25-26.

† 16:5 16.5 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 19.21.

‡ 16:6 16.6 Ume reele: Di kine gergagi iise ti tere kʼayɗu bini tere sara, wo ɗe a siiɗo Korent teɗɗari ɗoŋ geŋ kane oon̰e ki torguwo ti tooko me, kono reele, maaye ti mizzi ɓaadaŋ.

§ 16:9 16.9 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 19.8-10.

* 16:12 16.12 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.24.

† 16:19 16.19 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.2.

2 Korent

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Mattup ere ki sirwe Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Korent

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki sirwe Pool yi riiŋe a ɗoŋ a geeger Korent. A mattupadí ere ki poone, yoŋ yʼan di ruute yi dehu yʼette yʼa tiʼn wollo. Wo ɗe yʼa kʼiine yʼa kʼiide ye. Wo munɗa wede i yʼiigire en̰n̰o: Yʼa illiga Yawudiyagi miibi an iide Korent, an di kazita munɗa ti doolo a ki tʼiide ye a Rabila Majjaanawa ere Pool yʼan gizite ki poone gette. Wo kane an di ruute soŋ, Pool yoŋ wede zina kʼIsa ki kotto ye. Iŋkino Pool yʼa tʼize sommagi dondoŋ, geŋ kono kʼiŋkino yʼa dihe yʼan di raaŋe mattup, yʼan di roote munɗa wede i-dʼede adda kʼaddí, wo munɗa wede i yʼize kono yʼa kʼiine yʼa kʼiide wolliyadaŋ ye me.

Adda mattup ette Pool yʼa ruute keren̰, yoŋ wede zina kʼAlmasi, wo ɗe urzi naabadí wede yoŋ yʼisiyo geŋ a ki tʼettiyo ye ti ɗoŋ doolo eliyo dooyiso a urzi Raa me. Gen̰n̰o munɗa wede Pool an di yʼ giigira me. Pool yʼan di ruute sey, an a seeɗa zakiɗi a naabo tussiyo kono an a nooga ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a siiɗo Ziide. Wo yʼa di ɗuule sey, yi dehu yʼette yʼa tiʼn wollo, kono yʼan diʼn aapiɗey kane ɗoŋ olɗikadaŋ an ki tʼiili ye ɓotto geŋ me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede zina kʼIsa Almasi, aa Raa yi dehu, wo ti leema Timote, a kane ɗoŋ ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Korent wo a ɗoŋ ki Raa pay adda siiɗo kʼAkayi pay. 2 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa wo ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

Urzi selliyo ɗuwo

3 In amma Raa, Meeki Galmeegiŋ Isa Almasi, yoŋ Meege wede i dʼisiyo adde koɗuwo, yoŋ Raa, yi selliyo ɗuwo aame tuuku toŋ maŋ. 4 Adda dabaradiŋ pay yʼin tiʼn selliyo, wo tʼurzi selliyo ere kine batum in ooniyo ti yode gette, kine toŋ in aane in di selle ɗoŋ pay adda dabar ere tuuku toŋ maŋ. 5 Iŋkino maŋ kine in dʼooniyo dabar ɓaadaŋ kono kʼAlmasi me, wo geŋ iŋkino kay tʼurzi kʼAlmasi in dʼooniyo selliyo ɓaadaŋ. 6 Aame kaye ay dabirsa maŋ, geŋ kono kune kun tʼoone selliyo wo kun dʼutte. Wo aame ay uune selliyo maŋ, geŋ kono kune toŋ kun tʼoone selliyo, ere un diʼn ise kun dʼomɓin̰a a dabar ere aa kaye ay dabirsa. 7 Kaye zaapu kʼelkisadey a kune ay di seeɗu zakiɗi, kono kune kun a ti gitte kaŋ soo adda dabaradey geŋ, kune toŋ kun tʼoona selliyo aa ki kaye kay.

8 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, kaye ay dehu munɗa eŋ kun di yʼ suune, adda siiɗo kʼAazi ay dʼuune dabar ɓaadaŋ a jiire eedey, ay dʼilke ay ki lekka zeere ye. 9 Ɗerec, kaye ay dʼilke adda kʼaddey aa booro tʼayni ziiɗa kʼunto. Geŋ a tʼize iŋkino, kono ay ki ziipe addey a kaye batum ye, wo ɗe ay di ziipe addey a Raa yoŋ yi balɗiya ɗoŋ unto. 10 Geŋ yode wede ay tiʼn uɗɗo ti dabar ere kʼunto kino ette, wo yʼay tiʼn aɗɗa sey. Eyye, kaye ay ziipe elkisadey a yode ki ɗaana toŋ, yʼay tiʼn aɗɗa sey. 11 Wo kune toŋ kun ayni noogiyo adda tondiyaguŋ a Raa kono kaye me. Geŋ tʼurzi tondiyo Raa ki ɗoŋ ɓaadaŋ, kaye ay tʼoona beekadí, wo ɗoŋ ɓaadaŋ an di roota koɗuwo a Raa kono kaye.

Munɗa wede Pool yi kʼiide Korent ye

12 Ɗerec, munɗa wede kaye ulbey ay isiyo uŋse, wo elkisadey ere ay di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu tʼay kaza: Kaye ay izire a ɗaana ɗoŋ duniya, wo ay izire iŋkino toc miŋ a ɗaana kune, ti tassuwa wo tʼadde soo geŋ iido ti Raa. Wo ay izire ti suuniyo kʼono ere ki ɗoŋ tudde ye, wo ɗe ti beeko ere ki Raa. 13-14 Iŋkino maŋ adda mattupiyagey ɗoŋ kaye ay un raaŋiyta munɗa doolo umbo, kane miŋ ono ɗoŋ kun gariya wo kun di suuniyo itadaŋ gen̰n̰o ɗaŋŋal. Wo adda kʼonamey geŋ, munɗa soo ede aŋken̰n̰o itadí kun ki ti zuune keren̰ ye, wo ɗe nuŋ ni zaapu elkisadó a kune, kono saŋ itadí kun di suuna keren̰. En̰n̰o munɗa me: a onniyo kama Galmeega Isa, kaye ulbey aasa uŋse ti kune, geŋ kune toŋ ulbuguŋ aasa uŋse ti kaye kay.

15 Nuŋ sulɗi geŋ niʼni zuune adda kʼaddó, iŋkino maŋ nʼa dihe ki poone nʼa ette nʼun tiʼn wolley wo nʼun di zaapey beeko ki sirwe sey. 16 Saŋ ti di kune geŋ nʼa eŋgiley ki siiɗo Maseduwan, wo ti siiɗo Maseduwan* nʼa-kimey di kune sey, kono kun o tʼeeley zaaɗa nʼa seeɗey urzi torguwadó ki siiɗo Ziide. 17 Aame ni dihe nʼaase iŋkinoʼŋ, ni ki tʼilke koɗuwo ye ko? Geŋ o di gaagiya a munɗa soo aa ɗoŋ tudde ge dʼisiyo, iŋkino nʼa roote «eyye» wo saŋ «aha» sirwaŋ pay ko? 18 Raa batum yi suune ono ɗoŋ ay un rootiyo geŋ ɗerec, ay ki rootiyo «eyye» wo saŋ «aha» sirwaŋ pay ye. 19 Isa Almasi Ulo Raa, nuŋ Pool ti Silas wo Timote ay gizite rabiladí di kune geŋ†, yode batum yi kʼiidoʼŋ ti elkiyo sire ye, yi ki ruute «eyye» wo saŋ «aha» sirwaŋ pay ye. Wo ɗe yoŋ yʼiidoʼŋ a munɗa soo «eyye» ɗaŋŋal. 20 Iŋkino maŋ Isa yoŋ «Eyye» ki Raa, a sulɗi pay ɗoŋ yi ruute yʼaasa me. Kono kamo tʼurzi yode Isa in di rootiyo «Eyye» a Raa, wo in di yʼ tamma. 21 Geŋ yode Raa batum kaye ti kune yʼin dʼeliyo toogo a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi, wo yʼinni biire. 22 Yoŋ yʼin diʼn iigire tʼUnde Kamilen̰, i-kaza kine ki yode, todʼte yʼin tʼele adda kʼaddiŋ, gette barta ere ki poone ki sulɗi ɗoŋ Raa yʼin boohiyo saŋ yʼin tʼela.

23 Nuŋ eŋ, ni lohito ono maŋ, Raa yʼollige wo yi nʼôodo: Nuŋ ni ki gime ki Korent ye, kono ni ki dihe ye un tʼisey oon̰e me. 24 Kaye ay ki dehu ay un gi diʼn dokke ki toogo ye a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me, kono kun seeɗu zakiɗi a urzi geŋ me wo, ɗe ay dehu ay un diʼn nooge kun di lekke tʼuŋsuwo.

2

1 Ki nuuno maŋ, ni tʼilkiteʼŋ di kune ni kʼiide ye bee, kono nʼun ki tiʼn tʼeley kun ki tʼisey sommagi dondoŋ sey ye. 2 Aame nʼun tiʼn eley kun tʼizey sommagi dondoŋ maŋ, tʼaaye sey me nʼaasey uŋsuwo te? Para maŋ ti yode wede ni ti yʼele yʼa tʼize sommagi dondoŋ gen̰n̰o. 3 Aame nʼiiney di kune maŋ, ni ki dehu ɗoŋ oŋgo ti diinaguŋ an ki ti nʼ tʼeley nʼa ki tʼisey sommagi dondoŋ ye, ki too maŋ ti kane gen̰n̰o ay isey uŋsuwo te. Geŋ kono kʼiŋkino nʼun di riiŋe mattup gette*. Nuŋ ni suune adda kʼaddó, aame nuŋ ulbó uŋse maŋ, kune pay toŋ ulbuguŋ uŋse. 4 Eyye, nuŋ nʼun riiŋe tʼulbe kʼooɗiyo ɓaadaŋ, biza kʼulbó i zehiso wo ti zumari edayó, wo ɗe nʼun riiŋe kono nʼun ki tiʼn tʼele kun ki tʼise sommagi dondoŋ ye, wo kun di suune nuŋ o dʼede geyyiso ɓaadaŋ a kune me.

Tambobino a wede ize ulsu

5 Aame wenɗa ti diinaguŋ yi tʼela ɗuwo an tʼiza sommagi dondoŋ maŋ, geŋ yʼele nuuno ɗaŋŋal ye, wo yʼele kune pay. Wo ɗe ono geŋ in tiʼn aagila ɓaadaŋ ye. 6 Ki wede iŋkino geŋ daŋgay ere ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinaguŋ an i ele gettiŋ, îide baa. 7 Wo ɗe aŋkeŋ kun i tʼiso tambobino wo kun i eelo kooke, para maŋ yʼa tʼisa sommagi dondoŋ a ceera eedí.

8 Iŋkino maŋ, nʼun di rooto munɗa wede kun dʼise, kun iso beehiyko kono yʼa suune kune kun yi geyyiso. 9 Nuŋ nʼun riiŋe mattup gette kono ni dihe nʼun tiʼn naame wo nʼa suuna ki kotto onamó pay kun ollige maŋ. 10 A wedeʼŋ kun i tʼisiyo tambobino maŋ, nuŋ toŋ ni-tʼise tambobino kay. Aame nuŋ nʼisiyo tambobino geŋ, nʼisiyo a munɗa ede ɗoʼŋ kollo, wo nʼisiyo kono kune, wo a ɗaana kʼAlmasi. 11 Nuŋ nʼize iŋkino kono Meeda siitanɗani ti-ki tʼoone urzi tʼin gi diʼn ceere ye, kono kine in ti suune raayikatú te.

Pool a geeger Tirowas

12 Nuŋ nʼa iŋgile ki geeger Tirowas kono nʼa kizitey Rabila Majjaanawa kʼAlmasi, wo aame nʼiiney maŋ nʼa uwwe Galmeega yʼo tʼihina urzi nʼa kizite. 13 Wo ɗe nuŋ ulbó o dʼuuɗe ɓaadaŋ kono leemadó Tit ni ki yʼuuney ye. Iŋkino maŋ ɗoŋ Tirowas niʼn iili, nʼa iŋgile ki siiɗo Maseduwan†.

Isa Almasi yʼa jiire

14 In rooto koɗuwo a Raa, kono daayum yʼin diʼn tʼettiyo kʼadda diine ɗoŋ an eŋgile duy, pay kaŋ soo in tamma Almasi yi jiire. Wo tʼurzi kine Raa yi dʼisiyo a ume tuuku toŋ Almasi ɗuwo an di yʼ suuniyo, geŋ aakede egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse i-ti teepiyo a ume pay. 15 Ɗerec, kine aakede egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse Almasi yi-dʼeliyo a Raa, wo eeɗiyo ere uŋse gette, i-ti teepiyo a tukki ɗoŋ a urzi kʼuttiyo wo a tukki ɗoŋ i tʼumɓe urzi daggiya pây. 16 A ɗoŋ soo eeɗiyo gette todʼte eeɗiyo ere kʼunto, tʼan dʼan tʼetta kʼume kʼunto, a ɗoŋ oŋgo eeɗiyo gette todʼte eeɗiyo ere ki lekkiyo, tʼan dʼan tʼetta kʼume lekkiyo ere ki daayum. Iŋkino wee wee a aane a tʼise naabo ere ette?

17 Kaye aakede ɗoŋ oŋgo ge dʼisiyo suuk tʼono Raa gen̰n̰o ye, kaye ay rootiyo ono ɗoŋ ɗerec ki Raa, tʼadde soo wo a ɗaanadí, kono ay lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi.

3

Ɗoŋ naabo a urzi taasuwa ere aware

1 Kaye batum ay di dehe ay tʼimme tuddey, ay tʼeese kaye ay jiire ko? Kunuŋ i dehu mattup ay un dʼette a kize kaye ɗoŋ zina kʼIsa, aa ɗoŋ oŋgo ge dʼisiyo ko? Kunuŋ ay amɓe tunɗa maŋ, i dehu ay tonde mattup ti beyguŋ ko? Aha, iŋkino ye! 2 Geŋ kune batum aakede mattupadey, raaŋiya a biza kʼulbey, ɗuwo pay an ti suune wo an di gare. 3 Eyye, geŋ keren̰ kune aakede mattup ere Almasi batum yi riiŋe yʼay dʼele beezey ay i di naabe. Mattup gette yoŋ yi riiŋe ti buuye ye, wo ɗe yi riiŋe tʼurzi kʼUnde Raa zeere. Tode gette yi riiŋe ekki pakirtagi moŋgali ye, wo ɗe yi ti riiŋe a biza kʼulbuguŋ*.

4 Kaye ay rootiyo iŋkino kono ay ziipe addey a Raa tʼurzi kʼAlmasi. 5 Geŋ ɗerec kaye ay suune, ti toogo kʼaggadey ay ki tʼiide ye kʼisiyo naabo ette. Wo ɗe naabo ette ay ti-tʼisiyo ti toogo ere Raa yʼay eliyo. 6 Geŋ yode Raa yʼay diʼn ize ɗoŋ aane i tʼise naabo a urzi taasuwa ere aware, ti kʼettiyo tʼurzi kʼoogoro Muusa ere yi riiŋe gettiyo ye, wo ɗe tʼettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰. Ɗerec, to oogoro ere yi riiŋe ti kaaga gette ɗuwo tʼan dʼan tʼetta kʼume kʼunto, wo ɗe Unde Kamilen̰ tʼin diʼn tʼetta kʼume lekkiyo ere ki daayum.

7 To oogoro gette Muusa yi ti riiŋe ti kaaga ti aryagi raaŋiya eego pakirtagi moŋgali†, wo aame yʼize iŋkino geŋ ɗuwo an di wulle toore ki gooliko Raa. Wo toore goolikoʼŋ a-tuure ume kʼeda Muusa, ɗoŋ kʼIzirayel an kʼiine wolliyo ƴerere adda kʼedayí ye, kono i tooriyo ɓaadaŋ‡, kaciŋ yo toore geŋ ki peeɗo booloŋ. Aame oogoro ere tʼan dʼan tʼettiyo ɗuwo kʼume kʼunto gette, toore ki gooliko Raa tʼan yi gize iŋkino maŋ, 8 geŋ ki kotto naabo kʼUnde Kamilen̰ meedikatú tʼaasa a ceera sey. 9 Ɗerec, naabo kʼoogoro ere ɗuwo booro ti diʼn seeɗu gette todʼte meedikatú a jiire maŋ, geŋ ki kotto naabo kʼUnde Kamilen̰ ere ti diʼn isiyo ɗuwo ki diine a ɗaana Raa gette, todʼte meedikatú a jiire sey. 10 Iŋkino a ɗaana meedikatú ere a jiire ette, gooliko ere a tuure ti kaaga gette, tooratú a n̰okkiɗa. 11 Aame munɗa wede saŋ yi-tʼeŋgila, goolikadí a jiire maŋ, ki kotto munɗa wede a lekka ki daayum geŋ, goolikadí tʼaasa meeda a ceera sey.

12 Kaye ay zaapu elkisadey a sulɗi gen̰n̰o, iŋkino ay rootiyto ono Raa keren̰ daa kʼorgiso. 13 Kaye ay kʼisiyo aa ki Muusa ye. Yoŋ ume kʼedayí yʼa-ti diibiyo buuɗe, kono ɗoŋ kʼIzirayel an ki wolle n̰okkiso ki toore wede a ume kʼedayí gen̰n̰o ye. 14 Wo ɗe kane eedaŋ ere soodo a elkiso a tʼippe, bini aŋken̰n̰o toŋ aame an gariya mattup ki taasuwa ere mazzini maŋ, munɗa aa buuɗe yi lekkiyo diibiyo a eedaŋ ere soodo kʼelkiso gette daa kʼamɓuzí. Yi tʼisa umbo aame an likka kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi ɗo. 15 Geŋ iŋkino bini aŋki, daayum aame tuuku ɗoŋ kʼIzirayel an gariya mattup ki oogoro Muusa maŋ, munɗa aa buuɗe yʼan di diibiyo a eedaŋ ere soodo a elkiso. 16 Wo ɗe aame wede yi ti kama ki tukki Galmeega ɗoo miŋ, buuɗeʼŋ yi-ti yʼamɓu kollo. 17 Kun ollo, Galmeega yoŋ Unde, wo a ume Unde Galmeega ede geŋ, ɗuwo eedaŋ toore. 18 Kine ɗoŋ pay ume kʼedayiŋ daa diibu ti buuɗe geŋ, toore ki gooliko Galmeega yi-tooriyo a tuddiŋ, aakede adda kaynaaŋa. Iŋkino maŋ, Galmeega yoŋ Unde geŋ lekkiyadiŋ yi-ti kama, in di deeƴiso aa yode ti gooliko ere meeda i ceeriyo ki ceeriyo.

4

Ɗoŋ zina kʼIsa an dabirsa aa ki yode

1 Kaye Raa yʼay dʼize adde koɗuwo naabo ette yʼay di tʼele a beezey, iŋkino maŋ kaye tuddey a ki rurrige ye. 2 Sulɗi ɗoŋ ki sukiyagi ɗuwo an isiyo kaŋ ombiɗe geŋ, kaye adda ye. Kaye ɗuwo ay kiʼn omɓo ti metiŋko ye, wo ono Raa ay ki tiʼn kama ti dergilagi ye. Wo ɗe kaye batum ay rootiyo ono ɗoŋ ɗerec a ɗaana Raa, iŋkino ɗoŋ pay elkisadaŋ tʼan di kize onamey ɗerec. 3 Wo aame Rabila Majjaanawa ere ay kazita ette a ɗoŋ oŋgo ti lekkiyo diibiyo maŋ, geŋ ti lekkiyo diibiyo a kane ɗoŋ i tʼumɓe urzi daggiya. 4 Kane an di tuuge zaapu kʼaddaŋ a Isa, kono Meeda siitanɗani i dokkiyo duniya gette, tʼan tʼippe a eedaŋ ere soodo a elkiso te. Iŋkino maŋ toore wede ki Rabila Majjaanawa an ki yʼ wolliyo ye, yode wede i-kaza gooliko kʼAlmasi, yoŋ miŋ Raa koyok. 5 Ono ɗoŋ ay kazita eŋ, ay kazita a tukki kaye batum ye, wo ɗe ay kazita a tukkʼIsa Almasi yoŋ Galmeega, wo ki too maŋ kaye batum ay rootiyo, kaye ɗoŋ naabaguŋ a urzi kʼIsa me. 6 Raa yi ruute ti kaaga, yʼede: «I iso toore a toore adda zimolo*.» Geŋ yode Raa gen̰n̰o batum yʼa-tuure biza kʼulbey ti toorayí, yʼize iŋkino kono yi dehu ay di wolle toore goolikadí i tooriyo a ume kʼeda kʼAlmasi.

7 Wo ɗe kaye ɗoŋ i sarkiya laale ki Raa adda kʼaddey eŋ, kaye aakede toolo lee toogadey umbo. Iŋkino maŋ in suune keren̰ toogo ere a jiire eego kino ette, ettiyo ti Raa, ti kaye ye. 8 Kaye tʼume tuuku toŋ ay dʼettiyo sulɗi ɗoŋ oon̰e ay diʼn ŋerƴiso, wo ɗe an ay gi diʼn ceeriyo ye, kaye ulbey ay dʼooɗiyo ɓaadaŋ, wo ɗe eedey i-ki daggiya ye. 9 Ɗuwo an ay diʼn lommite, wo ɗe Raa yʼay kiʼn ooliyo ye, kaye an di dan̰ƴisa siiɗo, wo ɗe an ay ki tiʼn tôwwo ye. 10 Kaye daayum ay dʼowwiyo a tuddey unto tʼayni ɗooliyo aa ti ɗuule Isa, iŋkino maŋ lekkiyo kʼIsa toŋ ɗuwo an aane an di wolle keren̰ adda tuddey me. 11 Wo ɗe daayum kaye ɗoŋ i lekkiyo zeere eŋ, ɗuwo an dehu an ay tiʼn tʼîde kono ay daaniya Isa. Iŋkino maŋ lekkiyo kʼIsa toŋ ɗuwo an di wolle keren̰ adda tuddey ere kʼunto ette. 12 Iŋkino kaye daayum lekkiyadey aa a biza zire, wo tiŋ geŋ kune kun dʼooniyo lekkiyo ere ki daayum.

13 An riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Nuŋ nʼele addó a Raa, kono kamo nʼa gizite onamí me†.» Kaye toŋ, urzi zaapu kʼaddey a Raa iŋkino kay, geŋ ay zaapu addey a yode, kono kamo kaye ay di kazita onamí me. 14 Eyye, kaye ay suune Raa wede a bilɗe Galmeega Isa ti diine ɗoŋ unto geŋ, yʼay tiʼn balɗa kay aa yʼa bilɗe Isa, wo kaye ti kune yʼin diʼn tʼetta pay ki ɗaanadí. 15 Sulɗi ɗoŋ pay ay aaniya, ay dʼomɓin̰e geŋ, kono un diʼn nooge. Iŋkino maŋ beeko Raa tʼaasa ɓaadaŋ a egguŋ, wo daayum kun dʼaagila kʼaagulu, kun di roota koɗuwo a Raa wo kun di yʼ tʼimma pay kaŋ soo.

Lekkiyo a urzi zaapu kʼadde a Isa

16 Kono kamo kaye tuddey a ki rurrige ye. Wo aame ise tuddey ette booloŋ ti booloŋ toogatú i ɗaŋgiya toŋ, adda kʼaddey onniyo ti onniyo Raa yʼay dʼeliyo toogo. 17 Dabar ay ooniyo aŋken̰n̰o ette, todʼte soodo wo ki peeɗo booloŋ, wo ɗe tʼin diʼn isiyo kine ɗoŋ a tʼoona darƴika ere meeda ki Galmeega wenɗa yi ki ti dooze ye, darƴika gette todʼ ti lekkiyo ki daayum wo ti jiire dabaradey taŋ ɓaadaŋ. 18 Iŋkino maŋ kaye ersadey ekki sulɗi ɗoŋ ayʼni wolliyo gen̰n̰o ye, wo ɗe ersadey ekki sulɗi ɗoŋ ay kiʼn wolliyo ye. Sulɗi ɗoŋ ayʼni wolliyo geŋ, kane an tʼeŋgila, wo ɗe ɗoŋ ay kiʼn wolliyo ye geŋ, kane an di lekka ki daayum.

5

1 Ɗerec, tuddiŋ in di lekkiyo a siiɗo ette, todʼte aakede daabe saŋ onniyo soo a latta. Wo ɗe kine in suune aame in tʼinda maŋ, a kandaane Raa yʼin tʼeeley tudde ti doolo ere a lekkey ki daayum, todʼte i tʼikkima Raa, bey wedusu ye. 2 Wo aŋkeŋ a siiɗo ette kine in ɗawilsa*, in di dehu tʼaddiŋ pay, Raa yʼin tʼosse tudde ere ti kandaane, tʼekki tudde ere a siiɗo ettiyo, geŋ aakede wede yʼa tʼossiyo kalle tʼekki bakadí. 3 Iŋkino maŋ tuddiŋ Raa yi-ti tʼossey in ki lekkey bontilin̰ ye. 4 Aŋken̰n̰o kine in lekkiyo ti tuddiŋ ere aa daabe ette, in di ɗawilsa aakede in sarkiya attiɗi ɓaadaŋ. Ɗerec, kine in ki dehu in ki tʼinda ye, wo ɗe in di dehu in a-tʼosse tʼeegoʼŋ tudde ere ti kandaane, geŋ iŋkino tudde ere a lekka ki daayum tʼa dagga tudde ere kʼunto. 5 Geŋ yode Raa batum inni biire kono onniyo soo in di lekkey ti tuddiŋ ere a kandaane gette, iŋkino yʼin dʼele Unde Kamilen̰ adda kʼaddiŋ, gette barta ere ki poone ki sulɗi ɗoŋ yʼin boohiyo saŋ yʼin tʼela.

6 Iŋkino maŋ kine in di lekke daayum tuddiŋ i-ki rorrige ye, wo in di suune aame in lekkiyo ti tuddiŋ ettiyo baa geŋ, kine dokki tʼume lekkiyadiŋ ti Galmeega me. 7 Ɗerec, in sooru tʼurzi zaapu kʼadde a Isa, in ki sooru tʼurzi munɗa wede in wolliyo tʼedayiŋ ye. 8 Eyye, kine in di lekke daayum tuddiŋ i-ki rorrige ye, wo munɗa wede in di dehe a ceere, tuddiŋ ette in di tʼooli in tʼette in di lekkey a sirpa Galmeega. 9 Iŋkino ise in lekkiyo ti tuddiŋ ettiyo, ise in ti tʼinda toŋ maŋ, in dehe a jiire munɗa wede Galmeega ulbí i-dʼise uŋse. 10 Ɗerec, i dehu kine pay in tʼetta kʼume booro kʼAlmasi, yʼa ɗekkey booro eediŋ. Iŋkino maŋ wede tuuku toŋ yʼa tʼooney munɗa wede Raa yi-tʼeley a naabadí ere yʼize a lekkiyadí a duniya, ise ki beehiyko ise kʼulsuko toŋ maŋ†.

In ti kami in tʼokkiƴo ti Raa

11 Kaye ay suune Galmeega yi ɗekka booro eediŋ, iŋkino maŋ ay dʼorgiso a yode. Geŋ kono kamo ay dʼisiyo tʼurzi tuuku toŋ ɗuwo an di suune adda kʼaddaŋ onamey ɗerec. Raa toŋ yʼayni suune keren̰, wo nʼelkiyo kune toŋ, adda kʼadduguŋ kun ayni suune keren̰. 12 Ay ki dehu ay ki kize tuddey sey ye a ɗaana kune me, wo ɗe ay dehu ay un di kize urzi wede ulbuguŋ aase uŋse ti kaye. Iŋkino maŋ kun dʼaana kun an di-kima ono ki ɗoŋ i rootiyo kʼulsuko a tukki kaye. Kane geŋ an koliyo tuddaŋ a sulɗi ɗoŋ an wolliyo tʼedayaŋ, a sulɗi ɗoŋ adda kʼadde ye. 13 Ɗoŋ oŋgo anʼde, eedey i digge. Wo eedey i digge ki kotto maŋ, geŋ a Raa, wo ɗe kaye mentikagi maŋ, geŋ a kune. 14 Kaye naabo ere ay isiyo ette ayni dokkiyo geyyiso ere kʼAlmasi, kono ay suune adda kʼaddey wede soo yʼa inda kono ɗuwo pay, geŋ iŋkino aakede ɗuwo pay an tʼinda ti yode a ɗaana Raa me. 15 Yoŋ yʼinda ki ɗuwo pay, kono ɗoŋ i lekkiyo zeere geŋ, an ki lekke lekkiyo ere kʼaggadaŋ ye, wo ɗe an di lekke lekkiyo ere ki yode Almasi, yʼa inda wo yʼa bilɗe kono kane.

16 Geŋ iŋkino ti aŋki, kaye wenɗa soo toŋ umbo ay di yʼ wolle a urzi tudde me. Ɗerec aame ti kaaga Almasi ay yi wulle aa wede tudde toŋ maŋ, aŋken̰n̰o yoŋ ay ki yʼ wolliyo iŋkino ye baa. 17 Aame wede yi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi maŋ, yode batum yi tʼize wede aware. Lekkiyadí ere mazzini ti tʼiŋgile, wo aŋken̰n̰o yʼa lekke lekkiyo ere aware baa. 18 Sulɗi pay geŋ isiyo Raa, yoŋ yʼin tiʼn gimo in tʼukkiƴe ti yode tʼurzi kʼAlmasi, wo yʼay dʼele attiɗi ki naabo kazita a ɗuwo an di-kimo an di tʼokkiƴe ti yode. 19 Geŋ ɗerec, Raa tʼurzi kʼAlmasi ɗuwo yʼa tiʼn gimo an tʼukkiƴe ti yode. Wo yoŋ a doopiɗadaŋ ere an a ti diipiɗa a urzizí gette yi ki ti kaza ye baa, wo a kaye yʼay dʼele naabo kazita a ɗuwo an di-kimo an di tʼokkiƴe ti yode.

20 Iŋkino maŋ kaye aakede bize kʼAlmasi yʼaynʼigibo, geŋ aakede yode Raa batum yʼunni waaku tʼurzi kaye. Iŋkino kun ollo, ti suma kʼAlmasi ay un oɓe bey, kun oyyo kun ti kami kun tʼokkiƴo ti Raa! 21 Almasi geŋ yoŋ olɗiko yi kʼize ye, wo ɗe Raa yʼa yʼize yʼa tʼumɓe olɗiko kine, kono tʼurzi yode kine in tʼise ɗoŋ ki diine a ɗaana Raa.

6

1 Kaye ay naabiya ti Raa kaŋ soo, iŋkino ay un tʼeele kookeʼŋ: beeko ere kun uune ti Raa gette, kun ti tʼise ki bita ye. 2 Ɗerec, ono eŋ Raa yi ruute ti kaaga, yʼede:

«A onniyo ere nʼa gize beekadó, nuŋ môoladá nʼa illiga,

wo a onniyo kʼuttiyo, nuŋ nʼa gi di nuuge*.»

Zemɓa ki nuŋ kun ollo, onniyo ere kʼuttiyo Raa yi ti ruute gette, aŋki tʼiina baa. Tode gettiŋ onniyo ere ki beeko Raa.

3 Kaye a wenɗa soo toŋ ay ki dehu ye, ay yi-di tʼise mokkolo morkiƴe a urzi Raa me, kono tʼurzi tuuku toŋ ɗuwo an ki tʼoone munɗa kʼulsuko adda naabadey ye. 4 Wo ɗe ay di dehu aame i isiyo munɗa toŋ ay kaza tuddey a ɗuwo kaye ɗoŋ naabo Raa ki kotto, ay dʼomɓin̰e ɓaadaŋ a sulɗi ɗoŋ aakede: Dabar, eedey ay ki tʼooniyo ye, wo ulbe kʼooɗiyo ɓaadaŋ geŋ me. 5 Ɗuwo an ay diʼn gussite, an ay diʼn iɓi adda daŋgay, an dʼoozige kulkuwo ki tuddey, ay dʼomɓin̰e a ormiyo naabo, wo onniyo muno moone umbo, addey guguba. 6 Ay kaza tuddey kaye ɗoŋ naabo Raa tʼurzi lekkiyadey ere kamilen̰, tʼurzi suuniyadey, tʼurzi kʼomɓin̰adey, tʼurzi beehiykadey, tʼurzi naabo kʼUnde Kamilen̰, tʼurzi geyyisadey ere tʼadde soo, 7 tʼurzi kazita kʼono ɗoŋ ɗerec wo tʼurzi toogo Raa. Kaye sulɗi kʼarkadey, lekkiyo ere ki diine a ɗaana Raa, tode gette aakede arku a bey kʼammade ki sakka wo dargine a bey geelo ki naakiwsa. 8 Ɗoŋ oŋgoŋ an ay dʼeliyo suma, ɗoŋ soŋ an ay diʼn koogire. Ɗoŋ oŋgoŋ an rootiyo sundey kʼulsuko, ɗoŋ soŋ ki beehiyko. Ɗuwo an ay diʼn wolliyo kaye aa ɗoŋ lohito kʼono, kaciŋ ay rootiyo ono ɗoŋ ɗerec. 9 An dʼisiyo aa an ay kiʼn suune ye, kaciŋ an ayni suune beehiye. An ay diʼn wolliyo kaye aa ɗoŋ unto, kaciŋ ay lekkiyo zeere. Ɗuwo an ay diʼn dabirsa, wo ɗe an ay ki tiʼn tôwwo ye. 10 An dʼisiyo ay tʼise sommagi dondoŋ, wo ɗe kaye daayum ulbey uŋse. Ɗuwo an ay diʼn wolliyo aa ay kʼede munɗa ye, kaciŋ† ɗoŋ ɓaadaŋ ay an diʼn isiyo ki laale. An elkiyo munɗa ay kʼede ye, kaciŋ sulɗi pay ay dʼede.

11 A kune zemɓadey ɗoŋ a Korent, kaye addey ay un tiʼn iiɗiba keren̰, ay unni geyyiso ɓaadaŋ. 12 Kaye ay unni giyye ɓaadaŋ, wo ɗe kune ay kiʼn giyye ye me. 13 Iŋkino maŋ ono ɗoŋ nʼun orbe eŋ aa meege yʼan orbe a in̰n̰izí, kune toŋ kun ayni geyyo aakede kaye ay unni geyyiso.

Kine ɓoy wede ki Raa zeere

14 Kune ti ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye geŋ, kun ti doɗɗe talgaguŋ soo ye. Munɗa ede koo a-kette kaŋ soo munɗa wede ki diine aa Raa yi dehu ti munɗa wede ulsu me? Aha, munɗa umbo! Munɗa ede koo a-kette kaŋ soo aŋ toore ti zimolo me? Aha, munɗa umbo! 15 Almasi ti Meeda siitanɗani, onamaŋ ette kaŋ soo ko? Aha, i kʼette ye! Munɗa ede ko a tʼokkiƴe wede i ziipe addí a Isa ti wede i ki ziipe addí a Isa ye me? Aha, munɗa umbo! 16 Munɗa ede ko a tʼokkiƴe Ɓoy Raa ti loŋgayi me? Aha, munɗa umbo! Ɗerec kine eŋ, kine ɓoy wede ki Raa zeere, geŋ aa ono ɗoŋ Raa yʼa ruute ti kaaga, yʼede:

«Nuŋ nʼa lekka adda diinayaŋ wo nʼa ozira ti kane,

nuŋ nʼa tʼisa Raazaŋ wo kane an tʼisa ɗoŋzó‡.»

17 Kono kamo Galmeega Raa yʼa ruute, yʼede:

«Kune ti diinayaŋ kun tʼaɗɗo kun tʼargu sigguŋ!

Munɗa wede un diʼn isa ganigi a ɗaana nuŋ Raa, kun botta ye,

wo nuŋ nʼun diʼn seeɗa bey sire§.»

18 Galmeega Raa toogo i jiire pay yʼa ruute sey, yʼede:

«Nuŋ nʼa tʼisa Meeguguŋ,

wo kune, kun tʼisa in̰n̰izó kuuli wo erayi*.»

7

1 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa geŋ, ɗerec kane an lekkiyo a kine. Kono kamo kine batum addiŋ in tiʼn iso kamilen̰ ti sulɗi ɗoŋ i-tiʼn isiyo tudde ti biza kʼulbe ganigi geŋ me, wo in sooɗo zakiɗi in tʼiso ɗoŋ ooyiso kese a Raa wo tʼorgiso a yode.

Uŋsuwo ki Pool a tukki ɗoŋ Korent

2 Kun ayni geyyo, kono kaye a wenɗa soo toŋ ulsu ay i-kʼize ye, wenɗa soo toŋ ay ki digge ye, wo wenɗa soo toŋ ay ki mibilɗe ye kono ay tʼamɓe munɗazí me. 3 Ni rootiyo iŋkino kono booro tʼun gi diʼn seeɗa ye. Geŋ aa nʼa ruute ti poone: kune ay un elkiyo daayum adda kʼaddey, kine kettiyo kaŋ soo ise in lekkiyo zeere, ise in ti tʼinda toŋ maŋ. 4 Nuŋ ni ziipe addó pay a kune, ulbó o-tʼize uŋse ɓaadaŋ ti kune me, nuŋ a ti nʼ zille, wo ulbó a ûune tʼuŋsuwo adda dabaradey ere pay gettiyo toŋ maŋ.

5 Iŋkino maŋ aame ay iina a siiɗo Maseduwan toŋ, kaye ay ki ti buuke ye, wo ɗe ita dabar ere tuuku toŋ ay di-tʼuune: tʼeŋ ɗuwo an ay diʼn tʼiiziga, wo adda kʼaddey ay dʼede ulbe kʼooɗiyo. 6 Wo ɗe Raa, yoŋ yi selliyo ɗoŋ tuddaŋ i ti rorriso geŋ, yʼay tiʼn zille ti aaniya Tit. 7 Wo ay uune selliyo ti aaniyadí ɗaŋŋal ye, wo ɗe tʼurzi kooke wede kun i elo pây. Wo soŋ yʼay tʼîide taaya yʼede, kune mosogo nuŋ Pool kun dehu kun ti nʼ wolle, a môolaguŋ ere kun îile, a urzi wede kune wehini ki naakiwsadó me, geŋ kono kʼiŋkino ulbó o-tʼize uŋse ɓaadaŋ sey.

8 Aame a mattup ere nʼun riiŋe gette kun tʼize sommagi dondoŋ maŋ, nuŋ toŋ o tʼize attiɗi. Wo aŋken̰n̰o nuŋ o ki tʼize attiɗi ye, kono sommaguguŋ a mattup gette ki peeɗo booloŋ. 9 Wo aŋken̰n̰o nuŋ ulbó o isiyo uŋse a sommagi dondoŋ ki kune gen̰n̰o ye, wo ɗe o isiyo uŋse kono sommaguguŋ geŋ un diʼn ize kun di gime lekkiyaguŋ. Kane sommagi geŋ iido ti Raa, iŋkino kaye munɗa kʼulsuko soo toŋ ay un kʼize ye. 10 Ki kotto sommagi dondoŋ ɗoŋ ettiyo tʼurzi Raa geŋ, i dʼeliyo urzi kama lekkiyo, tʼurzi geŋ kine in dʼooniyo uttiyo, geŋ in ki tʼise attiɗi ye. Wo ɗe sommagi dondoŋ ɗoŋ ettiyo tʼurzi duniya ette, a-dʼette unto. 11 Aŋkeŋ kun ki wollo ɗo, sulɗi ɗoŋ kun uune aame ɗaŋgu tʼurzi sommagi dondoŋ ɗoŋ ettiyo tʼurzi Raa geŋ me. Eyye, kane geŋ an un diʼn ize ɗoŋ addaŋ soo kʼisiyo munɗa wede Raa yi dehu, soŋ kun tʼize ɗoŋ seeguŋ ye ti wede isiyo olɗiko me, soŋ kun di kulkiso a munɗa wede ulsu, soŋ un tʼeliyo orgiso a munɗa ulsu kun dʼise me, soŋ un tʼeliyo mosogo ki wollisadó, soŋ kʼun tʼize ɗoŋ wehini a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, wo soŋ kʼun dʼuune urzi wede wedusu yi tʼisiyo olɗiko maŋ kun di yʼeliyo daŋgay. Geŋ tʼurzi tuuku toŋ kune batum kun gize ti sulɗi ulpi geŋ kune adda ye.

12 Iŋkino maŋ, nʼun riiŋe mattup gette kono ni dihe nʼun di kize a ɗaana Raa, kune ɗoŋ wehini a urzi geyyisadey me. Wo ɗe ni ki riiŋe kono yo wede ize ulsu* ye wo kono wede an i ize ulsu ye. 13 Kono kamo ti naabaguŋ gette kaye ay dʼuune toogo ɓaadaŋ.

Wo ay uune toogo ti naabaguŋ ɗaŋŋal ye, ulbey ay dʼize uŋse a jiire kono ay wulle Tit batum ulbí uŋse ɓaadaŋ ti kune me. Aŋkeŋ addí i tʼudige baa kono kune pay geŋ me. 14 Ɗerec, a ɗaana Tit geŋ nuŋ ulbó oo dʼize uŋse kono kune geŋ me, wo ɗe geŋ nuŋ oo kʼede sukiyagi ye baa. Kaye daayum ɗerec ay un ti ruute, wo aŋkeŋ munɗa wede a yi ruute Tit a tukki kune geŋ, yoŋ ki kotto ɗerec. 15 Tit geŋ yʼun elkiyo adda kʼaddí kono kune pay onamí kunʼn illiga, wo kun di yʼ ziiɗa bey sire ti ottilso wo ti orgiso a Raa. Kono kamo yʼun diʼn geyyiso ɓaadaŋ a jiire ere ti poone. 16 Nuŋ ulbó uŋse kono a sulɗi pay, nʼaane nʼa zaape addó a kune.

8

Eliyo kooke a urzi tussiyo

1 Zemɓa ki nuŋ, kaye ay dehu kun di suune beeko ere Raa yʼan ele a kane ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a siiɗo Maseduwan. 2 Kane geŋ an dʼuune naamiya tʼurzi dabar ere ɓaadaŋ, wo ɗe toŋ an di lekkiyo daayum ulbaŋ uŋse. Wo kane munɗa an kʼede ye an daayisa ɓaadaŋ toŋ, kane wasigale an dʼele sulɗi ɓaadaŋ a urzi naabo Raa me. 3 A urzi tussiyo geŋ, wede tuuku toŋ yʼele munɗa a toogadí toogadí, wo ɗoŋ oŋgo an ele a jiire toogadaŋ sey, nuŋ Pool eŋ ersadó ti wulle, geŋ wenɗa soo toŋ an ki yʼize ye ki toogo me. 4 Kane an di-giɗɗima ɓaadaŋ ti oɓe bey, ay dʼise beeko maŋ an di nooge a naabo tussiyo a ɗoŋ ki Raa a siiɗo Ziide*. 5 Iŋkino maŋ a naabo gette ki poone an dʼele tuddaŋ batum a Galmeega, saŋ a ɗaana kaye aa Raa yi dehu. Geŋ a jiire munɗa wede ay elkiyo an aane an dʼise. 6 Kono kʼiŋkino Tit geŋ kaye ay di giɗɗima kono naabo tussiyo ere yʼiiso di kune ɗoŋ Korent gette, yʼa kime yʼa-ti ɗaŋgo ti beehiyko. 7 Kune ki laale a sulɗi pay, aakede: Urzi zaapu kʼadde a Isa, urzi rootiyo kʼono, urzi suuniyo sulɗi pay ɗoŋ ki Raa, urzi kʼisiyo naabo Raa tʼadde soo, wo urzi geyyiso ere kun uune ti kaye. Iŋkino maŋ a urzi tussiyo toŋ, kun kaza kune ki laale wo ay dehu kun tʼise ɗoŋ wasigale.

8 Onamó ni rootiyo eŋ, nʼun kiʼn isiyo ki toogo ye, wo ɗe nʼun tôwwo taaya ki zemɓa ɗoŋ a Maseduwan an ize naabo Raa tʼadde soo, geŋ kune toŋ kun di kize geyyisaguŋ ekki ɗuwo tʼadde soo. 9 Kune kun ti suune beeko ere Galmeegiŋ Isa Almasi yʼeliyo ti mozuwo te. Yoŋ ki laale, wo ɗe kono kune yʼa iyye yʼa-tʼize tuddí wede i-kʼede munɗa ye, iŋkino tʼurzi geŋ yʼun diʼn ize kune ki laale.

10 Kun ollo, nʼun dʼelo elkiyadó a urzi tussiyo gette: beehiye a kune kun di seeɗa zakiɗi bini ɗaŋgu, kono tʼobon̰oŋ naabo gette i tʼilke wo iise ki poone toŋ kune. 11 Aŋkeŋ naabo gette kun a ti ɗaŋgo. Wo kun ti ɗaŋgo tʼadde soo, wede soŋ a toogadí toogadí, aakede kun ilke tʼume kʼeesiyo. 12 Aame in eliyo munɗa tʼadde soo maŋ, Raa toŋ ulbí uŋse a munɗa wede in eliyo me, wo munɗaziŋ umbo maŋ Raa toŋ yi ki tondiyo ye.

13 Kaye ay ki dehu ye ɗoŋ oŋgo an tʼoone eedaŋ, wo kune kun tʼette adda dabar me. Wo ɗe ay dehu kun tʼise pay miŋ kaŋ soo wede tuuku toŋ i ki baate ye. 14 Aŋken̰n̰o kune adda darna geŋ, kun dʼette noogiyo kane ɗoŋ an biite. Saŋ aame onniyo soo kune un biita wo kane adda darna maŋ, an dʼetta noogiyaguŋ kay. Iŋkino maŋ kun di lekka pay miŋ kaŋ soo wede tuuku toŋ i ki baate ye. 15 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede yi ziki ɓaadaŋ toŋ, i kʼoope ye, wo wede yi ziki baata toŋ, i ki beete ye†.»

Tit ti ɗoŋ an naabiya kaŋ soo

16 Kaye ay di roote koɗuwo a Raa, yi-dʼize adda kʼadde Tit yi dehu tʼadde soo yʼun diʼn noogey aa ki kaye. 17 Tit geŋ kaye ay yi tunde maŋ, yʼa iyye yʼa tʼette di kune me, wo yoŋ miŋ yʼele tuddí ki poone too, wenɗa yi ki yʼize ki toogo ye, yʼa tʼiiziga yʼa eŋgile di kune. 18 Kaye ay a-tʼigibe ti yode leema wede ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa an yi tamma a urzi naabadí ere ki kazita Rabila Majjaanawa. 19 Wo kʼiŋkino ɗaŋŋal ye, ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa an yi biire ay torguwe kaŋ soo, kono ay a-ti ɗaŋgey naabo ere ki tussiyo. Naabo gette kaye ay isiyo kono a tʼele tamma a yode Galmeega batum. Iŋkino maŋ ɗuwo pay an di suune kaye ay naabiya tʼadde soo.

20 Kay ay dʼede attiɗi a urzi ƴeeriyo soŋko ere ɓaadaŋ ɗuwo an tusse ette, iŋkino ay konso jep, kono ɗuwo an ki roota munɗa kʼulsuko a tukki kaye ye. 21 Kaye ay dehu ay ki dʼise beehiye a ɗaana Raa ɗaŋŋal ye, wo ɗe a ɗaana ɗuwo pay.

22 Ti kane zemɓa sire geŋ, ay a-tʼigibe leemadey soo iŋkino, wede taŋ ɓaadaŋ a naabo tuuku toŋ ay ti yʼ wulle yoŋ yi dehu tʼadde soo yʼa nooge ɗoŋ oŋgo. Wo aŋken̰n̰o toŋ yi dehu yʼaase iŋkino sey a ceere kono yi ziipe addí pay a kune. 23 Tit geŋ, yoŋ wede ay sooru soo wo ay naabiya toŋ kaŋ soo ki noogiyaguŋ. Wo ki zemɓa ɗoŋ ti yode geŋ, iʼn igibe zemɓa ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa, wo naabadaŋ ere an isiyo gette, i dʼeliyo tamma a Almasi. 24 Kane geŋ kunʼni sooɗo bey sire, kono a kize ki kotto kunʼni giyye. Iŋkino maŋ ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa geŋ, an di suuna adda kʼaddaŋ munɗa wede ay ruute a tukki kune geŋ ɗerec.

9

Raa yi giyye wede eliyo tʼulbe uŋse

1 A urzi tussiyo ki noogiyo ɗoŋ ki Raa a siiɗo Ziide geŋ, ki too maŋ nʼun ki raaŋe ye baa, 2 kono ni suune kun dehu kun nooge tʼadde soo me. Iŋkino kune nʼun diʼn imme a ɗaana zemɓa ɗoŋ a siiɗo Maseduwan, wo nʼan di ruute, nʼede: «A urzi tussiyo geŋ, zemɓa ɗoŋ a siiɗo kʼAkayi toŋ an tʼikkima tuddaŋ tʼobon̰oŋ too.» Aame ɗoŋ Maseduwan an illiga kun iiziga wehini a urzi tussiyo maŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ ogiysito ti suma kʼIsa an dʼeele toogo. 3 Wo aŋkeŋ zemɓa aɗo eŋ nʼanni tʼigibe kʼume kune kono a urzi tussiyo kun tʼokkimey tudduguŋ beehiye, aa nʼa ruute a ɗoŋ oŋgoŋ. Wo geŋ nuŋ nʼun diʼn imme, ni ki dehu nʼa ki tʼise wede lohito kʼono ye. 4 Wo nuŋ orgisadó, aame ɗoŋ miibi ti siiɗo Maseduwan etta di kune ti nuuno geŋ ay un kiʼn uuney tudduguŋ okkime ye maŋ, kaye ay seeɗey sukiyagi kono ay ziipe addey a kune, wo kune toŋ kun seeɗey sukiyagi kay. 5 Iŋkino maŋ nʼa tʼilke nʼa tunde zemɓa aɗo en̰n̰o an ay dʼoogume di kune, an a-ti ɗaŋgey tussiyo ere kun ruute kun tʼela ti mozuwo. Geŋ aame nʼiiney maŋ, tussiyo ettú tʼîide, wo a kizey kun ele tʼadde soo, tʼadde sire ye.

6 Kune ono eŋ kunʼni suuno koɗuwo, wede yi giira baata maŋ, yʼa tʼayɗa toŋ baata kay, wo wede yi giira ɓaadaŋ maŋ, yʼa tʼayɗa toŋ ɓaadaŋ kay. 7 Geŋ wede tuuku toŋ yʼelo aa yʼilke adda kʼaddí, tʼadde sire ye, wo aa an ki yʼize ki toogo ye, kono Raa yi geyyiso wede yʼeliyo ti ulbe uŋse. 8 Raa geŋ yoŋ i-dʼede toogo yʼun diʼn oone tʼita beeko ere tuuku toŋ maŋ, kono sulɗi ɗoŋ pay daayum kun dehu ki lekkiyaguŋ geŋ, kun diʼn tʼoona ɓaadaŋ sey a oopita, iŋkino kun tʼela kʼisiyo naabo ere pay beehiye. 9 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Yoŋ sulɗi yʼa-dikkiɗa, yʼan dʼele ti mozuwo a ɗoŋ an kʼede munɗa ye,

Munɗa wede yʼisiyo ki diine a ɗuwo geŋ, yoŋ i lekkiyo ki daayum*.»

10 Eliyo buzu korso ti omɓo a wedusu Raa, geŋ yʼun tʼela kay buzu korso me, yʼun di yʼaagila wo munɗa wede kun isiyo ki diine a ɗuwo geŋ yʼun di yʼaagila kʼaagulu. 11 Kune Raa yʼun diʼn isa ki laale a sulɗi ɗoŋ pay beehiye, wo kun di koona daayum wasigale. Iŋkino maŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an di roota koɗuwo a Raa a munɗa wede ay an dʼetta geŋ me. 12 Ɗerec, naabo tussiyo ere kun isiyo gette a ki tʼîda mosogo ɗoŋ ki Raa a siiɗo Ziide ɗaŋŋal ye, wo soŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an di roota koɗuwo a Raa. 13 Ɗuwo an wullaʼŋ naabo gette beehiye, iŋkino maŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼimma Raa a ollige kʼono ere un dʼede kono kun seeɗu zakiɗi a urzi Rabila Majjaanawa kʼAlmasi. Wo an tʼimma Raa sey kono kune wasigale, aggaguŋ kun dʼele a zemɓa ɗoŋ a siiɗo Ziide wo ti ɗoŋ pay. 14 Kane zemɓa geŋ an tonda Raa kono kune, wo tʼurzi geŋ a kiza an unni giyye ɓaadaŋ, kono a beeko ere ɓaadaŋ a jiire Raa yʼun ele gettiyo. 15 Geŋ in rooto koɗuwo a Raa a sulɗi ɗoŋ yʼin eliyo in kʼelkiyo eego ye geŋ me.

10

Pool yi naakiwsa naabadí

1 Ki nuŋ Pool eŋ, nʼun diʼn tondo ti tassuwa wo ti beehiyko ere ettiyo tʼurzi kʼAlmasi. Ɗoŋ oŋgo an di rootiyo anʼde, aame nuŋ a diinaguŋ maŋ nuŋ tasse, wo ɗe dokki ti kune maŋ wehini. 2 Geŋ nuŋ nʼun diʼn tondo ti oɓe bey: Kun ti kama lekkiyaguŋ, para maŋ aame nʼiida di kune sey maŋ, nʼa kooney wehini a umayó. Wo ɗe ɗoŋ oŋgo an elkiyo kaye ay sooru a urzi tudde. Iŋkino maŋ a kane ɗoŋ geŋ, nuŋ wehinkadó nʼan ti-kizey. 3 Ɗerec kaye ɗoŋ tudde, wo ɗe ay ki ɗeyyiso aa ki ɗoŋ tudde ye. 4 Adda ɗeyyisadey gette aryagi ɗoŋ ay di ɗeyyiso, itadaŋ a urzi tudde ye. Wo ɗe kane ita toogadaŋ tʼettiyo ti Raa kono i-ti damɓu sulɗi ɗoŋ pay i ti-toogiyo a Raa. Kaye ay di lattiya elkiyo ere olɗo, 5 wo toogo ere pay ki ɗoŋ i koliyo tuddaŋ an an tʼeegirso a ɗuwo an di suune Raa. Kaye ay an kazita a ɗuwo kono an di-kime elkisadaŋ ere olɗo gettiyo wo an dʼolliga ono ɗoŋ kʼAlmasi wo an dʼozire eego. 6 Aame kun tʼiza ɗoŋ ollige ono wo kun a ti sooru eego aa Raa yi dehu maŋ, kaye tuddey okkime wede tuuku yʼa ti doopiɗe onamey geŋ, ay tiʼn tʼela daŋgay.

7 Kuneʼŋ sulɗi kunʼni wolliyo a edaguŋ ɗaŋŋal. Aame wede yi zuune adda kʼaddí yoŋ kʼAlmasi maŋ, geŋ yi suuno kaye toŋ kʼAlmasi aa yode. 8 Kaye Galmeega yʼay ele urzi ki noogiyaguŋ kun di tʼihira a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, ki daggiyaguŋ ye. Geŋ koo kun elkiyo ni tamma tuddó ɓaadaŋ toŋ, wo ɗe a nuŋ o kʼisa sukiyagi ye. 9 Geŋ ni ki dehu nʼun gi di tʼele orgiso ye, tʼurzi mattupiyagó ɗoŋ nʼun raaŋiya eŋ me, 10 kono ɗoŋ oŋgo an rootiyo, anʼde: «Mattupiyagi yi raaŋiya geŋ onamaŋ zakiɗi wo wehini, wo ɗe aame yoŋ a diinayey maŋ, toogadí baata wo onamí toŋ ki bita.» 11 Wede yi rootiyo iŋkino geŋ, yi suuno munɗa soo adda kʼaddí: Aame kaye dokki ti kune maŋ, mattupiyagey ay un raaŋiya geŋ onamaŋ wehini, wo aame kaye a diinaguŋ toŋ naabadey wehini iŋkino.

12 Ɗoŋ oŋgo an tamma tuddaŋ ti siidaŋ, wo kaye ay ki dehu ay kiʼn dooze ye, wo ay kiʼn deeƴe ye. Kane geŋ an tamma tuddaŋ ti siidaŋ, wo geŋ an ti-tʼize tuddaŋ aa munɗa dooziyo wo ki deeƴiso ti ɗoŋ oŋgo. An isiyo iŋkino geŋ, kane aa ɗoŋ elkisadaŋ umbo. 13 Wo ki kaye ay ki tʼimme tuddey ay gi di-doopiɗa ti ƴirwe wede Raa yʼay riike gen̰n̰o ye. Aame Raa yʼay diʼn tʼiide di kune geŋ, yʼay di riike ƴirwe a ume wede ki naabadey, wo ay di naabiya adda. 14 Wo a ume geŋ, kaye ti ƴirwayey ay gi di diipiɗa ye. Iiney ki poone di kune kaye, ay un di gizite Rabila Majjaanawa kʼAlmasi me. 15 Kaye ay ki tʼimme tuddey ye ekki naabo ki ɗoŋ doolo gʼize te. Wo ɗe ay zaape elkisadey a kune kun di tʼihira a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, iŋkino naabadey ere a diinaguŋ gette tʼa aagila kʼaagulu adda kʼume wede Raa yʼay riike me. 16 Geŋ iŋkino saŋ ay di doopiɗa ki siiɗiyagi ɗoŋ dokki ti di kune, ay an di kizitey Rabila Majjaanawa. Kaye ay ki dehu ay ki naabe adda kʼume wede ɗoŋ doolo gi niibe ye, wo ay ki dehu ay ki tʼimme tuddey a naabadaŋ ye.

17 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede yi dehu yi tʼimme tuddí maŋ, yʼamma tuddí a munɗa wede Galmeega Raa yʼize*.» 18 Wee wee, wede naabo beehiye me? Wede naabo beehiyeʼŋ yoŋ wede Galmeega batum yi yi tamma, yode wede yi tamma tuddí ti siidí ye.

11

Pool ti ɗoŋ kʼolmiɗayí

1 Nuŋ ni dehu kun aa dʼomɓin̰a, kono aŋken̰n̰o nʼorbe aakede nuŋ ki maade. Eyye, kun amɓo omɓin̰e ti nuŋ me. 2 Ɗerec, nuŋ nʼokkiso a kune me, wo okkisadó tʼettiyo ti Raa, kono kune egguŋ seeɗu, ni dehu kun di lekke kamilen̰, iŋkino nʼun diʼn tʼetta kʼume yode soo ɗaŋŋal Almasi, aakede uto koŋso an i-dʼette a kulatú. 3 Wo ɗe kun elko a taaya ki meediŋ Awa todʼte miipo tʼa ti mibilɗe tʼurzi metiŋkatú. Iŋkino maŋ nuŋ nʼorgiso kono elkisaguŋ tʼa tʼisa olɗo, tʼun tiʼn leɗɗa dokki ti lekkiyo ere tʼadde soo a urzi kʼAlmasi te*. 4 Ni rootiyo iŋkino kono aame wede tuuku yʼettiyo yʼun kazita urzi kʼIsa ti doolo, ti wede kaye ay un ki gizite ye, ise kun ooniyo unde ti doolo ti ere kun uune ti poone gettiyo ye, ise an un kazita rabila ti doolo ti Rabila Majjaanawa ere kun uune ti poone gettiyo ye toŋ maŋ, kun dʼomɓin̰e ɓaadaŋ ti kane me.

5 Kane ɗoŋ kun rootiyo kunʼde, kane ɗoŋ zina kʼIsa i jiire geŋ, nuŋ nʼelkiyo kane geŋ an ki nʼ ceere ti munɗa ye. 6 Ɗerec, a rootiyo kʼono suuniyadó tʼise baata toŋ, wo ɗe a urzi suuniyo Raa geŋ a kiʼn baate ye. Kaye suuniyadey tʼurzi tuuku toŋ, daayum ay un ti gizite keren̰.

7 Aame nʼun gizite urzi Rabila Majjaanawa ki Raa geŋ, nʼun gizite ki waawiye, nʼa-tʼize tuddó n̰eŋku kono kune sunduguŋ tʼa ôole. Geŋ nʼize iŋkino olɗiko ko? 8 Nuŋ nʼa iyye ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a ume doolo an di nʼ nuugo ti soŋko, geŋ aakede ni ziko maaladaŋ kono ki noogiyaguŋ. 9 Aame nuŋ di kune geŋ, munɗa tuuku toŋ ni dihe a urzi lekkiyadó, a wenɗa soo toŋ ni ki guune attiɗi ye, kono zemɓa ɗoŋ iido ti siiɗo Maseduwan geŋ, munɗa wede oo biite an o ele pây†. Wo a sulɗi pay tuddó nʼa ti ziiɗa nʼun kʼele attiɗi ye, wo daayum tuddó ni ti seeɗa iŋkino. 10 Geŋ iŋkino nuŋ ulbó uŋse. Ni rootiyo ti ɗerec ere kʼAlmasi oo dʼede: Adda siiɗo kʼAkayi, nʼaasa tʼurzi tuuku toŋ, wenɗa soo toŋ umbo a aana oo di latta uŋsuwo ere oo dʼede te. 11 Ki moo me ni rootiyo iŋkino me? Kun elkiyo nʼun kiʼn giyye ye ko? Aha, Raa yi suune nʼunni giyye me!

12 Munɗa wede nʼisiyo aŋken̰n̰o eŋ, ki ɗaana toŋ nʼisa iŋkino kono nʼan di tʼippa a bize ki ɗoŋ i koliyo tuddaŋ anʼde, kane ti kaye naabadey kaŋ soo geŋ me. 13 Kane geŋ an ti-tʼisiyo tuddaŋ aa ɗoŋ zina kʼAlmasi, ɗoŋ daggiya ɗuwo, tuddaŋ an ti-tʼombiɗe an tʼisiyo aa ɗoŋ zina kʼAlmasi‡. 14 Geŋ munɗa ki seeɗu giggire umbo, kono tode Meeda siitanɗani batum toŋ tuddutú ti-ti tʼombiɗe ti-tʼisiyo aa maaleeka wede ki toore. 15 Geŋ i kʼoon̰e ye, kane ɗoŋ naabatú toŋ tuddaŋ an ti-tʼombiɗe an tʼisiyo aa kane ɗoŋ naabo Raa ki diine. Wo ɗe kane geŋ a onniyo ɗaŋgu an tʼooney munɗa wede a naabadaŋ.

Omɓin̰e Pool a dabar

16 Kun ollo, nʼun di-ɗoolo sey, wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ yʼelke ye nuŋ ki maade me. Wo ɗe aame kun elkiyo nuŋ ki maade maŋ, geŋ kun dʼoyyo nʼa orba aa ki maade, kono nuŋ toŋ ni-tʼimme tuddó booloŋ. 17 Ono ɗoŋ ni rootita eŋ, ni rootita aa Galmeega yi dehu ye, wo ɗe ni rootita aa nuŋ ki maade kono ni suune adda kʼaddó, o dʼede urzi nʼa tʼimme tuddó. 18 Ɗoŋ ɓaadaŋ an tamma tuddaŋ a sulɗi ɗoŋ a urzi tudde, iŋkino maŋ nuŋ toŋ nʼa tʼimme tuddó kay. 19 Kune ɗoŋ kunʼde un dʼede elkiyo ɓaadaŋ geŋ, kun dʼoyyiso tʼadduguŋ pay kun dʼomɓin̰e a kane ɗoŋ elkiyadaŋ umbo. 20 Kune kun dʼoyyiso a ɗoŋ zina i jiire geŋ an un diʼn isiyo aa ɓulagi, an un diʼn oobiyo ti metiŋko, sulɗuguŋ an tʼoogire pay, an di koliyo tʼegguŋ, an un diʼn dan̰ƴisa a toɓɓin̰aguŋ, wo a sulɗi pay gen̰n̰o toŋ kun dʼomɓin̰e. 21 Geŋ munɗa wede kane an un ize maŋ, kaye toogadey baata iŋkino ay un kʼize ye. Wo geŋ tambobino, sukiyagi a kaye! Kun ollo, aŋken̰n̰o nʼa orba aa nuŋ ki maade, wo wede yi tamma tuddí a munɗa tuuku maŋ, nuŋ toŋ nʼaane nʼa tʼimme tuddó eego kay. 22 An rootiyo kane ɗoŋ kʼEber maŋ, nuŋ toŋ Eber! An rootiyo kane Izirayel maŋ, nuŋ toŋ Izirayel! An rootiyo kane ti biza bumɓu kʼIbirayim maŋ, nuŋ toŋ ti biza bumɓu kʼIbirayim§. 23 An rootiyo kane ɗoŋ naabo kʼAlmasi maŋ, nuŋ miŋ wede naabo kʼAlmasi i jiire kane, iŋkino nʼa orba aa eedó i-ɗikke baa. A naabo gette nʼiiɗi yeebadó i jiire kane, an ni ziɗɗe daŋgay taŋ ɓaadaŋ i jiire kane, an ni gussite taŋ ɓaadaŋ i jiire kane, wo ni likke aa a biza zire kʼunto taŋ ɓaadaŋ i jiire kane. 24 Yawudiyagi an di nʼ gussite taŋ paat, kossiyo soo marpa ada gʼaɗo makumu gessat*, gessat. 25 Ɗoŋ Romeŋ an di nʼ gusse ti dalka taŋ aɗo, wo ɗuwo an di nʼ gikkite ti moŋgali ki tôwwadó kaŋ soo. A torguwadó geŋ, taŋ aɗo tooko ay di lattiya adda kʼahu ahu, wo i dʼize onniyo soo nʼa likke tʼekki bar diɗɗo wo on̰n̰u†. 26 A torguwadó ere taŋ ɓaadaŋ gette, nʼa uune dabar aa nuŋ a biza zire tʼurzi kʼoyɗayi gʼay tʼôoniyto, wo tʼurzi ɗoŋ ɗekkiyo kʼurzi, nʼa uune dabar aa nuŋ a biza zire tʼurzi ɗoŋzó Yawudiyagi, wo tʼurzi ɗoŋ Yawudiyagi ye, nʼa uune dabar aa nuŋ a biza zire tʼurzi ɗoŋ adda geegiryagi, wo adda balɗa, nʼa uune dabar aa nuŋ a biza zire ekki bar, wo a ɗaana ɗoŋ an ti-tʼisiyo tuddaŋ aa zemɓa a urzi kʼIsa‡. 27 Nʼa uwwe ormiyto wo ooɗibe yeebe a urzi naabo, onniyo muno moone umbo, nʼa uwwe mosogo wo ôrme, onniyo muno addó guguba, kallagó baata wo reele yi di nʼ tôwwo. 28 Sulɗi doolo ede ni kʼaane ni ki tiʼn ɗeepe pay ye, wo a nuŋ munɗa wede beehiye a jiire, onniyo ti onniyo nuŋ ulbó o dʼooɗiyo a tukki ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa me. 29 Aame wede yoŋ toogadí baata maŋ, nuŋ toŋ ni dʼowwiyo toogadó baata kay, wo aame wede yi tʼisiyo olɗiko maŋ, nuŋ addó i nʼaaɗumu.

30 Ise i dehu ki tamma tudde maŋ, nʼa tʼimme tuddó a toogadó ere baata gettiyo. 31 Tamma ti koona ki daayum a Raa Meeki Galmeega Isa, yoŋ yi suune ni ki lohito ono ye me. 32 Aame nuŋ a geeger Damas geŋ, goole siiɗo wede mozigo Aretas yi ziipeʼŋ, yi dʼiɓi asigiryagi a boha bumɓiyagi ki geeger gette ki seeɗuzó. 33 Wo ɗe zemɓa an ti nʼ ziipe adda geɗɗe, an ti nʼ zuuye ti nee ti bulɗo waaya moŋgali, wo ni di tʼunzile a goole siiɗo geŋ me§.

12

Raa yi iiɗiba ita a Pool

1 Iŋkino i dehuʼŋ nʼa tʼimme tuddó ko? Aha, a ki nooge ti munɗa ye! Wo ɗe toŋ nʼa roote a sulɗi ɗoŋ o iido aa suniye wo Galmeega yʼo di tʼiiɗiba ita. 2 Nuŋ ni suune wedusu soo iŋkino, yi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi*, onniyo soo Raa yʼa yʼumɓe kʼawwa ki kandaane wede kʼaɗuwe, tʼume geŋ iide ozzine koomat makumu piɗe. Raa yi yʼumɓe miŋ ti tuddí gettiyo koo, i iide munɗa aa suniye koo maŋ, ni ki suune ye, i suune Raa siidí. 3-4 Ɗerec, ni suune wede geŋ, Raa yi yʼumɓe ki jenne. Wo ɗe yi yʼumɓe miŋ ti tuddí gettiyo koo, i iide munɗa aa suniye koo maŋ, ni ki suune ye, i suune Raa siidí. Wo a ume geŋ yi dʼilligo ono ɗoŋ wede tudde soo toŋ yi kʼaane yi ki tiʼn roote ye, kono a wedeʼŋ urzi umbo yʼanni roote me. 5 Geŋ ni tʼimme tuddó kono wedeʼŋ gen̰n̰o. Wo ɗe ki nuuno kʼaggadó, nʼa tʼimme tuddó a toogadó ere baata gettiyo ɗaŋŋal. 6 Aame ni dehu ni tʼimme tuddó maŋ, nʼa kʼorba aa ki maade ye, kono ni rootita ɗerec ɗaŋŋal. Wo ɗe ni ki tamma tuddó ye ni-ti seeɗu, kono ni dehu ɗuwo an di wolle munɗa wede nʼisiyo wo munɗa wede an ollige ni rootiyo ɗaŋŋal, munɗa ti doolo umbo.

7 Sulɗi ɗoŋ Raa yʼo tʼiiɗiba ita geŋ, kane sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego. Iŋkino, kono nʼa ki kili tuddó ti sulɗi gen̰n̰o ye, geŋ Raa yʼo dʼele munɗa aa kuuno a tuddó i di nʼ dabirsa†. Geŋ aakede wede zina Meeda siitanɗani ti yʼigibo yʼa ni dabire kono o-tʼeegire nʼa ki kili tuddó ye. 8 A dabaradó gette nʼa tunde Galmeega taŋ aɗo, kono yʼo-ti leɗɗe ti tuddó me. 9 Wo Galmeega yʼo di ruute, yʼede: «A keeʼŋ beekadó gettiŋ a îide baa. Kono nuŋ toogadó ti kee, aame kee toogadá baata geŋ me.» Geŋ nuŋ ulbó uŋse nʼa tʼimme tuddó a toogadó baata gette, kono toogo kʼAlmasi tʼa koone eedó. 10 Kono kamo nuŋ ulbó o dʼisiyo uŋse, a toogadó baata gette, ise ɗuwo an ni kalɗita, ise an ni koɗɗite, ise an ni dabirsa, wo ise an oo ooɗiyo ulbó ɓaadaŋ toŋ maŋ, kono ni daaniya Almasi geŋ me. Eyye, aame nuŋ toogo baata toŋ, a ume geŋ nʼa dʼooniyo toogo.

Ulbe kʼooɗiyo Pool a ɗoŋ Korent

11 Kun wollo aŋkeŋ ni tʼize aa ki maade, wo ɗe kun nʼize ki toogo nʼa tʼize ki maade me, ki too maŋ nuŋ a ni naakiwe kune. Ise ɗuwo an rootiyo nuŋ ki bita toŋ, kane ɗoŋ kunʼde ɗoŋ zina kʼAlmasi i jiire geŋ, nuŋ nʼelkiyo kane an ki nʼ jiire ti munɗa ye. 12 Sulɗi ɗoŋ ize di kune i-kaza nuŋ wede zina kʼIsa geŋ, kun wulle: Nʼa imɓin̰a a munɗa wede oon̰e tuuku toŋ maŋ, wo kun wulle sulɗi kʼarmika ɗoŋ i-kaza Raa toogo wo sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego me. 13 Kunuŋ nʼun biite a moo me a beehiyko ere nʼize a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a omagi doolo me? Munɗa umbo. Para maŋ ede munɗa soo: Ni ki guune attiɗi kune ye. Nʼize iŋkino ki diine ye maŋ, kun oo tʼiso tambobino!

14 Aŋkeŋ kun ollo, ni kime di kune sey kʼaɗuwe, wo nʼa ki kooney a attiɗi kune ye, kono ni ki dehey maalaguŋ ye, wo ɗe ni dehey kune batum. Kune kun suune in̰n̰i geŋ an kʼokumso sulɗi a maawaŋ ye, wo ɗe maawi okumso sulɗi a in̰n̰izaŋ me. 15 Ki nuŋ, ulbó uŋse nʼa dagge sulɗizó ise tuddó batum kono kune geŋ me. Ɗerec, geŋ nuŋ nʼunni geyyiso ɓaadaŋ, wo ki moo me geyyisaguŋ a tukki nuŋ baata me?

16 Ɗerec kun suune, nʼun ki tʼize attiɗi kune ye, wo ɗe ɗoŋ soŋ anʼde, nuŋ metike nʼun tiʼn iimi ti metiŋko. 17 Kun tʼelko ɗo kunuŋ, ti diine ɗoŋ nʼun ikkipe geŋ, tʼurzi wede soo nʼun tiʼn iimi ti metiŋko ko? 18 Nuŋ ni di giɗɗima a Tit yʼa ette di kune wo nʼa-tʼigibe ti yode leema wede kune batum kun yi suune. Kunuŋ Tit geŋ yʼun tiʼn iimi ti metiŋko ko? Aha, kun suune geŋ ɗerec ye! Wo kun suune nuŋ ti Tit geŋ, ay izire soo wo elkisadey toŋ soo.

19 Ti kaagine kun elkiyo koo ay okkime bizey a ɗaana kune me koo maŋ? Aha, iŋkino ye! Onamey eŋ, ay rootiyo a ɗaana Raa kono ay lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi. Wo zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, ay isiyo pay geŋ kun di tʼihira a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa. 20 Nuŋ nʼorgiso a aaniyadó di kune geŋ, kune nʼun kiʼn tʼooney aa addó i dehu ye, wo nuŋ kun gi di nʼ wolley aa adduguŋ i dehu ye. Nuŋ nʼorgiso nʼiidey di kune, ni tʼooney sulɗi ɗoŋ aakede: Orbe kʼono kʼulpi ti tudduguŋ, kolɓiso, kulkiso i ceeriyo eego, elkiyo ere bakadá kʼa ti yʼ kime kʼita, ɗekkiyo kʼita ɗuwo, lattiya suma ɗuwo, koliyo tudde, wo isiyo sulɗi ɗoŋ a urzizaŋ ye pay geŋ me. 21 Nuŋ nʼorgiso soŋ a ettiyadó ere soŋŋo gette, koo Raa yi-ti nʼ tʼeley adda sukiyagi a ɗaana kune me koo maŋ. Nuŋ nʼorgiso koo ni-tʼooney ɗoŋ ɓaadaŋ an lekkiyo daayum adda kʼolɗiko aakede an ize ti poone koo maŋ, wo an ki ti gime lekkiyadaŋ ye ɓotto, an lekkiyo a lekkiyadaŋ ere kʼisiyo sulɗi pitiŋko, boliyo, wo an ti-tʼeliyo tuddaŋ kʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi. Wo geŋ nʼa ôoley a tukki kane geŋ me.

13

Toose ti aapuɗu ki ɗaŋgu

1 Nuŋ ni kime di kune eŋ kʼaɗuwe. A sulɗi pay geŋ wedusu booro ti yʼ seeɗaʼŋ, i dehu ɗoŋ sire tʼaɗo i wulle wo illiga munɗa gen̰n̰o ɗoo miŋ kollo*. 2 A ettiyadó ere ki sirwe di kune gette, a ɗoŋ ize olɗiko ti poone wo a ɗoŋ oŋgo pay geŋ nʼan ti ruuto, wo ɗe aŋkeŋ nuŋ dokki ti kune toŋ nʼa-ti ɗoole sey: Aame soŋŋo nʼiida wolliyaguŋ maŋ, nʼa kooney wehini ti ɗoŋ pay isiyo olɗiko. 3 Nʼaasey iŋkino kono kun dehu kun di suune munɗa a kize, ki kotto Almasi yi rootiyo ti bizó. Wo kun di suuney Almasi yoŋ toogadí baata ye a ɗaanaguŋ me, wo ɗe yoŋ toogadí a diinaguŋ yʼun ti kaza. 4 Ɗerec, Almasi yoŋ a urzi tudde toogadí baata, ɗuwo an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo aŋkeŋ yi lekkiyo zeere tʼurzi toogo Raa. Wo kaye toŋ toogadey baata aa ki yode kono ay lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti yode. Wo ɗe ti yode ay di lekkey zeere a diinaguŋ tʼurzi toogo Raa.

5 Kune batum kun tʼelkito, wo kun ti wollo kuneʼŋ ki kotto a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa ɗey ko? Kunuŋ kun ki suune ye ko Isa Almasi yi lekkiyo adda kʼadduguŋ me? Para maŋ ɗuwo an kʼaana an ki tiʼn wolla ye sulɗi ɗoŋ i-kaza, kune kun seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa me. 6 Wo ɗe nʼelkiyo kun suune, kaye ay un ti gize ay seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a kʼIsa me. 7 Kaye ay tondiyo Raa kono munɗa ulsu soo toŋ kun ki dʼise ye. Ay rootiyo iŋkino, kono ay ki dehu ay ki kize tuddey kaye ki diine ye, wo ɗe ay dehu kun dʼise daayum beehiyko, ise ɗuwo an rootiyo ay ki seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa ye toŋ maŋ. 8 Ki kotto kaye ay kʼaane ay i ki tʼeegire ye a ɗerec ki Raa te, wo ɗe ay di nooge noogiyo ɗerec ki Raa te. 9 Aame tuuku kuneʼŋ toogo wo kaye toogadey baata toŋ, ulbey i dʼisiyo uŋse. Geŋ munɗa wede kaye ay tondiyo Raa, kono yʼun diʼn ooɗibe ɗelele a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa. 10 Kono kamo aŋken̰n̰o nuŋ dokki ti kune, geŋ nʼun di raaniya mattup ettiyo, kono saŋ onniyo ere nʼiiney di kune maŋ, kun ti gime lekkiyaguŋ wo nʼun ki dʼisey wehini ye a urzi toogo ere Galmeega yʼo ele gette, yʼo ele urzi ki noogiyaguŋ kun di tʼihira a urzi zaapu kʼadde a Isa, ki daggiyaguŋ ye.

11 Iŋkino ki ɗaŋgu zemɓa ki nuŋ, kun lekko tʼuŋsuwo, kun i oolo tudduguŋ a Raa yʼun diʼn ooɗiba ɗelele, kun elo kooke ti tudduguŋ, kun lekko onamguŋ soo, wo kun lekko ti toose, iŋkino Raa wede ki geyyiso wo ki toose geŋ yʼa koona ti kune.

12 Kun tʼeesito tudduguŋ kaŋ bey sire sire aa zemɓa, wo ɗoŋ ki Raa pay a en̰n̰o, an un tʼize toose.

13 Beeko ki Galmeega Isa Almasi, geyyiso ere ki Raa, wo lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo in dʼede tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ gette i koona ti kune pay.

* 1:16 1.16 Maseduwan gette siiɗo soo adda siiɗiyagi pay ti kaaga ɗoŋ Romeŋ ga-dukke, todʼte a kese kʼawwa ki siiɗo ere aŋken̰n̰o an ti waaku Gires.

† 1:19 1.19 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.5.

* 2:3 2.3 Pool yi rootiyo ti mattup ere ti doolo yi riiŋe wo a digge, yi ki rootiyo ti mattup ere yi riiŋe ki poone a ɗoŋ Korent ye. Kun wollo adda mattup ki 2 Korent 7.8.

† 2:13 2.13 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 20.1.

* 3:3 3.3 A ume an riiŋe «pakirtagi moŋgali» geŋ, kun wollo adda mattup ki Egzod 24.12. Wo a ume an riiŋe «a biza kʼulbuguŋ» geŋ, kun wollo adda mattup ki Zeremi 31.33 wo Ezekiyel 11.19.

† 3:7 3.7 Kun wollo adda mattup ki Egzod 31.18 wo 34.27-28.

‡ 3:7 3.7 Kun wollo adda mattup ki Egzod 34.29.

* 4:6 4.6 Kun wollo adda mattup ki Zenez 1.2-3.

† 4:13 4.13 Kun wollo adda mattup ki Soom 116.10.

* 5:2 5.2 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 8.23.

† 5:10 5.10 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 14.10.

* 6:2 6.2 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 49.8.

† 6:10 6.10 Kun wollo adda mattup ki 2 Korent 8.9.

‡ 6:16 6.16 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 26.12 wo Ezekiyel 37.27.

§ 6:17 6.17 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 52.11 wo Ezekiyel 20.34.

* 6:18 6.18 Kun wollo adda mattup ki Oze 2.1 wo Ezayi 43.6.

* 7:12 7.12 Kun wollo adda mattup ki 2 Korent 2.5-8.

* 8:4 8.4 A urzi tussiyo ere a zemɓa ɗoŋ a siiɗo Ziide gette, kun wollo adda mattup ki Romeŋ 15.26 wo Galat 2.10.

† 8:15 8.15 Kun wollo adda mattup ki Egzod 16.18.

* 9:9 9.9 Kun wollo adda mattup ki Soom 112.9.

* 10:17 10.17 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 9.23 wo 1 Korent 1.31.

* 11:3 11.3 Kun wollo adda mattup ki Zenez 3.1-13.

† 11:9 11.9 Kun wollo adda mattup ki Pilip 4.15-18.

‡ 11:13 11.13 Kun wollo adda mattup ki Matiye 7.15.

§ 11:22 11.22 Kun wollo adda mattup ki Pilip 3.5.

* 11:24 11.24 Oogoro Muusa ti rootiyo wede booro ti ziiɗa maŋ, an di yʼoggipe marpa i ki ceere ada piɗe ye. Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 25.1-3. Maŋ kane an a dʼohire a marpa ada gʼaɗo makumu gessat, kono an orgiso beezaŋ i ti tʼigiba maŋ, an a ti doopiɗa oogoro gette.

† 11:25 11.25 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 14.19; 16.22; 27.39-44.

‡ 11:26 11.26 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 9.23; 14.5.

§ 11:33 11.33 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 9.23-25.

* 12:2 12.2 Pool yi rootiyo Nuŋ ni suune wedusu soo iŋkino, yi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi: Geŋ yi rootiyo ti yode batum.

† 12:7 12.7 Munɗa aa kuuno a tuddó i di nʼ dabirsa: Munɗa aa kuuno a tukki Pool geŋ urzizí daa suuniyo. Ɗoŋ oŋgo an elkiyo Pool i dʼede eeni kʼeda: Kun wollo adda mattup ki Galat 4.13-15.

* 13:1 13.1 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 19.15.

Galat

1

2

3

4

5

6

Mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ siiɗo

Galat

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere Pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a siiɗo Galat. Pool geŋ ki siiɗo Galat yi iide taŋ sire, yʼan di gizite Rabila Majjaanawa a Yawudiyagi wo a ɗoŋ Yawudiyagi ye. Wo ɗe kʼita maŋ, Yawudiyagi oŋgoŋ an iideʼŋ anʼde, Pool yoŋ wede zina kʼIsa ki kotto ye, wo ono ɗoŋ yi gizite toŋ kane ɗerec ye. An an di ruute a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye i ziipe addaŋ a Isa geŋ, i dehu an dʼise munɗa wede oogoro Muusa ti rootiyo kay. Wo munɗa wede an ziiɗa zakiɗi a jiire, urzi walɗu ponde. Kane an rootiyo tʼurzi geŋ, Raa yi diʼn wolliyo ɗuwo ki diine a ɗaanadí me.

Pool yʼilliga iŋkino maŋ yi-ti gulkuwe ɓaadaŋ. Kono kamo yʼan di riiŋe mattup a ɗoŋ siiɗo Galat, yʼan di kize Raa yiʼni wolliyo ɗuwo ki diine a ɗaanadí tʼurzi walɗu ponde ye. Walɗu ponde ere toc Raa yi rootiyo te, ere a urzi tudde ɗuwo ge ki dʼisiyo ye, wo todʼte ere Unde Kamilen̰ tʼisiyo adda kʼadde. Geŋ tʼurzi zaapu kʼadde a Isa ɗaŋŋal, ɗuwo Raa yiʼni wolliyo ɗoŋ ki diine a ɗaanadí me. Wo tʼurzi zaapu kʼadde a Isa ɗaŋŋal, lekkiyadiŋ tʼa tʼise lekkiyo ere Raa ulbí i-dʼise uŋse me.

1

Toose ki Pool a ɗoŋ Galat

1-2 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede zina kʼIsa, ti zemɓa pay i ziipe addaŋ a Isa ɗoŋ ti nuŋ, ay un tʼize toose a kune ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a siiɗo Galat*. Naabo ette ni tʼuune tʼurzi ɗuwo ye, i nʼigibo wedusu ye ni dʼisiyo me, oo tʼelo Isa Almasi ti Meega Raa wede a bilɗe Almasi ti diine ɗoŋ unto. 3 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ. 4 Yode wede yʼa iili tuddí, yʼa inda kʼolɗikadiŋ, wo yʼin diʼn uɗɗe ti sulɗi ɗoŋ ulpi ki duniya. Yʼize iŋkino aa Meegiŋ Raa yi dehu. 5 Tamma tʼa koone a yode ki daayum! Eyye.

Rabila Majjaanawa soo ɗaŋŋal

6 Nuŋ nʼa ziiɗa giggiró kono Raa wede unni wiike ti beeko ere kʼAlmasi kun dʼiili, kesiko kun di-gime kʼume rabila majjaanawa ere ti doolo, 7 kaciŋ rabila majjaanawa ti doolo umbo. Wo ɗoŋ ede an isiyo an un tiʼn dagge, Rabila Majjaanawa ere kʼAlmasi an dehu an ti-kime ti doolo. 8 Iŋkino maŋ ise kaye batum, wenɗa ti doolo, ise maaleeka ti kandaane toŋ maŋ, yʼun gizita rabila majjaanawa ti doolo aa ere ay un ki gizite ye maŋ, yode geŋ duuɗiyo Raa tʼa koona eedí! 9 Kaye ay un ruute ti poone, aŋkeŋ nʼa-di ɗoole sey, aame wenɗa yʼun gizita rabila majjaanawa ere ti doolo aa ere kun uune ti kaye ye maŋ, yode geŋ duuɗiyo Raa tʼa koona eedí!

10 Wo kune kun elkiyo ni riiŋe iŋkino kono ɗuwo an di nʼ tʼimma ko? Aha, iŋkino ye! Ni dehu a ni tʼimme Raa. Kun elkiyo miŋ, nuŋ ni dehu nʼa tʼise wede beehiye a eda ɗuwo ko? Aha, iŋkino ye! Aame ni dehu nʼa tʼise beehiye a eda ɗuwo sey maŋ, ni ki tʼise wede naabo kʼAlmasi ye.

Pool yi tʼize wede zina kʼIsa

11 Zemɓa ki nuŋ, ni dehu nʼun di roote: Rabila Majjaanawa ere nʼun gizite gette, ni kʼilliga ti bize wedusu ye, 12 wo wenɗa yʼo ki gizite ye, yi ki nʼ duuye ye. Tode gette Isa Almasi batum yʼo iiɗiba ita.

13 Wo kune kun ti suune lekkiyadó ere ti kaaga te, aame nuŋ ni daaniya urzi kʼoogoro Yawudiyagi me. Nuŋ ɗoŋ ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa nʼanni dibire ɓaadaŋ wo ni dehu nʼan uute. 14 Wo tʼadda diine daamayó Yawudiyagi, nuŋ nʼaa di jiire ki daaniya kʼoogoro me, nʼa ziiɗa zakiɗi tʼaddó pay a oogoro moŋgiɗagó te.

15 Wo kaciŋ Raa yi ni biire tʼume tʼadda kʼadde meedó to, yʼo dʼele beekadí yʼa ti nʼ wiike kono ni-di naabe. 16 Aame onniyo ere Raa yi dihe tʼiina maŋ, Ulí yʼo di yʼ gize nʼa yi zuune, kono nʼan di kizite rabiladí a ɗoŋ Yawudiyagi ye. Aame geŋ ni ki tunde wede tudde ye, 17 ki Zeruzalem toŋ ni kʼiide ye, nʼa wollo ɗoŋ zina kʼIsa ɗoŋ ti poone ti nuŋ me. Tiŋ geŋ miŋ nʼa iŋgile baa, nʼa iŋgile siiɗo kʼArabi, saŋ nʼa-gimo ki geeger Damas. 18 Îide ozzine aɗo maŋ, nʼaa tʼiide Zeruzalem kono ay di suuno tuddey ti Piyer. Ni likko ti yode suuk sire, 19 wo wede zina kʼIsa Almasi ti doolo nʼaa ki wullo ye, ni wullo Zak leema Galmeega† ɗaŋŋal. 20 Ono ɗoŋ nʼun raaŋiya eŋ, ki kotto lohito ye, Raa toŋ yi suune.

21 Saŋ maŋ ti Zeruzalem nʼa iŋgile ki siiɗo Siiri ti Silisi. 22 Zemɓa ɗoŋ ogiysito ti suma kʼAlmasi a siiɗo Ziide toŋ, tʼersadaŋ an ki nʼ wulle ye. 23 An ollige miŋ ɗuwo an rootiyo a tukki nuŋ, anʼde: «Wede in diʼn dibire ginno, aŋkeŋ yi-gime, yi kazita Rabila Majjaanawa a urzi zaapu kʼadde a Isa, ere ti poone yi ki dehu yi ki tʼolliga ye gen̰n̰o.» 24 Aame an illiga iŋkino maŋ, an tamma Raa kono nuuno.

2

Pool ti ɗoŋ naabo kʼAlmasi oŋgoŋ

1 Aame îide ozzine koomat makumu piɗe maŋ, nʼa gime ki Zeruzalem sey kaye ti Barnabas, wo nʼaa di wiike Tit pây*. 2 Nuŋ nʼiide kono Raa yʼo ruute nʼa ette. Aame ay iiney maŋ, nʼan ugiye deero ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa siidey, maŋ nʼan tʼîide taaya a urzi Rabila Majjaanawa ere ni kazita a ɗoŋ Yawudiyagi ye. Nʼa tʼize iŋkino kono ni ki dehu naabo ere nʼize wo ere nʼisiyo ette, i-ki tʼeŋgile ki bita ye. 3 Tit wede iide ti nuŋ geŋ yoŋ Girek, wo kane deero geŋ an ki yʼize ki toogo ye yʼa walɗa ponde me. 4 Wo ɗe i dʼede zemɓa ɗoŋ anʼde kane an ziipe addaŋ a Isa, kaciŋ an ki ziipe addaŋ ye, an dehu Tit yʼa walɗa ponde. An tʼiide diinayey aa ɗoŋ wolliyo kʼitadey, an dehu an ay tiʼn dagge, kaye ɗoŋ eedey toore me. Ay tʼize eedey toore geŋ tʼurzi kʼIsa Almasi, wo kane an dehu an ay tiʼn kime kʼadda ɓuliko ere a urzi kʼoogoro Muusa sey. 5 A ɗoŋ geŋ kaye ay an di-tuuge, urzi booloŋ toŋ ay an kʼiili ye, kono kaye ay dehu ɗerec ki Rabila Majjaanawa gette tʼa lekke a diinaguŋ.

6 Wo kane ɗoŋ geŋ a eda ɗuwo kane deero toŋ — a nuŋ deerikadaŋ ere ti poone gette ki bita, kono Raa yʼinni wolliyo kine pay miŋ kaŋ soo† — kane ɗoŋ a eda ɗuwo kane deero geŋ, a nuŋ munɗa an ki ruute ye ti doolo me. 7 Wo kaciŋ an wulle maŋ an zuune, ɗerec Raa yʼo ele a beezó naabo kazita Rabila Majjaanawa a ɗoŋ Yawudiyagi ye, aakede Raa yi ele a bey Piyer naabo ki kazita a Yawudiyagi. 8 Ɗerec, Piyer Raa yi yʼize wede zina kʼIsa yʼa-yʼigibe ki tukki Yawudiyagi, iŋkino nuŋ toŋ Raa yʼan ize wede zina kʼIsa yʼan-igibe ki tukki ɗoŋ Yawudiyagi ye. 9 Zaŋ, Zak wo Piyer geŋ, ɗuwo anʼni suune kane deero ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa. Kane geŋ an zuune naabo gette ki kotto Raa yʼo ele ti beekadí. Ay di-gitte onamey kaŋ soo, wo ay a-ti ziɗɗe bey ki toose, i-kaza ay lekkiyo kettiyo kaŋ soo. Iŋkino maŋ nuŋ ti Barnabas ay dʼiŋgile ki tukki ɗoŋ Yawudiyagi ye, wo kane aŋ Piyer an dʼiŋgile ki tukki Yawudiyagi. 10 Wo an ay di ruute anʼde ay a dʼelkoy a ɗoŋ an kʼede munɗa ye, wo nuŋ gettiŋ naabadó ere nʼisiyo tʼadde soo to‡.

Pool yʼaapuɗu Piyer

11 Onniyo Piyer yʼiide ki geeger kʼAntiyos siiɗo Siiri§ geŋ, yʼaaze munɗa wede ulsu, iŋkino nʼa yʼiipiɗe a ɗaana ɗoŋ pay i tʼugiye. 12 Zak geŋ yi dʼigibo zemɓa, wo ki poone an dʼaana geŋ Piyer yi dʼomɓo kaŋ soo ti zemɓa ɗoŋ Yawudiyagi ye me. Wo aame zemɓa geŋ an iina maŋ, Piyer yʼaa tʼirga omɓo ti kane yʼa iili, kono yʼorgiso a zemɓa Yawudiyagi. 13 Maŋ kane Yawudiyagi oŋgo toŋ bizaŋ a tʼize sire sire aa ki Piyer. Iŋkino maŋ yode Barnabas toŋ yi wulle naabadaŋ ere an ize gettiyo maŋ, yʼa-tʼize aa kane. 14 Aame ni wulle naabadaŋ a ki tʼiide a ɗerec ere ki Rabila Majjaanawa ye maŋ, nʼa tʼiiziga, nʼa tʼîhira a ɗaana ɗoŋ pay, wo ni di ruute Piyer, nʼede: «Kee Yawudusu, wo aŋken̰n̰o lekkiyadá aa ki ɗoŋ Yawudiyagi ye, ki ki lekkiyo ye aa ki ɗoŋ Yawudiyagi me. Ɗe mummino ki dehu kʼa tiʼn kime ki toogo zemɓa ɗoŋ Yawudiyagi ye, an di lekke aa ki Yawudiyagi ɗoo miŋ kollo me?»

15 Kaye ay suune Yawudiyagi miŋ kaye! Kaye soo ye ti ɗoŋ Yawudiyagi ye, ɗoŋ ayʼni waaku ɗoŋ kʼolɗiko* me! 16 Ki too maŋ in i suune ɗuwo Raa yʼanni wolliyo ki diine a ɗaanadí tʼurzi daaniya kʼoogoro Muusa ye, wo ɗe yʼanni wolliyo ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼadde a Isa Almasi ɗaŋŋal†. Wo kaye toŋ ay ziipe addey a Isa Almasi, kono Raa yʼay diʼn wolle ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼadde a Almasi, tʼurzi daaniya kʼoogoro Muusa ye. Ɗerec, wenɗa soo toŋ umbo Raa yʼa yi wolle ki diine a ɗaanadí tʼurzi daaniya kʼoogoro Muusa me. 17 Kaye Yawudiyagi toŋ maŋ ay dehu Raa yʼay diʼn wolle ki diine a ɗaanadí tʼurzi beeko kʼAlmasi. Wo ɗe ay ize iŋkino toŋ ɗuwo an ayni wolliyo kaye ɗoŋ kʼolɗiko aa kane ɗoŋ Yawudiyagi ye maŋ, geŋ Almasi yoŋ wede naabo a urzi kʼolɗiko ko? Aha, iŋkino ye! 18 Aame urzi kʼoogoro Muusa ni yʼiili wo kʼita maŋ nʼa-kime kʼaddaga maŋ, geŋ ni tʼize wede a ti diipiɗa a urzi kʼoogoro gen̰n̰o. 19 Nuŋ a oogoro gette aa nʼinda kono tode batum ti nʼîide, wo aŋkeŋ ni dehu nʼa lekke ki Raa. Aame Almasi yʼinda ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko geŋ, aa nʼinda ti yode kaŋ soo. 20 Lekkiyadó ette i lekkiyo nuuno ye, i lekkiyo Almasi adda kʼaddó me. Lekkiyadó a duniya ette ni lekkiyo tʼurzi zaapu kʼadde a Ulo Raa wede yi ni giyye, yode batum yʼa inda kono nuŋ. 21 Iŋkino maŋ beeko Raa ni kʼooli ye. Wo aame tʼurzi kʼoogoro ɗoo miŋ kʼa tʼise ki diine a ɗaana Raa maŋ, geŋ aakede Almasi yʼinda ki bita.

3

Mummino kun uune Unde Kamilen̰ me?

1 Kune ɗoŋ siiɗo Galat no, kuneʼŋ elkiyaguŋ umbo! Wee wee un tiʼn digge me? Para maŋ taaya kʼIsa Almasi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko an un ti ruute a ɗaanaguŋ, kun illiga keren̰. 2 Iŋkino maŋ ni dehu nʼun diʼn tonde a munɗa soo: Unde Kamilen̰ Raa yʼun ele gette kono kun diine urzi kʼoogoro Yawudiyagi kunuŋ, kun illiga Rabila Majjaanawa wo kun dʼumɓe ko? 3 A munɗa geŋ kune elkisaguŋ umbo me? Ki poone kun iise tʼurzi kʼUnde Kamilen̰, wo aŋkeŋ kun dehu kun a-ti ɗaŋge tʼurzi munɗa wede tudde ti dehu. 4 Kune kun elkiyo miŋ beeko ere kun uune pay ti Raa gette, todʼte ki bita ko? Aha, ki bita ye! 5 Kun ollo kay, aame Raa yʼun ele Unde Kamilen̰ wo yʼaaze sulɗi kʼarmika a diinaguŋ geŋ, yʼisiyo kono kun daaniya urzi kʼoogoro kunuŋ, kun illiga Rabila Majjaanawa wo kun dʼumɓe ko?

Raa yi ziipe beeko a Ibirayim

6 An riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukkʼ Ibirayim, anʼde: «Yi ziipe addí a Raa, iŋkino Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí*.» 7 Kun ollo ono en̰n̰o: ɗoŋ i ziipe addaŋ a Raa ɗaŋŋal ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim me†. 8 Ti kaaga Raa yi-ti gize rabila majjaanawa gette a Ibirayim, yʼede: «Ita ɗuwo pay an tʼoona beeko tʼurzi kee‡.» Geŋ iŋkino an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ Raa yʼan isa ki diine a ɗaanadí tʼurzi zaapu kʼaddaŋ a yode. 9 Iŋkino maŋ ɗoŋ i ziipe addaŋ a Raa geŋ an uune beeko pây aa kʼIbirayim wede yi ziipe addí a Raa.

10 Wo ɗoŋ pay i daaniya urzi kʼoogoro Yawudiyagi geŋ duuɗiyo Raa a eedaŋ, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Duuɗiyo Raa a wede soo daayum yʼa ki ti sooru ye a sulɗi pay ɗoŋ an riiŋe adda mattup kʼoogoro Muusa me§.» 11 Kine inʼni suune ono geŋ keren̰, wede yʼa tʼise ki diine a ɗaana Raa tʼurzi kʼoogoro umbo, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede Raa yi yi wolliyo ki diine a ɗaanadí geŋ, yoŋ yʼa lekka tʼurzi zaapu kʼadde a yode*.» 12 Ɗerec, urzi kʼoogoro ti wede ki zaapu kʼadde a Raa soo ye. Wo ɗe ki oogoroʼŋ, wede yʼa tʼizira a urziyagi kʼoogoro pay gen̰n̰o maŋ, tʼurzi geŋ yʼa lekka†.

13 Para maŋ kono kʼoogoro Muusa gette kine duuɗiyo Raa a eediŋ, iŋkino maŋ Isa Almasi batum yʼa iido, yʼa tʼumɓe duuɗiyo kine wo i-dʼuupe eedí, iŋkino yʼin diʼn uɗɗe ti duuɗiyo gette. Geŋ ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Wede tuuku an ti yʼ doɗɗiyo ekkʼundumu geŋ, duuɗiyo Raa a eedí‡.» 14 Geŋ a tʼize iŋkino kono tʼurzi Isa Almasi, beeko ere Raa yi ruute yi tʼela a Ibirayim a-teepe a ɗoŋ Yawudiyagi ye pay. Geŋ kine toŋ tʼurzi zaapu kʼadde a Isa in dʼuune Unde Kamilen̰ ere Raa yi ruute yʼin tʼela te.

Oogoro ti ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa

15 Zemɓa ki nuŋ, nʼun di rooto munɗa wede a urzi lekkiyadiŋ ere aŋken̰n̰o: Aame wede yi tʼaahe kʼunto geŋ, onamí ɗoŋ yi riiŋe a urzi dokkiɗe laalayí, wenɗa yi kʼaane yi ki tiʼn latte ye, wo yʼa kʼoŋke munɗa ti doolo ye. 16 Geŋ iŋkino ki ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa a Ibirayim wo kʼeda kʼin̰n̰izí toŋ maŋ. Ti kaaga adda mattup ki Raa, an ki riiŋe ye «a tukkʼita kʼin̰n̰izí pay», aakede a kane ɓaadaŋ geŋ me. Wo ɗe an riiŋe «a tukkʼulo soo tʼita kʼin̰n̰izá», geŋ i-kaza ti ulo wede soo§, yoŋ Almasi. 17 Onamó en̰n̰o ɗoŋ ni dehu nʼa roote me: Ki poone Raa yi gitte taasuwa ti Ibirayim tʼurzutú. Saŋ iide ozzine meeda piɗe uto ada gʼaɗo* maŋ, Raa yi-dʼele oogoro a Muusa. Iŋkino maŋ oogoro gette ti kʼaane ti ki tʼîde taasuwa gettiyo ye, para maŋ ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa geŋ a tʼisa ki bita. 18 Wo aame sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí geŋ kiʼni tʼoone tʼurzi kʼoogoro maŋ, geŋ i-kaza sulɗiʼŋ kiʼni tʼoone tʼurzi kʼono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa ye. Wo ki too maŋ, Raa yi-ziipe beeko a Ibirayim tʼurzi kʼono ɗoŋ yi ruute yʼaasa.

19 Ɗe iŋkino maŋ, ki moo me Raa yʼa elo oogoro a Yawudiyagi me? Oogoro gette Raa yi tʼele kono tʼin di kize doopiɗadiŋ ere a urzizí, bini aaniya kʼulo ti biza bumɓu kʼIbirayim wede Raa yi ruute yʼa yi tʼigibo. Oogoro gette yi tʼele ti bize maaleekiyagi, wo wede i konso diinayaŋ yʼan di ruute†. 20 Wo aame munɗa ki wede soo maŋ, geŋ i ki dehu wede yʼa ki koone a diine ye. Raa yoŋ soo ɗaŋŋal‡ wo yʼaane.

21 Geŋ i-kaza oogoro gette dokki ko ti ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa me? Aha, dokki ye! Aame oogoro gette Raa yi tʼele tʼan tʼele lekkiyo a ɗuwo maŋ, geŋ wede yʼa aane yʼa tʼise ki diine a ɗaana Raa tʼurzi kʼoogoro me. 22 Ɗerec, an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, ɗoŋ a duniya pay eŋ adda kʼolɗiko, iŋkino Raa yʼa elo munɗa wede yi ruute yʼan tʼela a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa Almasi tʼurzi zaapu kʼadde a yode.

23 Ki poone urzi zaapu kʼadde a Isa yʼa aana geŋ, kine daŋgay a urzi kʼoogoro bini onniyo ere Raa yiʼn tʼiiɗiba ita a urzi zaapu kʼadde a Isa. 24 Iŋkino maŋ oogoro gette tʼa guune ere boohiyadiŋ, bini aaniya kʼAlmasi, kono tʼurzi zaapu kʼadde a Raa yʼin diʼn isa ɗoŋ ki diine a ɗaanadí. 25 Aŋkeŋ onniyo ki zaapu kʼadde a Almasi tʼiina geŋ, kine ti ɗanɗi kʼoogoro ye baa.

In̰n̰i Raa

26 Ɗerec, tʼurzi zaapu kʼadde a Isa Almasi wo ti lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo ti yode geŋ, kune pay kun tʼize in̰n̰i Raa. 27 Iŋkino maŋ kune pay kun ti zuyye batem geŋ kun aa ti gitte kaŋ soo tʼAlmasi, kun tʼusse Almasi. 28 Geŋ âhuntu tudde umbo: Eŋ Yawudusu eŋ Yawudusu ye, eŋ ɓule eŋ ɓule ye, eŋ kule ette erewo umbo. Kine pay miŋ soo in lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. 29 Aame kune ki Almasi maŋ, geŋ kune ita kʼin̰n̰i kʼIbirayim, wo kune i koona a sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí, a-tʼetta a ono ɗoŋ yi ruute yʼaasa me.

4

1-2 Ono ni dehu nʼa roote en̰n̰o: Ulo wede i koona a korɓite meegí geŋ, aame yoŋ ulo ɓotto, lekkiyadí aa ɓule a ɗaana ɗoŋ i yi dokkiyo wo i ƴeeriyo korɓite meegí me, ise korɓite pay geŋ saŋ ki yode toŋ maŋ. Wo yi dʼollige onamaŋ bini onniyo ere meegí yi ruute a tʼîda. 3 Kine toŋ iŋkino kay, aame kine aa in̰n̰i ɓotto geŋ, in lekkiyo adda ɓuliko kʼundiyagi ɗoŋ toogo i-dokkiyo duniya. 4 Wo aame onniyo ere Raa yi ruute tʼîide maŋ, yʼa tʼigibo Ulí an di yʼehe adda duniya tʼurzi kʼerewo, wo i di yʼ dokkiyo oogoro Yawudiyagi, 5 kono yʼin diʼn aɗɗe kine ɗoŋ adda daŋgay in i dokkiyo oogoro gettiyo, wo yʼin diʼn ise in̰n̰i Raa.

6 Ki kotto kune kun tʼize in̰n̰izí, iŋkino Raa yʼa igibo Unde kʼUlí ti-tʼiide adda kʼadde kine pay, ti-ɗolle: «Abba!» I-kaza Meegó. 7 Iŋkino aŋken̰n̰o kee ɓule ye baa, kee ulo Raa. Wo kee ulí geŋ, sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí, kee toŋ adda tʼurzi beekadí*.

Pool ulbí ooɗiyo a tukki ɗoŋ Galat

8 Ti kaaga Raa soo ɗaŋŋal kun ki yʼ zuune ye geŋ, kun di lekkiyo adda ɓuliko ere ki raayagi ɗoŋ ki kotto kane ki bita†. 9 Wo aŋken̰n̰o Raa kun yi zuune, wo ay di roote yoŋ yʼunni zuune ti poone too. Wo ɗe mummino kun di-kime ki tukki undiyagi ɗoŋ ki bita toogadaŋ baata i-dokkiyo duniya, wo kun tʼise ɓulagi sey me? 10 Kun di daaniya ita sulɗi ɗoŋ aakede: onniyo kʼoholo, aagulu tere, teɗɗari tarnaapagi, wo tarnaapagi ɗoŋ adda kʼozzinagi‡. 11 Nuŋ ulbó ooɗiyo a kune, kono a naabo ere nʼize pay a diinaguŋ gette a tʼisa ki bita.

12 Zemɓa ki nuŋ, nʼun diʼn tondo ti oɓe bey, kun lekko aa ki nuuno, kono nuŋ ni tʼize aa kune. Kune munɗa ulsu soo toŋ kun o kʼize ye. 13 Kun elko, aame nuŋ tuddó eeni gen̰n̰o nʼun gizite Rabila Majjaanawa ki poone me. 14 Ki too maŋ kune a tuddó gette kun di nʼ kiigira kun ti nʼ kime, wo iŋkino kun ki dʼize ye. Wo ɗe kun di nʼ ziiɗa bey sire aakede maaleeka Raa wo aa Isa Almasi batum. 15 Aame geŋ ulbuguŋ uŋse ɓaadaŋ, aakede i tʼise maŋ edaguŋ toŋ, kun tʼoɗɗipe kun o tʼele. Wo ɗe ki moo me aŋken̰n̰o iŋkino ye me? 16 Wo aŋkeŋ nʼa tʼize wede kʼaduguŋ kono ni rootiyo ono ɗoŋ ɗerec ko?

17 Kun ollo, kane an un tiʼn argu kʼurzi wede ti doolo geŋ, an dehu kun an diʼn daane wo ɗe kane elkisadaŋ olɗo. An dehu an un diʼn arga ti tuddó, wo a tʼise kane batum ɗoŋ kune kun di daane me. 18 En̰n̰o munɗa wede beehiye me, sulɗi ɗoŋ beehiyeʼŋ i dehu kun seeɗa daayum zakiɗi eego, aame nuŋ a diinaguŋ ɗoo ye. 19 In̰n̰i ki nuŋ, kono kune geŋ addó i ni kakkisa aa nʼun tiʼn tʼehe sey, wo addó a ni kaɗiwa daayum bini kune kun tʼisa zakiɗi aa yode Almasi. 20 Ki too maŋ nuŋ ni dehu nʼa ette ki tudduguŋ, nʼun di roote ono ɗoŋ ni dehu nʼa roote kun dʼolliga golladó. Wo aŋkeŋ, kono kune geŋ munɗa nʼa tʼise ni ki suune ye.

Saara ti Agar

21 Kun oo ki ti rooti ɗoo, kune ɗoŋ kun dehu un diʼn dokke oogoro ɗo geŋ, oogoro gette ti rootiyo munɗa kun suuniyo ɗey ko? 22 Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ibirayim i-dʼede in̰n̰i sire, ulí soŋ ki eddí ere ɓulowo, wo soŋ ki eddí ere uto siiɗo§.» 23 Ulo ɓulowo geŋ ti yʼehe a urzi tudde, wo ɗe ulo ki ere uto siiɗo iŋkino ye, ti yʼehe a-tʼiide a ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa*. 24 Tʼurzi kʼerayi sire eŋ Raa yi dehu yʼa roote munɗa. Agar ti Saara, kane geŋ i-kaza ita taasuwa sire ɗoŋ Raa yi gitte ti ɗuwo. Ɓulowo Agar gette i-kaza taasuwa ere Raa yi gitte ti Muusa ekki mokkolo sundutú Sinayi, in̰n̰itú kane ɓulagi. 25 Agar gette aa mokkolo Sinayi a siiɗo kʼArabi, wo tode gette aa geeger Zeruzalem aŋken̰n̰o. Kane ɗoŋ pay i lekkiyo adda geŋ, kane ɓulagi kʼoogoro. 26 Wo Saara gette aa Zeruzalem ki Raa tʼawwa, todʼte uto siiɗo, wo tode meediŋ te. 27 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Koŋ ere karta mi kʼehiyo ye, ulbí i iso uŋse!

Koŋ ere dabar kʼehiyo mi kʼuwwe ye, mi yililo!

Ɗerec, in̰n̰i ki ere an tʼiili sittú an dʼaagila ɓaadaŋ a ceera

in̰n̰i ki ere kulatú a ɗaanatú†.»

28 Zemɓa ki nuŋ, kune aa Isaaka ti kaaga, kun tʼize in̰n̰i ɗoŋ a ehiyo ere a-tʼiide a ono ɗoŋ Raa yi ruute yʼaasa. 29 Ɗerec, ti kaaga ulo ɓulowo an yʼehe a urzi tudde geŋ, yi dʼokko maade kʼulo wede Saara ti yʼehe tʼurzi kʼUnde Raa‡. Geŋ aŋken̰n̰o toŋ, kine iŋkino kay. 30 Wo kʼa elko a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ɓulowo ki-tʼolmu ti ulutú me, kono ɓoy meega i kʼooma yode ye, ooma ulo wede kʼuto siiɗo§.» 31 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, aŋken̰n̰o kine in̰n̰i ɓulowo ye, wo ɗe kine in̰n̰i kʼuto siiɗo.

5

Almasi yʼin tiʼn ize eediŋ toore

1 Kine Almasi yʼin tiʼn uɗɗe tʼadda ɓuliko kʼoogoro todʼte aa sibe a golladiŋ, kono kine ki kotto in di lekke eediŋ toore. Iŋkino maŋ kun a sooɗo zakiɗi, kun ti kima kʼadda sibe gen̰n̰o ye baa.

2 Kun ollo koɗuwo, un rootiyo eŋ nuŋ Pool: aame kun dehu kun di walɗa ponde ɗoo maŋ, geŋ aakede Almasi yʼize naabadí pay gette, a kune ki bita. 3 Wo nuŋ nʼun di rooto sey wede tuuku yi wilɗa ponde aakede oogoro Yawudiyagi ti rootiyo maŋ, yʼa-tʼoziro eego pay urziyagi kʼoogoro me. 4 Kune ɗoŋ kun elkiyo tʼurzi daaniya kʼoogoro, Raa yʼun diʼn wolla ɗoŋ ki diine a ɗaanadí maŋ, geŋ kune kun ti liɗɗe ti Almasi wo dokki ti beeko Raa te. 5 Wo kaye, ay ziipe elkisadey a Raa, yoŋ yʼay diʼn isa ɗoŋ ki diine a ɗaanadí. Geŋ munɗa wede kaye ay delliyo ti toogo kʼUnde Kamilen̰ todʼ ti naabiya tʼurzi zaapu kʼadde a Isa. 6 Ki wede i lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi geŋ, ise yi walɗa ponde, yi ki walɗa ye toŋ, a ki yʼ nooge ti munɗa ye, i jiire zaapu kʼadde a Raa ere ti naabatú a urzi geyyiso.

7 Ti poone kun okko beehiye a urzi kʼAlmasi me. Wo ɗe aŋkeŋ un îhira wee wee, yʼun tʼiigire ki daaniya kʼono ɗoŋ ɗerec ki Raa me? 8 Iŋkino maŋ wede un îhira geŋ, onamí i kʼiidoʼŋ ti Raa wede unni wiike gen̰n̰o ye. 9 Geŋ aakede ɗuwo an rootiyo, orme booloŋ ɗaŋŋal geŋ miŋ gododo ɓaadaŋ yi-ti tʼoozige pay*. 10 Nuŋ ni ziipe addó a Galmeega kono kune yʼun kiʼn oola, kun ki tʼamɓa urzi doolo ye. Wo ɗe wede lattiya diinaguŋ geŋ, yʼaase tuuku toŋ maŋ, booro Raa tʼa yi seeɗa.

11 Zemɓa ki nuŋ, ki nuuno aame ni kazita a ɗuwo walɗu ponde beehiye maŋ, iŋkino ki moo me an ni dabirsa me? Aame ni kazita iŋkino maŋ, unto kʼAlmasi ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko gette ki bita, a ɗuwo a ki tʼise mokkolo morkiƴe ye. 12 Ɗoŋ lattiya diinaguŋ geŋ, an wolliyo urzi walɗu ponde beehiye maŋ ɗe, an ti ɗekko ti dussimayi pây.

Tudde wo Unde Raa

13 Zemɓa ki nuŋ, kune Raa yʼun tiʼn wiike kun di lekke egguŋ toore, wo kune egguŋ toore geŋ un ki tʼise urzi kʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu ye. Ki too maŋ tʼurzi geyyiso kun naabo ti tudduguŋ. 14 Ɗerec, to oogoro pay gette a-tʼiide miŋ a ono soo, ono ɗoŋ anʼde: «Ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum†.» 15 Wo ɗe aame kun isiyo aa seyɗi balɗa an tʼahutu tuddaŋ wo an a-tʼaaɗumu maŋ, geŋ kun koona mentikagi, paraʼŋ kun di latta lekkiyaguŋ.

16 Kono kamo nʼun di rooto, kun i oolo tudduguŋ a Unde Raa tʼun diʼn dokke, iŋkino kun ki dʼisa ye sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu me. 17 Ɗerec, sulɗi ɗoŋ tudde ti dehu geŋ, i kʼettiyo soo ye ti sulɗi ɗoŋ Unde Raa ti dehu me. Wo sulɗi ɗoŋ Unde Raa ti dehu geŋ, i kʼettiyo soo ye ti sulɗi ɗoŋ tudde ti dehu me. Kane sire geŋ aakede aŋ gede tʼawili, iŋkino kun kʼaane kun ki tʼise ye munɗa wede kun dehu kun dʼise me‡. 18 Wo ɗe aame unni dokkiyo Unde Raa maŋ, geŋ kune ɓulagi kʼoogoro Yawudiyagi ye baa.

19 Inʼni suune sulɗi ɗoŋ tudde ti dehu tʼaase me, aakede: boliyo, pitiŋko, n̰aapu, 20 daaniya loŋgayi, kombiɗiko, koogire tudde, ono kʼulpi, kolɓiso, kulkiso i ceeriyo eego, kama tudde kʼita, niikiyto wo âhuntu tudde, 21 zaapu kʼadde a munɗa wedusu, soɓito ti omɓito i ceeriyo eego i-tʼeliyo isiyo sulɗi ɗoŋ kaca kaca, wo sulɗi ti doolo toŋ ede iʼni deeƴiso me. Nuŋ nʼun di rooto aakede nʼa ruute ki poone, ɗoŋ isiyo iŋkino geŋ an kʼetta ye ki Moziko Raa te.

22 Wo ettiyo naabo ere Unde Raa tʼisiyo adda kʼadde wedusu me: geyyiso, uŋsuwo, toose, omɓin̰e, beehiyko, seeɗu zakiɗi a munɗa, 23 adde tasse, wede yʼa seeɗa tuddí. Oogoro ti ki rootiyo kʼulsuko ye a tukki sulɗi geŋ me. 24 Kane ɗoŋ ki Isa Almasi, sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu wo ti n̰aapu geŋ, aa an tiʼn tiike kaŋ soo ti yode ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. 25 Kine in uune lekkiyo tʼurzi kʼUnde Raa, iŋkino in i oolo tuddiŋ a Unde Raa tʼin diʼn dokke. 26 In ki kili tuddiŋ ye, essiyo ti tuddiŋ toŋ ulu, wo in zaape addiŋ ye a munɗa bakadiŋ me.

6

Sarkiya kʼattiɗi ti tudde

1 Zemɓa ki nuŋ, aame kun wulle wede yʼa ti diipiɗa urzi Raa maŋ, kune ɗoŋ un ede Unde Raa geŋ kun ti yʼ kami kʼurzi wede ki diine, wo kun i rooto ti golla ere tasse. Ni rootiyo eŋ a kune wede yʼette kama bakadí geŋ, yʼa elko tuddí kono yode toŋ yʼa-ki tʼoora adda naamiya daggiya aa ki bakadí ye. 2 Kun noogo tudduguŋ a sarkiya kʼattiɗi wede un dʼede. Kun isiyo iŋkino maŋ, geŋ kun a ti sooru a oogoro kʼAlmasi. 3 Aame wede yʼelkiyo yoŋ wedusu duuru wo kaciŋ yoŋ ki bita maŋ, geŋ yi ti daggiya tuddí batum. 4 Iŋkino wede tuuku toŋ yi wollo naabo kʼaggadí. Iŋkino adda naabadí gette, munɗa ulbí i-dʼise uŋse ede maŋ, yʼiso a naabo kʼaggadí, yʼa ki dooze ti naabo ɗoŋ doolo ye. 5 Ɗerec, wede tuuku toŋ yi tʼîdey taaya naabadí kʼeedí kʼeedí a ɗaana Raa me.

6 Wede uune dooyiso a urzi kʼono Raa geŋ, sulɗi ɗoŋ i-dʼede yʼa tʼele a nooge wede i ele dooyiso gen̰n̰o.

7 Kun ollo, kuneʼŋ wenɗa soo toŋ yʼoola elkisadí ti ti yʼ dagga ye, okko maade Raa umbo. Buzu wede ki giira geŋ, kʼa tʼayɗa miŋ yode*. 8 Geŋ iŋkino kay wede yʼooliyo tuddí kʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu geŋ, yʼa tʼoona munɗa wede tudde tʼeliyo, wo todʼ tʼeliyo unto. Wo wede yʼooliyo tuddí a naabo ere Unde Raa ti dehu geŋ, yʼa tʼoona munɗa wede Unde Raa tʼeliyo, wo todʼ tʼeliyo lekkiyo ere ki daayum. 9 Iŋkino maŋ in iso daayum beehiyko, in tʼorme ye. Ɗerec, onniyo ere Raa yʼele gette tʼiina maŋ, aggadiŋ in di-tʼooney, aame in kʼurma ye maŋ. 10 Aŋken̰n̰o peeɗo to ede ɓotto tʼa ki tʼiire ye geŋ, in iso beehiye a ɗoŋ pay, wo a jiire a zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa.

Ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

11 Kun wollo raaŋiya ere deero ette, i riiŋe nuŋ Pool batum ti beezó. 12 Kane ɗoŋ an un isiyo ki toogo kun di walɗa ponde ɗo geŋ, kane an dehu majjaanika a ɗaana ɗuwo, kono munɗa wede an dehuʼŋ ɗuwo an gi diʼn dabire ye a urzi kʼunto kʼIsa Almasi ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko me. 13 Kane ɗoŋ i wilɗa ponde toŋ a urzi kʼoogoro an aa ki ti sooru eego ye, wo ɗe an dehu kune kun di walɗa ponde kono an di tʼimme tuddaŋ kune ti kane. 14 Ki nuuno, ulbó o kʼisiyo uŋse a munɗa doolo ye, o isiyo uŋse a unto ki Galmeegiŋ Isa Almasi ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko ɗaŋŋal. Iŋkino maŋ tʼurzi kʼunto kʼIsa ekkʼundumu, sulɗi duniya a nuŋ o-tʼize aa munɗa ki bita, wo nuŋ toŋ nʼa tʼize aa wede unto a sulɗi duniya me. 15 Iŋkino maŋ ise wede i wilɗa ponde, i ki wilɗa ponde ye toŋ, i kʼise munɗa ye. Munɗa wede a jiire, wedusu Raa yi yʼize aware. 16 A kane ɗoŋ i daaniya ita kʼono en̰n̰o, wo ti kane ɗoŋ kʼIzirayel ki Raa† pây geŋ, toose ti isiyo kʼadde koɗuwo ere ki Raa i koona eedaŋ.

17 Ti aŋki eŋ, wenɗa soo toŋ yʼo roota munɗa ulsu ye baa, kono malkuwagi‡ a tuddó eŋ ki bita ye, i-kaza nuŋ a Isa Almasi.

18 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, beeko ki Galmeegiŋ Isa Almasi ti lekko ti kune pay. Eyye.

* 1:1-2 1.1-2 Siiɗo Galat: Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 16.6.

† 1:19 1.19 Zak: Yoŋ leema Galmeega Isa, yoŋ ti diine ɗoŋ dokkiyo ti ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Zeruzalem. Kun wollo adda mattup ki Galat 2.9 wo Naabo ɗoŋ zina 15.13.

* 2:1 2.1 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 11.30; 15.2.

† 2:6 2.6 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 10.17.

‡ 2:10 2.10 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 11.29-30.

§ 2:11 2.11 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 11.19-26.

* 2:15 2.15 Ɗoŋ kʼolɗiko: I-kaza ɗoŋ Yawudiyagi ye an ki suune oogoro Muusa ye.

† 2:16 2.16 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 3.20-24.

* 3:6 3.6 Kun wollo adda mattup ki Zenez 15.6 wo Romeŋ 4.3.

† 3:7 3.7 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 4.16.

‡ 3:8 3.8 Kun wollo adda mattup ki Zenez 12.3; 18.18; 22.18; 26.4; 49.10.

§ 3:10 3.10 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 27.26.

* 3:11 3.11 Kun wollo adda mattup ki Abakuk 2.4 wo Romeŋ 1.17.

† 3:12 3.12 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 18.5 wo Romeŋ 10.5.

‡ 3:13 3.13 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 21.23.

§ 3:16 3.16 Kun wollo adda mattup ki Zenez 12.7.

* 3:17 3.17 Kun wollo adda mattup ki Zenez 15.13 wo Egzod 12.40.

† 3:19 3.19 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 5.2-5 wo Naabo ɗoŋ zina 7.53.

‡ 3:20 3.20 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 6.4.

* 4:7 4.7 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 8.15-17.

† 4:8 4.8 Kun wollo adda mattup ki 1 Korent 8.4-6.

‡ 4:10 4.10 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 14.5 wo Kolos 2.16-23.

§ 4:22 4.22 Kun wollo adda mattup ki Zenez 16.15; 21.2.

* 4:23 4.23 Kun wollo adda mattup ki Zenez 17.16 wo Romeŋ 9.7-9.

† 4:27 4.27 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 54.1.

‡ 4:29 4.29 Kun wollo adda mattup ki Zenez 21.9.

§ 4:30 4.30 Kun wollo adda mattup ki Zenez 21.10.

* 5:9 5.9 Kun wollo adda mattup ki 1 Korent 5.6.

† 5:14 5.14 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

‡ 5:17 5.17 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 7.14-23.

* 6:7 6.7 Kun wollo adda mattup ki Zop 4.8; Piroberb 22.8 wo Oze 8.7.

† 6:16 6.16 Ɗoŋ kʼIzirayel ki Raa: I-kaza ɗoŋ ki Raa pay adda duniya.

‡ 6:17 6.17 Kun wollo adda mattup ki 2 Korent 6.4-5; 11.23-28 wo Kolos 1.24.

Epez

1

2

3

4

5

6

Mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Epez

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger kʼEpez. Mattup ette yi riiŋe aame yoŋ adda daŋgay a geeger Room.

Pool a torguwadí ere ki sirwe yʼiiney Epez maŋ, yʼan di gizite Rabila Majjaanawa a Yawudiyagi ɗoŋ aŋgen̰n̰o. Saŋ yʼa-gime yʼa aahe, wo yʼan di ruute saŋ yʼa kima. Aame yi gime a torguwadí ere kʼaɗuwe maŋ, yʼa likke ozzine aɗo, yʼan di kazita Rabila Majjaanawa a ɗuwo pay.

Adda mattup ette munɗa wede Pool yi rootiyo en̰n̰o: Raa yʼin ooɗibe ita ki munɗa wede ombiɗe yʼize ti beehiykadí. Geŋ i-kaza sulɗi pay Raa yʼa tiʼn tʼogiya ɗoŋ a kandaane ise ɗoŋ a siiɗo, iŋkino Isa Almasi yʼa koona mozigo. Wo Pool yi rootiyo soŋ, kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, an di lekke onamaŋ soo, aa zemɓa, kane an ki roote ye eŋ Yawudusu wo eŋ Yawudusu ye me. Aduzaŋ yoŋ soo, Meeda siitanɗani ɗaŋŋal. Pool yi rootiyo soŋ mummino aŋ kule ti erewo an di lekke me, mummino in̰n̰i an an dʼise a maawaŋ me, wo soŋ mummino ɓulagi an an dʼise a galmaawaŋ me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede zina kʼIsa Almasi, aa Raa yi dehu, a kune ɗoŋ ki Raa a Epez* wo kun seeɗu zakiɗi a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. 2 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa wo ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

3 In amma Raa, Meeki Galmeegiŋ Isa Almasi, yʼin dʼele beeko ere pay iido ti kandaane tʼurzi kʼUnde Raa kono kine in lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi. 4 Tʼurzi kʼAlmasi Raa yʼinni biire a yode ti poone tʼume yʼa okkima duniya ɓotto too, kono in di lekke ɗoŋ kamilen̰, daa kʼolɗiko munɗa a edayí me. 5 Ti geyyisadí Raa yi dihe ti poone too yʼin diʼn ise in̰n̰izí tʼurzi kʼIsa Almasi. Geŋ a beehiykadí yi dihe yʼin diʼn ise iŋkino me, 6 kono in di tʼimme goolikadí ere meeda, wo beekadí ere yʼin elo ti mozuwo kono in lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Ulí yoŋ yi yʼ giyye ɓaadaŋ.

7 Raa yʼin tiʼn uɗɗe tʼadda kʼolɗiko ti puuzo ere kʼunto kʼUlí, in dʼuune tambobino a doopiɗadiŋ ere in aa ti diipiɗa a urzizí. Geŋ Raa yi dehu yʼin di kʼize laale wede ɓaadaŋ ki beekadí. 8 Raa ti beekadí ere daa dooziyo gette, yʼin dʼelo suuniyo kʼono wo ti eego soodo a elkiso pay, 9 kono in di suune munɗa wede ti kaaga ombiɗe gen̰n̰o, munɗa wede yi dihe yʼaase ti poone tʼurzi kʼIsa Almasi. 10 Aame onniyo tʼîida maŋ, yʼa-tʼogiya sulɗi ɗoŋ pay yʼikkima, ise a kandaane ise a siiɗo toŋ, a tʼisa mozigo soo yode Isa Almasi, gettiyo elkisadí te.

11 Raa yʼisiyo sulɗi pay aa addí i dehu, iŋkino maŋ yʼinni biire aa yi dihe ti poone too in tʼise ɗoŋzí, kono kineʼŋ in lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi geŋ, aggadiŋ toŋ ede a sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute yʼin tʼela me. 12 Yʼize iŋkino kono kine ɗoŋ ki poone in ziipe elkisadiŋ a Almasi geŋ, in di tʼimme goolikadí ere meeda.

13 Kune toŋ kun ziipe adduguŋ a Almasi aame kun illiga ono ɗoŋ ɗerec, Rabila Majjaanawa ere un dʼele uttiyo. Iŋkino maŋ Raa yʼun dʼele Unde Kamilen̰ ere yi ruute ti kaaga yʼan tʼela ɗoŋzí. Tode gette munɗa wede yʼun diʼn iigire, i-kaza kune ki yode, 14 gette barta ere ki poone ki sulɗi ɗoŋ Raa yʼin boohiyo saŋ yʼin tʼela. Sulɗi geŋ in tʼoona aame aɗɗiyadiŋ tʼadda kʼolɗiko tʼa tʼîida a munɗa wede Raa yi dehu maŋ. Iŋkino geŋ in di yʼ tʼimma kono goolikadí.

Tondiyo Raa ere ki Pool

15 Ti sulɗi pay geŋ, nuŋ nʼa illiga soŋ a lekkiyaguŋ ere kun zaapu adduguŋ a Galmeega Isa, wo kunʼni geyyiso ɗoŋ pay ki Raa me, 16 iŋkino ni rootiyo koɗuwo a Raa daa puukiyo kono kune, a tondiyadó a Raa gette sunduguŋ ni gi di seɗɗiyo ye. 17 Ni tondiyo Raa wede ki Galmeegiŋ Isa Almasi, yoŋ geŋ Meega goole a jiire, kono yʼun tʼeele suuniyo kʼono ettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ tʼun di yʼ kiza, kun di yʼ suuna koɗuwo Raa me. 18 Ni tondiyo Raa sey yʼun tʼohon biza kʼulbuguŋ kono kun di suune a zaapu kʼelkiso ere tuuku yoŋ yʼunni wiike te, wo soŋ kun di suune laale wede ɓaadaŋ ki goolikadí yi boohiyo a ɗoŋzí. 19 Wo ni tondiyo Raa soŋ kune kun di suune toogadí taŋ miibi meeda tʼa jiire sulɗi pay, wo mummino ti naabiya a tukki kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a yode me. To toogo gettiŋ ere Raa yʼin di gize tuddí a kine, 20 wo ere a niibe a tukkʼIsa Almasi, aame yi ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, yʼa ti yʼ guune a ammidadí a mozikadí a kandaane†. 21 Iŋkino maŋ yʼa ti yʼ ziipe goole tʼekki ɗoŋ pay an dʼede urzi ki dokkiyo, tʼekki ɗoŋ pay deero, tʼekki ɗoŋ pay an dʼede toogo, tʼekki mozagi pay, wo tʼekki wede tuuku sundí ti môolo ɗoŋ adda duniya aŋken̰n̰o ise ere ki ɗaana toŋ maŋ. 22 Raa yi diʼn ele sulɗi pay a beezí wo yoŋ tʼeedaŋ‡. Wo yʼa ti yʼ ziipe goole tʼekki ɗoŋ pay ogiyso ti sundí. 23 Kane geŋ tudde kʼAlmasi, sulɗi ɗoŋ pay adda kʼaddí wo a tuddí geŋ a tukki kane toŋ ede, yode wede sulɗi ɗoŋ pay adda kʼadde wo a tudde Raa geŋ a tukki yode toŋ ede kay.

2

Uttiyo tʼurzi beeko

1 Kuneʼŋ ti kaaga egguŋ aa unto a ɗaana Raa me kono kun aa ti diipiɗa a urzizí, wo kono kʼolɗikaguŋ gettiyo. 2 Kune ti kaaga kun likke adda kʼolɗiko, kun diine urzi lekkiyo duniya, kun diine ita Mohita i lekkiyo a diine kandaane ti siiɗo, tode siitan ti naabiya aŋken̰n̰o adda kʼadde ɗoŋ i-ti toogiyo a yode Raa. 3 Kine pay en̰n̰o toŋ ti poone kine aa kane, in likke a lekkiyo ere olɗo aa tuddiŋ ti dihe, in dʼize munɗa wede aa addiŋ i dihe a elkiso ere olɗo gettiyo. Ɗerec, kine tʼume kʼehiyadiŋ too miŋ kine ɗoŋ ulpi, booro Raa tʼinni ziiɗa aa kane oŋgo pay.

4 Wo ɗe Raa yoŋ ôoniyo tʼisiyo kʼadde koɗuwo, iŋkino maŋ kine yʼin diʼn giyye ɓaadaŋ, 5 kine ɗoŋ ti kaaga aa unto a ɗaanadí kono in aa ti diipiɗa a urzizí geŋ, Raa yʼin dʼele lekkiyo tʼurzi kʼIsa Almasi. Geŋ ti beekadí Raa yʼun diʼn utte me. 6 Kine Raa yʼin tiʼn bilɗe ti yode Almasi soo, wo yʼin tiʼn guune a kandaane a sirpadí kono in lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. 7 Raa yʼin di gize beehiykadí tʼurzi kʼIsa Almasi, kono yi dihe yʼa kize a ɗuwo kʼozzinagi ɗoŋ ki ɗaana ki daayum, laale wede i jiire ki beekadí me. 8 Ɗerec, ti beeko ere ki Raa wo tʼurzi zaapu kʼadduguŋ a yode geŋ, kun dʼuune uttiyo. Kane sulɗi pay geŋ un ele Raa, ti toogo kune ye. 9 Uttiyo gette kun tʼuune kun ki niibe munɗa ye, geŋ un kʼede urzi ki koliyo tudduguŋ ye. 10 Ɗerec, kine naabo yode, yʼin ikkima kono in di lekke kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi, in di naabe naabo ere beehiye Raa yʼilke ti poone kine in dʼozire eego.

Kine pay kaŋ soo a urzi kʼAlmasi me

11 Kono kamo kune ɗoŋ tʼume kʼehiyaguŋ miŋ Yawudiyagi ye, an unni waaku ɗoŋ daa walɗu ponde, wo kane Yawudiyagi an diʼn waaku ɗoŋ i walɗu ponde, ki too maŋ walɗu ponde ere an walɗu gette, todʼte an isiyo a urzi tudde. 12 Kun elko, ti kaaga kune dokki tʼAlmasi me, kuneʼŋ ɗoŋ ti paate, ɗoŋ siiɗo kʼIzirayel ye. Taasuwa ere Raa yi gitte ti ɗoŋzí wo munɗa wede yi ruute yʼan tʼela geŋ, kune adda ye. Kun likke adda duniya munɗa wede kun di zaape elkisaguŋ eego umbo, kune Raa kun ki yʼ zuune ye. 13 Ti kaaga kune dokki ti Raa me, wo aŋken̰n̰o kune goppoŋ ti yode kono kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi, yode wede puuzadí tʼiɓi kono kune. 14 Yode Almasi yʼin dʼiido toose, kono ti kaaga Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye geŋ, kane âhuntu si-siidaŋ. Wo yoŋ yʼin diʼn ukkiƴe, olmiɗe tudde a diinayiŋ aa waaya, tʼurzi kʼunto yode waaya gette yʼa-dihima mentú, yʼin diʼn ukkiƴe kaŋ soo. 15 Oogoro Yawudiyagi ti sulɗi ɗoŋ an isiyo pay adda geŋ, yʼan ize mendaŋ. Yʼize iŋkino kono yi dehu Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye geŋ, yʼan ise ita ɗuwo soo. Kane kettiyo ti yode geŋ, an tʼize soo baa ita ɗuwo aware. Geŋ iŋkino yʼan dʼele toose. 16 Tʼurzi kʼuntadí ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko geŋ, ita ɗoŋ sire gette yʼa tiʼn gimo an tʼukkiƴe an tʼize tudde soo, wo pay an tʼize taasa ti Raa. Iŋkino maŋ olmiɗe tudde a tʼize umbo yʼa-tʼîide. 17 Geŋ Almasi yʼiido kʼadda duniya yʼun di gizite Rabila Majjaanawa ki toose a kune ɗoŋ dokki i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye, wo a Yawudiyagi ɗoŋ goppoŋ ti yode Raa pây*. 18 Tʼurzi kʼAlmasi, kine pay Yawudiyagi ti ɗoŋ Yawudiyagi ye, in dʼede urzi in dʼette ki sirpa Meega Raa ti toogo kʼUnde Kamilen̰ ere soo gettiyo.

19 Iŋkino maŋ kune ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ maŋ, kune torgagi ye, ɗoŋ ti paate ye. Wo kuneʼŋ ti ɗoŋ ki Raa kaŋ soo, kune ɗoŋ ti biza bumɓu Raa aa oŋgo pây. 20 Kuneʼŋ moŋgali kʼoozige ɓoy, ɗoŋ zina kʼIsa ti nebiyagi moŋgali ki zaapu kʼita ɓoy, wo yode Isa Almasi batum mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy. 21 Tʼurzi yode ɓoy yi-lekkiyo zakiɗi, yi koliyo kʼawwa kono a tʼise ɓoy kamilen̰ ki Galmeega Raa. 22 Geŋ tʼurzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi geŋ, kune toŋ kun tʼize moŋgali kʼoozige ɓoy. Iŋkino maŋ ti ɗoŋ oŋgo i ziipe addaŋ a Isa, kun tʼize ɓoy wede Raa yi-lekkiyo adda, tʼurzi kʼUndí.

3

Pool yi kazita ono Raa a ɗoŋ Yawudiyagi ye

1 Kono kamo aame nuŋ Pool eŋ nʼelkiyo a naabo ere Meega Raa yʼize gettiyo maŋ, ni di yʼ tondiyo, nuŋ an ni ziiɗa daŋgay miŋ kono ni gizite rabila kʼIsa Almasi a kune ɗoŋ Yawudiyagi ye gen̰n̰o. 2 Kune kun suune, wo kun illiga naabo ere Raa yʼo ele tʼurzi beekadí, nʼaase kono ki noogiyaguŋ. 3 Elkiso ere ti kaaga Raa yi tʼiili ombiɗe adda kʼaddí gette, aŋkeŋ yʼo ti-gize nʼa ti zuune, aakede nʼun riiŋe booloŋ en̰n̰o. 4 Aame kun garey geŋ, kun di suuney, nuŋ munɗa wede ombiɗe Raa yʼa tʼiiɗiba ita tʼurzi kʼAlmasi geŋ ni yʼ zuune. 5 Iŋkino maŋ munɗa wede ombiɗe geŋ ti kaaga a ɗuwo Raa yʼan kʼiiɗiba ita ye, wo aŋken̰n̰o yʼan tʼiiɗiba ita tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ a ɗoŋ zindí ti nebiyagi kane ɗoŋ kamilen̰. 6 Munɗa wede ombiɗe geŋ: Tʼurzi Rabila Majjaanawa, kane ɗoŋ Yawudiyagi ye toŋ aggadaŋ ede an tʼoona kaŋ soo ti ɗoŋ Yawudiyagi, a sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí me. Kane an tʼize tudde soo, wo kane toŋ adda a munɗa wede Raa yi ruute yʼaasa tʼurzi kʼIsa Almasi geŋ me.

7 Tʼurzi munɗa wede Raa yʼo ele ti beekadí nʼa tʼize wede naabo ki kazita Rabila Majjaanawa a ɗuwo. Yʼize iŋkino ti toogadí ere ɓaadaŋ a jiire. 8 Nuŋ wede n̰eŋku a jiire ti diine ɗoŋ pay ki Raa*, wo toŋ maŋ yʼo dʼele beekadí nʼa kizite rabila a urzi laale ki beehiykadí ere ɓaadaŋ a jiire ettiyo tʼurzi kʼAlmasi, a ɗoŋ Yawudiyagi ye. 9 Soŋ yʼo dʼele urzi nʼan di kize a ɗuwo pay, mummino munɗa wede ti kaaga ombiɗe geŋ Raa yi-ti yʼisiyo keren̰ me. Yoŋ Raa wede ikkima sulɗi pay, munɗa geŋ ti kaaga yʼa yʼiili ombiɗe†. 10 Yʼize iŋkino kono aŋken̰n̰o yi dehu yʼan di kize a kane ɗoŋ pay an dʼede urzi ki dokkiyo wo a ɗoŋ pay an dʼede toogo a kandaane, an di suune tʼurzi ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa, taŋ miibi yoŋ Raa i-dʼede suuniyo kʼono urzutú ɓaadaŋ ɓaadaŋ me. 11 Sulɗi pay geŋ a-tʼiide a munɗa wede Raa yʼilke ti poone yʼa okkima duniya ɓotto wo a lekka ki daayum, geŋ yʼa yʼize tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi. 12 Kine in ziipe addiŋ a Isa wo in tʼize ti yode tudde soo geŋ, in dʼede urzi in dʼette ki ɗaana Raa daa kʼorgiso. 13 Iŋkino maŋ nʼun di rooto, a dabaradó ette kune adduguŋ i-latte ye. Nuŋ ni dabirsa maŋ kune ulbuguŋ un iso uŋse, wo tʼurzi tode gette kun tʼoona darƴika.

Geyyiso ere kʼIsa Almasi

14-15 Aame nʼelkiyo a naabo ere Meega Raa yʼize gettiyo maŋ, ni-tʼottilso a ɗaana Raa wo ni di yʼ tamma kono yoŋ Meeki ɗoŋ pay a kandaane wo a siiɗo, undaŋ a beezí. 16 Geŋ ni tondiyo Raa, kono tʼurzi laale wede ɓaadaŋ ki goolikadí, yʼun eelo toogo adda kʼadduguŋ tʼurzi toogo kʼUnde Kamilen̰. 17 Nuŋ ni tondiyo soŋ kono Almasi yʼa lekke adda kʼadduguŋ tʼurzi zaapu kʼadde a yode. Aame geŋ kune zakiɗi adda geyyiso aa undumu sondayzí i ti ɗiige, soŋ aa ɓoy wede itadí zakiɗi. 18 Iŋkino maŋ kune ti ɗoŋ ki Raa oŋgo pay un dʼede toogo kun di suune, taŋ miibi Almasi yʼinni giyye me. Kʼa ette kʼume tuuku, kʼa-kili kʼawwa, ki-ti ɗeege ɗanɗi siiɗo toŋ maŋ, geyyisadí todʼte daayum ede. 19 Nuŋ ni tondiyo kono kun di suune geyyiso kʼAlmasi ere in kʼaaniya in ki suuniyo urzutú pay ye gettiyo. Iŋkino maŋ adduguŋ i-tʼôona ti laale wede pay ki Raa.

20 In amma Raa, wede i-dʼede toogo yʼaane yʼa ise ɓaadaŋ a ceere sulɗi pay ɗoŋ in tondiyo koo in elkiyo toŋ maŋ. Yʼisiyo iŋkino tʼurzi toogo ere yi dʼisiyo a tukki kine. 21 Ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa an di yʼ tʼimme tʼurzi kʼIsa Almasi. Tamma a yode ki daayum, wo kʼeda kʼin̰n̰i! Eyye.

4

Lekkiyo kettiyo kaŋ soo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

1 Iŋkino maŋ a sulɗi pay geŋ, nuŋ an ni ziiɗa daŋgay kono ni gizite rabila ki Galmeega Isa, nʼun dʼeelo kooke: kune Raa yʼun tiʼn wiike kun tʼize ɗoŋzí geŋ, kun di lekko ki diine a urzizí. 2 A lekkiyaguŋ gette kun tʼiso ɗoŋ i ki koliyo tuddaŋ ye, kun koona ɗoŋ tasse wo ɗoŋ an dʼede omɓin̰e ki daayum. Ise wede tuuku ti lekkiyadí lekkiyadí toŋ kun sooɗo tudduguŋ ti geyyiso. 3 Unde Raa tʼun tiʼn ukkiƴe, iŋkino maŋ tʼurzi tuuku kun deho urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti toose, ere tʼun tiʼn gitte ti tudduguŋ. 4 Kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Isa geŋ kine aa tudde soo, Unde Raa toŋ soo, iŋkino kay Raa yʼunni wiike in di zaape elkisadiŋ a munɗa wede soo. 5 Galmeega Isa miŋ yoŋ soo, urzi zaapu kʼadde a yode soo, wo urzi suyyiso batem toŋ soo. 6 Wo Raa yoŋ soo, Meeki ɗoŋ pay, yoŋ tʼekki sulɗi pay wo ti sulɗi pay geŋ yi dʼisiyo naabadí, yoŋ aame tuuku toŋ ede.

7 Wo a kineʼŋ, wede tuuku toŋ Unde Kamilen̰ ti-dʼele munɗa siidí siidí, a toogo ere Almasi yi ele ele. 8 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Aame yi-gili kʼawwa geŋ, ɗoŋ kʼolmiɗayí yʼanni jiire,

yʼa tiʼn ziɗɗe ɓulagi,

wo a ɗuwo yʼan dʼize beeko*.»

9 Wo geŋ, yi-gili miŋ, i-kaza moo me? Para maŋ ki pooneʼŋ yi ɗiige ti ɗanɗi siiɗo me? 10 Wede i ɗiige ti ɗanɗi siiɗo miŋ, yoŋ miŋ yode wede i-gili kʼawwa ki kandaane, kono sulɗi pay yi-tiʼn ôone. 11 Wo a ɗuwo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ yʼan dʼele sulɗi an di naabe eego: oŋgo yʼan ize ɗoŋ zina kʼIsa, oŋgoŋ nebiyagi, oŋgoŋ ɗoŋ kazita Rabila Majjaanawa, oŋgoŋ ɗoŋ dokkiyo wo oŋgo soŋ ɗoŋ dooyiso ɗuwo. 12 Yʼize iŋkino kono ɗoŋ pay ki Raa an tʼise ɗoŋ aane i tʼise naabo ere Raa yʼan ele, kono kineʼŋ tudde kʼAlmasi, in di tʼihira a urzi kʼIsa me. 13 Tʼurzi geŋ kine pay in tʼisa kettiyo kaŋ soo a urzi zaapu kʼaddiŋ a Isa, wo ti suuniyo kʼUlo Raa. In tʼisa ɗoŋ i-dirse wo ɗoŋ ki diine kamilen̰, aa yode Almasi yoŋ ki diine kamilen̰. 14 Ɗoŋ daggiya ɗuwo ti mentikadaŋ an in ki tiʼn mabilɗa ye tʼurzi dooyisadaŋ ere olɗo gette. Iŋkino maŋ in ki-tʼisa aa ɗoŋ i ɓaakiysa, aa in̰n̰i sun̰n̰i bormo tʼa ki sika ye, koo ise aa puutagi ursin̰o tʼa ki sika ye. 15 Ki too maŋ kine in di roote ono ɗoŋ ɗerec wo ti geyyiso tuddiŋ. Iŋkino tʼurzi tuuku toŋ kine in di tʼihira a urzi kʼAlmasi me, yoŋ goole ki ɗoŋ pay ogiyso ti suma yode. 16 Almasi geŋ kine yʼin diʼn ukkiƴe kaŋ soo, aa tukki wedusu ti lekkiyo kaŋ soo, mokiyagutú kettiso a okilagi pay. Aame mokiyagi tudde geŋ kane zeere wo an naabiya pay beehiye maŋ, tudde gette ti dʼohire wo ti-tʼisiyo toogo. Geŋ kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Isa toŋ iŋkino, aame in geyyiso tuddiŋ pay wo wede tuuku naabadí yi ti-tʼisiyo beehiye maŋ, geŋ kine in di tʼihira ti toogo ere ki Almasi.

Lekkiyo ere ki diine a urzi kʼAlmasi

17 Kun ollo koɗuwo, ono ɗoŋ ni rootiyo ti suma Galmeega: Kune kun ki dʼozire aa ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye ye, kane elkiyadaŋ daayum a sulɗi ɗoŋ ki bita. 18 Kane daayum elkiyadaŋ umbo an di lekkiyo adda zimolo, lekkiyo ere a urzi Raa an ki ti tʼoona ye, kono addaŋ i tʼize zakiɗi wo urzi Raa an ki yʼ suune ye. 19 Kane geŋ munɗa wede an isiyo an ki yʼ suune ye, an ti tʼele tuddaŋ kʼisiyo sulɗi ɗoŋ ulpi, an dʼisiyto sulɗi pitiŋko a ɗaana ɗuwo pay.

20 Wo kuneʼŋ, aame kun zuune Almasi geŋ an un kiʼn duuye kun ki dʼozire iŋkino ye. 21 Ki kotto, kune kun illiga taayadí te, kune ɗoŋ kun aa ti gitte tʼIsa kaŋ soo geŋ, ɗerec ere ki yode an un tiʼn duuye. 22 Iŋkino maŋ lekkiyaguŋ ere ti kaaga kun ti koogor, lekkiyo ere olɗo kun tʼoolo kono todʼte ti-ti daggiya tʼurzi sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu an un tiʼn mabilsa. 23 I dehu kun i dʼooli tudduguŋ a Raa, yʼun diʼn ise aware tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ ere un di-kima egguŋ ere soodo a elkiso gettiyo. 24 Kun tʼamɓo lekkiyo ere aware, todʼte Raa yʼize i ɗeeƴiso aa ki yode. Geŋ kun dʼoziro aa yoŋ yi dehu a urzi ki diinekamilen̰, aa ɗerec ki Raa tʼinni dooyiso.

25 Iŋkino maŋ lohito kʼono kun di sebbo darguŋ, wede tuuku a bakadí yi rooto ono ɗoŋ ɗerec kono kine kettiyo kaŋ soo†. 26 Aame kun ti gulkuwe toŋ maŋ kun isa olɗiko ye, wo kun lekka ti kulkuwaguŋ bini peeɗo tʼa tʼoora ye, 27 kun i oola urzi a Meeda siitanɗani tʼun tiʼn mabilɗa ye. 28 Wo wede yʼoogire toŋ yʼoolo urzi kʼoogire me. Ki too maŋ beehiye yʼa naabe ti beezí a lekkiyadí te, yʼa nooge ɗoŋ an kʼede munɗa ye. 29 Ti biziguŋ aɗɗe ono ɗoŋ ulpi ye, wo ɗe kun rooto ono ɗoŋ uŋse aane a nooge zemɓa an di tʼihira a urzi zaapu kʼadde a Isa, wo aane aase beehiye a kane ɗoŋ un ollige geŋ me. 30 Unde Kamilen̰ kun ti-kulkuwe ye, todʼte munɗa wede Raa yʼun diʼn iigire, i-kaza kune ki yode, bini onniyo ere kʼaɗɗiyaguŋ tʼadda kʼolɗiko a tʼîda a munɗa wede Raa yi dehu me‡. 31 Sulɗi ɗoŋ pay ulpi geŋ kun tiʼn aɗɗo dokki tʼadda kʼadduguŋ me, sulɗi ɗoŋ aakede: ɗekkiso kaɗigi, essiyo, kulkuwo, okko maade ti kalɗita pay. Wo ita bundiko ere tuuku toŋ kun oolo. 32 Kun tʼiso ɗoŋ beehiye wo kun wollo sommagi tudduguŋ, kun iso tambobino ti tudduguŋ aa Raa yʼun ize tambobino tʼurzi kʼIsa Almasi§.

5

Lekkiyo adda toore

1 Aŋken̰n̰o kun tʼize in̰n̰i Raa ɗoŋ yi giyye ɓaadaŋ geŋ, kune kun amɓo zindí*. 2 A lekkiyaguŋ gette kun geyyo daayum zemɓa, aa Almasi yode batum yiʼn gize urzi geyyiso, yʼa inda kono kine, yi-dʼiili tuddí a Raa ki seɗeke ere uŋse aa yode Raa yi dihe.

3 Aŋkeŋ kune ɗoŋ ki Raa geŋ, sulɗi ɗoŋ ulpi aakede: boliyo, isiyo sulɗi pitiŋko, okkiso a sulɗi pay, kane geŋ kun ise ye, sundaŋ toŋ kun roote ye a diinaguŋ me. 4 A diinaguŋ beehiye ye kun di pelke tʼono ɓorsale, tʼono ɗoŋ daa kʼelkisadaŋ wo tʼono ɗoŋ kʼokko maade me. Ki too maŋ beehiyeʼŋ kun di rooteʼŋ koɗuwo a Raa. 5 Kun suuno koɗuwo: Kane ɗoŋ boliyo, ɗoŋ isiyo sulɗi pitiŋko wo ɗoŋ okkiso a sulɗi pay geŋ, aggadaŋ umbo a sulɗi ɗoŋ Raa yi boohiyo a ɗoŋzí adda moziko kʼAlmasi ti yode me. Sulɗi ɗoŋ kee kʼokkiso eego geŋ, i tʼize loŋgayzá i jiire Raa.

6 Geŋ wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn dagga ye tʼono ɗoŋ ki bita geŋ me, kono kulkuwo ki Raa ti-ɗeegu a tukki ɗoŋ i-ti toogiyo a yode. 7 Kun tʼise onamguŋ soo ye ti ɗoŋ iŋkino geŋ me. 8 Ti kaaga kun lekkiyo adda zimolo, wo aŋkeŋ kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega geŋ, kuneʼŋ adda toore†. Iŋkino maŋ kun oziro aa ɗoŋ i sooru adda toore, 9 kono wede yi sooru adda toore geŋ yʼaase naabadí pay majjaanawa, ki diine wo ɗerec. 10 Kun deho munɗa wede beehiye Galmeega ulbí i-dʼise uŋse. 11 Kun aa ti keƴƴe ye ti ɗoŋ isiyo naabo ere adda zimolo aa ki kʼaagila ti munɗa ye gette, ki too maŋ naabadaŋ kun an ti waare. 12 Naabadaŋ ere ombiɗe an isiyo gette ki rootiyo sukiyagi. 13 Wo ɗe naabadaŋ ere a zimolo gette i wiira maŋ, kane aŋ wenɗa kun diʼn suuna kollo. 14 Munɗa wede itadí i tʼaɗɗiya geŋ yoŋ aa a on̰n̰u. Kono kamo an di rootiyo, anʼde:

«Kee wede ki moone geŋ, ki tʼonno ti moone me.

Tʼadda diine ɗoŋ unto, ki tʼonno,

maŋ toore kʼAlmasi yʼa toora eedá‡.»

15 Iŋkino maŋ kun koona mentikagi a lekkiyaguŋ te. Kun tʼise ɗoŋ elkisadaŋ umbo ye, wo kun tʼiso ɗoŋ mentikagi. 16 A onniytagi aŋken̰n̰o eŋ olɗiko ti tʼize ɓaadaŋ, wo kine peeɗo todʼte ede geŋ in iso daayum naabo ere beehiye. 17 Iŋkino maŋ kun tʼise aa ɗoŋ i ki suune munɗa ye ye, wo ɗe kun suuno munɗa wede Galmeega Raa yi dehu kun dʼise.

18 Kun ti-tʼise tudduguŋ kaca kaca ti toote ye, yode geŋ yʼa ki dagge, ki too maŋ kun lekko daayum ôoniyo tʼUnde Raa. 19 Kun elo kooke ti tudduguŋ tʼurzi kʼôrɗari ɗoŋ ki tamma Raa, ti ôrɗari ɗoŋ kʼono Raa wo ti ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa. Kun ôoro a Galmeega wo kun yʼamma tʼadduguŋ pay§. 20 Daayum kun rooto koɗuwo a Meega Raa ti suma Galmeegiŋ Isa Almasi, a sulɗi ɗoŋ pay yʼisiyo.

Erayi ti kuulizaŋ

21 Kuneʼŋ wede tuuku toŋ yi kili tʼekki bakadí ye, kono geŋ kun ottilso a Almasi.

22 Ni rootiyo a kune erayi, kun kili tʼekki kuuluguŋ ye, geŋ beehiye aakede kun ki koliyo tʼekki Galmeega Isa ye. 23 Ɗerec, yo kule geŋ yoŋ goole tʼekkʼeddí, aa Almasi yoŋ goole tʼekki ɗoŋ ogiyso ti suma yode, kane geŋ tuddí, wo yoŋ Wede kʼUttiyadaŋ. 24 Aa ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa an ki koliyo tʼekkʼAlmasi ye geŋ, kane erayi toŋ a sulɗi pay an ki kili tʼekki kuulizaŋ ye.

25 Ni rootiyo a kune kuuli, kun geyyo erayguŋ aa Almasi yi giyye ɗoŋ ogiyso ti suma yode: yʼa iyye yʼa ele tuddí, yʼa inda kono kane. 26 Yʼize iŋkino kono yi dehu kane pay geŋ yʼan ise ɗoŋ kamilen̰ tʼurzi kʼonamí wo tʼurzi kʼahu*, maŋ yi diʼn kiza a Raa kane ɗoŋ kamilen̰ a ɗaanadí me. 27 Isa yi dehu ɗoŋ pay ogiyso ti suma yode geŋ yʼa tiʼn tʼogiya a ɗaanadí ti majjaanikadaŋ pay, ɗoŋ kamilen̰, wenɗa soo toŋ yi kʼaana yʼan ki zaapa ono eedaŋ ye, sole solen̰ daa malkuwe, daa kʼolɗiko munɗa. 28 Geŋ iŋkino kay, kune kuuli kun di geyye erayguŋ, aa kun geyyiso tudduguŋ batum. Wede yi geyyiso eddí maŋ, geŋ yi geyyiso tuddí batum. 29 Wede a kiigira tuddí umbo, ki too maŋ yi di tʼele omɓo wo yʼa tʼokkima, aakede Almasi yʼan isiyo a ɗoŋ pay ogiyso ti suma yode. 30 Ki kotto kine mokiyagi ki tudde yode. 31 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kono kamo kule yi dʼoola meegí ti meedí, yʼa di ketta bin̰ ti eddí. Kane sire geŋ an tʼisa tudde soo†.» 32 Kane ono geŋ deere wo ɗerec ombiɗe, wo nuŋ ni rootiyo iŋkino a tukkʼAlmasi ti ɗoŋ pay ogiyso ti suma yode. 33 Wo geŋ kuneʼŋ wede tuuku toŋ yʼa geyye eddí aa tuddí batum, wo erewo toŋ tʼa olliga ono kulatú kay.

6

In̰n̰i ti maawaŋ

1 Ni rootiyo a kune in̰n̰i, kun ollo ono ki maawuguŋ, iŋkino geŋ ɗerec aa Galmeega yi dehu. 2 Urzi kʼoogoro soo, yʼede: «Ki elo suma a meegá ti meedá*.» Eŋ urzi kʼoogoro wede ki poone kettiyo ti munɗa wede Raa yi ruute yʼaasa. 3 Munɗa wede Raa yi ruuteʼŋ: «Wede yʼollige ono maawí geŋ, yʼa lekka ti uŋsuwo wo ozzinagí ɓaadaŋ a duniyadí me†.»

4 Ni rootiyo a kune maawi, in̰n̰iguŋ kun tiʼn kulkuwe ye, wo kunʼni dooyo, kun aa tʼin zaapo a urzi wede beehiye ettiyo ti Galmeega.

Ɓulagi ti galmaawaŋ

5 Ni rootiyo a kune ɓulagi, a galmaawuguŋ a siiɗo eŋ kun ollo onamaŋ daa koliyo tudduguŋ, ti ottilso wo tʼadde soo, aakede kun i naabiya a Isa Almasi. 6 Kun naabe beehiyeʼŋ a ɗaanadaŋ ɗoo ye, kono an un diʼn tʼimme me. Kun suune kuneʼŋ ɓulagi kʼAlmasi, geŋ kun naabo tʼadduguŋ pay aa Raa yi dehu. 7 Kun naabo a ɗaanadaŋ tʼadduguŋ pay aa kun naabiya a Galmeega batum, a ɗuwo ye. 8 Kun suune ise wede ɓule, ɓule ye toŋ maŋ, wede tuuku toŋ Galmeega yi-tʼela munɗa a naabadí ere beehiye yʼize.

9 Wo kune galmaawi ki ɓulagi, a ɓulaguguŋ toŋ kun an iso beehiye aa kane an un isiyo kay. Kun an ise ulsu ye. Kun suune kune ti ɓulaguguŋ pay miŋ Galmeeguguŋ soo a kandaane, yode geŋ yʼinni wolliyo kine ɗuwo pay miŋ kaŋ soo‡.

Sulɗi kʼarka ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

10 Ki ɗaŋgiya ni dehu nʼun di rooteʼŋ, kun deho toogo tʼurzi Galmeega wede i-dʼede toogo ɓaadaŋ a jiire. 11 Kun ti soko sulɗi kʼarka pay ɗoŋ Raa yʼun eliyo a beyguŋ kono kun dʼôhira toogo aame Meeda siitanɗani tʼiiziga mabilsaguŋ maŋ. 12 Ɗeyyiso ere in ɗeyye te, ti ɗoŋ tudde aa kine ye, in ɗeyye ti ɗoŋ aakede: ɗoŋ an dʼede urzi ki dokkiyo, ɗoŋ deero wo ti mozagi ɗoŋ adda duniya ere ki zimolo, wo in ɗeyye soŋ ti siitanɗani i lekkiyo a kandaane. 13 Iŋkino maŋ kun ti soko pay sulɗi kʼarka ɗoŋ Raa yʼun eliyo a beyguŋ, kono onniyo ere olɗo tʼiina maŋ, kun dʼôhira toogo a wede etto ɗeyyisaguŋ, kun ɗeyya bini kun di yʼ ceera, wo kun di seeɗa daayum zakiɗi.

14 Kun tʼôhor kaŋ ôhire, a toonuguŋ kun ti ketto kaykisa, tode gette aa ɗerec ere un dʼede a urzi Raa. Kun tʼosso saapa, tode gette aa sooruguŋ ere ki diine§. 15 Kun tʼosso toɓiyagi a zoŋguŋ, kane geŋ aa toogo kʼettiyo ki kazita Rabila Majjaanawa ere ki toose*. 16 Daayum kun zaapo adduguŋ a Raa, kono to zaapu kʼadde gette todʼte a kuneʼŋ aa dargine i-tʼeegirso len̰ƴagi bizaŋ uwwo bila bila ɗoŋ Mohita kʼolɗiko tʼakkisa ki tudduguŋ. 17 Egguŋ kun tʼosso kakkile maala, yode geŋ aa Raa yʼun utte, wo kun aa tʼamɓo soŋ kasigara ere Unde Raa tʼun ele, tode gette aa Ono Raa ɗoŋ a biziguŋ†. 18 A sulɗi pay geŋ aame ize munɗa toŋ maŋ, kun tondo Raa tʼurzi kʼUndí. Kun tondo, kun sappa bere, kun koona mentikagi, kun tʼorme ye. Kun tondo ki ɗoŋ ki Raa pay. 19 A nuŋ Pool toŋ maŋ kun tondo Raa kono yʼo tʼelo onamí, aame ni tʼihina bizó geŋ nʼa roote keren̰ daa kʼorgiso Rabila Majjaanawa ere yʼo iiɗiba ita ette. 20 Aŋken̰n̰o nuŋ adda daŋgay toŋ, kono Rabila Majjaanawa ette nuŋ aa bize kʼIsa Almasi. Iŋkino kun tondo Raa kono nʼa roote keren̰ daa kʼorgiso aakede Raa yi dehu.

Toose ki ɗaŋgu

21 Nuŋ ni dehu nʼa tʼigibe Tisik, leemadey wede ki geyyiso, yoŋ yi seeɗu zakiɗi a naabo Galmeega geŋ, rabiladó pay yʼun di-tʼeley. 22 Iŋkino maŋ nuŋ ni yʼagisa toc miŋ, kono yʼun di kizey mummino ay lekkiyo me wo yʼun di-tassey adduguŋ.

23 A kune zemɓa pay geŋ Meega Raa ti Galmeegiŋ Isa Almasi an un elo toose, wo geyyiso, un diʼn nooge a zaapu kʼadduguŋ a Raa. 24 Geŋ beeko Raa ti koona ti ɗoŋ pay i geyyiso Galmeegiŋ Isa Almasi, ti geyyiso ere i ki ɗeegu ye.

* 1:1 1.1 Torguwo ki Pool a Epez, kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.19-21; 19.1-40.

† 1:20 1.20 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

‡ 1:22 1.22 Kun wollo adda mattup ki Soom 8.7.

* 2:17 2.17 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 57.19.

* 3:8 3.8 Kun wollo adda mattup ki 1 Korent 15.9.

† 3:9 3.9 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 16.25-26.

* 4:8 4.8 Kun wollo adda mattup ki Soom 68.19.

† 4:25 4.25 Kun wollo adda mattup ki Zakari 8.16.

‡ 4:30 4.30 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 63.10.

§ 4:32 4.32 Kun wollo adda mattup ki Matiye 6.12,14.

* 5:1 5.1 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.2 wo Matiye 5.48.

† 5:8 5.8 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 60.1-3.

‡ 5:14 5.14 Adda mattup ki Epez 5.14 eŋ koo, i-kaza ôoro ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa ti poone an dʼôoro.

§ 5:19 5.19 Kun wollo adda mattup ki Soom 33.1-3.

* 5:26 5.26 Tʼurzi kʼahu: I-kaza suyyiso batem. Kun wollo adda mattup ki Tit 3.5.

† 5:31 5.31 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.24.

* 6:2 6.2 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.12.

† 6:3 6.3 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 5.16.

‡ 6:9 6.9 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 10.17.

§ 6:14 6.14 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 11.5; 59.17.

* 6:15 6.15 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 52.7.

† 6:17 6.17 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 59.17; 49.2.

Pilip

1

2

3

4

Mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Pilip

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger ki Pilip. A torguwadí ere ki sirwe gette, Pool yʼa gizite Rabila Majjaanawa adda geeger ki Pilip, bini ɗoŋ oŋgoŋ ti diine ɗoŋ geeger gette an dʼumɓe a tode. (Naabo ɗoŋ zina 16.11-40)

Saŋ maŋ Pool an ti yʼ ziiɗa daŋgay a geeger Room kono yi naabiya ki Galmeega. Aame geŋ, kane ɗoŋ geeger Pilip an di tusse sulɗi wo an dʼigibe wedusu soo ti diinayaŋ sundí Epapirodit, kono yi-dʼette ti sulɗi ɗoŋ an tusse. Aame yi-dʼiide ti sulɗi gen̰n̰o maŋ, Pool yʼan di riiŋe mattup kono yʼan di roote koɗuwo a naabo ere an i ize gette. Wo yʼan di ruute soŋ an sooɗo zakiɗi a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, a Raaʼŋ an i ki kime dar ye. Geŋ ɗoŋ eliyo dooyiso ere ti doolo a ki tʼettiyo ti ere ki Raa ye gette, onamaŋ anʼn olliga ye. Yʼan di ruute soŋ an aa dʼelke a kettiyo ere an aa ti gitte kaŋ soo ti Almasi gettiyo, tode gette munɗa wede i dehu a koone a diinayaŋ.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool kaye ti Timote, ɗoŋ naabo kʼIsa Almasi, a kune pay ɗoŋ ki Raa i lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi a geeger Pilip*, ti ɗoŋ dokkiyaguŋ wo ti diyakire. 2 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa wo ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

Pool yi tondiyo Raa kono ɗoŋ ki Pilip

3 Aame tuuku o elkiyo adda kʼaddó kono kune maŋ, ni rootiyo koɗuwo a Raazó. 4 Daayum adda tondiyadó a Raa kono kune pay gette, ni tondiyo tʼuŋsuwo 5 kono kun ayni nuuge a urzi kazita Rabila Majjaanawa, kun iise ti onniyo ere ki poone bini aŋken̰n̰o geŋ me. 6 Nuŋ ni suune munɗa soo adda kʼaddó: Raa wede iise naabo ere beehiye adda kʼadduguŋ geŋ, yʼa di-tʼetta ki ɗaana bini ɗaŋgiyatú ti beehiye a onniyo ere kʼaaniya kʼIsa Almasi. 7 Wo geŋ ɗerec beehiye iŋkino nuŋ ni dʼelkiyo a kune pay. Iŋkino maŋ nuŋ nʼunni geyyiso ɓaadaŋ adda kʼaddó, kono beeko ere Raa yʼo ize ette a kine pay kaŋ soo, ise aŋken̰n̰o nuŋ adda daŋgay, ise an ni wiike a ɗaana ɗoŋ booro toŋ nʼa naakiwe Rabila Majjaanawa gette, nʼan di kize todʼte ɗerec. 8 A rootiyadó ette ɗerec ki kotto, Raa toŋ yi suune, nuŋ nʼunni geyyiso pay aa Isa Almasi yʼunni geyyiso ɓaadaŋ.

9 Wo kun ollo en̰n̰o munɗa wede ni tondiyo Raa adda kʼaddó me: geyyisaguŋ tʼa tʼihira a ceere ki ceeriyo, wo kun di suune munɗa wede eŋ ulsu eŋ beehiye, 10 kono kun dʼaane kun di suune munɗa wede beehiye. Iŋkino onniyo ere kʼIsa Almasi tʼiina maŋ, kun tʼisa ɗoŋ kamilen̰, ɗuwo an kʼamɓa sunduguŋ kʼulsuko ye. 11 Wo kun tʼisa ɗoŋ addaŋ ûune ti naabo ere ki diine iido tʼurzi kʼIsa Almasi, iŋkino a tʼela suma wo tamma a Raa.

Pool adda daŋgay toŋ ono Raa an kʼîhira ye

12 Zemɓa ki nuŋ, ni dehu kune kun di suune, a munɗa wede o iido eŋ a tʼize beehiye, ki kotto a nuuge naabo ere ki Rabila Majjaanawa tʼa iŋgile ki ɗaana. 13 Kono iŋkino ɗoŋ pay, ise ɗoŋ pay adda ɓoy mozigo goole, wo ise ɗoŋ oŋgo ti paate toŋ, an suune nuŋ an ni ziiɗa daŋgay miŋ kono naabo ere a urzi kʼAlmasi. 14 Tʼurzi seeɗuzó adda daŋgay ette, zemɓa ɓaadaŋ an dʼele kooke a urzi Galmeega, iŋkino maŋ an dʼiiziga wehini a jiire an di kazita ono Raa daa kʼorgiso.

15 Ɗerec, ɗoŋ oŋgo an kazita rabila kʼAlmasi ti kolɓiso wo ti elkiso ere an ti nʼ kime nuŋ kʼita, wo ɗoŋ oŋgo an kazita tʼurzi kʼadde ɗoŋ beehiye. 16 Kane geŋ an kazita tʼurzi geyyiso, kono an suune nuŋ an ni ziiɗa daŋgay miŋ kono ni naakiwsa Rabila Majjaanawa kʼAlmasi, nʼan di kaza todʼte ɗerec. 17 Wo kane ɗoŋ i kazita rabila kʼAlmasi ti elkiso ere an ti nʼ kima nuŋ kʼita geŋ, kane elkisadaŋ ki diine ye, an elkiyo dabaradó ere adda daŋgay gette on oo tʼaagulu.

18 Iŋkino toŋ i kʼise munɗa ye! Tʼurzi tuuku toŋ suma kʼAlmasi kane an kizita, ise ti elkiso ere ɗerec ye, ise ti elkiso ere ɗerec toŋ maŋ, nuŋ ulbóʼŋ uŋse. Wo ulbóʼŋ aasa uŋse sey, 19 kono ni suune, tʼurzi tondiyaguŋ a Raa wo ti noogiyo kʼUnde kʼIsa Almasi gette, sulɗi pay geŋ a-tʼetta a urzi kʼuttiyadó. 20 Iŋkino maŋ munɗa wede ni delliyo gottitoŋ wo ni zaapu elkisadó eego eŋ, sukiyagi munɗa soo toŋ i ki nʼ seeɗa ye. Ki too maŋ ti aŋki wo ki daayum suma kʼAlmasi gette nʼa ti kize ti tuddó pay daa kʼorgiso, ise nuŋ nʼa lekke, ise nʼa tʼinda toŋ maŋ. 21 Ɗerec ki nuuno maŋ, Almasi miŋ yoŋ lekkiyadó, wo nʼinda maŋ, geŋ munɗa wede beehiye a jiire. 22 Wo aame a duniya eŋ ni lekkiyo sey maŋ, o-tʼele urzi nʼaase naabo ere beehiye, iŋkino maŋ oo giige, tuuku ni beere te. 23 A diine kʼelkiso ere sire si-sittú ette, nuŋ oo tʼize oon̰e: ni dehu lekkiyo duniya ette ni-tʼooli, nʼette nʼa lekkey aame kʼAlmasi, geŋ beehiye a jiire a nuŋ me. 24 Wo ɗe kono kune geŋ, koɗuwo ɓaadaŋ a jiire sey nʼa lekke a duniya me. 25 Kono sulɗi eŋ, nuŋ ni suune adda kʼaddó ni lekka me, wo ni lekka ti kune pay kono nʼun diʼn nooga, kun di tʼihira wo kun di lekka tʼuŋsuwo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa. 26 Iŋkino maŋ aame ni gima ki tudduguŋ sey maŋ, tʼurzi nuŋ geŋ ulbuguŋ aasey uŋse a ceere sey a urzi lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi te.

Pool yʼan eliyo kooke a zemɓa

27 Munɗa wede beehiye ni dehuʼŋ, kune kun di lekke a lekkiyo ere a-tʼette a urzi ki Rabila Majjaanawa kʼAlmasi. Iŋkino maŋ aame nʼiida nʼun tiʼn wollo, ni kʼiida ye toŋ maŋ, nʼa olliga kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo zakiɗi, wo kun ɗeyyiso pay kaŋ soo tʼadde soo a urzi zaapu kʼadde a Isa ere itatú Rabila Majjaanawa. 28 Kun an orgiɗa ye tak a kane ɗoŋ kʼolmiɗaguŋ geŋ me. Kun likka iŋkino maŋ, a kane an tʼisa aa munɗa wede yʼan kaza kane a urzi wede ki daggiya, wo kune a urzi wede kʼuttiyo. Wo geŋ iido ti Raa, 29 kono yoŋ yʼun ize beeko kun di naabe kʼAlmasi, kun di naabe kun ki zaape adduguŋ a yode ɗaŋŋal ye, wo soŋ kun di dabire kono yoŋ me. 30 Aŋken̰n̰o kun ɗeyyiso ɗeyyiso ere aa kun diʼn wulle nʼa ɗiyye ti kaaga, wo aŋki ni ɗeyyiso sey aa kun zuune.

2

Almasi yoŋ toogo wo yi ki koliyo tuddí ye

1 Aa kune kun suune, lekkiyaguŋ ere kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi gette, todʼ tʼun dʼeliyo toogo. Kun suune geyyiso kʼAlmasi gette, todʼ tʼun dʼeliyo kooke. Kun suune kun sooru kaŋ soo tʼUnde Kamilen̰. Wo kun suune un dʼede sommagi wo kun isiyo beehiyko ti tudduguŋ geŋ me. 2 Iŋkino kun lekko lekkiyaguŋ ere kaŋ soo, kun geyyo tudduguŋ tʼadde soo, biziguŋ soo wo elkisaguŋ toŋ i-tʼette kaŋ soo. Geŋ iŋkino addó kun oo tiʼn ôona tʼuŋsuwo. 3 Kun ise ye munɗa wede a urzi kʼelkiso ere wede a ti yʼ kime kʼita, ise tʼurzi kʼelkiso ere olɗo kun di kili tudduguŋ me. Ki too maŋ daa koliyo tudde kunʼni wollo eebuguŋ aa kane deero tʼegguŋ. 4 Wenɗa soo toŋ yi dehe munɗa wede kʼaggadí ɗaŋŋal ye, wo ɗe ti diinaguŋ wede tuuku toŋ yʼa elko a ɗoŋ oŋgo pay. 5 Ti diinaguŋ kun lekko lekkiyo ere aakede ɗoŋ i lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi:

6 Yode wede tʼume kʼeesiyo aa Raa batum,

wo toŋ tʼurzi wede i-dʼede geŋ, a umayí geŋ yʼa ki dihe ti toogo an ki dʼette ti Raa kaŋ soo ye.

7 Ki too maŋ yode batum ume wede suma geŋ yi-dʼiili, yʼa tʼize wede naabo.

Yʼa tʼize wede tudde a diine ɗuwo, kane an di yʼ wulle miŋ yoŋ wedusu.

8 Yoŋ yʼa iyye yʼa tʼize n̰eŋku,

yʼa illiga ono Raa bini yʼa iyye unto, untadí ere sukiyagi ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko.

9 Kono kamo Raa yi-ti yʼ gili, yi-dʼele ume wede majjaane a jiire pay tʼawwa a kandaane,

wo yi-dʼele suma ere a jiire sumɓiyagi pay,

10 kono ɗoŋ pay i lekkiyo a kandaane,

ɗoŋ i lekkiyo a siiɗo, wo ɗoŋ ti ɗanɗi siiɗo,

kane pay an di dikkey a suma ere ki yode Isa.

11 Wo geŋ ɗoŋ pay an di rootey keren̰: «Isa Almasi yoŋ Galmeega!»

Wo tʼurzi geŋ ɗuwo an di tʼimme suma Meega Raa*.

Kun tooro aa biŋge adda duniya

12 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kune daayum ono Raa kun illiga. Iŋkinoʼŋ kono Raa yʼun utte geŋ, aŋkeŋ i dehu kune toŋ kun di naabe a-tʼette a urzi kʼuttiyo gettiyo, wo kun naabo ti orgiso wo ti ottilso. Kun ise iŋkino aame nuŋ a diinaguŋ ɗaŋŋal ye, aŋken̰n̰o nuŋ umbo en̰n̰o toŋ maŋ kun iso sey a ceere, 13 kono yode Raa batum i naabiya adda kʼadduguŋ me, yʼun diʼn isiyo ɗoŋ aane i dehu wo i tʼisiyo munɗa wede a-tʼette aa Raa addí i dehu.

14 Naabo pay ere kune kun ise gette, kun iso daa gurgirso daa niiku, 15 kono ɗuwo an kʼamɓe sunduguŋ kʼulsuko ye, kune kamilen̰, in̰n̰i Raa daa kʼolɗiko munɗa, adda diine ɗoŋ duniya kane ɗoŋ i tʼuɗɗe tʼurzi wede ɗerec, ɗoŋ isiyo ulsu mirsi geŋ me. Kune a diinayaŋ kun di toore aa molɗali ɗoŋ a kandaane, 16 geŋ kun an kazita Rabila Majjaanawa i dʼeliyo lekkiyo. Iŋkino maŋ nuŋ ulbóʼŋ aasa uŋse kono kune a onniyo ere kʼaaniya kʼAlmasi gette, kono a naabadó ere nʼize wo nʼa iiɗiba yeebadó gette, i ki tʼize ki bita ye.

17 Urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa geŋ, aakede seɗeke ere kun ele a Raa. Wo aame aŋki eŋ puuzadó tʼiɓa toŋ maŋ, a-tʼetta aa munɗa wede an ƴergu a seɗeke gettiyo. Aame iza iŋkino maŋ, geŋ nuŋ ulbóʼŋ uŋse, wo kune pay toŋ ulbuguŋ aasa uŋse ti nuuno me. 18 Geŋ kune toŋ ulbuguŋ un iso uŋse, wo nuŋ nʼaase uŋsuwo ti kune kay.

Pool yʼagisa Timote kane ti Epapirodit

19 Tʼurzi Galmeega Isa, nʼelkiyo saŋ nʼun di-tʼigiba Timote, kono nuŋ batum aame nʼuuna rabilaguŋ ti bey yode maŋ, o-tʼela toogo. 20 Wenɗa ti doolo umbo daa yode Timote ulbí i di tʼooɗe a nuuno me, wo ki kotto ulbí i di tʼooɗe a kune me. 21 Kane ɗoŋ pay oŋgo geŋ wede tuuku toŋ ulbí i ooɗiyo a naabadí ere kʼaggadí kʼaggadí, wo wede a elke a naabo ere kʼIsa Almasi umbo. 22 Wo kune kun suune yode Timote eŋ tuddí yi ti gize kun wulle yi ziiɗa zakiɗi a naabadí te, yʼa niibe ti nuŋ a urzi kazita Rabila Majjaanawa aakede ulo a sirpa meegí. 23 Iŋkinoʼŋ nʼelkiyo, aame a lekkiyadó ette urzutú ni ti yʼ wulla keren̰ maŋ, Timote nʼun ti tʼigiba. 24 Wo adda kʼaddó ni suune, saŋ maŋ nuŋ batum nʼetta nʼun tiʼn wollo, kono Galmeega yʼo ruute.

25 Wo ni tʼilke maŋ beehiye leemadiŋ Epapirodit† nʼun ti yʼ tʼigibe me, yode wede ay niibe wo ay ɗiyye kaŋ soo, yoŋ kun yʼigibo yʼo dʼiido ti noogiyo ere ni dihe ginno te. 26 Yoŋ mosogo kune pay yi dehu yʼun tiʼn wolle sey, wo yoŋ a eenizí aa kun dʼilliga gen̰n̰o toŋ, ulbí i-dʼooɗiyo ɓaadaŋ a kune me. 27 Ɗerec, yoŋ yʼaaze eeni ɓaadaŋ taŋ lelle yʼunto, wo Raa yi-dʼize adde koɗuwo, wo yʼize adde koɗuwo a yode ɗaŋŋal ye, a nuuno pây, kono nʼa ki tʼise sommagi dondoŋ a ki ceere ye. 28 Iŋkino nʼa naare kesiko nʼun ti yʼ tʼigibe, kono aame kune kun yi wulley sey maŋ ulbuguŋ aasey uŋse, wo nuŋ toŋ addó a-tʼudiga. 29 Iŋkino maŋ yode eŋ kun yi sooɗo bey sire ti uŋsuwo, aakede leema a urzi Galmeega. Ɗuwo ɗoŋ aakede yode kino eŋ, kun an ottilo ɓaadaŋ, 30 kono taŋ lelle yʼunto miŋ a urzi naabo kʼAlmasi. Yoŋ yʼa iyye yʼa tʼumɓe puuzadí, kono yʼo dʼetto ti noogiyo ere kune batum kun kʼiine kun ki dʼiido ye gettiyo.

3

Mummino kʼa koone ki diine a ɗaana Raa me

1 Aŋkeŋ zemɓa ki nuŋ, ulbuguŋ un iso uŋse kono kune kettiyo kaŋ soo ti Galmeega. Ono ɗoŋ nʼun riiŋe ti poone geŋ, a nuŋ oo kʼoon̰e ye nʼun tiʼn ɗoole me, wo iŋkino geŋ a kune toogo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me. 2 Kun koona mentikagi ti ɗoŋ ulpi, kane aa gahiti kono naabo ere an isiyo gette olɗo, an dooyiso ɗuwo an di walɗa ponde ɗoo, para maŋ kane ɗoŋ Raa ye. 3 Ki too maŋ ɗoŋ walɗu toc miŋ kine, kono in naabiya a Raa tʼurzi kʼUndí, kine ulbiŋ in isiyo uŋse a Isa Almasi, wo in ki ziipe addiŋ a urzi tuddiŋ ye.

4 Ki too maŋ nuŋ toŋ nʼaane nʼa zaape addó a urzi tuddiŋ geŋ me. Wo nuŋ ni-tʼoone urzi a ceere nʼaase, ise ɗoŋ tuuku ti doolo toŋ maŋ. 5 Iŋkino tʼume an ti nʼehe îide onniyo gessire maŋ, an oo di wilɗa ponde, nuŋ itadó ɗoŋ kʼIzirayel ti biza bumɓu Benzamen*, nuŋ Eber maawó toŋ ɗoŋ kʼEber pây. Wo a urzi kʼoogoro Yawudiyagi geŋ ni ziiɗa zakiɗi, kono nuŋ ti diine ɗoŋ sundaŋ Pariziyeŋ. 6 A naabadó ere wehini nʼize a Raa geŋ, ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa nʼanni dibire ɓaadaŋ. A urzi lekkiyo ere ki diine oogoro ti rootiyo gette nʼa ziiɗa zakiɗi, kono ɗuwo an ki zaapu ono a eedó ye.

7 Wo urzi wede pay ti poone nʼilke munɗa wede beehiye nʼa tʼoone geŋ, aŋken̰n̰o a nuŋ oo tʼize ki bita kono kʼAlmasi me. 8 Ɗerec, sulɗi ɗoŋ pay gen̰n̰o toŋ nʼa zuune a tʼize ki bita, kono aŋkeŋ munɗa wede beehiye a jiire sey ni yʼuune baa: Nʼa suune Isa Almasi yoŋ Galmeegó. Kono yode geŋ nʼa iyye sulɗi pay geŋ a tʼize ki bita, kane pay nʼan ize aa iizi, kono munɗa wede a di jiire pay a nuŋ, Almasi ɗaŋŋal, 9 wo nʼa lekke kettiyo kaŋ soo ti yode. A elkiyadó maŋ ni ki tʼise ki diine ye a ɗaana Raa tʼurzi sooruzó ere a-tʼette a oogoro gette. Ki too maŋ nʼa tʼise ki diine a ɗaana Raa tʼurzi zaapu kʼadde a Almasi. Geŋ ɗerec, lekkiyo ere ki diine ette tʼettiyo ti Raa tʼurzi zaapu kʼadde a Almasi. 10 Geŋ munɗa wede addó i dehu, nʼa suune Almasi adda kʼaddó, wo nʼa suune toogadí ere a ti yʼ bilɗe. Ni dehu nʼa di-kette kaŋ soo ti yode, nʼa dabire aa yoŋ yi dibire bini unto toŋ maŋ, nʼa oyya nʼa deeƴa aa yode a urzi kʼuntadí me. 11 Iŋkino maŋ ni zaapu elkisadó aame nʼinda toŋ, Raa yi ti nʼ balɗa kay ti diine ɗoŋ unto me.

In okko ki ɗaana a urzi kʼAlmasi me

12 Nuŋ ni kʼelkiyo ye okko dalala ni ti ɗiŋge baa me, ise a lekkiyadó ere aŋken̰n̰o ni tʼize wede ɗerec ki diine baa toŋ maŋ. Wo nuŋ a urzi ni peɗɗin̰so, nʼokko nʼa tʼamɓey agga te, kono kʼiŋkino nuŋ batum miŋ Isa Almasi yi nʼumɓe. 13 Zemɓa ki nuŋ, nuŋ toŋ maŋ ni kʼelkiyo ye agga ni tʼuune baa me, wo munɗa wede soo nuŋ nʼisiyo me: ni-kʼelkiyo ye baa a munɗa wede nʼize i tʼiŋgile me, ni peɗɗin̰so nʼa tʼamɓey munɗa wede a ɗaanadó. 14 Raa yʼinni waaku tʼawwa ti kandaane, kine in dʼette sirpadí in seeɗey aggadiŋ tʼurzi kʼIsa Almasi. Iŋkino maŋ nuŋ nʼokko dalala ki ɗaana, nʼa tʼamɓey agga te.

15 Kine ɗoŋ pay i-dirse a urzi zaapu kʼadde a Isa eŋ, in aa elko a sulɗi gen̰n̰o wo in dʼoziro eego. Wo a ume tuuku kun tʼilke elkiyo ere ti doolo maŋ, a ume geŋ Raa yʼun di kiza urzizí, kun di suuna. 16 Aame ise muno toŋ maŋ, kine inʼdo daayum ki ɗaana ki urzi wede in daaniya bini aŋken̰n̰o.

17 Zemɓa ki nuŋ, kune pay kun amɓo zindó. Urzi wede kun di wolle wo kun di daane geŋ, ay un yʼele. Iŋkino maŋ kun zaapo ersaguŋ a tukki kane ɗoŋ i sooru a urzi wede gen̰n̰o. 18 Nuŋ ti poone toŋ nʼun ruutite, wo aŋkeŋ nʼun di ɗoolo sey ti zumari edayó, i dʼede ɗoŋ ede ɓaadaŋ kane geŋ a sooruzaŋ gettiŋ i-kaza ɗoŋ kʼadu ki Almasi wo a munɗa wede yʼize a urzi kʼuntadí ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. 19 Kane geŋ raazaŋ miŋ addaŋ†, iŋkino maŋ urzizaŋ a-ti dagga adda kʼahu. An tamma tuddaŋ a sulɗi ɗoŋ ki sukiyagi, wo elkisadaŋ pay tiŋ a sulɗi duniya. 20 Ki kine maŋ, duniya ette siiɗadiŋ ye, siiɗadiŋ a kandaane, ume wede kine in delliyo ettiyo ki Wede kʼUttiyadiŋ, Galmeegiŋ Isa Almasi. 21 Yode wede yʼiido maŋ, tuddiŋ ere kʼunto i-kʼede toogo ye ette, yʼa ti kima tudde ere i deeƴiso aa tuddí, tudde ere i-dʼede toogo. Yʼisiyo iŋkino tʼurzi toogo ere i-dʼeliyo urzi sulɗi pay an dʼottilso a mozikadí gettiyo.

4

Pool yʼan eliyo kooke a zemɓa

1 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, nuŋ mosogo addó i dehu nʼun tiʼn wolle sey. Kune ɗoŋ addó kun oo tiʼn assiya, kune a nuŋ aa kaɗumul ere ki wede yʼa jiire a eedó. Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun sooɗo daayum zakiɗi a lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo ti Galmeega gette.

2 Nuŋ nʼeliyo kooke a Ebodi kane ti Sentis geŋ, kono onamaŋ i-tʼette kaŋ soo a lekkiyadaŋ ere kettiyo kaŋ soo ti Galmeega te. 3 Wo kee pây wede i seeɗu zakiɗi naabadiŋ kaŋ soo ti nuŋ, ni ki tondiyo erayi sire eŋ kʼanni noogo kono an di-tʼokkiƴe. Kane ti nuŋ ay ɗiyye kaŋ soo a urzi ki kazita Rabila Majjaanawa, soŋ Kilema wo ti ɗoŋ oŋgo pay naabadey kaŋ soo. Kane pay geŋ sumɓiyagaŋ raaŋiya adda mattup ere ki lekkiyo*.

4 Kun lekko daayum tʼuŋsuwo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega. Nʼa di ɗoole sey, kun lekko tʼuŋsuwo. 5 Aa kun suune Galmeega saŋ goppoŋ yʼettiyo, iŋkino kun tʼiso ɗoŋ tasse a ɗaana ɗuwo pay. 6 Kune ulbuguŋ un tʼooɗe a munɗa ye, wo ɗe a sulɗi ɗoŋ pay kune kun dehu geŋ, daayum kun i-ti zaapo a Raa tʼurzi tondiyo yode, ti oɓe bey wo ti rootiyo koɗuwo a Raa. 7 Iŋkino maŋ toose ere ki Raa gette, todʼte tʼa jiire suuniyo pay, tode gette tʼa booha biza kʼulbuguŋ wo elkisaguŋ a urzi lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi.

8 Ki ɗaŋgiya zemɓa ki nuŋ, ni dehu nʼun di rooteʼŋ, kun zaapo elkisaguŋ a sulɗi ɗoŋ pay beehiye, ɗuwo an diʼn tʼimme, ɗoŋ pay ɗerec wo ɗuwo an dʼottile, ɗoŋ pay ki diine wo kamilen̰, ɗoŋ i tʼîide kun diʼn geyye, wo a tʼele suma. 9 Munɗa wede nuŋ nʼunni duuye wo kun uune, munɗa wede kun illiga ni rootiyo wo kun wulle nʼisiyo geŋ, kane pay geŋ kun oziro eego. Iŋkino maŋ Raa wede eliyo toose geŋ yʼa koona ti kune.

Pool yi tamma ɗoŋ kʼAlmasi ki Pilip a eliyo beezaŋ

10 A lekkiyadó ere ni lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega ette, nuŋ ulbó aaze uŋse ɓaadaŋ, kono a munɗa wede aŋkeŋ kun gitte toonuguŋ sey geŋ, kun o dʼele a nuuno. Ki kotto a munɗa geŋ kune kun ilke baa, wo kun kʼuune urzi kʼisiyo ye ɗaŋŋal. 11 Nuŋ ni rootiyo iŋkino a munɗa wede o biite ko? Aha! Ni rootiyo iŋkino kono ni-diile ulbó o isiyo uŋse a munɗa wede ki beezó. 12 Nuŋ urzi lekkiyadó ni suune, ise nuŋ oo kʼede ye, ise nuŋ adda darna toŋ maŋ. A ume tuuku wo aame ize munɗa toŋ maŋ, nuŋ oo ti diile ise addó ɓoo, ise addó mosogo, ise nuŋ adda darna, ise nuŋ oo biite toŋ maŋ. 13 A sulɗi pay geŋ, nʼaane nʼa lekke tʼurzi toogo ere kʼAlmasi yʼo eliyo te. 14 Wo toŋ geŋ, kune kun ize beehiye kun dʼele aggaguŋ a di nʼ nuuge a dabaradó.

15 Zemɓa ɗoŋ ki geeger Pilip, kune batum kun suune tʼume kʼeesiyo kazita Rabila Majjaanawa aame ni tʼiiziga ti siiɗo Maseduwan geŋ, ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa ti doolo umbo kine in nuuge ti tuddiŋ. Kune ɗaŋŋal a ni nuuge me. 16 Wo soŋ kun suune aame nuŋ a geeger Tessaloni toŋ, kun ni nuuge taŋ sire taŋ aɗo a munɗa wede oo biite me. 17 Nuŋ ni rootiyo iŋkino kono ni dehu kun o tʼele munɗa ko? Aha! Ni rootiyo iŋkino kono ni dehu a naabo ere kun isiyo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa gette, a-tʼoɓi eego a aagila. 18 Iŋkino maŋ nʼun di rooto, sulɗi ɗoŋ pay kun o igibo geŋ niʼn uune, nuŋ adda darna. Aŋkeŋ Epapirodit yʼo dʼiido sulɗuguŋ me, geŋ ɓaadaŋ o îide baa. Kane pay eŋ aa munɗa wede in eliyo a Raa eeɗiyadí uŋse, seɗeke ere Raa yi giyye wo ulbí i-dʼisiyo uŋse. 19 Tʼurzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi geŋ, Raa wede ni daaniya yʼaana yʼun diʼn ôona ti sulɗi ɗoŋ pay un biite, ti laalayí wede ɓaadaŋ a jiire pay geŋ me. 20 Iŋkinoʼŋ tamma tʼa koone a Meegiŋ Raa ki daayum! Eyye.

Toose ki ɗaŋgu

21 Kun an tʼisoy toose a kane ɗoŋ pay ki Raa i lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. Zemɓa ɗoŋ ti nuŋ toŋ an un tʼize toose pây. 22 Kane ɗoŋ pay ki Raa a en̰n̰o eŋ an un tʼize toose, wo toc miŋ zemɓa ɗoŋ i naabiya di mozigo goole ki Romeŋ an un tʼize toose pây.

23 Geŋ beeko ki Galmeega Isa Almasi ti koona ti kune pay.

* 1:1 1.1 Aame Pool yi kazita ono Raa geŋ, geeger Pilip gette i ti dukke ɗoŋ Romeŋ, todʼte adda siiɗo Maseduwan, kʼa ti tʼoone adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 16.12-40.

* 2:11 2.11 Adda mattup ki Pilip 2.6-11 eŋ, i-kaza ôoro ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa ti poone an dʼôoro.

† 2:25 2.25 Epapirodit: Yoŋ wede ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger ki Pilip geŋ an igibe kʼume Pool.

* 3:5 3.5 Biza bumɓu Benzamen: Yoŋ i-dʼede suma ti biza bumɓiyagi kʼIzirayel pay.

† 3:19 3.19 Raazaŋ miŋ addaŋ: I-kaza omɓito ere oŋgo oogoro Yawudiyagi ti rootiyo kʼomɓo ulu, soŋ i-kaza sulɗi ɗoŋ tudde ti dehu toŋ maŋ.

* 4:3 4.3 Mattup ere ki lekkiyo: I-kaza mattup ere sumɓiyagi ki ɗoŋ pay uune lekkiyo ere awareʼŋ, raaŋiya adda.

Kolos

1

2

3

4

Mattup ki Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Kolos

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ki pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger Kolos. Yode batum ki Kolos yi kʼiide ye, wo yʼa illiga ɗoŋ i ziipe addaŋ a ummey geŋ, an seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa me. Geŋ Epapiras yoŋ wede an sooru soo ti Pool, an gizite urzi Rabila Majjaanawa ki poone me.

Ozzinagi miibi kʼita maŋ, ɗoŋ doolo an dʼiide ki Kolos, a ɗoŋ geeger gette an an di gizite ono ɗoŋ ti doolo a ki tʼiide a Rabila Majjaanawa ere ki Epapiras yʼan gizite gettiyo ye. Ɗuwo geŋ an an di ruute, wede yi dehu Raa yʼa yʼutte maŋ, yʼan dʼottile a maaleekiyagi wo a sulɗi ɗoŋ i ceeriyo ɗoŋ tudde. An an di ruute soŋ, an di walɗa ponde wo sulɗi ɗoŋ oŋgo kʼomɓo ulu. Epapiras yʼilliga maŋ, yʼa iide yʼa uuney Pool a geeger Room yoŋ daŋgay, maŋ yi di tʼîide taaya. Aame Pool yʼilliga iŋkino maŋ, yʼan di riiŋe mattup kono yʼan di kize a ɗoŋ Kolos geŋ, wedusu yi tʼoone uttiyo tʼurzi zaapu kʼadde a Almasi ɗaŋŋal.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede zina kʼIsa Almasi aa Raa yi dehu, nuŋ ti leemadiŋ Timote, 2 a kune ɗoŋ ki Raa a geeger Kolos*, kune zemɓa ɗoŋ daayum i seeɗu zakiɗi a Almasi, i lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti yode. Geŋ beeko ti toose ere ki Meegiŋ Raa i koona egguŋ.

Pool yi tondiyo Raa kono zemɓa a Kolos

3 Adda tondiyo Raa ere daayum kaye ay tondiyo kono kune gette, ay rootiyo koɗuwo a Raa Meeki Galmeegiŋ Isa Almasi, 4 kono ay illiga a lekkiyaguŋ ere kun zaapu adduguŋ a Isa Almasi wo kunʼni geyyiso ɗoŋ pay ki Raa me. 5 Kun isiyo iŋkino kono kun zaapu elkisaguŋ a munɗa wede Raa yʼun boohiyo a kandaane. Zaapu kʼelkisaguŋ gette, kun ti zuune tʼurzi kʼono ɗoŋ ɗerec ki Rabila Majjaanawa aame tʼiina di kune geŋ me. 6 Rabila Majjaanawa gette ti-teepiyo adda siiɗo pay, ti dʼaagulu aa undumu yʼohire wo yi dʼehiyo in̰n̰i. Geŋ iŋkino a tʼaaze di kune ti onniyo ere ki poone, kun dʼilliga ono ɗoŋ ki beeko Raa, wo kun di zuune geŋ ɗerec. 7 Dooyiso gette unni duuye Epapiras leema wede ki geyyiso, yode wede naabadey kaŋ soo. Yoŋ daayum yi seeɗu zakiɗi a naabo kʼAlmasi ere yʼisiyo a kune te. 8 Yoŋ yʼay tʼîide taaya a geyyiso ere Unde Raa tʼun ele adda kʼadduguŋ gette.

9 Kono kamo ti onniyo ere ay illiga rabilaguŋ geŋ, kaye toŋ ay kʼooliyo ye ti tondiyo Raa kono kune me. Ay yi tondiyo yʼun diʼn ôone ti suuniyo ki sulɗi ɗoŋ pay Raa addí i dehu, tʼurzi pay ki suuniyo kʼono ti eego soodo a elkiso kane ɗoŋ Unde Raa tʼun ele. 10 Iŋkino maŋ kun dʼaane kun di lekke aakede ɗoŋ i daaniya urzi Galmeega an di lekke, wo daayum kun dʼise munɗa wede ulbí i-dʼise uŋse. Geŋ kun dʼisa naabo pay ere tuuku beehiye wo Raa kun di yʼ suuna adda kʼadduguŋ a ceera ki ceeriyo. 11 Kaye ay tondiyo Raa yʼun tʼele toogo a ume tuuku toŋ maŋ tʼurzi toogadí ere meeda ki ki ti dooze ye gettiyo, kono kune a sulɗi pay kun di seeɗa zakiɗi ti omɓin̰e bini ɗaŋgu. 12 Kun rooto koɗuwo a Meega Raa ti uŋsuwo, yode wede un diʼn ize ɗoŋ aane a tʼooney aggadaŋ tʼadda sulɗi ɗoŋ yi boohiyo a kane ɗoŋzí adda mozikadí ere a toore gettiyo. 13 Yoŋ yʼin diʼn uɗɗe ti bey kʼEre toogo adda zimolo, wo yʼin diʼn tʼiide kʼadda moziko kʼUlí, yoŋ yi yʼ giyye ɓaadaŋ. 14 Tʼurzi yode geŋ Raa yʼin uɗɗe tʼadda kʼolɗiko, yʼin tʼize tambobino a olɗikadiŋ te.

Almasi mozigo tʼekki sulɗi pay

15 Raa geŋ wenɗa yi kʼaane yi ki yʼ wolle ye, wo in wolliyo Almasi geŋ, yoŋ miŋ Raa koyok.

Yoŋ geŋ yi jiire sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼikkima,

16 kono tʼurzi yode, Raa yʼikkima sulɗi ɗoŋ pay a kandaane wo a siiɗo,

sulɗi ɗoŋ inʼni wolliyo wo ɗoŋ in kiʼn wolliyo ye toŋ maŋ,

kane undiyagi ɗoŋ pay a dandaane kʼume, kane ɗoŋ deero, kane ɗoŋ an dʼede urzi ki dokkiyo wo kane ɗoŋ an dʼede toogo.

Kane pay geŋ an ikkima Raa tʼurzi kʼAlmasi wo a Almasi.

17 Yoŋ ede too ki poone Raa yʼa okkima sulɗi pay geŋ me,

wo tʼurzi yode kane sulɗi pay geŋ an dʼôhire a umayaŋ me.

18 Yoŋ eego, wo tuddí kane ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa.

Yoŋ eesiyo ki sulɗi pay,

yode wede i-bilɗe ki poone wo ki daayum ti diine ɗoŋ unto,

kono yʼa koone wede goole tʼekki sulɗi pay.

19 Ɗerec, yo Raa batum yi dihe

sulɗi ɗoŋ pay adda kʼaddí wo a tuddí geŋ, a tukkʼUlí toŋ iŋkino ede pây,

20 wo tʼurzi yode, Raa yʼa dihe sulɗi ɗoŋ pay yʼikkima,

ise a siiɗo ise a kandaane toŋ, an di-kimo an di tʼokkiƴe ti yode Raa.

Tʼurzi puuzo kʼUlí ere iɓi ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko geŋ, Raa yʼan dʼele toose.

21 Wo kune toŋ ti kaaga kun likke aa torgagi dokki ti ɗaana Raa me. Kune ɗoŋ kʼaduzí, kun dʼilkite kun dʼise olɗiko, wo olɗiko kun ti tʼize. 22 Wo aŋkeŋ, tʼurzi kʼunto kʼUlí ere ki tudde gette, Raa yʼun tiʼn gimo kun tʼukkiƴe ti yode. Yʼize iŋkino kono yʼun diʼn tʼetta ɗaanadí kune ɗoŋ kamilen̰, daa kʼolɗiko munɗa, ɗuwo an kʼamɓe sunduguŋ kʼulsuko ye. 23 Wo geŋ i dehu kun di seeɗa daayum zakiɗi wo toogo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me, wo kun gi di leɗɗe dokki ye tʼurzi Rabila Majjaanawa ere in zaapu elkisadiŋ eego gette. Tode ere kun illiga, an di gizite a ɗuwo adda duniya pay, wo nuŋ Pool eŋ nʼa tʼize wede naabo kono ni kazita rabila gettiyo.

Naabo Pool a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

24 Aŋkeŋ nuŋ ulbó uŋse a dabaradó ere nʼooniyo adda naabo ere nʼisiyo a kune gette. Iŋkino maŋ adda tuddó nʼa-ti ɗaŋge dabar kʼAlmasi ere yi ni wiike nʼa dabire kono tuddí te, wo to tuddí tiŋ kane ɗoŋ pay ogiyso ti suma yode. 25 Nuŋ ni tʼize wede naabo ki ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa, a-tʼette a naabo ere Raa yʼo ele a beezó ki noogiyaguŋ: nuŋ nʼun di kizite ono Raa pay. 26 Ono geŋ kane munɗa wede tʼume kʼeesiyo ombiɗe a ɗoŋ pay, wo aŋkeŋ Raa yʼan tʼiiɗiba ita a ɗoŋzí. 27 Raa yʼa dihe yʼan di yʼ kize a ɗoŋzí munɗa wede ombiɗe geŋ, yoŋ goole i jiire wo laalayí ɓaadaŋ, Raa yi yʼize a nooga kane ɗoŋ pay Yawudiyagi ye. Wo kun wollo munɗa wede ombiɗe geŋ, yoŋ Almasi adda kʼadduguŋ, tʼurzi yode kun di zaapu elkisaguŋ a gooliko ere ki Raa gettiyo, kune toŋ adda kay. 28 Iŋkino maŋ kaye ay kazita rabila ki yode Almasi a ɗuwo pay. A wede tuuku toŋ ay yi di tookiyo kuudí wo ay di yʼ dooyiso tʼurzi suuniyo kʼono ɗoŋ pay, kono kane pay an tʼise ɗoŋ i-dirse a urzi lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo ti Almasi. 29 Geŋ iŋkino ni naabiya wo ni ɗeyyiso ti toogo ere kʼAlmasi yʼo ele, tode gette ti naabiya adda kʼaddó ti toogo.

2

1 Iŋkino maŋ nuŋ ni dehu kun di suune ɗeyyiso ere zakiɗi ni ɗeyyiso kono kune, kono ki ɗoŋ Raa a geeger Lahodise* wo kono ki ɗoŋ Raa ɓaadaŋ oŋgo nuŋ batum tʼedayaŋ an ki nʼ wulle ye. 2 Ni dehu addaŋ i-tʼôone ti toogo, an di lekke kettiyo kaŋ soo a urzi geyyiso tuddaŋ wo ôoniyo ti eego soodo a elkiso. Iŋkino an di yʼ suuna munɗa wede ombiɗe ki Raa me, yoŋ Almasi batum. 3 Laale pay wede ki suuniyo kʼono wo ti suuniyo gette, kane ombiɗe a bey kʼAlmasi. 4 Ni raaŋiya iŋkino kono wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn mabilɗa ye tʼurzi kʼono ɗoŋ kʼa tʼeese ɗerec me. 5 Ɗerec, nuŋ dokki ti kune me, wo toŋ elkisadó daayum ti kune, wo nuŋ ulbó uŋse a munɗa wede nʼollige, kune kun sooru ki diine kaŋ soo wo kun seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ a Almasi me.

Lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo ti Almasi

6 Kune kun umɓe Isa Almasi yoŋ Galmeega geŋ, iŋkino kun oziro daayum kettiyo kaŋ soo ti yode, 7 aa undumu sondayzí i ti ɗiige, wo kun zaapo adduguŋ a yode aa wedusu yi zaapu ɓoy itadí zakiɗi. Kun sooɗo daayum zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa wede an unni duuye gen̰n̰o, wo kun rooto koɗuwo a Raa tʼadduguŋ pay.

8 Kun koona mentikagi, kun i oola urzi a wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn mabilɗa kun tʼoora adda kʼikka ki suuniyo kʼono ɗoŋ daa kʼurzizaŋ gen̰n̰o ye. Suuniyo kʼono gette tʼettiyo tʼurzi kʼelkiyo ere ki ɗuwo wo tʼurzi kʼundiyagi ɗoŋ toogo i-dokkiyo duniya gen̰n̰o, tode gette tʼettiyo tʼurzi kʼAlmasi ye. 9 Ni rootiyo iŋkino kono Almasi a tuddí ere aa ki wedusu gette, sulɗi ɗoŋ pay adda kʼadde Raa wo a tuddí geŋ, a tukkʼAlmasi toŋ ede pây. 10 Wo kune munɗa un kiʼn biite ye a urzi kʼAlmasi me, kono kun aa ti gitte kaŋ soo ti yode, yoŋ goole tʼekki kane ɗoŋ pay an dʼede urzi ki dokkiyo wo tʼekki kane ɗoŋ pay an dʼede toogo.

11 A lekkiyo ere kaŋ soo kun aa ti gitte tʼAlmasi gette, aakede kun uune walɗu ponde, walɗu ere ti bey wedusu ye, wo walɗu ere ettiyo tʼurzi kʼAlmasi. Walɗu gette yʼun ize aame munɗa wede adda tudduguŋ yʼun diʼn tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko geŋ, yʼun ti yʼuɗɗe. 12 Kune an unni zuyye batem geŋ aakede an un tiʼn ittiba kaŋ soo ti Almasi†, wo kun di-bilɗe kaŋ soo pây ti yode me, kono kun umɓe a toogo ere ki Raa a bilɗe Almasi ti diine ɗoŋ unto gettiyo. 13 Kune ti kaaga egguŋ aa unto a ɗaana Raa me kono kun aa ti diipiɗa a urzizí, wo kono munɗa wede adda tudduguŋ yʼun diʼn tʼettiyo kʼadda kʼolɗiko geŋ yoŋ ɓotto daa kʼaɗɗiya. Wo aŋkeŋ kune Raa yʼun tiʼn bilɗe kaŋ soo ti Almasi me, yʼin tʼize tambobino a doopiɗadiŋ pay ere in aa ti diipiɗa a urzi Raa geŋ me. 14 Raa geŋ mattup ere yi-kaza olɗikadiŋ tʼinni sakiysa gette yʼa-tʼîide mentú baa, tode ere adu ti kine kono a urzi kʼoogoro Raa. Yi-tʼîide aame Almasi an ti yʼ tiike ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. 15 Soŋ undiyagi ɗoŋ an dʼede urzi ki dokkiyo wo ɗoŋ an dʼede toogo toŋ, toogadaŋ Raa yʼan ti ɗiggite aame yoŋ yʼanni jiire tʼurzi kʼunto kʼAlmasi ekkʼundumu geŋ me, yʼa tiʼn wiire a ɗaana ɗoŋ pay aakede an ziɗɗo ɓulagi tʼume kʼarka.

16 Iŋkino maŋ kun i oola urzi a wenɗa soo toŋ yi ɗekka booro egguŋ a urzi kʼomɓo ye, ise a urzi soɓo, ise a urzi laayagi, ise a urzi kʼaagulu tere, ise a onniyo ere ki puukiyo toŋ maŋ. 17 Kane pay geŋ Raa yʼin elo aa undiso ki munɗa wede saŋ a etto, wo munɗa wede ɗerec ki kotto miŋ, yode Almasi. 18 Kun i oola urzi a wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn dagga ye, yʼa tʼeesa aggaguŋ umbo a kandaane me. Kane geŋ a ɗaana ɗuwo an ti tʼisiyo tuddaŋ ɗoŋ i ki koliyo tuddaŋ ye, wo soŋ ulbaŋ uŋse an ottilso a maaleekiyagi. Kane geŋ an aa seeɗu zakiɗi ɓaadaŋ a munɗa wede yʼan ettiyo aa suniye. Kane ɗoŋ iŋkino geŋ ti elkisadaŋ ere a urzi tudde gette, an koliyo tuddaŋ ki makilsa, 19 an ki dehu an ki lekke kettiyo tʼAlmasi ye. Ki too maŋ Almasi batum yoŋ eego ki ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a yode, kane geŋ tuddí. Kune kun suune eego gette ti moɗɗiyo tudde pay, wo tʼurzi tode okilagi ti sondayi an ti tʼokkiso tudde pay kaŋ soo, ti dʼohire aa Raa yi dehu. Geŋ iŋkino kay ki kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Almasi me.

Unto wo balɗiya tʼAlmasi

20 Kune tʼume kun aa ti gitte kaŋ soo ti Almasi geŋ, aa kun tʼinda ti yode, wo yʼun diʼn uɗɗe ti bey kʼundiyagi ɗoŋ toogo i-dokkiyo duniya me‡. Wo ɗe ki moo me kun di lekkiyo aakede kune a bey kʼundiyagi ɗoŋ i-dokkiyo duniya sey me? Kun dʼoyyiso kun di daaniya ita kʼurziyagi kʼoogoro ɗoŋ aakede: 21 «Munɗa eŋ kʼamɓu ye», «Munɗa eŋ kʼowwiyo ye», wo «Munɗa eŋ ki bottiyo ye» sey me. 22 Urziyagi geŋ an rootiyo ti sulɗi ɗoŋ saŋ i-tʼeŋgilso aame ɗuwo an tiʼn isiyo maŋ. Kane geŋ urziyagi kʼoogoro wo dooyiso ere ettiyo tʼurzi ɗuwo ɗaŋŋal. 23 Kane an un rootiyo: kun di daane urzi Raa wede kane ɗuwo batum an ilkite, soŋ kun ti-tʼise tudduguŋ ɗoŋ i ki koliyo tuddaŋ ye, wo kune batum kun dabirsa tudduguŋ. Ɗerec, urziyagi pay geŋ a eda ɗuwo an tʼisiyo beehiye. Ki too maŋ kane ki bita, kane beehiykadaŋ tiŋ a urzi wede tudde ti dehu ɗaŋŋal.

3

1 Kune Raa yʼun tiʼn bilɗe tʼAlmasi kaŋ soo, iŋkino maŋ kun deho sulɗi ɗoŋ a kandaane, a ume wede Almasi yi-guune a ammade Raa*. 2 Kun dʼelke ki poone a sulɗi ɗoŋ a kandaane, a sulɗi ɗoŋ a siiɗo ye. 3 Ɗerec, kun tʼinda tʼAlmasi kaŋ soo, wo lekkiyaguŋ ere aware Raa yʼun ele gette itatú i ki tʼiiɗiba ye ɓotto, todʼte tʼAlmasi a bey Raa. 4 Lekkiyaguŋ ere aware gette, un tʼeliyo Almasi ki daayum. Iŋkinoʼŋ aame yʼiina yʼan ti giza tuddí a ɗuwo maŋ, kune toŋ Raa yʼan di kiza tudduguŋ a ɗuwo ti yode Almasi kaŋ soo, wo ɗoŋ pay an di wolla darƴikadí gette kune toŋ adda.

Lekkiyo ere ti kaaga wo ti ere aware

5 Iŋkino maŋ sulɗi ɗoŋ pay ulpi a lekkiyaguŋ ere a siiɗo gette, kun tiʼn aɗɗo mendaŋ ti biza kʼulbuguŋ me, sulɗi ɗoŋ aakede: boliyo, sulɗi pitiŋko, n̰aapu, sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, wo okkiso a sulɗi pay. Sulɗi ɗoŋ kee kʼokkiso eego geŋ, i tʼize loŋgayzá i jiire Raa. 6 Ita kʼolɗiko ere iŋkino, kulkuwo Raa ti-ɗeegu a tukki ɗoŋ i-ti toogiyo a yode me. 7 Geŋ kune toŋ kun izire iŋkino aame ti kaaga kun likke adda kʼolɗiko geŋ me.

8 Wo ɗe aŋkeŋ, kane pay geŋ kun di sebbo darguŋ, sulɗi ɗoŋ aakede: kulkuwo, zehiso kulkuwo wo bundiko. Soŋ kalɗita tudde, ise ono ɗoŋ ki sukiyagi toŋ i kʼaɗɗe ye ti biziguŋ me. 9 Kun lihite ono ti tudduguŋ ye, kono lekkiyo ere olɗo ti naabatú pay kun tʼiili, 10 wo kun tʼumɓe lekkiyo ere aware. Geŋ kune ɗuwo ɗoŋ aware, wo Raa yi naabiya daayum adda kʼadduguŋ kono kun deeƴe aa yode wede unni ziipe. Yʼisiyo iŋkino kono kun di yʼ suune a ceere ki ceeriyo. 11 Aŋkeŋ âhuntu tudde umbo a edayí me, ise eŋ Yawudiyagi, eŋ Yawudiyagi ye, ise eŋ ɗoŋ i wilɗa ponde, eŋ ɗoŋ daa walɗu, ise eŋ ɗoŋ daa suuniyadaŋ, eŋ ɗoŋ kʼita ɗuwo aa seyɗi, ise eŋ ɓule, eŋ ɓule ye toŋ maŋ, wo munɗa wede a di jiire pay Almasi, yoŋ yi lekkiyo adda kʼadde ki ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a yode.

12 Kune Raa yʼun tiʼn ize ɗoŋzí, yʼunni biire wo yʼunni giyye ɓaadaŋ. Kono kamo kun iso naabo ere aakede: kun wollo sommagi ɗuwo, kun iso beehiye, kun kili tudduguŋ ye, kun koona ɗoŋ tasse wo ɗoŋ an dʼede omɓin̰e. 13 Ise wede tuuku ti lekkiyadí lekkiyadí toŋ kun sooɗo tudduguŋ, wo aame wede ti diinaguŋ i-dʼede ono ti bakadí maŋ, an aa tʼiso tambobino ti tuddaŋ me, aa Galmeega yʼun tʼize tambobino a kune pây. 14 Wo tʼekki sulɗi pay geŋ kun geyyo tudduguŋ. Geyyiso todʼte aa sibe wede un tiʼn kettiyo kune pay bin̰ bin̰.

15 Geŋ toose ere kʼAlmasi ti dokko biza kʼulbuguŋ. Geŋ iŋkino Raa yʼunni wiike kun di lekke pay adda toose gettiyo, kono kune tudde soo. Wo Raa kun yʼelko daayum. 16 Geŋ rabila kʼAlmasi ti laalatú pay i lekko adda kʼadduguŋ. Kun dooyo tudduguŋ, kun tooko kuude ti tudduguŋ ti suuniyo kʼono ere pay. Kun ôoro wo kun rooto koɗuwo a Raa tʼadduguŋ pay tʼurzi kʼôrɗari ɗoŋ ki tamma Raa, ti ôrɗari ɗoŋ kʼono Raa wo ti ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼUnde Raa. 17 Sulɗi ɗoŋ pay kun ise geŋ, ise tʼurzi rootiyo kʼono ise tʼurzi naabo toŋ maŋ, kun iso a suma ere ki Galmeega Isa, wo tʼurzi yode kun di roote koɗuwo a Meega Raa.

Urzi lekkiyo ere aware

18 Ni rootiyo a kune erayi, kun kili tʼekki kuuluguŋ ye, iŋkino beehiye aakede ɗoŋ i daaniya urzi Galmeega an dʼisiyo.

19 Ni rootiyo a kune kuuli, kun geyyo erayguŋ, kun an ise ɓaaze ye.

20 Ni rootiyo a kune in̰n̰i, kun ollo ono pay ki maawuguŋ, geŋ munɗa wede Galmeega ulbí i-dʼise uŋse.

21 Ni rootiyo a kune maawi, in̰n̰iguŋ kun tiʼn kulkuwe ye, para maŋ tuddaŋ a rorriga.

22 Ni rootiyo a kune ɓulagi, kun ollo ono pay ki galmaawuguŋ ɗoŋ a siiɗo. Kun ise iŋkino aame kane a ɗaanaguŋ kono ulbaŋ an dʼise uŋse ɗoo ye, wo ɗe kun ollo onamaŋ tʼadde soo kono kun orgiso a Galmeega Isa. 23 A naabo ere tuuku kun isiyo gette, kun ti naabo tʼadduguŋ pay aa kun naabiya a Galmeega batum, a ɗuwo ye. 24 Kun ise iŋkino kono kun suune kun tʼooney munɗa wede Galmeega yi dehu yʼun tʼeley tʼadda sulɗi ɗoŋ yi boohiyo a kandaane a ɗoŋzí. Geŋ Galmeega wede kun i-naabiya miŋ, yoŋ Almasi. 25 Wo a wede i ki sooru ki diine ye geŋ, Raa yi-tʼela daŋgay a sooruzí ere ki diine ye gette, kono Raa geŋ yʼinni wolliyo kine ɗuwo pay miŋ kaŋ soo†.

4

1 Ni rootiyo a kune galmaawi, kun an iso beehiye a ɓulaguguŋ me a urzi wede ki diine ɗerec, kono kun suune kune toŋ un dʼede Galmeega a kandaane.

Kooke Pool wede ki ɗaŋgu

2 Kun sooɗo zakiɗi a urzi tondiyo Raa, adda tondiyaguŋ kun lekko zeere wo kun rooto daayum koɗuwo a Raa. 3 Wo aame kun tondiyo Raa geŋ, kun tondo kono kaye pây, kono yʼay di tʼihina urzi ay di kizite onamí a ɗuwo, kono ay di roote munɗa wede ombiɗe Raa yʼa tʼiiɗiba ita tʼurzi kʼAlmasi. Geŋ kun suuno, kono ni gizite onamí, aŋken̰n̰o nuŋ adda daŋgay me. 4 Iŋkino maŋ kun tondo Raa kono rabila kʼAlmasi te nʼa ti roote keren̰, i dehu nʼa-tʼise.

5 Kun lekko ti suuniyo kʼono a ɗaana ɗoŋ i ki suune urzi kʼAlmasi ye me, a peeɗo ere tuuku kun uune a ɗaanaguŋ maŋ. 6 Ono ɗoŋ aɗɗe ti biziguŋ geŋ aase uŋse ti sumadizaŋ, wo kun suuno kama kʼono tʼurzi wede beehiye a wede tuuku toŋ maŋ.

Toose ki Pool ere ki ɗaŋgu

7 Tisik leemadey wede ki geyyiso ay naabiya kaŋ soo a urzi naabo Galmeega me, yoŋ wede naabo yi seeɗu zakiɗi a naabo Galmeega geŋ, rabiladó pay yʼun di-tʼeley. 8 Iŋkino maŋ nuŋ ni yʼagisa toc miŋ, kono yʼun di kizey mummino ay lekkiyo me wo yʼun di-tassey adduguŋ. 9 Yoŋ anʼte ti Onezim leemadey wede ki geyyiso, daayum yi seeɗu zakiɗi a urzi kʼAlmasi, yoŋ ti diinaguŋ. Kane geŋ an un di-tʼîdey taaya a sulɗi pay ɗoŋ isiyo a en̰n̰o.

10 Aristarko wede adda daŋgay ti nuŋ eŋ yʼun tʼize toose, wo Markus taasa ki Barnabas* toŋ yʼun tʼize toose pây. Yode wede nʼun ruute kun dʼisey mummino ti yode aame yʼiiney di kune maŋ. Aame yʼiida di kune maŋ, kun yi sooɗoy bey sire. 11 Isa wede sundí soo Zistus toŋ yʼun tʼize toose pây. Ti diine Yawudiyagi ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, kane aɗo gen̰n̰o ɗaŋŋal i naabiya ti nuuno a urzi Moziko Raa me. Tʼurzi kane geŋ ni dʼuune toogo ɓaadaŋ.

12 Epapiras wede naabo kʼIsa Almasi yode toŋ ti di kune, yʼun tʼize toose pây. Adda tondiyadí ere kono kune gette, yoŋ daayum wehini yi kʼormiyo ye. Yi tondiyo Raa kono kun di seeɗa zakiɗi, kun tʼisa ɗoŋ i-dirse a urzi kʼAlmasi, wo ɗoŋ iyye aase sulɗi ɗoŋ pay aa Raa addí i dehu. 13 Nuŋ batum ni wulle tʼedayó yʼooɗibe yeebadí ɓaadaŋ kono kune, kono ɗoŋ geeger Lahodise wo kono ɗoŋ geeger Irapoli† pây geŋ me. 14 Lik wede ki geyyiso yoŋ wede daawiya, kane ti Demas toŋ, an un tʼize toose pây.

15 Kun an tʼiso toose a zemɓa ɗoŋ ki Lahodise, ti teema Nempa wo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa adda ɓoytú toŋ, kun an tʼiso toose pây. 16 Aame mattup ere nʼun raaŋiya ette kun ti girey maŋ, kun an tʼagiboy a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Lahodise, an di-garey kay. Wo zemɓa ɗoŋ a Lahodise toŋ mattup ere nʼan riiŋe gette an un dʼeloy, kune toŋ kun di-garoy kay. 17 Aŋkeŋ kun i-ti rooto a Arsip geŋ yʼa sooɗo zakiɗi a naabo ere an i ele a urzi Galmeega gette, yʼa ti-ɗaŋgo ti beehiye.

18 Kun wollo ume ki toose ki nuŋ Pool eŋ, i riiŋe nuŋ batum ti beezó. Un danɗe ye nuŋ adda daŋgay me.

Geŋ beeko Raa ti koona egguŋ.

* 1:2 1.2 Kolos gette geeger n̰eŋko ki siiɗo Pirizi a kese peeɗo ti koliyo ki geeger kʼEpez, kʼa ozire kuɓɓaara meeda sire ɗoo miŋ kʼa ti tʼoone kollo.

* 2:1 2.1 Lahodise: Geeger ita waaya ti geeger Kolos, adda polɗe ki Likus.

† 2:12 2.12 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 6.4.

‡ 2:20 2.20 Kun wollo adda mattup ki Galat 4.3.

* 3:1 3.1 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

† 3:25 3.25 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 10.17.

* 4:10 4.10 Markus taasa ki Barnabas: I-kaza Markus geŋ miŋ ulo leema meegí Barnabas koo, ulo ki teema mekki Barnabas koo maŋ, daa suuniyo.

† 4:13 4.13 Lahodise ti Irapoli: Kane geŋ sirwaŋ pay geegiryagi ita waaya ti geeger Kolos, adda polɗe ki Likus.

1 Tessaloni

1

2

3

4

5

Mattup ere ki poone Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Tessaloni

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki poone Pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger Tessaloni. Tessaloni todʼte geeger ki siiɗo Girek, a biza bar ki Mediterane. Pool geŋ ti laŋzayí Silas ti poone an iide ki Tessaloni me, an an di gizite Rabila Majjaanawa kʼIsa Almasi. Ɗoŋ ɓaadaŋ a Tessaloni geŋ an dʼumɓe urzi kʼAlmasi. Wo ɗe kʼita maŋ ɗoŋ miibi ti diine Yawudiyagi an iideʼŋ an an tʼeelite ono a kane ɗoŋ Tessaloni, kono an di-tooge kʼollige kʼono Pool ti Silas me. (Naabo ɗoŋ zina 17.1-10)

Saŋ maŋ Pool yʼa igibe Timote yʼa tiʼn wollo zemɓa ki Tessaloni geŋ, lekkiyadaŋ mummino koo maŋ? Aame Timote yʼiide wo yi-gime maŋ, yi di tʼîide taaya a Pool yʼede, an seeɗu daayum zakiɗi a urzi kʼIsa me, wo ɗe ɗoŋ oŋgoŋ ti diinayaŋ an di-toogiyo ki naabo kʼomɓo bizaŋ me. Wo kane anʼde, kama kʼIsa goppoŋ an niiba maŋ, a tʼisa ki bita. Wo ɗoŋ oŋgoŋ eedaŋ a digge kono maawaŋ ti laŋziyagaŋ ɓaadaŋ an tʼinda, wo Isa yi ki kama ye ɓotto. Kono kamo Pool yʼan di riiŋe mattup kono an tʼeele toogo, wo yʼan di ruute soŋ mummino me kama kʼAlmasi tʼisa me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool ti Silas wo Timote, a kune ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Tessaloni, kune ɗoŋ ki Meega Raa wo ki Galmeega Isa Almasi. Geŋ beeko ti toose ki Raa i koona egguŋ.

Lekkiyo wo zaapu kʼadde a Isa ki ɗoŋ Tessaloni

2 Adda tondiyo Raa ere kaye ay tondiyo gette, daayum ay rootiyo koɗuwo a Raa kono kune pay wo sunduguŋ ay gi-di seɗɗiyo ye. 3 Adda tondiyadey a ɗaana Meegiŋ Raa gette, kayeʼŋ ay elkiyo daayum a kune, a naabaguŋ ere a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, a lekkiyaguŋ ere kun geyyiso Raa tʼadde soo, wo a zaapu kʼelkisaguŋ a Galmeegiŋ Isa Almasi ere kun seeɗu zakiɗi bini ɗaŋgu. 4 Zemɓa ki nuŋ, kaye ay suune Raa yʼunni giyye, yʼunni biire kun tʼize ɗoŋ ki yode. 5 Munɗa geŋ ay yi suune kono Rabila Majjaanawa kʼIsa ere ay un gizite gette, todʼ tʼiina di kune tʼurzi kʼono ɗoŋ uɗɗe ti bizey ɗaŋŋal ye, wo soŋ ti toogo ti noogiyo kʼUnde Kamilen̰, wo ay zuune adda kʼaddey ono ɗoŋ ay gizite geŋ kane ɗerec. Iŋkino kun suune lekkiyo ere kaye ay likke a diine kune gette, todʼte un dʼize beehiye a kune. 6 Kune kun tʼize ɗoŋ umɓe zina kaye wo ki Galmeega. Adda dabar ɓaadaŋ toŋ ono Raa kun diʼn ziiɗa tʼuŋsuwo ere ettiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰*. 7 Iŋkino maŋ kune lekkiyaguŋ ti konso aa urzi a kane ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa a siiɗo Maseduwan ti Akayi geŋ, an di wolle an dʼozire eego. 8 Ono Galmeega geŋ ti di kune i-tiipe adda siiɗo Maseduwan ti Akayi ɗaŋŋal ye, wo soŋ rabila ere a urzi zaapu kʼadduguŋ a Raa gette i-tiipe a ume tuuku toŋ maŋ, iŋkino i ki dehu ay ki roote munɗa ye baa a urzi zaapu kʼadduguŋ me. 9 Ɗuwo pay an tôwwo taaya a tukki kaye anʼde, mummino a ettiyadey ere di kune gette kun ayni ziiɗa me, wo mummino kun di-gime ki tukki Raa me. Urzi loŋgayi kun dʼiili, kun di daaniya Raa ki kotto zeere kono kun i di naabe, 10 wo kun di delle Ulí Isa yʼa kimo ti kandaane. Yo Ulo geŋ Raa yʼa ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, wo yoŋ yʼin diʼn utta ti booro Raa ere aana.

2

Naabo ki Pool a geeger Tessaloni

1 Zemɓa ki nuŋ, kune batum kun suune beehiye ettiyadey di kune gette ki bita ye. 2 Soŋ kun suune ki poone ay dʼaaney di kune geŋ, adda geeger ki Pilip gette an ay diʼn dibire wo an ay diʼn gilɗite. Wo ɗe saŋ Raa yʼay dʼeele toogo ay un di gizite daa kʼorgiso urzi Rabila Majjaanawa adda dabar ere ɓaadaŋ gettiyo toŋ maŋ*. 3 Rabila Majjaanawa ere ay kazita a ɗuwo ette, todʼte ita kʼono ɗoŋ butte ye, elkisadey olɗo ye, wo ay ki dehu ɗuwo ay gi diʼn mabilɗe ti metiŋko ye. 4 Wo ɗe ki kotto maŋ, kaye Raa yʼay tiʼn niime, yʼay diʼn wulle ɗoŋ aane i-tʼise naabadí, maŋ yʼay dʼele a beezey naabo ay di kizite Rabila Majjaanawa. Aŋkeŋ ono ɗoŋ ay kazita eŋ, ay kʼokkime onamey kono ɗuwo ulbaŋ an ki dʼise uŋse ɗo ye, wo ɗe ay kazita kono ulbe i-dʼise uŋse a Raa, yode wede i suune ono kʼaddey. 5 Geŋ iŋkino kun suune beehiye, piɗipiɗin̰ kaye ono ɗoŋ ki mabilsa ɗuwo ulbaŋ an dʼise uŋse ay ki gizite ye, piɗipiɗin̰ tʼurzi kʼonamey ay ki dihe ye ay tʼoone munɗa ti beyguŋ me, ono ɗoŋ ay rootiyo eŋ Raa toŋ yi wolliyo wo yʼollige. 6 Kaye ay ize iŋkino kono ay ki dehu wenɗa yʼay gi diʼn tʼimme ye, ise kune, ise wede doolo toŋ maŋ. 7 Ki too maŋ kaye ɗoŋ zina kʼAlmasi geŋ, ay dʼede urzi ay un diʼn dokke ki toogo. Wo ɗe kaye a diinaguŋ geŋ, ay ti tʼisse tuddey poyoyo aakede erewo ti boohiyo in̰n̰itú a gulbatú. 8 Kaye ay unni giyye ɓaadaŋ geŋ, ay di dihe ay un kizite Rabila Majjaanawa ki Raa ɗaŋŋal ye, wo ɗe ise kʼunto toŋ ay di-tʼinda kono kune me. Ɗerec, geyyisadey a tukki kune gette ɓaadaŋ a jiire! 9 Zemɓa ki nuŋ, kun suune naabo ere ay yʼiiɗi yeebadey diɗɗo on̰n̰u ay dʼurme gette, kono ay ki dehu a wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ ay yi-ki tʼele attiɗi ye, wo geŋ iŋkino ay un gizite Rabila Majjaanawa ki Raa te.

10 Kune kun wulle wo Raa toŋ yi wulle, sooruzey a ɗaana kune ɗoŋ i ziipe adduguŋ a Isa gette todʼte kamilen̰, ki diine wo wenɗa yi kʼamɓe sundey kʼulsuko ye. 11 Wo kun suune, aame kaye a diinaguŋ geŋ, ay likke ti wede tuuku toŋ aa lekkiyo meege tʼin̰n̰izí. 12 Kaye ay un dʼeele kooke, kun dʼuune toogo wo ay di giɗɗima ay un tiʼn ziipe urzi kono kun di lekke lekkiyo ere aa Raa yi dehu, yoŋ yʼunni waaku kun di lekkey adda darƴika ki Mozikadí.

13 Kaye daayum ay roote koɗuwo a Raa ki munɗa soo sey: Aame ay un gizite ono Raa geŋ, kun dʼilliga wo kun dʼumɓe, kun kʼilke ye eŋ ono ɗoŋ tudde me, wo ɗe kun ilkeʼŋ kane ono Raa ɗerec. Kane ono geŋ an di naabiya adda kʼadde kune ɗoŋ i ziipe adduguŋ a Isa. 14 Geŋ zemɓa ki nuŋ, kune kun diine ita ɗoŋ ki Raa ogiysito ti suma kʼIsa a siiɗo Ziide, kane an lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. Kuneʼŋ ɗoŋ siiɗaguŋ batum an un diʼn dibire, aakede Yawudiyagi an dibire ɗoŋ ki Raa ogiysito ti suma kʼIsa a siiɗo Ziide†. 15 Kane Yawudiyagi gen̰n̰o batum îide Galmeega Isa ti nebiyagi me, wo kaye toŋ an ay diʼn dibire‡. Raa geŋ ulbí i-kʼisiyo uŋse ye ti kane me, kane adu ki ɗuwo pay. 16 Kane an ay tʼeegirso ay di kizite a kane ɗoŋ Yawudiyagi ye ono ɗoŋ an tʼoone uttiyo me. An isiyo iŋkino geŋ, an a-ti kummiyo olɗikadaŋ ekkʼolɗiko maawaŋ ere daayum an ize, wo ɗe kane geŋ an a-ti ɗiŋge ti kulkuwo Raa a eedaŋ§.

Pool yi dehu yʼa kime ki Tessaloni

17 Zemɓa ki nuŋ, aŋkeŋ kaye ay ti liɗɗo ti tudduguŋ kʼonniyto miibi, ɗerec ki tudde kine dokki wo biza kʼulbiŋ kaŋ soo. Kaye ay dʼede mosogo ɓaadaŋ ki kune, ay dehutu urzi ay dʼette ay un tiʼn wollo sey. 18 Kono kamo ay dehu ay di kime di kune, wo nuŋ Pool eŋ nʼa dihe taŋ ɓaadaŋ nʼa ette, wo ɗe Meeda siitanɗani tʼay tʼiigire. 19 A kama ki Galmeegiŋ Isa Almasi geŋ, ki kotto zaapu kʼelkisadey, uŋsuwadey wo kaɗumul ay kiley tuddey tiŋ kune a ɗaanadí me. 20 Eyye, tʼurzi kune ay tʼoona tamma, wo ulbey aasa uŋse.

3

Agisa Timote ki Tessaloni

1 Kaye ay ki dʼiine omɓin̰e ye daa kʼollige rabilaguŋ me. Iŋkino maŋ ay dʼilke, beehiye ay di lekke siidey a geeger kʼAten* te. 2 Wo kaye ay un dʼigibe leemadey Timote, yoŋ wede yi naabiya ki Raa ti kaye kaŋ soo a urzi kazita Rabila Majjaanawa kʼAlmasi. Ay un yʼigibe kono yʼun tʼeeley kooke wo kun tʼooney toogo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me. 3 Iŋkino maŋ ti diinaguŋ wenɗa soo toŋ yi tʼoora ye ti dabar ere aŋken̰n̰o ette, kono kune batum kun suune beehiye, dabar gette a-tʼette a munɗa wede Raa yi dehu yʼaase a tukki kine. 4 Aame kaye di kune geŋ ay un di ruute ki poone, ayʼde: «Kine in tʼoona dabar ɓaadaŋ.» Wo geŋ iŋkino kun suune, dabar gette tʼa iina. 5 Kono kamo ni kʼiine omɓin̰e ye nʼa delle me, iŋkino nʼa tʼigibe Timote yʼa seɗɗo mekkʼono a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa. Nʼize iŋkino nʼorgiso, koo Meeda siitanɗani tʼunni naamey daggiya koo maŋ, geŋ ooɗibe yeebadey a urzi kazita kʼono Raa di kune gette a ki tʼise ki bita ye.

Kooke a nuuge ɗoŋ Tessaloni

6 Wo ɗe aŋkeŋ Timote ti di kune yi-gimo†, yʼay dʼiido ti rabila majjaanawa a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa ti geyyiso ere un dʼede a diinaguŋ te. Yoŋ yʼay ruute kune toŋ kun elkiyo daayum a kaye me, kun dehu kun ay tiʼn wolle sey aa kaye toŋ ay dehu ay un tiʼn wolle kay. 7 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, adda kʼulbe kʼooɗiyo ɓaadaŋ ti dabar ere a eedey gette, kaye ay dʼuune toogo tʼurzi zaapu kʼadduguŋ a Isa geŋ me. 8 Wo aŋkeŋ kaye toŋ addey i tʼudige, kono kun seeɗu zakiɗi a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Galmeega me. 9 Kune a ɗaana Raa addey kun ay tiʼn ûune tʼuŋsuwo, wo kono kune geŋ ay di roote koɗuwo a Raa kaŋ mummino toŋ ay ki suune ye. 10 Diɗɗo, on̰n̰u ay koɗɗime tondiyo Raa kono yʼay di tʼihina urzi ay dʼette ay un tiʼn wollo sey, wo munɗa wede a biite a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa geŋ ay un ti yʼ ɗaŋgey.

11 Iŋkino kaye ay tondiyo Meegiŋ Raa batum ti Galmeegiŋ Isa, an ay di-tʼihina urzi wede ay dʼetta di kune. 12 Wo soŋ geyyiso ere un dʼede ti tudduguŋ wo ki ɗoŋ pay gette, Galmeega yʼun tʼaagal kʼaagulu, todʼte aakede geyyiso ere kaye batum ay dʼede a tukki kune. 13 Geŋ Galmeega yʼun elo toogo a biza kʼulbuguŋ, iŋkino a onniyo ere Galmeegiŋ Isa yʼaana ti ɗoŋzí pay gette, kune a ɗaana Meegiŋ Raa ooyiso kese a yode, wenɗa yʼa ki roota kʼulsuko a tukki kune ye baa.

4

Lekkiyo ere aa Raa yi dehu

1 Iŋkino ki ɗaŋgu zemɓa ki nuŋ, kuneʼŋ an unni duuye mummino kun di lekke a urzi wede Raa ulbí i-dʼise uŋse me, wo ɗerec kun sooru miŋ a urzutú. Wo ɗe aŋken̰n̰o ay un oɓe bey wo ay un dʼeelo kooke a munɗa wede kun dʼise ti suma Galmeega Isa, geŋ lekkiyaguŋ gette un dʼodo tʼiŋkino. 2 Kune kunʼni suune ono ɗoŋ ay un ruute, kane geŋ Galmeega Isa yʼa ruute.

3 En̰n̰o munɗa wede Raa yi dehu me: Kun lekko ɗoŋ ooyiso kese a Raa, kun ooli tudduguŋ a urzi boliyo ye. 4 Wede tuuku toŋ ti diinaguŋ yi suuno seeɗu tuddí*, yʼa lekko ooyiso kese a Raa wo ɗuwo an i di tʼele suma. 5 Yʼa kʼooli tuddí ki n̰aapu a sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu gen̰n̰o ye, aakede ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye ge dʼisiyo. 6 A urzi sulɗi geŋ, wede tuuku toŋ yi isa ulsu a leemadí ye wo yi ti yʼ mabilɗa yi deha eddí ye, ise erewo toŋ iŋkino. A wede yʼisiyo iŋkino geŋ i-ti dooza Galmeega ti siidí, ono eŋ ay un tiʼn ruute wo ay un tiʼn ɗoolo sey. 7 Kine Raa yʼinni wiike in gi di lekke a urzi pitiŋko dehu tudde ye, wo ɗe yʼinni wiike in di lekke ɗoŋ ooyiso kese a yode. 8 Kono kamo, wede yʼa ti doopiɗe a sulɗi ɗoŋ ay un ruute kun dʼise gen̰n̰o maŋ, yi koogire wedusu ye, yi koogire Raa wede un ele Unde Kamilen̰.

9 A urzi geyyiso tudde aakede zemɓa geŋ, i kʼise ye baa ay un di raaŋe sey me, kono kune batum Raa yʼun tiʼn duuye a urzi geyyiso tudduguŋ me. 10 Geyyiso tiŋ, todʼte ere un dʼede a tukki zemɓa ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa a siiɗo Maseduwan pay gettiyo. Wo ɗe zemɓa ki nuŋ, kaye ay un tʼele kooke ay tʼeese un dʼodo tʼiŋkino. 11 Kun deho lekkiyo ere ti toose ti ɗuwo, kun wollo naabaguŋ, wo kʼomɓaguŋ kun naabo ti beyguŋ, geŋ kun iso aakede ay un ruute kun dʼise. 12 Kun iza iŋkino maŋ, lekkiyaguŋ tʼa koona beehiye a ɗaana ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Isa ye me, wo kune toŋ kun ki tonda munɗa ti bey wenɗa ye.

Balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda

13 Zemɓa ki nuŋ, ay dehu ay un di roote a urzi ɗoŋ i tʼinda, kono kun ki-tʼise sommagi dondoŋ ye, aakede ɗoŋ i ki zaapu elkisadaŋ a Isa ye. 14 Ɗerec, kine in umɓe Isa yʼinda wo yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto. Geŋ iŋkino kay kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa wo an tʼinda geŋ, Raa yʼa tiʼn balɗa wo yʼa tiʼn tʼokkiƴa kaŋ soo tʼIsa a sirpadí.

15 Kun ollo, ay un rootiyo eŋ ono Galmeega yi ruute: Onniyo ere Galmeega yi kimo gette, kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Isa i lekkiyo zeere ɓotto geŋ, in kʼooguma ye ki ɗaana kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa i tʼinda me. 16 Aame geŋ ɗuwo an dʼolliga ɗolle, todʼte golla ki goole maaleekiyagi yi baahu parre Raa. Iŋkino yode Galmeega Isa batum yʼa ɗeego ti kandaane. Wo kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Almasi wo i tʼinda geŋ, an di-balɗa ki poone. 17 Saŋ maŋ, kine ɗoŋ i lekkiyo zeere ɓotto geŋ, in dʼeŋgila kʼawwa ti kane kaŋ soo ekki dondari, kʼokkime Galmeega a kandaane. Geŋ iŋkino, in di lekkey ti Galmeega ki daayum. 18 Iŋkino maŋ kun elo kooke ti tudduguŋ tʼurzi dooyiso ette.

5

Onniyo kama Galmeega

1 Zemɓa ki nuŋ, i kʼise ye ay un di raaŋe a urzi kʼonniyo, ise a urzi peeɗo ere sulɗi pay geŋ an dʼaana me. 2 Kune batum kun suune adda kʼadduguŋ: Onniyo ere ki Galmeega yʼa kimo gette, tʼaana aa wede kʼoogire yʼettiyo a diɗɗo, wenɗa soo toŋ umbo a suuna me. 3 Aame ɗuwo an iisa rootiso: «Aŋken̰n̰o kine adda toose, munɗa kʼorgiso umbo baa» maŋ, iŋkino a kaamiki geŋ miŋ dabar ɓaadaŋ tʼa ɗeega eedaŋ. Geŋ dabar gette tʼaana a kaamiki, aakede kakkisa kʼerewo addutú i tʼumɓe kʼehiyo, wenɗa soo toŋ umbo a tʼalɗa me. 4 Wo ɗe zemɓa ki nuŋ, kune adda zimolo ye kono onniyo gette tʼun diʼn kiira sutte aa wede kʼoogire me. 5 Kune ɗoŋ ki toore Raa, lekkiyaguŋ aa a on̰n̰u. Kine ki diɗɗo ye, ki zimolo ye. 6 Iŋkino maŋ in tʼudige ye aa kane ɗoŋ oŋgo me, wo ɗe in lekko zeere, tuddiŋ in ti sooɗo. 7 Kane ɗoŋ i moone geŋ an moone a diɗɗo, wo ɗoŋ i soɓo toote i ceeriyo eedaŋ geŋ an soɓo a diɗɗo*. 8 Wo ɗe kine ɗoŋ lekkiyadiŋ aa a on̰n̰u geŋ, tuddiŋ in ti sooɗo. In lekko a urzi zaapu kʼaddiŋ a Isa wo ti geyyiso tuddiŋ, kane geŋ a kine aakede asigursu yi tʼusse saapa. Wo in zaapo elkisadiŋ a Raa wede yiʼn utte kono zaapu kʼelkiso gette, todʼte aakede asigursu yi tʼusse kakkile maala.

9 Kine Raa yi dihe yʼinni wiike toc miŋ yʼa ki ɗekka booro eediŋ ye, wo ɗe yʼinni wiike kono in tʼooney uttiyo tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi. 10 Isa yʼinda kono kine, iŋkino a kamadí gette ise kine in lekkiyo zeere, ise in tʼinda toŋ maŋ, in lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti yode. 11 Iŋkino maŋ kun elo kooke wo kun noogo tudduguŋ kono kun di tʼihira a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, wo ni suune naabo gette kun isiyo too.

Toose ti kooke wede ki ɗaŋgu

12 Zemɓa ki nuŋ, ay un di rooteʼŋ, kun an ottilo a ɗoŋ ooɗibe yeebadaŋ a naabo ere a diinaguŋ, kane ɗoŋ Galmeega yʼan ele urzi an un diʼn dokkiyo wo an un diʼn aapuɗu geŋ me. 13 Kono naabo ere an isiyo a kune gette, kun an ottilo ɓaadaŋ wo kunʼni geyyo. Kun lekko ti toose ti tudduguŋ.

14 Zemɓa ki nuŋ, ay un tʼeele kooke, ay tʼeeseʼŋ: Ɗoŋ golguwo kun aapaŋ, ɗoŋ an dʼede orgiso addaŋ kun an eelo kooke, kun noogo ɗoŋ weedayaŋ umbo wo kun lekko tʼomɓin̰e ti ɗuwo pay. 15 Kun koona mentikagi, wenɗa soo toŋ a bakadí yi-kima ulsuko tʼulsuko ye, wo kun deho daayum isiyo beehiyko ti tudduguŋ wo ti ɗuwo pay.

16 Kun lekko daayum tʼuŋsuwo, 17 kun tondo Raa daa puukiyo, 18 aame ize munɗa tuuku toŋ maŋ, kun rooto koɗuwo a Raa. Gen̰n̰o sulɗi ɗoŋ Raa yi dehu kun dʼise a urzi lekkiyaguŋ ere kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi te.

19 Kun i tʼeegire ye a naabo kʼUnde Kamilen̰ te. 20 Kunʼni kiigira ye ono ɗoŋ Raa yʼagisa zemɓa an un di rootiyo geŋ me, 21 wo ɗe ono geŋ kun tiʼn wollo pay: Ɗoŋ beehiye kun di zaapo adduguŋ, 22 wo kun ti leɗɗo tʼita sulɗi ɗoŋ ulpi tuuku toŋ maŋ.

23 Geŋ Raa wede i dʼeliyo toose geŋ, yode batum yʼun tiʼn iso ɗoŋ ooyiso kese a yode a urzi lekkiyaguŋ ere pay gette, yʼunni booho pay, yi booho tudduguŋ, unduguŋ, wo biza kʼulbuguŋ. Iŋkino maŋ a onniyo ere Galmeegiŋ Isa Almasi yi kimo gette, wenɗa yʼa ki roota kʼulsuko a tukki kune ye baa. 24 Raa wede unni waaku geŋ, yoŋ yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi rootiyo yʼaasa me, geŋ yi tʼisa sulɗi geŋ me.

25 Zemɓa ki nuŋ, kun tondo Raa kay kono kaye me. 26 A zemɓa pay kun an tʼiso toose kaŋ bey sire sire aa zemɓa. 27 Wo aŋkeŋ kun ollo, nʼun di rooto ti suma Galmeega, mattup ette kun an ti-garoy a zemɓa pay. 28 Geŋ beeko ki Galmeegiŋ Isa Almasi ti koona egguŋ.

* 1:6 1.6 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 17.4-9.

* 2:2 2.2 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 16.19-24; 17.1-9.

† 2:14 2.14 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 17.5-6.

‡ 2:15 2.15 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 9.23,29; 13.45,50; 14.2,5,19; 17.5,13; 18.12.

§ 2:16 2.16 Kulkuwo Raa a eedaŋ: Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 11.1-12, ume wede Pool yi rootiyo yi zuune adda kʼaddí zemɓadí Yawudiyagi geŋ Raa yʼan utta.

* 3:1 3.1 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 17.15-16.

† 3:6 3.6 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 18.5: Pool yi riiŋe mattup ette aame yoŋ a geeger ki Korent.

* 4:4 4.4 Tuddí: Ono ɗoŋ i rootiyo «tuddí» geŋ, tʼono Girek «umpo». Ono ɗoŋ Pool yi ruute «umpo» geŋ, ɗoŋ oŋgoŋ an elkiyo i-kaza «tudde», wo ɗoŋ soŋ an elkiyo i-kaza «erewo». Iŋkino maŋ kane ɗoŋ elkiyo «erowo» geŋ an di riiŋe, anʼde: «Wede tuuku toŋ ti diinaguŋ yi suuno beeriyo kʼerewo, an di lekko ooyiso kese a Raa geŋ ɗuwo an an tʼele suma.»

* 5:7 5.7 An soɓo a diɗɗo: Ti kaaga geŋ a siiɗo Gires kane ɗoŋ Yawudiyagi ye an soɓo toote a diɗɗo, wo di kine iŋkino ye, ɗoŋ an soɓo a on̰n̰u wo a diɗɗo pây.

2 Tessaloni

1

2

3

Mattup ere ki sirwe Pool yi riiŋe a ɗoŋ a

Tessaloni

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki sirwe Pool yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a geeger Tessaloni. Adda mattup ette yʼan di ɗuule sey a urzi kama kʼAlmasi, wo yʼede sulɗiʼŋ ede a aana, ki poone onniyo kamadí tʼa aana geŋ me.

Ɗoŋ oŋgoŋ adda geeger gette an rootiyo Almasi yi-gimo baa, wo ɗoŋ oŋgo ti diinayaŋ an dʼeesiyo: «Almasi ɓotto yi ki gimo ye, wo ɗe onniyo kamadí goppoŋ.» Kane ɗoŋ i ruute onniyo kamadí goppoŋ geŋ, an di-toogiyo ki naabo me wo an di rootiyo, anʼde: «An niiba maŋ a tʼisa ki bita.» Wo ɗe an tʼettiyo omɓo ki di ɗoŋ i naabiya. Kono kamo Pool yʼan riiŋe kono yʼan di kize wede tuuku toŋ yʼa oomi ti ran̰n̰adí. Wo yʼan ruute soŋ an a seeɗa zakiɗi aame an iina dabar toŋ maŋ, wo an dʼise daayum beehiyko ti tuddaŋ me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool ti Silas wo Timote, a kune ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Tessaloni, kune ɗoŋ ki Meegiŋ Raa wo ki Galmeega Isa Almasi. 2 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

Booro ere a onniyo kʼita

3 Zemɓa ki nuŋ, i dehu ay di roote daayum koɗuwo a Raa kono kune geŋ me. Eyye geŋ a urzutú ay di roote koɗuwo a Raa me, kono urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa geŋ yi n̰eeriyo ki n̰eeriyo, wo geyyiso ere un dʼede ti tudduguŋ gette tʼaagulu kʼaagulu. 4 Kono kamo kaye ulbey ay dʼisiyo uŋse, sunduguŋ ay gi di seɗɗiyo ye a diine ɗoŋ ki Raa ogiysito ti suma kʼIsa, kono kun seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa me, kun dʼomɓin̰e a dabar ere ɗuwo an unni dabirsa wo ti sulɗi ɗoŋ oon̰e un ettiyo geŋ me.

5 Kane sulɗi geŋ i-kaza Raa yi ɗekkiyo booro ere ki diine, wo tʼurzi kane geŋ kun tʼisa ɗoŋ îide kun tʼetta ki Moziko Raa. Kono tode gettiyo kun dabirsa me. 6 Ɗerec Raa yoŋ ki diine, kane ɗoŋ un ooɗibe yeebaguŋ geŋ saŋ Raa yʼan dʼooɗiba yeebadaŋ kay. 7 Wo a kune ɗoŋ ooɗibe yeebaguŋ geŋ, saŋ kun tʼoona puukiyo ti kaye. Geŋ aasa a onniyo ere Galmeega Isa yi-kimo ti kandaane ti maaleekiyagí ɗoŋ toogo, yʼa kiza tuddí a ɗuwo pay. 8 Yʼetto ti uwwo bila bila, kono yʼan ti-dooza a kane ɗoŋ i ti toogiyo ki suuniyo Raa wo ki sooru ekkʼono ɗoŋ ki Rabila Majjaanawa ki Galmeegiŋ Isa geŋ me*. 9 Kane geŋ daŋgayadaŋ Galmeega yʼanni dagga ki daayum, dokki ti ɗaanadí wo dokki ti toogo darƴikadí†. 10 Geŋ aasa a onniyo ere Galmeega yi-kimo, iŋkino maŋ kane ɗoŋzí an di yʼ tʼimma, wo ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a yode geŋ an di seeɗa giggiraŋ kʼuŋsuwo. Kune pay addaga ti kane, kono kun umɓe a ono ɗoŋ ay un gizite.

11 Kono kamo ay tondiyo Raa daa puukiyo kono kune geŋ me. Ay tondiyo Raaziŋ yʼun diʼn ise ɗoŋ îide a urzi lekkiyo ere yʼunni wiike. Ay tondiyo Raa sey, tʼurzi toogadí yʼun diʼn nooge kʼisiyo sulɗi ɗoŋ pay beehiye kun dehu kun dʼise, kono kun ziipe adduguŋ a Isa. 12 Iŋkino tʼurzi kune, ɗuwo an tʼimma suma ki Galmeegiŋ Isa, wo yode toŋ yʼun diʼn tʼimma kay. Sulɗi pay geŋ aasa tʼurzi beeko Raaziŋ wo ti Galmeegiŋ Isa Almasi.

2

Munɗa wede ki poone etto tʼonniyo kama Galmeega

1 Zemɓa ki nuŋ, a urzi kama Galmeegiŋ Isa Almasi wo ti ogiysadiŋ ere kaŋ soo a ɗaanadí gette, ay un di rooto: 2 Aame wenɗa yʼun ruuta onniyo Galmeega yʼa kimo gette tʼiina baa maŋ, geŋ kesiko egguŋ ti dagga ye wo kun addira ye. Aame yi ruuta ono eŋ ɗoŋ Raa yʼigibo, ise ono eŋ ettiyo ti bize kaye, ise ono eŋ ettiyo tʼurzi mattup ere kaye gi riiŋe toŋ maŋ, onamí kun amɓa ye. 3 Kun i oola urzi a wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn mabilɗa ye tʼurzi tuuku toŋ maŋ. I dehu ɗoŋ ɓaadaŋ Raa an di yʼ kiigira ɗoo miŋ, saŋ onniyo gette tʼa aana kollo, wo soŋ Goole doopiɗe kʼoogoro Raa geŋ tuddí yʼa ti kiza ɗo, yoŋ wede Raa yʼa yi dagga adda dabar ere ki daayum geŋ me. 4 Yoŋ geŋ yʼa-tooga, yʼa ti-kila tuddí tʼekki sulɗi pay ɗoŋ ɗuwo an ottilso wo an elkiyo raazaŋ geŋ me. Iŋkino yʼa tʼetta kʼadda Ɓoy Raa, yʼa-koona addaga yʼa tʼeesa yode batum miŋ Raa*.

5 Un dunɗe ko, sulɗi ɗoŋ nʼun ruute aame nuŋ di kune ɓotto geŋ me? 6 Wo aŋken̰n̰o, kun suune munɗa wede i ti yʼ seeɗu Goole doopiɗe kʼoogoro Raa me. Iŋkino yi kiza tuddí a ɗuwo pay geŋ a onniyo ere Raa yi dehu ɗaŋŋal. 7 Toogo ere kaŋ ombiɗe i dokkiyo ɗuwo an a di doopiɗe oogoro Raa gette, aŋken̰n̰o ti naabiya adda duniya me. Wo ɗe aame munɗa wede i ti seeɗu toogo gette Raa yi yʼirga maŋ, todʼ ti ki naaba kaŋ ombiɗe ye baa. 8 Iŋkino maŋ, saŋ Goole doopiɗe kʼoogoro Raa geŋ yʼa kiza tuddí, wo Galmeega Isa yi-gimo maŋ, yʼa yi tʼîda ti maaye wede aɗɗa ti bizí, yʼa ti yʼ n̰iiɗa ti toogadí†. 9 Aame Goole doopiɗe kʼoogoro Raa yʼetto ti toogo ere ki Meeda siitanɗani geŋ, yʼaasa ita sulɗi ɗoŋ tuuku toŋ maŋ i-kaza yoŋ toogo, sulɗi kʼarmika, wo ti sulɗi ɗoŋ i ceeriyo eego ki daggiya ɗuwo‡. 10 Tʼurzi sulɗi ɗoŋ ulpi tuuku toŋ maŋ geŋ, yʼa mabilɗa kane ɗoŋ i tʼumɓe urzi daggiya gen̰n̰o. Kane an daggiya kono an kʼumɓe ye, wo an ki ti giyye ye ɗerec ki Raa ere tʼan diʼn utte gette. 11 Kono kamo Raa yʼan dʼagisa toogo ere ki daggiya ti di roon̰iso addaŋ, an dʼamɓu a sulɗi ɗoŋ ki lohito kʼono gen̰n̰o. 12 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ pay i kʼumɓe a ono ɗoŋ ɗerec ki Raa ye, wo ulbaŋ an isiyo uŋse kʼisiyo munɗa wede ki diine ye geŋ, Raa yʼa ɗekka booro eedaŋ.

Seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa

13 Zemɓa ki nuŋ, kune ɗoŋ Galmeega yi giyye, i dehu kaye ay di roote koɗuwo daayum a Raa kono kune geŋ me. Ay isiyo iŋkino kono kune Raa yʼunni biire tʼume kʼeesiyo duniya too§, kono kun dʼutte tʼurzi naabo kʼUnde Kamilen̰ tʼun diʼn ooyiso kese a Raa, wo tʼurzi zaapu kʼadduguŋ a ɗerec ki Raa. 14 Geŋ a sulɗi gen̰n̰o Raa yʼunni wiike tʼurzi Rabila Majjaanawa ere ay un gizite te, kono yi dihe kun tʼooney gooliko ti Galmeegiŋ Isa Almasi. 15 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, kun sooɗo zakiɗi wo kun ti booho beehiye dooyiso ere ay unni duuye gette, ise kaŋ bizey, ise tʼurzi mattup toŋ maŋ.

16 Geŋ Meegiŋ Raa yʼinni giyye, wo tʼurzi beekadí yʼin tiʼn selliyo ki daayum wo in zaapu elkisadiŋ ekki munɗa wede beehiye. Iŋkino ay tondiyo yode Raa ti Galmeegiŋ Isa Almasi batum, 17 kono an un tiʼn selle wo an un tʼeele toogo kun dʼise daayum beehiye ise tʼurzi naabo, ise tʼurzi kʼono biziguŋ toŋ maŋ.

3

Kooke a urzi tondiyo Raa

1 Iŋkino ki ɗaŋgu zemɓa ki nuŋ, kun tondo Raa kono kaye, kono ono Galmeega a-teepe kesiko wo ɗoŋ pay an di yʼ tʼimme aakede a ize di kune. 2 Kun tondo soŋ kono Raa yʼay tiʼn leɗɗe ti ɗoŋ ulpi wo bundiɗi an ay ki dʼise ulsu ye. Ɗerec, ɗoŋ ɓaadaŋ an ki ziipe addaŋ a Isa ye.

3 Wo ɗe yo Galmeega yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa me, yʼun tʼela toogo a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa wo yʼun diʼn booha kun ki tʼoora bey Mohita kʼolɗiko ye*. 4 Tʼurzi lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo ti Galmeega gette, ay suune adda kʼaddey munɗa soo kono kune me: Munɗa wede ay un rootiyo kun dʼise geŋ kun di yʼisiyo, wo kun dʼisiyo iŋkino ki ɗaanaguŋ.

5 Geŋ Galmeega yi dokko biza kʼulbuguŋ kono kun di geyye Raa, wo kun di seeɗa zakiɗi aa ki Almasi yʼa ziiɗa zakiɗi bini ɗaŋgu.

Kooke a urzi naabo

6 Zemɓa ki nuŋ, ay un rootiyo ti suma Galmeega Isa Almasi munɗa wede kun dʼiseʼŋ: Kun ti leɗɗo dokki ti zemɓa ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa kane golgagi geŋ me, wo sooruzaŋ a ki tʼettiyo ye a urzi dooyiso ere ay unni duuye te. 7 Kune batum kun suune beehiye mummino kun di dooze urzi lekkiyadey me. Aame kaye di kune geŋ, ay ki likko lekkiyo ere ki ɗoŋ golguwo ye. 8 Kaye kʼomɓadey ay ki tunde bey wenɗa ye. Wo ɗe ay dʼiyye ooɗibe yeebe ti ormiyo naabo on̰n̰u diɗɗo toŋ maŋ, kono ay ki dihe ye ay i tʼele attiɗi a wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ me†.

9 Ɗerec, ay dʼede urzi kun ay diʼn nooge, wo ɗe ay niibe ti beezey kono kun di wolle urzizey wo kun di dooze. 10 Geŋ iŋkino, aame kaye di kune geŋ ay un di ruute munɗa wede kun dʼise, ayʼde: «Wede yi ki dehu yi ki naabe ye maŋ, omɓo toŋ kun i-tʼele ye‡.»

11 Ay rootiyo iŋkino kono ay ollige rabilaguŋ, ɗoŋ oŋgoŋ ti diinaguŋ kane golgagi, ita naabadaŋ umbo wo an tʼeliyo eedaŋ ki lattiya naabo ɗuwo. 12 A kane ɗoŋ iŋkino geŋ, ti suma Galmeegiŋ Isa Almasi ay an tʼeele kooke, wo ay an di roote munɗa wede an dʼise me: Kane batum an naabo tʼadde soo kʼomɓo bizaŋ me.

13 Wo zemɓa ki nuŋ, kuneʼŋ kun iso beehiyko daayum kun tʼorme ye. 14 Aame wede yi tuuga kʼollige kʼono ɗoŋ ay riiŋe adda mattup ettiyo maŋ, kun an yi kaza a zemɓa wo kun di leɗɗo ti tuddí me, kono yi seeɗa sukiyagi. 15 Yoŋ geŋ kun yi wolle aa adu ye, wo ɗe kun yʼaapa aakede kun aapuɗu leema.

Toose ere ki ɗaŋgu

16 Geŋ Galmeega i dʼeliyo toose, yode batum yʼun elo toose daayum tʼurzi tuuku toŋ maŋ, wo yi koona ti kune pay.

17 Ono ɗoŋ ki toose eŋ, i raaŋiya nuŋ Pool batum ti beezó. Geŋ iŋkino nʼa-ti raaniya sundó, a mattupiyagó ɗoŋ pay ni raaŋiya me. 18 Geŋ beeko ki Galmeegiŋ Isa Almasi ti koona egguŋ pay.

* 1:8 1.8 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 66.15.

† 1:9 1.9 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 2.10,19,21.

* 2:4 2.4 Kun wollo adda mattup ki Daniyel 11.36 wo Ezekiyel 28.2.

† 2:8 2.8 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 11.4.

‡ 2:9 2.9 Kun wollo adda mattup ki Matiye 24.24.

§ 2:13 2.13 Tʼume kʼeesiyo duniya too: Adda Mattupiyagi kʼono Raa ti kaaga an riiŋe ti bey geŋ, ɗoŋ oŋgoŋ anʼde: «Kune Raa yʼunni biire ɗoŋ ki poone i ziipe addaŋ a Isa kono kun dʼutte…»

* 3:3 3.3 Kun wollo adda mattup ki Matiye 6.13 wo Zaŋ 17.15.

† 3:8 3.8 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 20.34 wo 1 Tessaloni 2.9.

‡ 3:10 3.10 Kun wollo adda mattup ki 1 Tessaloni 4.11.

1 Timote

1

2

3

4

5

6

Mattup ere ki poone Pool yi riiŋe a

Timote

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki poone Pool yi riiŋe a Timote. Pool yʼiide kazita Rabila Majjaanawa ki Listire, geeger ere Timote yi-lekkiyo. Aame yʼilliga Rabila Majjaanawa kʼIsa Pool yi kazita gettiyo maŋ, yʼa umɓe a ono gen̰n̰o. Iŋkino an dʼizirte ti yode wo an di niibe toŋ kaŋ soo.

Pool geŋ, aame yi ollige ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa adda geeger tuuku an i kama dar a Raa, ise i isiyo munɗa di kane maŋ, yʼakkisa ɓaadaŋ Timote yʼan dʼeeliyo kooke. Geŋ iŋkino, yʼa yʼigibe ki Epez ki tukki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa aŋgen̰n̰o, yʼan tʼeeley kooke an tʼooney toogo. Geŋ a geeger gettiyo mattup gette tʼa yʼuuney me. Adda mattup gette yi di ɗuule sey, yʼan di roote a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, an di koone mentikagi ti ɗoŋ i dooyiso ɗuwo a urzi doolo a ki tʼettiyo a urzi Rabila Majjaanawa ye geŋ me. Wo yi di ruute soŋ, ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ mummino sooruzaŋ tʼa koone a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me, wo mummino an di beere ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool, wede zina kʼIsa Almasi aa Raa Wede kʼUttiyadiŋ yʼa ruute, wo ti Isa Almasi yoŋ in zaapu elkisadiŋ eego. 2 Ni raaŋiya a kee Timote, kee wede a nuŋ aa ulo kʼaddó a urzi zaapu kʼadde a Isa me. Geŋ beeko, isiyo adde koɗuwo, wo toose ki Meega Raa ti ere ki Galmeegiŋ Isa Almasi i koona eedá.

Ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo

3 A eŋgilsadó ki siiɗo Maseduwan geŋ nʼa di ruute munɗa wede kʼaase, wo aŋkeŋ nʼay di-ɗoolo sey, ki lekko a geeger ki Epez kono kʼan di roota a ɗoŋ eliyo dooyiso ere ti doolo a ki tʼettiyo a urzi kʼAlmasi ye gette, an dʼôhira. 4 Wo kʼan ti rooto an oolo kazita taaya ere daayum daa kʼurzutú, ti ɗippiyo kʼita moŋgiɗagi ɗoŋ i ki ɗaŋgu ye geŋ me, kono kane geŋ i dʼeliyo niikiyto wo a ki noogiyo ye a naabo Raa ere in isiyo a urzi zaapu kʼadde a Isa te. 5 Nuŋ nʼa-rootiyo ono eŋ kono kun di geyye tudduguŋ ti geyyiso ere ettiyo tʼurzi kʼadde ɗoŋ kamilen̰, tʼurzi kʼelkiso ere kun di suune munɗa kʼulsuko a tudde umbo, wo tʼurzi zaapu kʼadde a Isa tʼadde soo. 6 Ɗoŋ oŋgo urzi wede majjaane eŋ an dʼiili, an tʼumɓe urzi wede ki niikiyto ki bita. 7 A urzi kʼoogoro Raa an elkiyo kane ɗoŋ suuniyo, wo a munɗa wede kane an elkiyo an yi suune beehiye geŋ, urzi i rootiyo munɗa toŋ an ki yʼ suuniyo ye.

Naabo kʼoogoro Raa

8 Ɗerec, kine in suune oogoro Raa todʼte beehiye, aame in sooru eego maŋ. 9 Iŋkino in suuno koɗuwo, oogoro gette a ɗoŋ i sooru ki diine, Raa yi ki ti tʼelo ye. Todʼte yi tʼelo a ɗoŋ i koliyo tʼekki ɗuwo wo a ɗoŋ i-ti tuuge a yode Raa, a ɗoŋ isiyo naabo olɗo wo a ɗoŋ kʼolɗiko, a ɗoŋ i kʼottilso a Raa ye wo a ɗoŋ on̰ƴilse sulɗi ɗoŋ kamilen̰ ki Raa, a ɗoŋ i tôwwo meege ise meede wo a ɗoŋ i tôwwo ɗuwo mirsi. 10 Yi tʼelo soŋ a ɗoŋ boliyo, a kule yʼebirso bakadí, a ɗoŋ kʼowilte ɓulagi, a ɗoŋ lohito kʼono, a ɗoŋ kʼalzutu waawiye, wo a ɗoŋ pay isiyo naabo ere olɗo a ki tʼettiyo ti dooyiso ere ɗerec ki Raa ye. 11 Ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ a-tʼiide a Rabila Majjaanawa ere Raa yʼo ele a beezó nʼa kizite, ono ɗoŋ iido ti Raa goole a jiire pay, yoŋ urzi kʼuŋsuwo.

Tamma ki Pool a beeko ere ki Raa

12 Nuŋ nʼa roote koɗuwo a Galmeegiŋ Isa Almasi, yode wede yʼo dʼele toogo ere nʼa aane nʼa tʼise naabadó ette. Nʼa roote koɗuwo sey kono yi ni wulle nuŋ wede ni seeɗu zakiɗi a naabo, iŋkino yi ni biire ni-dʼise naabadí, 13 nuŋ wede ti kaaga nʼa gilɗite sundí, nʼa dibire ɗoŋzí wo nʼan dʼize ulsu ɓaadaŋ. Wo toŋ yʼo dʼize adde koɗuwo, kono naabo ere nʼize gette ni ki suune ye, kono nuŋ ɓotto ni ki ziipe addó a yode ye*. 14 Yode Galmeegiŋ yʼo dʼele beekadí daa dooziyo a tukki nuŋ, yʼo dʼele urzi nʼa ziipe addó a yode wo geyyiso ere ettiyo tʼurzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. 15 Eyye, kane ono ɗoŋ ni roota eŋ ɗerec a urzizaŋ, kine pay in dʼamɓe eego: Isa Almasi yʼiido ki duniya kono yʼa utta ɗoŋ kʼolɗiko. Geŋ nuŋ wede kʼolɗiko a di jiire ti diinayaŋ me. 16 Wo geŋ kono kʼiŋkino Raa yʼo dʼize adde koɗuwo: Tʼurzi nuŋ wede kʼolɗiko a di jiire ti diine ɗoŋ kʼolɗiko pay geŋ, Raa yʼa dihe Isa Almasi yʼa kʼize omɓin̰adí pay a tukki nuuno. Omɓin̰adí gette aa urzi a ɗoŋ etto kʼita an di wolla an daana, kono an zaapa addaŋ a yode wo an tʼoona lekkiyo ere ki daayum. 17 A mozigo wede yi lekkiyo ki daayum, yi kʼunto ye, wenɗa ki ki yʼ wolle ye, yoŋ Raa soo ɗaŋŋal, iŋkino suma ti tamma a yode ki daayum! Eyye.

18 Timote ulo ki nuŋ, ono eŋ nuŋ nʼa ele kʼanni booho, kane eŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ nebiyagi an ruutite ti kaaga kono kee. Kane ono geŋ a di koone toogadá a ɗeyyiso ere ki diine ki ɗeyya gette. 19 Urzi zaapu kʼadde a Isa wo elkiyo ere kʼa suune munɗa kʼulsuko a tudde umbo geŋ kʼanni booho. Ɗoŋ oŋgo an di giigira elkiyadaŋ ere an di suune munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette, iŋkino urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa an dʼiili, an di zilɗiti. 20 Ti diinayaŋ i dʼede Imene wo Alegzandire, kane geŋ nʼan diʼn iili a bey Meeda siitanɗani† kono an di suuna koɗuwo, suma Raa an ki kilɗa ye baa.

2

In tondo Raa ki ɗoŋ pay

1 Iŋkino maŋ ni dehu ki pooneʼŋ, kine in tonde Raa, in dʼahila, in sippe bere wo in roote koɗuwo a Raa kono ɗuwo pay. 2 In tonde Raa kono mozagi wo ki ɗoŋ pay an dʼede urzi ki dokkiyo, kono in di lekke lekkiyo ere ɗeɗɗek ti toose, in di koone ti ottilso wo in di lekke kettiyo ti Raa. 3 Geŋ munɗa wede beehiye wo i-dʼise uŋse a Raa Wede kʼUttiyadiŋ. 4 Wo yoŋ yi dehu ɗuwo pay an dʼutte* wo an tʼetto an di suune urzi wede ɗerec. 5 Ɗerec, Raa yoŋ soo ɗaŋŋal, wo wede i konso a diine kine ɗuwo ti Raa, yoŋ soo ɗaŋŋal, Isa Almasi. 6 Yode wede yʼa ele tuddí kono yʼa tʼaɗɗe ɗuwo pay tʼadda kʼolɗikadaŋ. Iŋkino unto kʼIsa a onniyo ere Raa yʼele gette, i-kaza Raa yi dehu ɗuwo pay an dʼutte. 7 Geŋ iŋkino Raa yʼa nʼize wede zina kʼIsa wo wede kazita kʼonamí, yʼo dʼele urzi nʼa dooye ɗoŋ Yawudiyagi ye a urzi zaapu kʼadde a Isa wo a urzi wede ɗerec ki Raa. Ni rootiyo eŋ ɗerec, ni ki lohito ye.

Lekkiyo kuuli ti erayi

8 Iŋkino maŋ ni dehu a ume tuuku toŋ kuuli an tonde Raa, an di siki beyɗaŋ ɗoŋ kamilen̰ geŋ kʼawwa†, daa kulkuwo wo daa niiku.

9 Wo ni dehu soŋ erayi toŋ an dʼosse koɗuwo, daa makilsa, ti ottilso. An di kini eedaŋ koniyo ere a kʼamɓe ersa ye. An dʼosse koŋgiɗagi wo kokkiɗe toŋ ɗoŋ zooyayaŋ oon̰e aa ki dap ye, ise ɗogoro toŋ iŋkino. Wo kallagi ɗoŋ zooyayaŋ oon̰e an ki dʼosse ye. 10 Wo ɗe an di lekke lekkiyo ere beehiye ki diine, a-tʼette aakede ki erayi ɗoŋ an rootiyo kane lekkiyo kettiyo ti Raa. 11 A ume kʼogiyso toŋ i dehu erayi an di koone poyoyo, an dʼolliga dooyiso ti ottilso. 12 Urzi umbo ni kʼele ye a erewo tʼa dooye, ise tʼa tʼamɓe ettú awwa tʼekki kuuli me, tʼa ti seeɗa tuddutú poyoyo. 13 Ɗerec, ki poone Raa yʼikkima Adum, saŋ Awa kollo. 14 Wo geŋ Meeda siitanɗani ti mibilɗe Adum ye, ti mibilɗe erewo, saŋ todʼ ti tʼiire tʼa di diipiɗa ono Raa‡. 15 Wo iŋkino toŋ kane erayi an i diʼn ehiyo geŋ an tʼoona uttiyo, aame an aa ziiɗa zakiɗi a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, ti geyyiso tudde wo ti sooru ere ki diine kamilen̰ daa makilsa, ɗoo miŋ an dʼutta kollo.

3

Lekkiyo ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

1 Eyye, kane ono ɗoŋ ni roota eŋ ɗerec a urzizaŋ: aame wede yi dehu yʼa tʼise wede dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa maŋ, yoŋ geŋ yʼumɓe naabo ere beehiye. 2 I dehu wede dokkiyo geŋ yʼa tʼise wede ɗuwo an ki zaapu ono eedí ye, wede eddí soo ɗaŋŋal*, wede tuddí yi ti seeɗu, wede i-dʼede elkiyo, wede koɗuwo a lekkiyadí te, wede yi seeɗu ɗuwo, wo yʼaane yi dooye ɗuwo. 3 Wede dokkiyo geŋ yʼa ki tʼise wede soɓo ye, wede bursiɗo ye, yʼa tʼise wede tasse, yi ki niikiyto ye, wo yʼa ki geyye soŋko ɓaadaŋ ye. 4 Wede geŋ yʼaane ɗoŋ ɓoozí yi tiʼn dokke koɗuwo, wo in̰n̰izí yʼa-tiʼn zaape a urzi, an dʼolliga onamí ɗelɗel ti ottilso. 5 Nuŋ ni rootiyo iŋkino kono aame wede yi kʼaaniya dokkiyo ɗoŋ ɓoozí ye maŋ, mummino yʼa aane dokkiyo ɗoŋ ki Raa ogiyso ti suma kʼIsa me? 6 Aame kun zaape wede dokkiyo maŋ, a ki tʼise wede tasse yi ziipe addí a Isa kaamiki ye, para maŋ koliyo tuddí tʼa yi tʼîda, maŋ booro Raa tʼa yi seeɗa, aakede ti ziiɗa Meeda siitanɗani. 7 Wo i dehu soŋ wede dokkiyo geŋ, aase ɗoŋ ti paate i ki ziipe addaŋ a Isa ye toŋ an dʼamɓe taayadí ki beehiye, kono onniyo soo yi ki seeɗa sukiyagi a ɗaanadaŋ ye, wo yi ki tʼoore a ikka Meeda siitanɗani ye.

Lekkiyo diyakire

8 Kane diyakire toŋ iŋkino, i dehu lekkiyadaŋ tʼa koone ti ottilso, ɗoŋ bizaŋ soo, ɗoŋ soɓo toote ye, ɗoŋ a ki dehe sokiyo sulɗi kaŋ ombiɗe ye. 9 Kane an di lekke kettiyo a ɗerec ere tʼiido tʼurzi zaapu kʼadde a Isa, ti elkiyo ere an di suune munɗa kʼulsuko a tuddaŋ umbo. 10 Aame kun dehu kun zappe diyakire maŋ, kun tiʼn naama wo kun di wollo sooruzaŋ ɗoo, saŋ aame ɗuwo an ki zaapu ono a eedaŋ ye ɗoo miŋ, naabo ki diyakire kun an tʼele kollo. 11 Wo erayzaŋ† toŋ lekkiyadaŋ tʼa koone ti ottilso, an dʼooli tʼamɓu suma ɗuwo te, ɗoŋ tuddaŋ an ti seeɗu wo an seeɗu zakiɗi a sulɗi pay. 12 I dehu diyakire geŋ eddí soo ɗaŋŋal, wo yʼaane in̰n̰izí ti ɗoŋ ɓoozí pay yi tiʼn dokke koɗuwo. 13 Ɗerec, kane diyakire i naabiya naabo ere beehiye a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ, ɗoŋ pay an diʼn tʼimme, soŋ an di roote daa kʼorgiso a urzi zaapu kʼadde a Isa Almasi.

Munɗa wede goole wo i tʼiiɗiba ita

14 Nuŋ a kee Timote nʼa raaŋiya mattup ette kono nʼelkiyo saŋ maŋ nʼetta, nʼa ki ti wollo. 15 Wo aame ni kʼiiney kesiko ye maŋ, mattup ette tʼa gi di zaapey urzi mummino kee kʼa lekke a diine ɗoŋ adda ɓoy Raa me, kane ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, kane ɗoŋ ki Raa zeere, kane geŋ aa dundulu wo aa eesiyo kʼita ɓoy i-seeɗu ɗerec ki Raa. 16 Eyye, daa niikiyo munɗa wede kine in dʼamɓe wo in di daane geŋ, yode gen̰n̰o munɗa wede goole wo ombiɗe Raa yi tʼiiɗiba ita me.

Munɗa geŋ, yoŋ Almasi yʼa iido, tuddí yʼa ti-gize yoŋ wedusu.

Tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ ɗuwo an di yʼ suune yoŋ wede ki diine,

wo maaleekiyagi an di yʼ wulle.

Ɗuwo an di gizite rabiladí a ita ɗuwo pay,

wo ɗoŋ ɓaadaŋ adda duniya an di ziipe addaŋ a yode.

Raa yʼa yʼumɓe kʼawwa ki kandaane a darƴikadí.

4

Sulɗi pay Raa yʼize geŋ beehiye

1 Unde Raa ti ruute keren̰, tʼede: a onniytagi ɗoŋ ettiyo kʼita eŋ, ɗoŋ oŋgo urzi zaapu kʼadde a Isa an dʼoola, an di daana urzi siitanɗani an di dagga, wo an dʼolliga dooyiso ere siitanɗani an an tʼela. 2 Kane ɗoŋ bizaŋ sire sire wo ɗoŋ lohito kʼono geŋ, elkisadaŋ ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette i-litte, an tiʼn digge ɗuwo tʼurzi kʼonamaŋ. 3 Kane ɗoŋ ulpi geŋ an dooyiso anʼde, seeɗu kʼerewo ulu, omɓo oŋgo toŋ ulu pây. Wo Raa yi ziipe sulɗi kʼomɓo eŋ kono kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, ɗerec an ti zuune koɗuwo geŋ, an tonde an di roote koɗuwo a Raa, ɗoo miŋ an dʼoomi kollo. 4 Eyye, sulɗi pay Raa yi ziipe geŋ beehiye*, munɗa wede kʼa tʼeese eŋ kʼomɓo ulsu umbo, wo i dehu a sulɗi pay kʼa roote koɗuwo a Raa, ɗoo miŋ kʼa oomi kollo. 5 Ɗerec, ono Raa wo tondiyo Raa geŋ an diʼn isiyo sulɗiʼŋ kamilen̰ a ɗaanadí me.

Wede naabo beehiye kʼIsa Almasi

6 Kʼan tʼin dooyo sulɗi pay eŋ a zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa. Iŋkino maŋ kee kʼa tʼisa wede naabo beehiye a urzi kʼIsa Almasi me, kʼan kiza a ɗuwo kee addá ûune ti ono ɗoŋ a urzi zaapu kʼadde a Isa, wo ti dooyiso ere ɗerec daayum ki diine gettiyo. 7 Wo kee kʼa-sebbo daará tayɗayi ɗoŋ ki bita a ki tʼettiyo a lekkiyo ere kettiyo ti Raa ye geŋ me. Ki too maŋ kee ki dooyo lekkiyo ere kettiyo ti Raa. 8 Dooyiso ere a urzi tudde ti dehu, todʼte beehiye miŋ ki munɗa booloŋ ɗaŋŋal, ki too maŋ lekkiyo kettiyo ti Raa, todʼte beehiye a sulɗi pay, kono tʼurzi geŋ in diʼn nooge a lekkiyo ere aŋken̰n̰o, wo in tʼoona lekkiyo ere ki ɗaana Raa yi ruute yʼin tʼela. 9 Eyye, kane eŋ ono ɗoŋ ɗerec a urzizaŋ, kine pay in dʼamɓe. 10 Geŋ iŋkino kine in ooɗibe yeebadiŋ wo in ɗeyyiso miŋ kono in ziipe elkisadiŋ a Raa zeere, yoŋ Wede kʼUttiyo ɗuwo pay, wo a jiire ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa.

11 En̰n̰o munɗa wede kʼan di roote an dʼise wo kʼanni dooye me. 12 Ki oola wenɗa soo toŋ yi ki-kiigira ye kono kee obulsu geŋ me, wo lekkiyadá tʼa koone aa urzi a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an di wolle an di daane: tʼurzi kʼonamá, tʼurzi sooruzá, tʼurzi geyyisadá, tʼurzi zaapu kʼaddá a Isa, wo tʼurzi lekkiyadá ere kamilen̰ gette. 13 Koore ki delliyo aaniyadó geŋ, kʼelo tuddá ki gariya kʼono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a ɗaana ɗuwo pay, kʼanni dooyo wo kʼan dʼeelo kooke. 14 Aame ɗuwo an ruutite ono ɗoŋ Raa yʼigibo wo ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa an ay di ziipe beezaŋ geŋ, kee kʼa uune munɗa wede Unde Kamilen̰ tʼeliyo. Iŋkino kee tuddá ki eeze lassiŋ ye. 15 A sulɗi pay eŋ kʼa sooɗo adda kʼaddá, kʼa elo tuddá pay a naabadá. Iŋkino maŋ ɗoŋ pay an di wolla naabadá tʼeŋgilso ki ɗaana. 16 Geŋ a lekkiyadá ti dooyisadá kʼa dʼelko, kʼa sooɗo zakiɗi a sulɗi pay geŋ me. Aame kʼiza iŋkino maŋ, kee batum kʼa utta, wo kʼa utta ɗoŋ i ki kʼollige pây.

5

Naabo a ɗaana zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

1 Aame ki-guune ti wede gôole maŋ, ki yʼamɓe saac ye, ki eelo kooke ti golla tasse aa yoŋ meegá*. Wo ɗoŋ obilagi kʼan eelo kooke aa zemɓadá kuuli, 2 erayi gôlɗali kʼan eelo kooke aa maawá erayi, wo ɗoŋ konazi toŋ iŋkino aa zemɓadá erayi, kʼan eelo kooke tʼadde ɗoŋ pay kamilen̰.

3 Mandayɗayi ɗoŋ toc ɗoŋ noogiyadaŋ umbo geŋ, kiʼni geyyo wo kʼanni noogo. 4 Wo aame mandaayawa i-dʼede a beytú in̰n̰i koo in̰n̰i kʼin̰n̰itú koo maŋ, i dehu kane geŋ ki poone an dʼise aa urzi lekkiyo kettiyo ti Raa yi rootiyo, an di geyye ɗoŋ ɓoozaŋ wo maawaŋ an diʼn moɗɗe aa kane anʼni muɗɗe. Iŋkino geŋ ki kotto Raa ulbí i-dʼise uŋse. 5 Mandaayawa ere toc wede noogiyatú umbo, daa kʼin̰n̰i beytú gette, ti zaapu elkisatú pay a Raa, ti tondiyo Raa diɗɗo on̰n̰u ti kʼôhire ye kono yʼa di nooge. 6 Wo ki erewo ere elkiyatú pay a uŋsuwo ki sulɗi ɗoŋ tuddutú ti dehu geŋ, ti lekkiyo toŋ ettú aa tʼinda baa. 7 Soŋ en̰n̰o munɗa wede kʼan di roote mandayɗayi an dʼise, kono ɗuwo an ki zaape ono eedaŋ ye. 8 Aame wede taasiyagi yi kiʼn seeɗu ye, wo a jiire ɗoŋ ɓoozí yi kiʼn seeɗu ye maŋ, yoŋ geŋ yi giigira urzi zaapu kʼadde a Isa, wede yi ki ziipe addí a Isa ye geŋ yi yʼ jiire sey.

9 Erewo mandaayawa kun di raaŋe sundutú adda mattup ki mandayɗayi kun di nooge te, i dehu ozzinagutú îide ada zoot ɗoo. Wo soŋ i dehu tʼume to koŋso miŋ ti ziiɗa kulatú soo, 10 wo tode gette a koɗuwatú ɗuwo an ti tamma ki naabatú ere beehiye gette: in̰n̰itú tiʼn uuɗibe beehiye, torgagi tiʼni ziiɗa, ɗoŋ ki Raa tʼanni nuuge a naabo, ɗoŋ an kʼede munɗa ye tʼanni nuuge, wo todʼ tʼize ita naabo ere pay beehiye.

11 Wo ki mandayɗayi ɗoŋ koɗiyagi geŋ, kun ki raaŋe ye sundaŋ adda mattup ki mandayɗayi te, kono aame geŋ uŋsuwo tuddaŋ tʼan kiʼn oola ye, an seɗɗa kuuli, urzi kʼAlmasi an dʼoola. 12 Aame ɗoŋ an isiyo iŋkino maŋ, booro tiʼni ziiɗa kono an ti litte onamaŋ ɗoŋ an ruute ti poone a urzi kʼAlmasi†. 13 Wo soŋ kane ɗoŋ golguwo, an tʼeliyo ompiso ɓoyɗi kʼeebaŋ. Wo a di jiire sey, an tʼize ɗoŋ ɓakkiya, munɗa ki rootiyo ye toŋ, an di yʼ rootiyo, wo munɗa ki kane ye toŋ, an dʼooriyo adda. 14 Kono kamo nuŋ ni dehu mandayɗayi ɗoŋ koɗiyagi geŋ, an di seɗɗe kuuli, an tʼehe wo an seeɗa ɓoyɗizaŋ, kono ɗoŋ kʼaduziŋ an ki tʼoona urzi ki kʼalɗitadiŋ ye. 15 Ni rootiyo iŋkino kono mandayɗayi oŋgo urzi wede ki diine an iili baa, an daaniya Meeda siitanɗani. 16 Aame erewo ere ti ziipe addutú a Isa gette taasiyagutú mandayɗayi ede maŋ, tode gette tʼa diʼn nooge. Ti kʼooli attiɗizaŋ a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa ye, kono kane an di wolle mandayɗayi ɗoŋ toc an kʼede ɗoŋ noogiyadaŋ ye.

Ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa

17 Ɗoŋ dokkiyo ɗoŋ i dokkiyo beehiye geŋ, an dʼede urzi kun an dʼottile ɓaadaŋ‡, a jiire a ɗoŋ an dʼede naabo attiɗi ki kazita wo ki dooyiso kʼono Raa a ɗuwo. 18 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Aame buru yi sara mudu kaŋ on̰ƴilse maŋ, bizí ki ti tʼele baara ye§», wo soŋ «Wede naabo geŋ ran̰n̰adí yʼa ti tʼoone*.» 19 Aame wenɗa yi sakiysa a tukki wede dokkiyo maŋ, kee kʼamɓe ye, i dehu ɗoŋ sire tʼaɗo i wulle wo illiga munɗa gen̰n̰o ɗoo miŋ kollo†. 20 Ɗoŋ isiyo olɗiko geŋ kiʼn aapaŋ a ɗaana ɗuwo pay, kono ɗoŋ oŋgo toŋ an dʼorgiɗe kʼisiyo kʼolɗiko me.

21 Kee kʼollo nʼa rootiyo eŋ a ɗaana Raa, a ɗaana kʼIsa Almasi wo a ɗaana maaleekiyagi ɗoŋ yi biire a yode: a dooyiso ette kʼa sooɗo, ɗuwo kiʼni wollo pay miŋ kaŋ soo, wo tʼurzi naabadá ki ki ŋaaƴa a wede tuuku ye. 22 Kee ki naare ye zaapu beezá a ekki wede kono yʼa naabe a diine ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me. Aame kʼiza iŋkino maŋ, geŋ aa kʼa ti gitte kaŋ soo a olɗiko ki ɗoŋ doolo. Kee batum ki ti booho tuddá kamilen̰.

23 A urzi kʼeeni kʼaddá wede daayum geŋ, ki siɓe ahu ɗaŋŋal ye, wo kʼa goomo toote kʼin̰n̰i bin̰ booloŋ.

24 Olɗiko ki ɗoŋ oŋgo gette an di wolliyo keren̰ ki poone an dʼisa booro geŋ me, wo ki ɗoŋ oŋgo soŋ an tʼise booro ɗoo miŋ, a tʼooɗiba ita kollo. 25 Iŋkino kay ki naabo ere majjaanawa gette an di wolliyo keren̰, wo naabo ere majjaanawa wo ombiɗe gette, bini saŋ a tʼooɗiba ita.

6

Ɓulagi ti galmaawaŋ

1 Kane ɗoŋ pay ɓulagi geŋ, i dehu an aa dʼelke a galmaawaŋ me, kane an dʼede urzi an an dʼottile tʼaddaŋ pay, kono suma Raa ti dooyisadiŋ wenɗa soo toŋ yʼa kiʼn kilɗe ye. 2 Aame kane ɓulagi geŋ an dʼede galmaawaŋ an ziipe addaŋ a Isa maŋ, i dehu a ottilso an an ki baate ye kono an elkiyo kane zemɓa toŋ maŋ. Ki too maŋ an an di naabe beehiye a ceere, kono galmaawaŋ ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, kane ɗoŋ Raa yi giyye toŋ maŋ. Geŋ iŋkino ono ɗoŋ kʼa dooya ɗuwo wo kʼan tʼeela kooke me.

Dooyiso ere majjaanawa ti ere olɗo

3 Aame wede yʼeliyo dooyiso ere ti doolo wo yi tʼaɗɗiya ti ono ɗoŋ ɗerec ki Galmeegiŋ Isa Almasi wo ti dooyiso ere a ki tʼettiyo a urzi lekkiyo kettiyo ti Raa ye maŋ, 4 yoŋ geŋ koliyo tuddí ti yʼîide, munɗa yi ki suune ye. Elkiso adda kʼaddí tiŋ a tukki sulɗi ɗoŋ pay ki niikiyto a tukkʼono oŋgo ɗaŋŋal. Geŋ tʼurzi gen̰n̰o ettiyo kolɓiso, niikiyto ono kʼulpi, kalɗita tudde, elkiso ere olɗo a tukki wede, 5 wo niikiyto ere ɓaadaŋ i ki ɗaŋgu ye a diine ɗoŋ elkisadaŋ olɗo. Kane geŋ ɗerec an ki ti suune ye, an elkiyo tʼurzi lekkiyo kettiyo ti Raa gette, kee wede kʼa tʼise ki laale.

6 Geŋ ɗerec, lekkiyo kettiyo ti Raa gette todʼte aa laale wede ɓaadaŋ, aame wede tuuku ulbí i isiyo uŋse a munɗa wede i-dʼede gen̰n̰o maŋ. 7 Iŋkino in suune aame an in ehe a duniya kine munɗa in kʼumɓo ye, wo in di tʼinda toŋ in kʼaana munɗa in kʼamɓa ye. 8 Iŋkino geŋ aame kine in dʼede omɓo ti ossiyo maŋ, ulbiŋ aase uŋse eego. 9 Wo ɗoŋ i dehu an tʼise ɗoŋ laale ɗoo geŋ, an tʼooriyo adda naamiya daggiya, an dʼisiyo sulɗi ɓaadaŋ ulpi tudde ti dehu kʼisiyo kʼolɗiko, kane geŋ an dʼan tʼettiyo ɗuwo ki daggiyadaŋ, an tʼuuta aa uwwo tʼoggiyo biino. 10 Ɗerec, geyyiso soŋko ɓaadaŋ todʼte sotto kʼolɗiko ere tuuku toŋ maŋ. Ɗoŋ oŋgo an di-geyyiso soŋko te, iŋkino maŋ kane geŋ an tʼuɗɗe dokki tʼurzi zaapu kʼadde a Isa me, an di dabira ɓaadaŋ kono kʼolɗikadaŋ.

Sooru beehiye a urzi kʼono Raa

11 Wo kee wede Raa geŋ, a sulɗi pay eŋ ki tʼalɗu. Wo kʼa deho lekkiyo ere ki diine, lekkiyo kettiyo ti Raa, urzi zaapu kʼadde a Isa, geyyiso, omɓin̰e wo tassuwa. 12 Urzi zaapu kʼadde a Isa geŋ, yoŋ aa ɗeyyiso ere ki diine. Iŋkino maŋ kee ki ɗeyyo ɗeyyiso gettiyo. Kʼa sooɗo a lekkiyo ere ki daayum, kono kee Raa yi ki wiike kʼa ti zuune, aame ki tʼiiziga a ɗaana ɗoŋ ɓaadaŋ an dʼilliga kʼa ruute onamá ɗoŋ beehiye kee ki ziipe addá a Isa me. 13 Wo aŋkeŋ kʼollo nʼa di rooto, a ɗaana Raa wede i dʼeliyo lekkiyo a sulɗi pay, wo a ɗaana kʼIsa Almasi wede yʼa ruute onamí ɗoŋ beehiye a ɗaana Pons Pilat*, yʼa illiga yoŋ yi ziipe addí a Raa: 14 Ono ɗoŋ nʼa ruute geŋ kiʼni sooɗo zakiɗi, kʼa lekko kamilen̰ wo ɗuwo an ki dʼamɓe sundá kʼulsuko ye, bini aaniya ki Galmeegiŋ Isa Almasi. 15 Aaniyadí gette yʼaana a onniyo ere Raa yʼele ti tʼîida ɗoo: yoŋ goole soo ɗaŋŋal, urzi kʼuŋsuwo, Mozigo mozagi wo Galmeeʼki galmaawi†. 16 Yode siidí i kʼunto ye me, ume yi lekkiyo i ralita wic wic, wenɗa soo toŋ yʼa kʼette sirpa ye. Wede tudde umbo yi ki yʼ wulle ye wo yi kʼaane yi ki yʼ wolle ye‡. Suma wo toogo a yode, ki daayum! Eyye.

17 Kee kʼan rooto a ɗoŋ laale a duniya eŋ, an ki kili tuddaŋ ye, wo an ki zaape elkisadaŋ a laale wede saŋ a ɗaŋga gen̰n̰o ye, wo ɗe an di zaape elkisadaŋ a Raa. Yoŋ yʼin dʼeliyo sulɗi pay ti mozuwo kono kine in dʼisiyo uŋsuwo. 18 Kʼan rooto an iso naabo ere beehiye, an tʼiso ɗoŋ laale ki naabo ere beehiye, an tʼiso wasigale, munɗa an an tʼeele a ɗoŋ oŋgo toŋ maŋ. 19 Iŋkino geŋ an okumso laale beehiye wo zakiɗi ki ɗaana§, kono an tʼooney lekkiyo ere ki kotto.

Toose ere ki ɗaŋgu

20 Timote ulo ki nuŋ, kee sulɗi ɗoŋ Galmeega yʼa ele eŋ, kiʼni booho koɗuwo. Milin̰so ere ki bita a ki tʼettiyo a lekkiyo ere kettiyo ti Raa ye, ti elkiso ere butte ettiyo tʼurzi suuniyo wede gette, kee ki tʼalɗu. 21 Ɗoŋ oŋgo an tʼumɓe urzi suuniyo gettiyo, wo urzi zaapu kʼadde a Isa an dʼiili. Geŋ beeko Raa ti koona egguŋ.

* 1:13 1.13 Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 8.3; 9.4-5.

† 1:20 1.20 Nʼan diʼn iili a bey Meeda siitanɗani: I-kaza kane geŋ an ti liɗɗe ti diine ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa.

* 2:4 2.4 Kun wollo adda mattup ki Ezekiyel 18.23.

† 2:8 2.8 An di siki beyɗaŋ ɗoŋ kamilen̰ geŋ kʼawwa: Isiyo iŋkino ɗoŋ kʼIzirayel, i-kaza addaŋ kamilen̰ a ɗaana Raa me.

‡ 2:14 2.14 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.7,21-22; 3.1-6.

* 3:2 3.2 Wede eddí soo ɗaŋŋal: Adda mattup kʼono Raa a ume oŋgo i rootiyo: «Wede yi seeɗu zakiɗi a eddí».

† 3:11 3.11 Erayzaŋ: Adda mattup kʼono Raa a ume oŋgo i rootiyo: «Erayi kane diyakire».

* 4:4 4.4 Kun wollo adda mattup ki Zenez 1.31.

* 5:1 5.1 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.32.

† 5:12 5.12 Ki mandaayawa ere an di raaŋe sundutú adda mattup ki mandayɗayi te, mandaayawa gette ti-ti tʼele tuddutú pay a naabo Galmeega, wo kule tʼa ki seeɗa ye baa. Wo aame todʼte koɗo ɓotto ti dehu tʼa seeɗa kule sey maŋ, tʼa ti diipiɗa a ono ɗoŋ ti ruute ti poone tʼede tʼele tuddutú ki naabo a Galmeega me.

‡ 5:17 5.17 An dʼottile ɓaadaŋ: Adda mattup kʼono Raa a ume oŋgo i rootiyo: «Ran̰n̰adaŋ kun an tʼele a ɗoole sire.»

§ 5:18 5.18 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 25.4.

* 5:18 5.18 Kun wollo adda mattup ki Lik 10.7.

† 5:19 5.19 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 19.15.

* 6:13 6.13 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 18.36-37; 19.11.

† 6:15 6.15 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 10.17 wo Soom 136.3.

‡ 6:16 6.16 Kun wollo adda mattup ki Soom 104.2; Egzod 33.20 wo Zaŋ 1.18.

§ 6:19 6.19 Kun wollo adda mattup ki Matiye 6.20.

2 Timote

1

2

3

4

Mattup ere ki sirwe Pool yi riiŋe a

Timote

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki sirwe Pool yi riiŋe a Timote. Yo Pool yi ti riiŋe aame yoŋ adda daŋgay a geeger Room. Laŋziyagí pay an tʼumbe an di yʼiili, i dʼuupe Lik wede daawiya ɗaŋŋal ti yode me. Pool yʼowwiyoʼŋ onniytagí i ɗaŋgu i uupe goppoŋ kʼunto me. Iŋkino yʼa dihe yi di raaŋe mattup a Timote i-tʼeley kooke, yʼa ti yʼ zaapey urzi, kono yoŋ yi yʼ wolliyo aa ulo kʼaddí. Mattup ette ere ki ɗaŋgu Pool yʼa ti riiŋe saŋ yʼa inda.

Adda mattupadí gette yi di ruute a Timote yʼa sooɗo zakiɗi a urzi zaapu kʼaddí a Isa aa ki yode. Yi di ruute soŋ yʼa sooɗo zakiɗi bini ɗaŋgu a urzi kazita Rabila Majjaanawa kʼIsa, ise aame ɗuwo an i isiyo ulsu toŋ maŋ, wo soŋ yʼa koone metike a munɗa wede a ki tʼettiyo ye a urzi Rabila Majjaanawa me. Wo Pool yʼa ruute soŋ yoŋ yi ɗiyye ɗeyyiso ere ki diine a urzutú, wo taŋ booloŋ yʼa tʼetta ki gulbe Galmeega Isa. Yi rootiyo a wede tuuku i ziipe addí a Isa geŋ, yʼiso aa ki yode iŋkino.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede zina kʼIsa Almasi, aa Raa yi dehu, yʼo dʼele naabo ni kazita urzi lekkiyo wede yi ruute yʼin tʼela tʼurzi kʼIsa Almasi. 2 Ni raaŋiya a kee Timote, kee aa ulo kʼaddó ni ki giyye ɓaadaŋ. Geŋ beeko, isiyo kʼadde koɗuwo, wo toose ki Meega Raa ti ere ki Galmeegiŋ Isa Almasi i koona eedá.

Kooke a urzi daaniya kʼIsa

3 Nuŋ daayum on̰n̰u diɗɗo adda tondiyadó a Raa gette, sundá ni gi di seɗɗiyo ye, wo ni rootiyo koɗuwo ɓaadaŋ a Raa, yode wede ni di naabiya ti elkiyo ere ni suune munɗa kʼulsuko a tuddó umbo, aakede moŋgiɗagó ti kaaga an i-di niibe. 4 Nuŋ nʼelkiyo a môoladá ere kʼiile ti zumari gette, nuŋ mosogo kee ɓaadaŋ ni dehu nʼa ki ti wollo sey ɗoo miŋ, saŋ addó i-tʼôona tʼuŋsuwo kollo. 5 Wo soŋ nʼelkiyo a zaapu kʼaddá a Isa tʼadde soo gette, todʼte aakede ki mogadá Lowis ti meedá Enis ɗoŋ i ziipe addaŋ ki poone ti kee, wo aŋken̰n̰o ni suune adda kʼaddó kee toŋ ki ziipe addá aa kane kay. 6 Kono kamo nuŋ nʼa-rootiyo, kʼa dʼelke a munɗa wede Raa yʼa ele kee kʼuune aame nʼay di ziipe beezó a eedá geŋ, ki yʼ booho beehiye yʼa ti n̰umma ye. 7 Ɗerec, Unde Kamilen̰ ere Raa yʼin ele gette, tʼin gi diʼn ise ɗoŋ kʼorgiso ye, tʼin diʼn ise ɗoŋ toogo, ɗoŋ i geyyiso tuddaŋ wo ɗoŋ aaniya i ti seeɗu tuddaŋ.

8 Iŋkino maŋ a ɗaana ɗuwo kee kʼise sukiyagi ye ki kazita kʼono ɗoŋ kʼilliga ki Galmeegiŋ Isa me, wo kee a-ise sukiyagi ye kono nuŋ an ni ziiɗa daŋgay toc miŋ a naabo ere nʼisiyo a urzi yode gettiyo. Ki too maŋ kʼa oyye kʼa dabire aa ki nuŋ kono Rabila Majjaanawa te, wo kʼa zaapo addá a toogo Raa. 9 Geŋ yode wede yʼin diʼn utte wo yʼin tiʼn wiike toc miŋ in tʼize ɗoŋzí. Yʼinni wiike tʼurzi naabadiŋ ere beehiye ye, wo ɗe tʼurzi munɗa wede yi dihe yʼaase wo ti beekadí. Beeko gette yʼin tʼele tʼurzi kʼIsa Almasi ti poone yʼa okkima duniya ɓotto too, 10 wo aŋken̰n̰o tode gette Raa yʼin tʼiiɗiba ita tʼurzi kʼaaniya Wede kʼUttiyadiŋ Isa Almasi adda duniya. Geŋ yoŋ unto yʼa ti jiire toogatú umbo baa, wo yoŋ tʼurzi Rabila Majjaanawa gette yʼin ti gize keren̰ lekkiyo ere ki daayum, in ki tʼinda ye te.

11 Nuŋ Raa yʼa tiʼn ziipe wede zina kʼIsa, aakede wede koppiyo darru ki kaza Rabila Majjaanawa wo nʼa dooye ɗuwo. 12 Geŋ kono kʼiŋkino nuŋ ni dabirsa me. Wo ɗe a dabaradó ette o kʼede sukiyagi ye, kono ni yʼ suune wede ni ziipe addó a yode me, wo ki kotto ni suune adda kʼaddó, yoŋ i-dʼede toogo ki boohiyo sulɗi ɗoŋ yʼo ele a beezó bini onniyo booro Raa.

13 Ono ɗoŋ ɗerec kʼilliga nʼa ruute geŋ, kʼoziro eego tʼurzi zaapu kʼadde a Raa wo ti geyyiso ere in dʼede a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. 14 Munɗa wede beehiye Raa yʼa ele beezá geŋ, ki yʼ booho tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ todʼ ti lekkiyo adda kʼaddiŋ.

15 Kee ki suune, kane ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa i lekkiyo a siiɗo kʼAazi geŋ, an tʼirga ti tuddó me, ti diinayaŋ i dʼede Pizel ti Ermozen. 16 Uupeʼŋ ti nuŋ yoŋ miŋ Onezipor. Geŋ Galmeega Raa yʼiso adde koɗuwo ekki ɗoŋ ɓoozí, kono daayum yi dʼettiyo yʼo dʼeeliyo kooke, wo yi kʼisiyo sukiyagi ye a nuŋ wede adda daŋgay eŋ me. 17 Wo ɗe tʼume yʼiina a geeger Room geŋ miŋ, yʼa ni dihite tʼadde soo bini yʼa nʼuune. 18 Geŋ Galmeega Isa yʼiso kono Raa yi-dʼisa adde koɗuwo a onniyo ere yi ɗekka booro te. Kee toŋ ki suune i jiire ɗoŋ doolo, naabo ere pay beehiye yʼo ize a geeger kʼEpez gette.

2

Wede naabo Raa yoŋ aa asugursu

1 Iŋkino ulo ki nuŋ, ki deho toogo ere ettiyo tʼurzi beeko kʼIsa Almasi. 2 Ono ɗoŋ kʼilliga ni gizite a ɗaana ɗoŋ ɓaadaŋ illiga ti kuudaŋ geŋ, dooyiso gette kʼan tʼelo a bey ɗoŋ a seeɗu zakiɗi a urzi kʼIsa, wo kane batum an aane an dooye ɗoŋ doolo pây.

3 Iŋkino maŋ, kʼoyyo ki dabiro aa asugursu kʼIsa Almasi wede i seeɗu zakiɗi a naabadí. 4 Wede tuuku yʼisiyo naabo kʼasigar geŋ, yi ki tʼette adda lekkiyo ɗoŋ doolo kane asigiryagi ye ye, aame yi dehu goolayí ulbí i-dʼise uŋse maŋ. 5 Geŋ iŋkino kay wede yʼoɓe dalala geŋ, yi tʼoone kaɗumul ki wede i jiire aame yʼukke a tʼiide a urzutú ɗoo. 6 Wede derku i niibe oon̰e geŋ, yode ki poone a tʼoone agga kʼin̰n̰i ki sulɗi ɗoŋ yi niibe me. 7 Timote, kʼelko a ono ɗoŋ ni rootiyo eŋ me. Galmeega yʼa-dʼisa kʼanni suuna ita kʼono pay geŋ me.

8 Kʼelko a Isa Almasi, yoŋ yi bilɗe ti diine ɗoŋ unto wo yoŋ yʼuɗɗo ti biza bumɓu mozigo Dawut, geŋ i rootiyo Rabila Majjaanawa ere ni kazita. 9 Wo kono tode gettiyo nuŋ ni dabirsa, bini an a-tiʼn gittite ti ziŋziri aa wede isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi. Wo ɗe ono Raa, ɗuwo an kʼaane an ki tiʼn kettite ye. 10 Kono kamo nuŋ ni dʼomɓin̰e a sulɗi pay geŋ me kono ɗuwo ɗoŋ Raa yi biire a yode. Nʼisiyo iŋkino kono kane toŋ an tʼoone uttiyo tʼurzi kʼIsa Almasi wo ti darƴika ere ki daayum. 11 Eyye, kane ono ɗoŋ ni roota eŋ ɗerec a urzizaŋ:

«Aame kine in tʼinda ti Almasi maŋ, in di lekkey ti yode kay.

12 Aame kine in a ziiɗa zakiɗi a urzizí bini ɗaŋgu maŋ, in dʼoomey moziko ti yode kay.

Aame kine in ruuta in ki yʼ suune ye maŋ, yode toŋ yʼa roota yiʼn kiʼn suune ye kay.

13 Aame kine in ki ziiɗa zakiɗi a onamí ye toŋ, yoŋ daayum yi seeɗu zakiɗi a onamí me,

kono a ono ɗoŋ yi ruute geŋ, bizí yi ki yʼ kime ye.»

Wede naabo Raa wede ki diine

14 Kee, ono pay eŋ a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa kʼanni ɗoolo daayum, kʼede: «Nʼun rootiyo eŋ a ɗaana Raa, ki niikiyto a tukkʼono eŋ ulu, kono niikiyto gette ti kʼokkime munɗa ye, todʼ ti daggiya ɗoŋ ollige ɗaŋŋal.» 15 Kʼelo gotono kono ki tʼiida ɗaana Raa maŋ, yʼa tʼeesa yoŋ ulbí uŋse ti kee me, iŋkino maŋ ki tʼiso wede naabo i-kʼede sukiyagi ye a naabadí te, wo yi kazita ono ɗoŋ ɗerec ki Raa a urzizaŋ. 16 Ki tʼalɗu ti tukki ɗoŋ i milin̰so ki bita a ki tʼettiyo a lekkiyo ere kettiyo ti Raa ye te, kono ɗoŋ i milin̰so iŋkino geŋ ti ɗaana Raa an leɗɗiyo ki leɗɗiyo. 17 Dooyisadaŋ gette aa bundu a tudde i guzin̰so, aakede dooyiso ki Imene ti Piletos. 18 Wo kane geŋ tʼurzi wede ɗerec an di liɗɗe wo an di rootiyo, anʼde: «Onniyo balɗiya ti tʼiŋgile baa.» Iŋkino maŋ an di daggiya ɗoŋ ɓaadaŋ i ziipe addaŋ a Isa. 19 Wo ɗe iŋkino toŋ, dooyiso ere ɗerec Raa yʼin ele gette ti lekkiyo daayum aa ita ɓoy zakiɗi. Ekkʼita ɓoy geŋ an a di riiŋe ono ɗoŋ en̰n̰o:

«Galmeega Raa yiʼni suune ɗoŋzí me*.»

Wo soŋ:

«Wede tuuku yi waaku suma Galmeega Raa maŋ,

yi leɗɗo tʼisiyo sulɗi ɗoŋ ki diine ye me.»

20 Adda ɓoy ki wede goole geŋ, i dʼede sulɗi ɗoŋ kʼeliyo kʼomɓo a ɗuwo, kane ki dap, wo ki maala gurus, kane geŋ an dʼisiyo omɓo a onniyo tarnaape. Wo ɗoŋ soŋ an cooliyo kʼinda wo an aabuɗu ki lee pây, kane geŋ an di naabiya ki ɓoozaŋ. 21 Wede tuddí yi ti tʼaɗɗiya ti sulɗi ɗoŋ ulpi ni ruutite gen̰n̰o maŋ, yoŋ geŋ aa munɗa wede an dʼisiyo omɓo a onniyo tarnaape, ooyiso a kese ki Galmeega. Yoŋ beehiye a naabo galmeegí me, tuddí yi-tʼikkima kʼisiyo sulɗi ɗoŋ pay beehiye.

22 Ki leɗɗo ti n̰aapu ere a urzi kʼobilko, wo ki deho lekkiyo ere ki diine, zaapu kʼadde a Isa, geyyiso tudde wo toose ti kane ɗoŋ i tondiyo Galmeega Raa tʼadde ɗoŋ kamilen̰. 23 Ki tʼikkipe bizá ye ti ɗoŋ i rootiyto ono ɗoŋ ki bita daa kʼelkiso geŋ me, kono ki suune kane geŋ i-tʼehiyo niikiyto kʼono kʼulpi. 24 Wo wede naabo Galmeega geŋ, yʼa kʼise ono kʼulpi ye. Wo ki too maŋ i dehu yʼa geyye ɗuwo pay, i dehu yʼaane yʼa dooye ɗuwo, wo i dehu yʼa omɓin̰a a sulɗi ɗoŋ oon̰e geŋ me. 25 I dehu kane ɗoŋ i ti toogiyo a onamí geŋ, yʼan diʼn dooye ti tassuwa: koo Raa yʼan isa addaŋ an ti kima lekkiyadaŋ maŋ, ɗerec ki yode an di-suuna. 26 Iŋkino maŋ eedaŋ tʼa etto, an tʼaɗɗa tʼadda lebiɗo ki Meeda siitanɗani ere tʼan tʼippe aa ɓulagi an dʼisiyo munɗa wede todʼ ti dehu geŋ me.

3

Onniytagi ɗoŋ ettiyo kʼita

1 Timote, ono eŋ kʼollo koɗuwo: A onniytagi ɗoŋ ettiyo kʼita geŋ i dʼisa onniytagi ɗoŋ lekkiyadaŋ aasa oon̰e. 2 Aame geŋ ɗuwo an tʼisa beyyiɗi, an geyya soŋko ɓaadaŋ, an tʼimma tuddaŋ tʼurzi kʼonamaŋ, an kila tuddaŋ, an kilɗa suma Raa, an di-tooga a maawaŋ, an ki roota koɗuwo a wenɗa ye, an kʼottila ye a sulɗi ɗoŋ kamilen̰ ki Raa me. 3 Kane geyyiso tudde an kʼede ye, an ki wolla sommagi ɗuwo ye, an ɗekka ɗuwo, an kʼaana seeɗu tuddaŋ ye, kane bundiɗi wo adu ki ɗoŋ isiyo beehiye. 4 Kane an tiʼn tʼela ɗuwo a bey ɗoŋ kʼolmiɗayaŋ, kane ɗoŋ ɓorsale wo koliyo tudde ti tiʼn tôwwo, Raa an ki yʼ geyya ye, an tʼamɓa uŋsuwo duniya. 5 An ti tʼisa tuddaŋ aa kane ɗoŋ i lekkiyo kettiyo ti Raa kaciŋ kane dokki ti Raa me, toogadí an di-kiigira. Iŋkino ti tukki kane geŋ ki-leɗɗo.

6 Ita ɗuwo ɗoŋ aakede kane geŋ, an tʼettiyo adda ɓoyɗi ti metiŋko. A ume geŋ an dʼooniyo erayi ɗoŋ toogadaŋ baata a urzi zaapu kʼadde a Isa, an tiʼn mabilsa an tʼooriyo adda lebiɗo ki dooyisadaŋ ere olɗo gettiyo. Erayi geŋ an dʼede attiɗi kʼolɗiko a eedaŋ, an dʼisiyo munɗa wede tuuku aa tuddaŋ ti dehu. 7 Kane erayi ɗoŋ geŋ, daayum anʼni dooyiso wo an kʼaaniya an ki ti suuniyo ye ɗerec ki Raa te. 8 Geŋ aakede ti kaaga Zanes ti Zambires* an di tuuge a Muusa, iŋkino kay kane ɗuwo gen̰n̰o toŋ an di-tooga a ɗerec ki Raa. Kane ɗuwo geŋ elkisadaŋ olɗo, wo urzi zaapu kʼaddaŋ a ɗaana Raa geŋ yoŋ ki bita. 9 Wo ɗe kane ɗuwo geŋ ki ɗaana an kʼetta dokki ye, kono ɗuwo pay an diʼn suuna elkisadaŋ gette a gootu ye, aa ki Zanes ti Zambires ti kaaga gen̰n̰o.

Seeɗu zakiɗi a ono Raa

10 Wo ɗe keeʼŋ, daayum ki ni diine a urzi dooyisadó, a urzi lekkiyadó, a urzi naabadó ere nʼize, a urzi zaapu kʼaddó a Isa, a urzi kʼomɓin̰adó, a urzi geyyisadó wo a urzi naabadó ere ni ziiɗa zakiɗi. 11 Kee ki wulle ɗoŋ kʼolmiɗayó an ni dibire wo sulɗi ɗoŋ oon̰e o iido a geeger kʼAntiyos, ki Ikoniyoŋ wo ki Listire. Eyye, an ni dibire ɓaadaŋ, wo toŋ ti dabar pay gette Galmeega yʼa nʼuɗɗe. 12 Wo ɗerec, ɗoŋ pay an dehu an lekke kettiyo ti Raa tʼurzi lekkiyo ere kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi geŋ, an tʼoona dabar ti bey ɗoŋ kʼolmiɗayaŋ. 13 Wo kane ɗoŋ ulpi ti ɗoŋ i mabilsa ɗuwo geŋ, lekkiyadaŋ ere adda kʼolɗiko gette daayum an dʼoŋkiba kʼoŋkibe, an mabilsa tuddaŋ batum wo ɗoŋ doolo pây. 14 Wo ɗe keeʼŋ, kʼa sooɗo zakiɗi a dooyiso ere an ki duuye, ere kʼa ziipe addá eego, kono ɗoŋ i ki duuye geŋ kiʼni suune. 15 Iŋkino tʼume n̰eŋkuwadá too, kee kiʼni suune ono ɗoŋ kamilen̰ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa me, kane geŋ an aane an a-tʼele suuniyo kʼono kono kʼa tʼoone uttiyo tʼurzi zaapu kʼadde a Isa Almasi. 16 Ono ɗoŋ pay an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa geŋ iido ti Raa, kane geŋ beehiye ki dooyiso ɗuwo, ki kaza munɗa wede wedusu yʼize butte, ki ooɗiso wo ki deeziyo ɗuwo a urzi wede ki diine. 17 Tʼurzi geŋ wede Raa yʼa tʼise wede i tʼîide munɗa a ki yʼ biite ye, kʼisiyo naabo ere pay beehiye te.

4

Kazita kʼono Raa daayum

1 Timote kʼollo, nʼa rootiyo eŋ ki kotto a ɗaana Raa, wo a ɗaana kʼIsa Almasi wede a-kimo a ɗekka booro ekki ɗoŋ zeere wo ɗoŋ unto pây. Wo soŋ nʼa rootiyo eŋ ki kotto ti suma kʼonniyo kama kʼAlmasi wo ti suma mozikadí. Geŋ en̰n̰o sulɗi ɗoŋ kʼaase me: 2 Ki kazita ono Raa tʼadde soo, ise a onniyo ere majjaanawa, ise a onniyo ere olɗo toŋ maŋ. Wede i tʼize munɗa ulsu maŋ, ki yʼaapiɗo. Ɗuwo kʼan elo kooke, kiʼni dooyo daayum ti omɓin̰e.

3 Saŋ i dʼaana onniytagi ɗoŋ ɗuwo oŋgoŋ an ki deha ye ollige ki dooyiso ere ɗerec ki Raa te, wo ɗe an di deha isiyo munɗa wede ulsu tuddaŋ ti dehu. Kane an di waakita ɗoŋ dooyiso ɓaadaŋ an da tʼan tʼogiya, ɗoŋ dooyiso geŋ an an di kizita munɗa wede kane ɗuwo geŋ an dehu an dʼolliga. 4 Kuuwagaŋ an a ti ŋaƴƴa kʼollige kʼono ɗoŋ ɗerec ki Raa me, wo an di tʼihinta kuuwagaŋ kʼollige tayɗayi ɗoŋ ettiyo tʼurzi kʼelkiso ki ɗuwo gen̰n̰o. 5 Wo ɗe keeʼŋ, ki-sooɗo tuddá a munɗa tuuku toŋ maŋ, kʼomɓon̰ a dabar, kʼiso naabo ki kazita Rabila Majjaanawa, wo ki-tʼiso naabadá pay ere Raa yʼa ele te.

6 Wo ki nuŋ Pool, peeɗadó tʼîide an di nʼ tʼîda aakede seysu an ele seɗeke. Onniyadó tʼîide, duniya ni-tʼoola baa. 7 Nuŋ ni ɗiyye ɗeyyiso ere ki diine a urzutú, aŋkeŋ onniyadó tʼîide aakede wede yʼokko dalala yʼiiney ume kʼôhire, wo urzi zaapu kʼadde a Isa nʼa yi buuhe. 8 Ti aŋki eŋ miŋ, kaɗumul ki wede i jiire gette Raa yʼo ti boohiyo, kono yi ni wolliyo nuŋ wede ki diine a ɗaanadí. Tode gette Galmeega Isa wede i ɗekkey booro ere ki diine, yʼo di tʼeley onniyo booro tʼîida maŋ. Yoŋ yʼo tʼeley a nuuno ɗaŋŋal ye, wo a kane ɗoŋ pay i delliyo ti geyyiso, onniyo ere yi kiza tuddí a ɗuwo pay.

Pool yi ɗaŋgu onamí

9 Tʼurzi tuuku toŋ, kʼedi kesiko ki ni tʼoona, 10 Demas yʼiŋgile ki geeger Tessaloni, yi nʼiili kono yoŋ yi giyye sulɗi duniya ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ ɓaadaŋ. Yo Kirezaŋ yi turguwe ki siiɗo Galat, wo Tit ki siiɗo Dalmasi. 11 Ti nuuno Lik ɗaŋŋal. A ettiyadá gette kʼa-ti waaki Markus ti kee, kono yoŋ geŋ yʼa di nʼ nooga ɓaadaŋ a urzi naabo Raa me. 12 Tisik nʼa yʼigibe ki geeger kʼEpez. 13 Aame kʼumɓo kʼettiyo maŋ, kʼo tʼamɓi kallayó wede goole ki reele ni dʼiilo a geeger Tirowas di Karpis, wo kʼoo di soki mattupiyagi ɗoŋ lobiɗe, ki kʼaane ye toŋ ɗoŋ ki golmodo geŋ kʼoo oolo ye.

14 Alegzandire wede addaadusu geŋ, yʼo ize ulsu ɓaadaŋ, geŋ naabadí ere yʼize gette Galmeega yi di ti dooza iŋkino kay. 15 Kee toŋ ki koona metike ti yode me, kono yoŋ yi-tuuge bin̰ a ono ɗoŋ in kazita me.

16 A ettiyadó ere ki poone kʼume booro nʼiiɗiba eedó ti siidó, wenɗa soo toŋ yʼa ki nʼ nuuge ye, kane pay an di nʼiile. Geŋ Raa yʼan tʼiso tambobino a munɗa wede an ize geŋ me. 17 Wo ɗe nuŋ i ni nuuge Galmeega, yʼo dʼele toogo. Iŋkino maŋ onamí pay nʼa tiʼn gizite wo kane ita ɗuwo pay an diʼn illiga, wo tʼunto yʼa nʼutte aa yi nʼuɗɗe ti bize suwwu. 18 Galmeega geŋ yʼa nʼaɗɗa ti sulɗi ɗoŋ pay ulpi etto ki tudde, wo yʼa nʼutta kono yʼo do tʼetta kʼadda mozikadí ere a kandaane. Geŋ iŋkino tamma tʼa koone a yode ki daayum! Eyye.

Toose ere ki ɗaŋgu

19 Kʼan tʼisoy toose a Pirisil, Akilas wo ɗoŋ ɓoy kʼOnezipor. 20 Erasta yʼa uupo a geeger Korent, wo Tiropim a geeger Mile kono yoŋ tuddí eeni. 21 Tʼurzi tuuku toŋ kʼedi, ki poone ume reele yʼa tʼeesa geŋ me. Aŋ Ebilis, Pidens, Linis, Kilodiya wo zemɓa oŋgo pay an a-tʼize toose.

22 Geŋ Galmeega yi koona ti kee, wo beeko Raa ti koona egguŋ pay.

* 2:19 2.19 Kun wollo adda mattup ki Nombire 16.5.

* 3:8 3.8 Zanes ti Zambires: Taaya ette kun ti tʼoone adda mattup ki Egzod 7.11,22 wo sumɓiyagi ɗoŋ Zanes ti Zambires geŋ kane adda mattup kʼEgzod umbo. Kane ɗoŋ ɗinɗoriyo ɗoŋ sire geŋ, moŋgiɗagi Yawudiyagi an diʼn wiike Zanes ti Zambires a tôwwo taaya ere ti bizaŋ.

Tit

1

2

3

Mattup ki Pool yi riiŋe a

Tit

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ki Pool yi riiŋe a Tit. Tit geŋ yoŋ Yawudusu ye, wo yi ziipe addí a Almasi, yoŋ taŋ ɓaadaŋ yʼizire ti Pool me.

Pool geŋ yi yʼiilo Tit a siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Kiret, kono yi beere ɗoŋ dokkiyo wo yʼa nooge ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a siiɗo gettiyo. Saŋ maŋ yi di riiŋe mattup kono yi tʼeele kooke a Tit wo yi di ruute, ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ mummino an di koone ti tuddaŋ, wo wede tuuku toŋ lekkiyadí tʼa koone me. Yi di ruute soŋ, mummino yʼan tʼeele kooke a gôlɗali, a in̰n̰i, a ɓulagi, wo mummino ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa geŋ lekkiyadaŋ tʼa koone me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool wede naabo ki Raa wo wede zina kʼIsa Almasi. Raa yʼo elo naabo ere ɗoŋ yi biireʼŋ nʼa tiʼn waako a urzi zaapu kʼadde a Isa, wo nʼan di kize urzi wede ɗerec a-tʼette a lekkiyo ere kettiyo ti Raa, 2 iŋkino an di zaape elkisadaŋ an tʼoona lekkiyo ere ki daayum. Lekkiyo gette Raa yi ruute yʼin tʼela ti poone yʼa okkima duniya ɓotto too, yoŋ wede i ki lohito ono ye. 3 Aame onniyo ere Raa yʼele gette tʼîide maŋ, a lekkiyo gette yʼo tʼiiɗiba ita tʼurzi kʼonamí, wo yʼo dʼele a beezó urzi ki kazita aa Raa Wede kʼUttiyadiŋ yi ruute.

4 Mattup ette ni raaŋiya a kee Tit, kee wede a nuŋ aa ulo kʼaddó a urzi zaapu kʼaddiŋ kine kaŋ soo. Geŋ beeko ti toose ki Meega Raa ti Isa Almasi Wede kʼUttiyadiŋ i koona eedá.

Naabo ki Tit a siiɗo Kiret

5 Nuŋ ni ki kʼiilo a siiɗo Kiret miŋ kono kʼa ti ɗaŋge naabo ere daa ɗaŋgu, wo ki-zappe ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa adda geeger ere tuuku toŋ maŋ, a urzi wede nʼa ruute. 6 Ɗoŋ dokkiyo geŋ wede tuuku toŋ a lekkiyadí ɗuwo an ki zaapu ono a eedí ye, wo eddí soo ɗaŋŋal. In̰n̰izaŋ an ziipe addaŋ a Isa, ɗuwo an ki roote sooruzaŋ olɗo ye, wo an ki koliyo tʼekki maawaŋ ye. 7 Iŋkino maŋ wede dokkiyo an i ele ƴeeriyo ki sulɗi Raa geŋ, i dehu a lekkiyadí ɗuwo an ki zaapu ono a eedí ye, yʼa ki tʼise wede i koliyo tuddí ye, wede kulkuwo ye, wede soɓo ye, wede bursiɗo ye, wo yʼa ki dehe sokiyo sulɗi kaŋ ombiɗe ye. 8 I dehu yʼa seeɗa ɗuwo, yʼa geyye isiyo munɗa wede beehiye, yoŋ wede i-dʼede elkiyo, wede ki diine, kamilen̰, tuddí yi aaniya, 9 yʼa seeɗa zakiɗi a ono ɗoŋ an dʼede urzi ɗuwo an dʼamɓe eego, a-tʼette a dooyiso ere kine in duuye gettiyo. Iŋkino maŋ yoŋ yʼa aana yʼan tʼela kooke a ɗoŋ oŋgo tʼurzi dooyiso ere ɗerec, wo a ɗoŋ lattiya dooyiso gette yʼa aana yʼan di-kiza onamaŋ ɗoŋ butte geŋ me*.

10 Iŋkino maŋ i dʼede ɗoŋ ɓaadaŋ miŋ ti diine kane ɗoŋ Yawudiyagi i ziipe addaŋ a Isa, kane geŋ an di koliyo tʼekki ɗuwo, wo ti onamaŋ ɗoŋ daa kʼurzizaŋ an tiʼn daggiya ɗuwo me. 11 Kane geŋ urzi ki rootiyo kʼan ooli ye, kono ɗoŋ pay adda ɓoyɗi an tiʼn daggiya, an an dʼeliyo dooyiso ere i kʼise tʼeliyo ye, kono geŋ an dehu an sikiti sulɗi ti beezaŋ kaŋ ombiɗe. 12 Wo ti kaaga geŋ i dʼede wede ede ti siiɗadaŋ yoŋ nebi raazaŋ†, yʼa ruute, yʼede: «Kane ɗoŋ siiɗo Kiret geŋ kane daayum ɗoŋ lohito kʼono, ɗoŋ aa seyɗi ulpi, ɗoŋ golguwo an elkiyo miŋ a addisadaŋ ɗaŋŋal.» 13 Wo ono ɗoŋ yiʼni rootiyo geŋ kane ɗerec. Iŋkino maŋ kee kʼan rooto ti golla zakiɗi a munɗa ulsu an isiyo me, kono an di zaape addaŋ a Raa a-tʼette a urzizí. 14 Wo soŋ an a-ki seeɗa zakiɗi a tayɗayi ki Yawudiyagi ɗoŋ daa kʼurzizaŋ, wo a oogoro ere ki ɗuwo ti tiʼn argu tʼurzi wede ɗerec gen̰n̰o ye. 15 Sulɗi pay miŋ kamilen̰ ki ɗoŋ kane kamilen̰. Wo ɗe ki ɗoŋ ulpi ti ɗoŋ i-tuuge ki zaapu kʼaddaŋ a Isa geŋ, munɗa kamilen̰ umbo kono kane eedaŋ soodo a elkiso ti elkisadaŋ ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu geŋ, i tʼize ganigi. 16 Kane an rootiyo Raa an yi suune, wo ɗe a naabadaŋ ere an isiyo gette an yi giigira. Geŋ kane naabadaŋ gette kʼa tʼazzira, kane ɗoŋ toogiyto, wo an kʼaane an kʼise ye naabo ere beehiye soo toŋ maŋ.

2

Dooyiso ere ɗerec

1 Wo kee Tit, kʼelo dooyiso ere a-tʼette ti dooyiso ere ɗerec ki Raa. 2 Gôlɗali kuuli kiʼni dooyo tuddaŋ an ti-seeɗa, lekkiyadaŋ tʼa koone ti ottilso, an dʼede elkiyo, wo an seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa wede ki kotto, a geyyiso wo a omɓin̰e. 3 Wo a erayi gôlɗali toŋ iŋkino, kiʼni dooyo an di lekke lekkiyo ere ki diine, an dʼooli ti zappu kʼono ekki ɗuwo me, wo an ki tʼise ɓulagi toote ye. An di tʼele kooke wede beehiye, 4 erayi ɗoŋ koɗiyagi an diʼn dooye an di geyye kuulizaŋ ti in̰n̰izaŋ, 5 an dʼede elkiyo, lekkiyadaŋ ki diine kamilen̰, an aane ɓoyɗizaŋ an diʼn seeɗa, an di koone ɗoŋ beehiye, wo an ki kili tʼekki kuulizaŋ ye, kono wenɗa soo toŋ yʼa ki kilɗe ono Raa ye.

6 Kuuli ɗoŋ koɗiyagi toŋ, kʼan eelo kooke an tʼise ɗoŋ an dʼede elkiyo. 7 A sulɗi pay geŋ, kee batum a lekkiyadá urzi naabadá wede beehiye kʼan yi kaza, an di wolla an di daana. Dooyisadá gette kʼanni dooyo koɗuwo wo tʼadde soo, 8 onamá an di koone ono ɗerec daa niikiyo. Iŋkino maŋ ɗoŋ kʼolmiɗayá pay an seeɗa sukiyagi kono an ki tʼoona ye munɗa ulsu ki rootiyo a tukki kine me.

9 I dehu ɓulagi geŋ a sulɗi pay an ki kili tʼekki galmaawaŋ ye, lekkiyadaŋ tʼaase uŋse a kane galmaawaŋ me. An ki dehe niikiytadaŋ ye galmaawaŋ me, 10 wo a munɗa tuuku toŋ an an kiʼn oogira ye. A sulɗi pay geŋ an di kize tuddaŋ kane daayum an seeɗu zakiɗi a naabo galmaawaŋ te, kono naabo ere pay an isiyo gette a tʼele suma a dooyiso ere ki Raa Wede kʼUttiyadiŋ.

11 Ɗerec, Raa yi tʼiiɗiba ita a beekadí ere a urzi kʼuttiyo ki ɗoŋ pay. 12 To beeko gette tʼinni dooyiso in dʼooli sooru ere olɗo, ti sulɗi ɗoŋ ki duniya addiŋ i dehu geŋ pay, kono adda duniya ette in di lekke lekkiyo ere ti elkiyo, ere ki diine wo ere kettiyo ti Raa. 13 Geŋ iŋkino in di delle uŋsuwo ere in zaapu elkisadiŋ eego gettiyo, wo in di delle soŋ onniyo ere ɗuwo pay an di wolla darƴika Raa goole ti Isa Almasi Wede kʼUttiyadiŋ. 14 Yo wede yʼa ele tuddí batum yʼa inda kono kine, kono yʼin diʼn aɗɗe tʼadda sulɗi ɗoŋ ulpi pay, wo yʼin diʼn ise kine ɗoŋzí ɗoŋ kamilen̰, ɗoŋ wehini kʼisiyo naabo ere beehiye*.

15 Tit, gen̰n̰o munɗa wede i dehu kee kʼa dooya ti toogo pay ere an a ele te, kʼa tʼela kooke, wo a ɗuwo kʼa rootita ti golla zakiɗi a munɗa ulsu an isiyo me. Kee ki oola tuddá wenɗa soo toŋ yi-kon̰ilsa ye.

3

Sooru ki ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

1 Tit, kee daayum kʼan rooto a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, an kili tʼekki ɗoŋ booro ti deero kʼakuuma ye, an dʼolliga onamaŋ, an di lekke tuddaŋ daayum okkime kʼisiyo naabo pay ere beehiye. 2 A wenɗa soo toŋ an i roota ono ulpi ye, niikiyto an oolo, an di dehe an dʼise beehiye a ɗuwo, wo an di kize daayum kane ɗoŋ tasse a eda ɗoŋ pay. 3 Ɗerec, ti kaaga geŋ kine toŋ elkisadiŋ umbo, in di-tuuge a Raa, in digge. In tʼize ɓulagi kʼita sulɗi ɗoŋ tuuku toŋ tudde ti dehu ti uŋsuwo tudde. In di lekkiyo adda bundiko, in di zaapu addiŋ a sulɗi kʼeebiŋ, iŋkino maŋ ɗuwo an in diʼn giigira, wo kine wede tuuku toŋ yi koogire bakadí. 4 Wo aame Raa Wede kʼUttiyadiŋ yi gize beekadí ti geyyisadí a ɗuwo pay geŋ, 5 yʼin diʼn utte. Wo yʼin utte kono kine in ize naabo ere ki diine ko? Aha, iŋkino ye! Yʼin utte kono yʼin ize adde koɗuwo, wo yʼin dʼele ehiyo ere aware tʼurzi suyyiso batem wo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰. 6 Unde gette Raa yʼin ele daa dooziyo adda kʼaddiŋ tʼurzi kʼIsa Almasi Wede kʼUttiyadiŋ. 7 Iŋkino maŋ ti beekadí yʼin diʼn ize kine ɗoŋ ki diine a ɗaanadí, wo yʼin dʼele urzi in tʼoona lekkiyo ere ki daayum, ere in zaapu elkisadiŋ eego. 8 Ono eŋ kane ɗerec a urzizaŋ.

Wo nuŋ ni dehu kʼa seeɗa zakiɗi a ono eŋ me, kono ɗoŋ i ziipe addaŋ a Raa geŋ an seeɗa zakiɗi an tʼele tuddaŋ pay kʼisiyo naabo ere beehiye. Geŋ munɗa wede beehiye wo a nooga ɗuwo pay. 9 Wo kee ki tʼalɗu ti niikiyto ere ki bita, wo ti ɗippiyto kʼita moŋgiɗagi ɗoŋ i ki ɗaŋgu ye. Wo soŋ ki tʼalɗu ti dehutu kʼono kʼulpi, wo ti rootiyto kʼono a lette adde a urzi kʼoogoro Raa. Kane geŋ ki bita, a ki nooge munɗa ye. 10 A wede i ti teepiyo zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, kun i di roote kaŋ soo ki sirwe yi kʼamɓu ye maŋ, kun ti yʼ leɗɗo ti tudduguŋ me. 11 Kee ki suune wede iŋkino geŋ yoŋ yi tʼuɗɗe tʼurzi wede ɗerec ki Raa me, yoŋ wede kʼolɗiko, yode batum yi ti tʼeliyo tuddí booro tʼa yi seeɗa.

Ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

12 Aame nuŋ nʼa-tʼigiba Artemas koo ise Tisik koo maŋ, kʼa omɓin̰i kʼa edi kesiko kʼanni tʼoona a Nikopolis, kono aŋgen̰n̰o di dihe ni lekkey a ume reele me. 13 Kee kʼa dʼelko ɓaadaŋ a torguwo ki Zenas wede kʼooniyo ti Apolos, kono a torguwadaŋ gette munɗa a kiʼn beete ye. 14 Iŋkino maŋ zemɓadiŋ ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa* toŋ, an di dooye an tʼele tuddaŋ pay kʼisiyo naabo ere beehiye, kono an tʼokka ɗollo ere oon̰e a ɗoŋ oŋgo, wo lekkiyadaŋ a ki tʼisa ki bita ye.

15 Ɗoŋ pay ti nuŋ eŋ an a-tʼize toose, wo kee kʼan tʼiso toose a kane ɗoŋ inni giyye a urzi zaapu kʼadde a Isa. Iŋkino maŋ beeko Raa ti koona egguŋ pay.

* 1:9 1.9 Lekkiyo ere ki wede dokkiyo: Kun wollo adda mattup ki 1 Timote 3.2-7.

† 1:12 1.12 Ono ki wede suuniyo ki siiɗo Kiret sundí Epimenid, yi likke ozzine suma meeda zoot ki poone Isa an di yʼ tʼeha ɓotto.

* 2:14 2.14 Kun wollo adda mattup ki Soom 130.8; Ezekiyel 37.23; Egzod 19.5 wo Deeterenom 14.2.

* 3:14 3.14 Zemɓadiŋ ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa: Pool yi rootiyo ti zemɓa ɗoŋ ki siiɗo Kiret.

Pilemoŋ

Mattup ki Pool yi riiŋe a

Pilemoŋ

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ki Pool yi riiŋe a laŋzayí Pilemoŋ. Yoŋ ti geeger Kolos, yoŋ wede suma adda geeger gette. Wo yʼilliga Pool yi kazita Rabila Majjaanawa maŋ, a kaamiki yʼa ziipe addí a Isa wo yi daaniya urzi kʼIsa. Iŋkino i dʼede wede soo ti diine ɓulagi Pilemoŋ sundí Onezim. Yoŋ geŋ yʼukke okko ti ɗaana galmeegí me, an dʼikkima ti Pool aame yoŋ daŋgay a geeger Room. Pool yi di gizite Rabila Majjaanawa ki Galmeega Isa Almasi, iŋkino Onezim yʼa ziipe addí a Isa.

Pool yi-raaŋiya mattup ette a Pilemoŋ kono yi-tʼise tambobino a Onezim. Geŋ Onezim batum i-dʼetta ti mattup a Pilemoŋ me. Ti kaaga a urzi kʼoogoro Romeŋ geŋ, Pilemoŋ i-dʼede urzi yi-dʼise munɗa wede aa addí i dehu a tukkʼ Onezim me, ise tôwwo toŋ yʼa yi tʼîde. Adda mattup ette Pool yi-dʼoɓe bey a Pilemoŋ kono yʼa ki yʼ wolle Onezim aakede ɓule wede i tʼumbe ye. Yoŋ yi di ruute yʼa yi seeɗa bey sire, kono aŋken̰n̰o kane an a ti gitte kaŋ soo a urzi kʼIsa Almasi me.

1

Toose ki Pool

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Pool, wede an ni ziiɗa daŋgay kono ni kazita rabila kʼIsa Almasi, ay raaŋiya ti leema Timote. Mattup ette a kee Pilemoŋ leemadey wede ki geyyiso, kee wede naabadiŋ kaŋ soo, 2 wo a zemɓa ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a ɓoozá, a teemadiŋ Aapiya, ti Arsip wede a ti giƴƴe ti kine ɗeyyisadiŋ kaŋ soo. 3 Geŋ beeko ti toose ki Meegiŋ Raa ti Galmeega Isa Almasi i koona egguŋ.

Pool yi rootiyo koɗuwo a Raa kono Pilemoŋ

4 Nuŋ daayum adda tondiyadó a Raa gette, sundá ni gi di seɗɗiyo ye, wo ni rootiyo koɗuwo a Raazó, 5 kono nuŋ nʼollige kee daayum kʼa seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Galmeega Isa, wo ɗoŋ ki Raa pay kiʼni geyyiso. 6 Nuŋ ni tondiyo Raa kono zaapu kʼaddá a Isa gette, kee kʼa-ti kette ti kaye kaŋ soo. Tode gette tʼa di tʼele elkiyo ere kʼa suune sulɗi ɗoŋ pay majjanɗani a urzi lekkiyadiŋ ere kettiyo kaŋ soo tʼIsa Almasi. 7 Leema ki nuŋ, nuŋ ulbó uŋse wo oo dʼeliyo toogo kono kee ɗoŋ ki Raa kiʼni giyye, wo kʼan dʼeliyo kooke.

Pool yi tondiyo Pilemoŋ a urzi kʼOnezim

8 Kono kamo beehiyeʼŋ a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi geŋ nuŋ oo dʼede urzi nʼa di roote a munɗa wede kee kʼaase me, 9 ki too maŋ nʼa ki tonde ti geyyiso kʼo dʼise munɗa. Eyye, nuŋ Pool eŋ ni tʼize gôole, wo soŋ nuŋ adda daŋgay kono ni kazita rabila kʼIsa Almasi, 10 iŋkino toŋ ni ki tondiyo kee kʼaase adde beehiye a Onezim*, yoŋ yi tʼize aa ulo nʼehe adda daŋgay a urzi kʼAlmasi me. 11 Aame ti poone yi ki nuuge ye toŋ maŋ, aŋken̰n̰o yʼaane yʼinni nooge, kee ti nuŋ me.

12 Wo aŋkeŋ nʼa di yʼagiba, yode wede ni yʼ giyye tʼaddó pay. 13 Ki too maŋ nuŋ nʼa yʼooli yʼa lekke a sirpadó, aame nuŋ ɓotto adda daŋgay a urzi Rabila Majjaanawa kʼIsa Almasi geŋ me, kono yʼo di naabe a olɗe kee. 14 Wo ni ki dehu ni ki yʼ boohe ye daa kee ki ki dihe ye me, kono munɗa wede beehiye kee kʼaase an gi di kʼise ki toogo ɗo ye, kʼaase ti ulbe uŋse ɗo.

15 Onezim Raa yi ti yʼ liɗɗe tuddá kʼonniyo miibi koo maŋ, onniyo yi ti yʼ gima sirpadá maŋ yʼa lekkey ki daayum. 16 Aŋken̰n̰o yoŋ aa ɓule ye, yi jiire ɓule. Yoŋ aŋkeŋ yi tʼize leema wede kʼoon̰iso. Nuŋ ni yʼ giyye ɓaadaŋ wo a kee yʼa tʼisey wede kʼoon̰iso a ceerey sey, kono yoŋ leema a urzi tudde wo leema a urzi kʼAlmasi.

17 Aame ki ni zuune nuŋ laŋzayá maŋ, yoŋ ki yʼ sooɗoy aa ki seeɗu nuŋ batum. 18 Wo aame yʼa ize ulsuko, koo yi ziiɗa munɗazá toŋ maŋ, kʼoolo a ekki nuŋ. 19 Ki wollo a raaŋiya eŋ nuŋ Pool ti beezó: munɗa wede Onezim yʼa di tʼela geŋ a di yʼ tʼela nuuno, wo ɗe kee toŋ kʼelko a-dʼede see a eedá? Ɗerec, kee toŋ tʼurzi nuuno ɗoo miŋ kʼa ziipe addá a Isa Almasi kollo. 20 Ki kotto leema ki nuŋ, tʼurzi geyyiso ere ki Galmeega, addó kʼo tiʼn asso, kono kine sirwiŋ pay miŋ in lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi.

21 Nuŋ ni suune nʼa raaŋiya eŋ naabo ere ni ki tondiyo ette kʼo ti tʼisa, wo ni suune kʼaasa naabo a ceera ere ni ki tondiyo ettiyo sey. 22 Wo soŋ ni ki tondiyo: Kee kʼo okkoŋ ume moone. Nuŋ nʼettiyo, kono nʼelkiyo tondiyaguŋ a Raa gette yoŋ yʼollige, saŋ maŋ an diʼn aɗɗa nʼun diʼn tʼooney.

Ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

23 Epapiras yoŋ adda daŋgay ti nuŋ kono ay kazita rabila kʼIsa Almasi, yʼa-tʼize toose. 24 Markus, Aristarko, Demas wo Lik ɗoŋ ay naabiya kaŋ soo eŋ, an a-tʼize toose pây.

25 Iŋkino maŋ beeko Galmeega Isa Almasi ti koona egguŋ.

* 1:10 1.10 Onezim: Tʼono Girek suma ette i-kaza «noogiyo».

Eber

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Mattup a ɗoŋ ki

Eber

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup an riiŋe a Yawudiyagi ɗoŋ i daaniya urzi kʼAlmasi. Kane ɗoŋ ki poone i ziipe addaŋ a Isa geŋ, ki kotto an di dibire ɓaadaŋ bini an di dihe ume kʼombiɗite. Kono kamo wenɗa an riiŋe mattup ette yʼan rootiyo an di seeɗa zakiɗi a urzi kʼIsa, an ki dʼooli ye.

Ti kaaga Raa yʼa gitte taasuwadí ti kane Yawudiyagi, yʼan di ruute wede yi tʼiza olɗiko maŋ, yi-tʼîde seysu ki seɗeke, maŋ a wede geŋ yi-tʼisa tambobino a olɗikadí te. Mattup a ɗoŋ kʼEber ette ti rootiyoʼŋ ti taasuwa ere aware Raa yi gitte ti ɗoŋ an ziipe addaŋ a Ulí Isa Almasi gettiyo, tʼa jiire taasuwa ere ti poone. Ɗerec, munɗa wede Isa yʼize a ɗuwo geŋ a jiire munɗa wede ki maaleekiyagi, ki Muusa, ki Aroŋ wo ki Zozuwe an ize pay. Isa yʼa ele tuddí seɗeke ki booyiso kʼolɗiko ɗuwo pay. Wede yi ziipe addí a yode maŋ, Raa yi-tʼisa tambobino a olɗikadí te. I ki dehu yʼa kʼise seɗeke ki seyɗi ki booyiso kʼolɗikadí ye baa.

1

Raa yʼa ruutite tʼurzi kʼUlí

1 Ti kaaga, Raa yʼan di ruutite taŋ ɓaadaŋ tʼurzi tuuku toŋ maŋ a moŋgiɗagiŋ tʼurzi nebiyagi. 2 Wo ɗe a onniytagi kʼita eŋ, Raa yʼin rootiyto tʼurzi kʼUlí. Tʼurzi yode geŋ Raa yʼa ikkima sulɗi pay a kandaane wo a siiɗo, wo Raa yʼa ti yʼ ziipe yoŋ wede yi oola sulɗi pay geŋ a beezí. 3 Yo Ulo geŋ yi kaza gooliko ere meeda ki Raa, wo yoŋ geŋ miŋ Raa koyok. Wo kane sulɗi pay geŋ an lekkiyo tʼurzi kʼonamí ɗoŋ an dʼede toogo gen̰n̰o. Yoŋ yʼa tʼize munɗa wede i tʼîide ɗuwo an tʼise kamilen̰ tʼolɗikadaŋ a ɗaana Raa, maŋ yʼa-gili kʼawwa ki kandaane, yʼa-guune a ammade Raa goole a jiire pay. 4 Iŋkino maŋ ki kotto, yo Ulo geŋ yʼa tʼize goole a jiire maaleekiyagi pay, wo suma ere Raa yi ele gette todʼ tʼa jiire ɗoŋ ki kane.

Ulo Raa yi jiire maaleekiyagi

5 Ɗerec, Raa geŋ kuɗic a maaleeka soo toŋ yi-ki ruute ye, yʼa tʼeese:

«Kee Ulo nuŋ me,

wo ti aŋki ɗuwo an di suune nuŋ Meegá*.»

Wo soŋ yʼa tʼeese:

«Nuŋ a yode nʼa tʼisa Meegí,

wo yoŋ yʼa tʼisa a nuŋ Ulo me†.»

6 Wo ɗe aame Raa yʼigibo Ulí yoŋ yi jiire sulɗi pay adda duniya geŋ, yʼa ruute, yʼede:

«Kune maaleekiyagi Raa pay, kun ottilo a yode‡.»

7 Geŋ ono ɗoŋ Raa yi ruute ti kaaga a tukki maaleekiyagi, yʼede:

«Kane maaleekiyagi geŋ yi diʼn isiyo aa maaye, wo ɗoŋ naabadí yi diʼn isiyo aa ilze kʼuwwo§.»

8 Wo Raa yʼa ruute ti kaaga a tukkʼUlo, yʼede:

«Keeʼŋ Raa, kʼa koona a kaakido mozikadá ki daayum,

wo ti dalka moziko ette kʼa dokka ɗoŋzá a urzi wede ki diine.

9 Kee ki geyyiso munɗa wede ki diine, wo sulɗi ɗoŋ ulpi kiʼn azzuru.

Kono kamo nuŋ Raa wede Raazá, ni ki biire ti diine laŋziyagá pay, nʼay di ƴirge egey kʼuŋsuwo a eedá, geŋ i-kaza ni ki ti ziipe mozigo*.»

10 Wo yʼa ruute sey, yʼede:

«Tʼume kʼeesiyo kee Galmeega Raa i ziipe siiɗo te, wo kandaane toŋ ki yʼikkima ti beezá.

11 Kane geŋ an tʼeŋgila, wo kee ki lekkiyo ki daayum. Eyye, kane pay geŋ a latta aakede kalle.

12 Siiɗo ti kandaane kʼa tiʼn damɓa aa wede yi damɓu kalle wede goole, kʼa tiʼn ŋaaƴa a kese.

Eyye, kane geŋ kʼa tiʼn pelka an ki lekka a umayaŋ ye,

wo ɗe kee daayum kee miŋ kee, ozzinagá i ki ɗaŋga ye†.»

13 Wo Raa geŋ kaŋ soo toŋ, kuɗic yi-ki ruute ye a maaleeka tuuku toŋ, yʼa tʼeese:

«Kʼedi ki-koona a ammidadó kino,

bini ɗoŋ kʼaduzá nʼan isa aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗá‡.»

14 Wo kane maaleekiyagi geŋ, kane pay undiyagi ɗoŋ i naabiya ki Raa. Kane geŋ yiʼn akkisa kʼisiyo naabiyagi ki noogiyo kane ɗoŋ i tʼoona uttiyo.

2

Uttiyo kʼarɓu ye

1 Kono kamo kine in koona mentikagi a ono ɗoŋ in illiga geŋ me, para maŋ in tiʼn leɗɗa tʼurzi wede ɗerec me, in diʼn tʼetta kʼume daggiya. 2 Kun ollo, ono ɗoŋ kʼoogoro ti kaaga Raa yʼan ele a bize maaleekiyagi an an gizite a maawiŋ geŋ, ki kotto kane ɗerec. Wo ɗoŋ pay a ti diipiɗa wo an ti-tuuge kʼollige kʼono gen̰n̰o geŋ, an dʼuune daŋgay ere ɗerec a urzi naabadaŋ. 3 Iŋkino maŋ kun ollo, in arɓe ye tʼuttiyo te, paraʼŋ in a ti diipiɗa maŋ, in ki tʼalɗa ye ti daŋgay ere ki Raa te. Urzi kʼuttiyo eŋ, i yʼ ruute yode Galmeega batum ki poone me. Saŋ maŋ kane ɗoŋ i yʼilliga an in di gizite anʼde, uttiyo gette todʼte ɗerec. 4 Wo Raa toŋ yʼan di gize kane onamaŋ ɗerec, tʼurzi sulɗi ɗoŋ i-kaza munɗa, ti sulɗi ɗoŋ i-ceeriyo eego wo ti sulɗi kʼarmika ɗoŋ tuuku toŋ maŋ, wo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ ere tʼin di dikkiɗa urziyagi kʼisiyo naabo Raa a wede tuuku toŋ aa yoŋ yi dehu.

Isa yoŋ Wede kʼUttiyo ɗuwo

5 Kine duniya ere ki ɗaana in ti rootiyo gette, Raa yʼan ki tʼele a maaleekiyagi an gi di dokka ye. 6 Wo ɗe ki too maŋ, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Raa ki nuŋ, wedusu miŋ moo sey me, kʼa elke a yode me?

Wede tudde miŋ wee wee, kee kʼa yi boohe me?

7 Wedusu kee kʼa ti yʼ ziipe ti ɗanɗi maaleekiyagi ki peeɗo booloŋ,

ki-dʼele gooliko wo suma, ki di tuune kaɗumul ki moziko a eedí.

8 Kʼa ti yʼ ziipe goole tʼekki sulɗi pay*.»

Wede geŋ Raa yʼa ti yʼ ziipe goole tʼekki sulɗi pay, iŋkino maŋ munɗa soo toŋ yi kʼiili ye a lekke tʼekki yode me. Wo aŋken̰n̰o kine in ki wolliyo ye ɓotto sulɗi pay geŋ kane ti ɗanɗi yode me. 9 Wo kaciŋ in suune Isa Raa yi ti yʼ ziipe ti ɗanɗi maaleekiyagi ki peeɗo booloŋ. Iŋkino maŋ ti beeko ere ki Raa, Isa yʼa inda kono ɗuwo pay. Wo aŋken̰n̰o Raa yi dʼele gooliko wo suma, yi di tuune kaɗumul ki moziko kono yi dibire wo yʼa inda.

10 Geŋ ɗerec, sulɗi pay geŋ ikkima Raa wo an lekkiyo ki yode a beezí, wo yi dehu ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼise in̰n̰izí wo yʼan dʼan tʼette kʼadda darƴikadí. Iŋkino maŋ tʼurzi dabar geŋ, Isa Raa yʼa yʼize wede i-tʼîide a munɗa wede Raa yi dehu, kono yʼan di tʼihina urzi kʼuttiyo a ɗuwo. 11 Isa wede kʼooyiso ɗuwo a kese a Raa, yode ti kane ɗoŋ yiʼn uuye a kese geŋ, kane pay geŋ miŋ Meegaŋ Raa soo. Iŋkino maŋ yoŋ i-kʼede sukiyagi ye yʼan diʼn waake kane zemɓadí me, 12 wo yʼa ruute, yʼede:

«Raa ki nuŋ, nuŋ sundá nʼan di-kiza a zemɓadó,

wo nʼa tʼôhira adda diine ɗoŋzá gi tʼugiye nʼa ki tʼimmey†.»

13 Soŋ yʼa ruute, yʼede:

«Nuŋ nʼa zaapa addó pay a Raa‡.»

Wo yʼa ruute sey, yʼede:

«Eŋ nuuno ti in̰n̰i ɗoŋ Raa yʼo ele§.»

14 In̰n̰i geŋ kane pay miŋ kaŋ soo ɗoŋ tudde an dʼede sey ti puuzo, iŋkino maŋ yode Isa toŋ yʼa tʼize wede tudde i-dʼede sey ti puuzo aa kane kay. Yoŋ yʼize iŋkino kono tʼurzi kʼuntadí geŋ, yi di dihima toogo Meeda siitanɗani, tode ere i-dʼede toogo ki tôwwo ɗuwo gettiyo. 15 Wo soŋ tʼurzi kʼuntadí geŋ, yʼa tʼuɗɗe kane ɗoŋ daayum i lekkiyo ɓulagi kono an orgiso a unto. 16 Geŋ ki kotto, in suune Isa yi kʼiidoʼŋ noogiyo ki maaleekiyagi ye, wo yʼiidoʼŋ noogiyo kʼita kʼin̰n̰i kʼIbirayim. 17 Kono kamo i dehu Isa yʼa-tʼise tuddí pay a deeƴe zemɓadí, kono yʼa tʼise mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede addí koɗuwo ti ɗuwo wo yʼa seeɗa zakiɗi a naabo Raa, kono yʼa-booye olɗiko ɗuwo. 18 Ɗerec, yode Isa batum toŋ yi dibire a urzi naamiya daggiya me. Iŋkino maŋ, aŋken̰n̰o eŋ yʼaane yiʼni nooge kane ɗoŋ adda naamiya daggiya me.

3

Isa goole i jiire Muusa

1 Kono kʼiŋkino zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki Raa, yoŋ yʼunni wiike geŋ kun zaapo ersaguŋ a Isa, yoŋ wede zina Raa wo mozigo goole ɗoŋ seɗeke ki kine ɗoŋ pay i ziipe addiŋ a yode. 2 Isa geŋ i yʼ biire Raa kʼisiyo naabo gette, wo yʼa guune wede a ziiɗa zakiɗi a naabadí, aakede ti kaaga Muusa yʼa guune wede yʼa ziiɗa zakiɗi a naabadí ere pay yʼize a ɗoŋ adda ɓoy Raa*. 3 Iŋkino maŋ Isa geŋ yʼa tʼoone tamma ɓaadaŋ a ceere ki Muusa, aakede wede iiziga ɓooze geŋ ɗuwo an di yʼ tʼimme ɓaadaŋ a ceere yode ɓooze batum. 4 Kine in suune ɓoy tuuku toŋ i yʼoozige wedusu, wo sulɗi pay geŋ iiziga Raa. 5 Muusa geŋ yʼa ziiɗa zakiɗi a naabadí ere ki wede naabo a ɗoŋ adda ɓoy Raa, wo naabadí tiŋ yʼan di kizite ono ɗoŋ Raa yi roota ki ɗaana. 6 Wo Almasi geŋ yʼa ziiɗa zakiɗi a naabadí, yoŋ Ulo wo Raa yʼa ti yʼ ziipe tʼekki ɗoŋ adda ɓoozí. Wo ɗoŋ ɓoozí miŋ kine, aame a lekkiyadiŋ in a seeɗu zakiɗi wo in zaapu elkisadiŋ a Raa daa sukiyagi maŋ.

Ume puukiyo ki ɗoŋ Raa

7 Kono kamo Unde Kamilen̰ tʼa ruute ti kaaga adda mattup ki Raa, tʼede:

«Aame aŋki kun illiga golla Raa maŋ,

8 adduguŋ kun tiʼn isa zakiɗi ye, aakede moŋgiɗaguŋ ti kaaga aame kane adda balɗa geŋ, an dʼiiziga kulkuwo ti nuŋ Raa wo an di nʼ niime.

9-10 Wo a ume gen̰n̰o moŋgiɗaguŋ an di nʼ niime, an di dihe an di wolle nʼisa muno me,

wo naabo ere nʼize adda kʼozzine ada piɗe gette an ti wulle toŋ maŋ.

Iŋkino maŋ ni-ti gulkuwe ti kane ɗoŋ geŋ me,

wo nʼa ruute, nʼede: “Kane ɗoŋ eŋ daayum biza kʼulbaŋ yiʼni daggiya, wo urzizó an ki yʼ zuune ye.”

11 Maŋ nuŋ adda kulkuwadó nʼa di nîime tuddó, nʼa ruute, nʼede:

“Ki kotto, kane geŋ an kʼetta ye kʼadda kʼume wede nʼan ikkima ki puukiyo me†!”»

12 Zemɓa ki nuŋ, kun koona mentikagi, kun i oola urzi a wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ yiʼn isa addí ulpi yi tooga ye ki zaapu kʼaddí a Raa me, para maŋ a ti yʼ leɗɗa dokki ti ɗaana Raa zeere me. 13 Kun ollo, onniyo ere Raa yʼa ti wiike «aŋki» gette ti lekkiyo baa maŋ, kune onniyo ti onniyo kun elo kooke ti tudduguŋ, kono wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ olɗiko ti yʼ dagga yiʼn isa addí zakiɗi ye. 14 Iŋkino maŋ tʼume kine in ziipe addiŋ a Isa geŋ, in tʼize ɗoŋ i naabiya tʼAlmasi kaŋ soo. Wo i dehu a zaapu kʼaddiŋ gette in seeɗa zakiɗi, aa ti poone bini ɗaŋgu, 15 kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Aame aŋki kun illiga golla Raa maŋ, adduguŋ kun tiʼn isa zakiɗi ye, aakede moŋgiɗaguŋ ti kaaga aame kane adda balɗa geŋ, an dʼiizi kulkuwo ti nuŋ Raa wo an di nʼ niime‡.»

16 Iŋkino kane miŋ aŋ wee wee ɗoŋ illiga ono Raa wo an dʼiizi kulkuwo ti Raa me? Kane miŋ ɗoŋ pay Muusa yʼan uɗɗo ti siiɗo Misir. 17 Wo soŋ kun suuno, adda kʼozzine ada piɗe geŋ Raa yi-ti gulkuwe ti kane kono an tʼize olɗiko, iŋkino an tʼindita nunɗanzaŋ a uupe adda balɗa. 18 Raa yʼa di nîime tuddí, yʼa ruute, yʼede: «Kane an kʼetta ye kʼadda kʼume wede nʼan ikkima ki puukiyo me.» Yi ruute iŋkino a kaŋ wee wee? Yi ruute a kane ɗoŋ i-tuuge kʼollige kʼonamí gen̰n̰o. 19 Iŋkino kine in suune, kane geŋ an ki dʼiine an ki tʼiide ye kʼadda kʼume wede Raa yʼan ikkima ki puukiyo me, kono an ti tuuge kʼamɓu kʼonamí me.

4

1 Eŋ ono ɗoŋ Raa yʼin ruute yʼaasa: urzi ede yi ikkima kʼettiyo kʼume puukiyo me, geŋ ɗerec kane ono geŋ aŋki toŋ i lekkiyo a kine. Iŋkino maŋ in koona mentikagi kono wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ yi ti tʼôssa ye kʼettiyo kʼume puukiyo me. 2 Ɗerec, kine toŋ rabila majjaanawa a tukkʼume puukiyo an in gizite, aakede kane ɗoŋ ti kaaga adda balɗa. Wo ɗe ono ɗoŋ an illiga geŋ, a kane an tʼize aa munɗa bita, kono aame an illiga geŋ zaapu kʼaddaŋ a Raa umbo, ono geŋ an gi diʼn ziiɗa ye. 3 Wo etta kʼume puukiyo geŋ kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Raa. Iŋkino yʼa ruute a tukkʼume puukiyo geŋ, yʼede:

«Adda kulkuwadó nʼa di nîime tuddó, nʼa ruute, nʼede:

“Ki kotto kane geŋ an kʼetta ye kʼadda kʼume wede nʼan ikkima ki puukiyo me*!”»

Yi ruute iŋkino kono ume puukiyo umbo ye, wo ɗe kine in suune Raa yʼa ti ɗiŋge naabadí tʼume yʼikkima duniya too. 4 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukkʼonniyo ere ki sarat, anʼde: «Raa geŋ a onniyo ere ki sarat maŋ, yʼa-buuke ti naabadí ere pay kʼokkime sulɗi te†.» 5 Wo soŋ an riiŋe a tukkʼume puukiyo, anʼde: «Kane geŋ an kʼetta ye kʼadda kʼume wede nʼan ikkima ki puukiyo me‡!» 6 Kane ɗoŋ ki poone illiga rabila majjaanawa gette, an di-tuuge ki sooru eego me. Iŋkino maŋ an ki tʼiide ye kʼume puukiyo me. Ɗe geŋ a ɗoŋ doolo urzi ede kʼettiyo kʼume puukiyo me. 7 Kono kamo Raa yi ziipe onniyo ti doolo sey ere yʼa ti wiike «aŋki». Saŋ îide ozzinagi ɓaadaŋ maŋ, Raa yʼa ruute a tukkʼonniyo gettiyo ti bize Dawut. Ono geŋ ni tiʼn ruute ti poone:

«Aame aŋki kun illiga golla Raa maŋ,

adduguŋ kun tiʼn isa zakiɗi ye§.»

8 Ki kotto, Zozuwe geŋ ɗoŋ kʼIzirayel yʼan gi diʼn tʼiide ye kʼume puukiyo me, kono kʼiŋkino Raa yi rootiyo sey a tukkʼonniyo puukiyo ere ti doolo te. 9 Iŋkino maŋ ume puukiyo wede aakede onniyo ere ki sarat Raa yʼa buuke gette yoŋ yi lekkiyo, wo Raa yʼan di yʼ tʼela a ɗoŋzí. 10 Ɗerec, wede yi tʼiide adda kʼume puukiyo wede Raa yʼikkima gen̰n̰o maŋ, yode toŋ yi buuke kay, aakede yode Raa yʼa-buuke ti naabadí. 11 Iŋkino maŋ in elo gotono kono in tʼetta kʼadda kʼume puukiyo gen̰n̰o. In iso iŋkino kono wenɗa soo toŋ ti diinayiŋ yi ki tʼoora ye, aakede moŋgiɗagiŋ ti kaaga an di-tuuge ki sooru eego kʼono Raa.

12 Kun ollo, ono Raa geŋ kane an naabiya, an dʼede toogo, kane robboŋ i jiire kasigara kesiyagutú sirwaŋ pay korɓe. Kane ono geŋ i-ti ɗeegu adda kʼadde wedusu i seeɗu biza kʼulbe ti unde, okilagi ti sulbo. Kane ono geŋ, an ɗekkiyo booro a sulɗi ɗoŋ tuddiŋ ti dehu wo elkiyo ere adda kʼaddiŋ. 13 Munɗa ombiɗe a ɗaana Raa umbo. Sulɗi ɗoŋ pay yʼikkima geŋ, kane waariya keren̰ a ɗaanadí me. Geŋ onniyo soo, a yode kine in tʼîdey taaya ki naabadiŋ ere in ize te.

Isa yoŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede a jiire

14 Kine in dʼede mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede a jiire, yoŋ Isa Ulo Raa yi-gili kʼawwa ki kandaane kʼume Meegí. Iŋkino maŋ in a sooɗo zakiɗi a urzi zaapu kʼaddiŋ a Raa me. 15 Geŋ ki kotto, kine in dʼede mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede aane i wolle sommagiŋ a ren̰kadiŋ te, kono yode toŋ Meeda siitanɗani tʼa yi niime daggiya a urzi tuuku toŋ aa kine kay, ki too maŋ yoŋ yi kʼize ye olɗiko te. 16 Iŋkino maŋ kine inʼdo daa kʼorgiso kʼume kaakido Raa ere ki beeko a jiire pay, wo aame geŋ yʼin dʼisey adde koɗuwo wo in tʼooney beekadí. Iŋkino yʼa tʼokka ɗolladiŋ, yʼin diʼn nooga aame peeɗo tʼîida maŋ.

5

Naabo kʼAlmasi mozigo goole ɗoŋ seɗeke

1 Mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede tuuku toŋ, Raa yi yʼ beeriyo ti diine kane ɗuwo, yi-ti yʼ zaapu kono yi di naabe a yode Raa ki beehiyko a kane ɗuwo. To naabadí tiŋ kʼeliyo sulɗi a Raa wo kʼisiyo seɗeke ki booyiso kʼolɗiko. 2 Mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede tuuku toŋ, a urzi tudde yoŋ ren̰ ɓaadaŋ aa kane kay. Iŋkino maŋ yoŋ yi dʼaaniya suuniyo kʼita ren̰ko ɗuwo ɗoŋ an kʼede suuniyo ye wo i tʼaɗɗiya tʼurzi wede ɗerec geŋ me. 3 Kono yode batum ren̰ geŋ, i dehu yʼaase seɗeke ki booyiso kʼolɗiko ki ɗoŋ doolo ɗaŋŋalaŋ ye, wo kʼolɗiko yode pây. 4 Wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi ki tʼele tuddí ye, yʼa tʼamɓe suma yʼa tʼise mozigo goole ɗoŋ seɗeke ti siidí me. I waaku wedusu Raa ti siidí a naabo gette, aakede yi wiike Aroŋ ti kaaga yʼa tʼize mozigo goole ɗoŋ seɗeke*.

5 Geŋ ki Almasi toŋ iŋkino, a urzi gooliko yode batum yi kʼele tuddí ti siidí ye, yʼa tʼise mozigo goole ɗoŋ seɗeke me. Wo tode gette yi tʼuune ti yode wede i ruute, yʼede:

«Kee Ulo nuŋ,

wo ti aŋki ɗuwo an di suune nuŋ Meegá†.»

6 Wo adda mattup ki Raa a ume doolo toŋ yi ruute pây, yʼede:

«Kee wede seɗeke ki daayum

a urzi yode Melkisedek ti kaaga‡.»

7 Yode Isa geŋ, a lekkiyadí ere a siiɗo gette, yʼa tunde Raa tʼoɓe bey ti ɗollite ɓaadaŋ wo ti zumari edayí a yode wede yʼaane yi yʼutte tʼunto. Wo Raa yʼa yʼilliga, yʼa di yʼ nuuge kono Isa yi ki gili tʼekki Raa ye. 8 Ɗerec, Isa yoŋ Ulo Raa toŋ maŋ, tʼurzi dabaradí gette yʼa-duuye ollige kʼono. 9 A ettiyadí gette sulɗi pay geŋ yʼan ize aa Raa yi dehu, iŋkino yode batum yʼa tʼize wede i-tʼîide. Iŋkino maŋ aŋken̰n̰o, kane ɗoŋ pay ollige ono kʼIsa geŋ an dʼuune uttiyo ere ki daayum tʼurzi yode. 10 Geŋ ɗerec, Raa yʼa ti yʼ ziipe Isa mozigo goole ɗoŋ seɗeke ki daayum a urzi yode Melkisedek ti kaaga.

Dersiyo a urzi zaapu kʼadde a Isa

11 A tukki yode Melkisedek geŋ i dʼede sulɗi ɓaadaŋ nʼun di rootite me, wo kane sekin̰sadaŋ oon̰e kono egguŋ attiɗi ki seeɗu kʼono me. 12 Ki too maŋ aŋki kun tʼize ɗoŋ dooyiso ɗuwo ti kaagine, wo aŋkeŋ i dehu ɗuwo an un diʼn dooye sey dooyiso ere ti poone a urzi kʼono Raa, aa ɗoŋ aware i ziipe addaŋ a Isa. Geŋ kun kʼaane kun ki tʼoomi omɓo ere zakiɗi ye, i dehu kun di siɓe uɗu aa in̰n̰i sun̰n̰i. 13 Wede tuuku yi soɓo uɗu ɓotto geŋ, yi kʼaane yi ki ti yʼ roote ye munɗa wede ki diine me, kono yoŋ ulo n̰eŋku. 14 Wo ɗe ki too maŋ, ɗoŋ i dirse geŋ an dʼoomi omɓo ere zakiɗi. Kane urzi geŋ an dʼisiyo daayum an ti duuye, an aane an di yʼ suune munɗa wede beehiye wo munɗa wede ulsu me.

6

1 Geŋ iŋkino kine in ôhor poone ti dooyiso ere ki poone a urzi kʼAlmasi gette, in a-tʼon̰ƴol ekki dooyiso ere ki ɗoŋ i-dirse. Kane sulɗi geŋ kunʼni suune ay un kiʼn dooye ye baa, aakede: Dooyiso a urzi kama lekkiyo a sulɗi ɗoŋ ulpi a-dʼette unto wo a urzi zaapu kʼadde a Raa, 2 dooyiso a urziyagi suyyiso batem wo a urzi zaapu bey ki beeko, wo dooyiso a urzi balɗiya ki ɗoŋ i tʼinda wo a urzi booro ki Raa ere ki daayum. 3 En̰n̰o sulɗi ɗoŋ kine in dʼise ki ɗoŋ i-dirse me, aame Raa yʼela urzi maŋ.

4 Iŋkino maŋ kun elko a ɗoŋ i iili urzi zaapu kʼaddaŋ a Raa. Kane geŋ ti kaaga, ɗerec ki Raa tʼa-tuure addaŋ, an yʼuwwe munɗa wede Raa yʼeliyo me, kane aggadaŋ ede a sulɗi ɗoŋ Unde Kamilen̰ tʼisiyo me, 5 an uwwe ono Raa kane uŋse me wo an ti zuune toogo duniya ere ki ɗaana te, 6 wo ɗe ti sulɗi ɗoŋ an uwwe gen̰n̰o toŋ, an di gime kʼadda lekkiyadaŋ ere ti poone. Kane geŋ urzi umbo an di-kime lekkiyadaŋ sey me, kono naabadaŋ ere an ize gette aakede an taakiya Ulo Raa sey ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko, wo geŋ an an eliyo urzi a ɗuwo an di yʼ kilɗite.

7 Kun ollo, aakede i dʼede doome siiɗadí gette mizzi yi koppiyto a ettú daayum maŋ, tode gette ti dʼehiyo sulɗi ɗoŋ beehiye a ɗoŋ i ti derku geŋ me. Iŋkino Raa yi di zaapu beeko a siiɗo gette. 8 Wo ɗe aame siiɗo gette tʼaɗɗiya inda kʼahimagi ti woskani maŋ, tode gette ki derku ye baa. Goppoŋ Raa yʼa ti duuɗa wo ki ɗaŋgu yʼa-tʼogga mentú.

9 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kaye ay rootiyo iŋkino geŋ, ay suune adda kʼaddey kune a urzi wede beehiye, urzi wede kʼuttiyo. 10 Raa geŋ yoŋ daayum ki diine, i-ki danɗiya ye a naabo ere kun isiyo wo ti geyyiso ere un dʼede a sundí gette. Geyyiso gette kun ti gize tʼurzi noogiyo ere kun nuuge ɗoŋ ki Raa ti kaaga, wo aŋken̰n̰o toŋ kunʼni noogiyo. 11 Wo ankeŋ, ni dehu tʼaddó pay nʼun di roote, wede tuuku toŋ ti diinaguŋ yi koona addí wehini aa kane bini ɗaŋgu. Iŋkino maŋ sulɗi ɗoŋ pay kun zaapu elkisaguŋ eego geŋ, kun diʼn tʼoona. 12 A urzi naabo Raa kun ti tʼasse ye, wo ɗe geŋ kun amɓo zina kane ɗoŋ a urzi zaapu kʼaddaŋ a Raa an ziiɗa zakiɗi bini ɗaŋgu. Iŋkino maŋ an tʼooney munɗa wede Raa yi ruute yʼan tʼela.

Raa bizí yi ki yʼ kama ye

13 Ti kaaga Raa yi ruute munɗa wede yi di tʼela a Ibirayim. Aame geŋ yʼa-ti nîime ti suma yode batum kono wenɗa soo toŋ goole ti yode Raa umbo, yʼa nâame tuddí me. 14 Raa yʼa ruute, yʼede: «Ki kotto nuŋ nʼay di zaapo beeko daa dooziyo, wo in̰n̰izá toŋ an dʼaagila ɓaadaŋ*.» 15 Ibirayim geŋ yʼa dille ozzinagi ɓaadaŋ ti omɓin̰e, saŋ munɗa wede Raa yi-ruute yi di yʼ tʼela geŋ yʼa yʼuune.

16 Ɗuwo an nâamiya tuddaŋ geŋ, an nâamiya ti munɗa wede goole i jiire kane, nâamiya gette ti ti tôwwo ono, iŋkino niikiyto tʼa dʼôhire goppoŋ. 17 Geŋ iŋkino, a kane ɗoŋ i tʼoona sulɗi ɗoŋ Raa yʼan ruute yʼan tʼela geŋ, yʼa dihe yʼan di kize keren̰ munɗa wede yi ti yʼ ruute geŋ, bizí yi ki yʼ kima ye baa. Kono kamo yʼa-ti nîime a onamí ɗoŋ yi ruute geŋ me. 18 Iŋkino i dʼede sulɗi sire, kane geŋ i ki kime ye, wo tʼurzi kane geŋ Raa yi kʼaane yi ki lihite ono ye. Kane geŋ an in dʼeliyo toogo ɓaadaŋ a kine ɗoŋ uune ume kʼombiɗe tʼurzi yode, kono in a seeɗa zakiɗi a sulɗi ɗoŋ in zaapu elkisadiŋ eego Raa yi ruute yʼin tʼela. 19 Zaapu kʼelkisadiŋ gette, tʼin ti yʼ seeɗu biza kʼulbiŋ ume soo aakede maala meeda ere i-ti seeɗu tooko ume soo. Tode zaapu kʼelkiso gette ti lekkiyo zakiɗi umatú soo, geŋ ti-ti doopiɗe alboy wede adda Ɓoy Raa a kandaane, ti dʼaaniya a ume wede kʼadda. 20 Geŋ kʼume gen̰n̰o Isa yʼin uugume me, yi-tʼiide yʼin tʼihina urzi yʼa tʼize mozigo goole ɗoŋ seɗeke ki daayum a urzi yode Melkisedek ti kaaga.

7

Melkisedek yoŋ mozigo wo wede seɗeke

1 Ti kaaga yo Melkisedek geŋ, yoŋ mozigo ki geeger Salem, wo wede seɗeke ki Raa goole a jiire pay. Ibirayim geŋ yi kama tʼume kʼarka mozagi yiʼni jiiro maŋ, Melkisedek yʼa tʼiide okkimayí wo yi di ziipe beeko a Ibirayim me. 2 Geŋ a yode Melkisedek, Ibirayim yi-dʼele zakka ki sulɗi ɗoŋ pay yʼuubo tʼume kʼarka me*. To suma Melkisedek gette, i-kaza «mozigo wede isiyo munɗa wede ki diine a ɗuwo». Wo soŋ yoŋ mozigo ki Salem, suma gette i-kaza «mozigo ki toose». 3 Yode geŋ i-kʼede meege ye, meede ye, ita moŋgiɗagi ye, wo onniyo kʼehiyadí ti untadí toŋ umbo. Yoŋ geŋ yi deeƴiso aa Ulo Raa, iŋkino yi lekkiyo wede seɗeke ki daayum.

4 Kun elko, Melkisedek geŋ ki kotto yoŋ goole a jiire! Yode mugiyiŋ Ibirayim wede ti diine moŋgiɗagi ɗoŋ kʼizirayel toŋ, a Melkisedek yi-dʼele zakka barta ere koɗuwo a jiire, ki sulɗi ɗoŋ pay yʼuubo tʼume kʼarka. 5 Wo kine in suune ɗoŋ oŋgo ti biza bumɓu Lebi geŋ, kane ɗoŋ seɗeke. Oogoro gette tʼan rootiyo a kane, i dehu an di seɗɗe zakka ere ki ɗoŋ kʼIzirayel pay ise kane zemɓadaŋ toŋ maŋ. Wo kane pay geŋ miŋ ti biza bumɓu kʼIbirayim. 6 Wo ɗe Melkisedek yoŋ ti biza bumɓu Lebi ye toŋ, Ibirayim yi dʼele zakka ki sulɗi ɗoŋ yʼuubo. Wo Melkisedek yi di ziipe beeko a Ibirayim wede Raa yi ruute yʼa tʼoona sulɗi ɗoŋ yi-tʼela geŋ me. 7 Geŋ ɗerec daa niiku, wede gooleʼŋ yi di zaape beeko a wede n̰eŋku. 8 Wo ki kane ɗoŋ ti biza bumɓu Lebi i seɗɗu zakka geŋ, kane ɗoŋ tudde an tʼunto. Wo ki yode Melkisedek wede i ziiɗa zakka geŋ, mattup ki Raa ti rootiyo a tukki yode, yoŋ yi lekkiyo ki daayum. 9 Iŋkino maŋ ki ɗaŋgu nʼa rooteʼŋ, Lebi wede i seɗɗu zakka ere ki ɗoŋ kʼIzirayel pay gen̰n̰o toŋ, zakka gette yʼa ele a Melkisedek tʼurzi mugiyí Ibirayim. 10 Ɗerec, aame Melkisedek yʼiide okkime kʼIbirayim geŋ, Lebi an ki ti yʼehe ye, yoŋ a moyte ki mugiyí Ibirayim ɓotto.

Goole ɗoŋ seɗeke a urzi yode Melkisedek ti kaaga

11 Oogoro ere Raa yʼan ele a ɗoŋ kʼIzirayel, todʼ ti konso ekki naabo ɗoŋ seɗeke ɗoŋ ti biza bumɓu Lebi. Kane geŋ an dʼise naabo ɗoŋ seɗeke aa yode Aroŋ, wo urzi naabo ɗoŋ seɗeke geŋ yʼa-ki tʼîide ye a sulɗi ɗoŋ pay Raa yi dehu me. Para maŋ ki moo me i dʼise wede seɗeke ti doolo sey a urzi yode Melkisedek ti kaaga me? 12 Aame ɗoŋ seɗeke geŋ Raa yi tiʼn bilke ti doolo maŋ, urzi kʼoogoro ɗoŋ seɗeke toŋ i dehu Raa yʼa ti-pelke ti doolo kay. 13-14 Kane ono eŋ ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, kane geŋ anʼni ruute a tukki Galmeegiŋ. Wo kine in suune Galmeegiŋ yoŋ ti biza bumɓu Lebi ye, yʼuɗɗo ti biza bumɓu doolo, ti biza bumɓu Ziida. Wenɗa soo toŋ ti biza bumɓu geŋ aase naabo a ume seɗeke adda Ɓoy Raa umbo. Wo Muusa aame yi ruute a urzi naabo ɗoŋ seɗeke geŋ, munɗa soo toŋ yi ki ruute ye ki biza bumɓu Ziida me.

15 Kun ollo, en̰n̰o munɗa wede in tʼaɗɗa ita sulɗi pay keren̰ a jiire me: wede seɗeke wede uɗɗo ti doolo eŋ, yoŋ yi deeƴiso aa Melkisedek. 16 Yoŋ yi ki tʼize wede seɗeke tʼurzi kʼoogoro ere ti rootiyo wede seɗeke an yi tʼehe ti biza bumɓu wede a urzi tudde ye. Wo ɗe yi tʼize wede seɗeke tʼurzi lekkiyadí ere i-dʼede toogo, wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi-ki ti latte ye. 17 Geŋ ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki yode, anʼde:

«Kee wede seɗeke ki daayum

a urzi yode Melkisedek ti kaaga†.»

18 Iŋkino oogoro ere a urzi seɗeke gette, Raa yʼa-tʼîide mentú kono tʼa biite, tʼa ki tʼîide ye a munɗa wede Raa yi dehu me. 19 Ɗerec, oogoro Muusa sulɗi ti kʼiine tʼa ki tiʼn îide ye a munɗa wede Raa yi dehu me‡. Ti kaaga ɗuwo an ziipe elkisadaŋ ekkʼoogoro gettiyo, wo aŋken̰n̰o Raa yʼin eelo munɗa wede a jiire tode gettiyo sey, kine in zaapo elkisadiŋ eego, kono tʼurzi zaapu kʼelkiso gette kine in aane in tʼette ki ɗaana Raa.

20 Wo soŋ aame Raa yi ti yʼ ziipe Isa wede seɗeke geŋ, yʼa-ti nîime tuddí. Wo ɗoŋ oŋgo an tʼize ɗoŋ seɗeke daa nâamiya tuddaŋ. 21 Wo ki yode Isa geŋ Raa yʼa di nîime tuddí ɗoo miŋ, yʼa ti yʼ ziipe wede seɗeke kollo, kono Raa yi ruute ti kaaga, yʼede:

«Nuŋ Galmeega Raa nʼa ti nîime tuddó,

wo bizó ni ki yʼ kima ye baa:

Kee wede seɗeke ki daayum§.»

22 Kono kamo ti nâamiya gette Isa yʼa tʼize wede kʼamɓu kʼattiɗi* ki taasuwa ere a jiire taasuwa ere Raa yi gitte ti poone.

23 Wo soŋ, ɗoŋ ɓaadaŋ an tʼize ɗoŋ seɗeke kono unto ti kiʼn ooliyo ye, an di lekke daayum ɗoŋ seɗeke me. 24 Wo ɗe ki Isa iŋkino ye, yoŋ yi lekkiyo zeere daayum geŋ, naabadí ere ki seɗeke toŋ todʼte ki yode ƴillak ki daayum. 25 Kono kamo aŋken̰n̰o yoŋ yʼaane yʼan utte ki daayum kane ɗoŋ ettiyo ki ɗaana Raa tʼurzi yode me, kono yoŋ yi lekkiyo zeere daayum wo yi tondiyo Raa kono kane.

26 Iŋkino maŋ Isa mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede iɗɗiza a kine: Raa ulbí i-dʼise uŋse ti yode, yi kʼize olɗiko ye, i-kʼede munɗa kʼulsu a tuddí ye, yoŋ ti ɗoŋ isiyo olɗiko soo ye, wo yʼa-gili kʼawwa ki kandaane. 27 Deero ɗoŋ seɗeke pay geŋ i dehu onniyo ti onniyo an dʼise seɗeke ki booyiso kʼolɗikadaŋ, saŋ ki ɗoŋ doolo kollo. Wo ɗe Isaʼŋ aakede kane gen̰n̰o ye, aame yode batum yʼele tuddí seɗeke ki ɗuwo maŋ, seɗeke ere yʼele kaŋ soo gettiŋ a-tʼîide baa. 28 A urzi kʼoogoro Muusa geŋ an zippe deero ɗoŋ seɗeke, ɗoŋ an ki tʼîide ye kʼisiyo munɗa wede Raa yi dehu me. Ti kaaga Raa yʼele oogoro a Muusa ɗoo miŋ, saŋ maŋ yʼa ruute ono ɗoŋ yʼa-ti nîime tuddí kollo, wo ɗe tʼurzi kʼono geŋ yʼa ti yʼ ziipe Ulí mozigo goole ɗoŋ seɗeke ki daayum, geŋ yʼa-ti ɗiŋge sulɗi ɗoŋ pay Raa yi dehu.

8

Isa yoŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede i jiire

1 En̰n̰o munɗa wede toc nʼun di roote eego me: Ki kotto kine in dʼede mozigo goole ɗoŋ seɗeke iŋkino. Yoŋ yi-guune a kandaane a ammade Raa toogo a jiire sulɗi pay. 2 Wo yoŋ wede naabo adda kʼume wede kamilen̰, yoŋ geŋ Ɓoy Raa ki kotto ikkima Galmeega batum wedusu ye.

3 Mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede tuuku toŋ, Raa yi yʼ zaapu kono yi di tʼele sulɗi wo yʼaase seɗeke. Iŋkino maŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke wede ki kine en̰n̰o toŋ, i dehu munɗa a beezí kono yi di tʼele a Raa. 4 Aame aŋki Almasi yoŋ adda duniya maŋ, yi ki tʼise wede seɗeke ye kono ɗoŋ seɗeke a duniya ettiyo toŋ ede, kane an eliyo sulɗi a Raa ɗoŋ tode oogoro Muusa ti rootiyo. 5 Naabo ki Raa ere ɗoŋ seɗeke an isiyo a duniya ette, todʼte undiso, i deeƴiso sulɗi ɗoŋ ɗerec a kandaane. Geŋ aakede munɗa wede i iide aa suniye a Muusa, ki poone yʼa okkima Ɓoy Raa ki golmodo geŋ me. Aame geŋ Raa yi di ruute, yʼede: «Kʼollo koɗuwo, kʼodo kʼa tʼokkimoy ɓoy aa wede ki wulle nʼa-gize eego mokkolo*.» 6 Wo ɗe aŋken̰n̰o Isa Raa yi ele naabo ere meeda a jiire ere ki ɗoŋ seɗeke pay, kono yoŋ yi konso a diine kine ɗuwo ti Raa, yi dʼamɓu attiɗi ki taasuwa ere a jiire taasuwa ere Raa yi gitte ti poone. Taasuwa ere aware gette ti konso ekki sulɗi ɗoŋ beehiye Raa yi ruute yʼan tʼela a ɗoŋzí, kane sulɗi geŋ a jiire ɗoŋ ki taasuwa ere ti poone.

7 Taasuwa ere ti poone gette tʼa ki tʼîide ye kʼisiyo munɗa wede Raa yi dehu me, iŋkino Raa yʼa ti bilke ti ere ki sirwe. 8 Wo Raa yi wulle ɗoŋzí an a ti doopiɗe a urzizí, iŋkino yiʼn aapuɗu, yʼede:

«Kun ollo, saŋ onniytagi an dʼaana, aame geŋ nuŋ Galmeega Raa nʼa-ketta taasuwa ere aware ti ɗoŋ kʼIzirayel wo ti ɗoŋ biza bumɓu Ziida.

9 Taasuwa ere aware gette ti kʼisa ye aa ere nʼa gitte ti maawaŋ ti kaaga te,

aame nʼan ziiɗo beezaŋ nʼan uɗɗo ti siiɗo Misir me.

Kane an kʼizire ki diine ye a urzi taasuwa gette.

Iŋkino maŋ nuŋ toŋ nʼan gime dar. Eŋ i rootiyo nuŋ Galmeega Raa.

10 Kun ollo, ette taasuwa ere ni ketta ti ɗoŋ kʼIzirayel,

aame onniytagi geŋ an tʼiŋgila maŋ.

Oogiradó nʼan ti raaŋa adda kʼeedaŋ wo nʼan ti zaapa adda kʼaddaŋ,

nuŋ nʼa tʼisa Raazaŋ,

wo kane an tʼisa ɗoŋzó. Eŋ i rootiyo nuŋ Galmeega Raa.

11 Wede tuuku toŋ ti diinayaŋ i kʼise ye yʼa dooya bakadí, ise leemadí toŋ maŋ,

a urzi suuniyo nuŋ Galmeega Raa me.

Ɗerec, kane pay an di nʼ suuna,

iise ti n̰eŋku a jiire bini goole a jiire.

12 Geŋ a tʼisa iŋkino kono a doopiɗadaŋ a urzizó gette nʼan tʼisa tambobino,

wo olɗikadaŋ ni ki seeɗa addó ye baa†.»

13 Raa yi rootiyo iŋkino ti taasuwa ere aware maŋ, geŋ i-kaza taasuwa ere ti poone gette i tʼize mazzini. Wo munɗa wede i tʼize mazzini wo yi gûulike geŋ, uupe goppoŋ yi-tʼeŋgila.

9

Urzi wede ki poone kʼottilso a Raa

1 Taasuwa ere ti poone gette, todʼte i-dʼede urziyagi kʼottilso a Raa, wo Ɓoy Raa wede an ikkima a siiɗo. 2 Ɓoy geŋ yoŋ ki golmodo, addí binɗani sire dookiɗe ti alboy. Biino ere ki poone gette, todʼte an ti waaku ume wede kamilen̰, adda an di ziipe munɗa aa gooro garzin̰a sarat ti pitila eego eego*, wo soŋ taabul ti mappa eego wede an ele a Raa†. 3 Wo biino ere ti dar kʼalboy gette, todʼte an ti waaku ume wede kamilen̰ a jiire, 4 adda an di ziipe munɗa aa sandup ki dap an dʼoggiyo sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse eego‡, soŋ an di ziipe sandup ki taasuwa ere Raa yi gitte ti ɗoŋzí, tode gette an a di-tuuye dap§. Adda sandup gette i dʼede seelo an ikkima ki dap, addaʼŋ omɓo sundutú mann*. Dalka kʼAroŋ ere tʼa giira puutagi tʼa bubbe† toŋ adda sandup pây, wo ti pakirtagi moŋgali sire raaŋiya eego urziyagi kʼoogoro ki taasuwa ti ɗoŋzí. 5 Wo tʼekki sandup gette an dʼiibiɗa ɗuwo sire aakede maaleekiyagi sundaŋ seriben an tiʼn zippe, i-kaza Raa batum yo adda. Undiso ki kambaraŋ ti-ti diibiyo ume wede mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi sakkisa puuzo ki booyiso kʼolɗiko. Wo ɗe aŋken̰n̰o peeɗo ti kʼîide ye ɓotto ki sekin̰so sulɗi pay geŋ me.

6 Geŋ sulɗi ɗoŋ pay adda Ɓoy Raa an diʼn ikkima iŋkino, maŋ kane ɗoŋ seɗeke geŋ onniyo ti onniyo an dʼettiyo kʼadda biino ere ki poone gettiyo, an dʼisiyo sulɗi kono an dʼottilso a Raa. 7 Wo kʼadda biino ere ki sirwe gette, ettiyo mozigo goole ɗoŋ seɗeke siidí, yʼettiyo kaŋ soo ɗaŋŋal adda kʼozzine me. Wo yʼettiyo ti puuzo seysu a beezí ki seɗeke a Raa, ki booyiso kʼolɗiko ki yode batum wo kʼolɗiko ki ɗuwo pây. 8 Kun ollo, tʼurzi geŋ Unde Kamilen̰ tiʼn kaza urzi kʼettiyo kʼadda kʼume wede kamilen̰ a jiire geŋ umbo ɓotto, koore Ɓoy Raa wede ki poone an ikkima ki golmodo yi lekkiyo ɓotto geŋ me. 9 Kane sulɗi geŋ undiso ki sulɗi ɗoŋ iina a lekkiyadiŋ aŋken̰n̰o. Geŋ i-kaza sulɗi ɗoŋ an i eliyo a Raa wo ti senɗikagi seyɗi ɗoŋ an isiyo geŋ, kane an ki tʼîide ye, an ti tʼise elkiyo ki wede isiyo sulɗi ɗoŋ yi dʼottilso a Raa geŋ, ɗelele aa Raa yi dehu me. 10 Wo sulɗi ɗoŋ an eliyo a Raa ti senɗikagi seyɗi ɗoŋ an isiyo geŋ, kane an konso ekkʼurziyagi kʼoogoro ɗoŋ an rootiyo a urzi kʼomɓito, soɓito wo kʼopilsito tudde, kane sulɗi geŋ an isiyo ti paate a biza kʼulbe ye. Kane urziyagi kʼoogoro geŋ ɗuwo an isiyo a urzi tudde, bini saŋ Raa yʼan isa sulɗi pay awarɗi.

Almasi yʼele tuddí seɗeke

11 Wo ɗe aŋken̰n̰o Almasi yi tʼize mozigo goole ɗoŋ seɗeke, ki sulɗi ɗoŋ majjanɗani in uune aŋken̰n̰o. Yoŋ yi-tʼiide kʼadda Ɓoy Raa goole, munɗa a ki yʼ biite ye, a jiire wede ɗuwo an ikkima ki golmodo a siiɗo. Ɓoy geŋ i kʼikkima ɗoŋ tudde ye, geŋ i-kaza adda duniya ettiyo ye. 12 Almasi geŋ yʼiide kʼadda kʼume wede kamilen̰ a jiire geŋ kaŋ soo ɗaŋŋal a-tʼîide baa. Yoŋ yʼiide ti puuzo moɗu ise kʼulo buru an ele ki seɗeke ye, wo ɗe yoŋ yʼiide ti puuzo ki yode batum, wo geŋ iŋkino yoŋ yʼin diʼn uɗɗe ti olɗikadiŋ ki daayum. 13 A urzi kʼoogoro Muusa, puuzo moɗu ti puuzo kʼulo buru wo ti oddagi ɗoŋ an oggiyo kʼulo buru geŋ, an an di-rorriso a tukki ɗoŋ an tʼize ganigi a ɗaana Raa gen̰n̰o, maŋ tuddaŋ i-tʼisiyo kamilen̰ a ɗaana Raa‡. 14 Wo ɗe geŋ, puuzo kʼAlmasi i-dʼede toogo ɓaadaŋ a jiire sey. Tʼurzi kʼUnde Raa ere i lekkiyo ki daayum, yode batum yʼa ele tuddí seɗeke a Raa, yoŋ wede aa seysu daa munɗa kʼulsuko a tuddí, an wilɗa ki seɗeke. Puuzo kʼAlmasi gette tʼin ti tʼisa kamilen̰ elkisadiŋ ere ki suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu gette ti naabiyagi ɗoŋ ulpi in diʼn tʼettiyo kʼadda kʼunto, kono in i di naabe a Raa zeere.

Taasuwa ere kettiyo ti puuzo kʼAlmasi

15 Geŋ kono kʼiŋkino Almasi yoŋ yi konso a diine kine ɗuwo ti Raa, yi dʼamɓu attiɗi ki taasuwa ere aware. Yoŋ yʼinda kono ɗuwo yʼan aɗɗe tʼadda kʼolɗiko ere an ize aame an a ti diipiɗa a urzi taasuwa ere ti poone. Iŋkino maŋ kane ɗoŋ Raa yiʼni wiike geŋ an tʼoone sulɗi ɗoŋ yi ruute yʼan tʼela a ɗoŋzí ki daayum.

16 Aame wedusu yi lekkiyo zeere geŋ, onamí ɗoŋ yi riiŋe a urzi dokkiɗe laalayí geŋ an kʼede toogo ye, yʼinda ɗoo miŋ an dʼise munɗa wede yi riiŋe kollo. 17 Ɗerec, aame yoŋ geŋ yi lekkiyo zeere maŋ, onamí ɗoŋ yi riiŋe geŋ an kʼede toogo ye, wo aame yʼinda ɗoo miŋ an dʼede toogo kollo. 18 Iŋkino kay taasuwa ere ti poone batum toŋ, todʼ tʼiise ti puuzo ere iɓi ɗoo miŋ kollo. 19 Ti kaaga toŋ urzi kʼoogoro wede tuuku Raa yʼele a Muusa geŋ, yʼan ti yʼ gize a ɗuwo pay. Saŋ yi ziiɗa puuzo ki moɗu ti puuzo kʼulo buru ɗoŋ an walɗutu, yʼa dʼeezi ahu, yʼa di ilmi ilali damɓami teesibi, yʼa-dihima soole sundí izop yi di zulpe adda puuzo, yʼa di rorriso ekki mattup ere kʼoogoro wo a tukki ɗuwo pay. 20 Aame yi rorriso geŋ, yi dʼeesiyo: «Ette puuzo ere ki taasuwa Raa yi gitte ti kune, taasuwa ette yʼun ruute kun dʼozire eego§.» 21 Saŋ Ɓoy Raa wede an ikkima ki golmodo ti sulɗi ɗoŋ pay ki naabo a Raa toŋ, Muusa yʼa di rurrige puuzo. 22 Geŋ ɗerec tʼurzi puuzo gette, a urzi kʼoogoro sulɗi ɓaadaŋ i tʼisiyo kamilen̰ a ɗaana Raa, wo ki tambobino kʼolɗiko toŋ, i dehu puuzo tʼa oɓi ɗoo miŋ kollo*.

Seɗeke kʼAlmasi ti booyiso kʼolɗiko

23 Sulɗi ɗoŋ pay ki naabo a Raa geŋ, kane undiso ki sulɗi ɗoŋ a kandaane. Wo ɗerec kane geŋ i tiʼn isiyo kamilen̰ senɗikagi, geŋ iŋkino kay i dehu kane sulɗi ɗoŋ ki kotto a kandaane batum toŋ i tiʼn isiyo kamilen̰ senɗikagi ɗoŋ majjanɗani a jiire gen̰n̰o. 24 Almasi geŋ yi kʼiide ye kʼadda kʼume wede kamilen̰ ɗuwo an ikkima me, yoŋ ki kotto undiso ɗaŋŋal ki Ɓoy Raa a kandaane. Yoŋ yʼiide ki kandaane batum, aŋken̰n̰o yoŋ a ɗaana Raa kono kine. 25 Mozigo goole ɗoŋ seɗeke ki Yawudiyagi geŋ yʼettiyo kʼadda kʼume wede kamilen̰ a jiire, ozzine ti ozzine ti puuzo seysu a beezí. Wo ɗe Almasi geŋ, yʼiideʼŋ yʼa kʼele tuddí seɗeke taŋ ɓaadaŋ ye. 26 Para maŋ tʼume Raa yʼikkima duniya geŋ, Almasi yʼa dabire taŋ ɓaadaŋ bini untadí. Wo a onniytagi ɗoŋ kʼita eŋ, yoŋ yʼiido kaŋ soo ɗaŋŋal kʼadda duniya ette, kono olɗiko yʼa ti tʼîde mentú tʼurzi kʼeliyo tuddí batum ki seɗeke. 27 Kun ollo, wede tuuku toŋ yʼa tʼinda kaŋ soo ɗaŋŋal, wo yʼinda maŋ, saŋ yʼa tʼettey ɗaana Raa kono yi di ɗekkey booro. 28 Geŋ iŋkino kay Almasi toŋ yʼele tuddí seɗeke kaŋ soo ɗaŋŋal, kono ki booyiso kʼolɗiko ɗoŋ ɓaadaŋ†. Wo yoŋ yʼetto ki sirwe ki booyiso kʼolɗiko ye baa, wo yʼetto kʼuttiyo ɗoŋ i delliyo kamadí.

10

Seɗeke kʼAlmasi tʼa jiire pay

1 Oogoro Muusa gette, todʼ tʼa ki tʼîide ye a olɗe sulɗi ɗoŋ ɗerec a kandaane me, todʼ ti deeƴiso booloŋ ɗaŋŋal sulɗi ɗoŋ majjanɗani aana me. Tode gette ti rootiyo ozzine ti ozzine i dehu an dʼise seɗeke seyɗi a Raa daayum aa ere an dʼisiyto. Kono kamo ɗoŋ ettiyo ki sirpa Raa geŋ, ki kotto oogoro gette ɗuwo ti kʼaane ti kiʼn ise ye ɗoŋ i tʼîide a munɗa wede Raa yi dehu me. 2 Para maŋ kane ɗoŋ isiyo seɗeke a Raa yʼan ise kamilen̰ tʼolɗikadaŋ, geŋ ti seɗeke ere an isiyo kaŋ soo gettiŋ a-ti tʼîde baa. Geŋ kane an di naabiya a Raa iŋkino ti elkiyo ere an di suuniyo munɗa kʼulsuko a tuddaŋ umbo, wo an ki dʼisiyo seɗeke ti doolo ye baa. 3 Wo ki too maŋ, tʼurzi seɗeke seyɗi ere an isiyo ozzine ti ozzine gette, ɗuwo an ki danɗiya ye an a dʼelkiyo a olɗikadaŋ te. 4 Ɗerec, puuzo kʼulo buru ti puuzo moɗu gette, kuɗic ti kʼaane ti ki booye olɗiko wede ye.

5 Kono kʼiŋkino, aame Almasi yʼettiyo kʼadda duniya geŋ, yi di ruute a Raa, yʼede:

«Kee ki ki dihe ɗuwo an a-ki dʼise seɗeke seyɗi ye, ise an a-di tʼele munɗa toŋ maŋ,

wo kee kʼa-nʼize tudde.

6 Keeʼŋ ulbá a-kʼize uŋse ye a seyɗi ɗoŋ an oggiyo a ume seɗeke,

ise seɗeke ere an isiyo ki booyiso kʼolɗikadaŋ toŋ maŋ.

7 Iŋkino maŋ nʼa ruute, nʼede: “Raa ki nuŋ, aŋkeŋ nuŋ batum nʼa ette, munɗa wede ki dehu geŋ nʼa-di yʼiso,

Eŋ munɗa wede an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa a tukki nuuno*.”»

8 Geŋ Almasi yʼa ruute ki poone, yʼede: «Kee ki ki dihe ɗuwo an a-ki dʼise seɗeke seyɗi ye, ise an a-di tʼele munɗa toŋ maŋ, ise seɗeke ere an tʼoggiyo a ume seɗeke wo seɗeke ere ki booyiso kʼolɗiko toŋ maŋ. Kane pay geŋ miŋ ulbá a-kʼize uŋse ye.» Wo ki too maŋ kane pay geŋ miŋ senɗikagi ɗoŋ oogoro Muusa ti ruute ɗuwo an dʼise. 9 Maŋ Almasi yʼa ruute sey, yʼede: «Aŋkeŋ nuŋ batum nʼa ette, munɗa wede kee ki dehu nʼa-di yʼiso.» Iŋkino maŋ urzi wede ki poone yʼa-yʼîide, wo yʼa ti yʼ bilke ti wede ki sirwe. 10 Almasi yi di tʼize naabo ere Raa yi dehu te, iŋkino yʼin diʼn uuye kese a yode Raa tʼurzi seɗeke ere kʼIsa Almasi yʼele tuddí kaŋ soo ɗaŋŋal, gettiŋ a-tʼîide baa.

11 Wede seɗeke tuuku toŋ onniyo ti onniyo yi lekkiyo kaŋ ôhire jep kono yi dʼisiyo naabadí, yi dʼeliyo daayum seɗeke ere todʼtiŋ tode ɗey†, wo ɗe todʼte kuɗic ti kʼaane ti ki booye olɗiko ye. 12 Wo ɗe ki yode Almasi geŋ, yʼele tuddí seɗeke ki booyiso kʼolɗiko kaŋ soo ɗaŋŋal, saŋ yʼiideʼŋ yʼa-guune a ammade Raa ki daayum. 13 Wo a ume geŋ yi-delliyo, bini onniyo ere Raa yʼan isa ɗoŋ kʼaduzí aa munɗa ki bita ti ɗanɗi zoŋɗí‡. 14 Geŋ tʼurzi seɗeke ere Almasi yʼele tuddí kaŋ soo ɗaŋŋal gettiŋ, kane ɗoŋ yiʼn uuye kese a Raa geŋ yʼan ize ɗoŋ i tʼîide a munɗa wede Raa yi dehu ki daayum.

15 Unde Kamilen̰ toŋ tʼin ruute ti kaaga, ɗerec ti ruute ki poone, tʼede:

16 «Galmeega Raa yʼa ruute, yʼede:

Ettiyo taasuwa ere ni ketta ti kane te, aame onniytagi geŋ an tʼiŋgila maŋ.

Oogiradó nʼan ti zaapa adda kʼaddaŋ,

wo nʼan ti-raaŋa adda kʼeedaŋ.»

17 Soŋ yʼa ruute sey, yʼede:

«Nuŋ olɗikadaŋ wo sulɗi ɗoŋ ulpi an isiyo geŋ ni ki seeɗa addó ye baa§.»

18 Wo aame wede yʼuune tambobino kʼolɗikadí maŋ, i ki dehu yʼa ki tʼele munɗa ki seɗeke a Raa ki booyiso kʼolɗikadí ye baa.

Almasi yoŋ urzi wede aware

19 Iŋkino kun ollo zemɓa ki nuŋ, tʼurzi puuzo kʼIsa geŋ, kine in dʼede urzi kʼettiyo daa kʼorgiso kʼadda kʼume wede kamilen̰ a jiire geŋ me. 20 Geŋ i-kaza Isa yʼin ihina urzi aware yʼin diʼn tʼetta kʼume lekkiyo, yʼin ihina aame yi ti diipiɗa alboy ki Ɓoy Raa, i-kaza urzi geŋ yʼin ihina tʼurzi tuddí batum ere yʼele seɗeke. 21 Wo kine in dʼede wede seɗeke i jiire pay, Raa yʼa ti yʼ ziipe tʼekki ɗoŋ ɓoozí. 22 Iŋkino maŋ kine in a odo goppoŋ ki sirpa Raa tʼadde soo, ôoniyo ti zaapu kʼadde a Isa, addiŋ kamilen̰ ti sulɗi ɗoŋ pay i-ti lattiya elkiyadiŋ ere in di suuniyo munɗa eŋ beehiye eŋ ulsu geŋ me, wo tuddiŋ suyyiso tʼahu ɗoŋ kamilen̰. 23 In sooɗo zakiɗi daayum a kazita munɗa wede kine in zaapu elkisadiŋ eego, kono Raa yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa me. 24 In aa elko ti tuddiŋ kono in tʼele kooke a urzi geyyiso wo a urzi kʼisiyo naabiyagi ɗoŋ beehiye. 25 Kine in ti ɗekke ye tʼogiyso ere ki zemɓa me, aakede ɗoŋ oŋgo ge dʼisiyo daayum me. Ki too maŋ in tʼele kooke ɓaadaŋ a jiire sey ti tuddiŋ, kono kun suune onniyo ere ki Galmeega todʼte goppoŋ.

26 Aame kine ɗerec ki Raa in ti zuune keren̰ wo in dʼisiyo olɗiko mirsi maŋ, geŋ seɗeke ti doolo umbo a booya olɗikadiŋ te. 27 Wo ɗe wede yʼisiyo iŋkino geŋ i guute munɗa soo, yi dello tʼorgiso ɓaadaŋ booro ere ki Raa wo uwwo ere tʼoggiyo ki daayum, tʼa tʼoggey kane ɗoŋ i-ti toogiyo a Raa. 28 Kun suune ti kaaga geŋ, wede yʼa ti doopiɗe a oogoro Muusa maŋ, yoŋ ki tôwwo daa wolliyo sommagí, wo i dehu ɗoŋ sire tʼaɗo i wulle wo illiga munɗa gen̰n̰o ɗoo miŋ kollo*. 29 Kun elko, wede yi tʼon̰ƴile Isa Ulo Raa, yi ti wolliyo puuzo ki taasuwa ere tʼa yʼuuye kese a yode Raa gette ganigi, wo yi kalɗa Unde Raa ere tʼin di kaza beeko Raa maŋ, ki kotto yoŋ geŋ yʼa tʼoona dabar ere oon̰e a jiire sey. 30 Eyye, kine in yi suune yode wede yi ruute ti kaaga, yʼede:

«Kun oolo, nuuno an ti dooza me, a wede tuuku toŋ daŋgayadí i-ti tʼela nuuno a munɗa wede yʼize me.»

Wo yʼa ruute sey, yʼede:

«Galmeega Raa yʼa ɗekka booro a tukki ɗoŋzí†.»

31 Geŋ oon̰e ɓaadaŋ a wede i tʼiira a bey Raa zeere maŋ.

32 Wo ɗe kun elko a munɗa wede ize ti kaaga aame kun uune toore Raa i dʼeliyo uttiyo gen̰n̰o. Kune ɗuwo an un diʼn dibire ɓaadaŋ, wo kun a ziiɗa zakiɗi bini ɗaŋgu adda ɗeyyiso ere zakiɗi gette. 33 Ɗoŋ oŋgoŋ ti diinaguŋ an an diʼn gilɗite, an an diʼn dibire, an an dʼan dʼele sukiyagi a ɗaana ɗoŋ duuru, wo ɗoŋ oŋgoŋ ti diinaguŋ kun di guune ŋolloŋ ti kane a dabaradaŋ gette. 34 Iŋkino maŋ kune kun di wulle sommagi ki ɗoŋ an tiʼn ziɗɗe daŋgay, wo aame sulɗuguŋ an ti ziki toŋ, kun dʼiyye ti uŋsuwo kono kun suune un dʼede sulɗi ɗoŋ Raa yʼun ele, kane geŋ laale wede a jiire i lekkiyo ki daayum. 35 Seeɗu zakiɗi ere kun seeɗu gette, kun ti dagga ye, kono ti tode gette kun tʼooney sulɗi ɓaadaŋ ɗoŋ Raa yi dehu yʼun tʼeley a naabaguŋ te. 36 Geŋ i dehu kun dʼomɓin̰a, kun di seeɗa zakiɗi bini ɗaŋgu, kono kun i-ti tʼise naabo ere Raa yi dehu te. Iŋkino kun di yʼ tʼooney munɗa wede Raa yi ruute yʼun tʼeley me. 37 Ono eŋ Raa yi ruute ti kaaga, yʼede:

«Ume a guute goppoŋ, taŋ booloŋ ɗaŋŋal,

wede a etto geŋ yʼa aana, yi ki ti tʼôsso ye.

38 Wede yoŋ ki diine a ɗaanadó geŋ, yʼa lekka tʼurzi zaapu kʼadde a nuuno,

wo ɗe aame tʼurzi zaapu kʼaddí a nuuno yi tʼirga maŋ,

ulbó o kʼisa uŋse ye ti yode me‡.»

39 Kine eŋ, kine ti diine ɗoŋ i tʼargu tʼurzi zaapu kʼaddaŋ a Raa an di daggiya gen̰n̰o ye. Wo ɗe kine ɗoŋ i ziipe addaŋ a Raa, an dʼutta undiyagaŋ gen̰n̰o.

11

Zaapu kʼadde a Raa ki ɗoŋ a ziiɗa zakiɗi ti kaaga

1 Zaapu kʼadde a Raa gette, todʼte urzi wede in dʼooniyo sulɗi ɗoŋ in zaapu elkisadiŋ eego, wo todʼte urzi wede in di suune sulɗi ɗoŋ in kiʼn wolliyo ye geŋ kane ki kotto. 2 Kane moŋgiɗagi ti kaaga geŋ an ziipe addaŋ a Raa, iŋkino maŋ Raa ulbí i di tʼize uŋse ti kane me.

3 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, kine in suune sulɗi pay Raa yiʼn ikkima tʼono ɗoŋ uɗɗe ti bizí. Geŋ iŋkino sulɗi ɗoŋ inʼni wolliyo eŋ, Raa yiʼn ikkima tʼurzi sulɗi ɗoŋ in kiʼn wolliyo ye.

4 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Abel yi-dʼize seɗeke a Raa beehiye a jiire ere ki Kayeŋ. Abel geŋ yi ziipe addí a Raa, iŋkino maŋ Raa yʼa yi wulle ki diine a ɗaanadí me, wo seɗikadí toŋ yʼa ti ziiɗa bey sire. Tʼurzi zaapu kʼaddí a Raa, Abel geŋ yʼinda toŋ, aŋki tʼurzi munɗa wede yʼize geŋ aakede yiʼn rootiyo sey*.

5 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Enok Raa yʼa yʼumɓe ki kandaane daa kʼunto. Wenɗa soo toŋ yi ki yʼ wulle ye baa, kono Raa yi yʼumɓe ki sirpadí. Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: Ki poone Raa yʼa yʼamɓa Enok ki kandaane geŋ, lekkiyadí gette i-dʼize uŋse a Raa me†. 6 Wo ɗe wede yi ki ziipe addí a Raa ye maŋ, geŋ i-kʼise ye Raa ulbí i-dʼise uŋse ti yode me. Ɗerec, wede yʼette ki sirpa Raa yi-dʼottile geŋ, i dehu yʼa amɓe adda kʼaddí Raa ede wo Raa yʼan dʼisiyo sulɗi ɗoŋ beehiye a kane ɗoŋ i yi dehu tʼadde soo me.

7 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Nowe Raa yi di-tuuke kuudí a munɗa wede yi ki yʼ wulle ye ɓotto. A ono ɗoŋ Raa yi-ruute geŋ yʼa umɓe onamí yʼa tʼikkima tooko ere meeda a jiire, kono yʼa utta ɗoŋ ɓoozí. Iŋkino maŋ tʼurzi munɗa wede yʼize geŋ, ɗoŋ duniya booro tʼanni ziiɗa wo yoŋ yʼa uune beeko, wo Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí kono yi ziipe addí a yode.

8 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Ibirayim yʼa iyye a waaku Raa, wo yʼa illiga onamí, iŋkino maŋ yʼa iŋgile ki siiɗo ere Raa yi-ruute yi di tʼeley, wo yʼa iŋgile daa suuniyo kʼume wede yʼette. 9 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Ibirayim yʼa tʼiide yʼa-guune aa torgusu a siiɗo ere Raa yi ruute yi di tʼela te, yoŋ yi likke adda binɗani ki tanda, saŋ kʼita maŋ Isaaka ti Yakup an di likke aa yode kay, kane toŋ an uune kay munɗa wede Raa yi ruute yi di tʼela a Ibirayim me‡. 10 Ibirayim yʼize iŋkino kono yi delliyo geeger ere itatú zakiɗi, tode ere yode Raa batum yʼilke wo yʼa-tʼiiziga.

11 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Sara gette todʼte gôolowo wo karta toŋ, Raa yʼa-tʼize tʼa iine ti dʼehe ulo. Yʼize iŋkino kono todʼ ti zuune adda kʼaddutú Raa geŋ yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa me. 12 Geŋ iŋkino tʼurzi wedusu soo yi tʼize gôole yi tʼaahe kʼunto toŋ maŋ, i dʼuɗɗe ɗoŋ ɓaadaŋ aakede molɗali a kandaane, wo aa dolso ere a biza bar wenɗa yi ki tiʼn kize ye§.

13 Kane pay geŋ miŋ an ziipe addaŋ a Raa bini an tʼinda, daa kʼooniyo sulɗi ɗoŋ Raa yi ruute yʼan tʼela. Sulɗi geŋ an diʼn wulle ti dokki, ulbaŋ aaze uŋse, wo kane an di ruute keren̰ a ɗaana ɗuwo, a lekkiyadaŋ a siiɗo ette kane aa torgagi ɗoŋ iido torgowo. 14 Kane ɗoŋ i rootiyo iŋkino geŋ, i-kaza keren̰ kane an dehu siiɗo ere ti doolo. 15 Kane an kʼelkiyo ye baa a siiɗo ere an dʼuɗɗo tʼadda gette, wo aame an diha an di-kime kʼadda sey maŋ, urzi ede an aane an di-kime. 16 Wo ki too maŋ, kane an zaapu elkisadaŋ a siiɗo ere a kandaane a jiire. Kono kamo Raa geŋ i-kʼede sukiyagi ye an di yʼ waake Raazaŋ me, iŋkino maŋ yoŋ geeger yʼan ikkima.

17-18 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Ibirayim yʼa iyye yi di tʼele ulí Isaaka ki seɗeke a Raa aame yi yʼ niime geŋ me. Ɗerec, Raa yi ruute ki poone, yʼede: «Geŋ tʼita kʼin̰n̰i kʼIsaaka ɗuwo an diʼn waaka ita kʼin̰n̰izá*.» Iŋkino toŋ, ulí yoŋ soo ɗaŋŋal yʼa iyye yi di tʼele seɗeke a Raa. 19 Wo Ibirayim geŋ yʼelkiyo adda kʼaddí Raa i-dʼede toogo yʼaane yi ti yʼ balɗe wede inda me, geŋ iŋkino Raa yi yʼ gimo ulí Isaaka aa ti bize kʼolɗe. Tʼurzi geŋ i-kaza munɗa wede aana kʼita.

20 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Isaaka yʼan di ziipe beeko a in̰n̰izí kane Yakup ti Ezayu a urzi lekkiyadaŋ ere ki ɗaana†.

21 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Yakup aame yʼamɓe kʼunto maŋ, a in̰n̰i Yusup wede tuuku toŋ yi di ziipe beeko beeko wo yi dʼuttile a Raa kaŋ dirsiyo a bize dalkadí‡.

22 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Yusup aame yʼamɓe kʼunto maŋ, yʼan di ruute a zemɓadí in̰n̰i kʼIzirayel, yʼede: «Onniyo soo ti siiɗo Misir kun tʼaɗɗa kun tʼaaha ki siiɗaguŋ», wo yʼan di ruute a munɗa wede an dʼisa, yʼede: «A aɗɗiyaguŋ gette, ossagó kun oola ye§.»

23 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Muusa maawí an ti yʼehe maŋ, an di yʼumbiɗa yʼa likke tere aɗo, kono an wulleʼŋ ulaŋ majjaane wo an ki dʼurgiɗe ye an a-ti diipiɗa a oogoro ere mozigo Parahoŋ yʼize te*.

24 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Muusa yi tʼize goole maŋ, yʼa ki yʼiyye ye baa ɗuwo an di yʼ waake ulo kʼuto Parahoŋ me. 25 Yʼa dihe ɗuwo an i-dʼise ulsu ti kane ɗoŋ Raa bee miŋ, yʼaase uŋsuwo ki peeɗo booloŋ adda kʼolɗiko. 26 Yoŋ yʼilke adda kʼaddí miŋ, yʼa oyye yʼa tʼoone sukiyagi ɗoŋ aa kʼAlmasi yi tʼoona. Sukiyagi geŋ kane zooyayaŋ oon̰e a jiire korɓite ki siiɗo Misir, kono yoŋ yi wolliyo munɗa wede Raa yi dehu yi-tʼeley.

27 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Muusa yʼa tʼuɗɗe ti siiɗo Misir daa kʼorgiso a kulkuwo mozigo Parahoŋ, yoŋ yʼa ziiɗa zakiɗi kono yi wolliyo Raa wede wenɗa yi kʼaane yi ki yʼ wolle ye. 28 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Muusa yʼan di gize ɗoŋ kʼIzirayel an dʼise tarnaape Pak ki Yawudiyagi, iŋkino boha bumɓiyagaŋ an a-tʼuŋkite puuzo, kono maaleeka wede ki lattiya geŋ yʼa ki tiʼn tʼîda ye in̰n̰i kaɓɓa ki ɗoŋ kʼIzirayel me†.

29 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Bar Teezewo a diikiɗa sire, ɗoŋ kʼIzirayel an di diipiɗa siiɗo meeɗi. Wo ɗe ɗoŋ siiɗo Misir an dehu an di doopiɗa kay, maŋ ahu an da tʼan bilɗe an tʼinda‡.

30 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, ɗoŋ kʼIzirayel an ɗuule geeger Zeriko onniyo sarat, maŋ waaya moŋgali ki geeger gette tʼa iire. 31 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, Raahap ere tʼooniyo omɓo bittú tʼitatú toŋ, ɗoŋ seɗɗiyo beere tʼanni ziiɗa ti toose. Iŋkino maŋ ɗoŋ kʼIzirayel an diʼn îide ɗoŋ i-tuuge a Raa me, wo todʼte an gi di-tʼîide ye§.

32 Nʼa tʼeese moo sey me, peeɗo tʼa ni biite nʼa roote taaya ki ɗoŋ aakede: Zedeyoŋ, Barak, Samsoŋ, Zepte, Dawut, Samiyel wo ti nebiyagi ɗoŋ oŋgo me. 33 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, ɗoŋ oŋgoŋ ti diinayaŋ an di ɗiyye mozagi wo an di jiire, ɗoŋ oŋgoŋ an dʼize munɗa wede ki diine a ɗuwo me, ɗoŋ oŋgoŋ an dʼuune munɗa wede Raa yʼan ruute yʼan tʼela, wo ɗoŋ soŋ suwwiɗi toŋ bohanaŋ an an tʼippite. 34 Ɗoŋ oŋgoŋ uwwo ti wehinkatú toŋ an ti-tʼîide, ɗoŋ soŋ an dʼutte ti unto ere ki kasigara. Ɗoŋ oŋgoŋ toogadaŋ umbo toŋ an tʼize ɗoŋ toogo, ɗoŋ soŋ an tʼize ɗoŋ kuuli a urzi kʼarka, wo ɗoŋ soŋ asigiryagi ɗoŋ ki siiɗo doolo toŋ an diʼn ilmi. 35 Tʼurzi zaapu kʼadde a Raa geŋ, erayi oŋgoŋ an di wulle ɗoŋzaŋ ɗoŋ i tʼinda geŋ an ti bilɗe.

Wo ɗe ɗoŋ oŋgoŋ an diʼn dibire ɓaadaŋ kʼunto toŋ, kane an di-tuuge kʼaɗɗiya ti dabar te kono kane an suune an tʼooney balɗiya ere a jiire. 36 Oŋgoŋ an dʼuune okko maade wo gorpiso ti marpa, ɗoŋ soŋ an tiʼn gittite ti ziŋziri wo an diʼn iɓi daŋgay. 37 Ɗoŋ soŋ an tiʼn gikkite ti moŋgali an diʼn îide, ɗoŋ oŋgoŋ an tiʼn ɗikkite sire sire ti si, wo ɗoŋ oŋgoŋ an diʼn îide ti kasigara. Ɗoŋ oŋgoŋ an ɗerilsito, ossiyadaŋ golmodo damɓami ti mooɗe, an kʼede munɗa ye, ɗuwo an an dʼooɗibe yeebadaŋ, wo an an dʼisiyo ulsu. 38 Kaciŋ kane ɗoŋ duniya batum an ki tʼîide ye ɗuwo geŋ an di lekke ti kane me. Iŋkino an di sewiyso adda balɗa, adda moŋgali, an di lekkiyo adda kʼurmiɗi wo adda kʼolɗagi.

39 Kane pay geŋ munɗa wede Raa yi ruute yʼan tʼela an ki yʼuune ye toŋ, an di ziipe addaŋ a Raa wo yoŋ ulbí i di tʼize uŋse ti kane me. 40 Geŋ Raa yʼa dihe yʼin dʼise munɗa wede beehiye a jiire sey a kine me, iŋkino maŋ Raa yi ki dihe ye, kane an tʼise ɗoŋ i-tʼîide a munɗa wede yi dehu, daa kine adda ye me.

12

Raa yoŋ Meegiŋ

1 Ɗoŋ pay i gize urzi zaapu kʼaddaŋ a Raa geŋ, kane a kine aakede ɗoŋ ɓaadaŋ an di tiʼn ɗuule. Iŋkino maŋ attiɗi pay wede in dʼede ti olɗiko ere in tiʼn seeɗu a sooruziŋ ere a urzi Raa gette, in tiʼn booyo. Wo soŋ in okko ti omɓin̰e a dalala ere Raa yʼin ruute gette, bini ume kʼaaniya. 2 Kine in sebbo daayum edayiŋ ki tukkʼIsa, yoŋ eesiyo kʼurzi zaapu kʼadde a Raa, wo yʼa-di dʼiŋgila bini a ti-tʼîda a munɗa wede Raa yi dehu. Yoŋ yʼa iyye yʼa inda ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. A unto ki sukiyagi kino ette, a yode i di tʼize aa munɗa ki bita, kono yoŋ yi wolliyo uŋsuwo ere yi tʼoona, wo aŋken̰n̰o yoŋ yi-guune a ammade ki kaakido moziko Raa.

3 Iŋkino kun elko a yode Isa, kane ɗoŋ kʼolɗiko geŋ an i dʼize ulsu ɓaadaŋ, wo yoŋ yʼa ziiɗa zakiɗi bini ɗaŋgu. Iŋkino maŋ, kuneʼŋ tudduguŋ i rorriga kun ti tasse ye. 4 Kuneʼŋ adda ɗeyyisaguŋ ere ti olɗiko gette, kun ki ɗiyye bini puuzaguŋ tʼa kʼiɓi ye. 5 Ki kotto, kune un dunɗe kooke wede Raa yʼun ele a kune in̰n̰izí me! Ɗerec, Raa yi ruute ti kaaga, yʼede:

«Ulo ki nuŋ, kee kʼorgiɗe ye a deeziyo Galmeega Raa te,

wo kee ki-tassa ye aame yʼa rootiyo munɗa kʼisiyo eŋ ulsu maŋ.

6 Ɗerec, Galmeega Raa yi deeziyo wede yi giyye,

yi kossiyo ulo wede tuuku yi yʼ ziiɗa bey sire*.»

7 Kun omɓon̰ a dabar ere ettiyo tʼurzi deeziyo Raa te. Yoŋ yʼun isiyo iŋkino kono kune in̰n̰izí wo yʼun diʼn ooɗibe. Ede ko ulo wede meegí yi ki yʼ deeziyo ye me? 8 Aame kune Raa yʼun kiʼn deeziyo aa yi deeziyo in̰n̰izí pay ye maŋ, geŋ kune in̰n̰i kʼaddí ye, in̰n̰i ɗoŋ ki bande.

9 Adda duniya ette kine wede tuuku toŋ i-dʼede meege an in diʼn deeziyo wo in dʼollige onamaŋ. Iŋkino maŋ ɗerec, kine a Meegiŋ Raa a kandaane in i dʼottile a ceere sey kono in tʼoona lekkiyo ere ki daayum. 10 Maawiŋ kuuli geŋ an inni deeziyo ki peeɗo booloŋ aa addaŋ i dehu. Wo yo Raa yʼinni deeziyo ki beehiyko a kine, kono yi dehu in tʼise ɗoŋ kamilen̰ aa yode batum. 11 Deeziyo ere pay gette a kaamiki a di tʼowwe eeni, uŋse ye. Wo saŋ kane ɗoŋ ooniyo deeziyo gette, adda kʼaddaŋ ti tʼehiyo lekkiyo ere ki diine ti toose.

Seeɗu zakiɗi a urzi daaniya kʼIsa

12 Iŋkino maŋ kune ɗoŋ beyɗiyaguŋ urme ti zibbanguŋ ɗoŋ omɓo geɗe geɗe geŋ, kun tiʼn ôhor waƴirak. 13 Wo ki zoŋguŋ erkiyagi kun tiʼn okkoŋ ɗelele, kono wede jekese yʼa ki di kima ti ɗuŋɗilsadí ye, wo ki too maŋ yʼa tʼoone beeko.

14 Kun elo gotono ki lekkiyo ti toose ti ɗuwo pay, wo soŋ kun di lekko ɗoŋ ooyiso kese a yode Raa, kono wede ooyiso kese a yode ye maŋ, yi kʼaana yi ki yʼ wolla ye Galmeega Raa me. 15 Kun koona mentikagi, kono wenɗa soo toŋ yi leɗɗa ye tʼurzi beeko ere ki Raa te. Ti diinaguŋ wenɗa soo toŋ yi tʼisa wede lattiya kʼume ye, aakede undumu kaɗigi yi tʼaɗɗiya maŋ, kaɗigiwadí gette ti seeɗu ɗoŋ ɓaadaŋ.

16 Kun koona mentikagi kono wenɗa soo toŋ ti diinaguŋ yʼisa boliyo ye, wo soŋ sulɗi ɗoŋ kamilen̰ ki Raa yiʼn on̰ƴilsa ye, aakede Ezayu, kono kʼomɓo ere kaŋ soo takkat yʼa tʼiwila aggadí ere ki gooliko kʼehiyadí. 17 Wo kun suune, saŋ maŋ Ezayu yʼa dihe yi-dʼoɓe bey ti zumari edayí, meegí yʼa-kime bizí yi di zaape beeko toŋ umbo, yʼa ti yʼ liɗɗe beeko yʼa ki tʼuune ye†.

18 Aŋken̰n̰o kune kun a kʼiide ye kʼita munɗa wede kʼa yi botte ti beezá me, aa mokkolo Sinayi ti kaaga ɗoŋ kʼIzirayel an a dʼiide gette. Ekki mokkolo gette an di wulle uwwo tʼoggiyo ɗala ɗala, ume zimolo dil aa diɗɗo wo ursin̰o. 19 An dʼilliga parre wo golla Raa ti rootiyo, wo kane ɗoŋ kʼIzirayel illiga golla gettiyo geŋ, an tunde Raa kono yʼan ki roote ye baa ono ti doolo me‡. 20 Kane an ize iŋkino kono an kʼiine an kʼimɓin̰a ye a ono ɗoŋ Raa yʼan ruute, yʼede: «Wede tuuku yi butta tokomo ettiyo ise seysu toŋ maŋ, an ti yʼ kakkita ti moŋgali an di yʼ tʼîda§.» 21 A sulɗi ɗoŋ an wulle geŋ, an di biiha kʼorgiso. Iŋkino Muusa yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ toŋ ni-biiha kʼorgiso, ni ŋoŋŋirso*.»

22 Wo ki kune iŋkino ye, kune kun iide ki tukki mokkolo Siyoŋ, wo ki tukki geeger ere ki Raa zeere, todʼte Zeruzalem ere a kandaane. Wo soŋ kun iide ki tukki maaleekiyagi ɓaadaŋ an tʼugiye an isiyo uŋsuwo, 23 wo ki tukki ɗoŋ pay ogiyso ti suma kʼIsa, kane geŋ aa in̰n̰i kaɓɓa, sumɓiyagaŋ raaŋiya adda mattup ere a kandaane. Soŋ kun iide ki tukki Raa wede a ɗekka booro ki ɗoŋ pay, wo kun iide ki tukki ɗoŋ kane ki diine i tʼinda ti kaaga, kane Raa yiʼn ize a-tʼîide a munɗa wede yi dehu. 24 Soŋ kune kun iide ki tukkʼIsa, yoŋ yi konso a diine kine ɗuwo ti Raa, yi dʼamɓu attiɗi ki taasuwa ere aware, wo ki tukki puuzadí ere iɓi tʼin diʼn ize kamilen̰ a ɗaana Raa, todʼte toogo i jiire puuzo ere ki Abel.

25 Iŋkino maŋ kun koona mentikagi, kun ti tooge ye kʼollige ki wede un rootiyto me. Ɗerec, ɗoŋ kʼIzirayel an di-tuuge kʼollige kʼono ɗoŋ Muusa yʼan tuuke kuudaŋ adda duniya geŋ, ti booro Raa an ki tʼilɗa ye. Geŋ iŋkino a jiire sey, kine toŋ in ki tʼalɗa ye ti booro Raa te, aame in ti tuuga kʼollige kʼono ki wede in rootiyo ti kandaane maŋ. 26 Ti kaaga geŋ Raa a golladí ɗaŋŋal siiɗo tʼa ŋuŋŋire, wo aŋken̰n̰o in suune munɗa wede Raa yi ruute yʼaasa me, yʼede: «Kʼita eŋ, kaŋ soo sey ni ki ŋoŋŋira siiɗo sittú ɗaŋŋal ye, wo kandaane pây†.» 27 Ono ɗoŋ yi ruute, yʼede: «Kʼita eŋ, kaŋ soo sey» i-kaza sulɗi ɗoŋ pay Raa yʼikkima geŋ, ɗoŋ aane i gozzige an tʼeŋgila, kono sulɗi ɗoŋ i kʼaane i ki gozzige ye, an di lekka.

28 I dehu kine in di roote koɗuwo a Raa, kono yʼin ele moziko ere i ki gozziso ye. Iŋkino maŋ in naabo a Raa tʼorgiso wo ti ottilso, kono yode toŋ ulbí i-dʼise uŋse. 29 Ki kotto Raaziŋ geŋ yoŋ aa uwwo, yi-tʼoggiyo sulɗi ɗoŋ pay ulpi a ɗaanadí me‡.

13

Kooke a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

1 Kune daayum kun geyyo tudduguŋ aakede zemɓa. 2 Un danɗe ye, ɗuwo kunʼni sooɗo bey sire, kono tʼurzi geŋ ɗoŋ oŋgo an diʼn ziiɗa maaleekiyagi bey sire, daa suuniyo kane maaleekiyagi me. 3 Kun a elko a ɗoŋ an tiʼn ziɗɗe daŋgay, aakede kune toŋ adda daŋgay ti kane kaŋ soo. Kun a elko a ɗoŋ ɗuwo an an isiyo ulsu, kono kune toŋ ɗoŋ tudde kun dabirsa aa kane kay.

4 I dehu ɗoŋ pay an tʼele suma a urzi seeɗu geŋ me, wo kule yi ki tʼudige tʼere bakadí ye, ise erewo toŋ iŋkino. Kun suune, ɗoŋ i moonite tʼerayi ise ti kuuli kʼeebaŋ wo ɗoŋ isiyo boliyo geŋ, Raa yʼa ɗekka booro a eedaŋ.

5 A lekkiyaguŋ gette unni dokke geyyiso soŋko ye, ulbuguŋ iso uŋse a munɗa wede un dʼede, kono Galmeega Raa batum yi ruute, yʼede: «Nuŋ, nʼa-kʼeeza ye wo ni ki kiigira ye tak*.» 6 Kono kamo kine in aane in zaape addiŋ pay a yode, wede tuuku yʼa roote,

«Galmeega Raa yoŋ wede yi ni noogiyo,

ni kʼorgiɗe a munɗa ye.

Kane ɗoŋ tudde an aane an o dʼise moo me†?»

7 Kun elko a ɗoŋ dokkiyaguŋ ɗoŋ un gizite ono Raa. Iŋkino kun elko a lekkiyadaŋ ere an likke mummino bini an a-tʼinda geŋ me, wo geŋ kune toŋ kun doozo urzi zaapu kʼaddaŋ a Raa. 8 Isa Almasi geŋ yi lekkiyo yoŋ miŋ yode, tʼume kʼeesiyo, aŋki wo ki daayum. 9 Geŋ kun oola tudduguŋ a ɗuwo an un tiʼn dagga ye, tʼurzi dooyiso ere ettiyo ti paate a ki tʼettiyo a Rabila Majjaanawa gettiyo ye. Geŋ beehiyeʼŋ in tʼoone toogo adda kʼaddiŋ tʼurzi beeko ere ki Raa, tʼurzi daaniya kʼoogoro ere a urzi kʼomɓito ye, tode gette kane ɗoŋ i ti daaniya wenɗa soo toŋ ti ki nuuge ye.

10 Kane deero ɗoŋ seɗeke ki Yawudiyagi ɗoŋ i naabiya adda Ɓoy Raa geŋ, an kʼede urzi an ki dʼoomi omɓo ere ettiyo tʼume seɗikadiŋ ye. 11 Kun suune seyɗi ɗoŋ an walɗutu ki seɗeke geŋ, puuzadaŋ mozigo goole ɗoŋ seɗeke yi-tʼamɓu kʼadda Ɓoy Raa wede kamilen̰ a jiire gen̰n̰o, kono ki booyiso kʼolɗiko. Wo tudde ki seyɗi ɗoŋ an walɗutu ki seɗeke geŋ, tʼadda kʼille an diʼn aɗɗiya paate kʼoggiyo mendaŋ‡. 12 Geŋ iŋkino kay Isa toŋ, kono ɗuwo yʼan ooya kese a Raa ti puuzadí geŋ, ti geeger an di yʼuɗɗe paate, an di yʼ dibire wo an di yʼîide. 13 Iŋkino maŋ kine toŋ tʼadda kʼille in tʼaɗɗo in tʼodo okkime kʼIsa, wo in oyyo sukiyagi ɗoŋ aa yode yʼuune geŋ me. 14 A duniya ette kine in kʼede ye geeger ere in di lekke ki daayum te, wo ɗe in dehu geeger ere ki ɗaana in di lekka ki daayum. 15 Iŋkino maŋ tʼurzi kʼIsa geŋ, kine in amma Raa daa puukiyo, wo tamma gette aa seɗeke a Raa, tode gette ono ɗoŋ aɗɗiya ti bize i-kaza Raa yoŋ wee wee. 16 Kune un danɗe ye a isiyo beehiyko ti noogiyo tudduguŋ te, kono kane geŋ aakede seɗeke ere Raa ulbí i-dʼisiyo uŋse.

17 Kun ollo ono ɗoŋ dokkiyaguŋ, kun kili tʼeedaŋ ye, kono kane geŋ ersadaŋ a tukki kune, wo an suune onniyo soo an tʼîdey taaya a Raa a naabo ere pay an ize a tukki kune gette. Kun iso tʼurzi tuuku toŋ an dʼise naabadaŋ ti uŋsuwo, addaŋ i latta ye, paraʼŋ addaŋ i litta maŋ, a kune beehiye ye. 18 Kun tondo Raa ki kaye, kono ay suune adda kʼaddey ay dʼede elkiyo ere ay di suuniyo munɗa kʼulsuko a tuddey umbo, ay dehu ay di lekke ki diine aame tuuku toŋ maŋ. 19 Nuŋ ni koɗɗime a kune, kun di tonde Raa, yʼo di tʼihina urzi nʼa-kime kesiko kʼume kune.

Toose ere ki ɗaŋgu

20 Raa wede i dʼeliyo toose, yoŋ wede a bilɗe Galmeegiŋ Isa ti diine ɗoŋ unto. Isa geŋ goole kʼelso damɓami, wo tʼurzi puuzadí ere iɓi ki seɗeke gette, Raa yʼa gitte taasuwa ti kine ki daayum. 21 Nuŋ ni tondiyo Raa, yʼun diʼn ise ɗoŋ aane i tʼise sulɗi ɗoŋ pay beehiye kono kun dʼise munɗa wede aa yoŋ yi dehu, wo tʼurzi kʼIsa Almasi geŋ Raa yi-kama addiŋ kono ulbí i-dʼise uŋse. Iŋkino tamma tʼa koone a yode ki daayum! Eyye.

22 Zemɓa ki nuŋ, nʼun rootiyo eŋ ti oɓe bey, kooke wede adda mattup ette kun yʼollo tʼomɓin̰e, kono ono ɗoŋ adda mattup nʼun agisa eŋ kane ɓaadaŋ ye. 23 Kun ollo, leemadiŋ Timote ti daŋgay an ti yʼuɗɗe. Aame ɗe yʼiina kesiko maŋ, ay tʼetta ti yode kaŋ soo ay un tiʼn wollo. 24 Kun an tʼiso toose a ɗoŋ dokkiyaguŋ pay wo a ɗoŋ ki Raa pay. Ɗoŋ siiɗo kʼItali an un tʼize toose. 25 Iŋkino maŋ beeko Raa ti koona egguŋ pay.

* 1:5 1.5 Kun wollo adda mattup ki Soom 2.7.

† 1:5 1.5 Kun wollo adda mattup ki 2 Samiyel 7.14.

‡ 1:6 1.6 Kun wollo adda mattup ki Soom 97.7.

§ 1:7 1.7 Kun wollo adda mattup ki Soom 104.4.

* 1:9 1.9 Kun wollo adda mattup ki Soom 45.7-8.

† 1:12 1.12 Kun wollo adda mattup ki Soom 102.26-28.

‡ 1:13 1.13 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

* 2:8 2.8 Kun wollo adda mattup ki Soom 8.5-7.

† 2:12 2.12 Kun wollo adda mattup ki Soom 22.23.

‡ 2:13 2.13 Kun wollo adda mattup kʼEzayi 8.17.

§ 2:13 2.13 Kun wollo adda mattup kʼEzayi 8.18.

* 3:2 3.2 Kun wollo adda mattup ki Nombire 12.7.

† 3:11 3.11 Kun wollo adda mattup ki Soom 95.7-11 wo Egzod 17.7.

‡ 3:15 3.15 Kun wollo adda mattup ki Soom 95.7-8.

* 4:3 4.3 Kun wollo adda mattup ki Soom 95.11.

† 4:4 4.4 Kun wollo adda mattup ki Zenez 2.2.

‡ 4:5 4.5 Kun wollo adda mattup ki Soom 95.11.

§ 4:7 4.7 Kun wollo adda mattup ki Soom 95.7.

* 5:4 5.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 28.1.

† 5:5 5.5 Kun wollo adda mattup ki Soom 2.7.

‡ 5:6 5.6 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.4.

* 6:14 6.14 Kun wollo adda mattup ki Zenez 22.17.

* 7:2 7.2 Taaya gette kun ti tʼoone adda mattup ki Zenez 14.17-20.

† 7:17 7.17 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.4.

‡ 7:19 7.19 Oogoro Muusa sulɗi ti kʼiine tʼa ki tiʼn îide ye a munɗa wede Raa yi dehu me: I-kaza kono ɗuwo an kʼede toogo ye an dʼozire eego me.

§ 7:21 7.21 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.4.

* 7:22 7.22 Wede kʼamɓu kʼattiɗi: I-kaza tʼurzi yode kine in suune adda kʼaddiŋ taasuwa ere aware gette a tʼisa.

* 8:5 8.5 Kun wollo adda mattup ki Egzod 25.40.

† 8:12 8.12 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 31.31-34.

* 9:2 9.2 Kun wollo adda mattup ki Egzod 25.31-39.

† 9:2 9.2 Kun wollo adda mattup ki Egzod 25.23-30.

‡ 9:4 9.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 30.1-10.

§ 9:4 9.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 25.10-16.

* 9:4 9.4 Kun wollo adda mattup ki Egzod 16.31-35.

† 9:4 9.4 Kun wollo adda mattup ki Nombire 17.16-26.

‡ 9:13 9.13 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 16.11-16 wo Nombire 19.4-19.

§ 9:20 9.20 Kun wollo adda mattup ki Egzod 24.3-8.

* 9:22 9.22 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 17.11.

† 9:28 9.28 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.12.

* 10:7 10.7 Kun wollo adda mattup ki Soom 40.7-9.

† 10:11 10.11 Kun wollo adda mattup kʼEgzod 29.38.

‡ 10:13 10.13 Kun wollo adda mattup ki Soom 110.1.

§ 10:17 10.17 Kun wollo adda mattup ki Zeremi 31.33-34.

* 10:28 10.28 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 19.15.

† 10:30 10.30 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 32.35.

‡ 10:38 10.38 Kun wollo adda mattup ki Abakuk 2.3-4.

* 11:4 11.4 Kun wollo adda mattup ki Zenez 4.3-10.

† 11:5 11.5 Kun wollo adda mattup ki Zenez 5.24.

‡ 11:9 11.9 Kun wollo adda mattup ki Zenez 12.1-5 wo 35.12.

§ 11:12 11.12 Kun wollo adda mattup ki Zenez 22.17.

* 11:17-18 11.17-18 Kun wollo adda mattup ki Zenez 21.12 wo 22.1-14.

† 11:20 11.20 Kun wollo adda mattup ki Zenez 27.27-40.

‡ 11:21 11.21 Kun wollo adda mattup ki Zenez 48.13-20.

§ 11:22 11.22 Kun wollo adda mattup ki Zenez 50.24-25 wo Egzod 13.19.

* 11:23 11.23 Kun wollo adda mattup ki Egzod 1.22–2.2.

† 11:28 11.28 Kun wollo adda mattup ki Egzod 12.12-42.

‡ 11:29 11.29 Kun wollo adda mattup ki Egzod 14.21-31.

§ 11:31 11.31 Kun wollo adda mattup ki Zozuwe 6.12-21.

* 12:6 12.6 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 3.11-12.

† 12:17 12.17 Taaya gette kun ti tʼoone adda mattup ki Zenez 25.29-34; 27.30-40.

‡ 12:19 12.19 Kun wollo adda mattup ki Egzod 19.16-22.

§ 12:20 12.20 Kun wollo adda mattup ki Egzod 19.12-13.

* 12:21 12.21 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 9.19.

† 12:26 12.26 Kun wollo adda mattup ki Aaze 2.6.

‡ 12:29 12.29 Raaziŋ geŋ yoŋ aa uwwo: I-kaza wede yʼarɓu ti yode yi-ti yʼ tʼela daŋgay. Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 4.24.

* 13:5 13.5 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 31.6-8 wo Zozuwe 1.5.

† 13:6 13.6 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.6.

‡ 13:11 13.11 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 4.1-12.

Zak

1

2

3

4

5

Mattup ki

Zak

yi riiŋe a ɗoŋ Raa

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere Zak yi riiŋe a ɗoŋ Raa pay i lekkiyo teepiyo adda duniya. Ti kaaga Zak geŋ yoŋ wede dokkiyo tʼadda diine ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa a Zeruzalem, wo Zak geŋ Isa leemadí. Kane ɗoŋ pay yʼan riiŋe mattup gette, ɗoŋ oŋgo tʼadda diinayaŋ anʼde kane an ziipe addaŋ a Isa, kaciŋ urzi lekkiyadaŋ a ki tʼettiyo ye ti ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa me. Iŋkino maŋ Zak yʼan di ruute, zaapu kʼadde a Isa gette a tʼettiyo tʼurzi naabo ere beehiye ɗo.

Zak geŋ yʼa illiga di kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ, ɗoŋ an kʼede munɗa ye an dabirsa ɓaadaŋ, kono ɗoŋ laale an ti-koliyo tuddaŋ awwa. Iŋkino maŋ yʼan di ruute a ɗoŋ laale, an ti-tʼise lekkiyadaŋ aa ki ɗoŋ duniya ye, anʼni sooɗo bey sire ɗoŋ an kʼede munɗa ye me. Zak yʼa ruute sey a kane ɗoŋ pay, an ti leɗɗo tʼurzi niikiyto kʼono ulpi wo bizaŋ toŋ an yi soɗɗo, wo an oziro daayum beehiye aa ono Raa an rootiyo.

1

Toose ki Zak

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Zak wede naabo ki Raa wo ki Galmeega Isa Almasi, nʼun tʼize toose a kune pay ɗoŋ Raa ɗoŋ i lekkiyo teepiyo adda duniya*.

Urzi zaapu kʼadde a Raa wo suuniyo kʼono

2 Zemɓa ki nuŋ, kune ulbuguŋ un iso uŋse ɓaadaŋ aame un iido munɗa wede oon̰e tuuku toŋ maŋ, 3 kono kun suune, aame a zaapu kʼadduguŋ a Raa gette kun ôhire toogo a naamiya maŋ, kun tʼisa ɗoŋ a seeɗu zakiɗi bini ɗaŋgu. 4 Wo kun lekko zeere kono a seeɗuguŋ ere kun ziiɗa zakiɗi gette tʼa kʼôhira ye bini ɗaŋgu, iŋkino kun tʼisa ɗoŋ i-dirse, kun îide, kun a ki biite ye a urzi zaapu kʼadduguŋ a Raa me. 5 Aame wede soo ti diinaguŋ i baatiya suuniyo kʼono maŋ, yi tondo Raa wo yoŋ yi di tʼela, kono Raa yoŋ yʼeliyo a ɗoŋ pay daa dooziyo wo ti beehiyko. 6 Wo i dehu yoŋ yʼa tonde ti zaapu kʼadde a Raa daa niiku adda kʼaddí, kono wede i-dʼede niikiyo adda kʼaddí geŋ, yoŋ aakede ahu ɗoŋ ki bar maaye yiʼni kolzite ɓaadaŋ an dʼamɓu ken̰n̰o ken̰n̰o. 7 Wede iŋkino geŋ yʼelke ye yi-tʼoona munɗa ti bey Galmeega Raa me, 8 kono yoŋ yi-ɓaakiysa, elkiyadí soo ye a munɗa wede yʼisiyo tuuku toŋ maŋ.

Wede i-kʼede munɗa ye ti wede laale

9 Leema wede i-kʼede munɗa ye geŋ, ulbí i iso uŋse kono Raa yi yʼize goole, 10 wo wede laale toŋ, ulbí i iso uŋse kono Raa yi yʼize n̰eŋku, kono yoŋ yi-tʼeŋgila aakede bobbo kʼinda. 11 Peeɗo ti koliyo, ti dʼoggiyo wehini, bobbo i-ti baahu, i-tʼeepiyo wo majjaanikatú ti-daggiya. Geŋ iŋkino kay wede laale toŋ, yʼa dagga adda diine naabiyagí ɗoŋ yʼisiyo geŋ me.

Naamiya wo naamiya daggiya

12 Uŋsuwo a wede yʼa seeɗu zakiɗi a sulɗi ɗoŋ oon̰e bini ɗaŋgu, kono aame Raa yi ti yʼ niime maŋ, yʼa tʼooney kaɗumul ere ki wede i jiire, todʼte lekkiyo ere ki daayum Raa yi ruute yʼan tʼela a kane ɗoŋ i yi geyyiso. 13 Aame wede yoŋ an yi niime daggiya maŋ, yi ki roote ye: «I ni niime daggiya Raa me», kono wede tuuku toŋ maŋ yi kʼaane naamiya daggiya Raa yʼa kʼise ulsu ye, wo yode Raa batum yi ki naame daggiya wede ye. 14 Wo ki kotto maŋ, wede tuuku toŋ yi tʼettiyo adda naamiya daggiya geŋ, aame yi ooliyo tuddí a sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu maŋ, geŋ an di yʼargu wo an ti yʼ daggiya. 15 Wo aame yi ooliyo tuddí a sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu maŋ, i-tʼehiyo olɗiko, wo olɗiko gette ti dʼohire dʼohire, saŋ tʼa ti ɗaŋgu ti wede yʼa tʼinda. 16 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kuneʼŋ wenɗa soo toŋ yʼoola elkisadí ti ti yʼ dagga ye. 17 Sulɗi ɗoŋ pay majjanɗani munɗa a kiʼn biite ye in ooniyo geŋ, kane anʼtiyo ti kandaane, ti Raa wede i ziipe sulɗi ɗoŋ i-tooriyo a kandaane. Wo yo Raa geŋ yi ki kama tuddí ye, yoŋ i-kʼede munɗa aa undiso ere i-ti kama tʼen̰n̰o tʼen̰n̰o ye. 18 Yode batum yʼa dihe kine in dʼûune ehiyo ere aware tʼurzi kʼonamí ɗoŋ ɗerec geŋ me, kono kine in tʼise ki poone ti diine sulɗi ɗoŋ pay yʼikkima.

Kun ollo wo kun dʼiso

19 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, ono eŋ kun ollo koɗuwo: Wede tuuku toŋ kuwwagí i-tʼiso soodo kʼollige kʼono, bizí attiɗi ki rootiyo wo kulkuwadí ti koona attiɗi, 20 kono wede yi ti gulkuwe geŋ, yi kʼaane yi ki lekke ye lekkiyo ere ki diine aa Raa yi dehu te. 21 Iŋkino kun oolo sulɗi ɗoŋ pay un diʼn isiyo ganigi, ti bundiko ere i ceeriyo eego un dʼede gette. Ono ɗoŋ Raa yʼun ele adda kʼadduguŋ geŋ, kunʼni sooɗo ti tassuwa, kono kane geŋ an dʼede toogo kʼuttiyaguŋ.

22 Kuneʼŋ, ono Raa kun tiʼn olli ollige ɗaŋŋal ye, wo kunʼni sooɗo kun dʼoziro eego, para maŋ kune batum kun ti dagga tudduguŋ te. 23 Ɗerec, wede geŋ ono yiʼn ollige wo yi ki sooru eego ye maŋ, yoŋ geŋ yi deeƴiso aa wede yi wolliyo ume kʼedayí adda kaynaaŋa miŋ, yoŋ miŋ yode. 24 Aame yi ti wolliyo yʼeŋgilso maŋ, a kaamiki i-danɗiya yoŋ mummino geŋ me. 25 Wo eŋ ki wede i ti wolliyto koɗuwo urzi kʼoogoro ere beehiye munɗa a ki ti biite ye, ere in diʼn uɗɗe tʼadda kʼolɗiko gettiyo. Yoŋ yi lekkiyo kettiyo daayum a tode, ono Raa yiʼn ollige ere saŋ i ki danɗiya ye, wo yi sooru eego. Iŋkino wede geŋ yʼa tʼoona uŋsuwo a munɗa wede yʼisiyo geŋ me.

26 Aame wede yʼelkiyo yi daaniya urzi Raa wo bizí yi ki ti yʼ seɗɗu ye maŋ, geŋ yi ti daggiya tuddí batum, urzi daaniya Raazí ki bita. 27 Urzi wede kamilen̰ daa kʼolɗiko ki daaniya Meega Raa en̰n̰o: Mandayɗayi ti noŋgayi kunʼni noogo adda dabaradaŋ te, wo kʼa booho tuddá ti sulɗi pay ɗoŋ ulpi adda duniya.

2

Wolliyo ɗuwo pay kaŋ soo

1 Zemɓa ki nuŋ, kune urzi wede ɗuwo kun kiʼn wolliyo kaŋ soo ye geŋ, kun a ti yʼ keƴƴe ye tʼurzi zaapu kʼadduguŋ a Galmeegiŋ Isa Almasi yoŋ goole a di jiire me. 2 Kun ollo, aakede i dʼede wede laale yi-tʼusso kokkiɗe ki dap a ƴelsadí, ti kallagi majjanɗani, yʼa tʼiido kʼume kʼogiysaguŋ, wo wede soŋ i-kʼede munɗa ye yi-tʼusso kallagi sattita yʼa tʼiido kay. 3 Iŋkino maŋ a wede i tʼusso kallagi majjanɗani geŋ, kun di yʼ seeɗa bey sire wo kun i di roote, kun tʼeese: «Kee kʼedi ki koona a ume wede majjaane kino.» Wo a wede i-kʼede munɗa ye geŋ, kun tʼeese: «Kee ki tʼôhor ôhire» umboʼŋ «Ki-koona a siiɗo kino.» 4 Wo kune kun isiyo iŋkino maŋ, geŋ kunʼni wolliyo ɗuwo kaŋ soo ye, kun ɗekkiyo booro a urzi wede ɗerec ye.

5 Kun ollo, zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, ki kotto ɗuwo ɗoŋ a eda ɗuwo an kʼede munɗa ye geŋ, Raa yiʼni biire kono an tʼise ɗoŋ laale a urzi zaapu kʼadde a yode wo an tʼooney Moziko ere yi ruute yʼan tʼeley a kane ɗoŋ i yi geyyiso. 6 Wo ɗe kune, kun diʼn wolliyo ɗoŋ an kʼede munɗa ye tʼumbo soo. Wo ki kotto maŋ, kuneʼŋ un ooɗibe yeebaguŋ ɗoŋ laale, an un diʼn tʼettiyo ki ɗaana ɗoŋ booro. 7 Ɗe geŋ kane ɗoŋ laale ye ko, i kalɗita suma kʼIsa ere majjaanawa Raa yʼun ele te?

8 Ɗerec, aame kun a seeɗu a oogoro ki Moziko Raa, tode ere an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ki geyyo bakadá aa ki geyyiso tuddá batum*» maŋ, geŋ kun isiyo beehiye. 9 Wo ɗe aame ɗuwo kun kiʼn wulla kaŋ soo ye maŋ, geŋ kun isiyo olɗiko wo oogoro tʼun diʼn seeɗa kono kun a ti diipiɗa. 10 Iŋkino maŋ wede urziyagi kʼoogoro geŋ pay yi tiʼn sooru wo yi diipiɗa urzi soo toŋ maŋ, geŋ aakede kane pay geŋ miŋ yʼa ti diipiɗa. 11 Ɗerec, yode Raa wede i ruute, yʼede: «Ki moone tʼere bakadá ise ti kule bakatú ulu†», yʼa ruute soŋ, yʼede: «Ki tôwwo wedusu mirsi ulu‡.» Wo ɗe aame tʼere bakadá ki ki moone ye too, wo ki îide wenɗa mirsi maŋ, geŋ miŋ oogoro pay kʼa ti diipiɗa. 12 Iŋkino kun a elko a ono ɗoŋ kun roote wo a naabo ere kun ise gette, kono kune ɗuwo ɗoŋ Raa yʼa ɗekka booro a egguŋ tʼurzi kʼoogoro ere in diʼn uɗɗe tʼadda kʼolɗiko. 13 Iŋkino maŋ onniyo ere Raa yi ɗekka booro gette, wede i kʼisiyo adde koɗuwo a ɗoŋ oŋgo ye geŋ, Raa yi-kʼisa adde koɗuwo ye kay. Wo ɗe wede isiyo adde koɗuwo a ɗoŋ oŋgo geŋ, yoŋ i-kʼede orgiso a booro Raa ye.

Zaapu kʼadde a Raa ti naabatú

14 Zemɓa ki nuŋ, a wede koɗuwatú moo me yʼa tʼeese: «Nuŋ ni ziipe addó a Raa», wo yi ki-ti kaza tʼurzi naabo ere beehiye ye maŋ? Ki kotto zaapu kʼadde ere iŋkino gette ti ki yʼutte ye! 15 Kun ollo, aakede i dʼede leema ise teema an lekkiyo daa munɗa kʼossiyo, munɗa kʼomɓo daayum an baatiya. 16 Wo a wede soo ti diinaguŋ koɗuwatú moo me yʼan di roote, yʼa tʼeese: «Kun eŋgilo ti toose, tudduguŋ kun tʼossoy tʼa-kookoy wo kun a dʼoomoy a mosikaguŋ te», daa kun an kʼele munɗa ki noogiyadaŋ ye maŋ? 17 Geŋ iŋkino kay, zaapu kʼadde a Raa daa kaza naabo ere beehiye gette, tode sittú aakede munɗa unto.

18 Wo ɗe wenɗa yʼa roote, yʼa tʼeese: «I dʼede ɗoŋ an dʼede zaapu kʼaddaŋ a Raa, oŋgo an dʼede naabo ere beehiye.» Iŋkino nuŋ Zak ni di roote, nʼa tʼeese: «Ɗe kee kʼo kazi zaapu kʼaddá a Raa daa naabo ere beehiye, wo ki nuuno maŋ tʼurzi naabadó ere beehiye nʼa-di kiza ki kotto nuŋ ni ziipe addó a Raa.» 19 Ɗerec, kee kʼumɓe Raa yoŋ soo ɗaŋŋal, beehiye. Wo kane siitanɗani toŋ maŋ an amɓu kay Raa yoŋ soo ɗaŋŋal me, wo a ɗaanadí an orgiso an di ŋoŋŋirso. 20 Kee wede elkisadá umbo! Ki dehu kʼa suune, to zaapu kʼadde a Raa daa naabo ere beehiye gette ki bita ko? 21 Kune kun suune mugiyiŋ Ibirayim geŋ Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí tʼurzi naabo ere yʼize, kono yʼa iyye ulí Isaaka yʼa ti yʼ duwwe a ume seɗeke yʼa walɗa. 22 Kun ollo, zaapu kʼaddí a Raa gette tʼa-tʼiide kaŋ soo ti naabadí te, iŋkino naabadí ere beehiye gette a tʼikkima urzi zaapu kʼaddí. 23 Wo geŋ a-tʼiide a ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Ibirayim yʼa ziipe addí a Raa, iŋkino maŋ Raa yʼa yi wulle yoŋ ki diine a ɗaanadí me§.» Maŋ Raa yʼa yi wiike laŋzayí. 24 Geŋ kun suune, wedusu Raa yi yi wolle ki diine a ɗaanadí tʼurzi naabo ere beehiye, tʼurzi zaapu kʼaddí a yode ɗaŋŋal ye.

25 Wo ki Raahap ere tʼooniyo omɓo bittú tʼitatú toŋ iŋkino, tʼurzi naabatú ere beehiye Raa yʼa ti wulle ki diine a ɗaanadí, kono ɗoŋ zina ki ɗoŋ kʼIzirayel tʼanni ziiɗa bey sire wo tʼan diʼn unzile tʼurzi doolo*. 26 Geŋ kun wollo, tudde ere daa kʼunde gette todʼte unto, wo iŋkino kay zaapu kʼadde a Raa daa naabo ere beehiye gette, todʼte aakede munɗa unto.

3

Seɗɗu bize

1 Zemɓa ki nuŋ, ti diinaguŋ ɗoŋ ɓaadaŋ an dehe ye an tʼise ɗoŋ dooyiso ɗuwo a urzi kʼono Raa me, kono kun suune kaye ɗoŋ dooyiso eŋ Raa yi ɗekkey booradey oon̰e a ceerey ɗoŋ oŋgo. 2 Kine pay in eliyo morkiƴe tʼurzi ɓaadaŋ. Aame wede adda kʼonamí yi kʼisiyo olɗiko ye maŋ, yoŋ geŋ yi-dirse a urzi zaapu kʼaddí a Raa me, yʼaaniya tuddí pay yi ti seeɗu. 3 Kine in eliyo aljima a bize puzu miŋ kono yʼin dʼottile, wo tiŋ geŋ in dʼaaniya in di dokkiyo tuddí pay. 4 Wo soŋ kun wollo tookiyagi adda kʼahu geŋ, ise kane deero deero wo maaye ɓaadaŋ yʼanni ŋaaƴu toŋ maŋ, an dʼoyyiso a wedusu yi diʼn dokkiyo ti undumu wede n̰eŋku ki dokkiyadaŋ gen̰n̰o, yʼan dʼan tʼettiyo kʼume wede yoŋ yi dehu yʼan diʼn tʼette. 5 Iŋkino kay ilze geŋ yoŋ munɗa n̰eŋku adda tudde, wo ɗe yʼaane yʼa kili tuddí kʼisiyo sulɗi deero deero.

Wo kun wollo i dʼise rippinso kʼuwwo ɗaŋŋal tʼaane tʼa tʼogge balɗa pay. 6 Ilze toŋ yoŋ aa uwwo, yoŋ adda tuddiŋ aa duniya ere ûune tʼolɗiko, yi dʼaaniya tuddiŋ pay yi-ti tʼisiyo ganigi tʼolɗiko. Ilze geŋ yi-tʼoggiyo lekkiyadiŋ pay gette ti uwwo ere ettiyo tʼume kʼuwwo ere ki dabar. 7 Wede tudde geŋ yʼan dʼaaniya a ita seyɗi pay geŋ me, ɗoŋ ki balɗa, ise emɓi, ise ɗoŋ sun̰n̰i i morkimso tʼaddaŋ wo ise puuni toŋ maŋ. 8 Wo ilze geŋ wenɗa soo toŋ i-dʼaane umbo, yoŋ geŋ munɗa ulsu, lekkiyadí tiŋ ɗekilso baa, wo ono ɗoŋ aɗɗiya ti yode geŋ aa naawa kʼunto. 9 Ti yode in di tamma Meegiŋ Galmeega, wo soŋ ti yode pây in di duuɗiyo ɗuwo ɗoŋ Raa yʼikkima an deeƴiso aa yode. 10 Ise ono ɗoŋ ki tamma, ise ono ɗoŋ ki duuɗiyo toŋ maŋ, aɗɗiya miŋ ti bize soo gen̰n̰o. Zemɓa ki nuŋ, geŋ iŋkino ise ye. 11 Ersa kʼosso soo tʼa tʼiɗiga ahu ɗoŋ uŋse wo ɗoŋ soŋ kaɗigi umbo. 12 Zemɓa ki nuŋ, ki kotto tormo ti kʼaane ti ki tʼehe in̰n̰i golgolo ye, wo sunto ti kʼaane ti ki tʼehe in̰n̰i tormo ye. Soŋ tʼersa kʼosso ere ahutu n̰oɓoɓo gette, ki kʼeesi ye ahu ɗoŋ uŋse me.

Suuniyo kʼono ere ettiyo ti Raa

13 Aame wede ti diinaguŋ yʼelkiyo yoŋ i-dʼede suuniyo kʼono wo eedí soodo a elkiso maŋ, kane geŋ yi tiʼn kaza tʼurzi sooruzí ere ki diine, wo tʼurzi naabadí ere yʼisiyo ti tassuwa gettiyo. 14 Wo ɗe aame adduguŋ i tʼûune ti kolɓiso ɓaadaŋ wo ti elkiyo ere bakadá kʼa ti yʼ kime kʼita wo kee kʼa ceere maŋ, geŋ kun dʼoolo ti koliyo tudduguŋ me. Para maŋ gette lohito kʼono a ɗerec ki Raa. 15 Ita suuniyo kʼono ere iŋkino gette ti kʼettiyo ti Raa ye, tode gette tʼettiyo tʼurzi duniya, tʼurzi ɗuwo wo tʼurzi Meeda siitanɗani. 16 Aame ɗuwo an lekkiyo ti kolɓiso wo ti elkiso ere bakadá kʼa ti yʼ kime kʼita wo kee kʼa ceere maŋ, a ume geŋ toose umbo, wo ita kʼolɗiko ere tuuku toŋ ede pây. 17 Wo ɗe suuniyo kʼono ere ettiyo ti Raa gette, todʼte ki poone tiʼn diʼn isiyo ɗoŋ kamilen̰, ɗoŋ i dehu toose, ɗoŋ tasse, ɗoŋ i suune okkiso ɗuwo, ɗoŋ isiyo adde koɗuwo a ɗuwo wo isiyo naabo ere beehiye, ɗoŋ anʼni wolliyo ɗuwo kaŋ soo wo ɗoŋ addaŋ soo. 18 Kane ɗoŋ i dehu toose tʼa koone adda diine ɗuwo pay geŋ, kane an naabiya ti toose wo munɗa wede an tʼoone geŋ, lekkiyo ere ki diine.

4

Kun oolo sulɗi duniya

1 Kune kun elkiyo miŋ, ɗeyyiso ti niikiyto kʼono a diinaguŋ geŋ an ettiyo ti too me? Kane geŋ an ettiyo tʼurzi n̰aapu ere i ɗeyyiso daayum adda kʼadduguŋ gettiyo. 2 Kune kun di dehu sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, wo kun kiʼn ooniyo ye. Kun di tôwwo ɗuwo mirsi wo kun di kolɓiso, toŋ kun kʼaane kun kiʼn tʼoone ye. Iŋkino kun di ɗeyyiso, kun di niikiyto, toŋ sulɗi geŋ kun kiʼn tʼoone ye, kono kun ki tondiyo Raa ye. 3 Wo aame kun tonde Raa toŋ, munɗa kun ki yʼ tʼoone ye kono elkisaguŋ olɗo, kun dehu pay kun di latte a n̰aapu ere tudduguŋ ti dehu. 4 Kune ɗoŋ i ki seeɗu urzi Raa ye, ki kotto kun suune kee ti duniya laŋziká maŋ, geŋ kee adu ti Raa. Iŋkino geŋ ɗerec, wede yi dehu laŋziká ti duniya maŋ, yoŋ geŋ yʼa tʼise adu ti Raa. 5 Kune kun elkiyo miŋ ono ɗoŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa geŋ ki bita ko, ono ɗoŋ anʼde: «Raa yoŋ yʼokkiso*, yi ti geyyiso ɓaadaŋ unde ere yʼin ele te»? 6 Wo beeko ere Raa yʼin ize gette, todʼte a jiire sey, kono soŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «A ɗoŋ i koliyo tuddaŋ geŋ Raa yʼan di-toogiyo, wo ɗe yʼan dʼisiyo beehiye a ɗoŋ i ki koliyo tuddaŋ ye†.» 7 Iŋkino maŋ Raa geŋ kun i ottilo, wo ɗe a Meeda siitanɗani kun i-ti toogo wo todʼ tʼa leɗɗa dokki ti tudduguŋ me. 8 Kun a odo goppoŋ ki sirpa Raa, wo yoŋ yʼa dʼetta goppoŋ ki sirpaguŋ. Kune beyɗiyaguŋ ɗoŋ kun dʼisiyo olɗiko geŋ kun tiʼn iso kamilen̰, wo kune ɗoŋ i ɓaakiysa geŋ adduguŋ kun tiʼn iso kamilen̰. 9 Kun tʼiso sommagi dondoŋ, kun lekko adda môolo wo kun ôolo ti zumari a edaguŋ. Koobiytaguŋ gette ti-kama ti môolo, wo uŋsuwaguŋ ti-kama ti ulbe kʼooɗiyo. 10 Kun ti-tʼiso tudduguŋ n̰eŋkiti a ɗaana Galmeega, wo yoŋ yʼun diʼn isa deero.

Ɗekkiyo booro ulu ekki leema me

11 Zemɓa ki nuŋ, kun ɗekke tudduguŋ ye. Wede yi ɗekkiyo leemadí, ise yi ɗekkiyo booro ekki leemadí maŋ, geŋ yi rootiyo ulsu a oogoro Raa wo yi ɗekkiyo booro ettú. Wo ɗe aame ki ɗekkiyo booro ekkʼoogoro maŋ, kee ki tʼize wede ɗekkiyo booro wo ki-tʼize tuddá aa wede i ki daaniya oogoro ye baa. 12 Ki too maŋ Raa ɗaŋŋal elo oogoro wo i ɗekka booro me, yode ɗaŋŋal eliyo uttiyo a ɗuwo wo i tôwwo me. Iŋkino maŋ kʼelkiyo kee wee wee ki ɗekkiyo booro ekki bakadá me?

Koliyo tudde ulu

13 Aŋkeŋ kun ollo, kune ɗoŋ kun rootiyo, kunʼde: «Aŋki, koo soggo koo maŋ ay tʼetta kʼadda geeger soo, ay di lekko ozzine, ay dʼisey suuk wo ay a-tʼooney soŋko tʼeego.» 14 Wo kune kun ki suune ye munɗa wede un aana a lekkiyaguŋ ere ki soggo te. Ɗerec, kune lekkiyaguŋ gette aakede koliyo ti dʼettiyo taŋ booloŋ, saŋ ti-tʼeŋgilso gettiyo. 15 Ki too maŋ munɗa wede kun di roote en̰n̰o: «Aame Galmeega yi dehu maŋ, kaye ay di lekka wo ay dʼisa munɗa kino kino.» 16 Wo ki kotto, tʼurzi kʼonamguŋ geŋ kun koliyo wo kun tamma tudduguŋ. Ita koliyo tudde ere iŋkino gette olɗo. 17 Iŋkino maŋ wede tuuku yi suune isiyo beehiyko wo yi ki ti tʼisiyo ye maŋ, yoŋ geŋ yi tʼize olɗiko.

5

Ondirso a ɗoŋ laale

1 Wo aŋkeŋ kun ollo, kune ɗoŋ laale noo! Kun oɗultu môolo a dabar ere etto egguŋ. 2 Laalaguŋ geŋ i ruume, kallaguguŋ diibe yi tʼiimi. 3 Daapiyaguŋ ti soŋkaguŋ geŋ a ti gili puunu, wo puunu geŋ yʼa koona aa wede i wulle naabo ere olɗo kun ize gettiyo, puunu yʼa tʼaaɗima tudduguŋ aa uwwo tʼoggiyo. Wo geŋ aasa iŋkino kono aŋken̰n̰o kun okumso laale a duniya ere goppoŋ tʼa ɗaŋge. 4 Kun ollo, kune kun an di-toogiyo a ran̰n̰a ki ɗoŋ ayɗu domɓuguŋ. Iŋkino maŋ kane an sakiysa, wo ɗollite ki ɗoŋ naabo gette ti ti gili a kandaane iɓey a ɗaana Raa, Galmeega Goole kʼarka. 5 Kune kun likke duniyaguŋ ere a siiɗo adda kʼuŋsuwo, iŋkino kun di ɓikkidita aakede seyɗi ɗoŋ onniyo soo an dʼan tʼetta kʼume walɗutu. 6 Ɗoŋ ki diine kun tiʼn ziɗɗe kunʼde booro tiʼni ziiɗa, kun diʼn îide, wo an un gi-di tuuge ye.

Omɓin̰e ti tondiyo Raa

7 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ, kun omɓon̰ bini aaniya Galmeega. Kun wollo wede derku geŋ, yoŋ yi suune yi-delliyo ti omɓin̰e mizzi wede ki morkin̰i bini mizzi wede ki sommide, sulɗi ɗoŋ yi dirke geŋ an tʼehiyo beehiye. 8 Kune toŋ kun omɓon̰, biza kʼulbuguŋ yi koona zakiɗi kono ettiyo Galmeega todʼte goppoŋ.

9 Zemɓa ki nuŋ, kun gurgire ti tudduguŋ ye, para maŋ Raa yʼa ɗekkey booro egguŋ. Kun ollo, wede ɗekkiyo booro yi tʼuɗɗo yo a biza bumɓu. 10 Zemɓa ki nuŋ, kun elko a nebiyagi ɗoŋ ti kaaga i gizite ti suma Galmeega Raa, kane geŋ an dibire ti omɓin̰e. Iŋkino kun wollo urzi kane gen̰n̰o wo kun di daano. 11 Kun ollo, kine in di roote uŋsuwo a kane ɗoŋ a seeɗu zakiɗi bini ɗaŋgu. Kune kun illiga taaya ki Zop a omɓin̰e ere yʼimɓin̰a gette, wo kun suune munɗa wede Galmeega Raa yi ele aame ɗaŋgu me. Ɗerec, yode Galmeega geŋ i-dʼede beehiyko ɓaadaŋ wo yi wolliyo sommagi ɗuwo.

12 Zemɓa ki nuŋ, a sulɗi pay geŋ ki poone kun nâama tudduguŋ ye, ti kandaane ise ti siiɗo, wo ise tʼurzi tuuku toŋ maŋ. Aame kun roote «eyye» maŋ, kun rooto «eyye» ɗaŋŋal, wo aame kun roote «aha» maŋ, kun rooto «aha» ɗaŋŋal. Iŋkino booro Raa tʼun gi diʼn seeɗa ye.

13 Aame wede soo ti diinaguŋ yoŋ yi dabirsa maŋ, geŋ yi tondo Raa. Aame wede yoŋ ulbí uŋse maŋ, geŋ yʼamma Raa ti ôrɗari. 14 Aame wede soo ti diinaguŋ yoŋ tuddí eeni maŋ, geŋ yʼa waake ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa. Kane geŋ an tonde Raa kono yode wo an i ƴerge egey a eedí ti suma Galmeega. 15 Ita tondiyo ere tʼurzi zaapu kʼadde a Raa iŋkino gette, wede kʼeeni yʼa utte. Galmeega yʼa yʼooziga wo aame yi tʼize olɗiko toŋ maŋ, Raa yi-tʼisa tambobino. 16 Iŋkino maŋ kun tʼooɗoʼŋ adduguŋ a olɗiko ere kun ize, wo kun tondo Raa ti tudduguŋ kono kun tʼoona bee. Tondiyo Raa ki wede yoŋ ki diine geŋ, todʼte i-dʼede toogo ɓaadaŋ. 17 Eli geŋ yoŋ wede tudde aa kine, yʼa tunde Raa ti toogo kono mizzi yʼa ki koppe ye, maŋ mizzi yʼa ki guppe ye ozzine aɗo ti tere zoot a siiɗo me. 18 Saŋ maŋ yʼa tunde Raa sey, maŋ mizzi yʼa guppe wo sulɗi a siiɗo an dʼehe.

19 Zemɓa ki nuŋ, aame wede soo ti diinaguŋ yi tʼirga tʼurzi wede ɗerec wo wede doolo yi ti yʼ gimo maŋ, 20 geŋ kun suuno, wede yi ti kama wede kʼolɗiko tʼurzi wede yi digge gen̰n̰o maŋ, yode geŋ leemadí yi yʼutte wo yi ele urzi, Raa yi-tʼisa tambobino a olɗiko ɓaadaŋ.

* 1:1 1.1 Ɗoŋ Raa ɗoŋ i lekkiyo teepiyo adda duniya: I-kaza Zak yi riiŋe a kane ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa adda duniya, ise a kane ɗoŋ Yawudiyagi biza bumɓu koomat makumu sire an ziipe addaŋ a Isa i lekkiyo a paate dokki ti siiɗadaŋ.

* 2:8 2.8 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.18.

† 2:11 2.11 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.14.

‡ 2:11 2.11 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.13.

§ 2:23 2.23 Kun wollo adda mattup ki Zenez 15.6.

* 2:25 2.25 Kun wollo adda mattup ki Zozuwe 2.1-21.

* 4:5 4.5 Kun wollo adda mattup ki Egzod 20.5.

† 4:6 4.6 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 3.34.

1 Piyer

1

2

3

4

5

Mattup ere ki poone

Piyer

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki poone Piyer yi riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa adda siiɗiyagi paat ki Aazi. Aame Isa yoŋ a siiɗo geŋ, Piyer yʼizire ti yode. Wo aame Isa yi-gime kʼawwa ki kandaane maŋ, Piyer yʼa tʼize wede zina kʼIsa a kane Yawudiyagi, yʼan di kizite Rabila Majjaanawa.

Kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, Piyer yʼan riiŋe geŋ, ɗuwo an diʼn dibire kono an ziipe addaŋ a Galmeega Isa Almasi. Kono kʼiŋkino Piyer yʼan di riiŋe mattup, kono an di seeɗa zakiɗi a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, kono i dibire ki poone kane ɗaŋŋal ye. Yʼan di ruute sey, yode Almasi an ziipe addaŋ geŋ, an yi dibire ki poone ti kane bini an a yʼîide. Geŋ i-kaza aame an iido dabar maŋ, an dʼomɓin̰a aa ki yode. Yʼan di ruute soŋ, mummino lekkiyadaŋ tʼa koone a diine ɗoŋ i-tuuge kʼollige kʼono Raa me.

1

Toose ki Piyer

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Piyer wede zina kʼIsa Almasi. Ni raaŋiya a kune ɗoŋ Raa yi biire, i lekkiyo a borkiyagi, i-tiipite kʼadda siiɗiyagi ki Pontus, ki Galat, ki Kapados, ki Aazi wo ki Bitini pây. 2 Ti kaaga too Meega Raa yʼunni biire a yode me, geŋ a-tʼiide a munɗa wede yi dihe yʼaase ti poone. Yʼun diʼn uuye kese ti toogo ere kʼUnde Kamilen̰ kono kun dʼolliga ono kʼIsa Almasi, wo tʼurzi rorriso puuzadí kun tʼisa ɗoŋ kamilen̰ a ɗaana Raa. Geŋ toose ti beeko ere daa dooziyo i koona egguŋ.

Uttiyo tʼurzi kʼIsa Almasi

3 In amma Raa, meeki Galmeegiŋ Isa Almasi, yʼin dʼize adde koɗuwo ɓaadaŋ, iŋkino in dʼuune ehiyo ere aware tʼurzi balɗiya kʼIsa Almasi ti diine ɗoŋ unto. Kono kʼiŋkino kine in di zaapu elkisadiŋ in di lekke kaŋ soo ti yode. 4 Geŋ iŋkino Raa yʼin okkime sulɗi ɗoŋ a kandaane yi boohiyo a kine ɗoŋzí, sulɗi ɗoŋ a lekka ki daayum, i kʼisa ganigi ye, majjaanikadaŋ i ki dagga ye. 5 A kune ɗoŋ i ziipe adduguŋ a Raa, yʼun diʼn booha ti toogadí kono yʼun utte. Uttiyo gette a tʼooɗiba ita keren̰ onniyo ere ki Raa tʼîida maŋ.

6 Iŋkino maŋ kun di lekkiyo adda kʼuŋsuwo, ise aŋken̰n̰o kun tʼize sommagi dondoŋ toŋ maŋ kʼonniyto miibi ɗaŋŋal, kono kun uune naamiya tʼurzi wede ɓaadaŋ. 7 Naamiya gette kun di-tʼoone kono an di suune kun ziipe adduguŋ a Raa ɗey ko? Kune kun suune dap gette aane a lette, wo an tʼeliyo adda kʼuwwo ɗoo miŋ an di wolliyo majjaanikatú kollo. Wo zaapu kʼadduguŋ a Raa gette iŋkino kay, todʼte zooyatú oon̰e ɓaadaŋ a jiire dap, wo toŋ an di niime kono an ti wolle todʼte ɗerec ɗey ko. Iŋkino maŋ kun tʼoona tamma, darƴika wo suma a onniyo ere Isa Almasi yi kiza tuddí a ɗuwo pay geŋ me. 8 Kuneʼŋ, Isa Almasi kun ki yʼ wulle ye, toŋ kun di yʼ geyyiso, wo aŋken̰n̰o kun ki yʼ wolliyo ye ɓotto toŋ, kun di zaapu adduguŋ a yode. Kono kamo ulbuguŋ i dʼisiyo uŋse ɓaadaŋ, kun dʼisiyo uŋsuwo ere soo wenɗa yi kʼaane yi ki ti roote ye. 9 Uŋsuwo gette kun uune kono Raa yʼun utte. Geŋ munɗa wede kun tʼoone kono kun ziipe adduguŋ a Isa.

10 Kono kʼuttiyo gette, ti kaaga toŋ kane nebiyagi an di dihite urzutú ki koɗuwo, wo an di gizite ki poone a urzi beeko ere Raa yi dehu yʼun tʼela. 11 Iŋkino maŋ Unde kʼAlmasi adda kʼaddaŋ, todʼ tʼan di ruute ki poone dabar ere Almasi Raa yi biireʼŋ yi tʼoona wo saŋ darƴika ere i-etta te. Kane an di dihe, an di suune aame muno wo tʼurzi mummino sulɗi geŋ an dʼaana me. 12 Wo eŋ munɗa wede Raa yʼan tʼiiɗiba ita a nebiyagi: ono ɗoŋ an kazita geŋ a kane batum ye, wo ɗe a kune. Aŋkeŋ kane ono geŋ, ɗoŋ i kazita Rabila Majjaanawa an un tiʼn ruute ti toogo kʼUnde Kamilen̰ ere iido ti kandaane. Wo rabila gette kane maaleekiyagi toŋ an dehu ɓaadaŋ an di suune.

Lekkiyo ere ki diine

13 Kono kamo kun koona mentikagi a munɗa wede kun ise, kun lekko daayum zeere. A zaapo kʼelkisaguŋ gette, kun i ti zaapo pay a beeko ere Raa yʼun tʼela a onniyo ere Isa Almasi yi kiza tuddí a ɗuwo pay. 14 Kun ollo ono Raa aa in̰n̰i an ollige ono meegaŋ, wo kun ooli tudduguŋ a sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu ye, aakede ti kaaga kun dʼize aame kun ki zuune Almasi ye ɓotto. 15 Wo ɗe aakede Raa wede unni wiike yoŋ kamilen̰, geŋ iŋkino kay kun lekko kamilen̰ a sooruguŋ pay te. 16 Ɗerec ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kun lekko kamilen̰ kono nuŋ Raa kamilen̰*.»

17 Adda tondiyaguŋ a Raaʼŋ, yoŋ kun di yʼ waaku kun dʼeesiyo Meega. Geŋ iŋkino a ɗaanadí kun di lekko tʼorgiso a onniytagi ɗoŋ kune ɓotto adda duniya eŋ me, kono Raa yi ɗekkiyo booro a wede tuuku toŋ a naabo ere yʼize yʼize, wo yiʼni wolliyo ɗuwo pay kaŋ soo. 18 Wo kun suune ti zooye miibi Raa yʼun diʼn uɗɗe tʼurzi lekkiyo ere ki bita ki maawi an unni duuye te. Geŋ yʼun uɗɗe ti sulɗi ɗoŋ i-ti lettiyo aa dap ti soŋko gen̰n̰o ye, 19 wo yʼun uɗɗe ti puuzo kʼAlmasi ere zooyatú oon̰e ɓaadaŋ, yoŋ wede aa ulo damu kamilen̰ daa kʼolɗiko munɗa a tuddí, an wilɗa ki seɗeke. 20 Yo Almasi geŋ Raa yi biire ti poone tʼume yʼa okkima duniya ɓotto too, wo aŋken̰n̰o a onniytagi ɗoŋ ki ɗaŋgu eŋ, Raa yʼan ti yʼ gize a ɗuwo kono aasa beehiye a kune. 21 Tʼurzi yode Isa kun di zaapu adduguŋ a Raa, Raa wede a ti yʼ bilɗe ti diine ɗoŋ unto, wo yi-dʼele gooliko. Kono kamo kun di zaapu adduguŋ wo kun di zaapu elkisaguŋ a yode Raa.

Geyyiso tudde

22 Tʼurzi sooruguŋ ere a-tʼiide a urzi wede ɗerec ki Raa, kun tʼize ɗoŋ kamilen̰ kono kun di geyye tudduguŋ tʼadde soo aakede zemɓa. Iŋkino maŋ kun geyyo tudduguŋ daayum tʼadduguŋ pay. 23 Geŋ kun suune kun uune ehiyo ere aware. Ehiyo ere aware gette, kun ki ti tʼoone ye tʼurzi wede ki maawi ɗoŋ i-tʼunto me, wo kun ti tʼoone tʼurzi Raa batum wede i kʼunto ye, tʼurzi kʼono Raa ɗoŋ i-lekkiyo ki daayum wo i dʼeliyo lekkiyo. 24 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Ɗuwo pay kane aa soole,

majjaanikadaŋ aa bobbo.

Onniyo miibi soole i di baahu wo bobbo i-tʼeepiyo,

25 wo kane ono Galmeega Raa i-lekkiyo ki daayum†.»

Wo kane ono geŋ Rabila Majjaanawa an un gizite gettiyo.

2

Isa yoŋ mokkolo ere majjaanawa a jiire

1 Iŋkino maŋ kun di sebbo darguŋ ita sulɗi ɗoŋ ulpi pay, aakede: daggiya ɗuwo ti metiŋko, bize sire sire, zaapu kʼadde a munɗa wede, wo ɗekkiyo ɗuwo. 2 Kun tʼiso aakede in̰n̰i ɗoŋ adda buɗɗiko, an dehu daayum uɗu ki meede daa kalsiya. Geŋ iŋkino kun deho ono Raa kono kun di tʼihira a urzizí, wo kun tʼoona uttiyo. 3 Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «Kun suune adda kʼadduguŋ Galmeega Raa yoŋ beehiye a jiire*.»

4 Kun aa odo ki sirpa Galmeega yi dʼeliyo lekkiyo, yoŋ aa mokkolo ɗuwo an di ziɗɗe mentú, wo ɗe a ɗaana Raa mokkolo zooyatú oon̰e, yi biire a yode. 5 Wo kune ɗoŋ kun uune lekkiyo ere aware geŋ, kune toŋ kun tʼisa aa moŋgali ɗoŋ Raa yi zappu kʼoozige ɓoy ume lekkiyo kʼUnde Raa. Wo kun tʼisa ɗoŋ seɗeke ki Raa, kun i di naaba tʼadde soo, kun dʼisa seɗeke ere a urzi kʼUnde Raa†, i-dʼisa uŋse a Raa kono kʼIsa Almasi geŋ me. 6 Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Kun wollo, ni biire mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy,

tode gette nʼa ti zaapa adda geeger ki Siyoŋ, wo nʼa-tʼooziga ɓoozó eego,

wo wede yi ziipa addí a tode maŋ, yi-ki seeɗa sukiyagi ye‡.»

7 Mokkolo ette todʼte beehiye ɓaadaŋ a kune ɗoŋ i ziipe adduguŋ a Raa me, wo ɗe a kane ɗoŋ i ki ziipe addaŋ a Raa ye geŋ, iŋkino ye. Ɗerec, ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Mokkolo ere ɗoŋ kʼoozige ɓoy an di ziɗɗe mentú gette,

tode gettiyo a tʼize mokkolo ere majjaanawa a jiire kʼoozige ɓoy te§.»

8 Wo soŋ an riiŋe, anʼde:

«Mokkolo ette kʼeliyo morkiƴe a ɗuwo,

mokkolo ere kʼa oore*.»

Kane geŋ an eliyto morkiƴagi kono an ti tuuge kʼamɓu a ono Raa me. Geŋ ti kaagine too munɗa wede Raa yi dihe aasa iŋkino.

9 Wo kune ita ɗuwo ɗoŋ Raa yi biire, ɗoŋ seɗeke ki Raa wede mozigo, ɗoŋ kamilen̰, ɗoŋ a yode ƴillak. Kune Raa yʼunni biire, yʼun diʼn uɗɗe tʼadda kʼume zimolo, yʼun diʼn tʼiide kʼume toorayí beehiye a jiire, kono kun kizite a ɗuwo sulɗi ɗoŋ majjanɗani Raa yʼize. 10 Ti kaaga kune ɗoŋ ki Raa ye, wo aŋken̰n̰o kun tʼize ɗoŋzí. Ti kaaga kun ki zuune ye Raa yʼisiyo adde koɗuwo, wo ɗe aŋken̰n̰o kun zuune yoŋ yʼisiyo adde koɗuwo a kune me.

Lekkiyo ere ki ɗoŋ naabo Raa

11 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun suune adda duniya eŋ kune aa torgagi, ɗoŋ i lekkiyo a borkiyagi. Iŋkino maŋ kun ollo nʼun di rooto, kun ooli tudduguŋ a sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, i ɗeyyiso ti undiyaguŋ gen̰n̰o ye. 12 Sooruguŋ ti koona beehiye a ɗaana ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye me, kono aame ise kane an unni kalɗa kune ɗoŋ ulpi toŋ, an di wolla naabaguŋ ere beehiye gettiyo, wo an di tʼimma Raa a onniyo ere yʼetto gette.

13 Kun kili tʼeedaŋ ye ɗoŋ deero kʼakuuma pay a siiɗo me, aa Galmeega yi dehu. Kun kili tʼeedí ye mozigo goole ki Romeŋ me, kono yoŋ tʼekki ɗoŋ pay, 14 wo a ɗoŋ deero siiɗo, kane mozigo goole yiʼn agisa seɗɗu ɗoŋ isiyo naabo ere olɗo kʼeliyo daŋgay, wo ɗoŋ isiyo beehiyko an diʼn tamma. 15 Iŋkino en̰n̰o munɗa wede Raa yi dehu me, tʼurzi naabo ere beehiye kun isiyo, kane ɗoŋ elkisadaŋ umbo an ki suune munɗa yeʼŋ, bizaŋ an ki ti yʼ tʼihina ye. 16 Sooruguŋ tʼa koone aa ɗoŋ eedaŋ toore. Iŋkino maŋ a egguŋ toore gette, kun tʼise aa munɗa wede ki diibiyo a bundikaguŋ ye, wo kun oziro aakede ɗoŋ naabo Raa. 17 Kun an elo suma a ɗuwo pay, kun geyyo zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, kun orgiɗo a Raa, wo kun elo suma a mozigo goole ki Romeŋ.

Lekkiyo ki ɗoŋ naabo a ɗaana galmaawaŋ

18 Kune ɗoŋ naabo, galmaawuguŋ kun an orgiɗo kun kili tʼeedaŋ ye, kun olliga ono ki kane ɗoŋ beehiye tasse ɗaŋŋal ye, wo ki kane ɗoŋ unni dabirsa pây. 19 Ɗerec, gette beeko a ɗaana Raa, a wedusu yʼa omɓin̰a a dabar ere yʼooniyo a urzi ki diine ye, kono yoŋ yʼisiyo munɗa wede aa Raa yi dehu. 20 Aame kun iza olɗiko, iŋkino kun tʼoona kossiyo wo kun dʼomɓin̰a toŋ, un diʼn tʼimma wee wee? Wo aame kun iza beehiye, iŋkino an un diʼn dabira wo kun imɓin̰a maŋ, gette beeko a ɗaana Raa me. 21 Geŋ a urzi gen̰n̰o Raa yʼunni wiike me, kono yode Almasi batum yi dibire kono kune. Urzi geŋ yʼun iili a kune kono kun di wolle kun dʼamɓe zindí.

22 Yoŋ olɗiko yi kʼize ye,

wo ono ɗoŋ ki lohito toŋ, umbo i kʼuɗɗe ye ti bizí me.

23 Aame an yi gilɗite, yoŋ yʼan kiʼn gilɗe ye.

Aame an yi dibire toŋ, yoŋ yʼan ki ruute ye yʼan dʼisa ulsu me,

wo yoŋ yi ziipe addí a Raa i ɗekkiyo booro ere ɗerec.

24 Geŋ yode Almasi batum yʼa tʼumɓe olɗikadiŋ a tukki yode

aame an ti yʼ tiike ekkʼundumu.

Yʼize iŋkino kono yʼin diʼn uɗɗe ti lekkiyadiŋ ere a urzi kʼolɗiko,

wo in di lekke lekkiyo ere ki diine.

Geŋ tʼurzi kunɗayi ɗoŋ yʼuune, kun dʼuune beeko kʼolɗikaguŋ.

25 Ɗerec, kune ti kaaga aakede damɓami ɗoŋ i digge†, wo aŋken̰n̰o kun ti gimo ki tukki yode wede yʼunni dokkiyo, aa wede kʼelso yi dokkiyo damɓamí.

3

Lekkiyo kʼerayi ti kuulizaŋ

1 Kune erayi toŋ, kun kili tʼekki kuuluguŋ ye, kono aame ti diinayaŋ ɗoŋ oŋgo ono Raa an kʼumɓe ye ɓotto toŋ, an di wolla sooru ere beehiye ki kune erayzaŋ, maŋ an di zaapa addaŋ a Isa daa ki rootiyo kʼono Raa a kane. 2 An tʼîda edayaŋ an di wolla sooruguŋ ere ki diinekamilen̰ ti ottilso gettiyo. 3 Kune erayi kun dehe majjaanika ere ti paate ye, aakede: koniyo kʼeego ere a amɓe ersa, ossiyto sulɗi ki dap, wo ossiyo kallagi ɗoŋ majjanɗani zooyayaŋ oon̰e. 4 Ki too maŋ kun di dehe miŋ majjaanika ere tʼettiyo ti adde ɗoŋ tasse ki toose. Gette majjaanika i ki ruumiyo ye, zooyatú oon̰e ɓaadaŋ a ɗaana Raa me. 5 Geŋ iŋkino majjaanika kʼerayi ɗoŋ ki Raa ɗoŋ ti kaaga, ɗoŋ an ziipe elkisadaŋ a yode me. Kane an ki gili tʼekki kuulizaŋ ye, 6 aakede Sara tʼa illiga ono kuulatú Ibirayim, wo ti di yʼ waaku galmeegutú. Wo aŋken̰n̰o kune toŋ in̰n̰i ɗoŋ erayi ki tode, aame kun isiyo beehiyko wo kun kʼorgiso a munɗa ye maŋ.

7 Kune kuuli toŋ, a lekkiyo ere ti erayguŋ, kun a elko a tuddaŋ ere tasse i jiire ki kune gettiyo. Kun an elo suma kono kane toŋ maŋ an tʼoona ti kune kaŋ soo, lekkiyo ere Raa yʼun ele ti beekadí. Kun iza iŋkino maŋ, munɗa un tʼeegira a urzi tondiyaguŋ a Raa umbo.

Seeɗu tudde

8 En̰n̰o onamó ɗoŋ ki ɗaŋgu me, kune pay miŋ kun lekko adduguŋ kaŋ soo, kun wollo sommagi tudduguŋ, kun geyyo tudduguŋ aakede zemɓa, kun iso adde koɗuwo, daa koliyo tudde ti tudduguŋ me. 9 Aame bakadá yʼa ize ulsu maŋ, ki-ti kime ti ulsuko ye, wo aame yi ki gilɗe maŋ, ki ki ti kime ti kalɗa ye. Ki too maŋ ki di ti kime ti zaapu beeko, kono tode gettiŋ zaapu beeko ere Raa yi ruute kun tʼoona, aame yʼunni wiike me. 10 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Wede yi diha yʼa geyye lekkiyo ere uŋse wo onniytadí tʼaase majjaanawa maŋ,

yʼa seɗɗe bizí ki rootiyto kʼono ɗoŋ ulpi wo ti lohito kʼono.

11 Ti olɗiko yʼa-leɗɗe, yʼaase beehiyko,

yʼa dehe urzi ki toose wo yʼa seeɗa zakiɗi.

12 Ɗerec, eda Galmeega Raa kane a tukki ɗoŋ ki diine, wo kuwwagí an ollige tondiyadaŋ te.

Wo a kane ɗoŋ isiyo ulsuʼŋ, Galmeega Raa yʼan kama dar*.»

Kʼa oyye dabirsa

13 Aame kune wehini kʼisiyo beehiyko maŋ, wee wee un dʼisa ulsu me? 14 Wo soŋ aame ɗuwo an unni dabirsa kono kun isiyo munɗa wede ki diine maŋ, ulbuguŋ iso uŋse. Kun an orgiɗa ye, tudduguŋ kun ti-tasso kono kane me. 15 Ki too maŋ Almasi kun i-tʼele suma daayum adda kʼadduguŋ, kono yoŋ Galmeega soo. Aame wede tuuku yi ki tunda yʼiisa kee ki zaapu elkisadá a Almasi moo me maŋ, ki koona daayum goppoŋ ki tôwwo taaya a zaapu kʼelkisadá gette. 16 Wo kun i rooto ti tassuwa, ti ottilso wo ti elkiyo ere kun di suune munɗa kʼulsuko a tudduguŋ umbo. Iŋkino kane ɗoŋ unni kalɗa a sooruguŋ ere beehiye a urzi kʼAlmasi, a kane sukiyagi a kalɗitadaŋ gette. 17 Beehiye a kee wede kʼa dabire a munɗa wede kʼize beehiye aame Raa yi dihe maŋ, miŋ kʼa dabire a munɗa wede kʼize ulsu.

Almasi yʼa jiire unto

18 Iŋkino maŋ Almasi yode batum yʼa dibire kono kʼolɗiko ɗuwo, untadí yʼinda kaŋ soo gette a-tʼîide, ki sirwe yi ki tʼinda ye baa. Yode wede ki diine, yʼa inda kono ɗoŋ ki diine ye, kono yʼin diʼn tʼetta kʼume Raa. Yoŋ ɗuwo an yʼîide a urzi tudde, wo Raa yi-dʼele puukiyo tʼurzi kʼUnde Kamilen̰. 19 Ti toogo kʼUnde gette, yʼa tʼiide kazita Rabila Majjaanawa a undiyagi ɗoŋ a daŋgay. 20 Kane undiyagi geŋ ɗuwo ɗoŋ ti kaaga i-ti tuuge a Raa, aame yiʼni delliso tʼomɓin̰e a ozzinagi ɗoŋ Nowe yʼa ikkima tooko ere meeda a jiire. Ɗoŋ miibi ɗaŋŋal i tʼiide adda tooko me, kane pay miŋ gessire ɗoŋ Raa yʼan utte tʼurzi kʼahu me. 21 Kane ahu geŋ i-kaza urzi suyyiso batem ere aŋki tʼun diʼn uttiyo. To suyyiso batem gette i ki dʼopilso ganigi tudde ye, wo todʼte i-kaza wede yʼele tuddí a Raa ti elkiyo ere yʼa suune munɗa kʼulsuko a tuddí umbo. Suyyiso batem gette tʼun diʼn uttiyo tʼurzi balɗiya kʼIsa Almasi, 22 yode wede iŋgile kʼawwa ki kandaane, yi lekkiyo a ammade ki Raa, yoŋ goole tʼekki maaleekiyagi wo tʼekki ɗoŋ an dʼede urzi ki dokkiyo ti ɗoŋ an dʼede toogo a kandaane.

4

Lekkiyo ere ti kaaga wo ti ere aware

1 Kine in suune Almasi yʼuune dabar a tuddí, iŋkinoʼŋ kune toŋ kun oyyo kun di dabire aa ki yode, kono wede uune dabar a tuddí yi ki lekke a urzi kʼolɗiko ye baa. 2 Iŋkino maŋ ti aŋki eŋ, lekkiyaguŋ ere a guute a duniya ette, kun di lekke aa Raa yi dehu, wo kun gi di lekke a isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu ye. 3 Geŋ ɗerec, kuneʼŋ ti kaaga ume ɓaadaŋ kun di yʼiŋgile a isiyto sulɗi ɗoŋ aa kane ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye addaŋ i dehu. Kune kun likke a urzi boliyo, kun dʼize sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, kun dʼiiɓe i ceeriyo eego, kun dʼiimi duniyaguŋ, kun dʼiiɓite kaŋ soo, wo munɗa wede ki sukiyagi kun dʼuttile a loŋgayi. 4 Wo aŋkeŋ kane an seeɗu giggiraŋ kono kun ki sooru ti kane ye baa a urzi lekkiyadaŋ ere olɗo daa kʼume dirsiyatú gette. Iŋkinoʼŋ an un diʼn kalɗita. 5 Wo kaneʼŋ onniyo soo an i-tʼîdey taaya a Raa ki naabadaŋ ere an ize, kono yoŋ goppoŋ yʼa ɗekka booro ki ɗoŋ zeere wo ti ɗoŋ unto pây. 6 Kono kʼiŋkino ɗoŋ i tʼinda ti kaaga toŋ, Rabila Majjaanawa an an gizite. Geŋ Raa yʼan ɗikke booro a eedaŋ an tʼinda, aakede yʼaasa ki ɗuwo pay. Wo aŋken̰n̰o, tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ kane an aane an di lekke a lekkiyo ere aa Raa yi dehu.

Ɗoŋ naabo ɗoŋ beehiye ki Raa

7 Onniyo a guute goppoŋ duniya tʼa ɗaŋga me. Iŋkino maŋ kun lekko ti suuniyo kʼono wo daayum zeere, kono kun di tonde Raa. 8 Munɗa wede ki poone a jiire, kun geyyo tudduguŋ tʼadduguŋ pay, kono geyyiso gette ti dʼeliyo urzi kʼisiyo tambobino kʼita kʼolɗiko ɓaadaŋ*. 9 Kun sooɗo tudduguŋ bey sire, daa gurgirso. 10 Raa yʼun ele beeko tʼurzi ɓaadaŋ, a wede tuuku toŋ Unde Raa ti dʼele munɗa kʼisiyo naabo Raa kono a nooge tudduguŋ. Iŋkino maŋ kun tʼisa ɗoŋ ƴeeriyo beehiye ki sulɗi ɗoŋ Unde Raa tʼun ele me. 11 Geŋ wede Unde Raa ti ele munɗa ki kazita kʼono maŋ, yʼa kizite ono Raa. Wo wede Unde Raa ti ele munɗa ki noogiyo ɗuwo maŋ, yʼanni nooge ti toogo ere Raa yi ele. Iŋkinoʼŋ a sulɗi ɗoŋ pay kun iseʼŋ, a tʼele tamma a Raa tʼurzi kʼIsa Almasi. Geŋ a yode tamma wo toogo ki daayum! Eyye.

Dabar a urzi kʼIsa Almasi

12 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun ki seeɗa giggirguŋ ye a munɗa un iido oon̰e ɓaadaŋ aa uwwo ɗala ɗala toŋ maŋ. Kun elke ye dabar gette aa munɗa wede a urzizí ye me. 13 Wo ɗe kun lekko tʼuŋsuwo kono kun dabirsa a urzi lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi. Wo geŋ iŋkino a onniyo ere ɗuwo pay an wulla darƴikadí maŋ, ulbuguŋ aasa uŋse ɓaadaŋ a ceera. 14 Aame ɗuwo an unni kalɗita kono kun umɓe a suma kʼAlmasi maŋ, kun lekko tʼuŋsuwo kono Unde Raa todʼte i-dʼede toogo, todʼte ti kune. 15 Aame wenɗa ti diinaguŋ yi dabirsa kono yoŋ wede tôwwo ɗuwo mirsi, ise wede kʼoogire, ise wede isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi, wo ise wede eliyo eedí a sulɗi ɗoŋ doolo toŋ maŋ, geŋ munɗa wede beehiye ye. 16 Wo ɗe aame wede yi dabirsa kono yoŋ wede kʼAlmasi maŋ, yʼa kʼise sukiyagi ye. Ki too maŋ yʼa tʼimme Raa kono ɗuwo an yi waaku yoŋ wede kʼAlmasi.

17 Kun ollo, onniyo ere Raa yʼa tʼeesa ɗekkiyo booro a ɗuwo tʼiina baa, wo yi tʼeesa booro ti ɗoŋzí. Wo aame yi tʼiisa booro ti kine ɗoŋzí batum maŋ, a kane ɗoŋ i-tuuge i kʼumɓe a Rabila Majjaanawa ki Raa ye, booradaŋ tʼaasa oon̰e ɓaadaŋ. 18 Ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde:

«Aame kane ɗoŋ ki diineʼŋ oon̰e an utta me maŋ,

oon̰e ɓaadaŋ sey a ɗoŋ kʼolɗiko i ti toogiyo kʼamɓu a ono Raa me†.»

19 Geŋ iŋkino ɗoŋ i dabirsa a urzi wede aa Raa yi dehuʼŋ, kane an dʼise beehiye daayum, wo an i-dʼooli tuddaŋ pay a Raa wede iʼn ikkima, yoŋ yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa me.

5

Kooke a ɗoŋ dokkiyo

1 Aŋkeŋ ni rootiyo eŋ kooke a ɗoŋ kane ti diinaguŋ i dokkiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa. Nuŋ toŋ wede dokkiyo aa kane kay. Aame Almasi yi dibire, nuŋ ni yʼ wulle, wo nuŋ toŋ aggadó nʼa ti tʼooney onniyo ere Raa yi kiza darƴikadí gette. En̰n̰o munɗa wede nʼan rootiyo me: 2 Kunʼni sooɗo beehiye ɗoŋ Raa yʼun ele beyguŋ me, aakede wede kʼelso yi boohiyo damɓami. Daayum kun amɓo attiɗizaŋ tʼadde soo aa Raa yi dehu, kun ise aa an un isiyo ki toogo ɗo ye. Kun zaapo adduguŋ pay a naabo gettiyo, kun kʼise kono kʼooniyo kʼagga ye. 3 Kun koone zakiɗi ye a ekki ɗoŋ Raa yʼun ele a beyguŋ me, ki too maŋ konsaguŋ a diinayaŋ tʼaase beehiye aa urzi an di wolle an dʼozire eego. 4 Iŋkino geŋ aame Raa mozigo ɗoŋ kʼelso yʼiina maŋ, yoŋ yʼun tʼela kaɗumul ki gooliko ere a lekka ki daayum.

Kooke a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

5 A kune obilagi toŋ, kun ollo, nʼun di rooto: kun kili tʼekki ɗoŋ dokkiyo i jiire kune ye. Wo onamó eŋ a kune pay: kun tʼise ɗoŋ i koliyo tuddaŋ ye ti tudduguŋ me, kono ono eŋ an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, anʼde: «A ɗoŋ i koliyo tuddaŋ geŋ, Raa yʼan di-toogiyo, wo ɗe a ɗoŋ i ki koliyo tuddaŋ ye, beekadí a eedaŋ*.» 6 Iŋkino maŋ nʼun di rooto: kun ottilo, kun kili tudduguŋ ye a ɗaana Raa wede i-dʼede toogo geŋ me, kono yode batum yʼun tiʼn kila tʼawwa a onniyo ere yi diha maŋ. 7 Kun i ti zaapo attiɗuguŋ pay a bey ki Raa, kono wede kʼamɓu kʼattiɗuguŋ yode.

8 Kun lekko daayum zeere, kun koona mentikagi! Ɗerec, Meeda siitanɗani ere kʼaduguŋ gette tʼunni ɗooliyo liw liw ti dehu wee wee ti seeɗa me, aa suwwu yi môolo wiƴirr wiƴirr yi dehu yi seeɗa seysu. 9 Aame daayum kun konso zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Raa maŋ, kun dʼôhira toogo a ɗaanatú me. Kune kun suune zemɓaguŋ ɗoŋ a urzi kʼIsa adda duniya pay geŋ, kane an dabirsa aa kune kay. 10 Kune kun a-dabira sey kʼonniyto miibi ɗaŋŋal, wo Raa ki beeko ere pay yʼunni wiike kun tʼetta a darƴikadí ere ki daayum kono kun lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼAlmasi. Iŋkino maŋ yode batum yʼun diʼn ooɗiba ki diine, yʼun tʼela toogo wo yʼun diʼn isa kun seeɗa zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ. 11 Geŋ toogo ti koona eedí ki daayum! Eyye.

Toose ere ki ɗaŋgu

12 Nuŋ nʼun riiŋe ono ɗoŋ booloŋ adda mattup ette ti noogiyo ki Silas. Ni suune yoŋ leema wede yi seeɗu zakiɗi a naabo. Nuŋ ni riiŋe kono nʼun dʼeeliyo kooke, wo nʼun di roote keren̰: kun sooɗo zakiɗi a beeko ere ɗerec ki Raa.

13 Zemɓa ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a en̰n̰o a Babiloon† geŋ, kane ɗoŋ Raa yi biire aa kune kay, an un tʼize toose. Wo Markus wede yoŋ aa ulo‡ toŋ, yʼun tʼize toose pây. 14 Kun tʼeesito tudduguŋ kaŋ bey sire sire aa zemɓa.

Geŋ toose ti koona egguŋ, kune ɗoŋ pay i lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Almasi me.

* 1:16 1.16 Kun wollo adda mattup ki Lebitik 19.2.

† 1:25 1.25 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 40.6-8.

* 2:3 2.3 Kun wollo adda mattup ki Soom 34.9.

† 2:5 2.5 Seɗeke ere a urzi kʼUnde Raa: I-kaza munɗa wede i-dʼise uŋse a Raa, ise tʼurzi tamma, ise tʼurzi kʼisiyo naabo ere beehiye, ise tʼurzi kʼeliyo munɗa a wede. Kun wollo adda mattup ki Eber 13.15,16 wo Pilip 4.18.

‡ 2:6 2.6 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 28.16.

§ 2:7 2.7 Kun wollo adda mattup ki Soom 118.22.

* 2:8 2.8 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 8.14.

† 2:25 2.25 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 53.4-6.

* 3:12 3.12 Kun wollo adda mattup ki Soom 34.13-17.

* 4:8 4.8 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 10.12.

† 4:18 4.18 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 11.31.

* 5:5 5.5 Kun wollo adda mattup ki Piroberb 3.34.

† 5:13 5.13 Babiloon: Ki Piyer maŋ suma «Babiloon» gette i-kaza geeger ki Room.

‡ 5:13 5.13 Markus wede yoŋ aa ulo: Markus geŋ ulo kʼadde Piyer ye, yoŋ sanallusu wede yi giyye.

2 Piyer

1

2

3

Mattup ere ki sirwe

Piyer

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere ki sirwe Piyer wede zina kʼIsa yi riiŋe. Yoŋ yi riiŋe a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa uune mattupadí ere ki poone. (2 Piyer 3.1)

Piyer yi rootiyo ɗoŋ oŋgoŋ an tʼiide a diine kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, an an di gizite ono ɗoŋ ti doolo a ki tʼiide a Rabila Majjaanawa ere yʼan gizite gettiyo ye. Kane ɗoŋ geŋ an dʼisiyo aa addaŋ i dehu wo an an di ruute, Isa geŋ yi ki kimo ye baa. Piyer yi rootiyo sey, lekkiyo ki wede yi ziipe addí a Isa gette, i dehu Raa ulbí i-dʼise uŋse. Munɗa wede ɗerec me, kane ono ɗoŋ Isa yi duuye ɗoŋ izire ti yode aame yoŋ a siiɗo ɓotto. Iŋkino a dooyiso gettiyo, kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Isa in dʼozire eego.

1

Toose ki Piyer

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Simo Piyer, wede naabo wo wede zina kʼIsa Almasi, a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa aa kaye kay, tʼurzi naabo ere ki diine ki Raaziŋ Isa Almasi Wede kʼUttiyadiŋ yʼize gettiyo. 2 Geŋ beeko ti toose i koona egguŋ daa dooziyo, tʼurzi suuniyo ere kunʼni zuune Raa ti Galmeegiŋ Isa geŋ me.

Sooru ki wede i ziipe addí a Isa

3 Tʼurzi toogo Raa, Galmeega yʼin dʼelo sulɗi pay ɗoŋ beehiye a kine kono in di lekke kettiyo ti Raa. Iŋkino Raa yʼin di yʼ gize Isa wede yʼinni wiike tʼurzi goolikadí wo tʼurzi toogadí ere i naabiya. 4 Geŋ iŋkino yʼin dʼele sulɗi ɗoŋ a di jiire ɓaadaŋ wo zooyayaŋ oon̰e, ɗoŋ ti poone yi ruute yʼin tʼela gen̰n̰o, kono aame sulɗi geŋ kun uuna maŋ, kun aana kun tʼalɗa ti sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, an dʼan tʼettiyo ɗoŋ duniya kʼume daggiya, wo soŋ kun di lekke kettiyo kaŋ soo ti Raa. 5 Wo kono iŋkino toŋ, kune kun ziipe adduguŋ a Isa geŋ, kun ti ketto toonuguŋ zakiɗi kun dʼoziro ki diine. Wo kun izira ki diine maŋ, kun tʼisa ɗoŋ i suune Raa ki kotto. 6 Wo Raa geŋ kun yi zuuna maŋ, tudduguŋ kun i-dʼaana. Wo tudduguŋ kun i iina maŋ, kun sooɗo zakiɗi. Wo kun ziiɗa zakiɗi maŋ, kun lekko kettiyo ti Raa. 7 Ki ɗaŋgu, kun likka kettiyo ti Raa maŋ, kun di geyyo tudduguŋ aakede zemɓa. Wo kun giyya tudduguŋ aakede zemɓa maŋ, ɗuwo pay kun diʼn geyyo. 8 Aame sulɗi geŋ kun uuna ɓaadaŋ adda kʼadduguŋ wo kun izira eego maŋ, kane geŋ an un tiʼn isa ɗoŋ tasse ye, wo ɗe ɗoŋ ettiyo ki ɗaana a urzi suuniyo Galmeegiŋ Isa Almasi. 9 Wo aame sulɗi geŋ wede yi kiʼn uune adda kʼaddí ye maŋ, yoŋ geŋ yi ki wolliyo dokki ye aa wede koosiyo, geŋ i dunɗe a olɗikadí ere ti kaaga Raa yi yʼize kamilen̰ geŋ me.

10 Kono kamo zemɓa ki nuŋ, kun ketto toonuguŋ zakiɗi sey a ceere kono kun di seeɗa zakiɗi a waaku ere Raa yʼunni wiike, wo a beeriyo ere yi biire kune ɗoŋzí. Ɗerec, sulɗi geŋ kun a ziiɗa zakiɗi maŋ, umbo kun ki tʼoora adda kʼolɗiko ye. 11 Tʼurzi geŋ Raa yʼun dʼooley urzi waŋ wede kun tʼettey a moziko ere ki daayum ki Galmeegiŋ Isa Almasi Wede kʼUttiyadiŋ.

12 Geŋ iŋkino ni dehu sulɗi geŋ nʼun tiʼn ɗoole ɗoole sey me, aame sulɗi geŋ kunʼni zuuna baa, wo kun lekkiyo kettiyo zakiɗi a ɗerec ere kun uune gettiyo maŋ. 13 Wo aame nuŋ ede ɓotto ni lekkiyo geŋ, ni suune ɗerec sulɗi geŋ nʼun tiʼn ɗoole ɗoole beehiye, kono kun di lekke zeere. 14 Nuŋ ni suune bini toŋ ni tʼinda, aa Galmeegiŋ Isa Almasi yʼo ruute*. 15 Nuŋ ni dehu nʼaase tʼurzi mummino toŋ maŋ, kono aame nʼinda toŋ kun dʼaana daayum kun dʼelka a sulɗi geŋ me.

Gooliko kʼAlmasi

16 Kun ollo, aame kaye ay un gizite ti poone Galmeegiŋ Isa Almasi yʼiido ti toogadí geŋ, ono ɗoŋ ay ruutite geŋ ay kʼîide taaya ere iido ti elkiso ɗuwo ye, kaye ay yi wulle tʼedayey toore mozikadí me. 17 Ki kotto, Meega Raa yʼa yʼize yoŋ wede suma wo yi-dʼele gooliko. Wo Raa adda darƴikadí ere meeda gette, golladí Isa yʼa tʼilliga, tʼede: «Eŋ ulo nuuno ni yʼ giyye ɓaadaŋ, ulbó uŋse ti yode me†.» 18 Wo golla gette tʼiido ti kandaane, kaye batum ay di-tʼilliga aame kaye ti yode ekki mokkolo ere kamilen̰ gette.

19 Iŋkino kaye ay boohiyo sey adda kʼaddey ono ɗoŋ nebiyagi an ruutite me. A kune beehiye kun ziipa kuuduguŋ a onamaŋ gen̰n̰o maŋ, kono kane aakede toore i-tooriyo adda kʼume zimolo bini ompilso kʼume, wo toore kʼIsa yi-tooriyo a biza kʼulbuguŋ aa moole biza soohe yi koliyo yi-tooriyo. 20 Munɗa wede ki poone a jiire miŋ: Ono ɗoŋ nebiyagi an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa geŋ, wede tudde yi kʼaane yi ki suune itadaŋ ye yode ti siidí me. 21 Ɗerec, ono ɗoŋ nebiyagi an ruutite geŋ, soo toŋ umbo i kʼiido ye tʼurzi kʼelkiso ɗuwo me, wo geŋ an i ŋiiƴa Unde Kamilen̰ kono an di ruutite ono ɗoŋ iido ti Raa me.

2

Ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo

1 Ti kaaga geŋ i dʼede ɗoŋ ede tʼadda diine ɗoŋ kʼIzirayel kane an ti tʼize tuddaŋ aa nebiyagi, wo geŋ iŋkino ti diine kune toŋ i dʼaɗɗa ɗoŋ an tʼela dooyiso ere olɗo. Kane geŋ dooyisadaŋ an ti kalsa kaŋ ombiɗe ti ono ɗoŋ ɗerec ye ki daggiya ɗuwo, wo urzi Galmeega wede an diʼn uɗɗe geŋ an dʼoola. Iŋkino maŋ kane geŋ kesiko an tʼoona kulkuwo Raa a eedaŋ ki daggiyadaŋ. 2 Wo a lekkiyadaŋ ere ki boliyo gette ɗoŋ ɓaadaŋ an diʼn daana, wo tʼurzi kane ɗuwo an di kilɗita urzi wede ɗerec ki Raa. 3 Kane ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo geŋ an un tʼin dagga tʼurzi lohito kʼono a bizaŋ, kono an tʼoona munɗa beyguŋ. Kane geŋ ti kaagine too booradaŋ Raa yʼan ti-ɗikke, wo daggiyadaŋ tʼaasa kesiko.

4 Ɗerec, kun suune kane maaleekiyagi ɗoŋ i tʼize olɗiko toŋ, Raa yi kiʼn iili ye, wo yʼa tiʼn ziɗɗe yʼa tiʼn gittite, yi tiʼn iɓi adda kʼolɗe goole sohuru wo zimolo, yi diʼn boohiyo an di lekke bini onniyo booro. 5 Wo ɗuwo ɗoŋ ti kaaga ulpi toŋ Raa yi kiʼn iili ye, kane yʼan îide pay ti ahu ɓaadaŋ a tʼiimi siiɗo, wenɗa soo toŋ i kʼutte ye. Wo a utte Nowe siidí, wede i gizite urzi wede ki diine, ti ɗoŋ sarat a itadí*. 6 Saŋ maŋ geegiryagi Sodom ti Gomor geŋ kane ulpi, Raa yʼa ɗikke booro eedaŋ, yʼan igge tʼuwwo ti ɗoŋzaŋ pay a tʼize oddagi, kono a kiza urzi a ɗoŋ isa olɗiko ki ɗaana an di wolla. 7 Aame geŋ Lot yoŋ wede ki diine Raa yʼa yʼutte, kono yoŋ i yʼuun̰e a lekkiyo ere ki boliyo ki ɗoŋ siiɗo an isiyo daa sukiyagi gette†. 8 Ɗerec, yo wede ki diine geŋ yi lekkiyo a diinayaŋ, yi wolliyo wo yʼollige naabo ere pay an isiyo on̰n̰u ɗiɗɗo gette. Iŋkino lekkiyadaŋ todʼte sukiyagi i ti lattiya biza kʼulbí wede ki diine gen̰n̰o. 9 Iŋkino maŋ Galmeega geŋ yoŋ yi suune urzi mummino yʼa tʼaɗɗa ɗoŋ i lekkiyo kettiyo ti yode tʼadda sulɗi ɗoŋ oon̰e an aaniya me, wo yoŋ yi suune urzi mummino ɗoŋ kʼolɗiko yʼanni boohe bini yi tiʼn tʼela daŋgay a onniyo ere Raa yi ɗekka booro me. 10 Wo yoŋ yi tʼela daŋgay ki poone kane ɗoŋ i daaniya urzi pitiŋko tuddaŋ ti dehu gettiyo, wo an aa ti diipiɗa a ono Raa geŋ me.

Kane ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo gette a wenɗa an kʼorgiso ye, eedaŋ zakiɗi. Ottilso soo toŋ an kʼede ye a maaleekiyagi ɗoŋ toogo ti kandaane geŋ me, an diʼn kalɗita. 11 Wo kane maaleekiyagi ɗoŋ an ede toogo ɓaadaŋ a jiire geŋ, kane ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo toŋ an kiʼn kalɗita ye aame ɗekkiyo booro a ɗaana Galmeega me. 12 Wo kane geŋ eedaŋ aa seyɗi balɗa daa kʼelkisadaŋ, kane geŋ a lekkiyadaŋ an tiʼn seɗɗu, an tiʼn tôwwo. Geŋ an kalɗita a munɗa an ki yʼ suune ye. An di-tʼinda aa seyɗi balɗa. 13 Iŋkino maŋ a olɗiko ere pay an ize gette, Raa yʼan ti dooza. A on̰n̰u toŋ maŋ an isiyo uŋsuwadaŋ a urzi naabo ere olɗo tuddaŋ ti dehu. Aame an aa konso a omɓaguŋ toŋ, lekkiyadaŋ gette olɗo a ɗuwo sukiyagi ɓaadaŋ, ulbaŋ an isiyo uŋse ki lohito kʼono ɗaŋŋal. 14 Edayaŋ ɓilɓil ki moonite tʼerayi kʼeebaŋ. Kane an kʼormiyo ye kʼisiyo kʼolɗiko me, ɗoŋ tasse an tiʼn daggiya, wo an dʼokkiso a sulɗi pay. Iŋkino maŋ duuɗiyo Raa a eedaŋ. 15 Kane geŋ urzi wede ɗerec an dʼiili, an digge, an di diine urzi wede ki Baalam ulo Bozor pây. Yode wede yʼa giyye soŋko ere an i eliyo yʼaase ulsu, 16 wo yo nebi Baalam geŋ a olɗiko yʼize gette, Raa yʼa yʼiipiɗe tʼurzi bize buuru. Iŋkino maŋ onniyo gette tʼa ruute aa i rootiyo wedusu, iŋkino tʼa yʼîhira kono yʼa ki isa ye baa naabo daa kʼelkiso gette‡.

17 Kane ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo gette, aa osso ahutu i tʼiiɓe, aa dondari maaye wede ɓaadaŋ yi-tiʼn teepiyo, mizzi yi-ki koppiyo ye. Kane geŋ umayaŋ Raa yʼan ti tʼikkima adda kʼume zimolo dil. 18 Kane geŋ ti bizaŋ i dʼaɗɗiya ono ɗoŋ ɓaadaŋ ki koliyo tudde wo ki bita. An dʼisiyo naabo sukiyagi ere a jiire ki tuddaŋ ti dehu, kono an di mabilɗe kane ɗoŋ i tʼuɗɗo ti oon̰e ti diine ɗoŋ i lekkiyo a urzi daggiya. 19 Kane geŋ an an di rootiyo a ɗuwo an tʼisa ɗoŋ eedaŋ toore, kaciŋ kane batum miŋ ɓulagi ki naabo ere an isiyo daayum ki lattiya gettiyo, kono wede tuuku toŋ yoŋ ɓule ki munɗa wede i-iide. 20 Iŋkino maŋ i dʼede ɗoŋ oŋgo an tʼuɗɗe tʼadda sulɗi ɗoŋ ganigi ki duniya tʼurzi suuniyo ere ki Galmeegiŋ Wede kʼUttiyadiŋ Isa Almasi, wo aame saŋ an iila tuddaŋ an ti gima kʼadda sulɗi ɗoŋ ulpi an i-iide gen̰n̰o sey maŋ, kane geŋ lekkiyadaŋ ere kʼita ette olɗo a jiire ere ki poone. 21 A kane iŋkino geŋ beehiye urzi wede ki diine an gi di yʼ suune ye toŋ bee, miŋ an di yʼ suune wo saŋ an dʼooli ono ɗoŋ kamilen̰ ɗoŋ Raa yʼan ruute an illiga geŋ me. 22 Geŋ an dʼiina a-tʼiide a munɗa wede ono ombiɗe an ruute me, anʼde: «Gede yi-ti kama omɓo palɗitadí», wo soŋ «Kinzir kun ti yʼ zuuye toŋ, yi-ti kama kʼadda n̰irɗito sey.»

3

Kama kʼIsa ki duniya

1 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun ollo mattup nʼun raaŋiya ette, ere ki sirwe. Ise a mattup ere ki poone, wo a ere ki sirwe toŋ maŋ, ni dehu kune egguŋ a lekke ohine a elkiso ere ki diine tʼurzi kʼono pay ɗoŋ nʼun ruutite gen̰n̰o. 2 Ni dehu kun aa dʼelke a ono ɗoŋ nebiyagi ɗoŋ kamilen̰ an ruutite ti kaaga, wo ti urziyagi kʼoogoro ɗoŋ ki Galmeega Wede kʼUttiyadiŋ kun illiga tʼurzi kaye ɗoŋ zina kʼIsa. 3 Wo munɗa wede kun di suune ki poone en̰n̰o, a onniytagi ɗoŋ ettiyo kʼita i dʼaɗɗa ɗuwo an di lekka lekkiyo ere aa tuddaŋ ti dehu. An un diʼn tʼokka maade, 4 wo an tʼeesa: «Eeyu Isa Almasi yi ruute saŋ yʼa-kimo, ɗe ankeŋ too me yi dʼaaniya me? Maawiŋ toŋ an ɗiŋge baa, wo kane sulɗi pay miŋ an lekkiyo a umayaŋ tʼume Raa yʼa tʼikkima duniya too.» 5 A elkiyadaŋ gette kane an dunɗe ti kaaga Raa yʼikkima siiɗo kane ti kandaane tʼurzi kʼono bizí me. Siiɗo ti ahu yʼa tiʼn diikiɗa, wo siiɗo yi tʼikkima tʼadda kʼahu. 6 Wo geŋ iŋkino tʼurzi kʼahu ɗoŋ ɓaadaŋ a tʼiimi siiɗo, ɗoŋ adda duniya ti sulɗizaŋ pay ti kaaga an tʼuute. 7 Wo ki kandaane kane ti siiɗo ɗoŋ aŋken̰n̰o eŋ, tʼono ɗoŋ ki bizí gen̰n̰o Raa yiʼni boohiyo kʼuwwo tʼan uuta. Kane geŋ yiʼni boohiyo kʼonniyo ere Raa yʼa ɗekka booro wo kʼonniyo daggiya ɗoŋ kʼolɗiko.

8 Wo zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, i-dʼede munɗa soo i dehu un ki danɗe ye: Galmeega a elkisadí onniyo soo gette aa ozzine dupu, wo ozzine dupu geŋ aa onniyo soo. 9 Ɗoŋ oŋgo an elkiyo Galmeega yi tʼossiyo a munɗa wede yi ruute yʼaasa geŋ me. Wo iŋkino ye, yo yʼomɓin̰e ɓaadaŋ kono kune, yi ki dehu wenɗa soo toŋ a ki dagge ye. Ki too maŋ yo yi dehu ɗuwo pay an di-kime lekkiyadaŋ.

10 Iŋkino maŋ onniyo kama Galmeega tʼaana aa wede kʼoogire, wenɗa soo toŋ yi ki suuna ye. A onniyo gette kandaane a n̰okkiɗa ti tarkuuse ɓaadaŋ wede kʼa orgiɗe, sulɗi ɗoŋ pay a kandaane uwwo tʼan ogga a tʼisa umbo, wo siiɗo ti sulɗi ɗoŋ pay adda geŋ a tʼisa umbo pây. 11 Ɗerec, sulɗi pay geŋ an tʼeŋgila iŋkino, geŋ kun suuno koɗuwo mummino kun di lekke me! I dehu kun di lekke ɗoŋ kamilen̰, wo a kize kune kettiyo ti Raa. 12 Koore kun delliyo aaniya kʼonniyo ere Raa yʼa ɗekka booro geŋ me, kun di-kette toonuguŋ zakiɗi kono onniyo gette tʼa aane kesiko. Onniyo gette onniyo ere kandaane uwwo tʼa yʼogga a tʼisa umbo, wo sulɗi ɗoŋ pay a kandaane geŋ a tʼomɓila ti wehinko kʼuwwo gettiyo. 13 Wo Raa yi ruute yi dʼisa kandaane aware wo siiɗo toŋ aware*, aame geŋ ɗuwo an dʼisa munɗa wede ki diine aa Raa yi dehu, wo gen̰n̰o kine in delliyo munɗa wede yi ruute yʼaasa me.

14 Kono kamo zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, koore kun delliyo aaniya kʼonniyo gettiyo geŋ, kun ketto toonuguŋ zakiɗi, kono yʼun diʼn tʼoona ɗoŋ kamilen̰, kun lekkiyo ti toose, wo ɗuwo an kʼamɓu sunduguŋ kʼulsuko ye. 15 Wo kun elko koɗuwo omɓin̰e Galmeegiŋ gette, tʼun dʼele urzi kun tʼoone uttiyo. Iŋkino kay leemadiŋ Pool wede in giyye geŋ, a sulɗi gen̰n̰o toŋ yʼun tiʼn riiŋe ti suuniyo kʼono ere Raa yi ele. 16 Geŋ munɗa wede yi riiŋe adda mattupiyagí pay iŋkino, aame yʼessiyo raaŋiya a urzi sulɗi gen̰n̰o maŋ, i dʼede omagi oŋgo oon̰e ki suuniyadaŋ me. Iŋkino maŋ kane ɗoŋ i ki suune munɗa ye, wo an di ɓaakiysa a sulɗi Raa, ono an tiʼn kama tʼurzi doolo aa an dʼisiyo a omagi oŋgo adda mattupiyagi ki Raa ti doolo. An isiyo iŋkino geŋ an daggiya tuddaŋ batum.

17 Iŋkino maŋ zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, aŋkeŋ nʼun ti ruute ki poone sulɗi geŋ an dʼaana. Kun koona mentikagi, kono kane ɗoŋ i kʼamɓu ono Raa ye geŋ an un ki tiʼn dagga ye, wo kun gi di tʼassa lekkiyaguŋ ere zakiɗi gettiyo ye. 18 Wo ɗe kunʼdo ki ɗaana daayum a urzi beeko ti suuniyo ere ki Galmeegiŋ Wede kʼUttiyadiŋ Isa Almasi. Geŋ tamma tʼa koone a yode ti aŋki wo ki daayum! Eyye.

* 1:14 1.14 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 21.18-19.

† 1:17 1.17 Kun wollo adda mattup ki Matiye 17.1-5; Markus 9.2-7 wo Lik 9.28-35.

* 2:5 2.5 Taaya ki Nowe gette kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 6–8.

† 2:7 2.7 Taaya ki Lot gette kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 19.1-29.

‡ 2:16 2.16 Taaya ki Baalam gette kʼa ti tʼoone adda mattup ki Nombire 22.4-35.

* 3:13 3.13 Kun wollo adda mattup ki Ezayi 65.17; 66.22.

1 Zaŋ

1

2

3

4

5

Mattup ere ki poone

Zaŋ

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette «Mattup ere ki poone Zaŋ yi riiŋe». Zaŋ yi riiŋe mattupiyagi paat: «Rabila Majjaanawa kʼIsa Zaŋ yi riiŋe», «Apokalipse» wo mattupiyagi ɗoŋ aɗo a biza tuddaŋ. Ti diine kane ɗoŋ aɗo geŋ, ette mattupadí ere ki poone.

Ti kaaga geŋ, i dʼede ɗoŋ oŋgo an di lohito ono, an dʼeesiyo, Isa Almasi yoŋ an yʼehe aa wedusu geŋ, yoŋ Ulo Raa ye. Wo an di rootiyo soŋ, wede tuuku toŋ yʼaase munɗa aa addí i dehu wo Raa yi ki yʼ wolle yoŋ aa wede kʼolɗiko ye. Kono kamo Zaŋ yʼan di riiŋe a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, an di suune keren̰ Isa miŋ yoŋ wee wee, wo yʼan di ruute soŋ, ki kotto lekkiyo ere ki daayum todʼte ede, wo yʼan di gize mummino kee wede kʼa ti tʼoone me. Wede tuuku yi ziipe addí a Isa geŋ, lekkiyo gette yʼa ti tʼoone. Wo a ɗuwo yʼan di ruute sey, ti Raa wo ti Ulí Isa an aa ti ketto kaŋ soo, wo Raa an di yʼ geyye ti ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa. An iza iŋkino maŋ, ki kotto an di suuna adda kʼaddaŋ an tʼoona lekkiyo ere ki daayum.

1

Wede an yi waaku Ono yi dʼeliyo lekkiyo

1 Kun ollo mattup ere ay un raaŋiya ette a tukki wede an yi waaku Ono yi dʼeliyo lekkiyo, yoŋ geŋ wede tʼume kʼeesiyo sulɗi pay yoŋ ede to. Yode geŋ ay yʼilliga ti kuudey, ay di yʼ wulle, ay yi wulle tʼedayey ŋoo, wo beezey toŋ yʼa yi butte. 2 Aame wede i dʼeliyo lekkiyo yʼiido yʼa gize tuddí geŋ, kaye ay di yʼ wulle. Kono kamo ay un di kazita rabiladí, rabila ki yode wede i dʼeliyo lekkiyo ere ki daayum, yoŋ yi likke a sirpa Meega Raa, aŋkeŋ Raa yʼin ti yʼ gize. 3 Munɗa wede ay wulle wo ay illiga ti kuudey geŋ, a kune toŋ ay un ti yʼ kaza, kono kune ti kaye in lekkiyo kettiyo kaŋ soo. Wo lekkiyadiŋ kettiyo kaŋ soo gette, todʼte ti Meega Raa wo ti Ulí Isa Almasi. 4 Geŋ kaye ay un raaŋiya iŋkino, kono kine pay addiŋ a ôona tʼuŋsuwo.

Raa yoŋ toore

5 Raa geŋ yoŋ toore, munɗa zimolo di yode umbo. En̰n̰o ono ɗoŋ ay illiga ti bize kʼIsa Almasi me, wo ay un tiʼn kaza. 6 Aame kine inʼde in lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Raa wo in sooru adda zimolo maŋ, geŋ kine ɗoŋ lohito kʼono, in ki sooru a urzi wede ɗerec ye. 7 Wo ɗe aame in sooru adda toore aakede yode batum adda toore geŋ, in di lekka pay kettiyo kaŋ soo, wo puuzo kʼUlí Isa tʼin diʼn isa kamilen̰ tʼolɗikadiŋ pay te.

8 Aame kine inʼde olɗiko in kʼisiyo ye maŋ, geŋ in daggiya tuddiŋ, munɗa ɗerec di kine umbo. 9 Wo aame kine in tʼooɗibe addiŋ a olɗikadiŋ maŋ, yode Raa toŋ yʼin tʼisa tambobino a olɗikadiŋ te, kono yoŋ wede ki diine, yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa: iŋkino maŋ yʼin tʼisa tambobino a olɗikadiŋ, wo yʼin diʼn isa kamilen̰ ti sulɗi ɗoŋ pay ulpi*. 10 Aame kine inʼde olɗiko batum in kʼize ye maŋ, geŋ Raa in ti yʼize wede lohito kʼono, geŋ onamí adda kʼaddiŋ umbo.

2

1 In̰n̰i ki nuŋ, nʼun raaŋiya iŋkino kono ni dehu kun ki dʼise olɗiko ye. Wo ɗe aame wede yi tʼiire adda kʼolɗiko maŋ, kun suuno wede noogiyadiŋ ede a ɗaana Meega Raa me, yoŋ Isa Almasi wede ki diine. 2 Yode batum yʼele tuddí seɗeke, yʼa inda ki booyiso kʼolɗikadiŋ, wo kono kʼolɗikadiŋ ɗaŋŋal ye, kʼolɗiko ki ɗoŋ duniya pay*.

Geyyiso tudde a urzi Raa

3 Aame kine in seeɗu urziyagi kʼoogoro Raa maŋ, tʼurzi geŋ in di suune yoŋ in yi suune. 4 Wede yʼede Raa yi yʼ suune wo yi ki seeɗu urziyagi kʼoogiradí ye maŋ, yoŋ geŋ wede lohito kʼono, ono ɗoŋ ɗerec di yode umbo. 5 Wo wede yʼa seeɗu ono Raa maŋ, yoŋ geŋ ki kotto yi giyye Raa tʼaddí pay. Tʼurzi seeɗu kʼonamí geŋ i-kaza in yi suune, kine in lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti yode. 6 Aame wede yʼede yoŋ yi lekkiyo kettiyo ti Raa maŋ, i dehu yʼa ozire aa Isa Almasi yʼizire kay.

7 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, ono ɗoŋ nʼun raaŋiya eŋ kane urzi kʼoogoro aware ye, wo ɗe kane urzi kʼoogoro ere ti kaaga kun illiga tʼume kʼeesiyo†. Urzi kʼoogoro ti kaaga eŋ kane ono ɗoŋ kun illiga. 8 Wo aŋkeŋ ono ɗoŋ nʼun raaŋiya eŋ kane urzi kʼoogoro aware. Naabo kʼIsa Almasi yʼize wo ti sooru ere ki kune gette, i-kaza urzi kʼoogoro geŋ ɗerec, kono naabo ere olɗo a zimolo gette tʼeŋgilso, wo iina ette naabo ere ki diine a toore keren̰ baa.

9 Wede yʼede yoŋ adda toore wo yʼolmiɗe leemadí maŋ, yoŋ geŋ yi lekkiyo daayum adda zimolo. 10 Wede yi geyyiso leemadí geŋ yi lekkiyo daayum adda toore, munɗa umbo yi ti yʼoore leemadí adda kʼolɗiko me. 11 Wo ɗe wede yʼolmiɗe leemadí maŋ, yode geŋ yi lekkiyo adda zimolo, yʼamɓe kʼume tunɗaʼŋ yi ki suune ye, kono zimolo ti tʼippe a edayí.

Duniya kun ti geyye ye

12 In̰n̰i ki nuŋ, nʼun raaŋiya kono olɗikaguŋ Raa yʼun tʼize tambobino tʼurzi suma ki yode Isa. 13 Kune maawi no, nʼun raaŋiya kono kun yi zuune wede yo ede to tʼume kʼeesiyo sulɗi pay me. Obilagi no, nʼun raaŋiya kono Mohita kʼolɗiko kun ti jiire.

14 In̰n̰i ki nuŋ, nʼun raaŋiya kono Meega Raa kun yi zuune. Kune maawi no, nʼun riiŋe kono kun yi zuune wede yo ede to tʼume kʼeesiyo sulɗi pay me. Obilagi no, nʼun riiŋe kono kune un dʼede toogo, wo ono Raa kunʼni ziiɗa zakiɗi, Mohita kʼolɗiko toŋ kun ti jiire.

15 Kune duniya kun ti geyye ye ti sulɗutú pay. Aame wede yi geyyiso duniya maŋ, geŋ geyyiso Meega Raa adda kʼaddí umbo. 16 Kun ollo en̰n̰o sulɗi ɗoŋ adda duniya me: sulɗi ɗoŋ ulpi tudde ti dehu, sulɗi ɗoŋ ersa ti zaapu wo koliyo tudde ti maala. Kane geŋ i kʼettiyo ti Meega Raa ye, kaneʼŋ sulɗi duniya. 17 Kun suune duniya ti sulɗutú ɗuwo an zaapu addaŋ eego geŋ, an tʼeŋgila, wo ɗe wede yʼa ziiɗa zakiɗi a naabo ere Raa yi dehu maŋ, yʼa lekka ki daayum.

Kun koona mentikagi ti ɗoŋ kʼolmiɗe kʼIsa

18 In̰n̰i ki nuŋ, onniyo kʼita tʼiina aa kun dʼilliga, a onniyo kʼita Wede kʼolmiɗe kʼAlmasi yʼa etto, aŋken̰n̰o ɗoŋ kʼolmiɗe kʼAlmasi kane ede ɓaadaŋ an tʼuɗɗo. Geŋ i-kaza onniyo kʼita tʼiina‡. 19 Kane geŋ an uɗɗe ti diine kine ɗoŋ i ziipe addiŋ a Isa, wo ɗe ti poone to kane pay miŋ ki kine ye. Ɗerec, aŋki kane ki kine kotto maŋ, an di lekke ti kine. Wo aŋkeŋ an tʼuɗɗe ti diinayiŋ miŋ, a tʼiiɗiba ita kane pay ki kine ye.

20 Wo kuneʼŋ, kun dʼuune Unde Raa, todʼte Almasi wede kamilen̰ yʼun ele, iŋkino maŋ kune pay ɗerec kun ti suune. 21 Nuŋ nʼun riiŋe kono ɗerec kun ki ti zuune ye ye. Aha, nʼun riiŋe kono ɗerec kun ti zuune, wo kun zuune ɗerec i-kʼede lohito kʼono ye.

22 Wede lohito kʼono miŋ yoŋ wee wee? Yoŋ miŋ wede i-tuuge yi rootiyo Isa yoŋ Almasi Raa yi biire ye. Wede kʼolmiɗe kʼAlmasi geŋ yoŋ yi-tuuge yi rootiyo Raa yoŋ meekʼAlmasi ye wo Almasi Ulo Raa ye. 23 Wede yi-tuuge yi rootiyo Almasi Ulo Raa ye maŋ, yode geŋ Meega Raa toŋ yi ki yʼ zuune ye. Wo wede yʼumɓe a Ulo Raa maŋ, geŋ yoŋ yi zuune Meega Raa pây§.

24 Wo kuneʼŋ kun aa sooɗo zakiɗi a ono ɗoŋ kun illiga tʼume kʼeesiyo. Aame ono ɗoŋ kun illiga tʼume kʼeesiyo kunʼni ziiɗa zakiɗi adda kʼadduguŋ maŋ, kune toŋ kun di lekka kettiyo ti Ulo wo ti Meega. 25 En̰n̰o munɗa wede Isa yi ruute yʼin tʼela me: lekkiyo ere ki daayum.

26 Nuŋ nʼun riiŋe iŋkino kono kun di koone mentikagi ti ɗoŋ an dehu an un tiʼn dagge. 27 Wo kuneʼŋ, Almasi yʼun ele Unde Kamilen̰, wo todʼ ti lekkiyo kettiyo ti kune. Geŋ i ki dehu wede dooyiso ti doolo yʼun gi diʼn dooye ye baa. Tode Unde Kamilen̰ gettiŋ tʼun diʼn dooye a sulɗi ɗoŋ pay ɗerec, munɗa ki lohito kʼono umbo. Iŋkino maŋ kun lekko daayum kettiyo tʼAlmasi aakede Unde Kamilen̰ tʼunni duuye.

28 Wo aŋkeŋ in̰n̰i ki nuŋ, kun lekko daayum kettiyo tʼIsa Almasi. Iŋkino onniyo ere yʼaana yi-kiza tuddí a ɗuwo pay gette, yʼin diʼn tʼoona daa niiku adda kʼaddiŋ, in ki seeɗa sukiyagi ye a ɗaanadí me.

In̰n̰i Raa

29 Kun suune Almasi yoŋ ki diine geŋ, kun suune kay wede tuuku yʼisiyo naabo ere ki diine maŋ, yoŋ geŋ ulo Raa.

3

1 Kun ki wollo ɗo Meega Raa yʼin diʼn giyye ɓaadaŋ, yʼin diʼn waaku kine in̰n̰izí*, wo geŋ ki kotto kine in̰n̰i Raa! Wo ɗe kane ɗoŋ duniya an in kiʼn suune ye kine in̰n̰i Raa me, kono kane Raa an ki yʼ suune ye. 2 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, aŋkeŋ kine in tʼize in̰n̰i Raa, wo ɗe munɗa wede kine in tʼisa a ɗaana Raa yʼin ki tʼiiɗiba ita ye ɓotto. Wo in suune aame Isa Almasi yʼiina maŋ, kine in tʼisa aa yode, kono in di yʼ wolla keren̰ eda ti eda. 3 Wede tuuku yi zaapu elkiso ere iŋkino a Almasi maŋ, yʼa tʼise kamilen̰, aa yode batum kamilen̰.

4 Wede tuuku yʼisiyo olɗiko geŋ, yʼa ti doopiɗe a oogoro Raa. Ɗerec, isiyo kʼolɗiko gette, todʼte doopiɗe a oogoro Raa. 5 Wo ɗe kun suune Isa Almasi yʼiido kʼadda duniya yʼa buuye olɗikadiŋ, yode wede i-kʼede olɗiko ye. 6 Wede tuuku yi lekkiyo kettiyo ti yode maŋ, yʼa ki lekke adda kʼolɗiko ye, wo wede tuuku yʼisiyo olɗiko maŋ, geŋ Isa yi ki yʼ wolle ye, wo yi ki yʼ suune ye.

7 In̰n̰i ki nuŋ, kun oola tudduguŋ wenɗa soo toŋ yʼun tiʼn dagga ye. Wede yi sooru ki diine geŋ yoŋ ki diine aakede Isa Almasi yoŋ ki diine. 8 Wo wede yʼisiyo olɗiko geŋ, yoŋ ki Meeda siitanɗani, kono to Meeda siitanɗani gette tʼisiyo olɗiko tʼume kʼeesiyo duniya too, wo yo Ulo Raa yʼiido toc miŋ yʼa-lette naabo ki Meeda siitanɗani.

9 Wede tuuku yoŋ ulo Raa maŋ, yʼa ki lekke adda kʼolɗiko ye kono yoŋ ono Raa i lekkiyo adda kʼaddí. Iŋkino yi kʼaane yi kʼise olɗiko ye kono yoŋ ulo Raa. 10 Wede tuuku yi kʼisiyo sulɗi ki diine ye wo yi ki geyyiso zemɓa ye maŋ, yoŋ geŋ ki Raa ye. Tʼurzi eŋ kun diʼn suune in̰n̰i Raa koo ki Meeda siitanɗani koo maŋ.

Kun geyyo tudduguŋ

11 Kun ollo, en̰n̰o ono ɗoŋ kun illiga tʼume kʼeesiyo me: Kine in geyyo tuddiŋ†. 12 Wo kine in ise ye aa ki Kayeŋ yʼa îide leemadí me, kono yoŋ ki Mohita kʼolɗiko. Wo ki moo me yi yʼîide leemadí me? Yi yʼîide kono yo Kayeŋ geŋ naabadí olɗo, wo ere ki leemadí beehiye ki diine‡.

13 Zemɓa ki nuŋ, kune ulbuguŋ i tʼooɗe ye aame ɗoŋ duniya an un olmiɗe maŋ§. 14 Kine in suune tʼurzi kʼunto in tʼuɗɗe, aŋkeŋ kine in uune urzi lekkiyo kono in geyyiso zemɓa. Wede yi ki geyyiso zemɓa ye maŋ, yoŋ geŋ yi sooru daayum a urzi kʼunto. 15 Wede tuuku yʼolmiɗe zemɓa maŋ, yoŋ aa wede i tôwwo ɗuwo mirsi, wo kun suune wede i tôwwo ɗuwo geŋ i-kʼede lekkiyo ere ki daayum ye. 16 Isa Almasi yʼiido yʼa ele tuddí, yʼa inda kono kine. Iŋkino maŋ kine toŋ maŋ in di geyye zemɓa, in tʼele tuddiŋ kono kane. Tʼurzi eŋ kine in di zuune geyyiso Raa mummino me. 17 Aame wede i-dʼede maala ki duniya, wo yi wolliyo leemadí yi daayisa yʼa-tʼappiya edayí yi ki wolliyo sommagí ye maŋ, yoŋ geŋ i-kʼede geyyiso Raa adda kʼaddí ye*. 18 In̰n̰i ki nuŋ, kine in geyye tuddiŋ ti ono biziŋ ɗaŋŋal ye, wo ɗe tʼurzi naabo pay, geŋ i-kaza geyyisadiŋ todʼte ɗerec.

19 Tʼurzi geŋ in di suuna kine a urzi wede ɗerec ki Raa, wo geŋ addiŋ a-tʼassa a ɗaana Raa me. 20 Wo aame addiŋ i ɗekkiyo booro eediŋ maŋ, Raa yoŋ goole yi jiire addiŋ wo yi suune sulɗi pay. 21 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, aame addiŋ i ki ɗekkiyo booro eediŋ ye maŋ, geŋ kine in dʼette ɗaana Raa daa kʼorgiso. 22 A munɗa wede tuuku kine in tonde bey yode geŋ, in di yʼ tʼoone kono kine in aa seeɗu urziyagi kʼoogiradí, wo in isiyo naabo ere yoŋ ulbí i-dʼisiyo uŋse. 23 Kun ollo en̰n̰o urzi kʼoogiradí me: Kine in lekko in dʼamɓo a suma kʼUlí Isa Almasi wo in di geyyo tuddiŋ. Geŋ munɗa wede yoŋ yi ruute in dʼise. 24 Wede yi seeɗu urziyagi kʼoogoro Raa maŋ, yoŋ geŋ yi lekkiyo kettiyo ti Raa, wo Raa yi lekkiyo kettiyo ti yode. Wo kine in di suune, Raa yi lekkiyo kettiyo ti kine tʼurzi kʼUnde Kamilen̰ ere yʼin elo gettiyo.

4

Ɗoŋ daggiya ɗuwo

1 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kane ɗoŋ i rootiyo anʼde an dʼede Unde Raa geŋ, kun ti wollo naabadaŋ ɗo, onamaŋ kun amɓe baa ye. An dʼede Unde Raa kotto maŋ kun diʼn suuna*, kono ɗoŋ an ti-tʼize tuddaŋ aa nebiyagi, an di tiipe ɓaadaŋ adda duniya. 2 Kun ollo, wede i-dʼede Unde Raa kun di yʼ suune a ono ɗoŋ aɗɗiya ti bizí. Iŋkino wede tuuku yi rootiyo Isa Almasi yʼiido kʼadda duniya yʼumɓe tudde ki wedusu, geŋ yoŋ ki Raa. 3 Wede tuuku yi ki yʼ zuune Isa iŋkino ye maŋ, yoŋ geŋ ki Raa ye, unde ere i-dʼede gette tʼettiyo ti Wede kʼolmiɗe kʼAlmasi, wede kun dʼilliga yʼetto kʼadda duniya geŋ, aŋkeŋ yʼiina baa.

4 Wo ɗe kune in̰n̰i ki nuŋ, kune ki Raa, wo kane ɗoŋ an ti-tʼize tuddaŋ aa nebiyagi geŋ kune kunʼni jiire, kono Unde ere un dʼede gette todʼte toogo ti jiire ere i dokkiyo ɗoŋ duniya. 5 Kane geŋ ki duniya. Iŋkino maŋ an orbe aa ɗoŋ duniya ge dʼorbe, wo ɗoŋ duniya an diʼn ollige. 6 Wo kineʼŋ ki Raa. Wede yi suune Raa yʼin diʼn olliga, wo wede ki Raa ye yʼin kiʼn olliga ye. Tʼurzi geŋ in di suuna Unde ere ɗerec ki Raa too te, wo unde ere ki lohito kʼono too te.

Raa yoŋ wede geyyiso

7 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kine in geyyo tuddiŋ, kono geyyiso gette tʼettiyo ti Raa, wo wede tuuku i-dʼede geyyiso geŋ yoŋ ulo Raa, wo yi suune Raa. 8 Wede tuuku i-kʼede geyyiso ye geŋ, yoŋ yi ki suune Raa ye kono Raa yoŋ wede geyyiso. 9 Ulí soo ɗaŋŋal yʼaa di yʼigibo ki duniya kono tʼurzi yode kine in tʼoone lekkiyo ere ki kotto†. Geŋ iŋkino Raa yʼin ti gize geyyisadí a kine me. 10 Kun ollo urzi geyyiso en̰n̰o: kine ye i giyye Raa ki poone me, wo ɗe yode in i giyye ki poone me, yʼa tʼigibo Ulí yʼiido yʼa ele tuddí seɗeke, yʼa inda ki booyiso kʼolɗikadiŋ.

11 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, aa kine Raa yʼinni giyye ɓaadaŋ iŋkino geŋ, kine toŋ in di geyye tuddiŋ. 12 Wenɗa soo toŋ i wulle Raa umbo‡, wo aame kine in geyyiso tuddiŋ maŋ, Raa yi lekkiyo kettiyo ti kine, wo geyyisadí pay yʼa-ti ɗiŋge a tukki kine.

13 Wo Raa yʼin elo Undí adda kʼaddiŋ. Tʼurzi geŋ kine in di suune in lekkiyo kettiyo ti Raa, wo yoŋ yi lekkiyo kettiyo ti kine. 14 Meega Raa yʼa igibo Ulí ki duniya kono yoŋ yʼa utta ɗuwo pay, geŋ kaye ay yi wulle wo ay di rootiyo taayadí. 15 Aame wede tuuku yi rootiyo bizí yʼede Isa Almasi yoŋ Ulo Raa maŋ, Raa yi lekkiyo kettiyo ti yode wo yoŋ yi lekkiyo kettiyo ti Raa. 16 Wo kaye ay ti zuune geyyiso ere Raa yʼize a kaye te, wo ay dʼumɓe.

Raa geŋ yoŋ wede geyyiso, wo wede yi lekkiyo a urzi geyyiso maŋ yoŋ geŋ yi lekkiyo kettiyo ti Raa, wo Raa yi lekkiyo kettiyo ti yode. 17 Aame kine addiŋ ûune ti geyyiso maŋ, a onniyo ere Raa yi ɗekka booro toŋ kine in kʼede orgiso ye, kono lekkiyadiŋ a duniya ette todʼte aa lekkiyo kʼAlmasi. 18 Aame in dʼede geyyiso maŋ orgiso toŋ umbo, wo geyyiso ti tʼôoniyo adda kʼadde maŋ ti-ti lomme orgiso. Iŋkino maŋ wede i-dʼede orgiso geŋ, yʼelkiyo yi tʼoona daŋgay. Iŋkino maŋ wede i-dʼede orgiso geŋ, addí i ki tʼûune ti geyyiso ye.

19 Wo kine in geyyiso Raa, in geyyo tuddiŋ kono Raa yʼinni giyye ki poone. 20 Aame wede yʼede yi giyye Raa wo leemadí yi yʼolmiɗe maŋ, yoŋ geŋ wede lohito kʼono. Leemadí wede yi yʼ wolliyo a ɗaanadí miŋ yi gi di yʼ geyyiso ye ɗe, yʼa geyye Raa wede yi ki yʼ wolliyo ye mummino me? 21 Wede yi giyye Raa maŋ, leemadí toŋ yʼa yi geyye. Gen̰n̰o urzi kʼoogoro wede Isa Almasi yʼin ruute in dʼise me§.

5

Kine toogo in jiire Meeda siitanɗani

1 Wede tuuku yʼumɓe Isa yoŋ Almasi Raa yi biire maŋ, yoŋ geŋ ulo Raa. Wo wede tuuku yi geyyiso Meega Raa geŋ, in̰n̰izí toŋ yʼanni geyye. 2 Aame kine in geyyiso Raa wo in sooru a urzi kʼoogiradí maŋ, tʼurzi geŋ in di suune kine in geyyiso in̰n̰i Raa. 3 Ɗerec, urzi geyyiso Raa geŋ yoŋ in di seeɗa urziyagi kʼoogiradí*. Wo urziyagi kʼoogiradí geŋ, kane daaniyadaŋ i kʼoon̰e ye a kine me, 4 kono kine pay in̰n̰i Raa geŋ in dʼede toogo in jiire duniya, wo in tʼize toogo in di jiire ti zaapu kʼaddiŋ a Isa. 5 Wee wee i ti jiire duniya te? Yode wede umɓe Isa yoŋ Ulo Raa.

6 Yode Isa Almasi yʼiido yʼa uɗɗe tʼurzi kʼahu wo ti puuzo ere kʼuntadí. Yʼiido tʼurzi kʼahu ɗaŋŋal ye, yʼiido tʼahu wo ti puuzo pây. Wo taaya gette i rootiyo Unde Raa, kono Unde Raa gette todʼte ɗerec. 7 Iŋkino maŋ kane ɗoŋ aɗo i rootiyo Isa Ulo Raa me, 8 kane Unde Raa, ahu ɗoŋ ki batem wo puuzo ere kʼuntadí. Iŋkino maŋ kane aɗo geŋ an rootiyo bizaŋ soo. 9 Aame ɗuwo an in rootiyo taaya a munɗa wede an wolliyo maŋ, geŋ kine in dʼamɓu wo munɗa wede Raa yi rootiyo in dʼamɓe a ceere. Geŋ Raa yi ruute taaya a tukkʼUlí. 10 Wede yi ziipa addí a Isa Ulo Raa maŋ, ono geŋ yiʼni zuune adda kʼaddí, wo wede yi kʼumɓe a ono Raa en̰n̰o ye maŋ, geŋ Raa yi ti yʼisiyo wede lohito kʼono, kono yi kʼumɓe ye a ono ɗoŋ Raa yi ruute a urzi kʼUlí me. 11 Geŋ en̰n̰o ono ɗoŋ Raa yi ruute me: yoŋ yʼin ele lekkiyo ere ki daayum, wo lekkiyo gette in tʼuune tʼurzi kʼUlí. 12 Wede yi ziipe addí a Ulo Raa geŋ, yoŋ yʼuune lekkiyo gette, wo wede yi ki ziipe addí a Ulo Raa ye geŋ, yoŋ lekkiyo gette umbo†. 13 Nʼun raaŋiya mattup ette kono kun di suune kun uune lekkiyo ere ki daayum, kune ɗoŋ umɓe a suma kʼUlo Raa me.

In tondo tʼadde soo

14 Geŋ iŋkino kine in kʼede orgiso ye a ɗaana Raa me. Aame in tondiyo munɗa wede aa Raa addí i dehu maŋ, yʼin diʼn ollige. 15 Aame munɗa wede kine in tondiyo geŋ in suune Raa yoŋ yʼin ollige, geŋ in suune sey aa munɗa wede kine in tunde in yʼuune.

16 Aame wenɗa yi wulle leemadí yi tʼiire adda kʼolɗiko ere i-ki dʼetta unto ye maŋ, yi tondo Raa kono yode wo Raa yi di tʼela lekkiyo a leemadí me. Ni rootiyo ti olɗiko ere i-ki dʼetta unto ye kun tonde me. Wo olɗiko ede a-dʼette unto te, wo geŋ ni rootiyo ti olɗiko ere gettiyo ye kun tonde me. 17 Naabo pay ere in isiyo olɗo gettiŋ olɗiko, wo olɗiko oŋgo a-ki dʼette unto ye.

18 Kine in suune wede tuuku yoŋ ulo Raa geŋ olɗiko yi kʼise ye, kono Ulo Raa yi yʼ boohiyo, Mohita kʼolɗiko ti-kʼise munɗa ye. 19 Kine in suune kine ki Raa, wo kane ɗoŋ duniya pay geŋ an lekkiyo a bey Mohita kʼolɗiko. 20 Kine in suune soŋ Ulo Raa yʼiido yʼin dʼele eego soodo a elkiso in di suune Raa yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec. Wo in di lekkiyo kettiyo kaŋ soo ti Raa yoŋ yi rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, tʼurzi kʼUlí Isa Almasi. Yode wede i rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, yoŋ Raa batum, yʼin dʼelo lekkiyo ere ki daayum.

21 In̰n̰i ki nuŋ, kun koona mentikagi, kun daane ye ita loŋgayi me!

* 1:9 1.9 Kun wollo adda mattup ki Soom 32.1-5.

* 2:2 2.2 Kun wollo adda mattup ki Romeŋ 3.25-26.

† 2:7 2.7 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 13.34.

‡ 2:18 2.18 Kun wollo adda mattup ki Matiye 24.5,23-24 wo Markus 13.21-22.

§ 2:23 2.23 Kun wollo adda mattup ki Matiye 11.27 wo Zaŋ 5.23; 15.23.

* 3:1 3.1 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 1.12.

† 3:11 3.11 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 13.34.

‡ 3:12 3.12 Kun wollo adda mattup ki Zenez 4.1-8.

§ 3:13 3.13 Kun wollo adda mattup ki Lik 6.22 wo Zaŋ 15.18-19; 17.14.

* 3:17 3.17 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 15.7-8.

* 4:1 4.1 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 13.2-6.

† 4:9 4.9 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 3.16.

‡ 4:12 4.12 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 1.18.

§ 4:21 4.21 Kun wollo adda mattup ki Matiye 22.36-40; Markus 12.28-31 wo Lik 10.25-28.

* 5:3 5.3 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 14.15.

† 5:12 5.12 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 3.36.

2 Zaŋ

Mattup ere ki sirwe

Zaŋ

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette «mattup ere ki sirwe Zaŋ yi riiŋe». Yi riiŋe a tode «erewo ere Raa yi biire». Wo ki kotto erewo gette i-kaza kane ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa. Zaŋ yi ki dihe yʼa kiʼn waakite ti sumɓiyagaŋ ye, kono deero kʼakuuma an gi diʼn dabira ye. Yʼan di ruute mummino ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an di geyye tuddaŋ me. Yoŋ yʼan di ruute soŋ, an di seeɗa zakiɗi a zaapu kʼaddaŋ a Isa gette, wo an koona mentikagi ti ɗuwo ɗoŋ eliyo dooyiso ere ti doolo a ki tʼettiyo ti Rabila Majjaanawa kʼIsa ye gettiyo.

1

Toose ki Zaŋ

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ wede dokkiyo, a koŋ erewo ere Raa yi biire* wo soŋ a in̰n̰izí ɗoŋ ni giyye tʼaddó pay. Wo kane i ni giyye nuŋ siidó ɗaŋŋal ye, ɗoŋ pay i suune urzi wede ɗerec geŋ anʼni giyye pây, 2 kono ɗerec ki Raa gette ti lekkiyo adda kʼaddiŋ, wo to tʼa lekka ti kine ki daayum. 3 Geŋ beeko, isiyo adde koɗuwo ti toose ki Meega Raa wo ti Isa Almasi Ulo ki Meega, i koona eediŋ. Sulɗi geŋ an in diʼn tʼelo kono in di lekke ti ɗerec wo ti geyyiso.

Ɗerec ti geyyiso

4 Nuŋ ulbó uŋse ɓaadaŋ aame nʼilliga in̰n̰izí oŋgo an sooru a urzi wede ɗerec, a urzi kʼoogoro wede ki Meegiŋ Raa yʼin ruute. 5 Wo aŋkeŋ koŋ erewo no, nuŋ ni di rooto kine in di geyye tuddiŋ. Kane ono ɗoŋ ni raaŋiya eŋ urzi kʼoogoro aware ye, kane miŋ ɗoŋ kun dʼilliga tʼume kʼeesiyo gen̰n̰o†. 6 Wo to geyyiso gette, ti dehu kine in di daane urziyagi kʼoogoro Raa yi rootiyo, wo urzi kʼoogoro wede kun illiga tʼume kʼeesiyo, yi rootiyoʼŋ kun di geyye daayum tudduguŋ.

Kun koona mentikagi ti ɗoŋ i ti tʼisiyo tuddaŋ aa nebiyagi

7 Nuŋ nʼun rootiyo iŋkino kono aŋken̰n̰o i uɗɗo ɗoŋ daggiya ɗuwo ɓaadaŋ adda duniya me. Kane geŋ an kʼamɓu ye Isa Almasi yʼiido duniya yʼa tʼumɓe tudde ki wedusu me. Yoŋ wede yi rootiyo iŋkino geŋ yoŋ wede daggiya ɗuwo, yoŋ wede kʼolmiɗe kʼAlmasi. 8 Iŋkino maŋ kun koona mentikagi, kono naabo ere in isiyo ette i-ki tʼeŋgila ki bita ye, wo in aa ziiɗa maŋ in di tʼooney munɗa wede Raa yi dehu yʼin tʼeley. 9 Wede tuuku yi ki lekkiyo kettiyo a dooyiso ere ki Isa Almasi gi duuye ye, wo yi tʼaɗɗiya ti paate maŋ, yoŋ geŋ ti Raa kettiyo ye. Wo wede yi lekkiyo kettiyo a dooyiso gettiyo maŋ, yoŋ geŋ kettiyo ti Meega Raa wo ti Ulí Isa Almasi. 10 Aame wede yʼiido tudduguŋ wo yi ki dooyiso aa ere ki Isa ye maŋ, wede geŋ kun yi seeɗa ye a ɓoyguŋ me, wo toose toŋ kun i ise ye. 11 Ɗerec, wede isiyo toose a yode geŋ, aakede yʼa ti gitte kaŋ soo ti yode a naabadí ere olɗo yʼisiyo gette.

Ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

12 Nuŋ oo dʼede ono ɓaadaŋ nʼun di roote miŋ ni ki raaŋe ye, wo nuŋ nʼelkiyo di kune nʼetta wo in di rootey bize ti bize kono addiŋ a ôoney tʼuŋsuwo. 13 Iŋkino maŋ in̰n̰i teemadí ere Raa yi biire‡ an i-tʼize toose.

* 1:1 1.1 Koŋ erewo ere Raa yi biire: I-kaza ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a ume soo wo ɗoŋtú an diʼn waaku «in̰n̰izí», umboʼŋ i-kaza kine ɗoŋ pay i ziipe addiŋ a Isa.

† 1:5 1.5 Kun wollo adda mattup ki Zaŋ 13.34; 15.12,17.

‡ 1:13 1.13 In̰n̰i teemadí ere Raa yi biire: I-kaza ɗuwo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a ume wede Zaŋ ge lekkiyo gen̰n̰o.

3 Zaŋ

Mattup ere kʼaɗuwe

Zaŋ

yi riiŋe

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette «Mattup ere kʼaɗuwe Zaŋ yi riiŋe». Yi riiŋe a wedusu yi ziipe addí a Isa sundí Gayus.

Zaŋ yi dʼigibe ɗuwo an dʼette ki siiɗiyagi oŋgoŋ, an di kizitey ono Raa a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa. Wo ɗe kane ɗuwo geŋ an iiney adda geeger ere Gayus yi lekkiyo maŋ, i dʼede wedusu sundí Diyotirep yoŋ ti diine ɗoŋ dokkiyo ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa, yʼa-tuuge yʼanni seeɗa di yode me. Ɗoŋ oŋgoŋ i ziipe addaŋ a Isa ki geeger gette, ɗuwo geŋ an tiʼn ziiɗa di kane. Iŋkino toŋ kane ɗoŋ i ziiɗa torgagi a ɓoyɗizaŋ geŋ, Ɗiyotirep yʼan uɗɗe ti diine ki ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me. Kono kamo Zaŋ yi di riiŋe mattup a Gayus yoŋ ti diine ɗoŋ i ziiɗa torgagi, kono yʼa seeɗa zakiɗi a naabo ere yʼisiyo, wo ɗoŋ ettiyo kazita kʼono Raa toŋ yʼanni seeɗa bey sire.

1

Toose ki Zaŋ

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ wede dokkiyo, a leema wede ki geyyiso Gayus*, wede ni giyye tʼaddó pay. 2 Leema ki nuŋ kee wede ki geyyiso, ni dehu tuddá tʼa koone bee, naabadá pay tʼaase ki diine kono nuŋ ni suune biza kʼulbá geŋ yoŋ daayum a Raa.

3 Nuŋ ulbó uŋse ɓaadaŋ kono zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an iido tʼummey geŋ an oo ruute, kee ki sooru a urzi wede ɗerec, wo ɗerec kee kʼisiyo munɗa wede ki diine. 4 Aame nuŋ nʼollige in̰n̰izó an sooru a urzi wede ɗerec maŋ, ulbó i dʼôoniyo tʼuŋsuwo ɓaadaŋ.

Kooke a leema

5 Leema ki nuŋ kee wede ki geyyiso, ki seeɗu zakiɗi a urzi seeɗu zemɓa, ise torgagi toŋ maŋ. 6 Kane ɗoŋ geŋ anʼtiyo ken̰n̰o maŋ, an di rootiyo sundá a urzi geyyisadá a ɗaana kane ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a en̰n̰o, a beehiyko ere kʼan isiyo gette. Iŋkino maŋ nʼa di rooto, ɗoŋ iŋkino geŋ kʼanni noogo aa Raa yi dehu, an seeɗa urzi torguwadaŋ 7 kono kane an aɗɗiya ti ɓoyɗizaŋ miŋ ki naabo a suma kʼIsa Almasi. An ki tondiyo munɗa ye ti bey ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye me. 8 Iŋkino maŋ kine toŋ in diʼn nooge ɗoŋ iŋkino geŋ me, kono kine in tʼise ɗoŋ naabadiŋ kaŋ soo a urzi wede ɗerec.

9 Adda mattup ette nʼan riiŋe ono booloŋ a zemɓa ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa†. Wo ɗe Diyotirep wede yi dehu yʼa tʼise ki ɗaana ɗo geŋ yi kʼollige ye onamey me. 10 Iŋkino maŋ nuŋ onniyo ere nʼiida maŋ, munɗa wede ulsu geŋ nʼa ti yʼ rootey a ɗaana ɗuwo. Ono ɗoŋ ulpi yʼorbe, lohito kʼono a eedó gen̰n̰o toŋ i kʼîide ye, zemɓa ɗoŋ ettiyo ti dokki yi kiʼn seeɗu ye, wo ɗoŋ ede i ni seeɗa toŋ yi ki dehu ye kane ɗoŋ i dehu seeɗu torgagi geŋ yi-tiʼn lomme ti diine kane ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa me. 11 Leema ki nuŋ kee wede ki geyyiso, ki daane ye ita ɗoŋ kʼisiyo kʼolɗiko me, wo kee ki wollo munɗa wede beehiye, kono wede isiyo beehiye geŋ yoŋ ki Raa, wo wede yʼisiyo ulsu geŋ yi ki suune Raa ye. 12 Wo yo Demetirus geŋ ɗoŋ pay an rootiyo taayadí beehiye. Sooruzí ere ɗerec gettiyo toŋ ti rootiyo ti yode. Kaye toŋ ay rootiyo wo kun suune onamey geŋ ɗerec.

Ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

13 Ono ɗoŋ ni dehu nʼa di roote ɓaadaŋ miŋ ni ki raaŋe ye. 14 Wo nʼelkiyo saŋ maŋ nʼetta nʼa ki ti wollo, in di rootey bize ti bize. 15 Iŋkino maŋ toose ti koona ti kee, laŋziyagá an a-tʼize toose, wo kee toŋ a laŋziyagey kʼan tʼiso toose soo soo pây.

* 1:1 1.1 Gayus: Kun wollo adda mattup ki Naabo ɗoŋ zina 19.29; Romeŋ 16.23 wo 1 Korent 1.14.

† 1:9 1.9 Zemɓa ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa: I-kaza ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a ume soo wede Gayus yi dʼettiyo, wo soŋ Diyotirep yoŋ wede teesiyo kʼeego ɗuwo.

Ziid

Mattup ki

Ziid

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ere Ziid leema kʼIsa yi riiŋe. Aŋ Zak ti Ziid geŋ, Isaʼŋ leemadaŋ goole. Mattup ette todʼ ti deeƴiso mattup ere ki sirwe Piyer yi riiŋe.

Ziid yi riiŋe mattup ette a kane ɗoŋ Raa yi biire a yode. Yʼan di ruute an koona mentikagi ti ɗoŋ dooyisadaŋ a ki tʼettiyo a urzi Rabila Majjaanawa ye geŋ me. Lekkiyadaŋ gette i-kaza kane a Isa Almasi ye, kono lekkiyadaŋ beehiye ye. Wo yʼa ruute soŋ munɗa wede Raa yʼan isa a kane ɗoŋ lekkiyadaŋ beehiye ye.

1

Toose ki Ziid

1 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Ziid, wede naabo kʼIsa Almasi wo leema Zak, a kane ɗoŋ Meega Raa yiʼni giyye. Kane yʼa tiʼn wiike wo yi diʼn boohiyo tʼurzi kʼIsa Almasi. 2 Geŋ isiyo kʼadde koɗuwo, toose, ti geyyiso ki Raa i koona egguŋ daa dooziyo.

Ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo

3 Zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, nuŋ nʼa dihe tʼaddó pay nʼun di raaŋe mattup a urzi kʼuttiyo wede ki kine pay. Wo ɗe ni wulle maŋ, a nʼele aŋkeŋ ni dehu nʼun di raaŋe kono un tʼeley kooke kun di ɗeyya a urzi zaapu kʼadde a Isa, yo urzi geŋ Raa yi yʼelo a ɗoŋzí kaŋ soo ɗaŋŋal tak. 4 Nuŋ nʼun raaŋiya kono ɗoŋ ulpi oŋgo geŋ an tʼiide diinaguŋ wo kune kun ki suune ye. Kane geŋ urzi beeko Raa an ti yʼ kama dergilagi kono an tʼokkima urzi lekkiyadaŋ wede a urzi boliyo gen̰n̰o, wo an di koogire Isa Almasi, Galmeega wede dooyisadiŋ yoŋ soo ɗaŋŋal. Aa an riiŋe ti kaaga adda mattup ki Raa, kane geŋ booro Raa tʼanni seeɗa.

5 Ɗerec, kane sulɗi geŋ kunʼni suune pay baa, wo toŋ nʼun tiʼn rooto sey kun a dʼelke mummino Galmeega Raa yʼan utte yʼan uɗɗo ɗoŋ kʼIzirayel ti siiɗo Misir me, wo saŋ maŋ yʼan dʼize a kane ɗoŋ i-tuuge zaapu kʼaddaŋ a yode, an tʼinda*. 6 Kun elko a maaleekiyagi ɗoŋ urzi dokkiyo wede Raa yʼan ele geŋ an gi di buuhe ye, ume lekkiyadaŋ an dʼiili. Kane geŋ Raa yiʼni boohiyo kettiso ti ziŋziri ki daayum adda zimolo, bini onniyo meeda ere Raa yʼa ɗekka booro. 7 Kun elko a geeger Sodom ti Gomor wo ti geegiryagi ɗoŋ goppoŋ ti kane†. Kane ɗoŋzaŋ toŋ maŋ sooruzaŋ tʼa guune olɗo aa maaleekiyagi gen̰n̰o, an dʼiili tuddaŋ kʼisiyo boliyo wo kuuli toŋ an di moonite ti kuuli eebaŋ. Wo aŋken̰n̰o an uune daŋgay adda kʼuwwo ere tʼoggiyo ki daayum, daŋgay ere Raa yʼan ele a kane gette, tookiyo kuude a ɗuwo pay.

8 Geŋ iŋkino kay, kane ɗoŋ eliyo dooyiso ere olɗo gette, sooruzaŋ tiŋ aa kane ɗoŋ geegiryagi gen̰n̰o. Kane an ti tʼisiyo tuddaŋ ganigi ti boliyo ere an ettiyo tʼurzi suniye, iŋkino maŋ an di koogire Raa wede tʼekki sulɗi pay, wo an di kalɗita maaleekiyagi ɗoŋ toogo a kandaane. 9 Wo goole maaleekiyagi Mikayel toŋ, aame an niikiyto wo an a-tʼirba ti Meeda siitanɗani a tukki nuune Muusa geŋ, yʼa-ziiɗa tuddí, yi ki dihe yʼa ki ɗekke booro a tukki tode tʼurzi kalɗita ye, iŋkino yi di ruute, yʼede: «Galmeega Raa yi elo daŋgay‡.» 10 Wo ɗe kane ɗuwo geŋ, munɗa wede an ki yʼ suune ye toŋ an di kalɗita. Wo munɗa wede kane an suune a urzi tudde geŋ, an tʼisiyo aa seyɗi balɗa elkisadaŋ umbo, sulɗi geŋ an dʼan tʼettiyo kʼume daggiya. 11 Dabar a kane, kono an diine urzi Kayeŋ. An giyye soŋko ɓaadaŋ geŋ an ti tʼele tuddaŋ a urzi daggiya aa ki Baalam, wo an tʼinda kono an ti tuuge a Raa aa ki Kore§. 12 Ɗerec, kane geŋ ettiyadaŋ ere kʼadda diine zemɓa ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an ti guune omɓo geŋ, a ɗuwo sukiyagi. A ume geŋ kane an dʼomɓo wo an di soɓo ɓaadaŋ daa sukiyagi, an lomme addisadaŋ. Kane geŋ aa dondari ɗoŋ maaye yʼamɓu i ki koppiyo mizzi ye. Kane geŋ aakede inda ɗoŋ i kʼehiyo ye, ume kʼehiyadaŋ i tôwwo toŋ maŋ, an di ɗekkita ti sondayzaŋ pay, iŋkino untadaŋ tʼa ɗoola taŋ sire. 13 Kane geŋ aa ooye yʼûune i-kolzite ɓaadaŋ. Iŋkino maŋ sulɗi ɗoŋ ki sukiyagi an isiyo geŋ, kane aa goopiyo kʼooye i-palɗita a ɗaanadaŋ. Kane aa molɗali ɗoŋ i sewiyso a kandaane, wo kane geŋ umayaŋ Raa yʼan ti yʼ buuhe ki daayum a ume zimolo dil.

14 Yode Enok mugiye wede ki sarat iise ti Adum geŋ, a tukki kane toŋ yi ruute ti kaaga ono ɗoŋ Raa yʼigibo, yʼede: «Kun ollo, Galmeega Raa yʼa etto ti maaleekiyagí kamilen̰ suma dupiyagi ɓaadaŋ, 15 kono yʼa ɗekka booro a tukki ɗuwo pay. Kane ɗoŋ kʼolɗiko pay geŋ, booro tʼan diʼn seeɗa kono a sulɗi ɗoŋ ulpi pay an ize kono an ti tuuge a Raa, wo a ono ɗoŋ pay ulpi an ruutite a tukki yode daa kʼottilso.» 16 Kane ɗuwo geŋ daayum ulbaŋ uŋse ye, an di môolo a urzi lekkiyadaŋ, wo an daaniya ita sulɗi ɗoŋ ulpi tuddaŋ ti dehu. Ti bizaŋ i dʼaɗɗiya ono ɗoŋ ki tamma tudde wo kane an di tamma ɗuwo kono an dʼoomi bizaŋ.

Kooke a ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa

17 Wo ɗe zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun a elko a ono ɗoŋ ɗoŋ zina ki Galmeegiŋ Isa Almasi an ruute ti kaaga. 18 Kane an un ruute, anʼde: «A onniytagi ɗoŋ ettiyo kʼita geŋ, i dʼaɗɗa ɗuwo an un diʼn tʼokka maade wo an daana ita sulɗi ɗoŋ ulpi tuddaŋ ti dehu.» 19 Kane gen̰n̰o i tʼeliyo ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa an tʼâhuntu tuddaŋ me, elkisadaŋ ki tudde ɗaŋŋal wo i kiʼn dokkiyo Unde Raa ye. 20 Wo ɗe zemɓa ki nuŋ kune ɗoŋ ki geyyiso, kun iso tʼurzi tuuku toŋ lekkiyaguŋ tʼa koone daayum a sulɗi ɗoŋ ɗerec ki Raa kun zaapu adduguŋ eego. Kun tondo Raa ti toogo kʼUnde Kamilen̰. 21 Kun lekko daayum a geyyiso ere ki Raa, kun di dello onniyo ere Galmeegiŋ Isa Almasi yʼun dʼisa adde koɗuwo wo yʼun tʼela lekkiyo ere ki daayum gette.

22 Kun wollo sommagi ki ɗoŋ an dʼede niiku a urzi zaapu kʼaddaŋ a Isa, 23 ɗoŋ oŋgo ette kʼadda kʼuwwo geŋ kun tiʼn kami kunʼn utto. Wo a ɗoŋ oŋgoŋ kun an dʼiso adde koɗuwo kay, wo ɗe ti metiŋko: Kun ti leɗɗo ti tuddaŋ, ise kallagaŋ toŋ kun a botta ye, para maŋ un diʼn seeɗa, kono kane ganigi tʼurzi sulɗi ɗoŋ ulpi an isiyo.

Tamma a Raa

24-25 In amma Raa soo ɗaŋŋal, yoŋ yʼin diʼn uttiyo tʼurzi Galmeegiŋ Isa Almasi. Yoŋ i-dʼede toogo yʼun tʼeegire kun ki tʼoore adda kʼolɗiko ye, wo yʼaane yʼun diʼn tʼette ki ɗaanadí kʼadda darƴikadí daa zaapu kʼono egguŋ, wo ôoniyo tʼuŋsuwo. Geŋ moziko, gooliko, toogo, wo urzi dokkiyo, kane pay geŋ ki yode ki poone duniya tʼa tʼeesa ɓotto too, bini aŋki, wo ki daayum! Eyye.

* 1:5 1.5 Kun wollo adda mattup ki Nombire 14.29-30.

† 1:7 1.7 Taaya gette kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 19.1-25.

‡ 1:9 1.9 Kun wollo adda mattup ki Deeterenom 34.6, i-kaza ottibe ki Muusa ɗaŋŋal. Ume niikiyto ti ume an irba geŋ, moŋgiɗagi Yawudiyagi an îide taaya ti bizaŋ ɗaŋŋal.

§ 1:11 1.11 Taaya ki Kayeŋ kʼa ti tʼoone adda mattup ki Zenez 4.3-8. Taaya ki Baalam kʼa ti tʼoone adda mattup ki Nombire 22.1-35. Taaya ki Kore kʼa ti tʼoone adda mattup ki Nombire 16.1-35.

Apokalipse

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Apokalipse

Eŋ urzi kʼono ɗoŋ kun tʼoone adda mattup ettiyo

Ette mattup ki Zaŋ wede zina kʼIsa Almasi yi riiŋe. Sulɗi ɗoŋ pay yi riiŋe eŋ yiʼni wulle wo yiʼn illiga adda munɗa i-dʼiido aa suniye. Adda mattup ette Zaŋ yʼan dʼeele kooke a kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa, kono ti kaaga geŋ ɗuwo anʼni dibire ɓaadaŋ. Iŋkino yʼan rootiyo an aa seeɗa zakiɗi bini onniyo kʼita, wo an di zaape elkisadaŋ a Isa.

Adda mattup ette i dʼede sulɗi ede kine in diʼn suune: Ki pooneʼŋ, kane siitanɗani an naabiya adda duniya ette, iŋkino kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa geŋ an tʼoona dabar ɓaadaŋ, bini ɗoŋ oŋgoŋ ti diinayaŋ ɗuwo an tiʼn tʼîda. Ki sirweʼŋ, Isa yoŋ Galmeega, kane ɗoŋ pay i ti toogiyo kʼollige kʼono Raa geŋ yʼan diʼn ceera. Kʼaɗuweʼŋ, Raa yi yi boohiyo munɗa wede yi ruute yʼan tʼela a kane i ziipe addaŋ a Isa, wo a jiire a kane ɗoŋ ɗuwo an tiʼn îide kono yode.

Zaŋ yi wulle soŋ sulɗi ɗoŋ aana a onniyo kʼita. Isa yʼa ceera Meeda siitanɗani ti maleekiyagutú ti kane ɗoŋ pay illiga onamtú, wo yi-tiʼn sebba adda baala kʼuwwo. Aame geŋ i dʼisa kandaane aware, siiɗo aware, geeger aware wo Raa ti Galmeega Isa an di lekka adda ti kane ɗoŋ pay illiga onamaŋ.

1

Sulɗi ɗoŋ Isa Almasi yi gizite a Zaŋ

1 Mattup ette ti kaza a sulɗi ɗoŋ Isa Almasi yʼan iiɗiba ita a ɗoŋ naabadí. Raa yi dʼele ono eŋ a Isa Almasi kono yʼan tʼooɗiba ita an di suune munɗa wede aana goppoŋ. Kono kʼiŋkino Isa Almasi yʼa igibe maaleekayí ki tukki Zaŋ wede naabadí, kono munɗa eŋ yi di ti yʼ kize. 2 Maŋ Zaŋ yʼan di gizite a ɗuwo sulɗi ɗoŋ pay maaleeka yi gize, yʼede: «Ki kotto eŋ ono Raa, wo geŋ yode Isa Almasi batum yi kaza ono geŋ ɗerec.»

3 Uŋsuwo a wede i gariya wo a ɗoŋ ollige ono ɗoŋ Raa yʼigibo adda mattup ettiyo. Uŋsuwo a ɗoŋ ollige ono ɗoŋ an riiŋe en̰n̰o wo an aa seeɗu geŋ me. Geŋ kun suuno koɗuwo sulɗi eŋ peeɗadaŋ goppoŋ a tʼisa.

Toose ki Zaŋ

4 Mattup ette i raaŋiya nuŋ Zaŋ. Toose a kune ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geegiryagi sarat ki siiɗo kʼAazi*. Beeko ti toose i koona egguŋ tʼurzi Raa, yode wede tʼume duniya tʼa tʼeesa ɓotto too, bini aŋki wo bini onniyo kʼita toŋ yoŋ ede. Wo kane undiyagi ɗoŋ sarat ki Raa a ɗaana kaakido mozikadí gen̰n̰o toŋ, an un elo beeko ti toose. 5 Yode Isa Almasi wede i ziiɗa zakiɗi a urzi kazita kʼono Raa, yʼun elo beeko ti toose. Yode wede i bilɗe ki poone ti diine ɗoŋ unto, yoŋ Mozigo mozagi a siiɗo pay.

Yoŋ yʼinni giyye, yʼin diʼn uɗɗe tʼadda kʼolɗiko tʼurzi puuzadí iɓi. 6 Yoŋ mozigayiŋ wo kine ɗoŋzí, yʼin diʼn ize kine ɗoŋ seɗeke ki Meegí Raa. Iŋkino tamma ti moziko a koone a yode ki daayum. Eyye. 7 Kun wollo, yʼettiyo adda dondari. Wede tuuku toŋ yʼa yi wolla, ise ɗoŋ i yʼ girbe tʼaryagi toŋ an di yʼ wolla. Ita ɗuwo pay adda duniya an ɗillita an dʼôola kono yode. Geŋ ki kotto a tʼisa! Eyye. 8 Galmeega Raa yʼa ruute, yʼede: «Nuŋ sundó Alpa wo Omega. Nuŋ Raa toogadó tʼa jiire pay, nuŋ wede tʼume duniya tʼa tʼeesa ɓotto too, bini aŋki wo bini onniyo kʼita toŋ nuŋ ede.»

Zaŋ i-dʼiido munɗa aa suniye, yʼa wulle Isa

9 Mattup ette un raaŋiya nuŋ Zaŋ leemaguŋ, nuŋ ti kune in lekkiyo kettiyo kaŋ soo tʼIsa. Kine in dabirsa kaŋ soo wo in seeɗa zakiɗi a urzi kʼIsa me, yoŋ mozigo kine pay. Wo nuŋ an tiʼn ziɗɗe a siiɗo ere a diine kʼahu sundutú Patimos, kono anʼde nʼize ulsu ni kazita ono Raa, wo ni gizite urzi wede ɗerec Isa yʼo iiɗiba ita. 10 Onniyo soo, onniyo Dumas maŋ, Unde Raa ti-tʼûune adda kʼaddó, saŋ ki daaró nʼa illiga golla awwa ti rootiyo aa ti parre, 11 ti dʼeesiyo: «Munɗa wede ki wolliyo eŋ, ki ti yʼ raaŋa adda mattup, wo mattup gette kʼan tʼagiba a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa i lekkiyo a geegiryagi sarat: a Epez, a Simirn, a Pergam, a Tiyatir, a Sarde, a Piladelpi wo a Lahodise gen̰n̰o.»

12 Aame nʼilliga iŋkino maŋ, nʼa gilɗe daaró nʼa wolle o rootiyo wee wee. Maŋ nʼa wulle pitila sarat ki dap†. 13 Wo a diine pitila sarat gette, ni wulle munɗa i deeƴiso aa wedusu yi tʼusso kalle sohuru i dʼargu a ɗonɗali, wo ser ki dap yʼa-ziɗɗe laŋkaƴa. 14 Ilali kʼeedí tuwarɗi kar aa kaawa, edayí i dʼomilte aa uwwo. 15 Zoŋɗí aa maala teezowo an ti tʼele adda kʼuwwo i dʼoggirso ɗoɗɗot, golladí i ɗurriyo aa ooye yʼokko. 16 A beezí kʼammade molɗali sarat, wo ti bizí i dʼaɗɗiya kasigara kesiyagutú sirwaŋ pay korɓe robboŋ. Ume kʼedayí i rala aa peeɗo ti ziiɗa.

17 Aame ni yʼ wulle maŋ, nʼa iire a zoŋɗí aa nʼinda, maŋ yʼa-ti ziipe beezí kʼammade a tuddó wo yʼo di ruute, yʼede: «Kee kʼorgiɗe ye, nuŋ wede ki poone wo kʼita toŋ nuŋ. 18 Nuŋ wede ni lekkiyo zeere, wo nuŋ wede ti kaaga nʼa inda wo nʼa bilɗe, aŋkeŋ ni lekkiyo zeere ki daayum. Nuŋ oo dʼede toogo a tukkʼunto wo a tukkʼume ki ɗoŋ i tʼinda. 19 Iŋkino maŋ munɗa wede ki wulle geŋ, pay ki ti yʼ raaŋa. Munɗa wede ki wolliyo aŋken̰n̰o wo wede aana kʼita toŋ, ki ti yʼ raaŋa pay. 20 A molɗali sarat ɗoŋ ki wolliyo a beezó kʼammade wo ti pitila sarat ki dap eŋ, kʼollo nʼa di tʼooɗo itadaŋ. Molɗali ɗoŋ sarat eŋ, i-kaza maaleekiyagi sarat ɗoŋ Raa yʼigibe ki boohiyo ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a geegiryagi sarat gen̰n̰o. Wo kane pitila sarat geŋ, i-kaza ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa a geegiryagi sarat gen̰n̰o.»

2

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Epez

1 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger kʼEpez: Kun ollo, eŋ ono ki nuŋ wede i seeɗu molɗali sarat a beezó kʼammade wo ni-sooru adda diine pitila sarat ki dap, ni rootiyo, nʼede: 2 “Nuŋ ni ti suune lekkiyaguŋ te, wo naabaguŋ ere oon̰e gette kun a seeɗu zakiɗi, wo ni suune kun an kʼooliyo urzi ye a ɗoŋ bundiɗi an di lekke a diinaguŋ me. Geŋ kun tiʼn niime kane ɗoŋ anʼde kane ɗoŋ zina kʼIsa, kaciŋ kane ɗoŋ zina ye. Iŋkino kun diʼn zuune kane ɗoŋ lohito kʼono. 3 Kune kun seeɗu zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa, kun dibire kono kun umɓe a sundó wo kun ki tʼisse ye. 4 Wo ɗe en̰n̰o munɗa wede kun ize wo nuŋ addó i ki dehu ye me: Kune aŋken̰n̰o kun ki nʼ giyye aa tʼume kʼeesiyo ye. 5 Kun elko ume wede kun tʼiire me, kun di kama lekkiyaguŋ wo kun tʼamɓo naabaguŋ ere ki poone, wo aame kun ti tuuga ki kama lekkiyaguŋ maŋ, nʼa tʼamɓa pitila tʼumatú me. 6 Wo ɗe en̰n̰o munɗa wede beehiye kun ize me: Kune naabo ere kane ɗoŋ sundaŋ Nikolayit* an isiyo gette, kun ti giigira aa nuŋ toŋ ni ti giigira. 7 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me. A ɗoŋ i jiira maŋ, nʼan tʼela an dʼooma in̰n̰i kʼundumu wede i dʼeliyo lekkiyo, yoŋ geŋ adda jenne ki Raa.”»

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Simirn

8 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Simirn: Kun ollo, eŋ ono ki nuŋ wede ki poone wo kʼita toŋ nuŋ, wede nʼa inda wo saŋ nʼa bilɗe, ni rootiyo, nʼede: 9 “Nuŋ dabaraguŋ ni ti suune ti daayisaguŋ te, wo ki too maŋ a urzi Raa kuneʼŋ ki laale. Nuŋ ni suune kalɗita ere an unni kalɗita te. Ɗoŋ an rootiyo iŋkino geŋ anʼde kane Yawudiyagi, kaciŋ Yawudiyagi ye†, kane ogiyso ki ɗoŋ ge dooyiso sulɗi Meeda siitanɗani. 10 Kun orgiɗe ye a dabar ere un etto te. Kun ollo, Meeda siitanɗani tʼun diʼn naama, ɗoŋ ɓaadaŋ ti diinaguŋ ti diʼn oɓa daŋgay, wo ɗuwo an un diʼn dabira kʼonniyto suma koomat. Kun a sooɗo zakiɗi a urzi zaapu kʼadduguŋ a Isa, ise un iido unto toŋ maŋ, wo nuŋ nʼun di tʼela kaɗumul ki ɗoŋ i ceeriyo, tode gette lekkiyo ere ki daayum. 11 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me. Kane ɗoŋ i jiira maŋ, unto ere ki sirwe tʼan kiʼn seeɗa ye.”»

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Pergam

12 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Pergam: Kun ollo, eŋ ono ki nuŋ wede a beezó kasigara kesiyagutú sirwaŋ pay korɓe robboŋ, ni rootiyo, nʼede: 13 “Nuŋ ni yʼ suune umaguŋ wede kun di lekkiyo me, yoŋ geŋ ume kaakido Meeda siitanɗani. Wo kun di lekkiyo kettiyo a suma nuŋ, kun ki giigira ye urzi zaapu kʼadduguŋ a nuŋ me, ise aame Antipas wede i ziiɗa zakiɗi a urzi kazita kʼonamó an yʼîide di kune, a ume wede Meeda siitanɗani ti lekkiyo toŋ maŋ. 14 Wo ɗe en̰n̰o munɗa wede kun ize, wo nuŋ addó i ki dehu ye me: Di kune i dʼede ɗoŋ ede, kane geŋ an daaniya urzi wede Baalam yi dooyiso, yode geŋ yi-di tʼelite ono a Balak yʼan tʼekke ikka a ɗoŋ kʼIzirayel, kono an dʼaaɗi sey wede an ele seɗeke a loŋgayi wo an dʼooli tuddaŋ kʼisiyo boliyo‡. 15 Wo soŋ di kune i dʼede ɗoŋ ede kane an daaniya dooyiso ere ki ɗoŋ sundaŋ Nikolayit. 16 Kun ti kama lekkiyaguŋ, para maŋ nuŋ goppoŋ ni kama ki tudduguŋ, ɗoŋ geŋ nʼanni ɗeyya ti kasigara ere aɗɗa ti bizó. 17 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me. A ɗoŋ i jiira maŋ, nʼan tʼela an dʼooma omɓo ere ombiɗe sundutú mann, wo a kane geŋ wede tuuku toŋ ni di tʼeela sey wehilu tuware, raaŋiya eego suma aware wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi ki ti suune ye, a ti suune wede ni ele ɗaŋŋal.”»

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Tiyatir

18 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Tiyatir: Kun ollo, eŋ ono ɗoŋ ki nuŋ Ulo Raa, edayó omilte aa uwwo wo zoŋɗó aa maala teezowo i dʼoggirso ɗoɗɗot, ni rootiyo, nʼede: 19 “Nuŋ ni suune lekkiyaguŋ, geyyisaguŋ, zaapu kʼadduguŋ a Isa, naabaguŋ ere ki noogiyo ɗuwo wo a seeɗuguŋ ere zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa. Nuŋ ni suune naabaguŋ ere kun isiyo aŋken̰n̰o ette, i jiire ere tʼume kʼeesiyo. 20 Wo ɗe en̰n̰o munɗa wede kun ize wo nuŋ addó i ki dehu ye me: Kune kun tʼooliyo Zizabel erewo ere tʼede todʼte nebi ti kazita ono Raa. Kaciŋ ɗoŋ naabadó tiʼni daggiya, ti diʼn dooyiso kono an tʼette a isiyo boliyo, wo an dʼaaɗi sey wede an ele seɗeke a loŋgayi. 21 Ni-iili peeɗo booloŋ kono tʼa-kime lekkiyatú, wo ɗe ti ki dehu ti ki kime lekkiyatú ere a urzi boliyo ye. 22 Iŋkino maŋ nʼa ti seɗɗa eeni ekkʼoŋgali ti ɗoŋ isiyo boliyo ti tode me an di dabira ɓaadaŋ, wo ɗe a ki tʼisa iŋkino ye aame kane an ti gima lekkiyadaŋ ere olɗo an isiyo tʼurzi tode gettiyo maŋ. 23 Wo in̰n̰itú toŋ nʼa tiʼn tʼîda, iŋkino maŋ ɗoŋ pay ogiysito ti suma kʼIsa an di suuna nuŋ wede ni suune elkiyo wedusu ti munɗa wede addí i dehu. A kuneʼŋ wede tuuku toŋ ni di tʼela munɗa a naabadí ere yʼize yʼize.

24 Wo kune ɗoŋ a Tiyatir, kun ki diine ye ita dooyiso ere olɗo gette, wo kun ki duuye ye sulɗi ɗoŋ anʼni waaku sulɗi ombiɗe ki Meeda siitanɗani me§. Iŋkino nuŋ di rooto: A kune attiɗi ti doolo nʼun ki zaape ye baa. 25 Wo ɗe dooyiso ere kun uune gette kun aa sooɗo zakiɗi bini aaniyadó.

26-28 A ɗoŋ i ziiɗa zakiɗi a naabadó bini ɗaŋgu wo an jiira maŋ, nʼan tʼela toogo ere nuuno batum nʼuune ti bey Meegó, nʼa tiʼn zappa mozagi ekkʼita ɗuwo pay, an diʼn dokka ti toogo ki dalka maala, an diʼn kossita aa an kossiyto ɓoŋgali lee, wo soŋ nʼan tʼela moole biza soohe.

29 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me.”»

3

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Sarde

1 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Sarde: Kun ollo, eŋ ono ki nuŋ wede o dʼede undiyagi sarat ki Raa wo molɗali sarat, ni rootiyo, nʼede: “Nuŋ ni ti suune lekkiyaguŋ te, sunduguŋ ti môolo aa kune zeere a urzi Raa me, kaciŋ kune aa unto. 2 Kun tʼonno, kun a sooɗo zakiɗi a zaapu kʼadduguŋ a Isa, kono rippani zaapu kʼadduguŋ ɗoŋ a guute geŋ an a-ki ti tʼinda ye. Ɗerec ni wulle maŋ, lekkiyaguŋ a ɗaana Raazó gette a ki tʼîide ye a munɗa wede Raa yi dehu me. 3 Iŋkino kun elko a ono ɗoŋ an un i duuye wo kun illiga gen̰n̰o. Kunʼni booho beehiye wo kun di kama lekkiyaguŋ. Aame kun ki tʼinna ye maŋ, nuŋ nʼa etto nʼun diʼn oora aa wede kʼoogire a peeɗo ere tuuku kun ki ti suuna ye. 4 Wo toŋ a Sarde geŋ ɗoŋguŋ miibi ede, kallagaŋ an ki tiʼn ize ganigi ye. Kane geŋ an tʼossa kallagaŋ tuwarɗi ay dʼozira kaŋ soo, kono kane an îide an dʼozire ti nuŋ. 5 Iŋkino ɗoŋ i jiira maŋ, an tʼossa kallagi tuwarɗi. Sundaŋ tʼadda mattup ere ki lekkiyo* gette nʼa ki tʼîda ye, wo a ɗaana Meegó Raa wo a ɗaana maaleekiyagí toŋ nʼa rootey eŋ ɗoŋzó. 6 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me.”»

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Piladelpi

7 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Piladelpi: Kun ollo, eŋ ono ki nuŋ wede kamilen̰ ni rootiyo ono ɗoŋ ɗerec, a beezó kerle ki biza bumɓu Dawut, ni tʼihina maŋ, wenɗa soo toŋ yi kʼaane yʼa ki ti tʼippe ye, wo nʼa tʼippe maŋ, wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi ki tʼihina ye. Ni rootiyo, nʼede: 8 “Ni ti suune lekkiyaguŋ te, ni suune kune toogaguŋ baata wo toŋ onamó kun diʼn ziiɗa zakiɗi wo sundó kun gi di ziɗɗe ye. Iŋkino maŋ ni dʼihina biza a ɗaanaguŋ, wenɗa soo toŋ yi kʼaane yʼa ki ti tʼippe ye. 9 Kun ollo munɗa wede nʼan isa a ɗoŋ ogiyso ge dooyiso sulɗi Meeda siitanɗani me, kane ɗoŋ anʼde kane Yawudiyagi, kaciŋ kane Yawudiyagi ye. Kane geŋ nʼan isa ki toogo miŋ an dʼetto an dikka a ɗaanaguŋ, wo an di suuna nuŋ nʼunni giyye. 10 Onamó kun i ziiɗa zakiɗi tʼomɓin̰e wo kun diʼn buuhe, iŋkino maŋ nuŋ toŋ nʼun diʼn booha a onniyo ere ki dabar tʼetto ekki ɗuwo pay ki naamiya ɗoŋ pay a siiɗo geŋ me. 11 Nuŋ goppoŋ nʼettiyo, kun a sooɗo zakiɗi a dooyiso ere kun uune te, para maŋ kaɗumulaguŋ ki ɗoŋ i jiire gette wenɗa ti doolo yʼa tʼamɓa. 12 Ɗoŋ i jiira maŋ, nʼan isa aa dundulu ki seeɗu Ɓoy Raazó, wo an di lekka adda ki daayum. Wo a tuddaŋ nʼan di raaŋa suma Raazó wo suma ki geeger ere ki Raazó, todʼte Zeruzalem aware, i ɗiigo ti kandaane ti ɗaana Raazó. Wo nʼan di raaŋa suma nuuno ere aware. 13 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me.”»

Mattup a ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a Lahodise

14 «Ki raaŋa a maaleeka wede i boohiyo ɗoŋ ogiyso ti suma kʼIsa a geeger Lahodise: Kun ollo, eŋ ono ki nuŋ wede sundó Eyye†, nuŋ wede ɗerec wo i ziiɗa zakiɗi a urzi kazita kʼono Raa, nuŋ wede tʼume kʼeesiyo Raa yʼikkima sulɗi pay geŋ ti nuŋ soo, ni rootiyo, nʼede: 15 “Nuŋ ni ti suune lekkiyaguŋ te, kuneʼŋ aakede ahu ɗoŋ ŋoyoyo ye, wehini ye. Nuŋ ni dehu kun tʼise wehini wehini, ise ŋoyoyo ŋoyoyo ɗaŋŋal! 16 Wo ɗe kuneʼŋ wehini ye ŋoyoyo ye, kune dullimo geŋ, nʼa piɗɗa leezó. 17 Kun rootiyo kune ki laale, sulɗi kun tʼukumte, iŋkino un îide munɗa kun ki dehu ye baa. Wo kune kun ki suune ye kune adda daayika, munɗa un kʼede ye me, kune adda dabar, koŋzayi wo bontilin̰. 18 Iŋkino maŋ nʼun dʼeelo kooke, kun owol dap ere an ti tʼele adda kʼuwwo i ralita wic wic di nuuno, kono kun tʼisa ɗoŋ laale ki kotto, soŋ kun owol kallagi tuwarɗi kun tʼossa kono kun ki lekka bontilin̰ ti sukiyaguŋ ye, wo kun a dʼowol dawwa kʼeda kun a ƴergito edaguŋ a wolla. 19 Nuŋ ɗoŋ pay niʼni geyyiso, nʼan di rootiyo a munɗa wede an isiyo ulsu me wo ni diʼn deeziyo. Iŋkino maŋ kun ti kama lekkiyaguŋ wo kun tʼiso ɗoŋ wehini a naabo Galmeega Isa. 20 Kun ollo, nuŋ ni tʼîhira a biza bumɓu wo ni koppiyo. Aame wede yʼilliga golladó wo yʼo tʼihina biza maŋ, ni-tʼetta di yode ay dʼoomey ti yode kaŋ soo. 21 A ɗoŋ i jiira maŋ, nʼan tʼela urzi an di-koona ti nuuno a kaakido mozikadó wo ay dʼooma mozikadó kaŋ soo. Nuŋ toŋ maŋ iŋkino, aame ni jiire geŋ nʼa tʼiide nʼa-guune ti Meegó a kaakido mozikadí wo ay dʼomɓo mozikadí kaŋ soo. 22 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo ono ɗoŋ Unde Raa tʼan rootiyo a ɗoŋ ogiysito ti suma kʼIsa me.”»

4

Darƴika Raa

1 Saŋ maŋ nʼa wulle sey biza bumɓu ohine a kandaane, wo golla ere nʼilliga ki poone gette aa tʼo rootiyo ti parre, tʼede: «Ki-koli kʼawwa ken̰n̰o nʼa di kizita sulɗi ɗoŋ aana goppoŋ.» 2 A kaamiki Unde Raa ti-tʼûune adda kʼaddó, wo ni wulle kaakido moziko a kandaane, wo a kaakido gette wedusu yʼa ti guune eego. 3 Wede i-guune geŋ yoŋ yi ralita aa mokkolo majjaanawa sundutú zasipe wo sarduwan*. Kaakido moziko gette i ti ɗuule ti zakilsa, zakilsa gette i ralita i-ti kama ɓicici, teeze, aa mokkolo majjaanawa sundutú emerood. 4 Kaakido moziko gette ɗooliyo ti kaakidagi ada sire makumu piɗe, wo a kaakidagi geŋ i dʼede ɗoŋ deero ada sire makumu piɗe, konsito eego, ossiyto ti kallagi tuwarɗi wo a awhaŋ biibo ki dap. 5 Ti kaakido moziko gette i dʼaɗɗiya omilte bi-biɗiɗi bi-biɗiɗi aa ki mizzi wo ti eɗɗisito togom togom. A ɗaana kaakido moziko gette pitila sarat i tooriyo ɓaadaŋ, wo kane pintilagi sarat geŋ miŋ undiyagi ɗoŋ sarat ki Raa. 6 Wo sey a ɗaana kaakido moziko gette i dʼede bar ɗelɗel aa kaynaaŋa.

A diine kaakido moziko gette, i dʼede seyɗi piɗe, tuddaŋ gettiŋ eda baa ki ɗaana wo kʼita. An ti ɗuule kaakido moziko gette, soŋ ti kese soo te soo te. 7 Seysu wede ki poone geŋ aa suwwu, wede ki sirwe aa ulo buru, wede kʼaɗuwe ume kʼedayí aa wedusu, wo wede ki piɗiwe aa kor tʼobiyso. 8 Kane seyɗi piɗe geŋ wede soŋ kambarí zoot zoot, wo kambaraŋ geŋ ti paate tʼadda i tʼûune eda baa. Diɗɗo on̰n̰u an ɗeɗɗiso miŋ: «Kamilen̰, kamilen̰, kamilen̰ yoŋ Galmeega Raa toogadí tʼa jiire pay, yode wede tʼume duniya tʼa tʼeesa ɓotto too, bini aŋki wo bini onniyo kʼita toŋ yoŋ ede.» 9 Geŋ iŋkino an i-dʼeliyo tamma, suma wo an di rootiyo koɗuwo a Raa zeere yi-guune a kaakido moziko, yi lekkiyo ki daayum. 10 A peeɗo tuuku kane seyɗi piɗe geŋ an eesiyo ɗeɗɗiso iŋkino maŋ, ɗoŋ deero ada sire makumu piɗe geŋ an di-dikkiyo ti zibbanaŋ a ɗaana wede i-guune a kaakido moziko, an dʼottilso a yode wede i lekkiyo zeere ki daayum, an tʼoɗɗipe biibiyagaŋ a ɗaana kaakido moziko wo an dʼeesiyo: 11 «Eyye kee Galmeega Raazey, kee a-dʼede urzi ɗuwo an a tʼele tamma wo suma kono toogo pay todʼte ki kee, kane sulɗi pay geŋ ikkima kee. Kee kʼan ikkima aa ki dihe.»

5

Mattup lin̰ƴiyo ti tiibi

1 Saŋ nʼa wulle mattup lobiɗe lin̰ƴiyo ti tiibi omagi sarat, eego raaŋiya tʼaddutú wo ti dartú, a bey kʼammade ki wede i-guune a kaakido moziko. 2 Saŋ nʼa wulle sey maaleeka toogo yi tondiyo ti golla awwa, yʼede: «Wee wee îide a ɓorkite tiibi eego mattup wo yʼa tʼihina me?»

3 Miŋ wenɗa soo toŋ umbo, ise a kandaane, a siiɗo wo ti ɗanɗi siiɗo toŋ maŋ, a aane a tʼihina mattup wo yʼa wolle addutú me. 4 Maŋ nʼa iise môolo ɓaadaŋ kono wenɗa soo toŋ umbo a aane a tʼihina mattup wo a wolle addutú me. 5 Wo ti diine ɗoŋ deero geŋ wede soo yʼo di ruute, yʼede: «Kee kʼôole ye! Kʼollo wedeʼŋ ede, an yi waaku “suwwu yʼuɗɗo ti biza bumɓu Ziida”, tʼita mozigo Dawut, yoŋ yi jiire ɗoŋ kʼaduzí, yoŋ geŋ yi-ɓorkite tiibi eego mattup a omagi sarat, wo yʼa tʼihina.»

6 Saŋ maŋ nʼa wulle Ulo Damu kaŋ ôhire a diine kaakido moziko, kane seyɗi piɗe ti ɗoŋ deero geŋ an di ti ɗuule. Ki wulle maŋ yoŋ geŋ Ulo Damu wede ti kaaga an ti yʼ wilɗa. Yoŋ geŋ i-dʼede omba sarat wo edayí toŋ sarat, kane edayí geŋ undiyagi ɗoŋ sarat ki Raa yi dʼakkisa kʼadda duniya pay. 7 Ulo Damu geŋ yʼa iide, yʼa-ziiɗa mattup gette ti bey kʼammade ki wede i-guune a kaakido moziko me. 8 Aame yi ziiɗa mattup maŋ, kane seyɗi piɗe ti ɗoŋ deero ada sire makumu piɗe geŋ, an di-dikke ti zibbanaŋ a ɗaana kʼUlo Damu. Kane ɗoŋ deero ada sire makumu piɗe geŋ, a beezaŋ munɗa aa kundiŋe ti banjirka ki dap ɓoo ti sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse. Kane sulɗi koddiyo geŋ, i-kaza tondiyo ki ɗoŋ ki Raa a yode. 9 An dʼôoro ôoro aware, anʼde: «Kee kʼîide kʼa tʼamɓe mattup ettiyo, wo kʼa ɓorkite tiibi kʼa-tʼihina kono kee an ki ti wilɗa, wo ti puuzadá ɗuwo tʼolɗikadaŋ kʼan uɗɗe, an tʼize ɗoŋ ki Raa, ɗuwo ti boha bumɓiyagi pay, tʼita kʼono pay, a siiɗiyagi pay wo tʼita ɗuwo pay. 10 Kee kʼa tʼize mozigayaŋ wo kane ɗoŋzá, ɗoŋ seɗeke a Raaziŋ wo an di koona mozagi ekki ɗoŋ duniya pay.»

11 Saŋ maŋ nʼa wulle, wo nʼa illiga golla maaleekiyagi ɓaadaŋ ɓaadaŋ wenɗa yi ki tiʼn kʼize ye. An di ti ɗuule kaakido moziko gette, kane seyɗi piɗe ti ɗoŋ deero pây. 12 An dʼôoro ti golla awwa, anʼde: «Ulo Damu wede an wilɗa geŋ, yoŋ toogo yi tʼîide yʼa-tʼoone laale, suuniyo kʼono, gudire, suma, darƴika wo tamma.» 13 Nʼa illiga sey sulɗi pay Raa yi zippe, a kandaane ise a siiɗo, ɗoŋ ti ɗanɗi siiɗo ise adda kʼahu, kane sulɗi pay geŋ an dʼôoro, anʼde: «In amma wede i-guune a kaakido moziko wo Ulo Damu. A kane tamma, suma, darƴika wo toogo, ki daayum.» 14 Wo kane seyɗi piɗe geŋ an rootiyo, anʼde: «Eyye, i tʼiso iŋkino!» Maŋ kane ɗoŋ deero geŋ an di-dikkiyo wo an tʼottilso.

6

Ɓorkiso tiibi a omagi zoot

1 Saŋ nʼa wulle Ulo Damu yʼa-ɓurke tiibi wede ki poone, aame geŋ nʼa illiga seysu soo ti diine seyɗi piɗe yʼa ruute ti golla awwa aa eɗɗiso mizzi, yʼede: «Kʼedi!» 2 Maŋ nʼa wulle i dʼuɗɗo puzu tuware. Wede a ti gili eegoʼŋ ti bedige a beezí wo an i-dʼele biibo moziko. Yoŋ geŋ yi jiire wo yʼa iŋgile yʼa ceero sey.

3 Saŋ Ulo Damu yʼa-ɓurke tiibi wede ki sirwe, aame geŋ nʼa illiga seysu wede ki sirwe yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Kʼedi!» 4 Maŋ i dʼuɗɗo puzu teeze boŋ. Wede a ti gili eegoʼŋ an i-dʼele urzi yʼa tʼooɗiba toose adda duniya a tʼise umbo, kono ɗuwo an di tʼîde tuddaŋ. An i-dʼele kasigara sohoro a beezí.

5 Saŋ Ulo Damu yʼa ɓurke tiibi wede kʼaɗuwe, aame geŋ nʼa illiga seysu wede kʼaɗuwe yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Kʼedi!» Wo nʼa wulle i dʼuɗɗo puzu gammili. Wede a ti gili eegoʼŋ a beezí miiɗo. 6 Maŋ a diine seyɗi piɗe geŋ, nʼa illiga munɗa aa golla i rootiyo, yʼede: «Soŋko ki naabo kʼon̰n̰u soo gette, kʼa tʼowila jeenu soo ki mudu wo musiɗo jeenu aɗo, wo ɗe egey ti toote geŋ zooyayaŋ ki yʼ kila ye, i lekko iŋkino.»

7 Saŋ Ulo Damu yʼa ɓurke tiibi wede ki piɗiwe, aame geŋ nʼa illiga seysu wede ki piɗiwe yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Kʼedi!» 8 Maŋ nʼa wulle i dʼuɗɗo puzu ɓolile. Wede a ti gili eegoʼŋ sundí «Unto», wo ume ki ɗoŋ i tʼinda geŋ yi di yʼ daaniya. An an dʼele toogo ki tôwwo ɗuwo ti kasigara, ti mosogo, tʼurzi kʼenɗani wo ti seyɗi balɗa ɗoŋ a siiɗo, a kese soo ti diine kesiyagi piɗe ki siiɗo.

9 Saŋ Ulo Damu yʼa ɓurke tiibi wede ki paat, aame geŋ nʼa wulle ti ɗanɗi kʼume seɗeke, undiyagi ki ɗoŋ an tiʼn îide kono an ziiɗa zakiɗi a urzi kʼono Raa wo an di gizite. 10 Kane an di ɗollite ti golla awwa, anʼde: «Galmeegey, kee kamilen̰ wo kʼisiyo munɗa wede ɗerec, bini woogo me kʼa della kʼa ɗekka booro wo kʼa daagila puuzadey a tukki ɗoŋ a siiɗo pay me?» 11 Maŋ an an dʼeelite kallagi tuwarɗi a wede tuuku toŋ maŋ, wo an an di ruute, anʼde: «Kun aa dello booloŋ kono zemɓaguŋ ti ɗoŋ i naabiya aa kune a urzi Raa ede, kane geŋ an aa tiʼn îida, egguŋ tʼîida maŋ, nʼa-daagila kollo.»

12 Saŋ yʼa ɓurke tiibi wede ki zoot, aame geŋ nʼa wulle siiɗo tʼa ŋoŋŋire ɓaadaŋ, peeɗo a tʼize gammilawa aa kuule, wo tere a tʼize teeze boŋ aa puuzo. 13 Wo molɗali ti kandaane an dʼiise solɗite, aa in̰n̰i tormo zeere gʼeepiyo a maaye ɓaadaŋ. 14 Kandaane a tʼilbiɗa aa an lobiɗe raaga, wo moŋgali pay ti siiɗiyagi ɗoŋ adda diine kʼahu tʼomagaŋ an digge tunɗa. 15 Mozagi a siiɗo pay, deero siiɗo, deero kʼasigiryagi, ɗoŋ laale, ɗoŋ toogo, kane ɓulagi wo ɗoŋ ɓoy pay an tʼumbiɗita adda kʼurmiɗi wo a ita zombali. 16 Wo a zombali ti moŋgali geŋ an an di rootiyo, anʼde: «Kun ay di tiʼn ruugi eedey, kun ay tiʼn ombiɗi, ti ɗaana wede i-guune a kaakido moziko wo ti ɗaana kulkuwo kʼUlo Damu. 17 Eyye, onniyo ere meeda ki kulkuwadaŋ tʼîide, wo ɗe wee wee a ôhira a ɗaanadaŋ me?»

7

Ɗoŋ ki Raa dupu meeda uto ada piɗe makumu piɗe

1 Saŋ maŋ nʼa wulle maaleekiyagi piɗe an tʼîhirte a kesiyagi piɗe ki siiɗo. An di ziiɗa maaye wede i baahu tʼomagi piɗe gen̰n̰o, kono yʼa ki baaha a siiɗo ye, ekkʼahu ye, ise ekkʼundumu tuuku toŋ maŋ ye. 2 Wo ni wulle maaleeka ti doolo yʼettiyo ti kese peeɗo ge-koliyo wo a beezí suwwo kʼappuzu ki Raa zeere. Yʼa iɗili ti golla awwa a maaleekiyagi piɗe ɗoŋ an an ele urzi ki lattiya siiɗo ti ahu gen̰n̰o, yʼede: 3 «Kun oolo ɗo, kun tiʼn latte ye siiɗo, ahu wo inda me, bini ay diʼn eegire ɗoŋ naabo Raazey ay an tʼappiza a zumɓamaŋ ɗoo miŋ kollo.» 4 Wo nʼa illiga kane ɗoŋ an an tʼippiza geŋ, kane dupu meeda uto ada piɗe makumu piɗe, kane geŋ pay ti boha bumɓiyagi ki ɗoŋ kʼIzirayel. 5 Ti biza bumɓu Ziida, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Riiben, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Gad, dupu koomat makumu sire. 6 Ti biza bumɓu ki Azer, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Nepitali, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Manase, dupu koomat makumu sire. 7 Ti biza bumɓu Simeyoŋ, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Lebi, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu ki Isakar, dupu koomat makumu sire. 8 Ti biza bumɓu Zabiloŋ, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Yusup, dupu koomat makumu sire. Ti biza bumɓu Benzamen, dupu koomat makumu sire. Kane pay an an tʼippiza appuzu ere ki Raa.

Ɗoŋ duuru a ɗaana kaakido moziko

9 Saŋ maŋ nʼa wulle sey ɗoŋ ɓaadaŋ ɓaadaŋ wenɗa yi kʼaane kazadaŋ ye, kane geŋ tʼita ɗuwo pay, ti boha bumɓiyagi pay, ti siiɗiyagi pay wo tʼita kʼono pay. Kane geŋ an tʼîhira a ɗaana kaakido moziko wo a ɗaana kʼUlo Damu, ossiyto ti kallagi tuwarɗi wo a beyɗaŋ an dimɓo puutagi kʼinda, an tamma. 10 An ɗollite ti golla awwa, an dʼeesiyo: «Galmeegey Raa i-guune a kaakido moziko ti Ulo Damu geŋ, kane ay ele uttiyo me.»

11 Wo kane maaleekiyagi pay an ti-ɗuule kaakido moziko gette, ti ɗoŋ deero ti seyɗi piɗe. Kane pay geŋ an di dikkite zumɓamaŋ a siiɗo, a ɗaana kaakido moziko, wo an dʼuttile a Raa, 12 an dʼeesiyo: «Eyye! Tamma, darƴika, suuniyo kʼono, rootiyo koɗuwo a Raa, suma, toogo wo gudire, kane pay geŋ a Galmeegiŋ Raa ki daayum! Eyye.»

13 Maŋ wede soo ti diine ɗoŋ deero yʼa ni tunde, yʼede: «Kane ɗoŋ ossiyto ti kallagi tuwarɗi geŋ aŋ wee wee, wo an iido ti too me?» 14 Wo ni di ruute, nʼede: «Galmeeʼki nuŋ, ni kiʼn suune ye, iʼni suune kee.» Maŋ yʼo di ruute, yʼede: «Kane geŋ ɗoŋ an uɗɗo tʼadda dabar ere ɓaadaŋ, an tʼupile kallagaŋ an diʼn ize tuwarɗi ti puuzo kʼUlo Damu. 15 Kono kamo an tʼîhira a ɗaana kaakido moziko Raa an i-di naabiya diɗɗo on̰n̰u adda ɓoozí. Wo yoŋ yi-guune a kaakido moziko geŋ, yʼanni booha. 16 Mosogo ti kiʼn tʼîda ye, ôrme toŋ umbo. Peeɗo ise malla toŋ an kiʼn seeɗa ye, 17 kono Ulo Damu a ɗaana kaakido moziko geŋ yʼan elsa, yʼan dʼan tʼetta ki biza kʼahu ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo. Wo Raa yʼan di sippa zumari kʼedayaŋ.»

8

Tiibi wede ki sarat

1 Saŋ Ulo Damu yʼa ɓurke tiibi wede ki sarat. Aame geŋ a kandaane i dʼinda kuy, peeɗo suma kʼa ozire kuɓɓaara sire. 2 Saŋ nʼa wulle maaleekiyagi sarat an tʼîhira a ɗaana Raa, an an dʼeele parragi sarat.

3 I dʼiido maaleeka ti doolo yʼa tʼîhira a sirpa kʼume seɗeke, a beezí banjirka ki dap. An i-dʼeele sulɗi koddiyo ɓaadaŋ eeɗiyadaŋ uŋse, yi di tʼele a Raa ti tondiyo ere pay ki ɗoŋ ki Raa, a ume seɗeke wede ki dap a ɗaana kaakido moziko gettiyo. 4 Saa ki sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse ti tondiyo ki ɗoŋ ki Raa adda banjirka a bey maaleeka gette, i di-koliyo ki ɗaana Raa. 5 Saŋ maaleeka yʼa tʼumɓe banjirka gette, yi-tʼûune ti ubali ɗoŋ a ume seɗeke wo yʼa-zibbe siiɗo. Maŋ i dʼize tarkuuse, eɗɗisito, omilte wo ŋoŋŋirso siiɗo.

Parragi zoot ɗoŋ ki poone

6 Kane maaleekiyagi ɗoŋ sarat ti parragi sarat a beezaŋ geŋ, an tʼikkima tuddaŋ ki baahu.

7 Maaleeka wede ki poone yʼa biiha parre, maŋ goyoyo wo uwwo kalsiya puuzo a iipo siiɗo, kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki siiɗo a tʼigge, kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki inda a tʼigge, wo soole zeere pay a tʼigge.

8 Saŋ maaleeka wede ki sirwe yʼa biiha parre, maŋ munɗa soo iŋkino aa mokkolo meeda a ziiɗa uwwo wo an ti yʼ gibira adda bar, wo kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki bar a tʼize puuzo. 9 Kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki seyɗi ɗoŋ adda kʼahu a tʼinda, wo kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki tookiyagi a dimɓe.

10 Saŋ maaleeka wede kʼaɗuwe yʼa biiha parre, maŋ mooliso meeda i dʼoggiyo ɗala ɗala aa biŋge tʼa iiro ti kandaane, wo tʼa-tʼiire a kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki oyɗayi wo ti omagi kʼokko kʼahu. 11 Mooliso gette sundutú Makaɗigi*. Kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki ahu a tʼize kaɗigi, wo ɗuwo ɓaadaŋ an tʼiiɓe ahu gen̰n̰o maŋ, an tʼinda kono kaɗigi mooliso gettiyo.

12 Saŋ maaleeka wede ki piɗiwe yʼa biiha parre. Aame geŋ munɗa a diin̰e peeɗo, tere wo molɗali, iŋkino maŋ kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki toorayaŋ a digge. Wo kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki on̰n̰u, toorayí a digge, wo ki diɗɗo toŋ iŋkino kay.

13 Saŋ maŋ nʼa wulle kor kaŋ obiyso a kandaane wo nʼa illiga ti rootiyo ti golla awwa, tʼede: «Dabar! Dabar! Dabar etto a tukki ɗoŋ a siiɗo pay aame maaleekiyagi aɗo an baaha parragaŋ geŋ me!»

9

1 Saŋ maaleeka wede ki paat yʼa biiha parre, maŋ nʼa wulle mooliso ti doolo tʼa iiro ti kandaane a siiɗo. Wo an i-dʼele kerle ki biza kʼolɗe wede aakede bulɗume. 2 Mooliso gette tʼa tʼihina biza kʼolɗe wede aakede bulɗume geŋ me. Maŋ i dʼuɗɗo saa gammilawa ɓirin̰ aa saa ki baala meeda. Saa gette peeɗo ti kandaane ti diʼn ippe, ume a tʼize zimolo. 3 Tʼadda saa gette i dʼuɗɗo wessu a-tiipe adda siiɗo. Wo an i-dʼele toogo aa ki otto a siiɗo. 4 An i di ruute yʼan ki dʼise ulsu a inda ye, a soole ye, a munɗa doolo toŋ maŋ ye. Wo ɗe yʼan dʼise ulsu a ɗuwo ɗoŋ an kʼede appuzu ere ki Raa a zumɓamaŋ ye ɗaŋŋal. 5 A wessu geŋ an i-kʼele urzi ki tôwwadaŋ ye, wo yʼan diʼn dabira dabirsa ɗaŋŋal ki tere paat. Eeniko ere yʼan isa gette aa aaɗumu kʼotto aame ti tolge wedusu. 6 Adda teɗɗari paat geŋ ɗuwo an di-deha unto te, wo ɗe umbo an ki ti tʼoona ye. An di deha an di-tʼinda toŋ, unto tʼa tʼomba dokki ti tuddaŋ me.

7 Yo wessu geŋ yi deeƴiso aa punzigi ɗoŋ an an ti zidde ki ɗeyyiso, a eedí munɗa aa biibo ki dap wo ume kʼedayí aa ume kʼeda ɗuwo. 8 Ilalí dokiƴok aa ilali kʼerayi, wo sinaní aa sina suwwu. 9 A giggirí munɗa aa saapa ki maala, wo tarkuuse kambarí aa tarkuuse puusiyagi ɓaadaŋ ti punzigi an okko kʼume ɗeyyiso. 10 Silmi n̰en̰n̰elele aa ki otto. Geŋ ti silmi gen̰n̰o i-dʼede toogo kʼisiyo kʼulsu a ɗuwo adda teɗɗari paat geŋ me. 11 Wessu geŋ mozigayí maaleeka ki olɗe wede aakede bulɗume, tʼono ɗoŋ kʼEber an yi waaku sundí «Abaddon», wo tʼono Girek an yi waaku sundí «Apoliyon», i-kaza «Wede lattiya». 12 Dabar ere ki poone i tʼiŋgile, wo saŋ maŋ a etto dabar sire sey.

13 Saŋ maaleeka wede ki zoot yʼa biiha parre, maŋ nʼa illiga golla tʼettiyo ti kesiyagi kʼomba piɗe kʼume seɗeke ki dap a ɗaana Raa. 14 Golla gette ti di ruute a maaleeka wede ki zoot parre a beezí geŋ, tʼede: «Kʼan tʼeezo a maaleekiyagi ɗoŋ piɗe, kettiso goppoŋ a biza kʼooye goole sundí Epirata geŋ me.» 15 Iŋkino maŋ maaleekiyagi piɗe geŋ an an tʼiize, kane geŋ anʼni buuhe toc miŋ ki peeɗo gettiyo, kʼonniyo gettiyo, ki tere gen̰n̰o wo kʼozzine gen̰n̰o, kono ki tôwwo ɗuwo ɗoŋ a kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki siiɗo. 16 Saŋ an o di gize duuruko asigiryagi ti punzigi, kane dupiyagi dupiyagi. 17 Geŋ adda munɗa o iido aa suniye nʼa wulle punzigi, wo ɗoŋ aa ti gili an dʼede saapa teezowo aa uwwo, ɓicici aa kandaane wo soŋ aa derwe. Awhaŋ aa eego suwwu, wo ti bohanaŋ i dʼaɗɗiya uwwo, saa wo moono ki suupire. 18 Ti sulɗi ɗoŋ aɗo: uwwo, saa wo moono ki suupire aɗɗiya ti bizaŋ geŋ, an tʼîide ɗuwo ɗoŋ a kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki siiɗo. 19 Toogo punzigi gette todʼte adda bohanaŋ ti silmiɗagaŋ. Silmiɗagaŋ geŋ an dʼede awhi aa mimbayi, wo ti awhaŋ gen̰n̰o an an dʼisiyo ulsu a ɗuwo me.

20 Kane ɗuwo pay uupe i ki tʼinda ti dabar ere aɗo ye gette, lekkiyadaŋ an ki ti gime ye a sulɗi ɗoŋ ulpi an isiyo ti beezaŋ geŋ me. An ki dʼôhire ye ottilso a siitanɗani wo a loŋgayi ɗoŋ an ikkima ki dap, ki maala gurus, ki toozi, ki moŋgali wo ki inda me. Kane loŋgayi geŋ an ki wolliyo ye, an kʼollige ye, an ki sooru ye. 21 Kane ɗuwo geŋ lekkiyadaŋ an ki ti gime ye a sulɗi ɗoŋ an isiyo aakede tôwwo ɗuwo mirsi, kombiɗiko, isiyo boliyo wo oogire te.

10

Mattup n̰eŋko ohine

1 Saŋ maŋ nʼa wulle maaleeka toogo ti doolo yi ɗeegu ti kandaane tuddí tuuniyo ti dondirso, eedí tuuniyo ti zakkilsa, ume kʼedayí i tooriyo aa peeɗo, wo zoŋɗí aa uwwo ɓaadaŋ i dalɗutu bila bila. 2 A beezí mattup n̰eŋko ohine, zindí kʼammade yʼa ziipe ekki bar wo ere ki geelo a siiɗo. 3 Yʼa iɗili ti golla awwa aa suwwu yi môolo. Aame yʼiɗili iŋkino maŋ, an i-ti gime ti eɗɗisito sarat. 4 Munɗa wede an i ruute geŋ ni dehu nʼa ti yʼ raaŋe, wo nʼollige golla ti kandaane tʼo rootiyo, tʼede: «Munɗa wede eɗɗisito sarat ti ruute geŋ, ki ti yʼ booho adda kʼaddá, ki yʼ raaŋe ye.»

5 Iŋkino maŋ maaleeka wede ni wulle yi tʼîhira zindí soo ekki bar, soo a siiɗo geŋ, yʼa umɓe beezí kʼammade ki kandaane. 6 Wo yʼa di nîime ti suma ki wede i lekkiyo zeere ki daayum, yode wede a ikkima kandaane ti sulɗi ɗoŋ addaga, a ziipe siiɗo ti sulɗi ɗoŋ eego, wo bar ti sulɗi ɗoŋ addaga. Maaleeka yʼa ruute, yʼede: «Aŋkeŋ peeɗo tʼîide, delliyo umbo baa. 7 Wo ɗe onniytagi ɗoŋ maaleeka wede ki sarat yi tʼeesa baahu parre geŋ, munɗa wede ombiɗe ki Raa a-tʼisa, aa yʼan gizite ti kaaga a nebiyagi ɗoŋ naabadí.»

8 Saŋ golla ere nʼilliga ti kandaane gette tʼo di ruute sey, tʼede: «Kʼodo ki seeɗi mattup n̰eŋko ohine a bey maaleeka wede i tʼîhira zindí soo ekki bar, soo a siiɗo gen̰n̰o.» 9 Nʼa iide kʼume maaleeka wo ni di ruute, nʼede: «Mattup gette kʼo eli.» Maŋ yʼo di ruute, yʼede: «Ooho, wo kʼa tʼoomo, a biza kʼa tʼowwa uŋse aa madde, wo ɗe adda kʼaddá kʼa tʼowwa kaɗigi.» 10 Nʼa-ziiɗa mattup n̰eŋko gette ti bey maaleeka me, nʼa tʼiimi, todʼte a bizó uŋse aa madde, wo ɗe ni tʼihe maŋ, adda kʼaddó nʼa uwwe kaɗigi. 11 Iŋkino maŋ an o di ruute, anʼde: «I dehu kʼa rootite sey ono ɗoŋ Raa yʼagisa a tukki ɗoŋ a siiɗiyagi pay, a ita ɗuwo pay, a ɗoŋ orbe ita kʼono pay, wo a mozagaŋ ɓaadaŋ geŋ pây.»

11

Agisa nebiyagi sire

1 Saŋ maŋ an oo dʼeele koƴile wo an o di ruute, anʼde: «Kʼodo ki doozi Ɓoy Raa, ume seɗeke wo kʼa di kazi ɗoŋ ottilso a Raa adda ɓoy gen̰n̰o. 2 Wo booro ere ti paate kʼa tʼoolo ki doozo ye, kono tode gette an an tʼiili a ɗoŋ i ki suune Raa soo ɗaŋŋal ye, an dʼon̰ƴilsa geeger ere kamilen̰ gette ti zoŋɗaŋ adda teɗɗari ada piɗe makumu sire. 3 Nʼa tʼigiba ɗoŋzó sire an di rootey ono ɗoŋ ɗerec ki nuuno, an tʼossita kallagi môolo, an di kizita onamó adda kʼonniyto dupu ti meeda sire uto ada zoot gen̰n̰o*.»

4 Kane ɗoŋ sire geŋ i-kaza inda kʼolibiye sire wo pitila sire i tʼîhira a ɗaana Galmeeʼki duniya†. 5 Aame wede yi dehu yʼan dʼise ulsu maŋ, uwwo tʼa aɗɗa ti bize kane gen̰n̰o tʼa tiʼn tʼîda ɗoŋ kʼaduzaŋ me. Geŋ ki kotto iŋkino an tʼîda ɗoŋ i dehu an an dʼise ulsu me. 6 Kane an dʼede toogo kʼappiya kandaane, kono mizzi yʼa ki koppe ye a onniytagi ɗoŋ an rootita ono ɗoŋ Raa yi tʼigibo geŋ me. An dʼede toogo ahu an tiʼn kime puuzo, wo an dʼede toogo sey kʼeliyo kʼeeni wede tuuku toŋ maŋ a duniya pay ise kʼonniyto miibi toŋ maŋ, aa addaŋ i dehu.

7 Aame ono geŋ an ti gizita maŋ, seysu wede aɗɗa tʼadda kʼolɗe wede aakede bulɗume yʼan diʼn ɗeyya, yʼan diʼn ceera wo yʼan tiʼn tʼîda. 8 Nunɗanzaŋ a lekka a bere ɗoŋ duuru ki geeger meeda, ume wede an di tiike Galmeegaŋ ekkʼundumu wede zaapu tʼekki bakadí kaŋ tontilko. Geeger gette an di waaku ti suma ombiɗe Sodom wo Misir. 9 Ɗoŋ ti siiɗiyagi pay, ɗoŋ ti boha bumɓiyagi pay, ɗoŋ orbe ita kʼono pay wo tʼita ɗuwo pay an dʼetta an di wolley nunɗanzaŋ adda kʼonniyo aɗo ti gootiyo, wo nunɗanzaŋ an an ki tʼela urzi a ɗoŋzaŋ an ki tʼottiba ye. 10 Ɗoŋ pay a siiɗo ulbaŋ aasa uŋse a unto ki ɗoŋ sire geŋ me, an dʼisa tarnaape an dokkiɗa sulɗizaŋ rosoŋ ti tuddaŋ kono nebiyagi sire geŋ an an iiɗiba yeebadaŋ ɓaadaŋ. 11 Wo aame onniyo aɗo ti gootiyo îida maŋ, Raa yʼan di baaha maaye ki lekkiyo an di balɗa an tʼooziga. Wo kane ɗoŋ iʼni wolliyo geŋ orgiso tʼan diʼn seeɗa ɓaadaŋ.

12 Saŋ maŋ kane nebiyagi sire geŋ an dʼolliga golla tʼawwa ti kandaane tʼan di roota, tʼa tʼeesa: «Kun ti koli ken̰n̰o.» Maŋ an di-kila ki kandaane adda dondari, wo kane ɗoŋ kʼolmiɗayaŋ an diʼn wolla. 13 A peeɗo gettiŋ siiɗo tʼa ŋoŋŋira, kese soo ti diine kesiyagi koomat ki geeger gette a-ruuga, wo ɗoŋ dupu sarat an di-tʼinda adda ŋoŋŋirso siiɗo gettiyo. Wo kane ɗoŋ a goota geŋ orgiso tʼan diʼn seeɗa, an di tʼimma Raa wede a kandaane. 14 Dabar ere ki sirwe i tʼiŋgile. Wo kun koona mentikagi, dabar ere kʼaɗuwe tʼettiyo goppoŋ sey.

Parre wede ki sarat

15 Saŋ maaleeka wede ki sarat yʼa biiha parre, maŋ nʼa illiga golliyagi ɓaadaŋ a kandaane an di ruute ti golla awwa, anʼde: «Moziko duniya aŋken̰n̰o a bey Galmeegiŋ Raa ti Almasi Raa yi biire, wo yʼa koona mozigo ki daayum.» 16 Kane ɗoŋ deero ada sire makumu piɗe konsito a kaakidagaŋ a ɗaana Raa geŋ, an di-dikke zumɓamaŋ a siiɗo, an i-dʼuttile a Raa, 17 anʼde: «Galmeegey Raa toogadá tʼa jiire pay, kee wede tʼume duniya tʼa tʼeesa ɓotto too wo bini aŋki toŋ kee ede, ay ki tamma kono a-dʼede toogo ere meeda ki dokkiyo duniya pay. 18 Ɗoŋ siiɗiyagi pay an gulkuwe ti kee, wo kee toŋ maŋ kulkuwadá tʼiina wo peeɗo tʼîide kʼa ɗekke booro a ɗoŋ i tʼinda. Peeɗo tʼîide ere kʼan tʼele munɗa wede aa ki dehu, a ɗoŋ naabadá nebiyagi wo a ɗoŋzá ɗoŋ pay orgiso a sundá, ise deero wo sun̰n̰iɗi toŋ maŋ. Peeɗo tʼîide ere kee kʼa-tʼîde ɗoŋ i lattiya siiɗo.»

19 Iŋkino maŋ Ɓoy Raa a kandaane a tʼihina, wo sandup ere ki taasuwa ti Raa ay di wulle adda ɓoy gen̰n̰o. Aame geŋ a iise omilte, tarkuuse, eɗɗisito, ŋoŋŋirso siiɗo wo goyoyo ɓaadaŋ a zilɗiti.

12

Erewo ti maaloogo

1 Saŋ maŋ i dʼize munɗa goole a kandaane i-kaza munɗa, nʼa wulle erewo tʼusso kallatú ki peeɗo wo zoŋtú tʼa-tʼiɓi ekki tere, wo a ettú biibo ki molɗali koomat makumu sire. 2 Todʼte mahuwe, addutú i tʼumɓe kʼehiyo i di-kakkisa ti-ɗawilsa ti ɗollite.

3 Saŋ maŋ i dʼize munɗa ti doolo a kandaane i-kaza munɗa, maaloogo meeda wo teezowo boŋ aa uwwo. Awhutú sarat, ombantú koomat wo a awhutú sarat geŋ ossiyto ti saame moziko. 4 Ti silmitú tʼa ruuke molɗali ɗoŋ a kese soo ti diine kesiyagi aɗo ki kandaane tʼa zibbo siiɗo. Maaloogo gette tʼa tʼîhira a ɗaana kʼerewo ere ti dehu tʼa tʼehe gettiyo, kono ti tʼeha maŋ ulo geŋ tʼa siha. 5 Maŋ erewo gette tʼa tʼehe ulo, ulo wede a dokka ita ɗuwo pay ti toogo ere ki dalka maala. Wo ulo geŋ an di yʼumɓe kandaane, an di-tʼiide ki ɗaana Raa wo ki ɗaana kaakido mozikadí. 6 Wo erewo gette tʼa tʼumbe kʼadda balɗa kʼume wede Raa yi ikkima, an di-moɗɗe adda kʼonniyto dupu ti meeda sire uto ada zoot*.

7 Iŋkino maŋ a kandaane geŋ i dʼiiziga ɗeyyiso, maaleeka Misel ti maaleekiyagí an di ɗeyyiso maaloogo. Wo tode maaloogo toŋ ti maaleekiyagutú an di ɗeyyiso Misel ti maaleekiyagí. 8 Maaloogo gette an di jiire ti maaleekiyagutú me, urzi an ki dʼuune ye an di lekke a kandaane me. 9 Tode maaloogo meeda gettiŋ an ti-gibiro. Todʼte miipo ere ti kaaga sundutú Ere Sakiysa, todʼte Meeda siitanɗani ere daggiya ɗoŋ duniya pay. An ti-gibiro siiɗo ti maaleekiyagutú pay.

10 Saŋ maŋ nʼa illiga golla awwa a kandaane ti rootiyo, tʼede: «Aŋkeŋ onniyo ere Raa yʼin diʼn utta tʼiina baa, aŋkeŋ Raaziŋ yi dokkiyo duniya pay ti toogo ere ki mozikadí, aŋkeŋ yo Almasi Raa yi biire toŋ i-dʼede urzi ki dokkiyo ɗuwo pay. Wo tode Ere Sakiysa zemɓadiŋ, tode gette tiʼni sakiysa diɗɗo on̰n̰u a ɗaana Raa, ti kandaane an ti-gibiro. 11 Wo ɗe kane zemɓadiŋ an ti jiire tʼurzi puuzo kʼUlo Damu, wo tʼurzi kʼono ɗoŋ ɗerec an illiga wo an di gizite. Kane an dʼiyye an dʼele tuddaŋ kʼunto toŋ maŋ. 12 Iŋkino maŋ kee kandaane ti kune ɗoŋ i lekkiyo a kandaane, kun iso uŋsuwo. Wo ɗe dabar ɓaadaŋ a kune ɗoŋ a siiɗo wo sulɗi ɗoŋ adda bar, kono Meeda siitanɗani an ti-gibira kʼume kune wo ti ti gulkuwe ɓaadaŋ, ti zuune peeɗatú i guute booloŋ.»

13 Aame maaloogo ti zuune ti kandaane an ti-gibiro a siiɗoʼŋ, tʼa iise lomme kʼerewo ere ehe ulo gettiyo. 14 Wo ɗe erewo gette an i-dʼeele kambari sire ki kor meeda, kono tʼa tʼobiye dokki ti ɗaana maaloogo kʼume wede an i ikkima adda balɗa. A ume geŋ an di moɗɗe ozzine aɗo ti tere zoot. 15 Iŋkino maŋ maaloogo gette tʼa biɗɗe siɗiko aa ooye goole a ita kʼerewo gettiyo, kono ahu an ti tʼamɓe. 16 Maŋ siiɗo gette ti dʼuune erewo, ti dʼihina olɗe, ahu ɗoŋ maaloogo ti biɗɗe siɗiko geŋ olɗe yʼa tʼiiɓe. 17 Maaloogo tʼa gulkuwe ɓaadaŋ ti erewo gette, wo tʼa iŋgile ɗeyyiso kʼita kʼin̰n̰i kʼerewo ɗoŋ pay ti doolo, kane ɗoŋ i sooru a urziyagi kʼoogoro Raa wo i seeɗu zakiɗi a ono ɗoŋ Isa yi gizite. 18 Wo maaloogo gette tʼiide, tʼa tʼîhira a biza bar.

13

Seysu wede uɗɗo tʼadda bar

1 Saŋ maŋ ni wulle seysu yʼaɗɗiya tʼadda bar, awhizí sarat wo ombaní koomat, wo opiso soŋ i-dʼede biibo ki moziko moziko, wo a awhizí raaŋiyta ti sumɓiyagi ki kalɗita suma Raa. 2 Seysu wede ni wulle geŋ yi deeƴiso aa golme, zoŋɗí aa ki nuuniye wo bizí goole aa ki suwwu. Maaloogo gette ti-dʼele toogatú, mozikatú wo urzi dokkiyo wede a jiire. 3 Nʼa wulle ti diine kʼawhutú geŋ, soo aa an i eele kuuno kʼunto, wo ɗe kuunatú kʼunto gette i di tʼisse. Iŋkino maŋ ɗoŋ siiɗo pay an ziiɗa giggiraŋ wo seysu geŋ an di yʼ diine. 4 Ɗoŋ pay an i dʼottilso a maaloogo kono ti ele urzi dokkiyo a seysu gen̰n̰o, wo ɗoŋ pay an i dʼottilso a seysu, anʼde: «Wee wee goole aa seysu eŋ me wo a aane a ɗeyye ti yode me? Wenɗa soo toŋ umbo.»

5 Wo seysu an i-dʼele ono ɗoŋ yʼa kili tuddí wo yʼa kilɗite suma Raa. An i-dʼele urzi dokkiyo yʼaase iŋkino bini teɗɗari ada piɗe makumu sire. 6 Maŋ yʼa iise rootiyto ulsu a tukki Raa, yi kalɗa suma Raa, Ɓoy Raa ti kane ɗoŋ pay i lekkiyo a kandaane. 7 A seysu geŋ an i-dʼele urzi sey ki ɗeyyiso ɗoŋ ki Raa kono yʼanni ceere, wo an i-dʼele toogo a tukki boha bumɓiyagi pay, a tukki ɗoŋ a siiɗiyagi pay, a tukki ɗoŋ orbe ita kʼono pay, wo a tukkʼita ɗuwo pay. 8 Wo kane ɗoŋ a siiɗo pay geŋ an dʼottilso a seysu gen̰n̰o, i-kʼottilso ye kane ɗoŋ sumɓiyagaŋ raaŋiya adda mattup ere ki lekkiyo kʼUlo Damu wede an wilɗa gen̰n̰o. Mattup gette todʼte ede tʼume an dʼokkima duniya ɓotto too.

9 Wede i-dʼede kuwwa kʼollige maŋ, yʼollo koɗuwo. 10 Aame Raa yi dihe, wede an di yʼ seeɗa ɓule maŋ, ki kotto an di yʼ seeɗa, wo wede an yi tʼîda ti kasigara maŋ, ki kotto an di yʼ tʼîda ti kasigara. Aame geŋ ɗoŋ ki Raa an sooɗo zakiɗi a urzi zaapu kʼadde a Isa bini ɗaŋgu.

Seysu wede uɗɗe tʼadda siiɗo

11 Saŋ ni wulle seysu ti doolo yʼaɗɗiya tʼadda siiɗo, ombaní sire aa ki ulo damu, wo yi dʼorbe aa ki maaloogo. 12 Yi naabiya ti toogo ere an i ele a seysu wede ki poone wo yoŋ yi di yʼ wolliyo. Yiʼn isiyo ki toogo siiɗo ti ɗoŋtú pay an dʼottile a seysu wede ki poone an i eele kuuno kʼunto wo aŋkeŋ i tʼisse gen̰n̰o. 13 Yi dʼisiyo sulɗi kʼarmika ɗoŋ oon̰e. A ɗaana ɗuwo pay yi dʼaɗɗiya uwwo ti kandaane yi-ti ɗeegu ki siiɗo, an di wolliyo. 14 Yi tiʼn daggiya ɗoŋ pay a siiɗo, ti toogo ere an i ele kʼisiyo sulɗi kʼarmika a ɗaana seysu wede ki poone gen̰n̰o. A ɗoŋ pay a siiɗo yʼan di rootiyo, yʼede: «Kun ollo, kun okkoŋ undiso ki seysu wede an i eele kuuno ti kasigara wo aŋkeŋ yoŋ zeere gen̰n̰o.» 15 Wo seysu wede ki sirwe geŋ an i-dʼele toogo yi di biiha maaye a undiso ki seysu ere an ikkima gettiyo, iŋkino tʼa iise puukiyo wo ti rootiyto pây, wo tʼa-tʼîde ɗuwo ɗoŋ i-kʼottilso undiso seysu gen̰n̰o ye. 16 A ɗoŋ pay, ise sun̰n̰i wo deero, ɗoŋ laale wo ɗoŋ an kʼede munɗa ye, ɗoŋ ɓoy wo ɓulagi pay, seysu geŋ yʼan ize ki toogo an an tʼippiza a beyɗaŋ kʼammade ise a zumɓamaŋ. 17 Aame wede yi dehu yi dʼowila munɗa a yode, ise munɗazí yʼa tʼowila maŋ, i dehu i-dʼede appuzu. Appuzu gette todʼte suma ki seysu gen̰n̰o, ise kaza a-tʼette a sundí.

18 Iŋkino maŋ peeɗo tʼîide kono ɗuwo an tʼoone suuniyo kʼono. Wede eedí soodo a elkiso geŋ, kaza ki suma seysu gette yʼa ti suune, kono kaza gette i-kaza suma wedusu. Kaza gette todʼte meeda zoot uto ada zoot makumu zoot.

14

Ôoro aware a kandaane

1 Wo saŋ ni wulle Ulo Damu yi tʼîhira ekki mokkolo Siyoŋ, wo ti yode ɗoŋ dupu meeda uto ada piɗe makumu piɗe an dʼede sundí ti suma Meegí raaŋiya a zumɓamaŋ. 2 Maŋ nʼa illiga golla ti kandaane i ɗurriyo aa ooye goole yʼokko wo soŋ aa eɗɗiso mizzi. Wo golla nʼilliga gette aa ɗoŋ an ondige kundiŋe. 3 An dʼôoro ôoro aware a ɗaana kaakido moziko, a ɗaana seyɗi piɗe wo a ɗaana ɗoŋ deero. Wo wede a aane a ti suune ôoro gette umbo, daa ki kane ɗoŋ dupu meeda uto ada piɗe makumu piɗe, ɗoŋ Raa yʼan uɗɗe tʼadda diine ɗoŋ duniya gen̰n̰o ɗaŋŋal ye maŋ.

4 Kane ɗoŋ i-ki tʼize tuddaŋ ganigi ti erayi ye, kono kane an lekkiyo obilagi, an daaniya ita ki Ulo Damu kʼume tuuku yʼette toŋ maŋ. Raa yʼan uɗɗe tʼadda diine ɗoŋ pay, kane an tʼize ɗoŋ yode ki poone a ɗaanadí wo a ɗaana kʼUlo Damu geŋ me. 5 Wo kaŋ soo toŋ a bizaŋ wenɗa yi kʼilliga lohito kʼono ye, ɗuwo an ki zaapu ono eedaŋ ye.

Booro Raa

6 Saŋ ni wulle maaleeka ti doolo yʼobiyso awwa a kandaane, i-dʼede Rabila Majjaanawa ere i lekkiyo ki daayum, yʼan di kizite a ɗoŋ pay i lekkiyo a siiɗo: a ita ɗuwo pay, a boha bumɓiyagi pay, a ɗoŋ orbe ita kʼono pay, wo a ɗoŋ a siiɗiyagi pay. 7 Yʼan di ruute ti golla awwa, yʼede: «Kun orgiɗo a Raa, kun yʼamma kono peeɗo tʼîide ere yʼa ɗekka booro a tukki ɗuwo te. Kun i ottilo, yode wede ikkima kandaane ti siiɗo, bar wo omagi kʼahu pay.»

8 Maaleeka ti doolo, wede ki sirwe, yʼa yi diine, yʼede: «Geeger ere meeda Babiloon mozikatú tʼiire baa! Todʼte ita ɗuwo pay tʼa tiʼn gumme ti tootatú kaɗigi, geŋ i-kaza tʼa tiʼn duuye kʼisiyo sulɗi sukiyagi ɗoŋ ti dʼisiyo.»

9 Maaleeka ti doolo, wede kʼaɗuwe, yʼanni diine wo yʼa ruute ti golla awwa, yʼede: «Wede tuuku yʼottilso a seysu ti undisadí, wo yʼuune appuzu ki seysu a zumayí ise a beezí geŋ, 10 yode toŋ an i-di gumma toote kulkuwo Raa. Toote geŋ yoŋ kaɗigi daa kalsiya munɗa, Raa yi-tʼoɓa adda kulso ki kulkuwadí. Wede geŋ yʼa dabira ɓaadaŋ adda kʼuwwo wo ti moono ki suupire a ɗaana maaleekiyagi ɗoŋ kamilen̰ wo a ɗaana kʼUlo Damu. 11 Wo saa ki uwwo dabaradaŋ tʼa kila kʼawwa ki daayum. Kane ɗoŋ i ottilso seysu ti undisadí wo ɗoŋ an dʼede appuzu ki sundí geŋ, an kʼede puukiyo ye, diɗɗo on̰n̰u kane adda dabar.

12 Iŋkino maŋ kune ɗoŋ ki Raa, ɗoŋ i sooru a urziyagi kʼoogiradí wo kun ziipe adduguŋ a Isa geŋ, peeɗo tʼîide kun sooɗo zakiɗi bini ɗaŋgu.»

13 Wo nʼa illiga golla ti kandaane tʼo di ruute, tʼede: «Ki raaŋa: Kane ɗoŋ i tʼinda a urzi Galmeega, ti aŋki uŋsuwo a kane.» Wo Unde Kamilen̰ tʼa ruute: «Eyye, kane geŋ an ti buuke ti ormiyto ere a urzi naabadaŋ, kono naabadaŋ gette ti tʼuɗɗe beehiye keren̰.»

Peeɗo tʼîide kʼayɗu

14 Ni wulle sey dondirso tuware kar, wo ekki dondirso gette munɗa i deeƴiso aa ulo wedusu a eedí biibo ki dap wo a beezí suwwo korɓe robboŋ. 15 Wo i dʼuɗɗo maaleeka ti doolo tʼadda Ɓoy Raa, yi di ruute ti golla awwa a wede i-guune ekki dondirso geŋ, yʼede: «Ki tʼamɓo suwwadá, kʼeeso ayɗu baa kono peeɗo tʼîide kʼayɗu, kono domɓi a siiɗo an iine kʼayɗu.» 16 Maŋ wede i-guune ekki dondirso geŋ yʼa tʼumɓe suwwadí, yʼa iise ayɗu wo domɓi pay a siiɗo yʼa tʼiyɗa.

17 Saŋ i dʼuɗɗo maaleeka sey ti doolo tʼadda Ɓoy Raa a kandaane, yode toŋ a beezí suwwo korɓe robboŋ.

18 Wo i dʼuɗɗo maaleeka ti doolo tʼume seɗeke, i-dʼede toogo a tukkʼuwwo. Maŋ yi di ruute ti golla awwa a maaleeka wede ti suwwo korɓe robboŋ a beezí geŋ, yʼede: «Ki tʼamɓo suwwadá, kʼa odo kʼadda domɓi kʼinda bin̰ a siiɗo, kʼa tʼayɗi kono in̰n̰izaŋ an iine.» 19 Maŋ maaleeka yʼa tʼumɓe suwwadí yʼa tʼiyɗa in̰n̰i bin̰ a siiɗo me, wo in̰n̰i yʼiideʼŋ yi-tʼiɓi adda sôole goole ki kulkuwo Raa. 20 Wo i dʼede sôole a paate ti geeger. An dʼiise ŋaƴƴu kʼin̰n̰i bin̰ adda sôole gen̰n̰o kono a tʼaɗɗe ahuzaŋ wo ahu i dʼaɗɗiya ki puuzo. Puuzo gette a ukke suma kuɓɓaara meeda aɗo, wo kʼawwa a iina a sukumagi punzigi.

15

Dabar ere sarat

1 Saŋ maŋ ni wulle a kandaane munɗa goole ti doolo a jiire eedó i-kaza munɗa: maaleekiyagi sarat, a beyɗaŋ dabar sarat ere ki ɗaŋgu, kono kulkuwo Raa a-ti ɗaŋga ti kane gen̰n̰o.

2 Saŋ ni wulle munɗa aa bar ki kaynaaŋa kalsiya ti uwwo i ralita wic wic. Wo kane ɗoŋ i jiire seysu, ti undisadí, wo ti kaza ere ki sundí geŋ, an tʼîhirte a biza bar ki kaynaaŋa gettiyo, a beyɗaŋ kundiŋe wede Raa yʼan ele. 3 An dʼôoro ôoro ere ki Muusa wede naabo Raa wo ôoro ki Ulo Damu, anʼde: «Galmeegey Raa toogadá tʼa jiire pay, naabadá todʼte ɓaadaŋ wo majjaanawa. Naabadá ere kʼisiyo gette todʼte ki diine ɗerec, kee mozigo ki ɗoŋ a siiɗo pay. 4 Galmeegey, wee wee a-kʼorgiɗe ye wo i ki tʼimme sundá ye me? Ɗerec, kee ɗaŋŋal wede kamilen̰ wo ita ɗuwo pay an dʼetto an dʼottila a ɗaanadá, kono ɗoŋ pay an zuune booradá ki ɗekkiyo ki diine.»

5 Saŋ maŋ nʼa wulle Ɓoy Raa a kandaane a tʼihina. Adda ɓoy geŋ nʼa wulle ume wede kamilen̰ a jiire, addaʼŋ sandup ki taasuwa ere Raa yi gitte ti ɗuwo. 6 Kane maaleekiyagi ɗoŋ sarat i seeɗu dabar ere sarat geŋ, an dʼuɗɗo tʼadda Ɓoy Raa ossiyto ti kallagi tuwarɗi i ralita wic wic, wo ser ki dap kettiso a ume ki giggiraŋ. 7 Maŋ ti diine seyɗi piɗe geŋ, seysu soo yʼan dʼeele a maaleekiyagi sarat, kuŋzali dap sarat ôoniyto ti kulkuwo Raa, yoŋ yi lekkiyo ki daayum. 8 Wo Ɓoy Raa geŋ i dʼûune ti saa i-kaza darƴika Raa ti toogadí. Iŋkino maŋ wenɗa soo toŋ yi kʼaane yi ki tʼette kʼadda ɓoy gen̰n̰o ye, bini dabar ere sarat a bey maaleekiyagi ti-tʼeŋgila ɗoo miŋ kollo.

16

Kuŋzali sarat ti kulkuwo Raa

1 Wo nʼa illiga golla awwa ti rootiyo tʼadda Ɓoy Raa a maaleekiyagi sarat, tʼede: «Kunʼdo, kuŋzali sarat ti kulkuwo Raa geŋ kun ti sebbitoy siiɗo.»

2 Maŋ maaleeka wede ki poone yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí a siiɗo, ɗoŋ pay an dʼede appuzu ki seysu wo an ottilso a undisadí geŋ, tuddaŋ an di tiʼn gusse dabar ki kunɗayi tuddaŋ rosiɗoŋ iʼn aaɗumu.

3 Maaleeka wede ki sirwe yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí adda bar. Wo ahu bar a-gime puuzo a-ziɗɗe, sulɗi pay ɗoŋ i puukiyo adda bar an tʼinda.

4 Maaleeka wede kʼaɗuwe yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí, adda kʼoyɗayi ti omagi kʼahu pay, wo ahuzaŋ pay a-gime puuzo, 5 wo nʼa illiga maaleeka wede i-dʼede toogo a tukkʼahu geŋ yʼa ruute, yʼede: «Kee kamilen̰, kee wede ti poone wo aŋki toŋ kee ede, kee ki diine kono booro ette ki ti ɗikke a urzutú, 6 kono ɗuwo an tʼîide ɗoŋzá ti nebiyagi, wo kee kʼan dʼele puuzo an di siɓe geŋ, ɗerec a tʼîide.» 7 Wo nʼa illiga golla ti koliyo tʼume seɗeke tʼa ruute, tʼede: «Eyye, Galmeega Raa toogadá tʼa jiire pay, ki ɗekkiyo booro ɗerec ki diine.»

8 Maaleeka wede ki piɗiwe yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí a tukki peeɗo. Wo peeɗo ti dʼuune urzi tʼan igge ɗuwo ti wehinkatú aa uwwo. 9 Ɗuwo ɗoŋ wehinko peeɗo ɓaadaŋ tʼin igge geŋ, an di kalɗita suma Raa wede i-dʼede toogo ekki dabar gettiyo. Wo kane an di-tuuge ki kama lekkiyadaŋ wo ki tamma Raa me.

10 Maaleeka wede ki paat yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí a tukki kaakido moziko seysu. Omagi pay ki mozikadí geŋ a tʼize zimolo, wo ɗuwo pay an dʼaaɗumu sinanaŋ a dabar ere an iido gette. 11 An di kalɗita suma Raa a kandaane kono dabar ti kunɗayi ɗoŋ an dʼede geŋ me. Wo ɗe lekkiyadaŋ an ki-ti gime ye a sulɗi ɗoŋ ulpi an isiyo geŋ me.

12 Maaleeka wede ki zoot yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí, adda kʼooye goole sundí Epirata. Wo ahuzí a tʼiiɓe, kono an dʼooli urzi a mozagi ɗoŋ ettiyo ti kese peeɗo ti koliyo. 13 Ni wulle siitanɗani aɗo aa goŋhaŋi, soŋ yʼuɗɗe ti bize maaloogo, soŋ yʼuɗɗe ti bize seysu, wo soŋ yʼuɗɗe ti bize wede yi ti tʼisiyo tuddí aa nebi. 14 Kane geŋ siitanɗani, an dʼisiyo sulɗi kʼarmika, an tʼette tussiyo mozagi pay a siiɗo ki ɗeyyiso. Ɗeyyiso gette tʼaasa a onniyo ere Raa toogadí tʼa jiire pay yi ɗekka booro a tukki ɗoŋ duniya pay. 15 Galmeega yʼa ruute, yʼede: «Kun ollo koɗuwo, nʼun etto aa wede kʼoogire. Uŋsuwo a wede yi lekkiyo daayum zeere wo kallagí ossiyo a tuddí, kono aame nuŋ nʼiina maŋ yʼa ki lekka bontilin̰ a ɗaana ɗuwo wo yi-ki tʼoona sukiyagi a ɗaana ɗoŋ pay ye.» 16 Kane siitanɗani aɗo geŋ an diʼn ugiye mozagi pay a siiɗo, a ume wede ti ono ɗoŋ kʼEber an yi waaku Armegedoŋ.

17 Maaleeka wede ki sarat yʼa iide, yʼa zibbe kulkuwo Raa ere adda kulsadí a maaye. Maŋ golla awwa tʼadda Ɓoy Raa tʼume kaakido moziko tʼa ruute, tʼede: «A ti ɗiŋgi baa!» 18 Iŋkino a iise omilte, tarkuuse, eɗɗisito, wo siiɗo ti ŋoŋŋirso ɓaadaŋ. Tʼume Raa yi ziipe wedusu a siiɗo geŋ, ŋoŋŋirso siiɗo ɓaadaŋ kino i kʼize ye. 19 Aame siiɗo ti ŋuŋŋire geŋ, geeger meeda gette a dikkiɗa omagi aɗo, geegiryagi adda siiɗiyagi pay a ruugite. Wo Raa i ki dunɗe ye a olɗiko ki geeger meeda Babiloon gette, kono yi-ti gumme ti toote kulkuwadí. Kulso kulkuwadí ɓaadaŋ gette tʼa ti ɗiŋge ti soɓo. 20 Siiɗiyagi pay adda diine kʼahu ti moŋgali an di digge tʼomagaŋ me, ki kiʼn wolle ye. 21 Saŋ maŋ goyoyo ɓaadaŋ wo deero, goyoyo soo gette attiɗitú suma suwal ki mudu, a zilɗito ti kandaane a tukki ɗuwo, wo kane ɗuwo an di kalɗita suma Raa kono dabar ere ki goyoyo gette oon̰e ɓaadaŋ.

17

Meeda boliyo

1 Saŋ maŋ maaleeka soo ti diine ɗoŋ sarat i ziiɗa kuŋzali sarat ti kulkuwo Raa geŋ, yʼa iido wo yʼo di ruute ono, yʼede: «Kʼedi, nʼa di kiza booro ere Raa yi ɗekka a tukki meeda boliyo ere i-guune ekkʼahu ɓaadaŋ gettiyo. 2 Mozagi ɗoŋ a siiɗo pay an ti-tʼiɓi tuddaŋ adda boliyo ti tode, wo ɗoŋ duniya pay geŋ tʼa tiʼn gumme ti toote boliykatú wo yʼan îide.» 3 Saŋ maŋ Unde Raa ti-tʼûune adda kʼaddó, maaleeka yʼa nʼ umɓe yʼa ti nʼ ziipe adda balɗa. Wo aame geŋ nʼa wulle erewo ti-guune a tukki seysu teeze boŋ, seysu geŋ tuddí pay raaŋiyta ti sumɓiyagi ki kalɗita suma Raa, awhizí sarat wo ombaní koomat. 4 Erewo gette ti-tʼusse juwa teezowo boŋ, sulɗi koŋsuwatú ki dap, ki ɗogoro tuwarwa kar wo ki mokkolo majjaanawa pay, wo a beytú kulso dap ɓoo ti sulɗi ɗoŋ ganigi kʼa azzira ki boliykatú. 5 A zumatú raaŋiya ti suma ere itatú ombiɗe: «Nuŋ te sundó Babiloon geeger meeda, mekki ɗoŋ boliyo wo ki sulɗi ɗoŋ a siiɗo kʼazzuru kʼa ki wolle ye.» 6 Kane ɗoŋ ki Raa i ruute keren̰ Isa yoŋ Galmeega geŋ, an diʼn îide. Wo erewo gette nʼa ti wulle ti-tʼiiɓe puuzo kane i ti gili ettú. Aame ni ti wulle iŋkino nʼa ziiɗo giggiró.

7 Maaleeka yʼo di ruute, yʼede: «Ki moo me ki seeɗu giggirá me? Munɗa wede ombiɗe ki erewo geŋ nʼa di tʼooɗiba ita wo ki seysu wede tʼa ti guune, awhizí sarat wo ombaní koomat geŋ me. 8 Seysu wede ki wulle geŋ, ti kaaga yoŋ ede wo saŋ yʼa inda. Bini maŋ yʼa balɗa, yʼa-kilo tʼadda kʼolɗe wede aakede bulɗume me. Aame yi-gilo maŋ, Raa yʼa yi dagga mendí. Wo kane ɗoŋ duniya ɗoŋ tʼume Raa yʼikkima duniya too, sumɓiyagaŋ yi ki riiŋe adda mattup ere ki lekkiyo ye geŋ, an wulla seysu gen̰n̰o maŋ an seeɗa giggiraŋ kono seysu geŋ ti poone yoŋ ede, saŋ yʼa inda wo aŋkeŋ yi bilɗo geŋ me.»

9 Maŋ maaleeka yʼo di ruute sey, yʼede: «Peeɗo tʼîide, i dehu ɗuwo eedaŋ a tʼise soodo a elkiso wo a suuniyo kʼono. Kane awhi sarat ki seysu geŋ, i-kaza kessagi sarat ɗoŋ erewo tʼa ti guune eego gen̰n̰o, wo soŋ i-kaza mozagi sarat. 10 Mozagi ɗoŋ paat geŋ mozikadaŋ tʼiire, wede ki zoot yo ede, wo wede ki sarat yi kʼiina ye ɓotto, wo aame yʼiina maŋ mozikadí tʼaasa ki peeɗo booloŋ. 11 Seysu wede yoŋ ti kaaga ede wo saŋ yʼa inda geŋ, yoŋ mozigo wede ki gessire. Ti poone yoŋ ti diine kane mozagi sarat gen̰n̰o, wo yoŋ geŋ Raa yʼa yi dagga mendí. 12 Omba ɗoŋ koomat ki wulle geŋ, kane mozagi koomat ɗoŋ ɓotto mozikadaŋ an ki tʼuune ye. Wo aame an tʼuuna maŋ, an di lekka a mozikadaŋ ti seysu kaŋ soo ki peeɗo booloŋ. 13 Kane mozagi geŋ pay onamaŋ kaŋ soo, an i-dʼele toogadaŋ ti mozikadaŋ a seysu kono yʼa oomi mozikadí. 14 An di ɗeyya ti Ulo Damu, wo Ulo Damu yʼan diʼn ceera kono yoŋ Galmeega yʼa jiire pay wo Mozigo mozagi. Ɗoŋzí ɗoŋ yi wiike wo yi biire an seeɗu zakiɗi a urzizí geŋ, an di ceera ti yode kaŋ soo.»

15 Maŋ maaleeka yʼo di ruute, yʼede: «Ahu ɗoŋ ki wulle ere boli tʼa ti guune eego geŋ, kane ɗoŋ siiɗiyagi pay, ɗoŋ duuru, ita ɗuwo pay, wo ti ɗoŋ orbe ita kʼono pay. 16 Kane omba ɗoŋ koomat ki wulle geŋ, ti seysu an di kiigira ere boli gettiyo, sulɗutú an tʼoɗɗipa pay i-tʼoola bontilin̰. Seytú an dʼaaɗima, wo a guuta an aa tʼoyya uwwo mendí. 17 Ɗerec, Raa yʼize adda kʼadde mozagi koomat geŋ, an di gitte onamaŋ kaŋ soo aa yoŋ yi dehu, an i-dʼele toogadaŋ ti mozikadaŋ a seysu kono yʼa oomi mozikadí bini ono ɗoŋ Raa yi ruute a-tʼetta. 18 Wo erewo ere ki wulle gette, todʼte i-kaza geeger meeda mozikatú ekki mozagi pay a siiɗo.»

18

Babiloon suukatú tʼiire

1 Saŋ maŋ nʼa wulle maaleeka ti doolo yi ɗeegu ti kandaane i-dʼede toogo ɓaadaŋ, wo duniya pay gette a-tuure ti toore wede ki darƴikadí. 2 Yʼa iɗili ti golla awwa, yʼede: «Babiloon geeger meeda meeda, aŋkeŋ suukatú tʼiire baa! Ti tʼize ume lekkiyo siitanɗani pay, ume lekkiyo ki emɓi ɗoŋ ulpi ki kooɓiko, 3 kono ita ɗuwo pay ti tiʼn gumme toote wede ki boliykatú ere tʼisiyo gettiyo. Wo kane mozagi pay a siiɗo an ti tʼiɓi tuddaŋ moonite ti tode. Wo kane ɗoŋ suuk adda duniya pay an tʼize ɗoŋ bey ti toogo ere i-dʼede a sulɗutú ɓaadaŋ gen̰n̰o.»

4 Maŋ nʼa illiga golla ti doolo ti kandaane ti rootiyo, tʼede: «Kune ɗoŋzó kun tʼaɗɗi ti di tode me, kono kun a gi di ketta kaŋ soo ti tode a olɗikatú, wo karre ki dabaratú yʼun gi diʼn seeɗa ye. 5 Ɗerec, olɗikatú i tʼukume ɓaadaŋ i ti gili a kandaane. Wo Raa geŋ i ki dunɗe ye a olɗikatú gette. 6 Dabaratú kun i-ti doozo aa todʼ tʼan ize a ɗuwo, kun i-ti doozo taŋ sire ti ere todʼ tʼan ize. Wo kulsatú kun i-tʼôono ti toote kaɗigi a ɗoole sire, ti wede tʼan ele a ɗuwo. 7 Todʼ tʼossiyo sulɗi koŋsuwo wo ti tamma tuddutú ɓaadaŋ geŋ, kun ti-tʼelo adda dabar ti môolo ɓaadaŋ iŋkino kay, kono ti rootiyo adda kʼaddutú, tʼede: “Nuŋ ette ni guune mohita, nuŋ te mandaayawa ye, wo môolo munɗa toŋ ni kʼisa ye.” 8 A tamma tuddutú gette, i-daana ita dabar aakede unto, isiyo môolo wo mosogo a onniyo soo, wo uwwo tʼa-tʼogga. Ɗerec, Galmeega Raa i ɗikke booro a ettú geŋ, yoŋ toogo.»

9 Wo mozagi pay a siiɗo ɗoŋ ize boliyo ti sulɗi tamma tudde ti tode soo geŋ, aame an wulla saa ki uwwo ere ti tʼoggiyo maŋ, an dʼôola wo an di lekka adda môolo kono tode. 10 Kane mozagi geŋ an tʼôhira ti dokki kono an orgiso a dabar ere i aana gette, an ɗillita: «Wayya, wayya moo dabar kino te! Babiloon geeger meeda meeda wo toogo, adda peeɗo booloŋ kino miŋ booro tʼa ti ziiɗa!» 11 Wo ɗoŋ suuk adda duniya an dʼôola wo an di lekka adda môolo kono tode, kono sulɗizaŋ wenɗa an dʼowila umbo baa. 12 Sulɗizaŋ ɗoŋ aakede: dap, maala gurus, ɗogoro tuwarwa kar, moŋgali ɗoŋ majjanɗani, sotor tuwarwa, juwa, ramica, sotor teezowo boŋ, ita kʼinda ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse, sulɗi ɗoŋ ki dilŋise kʼelbi, sulɗi ɗoŋ majjanɗani an cooliyo kʼinda, ki toozi, ki maala, ki mokkolo ere morsowo, 13 ararɗari, egey ɗoŋ eeɗiyadaŋ uŋse, mirr, sulɗi koddiyo eeɗiyadaŋ uŋse, toote, egey, moono, geme, buŋgari, damɓami, punzigi ti puusiyagi, ɓulagi wo ɗoŋ an ziɗɗo toŋ maŋ. Wenɗa an dʼowila umbo baa sulɗi geŋ me. 14 Iŋkino ɗoŋ suuk an i di roota, an tʼeesa: «Sulɗi ɗoŋ aa addí i dehu geŋ i tʼigge umbo baa, sulɗi ɗoŋ majjanɗani kʼuuniyo geŋ i digge kane dokki ti koŋ me, an kiʼn tʼoona ye baa.» 15 Kane ɗoŋ suuk i tʼize ɗoŋ bey tʼurzi tode geŋ, an tʼôhira ti dokki kono an orgiso a dabar ere i iide gette, an dʼôola ɓaadaŋ wo an di lekka adda môolo. 16 An ɗillita, an tʼeesa: «Wayya, wayya moo dabar kino te! Babiloon geeger meeda meeda ɗoŋtú an ossiyo sulɗi kʼuuniyo, juwa, sotor teezewo boŋ, wo sulɗi koŋsuwo ki dap, ɗogoro tuwarwa kar wo moŋgali ɗoŋ majjanɗani pây. 17 Adda peeɗo booloŋ kino ettiŋ maala ɓaadaŋ gette a tʼigge!»

Wo kane ɗoŋ pay i tuuliyo tooko, deero tooko pay, ɗoŋ pay adda tooko geŋ, an amɓe ki geeger gettiyo, wo ɗoŋ pay omɓadaŋ tʼurzi bar an tʼîhira ti dokki 18 aame an wulle saa ki uwwo tʼoggiyo geeger gettiyo maŋ. An dʼiise ɗollite: «Geeger meeda meeda aa tode kino ette umbo!» 19 An di kossa puure a awhaŋ, an di ɗillita, an dʼôola wo an di lekka adda môolo, an tʼeesa: «Wayya, wayya moo dabar kino te! Geeger meeda meeda ere ɗoŋ tooko an tʼize ɗoŋ bey ti tode miŋ, a peeɗo booloŋ a dimɓe kame kamec!»

20 Kune ɗoŋ a kandaane pay kun iso uŋsuwo kono geeger gette tʼuute baa, wo kune ɗoŋ ki Raa, ɗoŋ zina kʼIsa wo nebiyagi, kun iso uŋsuwo kay kono Raa yi ti ɗikke booratú te a sulɗi ɗoŋ pay ulpi tʼize a tukki kune me. 21 Saŋ maŋ maaleeka toogo yi dʼumɓe mokkolo aa assa meeda, wo yi ti ziɗɗe adda bar, yʼede: «Geŋ iŋkino kay Babiloon geeger meeda meeda a kaamiki an ti seɗɗa ki toogo wo tʼa dagga, ɗuwo an gi diʼn wolla ye baa. 22 Wo di tode gette wenɗa yi kʼolliga ɗoŋ kʼondige kundiŋe ye, ɗoŋ kʼôoro ye, ɗoŋ siraro ye, wo ɗoŋ parre ye baa. Di tode wenɗa yi ki wolla naabo ere tuuku toŋ maŋ ye, yi kʼolliga môolo kʼassa massu ye. 23 Di tode wenɗa yi ki wolla toore pitila ye. Kuɗic an kʼolliga ye ette golla kule yi ziiɗa, ette golla kʼerewo ti ziiɗa me. Geŋ aasa iŋkino kono ti kaaga ɗoŋ suuk ki tode geŋ, kane an jiire ɗoŋ suuk adda duniya pay, wo ita ɗuwo pay mi tiʼn digge tʼurzi kombiɗikadí. 24 Wo di tode an dʼuune puuzo ki nebiyagi, ki ɗoŋ ki Raa, wo ki ɗoŋ pay an tiʼn wilɗite adda duniya.»

19

1 Saŋ maŋ nʼa illiga tarkuuse a kandaane aa golla ki ɗoŋ duuru ɓaadaŋ. Golla gette tʼa ruute, tʼede: «Aleluya! Kun amma Galmeega Raa! Yoŋ Wede kʼUttiyadiŋ. Darƴika, toogo kaneʼŋ ki yode Raaziŋ. 2 Yi ɗekkiyo booro ɗerec ki diine. Geeger meeda boliyo, booratú yi-ti ɗikke kono ɗoŋ siiɗo ti tiʼn nukke ti boliykatú. Tôwwo ki ɗoŋ naabadí yi-ti duuze a tode toŋ maŋ.» 3 Wo golla gette tʼa ruute sey, tʼede: «Aleluya! Kun amma Galmeega Raa! Saa ki geeger meeda ere an aa tʼuyye gette ti koliyo ki daayum!» 4 Kane ɗoŋ deero ada sire makumu piɗe ti seyɗi piɗe geŋ an di-dikke, an dʼuttile a Raa wede i-guune a kaakido mozikadí, anʼde: «Eyye! Aleluya! Kun amma Galmeega Raa.»

Ono ombiɗe ki tarnaape ki seeɗu kʼerewo

5 Ti kaakido moziko gette i dʼize golla, tʼa ruute, tʼede: «Kune ɗoŋ naabadí pay geŋ, kun amma Raaziŋ, kune ɗuwo pay deero sun̰n̰i, kun i ottilo.» 6 Saŋ maŋ nʼa illiga tarkuuse aa golla ki ɗoŋ duuru ɓaadaŋ, i-ɗurriyo aa ooye goole yʼokko, wo aa eɗɗiso mizzi. Golla gette tʼa ruute, tʼede: «Aleluya! Kun amma Galmeega Raa toogadí tʼa jiire pay, kono yʼomɓo mozikadí baa! 7 Ulbiŋ in iso uŋse wo in lekko tʼuŋsuwo. In yʼamma, kono onniyo ere Ulo Damu yʼa seeɗa eddí tʼiina, tode eddí toŋ ti tʼikkima tuddutú. 8 An i dʼeele kalle majjaane kamilen̰ i ralita wic wic. Kalle majjaane geŋ, i-kaza naabo ere ki diine ki ɗoŋ ki Raa.»

9 Maaleeka yʼo di ruute, yʼede: «Ki raaŋa, uŋsuwo a kane ɗoŋ soo anʼni wiiko a tarnaape seeɗu kʼUlo Damu.» Wo yʼo di ruute sey, yʼede: «Geŋ ono ɗoŋ ɗerec uɗɗe ti bize Raa.» 10 Maŋ nʼa iire a zoŋɗí nʼa dikke ki tammadí, miŋ yoŋ yʼo di ruute, yʼede: «Kʼoolo, kʼo ottile ye, kono nuŋ toŋ maŋ wede naabo aa kee, wo aa zemɓadá ɗoŋ umɓe a ono ɗoŋ Isa yi ruutite. Kee ki ottilo a Raa, kono ono ɗoŋ Isa yi ruutite geŋ kane ɗerec, kane geŋ miŋ ono ɗoŋ Raa yʼan ele a bize nebiyagi an di ruutite.»

Wede a ti gili a puzu tuware

11 Saŋ nʼa wulle kandaane a tʼihina, wo i dʼuɗɗo puzu tuware. Wede a ti gili eego an yi waaku sundí «Wede Ɗerec, yi seeɗu zakiɗi a munɗa wede yi ruute yʼaasa», yi ɗekkiyo booro wo yi ɗeyyiso a urzi wede ki diine. 12 Wo edayí i dʼomilte aa uwwo, a eedí biibiyagi moziko, suma an riiŋe a tuddí wenɗa soo toŋ yi ki ti suune ye, i ti suune yode siidí. 13 Kallayí yʼusso sulpiyo adda puuzo, wo an yi waaku sundí soo «Ono Raa.» 14 Asigiryagi a kandaane ti punzigi tuwarɗi an di yʼ daaniya, kallagaŋ tuwarɗi kar majjanɗani kamilen̰. 15 Ti bizí i dʼaɗɗiya kasigara robboŋ, ti tode gette yʼa oggipa ita ɗuwo pay ɗoŋ i giigira yode wo yʼanni dokka ti toogo ere ki dalka maala. Yode batum yʼa tiʼn ŋaƴƴa aa an ŋaƴƴu in̰n̰i bin̰ adda sôole. Geŋ i-kaza kulkuwo Raa toogadí tʼa jiire pay. 16 A tukki kallayí wede goole wo a zindí an aa di riiŋe suma ettiyo: «Yoŋ Galmeega yi jiire pay wo Mozigo mozagi.»

Omɓo a zumbi

17 Saŋ maŋ nʼa wulle maaleeka yi tʼîhira ekki peeɗo. Yʼa iɗili ti golla awwa a emɓi ɗoŋ pay oppiyso awwa a kandaane, yʼede: «Kunʼdi kun tʼogiyi a omɓo ere ɓaadaŋ Raa yʼun ize! 18 Kunʼdi, kun ooma sey ki mozagi, sey ki deero kʼasigiryagi wo ki asigiryagi, sey ki punzigi wo ki ɗoŋ i gilo eego, sey ki ɗoŋ pay ɓulagi wo ɓulagi ye, sey ki ɗoŋ pay deero wo sun̰n̰i.»

19 Saŋ maŋ nʼa wulle seysu, mozagi siiɗo ti asigiryagaŋ an tʼugiye ki ɗeyyiso wede a ti gilo puzu ti asigiryagí. 20 Seysu ti wede yi ti tʼisiyo tuddí aa nebi, an tiʼn ziɗɗe. Wede i-tʼize tuddí aa nebi geŋ, yoŋ yʼaaze sulɗi kʼarmika a ɗaana seysu, iŋkino ɗoŋ an dʼede appuzu ki seysu wo an dʼuttile undisadí geŋ, yi tiʼn digge. Seysu ti yode geŋ an diʼn iɓi zeere adda kʼolɗe oggiyo uwwo ɗala ɗala ti moono ki suupire. 21 Asigiryagaŋ ɗoŋ aa guute, wede a ti gilo a puzu yʼaa diʼn îide ti kasigara ere aɗɗiya ti bizí, wo emɓi an dʼiimi seyzaŋ an dʼissite.

20

Ozzine dupu

1 Maŋ nʼa wulle maaleeka yi ɗeegu ti kandaane a beezí kerle ki biza kʼolɗe wede aakede bulɗume ti ziŋziri meeda. 2 Yʼa ziiɗa maaloogo, todʼte miipo ere ti kaaga Ere Sakiysa, todʼte Meeda siitanɗani, yʼa ti-gitte ki ozzine dupu. 3 Maaleeka yi-ti ziɗɗe adda kʼolɗe wede aakede bulɗume biza yʼa-tʼippe ti kerle wo yʼa di n̰ilɗe ti tiibi, kono maaloogo tʼa ki dagge ita ɗuwo ye bini a tʼîda ozzine dupu. Saŋ maŋ yi-dʼeeza ki peeɗo booloŋ.

4 Saŋ maŋ nʼa wulle kaakidagi moziko, wo ɗoŋ a ti gunɗite eego an an dʼele urzi ki ɗekkiyo booro. Wo soŋ nʼa wulle undiyagi ki ɗoŋ an ti ɗikkite awhaŋ kono an ruutite taaya kʼIsa wo an di gizite ono Raa. Wo nʼa wulle sey kane ɗoŋ pay i kʼuttile a seysu ye, a undisadí ye, wo appuzu ki seysu a zumɓamaŋ umbo ise a beyɗaŋ toŋ maŋ. Kane geŋ an di-bilɗe, an dʼooma moziko ti Almasi kʼozzine dupu. 5 Gette balɗiya ere ki poone. Wo kane ɗoŋ unto oŋgo an gi-di balɗa ye bini ozzine dupu a tʼîda. 6 Uŋsuwo a kane ɗoŋ uune balɗiya ere ki poone kono kane ɗoŋ ki Raa. Unto ere ki sirwe i-kʼede toogo ye a tukki kane me. Kane geŋ an tʼisa ɗoŋ seɗeke ki Raa wo ki Almasi, wo an dʼooma moziko ti Almasi adda kʼozzine dupu gen̰n̰o.

Ɗeyyiso ere ki ɗaŋgu

7 Aame ozzine dupu geŋ i tʼiŋgila maŋ, Meeda siitanɗani ti daŋgay an i-dʼeeza 8 wo tʼa eŋgila daggiya ɗuwo ɗoŋ a kesiyagi piɗe ki siiɗo, kane ɗuwo geŋ sumɓiyagaŋ Goog wo Magoog* tʼa tiʼn tʼogiya ki ɗeyyiso, dʼurikadaŋ tʼaasa aa dolso kʼooye. 9 An tʼiizigo tʼadda siiɗo pay, ume ɗoŋ ki Raa an tʼugiye an da tʼan ɗuule ti geeger ere Raa yi giyye gette pây. Wo ɗe i ɗiigo uwwo ti kandaane tʼan igge kane ɗoŋ i-ɗuule ɗoŋ ki Raa geŋ me. 10 Iŋkino maŋ Meeda siitanɗani, ere daggiyadaŋ, an ti ziɗɗe adda kʼolɗe oggiyo uwwo ɗala ɗala ti moono ki suupire, a ume wede seysu ti wede yi ti tʼisiyo tuddí aa nebi adda. An di dabira diɗɗo on̰n̰u ki daayum.

Booro ere kʼita

11 Saŋ nʼa wulle kaakido moziko meeda tuware kar, wo wede a ti guune eegoʼŋ, siiɗo kane ti kandaane an tʼumbe dokki ti ɗaanadí me, wo wenɗa yi kiʼn wulle ye baa. 12 Saŋ maŋ nʼa wulle ɗoŋ i tʼinda deero sun̰n̰i an tʼîhira a ɗaana kaakido moziko. Nʼa wulle sey mattupiyagi ohinte, wo adda mattupiyagi geŋ an a ti riiŋe naabo ere ki wede tuuku yʼize. Wo mattup soo ti doolo ohine pây, tode gette mattup ere ki lekkiyo. Wo ɗoŋ i tʼinda geŋ, wede i-guune a kaakido moziko yʼa ɗikke booradaŋ a naabadaŋ ere an ize raaŋiya adda mattupiyagi gen̰n̰o. 13 Bar tʼan dʼiize a ɗoŋ i tʼinda tʼurzi tode me, unto toŋ tʼan dʼiize ɗoŋ a beytú me, wo ume ki ɗoŋ i tʼinda toŋ ɗoŋ aŋgeŋ yʼan dʼiize. Wo wede tuuku toŋ anʼni di ɗikke booradí a naabo ere yʼize. 14 Saŋ unto ti ume ki ɗoŋ i tʼinda geŋ, an diʼn iɓi adda kʼolɗe oggiyo uwwo ɗala ɗala. Olɗe geŋ yoŋ unto ere ki sirwe. 15 Wede tuuku sundí raaŋiya adda mattup ere ki lekkiyo gettiyo ye maŋ, an ti yʼ seɗɗe adda kʼolɗe oggiyo uwwo ɗala ɗala gen̰n̰o.

21

Kandaane ti siiɗo aware

1 Saŋ maŋ nʼa wulle kandaane aware, siiɗo toŋ aware, wo bar umbo kono kandaane wede ki poone ti siiɗo ere ki poone kane an digge. 2 Wo nʼa wulle geeger ere kamilen̰, tode gette Zeruzalem aware ti ɗeegu ti kandaane, Raa yʼigibo an ti tʼikkimo aa erewo ti tʼikkima tuddutú majjaanawa ti tʼette kʼume kulatú. 3 Nʼa illiga golla awwa ettiyo ti kaakido moziko, tʼede: «Aŋken̰n̰o Ɓoy Raa yoŋ a diine ɗuwo. Yode Raa batum yʼa lekka ti kane, kane an tʼisa ɗoŋzí wo yoŋ Raazaŋ. 4 Aame geŋ Raa yʼa sippa zumarzaŋ pay a ume kʼedayaŋ. Unto umbo baa, môolo umbo baa, ɗollite umbo baa, dabar toŋ umbo baa. Sulɗi ɗoŋ pay mazzini geŋ an tʼiŋgile.»

5 Maŋ wede i-guune a kaakido moziko yʼa ruute, yʼede: «Aŋken̰n̰o sulɗi pay niʼn ize awarɗi.» Wo yʼo di ruute, yʼede: «Ono eŋ ki tiʼn raaŋa, kono kaneʼŋ ɗerec, ɗuwo an dʼamɓe eego.» 6 Wo yʼo di ruute sey, yʼede: «Geŋ i tʼize baa! Nuŋ sundó Alpa wo Omega, nuŋ wede tʼume kʼeesiyo wo ki ɗaŋgu toŋ nuŋ. Wede ôrme maŋ yʼedi ni di tʼeela ahu ki waawiye yi siɓa. Ahuzó eŋ i dʼeliyo lekkiyo ere ki daayum. 7 Wede tuuku yi jiira maŋ, sulɗizó pay eŋ ki yode. Nʼa tʼisa Raazí wo yoŋ yʼa tʼisa ulo nuŋ. 8 Wo a kane ɗoŋ dalwiɗi, ɗoŋ sooruzaŋ ki diine ye, ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ ulpi kʼa ki wolle ye, ɗoŋ tôwwo ɗuwo mirsi, ɗoŋ isiyo boliyo, kombiɗagi, ɗoŋ daaniya loŋgayi wo ɗoŋ pay i lohito ono, kane pay geŋ umayaŋ adda kʼolɗe oggiyo uwwo ɗala ɗala ti moono ki suupire. Ume geŋ sundí unto ere ki sirwe.»

Zeruzalem aware

9 Maaleeka soo ti diine maaleekiyagi sarat ɗoŋ ti poone a beezaŋ kuŋzali sarat ôoniyto ti dabar ere sarat ki Raa an di zibbite geŋ, yʼa iido wo yʼo di ruute, yʼede: «Kʼedi, nʼa di kiza erewo ere i seeɗa Ulo Damu.» 10 Unde Raa ti-tʼûune adda kʼaddó, maaleeka yʼa-nʼumɓe, yʼa-ti nʼ ziipe eego mokkolo meeda wo sohoro, yʼo di gize geeger ere kamilen̰, Zeruzalem. Todʼ ti ɗeegu ti kandaane, Raa yi tʼigibo, 11 ti-tooriyo ti toore wede ki darƴika Raa batum, tooratú aa ki mokkolo ere majjaanawa sundutú zasipe kere keren̰ aa kaynaaŋa. 12 Geeger gette ɗooliyo ti waaya moŋgali dullaŋ wo awwa, boha bumɓiyagutúʼŋ koomat makumu sire, wo maaleekiyagi koomat makumu sire an di boohiyo. A boha bumɓiyagi geŋ, an aa ti riiŋe suma soo soo ki boha bumɓiyagi koomat makumu sire ki ɗoŋ kʼIzirayel gen̰n̰o. 13 Boha bumɓiyagi an diʼn ikke aɗo aɗo. Ki kese peeɗo koliyo aɗo, ki kese peeɗo kʼooriyo aɗo, ki kese kʼawwa aɗo, wo ki kese ɗanɗi aɗo. 14 Waaya geeger gette an iiziga ekki moŋgali koomat makumu sire ɗoŋ tʼume kʼeesiyo i di seeɗu me, wo ekki moŋgali geŋ an aa ti riiŋite sumɓiyagi ɗoŋ zina kʼUlo Damu kane koomat makumu sire gen̰n̰o.

15 Maaleeka wede o rootiyo geŋ a beezí dalka dap ki dooziyo geeger, ti boha bumɓiyagi, ti waaya moŋgali gettiyo. 16 Geeger gette ki sohirko wo ki tontilko geŋ, pay sohirkadaŋ kaŋ soo. Maaleeka yʼa-duuze geeger gette ti dalka gettiyo, a iide dalka dupu koomat makumu sire, ki sohirko, kʼawwa wo ki tontilko geŋ, pay sohirkadaŋ kaŋ soo. 17 Waaya toŋ yʼa-duuze ki tontilko a iide oole meeda uto ada piɗe makumu piɗe. Maaleeka yi duuze aa dooziyo ere ki ɗuwo an di dooziyo. 18 Waaya gette an iiziga ti moŋgali ɗoŋ majjanɗani aa ossoyo sundaŋ zasipe wo tode geeger batum ki dap daa kalsiya munɗa, kaɓiɓalɓal aa kaynaaŋa. 19 Moŋgali ɗoŋ kʼita waaya geeger an zippe ti moŋgali ɗoŋ majjanɗani. Mokkolo an ziipe ki poone sundutú zasipe*, ki sirwe sundutú sapir†, kʼaɗuwe sundutú kalseduwan‡, ki piɗiwe sundutú emerood§, 20 ki paat sundutú sarduwan*, ki zoot sundutú kornaliin†, ki sarat sundutú kirizolit‡, ki gessire sundutú beril§, ki gessat sundutú topaz*, ki koomat sundutú kirizopaz†, ki koomat makumu soo sundutú iyasent‡, ki koomat makumu sire sundutú ametiste§. 21 Boha bumɓiyagi koomat makumu sire geŋ, wede soŋ an ikkima ki ɗogoro tuwarwa kar kar. Wo erkiyagi ɗoŋ deero adda geeger geŋ ki dap, daa kalsiya munɗa ɗelɗel aa kaynaaŋa.

22 Adda geeger gette ni ki wulle ye Ɓoy Raa me, kono yode Galmeega Raa toogadí tʼa jiire pay, wo soŋ Ulo Damu kane ede, ɗuwo an dʼottilso wo an di tamma a ɗaana kane baa. 23 Geeger gette i ki dehu peeɗo koo tere yʼa ki ti toore ɗoo ye, kono darƴika Raa ti di tooriyo wo Ulo Damu biŋgatú. 24 Ita ɗuwo pay an dʼozira a tooratú wo mozagi pay a siiɗo an dʼetto ti laale mozikadaŋ a tode. 25 Boha bumɓiyagi a lekka ohinte daayum, kono ume daayum on̰n̰u, diɗɗo umbo. 26 Ɗoŋ ti ita ɗuwo pay an i-dʼetto a tode ti laale mozikadaŋ. 27 Wo munɗa ganigi soo toŋ i kʼetta ye kʼadda geeger gette, ise wede isiyo sulɗi ɗoŋ kʼazzuru kʼa ki wolle ye, ise wede lohito kʼono toŋ maŋ. Etta kʼadda wede sundí raaŋiya adda mattup ere ki lekkiyo ere kʼUlo Damu ɗaŋŋal.

22

1 Saŋ maŋ maaleeka yʼo di yʼ gize ooye wede ahuzí i dʼeliyo lekkiyo me. Ahuzí i ralita aa ossoyo wo i lohito pupuc ti kaakido moziko Raa ti Ulo Damu me. 2 Wo ooye geŋ yi dʼokko adda diine geeger, wo a kuukulu kʼooye i dʼuɗɗe undumu wede i dʼeliyo lekkiyo, yi dʼehiyo adda kʼozzine taŋ koomat makumu sire, a tere yi dʼehiyo dʼehiyo. Puutagí i dʼeliyo beeko a ita ɗuwo pay. 3 Adda geeger gette, munɗa wede Raa yi ti yʼ duuɗe umbo.

Kaakido moziko Raa ti Ulo Damu tʼaasa adda geeger gettiyo, wo ɗoŋ naabo Raa an i-dʼottila. 4 An di yʼ wolla Raa tʼedayaŋ wo sundí tʼa koona raaŋiya a zumɓamaŋ. 5 Aame geŋ diɗɗo umbo, wenɗa yi ki deha toore pitila ye, ki peeɗo ye, kono toore Galmeega Raa yʼan toora, wo an dʼooma moziko ti yode ki daayum. 6 Saŋ maŋ maaleeka yʼo di ruute, yʼede: «Ono eŋ kaneʼŋ ɗerec, ɗuwo an dʼamɓe eego. Galmeega Raa wede i dʼeliyo Unde Kamilen̰ a nebiyagi geŋ, yʼa igibo maaleekayí yʼan di kize a ɗoŋ naabadí sulɗi ɗoŋ aana goppoŋ.»

Kama kʼIsa

7 Isa yʼa ruute, yʼede: «Kun ollo, nuŋ goppoŋ nʼettiyo. Uŋsuwo a kane ɗoŋ a seeɗu ono ɗoŋ Raa yʼigibo adda mattup ettiyo.»

8 Sulɗi eŋ, nuŋ Zaŋ niʼni wulle wo ono nʼilliga ti kuudó. Wo aame sulɗi eŋ niʼni wulle wo ono ni nʼilliga maŋ, nʼa iire a zoŋ maaleeka wede o di gize sulɗi gen̰n̰o. Maŋ nʼa-dikke ni-dʼottile miŋ, 9 yoŋ yʼo di ruute, yʼede: «Kee kʼoolo, kʼo ottile ye, ki ottilo a Raa! Kono nuŋ toŋ maŋ wede naabo aa kee, aa zemɓadá nebiyagi wo aa ɗoŋ pay i seeɗu ono mattup eŋ adda kʼaddaŋ.»

10 Saŋ maŋ yʼo di ruute, yʼede: «Ono ɗoŋ Raa yʼigibo kʼa tiʼn riiŋe adda mattup ette, kʼa ti tʼippa adda ye, kono onniyo ere Raa yi ɗikke ki aaniya sulɗi gette, todʼte goppoŋ. 11 Wede ki diine ye geŋ, i-dʼoŋko kʼisiyo munɗa wede ki diine ye, wo wede isiyo sulɗi ganigi geŋ, i-dʼoŋko kʼisiyo sulɗi ganigi. Wo ɗe wede ki diine geŋ, i-dʼoŋko kʼisiyo munɗa wede ki diine, wo wede kamilen̰ geŋ, i-dʼoŋko ki lekkiyo kamilen̰.»

12 Isa yʼa ruute, yʼede: «Kun ollo, nuŋ goppoŋ nʼettiyo, nʼa tʼamɓo a beezó munɗa wede ni dehu nʼun tʼeley a naabo ere kun ize, wede tuuku toŋ yʼa tʼooney a naabadí naabadí. 13 Nuŋ sundó Alpa wo Omega, nuŋ wede ki poone wo kʼita toŋ nuŋ, nuŋ wede tʼume kʼeesiyo wo ki ɗaŋgu toŋ nuŋ.

14 Uŋsuwo a kane ɗoŋ kallagaŋ opilso, kane geŋ an dʼede urzi kʼettiyo kʼadda geeger ti biza bumɓu wo kʼomɓo kʼundumu wede i dʼeliyo lekkiyo. 15 Wo oopa ti paate ɗoŋ isiyo sulɗi ɗoŋ kʼa azzira, kombiɗagi, ɗoŋ boliyo, ɗoŋ tôwwo ɗuwo mirsi, ɗoŋ i daaniya loŋgayi, wo ɗoŋ pay i geyyiso lohito kʼono wo an di lohito!

16 Nuŋ Isa nʼa igibo maaleekayó kono sulɗi geŋ yʼan tiʼn kizite a kane ɗoŋ ogiysito ti sundó. Nuŋ nʼuɗɗo ti biza bumɓu mugiyó Dawut, nuŋ moole biza soohe wede omilte wic wic gen̰n̰o.» 17 Unde Kamilen̰ kane ti erewo ere i seeɗa* an di ruute, anʼde: «Kʼedi!»

Wede ono geŋ yiʼn ollige maŋ, yʼa roote kay: «Kʼedi!»

Wede ôrme maŋ yʼedi, yi dehu maŋ ni di tʼeela ahu ɗoŋ i dʼeliyo lekkiyo, yi siɓa ki waawiye.

Ono ɗoŋ ki ɗaŋgu

18 Nuŋ Zaŋ, nʼun ondirso a kune ɗoŋ pay ollige ono ɗoŋ Raa yʼigibo wo nʼa tiʼn riiŋe adda mattup ettiyo: Aame wede yʼa uŋka munɗa tʼeedí maŋ, dabar ere ni riiŋe adda mattup ette Raa yi di-tʼaagila kay. 19 Wo ono ɗoŋ Raa yʼigibo wo nʼa tiʼn riiŋe adda mattup ette, wede tuuku yi iiɗiba munɗa booloŋ maŋ, Raa yi ki tʼela ye kay aggadí ere kʼundumu wede i dʼeliyo lekkiyo a ɗuwo me, wo kʼadda geeger ere kamilen̰ aa an riiŋe adda mattup ette, yi kʼetta ye.

20 Wede yiʼni suune adda kʼaddí sulɗi eŋ ɗerec geŋ, yʼede: «Eyye, nuŋ goppoŋ nʼettiyo!» Eyye! Geŋ i tʼiso! Kʼedi Galmeega Isa!

21 Beeko ere ki Galmeega Isa ti koona ti kune pay.

* 1:4 1.4 Siiɗo kʼAazi: I-kaza siiɗo soo adda siiɗiyagi pay ti kaaga ɗoŋ Romeŋ ga-dukke, aŋken̰n̰o todʼte a kese peeɗo kʼooriyo ki siiɗo Turki.

† 1:12 1.12 Pitila ki dap: I-kaza munɗa aa gooro ki dap i-dʼede garzin̰a ti pitila eego eego.

* 2:6 2.6 Ɗoŋ sundaŋ Nikolayit: Kane ɗoŋ i ziipe addaŋ a Isa ti kaaga wo an diine dooyiso ere olɗo ki Nikolayus, dooyiso gette tʼa tiʼn liɗɗe ɗuwo tʼurzi wede ɗerec ki daaniya kʼIsa.

† 2:9 2.9 Ɗoŋ anʼde kane Yawudiyagi, kaciŋ Yawudiyagi ye: I-kaza kane Yawudiyagi tʼume kʼehiyadaŋ to wo ɗe an ti tuuge kʼollige kʼono Raa wo kane ki yode ye, geŋ iŋkino an tʼize Yawudiyagi ɗoŋ ki kotto ye.

‡ 2:14 2.14 Kun wollo adda mattup ki Nombire 25.1-2; 31.16.

§ 2:24 2.24 Sulɗi ombiɗe ki Meeda siitanɗani: Kane geŋ dooyiso ere olɗo ki Zizabel, tʼede todʼte nebi kaciŋ nebi ye. Dooyiso ere ombiɗe gette i ti suune kane ɗoŋ i duuye ɗaŋŋal.

* 3:5 3.5 Mattup ere ki lekkiyo: I-kaza mattup ere sumɓiyagi ki ɗoŋ pay uune lekkiyo ere awareʼŋ, raaŋiya adda.

† 3:14 3.14 Nuŋ wede sundó Eyye: I-kaza sulɗi ɗoŋ pay Raa yi ruute yʼaasa a ɗoŋzí geŋ, yoŋ yiʼn ize.

* 4:3 4.3 Mokkolo majjaanawa sundutú zasipe wo sarduwan: I-kaza mokkolo ere majjaanawa gammilawa i ralita aa rilo.

* 8:11 8.11 Makaɗigi: Makaɗigi ti ono Nasaarika Apisent.

* 11:3 11.3 Onniyto dupu ti meeda sire uto ada zoot: I-kaza teɗɗari ada piɗe makumu sire.

† 11:4 11.4 Kun wollo adda mattup ki Zakari 4.1-14.

* 12:6 12.6 Onniyto dupu ti meeda sire uto ada zoot: I-kaza teɗɗari ada piɗe makumu sire.

* 20:8 20.8 Goog wo Magoog: I-kaza ɗoŋ kʼolmiɗe Raa.

* 21:19 21.19 Zasipe: I ralita aa ossoyo.

† 21:19 21.19 Sapir: Ɓicici aa goriye.

‡ 21:19 21.19 Kalseduwan: Kiln̰owo.

§ 21:19 21.19 Emerood: Ɓicici aa soole.

* 21:20 21.20 Sarduwan: Teezowo aa ekke.

† 21:20 21.20 Kornaliin: Teezowo aa gulgilo.

‡ 21:20 21.20 Kirizolit: Ɓicici aa kilen̰.

§ 21:20 21.20 Beril: Ɓicici aa derwe.

* 21:20 21.20 Topaz: Ɓolile.

† 21:20 21.20 Kirizopaz: Ɓicici aa ɗalbite.

‡ 21:20 21.20 Iyasent: Teezewo boŋ.

§ 21:20 21.20 Ametiste: Aa moymo.

* 22:17 22.17 Erewo ere i seeɗa: I-kaza ɗoŋ pay i ziipe addaŋ a Isa.