^

Ndogo

Ndogo: Ngú bà toko nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù New Testament

copyright © 2001 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Ndogo
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-16

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 16 May 2025

14424ae9-b5af-591e-814e-49316d8d74aa

Màtéyò

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Banga-Ngú-Có mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì go có mì

Màtéyò

1

Tà-ká-tà gítí ṛèngbó Jézù

1 Ŋìnó a tà-ká-tà gítí ṛèngbó bà jò Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌviì mì Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, tí ꞌviì mì Àbìráámò tí mbe jò ŋa ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî.

2 Ŋìnó a ṛè ndâ ká gù Jézù mbe ꞌbìtà ꞌdo tí Àbìráámò yee tí Dàvídè:

Àbìráámò ká jò Ìzákò,

Ìzákò giì jò Jàkóbè,

Jàkóbè giì jò ndâ Júdàà ta ndâ náꞌvindí wó.

3 Júdàà giì jò ndâ Pèrézì ta Zérà mítí Tàmárà,

Pèrézì giì jò Èzìrónì,

Èzìrónì giì jò Rámù,

4 Rámù giì jò Àmìnàdábì,

Àmìnàdábì giì jò Nàsónì,

Nàsónì giì jò Sàlìmónì,

5 Sàlìmónì giì jò Bòwázì mítí Ràꞌábù,

Bòwázì giì jò Òbédì mítí Rútà,

Òbédì giì jò Jésì,

6 bìndi  Jésì giì jò Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì.

Ŋìnó a ṛè ndâ gù Jézù mbe ꞌbìtà ꞌdo tí Dàvídè yee tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ꞌdo ꞌbá mì ndú ya tí  gí Bàbìlónìyà:

Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì giì jò Sólómònì mítí nawù wó Ùráyà,

7 Sólómònì giì jò Rèyòbòwámù,

Rèyòbòwámù giì jò Àbíjà,

Àbíjà giì jò Ásà,

8 Ásà giì jò Yòsàfátì,

Yòsàfátì giì jò Yòrámù,

Yòrámù giì jò Ùzáyà,

9 Ùzáyà giì jò Yòtámù,

Yòtámù giì jò Àázì,

Àázì giì jò Èzìkíyà,

10 Èzìkíyà giì jò Mànásè,

Mànásè giì jò Àmónì,

Àmónì giì jò Yòsíyà,

11 Yòsíyà giì jò ndâ Jèkòníyà ta ndâ náꞌvindí wó. ꞌDo bà-i-nò à giì kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ya tí  gí Bàbìlónìyà.

12 Ŋìnó a ṛè ndâ gù Jézù mbe ꞌbìtà ꞌdo tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ꞌdo ꞌbá mì ndú ya tí  gí Bàbìlónìyà yee tí o bà jò Jézù:

Jèkòníyà giì jò Sèlìtìyélì si ndú Bàbìlónìyà,

bìndi  Sèlìtìyélì giì jò Zèrùbàbélè,

13 Zèrùbàbélè giì jò Àbìyúdì,

Àbìyúdì giì jò Èlìyàkímì,

Èlìyàkímì giì jò Àzórì,

14 Àzórì giì jò Zàdókì,

Zàdókì giì jò Àkímì,

Àkímì giì jò Èlìyúdì,

15 Èlìyúdì giì jò Èlìyázàrà,

Èlìyázàrà giì jò Màtánì,

Màtánì giì jò Jàkóbè,

16 bìndi  Jàkóbè giì jò Jùzépè nó mbe kò Màríyà tí nawu Jézù nó tí Bìndi-Mbíṛì nô.

17 Muu ndâ gù Jézù mbe ꞌbìtà ꞌdo tí Àbìráámò tí bu ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî, yee tí Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì a bà ꞌdòkò bà jò tí tabà  muuꞌbì-nje nàꞌô. ꞌDo tí Dàvídè yee tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ya tí  gí Bàbìlónìyà ꞌdáá gî a bà ꞌdòkò bà jò tí tabà  muuꞌbì-nje nàꞌô. ꞌDo tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ya tí  gí Bàbìlónìyà yee tí o bà jò Jézù ꞌdáá gî a ndâ ꞌdakò muuꞌbì-nje nàꞌô.

Bà jò Jézù tí Bìndi-Mbíṛì

18 Ṛèngbó bà jò Jézù tí Bìndi-Mbíṛì énô. Ta o tí nò Jùzépè ꞌvee káa có tí Màríyà tí nawu Jézù tí Bìndi-Mbíṛì jéé gî, káa ndú toko bà sili ta yí lá. Káa kùṛo bà ko yí gí ꞌbá, Màríyà giì tè nakáyì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì gî. 19 Jùzépè mâ giì ŋò énò, yí giì bàkà có bà dele ndi ndâ i mì wó ꞌdo tàkò Màríyà gbí ꞌdê có á tàbèngìì, tacó yí a tó ꞌdakò, káa go bà te nô á ṛo Màríyà mí kùṛo ndâ ꞌduù tí wó wálá. 20 Káa si yí kû koṛo ŋa có tí nò, basìlì mì Mbíṛì giì gì gí muu wó gbí ṛiì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Jùzépè, ꞌviì mì Dàvídè, cì gúku tí bà kò Màríyà tí nawù lo lá. Tacó ꞌviì tí nò gbí yì wó nò a ꞌviì mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. 21 Yí bà jò a ꞌviì-ꞌdakò, bìndi  wò bà gbì ṛè wó tí Jézù, tacó yí bà ꞌvala ndâ ꞌduù mì yo ꞌdo gbí ndâ vò i mì ndú.»

22 I tí nò bàkà tí ꞌdáá ká tacó wàa có tí nó náa Mbíṛì táánò tuu ta ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì wó máa,

23 «ꞌBí ngbutu ꞌvinî bà giì tè nakáyì,

yí bà jò ꞌviì tí nò tí ꞌviì-ꞌdakò,

náa àá bà gbì ṛè wó tí Èmànùwélè (gbí  máa: Mbíṛì ta ndoo) nó» ꞌví dù tí  tí yúcó.

24 Jùzépè mâ giì ziya ꞌdo tí ṛì, yí giì ko Màríyà gí ꞌbá go có tí nó náa basìlì mì Mbíṛì ꞌdè ji yí gbí ṛiì nô. 25 Káa ndú toko bà sili ta yí lá. Bìndi  Màríyà giì jò ꞌviì mì wó, tí ꞌviì-ꞌdakò, bìndi  Jùzépè giì gbì ṛè wó tí Jézù.

2

À jò Jézù mí gbí gbata Bétèlèmè á gbí to Jùdéyà

1 Ta o tí nò, gbolò gba Jùdéyà a Èródè. Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí ꞌdakò tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o, tí ndâ mbe kû pà-có ndâ i ta ndâ yii, giì ŋò yii tí nó mbe tùbà o bà jò Jézù nó co gî, bìndi  ndú giì njè nó ya gí Jèrùzàlémè, kû ꞌvee ndâ ꞌduù, 2 máa, «Dó ꞌviì tí nó tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà nó ngò? Tacó ze ŋò yii mì wó si ze ꞌbá mì ze á Wàá, káa ze giì gì tacó bà ùlù yí.»

3 Èródè tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò, líkíꞌo giì cee ꞌdo tí wó gî. Gúku bà ꞌdi có tí nò delè giì zèè ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ꞌdáá gî. 4 Èródè bà-i-nò giì kili ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ta ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî, bìndi  yí giì ꞌvee ndú, máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, àá bà jò Bìndi-Mbíṛì mí ngò?»

5 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Àá bà jò yí mí gbí gbata Bétèlèmè, go có tí nó náa Míkà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì cu mí gbí wáràgà mì wó táánò sàà, máa,

6 ‹Káa wò tí Bétèlèmè á gbí to mì Júdàà,

wò me ꞌdé to á kùṛo ndâ gba kòtí Júdàà lá,

tacó gba tí nó náa yí bà giì dù tí mbe kpolo tí ndâ ꞌduù mì ye tí ndâ Ìzìrìyélì nó bà gì ꞌdo mì lo.› »

7 Èródè mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì tèꞌé tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o tí nó mbe gì ꞌdo Wàá nó tàbèngìì, bìndi  yí giì ꞌvee ndú gítí kpédélé o bà ŋò yii tí nò mì ndú. 8 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, ndú ya gí bà pà bàndò tí nó náa à jò ꞌviì tí nò mítí  á Bétèlèmè nô, ndú má ꞌde gî, ndú ꞌví dele ndi ndú gì gí bà ꞌdè có ji yì. Tacó wàa, yì ꞌví ya gí bà ùlù yí delè.

9 Ndâ mbe ꞌdi gbí-o tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Èródè ꞌdè ji ndú nò gî, ndú giì njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè kû ya gí Bétèlèmè. Ndú mâ giì di kpokèjì, yii tí nó mbe kû tùbà kpokèjì ji ndú nó giì co ndi wó kákáꞌi mí kùṛo ndú kû tùbà kpokèjì ji ndú. Yii tí nò giì ko ndú yee Bétèlèmè, bìndi  yí giì ṛò tíyò á ꞌvii ta muu bàndò tí nó ta dó Jézù tí  nô. 10 Líkíꞌo bà ŋò yii tí nò giì bàkà ndú ngé ndii gî. 11 Ndú mâ giì ṛì gí tàꞌi, ndú giì ꞌde ndâ ꞌviì tí nò ta nawu wó Màríyà. Ndú bà-i-nò giì kucuku muungbó ndú mí kùṛo dó ꞌviì tí nò, bìndi  ndú giì ùlù yí go bà ùlù Mbíṛì. Bìndi  ndú giì njaanga gbí ndâ káꞌi mì ndú, ndú giì je ndâ i-nambeè ꞌdo tí dâꞌbì, ta dì, ta banga pó i bà ŋònòkò bàà ji ꞌviì tí nò.

12 Káa ta kùṛo o bà dele ndi ndú gí ꞌbá mì ndú, Mbíṛì giì kpo-gbí-tà-tù ndú gbí ṛiì, máa, ndú ꞌví dele co mì Èródè lá. Tacó énò, ndú giì waa to ꞌdo tí Èródè co tí ꞌbí kpokèjì.

13 Ndâ mbe ꞌdi gbí-o tí nò mâ giì njè nó gî, basìlì mì Mbíṛì giì ꞌdè có ji Jùzépè gbí ṛiì, máa, «A gí yaà, wò ꞌví kaa ndâ ꞌviì tí nò ta nawu wó, wàa wò ꞌví fa ngèlè ta ndú ya gí Másìrì. Yo ꞌví dù ta ndú kà yee tí o tí nó náa ye bà tèꞌé tí lo. Tacó Èródè kû pà kpokèjì bà ꞌde ꞌviì tí nò, wàa yì ꞌví zi yí gî.»

14 Jùzépè mâ giì ziya ꞌdo tí ṛì, yí giì kaa ndâ Jézù ta nawu wó Màríyà, yí giì zèè kpokèjì Másìrì ta ndú ta bèbìlì tí nò, go có tí nò náa basìlì mì Mbíṛì ꞌdè ji yí gbí ṛiì nò. 15 Ndú giì dù á Másìrì yee tí o bà cì Èródè. I tí nò bàkà tí jé ká go có tí nó náa ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ta ṛè wó a Òsíyà ꞌdè sàà, énó máa, Mbíṛì máa,

«Ye tèꞌé tí ꞌviì mì ye ꞌdo Másìrì,» nô.

16 Èródè mâ giì ꞌdi gbí  ni gî máa, ndâ mbe ꞌdi gbí-o tí nò mbe gì ꞌdo Wàá nò eendi yì gî, tàkòcò wó giì kpolo ngé ndii gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó, máa, ndú ya gí bà ziki ndâ dó ꞌviì-ꞌdakò gbí gbata Bétèlèmè ta ndâ to tí nó dê-dê seè Bétèlèmè nó ꞌdáá gî. Máa, ndú ꞌbìtà ꞌdo tí ndâ délékè dó ꞌviì yee tí ndâ ŋìnó ta ndoò tí ndú sósòꞌô, nô. Èródè ꞌdeke o tí nò ꞌvii ta o tí nó náa ndâ mbe ꞌdi gbí-o tí nó mbe gì ꞌdo Wàá nó ꞌdeke ji yí máa ndâ yì ꞌbìtà bà ŋò yii tí nò gbí  nô. 17 Ŋa i tí nò náa Èródè bàkà nò gì ká jé go có tí nó náa Jèrèmíyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà táánò, máa,

18 «À ꞌdi kòcò ꞌduù gí gbí gbata Rámà,

ꞌduù tí nò kû wa gbí, ta bà tò kû ngéé gí yaà.

A niì tí nó tí Ràkélè nó ká kû wa ndâ ꞌviì mì wó.

Bà yìì yí kpo ndâ ꞌduù gî,

tacó ndâ ꞌviì mì wó mìì ꞌdáá gî,» nô.

19 Bìndi bà cì Èródè, basìlì mì Mbíṛì giì ꞌdè có ji Jùzépè kákáꞌi gbí ṛiì, si yí Másìrì, 20 máa, «A gí yaà, wàa wò ꞌví kaa ndâ ꞌviì tí nò ta nawu wó, wò ꞌví dele ta ndú ya gí ꞌbá mì yo ndâ Ìzìrìyélì. Tacó ꞌduù tí nó táánò mbe kû jè ta bà zi yí nó cì gî.»

21 Jùzépè mâ giì ziya ꞌdo tí ṛì gî, yí giì kaa ndâ Jézù ta nawu wó Màríyà, bìndi  yí giì dele ta ndú ya gí ꞌbá mì ndú ndâ Ìzìrìyélì. 22 Káa si ndú kálásê á kpokèjì, yí mâ giì ꞌdi có máa, a Àrìkálàwù tí ꞌbí ꞌviì mì Èródè ká le bèṛè bìndi bu wó á Jùdéyà, gúku bà ya gí Jùdéyà giì bàkà yí gî. Káa Mbíṛì giì ꞌdè có ji yí gbí ṛiì, máa, yí ya gí Jùdéyà lá. 23 Tacó énò, yí giì ya a i gí gbí gbata Názàrètì á gbí to Gàlìléyà, si ꞌdóó ꞌbá mì ndú Jùdéyà mí to, go có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà gî, máa, ndâ ꞌduù bà giì gbì ꞌbí ngú ṛè mí muu wó, máa,

«Jézù Názàrètì» nô.

3

Jòvánì gbí kángáá nga ngoò

1 Ta o tí nó si Jézù kuu Názàrètì nó, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù giì co gí gbí kángáá nga ngoò, á gbí to Jùdéyà kû kò-kò ji ndâ ꞌduù, 2 máa, «Yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo, tacó kùṛo o bà gì Gba-gbíṛì kpónó dooko gî.»

3 ꞌDakò tí nó tí Jòvánì nò a ꞌduù tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gítí wó, máa,

«Kòcò ꞌbí ꞌduù kû tò kû gbí kángáá nga ngoò, máa,

‹Yo ꞌviindi kpokèjì mì Mbe tí yo,

yo bàkà kpokèjì mì wó jáá,› » nô.

4 ꞌDakò tí nò tí Jòvánì nò táánò kû yuu a bòngo náa à gò ꞌdo tí se tí jémèlè, yí giì eṛe mí ṛèꞌdè wó a wúꞌdè kû. Ndâ i-zó-zò mì wó táánò káa ndâ kòṛòngbò ta lí. 5 Ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ya gí mì wó tàbèꞌdè Jòròdánìyà ꞌdo gbí gbata Jèrùzàlémè, ta ndâ sè ndâ ꞌbí to á gbí Jùdéyà ꞌdáá gî, ta ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ to yì Jòròdánìyà ꞌdáá gî. 6 Káa si yí kû caka tí ndú á tà ngo gbí pù Jòròdánìyà, ndú giì yù gbí ndâ vò i mì ndú gí sè.

7 Káa ta ꞌbí o gbaànjé, Jòvánì giì ŋò ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, náa à kû nì mítí ndú a ndâ Fàrìzéyò ta ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí ꞌválá bìndi ku lá, náa à kû nì mítí ndú a ndâ Sàdùkáyò nó kaa gì gí mì wó tacó bà caka tí ndú. Káa yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ndí yo ndâ ꞌviì-kpoo! A ꞌdi ká ꞌdè có ji yo máa yo fa ngèlè ꞌdo tí kpo-tàkòcò tí nó mì Mbíṛì á kèjì nó? 8 Yo bàkà tó i tacó bà tùbà  máa, yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo gî. 9 Yo si bà koṛo có máa, ‹Ze a ndâ ꞌviì mì Àbìráámò,› nò mí to. Tacó go bà ꞌvìsì ndâ díí tí nò náa yo kû ŋò nò tí ndâ ꞌviì ji Àbìráámò má kuu tí Mbíṛì á gí bìndi yo, yí bà bàkà gî. 10 Kpêtí ká énò, à kpónó tee kàngó mítí teè ndâ mû gî; àá kèjì gí bà daaka ndâ mû ŋìnó mbe ṛì cèe ndo mû lá nó ꞌdáá gî gí to, wàa à ꞌví doo ndú ta wu. 11 Ye kû caka tí yo ta ngo, tacó bà tùbà  máa, yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo gî, gî. Káa wotí tí ꞌduù tí nó bà giì gì gí tàkò ye nó ndii ye gî, náa à kpêtí káa vòó bà dù tí mbe kû njaanga tàmà ꞌdo tí kò wó ye bà ꞌvii tí  wálá. Yí kèjì gí bà caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì; yí delè kèjì gí bà caka tí yo ta wu. 12 Yí kpónó zèè pìdíí mì wó mí ꞌbì wó gbí wàkpèè, tacó bà taa gbí cû mì wó gî. Yí bà kili cèe njì cû mì wó mí gbí gálá, bìndi  yí bà giì doo ndâ póṛó cû, ta zè cû ta wu búdúú gî.»

Bà caka tí Jézù

13 Gbí ndâ o tí nò si Jòvánì kû caka tí ndâ ꞌduù á tàbèꞌdè Jòròdánìyà nò, Jézù giì njè nó ꞌdo Gàlìléyà ya gí mì wó tacó yí ꞌví caka tí yì. 14 Káa Jòvánì giì bàkà bà ꞌvìsì muu Jézù ꞌdo tí có tí nò, ta bà ꞌdè có ji yí, máa, «Àá kùtàá a wò ká bà caka tí ye, káa à kpónó giì dù ndíi a wò ká giì gì gí mì ye máa ye caka tí lo!»

15 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Jòvánì, máa, «Ndà si mítí ŋìnò mì ye nó kpónó. À nìkì máa ndà bàkà go có mì Mbíṛì.» Jòvánì mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì lò muu gìṛì ji Jézù gî.

16 Bìndi  yí giì caka tí Jézù. Káa Jézù mâ giì co gí sè ꞌdo tà ngo á bìndi bà caka tí wó mì Jòvánì, yí ngé giì ŋò njekèjì tàṛì njaanga tí gî. Bìndi  yí giì ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì kû gì gí muu wó go kùlè nô. 17 Bìndi  yí giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ꞌdo gbíṛì máa, «Ŋìnó a ꞌdóó kpóló-kpolo ꞌviì mì ye náa tàkòcò ye peteke gítí wó ngé ndii gî ká nô.»

4

Jézù gbí kángáá nga ngoò

1 Bèṛi-mì-Mbíṛì giì a tàmuu Jézù á bìndi bà caka tí wó mì Jòvánì ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò, tacó wàa Gba-vò-i ꞌví tala yí. 2 Jézù giì dù gbí kángáá nga ngoò kû kònò go co gbí go ṛi, co gbí bèbìlì, ta sili ziꞌduù-só. 3 Gba-vò-i mâ giì ŋò máa, bà  cee ꞌdo mì Jézù ta go gî, gî, yí giì gì gí mì Jézù. Bìndi  yí giì tala yí, máa, «Wò dú má káa ꞌviì mì Mbíṛì, ꞌdè có ji ndâ díí tí nò máa ndú ꞌvìsì tí ndú tí ndâ kù kô.»

4 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Gba-vò-i, máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

‹ꞌDuù kû ꞌvala me ká ta kù kô cuki lá,

yí kû ꞌvala a i ta có ŋìnó mbe co ꞌdo gbí nje Mbíṛì,› nô.»

5 Bìndi  Gba-vò-i giì te Jézù ꞌdo gbí kángáá nga ngoò ya tí  gí gbí gbata Jèrùzàlémè, yí giì te yí ngé déꞌvéléé mí pí ꞌbá-Mbíṛì. 6 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Wò dú má káa ꞌviì mì Mbíṛì, o gí to, tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

‹Mbíṛì bà tuu ndâ basìlì gí bà lì ꞌbì ndú mí tà tí lo,

tacó wò má ꞌdò kò lo mí to, díí ꞌví kpò kò lo lá.› »

7 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Gba-vò-i, máa, «À delè ngbá cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

‹Wò ꞌví tala Mbíṛì mì lo tí Mbe tí lo lá.› »

8 Bìndi ŋìnò, Gba-vò-i giì te Jézù ꞌdo muu ꞌbá-Mbíṛì, yí giì ꞌdò ta yí ya gí pí ꞌbí cèe njà gú. Bìndi  yí giì tùbà ndâ kpo-kpò bàndò á muu to tí nó ꞌdáá gî, ta ndâ ŋa ndâ banga i tí nó náa à gbí ndú nó ꞌdáá gî ji yí. 9 Jézù mâ giì ŋò ndú gî, Gba-vò-i giì ꞌdè có ji yí, máa, «Ye bà je ndâ i tí nò ꞌdáá gî náa wò kû ŋò nò ji wò tí ndâ ŋìndi lo, náa wò má kucuku muungbó lo mí kùṛo ye, wàa wò ꞌví ùlù ye gî, nò.»

10 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Gba-vò-i, máa «Ya ꞌdo tí ye gî, ndí lo Gba-vò-i, tacó à delè ngbá cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

‹Ùlù káa gbèe Mbíṛì mì lo tí Mbe tí lo.

Wò delè ꞌví bàkà ká go có mì wó cuki.› »

11 ꞌDo bà-i-nò, Gba-vò-i giì njè nó ꞌdo tí Jézù gî. Bìndi  ndâ basìlì mì Mbíṛì giì kaa gì kû kpolo tí wó.

Jézù ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí to Gàlìléyà

12 Ta ꞌbí o gbaànjé bìndi o bà caka tí Jézù mì Jòvánì, Èródè tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà giì zèè Jòvánì mí gbí zàà. Jézù mâ giì ꞌdi có máa à zèè Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù mí gbí zàà gî, yí giì dele ndi wó ꞌdo gbí to Jùdéyà ya gí gbí to Gàlìléyà. 13 Bìndi  yí giì ꞌdòkò ꞌdo gbí gbata Názàrètì ya gí Kàpàrànáwùmù tí ꞌbí gbata á yì kàpá Gàlìléyà, gbí òkò tí ndâ kòtí Zèbùlúnì ta kòtí Nàfìtálì, 14 go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà gî, máa,

15 «Ndâ ꞌduù kòtí Zèbùlúnì, ta ndâ ꞌduù kòtí Nàfìtálì,

ta ndâ ꞌduù mbe sì ꞌbá tí kpokèjì gbolò ngo,

ta ndâ mbe sì ꞌbá me ꞌdú tìto Jòròdánìyà,

ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdó-ꞌdo mbe gì ta ꞌbá gí Gàlìléyà,

16 tí ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe kû ꞌvala gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó,

kpónó ꞌdáá ŋò gbolò ngbaꞌo gî.

Ndú táánò ꞌdáá gî kû ꞌvala gbí vò i,

káa Mbíṛì kpónó je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndú gî,» nô.

17 ꞌDo tí o tí nò, Jézù giì ꞌbìtà bà ma có ji ndâ ꞌduù, máa, «Yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo, tacó kùṛo o bà gì Gba-gbíṛì kpónó dooko gî.»

Jézù tèꞌé tí ndâ kpédélé mbe tala có mì wó nàꞌô

18 Ta ꞌbí o gbaànjé si Jézù kû nò nó ta yì kàpá Gàlìléyà, yí giì ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô ta náꞌvindí wó, tí ndâ mbe gò ngo, ndâ Sìmónè náa à kû nì mítí wó a Pìyétòrò ta náꞌvindí wó Àndèréyà, kû ꞌva mbu. 19 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo gì gí tàkò ye, wàa ye ꞌví bàkà yo tí ndâ mbe pà ndâ ꞌduù ji Mbíṛì á bìndi  bà pà ndâ sè.» 20 Ndú só ngé bà-i-nò giì kaa ndâ mbu mì ndú ꞌdo ꞌbì ndú mí to, bìndi  ndú giì njè nó ya gí bà ꞌbìtà nèté bà ṛu ndi Jézù.

21 Jézù mâ giì yèè gí kùṛo ꞌdo tí bàndò bà ꞌde ndâ Sìmónè ta Àndèréyà nò, yí giì ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò kákáꞌi sósòꞌô ta náꞌvindí wó. Ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì tí ndâ ꞌviì mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Zèbìdéyò, kû eṛe gbí ndâ mbu mì ndú gbí gbâ ta ndâ bu ndú. Bìndi  Jézù mâ giì tèꞌé tí ndú, 22 ndú giì jee ndâ mbu mì ndú mí gbí gbâ ji bu ndú, bìndi  ndú delè giì kaa ya gí gbí nèté bà ṛu ndi Jézù.

23 Bìndi bà tèꞌé tí ndâ Sìmónè ta Àndèréyà, ta ndâ Jákòmò ta Jòvánì mì Jézù, yí giì dù kû nò cèe gbí ndâ gbata gbí to Gàlìléyà ꞌdáá gî, kû nìbà i ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, delè ta bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù Mbíṛì tí gba ji ndú. Delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ŋa ndâ nòꞌo ta ndâ ŋa ndâ séꞌi ꞌdáá gî. 24 Ṛè wó giì wu to ya me ꞌdú cee gbí ndâ to á Sírìyà ꞌdáá gî. Tacó énò, ndâ ꞌduù giì kaa ndâ mbe nòꞌo, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ci célè sé gbí dìì ndú nó, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó, ta ndâ mbe bê, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe gbeleꞌve gî nó gì tí  ji yí bìndi  yí, giì ꞌvala ndú ꞌdáá gî. 25 Ndâ ꞌduù ta o tí nò me mbè giì kaa kû ṛu ndi wó ꞌdo gbí ndâ to me mbè, ꞌdo Gàlìléyà, ꞌdo tí ꞌbí wúngbó to ta ndâ gbata tí  muuꞌbì, náa à kû nì mítí  a Ndâ-gbata-muuꞌbì, ꞌdo tìto Jòròdánìyà, ꞌdo Jèrùzàlémè, delè ꞌdo gbí sè ndâ ꞌbí to Jùdéyà ꞌdáá gî.

5

Jézù nìbà i ji ndâ ꞌduù pí gú

1 Ta o tí nò, ndâ ꞌduù kili me mbè. Jézù mâ giì ŋò ndú, yí giì njè nó ya gí bà ki tí wó to pí gú ta kpéétí wó. Ndâ mbe tala có mì wó giì kaa ya gí tàkò wó pí gú kà. 2 Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndú, máa,

3 «Ndâ mbe ŋò tí ndú ni tí ndâ mbe yê kùṛo Mbíṛì gî, a ndâ mbe tó pá,

tacó ŋìnò a ŋa ndâ ꞌduù mì Mbíṛì.

4 Ndâ mbe kû kònò séꞌi gbí njembí ndú gítí ndâ i ŋìnó náa ndú bàkà  mbe kû bèè ṛo Mbíṛì á muu to tí nó a ndâ mbe tó pá,

tacó Mbíṛì bà yìì ndú gî.

5 Ndâ mbe ꞌdê njembí a ndâ mbe tó pá,

tacó a ndú ká bà ꞌde ndâ tó i tí nó náa Mbíṛì ci ndâ ꞌduù mì wó gítí  nô.

6 Ndâ mbe kû kònò go, delè mbe kû gee go ngo tacó bà co tí jáá kpokèjì mì Mbíṛì ta o ꞌdáá gî a ndâ mbe tó pá,

tacó Mbíṛì bà je ndâ i ŋìnó ta go ndú gbí njembí ndú nó ji ndú gî.

7 Ndâ mbe si có gítí ndâ vò i tí nó náa ndâ ꞌbí ka ndú bàkà gítí ndú nó mí to a ndâ mbe tó pá,

tacó Mbíṛì bà si có gítí ndâ vò i mì ndú delè mí to gî.

8 Ndâ mbe dù tí ndâ bòò mì Mbíṛì ta njembí ndú gbaànjé a ndâ mbe tó pá,

tacó a ndú ká bà ŋò Mbíṛì.

9 Ndâ mbe dù tí ndâ mbe jukì gbí òkò tí ndâ ꞌduù a ndâ mbe tó pá,

tacó ṛè ndú bà dù a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì.

10 Ndâ ꞌduù ŋìnó náa à kû mèèkèꞌi tí ndú á muu có bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe nìkì tí Mbíṛì nó a ndâ mbe tó pá,

tacó ŋìnò a ndâ bòò-gba mì Mbíṛì.

11 «À tí yo a tó pá, ta o tí nó náa ndâ ꞌduù má kû ŋo ndi yo, à tí yo delè a tó pá ta o tí nó náa ndú má kû mèèkèꞌi tí yo, ta bà ꞌdè ndâ zu có ta ndeṛè ndú wálá mítí yo á muu ye, 12 yo ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo, yo delè ꞌví dù ta pétékè tàkòcò yo, tacó Mbíṛì bà ko mboo ndâ vò i tí nò náa á kû me mítí yo nò ji yo ta gbolò tó i. Delè tacó àá táánò kû mèèkèꞌi tí ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì á kùṛo bà jò yo ká go ŋa ŋìnò náa à kû me ta yo nò.

Ndâ zi ta ngbaꞌo

13 «Yo go zi gbí mbí zi mì ndâ ꞌduù á muu to tí nô. Káa gó ngo zi má cì cee ꞌdo gbí tè zi gî, à kû te tè zi nò yee ká gí ꞌdè, tacó kpokèjì bà dele ta gó zi gí gbí  kákáꞌi wálá. 14 Yo delè go ngbaꞌo kùṛo ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. Yo delè go ꞌbá náa à bì mí pí gú, náa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû ŋò . 15 Ndâ ꞌduù má òlò wu ta ꞌdíꞌdiꞌo mí tàꞌi, ndú ꞌbu i mí ṛo ngba wu lá. Ndú si ká ngbàà, tacó bà ŋò ta ndâ i tàꞌi ꞌdáá gî. 16 Má énò, yo tù ngba yo ta bà bàkà tó i go ngba wu mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Tacó ndú má ŋò ndâ tó i tí nó náa yo kû bàkà nó, ndú ꞌví ùlù Bu yo á gbíṛì.

Jézù ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gítí có mì Mòze

17 «Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo kû koṛo có énó máa, ye gì tacó bà njaanga miṛi yo ꞌdo gbí ndâ có mì Mòze, ta ndâ i ŋìnó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mí Mbíṛì táánò nìbà ndú ji ndâ ꞌduù nô. Káa ŋìnò me ndeṛè bà gì ye gbaànjé ká nò lá. Ye gì a i tacó wàa ndâ có mì Mòze, ta ndâ i ŋìnó ꞌdáá náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nìbà ndú ji ndâ ꞌduù nó ꞌví dù tí  tí yúcó. 18 Yo te mí gbí muu yo, máa, ndâ to tí nó ta tàṛì má ká kuu bàndò mì ndú, ndâ i bà bàkà tí go ndâ có mì Mòze ta ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gbaànjé gbaànjé ꞌdáá gî. 19 Má énò, ꞌbí ꞌduù má biya bà ꞌdi kpêtí káa ꞌbí làmbu có gbaànjé cuki ꞌdo gbí òkò tí ndâ có tí nò, bìndi  yí giì nìbà ŋa kpokèjì tí nò ji ndâ ꞌbí ꞌduù, ꞌduù tí nò bà dù tí táángbà ꞌduù gbí òkò tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì wálá. Káa ꞌduù má ꞌdi ndâ có tí nò ꞌdáá gî ta bà mò ꞌbí  gí nje seè máa, ‹Ŋìnò a làmbu có,› nò lá, bìndi  yí giì nìbà ndú ji ndâ ꞌbí ka wó, ꞌduù tí nò bà dù tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌduù mì Mbíṛì. 20 Yo koṛo muu yo delè máa, ꞌduù má dù ta go bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe nìkì tí Mbíṛì nó me gbolò ndii ndâ mbe ꞌdi gbí-o tí ndâ mbe kû kpolo tí tàkìì mì yo tí ndâ Jùdéyà nò lá, ꞌduù tí nò jé gí bà dù tí ꞌduù mì Mbíṛì wálá.

Có gítí bà ò kòlòwò

21 «Yo ꞌdi có tí nó náa Mòze táánò ꞌdè ji ndâ ká gù ndoo, máa, ‹Yo ꞌví zi ꞌduù lá,› nó gî; káa ꞌduù má zi ku, ndâ gba bà waa có ku mítí wó delè. 22 Káa ye kû ꞌdè có ji yo, máa, ꞌbí ꞌduù má ò kòlòwò gítí ꞌbí ka wó, Mbíṛì bà ꞌvee gbí nje wó ta ꞌbí wúnò o gítí ndeṛè kòlòwò tí nò. ꞌBí ꞌduù delè má go ꞌbí ka wó máa yí a ŋónókó tí gbàꞌdá sínò, yí kû yuu a miṛi wó ta kpéétí wó gí gbí wu á bàndò mì ndâ vò ꞌduù á bìndi  ku mì wó. 23 Má énò, wò má kû je i-ꞌbì lo ji Mbíṛì, káa mbí lo giì ꞌva tí  máa, ndeṛè kòlòwò mì ꞌbí ꞌduù ta wò kuu, 24 te i-cí-ci tí nò mí to, bìndi  wò ꞌví ya gí mì ꞌduù nò. Yo máa ꞌviindi gbí òkò tí yo ta yí gî, wò ꞌví giì ya ta i tí nò. 25 Có má gbí òkò tí yo ta ꞌbí ꞌduù káa yí giì ꞌdè có máa yì bà ya gí bà kpì ngbàngà tí lo ji gba, à nìkì máa yo ꞌdè có tí nò cee ꞌdo gbí òkò tí yo ta kpéétí yo ta yì só, si yo yee kùṛo ndâ gba kálásê. Tacó yí má tù wò ji ndâ gba gî, ndâ gba bà je wò ji ndâ àsìkérì, bìndi  ndú bà te wò á mí gbí zàà. 26 Gbí  énó máa, wò bà dù gbí zàà yee tí o tí nó náa wò sì có tí nó náa a waa mítí lo nò ꞌdáá gî.

Có gítí bà bàkà bangbaya

27 «Yo ꞌdi có tí nó náa Mòze táánò ꞌdè ji ndâ ká gù ndoo, máa, ‹Yo ꞌví bàkà bangbaya lá,› nó gî. 28 Káa ye kpónó kû ꞌdè có ji yo, máa, ꞌbí ꞌduù má zekeꞌo tí niì, bìndi  yí giì tee njembí wó gáꞌdáá mítí wó, gbí  énó máa, yí zingbà ta niì tí nò gbí njembí wó gî. 29 À máa ṛo lo ŋìnó gbí kùꞌbì nó ká eendi lo gítí bà bàkà vò i, aaka ṛo lo tí nò ꞌdo gbí kù kélè, wò ꞌví ꞌva gí ꞌdè. À nìkì a bà bè gbí ꞌbí bà to tí lo gbaànjé á co tí bà ꞌva wò mì Mbíṛì ta kábà dìì lo mí gbí vò bàndò á bìndi ku mì lo. 30 À máa ꞌbì lo kùꞌbì ka kû si wò ꞌví bàkà vò i, da ꞌbì lo tí nò ꞌva gí ꞌdè. À nìkì a bà bè gbí ꞌbí ꞌbì lo gbaànjé á co tí bà ya ta kábà dìì lo gí gbí vò bàndò á bìndi ku mì lo.

Có gítí bà njè niì

31 «Mòze delè táánò ꞌdè có ji ndâ ká gù ndoo, máa, ‹ꞌDuù má bà njè niì mì wó, yí ꞌví cu ndeṛè bà njè tí ndú mí gbí wáràgà wàa yí ꞌví je mí ꞌbì niì tí nò.› 32 Káa ye kpónó kû ꞌdè có ji yo, máa, ꞌbí ꞌduù má nje niì mì wó á muu ꞌbí tende có á bìndi có bà zingbà ꞌdakò, yí njaanga ji niì nò a kpokèjì bà zingbà ꞌdakò. Káa ꞌbí ꞌduù má giì kò niì tí nò á bìndi wó, ꞌduù tí nò kû zi a ngbà ta niì tí nò.

Có gítí bà see tí ꞌduù

33 «Ndâ ká gù ndoo delè táánò ꞌdè ji ndoo gî, máa, ‹ꞌDuù ꞌví see tí wó ji Mbíṛì ta ꞌvéṛè lá. Máa, wò tí ꞌduù má see tí lo ji Mbíṛì máa wò bà bàkà ꞌbí i, kózò tí lo ꞌví bàkà ká go po ngo nje lo nò.› 34 Káa ye kpónó kû ꞌdè có ji yo, máa, yo ꞌví see tí yo ngé gî lá. Yo see tí yo, máa, ‹Go gbíṛì› lá, tacó gbíṛì a bàndò bà te jàlàmbà mì Mbíṛì tí gba. 35 Yo ꞌví see tí yo, máa, ‹Go to tí nó,› nò lá, tacó to tí nó a bàndò bà kaa kò Mbíṛì mí pí . Yo ꞌví see tí yo, máa, ‹Go Jèrùzàlémè› lá, tacó Jèrùzàlémè a gbolò gbata mì Gbolò Gba. 36 Yo delè ꞌví si bà see tí yo, máa, ‹Go muu ye› nò mí to, tacó wotí mì yo gítí bà si ꞌbí njì se muu yo gbaànjé ꞌví dù tí béé-bè , wàa ꞌbí  ꞌví tù undù nò wálá. Má énò, ye kû ꞌdè có ji yo máa, gbí ndeṛè bà see tí yo wálá. 37 Wò tí ꞌduù má bàkà i gî, ꞌdè káa có máa wò bàkà gî. Káa à tà má énò lá, wò delè ꞌví ꞌdè káa có máa wò bàkà wálá cuki. Tacó ꞌbí ŋa có mbe jò ògbù ndii ŋìnò gî, gì a i ꞌdo mì Vò-ꞌduù-tí-nò.

Có gítí bà kèèndè vò i

38 «ꞌBí có kákáꞌi náa ndâ ká gù ndoo delè táánò ꞌdè ji ndoo a ŋìnó, máa, ‹Ṛo ta ṛo, wàa tì ta tì.› 39 Káa ye kû ꞌdè có ji yo máa, yo ꞌví ko mboo vò i ta vò i lá. ꞌDuù má gbì gbí tù lo ŋìnó gbí kùꞌbì nó, wò ꞌví ꞌvìsì tù lo ŋìnó gbí gàlì nó ji yí, wàa yí ꞌví gbì delè. 40 ꞌDuù delè má kpì ngbàngà tí lo ji ndâ gba, máa wò ja ndò bòngo tí nó náa wò kû yuu mì gbímbí lo á tà bòngo nó ji yì, ja ꞌdóó wòòkò bòngo tí nó náa wò kû yuu mì pí ndò bòngo tí nò nó ji yí gí tàkò ndò ŋìnò kpêkù. 41 ꞌBí ꞌduù delè kpêtí má zèè wò gítí có gba tí wó, máa wò te káꞌi mì yì ya tí  gàà énó, te , wò ꞌví ko ta yí ndii to tí nò náa yí nì ji wò nò gî. 42 ꞌBí ꞌduù mbe zì i ꞌdo tí lo sàà kùṛo gî, má yù i ꞌdo tí lo, je i tí nò náa yí yù nò ji yí. Káa ꞌbí ꞌduù delè mbe biya bà wùù i ji wò sàà kùṛo gî, má gì tacó bà wùù i ꞌdo mì lo, wò ꞌví biya lá.

Có gítí bà bàkà tó i ji ndâ mbe bàkà vò i ji ndoo

43 «Ndâ ká gù ndoo táánò ꞌdè có máa, ndoo ꞌví zè ndâ mbe bàkà tó i ji ndoo nìkì maa, wàa ndoo ꞌví sogo ndâ mbe bàkà vò i ta ndoo. 44 Káa ye kpónó kû ꞌdè có ji yo, máa, yo delè ꞌví zè ndâ mbe bàkà vò i ta yo nìkì go bà zè ndâ mbe bàkà tó i ji yo. Yo delè ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì máa yí ꞌví bàkà nambeè ji ndâ mbe kû mèèkèꞌi tí yo. 45 Yo kpolo tí có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nô, tacó wàa, yo ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà tó i go i mì Bu yo Mbíṛì á gbíṛì, tí mbe si ṛi kû co ta ngba wó ji ndâ tó ꞌduù ta ndâ vò ꞌduù, delè mbe si mù kû nì mí gbí njí mì ndâ tó ꞌduù ta ndâ vò ꞌduù ꞌvii ká ꞌvii. 46 Káa yo má zè nìkì maa káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû zè yo nìkì maa nó cuki, ndeṛè bà bàkà tó i mì Mbíṛì ji yo ꞌví dù a yè? Ŋìnò me gbèe ŋa i tí nó náa ndâ ꞌduù ŋìnó náa a kû ꞌdè máa ndú a ndâ vò ꞌduù nó kû bàkà lá? 47 Yo delè má ꞌvee káa ꞌbì ndâ nambe yo cuki, ꞌbè gbí òkò tí yo ta ndâ ꞌbí ŋa tende ŋa ndâ ꞌduù ꞌví dù a yè?

48 «Má énò, yo dù ta tó muu yo, tacó Bu yo á gbíṛì a ꞌduù ŋìnó ta tó muu wó!

6

Jézù kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌduù máa ndú ꞌví kò-kò ta bà bàkà tó i lá

1 «Yo kpolo tí yo, máa yo ꞌví gbaa tí yo ta o tí nó náa yo má kû bàkà tó i ta ṛè mì Mbíṛì nó ji ndâ ꞌduù tacó wàa ndú ꞌví ŋò yo, nò lá. Yo má bàkà énò, Bu yo tí Mbíṛì á gbíṛì bà ko mboo ndâ tó i tí nó náa yo bàkà nó ji yo wálá.

2 «Má énò, yo má kû konì ndâ mbe yê, yo ꞌví si bà kò-kò tí  ji ndâ ꞌduù mí to. Yo delè ꞌví gbaa tí yo tí  go ŋa i mì ndâ mbe bàkà nambeè-ṛo náa ndú kû bàkà ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ ꞌduù, delè ta ndi tí ndâ kpokèjì, tacó bà tù ngba ndú wàa ndâ ꞌduù ꞌví wu ta gbí ndâ yì, nó lá. Yo kpolo tí yo, máa ꞌbí tó i náa ndú kákáꞌi gí bà ꞌde ꞌdo mì Mbíṛì gí tàkò ndâ i mì ndú náa ndú bàkà nò á bìndi bà wu gbí ndú mì ndâ ꞌduù á muu to tí nó, nó wálá. 3 Yo má kû konì ndâ mbe yê, yo ꞌví bàkà gbí kóó, tacó wàa, à kpêtí káa ndâ kpóló-kpolo kómbe yo, ndú ꞌví ŋò lá. 4 Yo konì ndâ mbe yê mí tàbèngìì, tacó Bu yo tí mbe kû ŋò ndâ i tí nó náa yo kû bàkà ta kpéétí yo á tàbèngìì nó ꞌví ko ta mboo tàkò ndú ji yo.

Gítí bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì

5 «Ta o tí nó náa yo má kû ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì nó, yo ꞌví si bà koṛo có bà bàkà go ŋa i mì ndâ mbe nambeè-ṛo, náa ndú kû ṛò tíyò á kùṛo ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, delè ta ndi tí ndâ bà njèè ndâ kpokèjì náa ndâ ꞌduù kû ꞌva có tí  me mbè tacó wàa ndú ꞌví ŋò ndâ yì, nó lá. Yo te mí gbí muu yo máa, tó i náa ndú bà ꞌde gbí ŋa bà ꞌdeke tí ndú nò káa bà wu gbí ndú mì ndâ ꞌduù á muu to tí nó cuki. 6 Ta o tí nó náa yo má kû ꞌdeke tí yo á ji Mbíṛì nó, yo ꞌví yèè ndi yo á gí ndiì ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta kpéétí yo, wàa yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Bu yo tí nó náa yo ŋò yí ta ṛo yo lá nô, bìndi  Bu yo tí mbe kû ŋò ndâ i tí nó náa à kû bàkà ndú gbí kóó nó, bà ko mboo bà ꞌdeke tí yo nò ji yo. 7 Yo delè ꞌví si bà ꞌdeke tí yo ta bà ꞌvanda mbè có cúú-cu-cù ta gbí  wálá go i mì ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá, nó mí to. Tacó ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nô kû koṛo có máa, Mbíṛì kû sè tù wó tí bà ꞌdeke tí ndâ yì tacó ndâ yì ni bà ꞌvanda có ngé má. Káa, à me énò là. 8 Yo mèlè ndi ndú lá. Tacó yo tà kpêtí má zi tí yo ta bà ꞌvanda mbè có lá, Bu yo tí Mbíṛì ŋò ŋa i tí nó mbe ꞌvii ta yo nó ni sàà á kùṛo o bà ꞌdeke tí yo nò gî. 9 Má énò, yo ꞌví ꞌdeke tí yo ká go énó máa,

‹Bu ze mbe kû dù gbíṛì,

à ùlù ṛè lo.

10 Gì gí bà dù tì gba.

À ꞌví bàkà go có mì lo á muu to tí nó,

á go ŋìnó gbíṛì.

11 Je i-zó-zò mì ze náa ze kû zò ta ṛì ꞌdáá gî nó wúnó ji ze.

12 Wò delè ꞌví si có gítí ndâ vò i mì ze mí to go ŋìnó náa ze si ta có gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌbí ka ze mí to gî nô.

13 Wò delè ꞌví si ze mí gbí ndâ i ŋìnó mbe kû eendi ze gítí vò i nó lá.

Káa wò ꞌví ja ze á ꞌdo ꞌbì Vò-ꞌduù-tí-nò gî.›

14 «Yo má si có gítí ndâ vò i ŋìnó náa ndâ ꞌbí ꞌduù bàkà mítí yo nó mí to gî, Bu yo tí nó á gbíṛì nó bà si có gítí ndâ vò i ŋìndi yo mí to delè gî. 15 Káa yo má biya bà si có gítí ndâ vò i ŋìndi ndâ ꞌbí ka yo mí to gî, Bu yo bà si có gítí ndâ vò i ŋìndi yo mí to delè wálá.

Có gítí bà kònò go

16 «Ta o tí nó náa yo má kû kònò go tacó bà ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì nó, yo ꞌví volo gbíṛo yo go ŋa i mì ndâ mbe nambeè-ṛo, nó lá. Ndú kû kpili gbíṛo ndú, tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ndâ yì kû kònò go. Yo te mí gbí muu yo, máa, ndú ꞌde i tàkò nèté mì ndú gî. 17 Ta o tí nó náa yo má kû kònò go nó, yo ꞌví te banga ta bà ꞌviindi se muu yo, ta bà toṛo bàà mí gbíṛo yo, 18 tacó wàa, à káa Bu yo tí mbe kû ŋò ndâ i ŋìnó mbe kû bàkà tí gbí kóó nó cuki ká ꞌví ŋò ni . Bìndi  Bu yo tí mbe ŋò ndâ i ŋìnó ꞌdáá náa à kû bàkà ndú tàbèngìì nó bà je tó i ji yo.

Bà koṛo có kpolo ma gítí ndâ i muu to tí nô

19 «Yo si bà koṛo có kpolo ma ká gítí bà bì gálá, wàa yo ꞌví kili ndâ i mì yo mí gbí  mí muu to tí nó cuki mí to. Tacó ndâ ki, ta ndâ sû, ta ngbàza bà mìì ndâ i tí nò gî. Ndâ mbe ngbà delè bà ngbà ndâ ꞌbí  gî. 20 À nìkì go énó máa, yo je mbí yo kpolo a i gítí bà bì ndâ gálá bà kili ndâ i mì yo a i mí gbíṛì, tí bàndò tí nó náa ndâ i gbì ngbàza tí  lá, ndâ ki mbe kû da i, ta ndâ sû mbe kû pìì i, ta ndâ ꞌduù mbe kû ngbà i delè á kà wálá nô. 21 Tacó njembí ꞌduù ta o ꞌdáá gî kû dù ká tí bàndò ŋìnó ta ndâ i mì wó kû dù tí  nô.

Ṛo ꞌduù a kùpò mì dìì wó

22 «Ṛo ꞌduù a kùpò mì dìì wó. Ṛo ꞌduù má kû zekeꞌo ngbáṛángàꞌi, gbí  énó máa, dìì wó ꞌdáá gî gbí ngbaꞌo; 23 káa ṛo ꞌduù má zekeꞌo nìkì maa lá, dìì wó ꞌdáá gbí ꞌdíꞌdiꞌo. Káa ṛo ꞌduù má yoo gî, o bà me ji yí a njíkiṛí.

À gbo gbù sè á mí nje ngá sósòꞌô lá

24 «ꞌBí ꞌduù jé mbe bàkà nèté ji ndâ ꞌduù sósòꞌô ta njembí wó gbaànjé nò wálá. Yí má zè ꞌbí ꞌduù gbaànjé nìkì maa, yí bà dù ta ꞌbí  me ta njembí wó dúú-dúú lá. Yí má kû te duù mítí ꞌbí ꞌduù gbaànjé, yí bà si ꞌbí ka wó tí i maa-maa wálá. Má go énò, wotí bà zèè Mbíṛì ta ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî ta njembí lo gbaànjé delè wálá.

25 «Má énò, ye kû ꞌdè có ji yo, máa, njembí yo ꞌví si bà mù gítí bà ꞌvala yo, máa, ‹Ze taàbé ꞌví zò a yè! Ze taàbé bà njù a yè!› mí to. Yo delè ꞌví tee njembí yo mítí dìì yo, máa, ‹Ze bà yuu a ŋa yè, wè!› nò lá. À dú káa yúcó máa, có ꞌválá kpolo ndii có i-zó-zò gî, bìndi  có dìì ꞌduù kpolo ndii có bòngo gî. 26 Yo tala bà zeke káa ndâ nuù mbe kû o co gbí pípìṛi gi. Ndú jé ṛò njì ŋa lá. Ndú delè jé kili i ꞌdo gbí njí mí gbí gálá lá. Káa ta ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, Bu yo tí nó gbíṛì nó kû ko ndú ta i-zó-zò. À kpónó má je ꞌbí ꞌduù gbaànjé, wàa à ꞌví je ꞌbí nuù gbaànjé, wàa à ꞌví ya gí bà mà ndú, àá bà ꞌde i me gbolò á i ꞌdo gbí ꞌdi? 27 Káa ta ndâ bà gu tí yo tí nò ꞌdáá nò, ku kpónó má gì tacó bà zi ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo á kpónó mí to nò, wotí mì ꞌduù tí nò bà dù gítí bà ꞌdè có ji ku máa, yí si yì njíꞌdí gi, bà dù kuu tí ?

28 «Yo delè kû mù njembí yo tacó ndâ bòngo tacó yè? Yo tala káa bà zeke ndâ ꞌvì mû gbí jìlì gi. À tí ndú me ꞌbì bà gò bòngo lá. 29 Káa ye kû ꞌdè có ji yo máa, à kpêtí káa Sólómònì, tí gbolò gba táánò náa àá mì wó a ndâ banga i mbe ògbù ta ŋa  wálá nó, yí jé yuu ꞌbí ŋa bòngo ta banga tí  ndii ꞌbí ꞌvì mû gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌvì mû tí nò lá. 30 Káa Mbíṛì má te ŋa banga tí nò mítí ndâ ꞌvì mbílì sínò, náa à taàbé dê nó bà doo ndú ta wu ꞌdáá gî, gî, yí bà je mbí wó gítí bà je bòngo ji yo wálá, ndâ mbe kpùṛù-kpùṛù njembí?

31 «Má énò, yo si bà mù mbí yo gítí có máa, ‹Ze wúnó bà zò a ŋa yè? Ze bà njù a ŋa yè? Ze bà ꞌde bòngo ngòó wè?› mí to! 32 Tacó à ꞌdáá nò a ndâ kpóló-kpolo ŋa bà koṛo có mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá nó ká nò. Bu yo tí nó á gbíṛì nó ŋò ŋa ndâ i ŋìnó tí ndâ kpóló-kpolo i tacó ꞌválá mì yo nó ni gî. 33 Má énò, yo zèè kùṛo a có gítí bà dù tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, ta có gítí bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe lè á kùṛo Mbíṛì lá nó á má kózò gî, bìndi  a Mbíṛì ká bà wu sè ndâ i ŋìnó náa yí ŋò mbe ꞌvii ta yo nó ji yo delè. 34 Má énò, yo si bà mù njembí yo gítí taàbé mí to. Tacó yo cee ta ndâ có ŋìndi wúnó lá. À káa taàbé ká bà ŋò ꞌdóó kpokèjì mì wó.

7

Bô là ngomè tí ka wó, si ŋìndi wó á mítí wó

1 «Yo ꞌviiki ndâ ꞌbí ka yo lá, tacó wàa Mbíṛì delè ꞌví ꞌviiki yo lá. 2 Tacó Mbíṛì bà ꞌviiki mítí yo káa cè ŋa bà ꞌviiki tí, tí nó náa yo ꞌviiki mítí ndâ ꞌbí ka yo nô. À delè bà ꞌvii i ji yo ká ta gbèe káꞌi bà ꞌvii i tí nó náa yo ꞌvii ta i ji ndâ ꞌbí ka yo nô. 3 Má énò, wò kû ꞌdè có gítí njú-mû á tà ṛo ꞌbí ka lo tacó yè, káa kùsìlì-mû kuu kpùṛùꞌvù tà ṛo lo? 4 Wò bà ꞌde nje lo kòtí ꞌdi, wàa wò ꞌví ꞌdè ta có ji ꞌbí ka lo, máa njú-mû kuu tà ṛo wó, náa kùsìlì-mû má kuu kácá tà ṛo lo? 5 Ja a kùsìlì-mû tí nó mbe mbi mí tà ṛo lo nó kùṛo má kózò gî, bìndi  wò ꞌví giì òlò njú-mû ꞌdo tà ṛo nambe lo, ta ṛo lo ngbáṛángàꞌi, ndí lo mbe nambeè-ṛo.

6 «Je i-Mbíṛì ji ndâ bô lá. Ndú bà ꞌvìsì tí ndú bà ṛo wò. Wò delè ꞌví kaa banga njì wúꞌdè mí to á ꞌbá ta ndâ ngùù tí  lá, tacó ndú bà jaaka gbí  ta to.

Yù i ꞌdo mì Mbíṛì ta njembí lo gbaànjé

7 «Wò má yù i ta njembí lo gbaànjé, àá bà je i tí nò ji wò gî. Wò má pà i ta njembí lo gbaànjé, wò bà ꞌde i tí nò gî. Wò má gbà njekèjì muu ꞌduù ta njembí lo gbaànjé, yí bà njaanga njekèjì ji wò gî. 8 Tacó à kû je i ta o ꞌdáá gî ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe yù i nô. Ndâ mbe pà i ta o ꞌdáá gî kû ꞌde i. Bìndi  à kû njaanga njekèjì ta o ꞌdáá gî ji ndâ mbe gbà njekèjì. 9 ꞌViì mì ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo nò kpónó má wa go mítí wó, ꞌduù tí nò bà je kpúṛú díí ji ꞌviì tí nò máa yí zò gî? 10 ꞌViì mì ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo nò kpónó má yù yâ-sè ꞌdo tí bu wó, ꞌduù nò bà je yâ-kpoo ta jâ kpoo tí  ji ꞌviì mì wó bìndi  yâ-sè gî? 11 Káa ndâ vò ꞌduù, á go yo nò, má ni bà je tó i ji ndâ ꞌviì mì yo gî, Bu yo tí Mbíṛì á gbíṛì bà ni bà je tó i me gbolò ndii ndâ ŋìndi yo nò gî ji ndâ mbe yù i ꞌdo tí wó wálá?

12 «Co ta ndâ ꞌbí ka lo ká tí ŋa kpokèjì tí nó náa à gbí muu lo máa ndú ꞌví co ta wò tí  nô. Ŋìnò a gbí ndâ có mì Mòze, ta ndâ i tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nìbà ndú ji ndâ ꞌduù nó, ká nò.

Bà ya gí ꞌbá mì Mbíṛì me có ꞌdì lá

13 «Wò má ŋò kpokèjì gítí ꞌbá ṛú-ṛú-ṛú, co a i tí , kpokèjì tí nó ngáá-nga-ngà, náa ndâ ꞌduù me mbè kû ꞌva co tí  nó bà ya ta wò gí nje ku. 14 Káa kpokèjì ꞌválá a làmbu kpokèjì tí nó ṛú-ṛú-ṛú, ta ndâ zèèngè i tí , náa ndâ ꞌduù me mbè là kû pembee tí ndú pembee co tí  nô.

Kìyà jò ngo lá

15 «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ sú mbe ma có mì Mbíṛì. Ndú kû bàkà tí ndú tí ndâ tó ꞌduù, káa ndú a cèe ndâ zò-ꞌboo. 16 Yo bà ŋò ndú ni ká ꞌdo tí ŋa bà bàkà ndâ i mì ndú, go bà ŋò ŋa mû ni ꞌdo tí ndo wó. Mû-bàà kû ṛì káa ndo bàà, bìndi  ꞌbelè kû ṛì káa ṛí ꞌbelè. 17 Tó mû kû ṛì káa tó ndo mû. Bìndi  vò mû delè kû ṛì káa vò ndo mû. 18 Tó mû bà ṛì vò ndo mû wálá, delè vò mû bà ṛì tó ndo mû wálá. 19 Káa àá kèjì gí bà da mû ŋìnó mbe kû ṛì vò ndo mû nó, wàa à ꞌví doo ta wu. 20 Má énò, yo bà ŋò ndâ sú mbe ma có mì Mbíṛì ni ꞌdo tí cè ŋa bà bàkà ndâ i mì ndú.

21 «Yo koṛo muu yo máa, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌdè có máa ye a mbe tí ndâ yì ta tiṛì nó bà yee gbíṛì wálá. A káa ndâ mbe kû bàkà go có mì Bu ye ká bà ŋò gbíṛì. 22 Ye kû ꞌdè có tí nò ji yo, tacó ndâ ꞌduù me mbè ta ndòngbú o wúnò bà ꞌvee ye gbí ngbàngà mì Mbíṛì, máa, ‹Ze táánò ma có mì Mbíṛì ta ṛè lo lá, mbe tí ze? Ze táánò mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta ṛè lo lá? Ze táánò bàkà ndâ seṛè ta ṛè lo lá?›

23 «Bìndi  ye bà ꞌvìsì có ji ndú, máa, ‹Ye jé táánò ŋò yo ni lá. Yo co ꞌdo tí ye ngé gí kàzô, ndí yo ndâ vò ꞌduù.›

24 «Má énò, ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi ndâ có mì ye nò, bìndi  yí giì bàkà go ndâ có mì ye náa yí ꞌdi nò, go mbe bì ꞌbá ta muu tí wó, mbe bì ꞌbá mì wó mí pí díí. 25 Bìndi  mù giì nì mítí , ngo giì ò có tà , gbolò pípìṛi giì pì , káa ꞌbá tí nò ꞌva tí to lá, tacó à sè tà  mí pí díí. 26 Káa ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi ndâ có mì ye nò, káa yí bàkà go ndú lá nó, go mbe ŋónókó mbe sè tà ꞌbá mì wó mí pí njì ngoò. 27 Mù mâ giì nì , ngo giì ò có tà , pípìṛi mâ giì pì ta wotí tí , ꞌbá tí nò giì kiꞌviki gí to, ꞌbùṛùkù gî.»

28 Jézù mâ giì cee bà ꞌdè ndâ có mì wó gî, nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, giì ꞌdèè gî. 29 Tacó yí ꞌdè ji ndú ꞌdáá káa ndâ wu có mbe ya gí gbí muu ndú, me ndâ ꞌvìṛi có go i mì ndâ mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndú nó lá.

8

Seṛè bà cee vò cì ꞌdo tí ꞌbí ꞌdakò

1 Ndâ Jézù ta ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nó mbe kaa ya gí mì wó pí gú nó mâ giì kaa ꞌdo pí gú gì gí tàbù to gî, 2 ꞌbí ꞌdakò tí mbe cì giì gì gí mì wó, bìndi  yí giì zèè kò Jézù ta bà ꞌdeke tí wó ji yí, máa, «Go bà yuku cì tí nó tí ye nó má kuu tí lo, wotí bà si kútí ye ꞌví dù ngbáṛángàꞌi kuu tí lo, buù.»

3 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa mbe cì tí nò ꞌdè nò, yí giì yaꞌva ꞌbì wó ya gí bà gbala ta yí, ta bà ꞌdè có, máa, «Go  kuu tí ye. Dù ta ngbáṛángà kútí lo.» À káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Jézù, cì giì cee ꞌdo tí ꞌdakò tí nò gî. 4 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji yí, máa, «ꞌDi có tí nó náa ye kpónó bà ꞌdè ji wò nô. Ya kpédéléꞌi gí bà tùbà tí lo ji bu-Mbíṛì. Bìndi  wò ꞌví ci i ji Mbíṛì go có mì Mòze, tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù máa cì cee ꞌdo tí lo gî. Wò ꞌví tùbà tí lo ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé á kùṛo bà ya wò gí mí bu-Mbíṛì lá.»

Jézù ꞌvala bòò mì kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò

5 Jézù giì njè nó ya gí gbí gbata Kàpàrànáwùmù. Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí ꞌdakò tí kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò ziꞌduù-vô (100) giì gì gí mì wó, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí, máa, 6 «Bòò mì ye gbeleꞌve mí to ta sé gbí  tí wó ngé ndii gî, buù.»

7 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, «À nìkì ma. Ye kèjì gí bà ꞌvala yí.»

8 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Ye ꞌvii tí ꞌduù ŋìnó náa wò ꞌví gì gí ꞌbá mì ye lá, buù. ꞌDè káa có ta nje lo cuki ꞌdo tí bàndò tí nó kpónó náa wò kuu tí  nô, wàa bòò mì ye bà ꞌde ꞌválá gî. 9 Tacó ye a ꞌduù ta ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ye kuu tí , náa ye kû ꞌdi có mì ndú. À delè kuu tí  tàkò ye a ndâ àsìkérì mbe kû ꞌdi có mì ye, náa ye má ꞌdè có ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndú, máa, ‹Bàkà i ŋìnó!› Yí kû bàkà ; ye má ꞌdè có ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndú, máa, ‹Ya énó!› Yí kû ya go có tí nò. Ye má tèꞌé tí ꞌduù máa, ‹Gì !› Yí kû gì go có mì ye nò. Ye má ꞌdè có ji bòò mì ye máa, ‹Bàkà i ŋìnó!› Yí kû bàkà i tí nò.»

10 Jézù mâ giì ꞌdi ŋa có tí nò náa ꞌdakò tí nò ꞌdè nò, nje wó giì ꞌdèè gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ṛu ndi wó nó, máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ye jé ꞌde ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe tee njembí wó mítí Mbíṛì, kpêtí ꞌdo gbí òkò tí yo tí ndâ Ìzìrìyélì, go i mì ꞌdakò tí nó lá. 11 Ye kû ꞌdè có ji yo ta kponje tí  wálá, máa, ndâ ꞌbí tende ŋa ndâ ꞌduù ta ndòngbú o wúnò bà kaa ꞌdo muu to tí nó ꞌdáá gî gí bà zò i ta ndâ Àbìráámò ta Ìzákò, ta Jàkóbè gbí gbèe káꞌi ta líkíꞌo tí ndú gbí ngbàngà mì Mbíṛì. 12 Bìndi  àá bà giì mò yo tí ndâ Ìzìrìyélì, tí ndâ ꞌdóó ꞌviì gbí ngbàngà mì Mbíṛì nó gí gbí ꞌdíꞌdiꞌo, tí bàndò bà wa gbí, ta bà zò gbí tì ta séꞌi.»

13 Jézù mâ giì ꞌdè có ji ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò cee gî, yí giì ꞌvìsì có ji kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò tí nò, máa, «Má énò, ya gí ꞌbá mì lo, wàa có tí nó náa wò tee njembí lo á mítí  nò bà bàkà tí gî, tacó wò ùnje gî, máa, ye kpêtí má ꞌdè káa có ta nje ye sínò, bòò mì lo bà ꞌvala ꞌdo gbí nòꞌo gî.» À káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Jézù, bòò mì ꞌdakò tí nò giì a gí yaà ꞌdo gbí nòꞌo mì wó gî.

Jézù ꞌvala ndâ na gê Pìyétòrò ta ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí ndâ nòꞌo

14 Jézù giì njè nó ꞌdo bàndò bà ꞌde tí ndú ta kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò nò ya gí ꞌbá mì Pìyétòrò. Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde na gê Pìyétòrò kuu tísì ta côꞌo gbí dìì wó. 15 Yí mâ giì zèè ꞌbí niì tí nó, côꞌo ngé giì dò ꞌdo gbí dìì wó gî. Bìndi  yí giì a gí yaà ya gí bà bàkà i-zó-zò ji Jézù.

16 Ta ꞌdêꞌo mì gbèe ṛi tí nò náa Jézù ꞌvala ta na gê Pìyétòrò ꞌdo gbí nòꞌo nò, ndâ ꞌduù giì kaa ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta nòꞌo tí ndú nó ya tí  ji Jézù. Jézù giì mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù tí nò ta njì có gbaànjé. Bìndi  yí giì ꞌvala ndâ mbe nòꞌo, 17 go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà gî, máa,

«Yí bà ꞌvala ndoo ꞌdo gbí ndâ nòꞌo mì ndoo;

yí delè kaa ndâ njì séꞌi ꞌdo gbí dìì ndoo ꞌdáá gî,» nô.

Bà dù tí mbe ṛu ndi Jézù me có ꞌdì lá

18 Jézù mâ giì ŋò ndâ ꞌduù kaa gì gí mì wó me mbè ngé ndii gî, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, ndâ yì di kàpá gí tìto. 19 ꞌBí ꞌdakò tí mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nó, yí giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Mbe nìbà i, àá bà ja ye ꞌdo tàkò lo káa go ngo.»

20 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, «Ndâ gùù mì ndâ ngàmbé kuu tí . Ndâ bàndò bà tèṛì mì ndâ nuù tí nó mbe kû o co gbí pípìṛi nó ꞌdáá gî kuu tí , káa bàndò bà tì tàmuu ꞌViì-mì-ꞌDakò á mítí  wálá.»

21 Mâ giì zekeꞌo bà-i-nò ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ṛu ndi Jézù nó giì ꞌdè có ji yí, máa, «Buù, si ye má ya gí bà duu ku bu ye, má kózò gî, bìndi  ye ꞌví dele ndi ye gì gí ba ṛu ndi lo.»

22 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì ꞌdakò tí nò, máa, «Gì gí bà ṛu ndi ye, wàa wò ꞌví si ndâ ku ꞌví duu ndâ ꞌdóó ku mì ndú.»

Jézù ṛo gundiṛi mí tíyò

23 Bìndi bà ꞌdè có mì Jézù ji ꞌdakò tí nò, yí giì njè nó ya gí gbí gbâ, bìndi  ndâ mbe tala có mì wó giì oloko gí tàkò wó gbí gbâ kà. 24 Mâ giì zekeꞌo, gundiṛi giì ꞌbìtà bà pì tí ŋa ŋìnó náa ngo kû giì ꞌbìtà có bà gbàngà gí gbí gbâ. Káa Jézù ta o tí nò kuu tísì kû tè ṛì gbí gbâ. 25 Bìndi  ndâ mbe tala có mì wó mâ giì ŋò máa, i kû giì vóló-volo, ndú giì gbà yí ꞌdo muu ṛì. Yí mâ giì ziya gî, ndú giì ꞌdè có ji yí, máa, «ꞌVala ndoo, buù, tacó ndoo kû míí-mìì!»

26 Káa Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo kû cì gúku tacó yè? Yo tee njembí yo mítí Mbíṛì me jéꞌdéé gî le!» Bìndi  yí bà-i-nò giì a gí yaà, yí giì do mítí ndâ gundiṛi tí nò mbe kû pì nò, ta kàpá tí nò mbe kû gbàngà nò. Ndâ i tí nò só giì ṛò tíyò ngbi-ngbìì gî.

27 Nje ndâ mbe tala có mì Jézù náa ndú ta ndú gbí gbâ nò ꞌdáá gî, giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «A ŋa wotí tí ꞌdakò yè ká énó, náa ndâ gundiṛi ta kàpá kû ꞌdi có mì wó nó?»

Ndâ ꞌbí ꞌdakò gbí to Gàdárà ta ndâ i-gbí-muu ndú

28 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì di ngo gí tìto kàpá á ꞌbí to ta ṛè to tí nò a Gàdárà, ndú giì ꞌde ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô tí ndâ ꞌduù Gàdárà, ta ndâ i-gbí-muu ndú, mbe co ꞌdo gbí òkò ndâ muuꞌdú. Ndâ ꞌdakò tí nò tii tí ndú mítí kpokèjì tí nò mbe co ṛègbà ndâ muuꞌdú nò go ndâ gbù kàzà, tí ŋa ŋìnó náa gbèe ꞌduù mbe co tí kpokèjì tí nò ji ndú wálá. 29 Káa à káa póó bà giì ŋò Jézù mì ndú, ndú giì ꞌbìtà bà tò kû, máa, «Ákoo ꞌviì mì Mbíṛì! À gbí muu lo a có bà bàkà ŋa yè ta ze? Wò gì tacó bà waa có mítí ze si ꞌdóó o tí nò gí kùṛo kálásê?» 30 Káa ta o bà ꞌde tí ndú nò, ndâ kàdùrúkù me mbè kû zò i á ꞌdê gbí to tí nò. 31 Tacó énò, ndâ i tí nò gbí muu ndâ ꞌdakò tí nò, nò giì ꞌdeke tí ndú ji Jézù, máa, «Wò má mòkò ze ꞌdo gbí muu ndâ ꞌdakò tí nó gî, wò ꞌví si ze ꞌví ya gí gbí muu ndâ kàdùrúkù tí zô.»

32 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ i tí nò, máa, «Yo kaa ya !» Ndâ i tí nò bà-i-nò giì kaa ꞌdo gbí muu ndâ ꞌdakò tí nò ya gí gbí muu ndâ kàdùrúkù go có mì Jézù nò. Bìndi  ndâ kàdùrúkù tí nò giì njè ta ngèlè ta ndâ i tí nò gbí muu ndú, ndú giì oloko gí tà ngo ꞌdo tì njà gángá ngo, bìndi  ndú giì mìì ta ngo léé gî.

33 Ndâ mbe kû gbà ndâ kàdùrúkù tí nò giì kaa ya gí gbí gbata gí bà ꞌvanda ndi ndâ i tí nó mbe bàkà tí mítí ndâ kàdùrúkù, ta ndâ ꞌdakò tí nò sósòꞌô ta ndâ i-gbí-muu ndú nó gbaànjé-gbaànjé ji ndâ ꞌduù. 34 Ndâ ꞌduù gbí gbata mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò, ndú giì kaa ꞌdo gbí gbata ya gí mì Jézù. Ndú mâ giì ꞌde yí gî, ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí, máa yí njè nó ꞌdo gbí to ꞌbá mì ndâ yì gî.

9

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî

1 Jézù mâ giì di ndi kàpá ꞌdo gbí to Gàdárà gí tìto gí gbí ꞌdóó gbata bà dù yí gî, 2 ndâ ꞌduù giì làngà ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî gì tí  ji yí. Jézù mâ giì ŋò bà tee njembí ndú mítí wó, yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò, máa, «Zèè njembí lo, ꞌviì mì ye, tacó à si có gítí ndâ vò i mì lo mí to gî.»

3 Káa ndâ ꞌbí mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe tì mí mì Jézù nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nò, ndú giì ꞌbìtà bà koṛo có gbí njembí ndú, máa, «ꞌDakò tí nò kû bàkà tí wó tí Mbíṛì ta wotí tacó yè? Yí ꞌde wotí bà je à-cee-gî gítí vò i mì ndâ ꞌduù ꞌdo kòtí ꞌdi?»

4 Jézù mâ giì ŋò ŋa có tí nó náa ndâ mbe ꞌdi gbí tàkìì tí nò kû koṛo gbí njembí ndú nó, yí giì ꞌvee ndú, máa, «Yo kû koṛo ŋa vò có énò gbí njembí yo tacó yè? 5 Bà ꞌdè có máa, ‹À je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì lo gî,› ká peteke , wèè, a peteke a bà ꞌdè có, máa, ‹A gí yaà, wàa wò ꞌví nò nó?› 6 Má énò, ye kpónó bà tùbà  ji yo máa àá mì ꞌViì-mì-ꞌDakò a wotí tacó bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù á muu to tí nô.» Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nó mbe gbeleꞌve gî nó máa, «A gí yaà, wò ꞌví te kpâ-sili mì lo, wàa wò ꞌví ya gí ꞌbá.» 7 ꞌDakò tí nò bà-i-nò ngé giì a gí yaà, bìndi  yí giì njè nó kû ya gí ꞌbá go có mì Jézù nò. 8 Nje ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kaa ya gí mì Jézù nó ꞌdáá gî giì ꞌdèè ta gúku bà ŋò ꞌdakò tí nò kû nò nó gî. Bìndi  ndú giì ùlù Mbíṛì tacó bà je ŋa wotí tí nò á ji ndâ ꞌduù.

Bà tèꞌé tí Màtéyò

9 Jézù mâ giì njè nó ꞌdo tí bàndò bà ꞌvala ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò, yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò tí Jùdéyà tí mbe kû kili i-mírì mì ndâ Ròmánò, ta ṛè wó a Màtéyò, kû ki tí wó to á bàndò bá gò i-mírì. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji Màtéyò, máa, «Gì gí bà ṛu ndi ye.» Màtéyò bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi  yí giì ya gí bà ṛu ndi Jézù.

Jézù zò i ta ndâ vò ꞌduù

10 Si Jézù kû zò i ta ṛi tí nò á ꞌbá mì Màtéyò, ndâ ꞌbí ka nèté mì Màtéyò me mbè, ta ndâ ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù mbe kû gbètèkè tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì kaa gì kû zò i ta ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó gbí gbèe káꞌi. 11 Ndâ ꞌbí mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ŋa i tí nò, ndú giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì Jézù, máa, «Mbe nìbà i ji yo kû zò i gbí káꞌi ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvii tí ndâ ꞌduù náa cèe ꞌduù ꞌví zò i ta ndú gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá nó tacó yè»

12 Jézù mâ giì ꞌdi ŋa ꞌvé tí nó náa ndâ ꞌduù tí nò kû ꞌvee ta ndâ mbe tala có mì wó nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «A ndâ ꞌduù ŋìnó ta séꞌi tí ndú nó ká kû pà mbe yeè. Ndâ ꞌduù ŋìnó ta séꞌi tí ndú wálá nó pà mbe yeè lá. 13 Má énò, yo ꞌviiki gbí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énò máa,

‹À tí ye tí Mbíṛì a go bà ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù;

go bà ci mbelè ndâ nò ji ye tí ye wálá.›

Ye delè gì me tacó bà tèꞌé tí ndâ tó ꞌduù lá, ye gì a i tacó tí ndâ mbe bàkà vò i.»

ꞌVé gítí ndeṛè bà kònò go mì ndâ mbe tala có mì Jézù lá

14 Ta o tí nò, ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù giì gì gí mì Jézù, bìndi  ndú giì ꞌvee yí, máa, «Tacó yè, káa ze ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà kû kònò go ta ṛi bà kònò go mì ndâ Jùdéyà, káa ndâ mbe tala có mì lo kònò go lá?»

15 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ndâ kpóló-kpolo kómbe mbe kò niì jé kû kònò go ta o tí nó náa kómbe ndú tí nó náa à kû ko niì mì wó gí ꞌbá nó má kuu ta ndú? Káa o bà je mbe kû kò niì tí nò ꞌdo gbí òkò tí ndú bà gì ká gì, bìndi  ndú bà giì kònò go ta o tí nò. 16 À da ngú kô mí pí ká kô lá. 17 ꞌBí ꞌduù jé mbe fuu pe ngú cû mí gbí ká káṛà ŋìnó ta gbí wó wuuku gî nó wálá. Tacó yí má bàkà énò, ta o tí nó náa pe ngú cû bà giì nì nó, káṛà tí nò bà ba gî. Bìndi  yí bà bè gbí ndâ káṛà ta pe só gî. Tacó énò, à ta o ꞌdáá gî kû fuu pe ngú cû ká mí gbí kpóló-kpolo káṛà tacó bà kpolo tí ndâ pe ta káṛà.»

Jézù ꞌvala ndâ ꞌbí ꞌvinî ta ꞌbí niì

18 Káa si Jézù kálásê kû ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì Jòvánì, ꞌbí ꞌdakò tí gbolò ꞌduù giì gì gí mì wó, bìndi  yí giì zèè kò wó mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, ta bà ꞌdeke tí wó ji yí, máa, «Nájú ye cee gî, káa ye kû ꞌdeke a tí ye ji wò, máa wò ꞌví ya gí bà tee ꞌbì lo mítí wó wàa yí ꞌví ꞌvala ji ye.» 19 Jézù mâ giì njè nó kû ya gí ꞌbá mì gbolò ꞌduù tí nò, ndâ mbe tala có mì wó giì kaa kû ṛu ndi wó.

20 Káa si ndú muu nó, ꞌbí niì náa mbelè kû yee tí wó ta ndoò muuꞌbì-nje só giì gì có kapí Jézù, bìndi  yí giì zèè nje bòngo tí wó, 21 ta bà koṛo có, máa, «Ye kpêtí má zèè káa nje bòngo tí wó, ye bà ꞌde ꞌválá gî.»

22 Jézù mâ giì ꞌvìsì tí wó gí ndiì, yí mâ giì ŋò niì tí nò, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Zèè njembí lo, nájú ye, tacó bà tee njembí lo mítí ye ꞌvala wò gî.» ꞌDo tí bàndò tí nò, mbelè tí nó mbe kû yee ꞌdo tí niì tí nò, nó ngé giì ṛò tíyò gî.

23 Jézù mâ giì yee ꞌbá mì gbolò ꞌduù tí nò, yí giì ꞌde ndâ ꞌduù kû wa ku tàꞌi ta wotí ká tí . 24 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo njè gí sè ꞌdo tàꞌi tí nò gî. Làmbu ꞌvinî tí nò cì me cí-cì lá. Yí kû tè a ṛì.» Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌbìtà bà ŋo Jézù ta ŋa có mì wó nò ŋó-ŋo. 25 Káa ndú mâ giì njè gí sè go có tí nò gî, Jézù giì ṛì gí tàkò ku ꞌvinî tí nò tàꞌi. Yí mâ giì zèè ꞌbì wó, ꞌvinî tí nó giì a  ṛò tíyò. 26 Tàwo ngú có tí nò giì ya cee gbí to tí nò ꞌdáá gî.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌbí mbe sú ṛo

27 Ta o bà njè nó mì Jézù ꞌdo bà ꞌvala nájú gbolò ꞌdakò tí nò, ndâ ꞌbí mbe sú ṛo sósòꞌô giì ṛu ndi wó ta bà tò kû á tàkò wó ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «Àá ꞌViì kòtí Dàvídè tí Bìndi-Mbíṛì, àá ꞌViì kòtí Dàvídè, ŋò yê ṛo ze!»

28 Jézù mâ giì ṛì gí tàꞌi ta o bà yee yí ꞌbá gî, ndâ mbe sú ṛo tí nò giì ṛì gí tàkò wó. Bìndi  yí giì ꞌvee ndú, máa, «Yo wálá ùnje gî, máa ye bà ꞌvala yo gî?» Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ze ùnje gî, buù.» 29 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nó náa ndâ mbe sú ṛo tí nò ꞌvìsì gí tàkò ꞌvé mì wó nò, yí giì gbala ṛo ndú ta bà ꞌdè có ji ndú, máa, «Ye bà njaanga ṛo yo gî, tacó yo ùnje ta njembí yo gbaànjé gî, máa wotí bà bàkà énò kuu tí ye.» 30 Jézù mâ giì ꞌdè có tí nò, ṛo ndâ mbe sú ṛo tí nò só nó giì njaanga tí gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú ta wotí tí , máa, «Yo kpolo tí nje yo máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌví ꞌdi có máa a ye ká njaanga ṛo yo nò lá.» 31 Káa ndâ ꞌdakò tí nò mâ giì njè nó ꞌdo bà-i-nò gî, ndú giì nò ta bà ma ṛè Jézù ta ndi tí ndâ ꞌbá ꞌdáá gî.

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò tí mbe ꞌdè có lá ta i-gbí-muu wó

32 À káa póó bà njè nó mì ndâ ꞌdakò tí nó náa Jézù njaanga ṛo ndú nó gî, à giì gì ta ꞌbí ꞌdakò mbe ꞌdè có lá ta i-gbí-muu wó ji Jézù. 33 Jézù mâ giì mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu ꞌdakò tí nò gî, ꞌdakò tí nò ngé giì ꞌbìtà bà ꞌdè có. Bìndi  nje ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nó mbe tì mí mì Jézù nó giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí òkò tí ndú, máa, «À jé ŋò ꞌbí ŋa i go énó ꞌbá Ìzìrìyélì lá.»

34 Káa ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà a gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò ŋìndi ndú giì ꞌvìsì có gí tàkò có tí nò, máa, «A Gba-vò-i, tí gba mì ndâ i-gbí-muu, ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji yí.»

Jézù ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù

35 Gbí ndâ o tí nò, Jézù giì nò nó cee gbí ndâ gbata, ta ndâ víí bàndò á sè ꞌdo gbí ndâ gbata ꞌdáá gî, kû nìbà i, ta bà ma Banga-Ngú-Có gítí có bà dù Mbíṛì tí gba ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ ŋa ndâ nòꞌo ta ndâ séꞌi ꞌdáá gî.

36 Káa yê ṛo bà ŋò ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò náa Jézù kû nò ta bà nìbà i ji ndú nò giì bàkà yí ngé ndii gî. Tacó à tí ndú a gúku, ndú delè ŋò ꞌdóó i ŋìnó náa ndâ yì ꞌví bàkà nó lá, tacó ꞌduù kùṛo ndú wálá, go ndâ rómbo ta mbe gbà ndú wálá. 37 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ndâ i tacó bà kili ꞌdo gbí njí ògbù ngé, káa muu ndâ mbe bàkà nèté me njíꞌdí. 38 Má énò, yo ꞌdeke tí yo ji mbe njí, tacó wàa, yí ꞌví tuu ndâ mbe bàkà nèté me mbè tacó bà kili ndú.»

10

Jézù ṛuka ndâ tú mì wó muuꞌbì-nje só

1 Jézù giì ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù muuꞌbì-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, ta wotí bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ ŋa ndâ nòꞌo ꞌdáá gî á bìndi wó ji ndú.

2 Ŋìnó a ṛè ndâ ꞌduù tí nó muuꞌbì-nje só náa Jézù ṛuka ndú nò: ndâ kpédélé ꞌduù a ndâ Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Pìyétòrò nô, ta náꞌvindí wó Àndèréyà, bìndi  a ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì tí ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò, 3 ta Fìlípò, ta Bàràtòlòméyò, ta Tòmázò, ta Màtéyò tí mbe kili i-mírì, ta Jákòmò tí ꞌviì mì Àlìféyò, ta Tàdéyò, 4 ta Sìmónè tí nó tí tó ꞌviì-ꞌbá nô, ta Júdà Ìsìkàrìyótè tí mbe ba ngbù wó tí Jézù.

5 Bìndi  Jézù giì tuu ndâ ꞌdakò tí nò muuꞌbì-nje só náa yí ṛuka ndú tí ndâ tú mì wó nò, káa ta kùṛo bà tuu ndú, yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú, máa,

«Yo ꞌví ꞌdò kò yo gbaànjé mí gbí to mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ùlù ndâ ꞌbí tende ŋa i bìndi Mbíṛì nó lá.

Yo delè ꞌví ya gí gbí ndâ gbata á gbí to Sàmárìyà lá.

6 Yo ya a i gí mì ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ mbe giṛi á go ndâ rómbo gî,

7 wàa yo ꞌví kò-kò ji ndú, máa, ‹Kùṛo o bà gì Gba-gbíṛì kpónó dooko gî!›

8 Yo ꞌví ꞌvala ndâ mbe nòꞌo,

yo ꞌví ꞌvala ndâ ku,

yo ꞌví ṛo kútí ndâ mbe cì,

yo ꞌví mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù.

Yo sì wotí bà bàkà ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò me sí-sì lá. Má énò, yo delè ꞌví je mboo tàkò bà bàkà ndú ꞌdo mì ndâ ꞌduù lá.

9 Ta o tí nó náa yo má kû ya gí muu nó, yo ꞌví je ꞌbí làmbu i tacó bà sì ta ndâ ꞌbí i ngé gî lá.

10 Yo ꞌví je ndâ ꞌbí bòngo ta ndâ ꞌbí tàmà tacó bà ꞌvìsì ta ndâ ŋìnó á tí dìì yo nò á kùṛo kà lá.

Yo delè ꞌví zèè ꞌbí i go mû-kóṛó mí ꞌbì yo tacó bà kpolo tí yo lá. Tacó ꞌduù má ka wuꞌo gî, àá bà si yí sínò wálá.

11 Yo má yee tí to, yo ꞌví pà a ꞌbá mì ꞌduù ŋìnó mbe nì ‹Yo ndi ye nò› ji yo ta njembí wó gbaànjé, wàa yo ꞌví dù tí , yee tí o bà njè nó mì yo ꞌdo tí to tí nò.

12 Yo má yee tí ꞌbá, yo ꞌví nì ‹Ze yee gî› ji ndâ mbe ꞌbá ta bà cù ꞌdê ngo cù yo tù-tù-tù mítí ndú. 13 Ndú má nì ‹Yo ndi ze nò› ji yo ta ꞌdê njembí ndú, yo ꞌví dù ta ndú. Káa ndú má biya bà ꞌvìsì ꞌvé ji yo gî, yo ꞌví ndii ta nó mì yo, ta nambeè tí nó gbí njembí yo náa yo máa Mbíṛì ꞌví bàkà ji ndú nô.

14 Yo má yee tí to, káa ndâ ꞌduù má te wiṛi mítí yo lá, ndú delè má sè tù ndú tí có mì yo náa yo kû ꞌdè ji ndú nó lá, ta o tí nó náa yo má kû ꞌvìsì tàmuu yo gítí to tí nò, nó, yo ꞌví gbà njú to, to tí nò ꞌdo tí kò yo gî. Ŋìnò tacó bà tùbà  ji ndâ mbe to tí nò máa, Mbíṛì bà waa có mítí ndú, káa à me ꞌdo gbí có mì yo lá. 15 Ye kû ꞌdè có ji yo ta ꞌvéṛè tí  wálá, máa, Mbíṛì bà waa có mítí ndâ mbe to tí nò ta ndòngbú o ta wotí tí  ndii bà doo ndâ gbata Sòdómà ta Gòmórà á mì wó ta wu táánò nó gî.

16 Ye kû tuu yo gí gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta zíꞌi ꞌbì yo tacó bà kpolo ta tí yo wálá, go ndâ rómbo á kùṛo ndâ siingiì. Má énò, yo ꞌví si ṛo yo ꞌví dù ngílí-ngílí go ṛo àcaꞌba. Wàa njembí yo ꞌví dù ꞌdèè kpóó go bèègú.

17 «Yo delè ꞌví te mí gbí muu yo máa, ndâ ꞌduù kèjì gí bà kaa yo ya tí  gí gbí ndâ ngbàngà mì ndâ Jùdéyà. Bìndi  ndâ gba bà giì waa có mítí yo máa, à gbì yo mí kùṛo ndâ ꞌduù. 18 Àá bà jaka yo ta wotí ya tí  gí kùṛo ndâ kpo-kpò ꞌduù ta ndâ kpo-kpò gba á muu ye. Káa ŋìnò bà njaanga ji yo a kpokèjì bà ma có tí ye ji ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ kpo-kpò gba, ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. 19 Káa ta o tí nò náa ndú bà giì zèè yo nò, njembí yo ꞌví si bà mù énó máa, yo bà ya gí bà ꞌdè á kùṛo ndâ kpo-kpò ꞌduù kà a ŋa có yè wè, mí to. Njembí yo delè ꞌví mù énó máa, yo ꞌví ꞌdè a ŋa có yè wè, nò lá. Àá bà wu có tí nó náa yo ꞌví ꞌdè nó mí gbí nje yo ká kùṛo kà. 20 Tacó ta o tí nò, à me káa yo ká bà ꞌdè ꞌdóó có mì yo á ꞌdo gbí muu yo lá. A Bèṛi mì Bu ye ká bà je wotí bà ꞌdè có ji yo.

21 «Ta o tí nò, ndâ ꞌduù bà sì ndâ náꞌvindí ndú ta ndâ ꞌviì mì ndú ji ku. Ndâ ꞌviì delè bà ꞌvìsì tí ndú tacó bà pà kpokèjì bà ziki ndâ mbe jò ndú. 22 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà giì sogo yo á muu ye ta o tí nò. Káa ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo mbe ꞌdò kò wó mí to tí kpoò yee tí ndòngbú o bà mèèkè ndâ i tí nò tí yo nó ká bà ꞌde ꞌválá. 23 À má kû mèèkèꞌi tí yo ta o tí nò gbí ꞌbí gbata, yo ꞌví kaa ta ngèlè ꞌválá ya gí gbí ꞌbí . Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta ꞌvéṛè tí  wálá, máa, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà gì gí muu to tí nó si yo nò ꞌbá mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî cee lá. 24 Mbe kû tala i me gbolò ndii ꞌduù tí nó mbe kû nìbà i ji yí nó lá; bòò delè me gbolò ndii mbe tí wó lá. 25 À tè ta mbe tala i káa bà je muu mì mbe nìbà i ji yí mítí wó; à delè giì tè ta bòò káa bà je muu mbe tí wó mítí wó. Káa ṛè bu-ꞌbá má mì ndú a Gba-wàtà, ndú bà gbì mí muu ndâ ꞌviì mì wó a ndâ vò ṛè mbe ndii ŋìnò gî.

26 «À má énò, yo ꞌví cì gúku tí ndâ ꞌduù lá. Tacó ndâ ŋa ndâ i tí nó ꞌdáá náa ndâ ꞌduù kû ngùù ndú kpónó nó bà ꞌvanda ꞌdáá gí sè gî. Delè ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè mí tàbèngìì nó bà dù á kà wálá. 27 Yo bà giì kò-kò ta ndâ có tí nó náa ye kpónó kû ꞌdè ji yo gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó á ji ndâ ꞌduù gbí ngbàà ṛi. Bìndi  yo bà giì kò-kò ta ndâ có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo á gbí ngàngbùùtù nó ꞌdo pí cèléngé ji ndâ ꞌduù. 28 Káa yo ꞌví cì gúku tí ndâ ꞌduù lá, tacó ꞌbí i gbaànjé mì ndú náa ndú bà bàkà ta yo, á bìndi bà zi yo mì ndú nò wálá. Yo cì gúku a i tí Mbíṛì, tacó wotí bà zi yo ta wotí bà waa có mítí yo bìndi bà zi yo mì wó kuu tí wó. 29 Yo tala bà zeke ndâ víí nuù tí nó tí ndâ naṛù nó gi. ꞌBí làmbu i náa ꞌduù bà ꞌde gbí ndú gbaànjé wálá. Káa ꞌbí  gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndú mbe cì gî, káa Bu yo ŋò bà ku wó lá, nò wálá. 30 Káa à má gítí yo, yí ꞌdeke ndâ njì se muu yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 31 Má énò, yo ꞌví cì gúku lá, tacó yo kùṛo Mbíṛì a ndâ kpóló-kpolo i ndii ndâ naṛù gî.

32 «Má énò, ꞌduù má si ye tí i á kùṛo ndâ ꞌduù á muu to tí nó, ye delè wúnò bà si ꞌduù tí nò tí i á kùṛo Bu ye á gbíṛì. 33 Káa ꞌduù má biya ye á kùṛo ndâ ꞌduù á muu to tí nó, ye delè wúnò bà ꞌvìsì kapí ye gítí ꞌduù tí nò á kùṛo Bu ye á gbíṛì.

Có mì Jézù a i mbe njèè gbí òkò tí ndâ ꞌduù

34 «Yo si bà je mbí yo énó máa, ye gì ji yo ta ngú có mbe ꞌdèè njembí yo nò mí to. 35 Có tí nó náa ye gì tí  nó a có mbe njèè gbí òkò tí ndâ ꞌviì ta ndâ bu ndú, ndâ niì ta ndâ nájú ndú. Có tí nò bà njèè gbí òkò tí ndâ nawu ndâ ꞌviì ta ndâ niì mì ndâ ꞌviì mì ndú. 36 Ndâ mbe sogo ꞌduù gí mì ku bà dù káa ndâ ꞌdóó ꞌviì mì wó.

37 «ꞌDuù má zèè có tí ndâ bu wó ta nawu wó kpolo ndii có tí ye gî, ŋa ꞌduù tí nò bà ꞌvii tí mbe dù tí ꞌduù mì ye wálá; ꞌduù delè má zè nìkì kpolo ma a ndâ bà wó ta ndâ nájú wó co tí ye, ŋa ꞌduù tí nò bà ꞌvii tí mbe dù tí ꞌduù mì ye wálá. 38 ꞌDuù má ùnje gítí bà kònò séꞌi go ye wàa yí ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye lá, yí bà ꞌvii tí mbe dù tí ꞌduù mì ye wálá. 39 ꞌDuù mbe koṛo có kpolo ma ká gítí ꞌválá muu to tí nó bà ꞌde vò i bìndi ku mì wó. Káa ꞌduù ŋìnó mbe sì miṛi wó muu to tí nó ji ku a i gítí nèté mì ye ká bà ꞌde ꞌválá á bìndi ku mì wó.

40 «ꞌDuù mbe te wiṛi mítí yo ta ṛè ye, te wiṛi tí nò a i mítí ye, káa ndâ mbe te wiṛi mítí ye, te wiṛi tí nò a i mítí mbe tuu ye. 41 ꞌBí ꞌduù má te wiṛi mítí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ta ṛè mì Mbíṛì, Mbíṛì bà je ꞌbí tó i tí nó náa yí bà je ji mbe ꞌdòkò có mì wó nò nó ji ꞌduù tí nó gî. ꞌBí ꞌduù delè má te wiṛi mítí tó ꞌduù gítí tó ṛè ꞌduù, tí nò, Mbíṛì bà je ꞌbí ŋa tó i tí nó náa yí tí Mbíṛì bà je ji tó ꞌduù tí nò nó ji ꞌduù tí nó mbe te wiṛi mítí wó nó gî. 42 Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌduù kpêtí má cu káa cèe ꞌdê ngo mì lú nó sínò ꞌdo gbí káṛà ji ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó náa ṛè wó gbí u ꞌduù wálá ngé gî tacó náa táángbà ꞌduù tí nò a mbe tala có mì ye, yí bà ꞌde tó i tàkò ngo mì wó nò kpêkù.»

11

1 Jézù mâ giì cee ta nèté bà kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só náa yí ṛuka ndú nó gî, yí giì njè nó ꞌdo bàndò tí nò kû nò ta ndi gbí ndâ gbata mì ndâ Jùdéyà kû ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù.

À zèè Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù mí gbí zàà

2 Ta o tí nò si Jézù kû ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ta ndi gbí ndâ gbata nò, Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù a i gbí zàà. Jòvánì mâ giì ꞌdi tàwo ndâ i tí nó náa Jézù tí Bìndi-Mbíṛì kû bàkà nó si yí gbí zàà kà, yí giì tuu ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó máa ndú ya gí bà ꞌdè có ji Jézù, máa, «A Jòvánì tí nó tí mbe kû caka tí ndâ ꞌduù nó ká tuu ze, máa, ze gì gí bà ꞌvee wò, máa, 3 wò a ꞌduù tí nó náa ze kû ù bà gì yí ꞌdo mì Mbíṛì nó, wèè, ꞌduù mì ze náa ze kû ù bà gì yí nò ká kpokèjì kálásê?»

4 Ndâ tú mì Jòvánì mâ giì ya gí bà ꞌvee Jézù go co tí nò náa Jòvánì tuu ta ndú nò, Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo dele ndi yo ya gí bà dìtà ndâ có ŋìnó náa yo ꞌdi ta tù yo nó, ta ndâ i ŋìnó náa yo ŋò ta ṛo yo nó ji Jòvánì: 5 Ndâ ꞌduù ŋìnó táánò náa ṛo ndú yoo gî nó, kpónó kû zekeꞌo. Ndâ ꞌduù ŋìnó táánò ta kò ndú mbe gbeleꞌve gî nó, kpónó kû nò nó. Ndâ kà cì kpónó yuku ꞌdáá ꞌdo tí ndâ ꞌduù ŋìnó táánò ta cì tí ndú nó gî. Ndâ ꞌduù ŋìnó táánò tí ndâ mbe sú tù nó kpónó kû ꞌdi có. Ndâ ꞌduù ŋìnó táánò mbe cì tí yú ku gî nó, ꞌvala ndi ndú gî. À kû ma Banga-Ngú-Có ji ndâ yê. 6 Yo delè ꞌví ꞌdè có ji Jòvánì, máa, ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí wó kácáá mítí có mì ye nó a mbe tó pá.»

7 Káa si ndâ tú mì Jòvánì kû giì bàkà có bà dele ndi ndú, Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌvee ndâ ꞌduù gítí Jòvánì, máa, «Gbí ndâ o tí nó táánò náa yo kû kaa ya gí mì Jòvánì si yí gbí kángáá nga ngoò nó, yo ta o tí nò kû koṛo có máa yo kû ya gí bà ŋò a ꞌdi? Gí bà ŋò ꞌbí ꞌduù ŋìnó ta ꞌdóó kóṛó-koṛo có mì wó wálá, mbe kû tè ká gí tàkò có mì ndâ ꞌbí ka wó nó? Káa à má me énò lá, 8 yo kaa ya gí bà ŋò a ꞌdi? Gí bà ŋò ꞌbí ꞌduù mbe zaa ta banga bòngo? Àá bà dù me énò lá, tacó ndâ mbe zaa ta ndâ banga bòngo kû dù a i ꞌbá mì ndâ kpo-kpò gba. 9 Nògí, má énò, yo táánò kaa ya gí sè gí gbí kángáá nga ngoò gí bà yè? Yo kaa ya me gí bà ŋò mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì lá? À énò. Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌduù tí nò a gbolò ꞌduù ndii mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gî. 10 Tacó Jòvánì a ꞌduù tí nó náa à cu có gítí wó mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa, ‹Ye bà tuu tú mì ye gí kùṛo lo, gí bà ꞌviindi kpokèjì ù ta ndi lo,› nô. 11 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌviì tí nó ꞌdáá gî náa a ndâ niì ká jò ndú nó, ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe gì tí gbolò ꞌduù ndii Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù yee tí kpónó wálá. Kpêtí ká énò, ꞌbí ꞌduù ŋìnó tí táángbà ꞌduù sínò gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ Bòò-gba mì Gba-gbíṛì nó a gbolò ꞌduù ndii Jòvánì gî. 12 Káa ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà kò-kò mì Jòvánì ta có mì Mbíṛì di tí wúnó, ꞌbá mì Gba-gbíṛì kû mbu ji bà te  ta wotí, ndâ vò ꞌduù kû paa ta zèè  ta wotí. 13 Káa kùṛo bà gì Jòvánì, Mbíṛì táánò je wotí bà ꞌdè-kòcò a i ji ndâ Mòze ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó tí Mbíṛì. 14 Yo má ùnje gítí ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ta ndâ có mì Mòze gî, Jòvánì a Èlíjà tí nó táánò tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, náa ndú ꞌdè có máa yí bà dele ndi wó gì tacó bà gì gí bà ꞌviindi kpokèjì kùṛo bà gì Bìndi-Mbíṛì nô. 15 Má énò, ndâ ꞌduù ŋìnó ta tù bà ꞌdi có tí muu ndú nó ꞌví ꞌdi có!

16 «Káa ye kpónó ꞌví ꞌvii yo ndâ ꞌduù tí nó á gbí o tí nó, nó mítí ŋa yè dú? Yo gbí ṛo ye ká go ndâ víí ꞌviì mbe kili kû ŋo ꞌdì gbí dùpì, ndú mâ giì ŋò ndâ ꞌbí ka ndú víí ꞌviì mbe kili ta ba muu ndú tende, ndú giì tèꞌé tí ndú máa, 17 ‹Yo gì gí mì ndoo, wàa ndoo ꞌví ŋo ꞌdì bà dù ṛu.› Káa ndâ ka ndú nò giì biya gî. Bìndi  ndú giì tèꞌé tí ndú kákáꞌi, máa, ‹Yo gì gí mì ndoo, wàa ndoo ꞌví ŋo ꞌdì bà wa ku.› Káa ndâ ka ndú nò giì biya delè gî. 18 Tacó Jòvánì táánò me mbe zò i lá, yí delè me mbe njù pe lá, káa ndâ ꞌduù giì kili nje ndú mítí wó, máa, ‹A i ká gbí muu wó.› 19 ꞌViì-mì-ꞌDakò giì gì ŋìndi wó ta bà zò i, delè ta bà njù pe, ndâ ꞌduù kákáꞌi giì ꞌvìsì nje ndú énó, máa, ‹Yí a mbe gàmàtà, tí vò mbe njù pe, tí kómbe ndâ mbe kû gò i-mírì, tí ndâ mbe bàkà vò i!› Káa kpêtí ká énò, à ŋò bà ꞌdi gbí-o mì Mbíṛì ni mítí ndâ cè bà i mì wó.»

Jézù ꞌdeke tí ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata tí nó á yì kàpá Gàlìléyà nô

20 Bìndi  Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌdeke tí wó ta sé có gítí ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata tí nó náa yí bàkà ndâ seṛè ta ndi gbí ndú nô, tacó ndú biya bà ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gî. Máa, 21 «Yo ndâ ꞌduù gbí gbata Kòràzínì ta ndâ ꞌduù gbí gbata Bètìsàyídà bà dù á nje ! Tacó ye táánò má bàkà ndâ kpo-kpò seṛè tí nó náa ye bàkà ji yo nó a i ji ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Tírò ta Sìdónì, ndú kpónó dù zùkùù gítí ndâ vò i mì ndú sàà gî. 22 Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, Mbíṛì bà waa có mítí yo wúnò ta ndòngbú o ta wotí tí  ndii ŋìndi ndâ ꞌduù gbí gbata Tírò ta ndâ ꞌduù gbí gbata Sìdónì gî. 23 Káa yo, ndâ ꞌduù gbí gbata Kàpàrànáwùmù! Yo táánò máa yo bà oko tí yo énò yee tàṛì? Mbíṛì wúnò bà kaa yo mítí vò bàndò á bìndi ku mì yo. Tacó ndâ seṛè mì ye táánò náa ye bàkà ndú ji yo nó má a i ji ndâ ꞌduù gbí gbata Sòdómà, Mbíṛì táánò bà doo Sòdómà wálá. 24 Má énò, yo kpolo tí yo máa Mbíṛì bà waa có mítí yo ta ndòngbú o ta vò tí  ndii bà doo ndâ ꞌduù mì wó á Sòdómà ta wu gî.»

Jézù yù gbí tí wó ji ndâ yê

25 Ta o tí nò Jézù giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, máa, «Ye ꞌdè nìkì maa ji wò tí Bu ye, tí mbe tí ndâ gbíṛì ta to, tacó bà ꞌdè gbí tí lo ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛo ndú mbe njaanga kálásê nó, si ndâ mbe ꞌdi gbí-o mí to. 26 Ìyoo, Bu ye, ye ùnje gî máa, àá táánò nìkì tí lo énò.

27 «Wò tí Bu ye kaa ndâ i ꞌdáá gî á mí ꞌbì ye gî. ꞌBí ꞌduù gbaànjé mbe ꞌdi gbí ꞌViì mì lo muu to tí nó wálá, à káa wò tí Bu ye. ꞌBí ꞌduù gbaànjé delè mbe ꞌdi gbí lo tí Bu ye á muu to tí nó wálá, à káa ye tí ꞌViì mì lo, giì toko mítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta go bà tùbà tí lo ji ndú tí ꞌViì mì lo nô.

28 «Wo yo má co ta bà bàkà du nèté gî, wo yo má co ta bà te du i gî, yo gì gí mì ye, wàa yo ꞌví tèwo yo. 29 Yo zèè nje koṛi tí nó á pààpì ye nô, wàa ye ꞌví nìbà bà làngà koṛi ji yo, tacó ye a mbe zèè ndâ ꞌduù ta pétékè ꞌbì, tí mbe ꞌdê njembí, wàa yo ꞌví tèwo yo. 30 Tacó bà te koṛi tí nó á pààpì ye nó kpolo lá, káꞌi tí nò náa ye kû làngà nò delè me duù lá.»

12

Có gítí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû nò ndô ta ndi gbí ndâ njí, ndâ mbe tala có mì wó giì nò ta bà kpaṛaka muu cû kû zò tí ꞌveè gítí go. 2 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndú tí , ndú giì ꞌdè có ji Jézù ta kpo tàkòcò, máa, «Ŋò káa ŋa i tí nò náa ndâ mbe tala có mì lo kû bàkà nò gi! Ŋa i tí nò kpónó náa ndú kû bàkà nò me i bà báká-bàkà ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá.»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo jé ꞌdeke có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì gítí ŋa i tí nó náa Dàvídè tí gbolò gba mì ndoo tí ndâ Jùdéyà bàkà táánò ta o tí nó náa go bàkà ta ndú ta ndâ mbe ko tàkò wó nó lá? 4 Có tí nó gítí bà ṛì Dàvídè gí tà ꞌbá-Mbíṛì, bìndi  yí giì kaa ndâ kù kô tí nó náa à ci ndú ji Mbíṛì gî, ya tí  ji ndú ta ndâ mbe kû ko tàkò wó, bìndi  ndú giì zò ta ndú nó? Yo jé ꞌdi lá? Káa à kû zò ndâ kù kô tí nò náa à ci ndú ji Mbíṛì gî nò gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà káa ndâ bu-Mbíṛì cuki.

5 «Yo má ꞌdeke ŋìnò lá, yo jé ꞌdeke có tí nó gbí wáràgà mì Mòze máa, bà bàkà nèté gítí i-cí-ci mì ndâ bu-Mbíṛì ta ṛi bà wotí me vò i lá nó, lá? 6 Káa ye kû ꞌdè có ji yo, máa, ꞌbí i mbe me gbolò á co tí ꞌbá-Mbíṛì gî kpónó kuu nô. 7 Yo táánò má ꞌdi gbí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa, ‹À tí ye a go nambeè; go bà waa mbelè tí ye wálá› nó gî, yo kùtàá bà waa có mítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta vò i mì ndú wálá nó wálá, tacó a yê ṛo ndú ká bà dù tí yo. 8 Tacó ꞌViì-mì-ꞌDakò a mbe tí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà.»

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò náa ꞌbì wó pizoo gî

9 Bìndi  Jézù giì njè nó ꞌdo bà-i-nò ya gítí ꞌbí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gbaànjé. 10 Bìndi  yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò náa ꞌbì wó gbaànjé pizoo gî, gbí òkò tí ndâ ꞌduù á kà. Ndâ ꞌbí ꞌdakò ta go bà pà kpokèjì bà kpì ngbàngà tí Jézù tí ndú mâ giì ŋò Jézù, ndú giì ꞌvee yí, máa, «Bà ꞌvala ꞌduù ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà a vò i?»

11 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, ta bà ꞌvee ndú, máa, «I-kó-ko mì ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo nò kpónó má ꞌva tí gbí gùù ta ṛi bà wotí, yí bà ya gí bà ja yí ꞌdo gbí gùù tí nò gí sè wálá? 12 Káa có tí ꞌduù kpolo ndii có tí i-kó-ko gî! Má énò, bà bàkà tó i ji ꞌduù ta ṛi bà wotí dú.» 13 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò ta pìzô ꞌbì wó nò, máa, «Yaꞌva gbí ꞌbì lo.» ꞌDakò tí nò mâ giì yaꞌva gbí ꞌbì wó go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, wu giì gì gí gbí ꞌbì wó gî. 14 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò bà ꞌvala ꞌdakò tí nò mì Jézù ta ṛi bà wotí, ndú giì kaa ta bà muu ndú ya gí ndiì ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò tacó bà pà kpokèjì gítí bà zi Jézù.

Jézù tí ꞌdê ꞌduù

15 Có wàtà mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌva tí gbí tù Jézù, yí giì njè nó ꞌdo bàndò tí nò gî. Káa ndâ ꞌduù me mbè giì kaa gí tàkò wó. Bìndi  yí giì ꞌvala ndâ mbe nòꞌo ꞌdáá gî. 16 Káa yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú máa, ndú ꞌví kpolo tí nje ndú ꞌdo tí ṛè yì, tacó go wo tí wó wálá. 17 Jé ká go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà gî, máa, Mbíṛì máa,

18 «Ŋìnó a bòò mì ye náa a ye ká cu ꞌbì ye mítí wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù.

Yí a bà ṛo ye, tí bà njembí ye, tí wú-gbí-ṛé ye.

Ye bà si Bèṛi mì ye ꞌví je wotí ji yí,

tacó wàa yí ꞌví nìbà yúcó mì ye ji ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî.

19 Yí bà ꞌdèèkè mà ta bà tò kû wálá.

ꞌBí ꞌduù bà ꞌdi kòcò wó ta ndi tí ndâ kpokèjì wálá.

20 Yí bà dù tí mbe zèè ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí wó ndii ndú gî nó ta pétékè ꞌbì.

Yí bà ꞌvala ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta dúú kpokèjì tí ndú wálá nó lèè énô,

yee tí o bà lò muu gìṛì mì ndâ ꞌduù ji yúcó.

21 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà giì koṛo ꞌválá lì ká mítí wó.»

Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà máa a Bèlìzèbúlù ká je wotí bà bàkà ndâ seṛè ji Jézù

22 Bìndi  ndâ ꞌduù giì gì ta ꞌbí ꞌdakò tí mbe sú ṛo, ta i-gbí-muu wó mbe tii bà ꞌdè có ꞌdo tí wó gî. Bìndi  Jézù giì ꞌvala yí ꞌdo gbí ndâ nòꞌo mì wó nò ꞌdáá gî. Yí bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ŋò ndâ i, ta bà ꞌdè có. 23 Nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «Ŋìnó ꞌví dù a ꞌViì mì Dàvídè ká nó?»

24 Káa ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nò, ndú giì ꞌvìsì có gí tàkò , máa, «A Bèlìzèbúlù tí Gba-vò-i ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji yí.»

25 Káa Jézù mâ giì ŋò ŋa bà koṛo có mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Có mì ndâ bòò mì gba má toko lá, gba tí nò bà zogo ꞌbá wálá. Có mì ndâ ꞌduù gbí gbata mì ndú má toko lá, gbí gbata tí nò bà dù wálá. Có mì ndâ ꞌduù á njekèjì mì ndú delè má kili tí lá, ꞌbá tí nò gí bà sì tí wálá. 26 Má énò, Gba-vò-i má kû mòkò Gba-vò-i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, Gba-vò-i bà giì zèè ꞌbá ée? 27 À má dú káa yúcó máa Bèlìzèbúlù tí Gba-vò-i ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji ye, à ꞌví dù a ꞌdi ká kû je wotí bà ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji ndâ kpo-kpò mbe kû ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù gbí òkò tí yo? Yo ꞌvee ndú wàa ndú ꞌví waa có tí nò ji ndoo. 28 Káa ye má kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, gbí có tí nò go énó máa, Mbíṛì gì tí gba mì yo gî.

29 «ꞌBí ꞌvé kákáꞌi náa yo ꞌví te mí gbí muu yo a ŋìnó máa: ꞌDuù bà ṛì gí tàꞌi mì wu ꞌdakò tacó bà tuṛu ndâ káꞌi mì wó ta wotí ée? Sè  káa ŋìnó máa mbe ngbà tí nò ꞌví dù a ngbílí mbe da gbí ka wó ngbílí, má wálá ndí  bà dù ká tó kà. 30 ꞌDuù má me ꞌduù mì ye lá, yí a ka ye mbe có. Mbe biya bà kili i ta ye gî, a mbe jaaka gbí i. 31 Má énò, ye kû ꞌdè có ji yo máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî ji ndâ ꞌduù gítí ndâ ꞌbí ŋa vò i mì ndú, ta ndâ ŋa zu có ŋìnó náa ndú ꞌdè gítí wó tí Mbíṛì nó ꞌdáá gî, gî; káa ndâ mbe ꞌdè zu có gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì bà ꞌde à-cee-gî wálá. 32 Mbíṛì delè bà je à-cee-gî ji ꞌduù mbe ꞌdè zu có gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò gî; káa ꞌduù má ꞌdè zu có gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì, Mbíṛì bà je à-cee-gî ji yí muu to tí nó wálá. Yí delè bà je à-cee-gî ji yí bìndi ku mì wó wálá.

33 «Ndâ kú i gbí njí má ta banga tí ndú, ndú kû jò ta banga tí . Káa ndú má soloko gî, banga tí bà jò ndú wálá. À ŋò banga kú i ni ká mítí ŋa bà jò yí. 34 Yo kû bàkà nambeè-nje ta ndâ ꞌduù, káa njembí yo go jâ kpoo. Tacó ꞌduù ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè káa ŋa có tí nó mbe yè gbí njembí wó gî nô. 35 Tó ꞌduù ta tó có gbí njembí wó kû ꞌdè ji ndâ ꞌduù káa tó có tí nó gbí njembí wó nô. Káa vò ꞌduù ta vò có yè gbí njembí wó gî ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè káa vò có. 36 Má énò, ye kû ci yo gítí , máa, Mbíṛì bà waa có mítí ndâ ꞌduù ta ndòngbú o tacó ndâ ŋa ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè ta bà koṛo gbí ndú lá nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 37 Tacó ta o tí nò, à káa nje ꞌduù ká bà njaanga wú ꞌdo tí miṛi wó. À delè káa nje ꞌduù ká bà ga wú mítí miṛi wó.»

Có gítí bà bàkà ndâ seṛè mì Jézù

38 Bìndi  ndâ ꞌbí mbe ꞌdi gbí tàkìì, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌdè có ji Jézù, máa, «Mbe nìbà i, go  kuu tí ze énó máa wò bàkà gbolò seṛè ji ze.»

39 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó káa cèe ndâ vò ꞌduù sínò ta mbíṛì mì ndú wálá. À tè ta yo káa seṛè mì Jónà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. 40 Jónà dígísèé dù gbí yì gbù sè ta ṛi taꞌô, ta bèbìlì delè taꞌô. Má énò, ꞌViì-mì-ꞌDakò delè kèjì gí bà dù á tà to ta ṛi taꞌô, ta bèbìlì delè 41 Mbíṛì wúnò bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó ta ndòngbú o ꞌdo gbí có mì ndâ ꞌduù gbí gbata Nínèvà, tacó ndú táánò ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú bìndi bà kò-kò ta có mì Mbíṛì mì Jónà ji ndú gî. Káa kpónó ꞌbí ngú có bà kò-kò tí  mbe me gbolò ndii có tí nó náa Jónà kò-kò tí  dígísèé nó yee gî. 42 Gbolò gba-niì tí nó ta ꞌbá mì wó á gbí to Sébà nó, wúnò bà kpì ngbàngà tí yo ta o bà waa có. Tacó yí táánò gì ngé ꞌdo ꞌbá mì wó me ꞌdú gí bà ꞌdi có mì gbolò gba tí nó tí Sólómònì tí gbolò mbe ꞌdi gbí-o nó gî. Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌbí i mbe me gbolò ndii Sólómònì gî kpónó kuu nô.

Bà dele ndi i gí gbí muu ꞌduù

43 «I má co ꞌdo gbí muu ꞌduù, i tí nò kû ya gí bà wùùkù to ta ndi gbí kángáá nga ngoò ta ngo gbí  wálá, kû pà bàndò bà dù tí . À má giì kpò yí gî, 44 yí bà giì ꞌdè có máa, ‹Ngèlè-ndiì kpò a ngo. Má énò, ye bà dele ká gítí ká ꞌbá mì ye.› Yí má dele ndi wó gì gí bà ꞌde muu ꞌduù tí nò ngbáṛángàꞌi, ta ꞌbí i-gbí-muu wó wálá, 45 yí bà ya gí bà kaa ndâ ꞌbí i vô-nje só mbe volo ndii yí gî, bìndi  ndú bà ꞌvala ta ndú mí gbí muu ꞌduù tí nò gî. Gbí ndòngbú , ꞌduù tí nò bà volo ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî, ŋìnò a ŋa i tí nó bà bàkà tí mítí ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó, nó ká nò.»

Ndâ Jézù ta ndâ náꞌvindí wó

46 Káa si Jézù kû ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù tí nò kálásê, ndâ nawu wó ta ndâ náꞌvindí wó giì ṛò tíyò sè, tacó bà ꞌdè có ta yí. 47 ꞌBí ꞌdakò mâ giì ŋò ndú, yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Ndâ nawu lo ta ndâ náꞌvindí lo kû ṛò tíyò sè, tacó bà ꞌdè có ta wò.»

48 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, «Nawu ye a ꞌdi? Ndâ náꞌvindí ye a ndâ ꞌdi?» 49 Bìndi  yí giì tù ꞌbì wó gítí ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ŋìnó a ndâ nawu ye. Ŋìnó a ndâ náꞌvindí ye. 50 ꞌDuù má bàkà go có mì Bu ye á gbíṛì gî, ꞌduù tí nò a náꞌvindí ye, ꞌduù tí nò a námì ye, ꞌduù tí nò a nawu ye.»

13

Jézù lòkòꞌbò có gítí mbe va ŋa

1 Jézù giì njè nó ꞌdo ꞌbá ta gbèe ṛi tí nò ya gí bà ki tí wó to á yì kàpá. 2 Bìndi  ndâ ꞌduù me mbè ta ŋa  wálá giì kaa ya gí tàkò wó tàbèꞌdè kà. Bìndi  ndú giì tì jèlè yí ꞌdee gî. Ndâ ꞌduù tì me mbè tí ŋa ŋìnó náa Jézù giì co ꞌdo gbí òkò tí ndú ya gí bà ki tí wó gbí gbâ a ṛo ngo ta kpéétí wó jee ndâ ꞌduù ꞌdáá kû ṛò tíyò á tì ngo. 3 Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè ndâ có ji ndú me mbè gbí lòkóꞌbò.

Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ ꞌduù, máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ya gí bà va ŋa gbí njí mì wó, 4 káa ta o tí nó si yí kû va ŋa nó, ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí á ta ndi tí kpokèjì. Bìndi  ndâ nuù giì ṛuka ndú gî. 5 Ndâ ꞌbí  giì ꞌvaka tí ta ndi gbí ṛo ndâ díí mbe le ta gbí njí ta làmbu njú to ṛépè-ṛépè pí ndú. Síí ndú mâ giì yee gí sè, 6 ṛi giì mìì ndú gî, tacó tà teè ndú ya gí tà to tè lá. 7 Ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí ta ndi gbí òkò ndâ bè kpeṛè náa à cutu ndú lá ta ndi gbí njí. Ndâ bè kpeṛè tí nò giì uu ꞌbuuku muu ndú gî. 8 Ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí gbí banga zì to. Bìndi  ndú giì jò ta banga muu ndú gbe-gbè, gbe-gbè, gbe-gbè. 9 Má énò, ꞌduù ŋìnó ta tù kuu tí muu wó nó ꞌví ꞌdi có.»

Ndeṛè bà ꞌdè có mì Jézù gbí lòkóꞌbò

10 Jézù mâ giì yee nje bà ꞌdè lòkóꞌbò gítí mbe va ŋa gî, ndâ mbe tala có mì wó giì yèè gí ṛègbà tí wó, bìndi  ndú giì ꞌvee yí, máa, «Wò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò gbí lòkóꞌbò tacó yè?»

11 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À je muu bà ꞌdi gbí ngìì ndâ có kóó mì Gba-gbíṛì ji yo gî. Káa à ꞌdè gbí ngìì tí nò ji ndú lá. 12 Tacó à kû je i gí bà i, káa i má mì ꞌduù wálá, àá bà aaka làmbu ŋìnó á kpátù ꞌbì wó nó gî. 13 Ye kû ꞌdè có ji ndú gbí lòkóꞌbò tacó ndú kû zekeꞌo, káa ndú ŋò i lá. Ndú delè kû ꞌdi kòcò, káa ndú ꞌdi gbí có tí nò lá. 14 Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò ꞌdè có gítí ŋa ndâ ꞌduù tí nò, énó máa,

‹Yo bà ꞌdi dú káa kòcò ꞌduù,

káa yo bà ꞌdi gbí có tí nò náa yí kû ꞌdè nò wálá.

Yo bà zeke ṛo yo ndo gî,

káa yo bà ŋò i tí nò náa yo kû zeke nò wálá.

15 Tacó njembí ndâ ꞌduù tí nó gbì kàángbá gî,

tù ndú me duù gítí bà ꞌdi có,

ndú delè neke ṛo ndú gî,

tacó à tí ndú a gúku bà ŋò ndâ i ta ṛo ndú.

Ndú kû cì gúku máa ndâ yì má ꞌdi gbí có,

ndâ yì bà giì ꞌvìsì muu ndâ yì ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndâ yì,

bìndi  ye bà giì ꞌvala ndâ yì.›

16 «Káa pá yo nìkì ngé ndii gî, tacó yo kû ŋò i ta ṛo yo, yo delè kû ꞌdi có ta tù yo. 17 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ta ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì táánò ùndi bà ŋò i tí nó kpónó náa yo kû ŋò nó kpòò, káa ndú ŋò lá. Ndú delè ù bà ꞌdi có tí nó náa yo kpónó kû ꞌdi nó kpòò, káa ndú ꞌdi lá.

Jézù ꞌdè gbí lòkóꞌbò gítí mbe va ŋa

18 «Má énò, yo sè tù yo, wàa ye ꞌví ꞌdè gbí lòkóꞌbò gítí mbe va ŋa ji yo. 19 Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có gítí bà dù Mbíṛì tí gba, káa ndú ꞌdi gbí  lá, go ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí ta ndi tí kpokèjì. Vò-ꞌduù-tí-nò ṛa có tí nó náa à ṛò mí gbí njembí wó nò gálà gî. 20 Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí ta ndi pí ndâ díí nó, go ndâ ꞌduù ŋìnó mbe co gálà gí bà ꞌdi có tí nò ta pétékè tàkòcò ndú, 21 káa có tí nò ya gí gbí njembí ndú lá, tacó có tí nò dù gbí njembí ndú ká ta làmbu o gàà énô. À mâ giì pèè mbí ndú, ta bà gbùṛùngà ndú muu có tí nò, ndú giì jee mí to gî. 22 Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí ta ndi òkò ndâ bè kpeṛè nó, go ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có tí nò, káa bà tee njembí ndú mítí ndâ i muu to tí nó, ta bà dù ta go ndâ kpo-kpò i giì tii bà bàkà nèté mì có tí nò gbí njembí ndú nò gî. 23 Káa ndâ njì ŋa tí nó mbe ꞌvaka tí ta ndi gbí banga zì to nó, go ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có tí nò, bìndi  ndú giì bàkà tó i túkàꞌi, go ndâ kú i ŋìnó mbe jò gbí banga zì to, jùꞌbù-jùꞌbù, jùꞌbù-jùꞌbù nô.»

Jézù ꞌdè lòkóꞌbò gítí njì cû-kècè

24 Ta o tí nò Jézù giì ꞌdè ꞌbí lòkóꞌbò kákáꞌi ji ndâ ꞌduù, máa, «Bà zogo to mì Gba-gbíṛì go énô: Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ya gí bà ṛò tó ŋa cû mí gbí njí mì wó. 25 Káa ndâ ꞌduù mâ giì mìì ta ṛì ta bèbìlì gî, ꞌbí ꞌduù mbe kû sogo yí giì ngbà tí wó ya gí bà ṛò njì cû-kècè cee gbí òkò ṛó-ṛò i mì wó nò dí bà ndòngbú . 26 Ndâ cèe cû giì kù gí sè ŋònòkò ta cû-kècè, ndú giì uu gí yaà gbaànjé. À káa o bà giì jò cû, bìndi  ndâ mbe bàkà nèté gbí njí bà giì ŋò cû-kècè ni . 27 Bìndi  ndú giì ꞌvee mbe njí, máa, ‹Buù, ndoo táánò goòlá ṛò mí gbí njí a cèe ŋa cû le! Káa cû-kècè giì gì ꞌdo kòtí ꞌdi?›

28 «Káa mbe njí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, ‹Àá bà dù a ꞌbí ꞌduù mbe kû sogo ye ká bà ṛò cû-kècè mí gbí njí mì ye.›

«Bìndi  ndâ mbe nèté giì ꞌvee mbe njí, máa, ‹Má énò, ze ya gí bà ndoo ndâ cû-kècè ꞌdo gbí òkò cèe cû gî wàà?›

29 «Káa mbe njí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, ‹Énò lá, tacó tà teè ndú kpónó gò ŋònòkò ta teè cèe cû gî. 30 Yo si káa ndú má yù ꞌdáá ta ndâ cèe cû gbaànjé gî, bìndi  ndâ mbe waa cû ꞌví waa kùṛo a cû-kècè, ndú má doo ta wu gî, bìndi  ndú ꞌví giì waa cèe cû tacó bà ya tí  gí gbí gálá.› »

Jézù lòkòꞌbò có gítí njì ndí

31 Jézù giì ꞌdè ꞌbí lòkóꞌbò kákáꞌi máa, «Bà zogo to tí nó mì Gba-gbíṛì ká go i-ꞌdì nô, go njì ndí náa wò má ŋò nékéléé go i-ꞌdì nô; káa ndú má kù tí mû gî, 32 ꞌbí ŋa mû mbe gèè bè ꞌvii ta ndú wálá, náa ndâ nuù kû gèè ꞌbá mì ndú ta gbí .»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ṛúꞌbù

33 Jézù giì ꞌdè ꞌbí lòkóꞌbò ji ndâ ꞌduù, máa, «Bà zogo to tí nó mì Gba-gbíṛì ká go làmbu njú ṛúꞌbù náa niì kû soo mítí gbolò mò kô pe njíꞌdí-njíꞌdí yee tí o bà nì pe.»

34 Jézù ta o tí nò ꞌdè ndâ có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá ká gbí lòkóꞌbò. Yí biya bà ꞌdè có jáá ji ndú gî, 35 go có tí nó náa ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà énó, máa,

«Ye bà ꞌdè có ji ndú gbí ndâ lòkóꞌbò,

ye bà yù gbí ndâ có kóó tí nó

náa ndú jé ꞌdi lá ꞌdo tí o bà suu to tí nó nó gí sè,» nô.

Jézù ꞌdè gbí lòkóꞌbò gítí cû-kècè

36 Jézù mâ giì njè nó ꞌdo mì ndâ mbè ꞌduù tí nó ya gí ꞌbá gî, ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌdè có ji yí, máa, «ꞌDè gbí lòkóꞌbò tí nó náa wò ꞌdè gítí cû-kècè gbí njí nó ji ze.»

37 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «ꞌDuù tí nó mbe ṛò tó ŋa cû nó a ꞌViì-mì-ꞌDakò. 38 Njí tí nò náa yí ṛò nò a to tí nô. Ndâ tó njì ŋa a ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ bòò gba mì Mbíṛì nô. Bìndi  ndâ cû-kècè a ndâ ꞌduù mì Gba-vò-i. 39 ꞌDuù tí nó mbe kû sogo mbe njí, mbe ṛò njì cû-kècè mí gbí njí mì wó nó a Gba-vò-i. O bà kili ndâ i ꞌdo gbí njí a ndòngbú o. Bìndi  ndâ mbe kili ndâ i ꞌdo gbí njí a ndâ basìlì mì Mbíṛì. 40 Bà waaka ndâ cû-kècè à ꞌví doo ta wu ꞌdo gbí njí ꞌvii ká ꞌvii ta bà 41 tuu ndâ basìlì mì ꞌViì-mì-ꞌDakò ta ndòngbú o gí bà ṛuka ndâ mbe bàkà vò i, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû eendi ndâ ꞌbí ka ndú gítí bà bàkà vò i nó ꞌdo gbí òkò tí ndâ bòò gba mì Mbíṛì, 42 bìndi  yí giì ꞌvaka ndú mí tà wu, tí bàndò bà wa gbí, ta bà ꞌvìì tì ta séꞌi. 43 Bìndi  ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì bà giì co go ṛi á ꞌbá mì Bu ndú. Má énò, yo sè tù yo, náa tù bà ꞌdi có má kuu tí muu yo nò!»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ꞌbí gbolò kpóló-kpolo i-banga náa à ngùù mí gbí njí

44 Jézù giì ꞌdè ꞌbí lòkóꞌbò ji ndâ ꞌduù, máa, «Bà zogo to tí nó mì Gba-gbíṛì go énô: ꞌBí ꞌduù giì ꞌde ꞌbí ŋa kpóló-kpolo i-banga náa à ngùù mí tà to gbí njí. Yí giì tòò to gí muu , bìndi  yí giì ya gí ꞌbá ta líkíꞌo tí wó. Yí giì sì ndâ i-ꞌbá ꞌdáá gî gí ꞌdè, bìndi  yí giì kaa mboo tàkò ndú ya gí bà sì ta njí tí nò.

45 «Bà zogo to tí nó mì Gba-gbíṛì delè go mbe nò ꞌvélè mbe kû pà ꞌbí ŋa kpóló-kpolo i-banga, 46 yí má giì ꞌde gî, yí giì sì ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî á gí ꞌdè, bìndi  yí giì kaa i gbí ndú ya gí bà sì ta gbolò i-banga tí nò náa yí ꞌde nò.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí mbu

47 Jézù giì lòkòꞌbò ꞌbí có ji ndâ ꞌduù, máa, «Bà zogo to tí nó mì Gba-gbíṛì go mbu náa ꞌduù ꞌva mí tà ngo, bìndi  yí giì ja gí sè ta ndâ ŋa ndâ i tà ngo léé gî gbí . 48 Bìndi  mbe ꞌva mbu giì ṛuka ndâ tó sè gí gbí káꞌi. Yí giì jaka ndâ ꞌbí vò sè ta ndâ ꞌbí i ŋìnó ta i gbí ndú wálá nó ꞌvaka gí ꞌdè. 49 Ŋa i tí nò tí kpokèjì gí bà bàkà tí ta ndòngbú o: Ndâ basìlì mì Mbíṛì bà giì njèè gbí òkò tí ndâ tó ꞌduù ta ndâ vò ꞌduù go énò. 50 Ndú bà giì ꞌvaka ndâ vò ꞌduù mí tà wu, tí bàndò bà wa gbí ta bà zò gbí tì ta séꞌi.»

Bà yee nje ndâ lòkóꞌbò mì Jézù

51 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo ꞌdi gbí ndâ có tí nò náa ye lòkòꞌbò nò ꞌdáá gî?»

Bìndi  ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ìyoo.»

52 Bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Má énò, mbe nìbà có mì Mòze mbe gì tí mbe tala có mì Gba-gbíṛì, go mbe ꞌbá mbe kû kaa ndâ ngú i ta ndâ ká i ꞌdo gbí gálá mì wó gí sè.»

Jézù co wiṛi ya gí Názàrètì

53 Jézù mâ giì cee ta bà ꞌdè ndâ lòkóꞌbò ji ndâ ꞌduù gî, 54 yí giì njè nó ꞌdo bà-i-nò ya gí gbí ꞌdóó gbata mì ndú Názàrètì. Bìndi  yí giì ya gí bà nìbà i ji ndâ ꞌduù á bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì. Nje ndâ mbe ꞌdi bà nìbà i mì wó ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «ꞌDakò tí nò ꞌde ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò ꞌdo mì ꞌdi? Yí ꞌdo ta wotí bà bàkà ndâ seṛè tí nò a kòtí ꞌdi? 55 À jé nó tà go ꞌviì tí nó náa bu wò a mbe no mû nó le! Nawu wó me niì tí nó ta ṛè wó a Màríyà nó lá? Ndâ Jákòmò, ta Jùzépè, ta Sìmónè, ta Júdà me ndâ náꞌvindí wó lá? 56 Ndâ námì wó ꞌdáá me kuu ta ndoo to nó lá? Má énò, yí ꞌdo ta wotí bà bàkà ndâ seṛè tí nò á kòtí ꞌdi?» 57 Tacó énò, ndú giì biya bà ꞌdi ndâ có mì wó gî.

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À káa ndâ ꞌduù gbí ꞌdóó gbata mì mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù gbí yâ wó ká te duù mítí wó lá.» 58 Tacó énò, yí giì bàkà ndâ seṛè ji ndú me mbè lá, tacó ndú tee njembí ndú mítí wó lá.

14

Bà zi Jòvánì

1 Ta o tí nó Èródè tí gbolò gba mì ndâ ꞌduù Gàlìléyà mâ giì ꞌdi tàwo Jézù, 2 yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù mì wó máa, «ꞌDuù tí nò bà dù a Jòvánì tí nó tí mbe caka tí ndâ ꞌduù náa ye táánò da miṛi wó nô! A yí ká ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó. Ŋìnò a gbí ndeṛè ndâ seṛè tí nò mbe kû bàkà tí nò ká nò.»

3 Tacó àá táánò a Èródè ká tuu ndâ àsìkérì mì wó ya gí bà zèè Jòvánì, ndú giì eṛe yí te mí gbí zàà. Yí bàkà énò á muu Èródìyà tí niì mì náꞌvindí wó Fìlípò, náa yí tí Èródè ká ja yí ꞌdo tí wó kò gî. 4 Káa Jòvánì ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè có ji Èródè, máa, «Àá mì lo me yúcó tacó bà ja niì mì náꞌvindí lo ꞌdo tí wó lá, tacó à ndoo gì ndu si ndu káa wuù lá.» 5 A gbí muu Èródè ta o tí nò a có bà zi Jòvánì, káa gúku ndâ ꞌduù mbe si Jòvánì tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì giì kpò yí gî.

6 Ta o kàrámà bà jò Èródè, nájú Èródìyà giì dù ṛu ji ndâ Èródè ta ndâ wiṛi mì wó. Ṛu mì ꞌvinî tí nó giì peteke tàkòcò Èródè ngé ndii gî. 7 Bìndi  yí giì see tí wó ji ꞌvinî tí nó, máa yí kpêtí má yù ꞌdo tí yì káa ŋa yè wè, yì bà je ji yí gî.

8 Nawu ꞌvinî tí nò, tí Èródìyà, mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ya gí gbí muu nájú wó, máa, yí ya gí bà ꞌdè có ji Èródè máa, «Je muu Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ji ye mí gbí sânì kpónó mí kùṛo ndâ ꞌduù tí nò.» 9 Gbí dìì Èródè giì ciki ta bà ꞌdi ŋa có mì ꞌvinî tí nò gî. Káa yí mâ giì koṛo có bà see tí tí nó náa yí see ta tí wó á mì kùṛo ndâ wiṛi mì wó ꞌdáá gî nó, nô bà ꞌvìsì muu wó giì kpò yí gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó, 10 máa, ndú ya gí bà da muu Jòvánì ꞌdo gbí zàà gì tí  ji ꞌvinî tí nò. 11 Ndâ àsìkérì bà-i-nò giì ya gí bà da muu Jòvánì, ndú giì te mí gbí sânì, ndú giì ya tí  ji ꞌvinî tí nò. Bìndi  yí giì te ya tí  ji nawu wó. 12 Ndâ mbe tala có mì Jòvánì giì kaa ya gí bà te ku wó. Ndú mâ giì duu yí gî, ndú giì ya gí bà ꞌdè có  ji Jézù.

Jézù je i-zó-zò ji ndâ ꞌduù álìfì vô

13 Jézù mâ giì ꞌdi có ku Jòvánì, yí giì di ngo ta gbâ ta kpéétí wó kû ya gítí ꞌbí bàndò ta ndâ ꞌduù tí  wálá, tìto kàpá Gàlìléyà. Káa ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có bà ya yí nò, ndú giì kaa ꞌdo gbí ndâ gbata ta kò ndú ya gí tàkò wó. 14 Yí mâ giì co gí to ꞌdo gbí gbâ, yí giì ŋò ndâ mbè ꞌduù tí nò, yê ṛo ndú giì bàkà yí ngé ndii gî. Bìndi  yí giì ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó ta nòꞌo tí ndú nô.

15 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò ꞌdêꞌo bàkà tí gî, ndú giì ꞌdè có ji yí, máa, «O kpónó ndii gî, káa ndâ ꞌduù ta ꞌbá bà-i-nó wálá. Má énò, si ndâ mbè ꞌduù tí nó ꞌví nje gî, wàa ndú ꞌví ya gí bà pà i-zó-zò ꞌdo tí ndâ bàndò tí nó ta ndâ ꞌduù kuu tí  nô.»

16 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ndú bà ya wálá. Yo je i-zó-zò ji ndú wàa ndú ꞌví zò .»

17 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Àá mì ze káa ndâ kù kô vô, ta ndâ sè sósòꞌô cuki.»

18 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo kaa ndú gì tí  ji ye.» 19 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò máa ndú ki tí ndú to gbí mbílì. Ndâ ꞌduù mâ, máa, giì ki tí ndú to go có mì wó nò gî, yí giì kaa ndâ kù kô nó vô, ta ndâ sè tí nó sósòꞌô náa ndâ mbe tala có mì wó kaa ji yí nó mí ꞌbì wó. Yí giì zekeꞌo gí gbíṛì, yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì. Bìndi  yí giì kiꞌviki gbí ndâ kù kô tí nò, bìndi  yí giì kaa ndú ji ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  ndú giì njèè ji ndâ mbè ꞌduù tí nò. 20 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì zò i yè yì ndú, bìndi  à giì kili ndâ sè i-zó-zò á bìndi ndú yeke ndâ kèè muuꞌbì-nje só.

21 Muu ndâ ꞌdakò mbe zò i ta o tí nò; ꞌdáá gî álìfì vô. À ꞌdeke ndâ niì ta ndâ ꞌviì lá.

Jézù nò nó có ṛo ngo

22 Ndâ ꞌduù mâ giì zò i cee gî, Jézù ngé giì je nó ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, ndú o gbâ, wàa ndú ꞌví ya gí tìto kùṛo si yì mí ndiì kû njè ndâ mbè ꞌduù tí nò. 23 Yí mâ giì njè ndâ mbè ꞌduù tí nò cee gî, yí giì ya gí pí gú ta kpéétí wó gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì. 24 Ta ꞌdêꞌo tí nò, pípìṛi mbe kû pì ꞌdo kùṛo ndâ mbe tala có mì Jézù giì gbùṛùngà ndú gbí gbâ ta kpéétí ndú ta wotí ká tí .

25 Káa Jézù giì ꞌbì nó ta kò wó có ṛo ngo á bìndi bà ꞌdo pí gú ta nje yé, kû ya gí tàkò ndú. 26 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò yí kèjì gítí ndú có ṛo ngo ta kò wó, gúku giì zèè ndú ꞌdáá gî. Bìndi  ndú giì ꞌdè có, máa, «A vuuvuu!» Bìndi  ndú giì pìì ta kû ta gúku.

27 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo zèè njembí yo! Yo cì gúku lá! A ye.»

28 Bìndi  a Pìyétòrò ká giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «À dú má káa wò, ꞌdè có ji ye wàa ye ꞌví nò nó có ṛo ngo ya gí mì lo, Buù.»

29 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò, máa, «Gì !» Bìndi  Pìyétòrò giì co ꞌdo gbí gbâ kû nò nó ta kò wó có ṛo ngo kû ya gí mì Jézù.

30 Káa mbí wó má bà giì ꞌva tí pípìṛi, gúku giì zèè yí gî. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ta gí tà ngo. Káa yí giì tò kû ji Jézù, máa, «ꞌVala ye, Buù!»

31 Jézù ngé giì yuu ꞌbì wó ya gí bà zèè ta Pìyétòrò. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Wò kû koṛo có sósòꞌô tacó yè?»

32 Ndâ Jézù ta Pìyétòrò mâ giì o gí gbí gbâ gî, pípìṛi giì ṛò bà pì gî. 33 Bìndi  ndâ mbe tala có mì wó gbí gbâ nó giì ùlù yí, máa, «Wò dú káa ꞌViì-mì-Mbíṛì!»

Jézù ꞌvala ndâ mbe nòꞌo á Jènèsàrétì

34 Ndâ Jézù giì di ngo ta ndâ mbe tala có mì wó ta o tí nò gí gbí to Jènèsàrétì. 35 Ndâ ꞌduù gbí to tí nò mâ giì ŋò Jézù ni gî, ndú giì tuṛu ndâ mbe nòꞌo gbí to tí nò ꞌdáá gî ya tí  ji yí. 36 Ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí, máa yí si ndâ mbe nòꞌo tí nò ꞌví gbala vòó nje bòngo tí wó. Ndâ mbe nòꞌo ŋìnó mbe gbala nje bòngo tí wó nó ꞌdáá giì ꞌde ꞌválá gî.

15

Tàkìì mì ndâ ká gù ndâ Jùdéyà

1 Ta o tí nò, ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì tí ndâ ꞌbí mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, mbe gì gí mì Jézù ꞌdo Jèrùzàlémè, giì ꞌvee yí, máa, 2 «Ndâ mbe tala có mì lo bàkà go tàkìì mì ndâ ká gù ndoo lá tacó yè? Ndú caka ꞌbì ndú kùṛo bà zò i go i gbí tàkìì mì ndoo ndâ Jùdéyà lá.»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Káa yo kû ṛu ndi tàkìì mì yo si có mì Mbíṛì mí to tacó yè? 4 Tacó Mbíṛì ꞌdè có énó máa, ‹Bàkà nèté ndâ bu lo ta nawu lo. Wàa ꞌduù má si ndâ bu wó ta nawu wó tí i lá, à ꞌví zi yí gî.› 5 Káa yo giì ꞌdè có gbí tàkìì mì yo énó máa, ꞌduù má ꞌdè có ji ndâ bu wó ta nawu wó énó máa, yì ci bà i mì ndú nó náa yì máa yì bà konì ta ndú nó ji Mbíṛì gî, 6 gbí  énó máa, yí ja nó a miṛi wó ꞌdo tà nèté ndú gî. Yo kû si có mì Mbíṛì tí có ta gbí  wálá, bìndi  yo giì zèè tí kpoò a có tàkìì mì yo gbí ŋa kèjì tí nò. 7 Yo kû eendi ndâ ꞌduù máa yo a ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì! Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò ꞌdè gítí ŋa ndâ ꞌduù go yo nò a yúcó, máa, 8 Mbíṛì máa,

‹Ndâ ꞌduù tí nó kû ùlù ye ká ta nje ndú cuki,

káa njembí ndú me ꞌdú ꞌdo tí ye.

9 Gbí ndâ i mì ndú náa ndú kû bàkà ji ye nó wálá;

ndâ có tí nó náa ndú kû nìbà nó ꞌdáá káa có mì ndâ ꞌduù.› »

Ndâ i mbe volo ꞌduù

10 Jézù giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù me mbè. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi gbí có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nô! 11 À me i ŋìnó mbe ya gí gbí nje ꞌduù nó ká volo gbí yì lá. A ndâ i ŋìnó mbe co ꞌdo gbí yì ꞌduù nó ká volo yí.»

12 Ndâ mbe tala có mì Jézù giì ya gí mì wó bìndi bà ꞌdè có tí nò mì wó, bìndi  ndú giì ꞌvee yí, máa, «Wò ŋò ni gî máa, có tí nò náa wò ꞌdè nò zèè tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ngé, nò gî?»

13 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Àá bà giì ndoo ndâ mû ŋìnó náa à me Bu ye ká ṛò ndú lá nó ta tà teè ndú ꞌdáá gî. 14 Yo si káa ndú. Ndú a ndâ mbe sú ṛo mbe kû ja ndâ ꞌbí ka ndú mbe sú ṛo. Káa mbe sú ṛo má ja ꞌbí ka wó mbe sú ṛo, ndú só bà ꞌva tí ndú gbí gùù.»

15 Káa Pìyétòrò giì ꞌdè có ji Jézù, máa, «ꞌDè gbí có tí nó náa wò ꞌdè gítí ndâ i ŋìnó mbe ya gí gbí yì ꞌduù, ta i ŋìnó mbe co ꞌdo gbí yì ꞌduù nò ji ze.»

16 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Muu yo di tí kpónó kpolo ká go muu sè ndâ ꞌbí ꞌduù delè. 17 Yo ŋò ni lá máa, i ŋìnó mbe co gbí nje ꞌduù ya gí gbí yì wó nó, kû ndii co gbí yì wó ya gí tà mbílì? 18 A ndâ i ŋìnó mbe gì ꞌdo gbí yì ꞌduù nó ká volo ꞌduù, tacó ndú gì ꞌdo gbí njembí ꞌduù. 19 Tacó ndâ vo-vò kóṛó-koṛo có, go: bà koṛo có gítí bà zi ꞌduù, ta bà koṛo có gítí bà bàkà bangbaya, ta bà koṛo có gítí bà-nò-vò-ndô, ta bà koṛo có gítí bà ngbà i, ta bà koṛo ꞌvéṛè gítí ndâ ꞌbí ꞌduù, ta bà koṛo vò có gítí ndâ ꞌbí ꞌduù, 20 ta bà ꞌdè có gítí ŋa ndâ i tí nò ká kû volo ꞌduù. Káa bà caka ꞌbì a kùṛo bà zò i lá volo ꞌduù lá.»

ꞌBí niì mbe tee njembí wó mítí Jézù

21 Jézù giì njè nò ꞌdo Jènèsàrétì ya gí gbí ꞌbí to á dê ta ndâ gbata Tírò ta Sìdónì. 22 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí niì tí jú Kánànì ta ꞌbá mì ndú gbí to tí nò giì gì gí mì Jézù, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí ta bà wa gbí, máa, «Ákoo Buù, ꞌViì mì Dàvídè, ŋò yê ṛo ye. Nájú ye ta i-gbí-muu wó, káa i tí nò kû bàkà yí tí vò i.»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì niì tí nò lá. Bìndi  ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌdè có ji yí máa, «Si niì tí nò ꞌví co ta ŋa wo mì wó nò ꞌdo tàkò ndoo gî!»

24 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À tuu ye ká tacó tí ndâ Ìzìrìyélì ŋìnó go ndâ rómbo mbe giṛiꞌo gî nô cuki.»

25 Káa niì tí nò giì zèè kò Jézù ta bà ꞌdeke tí wó máa, «Konì ye, Buù!»

26 Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Bà te i-zó-zò mì ndâ ꞌviì ji ndâ bô me dú lá.»

27 Káa niì tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Có mì lo nò dú, Buù. Káa kpêtí ká énò, ndâ bô ngbá kû zò ndâ njúnjú i-zó-zò ŋìnó mbe kû ꞌvaka tí to ꞌdo mì ndâ mbe tí ndú nô.»

28 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò, máa, «Wò ùnje gítí ye ta njembí lo gbaànjé, naà! Má énò, àá bà je i mì lo ta gó  tí lo nò ji wò gî.» À káa bà ꞌdè có tí nò mì Jézù, nájú niì tí nò ngé giì ꞌde ꞌválá gî.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌduù me mbè

29 Jézù giì njè nó ꞌdo tí to tí nò a seè ndâ gbata Tírò ta Sìdónì nò co yì kàpá Gàlìléyà ya gí bà ki tí wó pí gú. 30 Bìndi  ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ndâ mbe nòꞌo, ta ndâ mbe ósú, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó ya tí  ji yí. Bìndi  yí giì ꞌvala ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 31 Nje ndâ mbè ꞌduù tí nò giì ꞌdèè ta bà ŋò ndâ ꞌduù ŋìnó ta mè ndú mbe eṛe tí gî nó kû ꞌdè có, ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ mbe ósú nó gì tí ndâ cèe ꞌduù gî, ndâ ꞌduù ŋìnó ta kò ndú gbeleꞌve gî nó kû nò nó, ndâ mbe sú ṛo kû ŋò i. Bìndi  ndú giì ùlù Mbíṛì mì ndâ Ìzìrìyélì.

Jézù je i-zó-zò ji ndâ ꞌduù álìfì nàꞌô

32 Bìndi  Jézù giì tèꞌé tí ndâ mbe tala có mì wó. Yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yê ṛo ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî tí ye ngé. Tacó ndú kpónó bàkà ta ye bà-i-nó a sili taꞌô, káa i-zó-zò tacó bà je ji ndú wálá. Káa go bà njè ndú gí ꞌbá mì ndú ta go tí ndú tí ye wálá, tacó ndú bà ꞌdèè ta go mí kpokèjì.»

33 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «À ꞌví ꞌde i-zó-zò bà je ji ŋa mbè ꞌduù tí nó ꞌdo ngòó gbí ŋa to tí nó ta ndâ ꞌduù tí  wálá nó?»

34 Káa Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Àá mì yo a ndâ kù kô ée?»

Bìndi  ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Àá mì ze a ndâ kù kô vô-nje só, ta ndâ ꞌbí vící sè.»

35 Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù tí nò, máa, ndú ki tí ndú to. 36 Bìndi  yí giì kaa ndâ kù kô tí nò á vô-nje só, ta ndâ vící sè tí nò á mì ndâ mbe tala có mì wó nò, yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì kiꞌviki gbí ndú, yí giì kaa ji ndâ mbe tala có mì wó, ndú giì njèè ji ndâ mbè ꞌduù tí nò. 37 Ndâ mbè ꞌduù tí nò ꞌdáá gî giì zò i yè yì ndú go ŋìnó náa à nìkì tí ndú. Bìndi  à giì ṛuka sè i-zó-zò á bìndi  ndú yeke ndâ kèè vô-nje só.

38 Muu ndâ ꞌdakò mbe zò i ta o tí nò ꞌdáá gî álìfì nàꞌô. À ꞌdeke ndâ niì ta ndâ ꞌviì lá. 39 Jézù mâ giì je nó ji ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò á bìndi bà zò i mì ndú gî, yí giì di ngo ta gbâ ꞌdo bà-i-nò gí gbí to Màgàdánì.

16

Ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà giì ꞌvee Jézù máa yí bàkà seṛè ji ndâ yì

1 Ta o tí nò, ndâ ꞌbí mbe nìbà có gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì tala Jézù, máa yí bàkà ꞌbí i tacó bà tùbà  máa yí ꞌde wotí bà bàkà ndâ seṛè tí nó náa yí kû bàkà nó ꞌdo mì Mbíṛì ji ndâ yì. 2 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Tàṛì má bí-bi si ṛi ta jéé gî, yo ŋò ni gî máa, mù taàbé bà dù wálá. 3 Káa tàṛì má bi tà fírí dúꞌo, yo máa, mù wúnó kèjì. Yo ŋò ŋa i tí nó kèjì gí bà bàkà tí nó ni ꞌdo tí cè tí tàṛì gî, káa ṛo yo yoo ꞌdo tí bà ŋò ndâ seṛè tí nó mbe kû bàkà tí mí kùṛo yo kpónó nó gî! 4 Ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó nó a ndâ vò ꞌduù tí ndâ mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá nó ká kû ꞌvee có seṛè! Káa àá bà tè ta ndú káa seṛè mì Jónà.» Tacó énò, Jézù giì njè nó bìndi bà ꞌdè có tí nò ꞌdo tí ndú gî.

Ṛúꞌbù mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí ꞌválá bìndi ku lá

5 Ndâ Jézù má giì di ngo gí tìto gî, mbí ndâ mbe tala có mì wó bà giì ꞌva tí bà te i-zó-zò. 6 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ṛúꞌbù mì ndâ Fàrìzéyò ta ṛúꞌbù mì ndâ Sàdùkáyò.»

7 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè ngùṛù-ngùṛù có gbí òkò tí ndú, máa, «Yí kû ꞌdè có tí nò tacó ndoo gì ta i-zó-zò lá.»

8 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ mbe tala có mì wó kû fiini nò, yí giì ꞌvee ndú, máa, «Yo kû fiini có gbí òkò tí yo, máa, i-zó-zò wálá, tacó yè? Njembí yo gítí ye me dúú-dúú lá! 9 Muu yo kpolo énò tacó yè? Bà mbí yo ò tí ndâ kù kô tí nó táánò vô náa ye kiꞌviki gbí ndú ji ndâ ꞌdakò álìfì vô nó gî? Yo ta o tí nò kili sè i-zó-zò bìndi ndú yeke a ndâ kèè ée? 10 Káa ndâ kù kô tí nó vô-nje só náa ye táánò kiꞌviki gbí ndú ji ndâ ꞌdakò álìfì nàꞌô nó? Yo ta o tí nò kili sè i-zó-zò bìndi ndú yeke a ndâ kèè ée? 11 Káa bà giì ꞌdi gbí  énó máa, ye kû ꞌdè có me gítí kù kô lá nò giì kpò yo ta ŋa kpokèjì ngàyi? Ye ꞌdè ji yo máa, yo kpolo tí yo ꞌdo tí ṛúꞌbù mì ndâ Fàrìzéyò ta ṛúꞌbù Sàdùkáyò.» 12 Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ꞌdi gbí  máa, yí kû ꞌdè có ji ndâ yì me gítí ṛúꞌbù bà bàkà kù kô lá. Yí kû ci a ndâ yì, máa ndâ yì ꞌví kpolo tí ndâ yì ꞌdo tí ndâ i tí nó náa ndâ Fàrìzéyò ta ndâ Sàdùkáyò kû nìbà ndú ji ndâ ꞌduù nô.

Sìmónè Pìyétòrò yù gbí Jézù máa yí a Bìndi-Mbíṛì gí sè

13 Ndâ Jézù mâ giì yee ta ndâ mbe tala co mì wó tí ꞌbí to á dê ta gbata Cèzàríyà mì Fìlípò gî, yí giì ꞌvee ndú, máa, «Ndâ ꞌduù kû ꞌdè có máa ꞌViì-mì-ꞌDakò a ꞌdi?»

14 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có máa yí a Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. Ndâ ꞌbí ꞌduù máa yí a Èlíjà tí nó tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô. Ndâ ꞌbí ꞌduù máa yí a Jèrèmíyà tí nó tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú máa yí a ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.»

15 Káa Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Káa yo, yo ŋìndi yo kû ꞌdè có máa ye a ꞌdi?»

16 Bìndi  Sìmónè giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Wò a Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌViì mì wu Mbíṛì.»

17 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Sìmónè ꞌdè nò, yí giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Pá lo nìkì ngé, Sìmónè ꞌviì mì Jónà. Tacó à me ꞌbí ꞌduù ká ꞌdè gbí có tí nò náa wò ꞌdè nò ji wò lá. A Bu ye á gbíṛì ká ꞌdè ji wò. 18 Má énò, ye kpónó kû ꞌdè có ji wò, máa, ṛè lo bà dù a ‹Pìyétòrò›, (gbí  máa ‹díí›). Ye bà bì ndâ ꞌduù mì ye á mbe kû kili ta ṛè ye nó á mí pí díí tí nò, náa à kpêtí káa ku, yí bà je bà i tí ndú wálá. 19 Ye bà je i bà njaanga njekèjì bà ya gí gbí to mì Gba-gbíṛì á mí ꞌbì lo. I ŋìnó náa wò má ùnje gítí  muu to tí nó gî, àá bà ùnje gítí  gbíṛì gî. Káa wò má biya i muu to tí nó gî, à delè bà biya i tí nò gbíṛì gî.» 20 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, ndú ꞌví ꞌdè gí sè máa yì a Bìndi-Mbíṛì nò gbaànjé lá.

Kpédélé bà ꞌdè có mì Jézù gítí o bà kònò séꞌi mì wó

21 ꞌDo tí o tí nò, Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó ngbáṛángàꞌi énó máa, «À cu mí gbí mbelè ye gî, máa ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà giì mèèkèꞌi tí ye. Ye bà giì kònò séꞌi me gbolò. Káa kózò tí ye bà ya gí Jèrùzàlémè. Ye ŋò ni gî máa, ndú bà giì zi ye gî. Káa bìndi sili taꞌô, ye bà ꞌvala ꞌdo gbí muuꞌdú ye gî.»

22 Pìyétòrò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì tèꞌé tí Jézù gí ndiì ꞌdo gbí òkò tí sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè kòlòwò gítí wó, máa, «Mbíṛì ꞌví je ŋa i tí nò ji wò ngé gî lá, buù!»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò, máa, «Ya ꞌdo tí ye gí kàzô, ndí lo Gba-vò-i! Wó kû nè kpokèjì mì ye, tacó wò kû koṛo me ŋa bà koṛo có mì Mbíṛì lá. Wò kû koṛo a ŋa bà koṛo có mì ndâ ꞌduù muu to tí nô.»

24 Káa Jézù giì ꞌvìsì tí wó gítí sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Go bà dù tí mbe tala có mì ye má tí ꞌduù, ꞌduù tí nò ꞌví ò-bà-mbí miṛi wó gî. Yí ꞌví gbì gbí njembí wó gítí bà kònò séꞌi, wàa yí ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye. 25 Tacó ꞌduù má bàkà tí wó tí mbe lè ngaṛànga mí tà ṛo wó ta kpéétí wó, yí a ku. Káa ꞌduù mbe giṛi miṛi wó muu ye ká bà ꞌde ꞌválá. 26 Má énò, ꞌduù bà ꞌde gbí ndâ i tí nó muu to tí nó a yè, náa yí kpêtí má ꞌde ndú kpónó ꞌdáá gî, bìndi  yí giì bè gbí cèe ꞌválá bìndi ku mì wó gî? ꞌDuù bà ꞌvìsì ndâ cèe ꞌválá bìndi ku mì wó ta ŋa yè á muu to tí nó? 27 Tacó kùṛo o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò ꞌdo gbíṛì ta ndâ basìlì ta wotí ꞌdo mì Bu wó dooko gî. Yí bà gì gí bà ko mboo ndâ ŋa ndâ i mì ndâ ꞌduù náa ndú bàkà muu to tí nó nó gbaànjé-gbaànjé ji ndú. 28 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo kpónó mbe kû ṛò tíyò nò bà ŋò o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò tí gbolò gba gî.»

17

Bà ꞌvìsì cè tí Jézù

1 Ta sili vô-nje gbaànjé bìndi o tí nò, Jézù giì kaa ndâ Pìyétòrò, ta ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì, bìndi  ndú giì ya ta ndú gí pí ꞌbí njà gú ta kpéétí ndú jee sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó mí tàgbà gú. 2 Káa si ndú pí gú, Jézù giì ꞌvìsì cè kózò tí wó mí kùṛo ndâ mbe tala có mì wó taꞌô náa yí kaa ndú ta yí nó gî. Gbíṛo wó giì dù kû tòngbaà go ṛi, ndâ bòngo tí wó giì ce go ꞌvì ꞌbì. 3 Ndâ Pìyétòrò ta ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ Mòze ta Èlíjà kû ꞌdè nje mì ndú ta ndâ Jézù. 4 Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌdè có ji Jézù, máa, «Bà dù ndoo bà-i-nó nìkì ma, buù! Ye bà tò ndâ ndùúṛù taꞌô mí bà-i-nò, gbaànjé ji wò, gbaànjé ji Mòze, bìndi  gbaànjé ji Èlíjà, náa à má nìkì tí lo gî nò.»

5 Káa si Pìyétòrò kû ꞌdè có tí nò ndú mâ giì zekeꞌo gí yaà, ndú giì ŋò kùlù mù mbe kû tòngbaà yiiga muu ndú gî. Bìndi  ndú giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có gbí kùlù mù tí nò, máa, «Ŋìnó a ꞌViì mì ye, tí wú-gbí-ṛé ye, náa tàkòcò ye peteke gítí wó á ngé ma.»

6 Ndú mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì ꞌbuku gbíṛo ndú mí to ta gúku. 7 Káa Jézù giì tee ꞌbì wó ta ndi tí ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo a gí yaà. Yo cì gúku lá.» 8 Ndú mâ giì te muu ndú gí yaà go có mì Jézù nò, ndú giì ŋò Jézù ta kpéétí wó.

Có gítí Èlíjà

9 Káa si ndú kû giì dele ndi ndú gí tàgbà gú, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó taꞌô nò, máa, «Yo ꞌví ꞌdè có i tí nó náa yo ŋò si ndoo pí gú nó ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá, yee tí o bà ꞌvala ndi ꞌViì-mì-ꞌDakò ꞌdo gbí ku.»

10 Káa ndú giì ꞌvee yí, máa, «Káa ndâ mbe ꞌdi gbí-o mì ndâ Jùdéyà kû ꞌdè có máa, Èlíjà ká bà gì gí kùṛo kózò gî, tacó yè?»

11 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «A Èlíjà ta yúcó ká bà gì gí kùṛo tacó bà ꞌviindi ndâ i ꞌdáá gî. 12 Káa Èlíjà táánò dú giì gì á go có mì ndú nò gî, káa ndú tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o mì ndâ Jùdéyà ta o tí nò giì ŋò yí ni lá; bìndi  ndú giì mèèkèꞌi tí wó go ŋìnó a nìkì tí ndú gî. Má énò, ndú delè kèjì gí bà mèèkèꞌi tí ꞌViì-mì-ꞌDakò ká go ŋa ŋìnó náa ndú táánò bàkà mítí Èlíjà nò.»

13 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò, ndú giì ŋò ni gî máa, yí kû ꞌdè có a i gítí Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù.

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò ta i-gbí-muu wó

14 Ndâ Jézù mâ giì dele ndi ndú ꞌdo pí gú, ndú giì ꞌde ndâ ꞌduù me mbè kû ùndi ndú mí mì sè ndâ mbe tala có mì wó tí nó náa yí si ndú mí tàgbà gù nô. Bìndi  ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe tì nò giì njè nó ya gí bà zèè kò Jézù, 15 ta bà ꞌdeke tí wó ji yí, máa, «Ŋò yê ṛo ꞌviì mì ye, buù! À tí wó a vò ŋa nòꞌo dó pì. À má tanga ta ndâ ꞌbí o, à kû ꞌva yí mí tà wu, à delè kû ꞌva yí ta ndâ ꞌbí o mí tà ngo. 16 Ye gì ta yí ji ndâ mbe tala có mì lo, máa ndâ-ꞌbî-lá, ndú bà ꞌvala yì, káa à giì kpò ndú gî.»

17 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, «Yo ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó káa cèe ndâ vóló-volo ꞌduù mbe ùnje gítí Mbíṛì lá. Yo bà lè mí tà ṛo ye a ngaṛànga? Ye bà kònò yo énò yee tí ŋa o ngàyi?» Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, «Te ꞌviì tí nò gì tí  gí bà-i-nô.» 18 ꞌDakò tí nò mâ giì te ꞌviì tí nò ya tí  ji Jézù gî, Jézù giì do mítí i tí nò gbí muu ꞌviì tí nò, máa yí co ꞌdo gbí muu wó gî. Mâ giì zekeꞌo, gbí dìì ꞌviì tí nò giì da mbóꞌvóó ká mí to nò gî.

19 Bìndi  ndâ mbe tala có mì Jézù náa bà ꞌvala ꞌviì tí nò kpò ndú gî nó giì ꞌvee yí si ndú ta kpéétí ndú, máa, «Bà mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu ꞌviì tí nò kpò ze gî tacó yè?»

20 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À kpò yo tacó yo tee njembí yo mítí Mbíṛì dúú-dúú lá. Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, yo má tee njembí yo mítí Mbíṛì gî, kpêtí ká njíꞌdíí énó, yo má ꞌdè có ji gbolò gú tí nò, máa, ‹Yèè ndi lo ꞌdo bà-i-nò gî,› gú tí nò bà yèè ndi wó go có mì yo nò gî. ꞌBí i mbe kpò yo delè bà dù wálá. 21 À kû mòkò i go ŋa i tí nò ꞌdo gbí muu ꞌduù ká ta bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì, delè ta bà kònò go cuki.»

Bà só bà ꞌdè có mì Jézù gítí bà kònò séꞌi mì wó

22 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó ꞌdáá gî mâ giì kili mítí ꞌbí bàndò gbí to Gàlìléyà gî, Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ ꞌduù kèjì gí bà kpì ngbàngà tí ꞌViì-mì-ꞌDakò ji ndâ ꞌdakò. 23 Ndú bà giì zi yí gî. Káa bìndi sili taꞌô, yí bà giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.» Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì dù zuku-zùkùù ta sé có tí nò.

Ndâ Jézù ta Pìyétòrò gò i gítí ꞌbá-Mbíṛì

24 Ndâ Jézù mâ giì yee ta ndâ mbe tala có mì wó gbí gbata Kàpàrànáwùmù, ndâ ꞌbí mbe kû kili i ꞌdo mì ndâ ꞌduù gítí ꞌbá-Mbíṛì giì gì gí mì Pìyétòrò, bìndi  ndú giì ꞌvee yí, máa, «Mbe nìbà i ji yo kû gò i gítí ꞌbá-Mbíṛì?»

25 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yí kû gò i.»

Bìndi  Pìyétòrò mâ giì ṛì gí tàꞌi tàkò Jézù, Jézù giì co gálà gí bà ꞌvee yí á kùṛo bà ꞌdè có mì wó máa, «Sìmónè, wò koṛo có máa ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó kû gò i ꞌdo mì ndâ ꞌdi? Á ꞌdo mì ndâ ꞌviì mì ndú, wèè, á ꞌdo mì ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo?»

26 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «À ꞌdo mì ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo.»

Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji Pìyétòrò, máa, «Má énò, à mò ndâ ꞌviì-ꞌbá ꞌdo gbí bà gò i ji gba gî. 27 Káa kpêtí ká énò, a me vò i lá. Ya gí bà gò liì tàbèꞌdè kàpá. Wò má ja kpédélé sè, wò ꞌví njaa gbí nje wó, bìndi  wò bà ꞌde njì gùrúsù ꞌdo tí ngbàṛà, wò ꞌví je ya gí bà gò gítí ꞌbá-Mbíṛì á muu ndà, tacó wàa tàkòcò ndâ ꞌduù tí nò ꞌví kpolo lá.»

18

A ꞌdi ká me gbolò ndii ndâ ꞌbí ka wó ꞌdáá gî

1 Ta o tí nò, ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí, máa, «Gbolò ꞌduù mbe ndii ndâ ꞌbí ka wó ꞌdáá gî gbí òkò tí ze gbí ngbàngà mì Mbíṛì wúnò bà dù a ꞌdi»

2 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò ꞌvé mì ndú nò ta bà tèꞌé tí ꞌbí làmbu ꞌviì, bìndi  yí giì ṛò yí mí kùṛo ndú. 3 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, yo má ꞌvìsì tí yo tí ndâ víí ꞌviì go làmbu ꞌviì tí nó lá, yo jé gí bà dù tí ndâ ŋa ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kû zogo ndú nó wálá. 4 Má énò, ꞌduù ŋìnó mbe bàkà tí wó tí làmbu ꞌviì go làmbu ꞌviì tí nó nó a gbolò ꞌduù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kû zogo ndú nó ꞌdáá gî. 5 ꞌBí ꞌduù má te wiṛi mítí ꞌbí làmbu ꞌviì go ŋìnó ta ṛè ye, gbí  énó máa, ꞌduù tí nò te wiṛi a i mítí ye. 6 Káa à ꞌvii ta ꞌduù mbe eendi ꞌbí làmbu ꞌviì go ŋìnó mbe kû tee njembí mítí ye káa bà eṛe gbolò du i mítí miṛi wó, wàa à ꞌví ꞌva ta yí gí tà wúlú ngo.

7 «Vò pá tí ndâ ꞌduù muu to tí nó ngé, tacó ndâ vò i mbe kû volo muu ndú ꞌdo tí bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì ùgbù á muu to tí nó ngé ndii gî. Ndâ vò i tí nò delè jé gí bà cee wálá. Káa à volo a i ji ndâ mbe kû kili wu á gí tà ndâ vò i tí nò!

8 «À má a ꞌbí ꞌbì lo gbaànjé ká kû ŋònòkò gbí òkò tí yo ta Mbíṛì, da ꞌbì lo tí nò ꞌva gí ꞌdè. À nìkì a bà ya ta gbèe ꞌbì lo gí gbí dà á bìndi ku mì lo á co tí bà kpolo tí ndâ ꞌbì lo só kpónó, bìndi  wò giì ꞌde vò bàndò bìndi ku mì lo. 9 Káa à má a ꞌbí ṛo lo gbaànjé má ká kû si wò kû bèè ṛo Mbíṛì, aa ṛo lo tí nò ꞌdo gbí kélè gí ꞌdè. À nìkì a bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ta gbèe ṛo lo á co tí bà ꞌva wò mì Mbíṛì mí gbí vò bàndò ta wu tí  bìndi ku mì lo ta ndâ ṛo lo sósòꞌô.

10 «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí bà ꞌdè có ŋónókó gítí ndâ víí ꞌviì go ndâ ŋa ŋìnô, tacó ndâ basìlì mì ndú nanaka ká kácá mí kùṛo Bu ye gbíṛì. 11 (Tacó ꞌViì-mì-ꞌDakò gì gí muu to tí nó a i tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo gî nô.)»

Jézù lòkòꞌbò có gítí i-kó-ko mbe giṛi gî

12 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo koṛo có máa, muu ndâ i-kó-ko mì ꞌduù má 100, bìndi  ꞌbí  gbaànjé giì giṛi gî, yí bà si sè ndâ i-kó-ko ŋìnó 99 nó mí bàndò, bìndi  yí ꞌví ya gí bà pà bà tí gbèe ŋìnó mbe giṛi nó wálá? 13 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, yí má ꞌde ŋìnó mbe giṛi nò gî, líkíꞌo bà bàkà yí á co tí líkíꞌo ndâ ŋìnó 99 mbe giṛiꞌo lá nó gî. Tacó go  tí wó énò máa, ꞌbí i-kó-ko mì yì gbaànjé ꞌví giṛi nò wálá. 14 Có mì Bu yo gbíṛì delè ká go énò, máa muu ꞌbí làmbu ꞌviì gbaànjé go ŋìnó kuu nó nó ꞌví ba lá.

Pà làyì gítí ndâ vò i gbí òkò tí yo ta náꞌvindí lo

15 «Náꞌvindí lo má bàkà ꞌbí ŋa i mbe lè gî gítí lo, ya gí mì wó, wàa yo ꞌví ꞌviiki gbí có tí nò gbí òkò tí yo ta yí sósòꞌô. Yí má ꞌdi có mì lo nò gî, gbí  énó máa wò gì ta náꞌvindí lo dê gítí lo gî. 16 Káa yí má biya bà ꞌdi có mì lo gî, tèꞌé tí ndâ ꞌbí ꞌduù go só, go taꞌô, wàa wò ꞌví ꞌdè có ta yí mí kùṛo ndú gítí có mì kponje taàbé, go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nô. 17 Yí má biya bà ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nò delè gî, wò ꞌví ya ta yí gí kùṛo ndâ ꞌbí náꞌvindí yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè ye tí Jézù. Yí má kpo muu yo delè gî, yo ꞌví bàkà ta yí go bà bàkà i gítí vò ꞌduù ta nèté mì yo ta yí wálá. 18 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, yo má ùnje gítí ꞌbí ŋa i muu to tí nó gî, à delè bà ùnje gítí bà bàkà i tí nò á gbíṛì gî. Káa ꞌbí i ŋìnó náa yo mà biya gî máa à ꞌví bàkà muu to tí nó lá, à delè bà biya gî, máa à ꞌví bàkà i tí nò á gbíṛì lá. 19 ꞌBí có náa ye bá ꞌdè ji yo kákáꞌi a ŋìnó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo, kpêtí ká go ndâ ꞌduù sósòꞌô cuki, má toko muu ndú, bìndi  ndú giì ꞌdeke tí ndú ta njembí gbaànjé tacó ꞌbí ŋa i ꞌdo mì Bu ye gbíṛì, ta ṛè ye, Bu ye bà je i tí nò náa ndú yù nò ji ndú gî. 20 Tacó ndâ ꞌduù kpêtí go sósòꞌô, go taꞌô, má kili mítí ꞌbí bàndò ta ṛè ye, ye bà dù kuu toko ta ndú á kà.»

Bà si có gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌbí ka ndoo mí to

21 Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌvee Jézù, máa, «Ye ꞌví si có gítí ndâ vò i mì náꞌvindí ye náa yí bàkà mítí ye mí to yee gbí ée, Buù? Yee gbí vô-nje só?»

22 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Me ká ta bà  vô-nje só cuki lá. Ye nì ji yo a vô-nje só ta bà  vô-nje só ta bà  muuꞌbì.»

23 Jézù giì lòkòꞌbò ꞌbí có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Bà dù Gba-gbíṛì tí gbolò gba mì ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌvii ká ꞌvii ta ꞌbí gbolò gba gbaànjé mbe eṛe muu wó gítí có ba kili ndâ i mì wó ꞌdo mì ndâ kpo-kpò ꞌduù mì wó gî. 24 Yí mâ giì ꞌbìtà bà tèꞌé tí ndú gbaànjé-gbaànjé, à giì gì ji yí kpédéléꞌi kùṛo a i ta ꞌduù ŋìnó náa i mì wó muu wó me gbolò ngé ndii gî nô. 25 Káa kpokèjì bà dele ta ndâ i tí nò ji gba mâ giì kpò ꞌdakò tí nò gî, gba giì ꞌdè có máa, à ya gí bà mà ndâ ꞌdakò tí nò, ta niì mì wó, ta ndâ ꞌviì mì ndú, ta ndâ i-ꞌbá mì ndú ꞌdáá gî. À má sì ndú gî, à ꞌví kaa i gbí ndú gítí  á ji yì gí bìndi ndâ i mì yí. 26 Káa ꞌdakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì zèè kò gba ta bà ꞌdeke tí wó, ji yí máa, ‹Je o ji ye, buù, wàa ye ꞌví pà kpokèjì bà sì có ndâ i mì lo ꞌdo muu ye ꞌdáá gî.› 27 Gba mâ giì zeke ꞌdakò tí nò, yê ṛo wó giì bàkà yí ngé ndii gî. Bìndi  yí giì si có gítí ndâ i mì wó á muu wó nó ꞌdáá gî mí to. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, yí ya gí ꞌbá mì wó.

28 «ꞌDakò tí nò mâ giì co gí sè ꞌdo gbí ngbàngà mì gba, yí giì ꞌde ꞌbí ka wó náa ndú kû bàkà nèté ta ndú ꞌbá mì gba, ta làmbu i mì wó á muu wó, bìndi  yí giì nanaka mítí ka wó nò go cá tí ngbù tìítìí, máa, ‹I mì ye kuu muu lo. Je i mì ye ji ye! Je i mì ye ji ye!›

29 «Ka wó mbe nèté nò giì ꞌva tí wó kùṛo wó, ta bà ꞌdeke tí wó ji yí, máa, ‹Je o ji ye, wàa ye ꞌví ì ngèlè gítí .› 30 Káa yí giì biya bà ꞌdi có mì ka wó nò gî. Bìndi  yí giì te yí mí gbí zàà, máa yí dù á kà di tí o tí nó náa yí má sì có ndâ i mì yì cee ꞌdo muu wó gî, à ꞌví giì dò ꞌbì á ꞌdo tí wó. 31 Ndâ ꞌbí ka ndú náa ndú kû bàkà nèté ꞌbá mì gba ta ndú nó mâ giì ŋò ŋa i tí nò, tàkòcò ndú giì kpolo ngé ndii gî. Bìndi  ndú giì ya gí bà ꞌvanda ndi ŋa i tí nò náa ka ndú bàkà nò ꞌdáá gî ji gba.

32 «Gba bà-i-nò giì tuu ꞌduù gí tàkò ꞌdakò tí nò. À mâ giì gì ta yí gí kùṛo wó gî, yí giì do mítí wó, máa, ‹Ndí lo vò ꞌduù! Wò kùtàá ꞌdeke tí lo á ji ye, bìndi  ye giì si có gítí ndâ kpo-kpò i mì ye náa àá muu lo nó mí to gî. 33 Káa wò kpónó ŋò yê ṛo ka lo náa yo kû bàkà nèté ta yí bà gbèe to nó lá, tacó yè?› 34 Tacó énò, gba giì te vò ꞌduù tí nò mí gbí zàà ta kpo tàkòcò. Máa, yí dù gbí zàà yee tí o tí nó náa yí má sì có ndâ i mì yì ꞌdáá gî delè.»

35 Jézù giì yee nje có mì wó, máa, «Bu ye á gbíṛì delè bà bàkà ta yo ꞌdáá gî ká énò, náa yo má je à-cee-gî ji ndâ náꞌvindí yo ta njembí yo gbaànjé lá nò.»

19

Có gítí bà njè niì

1 Jézù mâ giì cee ta bà ꞌdè có tí nò ji ndâ mbe tala có mì wó gî, ndú giì di ngo ꞌdo Gàlìléyà gítí ꞌbí to á tìto Jòròdánìyà á Jùdéyà. 2 Ndâ ꞌduù me mbè giì ṛu ndi wó gítí to tí nò. Bìndi  yí giì ꞌvala ndâ mbe nòꞌo gbí òkò tí ndú.

3 Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì gì gí mì Jézù, bìndi  ndú giì ꞌvee yí ta tiṛì tacó bà ŋò muu wó, máa, «ꞌDuù má njè niì mì wó ta ndeṛè  náa à ká gbí muu wó, a vò i gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà?»

4 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo ꞌdeke có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, do tí bà ꞌbìtà bà suu to tí nó, ꞌDuù tí nó mbe suu ndú nó, ‹suu ndú tí ndâ dì  ta na › nó lá? 5 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa yí tí Mbíṛì giì ꞌdè ta có, máa, ꞌdakò ꞌví si ndâ nawu wó, ta bu wó mí to, wàa yí ꞌví nanaka mítí nawù wó, wàa ndú ꞌví dù tí gbèe dìì nó ká nò. 6 Má énò, ndú kákáꞌi me ndâ ꞌduù sósòꞌô lá. Ndú a gbèe dìì. Má énò, ꞌbí ꞌduù muu to tí nó ꞌví njèè gbí òkò tí ndâ i ŋìnó náa Mbíṛì ká toko ndú nó lá.»

7 Káa ndâ mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò giì ꞌvee Jézù kákáꞌi máa, «Káa Mòze táánò ꞌdè có énò máa, ꞌduù ꞌví cu wáràgà ta ndeṛè bà njè tí ji nawù wó, wàa yí ꞌví njè yí, tacó yè?»

8 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Mòze táánò ꞌdè ji yo énò tacó tù yo tí ndâ Jùdéyà ꞌdi có lá. Káa àá táánò me go énò ta o bà ꞌbìtà bà suu ndâ ꞌdakò ta niì mì Mbíṛì lá. 9 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌbí ꞌduù má njè nawù wó á muu ꞌbí tende vò i á bìndi có ngbà-ꞌdakò, bìndi  yí giì kò ꞌbí ngú niì, yí kû zi a ngbà ta ngú niì tí nò.»

10 Bìndi  ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌdè có ji yí, máa, «Cè có gítí ndâ niì ta ndâ kù ndú má énò, à nìkì káa bà dù ꞌduù tí dì banga.»

11 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À káa ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì wu ji ndú máa ndú dù tí ndâ dì banga nó ká bà dù énò. À me káa ndâ ꞌduù sàkàmàà lá. 12 Tacó ndâ ŋa ndâ i mbe kû tii ndâ ꞌduù ꞌdo tí bà kò niì me a mbè: à volo ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo ká gbí yì ndâ nawu ndú; à bàkà ndâ ꞌbí ꞌduù gítí bà dù énò ta wotí; ndâ ꞌbí ꞌduù biya bà kò niì tacó bà dù tí ndâ mbe bàkà nèté mì Mbíṛì. Wotí bà ꞌdi có tí nò má kuu tí ꞌduù, yí ꞌví ꞌdi .»

Ndâ Jézù ta ndâ víí ꞌviì

13 Ndâ ꞌbí ꞌduù giì gì ta ndâ víí ꞌviì mì ndú ji Jézù, máa yí cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndú, wàa yí ꞌví ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndú. Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì do ta ndâ ꞌduù tí nò. 14 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo si ndâ ꞌviì tí nò ꞌví giì gí mì ye. Yo tii kpokèjì ꞌdo tí ndú lá, tacó ndâ mbe kû dù tí ndâ bòò-gba mì Gba-gbíṛì a ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó go ndâ ꞌviì tí nò, nô.»

15 À mâ giì yee ta ndâ ꞌviì tí nò tí Jézù gî, yí giì cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndú, bìndi  yí giì njè nó ꞌdo bàndò tí nò gî.

ꞌBí ꞌviì-ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò

16 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò giì gì gí mì Jézù, bìndi  yí giì ꞌvee yí, máa, «ꞌDuù ꞌví bàkà a ŋa tó i yè, tacó wàa yí ꞌví ꞌde ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó?»

17 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Wò ꞌvee ye á gítí tó i tacó yè? Tó ꞌduù ká gbaànjé cuki. Go bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó má kuu tí lo, kpolo tí ndâ có tí nô.»

18 Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Jézù kákáꞌi, máa, «Ndâ có ngàyi?»

Káa Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ndâ có tí nó máa,

‹Wò ꞌví zi ꞌduù lá.

Wò ꞌví bàkà bangbaya lá.

Wò ꞌví zingbà i lá.

Wò ꞌví ꞌdè ꞌvéṛè gítí ꞌduù lá.

19 Wò ꞌví tègàṛà ndâ bu lo ta nawu lo.

Wò ꞌví zè ndâ ꞌbí ka lo nìkì go bà zè ꞌdóó tí lo nìkì mì lo,› nô.»

20 Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Jézù máa, «Ye kpolo tí ndâ có tí nò náa wò kpónó ꞌdeke mí to nò ꞌdáá gî; ꞌbí i ŋìnó kpòò mbe gboo ꞌdo mì ye gî nó a yè?»

21 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Go bà dù tí cèe ꞌduù ta bà lê tí wó wálá má kuu tí lo, ya gí ꞌbá wàa wò ꞌví sì ndâ i mì lo ꞌdáá gî gí ꞌdè, wò ꞌví njèè ndâ i tí nó náa wò ꞌde gbí ndú nó ji ndâ mbe yê, bìndi  wò ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye. Cì gúku lá, tacó wò bà ꞌde ndâ i me gbolò gí bìndi ndâ i mì lo nò ꞌdo gbíṛì gî.»

22 ꞌViì-ꞌdakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, yí giì njè nó ꞌdo bà-i-nò ta máákà gbí dìì wó, tacó ndâ i mì wó me gbolò ngé ndii gî.

23 ꞌViì-ꞌdakò tí nò mâ giì ya gî. Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, bà dù tí bòò-gba mì Mbíṛì mì ndâ mbe kpo-kpò i muu to tí nó kpolo ngé ndii gî. 24 Ye bà ꞌdè gbí ndi có tí nò ji yo kákáꞌi, máa, à peteke a bà ndii ꞌbí ŋa gbolò nò go ya co gbí gùù ngbàndú á co tí bà dù ꞌduù ŋìnó ta ndâ kpo-kpò i ká mì wó nó tí bòò-gba mì Mbíṛì.»

25 Nje ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌdèè ta bà ꞌdi có tí nò gî. Bìndi  ndú giì ꞌvee yí, máa, «À má énò, a ꞌdi ká bà ꞌde ꞌválá?»

26 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú ta bà zekeꞌo tí ndú, máa, «Wotí mì ndâ ꞌduù gítí  wálá, káa ꞌbí i mbe kpò Mbíṛì wálá.»

27 Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌvee Jézù, máa, «Káa ze, ŋò káa ze jee ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî mí to kû ṛu ndi lo. Ze bà ꞌde bìndi ndâ i mì ze náa ze jee ndú mí to nò a yè?»

28 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa, ta o tí nó náa ndâ i má giì gì ꞌdáá tí ndâ ngú i gî, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà giì ki tí wó dèngècè pí jàlàmbà mì wó, bìndi  yo tí ndâ ꞌduù tí nò muuꞌbì-nje só mbe kû ṛu ndi ye nó bà giì ki tí yo dengece-dèngècè to kû zogo ndâ ŋa ndâ Ìzìrìyélì muuꞌbì-nje só nô. 29 Bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá mbe jee ndâ ꞌbá mì ndú, ta ndâ náꞌvindí ndú, ta ndâ námì ndú, ta ndâ bu ndú, ta ndâ nawu ndú, ta ndâ ꞌviì mì ndú mí to ta ṛè ye nó, bà ꞌde ndâ i me gbolò á gí bìndi ndâ i mì ndú ta ndâ ꞌduù mì ndú nò. Mbíṛì delè bà je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ndú á bìndi ku mì ndú.

30 «Káa yo ꞌví koṛo muu yo máa, ndâ ꞌduù ŋìnó kpónó tí ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌbí ka ndú nó bà giì dù tí ndâ ndòngbú ꞌduù, bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó kpónó tí ndâ sílì ndâ ka ndú nó bà giì dù tí ndâ kùṛo ndâ ꞌduù.»

20

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ mbe bàkà nèté gbí njí

1 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ŋa kpokèjì bà zogo to tí nó mì Gba-gbíṛì go i mì ꞌbí gbolò ꞌduù mbe gboꞌo ya gí bà pà ndâ ꞌduù tacó bà bàkà nèté gbí njí mì wó. 2 Yí mâ giì ꞌde ndâ kpédélé ꞌduù gî, ndú giì ꞌvii có ta ndú gítí bà ko mboo nèté mì ndú, bìndi  yí giì tuu ndú gí gbí njí ta fírí dúꞌo. 3 Yí mâ giì ya gí bàndò ꞌvélè si ṛi yèè gàà gí yaà gî, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí ꞌduù ta nèté mì ndú wálá. 4 Bìndi  yí giì kaa ndú ya tí  gí gbí njí mì wó, máa, ndú bàkà nèté, wàa yì bà je i ŋìnó mbe ꞌvii ta po nèté mì ndú ji ndú. 5 Yí mâ giì dele ndi wó ya gí bàndò ꞌvélè ta ṛi dê gítí gbúrú, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí ꞌduù, bìndi  yí giì kaa ndú ya tí  gí gbí njí, máa, ndú bàkà nèté, wàa yì ꞌví je bà ꞌbì ndú ji ndú. Yí mâ giì ya ndi wó gí bàndò ꞌvélè si ṛi mò tí gî, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí ꞌduù kû dù sínò, bìndi  yí giì kaa ndú ya tí  gí gbí njí, máa, ‹Yo bàkà nèté! Yo bà ꞌde káa bà ꞌbì yo.› 6 Yí mâ dele ndi wó gí bàndò ꞌvélè si o ꞌdèè gî, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí ꞌduù ta nèté mì ndú wálá. Bìndi  yí giì ꞌvee ndú, máa, ‹Yo kû dù sínò bà-i-nó ꞌdo tí dúꞌo yee tí kpónó tacó yè?›

7 «Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, ‹Tacó mbe je nèté ji ze wálá.› Bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, ‹À má énò, yo ya gí gbí njí mì ye.›

8 «O bà njè nèté mâ giì me tí gî, yí giì tuu mbe kû kpolo tí ndâ i gbí gálá mì wó, máa yí ya gí bà njè ndâ ꞌduù ꞌdo gbí nèté gî. Ndâ ꞌduù mâ giì gì ꞌdo gbí njí gí ꞌbá gî, yí giì ꞌdè có ji mbe kpolo tí ndâ i gbí gálá mì wó, máa, yí ko mboo nèté mì ndú ji ndú. Máa, yí ꞌbìtà bà je i kpédéléꞌi a i ji ndâ ndòngbú ꞌduù tí nó mbe gì gí gbí nèté ta ꞌdêꞌo nô, bìndi  ndâ mbe gì si ṛi mò tí gî, bìndi  ndâ mbe gì ta ṛi gbúrú, bìndi  ndâ mbe gì ta ṛi dúꞌo, bìndi  ndâ mbe gì ta fírí dúꞌo, wàa yí ꞌví je i ji ndú ꞌdáá gî ꞌvii ká ꞌvii. ꞌBí có máa, ꞌduù ŋìnó gì gí gbí nèté ta fírí dúꞌo, káa ŋìzó gì si nèté kû njé-njè nò, ꞌví dù lá. 9 Mbe kpolo tí ndâ i gbí gálá bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ko mboo nèté mì ndâ ꞌduù ji ndú go có tí nó náa mbe njí ꞌdè ji yí nò. 10 Ndâ kpédélé ꞌduù tí nó náa mbe njí kaa ndú gí gbí nèté ta fírí dúꞌo nó giì gì ŋìndi ndú ta bà koṛo có énó máa, a ndâ yì ká bà ꞌde i me gbolò, káa ndú giì ꞌde káa gbèe ŋa i tí nó náa ndâ ꞌbí ka ndú ꞌde nô.

11 «Ndú bà-i-nò giì lì káa ꞌbì ndú gí ta i tí nó náa à je ji ndú nó gî, bìndi  ndú giì ya gí bà ꞌdè kòlòwò ji mbe njí, máa, 12 ‹Ndâ ndòngbú ꞌduù tí nó náa wò kaa ndú gì tí  kpónó-kpónó ta ꞌdêꞌo nó bàkà nèté ká ta làmbu o, káa wò giì ꞌvii ndú ta ze tí ndâ mbe ꞌbìtà bà ka wuꞌo si ṛi có lá yee tí ꞌdêꞌo ta ŋa kpokèjì ngàyi!›

13 «Káa mbe njí giì ꞌvìsì có ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdè kòlòwò nò, máa, ‹Ye ŋonoko wò gbaànjé lá, kómbe ye. À kpónó ꞌbì lo nò me i tí nó kùtàá náa ndà ꞌvii có gítí  ta dúꞌo nó lá? 14 Má énò, je i mì lo, wàa wò ꞌví ya . Ye je i ji ndâ ndòngbú ꞌduù tí nó mbe gì gí gbí nèté kpónó-kpónó si o bèè ꞌdáá gî nó ꞌvii ta yo ꞌdo ká gbí ꞌdóó có mì ye gbí muu ye. 15 Ṛè i ŋìnó mbe tii ye ꞌdo tí bà bàkà ta ndâ ꞌdóó i mì ye go có mì ye gbí muu ye ꞌví dù a ŋa yè? Wò kû tò a kiì tacó ŋa gbolò nambeè tí nó náa ye bàkà ji ndâ ꞌduù tí nó mbe gì gí gbí nèté kpónó-kpónó á kùṛo bà njè nèté nó?› »

16 Jézù giì yee nje có mì wó, máa, «Ndâ ndòngbú ꞌduù wúnò bà dù tí ndâ kpédélé ꞌduù, bìndi  ndâ kpédélé ꞌduù bà dù tí ndâ ndòngbú ꞌduù go ŋa i tí nó kpónó nô.»

Bà taꞌô bà ꞌdè có mì Jézù gítí o bà kònò séꞌi mì wó

17 Jézù mâ giì cee ta bà ꞌdè có gítí ndâ mbe kpo-kpò i gî, ndú giì kaa kû ya gí gbí gbata Jèrùzàlémè. Káa si ndú kpokèjì, yí giì kaa ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, 18 «Ndoo kpónó kû ya gí gbí gbata Jèrùzàlémè, bìndi  ndâ ꞌduù kà bà giì kpì ngbàngà tí ꞌViì-mì-ꞌDakò ji ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà. Ndú bà giì waa có ku mítí wó, 19 bìndi  ndú bà giì je yí ji ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo tacó bà zi yí. Ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo tí nò bà giì ŋo ndi wó, ta bà ŋo yí, ta bà lè yí, ta bà gbì yí, bìndi  ndú bà giì zi yí ta bà gbì yí á mítí njèèkpè mû. Káa bìndi sili taꞌô yí bà giì ꞌvala ndi wó á ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.»

Nawu ndâ Jákòmò ta Jòvánì yù i ꞌdo mì Jézù

20 Nawu ndâ Jákòmò ta Jòvánì tí ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò giì kaa ndú ya tí  ji Jézù kùṛo bà yee ndú Jèrùzàlémè. Bìndi  yí giì zèè kò Jézù ta bà ꞌdeke tí wó.

21 Káa Jézù giì ꞌdè có ji niì tí nò máa, «Nì ꞌdóó ṛè ŋa i tí nó ta go  tí lo nó gi.»

Káa yí giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Có gbí njembí ye énó máa, wò ci ye énó máa, wò má gì tí gbolò gba gî, wò bà bàkà ndâ ꞌviì mì ye sósòꞌô nó tí ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí ngbàngà mì lo. ꞌBí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndú ꞌví dù tí mbe ki tí gbí kùꞌbì mì lo, wàa ꞌbí ꞌduù ꞌví dù tí mbe ki tí gbí gàlì mì lo.»

22 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ niì tí nò ta ndâ ꞌviì mì wó, máa, «Yo ŋò ŋa i tí nó náa yo kû yù nó ni lá. Wotí bà njù ꞌvisî tí nó náa ye kèjì gí bà njù  nó kuu tí yo?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «À kuu tí ze.»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo bà njù ꞌvisî mì ye nò gî. Káa à má gítí có ndâ bàndò bà ki tí ṛègbà tí ye gbí ngbàngà mì ye, ndú me ndâ i mì ye tacó bà njèè ji ndâ ꞌduù lá. Ndâ bàndò tí nò a ndâ i mì ndâ mbe  náa Bu ye ꞌviindi tacó tí ndú sàà gî.»

24 Sè ndâ mbe tala có mì Jézù muuꞌbì nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì ꞌdè nò, tàkòcò ndú giì kpolo gítí ndú gî. 25 Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì kili ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só ꞌdáá gî, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo ŋò ni gî máa, ndâ gba mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó kû toṛo nje ndâ bòò mì ndú ta to. Ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndú delè kû bàkà ndú ká tí cèe ndâ bè bòò mì ndú. 26 Káa àá bà dù gbí òkò tí yo me go énò lá. Tacó ꞌduù ŋìnó tí gbolò ꞌduù gbí òkò tí yo nó bà dù tí bòò mì ndâ ka wó. 27 Bìndi  ꞌduù ŋìnó tí kùṛo ndâ ka wó gbí òkò tí yo nó bà dù tí bòò mì yo. 28 Tacó à kpêtí káa ꞌViì-mì-ꞌDakò, yí gì gí muu to tí nó me tacó máa ndâ ꞌduù ꞌví bàkà nèté wó nò lá, yí gì a i tacó bà bàkà nèté ndâ ꞌduù, delè tacó bà sì miṛi wó ji ku á muu ndâ ꞌduù.»

Jézù njaanga ṛo ndâ ꞌbí mbe súṛo sósòꞌô

29 Si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû giì njè nó ꞌdo gbí gbata Jérìkò kû ya gí Jèrùzàlémè, ndâ ꞌduù me mbè ká ko ndú. 30 Ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô tí ndâ mbe súṛo mbe kû ki tí ndú seè kpokèjì, máa giì ꞌdi có máa ŋìnó a Jézù ká kû ndii ta nó nò, ndú giì ꞌbìtà bà tò kû, máa, «ꞌViì mì Dàvídè! Ŋò yê ṛo ze!»

31 Ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kû ko tàkò Jézù nó giì do mítí ndâ mbe sú ṛo tí nò, máa ndú dù ngbìì. Káa ndâ mbe sú ṛo tí nò giì tò kû ngéé gí yaà ndii ŋìnó kùṛo nó gî, máa, «ꞌViì mì Dàvídè! Ŋò yê ṛo ze!»

32 Jézù giì ṛò tíyò, yí giì tèꞌé tí ndú, bìndi  yí giì ꞌvee ndú máa, «À tí yo a go ŋa yè, máa ye ꞌví bàkà ji yo?»

33 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Si ze ꞌví zekeꞌo, Buù!»

34 Jézù giì ŋò yê ṛo ndú, bìndi  yí giì tee ꞌbì wó ta ndi tí ndâ ṛo ndú, bìndi  ndú ngé giì ꞌbìtà bà ŋò ndâ i, bìndi  ndú giì ṛu ndi Jézù.

21

Bà ṛì Jézù gí gbí gbata Jèrùzàlémè

1 Ndâ Jézù mâ giì dooko ta gbata Jèrùzàlémè gî, si ndú pí Gú Mbâ, Jézù giì tuu ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó sósòꞌô, 2 máa, «Yo ya gítí ndâ ꞌbá tí zó náa yo kû ŋò muu ndú ngéé kùṛo yo zô. À káa póó bà yee yo kà, yo bà ꞌde na kècè náa à eṛe yí gî, ta ꞌviì mì wó gbí wú ṛègbà tí wó. Yo ꞌví njaanga ndú ꞌdo gbí wú gî, bìndi  yo ꞌví gì ta ndú ji ye. 3 ꞌBí ꞌduù má ꞌvee yo, yo ꞌví ꞌvìsì có ji yí, máa, ‹A Mbe tí ze ká tuu ze, máa ze ya ta ndú ji yì. Nèté mì wó má cee ta ndú gî, yí bà tuu ndú ngé gí bàndò mì ndú.› »

4 I tí nò bàkà tí go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò ꞌdè énó máa,

5 «ꞌDè có ji ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè, máa,

‹Yo ŋò gbolò gba mì yo á kèjì tí ꞌdê ꞌduù pí kècè tí ngbú kècè,› nô.»

6 Ndâ mbe tala có mì Jézù sósòꞌô náa yí tuu ndú nó giì njè nó ya gí bà bàkà go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò. 7 Ndú bà-i-nò giì gbà ndâ ngbú ꞌviì-kècè tí nò ta nawu wó ya tí  ji Jézù. Ndú mâ giì yee ta ndú tí Jézù gî, ndú giì ki ndâ bòngo mí pí tí ngbú ꞌviì-kècè tí nò, bìndi  Jézù giì o yí, ya tí  gí gbí gbata Jèrùzàlémè. 8 Ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe tì mí mì Jézù nó giì gò ndâ bòngo mì ndú mí to ta tí kpokèjì, ndâ ꞌbí  giì kiꞌviki ndâ kpâ gò mítí kpokèjì, tacó wàa Jézù ꞌví nò gbí , tacó bà te ꞌduù mítí bà ṛì yí gí gbí gbata Jèrùzàlémè. 9 Bìndi  ndâ mbè ꞌduù giì ꞌbìtà bà ko Jézù ya tí  gí gbí gbata. Ndâ ꞌbí ꞌduù tè kùṛo wó, bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù tàkò wó ndiì, kû tò kû ta líkíꞌo, máa,

«ꞌVala ze kpónó, ꞌViì mì Dàvídè!

À ùlù yí tí mbe gì ta ṛè mì Mbíṛì!

Àá Mbíṛì, ꞌvala ze kpónó!»

10 Gbata Jèrùzàlémè giì ngaka a cèe tí ta o bà yee Jézù. Ndâ ꞌduù ta o tí nò kû giì ꞌvee a ꞌvé, máa, «Ŋìnó a ꞌdi? Ŋìnó a ꞌdi?»

11 Káa ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ko tàkò Jézù nó giì ꞌvìsì có ji ndâ mbe kû ꞌvee ꞌvé tí nó, máa, «A Jézù tí nó tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì mbe gì ꞌdo gbí gbata Názàrètì á gbí to Gàlìléyà nô.»

Jézù ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì

12 Jézù mâ giì yee gbí gbata Jèrùzàlémè gî, yí giì ṛì gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Bìndi  yí giì mòkò ndâ mbe bàkà gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì tí ꞌbá ꞌvélè nó ꞌdáá gî gí sè. Bìndi  yí giì ꞌbuku ndâ tàràbézà mì ndâ mbe kû ꞌvìsì gùrúsù, ta ndâ mbata mì ndâ mbe kû mà ndâ kùlè nó mí to. 13 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò ta kpo tàkòcò, máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, máa: Mbíṛì máa, ‹ꞌBá mì ye a bàndò bà ꞌdeke tí ndâ ꞌduù ji ye.› Káa yo kpónó bàngû nó giì ꞌvìsì tí bàndò mì ndâ mbe kùmùkù ndâ i mì ndâ ꞌduù.»

14 Jézù mâ giì cee ta ndâ mbe bàkà gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì tí ꞌbá ꞌvélè nó gî, ndâ mbe sú ṛo ta ndâ mbe ku kò giì kaa ya gí mì wó gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kà, bìndi  yí giì ꞌvala ndú. 15 Ndâ kpo-kpò bu-Mbíṛì ta ndâ mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò mâ giì ŋò ŋa ndâ i-seṛè tí nò náa Jézù kû bàkà nó, ndú delè mâ giì ꞌdi ndâ kú tí nó náa ndâ víí ꞌviì kû tò ta gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, máa, «ꞌVala ze, ꞌViì mì Dàvídè! ꞌVala ze, ꞌViì mì Dàvídè!» nó, ndú giì ꞌde ndeṛè bà òkòlòwò gítí Jézù gî.

16 Ndú bà-i-nò giì ꞌvee Jézù máa, «Wò ꞌdi có tí nò náa ndâ ꞌviì tí nò kû tò ta kû nò gî?»

Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye ꞌdi gî. Káa yo jé ꞌdeke có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, ‹A wò tí Mbíṛì ká nìbà cèe kpokèjì bà ùlù wò ji ndâ víí ꞌviì, ta ndâ dó ꞌviì,› nó lá?» 17 Jézù giì njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè bìndi ndâ có tí nò ya gí bà tè ṛì gbí gbata Bètánìyà.

Jézù ì njà mítí ꞌbí mû-mbiìgá

18 Ta dúꞌo si Jézù kû dele ta go tí wó ꞌdo Bètánìyà gí Jèrùzàlémè, 19 yí giì ŋò ꞌbí mû-mbiìgá á seè kpokèjì. Yí giì ne tacó bà pà yú  wàa yì ꞌví zò gítí go tí nò tí yì nò. Káa yí giì ꞌde káa bè kpâ. Gbèe ṛi mbiìgá gbí mû wálá. Bìndi  yí giì ì njà mítí mû tí nò máa, «Wò ꞌví ṛì kákáꞌi lá.» Ndâ kpâ-mbiìgá tí nò ngé giì me ṛemo-ṛémòò, goòlá a wu ka co tí ndú nô.

20 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò bà lemere bè mbiìgá tí nò ta ku gálà énò, nje ndú giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé máa, «A ŋa yè ká zi mû-mbiìgá tí nó gálà go có ꞌdì nó?»

21 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, yo má ùnje gítí Mbíṛì ta njembí yo gbaànjé, yo bà bàkà cuki me káa ŋa i tí nó náa à bàkà mítí mû-mbiìgá tí nó, nó lá. Yo kpêtí má ꞌdè có ji ꞌbí gbolò gú, máa yí njè nó ꞌdo tí bàndò mì wó ya gí bà ꞌva tí tà kàpá, yí bà bàkà go có mì yo nò gî. 22 Yo delè má ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó ꞌbí i ta njembí yo gbaànjé, Mbíṛì bà je i tí nò ji yo gî.»

Ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌvee ṛè mbe je wotí bà bàkà ndâ seṛè ji Jézù

23 Jézù mâ giì ṛì gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kû nìbà i ji ndâ ꞌduù gî, ndâ ꞌbí bu-Mbíṛì ta ndâ ꞌbí kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà giì gì gí mì wó, bìndi  ndú giì ꞌvee yí máa, «A ꞌdi ká je wotí bà bàkà ndâ i tí nó náa wò kû bàkà nó ji wò?»

24 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kpónó delè kû giì ꞌvee yo ta ꞌvé gbaànjé, yo má ꞌvìsì có ji ye gí tàkò  gî, bìndi  ye ꞌví giì nì ṛè ꞌduù tí nó mbe je wotí bà bàkà ndâ i tí nó náa ye kû bàkà nó ji yo: 25 A ꞌdi táánò ká je wotí bà caka tí ndâ ꞌduù ji Jòvánì? A Mbíṛì wèè, a ꞌbí ꞌduù wèè? Yí ꞌde wotí tí nò ꞌdo kòtí ꞌdi? Nògí, yo nì ṛè ꞌduù tí nò ji ye.»

Káa ndú giì ꞌbìtà bà ꞌviiki gbí ꞌvé mì Jézù nò gbí òkò tí ndú ta kpéétí ndú máa, «Ndoo kpónó má ꞌvìsì có ji yí máa, Jòvánì ꞌde wotí tí nò táánò ꞌdo mì Mbíṛì, yí bà giì ꞌvee ndoo máa, ‹Káa yo ùnje gítí ndâ i tí nó náa yí kû bàkà nó lá, tacó yè?› 26 Káa bà ꞌdè énó máa, Jòvánì táánò ꞌde wotí tí nò ꞌdo mì ndâ ꞌduù, delè káa bà le wú mítí miṛi ndoo, tacó ndâ ꞌduù ùnje gî máa, Jòvánì táánò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.» 27 Tacó énò, ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ze ŋò bà  lá.»

Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «À má énò, ye delè bà nì ṛè ꞌduù tí nó mbe je wotí bà bàkà ndâ i tí nò ji ye nó ji yo wálá.

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ ꞌbí ꞌviì sósòꞌô

28 «Yo kû koṛo có máa yè? ꞌBí ꞌdakò ta ndâ ꞌviì mì wó sósòꞌô táánò giì ya gí mì kpo ꞌviì mì wó, yí giì ꞌdè có ji yí énó máa, ‹ꞌViì, ya gí bà bàkà nèté gbí njí wúnó.› 29 Káa ꞌviì tí nò giì ꞌvìsì có ji bu wó máa, ‹Ye tí nó wálá.› Káa ꞌviì tí nò mâ giì koṛo muu wó, yí giì ꞌvìsì muu wó gî, bìndi  yí giì ya gí gbí njí go có mì bu wó nò gî. 30 ꞌDakò tí nò giì ya gí mì làmbu ꞌviì mì wó, gí bà ꞌdè có ji yí máa, yí ya gí gbí njí. Káa ꞌviì tí nò giì eendi bu wó máa, ‹Ye bà ya gî, buù,› káa yí giì ya lá. 31 A ꞌdi ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌviì tí nò sósòꞌô nò ká bàkà go có mì bu wó?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A kpédélé ꞌviì mì ꞌdakò tí nò ká bàkà go có mì bu wó.»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ mbe kû kili i-mírì, ta ndâ mbe nò vò ndoò, bà ya gí ꞌbá mì Mbíṛì si yo mí ndiì. 32 Ye ꞌdè có tí nò ji yo tacó Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù táánò gì gí mì yo muu to tí nó tí mbe nìbà tó kpokèjì ji ndâ ꞌduù, káa yo táánò ùnje gítí ndâ có mì wó lá. A ndâ mbe kili i-mírì ta ndâ mbe nò vò ndoò nó táánò ká ùnje gítí ndâ có mì wó. Yo táánò ŋò ndú tí  gî, káa yo biya bà ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì yo gî.

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ mbe bàkà nèté gbí njí nèbítì

33 «Yo sè tù yo gítí ꞌbí có tí nó náa ye kû giì lòkòꞌbò ji yo nô. Ta ꞌbí o gbaànjé ꞌbí ꞌdakò giì ṛò njí mû-nèbítì mì wó, bìndi  yí giì ṛò ndâ ꞌbí mû tí ndùgù gí tàkò , bìndi  yí giì duu gùù tí bàndò bà pee nèbítì mí gbí , bìndi  yí giì duu cèléngé tacó bà gbà i mí gbí njí tí nò. Bìndi  yí giì kaa ndâ ꞌduù mí gbí , máa, ndú má pee nèbítì gî, bà ŋìndi ndú ꞌví dù énô, wàa bà ŋìndi yì ꞌví dù énô. Ndú mâ giì ꞌvii có ta ꞌdakò tí nò náa yí kaa ndú mí gbí njí nò cee gî, yí giì ya gí bà nò ndoò gí gbí tende muu to. 34 Yí mâ giì ŋò o bà yù nèbítì dooko gî, yí giì tuu ndâ bòò mì wó ji ndâ mbe kû bàkà nèté gbí njí mì wó máa, ndú je bà nèbítì ŋìndi yì ji ndú wàa ndú ꞌví gì tí  ji yì.

35 «Ndâ bòò mì mbe njí mâ giì yee ta ŋa có tí nò náa mbe tí ndú tuu ta ndú nò tí ndâ ꞌdakò tí nò mbe kû bàkà nèté gbí njí mì wó nò, ndâ ꞌdakò tí nò giì bàkà gbínje ta ndú, ta bà gbì ndú, ta bà ꞌvaka ndú ta díí. Bìndi  ndú giì zi ꞌbí  gbaànjé gî. 36 Có ŋa vò i tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò bàkà ta ndâ bòò mì mbe njí nò mâ giì yee gbí tù wó, yí giì tuu ndâ ꞌbí bòò mì wó kákáꞌi, gbí ŋìnò me mbè ndii ndâ kpédélé ŋìnó gî ji ndú. Káa ndâ ꞌdakò tí nò giì bàkà káa ndi ŋa ndâ vò i tí nó náa ndú bàkà ta ndâ kpédélé bòò mì mbe njí nó mítí ndâ ŋìnò. 37 Bà taꞌô ꞌduù náa mbe njí giì tuu ji ndú a ꞌdóó ꞌviì mì wó ta bà koṛo có máa, ‹Ndú bà te duù mítí ꞌdóó ꞌviì mì ye gî.›

38 «Káa ndâ mbe bàkà nèté gbí njí mâ giì ŋò ꞌviì mì mbe njí kèjì, ndú giì ꞌdè có gbí òkò tí ndú máa, ‹Ŋìzó a ꞌdóó mbe mbèlè tí nó ká kèjì zô. Ndoo zi yí gî, wàa ndoo ꞌví dù tí ndâ mbe mbèlè tí nó bìndi wó.› 39 ꞌViì tí nò mâ giì yee mì ndú, ndú giì ja yí ꞌdo gbí njí gí nje o, bìndi  ndú giì zi yí gî. 40 À má énò, yo kpónó kû koṛo ta muu yo máa, mbe njí tí nò bà giì bàkà a ŋa yè ta ndâ mbe nèté tí nò?»

41 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Yí bà ziki ndâ vo-vò mbe nèté tí nò ꞌdáá gî, ta kponje gítí  wálá. Bìndi  yí bà giì pà ndâ ꞌbí cèe ngú mbe nèté mbe kû je bà i ŋìndi wó ji yí ta o bà kili i ꞌdo gbí njí.»

42 Jézù bà-i-nò giì ꞌvee ndú, máa, «Yo jé ꞌdeke có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó lá? Có tí nò máa,

‹ꞌDóó díí tí nó táánò náa ndâ mbe bì ꞌbá bè gî nó

ká giì gì tí cèe yú díí bà sè tà ꞌbá nô.

A Mbíṛì táánò ká bàkà énò,

Káa à nìkì gbí ṛo ndoo ngé ndii gî.›

43 «Má énò, ye kû ꞌdè có ji yo máa, ‹Àá bà mò yo ꞌdo ꞌbá mì Mbíṛì gî, wàa à ꞌví je ꞌbá tí nò ji ndâ ꞌbí ŋa tende ꞌduù mbe kû bàkà tó i.› 44 ꞌDuù má ꞌva tí wó pí díí tí nò náa ndâ mbe bì ꞌbá táánò bè gî nò, ꞌduù tí nò bà kiꞌviki tí vò ŋa ŋìnô. Káa à má díí tí nò ká ꞌva tí pí tí ꞌduù, díí tí nò bà ꞌbaꞌdaka gbí ꞌduù tí nò gî.»

45 Ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù lòkòꞌbò nò, ndú giì ŋò ni gî máa, yí kû lòkòꞌbò có tí nò a i gítí ndâ yì. 46 Tacó énò, ndú giì jè ta bà pà kpokèjì bà zèè yí, káa gúku ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe kili mí mì Jézù nò giì kpò ndú gî. Tacó ndâ ꞌduù tí nò ŋò ni gî máa, Jézù a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.

22

Jézù lòkòꞌbò có gítí o bà ko niì

1 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ ꞌduù kákáꞌi máa, 2 «Ye bà ꞌvii Gba-gbíṛì mítí ꞌbí gbolò gba mbe bàkà i-zó-zò me gbolò ta o bà ko niì mì ꞌviì mì wó gí ꞌbá. 3 Bìndi  yí giì tuu ndâ bòò mì wó gí tàkò ndâ ꞌduù tí nó náa yí ma có bà ko niì ji ndú nô. Káa gbèe ꞌduù gbí òkò tí ndú giì gì lá. 4 Bìndi  yí giì tuu ndâ ꞌbí bòò mì wó kákáꞌi máa, ‹Yo ya gí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó náa ye ma có bà ko niì mì ꞌviì mì ye ji ndú nó máa, ye bàkà i-zó-zò cee gî. Nògí, ndú gì gí bà zò i.› 5 Ndâ bòò mì gba giì ya gí bà ꞌvanda ndi kòcò gba ji ndâ ꞌduù tí nò gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. Káa có tí nò giì dù gbí tù ndú ká go mòngò gbí tù bô. Bìndi  ndú giì ꞌvaaka ya ta ndi gbí ndâ ꞌdóó nèté mì ndú gbí muu ndú. Ndâ ꞌbí ꞌduù ya gí gbí njí mì ndú, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌvaaka ya gí bà mà ꞌvélè, 6 ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú giì zèè ndâ ꞌbí bòò mì gba náa yí tuu ndú nó, bìndi  ndú giì bàkà ndâ i-nô mítí ndú, ndâ ꞌbí ꞌduù giì ziki ndâ ꞌbí bòò mì gba náa yí tuu ndú nò gî.

7 «Có ŋa ndâ i tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò bàkà nò mâ giì yee tí gba, yí giì tuu ndâ àsìkérì mì wó máa ndú ya gí bà ziki ndâ ꞌduù tí nò, wàa ndú ꞌví cu wu mítí ndâ ꞌbá mì ndú ꞌdáá gî. 8 Bìndi  yí giì tuu ndâ ꞌbí bòò mì wó kákáꞌi máa, ‹Ye bàkà ndâ i-zó-zò bà ko niì cee gî. Káa ndâ ꞌduù tí nó náa ye táánò ma có bà ko niì ji ndú nó ꞌvii tí ndâ mbe gì lá. 9 Má énò, yo ya ta ndi tí ndâ kpokèjì, wàa yo má ꞌde ndâ ꞌduù, yo ꞌví tèꞌé tí ndú, wàa yo ꞌví njèè i-zó-zò ji ndú, tacó ndâ yâ bà kpílí-kpili.› 10 Ndâ bòò mì gba mâ giì kili ndâ ꞌduù go có mì wó nò gî, ndú giì kaa ndú mí tàꞌi bà zò i.

11 «Gba mâ giì gì tacó bà ꞌvee ndâ wiṛi mì wó, yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò gbí òkò tí ndú mbe yuu me bòngo bà ya gí bà ko niì lá. 12 Bìndi  gba giì ꞌvee ꞌdakò tí nò, máa, ‹Àá kómbe ye, wò ṛì gí tàꞌi tí nó ta ŋa kpokèjì ngàyi?› Káa bà ꞌvìsì có ji gba giì kpò ꞌdakò tí nò gî. 13 Bìndi  gba giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù mì wó mbe kû kpolo tí ndâ wiṛi nó máa ndú eṛe ꞌbì ꞌdakò tí nò gî, wàa ndú ꞌví eṛe kò wó gî, wàa ndú ꞌví te yí ꞌva mí gbí ꞌdíꞌdiꞌo sè, tí bàndò bà wa gbí ta bà ꞌvìì tì ndâ ꞌduù. 14 Tacó à tèꞌé tí ndâ ꞌduù me mbè, káa yí ṛuka ꞌdo gbí òkò tí ndú ká njíꞌdíí.»

Có gítí bà gò i-mírì mì ndâ Jùdéyà ji gba Rómà

15 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì kili bà muu ndú kákáꞌi tacó bà zèè Jézù ꞌdo tí mè wó. 16 Bìndi  ndú giì tuu ndâ ꞌbí mbe tala có mì ndú ta ndâ ꞌbí mbe kû tè gí tàkò có mì Èródè tí gbolò gba, máa ndú ya gí mì Jézù, wàa ndú ꞌví ꞌvee yí ta tiṛì máa, «Mbe nìbà i, ze ŋò wò ni tí ꞌduù ŋìnó jáá, mbe kû nìbà kpokèjì mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù me ta tiṛì lá gî. Wò delè cì gúku tí ꞌduù gbaànjé lá, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kùṛo lo ká gbaànjé. 17 Có mì lo kpónó máa yè? Có mì lo máa, à dú tacó tí ndoo tí ndâ Jùdéyà bà gò i-mírì ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò? ꞌDè ji ze gî.»

18 Káa Jézù giì ꞌdi gbí tiṛì mì ndú nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo kû tala ye tacó yè, ndi yo ndâ mbe nambeè-ṛo? 19 Yo tù ŋa njì gùrúsù tí nò náa yo kû gò ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò nò ji ye gi.»

Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì tù ŋa njì gùrúsù tí nò ji Jézù gî, 20 Jézù giì ꞌvee ndú máa, «À ka mítí gùrúsù tí nó nó a muu ꞌdi, ta ṛè wó náa à cu mítí  nó?»

21 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «A muu ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò, ta ṛè wó náa à cu nò.»

Tacó énò, Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Má énò, yo je ndâ i mì gba mì ndâ Ròmánò ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò, wàa yo ꞌví je ndâ i mì Mbíṛì ji Mbíṛì.»

22 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì ꞌdi ŋa có mì Jézù náa yí ꞌvìsì ji ndú gí tàkò ꞌvé mì ndú nò, nje ndú giì ꞌdèè gî, bìndi  ndú giì njè jee yí mí bàndò mì wó.

Có gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú

23 Ta gbèe ꞌdêꞌo tí nò, ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó, giì gì gí mì Jézù, bìndi  ndú giì ꞌvee yí máa, 24 «Mbe nìbà i, Mòze táánò ꞌdè có énó máa, ꞌduù má kò niì, káa ku giì je yí gî, ndú má jò ta niì tí nò lá, náꞌvindí ku tí nó ꞌví zèè ꞌbì nawù ku tí nò. Mbíṛì má je ꞌviì-ꞌdakò ji ndú, ꞌviì tí nó ꞌví dù gbí mòòkò bìndi ku tí nò. 25 Káa ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò náa nawu ndú jò ndú vô-nje só giì kò niì, káa ku giì je yí si ndú jò ta niì tí nò lá. 26 ꞌBí náꞌvindí ꞌviì-ꞌdakò tí nò gbaànjé giì zèè ꞌbì nawù ku bìndi wó, káa ndú giì jò ta yí lá, bìndi  ku giì je ꞌviì-ꞌdakò tí nò gí tàkò náꞌvindí wó gî. Ndâ ꞌviì-ꞌdakò tí nò vô-nje só gbí yì mì nawu ndú nò ꞌdáá gî tèṛì á cìkii niì tí nò gî. Ku delè giì ṛuka ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. Káa gbèe ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe jò ꞌviì ta yí wálá. 27 Bìndi  niì tí nò giì cì tí ndòngbú ꞌduù gí tàkò ndú. 28 Má énò, niì tí nò bà dù a niì mì ꞌdi gbí òkò tí ndú wúnò ta o bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú?»

29 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Có mì yo nò lè gî. Tacó yo ꞌdi gbí ndâ có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó lá. Yo delè ꞌdi gbí ndâ kpokèjì bà bàkà ndâ i mì Mbíṛì lá. 30 Tacó ta o bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wúnò, ndâ ꞌdakò ta ndâ niì bà kò tí ndú kákáꞌi wálá. Tacó ndâ ꞌduù ta o tí nò bà dù go ndâ basìlì á gbíṛì. 31 Káa à má gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, yo jé ꞌdeke có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì nó lá? 32 Mbíṛì táánò ꞌdè có ji Mòze, máa,

‹Ye a Mbíṛì mì Àbìráámò,

ye a Mbíṛì mì Ìzákò,

ye a Mbíṛì mì Jàkóbè.›

Káa Mbíṛì táánò ꞌdè có tí nò ji Mòze si ndâ ꞌduù tí nò náa yí ꞌdeke ndú, máa yì a Mbíṛì mì ndú nò, cì sàà gî. Káa yí kpòò káa Mbíṛì mì ndú. Gbí  énò máa, ndâ ꞌduù tí nò kpòò kû ꞌvala bìndi bà cì ndú.»

33 Ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe tì mí mì Jézù nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌvìsì ji ndâ ŋa ndâ Jùdéyà nò mbe ꞌdè có énó máa ndâ ku bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wálá nò, nje ndú giì ꞌdèè gítí ŋa bà nìbà i mì wó nò gî.

Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌvee Jézù gítí kpóló-kpolo có gbí tàkìì mì ndú

34 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có énó máa Jézù kpò nje ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà ŋìnó mbe kû ꞌdè có máa ndâ ku bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wálá nó gî, ndú giì kili bà muu ndú, bìndi  ndú giì kaa ya gí mì Jézù. 35 Bìndi  ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndú tí cèe gbolò mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee Jézù ta tiṛì, máa, 36 «Mbe nìbà i, kpóló-kpolo có gbí òkò ndâ có mì Mòze ꞌdáá gî a có ngàyi?»

37 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Kpóló-kpolo có gbí òkò ndâ có mì Mòze ꞌdáá gî a ŋìnó máa,

‹Wò ꞌví zè Mbíṛì tí Mbe tí lo nìkì ta njembí lo gbaànjé, ta lilí lo gbaànjé, delè ta bà koṛo có mì lo gbaànjé.›

38 Ŋìnò a kpédélé có, delè tí kpóló-kpolo có mbe ndii ndâ ꞌbí sè có mì Mòze ꞌdáá gî ká nò. 39 ꞌBí có mì Mòze mbe giì kpolo gí tàkò ŋìnò a ŋìnó máa,

‹Wò ꞌví zè ndâ ꞌbí ká lo nìkì go ba zè ꞌdóó tí lo nìkì mì lo.›

40 Ndâ có mì Mòze, ta ndâ bà nìbà i mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò mìì ꞌdáá ká mítí ndâ có tí nò sósòꞌô nò.»

Bìndi-Mbíṛì me káa ꞌviì mì Dàvídè cuki lá, yí delè a Mbe tí Dàvídè

41 Jézù giì ꞌvee ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nó mbe tì ꞌdee yí gî nó máa, «Kóṛó-koṛo có mì yo kpónó gítí Bìndi-Mbíṛì máa yè? Yí a ꞌviì mì ꞌdi?»

42 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Yí a ꞌviì mì Dàvídè.»

43 Káa Jézù giì ꞌvee ndú kákáꞌi máa, «Má énò, à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Dàvídè táánò ꞌdè kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì gítí Bìndi-Mbíṛì máa,

44 ‹Mbíṛì ꞌdè có ji Mbe tí ye máa,

«Ki tí lo to gbí kùꞌbì mì ye,

yee tí o tí nó náa ye bà bàkà ndâ kuꞌdì mì lo tí ndâ i-tà-tàmà mì lo.» ›

45 «Má énò, Dàvídè má kû nì mítí Bìndi-Mbíṛì a ‹Mbe tí ye,› Bìndi-Mbíṛì bà giì dù tí ꞌviì mì Dàvídè ta ŋa kpokèjì ngàyi?»

46 Káa bà ꞌvìsì có gí tàkò ꞌvé mì Jézù nò giì kpò ndú gî. Delè ꞌbí ꞌduù kákáꞌi mbe giì yeeke tí wó ta bà ꞌvee yí gítí ꞌbí có ꞌdo gbí ṛi tí nò kû ya gí kùṛo wálá.

23

Jézù kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌduù gítí ŋa i mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Ta o tí nò Jézù giì kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe tala có mì wó ta ndâ ꞌbí ꞌduù me mbè, máa, 2 «Ndâ mbe ꞌdi gbí-o, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, a ndâ mbe ki tí pí jàlàmbà bìndi Mòze. 3 Má énò, yo ꞌví kpolo tí ndâ có tí nó náa ndú kû ma ji yo nô. Yo delè ꞌví bàkà go ndâ có tí nò. Káa yo ꞌví mèlè ndi bà bàkà ŋa ndâ i mì ndú lá, tacó ndú kû ma ndâ có mì Mòze ji ndâ ꞌduù, káa ndú bàkà go ndâ có tí nò lá. 4 I tí ndú a bà ꞌdeeke du koṛi tacó bà ba ta gbímbí ndâ ꞌduù. Káa ndú jé gítí bà tee vòó sìlì ꞌbì ndú mítí ba koṛi tacó bà konì ndâ mbe kû òlú tí  nò wálá! 5 Ndú ta o ꞌdáá gî kû mà tí ndú ta bà bàkà ndâ i mì ndú ká mà, tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò ta ndâ yì. Ndâ kúúkpá mì ndú me kpo-kpò, bìndi  ŋa bà me vòngbò-vòngbò mì nje ndâ bòngo mì ndú mì sè ndâ ꞌbí ꞌduù wálá. 6-7 Ndú má yee tí bàndò ta mbè ndâ ꞌduù tí , à tí ndú káa go bà bàkà tí ndú, wàa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví ŋò ndâ yì ni tí ndâ cèe ꞌduù, delè tí ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ndii sè ndâ ꞌbí Jùdéyà ꞌdáá gî, gî. Có mì ndú gbí njembí ndú máa, ndâ ꞌduù ꞌví tèꞌé tí ndâ yì ká ta ndâ kpo-kpò ṛè, go ndâ ‹Mbe nìbà i›.

8 «Káa yo ꞌví si ꞌduù ꞌví nì ‹Mbe nìbà i› mítí yo lá, tacó mbe nìbà i ji yo ká gbaànjé, bìndi  yo ꞌdáá gî a ndâ náꞌvindí. 9 Wàa yo delè ꞌví nì ‹Buù› á mítí ꞌbí ꞌduù á muu to tí nó lá, tacó Bu yo ká gbaànjé gbíṛì. 10 Ndâ ꞌduù ꞌví nì ndâ ‹Mbe tí ze› mítí yo delè lá, tacó mbe tí yo ká gbaànjé tí Bìndi-Mbíṛì. 11 ꞌDuù ŋìnó tí gbolò ꞌduù gbí òkò tí yo ꞌdáá gî nó ꞌví dù tí bòò mì yo. 12 ꞌDuù má si tí wó tí cèe ꞌduù, Mbíṛì bà si yí tí i wálá, káa ꞌduù má si tí wó tí i lá, Mbíṛì bà te duù mítí wó.»

Ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà ŋò mítí ndú

13 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, máa, «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, yo tí ndâ mbe nambeè-ṛo! Yo bà ŋò mítí yo, tacó yo nè njekèjì ꞌbá mì Mbíṛì ꞌdo tí ndâ ꞌduù gî. Yo jèjèèkè tí yo mí njekèjì mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù go bà jèjèèkè tí ndâ kî mí nje mbu. Ndú gí gbí mbu wálá, káa ndú delè gí bà si kpokèjì ji ndâ ꞌbí ŋa sè wàa ndú ꞌví ya tí  gí gbí mbu ká wálá.

14 «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, bà ŋò mítí yo, tacó yo a ndâ mbe nambeè-ṛo. Wúꞌdè ṛèꞌdè ndâ nawù ku zii ji yo mìì gî. Yo kû ꞌbuuku muu ndâ vò i mì yo ta bà bàkà tí yo tí ndâ mbe ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì ta síí gbí  wálá.

15 «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, bà ŋò mítí yo! Yo si sè to lá, yo nò cee pí gú, cee muu ngo, máa, yo kû pà ndâ ꞌduù tacó wàa yo ꞌví gì ta ndú gí gbí tàkìì mì yo tí ndâ Jùdéyà. Káa yo má tò kò yo ta gbèe ꞌduù, yo giì bàkà yí gì tí vò ꞌduù ndii yo ta bà  sósòꞌô.

16 «Yo tí ndâ mbe sú ṛò mbe kû tùbà kpokèjì ji ndâ ꞌduù, yo bà ŋò mítí yo! Yo kû ꞌdè có máa, ꞌduù má be tí ꞌbá-Mbíṛì, ŋìnò me có ká nò lá. Káa ꞌduù má be tí dâꞌbì tí nó á tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì nó, kózò tí wó ꞌví bàkà go có tí nò. 17 Gbí có mì yo wálá! Kpóló-kpolo i kpónó a dâꞌbì wèè, kpóló-kpolo i a ꞌbá-Mbíṛì, tí ꞌbá tí nó náa á má te dâꞌbì á mí tà , káa dâꞌbì tí nó gì tí i mì Mbíṛì gî nó? 18 ꞌBí có ŋónókó mì yo kákáꞌi a ŋìnó máa, ꞌduù má be tí bàndò bà te i-cí-ci ji Mbíṛì, ŋìnò káa làmbu có sínò. Káa ꞌduù má be tí i-cí-ci, yí ga wú mítí miṛi wó gî. 19 À kpolo a có i-cí-ci wèè, à kpolo a có bàndò bà ci i ji Mbíṛì mbe bàkà i tí nò náa á ci nò tí i mì Mbíṛì nó? Yo a ndâ ŋónókó ꞌduù mbe ꞌdi gbí-o lá. 20 Má énò, ꞌduù má be tí bàndò bà ci i ji Mbíṛì, yí be me káa tí kùnga bàndò cuki lá. Yí nì a ndâ bàndò tí nò ta i-cí-ci tí nó náa à tí  nô. 21 ꞌDuù delè má be tí ꞌbá-Mbíṛì, yí nì me káa ꞌbá cuki lá. Yí be a tí Mbíṛì tí mbe kû ꞌvala tàꞌi tí nò. 22 Bìndi  ꞌduù má be tí ṛì, yí kû be nò a tí ndâ jàlàmbà mì Mbíṛì ta Mbíṛì tí mbe kû ki tí pí jàlàmbà tí nò.

23 «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, yo bà ŋò mítí yo, tacó yo a ndâ mbe nambeè-ṛo! Yo kû sì ṛo Mbíṛì ta bà gò ndâ víí i-gbí-njí ta i gbí ndú wálá, go ndâ kpátùyâ, go có mì Mòze. Yo kpêtí má bàkà énò gî, yo kùtàá ꞌví ò-bà-mbí ndâ kpóló-kpolo có mì Mòze, go ndâ có gítí bà waa có ta yúcó, ta bà ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù, ta bà dù tí ndâ ꞌduù jáá nó lá. 24 Yo a ndâ mbe sú ṛò mbe kû tùbà kpokèjì ji ndâ ꞌduù! Yo a ndâ mbe sú ṛo mbe kû guu ngo njú-njù mì yo ta kùtà, máa, ndâ víí gûꞌi gbí ngo bà lì tàkòcò yo, káa yo kû miṛi kùùyù ya ta nó!

25 «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, bà ŋò mítí yo, tacó yo a ndâ mbe nambeè-ṛo! Yo kû ꞌdè líkí nje ji ndâ ꞌduù, káa à yè gbí njembí yo cuki káa có gítí bà kùmùkù ndâ i mì ndú ta wotí gítí miṛi yo; yo go ꞌduù ŋìnó mbe kû caka kapí ndâ káꞌi si gbí ndú ta bètí nô. 26 Yo tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà a ndâ mbe sú ṛo! Yo kùtàá bà caka a gbí ndâ káꞌi kùṛo má kózò gî, bìndi  yo ꞌví giì caka kapí ndú.

27 «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà ŋò mítí yo, tacó yo a ndâ mbe nambeè-ṛo! Yo go ndâ muuꞌdú náa à te banga mítí ndú ta bà toṛo cé-ce màŋò mítí ndú, káa tó i gbí gùù á tà banga tí nò bìndi ndâ kù ꞌbilì ku, ta zì ku, wálá. 28 Yo go banga muuꞌdú, tacó ndâ ꞌduù kû ŋò yo go ndâ tó ꞌduù mbe kû co tí jáá kpokèjì, káa yo a cèe ndâ vò ꞌduù, tí ndâ kpo-kpò mbe nambeè-ṛo.

29 «Yo tí ndâ mbe nìbà i, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, yo a ndâ mbe nambeè-ṛo! Yo tí ndâ mbe kû te banga mítí ndâ bàndò bà duu ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì! Yo tí ndâ mbe kû te banga mítí ndâ muuꞌdú ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì! Yo bà ŋò mítí yo, 30 tacó yo kû ꞌdè ꞌvéṛè énó máa, ‹Ze táánò má ꞌvala gbí o mì ndâ ká gù ze, ze bà gbètèkè mbelè ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì mítí ꞌbì ze go i mì ndú wálá.› 31 Má énò, yo kû yù nò a gbí tí yo á gí sè ta kpéétí yo, máa, yo a ndâ ꞌviì mì ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe ziki ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô! 32 Nògí, yo cee sè nèté tí nó táánò náa ndâ bu yo ꞌbìtà nó gî. 33 Yo a ndâ kpoo! Yo a ndâ ꞌviì mì ndâ gùlù kpoo! Yo bà ndo ꞌdo gbí bà waa có mítí yo mì Mbíṛì co tí kpokèjì ngàyi?

34 «Má énò, ye kû giì tuu ndâ ꞌbí ngú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ta ndâ ꞌbí ngú mbe ꞌdi gbí-o, ta ndâ ꞌbí ngú mbe nìbà i ji yo. Yo bà giì ziki ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú gî. Yo bà giì gbì ndâ ꞌbí  ta ndi tí ndâ bàndò bà kili yo. Yo bà mòkò ndú cee gbí ndâ gbata ꞌdáá gî, bìndi  yo bà giì le ndâ ꞌbí  lé-le. 35-36 Ye bà tuu ndâ ngú ꞌduù tí nò ji yo tacó wàa có tàkò ndâ mbelè ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì ꞌdáá gî, mbe ꞌbìtà bà yee to á ꞌdo tí bà ꞌbìtà bà suu to tí nó, mbe ꞌbìtà ꞌdo tí mbelè Àbélè tí yê sínò ta có mì wó ta náꞌvindí wó wálá, yee tí Zàkàríyà tí ꞌviì mì Bàràkíyà, náa ndâ gù yo zi yí mí ṛègbà bàndò bà te i-cí-ci á tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì nó, ꞌví dù tí ꞌbì yo tí ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó, nô!»

Jézù ꞌdeke tí wó tacó tí ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè

37 Jézù bà-i-nò giì ꞌdeke tí wó tacó tí ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè máa, «Ákoo Jèrùzàlémè, Jèrùzàlémè! Wò ziki ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì tuu ndú ji wò nó gî. Ye jè ta bà kili ndâ ꞌviì mì lo go bà kili ndâ ꞌviì mì na ngùù gí tà mbî wó ta bà  me mbè, káa à kpò ye gî. 38 Ye bà si énò! ꞌBá mì lo bà ꞌbu gî, 39 tacó ye ci wò gî. Wò bà ŋò ye ta ṛo lo kákáꞌi wálá, yee tí o tí nó náa wò bà ꞌdè ta nje lo máa, ‹À ùlù mbe gì ta ṛè mì Mbe tí ndoo!› gî.»

24

Jézù ꞌdè có gítí bà mèèkè Jèrùzàlémè

1 Jézù mâ giì co gí sè ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gî, ndâ mbe tala có mì wó giì ùlù banga tí ndâ ꞌbá tí nó a bàndò ꞌbá-Mbíṛì nó ji yí si yí kû bàkà có bà njè nó. 2 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo ŋò ndâ díí tí nò ꞌdáá gî, gî? Àá bà giì kiꞌviki ndâ banga ꞌbá tí nò ꞌdáá náa yo kû ŋò nò lúꞌbú-lúꞌbú gî! ꞌBí gbèe díí bà giì dù pí ka wó bà-i-nò wálá.»

3 Ndâ Jézù mâ giì yee ta ndâ mbe tala có mì wó pí Gú Mbâ gî, yí giì ki tí wó to, bìndi  ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌvee yí tà bèngìì máa, «Àá bà kiꞌviki ndâ ꞌbá tí nò gí to ta o ngàyi? Káa ze bà ŋò ni mítí yè? Ze delè ꞌví ŋò ndâ ndòngbú o, ta o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò ni mítí yè?»

Bà ꞌbìtà ndâ vò o

4 Káa Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kpolo tí yo, máa ꞌbí ꞌduù ꞌví ŋonoko yo lá. 5 Tacó ndâ ꞌduù me mbè ta o tí nò bà gì ta ṛè ye, ndú bà bàkà tí ndú tí ndâ Bìndi-Mbíṛì ta wotí. Ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò bà gì tí ndâ mbe ŋònòkò muu ndâ ꞌduù me mbè. 6 Yo delè ta o tí nò bà ꞌdi có gítí ndâ kpo-kpò gó, ta ndâ fííní-fiini có gítí ndâ kpo-kpò gó. Káa njembí yo ꞌví mù lá, tacó ndâ i tí nò ꞌdáá gî bà me tí gî, káa ndòngbú o kálásê. 7 Tacó ta o tí nò ndâ ꞌduù ꞌdo muu to kèꞌbí  bà ya gí bà tè ꞌbá mì ndâ ꞌbí ka ndú ta gó. Ndâ kpo-kpò gba bà tè ndâ ka ndú ta gó. Làngàwìṛí bà tè to. To bà giì tanga tí tí ndâ bàndò me mbè. 8 Ndâ i tí nò ꞌdáá gî bà dù káa bà ꞌbìtà gó-káyì sínò.

9 «Ta o tí nò, ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî bà sogo yo á muu ye. Ndú bà giì kaa yo ya tí  gí gbí ngbàngà, bìndi  ndâ gba bà giì waa có mítí yo ta ꞌvéṛè. Ndú bà kaa yo ji ndâ ꞌduù máa ndú mèèkèꞌi tí yo, wàa ndú ꞌví ziki yo gî. 10 Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì ye bà bè ye gî. Ndú delè bà kpì ngbàngà tí ndâ ꞌbí ka ndú ŋìnó mbe kû tee njembí ndú mítí ye nô. Ndâ ꞌduù bà giì sogo tí ndú gbí òkò tí ndú. 11 Ta o tí nò delè, ndâ sú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì me mbè bà oloko kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù ꞌdo tí cèe kpokèjì. 12 Ndâ ꞌduù bà zè tí ndú gbí òkò tí ndú ta o tí nò nìkì dúú-dúú wálá, tacó yúcó bà giì dù wálá. 13 Káa Mbíṛì bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó mbe sè kò ndú á mí to tí kpoò yee tí ndòngbú ndâ vò o tí nò nó gî.

14 «À delè bà ma a Banga-Ngú-Có gítí bà dù Mbíṛì tí gba ji ndâ ꞌduù muu to tí nó má ꞌdáá kózò gî, bìndi  ndòngbú o bà giì gì .

Ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè bà ŋò vò i ŋìnó ta ŋa  wálá nô

15 «Má énò, yo má giì ŋò ŋa vò i tí nó ta go bà ŋò yí ṛè ṛo ndâ ꞌduù tí ndú wálá, náa Dànìyélè tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé ꞌdè cò gítí wó nó, co kû ṛò tíyò á ṛègbà ꞌbá-Mbíṛì gî (ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdeke i tí nó, nó ꞌví koṛo muu wó), 16 bìndi , ndâ ꞌduù gbí to Jùdéyà ꞌví kaa ta ngèlè ya gí bà ngùù tí ndú pí ndâ gú. 17 ꞌDuù ta o tí nò má kû tèwo wó á tàzo ꞌbá, yí ꞌví ndii ká ta gbí muu wó ya gí bà pà kpokèjì ꞌválá. Yí ꞌví koṛo có me gítí bà ya gí bà zeke bà ndâ i mì wó tàꞌi nò lá. 18 ꞌDuù delè ta o tí nò má gbí njí, yí ꞌví ndii ká ta kpokèjì kà ya gí bà pà bàndò ꞌválá. Yí ꞌví koṛo có gítí bà ì ngèlè ya gí bà kaa ndâ bòngo mì wó ꞌdo ꞌbá lá. 19 Káa àá bà volo ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ víí ꞌviì ká mì ndú nó, ta ndâ nawu ndâ dó ꞌviì, ta ndâ mbe nakáyì gbí ndâ sili tí nò ngé! 20 Má énò, yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì máa vò o tí nò ꞌví dù me ta bìtìì bèmbílì lá. À delè ꞌví dù me ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì yo tí ndâ Jùdéyà lá. 21 Tacó ŋa ndâ vò i tí nò bà giì bàkà tí ta o tí nò nò, jé sàà bàkà tí ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó mì Mbíṛì yee tí wúnó lá. Ndú delè kákáꞌi bà bàkà tí wálá. 22 Mbíṛì táánò má ja tí o tí nò lá, sè ꞌduù gbaànjé gí bà dù wálá. Káa yí ja tí o tí nò gî, tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù mì wó náa yí ṛuka ndú nô.

O bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò wúnò bà giṛi tí wálá

23 «ꞌBí ꞌduù ta o tí nò má ꞌdè có ji yo, máa, ‹Yo zekeꞌo gi, Bìndi-Mbíṛì nô! Yí a i zô!› Yo ꞌví ùnje gítí có mì wó nò lá. 24 Tacó ta o tí nò ndâ mbe bàkà tí ndú tí ndâ bìndi-Mbíṛì ta ndâ mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì me mbè bà oloko kû bàkà ndâ seṛè tacó bà eendi ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, kpêtí káa ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì ṛuka ndú gî nô, náa ndú má ꞌde kpokèjì gítí bà me énò gî nò. 25 Má énò, yo kpolo ṛo yo, tacó ye ꞌva nò a gbí tù yo gítí bà gì o tí nò gî.

26 «Má énò, ndâ vò ꞌduù tí nò má eendi yo ta o tí nò máa, ‹Yo ŋò ꞌViì-mì-ꞌDakò ngéé gbí kángáá nga ngoò zô!› yo ꞌví ya gí kà lá. 27 Ndú delè má tù ꞌbì ndú ji yo máa, ‹ꞌViì-mì-ꞌDakò kû ngùù tí wó ngéé mítí bàndò tí zô!› yo ꞌví tè gí tàkò có mì ndú nò lá. Tacó bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò bà dù go ngbàngbàṛì mbe ba i gbaànjé bìndi  yí giì ṛengà cee to ꞌdáá gî. 28 Ndâ gàlàmbá má yaà kere-kèrèè, gbí  énó máa, ku i kuu gbí to tí nò. Káa à me ꞌduù ká kû tùbà ku nò ji ndú lá. Má énò, à delè me ꞌduù ká bà tùbà o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò ji yo lá.

29 «Ngé bìndi ndâ vò i tí nò, ṛo ṛi bà giì ꞌdi gî, ngba pì bà giì dù wálá, ndâ yii bà giì ꞌduku ꞌdo tàṛì gí to, tàṛì bà giì ngaka tí. 30 Nògí, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà giì co go seṛè á tàṛì, bìndi  ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî bà giì zèè muu ndú ta bà ŋò ꞌViì-mì-ꞌDakò kû da nó ta wotí tí  co gbí kùlù mù ngbèzèè kû gì gí muu to tí nô. 31 Gbí mòngò bà giì me tí ta wotí tí , bìndi  yí bà giì tuu ndâ basìlì ya gí bà tèꞌé tí ndâ ꞌduù mì wó náa yí ṛuka ndú nó cee muu to tí nó ꞌdáá gî.

32 «Mbiìgá má ꞌbìtà bà tù dó kpâ gî, yo ŋò ni gî máa bèmbílì dooko gî. 33 Má énò, yo má ŋò ndâ i tí nò náa ye ꞌdè có ji yo gítí ndú nò kû bàkà tí, yo ꞌví koṛo muu yo máa, o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò dooko jéꞌdéé gî. 34 Yo te mí gbí muu yo máa, ndâ i tí nò ꞌdáá náa ye ꞌdè có gítí ndú ji yo nò bà bàkà tí kùṛo o bà mìì ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nô. 35 Ndâ tàṛì ta to tí nó bà cee gî, káa, ndâ có mì ye bà dù cóó ká tí bàndò mì ndú. 36 Káa à má gítí ndâ o ta ṛi tí nò, ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe ŋò ni wálá. À kpêtí káa ndâ basìlì gbíṛì, ndú ŋò ni lá. ꞌViì delè ŋò ni ká lá. À káa Buù ta kpéétí wó ká ŋò ni

37 «Yo kpolo tí yo, tacó ŋa ndâ i tí nó táánò mbe bàkà ndâ ꞌduù gbí o mì Nówà nó bà giì ꞌde ndâ ꞌduù ta o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò. 38 Tacó àá táánò ta kùṛo bà ò ngo gbí o mì Nówà, ndâ ꞌduù kû zò i, ndâ ꞌduù kû njù i, ndâ ꞌdakò ta ndâ niì kû kò tí ndú yee ká ngé tí o bà o Nówà gí gbí gbâ. 39 Ndú koṛo ꞌbí làmbu có njíꞌdí énó máa, vò i kèjì nò, ngé gî lá, yee ká tí o tí nó náa ngo giì ò có tàkò ndú léé gî. À wúnò bà dù go énò ta o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò. 40 Ta o tí nò ndâ ꞌdakò má sósòꞌô kû bàkà nèté gbí njí, àá bà je ꞌbí ꞌduù gbaànjé gî, si ꞌbí ka wó. 41 À delè má ꞌde ndâ niì sósòꞌô kû no ꞌvuù, àá bà je ꞌbí ꞌduù gbaànjé, si ka wó ta kpéétí wó mí ṛo ꞌvuù. 42 Káa à má énò, yo ꞌví kpolo tí yo, tacó yo bà ŋò o tí nó náa Mbe tí yo bà gì gbí  nó ni wálá. 43 Káa yo ꞌví te mí gbí muu yo máa, mbe ꞌbá kùtàá má ŋò o bà gì mbe ngbà ta bèbìlì ni gî, yí bà dù tí zòꞌo, tacó wàa, mbe ngbà ꞌví ngbà ndâ i mì wó lá. 44 Má énò, yo delè ꞌví ꞌviindi tí yo, tacó ꞌViì-mì-ꞌDakò bà gbaaka yo wúnò gbááká-gbaaka ta o bà gì yí.

45 «Má énò, yo koṛo muu yo gi. Gba kû si ndâ i-ꞌbá mì wó náa yí kpêtí má ꞌbá wálá a i mí ꞌbì ŋa bòò ngàyi? Yí kû si ndâ i-ꞌbá mì wó náa yí kpêtí kû ya ká gí muu njà nó a i mí ꞌbì ŋa bòò ŋìnó ta muu kuu tí wó, delè mbe kû bàkà nèté ta njembí wó gbaànjé nô. 46 Gba má dele ndi wó ꞌdo muu nó gì gí bà ꞌde ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ta líkíꞌo tí ndú, yí bà peteke tàkòcò tó bòò mì wó nò ta ŋa  wálá, 47 ta bà bàkà yí tí mbe kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî. 48 Káa wò ŋìndi lo tí vò bòò mbe tee mbí lo mítí nèté mì lo lá bà giì koṛo a có máa, ‹Gba kpónó a ye!› 49 Bìndi  wò bà giì ꞌbì a tà bà mèèkèꞌi tí ndâ ꞌbí ka lo bòò ŋìnó náa yo kû bàkà nèté ta ndú bà gbèe to nô. Wò delè bà giì zèè kpolo ma a ngê bà zò i ta bà njù pe ta ndâ wú-pe. 50 Vò bòò tí nò bà gu a ndiì ta bà gì gba. 51 Bìndi  yí bà giì ꞌde tí wó kû wa gbí ta bà ꞌvìì tì wó gbí séꞌi á mì ndú ta ndâ mbe nambeè-ṛo.»

25

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ ꞌbí mbutu ꞌvinî muuꞌbì

1 Ta o tí nò Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nó náa, Gba-gbíṛì kû zogo ndú nó go ndâ ꞌbí ꞌvinî muuꞌbì mbe kaa ꞌdo ꞌbá mì ndú ya tacó bà ŋò ꞌbí ꞌdakò náa à kû ko niì mì wó gí ꞌbá. 2 Ndâ ꞌbí ꞌduù vô ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌvinî tí nò giì dù a ndâ mbe koṛo có. Káa muu tí sè ndâ ꞌbí ka ndú ŋìnó vô nó wálá. 3 Ndâ ꞌvinî ŋìnó mbe ni bà koṛo có lá nò giì ṛuka i tacó bà tù ta wu tacó bà ŋò ta gbíṛo mbe kû kò niì nó ká ṛuka. 4 Káa ndâ ꞌbí ka ndú ŋìnó vô ta muu kuu tí ndú nó giì kaa ndâ ꞌbí i bà tù wu gítí bà-i-mì-i. 5 Ndú mâ giì yee tí ꞌbá tí nó náa à kû ko niì gítí  nó, ndú giì ꞌde ndâ ꞌduù kû ù bà gì mbe kû kò niì. Ndâ ꞌduù dù kpòò, káa yí gì lá. Bìndi  ndú giì mìì ꞌdáá ta ṛì gî. 6 O mâ giì gbooko gî, ndú bà giì gundiì ꞌdo tí ṛì ta kòcò ꞌbí ꞌduù kû gbà ndú, máa, ‹Mbe kò ngú niì yee gî! Yo ya gí kùṛo wó!›

7 «Ndâ ꞌvinî tí nò mâ giì ziya, ndú giì ꞌde ndâ i bà tù wu mì ndú doo cee gî. Bìndi  ndâ ꞌvinî ŋìnó vô ta muu tí ndú nó giì ꞌbìtà bà òlò wu mítí ndâ ꞌbí i bà tù wu ŋìnó náa ndú kùtàá kaa gítí có bà-i-mì-i nô. 8 Ndâ ꞌbí ka ndú ŋìnó tí ndâ mbe ŋónókó mbe gì ta ndâ ꞌbí i bà tù wu lá nó mâ giì yù ndâ ꞌbí i bà tù wu ꞌdo tí ndú, máa, ‹Yo ṛuka ndâ ꞌbí i bà tù wu ji ze náa ndâ ŋìndi ze doo cee gî nò,› 9 ndú bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Yo ya gí bà pà ꞌdo kèꞌbî, tacó ndâ ŋìnó mì ze nó bà tè ta ndoo wálá!›

10 «Ndâ mbe ŋónókó tí nò mâ giì ya wê-wê gí bà pà ndâ i bà tù wu, ndú mâ giì dele ndi ndú á ꞌdo kà, ndú giì ꞌde ndâ ꞌduù ŋìnó kùtàá mbe ꞌviindi tí ndú sàà gî nó kaa ya gí tàꞌi ta ndâ mbe kû kò niì gî. 11 Ndú mâ giì gbà njekèjì ta bà tèꞌé máa, ‹Njaanga njekèjì ji ze, Buù! Njaanga njekèjì ji ze, Buù!› 12 ꞌDakò tí nò náa à kû ko niì mì wó nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, «Ye ŋò yo ni lá.» ›

13 «Ye cè cè tiṛì tí nò ji yo tacó wàa yo ꞌví kpolo ta tí yo, tacó o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò gí bà zogo ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî wúnò bà dù go énò. Yo bà gu káa ndiì tí .»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ bòò mì ꞌbí ꞌdakò

14 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ta o tí nò wúnò náa ꞌViì-mì-ꞌDakò bà gì gí bà zogo ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî nó, yí bà bàkà i go i mì ꞌbí ꞌdakò mbe kû ya gí muu nó. Bìndi  yí giì njèè njì ŋa ji ndâ bòò mì wó ꞌvii ta wotí mì ndú. 15 Yí giì wele njì ŋa ji ꞌduù ŋìnó ta wotí nèté tí wó ngé ma nó ta ꞌvisî vô. Yí giì wele ji ŋìnó ta wotí nèté tí wó gàà-gàà nó ta ꞌvisî sósòꞌô, bìndi  yí giì wele ꞌvisî gbaànjé ji ꞌduù ŋìnó ta wotí mì wó mbe me njíꞌdí nô. Bìndi  yí giì ya ta nó mì wó.

16 «Bòò tí nó náa mbe tí ndú wele njì ŋa ji yí ta ꞌvisî vô nó giì da i, bìndi  yí giì yili ta ndâ bagà vô. 17 Ŋìnó náa mbe tí ndú wele njì ŋa ji yí ta ꞌvisî sósòꞌô nó giì da i, bìndi  yí giì yili ta ndâ bagà sósòꞌô. 18 Káa ꞌduù ŋìnó náa mbe tí ndú wele njì ŋa ji yí ta ꞌvisî gbaànjé nó, giì cu gboko, bìndi  yí giì yili ta gbèe ꞌvisî ŋa tí nò le mí ṛo wu.

19 «ꞌDakò tí nò mâ giì dele ndi wó ꞌdo muu nó bìndi gbolò o, yí giì ꞌvee ndâ bòò mì wó gítí ŋa i ŋìnó náa ndú bàkà ta njì ŋa mì wó náa yí njèè ji ndú á kùṛo o bà njè nó mì wó ꞌdo ꞌbá nô. 20 Bìndi  bòò mì wó náa yí wele njì ŋa ta ꞌvisî vô ji yí nó, giì tùbà ndâ bagà tí nó náa yí yili ndú vô nó ji mbe tí wó, máa, ‹Ŋìnó a ndâ i gbí nèté tí nó táánò náa wò si ji ye nô, mbe tí ye.›

21 «Bìndi  ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji bòò mì wó nò, máa, ‹Wò bàkà nìkì ngé! Wò a tó bòò mbe zèè nèté mì lo ta njembí lo gbaànjé. Wó kpolo tí làmbu njì ŋa tí nó táánò náa ye wele ji wò nó ta njembí lo gbaànjé. Má énò, ye bà je ꞌbí i mbe me gbolò ndii ŋìnò gî ji wò, wàa wò ꞌví kpolo tí . Gì gí bà dù gbí líkíꞌo á ꞌbá mì mbe tí lo.›

22 «Bòò ŋìnó náa yí táánò wele ꞌvisî ŋa ji yí sósòꞌô nó giì tùbà ndâ bagà tí nó náa yí yili ndú sósòꞌô nó ji mbe tí wó, máa, ‹À sósòꞌô nó a ndâ bagà náa ye yili ꞌdo gbí ndâ ꞌvisî tí nó sósòꞌô náa wò táánò wele ji ye nô, mbe tí ye.›

23 «Mbe tí wó bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí ta líkíꞌo, máa, ‹Wò bàkà nèté nìkì ma! Wò a tó bòò ta njembí lo gítí nèté mì lo ká gbaànjé. Wò ni bà kpolo tí làmbu i ta njembí lo gbaànjé gî. Má énò, ye bà je wò tí mbe kpolo tí ꞌbí i mbe me gbolò ndii ŋìnò gî. Gì gí bà dù gbí líkíꞌo á ꞌbá mì mbe tí lo.›

24 «Bìndi  bòò ŋìnó náa yí táánò wele ꞌvisî ŋa gbaànjé ji yí nó giì le gboko gbèe ꞌvisî ŋa mì wó náa yí kpolo tí  nó gì tí  ji yí, máa, ‹À nô, Buù! Ye ꞌdi a tàwo lo, máa wò a cèe vò ꞌduù, ta yê ṛo ꞌduù tí lo gbaànjé wálá. Nèté mì lo káa bà njèè njì ŋa ji ndâ ꞌduù wàa ndú ꞌví kû da ta i ji wò. À delè káa ndâ ꞌduù ká kû taa kánjí gbí i tacó bà te gì tí  gí gbí gálá mì lo. 25 Tacó énò, gúku bà gàà tí njì ŋa mì lo giì kpo ye gî. Ŋìnó a yí  náa ye kpónó le gì tí  ji wò nô.›

26 «Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji bòò mì wó nò ta kpo tàkòcò máa, ‹Wò a vò bòò, tí mbe kpó! Wò táánò má ŋò ni gî máa, à káa ndâ ꞌduù ká kû ji i ji ye, à delè káa ndâ ꞌduù ká kû kili i ꞌdo gbí njí gí ꞌbá ji ye, 27 wò táánò lì ꞌbì lo gí tà njì ŋa mì ye tacó yè? Wò táánò má je ji ꞌbí ꞌduù wàa yí ꞌví ji ji ye, ye wálá kpónó ꞌde ꞌbí i gbí  gî?› 28 Yí bà-i-nò giì te gboko tí nò ꞌdo tí vò bòò tí nó, bìndi  yí giì je ji mbe yili bagà vô ꞌdo gbí ꞌvisî njì ŋa vô nô. 29 Tacó i má kuu mì ꞌduù, à kû je ꞌbí  ji yí á mí pí , tacó wàa yí ꞌví dù tí gbolò mbe i. Káa i má mì ꞌduù wálá, àá bà je làmbu ŋìnó náa à kuu mì wó nó ꞌdo tí wó gî. 30 Káa à má gítí bòò tí nó ta i gbí wó wálá nó, à ꞌví ꞌva yí gí gbí ꞌdíꞌdiꞌo tí bàndò bà ŋò gàzâ.»

Ndòngbú bà waa có

31 Jézù giì ꞌdè ꞌbí có kákáꞌi ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ta o tí nó wúnò náa ndâ basìlì bà ko ꞌViì-mì-ꞌDakò tí gba ꞌdo gbíṛì gì tí  gí pí jàlàmbà mì wó nó, 32 ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî bà kili mí kùṛo wó, bìndi  yí bà giì njèè gbí òkò tí ndú go bà pì gbí cû mì niì. 33 Yí bà giì mò ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ tó ꞌduù go cèe njì cû nó gí gbí kùꞌbì mì wó, bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó ta gbí ndú wálá go póṛó cû nó gí gbí gàlì mì wó.

34 «Bìndi  yí tí ꞌViì-mì-ꞌDakò tí Gbolò gba bà giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó gbí kùꞌbì mì wó nó máa, ‹Bu ye cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo gî! Yo gì gí bà zèè ꞌbá tí nó náa à ꞌviindi  ù ta ndi yo ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó, nô. 35 Tacó ye táánò ta go tí ye, bìndi  yo giì je i-zó-zò ji ye gî; ye táánò ta go ngo tí ye, bìndi  yo giì cu ngo ji ye gî; ye táánò ꞌdó-ꞌdo, bìndi  yo giì te wiṛi mítí ye gî; 36 ye táánò ta só, bìndi  yo giì je bòngo ji ye gî; ye táánò ta séꞌi tí ye, bìndi  yo giì pò ye gî; ye táánò gbí zàà, bìndi  yo giì ya gí bà ŋò ye gî.›

37 «Bìndi  ndâ tó ꞌduù bà giì ꞌvee yí máa, ‹Ze táánò je i-zó-zò ji wò si wò ta go tí lo ta o ngàyi, Mbe tí ze? Ze táánò je ngo ji wò si wò ta go ngo tí lo ta o ngàyi? 38 Ze táánò ŋò wò tí mbe ꞌdó-ꞌdo bìndi  ze giì te wiṛi mítí lo ta o ngàyi? 39 Ze ya gí bà ŋò wò si wò ta séꞌi tí lo ta o ngàyi? Ze ya gí bà ŋò wò si wò gbí zàà ta o ngàyi?›

40 «Bìndi  Gbolò gba bà giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Ta ndâ o tí nó ꞌdáá táánò náa yo kû bàkà ndâ i tí nò, kpêtí ká ji ꞌbí zéꞌvéṛè ꞌduù gbaànjé ta gbí wó ngé gî wálá á gbí òkò tí ndâ náꞌvindí ye nó, yo kû bàkà nò a i ji ye.›

41 «Bìndi  yí bà giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó gbí gàlì mì wó nó máa, ‹Yo co ꞌdo tí ye gî, tacó Mbíṛì ì njà mítí yo gî! Yo ya gí gbí wu tí nó jé mbe mee lá náa Mbíṛì táánò òlò ù ta ndi ndâ Gba-vò-i ta ndâ basìlì mì wó nô. 42 Tacó ye táánò ta go tí ye, káa yo jé je i-zó-zò ji ye lá; ye táánò ta go ngo tí ye, káa yo je ngo ji ye lá; 43 ye táánò ꞌdó-ꞌdo, káa yo te wiṛi mítí ye lá; ye táánò ta só, káa yo je bòngo ji ye lá; ta o tí nó táánò náa ye ta séꞌi tí ye nó, yo ya gí bà ŋò ye lá; yo delè ya gí bà ŋò ye gbí zàà lá.›

44 «Bìndi  ndú bà giì ꞌvee yí máa, ‹Ze ŋò wò ta go tí lo ta o ngàyi káa ze je i-zó-zò ji wò lá, Mbe tí ze? Ze biya bà konì wò si wò táánò ta go ngo tí lo, si wò ꞌdó-ꞌdo, si wò ta só, si wò ta séꞌi tí lo, si wò gbí zàà, ta o ngàyi?›

45 «Bìndi  yí bà giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Ye kû ꞌdè có ji yo ta njembí ye gbaànjé énó máa, yo má bàkà ndâ i tí nò ji ꞌbí táángbà ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ náꞌvindí ye tí nó á kuu nó, nó gî, gbí  énó máa, yo bàkà nò a i ji ye.›

46 «À ngbé nò a bà ꞌvaka ndâ vò ꞌduù gí tà wu ŋìnó mbe mee lá ká kpòò ya tí  nô. Bìndi  ndâ tó ꞌduù bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.»

26

Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà toko có gítí bà zi Jézù

1 Jézù mâ giì cee ta bà nìbà ndâ i ji ndâ mbe tala có mì wó gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, 2 «Yo ŋò ni gî máa, sè sili kpónó ká sósòꞌô gítí gbolò o bà waa mbelè mì ndoo tí ndâ Jùdéyà tacó bà mèlè ndi tàkìì bà njè nó mì ndâ ká gù ndoo ꞌdo Másìrì. À delè nò a sè sili gítí bà je ꞌViì-mì-ꞌDakò ji ndâ tende ꞌduù tacó bà gbì yí mítí njèèkpè mû.»

3 Káa ta gbèe o tí nò náa Jézù kû ꞌdè ta có gítí bà giì gbì yí mítí njèèkpè mû ji ndâ mbe tala có mì wó nò, ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà kili mí ꞌbá mì Kàyífà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, 4 kû toko có gítí bà zèè Jézù á tàbèngìì, wàa à ꞌví zi yí gî. 5 Ndú ta o tí nò giì eṛe gba có mì ndú gbaànjé énó máa, ndâ yì ꞌví zèè yí me ta ṛi mì gbolò o lá, tacó ndâ ꞌduù bà tanga i.

ꞌBí niì yee banga pó bàà mítí Jézù á gbí gbata Bètánìyà

6 Jézù ta o tí nò kuu ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè ta ṛè ꞌviya mì wó a «Mbe cì» gbí gbata Bètánìyà. 7 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí niì giì gì ta banga pó bàà náa yí sì ta i me gbolò, gbí banga káꞌi-bàà náa à bàkà ꞌdo tí ꞌbí ŋa duù ta có  kpóló-kpolo, bìndi  yí giì yee bàà tí nò ꞌdáá gî mítí muu Jézù si yí kû zò i. 8 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò ŋa gbolò pó bàà tí nò náa niì tí nò yee ꞌdáá mítí muu Jézù nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ta kpo-tàkòcò, máa, «Ŋìnò a ŋa bà volo i yè ká nò? 9 Àá kùtàá bà sì pó bàà tí nò ta i me gbolò, wàa à ꞌví ko ta ndâ mbe yê!»

10 Jézù mâ giì ꞌdi có mì ndâ mbe tala có mì wó nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Niì tí nò bàkà ji yo a cèe tó i, káa yo kû pèè mbí wó tacó yè? 11 Ndâ mbe yê ta o ꞌdáá gî bà dù kuu ta yo. Káa ye bà dù ta yo me ta o ꞌdáá gî lá. 12 Niì tí nò yee bàà tí nò mítí ye tacó bà ꞌviindi ye kû ù ta bà giì duu ye. 13 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, tàwo i tí nó náa niì tí nó bàkà nó bà cee wálá. Tacó bàndò tí nó náa à má ma Banga-Ngú-Có mítí  gî nó, à delè bà dìtà ŋa i tí nó náa yí bàkà nó gî.»

Júdà ùnje gítí có bà ba ngbù Jézù

14 Bìndi  ꞌbí mbe tala có mì Jézù gbaànjé, ta ṛè wó a Júdà Ìsìkàrìyótè, bà-i-nò giì ya gí mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, 15 bìndi  yí giì ꞌvee ndú, máa, «Ye má pà kpokèjì gítí bà zèè Jézù ji yo, yo bà je ji ye a yè?» Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí ta bà ꞌdeke njì fádà ziꞌduù-gbaànjé-nje muuꞌbì ji yí. 16 Júdà mâ giì kaa gùrúsù ꞌdo mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì gî, yí ngé giì ꞌbìtà bà pà tó o ta tó kpokèjì gítí bà zèè Jézù.

Ndâ Jézù zò i-cí-ci ta ndâ mbe tala có mì wó ta gbolò o tacó bà mèlè ndi tàkìì bà njè nó mì ndâ Jùdéyà ꞌdo Másìrì

17 Ta kpédélé ṛi mì gbolò o bà bàkà tàkìì bà ci ꞌDê-kô náa à bàkà ꞌdo tí ꞌdê njú kô, ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí, máa, «Có mì lo máa, ndoo ꞌví zò i-cí-ci tacó bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó bà mèlè ndi tàkìì bà njè nó mì ndâ ká gù ndoo ꞌdo Másìrì mí ngò?»

18 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo ya gí mì ꞌdaànó gbí gbata Jèrùzàlémè, bìndi  yo ꞌví ꞌdè có ji yí máa, ‹Mbe nìbà i ji ze máa, o mì yì dooko gî. Má énò, ndâ yì ta ndâ mbe tala có mì yì bà gì gí bà zò i-cí-ci mí ꞌbá mì lo.› »

19 Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ya gí gbí gbata, bìndi  ndú giì bàkà i-cí-ci tacó bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì gítí o bà njè nó mì ndâ ká gù ndâ Jùdéyà ꞌdo Másìrì.

20 Káa ta ꞌdêꞌo, si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só kû zò i-cí-ci, 21 Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo wúnó bà ba ngbù ye ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà.»

22 Có tí nò náa Jézù ꞌdè nò giì zèè tí ndâ mbe tala có mì wó ngé ndii gî. Bìndi  ndú ta bà muu ndú nò ꞌdáá gî, giì ꞌbìtà bà ꞌvee yí gbaànjé-gbaànjé, máa, «Àá bà dù a ye, Mbe tí ye?» «Àá bà dù a ye, Mbe tí ye?»

23 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «ꞌBí ꞌduù náa ze toko ꞌbì ze mí gbí gbèe káꞌi i-zó-zò ta yí gî bà giì ba ngbù ye. 24 ꞌViì-mì-ꞌDakò bà ya gí nje ku mì wó go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó gî. Káa tende i bà giì ꞌde a ꞌduù tí nò mbe ba ngbù ꞌViì-mì-ꞌDakò nô! Àá táánò nìkì káa bà jò ꞌduù tí nò lá.»

25 Júdà tí mbe ba ngbù Jézù mâ giì ꞌdi có mì wó náa yí ꞌdè gítí mbe kû giì ba ngbù wó nò, yí giì ꞌvee yí, máa, «Wò kû nì me ye lá, Mbe nìbà i?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «A wò ká kû ꞌdè ta nje lo máa, à me wò lá.»

Ndòngbú bà zò kô-njewu mì Mbe tí ndoo

26 Si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû zò i-cí-ci, yí giì je kù kô, bìndi  yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì kiꞌviki gbí kù kô tí nò, bìndi  yí giì kaa ji ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo kaa , wàa yo ꞌví zò . Ŋìnó a dìì ye.» 27 Bìndi  yí giì te ꞌvisî nèbítì, bìndi  yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì je ji ndú, máa, «Yo ꞌdáá gî njù 28 Ŋìnó a mbelè ye tí nó náa Mbíṛì bà giì njù ta ngú mùká ta ndâ ꞌduù nô. Mbelè ye tí nó bà giì yee to tacó tí ndâ ꞌduù me mbè. Tacó wàa, Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù. 29 Yo te mí gbí muu yo máa, ye kákáꞌi bà njù nèbítì tí nó ta yo wálá, yee tí o bà giì njù  mì ndoo ta ndoo ta o bà zogo to tí nó mì Bu ye.»

Jézù ꞌdè có gítí bà giì o ꞌdo tí wó mì Pìyétòrò

30 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì cè cè ta bà be ṛè Mbíṛì bìndi bà zò i-cí-ci gî, ndú giì njè nó tacó bà ya gítí Gú Mbâ. 31 Káa si ndú kpokèjì Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo wúnó ta bèbìlì tí nó bà oloko ꞌdo tí ye ꞌdáá gî. Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Ye bà giì zi mbe gbà bee, bìndi  ndâ rómbo bà giì ꞌvaaka gî.› 32 Káa ye bà ya gí kùṛo gí bà ù ndi yo mí Gàlìléyà á bìndi bà ꞌvala ndi ye ꞌdo gbí muuꞌdú ye.»

33 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Kpêtí sè ndâ ꞌbí ka ye ꞌdáá gî má bà oloko ꞌdo tí lo, ye ta bà miṛi ye jé gí bà o ꞌdo tí lo wálá.»

34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò, máa, «Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa, kùṛo bà kò kò mì ngùù ta bà  taꞌô ta nje yé wúnó, wò bà ꞌboo ye ta bà  taꞌô delè.»

35 Pìyétòrò á bìndi ŋìnò giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Ye jé gítí bà ꞌboo wò wálá. À kpêtí má káa ku, à nìkì káa bà cì ndà só ndúkú gî.» Sè ndâ ꞌbí ka Pìyétòrò ꞌdáá gî giì ꞌdè káa gbèe ŋa có mì Pìyétòrò nò ji Jézù.

Jézù ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì gbí njí Jètìsèmánè

36 Káa si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû ꞌdo Gú Mbâ, Jézù giì ne ta ndú gítí ꞌbí wúngbó jìlì mbâ náa à kû nì mítí  a Jètìsèmánè, náa à ṛò njíꞌdí gí to tàgbà gú. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo ki tí yo to bà-i-nô, wàa ye ꞌví yèè gí zó gí bà ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì.» 37 Yí bà-i-nò giì ꞌdaka ta yí káa ndâ Pìyétòrò ta ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò sósòꞌô. Bìndi  ndú giì co ta ndú gí ndiì ꞌdo gbí òkò tí sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó. Ndú mâ giì co gí ndiì gî, njembí Jézù giì ꞌbìtà bà mù ta wotí tí . Bìndi  líkíꞌo giì dù káa cee ꞌdo tí wó gî. 38 Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó taꞌô náa ndú gì ta ndú nó énó máa, «Séꞌi yè gbí njungu ye dê gí mì ku. À má énò, yo dù nô wàa yo ꞌví kpolo tí yo.»

39 Bìndi  yí giì yèè ndi wó ꞌdo tí ndú gàà gí ndiì, bìndi  yí giì ꞌbu gbíṛo wó mí to, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì énó máa, «Àá Bu ye, kpokèjì gítí bà te ꞌvisî séꞌi tí nó ꞌdo nje ye gî má kuu mì lo, te gî. Káa wò ꞌví te ká ꞌdo gbí ꞌdóó có mì lo gbí njembí lo, me ꞌdo gbí có mì ye lá.»

40 Jézù mâ giì dele ndi wó ꞌdo bàndò bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì gí mì ndâ mbe tala có mì wó, yí giì ꞌde ndú taꞌô ꞌdáá mìì ta ṛì gî. Bìndi  yí giì gbà Pìyétòrò gí yaà, yí giì ꞌvee yí, máa, «Bà dù tí zòꞌo ta ye njíꞌdí wàa yo ꞌví ŋò ta ŋa i ŋìnó kèjì nó kpò yo gî? 41 Yo dù tí zòꞌo, wàa yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì énó máa, ꞌbí i má tala yo, yí ꞌví ꞌde yo tí ndâ ꞌdakò. Ye ŋò ni gî máa, go bà bàkà go có mì Mbíṛì dú kuu gbí njembí yo, káa wotí tí yo gí tàkò  wálá.»

42 Bìndi bà ꞌdè có ji ndâ Pìyétòrò máa ndú dù tí zòꞌo, wàa ndú ꞌví ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì nò, Jézù giì dele ndi wó kákáꞌi ya gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì énó máa, «À má gbí njembí lo énó máa, ꞌvisî séꞌi tí nó ꞌví tè ká ndúkú ta ye, ye bà njù go có mì lo nó gî, Bu ye.» 43 Yí mâ giì dele ndi wó ya gí mì ndâ Pìyétòrò kákáꞌi, yí giì ꞌde ndú ꞌdáá taꞌô tí ṛì, tacó bà dù tí zòꞌo kpò ndú gî.

44 Yí gbí ŋìnò giì dele káa ndi wó jéé gî, si ndú kû tè ṛì, ya gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ká go ŋa ndâ bà ꞌdeke tí wó ŋìnó kpédéléꞌi kùṛo nô. 45 Yí mâ giì dele ndi wó, yí giì ꞌde ndâ Pìyétòrò zii ká zii ta ṛì. Bìndi  yí giì gbà ndú, ndú mâ giì ziya gî, yí giì do mítí ndú máa, «Yo kû tè ndi yo a ṛì wàà? Yo tè ṛì wàa yo ꞌví tèwo yo. Káa yo ŋò nô, o bà cu gòmbò tí ꞌViì-mì-ꞌDakò ji ndâ vò ꞌduù kpónó dooko gî. 46 Yo ŋò mbe cu gòmbò tí ye kèjì zô! Yo a gí yaà wàa ndoo ꞌví ù bà gì yí.»

Bà zèè Jézù

47 Káa si Jézù kû ꞌdè có ji ndâ Pìyétòrò, ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò Júdà tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó tí Jézù muuꞌbì-nje só nó ta ndâ mbè ꞌduù, náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ká tuu ndú tacó bà gì gí giì zèè Jézù yee tí ndú ṛóó-ṛo-ṛò gî, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú ta kpo sìzò, ndâ ꞌbí  ta ndâ ndòngbòlò mû. 48 Káa ta kùṛo bà yee ndâ ꞌduù tí nò, Júdà tí mbe ba ngbù Jézù kpo-gbí-tà-tù ndú sàà gî, máa, «ꞌDuù ŋìnó náa yo bà ŋò ye ꞌvee yí ta bà òlò gbí tù wó nó, a ní Jézù tí nò.»

49 Tacó énò, ndú mâ giì yee tí Jézù gî, Júdà giì ꞌvee yí ta bà òlò gbí tù wó, máa, «Kútí lo ta ꞌdêꞌo nó ée, Mbe nìbà i?»

50 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Bàkà nèté mì lo náa wò gì tacó bà bàkà nó gálà, nambe ye!» Ndâ ꞌduù tí nó mbe gì ta Júdà nó mâ giì ꞌdi có mì Jézù nò, ndú giì njè gítí wó, bìndi  ndú giì zèè yí gî. 51 Káa ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jézù taꞌô mbe co ta yí gí ndiì nó mâ giì ŋò énò, yí giì ja sìzò mì wó ꞌdo gbí foko, bìndi  yí giì da ta tù bòò mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì waa gî. 52 Káa Jézù giì ꞌdè có ji mbe tala có mì wó nò, máa, «Dele ta sìzò mì lo nò gí gbí foko mì wó. Tacó ndâ mbe kû te sìzò ꞌdáá gî bà cì káa ku sìzò. 53 Wò kû koṛo có máa, ye kpónó má ꞌdè có ji Bu ye, máa, yí tuu ndâ basìlì yè to tí nó gî tacó bà kpolo tí ye, yí bà bàkà wálá? 54 Káa ye má bàkà énò, wàa có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó ꞌví dù tí ꞌvéṛè wàà?»

55 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndâ mbè ꞌduù tí nó náa Júdà kaa ndú gì tí  tacó bà zèè yí nó, máa, «Ye a mbe tè kùṛo vò i wàa yo ꞌví kaa tí  gì gí bà zèè ye ta ndâ kpo sìzò ta ndâ ndòngbòlò mû a ꞌbì yo? Ye ta ṛi ꞌdáá gî kû nìbà i ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, káa yo jé zèè ye lá. 56 Káa i tí nó kpónó bàkà tí tacó wàa ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì náa ndú cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó ꞌví dù tí  tí yúcó.»

Bìndi  ndâ mbe tala có mì Jézù giì njè ꞌdáá ꞌdo tí wó gî.

Jézù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà

57 Ndâ ꞌduù tí nò mbe zèè Jézù nò giì ya ta yí gí ꞌbá mì Kàyífà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì. Tacó ndâ kpo-kpò mbe nìbà i, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà kili ta o tí nò ꞌdáá gî mí kà. 58 Káa ta o tí nó si ndú kû ya ta Jézù gí ꞌbá mì Kàyífà nó, Pìyétòrò giì dù ꞌdo tí ndú jàngáá gí ndiì kû ko tàkò Jézù gbí ngbà, tacó wàa yí ꞌví ya gí bà ŋò ndòngbú ŋa i ŋìnó náa ndâ ꞌduù tí nò bà bàkà ta yí nô. Ndú mâ giì yee gbí ngbàngà á ꞌbá mì Kàyífà gî, Pìyétòrò giì ya gí bà ki tí wó to mì ndú ta ndâ mbe ù gbí ngbàngà. 59 Bìndi  ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà giì pà gbí to ꞌvéṛè ngé cee gî, tacó wàa ndâ yì ꞌví ꞌde ta kpokèjì bà waa có ku mítí Jézù, 60 káa à giì kpò ndú ngbàà gî. Sè ndâ ꞌbí cèe ꞌduù giì waaka bà ŋa ꞌvéṛè ŋìndi ndú, káa à delè dí bà  ká lá. Ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô bà-i-nò giì oloko gí kùṛo ndâ ꞌduù, bìndi  ndú giì ꞌdè có, máa, 61 «Ze táánò ꞌde ꞌdakò tí nó kuu nó kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, yì bà kiꞌviki gbolò ꞌbá-Mbíṛì tí nó á gbí gbata Jèrùzàlémè nó gí to, wàa yì ꞌví bì ndí  gí yaà gbí sili taꞌô.»

62 Kàyífà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mâ giì ꞌdi có mì ndâ ꞌdakò tí nò, yí giì a gí yaà ꞌdo pí jàlàmbà mì wó, bìndi  yí giì ꞌvee Jézù, máa, «Có mì lo gí tàkò có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè gítí lo nò wálá?» 63 Káa Jézù giì njaa nje wó gí tàkò ꞌvé mì Kàyífà nò gbaànjé lá. Bìndi  Kàyífà giì ꞌvee yí ta ꞌbí ꞌvé, máa, «Ye kû be ji wò a tí Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nô, ꞌdè ji ze gi, wò a Bìndi-Mbíṛì tí nó tí ꞌViì-mì-Mbíṛì?»

64 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Kàyífà, máa, «A wò ká ꞌdè ta nje lo. Káa yo dele kpónó-kpónó bà giì ŋò ꞌViì-mì-ꞌDakò kû ki tí wó gbí kùꞌbì mì Mbíṛì tí mbe wotí, bìndi  yí bà giì gì ꞌdo gbíṛì co gbí ndâ kùlù mù gí muu to tí nô.»

65 Kàyífà mâ giì ꞌdi có mì Jézù nò, yí giì yaka gbí bòngo ꞌdo tí wó ta sé có gî, máa, Jézù ꞌdè zu có gítí Mbíṛì gî. Bìndi  yí giì ꞌvee ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà, máa, «Yo kpónó ꞌdi nò a bà ꞌdè zu có mì wó gítí Mbíṛì ta tù yo gî. Má énò, ndoo kpòò kû ù a ndi ndâ ꞌdi, máa ndú ká ꞌví giì ꞌdè ndi ndâ có gbí nje wó ji ndoo? 66 Có gbí muu yo kpónó máa yè?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Kàyífà, máa, «À ꞌvii ta yí káa ku.»

67 Bìndi  ndú giì njè gítí Jézù ta ba cù cù mí gbíṛo wó, ta bà dòmò yí, ta bà gbì yí, 68 ta ba lè yí, máa, «Nì ṛè ndâ mbe kû gbì wò ji ze gi, Bìndi-Mbíṛì.»

Pìyétòrò ꞌboo Jézù ta bà  taꞌô

69 Ta o tí nó náa ndâ ꞌduù tí nò kû mèèkè ta i tí Jézù mí kùṛo Kàyífà nò, Pìyétòrò kû ki tí wó to á gbí ngbàngà sè. Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí niì mbe kû bàkà nèté gbí ngbàngà giì gì gí mì Pìyétòrò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Wò delè táánò kû dù ta Jézù tí nó tí ꞌduù Gàlìléyà nô.»

70 Káa Pìyétòrò giì tò kponje si mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, máa, «Ye ꞌdi gbí ŋa có mì lo náa wò kû ꞌdè ji ye nò lá.»

71 Pìyétòrò mâ giì co gí njekèjì ndùgù, ꞌbí ꞌvinî mbe kû bàkà nèté ꞌbá mì Kàyífà mâ giì ŋò yí, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ṛò tíyò á ṛègbà tí wó nó, máa, «Yí táánò kû dù a i mì Jézù tí nó mbe ꞌdo Názàrètì nô.»

72 Káa Pìyétòrò kákáꞌi giì tò kponje gî, ta bà see tí wó, máa, «Ye ŋò ꞌduù tí nò ni lá.»

73 Ndú mâ giì dù ndì-ndì-ndì énó, ndâ ꞌbí ꞌduù mbe kû ṛò tíyò ta ndâ Pìyétòrò giì gì gí mì Pìyétòrò, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí, máa, «Wò nó kuu nó a ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû tala có mì Jézù nô, ta kponje gítí  wálá. A cè ŋa bà ꞌde có mì lo ká yù wò gí sè.»

74 Káa Pìyétòrò giì see tí wó ta bà gò ku, máa, «Ye ŋò ꞌdakò tí nò ni lá,» ká jé kpóó ꞌvii ta bà kò kò mì ngùù.

75 Bìndi  mbí Pìyétòrò giì ꞌva tí có tí nó náa Jézù ꞌdè ji yí, máa, «Wò bà ꞌboo ye ta bà  taꞌô á kùṛo bà kò kò mì ngùù» nô. Bìndi  yí giì co ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì, bìndi  yí giì wa gbí ta wotí tí  ngé ndii gî.

27

Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ya ta Jézù gí kùṛo Pìlátò

1 Yé mâ giì too gî, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî giì toko có mì ndú máa, à ꞌví waa có ku mítí Jézù. 2 Ndú bà-i-nò giì eṛe ꞌbì wó gî, bìndi  ndú giì ya ta yí gí kùṛo Pìlátò tí gbolò ꞌduù mì ndâ Ròmánò.

Júdà le tí wó ta kpéétí wó

3 Júdà tí mbe ba ngbù Jézù mâ giì ŋò énó máa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà kû giì ya ta Jézù a i gí nje ku, nikalaká giì zèè yí mbi gî. Bìndi  yí giì kaa ndâ njì fádà tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje muuꞌbì náa à kaa ji yí tacó bà ba ngbù Jézù nó ya tí  ji ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà. 4 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú gí tàkò  énó máa, «Ye bàkà vò i gî. Ye ba ngbù ꞌduù ŋìnó ta vò i mì wó wálá nó gî.»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí énó máa, «Sè ŋìnò a ŋìndi lo. ꞌBí có mbe mù njembí ze bà-i-nò wálá.»

5 Júdà bà-i-nò giì ya ta ndâ njì fádà tí nò, bìndi  yí giì vaka ndú ꞌdo ꞌbì wó mí tàꞌi tí nó náa à kû kili i-Mbíṛì mítí  nô ta sé có. Bìndi  yí giì lu ya gí bà le tí wó gî.

6 Júdà mâ giì lu gî, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì ya gí bà ṛuka ndâ njì fádà tí nó náa yí vaka mí tàꞌi bà kili i-Mbíṛì nó ꞌdo to gî. Ndú ꞌde ndeṛè bà bàkà énò mì ndú énó máa, «À gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà toko ndâ i ŋìnó náa à ꞌde ꞌdo gbí mbelè ꞌduù nó mítí gbèe bàndò ta ndâ i ŋìnó náa à kû gò ji Mbíṛì nó lá.» 7 Ndú bà-i-nò giì toko có mì ndú, bìndi  ndú giì kaa ndâ njì fádà tí nò, ndú giì sì ta to ꞌdo mì ꞌbí mbe suu káṛà tí bàndò bà duu ku ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdó-ꞌdo nô. 8 Ŋìnò a ndeṛè bà kpì ṛè to tí nò tí «To gbí mbelè» á yee gbí ṛi tí nó wúnó nó ká nò.

9 Có tí nò bàkà tí go có mì Jèrèmíyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì náa yí ꞌdè sàà gî énó máa,

«Ndú kaa gùrúsù tí ndâ njì fádà ziꞌduù-gbaànjé-nje muuꞌbì náa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú tí ndâ Ìzìrìyélì ká ꞌdeke tí gùrúsù bà sì ꞌduù,

10 bìndi  ndú giì kaa gí tàkò to mì mbe suu káṛà,

go có tí nó náa Mbíṛì táánò ꞌdè ji ye nô.»

Jézù kùṛo Pìlátò

11 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì yee ta Jézù kùṛo Pìlátò gî, Pìlátò giì ꞌvee Jézù máa, «Wò a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò, máa, «A wò ká ꞌdè énò.» 12 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì waaka ndâ có gítí wó ji Pìlátò, káa Jézù giì biya bà ꞌvìsì có gí tàkò ndâ có mì ndú nò gî.

13 Bìndi  Pìlátò giì ꞌvee yí, máa, «Wò ꞌdi ndâ có mì ndú ꞌdáá náa ndú ꞌvanda ta ṛè lo nò gî. ꞌBí có mì lo tacó bà ꞌvìsì gí tàkò ndú wálá?» 14 Káa nje Pìlátò giì ꞌdèè gî, tacó Jézù giì biya bà ꞌvìsì có gí tàkò ndâ có tí nò ꞌdáá gî, gî.

Pìlátò waa có ku mítí Jézù

15 ꞌBí ŋa i mì Pìlátò ta gbolò o bà waa mbelè mì ndâ Jùdéyà ta ndoò ꞌdáá gî, a bà njaanga ꞌbí ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gbaànjé mbe nìkì tí ndú ꞌdo gbí zàà ji ndú, tacó bà peteke tàkòcò ndú. 16 Káa ta o bà ya ta Jézù gí kùṛo Pìlátò nò, ꞌbí ŋa vò ꞌdakò ta ṛè wó a Bàrábà kuu gbí zàà. 17 Ndâ ꞌduù mâ giì kili gî, Pìlátò giì ꞌvee ndú máa, «Có mì yo máa ye njaanga ji yo a ꞌdi? Bàrábà wèè, Jézù tí nó náa à kû nì Bìndi-Mbíṛì mítí wó nó?» 18 Pìlátò ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò tacó yí ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, à káa kiì cuki ká a tàmuu ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gítí bà biya Jézù.

19 Káa si Pìlátò kuu gbí ngbàngà, nawù wó giì tuu ꞌduù ji yí énó máa, «Gàà ꞌduù tí nò lá, tacó ye kùbòó mbu muu wó gbí ṛiì ngé ndii gî.»

20 Káa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì volo muu ndâ ꞌduù énó máa, ndú ꞌdè có ji Pìlátò máa yí njaanga Bàrábà ji ndâ yí, waa yí ꞌví zi Jézù gî. 21 Káa Pìlátò giì ꞌvee ndâ Jùdéyà kákáꞌi máa, «À má go có mì yo, máa ye ꞌví njaanga a ꞌdi ji yo ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdakò tí nó só nó?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Bàrábà.»

22 Bìndi  Pìlátò giì ꞌvee ndú, máa, «Káa ye ꞌví bàkà ta Jézù tí nó náa à kû nì Bìndi-Mbíṛì mítí wó nó a yè?»

Káa ndú ꞌdáá gî giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Gbì yí mítí njèèkpè mû.»

23 Káa Pìlátò giì ꞌvee ndú máa, «Tacó yè? Yí bàkà a ŋa vò i yè?»

Káa ndú ꞌdáá gî giì tò kû ta kòcò ndú gí yaà ndii kpédélé ŋìnó gî, máa, «Gbì yí mítí njèèkpè mû.»

24 Pìlátò mâ giì ŋò énò máa, yì kû yeeke a tí yì sínò ta bà tì muu Jézù, káa ndâ ꞌduù kû giì ꞌbì a tà bà bàkà wo, yí giì cu ngo, bìndi  yí giì caka ta ꞌbì wó mí kùṛo ndâ mbè ꞌduù tí nò ꞌdáá gî, máa, «Ye caka mbelè tó ꞌdakò tí nò ꞌdo tí ꞌbì ye gî. Sè ŋìnò a ŋìndi yo!»

25 Káa ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî giì ꞌvìsì có ji Pìlátò, máa, «Si mbelè wó ꞌví dù tí ꞌbì ze ta ndâ ꞌviì bìndi  ze!» 26 Pìlátò bà-i-nò giì njaa Bàrábà ꞌdo gbí zàà gí sè ji ndâ ꞌduù. Bìndi  yí giì je Jézù ji ndâ àsìkérì, máa ndú gbì yí má kózò gî, wàa ndú ꞌví ya gí bà gbì yí mítí njèèkpè mû.

Ndâ àsìkérì ꞌviya Jézù

27 Ndâ àsìkérì mì Pìlátò bà-i-nò giì ya ta Jézù gítí gbolò bàndò mì ndú ꞌbá mì Pìlátò. Ndú mâ giì kili ꞌdáá gî, ndú giì tì jèlè yí ꞌdee gî. 28 Bìndi  ndú giì jaka ndâ ꞌdóó bòngo mì wó ꞌdo tí wó gî, ndú giì yuu bí-bi bòngo gba mì ndú tí ndâ àsìkérì ji yí. 29 Ndú delè giì paṛaka kpeṛè go kéꞌbí nó, ndú giì te mítí muu wó tí tàgíyà-gba, ndú giì je njì ngba mí ꞌbì wó ŋìnó gbí kùꞌbì tí kóṛó-gba mì wó. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌviya yí, ta bà kucuku muungbó ndú mí kùṛo wó, kû ꞌvee yí, máa, «Kútí lo ée? Gbolò gba mì ndâ Jùdéyà!» 30 Bìndi  ndú giì mèèkèꞌi tí wó ta bà cù cù mì gbíṛo wó, delè ta bà ja njì ngba tí nó náa ndú je mì ꞌbì wó tí kóṛó-gba nó ꞌdo ꞌbì wó kû gbì ta yí tí muu wó. 31 Ndú mâ giì ꞌviya yí tè ta ndú gî, ndú giì ja bí-bi bòngo gba mì ndú náa ndú yuu ji yí nó ꞌdo tí wó gî, bìndi  ndú giì yuu ndi ndâ ꞌdóó bòngo mì wó ji yí. Bìndi  ndú giì ja yí ꞌdo gbí ndùgù gí sè tacó bà ya ta yí gí sè ꞌdo gbí gbata, wàa ndâ yì ꞌví gbì yí mítí njèèkpè mû.

Bà gbì Jézù mítí njèèkpè mû

32 Káa si ndâ àsìkérì kû giì ya ta Jézù gí bàndò bà gbì yí mítí njèèkpè mû, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè mbe gì ꞌdo gbí gbata Sìrínì kpokèjì, bìndi  ndú giì zèè yí ta wotí gítí bà te njèèkpè mû mì Jézù. 33 Ndú mâ giì yee tí ꞌbí bàndò náa à kû nì mítí  a Gòlìgátà (gbí  máa «bàndò Kù-ꞌbilì-muu-ku»), 34 ndú giì je nèbítì náa ndú ŋònòkò ta ju i ji Jézù. Yí mâ giì tala , yí giì bè gî.

35 Ndâ àsìkérì mâ giì gbì Jézù mítí njèèkpè mû gî, ndú giì njèè gbí ndâ bòngo bìndi wó ta bà ki-mbílì. 36 Bìndi  ndú giì ki tí ndú to kû ù ṛègbà tí wó. 37 Ndú giì cu ndeṛè ku wó, bìndi  ndú giì gbì mítí njèèkpè mû á còmuu wó, máa, «Ŋìnó a Jézù tí Gbolò gba mì ndâ Jùdéyà.»

38 Ndú ta gbèe o tí nò giì gbì ndâ ꞌbí mbe ngbà sósòꞌô mítí ndâ njèèkpè mû, ꞌbí  gbí kùꞌbì, bìndi  ꞌbí  gbí gàlì mì Jézù.

39 Ndâ mbe kû co tí kpokèjì mâ giì ŋò Jézù tí njèèkpè mû, ndú giì mìyà muu ndú ta bà lè yí, 40 máa, «Wò táánò máa wò bà kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì gî, wàa wò ꞌví bì ndí  gbí sili taꞌô. ꞌVala tí lo! Co gí to ꞌdo tí njèèkpè mû, náa wò dú má káa ꞌViì-mì-Mbíṛì nò.»

41 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ mbe ꞌdi gbí-o, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà delè giì lè Jézù, máa, 42 «Yí táánò kû ꞌvala ndâ ꞌbí ꞌduù, káa bà ꞌvala ꞌdóó miṛi wó kpónó kpò yí gî. Ndoo kpónó dù ká jé wàa ndoo ꞌví ŋò bà co Gbolò gba mì ndâ Jùdéyà ꞌdo tí njèèkpè mû gí to, tacó wàa ndoo ꞌví ù ta nje máa yí a Bìndi-Mbíṛì. 43 Yí kû tee njembí wó mítí Mbíṛì. Má énò, ndoo ŋò bà ꞌvala yí mì Mbíṛì, tacó yí táánò máa, yì a ꞌviì mì Mbíṛì.»

44 Ndâ mbe ngbà tí nó náa à gbì ndú mítí ndâ njèèkpè mû ta ndâ Jézù nó giì si ndâ vò i ŋìndi ndú mítí ndú, bìndi  ndú giì loko kû lè Jézù delè.

Bà cì Jézù

45 Káa si Jézù kuu tí njèèkpè mû, ṛo ṛi giì ꞌdi cèe to ꞌdáá gî ꞌdo tí ṛi gbúrú yee tí ṛi ta-ꞌde-kìyà. 46 Ṛi mâ giì gì gí ta-ꞌde-kìyà gî, Jézù giì ja kû mí to gbí có Ìbìráyò máa, «Éélì, Éélì, lámà sàbàkìtánì?» (Gbí  máa, «Àá Mbíṛì mì ye, àá Mbíṛì mì ye, wò biya ye tacó yè?»)

47 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû ṛò kû zeke Jézù tí njèèkpè mû nó mâ giì ꞌdi kú tí nò, à giì dù gbí tù ndú go ŋìnó máa Jézù kû tè a é tí Èlíjà tí nó táánò tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô. Bìndi  ndú giì ꞌdè có máa, «ꞌDakò tí nó kû tèꞌé tí Èlíjà.» 48 ꞌBí ꞌdakò giì co ta ngèlè ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò ya gí bà je ꞌbí i fòkò-fòkò énó, yí giì ya gí bà yuu mí gbí zùù-zùù kpongo nèbítì, yí giì sè mí nje njì ngba, bìndi  yí giì ya gí bà te mí nje Jézù, yí giì ꞌdè có ji yí máa, yí no-no .

49 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù giì ꞌdè có máa, «Ndoo ù bà ŋò bà gì Èlíjà gí bà ꞌvala yí.»

50 Jézù bà-i-nò giì tò ndòngbú kû ta kòcò wó ngé gí yaà, bìndi  njembí wó giì ki gî.

51 Mâ giì zekeꞌo, kpâ-bòngo tí nó náa à eṛe mí yaà tacó bà njèè gbí tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì nó giì yaka tí ꞌdo yaà dí to, gbí ndâ díí giì baṛaka tí ta bà ngaka tí mì to. 52 Ndâ muuꞌdú giì baṛaka ŋe-ŋè-ŋe-ŋè. Bìndi  Mbíṛì giì ꞌvala ndâ ꞌbí tó ꞌduù mì wó ŋìnó táánò mbe cì gî nó ꞌdo gbí muuꞌdú ndú gî. 53 Bìndi  ndú giì ya bìndi bà ꞌvala ndi Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó gí Jèrùzàlémè. Ndâ ꞌduù me mbè ŋò ndú gî.

54 Kùṛo ndâ àsìkérì, ta ndâ àsìkérì mì wó náa ndú kû ù ṛègbà tí Jézù ta ndú nó mâ giì ŋò bà ngaka tí mì to, ta i tí nó mbe bàkà tí nó, gúku giì zèè ndú ꞌdáá mbi gî. Bìndi  ndú giì ꞌdè có máa, «ꞌDakò tí nó táánò dú ká ꞌViì mí Mbíṛì!»

55 Mbè ndâ niì tí nó mbe ko tàkò Jézù ꞌdo Gàlìléyà tacó bà konì yí nó giì ṛò janga-jàngá gí ndiì ézó kû zeke ŋa ndâ ŋa i tí nó náa à me kû ta Jézù nó, 56 ta ndâ Màríyà Màdèlénà, ta Màríyà nawu ndâ Jákòmò ta Jùzépè, ta nawu ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò.

Bà duu ku Jézù

57 ꞌDêꞌo mâ giì bàkà tí gî, ꞌbí ꞌdakò mbe gì ꞌdo gbí gbata Àrìmàtíyà tí mbe kpo-kpò i, delè tí mbe gì tí mbe tala có mì Jézù gî, ta ṛè wó a Jùzépè, 58 giì ya gí bà ꞌdeke tí wó ji Pìlátò, máa yí bàkà nambeè mì wó, wàa yí ꞌví si yì ꞌví ya gí bà duu ku Jézù. Pìlátò mâ giì ùnje ji yí gî, Pìlátò giì tuu ꞌduù ji kùṛo ndâ àsìkérì mì wó, máa yí si Jùzépè ꞌví te ku Jézù. 59 Jùzépè bà-i-nò giì ya gí bà te ku Jézù, yí giì so ta ngbáṛángà cé-ce bòngo, 60 bìndi  yí giì te yí ya tí  gí bà duu mí gbí kánjí ngú gùù náa yí duu mí gbí díí gítí ꞌdóó miṛi wó tí Jùzépè. Yí mâ giì nè njekèjì ꞌbá muuꞌdú ta du díí gî, yí giì njè nó ꞌdo bà-i-nò gî. 61 Káa ndâ Màríyà Màdèlénà, ta Màríyà nawu ndâ Jákòmò ta Jùzépè ta o tí nò ki tí ndú ézó kû zeke ꞌbá muuꞌdú.

62 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì kili mí kùṛo Pìlátò ta yé bìndi bà duu Jézù, 63 bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Buù, mbi ze ꞌva tí ꞌbí có náa mbe ꞌvéṛè tí nó táánò ꞌdè si yí káa wuù énó máa, yì bà ꞌvala ndi yì ꞌdo gbí muuꞌdú yì bìndi  sili taꞌô. 64 Má énò, à nìkì go énó máa, wò kaa ndâ àsìkérì ya gí bà ù ṛègbà muuꞌdú wó yee gbí ndâ sili tí nò. Tacó wò má me énò lá, ndâ mbe tala có mì wó bà giì ya gí bà ngbà ku wó ꞌdo gbí gùù gî, bìndi  ndú bà giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, yí ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî. Káa wotí tí ndòngbú ꞌvéṛè tí nò bà ndii kpédélé ŋìnó gî.»

65 Káa Pìlátò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo ya gí bà kaa ndâ àsìkérì wàa ndú ꞌví ù ṛègbà muuꞌdú tí kpoò.»

66 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ya gí bà bàkà ndâ i mítí njekèjì ꞌbá muuꞌdú tacó wàa ꞌduù má njaanga , à ꞌví ŋò ni gî, bìndi  ndú giì kaa ndâ àsìkérì mí gbí nèté bà ù ṛègbà muuꞌdú.

28

Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî

1 Si yé kû giì bàkà có bà ngbaṛanga to ta dúꞌo mì kpédélé ṛi nèté á bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ndâ Màríyà Màdèlénà, ta Màríyà nawu ndâ Jákòmò ta Jùzépè giì gboꞌo tacó bà ya gí bà gala muuꞌdú Jézù. 2 Káa à káa póó bà yee ndú kà, to giì ꞌbìtà bà ngaka tí tí vò ŋa ŋìnô. Tacó basìlì mì Mbíṛì gì ꞌdo gbíṛì, yí giì mèṛèkè gbolò díí tí nó náa à nè ta njekèjì ꞌbá muuꞌdú nó gî, bìndi  yí giì ki tí wó pí . 3 Ndâ niì tí nò mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋo gbíṛo basìlì tí nò kû tòngbaà go bà ì mù nó, ta ndâ bòngo tí wó ce go tuṛê. 4 Ndâ àsìkérì tí nó náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà kaa ndú máa ndú ù ṛègbà muuꞌdú nó mâ giì ŋò yí, lilí ndú giì oloko ꞌdo tí ndú gî, bìndi  ndú giì dù kû gu ta gúku goòlá a ꞌboṛò ká nì ndú too yé gî nô.

5 Káa basìlì tí nò giì ꞌdè có ji ndâ Màríyà, máa, «Yo cì gúku lá, tacó ye ŋò ni gî máa, yo kû pà a bà tí Jézù tí nó náa à gbì yí mítí njèèkpè mû nô. 6 Yí bà-i-nó wálá. Yí ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó go có mì wó táánò náa yí ꞌdè nó gî. Yo gì gí tàkò ye, wàa yo má ŋò bàndò tí nó táánò náa à sii ku wó mítí  nó ta ṛo yo gî, 7 yo ꞌví goonó ya gí bà ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, yí ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî. Káa yí kû ya gí bà ù ndi ndú mí Gàlìléyà. Ndú bà ya gí bà ŋò yí ta ṛo ndú a i kà, go có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo kpónó nô.»

8 Ndâ niì tí nò giì co ꞌdo tà ꞌbá muuꞌdú kà gí sè ta ngèlè ta gúku ŋònòkò ta líkíꞌo tacó bà ya gí bà ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji ndâ mbe tala có mì Jézù. 9 Káa Jézù giì tùbà tí wó ji ndú si ndú á kpokèjì, bìndi  yí giì ꞌvee ndú máa, «Kû tí yo ée?» Ndâ niì tí nò bà-i-nò giì ìṛì ta muungbó ndú ta líkíꞌo ya gí bà zèè kò Jézù. 10 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo cì gúku lá, yo ya gí bà ꞌdè có ji ndâ náꞌvindí ye máa, ndú ya gí Gàlìléyà, wàa ndú ꞌví ꞌde ye kà.»

11 Ndâ Màríyà giì yee mì ndâ mbe tala có mì Jézù si ndâ ꞌbí àsìkérì tí nó náa à kaa ndú máa ndú ù ṛègbà muuꞌdú Jézù nó waa kùṛo ndú ta ngèlè ya gí bà ꞌvanda ndi ndâ i ŋìnó mbe bàkà tí nó ji ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà sàà gî. 12 Bìndi  ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì bà-i-nò giì kili ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ndú giì toko có ta ndú gbaànjé, bìndi  ndú giì too bàà mítí nje ndâ àsìkérì tí nò. 13 Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ya gí bà ma có ji ndâ ꞌduù énó máa, ‹Ndâ mbe tala có mì wó ká ngbà ku wó si ze muu ṛì.› 14 Káa ŋa có tí nò má yee tí Pìlátò, ze bà ŋò kpokèjì bà mee wu ꞌdo tí  gî.»

15 Ndâ àsìkérì giì lì ꞌbì ndú mí tà i tí nó náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà je ji ndú nó gî, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ma ꞌvéṛè ji ndâ ꞌduù máa, a ndâ mbe tala có mì Jézù ká ngbà ku wó ꞌdo gbí gùù si ndâ yì tí ṛì. Có tí nò máa, a ndâ mbe tala có mì Jézù ká ngbà ku wó nò nanaka mí gbí muu ndâ Jùdéyà tí yúcó yee gbí ṛi tí nó wúnó nô.

Jézù tùbà tí wó ji ndâ mbe tala có mì wó

16 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi ndâ có tí nó náa ndâ Màríyà ꞌvanda ji ndú nó gî, ndú giì kaa ꞌdo Jèrùzàlémè ya gítí gú tí nó náa Jézù ci ndú máa ndú ya gí bà ꞌde yì tí  á Gàlìléyà nô. 17 Ndú mâ giì ꞌde Jézù gî, ndú giì ìṛì ta muungbó ndú ya gí kùṛo wó. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú ùnje ta njembí ndú máa ŋìnò a Jézù nò dúú-dúú lá. 18 Káa Jézù giì yèè dê gí mì ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Mbíṛì le bèṛè ji ye tacó bà dù tí Gba-gbíṛì, delè tacó bà dù tí gba muu to tí nó á gî. 19 Má énò, yo ya gí bà bàkà ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî tí ndâ mbe tala có mì ye. Yo caka tí ndú ta ṛè mì Buù, ta ṛè mì ꞌViì, ta ṛè mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. 20 Yo ꞌví nìbà kpokèjì gítí bà ꞌdi ndâ có tí nó náa ye ꞌdè ji yo nó ꞌdáá gî ji ndú. Ye delè bà dù toko ta yo ta o ꞌdáá gî yee tí ndòngbú o.»

Márìkò

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Banga-Ngú-Có mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì go có mì

Márìkò

1

Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù kò-kò ta có mì Mbíṛì

1 Ŋìnó a Banga-Ngú-Có gítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí ꞌviì mì Mbíṛì. 2 À ꞌbìtà go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì cu mí gbí wáràgà mì wó sàà kùṛo bà gì Jézù énó máa, Mbíṛì máa,

«Ye kèjì gí bà tuu tú mì ye gí kùṛo lo.

Yí kèjì gí bà ꞌviindi kpokèjì mì lo.

3 Tú mì ye nò bà dù gbí kángáá nga ngoò kû kò-kò ji ndâ ꞌduù énó máa,

‹Yo ꞌviindi kpokèjì mì Mbe tí yo.

Yo bàkà kpokèjì mì wó jáá,› nô.»

4 Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù giì co gí gbí kángáá nga ngoò, kû kò-kò ta có gítí bà caka tí ji ndâ ꞌduù, tacó wàa, ndú ꞌví ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú, wàa Mbíṛì ꞌví je à-cee-gî ji ndú. 5 Ndâ ꞌduù ꞌdo gbí to Jùdéyà ꞌdáá gî, delè ta ndâ ꞌduù ꞌdo gbí gbata Jèrùzàlémè giì kaa ya gí mì wó á tàbèꞌdè Jòròdánìyà tacó bà caka tí ndú. Káa ta o tí nó náa yí kû caka tí ndú nó, ndú kû yù gbí ndâ vò i mì ndú gí sè.

6 Jòvánì táánò kû yuu a bòngo náa à gò ꞌdo tí se tí jémèlè. Yí giì eṛe mí ṛèꞌdè wó a wúꞌdè kû. I-zó-zò mì wó káa ndâ kòṛòngbò ta lí. 7 Jòvánì ma có ji ndâ ꞌduù énò máa, «ꞌBí ꞌduù mbe me gbolò ndii ye gî á kèjì gí tàkò ye, náa à kpêtí káa ndòngbú bòò mì wó mbe kû njaanga tàmà á ꞌdo tí kò wó, ye bà ni bà ꞌvii tí ye ta yí wálá. 8 Ye kû caka tí yo ta ngo, káa yí kèjì gí bà caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì.»

Jòvánì caka tí Jézù

9 Gbí ndâ o tí nò si Jòvánì kû caka tí ndâ ꞌduù tàbèꞌdè Jòròdánìyà nò, Jézù giì njè nó ꞌdo gbí gbata Názàrètì á Gàlìléyà, ya gí bà caka tí wó mì Jòvánì. Jòvánì giì caka tí Jézù mí tà ngo gbí pù Jòròdánìyà. 10 Káa Jézù mâ giì co gí sè ꞌdo tà ngo bìndi bà caka tí wó, yí ngé giì ŋò njekèjì gbíṛì njaanga tí gî. Yí delè giì ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì kû gì gí muu wó go kùlè nô. 11 Bìndi  yí giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌde có ꞌdo gbíṛì énó máa, «Wò a ꞌviì mì ye náa ye ze wò nìkì ta njembí ye gbaànjé. Tàkòcò ye peteke gítí lo ngé ndii gî.»

Vò-ꞌduù-tí-nò tala Jézù gbí kángáá nga ngoò

12 Ngé ꞌdo bàndò tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì wu tàmuu Jézù ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò. 13 Yí giì dù gbí kángáá nga ngoò ta sili ziꞌduù-só. Bìndi  Vò-ꞌduù-tí-nò giì gì kû tala yí. Yí bàkà ndâ sili tí nò ziꞌduù-só nó ta kpéétí wó gbí òkò tí ndâ kàzà. À káa ndâ basìlì mì Mbíṛì ta o tí nò ká ṛègbà tí wó.

Jézù ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có

14 À mâ giì zèè Jòvánì mí gbí zàà gî, Jézù giì ya gí Gàlìléyà. Yí giì ma Banga-Ngú-Có mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù kà énó máa, 15 «Nògí! Kùṛo o bà zèè ꞌbá mì Mbíṛì kpónó dooko gî. Yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì, yo ꞌví ùnje gítí Banga-Ngú-Có.»

Jézù tèꞌé tí ndâ kpédélé mbe tala có mì wó

16 Ta ꞌbí o gbaànjé si Jézù kû nò nó á seè kàpá Gàlìléyà, yí giì ŋò ndâ Sìmónè ta náꞌvindí wó Àndèréyà kû ꞌva mbu, tacó ndú a ndâ mbe gò ngo. 17 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú énó máa, «Yo gì gí bà ṛu ndi ye, wàa ye ꞌví bàkà yo tí ndâ mbe gò ndâ ꞌduù ji Mbíṛì á go bà gò ngo mì yo nò.» 18 Ndâ Sìmónè ta Àndèréyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò, ndú ngé giì kaa ndâ mbu mì ndú mí to, bìndi  ndú giì ya gí tàkò Jézù.

19 Jézù mâ giì yèè gí kùṛo ꞌdo tí bàndò bà ꞌde ndâ Sìmónè ta Àndèréyà nò gàà énó, yí giì ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô, ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì tí ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò, á gbí gbâ, delè kû eṛe gbí ndâ mbu mì ndú. 20 Káa yí ngé giì tèꞌé tí ndú. Bìndi  ndú giì njè nó ya gí tàkò wó, jee bu ndú ta ndâ mbe nèté mì wó mí gbí gbâ.

Jézù nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù Kàpàrànáwùmù

21 Bìndi  ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó giì njè nó ya gí gbí gbata Kàpàrànáwùmù. Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, yí giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndâ ꞌduù. 22 Nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ꞌdèè gítí ŋa bà nìbà i mì wó gî, tacó yí kû nìbà i ji ndú go i mì gba, me go ŋìndi ndâ mbe ꞌdi gbí-o mì ndâ Jùdéyà lá.

23 Káa à káa póó bà giì gì ꞌbí ꞌdakò ta i-gbí-muu wó gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì ta o tí nò, 24 yí giì ꞌbìtà bà tò kû énó máa, «À tí lo a go bà bàkà ŋa yè ta ze, Jézù tí mbe gì ꞌdo Názàrètì? Wò gì tacó bà ꞌbu ŋa ze? Ye ŋò wó ni gî, wò a tó ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû toko có ta yí.»

25 Káa Jézù giì do mítí i tí nò, máa, «Dù ngbìì! Co ꞌdo gbí muu ꞌdakò tí nò gî!»

26 Bìndi  vò i tí nò gbí muu ꞌdakò tí nò giì te yí gí yaà, ꞌva mí to, yí giì dù kû gu mí to kà tí vò ŋa ŋìnô. Bìndi  yí giì co ꞌdo gbí muu wó ta bà tò kû ta kòcò wó ngéé gí yaà. 27 Bà ꞌdè có giì kpo nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «Ŋìnó a ŋa yè ká nó? À ngú ŋa bà nìbà i, ta wotí ká tàkò ? Yí má ꞌdè có kpêtí ká ji ndâ i-gbí-muu ndâ ꞌduù, ndú kû ꞌdi có mì wó.» 28 ꞌDo bà-i-nò ṛè Jézù ngé giì ꞌbìtà bà wu cee gbí to Gàlìléyà ꞌdáá gî.

Jézù ꞌvala na gê Sìmónè

29 Bìndi bà mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu ꞌdakò tí nò, ndâ Jézù ngé giì njè nó ꞌdo bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì kû ya ta ndâ Jákòmò ta Jòvánì gí ꞌbá mì ndâ Sìmónè ta Àndèréyà. 30 Ndú mâ giì yee ꞌbá kà, ndú giì ꞌdè na gê Sìmónè tísì ta côꞌo gbí dìì wó. Ndâ ꞌduù ngé giì ꞌdè có séꞌi tí nò ji Jézù. 31 Bìndi  Jézù giì ṛì gí tàkò niì tí nò tàꞌi, yí giì zèè yí tí ꞌbì wó, yí mâ giì ja yí gí yaà, gbí dìì wó ngé giì ꞌdèè sé gî. Bìndi  yí giì ya gí bà bàkà i-zó-zò ji ndú.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ tende ŋa nòꞌo

32 Ta ꞌdêꞌo tí nò, si ṛi kû ya nèè gí to, si o bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà cee gî, ndâ ꞌduù giì tuṛu ndâ mbe nòꞌo ꞌdáá gî, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó gì tí  ji Jézù. 33 Ndâ ꞌduù me mbè giì tì mí njekèjì tí wó. 34 Bìndi  yí giì ꞌvala ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí ndâ tende ŋa ndâ nòꞌo. Yí delè giì mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù me mbè; káa bà ꞌdè có kpò ndâ i tí nò gî, tacó ndú ŋò Jézù ni gî, káa yí biya gî máa ndú ꞌví ꞌdè có lá.

Jézù njè nó ꞌdo Kàpàrànáwùmù gbí dùde

35 Káa Jézù giì njè nó ꞌdo ꞌbá ta njeyé, ya gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta kpéétí wó gbí kángáá nga ngoò. 36 Bìndi  ndâ Sìmónè ta ndâ ꞌbí ka wó giì njè nó ya gí bà pà bà tí wó. 37 Ndú mâ giì ꞌde yí gî, ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû ꞌvee bà tí lo.»

38 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ndoo ya gí gbí ndâ ꞌbí gbata, wàa ye ꞌví ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù kà delè, tacó ŋìnó a ndeṛè bà gì ye gí muu to tí nô.» 39 Bìndi  yí giì ya cee gbí ndâ to Gàlìléyà ꞌdáá gî, kû ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà ùlù Mbíṛì, delè ta bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù.

Jézù yuku ndâ kà cì ꞌdo tí ꞌbí ꞌdakò

40 Bìndi  ꞌbí ꞌdakò tí mbe cì giì ꞌdeke tí wó ta bà kucuku muungbó wó mí kùṛo Jézù, máa, «À má nìkì tí lo gî, wò bà ngbaṛanga dìì ye gî.»

41 Jézù mâ giì ŋò yê ṛo ꞌdakò tí nò, yí giì yaꞌva ꞌbì wó ya gí bà gbala ta yí ta bà ꞌdè có, máa, «À nìkì tí ye gî; dù ngbáṛángàꞌi.» 42 Bìndi  ndâ kà cì tí nò ngé giì yuku ꞌdo tí ꞌdakò nò gî kútí wó giì ngbaṛanga gî. 43 Bìndi bà cee cì ꞌdo tí ꞌdakò tí nò, Jézù ngé giì ꞌdè có ji yí, 44 máa, «Kpolo tí lo máa wò ꞌví ꞌdè ji gbèe ꞌduù lá. Ya gí bà tùbà tí lo ji bu-Mbíṛì, wàa wò ꞌví ci i tacó bà ngbaṛanga kútí lo go có mì Mòze, tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù.» 45 Káa ꞌdakò tí nò giì njè nó ꞌdo bà-i-nò ta bà ma ngú có tí nò go ŋìnó à nìkì tí wó dúú kû ya tí . Tacó énò, Jézù giì ṛì gí gbí gbata ká gbí kóó, má wálá, ndâ ꞌduù bà bàkà wo.

2

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî

1 Jézù mâ giì dele ndi wó gí Kàpàrànáwùmù bìndi làmbu sili gî, ndâ ꞌduù giì ꞌbìtà bà fiini có, máa, «Yí kuu ꞌbá! Yí kuu ꞌbá!» 2 Bìndi  ndâ ꞌduù giì kaa gì gí mì wó go mbílì gbí cìkaà; ndâ ꞌduù giì yè to ꞌdo tàꞌi di sè, à giì kpò tí tí njekèjì bà ṛì gí tàꞌi tàkò Jézù. Yí ta o tí nò kû nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù.

3 Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí ꞌduù giì gì ta ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî, náa a ndâ ꞌduù nàꞌô ká kû làngà yí gì tí  ji Jézù. 4 Káa kpokèjì bà yee ta yí tàꞌi ji Jézù giì kpò ndú gî, tacó ndâ ꞌduù tì yè njekèjì gî. Bìndi  ndú giì ꞌdò ta ꞌdakò tí nò gí muu ꞌbá, bìndi  ndú giì di muu ꞌbá gbúú-gbuu ꞌvii ta bàndò tí nó náa Jézù kû ki tí wó to tí  nô, bìndi  ndú giì yuu ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò ta kpâ-sili mì wó gí to ji Jézù. 5 Jézù mâ giì ŋò énó máa, ndú ùnje gítí yì ta njembí ndú dú gî, yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò, máa, «ꞌViì mì ye, à si có gítí ndâ vò i mì lo mí to gî.»

6 Káa ta o tí nò ndâ ꞌbí kpo-kpò mbe nìbà có mì Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà kû ki tí ndú gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kaa ya gí mì Jézù nô. Ndú mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ꞌbìtà bà koṛo có gbí njembí ndú máa, 7 «ꞌDakò tí nò ꞌdè ŋa có tí nò tacó yè? Ŋìnò a bà ꞌdè zu có gítí Mbíṛì! Mbe si có gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù mí to a ꞌdi? À me káa Mbíṛì cuki lá?»

8 Káa Jézù mâ giì ŋò ŋa kóṛó-koṛo có mì ndú nò, yí ngé giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «Yo kû koṛo ŋa ndâ có tí nò á gbí njembí yo tacó yè? 9 À kpónó peteke a ngàyi gbí òkò tí ndâ bà ꞌdè có ji ꞌdakò tí nó énó máa, à si có gítí ndâ vò i mì wó mí to gî, ta bà ꞌdè có ji yí énó máa, yí te kpâ-sili mì wó wàa yí ꞌví nò nó? 10 À má énò, ye kpónó bà tùbà  ji yo énó máa, à tí ꞌViì-mì-ꞌDakò a wotí tacó bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù muu to tí nô.»

Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò, máa, 11 «A gí yaà. Te kpâ-sili mì lo wàa wò ꞌví njè nó ya gí ꞌbá a go có tí nó náa ye kpónó kû ꞌdè ji wò nô.»

12 ꞌDakò tí nò ngé giì a gí yaà, yí giì paṛa kpâ-sili mì wó, bìndi  yí giì co gí sè gbí njì ṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ꞌdèè ta bà ŋò ꞌdakò tí nò kû nò nó gî. Bìndi  ndú giì ùlù Mbíṛì, máa, «Ze jé ŋò ꞌbí ŋa i go i tí nò sàà kùṛo lá.»

Jézù tèꞌé tí Lévì

13 Ta o tí nò Jézù giì dele ndi wó kákáꞌi ya gí seè kàpá Gàlìléyà bìndi o bà tèꞌé tí ndâ kpédélé mbe tala có mì wó. Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌduù me mbè giì kaa kákáꞌi ya gí mì wó tàbèꞌdè kà. Yí giì nìbà i ji ndú.

14 Jézù mâ giì njè nó ꞌdo bà-i-nò, yí giì ŋò Lévì, tí ꞌviì mì Àlìféyò, kû ki tí wó to á seè ꞌbá bà gò i-mírì. Káa Jézù giì ꞌdè có ji yí, máa, «Gì gí tàkò ye.» Káa Lévì bà-i-nò giì a gí yaà ya gí tàkò Jézù.

Jézù zò i ta ndâ mbe bàkà vò i

15 Ta ꞌbí o gbaànjé si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû zò i á ꞌbá mì Lévì, ndâ ꞌbí mbe go i-mírì, ta ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà ŋìnó mbe kpolo tí tàkìì mì ndú lá nó ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe tì ta o tí nò mbe kû ko tàkò wó nó giì ya gí bà zò i ta ndú. 16 Ndâ ꞌbí kpo-kpò mbe nìbà i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndú nó giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì Jézù, máa, «Yí kû zò i ta ndâ mbe gò i-mírì, delè ta ndâ mbe gìlìnì tacó yè?»

17 Káa Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ ꞌduù ŋìnó ta séꞌi tí ndú wálá nó pà mbe yeè lá. A ndâ mbe séꞌi ká kû pà ndâ mbe yeè. Ye gì me tacó tí ndâ tó ꞌduù lá. Ye gì a i tacó tí ndâ mbe bàkà vò i.»

Bà tò kponje gítí bà kònò go

18 Ta o tí nò ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù, ta ndâ Fàrìzéyò, tí ŋa ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndú nó, kû kònò go tacó bà yù nambeè ꞌdo mì Mbíṛì. Bìndi  ndâ ꞌduù giì ꞌvee Jézù, máa, «Ndâ mbe tala có mì lo kònò go á go ŋìnó mì ndâ mbe tala có mì Jòvánì ta ndâ mbe tala có mì ndâ Fàrìzéyò lá tacó yè?»

19 Káa Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Ndâ wiṛi bàndò bà ko niì kû kònò go ta o tí nó náa mbe kò niì má kuu ta ndú? Ta o tí nó náa mbe kò niì má kuu ta ndú, ndú kònò go lá. 20 Ṛi bà je mbe kò niì ꞌdo gbí òkò tí ndú bà co ká co! Ŋìnò bà giì dù a ṛi tí nó tí ṛi bà kònò go mì ndú nó ká nò.»

21 Bìndi  Jézù giì ya gí kùṛo ta bà dìtà có ji ndú gbí lòkóꞌbò, máa, «ꞌBí ꞌduù jé mbe bàkà rúgà mítí ká bòngo mì wó ta ngú kpâ-bòngo náa à kálásê yuu mí tà ngo lá nò wálá; yí má bàkà go énò, ngú rúgà tí nò bà yaka ꞌdo tí ká bòngo gî, bìndi  kà bà giì dù gbí bòngo tí nò ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. 22 ꞌBí ꞌduù delè jé mbe yee ngú nèbítì mí gbí ká kúúkpá nèbítì wálá, yí má bàkà énò, ngú nèbítì má nì , yí bà ba ká kúúkpá gî, bìndi  nèbítì bà yee to gî, kúúkpá delè bà yaka gî. À má énò, ngú nèbítì a i tacó ngú kúúkpá.»

Ndâ mbe tala có mì Jézù kpaṛaka muu cû ta ṛi bà wotí

23 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû nò nó co gbí njí, ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌbìtà bà kpaṛaka muu cû kû zò . 24 Ndâ Fàrìzéyò mâ giì ŋò i tí nò náa ndâ mbe tala có mì Jézù kû bàkà nò, ndú giì ꞌvee yí, máa, «Ŋìnó a ŋa yè ká nò? Ndú kû bàkà i ŋìnó náa a me yí  lá nó ta ṛi bà wotí tacó yè?»

25 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo jé ꞌdeke có gítí i tí nó náa Dàvídè si yí ta go tí wó bàkà nó lá? Ndú ta ndâ ꞌduù tí nò ta o tí nó mbe kû ko tàkò wó nô? 26 Ta o tí nó náa yí giì ṛi gí tàꞌi mì Mbíṛì, si Àbìyátàrà a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, bìndi  yí giì zò kù kô tí nó náa à ci ji Mbíṛì gî nô.

27 «Mbíṛì kpédéléꞌi suu a ndâ ꞌduù má kózò gî, yí giì bàkà ṛi bà wotí. Mbíṛì bàkà ṛi bà wotí me tacó bà ba muu ndâ ꞌduù lá. 28 À má énò, ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, à mì ꞌViì-mì-ꞌDakò a wotí tacó bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, máa, ndú bàkà a ndâ i ŋìnó, ndâ i ŋìnó, ta ṛi bà wotí.»

3

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò ta ꞌbì wó mbe gbeleꞌve gî

1 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, Jézù giì gì gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì. Káa ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò ta ꞌbì wó mbe gbeleꞌve gî kuu tàꞌi kà gbí òkò tí ndâ ꞌduù. 2 Bìndi  ndâ ꞌduù giì ꞌbìtà bà zekeꞌo tacó bà ŋò máa Jézù má ꞌvala ꞌdakò tí nò ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî, wàa ndâ yì ꞌví ya gí bà kpì ngbàngà tí wó. 3 Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò, máa, «Co gì gí bà ṛò tíyò á kùṛo ndâ ꞌduù tí nô.»

ꞌDakò tí nò mâ giì bàkà go có tí nó náa Jézù ꞌdè ji yí nó gî, 4 Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù tí nò, máa, «Yúcó mì ndoo a ngàyi? Bà bàkà tó i, wèè, bà bàkà vò i, ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà? Bà ꞌvala ku, wàlà bà zi ku?» Káa gbèe ꞌduù mbe ꞌvìsì có ji yí giì dù lá. 5 Tacó énò, Jézù giì zekeꞌo tí ndú ta kpo-tàkòcò wó, tacó ndú a ndâ mbe ngbútù. Tàkòcò wó delè giì kpolo gítí ndú ngé, tacó muu ndú kpolo go duù. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, «Yaꞌva gbí ꞌbì lo.» Bìndi  ꞌdakò tí nò mâ giì bàkà go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò gî, ꞌbì wó giì nìkì gî.

6 Káa ndâ mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà (Fàrìzéyò) mâ giì ŋò i tí nó náa Jézù bàkà nò, ndú giì co gí sè tacó bà ya gí bà toko có ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tè gí tàkò có mì Èródè tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ Jùdéyà nó, tacó bà pà kpokèjì gítí bà zi Jézù.

Ndâ mbè ꞌduù kaa ya gí mì Jézù á yì kàpá Gàlìléyà

7 Bìndi  Jézù giì njè nó ta ndâ mbe tala có mì wó ya gí yì kàpá Gàlìléyà. Ndâ ꞌduù me mbè giì ṛu ndi ndú ꞌdo gbí ndâ gbata gbí ndâ to Gàlìléyà ta Jùdéyà, 8 ta gbolò gbata Jèrùzàlémè, ta Ìdùméyà, delè ꞌdo tìto Jòròdánìyà, delè ꞌdo gbí ndâ to Tírò ta Sìdónì. Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi tàwo ndâ i-seṛè tí nó náa Jézù kû bàkà nó, ndú giì tì ya gí mì wó. Ndâ ꞌduù tì go ngana.

9 Jézù mâ giì ŋò ŋa bà tì ndâ ꞌduù tí nò, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó énó máa, ndú gì ta gbâ ji yì, tacó yí ta o tí nò kû ci gúku máa ndâ ꞌduù bà kpoko yì. 10 Tacó ndâ ꞌduù ꞌdi tà wò bà ꞌvala ndâ mbe séꞌi mì wó me mbè, tacó énó, ndâ ꞌduù ŋìnó ta séꞌi tí ndú nó ꞌdáá gî kû jòò tí ndú tacó vòó bà gbala yí wàa ndâ yì ꞌví ꞌde ta ꞌválá. 11 Delè ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó má ŋò yí, ndú kû ꞌvaka tí ndú to, ta bà tò kû, máa, «Wò a ꞌViì-mì-Mbíṛì.» 12 Káa yí giì ꞌdè có ji ndú kpolo ma, máa ndú ꞌví tùbà tí yì gí sè ji ndâ ꞌduù lá.

Jézù ṛuka ndâ mbe nò tú mì wó muuꞌbì-nje só

13 Ta o tí nò Jézù giì njè nó ya gí gbí òkò ndâ ꞌbí gú. Bìndi  yí giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe nìkì tí wó nô. Ndú mâ giì gì gí mì wó gî, 14 yí giì ṛuka ndâ ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú muuꞌbì-nje só, tacó wàa ndú ꞌví dù toko ta yì, wàa yì ꞌví kû tuu ndú ya gí bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù. 15 Yí giì je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, ta wotí bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí nòꞌo ji ndú. 16 Ndâ ꞌduù tí nò muuꞌbì-nje só náa Jézù ṛuka ndú tacó bà dù ta yí nò a ndâ Sìmónè, náa yí kpì ngú ṛè mítí wó máa, Pìyétòrò, 17 ta ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì tí ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò, náa yí kpì ngú ṛe mítí ndú máa Bènèrègísì, gbí  énó máa, ndâ ꞌviì-ngbàngbàṛì, ta Àndèréyà, 18 ta Fìlípò, ta Bàràtòlòméyò, ta Màtéyò, ta Tòmázò, ta Jákòmò tí ꞌviì mì Àlìféyò, ta Tàdéyò, ta Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Tó-ꞌviì-ꞌbá, 19 ta Júdà Ìsìkàrìyótè tí mbe giì kpì ngbàngà tí wó.

Ndâ ꞌduù go mâ mítí Jézù

20 Jézù mâ giì dele ndi wó gí ꞌbá ꞌdo pí gú bìndi bà ṛuka ndâ mbe tala có mì wó gî, ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ya gí mì wó kákáꞌi tí ŋa ŋìnó náa à giì kpòtí tí ndú ta ndâ mbe tala có mì wó tí bà zò i. 21 Ndâ nambe wó má giì ꞌdi énò, ndú giì ya gí kà tacó ba kpolo tí wó, tacó ndú koṛo có énó máa, a gbí muu wó a ndâ i. 22 Káa ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà mbe gì ꞌdo Jèrùzàlémè ta o tí nò kû ꞌdè ŋìndi ndú énó máa, «À gbí muu wó a gba mì ndâ mâ tí nó ta ṛe wó a Bèlìzèbúlù nô.» Ndú delè ta o tí nò kû ꞌdè có énó máa, «A gba mì ndâ mâ tí nò ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji yí.»

23 Jézù mâ giì ꞌdi ŋa ndâ có tí nò, yí giì tèꞌé tí ndâ mbe kû ꞌde ŋa ndâ có tí nò gí mì wó. Bìndi  yí giì ꞌvee ndú gbí lòkóꞌbò énó máa, «Mâ bà mòkò ka wó mâ ꞌdo gbí muu ꞌduù ée? 24 Có mì ndâ ꞌduù mì gbèe gba jé má toko lá, gba tí nò bà zogo ꞌbá wálá. 25 À delè có mì ndâ ꞌduù á ṛùkàtiì mì ndú má toko lá, ndú bà sì ꞌbá tí nò wálá. 26 Káa Gba-wàtà má kû sogo tí wó, gbí  go énó máa, Gba-wàtà njèè gbí tí gî. À má énò, ŋìnò a bà ngbù yí ká nò. Tacó wotí bà ṛò tíyò mì wó kákáꞌi wálá. 27 Káa ꞌbí ꞌduù jé bà ni bà ṛi gí tàꞌi mì ꞌbí ꞌduù ta wotí kuu tí wó, bìndi  yí giì kaa ndâ i mì wó a ta có ꞌdakò nò wálá, sè  káa ŋìnó yí kpédéléꞌi má eṛe mbe ꞌbá gî, bìndi  yí bà giì kaa ndâ i mì wó ta wotí si yí gbí wú.

28 «Ye kû ꞌde có ji yo ta yúcó énó máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî gítí ŋa ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, gî. À kpêtí káa ndâ mbe ꞌdè zu có á gítí wó tí Mbíṛì. 29 Káa ꞌduù má go mâ mítí Bèṛi-mì-Mbíṛì, ꞌduù tí nò bà ꞌde à-cee-gî ꞌdo mì Mbíṛì wálá, tacó ꞌduù tí nò bàkà a ŋa vò i tí nó náa àá bà cee wálá.» 30 Jézù ꞌdè có tí nò tacó ndâ ꞌduù ta o tí nò kû ꞌdè có énó máa, a gbí muu wó a ndâ mâ.

Ndâ ꞌdóó-ꞌdòò nambe Jézù

31 Káa ta o tí nò ndâ nawu Jézù ta ndâ náꞌvindí wó giì ṛò tíyò á sè. Bìndi  ndú giì tuu tú gí bà tèꞌé tí wó. 32 Káa ndâ ꞌduù me mbè ki tí ndú jèlè yí ꞌdee gî. Bìndi  ndú giì ꞌdòkò ndi có tí nò ji yí, máa, «Ndâ nawu lo ta ndâ náꞌvindí lo kû ꞌvee bà tí lo á sè.»

33 Káa Jézù giì ꞌvee ndú énó máa, «Nawu ye a ꞌdi? Ndâ náꞌvindí ye a ndâ ꞌdi?» 34 Yí bà-i-nò giì zekeꞌo tí ndâ ꞌduù tí nò mbe ki tí ndú jèlè yí ꞌdee gî nô. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Nawu ye, ta ndâ náꞌvindí ye cuki me káa ndâ ꞌduù tí nò mbe kû tèꞌé tí ye nò lá. 35 ꞌDuù mbe bàkà go có mì Mbíṛì gî, ꞌduù tí nò a nawu ye, yí a náꞌvindí ye, yí delè a námì ye.»

4

Bà lòkòꞌbò có gítí mbe va ŋa

1 Ta o tí nò Jézù kákáꞌi giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndâ ꞌduù a yì kàpá Gàlìléyà. Káa yí mâ giì ŋò máa, ndâ ꞌduù tì me mbè ngé ndii gî, yí giì njè nó ya gí bà ki tí wó gbí gbâ a ṛo ngo si ndâ ꞌduù mí tì ngo. 2 Yí giì dù gbí gbâ á ṛo ngo kà kû nìbà i ji ndâ ꞌduù gbí lòkóꞌbò énó máa, 3 «Yo sè tù yo nìkì maa, wàa yo ꞌví koṛo gbí có tí nô.

«Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ya gí bà va ŋa gbí njí mì wó. 4 Káa ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí to á seè kpokèjì, káa ndâ nuù giì da ndú gî. 5 Ndâ ꞌbí  giì ꞌvaka tí á gbí díí ta zì to tí  me njíꞌdí, à káa póó bà kù ndú, 6 go wu ṛi giì ziki ndâ dó kú ndú ꞌdáá gî, tacó tà teè ndú ya gí tà to me ꞌdú lá. 7 Ndâ ꞌbí  giì ꞌvaka tí á gbí òkò ndâ bè kpeṛè. Ndâ bè kpeṛè tí nò giì tù yiiga muu ndú gî, ndú giì jò lá. 8 Káa ndâ ꞌbí  giì ꞌvaka tí a i gbí banga zì to. Ndú mâ giì kù , ndú giì uu gí yaà, bìndi  ndú giì jò ta banga muu ndú, gbe-gbè, gbe-gbè énô.»

9 Bìndi  yí giì yee nje lòkóꞌbò mì wó ta bà kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌduù tí nò énó máa, «À má énò, tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, yí ꞌví ꞌdi có.»

Ndeṛè bà ꞌdè ndâ có mì Jézù á gbí lòkóꞌbò

10 Jézù má giì co gí ndiì ta kpéétí wó gî, ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só, toko ta ndâ ꞌbí ꞌduù mì wó mbe kû dù ta yí nó giì ya gí bà ꞌvee yí gítí gbí lòkóꞌbò tí nò. 11 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «À je muu ji yo tacó bà ꞌdi gbí ngìì bà dù yí tí Mbíṛì tí gba gî. Káa sè ndâ ꞌbí ꞌduù bà ꞌdi ndâ có ꞌdáá gî ká gbí lòkóꞌbò. Go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè dígísèé énó máa,

12 ‹Ndú ꞌví zekeꞌo, káa ndú ꞌví ŋò i lá.

Ndú delè ꞌví ꞌdi kòcò, káa ndú ꞌví ꞌdi gbí có tí nò lá.

Tacó ndú má ŋò i, delè ndú má ꞌdi gbí có,

ndú bà giì ꞌvìsì tí ndú gí mì ye tí Mbíṛì,

bìndi  ye bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndú.› »

Jézù ꞌdè gbí lòkóꞌbò gítí mbe va ŋa

13 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo ꞌdi gbí lòkóꞌbò tí nò lá? Káa à má énò, yo bà giì ꞌdi gbí ndâ ꞌbí lòkóꞌbò ée? 14 Gbí lòkóꞌbò tí nò énó máa: njì ŋa tí nò náa mbe va ŋa tí nò kû va nò a njì có mì Mbíṛì. 15 Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí ta tí kpokèjì nó a ndâ có mì Mbíṛì náa à ma ndú ji ndâ ꞌduù, káa à káa póó bà ꞌdi có tí nò mì ndú, Vò-ꞌduù-tí-nò giì volo muu ndú ꞌdo tí bà ꞌdi gî.

16 «Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí gbí to á káṛà-káṛà ṛo díí nó a ndâ có ŋìnó náa à káa póó bà ꞌdi ndú mì ndâ ꞌduù, ndú giì ùnje gítí ndú gî; 17 ndâ njì có tí nò giì dù gbí njembí ndú ta làmbu o, káa à má bà giì gbùṛùngà ndú ta bà mèèkèꞌi tí ndú á muu ndâ có tí nò, ndú ngé giì jee có tí nó mí to gî, tacó ndâ có tí nò gbì teè mí gbí njembí ndú lá.

18 «Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí gbí òkò ndâ bè kpeṛè nò a ndâ njì có ŋìnó náa ndâ ꞌduù ꞌdi ndú, 19 káa bà kpolo tí ndâ i muu to tí nó, ta líkí ndâ kpo-kpò i, ta bà dù ta go ndâ i, giì soloko ndú ꞌdo tí bà ꞌde i gbí có tí nò gî.

20 «Káa ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí á gbí banga zì to nó uu go ndâ njì có mì Mbíṛì mbe ꞌvaka tí gbí njembí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kpolo tí ndú mí gbí njembí ndú. Ndú gî bàkà go ndâ có tí nò, bìndi  tàkòcò Mbíṛì giì peteke gítí ndú go bà peteke tàkòcò mbe ji njí gítí ndâ banga kú i gbí njí mì wó.»

Bà lòkòꞌbò có gítí ngba wu

21 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «A ꞌdi jé ká òlò wu mí tàꞌi mì wó ta ꞌdíꞌdiꞌo, káa yí giì ꞌbu i mí ṛo ngba wu tí nò, wàlà yí giì ngùù ngba wu tí nò mí tà kìtìkpaṛa? 22 À kû ngùù i ká tacó bà giì tùbà ndí  gí sè kákáꞌi. À delè kû ꞌdè có á tà bèngìì ká tacó bà giì kò-kò tí . 23 À má énò, yo sè tù yo, náa tù má dú kuu tí muu yo nò, wàa yo ꞌví ꞌdi có tí nô.»

Bà lòkòꞌbò có gítí bà ꞌvii i

24 Jézù kákáꞌi giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo kpolo tí có tí nó náa yo kû ꞌdi nô. Ŋa i tí nó náa wò tí ꞌduù má bàkà mítí ndâ ꞌbí ka lo nó, Mbíṛì bà giì bàkà mítí lo káa gbèe ŋa i tí nò. Yí delè bà bàkà ta wotí tí  co tí ŋìnó náa wo bàkà nó gî. 25 Tacó ꞌduù ŋìnó ta ndâ i kuu mì wó nó, àá bà je ndâ ꞌbí  ji yí mí pí ndú. Káa ꞌduù ŋìnó ta i mì wó wálá nó, à kpêtí káa sè làmbu i ŋìnó náa yí kû lì ta njembí wó nó, àá bà aaka ꞌdo ꞌbì wó gî.»

Bà lòkòꞌbò có gítí bà kù njì ŋa ꞌdo tà to

26 Jézù giì lòkòꞌbò ꞌbí có kákáꞌi máa, «Bà zèè ꞌbá mì Mbíṛì ká go ꞌduù mbe ya gí bà va ŋa. 27 Bìndi  yí giì ya kû bàkà ndâ ꞌbí nèté mì wó. Káa ndâ síí kú i giì yee gí sè, bìndi  ndú giì uu gí yaà. Mbe va ŋa tí nò ŋò ni lá máa ndâ kú i kû bàkà tí ée wè. 28 À káa to ta kpéétí wó ká kû bàkà ndâ kú i tí nò kû uu gí yaà, bìndi  ndú giì jò , bìndi  ndú giì ṛì njì. 29 Bìndi  à káa o tí nó náa ndâ i ꞌdo gbí njí má giì yù gî nó, mbe va ŋa bà giì ngaṛa tí wó gítí bà kili ndú.»

Bà lòkòꞌbò có gítí ndâ vící njì ŋa

30 Bìndi  Jézù giì ꞌdè ꞌbí lòkóꞌbò kákáꞌi énò, máa, «Ndoo kpónó bà ꞌvii bà zèè ꞌbá mì Mbíṛì mítí ŋa yè? Ndoo bà ꞌdè a ŋa lòkóꞌbò yè dú mbe ꞌvii tí ? 31 À go ndâ njì ŋa ŋìnó mbe me vící ngé ndii gî nô, nékéléé go njì ndí. 32 Káa ndú má giì kù ꞌdo tà to, ndú giì uu gí yaà tí bèꞌi gbèè ta bè wó ndii ndâ ꞌbí bèꞌi ꞌdáá gî, náa ndâ nuù me mbè kû tè wo ndú mì gbí .»

33 Jézù ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá ká gbí ndâ lòkóꞌbò go ndâ ŋìnò, ꞌvii ta wotí bà ꞌdi gbí ndâ có tí nò mì ndú. 34 Káa ta o tí nó náa ndú má ta kpéétí ndú ta ndâ mbe tala có mì wó, yí giì ꞌdè gbí ndâ lòkóꞌbò tí nò ꞌdáá gî ji ndú.

Jézù ṛò gbolò pípìṛi mí tíyò

35 Káa ta ꞌdêꞌo mì gbèe ṛi bà nìbà i mì Jézù ji ndâ ꞌduù gbí ndâ lòkóꞌbò nò, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ndoo di ngo gí tìto kàpá.» 36 Káa ndú mâ giì nje nó gî, ndâ ꞌbí ꞌduù giì ṛu ndi ndú gbí ndâ gbâ ŋìndi ndú. 37 Káa si ndú kálásê kuu muu nó á ṛo ngo, pípìṛi giì ꞌbìtà bà pì ta wotí tí  ngé ndii gî. Ngo kû giì ꞌbìtà bà gbàngà gí gbí gbâ. Gbâ kû giì bàkà có bà yé-yè ta ngo.

38 Káa Jézù jéé kuu tísì, tì tàmuu wó gí yaà gî, á tàngbó gbâ, kû tèṛì. Bìndi  ndâ mbe tala có mì wó giì gbà yí ꞌdo muu ṛi. Yí mâ giì ziya gî, ndú giì ꞌvee yí, máa, «A nìkì tí lo énó máa, ndoo mìì gî wàà, mbe tí ze?» 39 Káa Jézù giì do mítí pípìṛi, yí delè giì ꞌdè có ji ngo tí nò mbe kû gbàngà tí nò máa yí si bà gbàngà mí to. Bìndi  pípìṛi giì ṛò tíyò gî. O giì ṛe déé.

40 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo kû cì a gúku yè? Yo kálásê ùnje lá?»

41 Káa gúku giì zèè ndú ꞌdáá gî mbi gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «A ŋa ꞌdi ká nó, náa ndâ pípìṛi ta ngo kû ꞌdi có mì wó nó?»

5

ꞌBí ꞌdakò tí Jèràsínì ta ndâ i-gbí-muu wó

1 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó giì di ngo á bìndi bà gbùṛùngà ndú mì gbolò pípìṛi tí nò, gí tìto kàpá á gí ꞌbá mì ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù ta ṛè ŋa ndú a ndâ Jèràsínì. 2 Káa à káa póó bà giì co Jézù gí to ꞌdo gbí gbâ, ꞌbí ꞌdakò ta ndâ i-gbí-muu wó giì gì ꞌdo gbí òkò ndâ muuꞌdú gí mì wó. 3 ꞌDakò tí nò kû ꞌvala tà ndâ ꞌbá muuꞌdú. Káa ꞌbí ꞌduù mbe ꞌde wotí bà kpolo tí wó wálá, tacó à kpêtí má eṛe yí ká ta gìnjírì, à zèè tí wó lá. 4 À ta o ꞌdáá gî kû da ꞌbò mítí kò wó, à delè kû eṛe ꞌbì wó ta gìnjírì. Káa yí kû kiꞌviki gbí ꞌbò tí nò ꞌdo tí kò wó gî, yí delè kû kaṛaka gbí gìnjírì ꞌdo tí ꞌbì wó gî, káa gbèe ꞌduù mbe co gbí ŋò wó wálá. 5 Yí dù kû tò kû too yé, ta ṛi, too yé, ta ṛi, ta ndi gbí òkò ndâ ꞌbá muuꞌdú, delè ta ndi pí ndâ gú, ta bà ndo-ndooko tí wó ta ndi tí ndâ díí.

6 Mbe mâ tí nò mâ giì ŋò Jézù ꞌdo me ꞌdú, yí giì ì ngèlè ya gí mì wó, yí giì kucuku muungbó wó mí kùṛo wó, 7 kû tò ta kû ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Àá mì lo ta ye a yè, Jézù, ꞌViì-mì-Mbíṛì a ngéé gbíṛì? Ye kû be ji wò a tí Mbíṛì máa, wò ꞌví bàkà séꞌi mítí ye lá!» 8 (ꞌDakò tí nò ꞌdè có tí nò tacó Jézù do ta i tí nò gbí muu wó nò máa, «Co ꞌdo gbí muu wó gî, ndi lo, zu i!»)

9 Bìndi  Jézù giì ꞌvee i tí nò máa, «Ṛè lo a ꞌdi?»

Káa i tí nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ṛè ye a Tùmèṛè, tacó muu ze me mbè.» 10 Bìndi  yí giì dù kû ꞌdeke tí wó ji Jézù, máa «Si bà ni ze ꞌdo bà-i-nó mí to.»

11 Káa ta o tí nò ndâ kàdùrúkù me mbè kû zò i tàgbà gú á gbí to tí nò. 12 Bìndi  ndâ i tí nò gbí muu ꞌdakò tí nò giì ꞌdeke tí ndú ji Jézù, máa, «Mòkò ze ya tí  gí mì ndâ kàdùrúkù tí zô, wò ꞌví si ze ꞌví ya gí gbí muu ndú.» 13 Tacó énò, Jézù giì si ndâ i tí nò mbe kò ꞌdakò tí nò ꞌví bàkà go ŋìnó náa à nìkì tí ndú. Bìndi  ndâ i tí nò giì nje ta ngèlè ꞌdo gbí muu ꞌdakò tí nò ya gí gbí muu ndâ kàdùrúkù. Muu ndâ kàdùrúkù tí nò ta o tí nò ꞌdáá gî dê gítí álìfì só. Bìndi  ndâ kàdùrúkù tí nò giì nje ta ngèlè ya gí bà oloko gí tà ngo ꞌdo tì njà gángá ngo, ndú giì mìì tà ngo gî. 14 Bìndi  ndâ mbe gbà ndâ kàdùrúkù tí nò giì njè ta ngèlè ya gí bà ma có ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò á ji ndâ ꞌduù gbí gbata, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû sì ꞌbá á ta ndi seè gbata tí nò.

Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì kaa ya gí bà ŋò ŋa i tí nò mbe bàkà tí dú nò. 15 Káa ndú mâ giì kaa ya gí mì Jézù, ndú giì ꞌde ꞌdakò tí nó táánò náa ndâ i kò yí gî nó kû ki tí wó to ta bòngo tí wó tí cèe ꞌduù ta i-gbí-muu wó wálá. Bìndi  gúku giì zèè ndú ꞌdáá gî. 16 Ndâ ꞌduù mbe ŋò ŋa i tí nó mbe bàkà tí mítí ꞌdakò tí nò táánò náa ndâ i kò yí gî nó, ta ndâ ŋa ŋìnó mbe bàkà tí mítí ndâ kàdùrúkù nó giì njè ya gí bà ꞌdè ndí  ji ndâ ꞌduù. 17 Bìndi  ndâ ꞌduù giì ꞌdeke tí ndú ji Jézù máa, yí njè nó á ꞌdo gbí òkò tí ndâ yì gî.

18 Káa si Jézù kû giì ya gí bà ꞌdò gí gbí gbâ tacó bà njè nó, ꞌdakò tí nò náa yí mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu wó nò giì ꞌdeke tí wó ji yí, máa, yí si ndâ yì ꞌví ya ta yí. 19 Káa Jézù giì biya gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, «A nìkì máa wò ya gí ꞌbá, wàa wò ꞌví dìtà ndâ ŋa nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji wò nó á ji ndâ nambe lo.» 20 Bìndi  ꞌdakò tí nò giì njè nó ya gí ꞌbá co gbí ꞌbí wúngbó to ta ṛè  a «Ndâ-gbata-muuꞌbì» ta bà dìtà ndâ ŋa i tí nò náa Jézù bàkà ji yí nò á ji ndâ ꞌduù. Káa nje ndâ ꞌduù mbe ꞌdi có tí nò ꞌdáá gî giì ꞌdèè gítí  gî.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌbí niì ta nájú Jáyìrù

21 Jézù mâ giì dele ndi wó ꞌdo ꞌbá mì ndâ Jèràsínì ta gbâ gí tìto kèꞌbî gî, ndâ ꞌduù me mbè giì kili kákáꞌi ya gí mì wó á yì kàpá. 22 Bìndi  ꞌbí ꞌdakò tí gba kùṛo ndâ mbe kû bàkà nèté bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì ta ṛè wó a Jáyìrù giì gì gí mì Jézù, bìndi  yí giì kucuku muungbó wó mí to kùṛo wó, yí giì zèè kò wó, 23 ta bà ꞌdeke tí wó ji yí ta wotí tí , máa, «Làmbu nájú ye gbí kpâ-kpeṛè. Gì gí bà tee ꞌbì lo mítí wó wàa yí ꞌví ꞌde ta ꞌválá.» 24 Bìndi  ndâ Jézù giì njè nó ta Jáyìrù.

Káa ta o bà njè nó mì ndú, ndâ ꞌduù me mbè toko mítí ndâ mbe tala có mì Jézù muuꞌbì-nje só giì kaa kû ya gí tàkò wó. 25 Bìndi  ꞌbí niì ta mbelè kû yee tí wó ta ndoò muuꞌbì-nje só, 26 náa wo wó co ji bà nò gí mì ndâ mbe bàkà yeè gî; bà si ndâ yeè delè mìì ndâ i ꞌdo tí wó ꞌdáá gî, káa mbelè tí nò jé ṛò tíyò ꞌdo tí wó njíꞌdí énò lá. À dú nò a bà giì zingi séꞌi tí nò mítí wó. 27 Niì tí nò mâ giì ꞌdi có tí Jézù, yí giì gì céké-céké co gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò, ya gí bà gbala bòngo tí Jézù. 28 Yí bàkà go énò, tacó yí kû koṛo có máa, «Ye kpêtí má gbala káa ndâ bòngo tí wó, ye bà ꞌde ꞌválá gî kû.» 29 À káa póó bà tee ꞌbì niì tí nò mítí Jézù, mbelè ngé giì ṛò bà yee ꞌdo tí wó gî. ꞌDo bàndò tí nò, niì tí nò giì ŋò gbí dìì wó da gî.

30 Káa Jézù mâ giì ŋò ni gî máa, wotí bà ꞌvala ꞌduù co ꞌdo gbí dìì yì gî, yí giì ꞌvìsì tí wó gítí ndâ mbè ꞌduù tí nò, bìndi  yí giì ꞌvee ndú, máa, «A ꞌdi ká tee ꞌbì wó mítí ndâ bòngo mì ye?»

31 Káa ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Wò ŋò ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe kû kpoko wò ꞌdee wò gbóó nó gî, káa wò giì dù ndi lo kû giì ꞌvee ꞌvé máa, ‹A ꞌdi ká tee ꞌbì mítí ye› wè?»

32 Káa Jézù giì zekeꞌo jèlè yí gî tacó bà ŋò ꞌduù tí nò mbe tee ꞌbì wó mítí wó nò. 33 Bìndi  niì tí nò giì gì gí kùṛo wó kû gu ta gúku, tacó yí ŋò i tí nò mbe bàkà tí mítí wó nò ni gî. Yí giì ꞌva tí wó mítí kò Jézù, bìndi  yí giì ꞌdè yúcó mì wó ꞌdáá gî ji yí. 34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Wò ꞌde ꞌválá tacó wò ùnje gítí ye gî, nájú ye. Ya ta ꞌdê njembí lo, dele ta ꞌdê gbí dìì lo.»

35 Káa si Jézù kálásê kû ꞌdè có ji niì tí nò, ndâ ꞌduù náa à tuu ndú giì gì ta ngèlè ꞌdo ꞌbá mì Jáyìrù gí bà ꞌdè có ji yí, máa, «Bà i tí nò volo ꞌbá kà gî; wò kû si mbe nìbà i ꞌví nò sé nó mítí wó sínò tacó yè?»

36 Káa Jézù giì bàkà tí wó tí mbe ꞌdi ndâ có tí nò náa ndâ tú tí nò ꞌdè ji Jáyìrù nò lá. Bìndi  yí ngé giì ꞌdè có ji Jáyìrù máa, «Cì gúku lá. Tee káa njembí lo mítí Mbíṛì.» 37 ꞌDo tí bàndò tí nò, Jézù kákáꞌi giì si gbèe ꞌduù ꞌví ṛu ndi wó á bìndi ndâ Pìyétòrò, ta ndâ Jákòmò, ta náꞌvindí wó Jòvánì nò lá. 38 Ndú mâ giì di ꞌbá mì Jáyìrù, Jézù giì ŋò ndâ ꞌduù kû mèṛèkè tí ndú ta tó, ta bà wa gbí, ta bà tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà. 39 Káa Jézù giì ṛì gí tàꞌi, bìndi  yí giì ꞌvee ndâ ꞌduù tí nò, máa, «Yo kû pìì wo ta bà wa gbí tacó yè? ꞌViì tí nò cee lá, yí kû tè a ṛì.» 40 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ŋo Jézù ŋó-ŋo.

Bìndi  Jézù giì njè ndâ ꞌduù ꞌdo tàꞌi á tàkò ku ꞌvinî tí nò ꞌdáá gî gí sè. Bìndi  yí giì si ta yí káa ndâ bu ꞌvinî tí nò ta nawu wó, ta ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì. Bìndi  ndú giì ya ta ndú gí ṛègbà tí ku ꞌvinî tí nò. 41 Jézù bà-i-nò giì zèè ꞌbì ꞌvinî tí nò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Tàlítà kúmì.» (Gbí  máa, «Làmbu ꞌvinî, a gí yaà.») 42 Bìndi  ꞌvinî tí nò ngé giì a gí yaà kû nò nó. ꞌVinî tí nò ta o tí nò a ꞌduù ta ndoò tí wó muuꞌbì-nje só. Bìndi  nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. 43 Káa Jézù giì ꞌdè cò ji nawu ꞌvinî tí nò máa, yí je i-zó-zò ji yí. Yí delè giì ꞌdè có ji ndú ta wotí tí  máa, ndú ꞌví ꞌdè có i tí nò náa yì bàkà ji ꞌvinî tí nò nò gí sè ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá.

6

Jézù co wiṛi ya gí ꞌbá mì ndú Názàrètì

1 Ta o tí nò Jézù giì njè nó ꞌdo ꞌbá mì Jáyìrù ya gí ꞌbá mì ndú á Názàrètì. Ndâ mbe tala có mì wó giì ko tàkò wó ya gí kà. 2 Káa ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, yí giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndâ ꞌduù á bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì. Káa nje ndâ ꞌduù me mbè mbe ꞌdi ndâ có mì wó giì ꞌdèè gítí ŋa bà nìbà i mì wó Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà kitiki có gbí òkò tí ndú, máa, «ꞌDakò tí nò ꞌde ŋa ndâ có mì wó nò ꞌdo ngò? Ŋìnó a ŋa muu yè náa Mbíṛì je ji yí go énò? Yí me ta bà bàkà ndâ seṛè tí nò ꞌdáá gî ée? 3 Ŋìnó me ꞌdakò tí nó mbe kû bàkà nèté bà no mû, tí ꞌviì mì Màríyà nó lá? À me yí tí náꞌvindí ndâ Jákòmò, ta Jùzépè, ta Júdà, ta Sìmónè nó lá? Ndâ námì wó me kuu ta ndoo á to nó lá?» Bìndi  ndú giì biya bà se tù ndú tí ndâ có mì wó gî.

4 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À káa ndâ ka ꞌbá, ta ndâ nambe mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù gbí yâ-wó cuki ká te duù mítí wó lá.» 5 Tacó énò, yí giì bàkà ndâ seṛè ji ndú me mbè lá. Yí giì ꞌvala ndâ mbe séꞌi ká gbaànjé-gbaànjé ta bà tee ꞌbì wó mítí ndú. 6 Bà ꞌdè có gítí ndâ ꞌduù Názàrètì giì kpo nje wó gî, tacó ndú ùnje gítí ndâ có mì wó lá. Bìndi  yí giì ya gí ꞌbá mì ndâ ꞌbí tende ꞌduù kû nìbà i ji ndú.

Jézù tuu ndâ mbe tala có mì wó

7 Jézù giì tèꞌé tí ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà tuu ndú á gí ndiì, só, só, só. Káa kùṛo bà njè nó mì ndú, yí giì je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji ndú. 8 Bìndi  yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú énó máa,

«Yo ꞌví zèè ꞌbí i mí ꞌbì yo á bìndi ndâ mû-kóṛó mì yo lá.

Yo ꞌví te vòó i-zó-zò tacó bà zò á muu nó lá.

Yo ꞌví le kúúkpá lá.

Yo ꞌví je gùrúsù ta yo muu nó lá.

9 Yo ꞌví kaa ndâ ꞌbí tàmà ta ndâ bòngo tacó bà ꞌvìsì ta ndâ ŋìnó tí dìì yo nó muu nó lá.

10 Yo má yee tí to, yo ꞌví ṛàngà bàndò bà dù yo lá,

yo ꞌví dù ká tí gbèe ꞌbá yee tí o bà njè nó mì yo á ꞌdo tí to tí nò.

11 Yo má di tí bàndò, káa ndâ ꞌduù bà-i-nò má kaa kpâ-sili ji yo á gí tàꞌi lá, ndú delè má biya bà sè tù ndú á gítí ndâ có tí nó náa yo kû ꞌdè ji ndú nó gî, ta o tí nó náa yo má kû njè nó ꞌdo tí to tí nò, yo ꞌví gbà njú to to tí nò ꞌdo tí kò yo gî, tacó bà tùbà ndâ vò i mì ndâ ꞌduù tí nò á ji ndú.»

12 Jézù mâ giì kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe tala có mì wó cee gî, ndú giì ꞌvaaka gí ndiì kû ma có ji ndâ ꞌduù énó máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú, 13 ta bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù me mbè. Delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí ndâ nòꞌo ta bà too bàà mítí ndú.

Ndeṛè bà zi Jòvánì mì Èródè

14 Èródè tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí Jézù, tacó ṛè Jézù ta o tí nò giì wu to ngé ndii gî. Ndâ ꞌbí ꞌduù ta o tí nò kû ꞌdè có énó máa, a Jòvánì tí nó táánò tí mbe kû caka tí ndâ ꞌduù nó ká ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, káa yí kû bàkà ndâ seṛè tí nò. 15 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú kû ꞌdè có máa, yí a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, á go ndâ ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì sàà gbí o mì ndâ ká gù ndâ yì. 16 Káa Èródè mâ giì ꞌdi ta wo ndâ i-seṛè tí nó náa Jézù kû bàkà nó, yí giì ꞌdè có máa, «Jòvánì tí nó náa ye táánò da miṛi wó gî nó ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.»

17 Èródè ꞌdè có tí nò, tacó àá táánò a yí ká tuu ndâ àsìkérì mì wó ya gí bà zèè Jòvánì mì gbí zàà tacó tí Èródìyà, tí niì mì náꞌvindí wó Fìlípò, náa yí tí Èródè ja yí ꞌdo tí wó giì kò gî. 18 Káa yí giì zèè Jòvánì mí gbí zàà tacó Jòvánì giì ꞌdè có ji yí énó máa, àá mì wó me yúcó tacó bà kò niì mì náꞌvindí wó ꞌdo tí wó lá. 19 Tacó énò, Èródìyà giì mbè Jòvánì gí mì ku, tacó ŋa có tí nò. 20 Káa yí ta o tí nò ꞌdè kpokèjì bà zi yí lá, tacó Èródè te duù mítí Jòvánì ngé ma. Tacó ndâ có mì wó delè ꞌdáá gî toko ká ta có mì Mbíṛì. Tacó énò, Èródè giì kpolo tí Jòvánì, tacó wàa, ꞌbí vò i ꞌví ꞌde yí lá. Líkí bà ꞌdi ndâ có mì wó ta o ꞌdáá gî delè tí wó ngé.

21 Èródìyà giì ꞌdè banga kpokèjì bà zi Jòvánì ta ꞌbí o náa Èródè giì bàkà kàrámà o bà jò yí ji ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí ngbàngà mì wó, ta ndâ kpóló-kpolo ꞌduù Gàlìléyà. 22 Ta o kàrámà tí nò, nájú Èródìyà giì peteke tàkòcò ndâ Èródè ta ndâ wiṛi mì wó ta bà dù ṛu ji ndú. Tacó énò, Èródè giì ꞌdè cò ji ꞌvinî tí nò énó máa, yí nì ṛè ŋa i tí nó ta go  tí wó nó ji yì, wàa yì ꞌví je ji yí. 23 Èródè giì see tí wó ji ꞌvinî tí nò énó máa, «Nì ṛè i ŋìnó ta go  tí lo nó ji ye wàa ye ꞌví je ji wò. Wo kpêtí má nì káa kacì to mì ye, ye bà je ji wò gî.»

24 Káa làmbu ꞌvinî tí nò giì ŋò ŋa i ŋìnó náa yí ꞌví ꞌdè có  ꞌdo tí Èródè nó lá. Tacó énò, yí giì co ta ngèlè ya gí bà ꞌvee nawu wó gítí ŋa i tí nó náa yì ꞌví ꞌdè có  nô. Káa nawu wó giì kpo-gbí-tà-tù wó máa, «Ya gí bà ꞌdè có ji gbolò gba énó máa, ‹Je muu Jòvánì ji ye.› » 25 Bìndi  ꞌvinî tì nò giì dele ndì wó ta ngèlè gálà ya gí mì gbolò gba, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «À tí ye a go muu Jòvánì, ká kpónó mí to nô, á mí gbí kùṛùngbú tí nô.»

26 Sé bà ꞌdi ŋa có tí nò giì bàkà Èródè ngé ndii gî, káa kpokèjì bà ꞌvìsì ꞌbí ŋa tende có giì kpo yí gî, tacó a yí tí gbolò gba ká ꞌdè có ta nje wó ji ꞌvinî tí nò á mí kùṛo ndâ kpo-kpò wiṛi mì wó énó máa, yí nì ṛè i tí nó ta go  tí wó nó ji yì. 27 Tacó énò, yí ngé giì tuu àsìkérì énó máa, yí ya gí bà ꞌdè có ji ndâ mbe kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà énó máa, ndú da muu Jòvánì gì tí  ji ꞌvinî tí nò. 28 Àsìkérì tí nò mâ giì gì ta muu Jòvánì á gbí kùṛùngbú gî, ꞌvinî tí nò giì te ya tí  ji nawu wó.

29 Ndâ mbe tala có mì Jòvánì mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì te ku wó, ndú giì duu gî.

Jézù ko ndâ ꞌduù álìfì vô

30 Ndâ tú mì Jézù giì dele ndi ndú bìndi bà tuu ndú mì wó gì gí bà dìtà ndâ i ŋìnó náa ndú bàkà nó, ta ndâ i ŋìnó náa ndú nìbà ji ndâ ꞌduù nó ji yí. 31 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndoo yèè gí ndiì gítí ꞌbí bàndò ta ndâ ꞌduù tí wálá, wàa yo ꞌví tèwo yo njíꞌdí.» Yí ꞌdè có tí nò tacó ndâ ꞌduù ta o tí nò kû gì gí mì ndú me mbè ngé ndii gî, káa kpokèjì bà tèwo ndú wálá. 32 Bìndi  ndú giì ya ta gbâ gí ndiì ta kpéétí ndú gítí ꞌbí bàndò ta ndâ ꞌduù tí  wálá. 33 Káa keèlá, ta o tí nò náa ndú kû ya gítí bàndò tí nò nò, ndâ ꞌduù me mbè ŋò ndú ni gî. Tacó énò, ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ta ngèlè ꞌdo gbí ndâ gbata ya gí bà cu kùṛo ndú. 34 Ndú giì oloko gí to ꞌdo gbí gbâ ká jé mítí ndâ ꞌduù bìnjìì to. Yê ṛo ndâ ꞌduù tí nò giì bàkà Jézù ngé ndii gî, tacó ndú go ndâ rómbo ta mbe gbà ndú wálá.

35 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò énó máa, o kû giì béé-bèè, ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndoo kpónó tí bàndò ŋìnó ta ndâ ꞌduù ta ꞌbá tí  wálá, káa o kû ndíí-ndii. 36 Njè ndâ ꞌduù tí nò gî, tacó wàa, ndú ꞌví ya ta sè ṛi nó gí bà pà i-zó-zò ꞌdo mì ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ ꞌbá ta to nò.»

37 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo je i-zó-zò ji ndú.»

Káa ndú giì ꞌvee yí máa, «Nògí, wò kpónó kû koṛo có máa, àá mì ze a yè tacó bà sì ta i-zó-zò tè ta ŋa mbè ꞌduù tí nò?» 38 Káa Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Àá mì yo a ndâ kù kô ée? Yo ya gí bà ŋò gi.» Ndú mâ giì ya gí bà ŋò ndâ kù kô mì ndú, ndú giì dele ndi ndú gì gí mì Jézù, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Àá mì ze a ndâ kù kô vô, ta ndâ njì sè sósòꞌô.» 39 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, ndú ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî máa, ndú ki tí ndú to, ta bà muu ndú, bà muu ndú, á gbí dó mbílì.

40 Ndâ ꞌduù mâ giì ki tí ndú to ta bà muu ndú, bà muu ndú, go có tí nò náa Jézù ꞌdè nò gî, bà muu ndâ ꞌbí ꞌduù ziꞌduù-vô, bà muu ndâ ꞌbí ꞌduù ziꞌduù-só-nje muuꞌbì, 41 Jézù giì kaa ndâ kù kô tí nò vô nò, ta ndâ njì sè tí nò sósòꞌô nò mí ꞌbì wó. Bìndi  yí giì zekeꞌo gí gbíṛì, yí giì ùlù Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌdè nìkì maa mítí ndâ kù kô, bìndi  yí giì kiꞌviki gbí ndú, yí giì kaa mí kùṛo ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, ndú njèè ji ndâ ꞌduù, wàa ndú delè giì njèè gbí ndâ njì sè tí nò sósòꞌô nò á ji ndâ ꞌduù.

42 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì zò i yè yì ndú go ŋìnó náa à nìkì tí ndú. 43 Bìndi  à giì kili ndâ sè i-zó-zò mbe kpò ndâ ꞌduù gî yeke ndâ kèè muuꞌbì-nje só. 44 Muu ndâ ꞌduù tí nò náa Jézù je i-zó-zò ji ndú nò ꞌdáá gî a ndâ ꞌdakò álìfì vô, náa à ꞌdeke muu ndâ niì ta ndâ ꞌviì mí gbí  lá.

Jézù nò nó co ṛo ngo

45 Ndâ ꞌduù mâ giì zò i cee gî, Jézù ngé giì je nó ji ndâ mbe tala có mì wó, máa ndú o gbâ, wàa ndú ꞌví di kàpá gí kùṛo á gí gbí gbata Bètìsàyídà. Yí giì dù kuu ndiì ta kpéétí wó kû njè ndâ ꞌduù tí nò. 46 Yí mâ giì nì «Yo ꞌví ya ndì» á ji ndâ mbe tala có mì wó ta ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gî, yí giì ya gí pí gú gí bà ùlù Mbíṛì.

47 Káa ta ꞌdêꞌo, si ndâ mbe tala có mì wó kuu muu nó ta gbâ á ṛo ngo, káa yí kuu tì ngo kálásê, 48 yí giì ŋò máa, wo ndú co ta bà aa ngo gî, tacó pípìṛi ta o tí nò kû pì ꞌdo kùṛo ndú. Bìndi  ta nje yé Jézù giì njè nó ta kò wó có ṛo ngo kû ya gí mì ndú. Yí giì bàkà tí wó go ꞌduù ŋìnó mbe kû ndii ta seè tí ndú ká ndii nô. 49 Káa ndú mâ giì ŋò yí, ndú giì koṛo có ŋìndi ndú máa, a vuuvuu ká co mítí ndâ yì. Bìndi  ndú giì tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà, 50 tacó ta o tí nò gúku bàkà ndú ꞌdáá gî ta bà ŋò yí ngé ndii gî. Káa yí ngé giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo zèè njembí yo. A ye. Yo cì gúku lá.» 51 Bìndi  yí mâ giì o gí tàkò ndú gbí gbâ gî, pípìṛi giì ṛò tíyò gî. 52 Nje ndú giì ꞌdèè gî gítí bà ṛò tíyò mì pípìṛi tí nò, tacó ndú ꞌdi gbí có gítí seṛè bà ko ndâ ꞌduù álìfì vô mì wó ta kù kô nó lá, káa muu ndú giì eṛe tí gî.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌduù á Jènèsàrétì

53 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có má giì di kàpá gí Jènèsàrétì gî, ndú giì eṛe gbâ mì ndú gî. 54 Káa à káa póó bà giì oloko ndú ꞌdo gbí gbâ gí to, ndâ ꞌduù ngé giì ŋò Jézù ni gî. 55 Bìndi  ndú giì njè ta ngèlè cee tí ndâ ꞌbá tí nó dê-dê nó ꞌdáá gî, kû tuṛu ndâ mbe nòꞌo ya tí  ji yí gítí bàndò tí nò náa ndú ꞌdi có tí wó tí  nô. 56 Yí má yee tí bàndò ngé gî, ndâ ꞌduù kû gbaa ndâ mbe séꞌi mí kùṛo wó, ta bà ꞌdeke tí ndú ji yí, máa yí si ndú ꞌví tee ká ꞌbì ndú mítí vòó bòngo tí wó, tacó wàa ndú ꞌví ꞌde ta ꞌvala. Káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tee ꞌbì ndú mítí bòngo tí wó nó ꞌdáá gî giì ꞌde ꞌválá gî.

7

Tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Ta o tí nò ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌbí kpo-kpò mbe nìbà i mì ndú mbe gì ꞌdo Jèrùzàlémè giì kili mí ṛègbà tí Jézù. 2 Ndú giì ŋò ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó kû zò i si ndú caka ꞌbì ndú go có mì Mòze lá. 3 Káa ndú tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta sè ndâ ꞌbí Jùdéyà ta o ꞌdáá gî kû ṛu ndi tàkìì mì ndâ ká gù ndú. 4 Ndú má gì ꞌdo bàndò ꞌvélè, ndú kpédéléꞌi ngbaṛanga a tí ndú má kózò gî, bìndi  ndú bà giì zò i. Delè ndâ ꞌbí i gbí tàkìì mì ndú náa ndú jé ò bà mbí ndú lá, a bà caka ndâ ꞌvisî, ta ndâ káṛà, ta ndâ káꞌi bà bàkà i-zó-zò.

5 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ŋa i-gìlìnì tí nò náa ndâ mbe tala có mì Jézù kû bàkà nò, ndú giì ꞌvee yí, máa, «Tacó yè káa ndâ mbe tala có mì lo te duù mítí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá? Ndú caka ꞌbì ndú kùṛo bà zò i go có mì Mòze lá, tacó yè?»

6 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè gítí yo ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ mbe nambeè-ṛo nó dú káa yúcó, á go ŋìnó náa a cu mì gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa,

‹Ndâ ꞌduù tí nò te duù mítí ye ká ta nje ndú,

káa njembí ndú me ꞌdú ꞌdo tí ye.

7 Ndú kucuku muungbó ndú mí kùṛo ye ká sínò,

káa ndú kû nìbà a có mì ndâ ꞌduù,

káa ndú bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà có mì Mbíṛì.›

8 Yo zèè kpolo kácá-kácá a có mì ndâ ꞌduù, jee có mì Mbíṛì mí to.»

9 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo dú káa ndâ mbe tiṛì. Yo mò có mì Mbíṛì gí nje seè gî, bìndi  yo giì si kpolo ma a ꞌdóó tàkìì mì yo. 10 Mòze ꞌdè có énó máa, ‹Te duù mítí ndâ bu lo ta nawu lo.› Yí delè giì ꞌdè ꞌbí có énó máa, ‹À ꞌvii ta ꞌduù ŋìnó mbe be ndâ bu wó ta nawu wó nó káa ku.› 11 Káa ŋa bà nìbà i mì yo ká tende. Yo kû nìbà i énó máa, ꞌduù má ꞌdè có ji ndâ bu wó ta nawu wó énó máa, yì ci i tí nó náa yì máa yì bà konì ta ndú nó ji Mbíṛì gî, gbí  énó máa, 12 yí kákáꞌi je i tí nò náa yí nì ṛè Mbíṛì á mí muu  gî nò á ji ndâ bu wó ta nawu wó gbí tàkìì mì yo lá. 13 Gbí ŋa ndâ kpokèjì tí nò, yo giì si tí có kpolo ma a ndâ i gbí tàkìì mì yo náa yo kû nìbà  ji ndâ ꞌviì mì yo, ta ndâ ꞌbí ŋa ndâ i mì yo go ŋìnò, á bìndi có mì Mbíṛì.»

Ndâ ngbáṛángà i ta ndâ zu i

14 Ta o tí nò Jézù giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù gí mì wó kákáꞌi. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi ta có tí nô. 15 ꞌBí ŋa i náa ꞌduù zò gí gbí yì wó mbe giì bàkà yí tí zu ꞌduù nò wálá. À káa ndâ i ŋìnó mbe co gí sè ꞌdo gbí yì ꞌduù nó ká bàkà yí tí zu ꞌduù. 16 Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, yí ꞌví ꞌdi có tí nò.»

17 Káa ndâ Jézù mâ giì ya gí ꞌbá ta ndâ mbe tala có mì wó ta kpéétí ndú gî, ndú giì ꞌvee yí gítí gbí lòkóꞌbò tí nò. 18 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «Yo delè ngbá ꞌdi gbí lòkóꞌbò tí nò lá? Yo ŋò ni lá máa, i ŋìnó mbe ya gí gbí yì ꞌduù nó bàkà yí tí zu ꞌduù lá nò lá? 19 Yo ŋò ni lá máa, i-zó-zò tí nó náa ꞌduù kû zò nó ya me gí gbí njembí wó lá, a kû ya a i gí gbí yì wó, bìndi  à giì ndii ya gí tà mbílì?» Jézù ꞌdè có tí nò tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù énó máa, ndâ i-zó-zò ꞌdáá gî káa ndâ ngbáṛángà i.

20 Bìndi  Jézù giì ya gí kùṛo ta bà ꞌdè có ji ndú énó máa, «Ndâ i ŋìnó mbe co ꞌdo gbí yì ꞌduù nó ká bàkà yí tí zu ꞌduù. 21 Go ndâ vo-vò kóṛó-koṛo có, ta bà koṛo có gítí bà-nò-vò-ndô, ta bà koṛo có gítí bà ngbà i, ta bà koṛo có gítí bà zi ku, 22 ta bà koṛo có gítí bà bàkà bangbaya, ta bà zingbà ta ndâ nawù ꞌdakò, ta bà dù ta gbolò njembí, ta bà koṛo có gítí bà bàkà gìlìnì, ta bà koṛo có gítí bà eendi ꞌduù, ta bà koṛo có gítí bà bàkà ndâ i ta vò kèjì, ta bà koṛo có gítí bà tò kiì, ta bà koṛo có gítí bà nì ṛè, ta bà si tí ꞌduù tí gbolò i, ta bà bàkà tí ꞌduù tí gbàꞌdá ji Mbíṛì. 23 A ŋa ndâ vò i tí nò ꞌdáá gî mbe có ꞌdo gbí yì ꞌduù nó ká bàkà yí tí zu ꞌduù.»

Jézù ꞌvala nájú ꞌbí jú Sìròfònésìyà

24 Bìndi  Jézù giì njè nó ya gí gbí to Tírò. Káa yí giì ngùù tí wó mí tàꞌi, tacó wàa, gbèe ꞌduù ꞌví ŋò yì lá, káa bà ngùù tí wó giì kpò yí gî. 25-26 Káa ta o tí nò, ꞌbí niì tí jú ndâ tende ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù ta ṛè ŋa ndú a ndâ Sìròfònésìyà, ta i-gbí-muu làmbu nájú wó, mâ giì ꞌdi có tí Jézù, yí ngé giì ya gí mì wó, yí giì ꞌva tí wó mí kùṛo wó, yí giì ꞌdeke tí wó ji yí máa, yí mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu nájú yì gî. 27 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa, «Je i-zó-zò á ji ndâ ꞌviì kùṛo má kózò gi, tacó bà ꞌva i-zó-zò mì ndâ ꞌviì ji ndâ bô me yúcó lá.»

28 Káa niì tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Có mì lo a yúcó, mbe tí ye, káa à kpêtí ká énò, ndâ bô delè kû zò ndâ njúnjú i-zó-zò ŋìnó mbe ꞌvaka tí to ꞌdo mì ndâ ꞌviì nô.»

29 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji niì tí nò, máa, «Njè nó, wàa wò ꞌví ya gí ꞌbá ta peteke tàkòcò lo. Nájú lo ꞌde ꞌválá gî, tacó ŋa có tí nò náa wò ꞌdè nò.» 30 Káa niì tí nò mâ giì dele ndi wó ya gí ꞌbá, yí giì ꞌde nájú wó tí cèe ꞌduù kuu tísì.

Jézù njaanga tù ꞌbí mbe sú tù

31 Jézù giì dele ndi wó ꞌdo Tírò có Sìdónì co tí kpokèjì tí nó mbe mò gí yì kàpá Gàlìléyà, mbe kû ndii co gbí ꞌbí wúngbó to náa à kû nì mítí  a Ndâ-gbata-muuꞌbì nô. 32 Bìndi  ndâ ꞌduù giì gì ta ꞌbí ꞌdakò náa tù wó yoo gî, dele mbe ꞌdè có lá, ji Jézù. Ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí máa, yí tee ꞌbì wó mítí ꞌdakò tí nò. 33 Káa Jézù giì je ꞌdakò tí nò gí ndiì ta kpéétí wó á ꞌdo gbí òkò ndâ mbè ꞌduù tí nô. Yí giì yuu ndâ sìlì ꞌbì wó mí gbí ndâ tù ꞌdakò tí nò mbe yoo gî nò, bìndi  yí giì cù cù mítí ꞌbì wó, bìndi  yí giì tee mítí mè ꞌdakò tí nò mbe ꞌdè có lá nò delè. 34 Bìndi  yí giì zekeꞌo gí gbíṛì, yí giì wo gù woò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji mbe sú tù tí nò máa, «Éfàtà,» (gbí  máa, «Njaanga tí»). 35 Bìndi  ndâ tù ꞌdakò tí nò ta mè wó ngé giì njaanga tí gî. Yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ta kòcò wó ngbáṛángàꞌi.

36 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù tí nó máa, ndú ꞌví ꞌdè có ndâ i tí nò náa yì bàkà nò gí sè ji gbèe ꞌduù lá. Káa yí má kû ꞌdè có ji ndú máa ndú ꞌví ꞌdè gí sè lá, à giì dù nò a bà giì gì líkíꞌo bà kò-kò tí  gítí ndâ ꞌduù tí nò ngéé gí yaà. 37 Nje ndâ mbe ꞌdi tàwo ndâ i tí nò náa Jézù bàkà nò ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Ndú giì ꞌdè có máa, «Yí bàkà ꞌdáá káa ndâ tó i. Yí bàkà ndâ mbe sú tù kû ꞌdi có. Yí delè giì bàkà ndâ ꞌduù ŋìnó ta mè ndú mbe eṛe tí gî nó kû ꞌdè có.»

8

Jézù je i-zó-zò ji ndâ ꞌduù álìfì nàꞌô

1 Ta o tí nò ndâ ꞌduù giì kili me mbè ya gí mì Jézù kákáꞌi. Káa i tacó bà zò  mì ndú giì dù wálá. Tacó énò, Jézù giì tèꞌé tí ndâ mbe tala có mì wó, yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, 2 «Yê ṛo ndâ ꞌduù tí nò tí ye ngé, tacó ndú kpónó bàkà ta ye a sili taꞌô, káa kpónó gbèe i tacó bà zò  mì ndú wálá. 3 Káa ye má njè ndú ta go tí ndú, ndú bà ŋonoko ta go mí kpokèjì gî, tacó kpokèjì ꞌbá mì ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú me ꞌdú ngé.»

4 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «ꞌDuù bà ꞌde i-zó-zò bà je ji ŋa ndâ mbè ꞌduù tí nó á ꞌdo ngòó gbí ꞌdú to tí nó?»

5 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Àá mì yo á ndâ kù kô ée?»

Ndú giì ꞌdè có ji yí, máa, «Vô-nje só.»

6 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù tí nò, máa, «Yo ki tí yo to.» Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì bàkà go có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò gî, yí giì kaa ndâ kù kô tí nò mí ꞌbì wó, yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì. Bìndi  yí giì kiꞌviki gbí ndú, yí giì kaa ji ndâ mbe tala có mì wó. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo njèè ji ndâ ꞌduù tí nò.»

7 Ta o tí nò ndâ ꞌbí víí sè kuu mì ndâ mbe tala có mì Jézù. Mâ giì zekeꞌo, Jézù giì kaa ndâ víí sè tí nò, yí giì ùlù Mbíṛì tacó tí ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo njèè ndâ sè tí nò ji ndâ ꞌduù.»

8 Ndâ ꞌduù ꞌdáá mâ giì zò i yè yì ndú gî, à giì kili sè i-zó-zò bìndi ndú yeke ndâ kèè vô-nje só. 9 Muu ndâ ꞌduù mbe zò i ta o tí nò ꞌdáá gî go álìfì nàꞌô.

10 Bìndi bà zò i mì ndâ ꞌduù tí nò, Jézù giì njè ndú máa, «Yo ya gí ꞌbá mì yo.» Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì njè gî, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó ngé giì di ngo ta gbâ gí tìto, gí gbí ꞌbí to ta ṛè  a Dàlìmànútà.

Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tala Jézù

11 Ta o tí nò ndâ ꞌbí mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, náa a kû nì mítí ndú a ndâ Fàrìzéyò, giì ꞌvee Jézù tacó bà tala yí énó máa, «A Mbíṛì ká je wotí bà nìbà i ji wò? À dú má káa yúcó, bàkà ꞌbí i ji ze, wàa ze ꞌví ŋò ni mítí i tí nò máa, a Mbíṛì ká je wotí tí nò ji wò.»

12 Káa Jézù giì ṛengà gbí yì wó, bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó kû ꞌvee có mbó tacó yè? À nìkì ma, káa à má énò, ye jé gí bà bàkà seṛè ji yo wálá.» 13 Bìndi  yí giì di ngo ta gbâ gí tìto kákáꞌi, jee ndú mí to.

Ṛúꞌbù mì ndâ Èródè ta ṛúꞌbù mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

14 Ta o tí nò ndâ mbe tala có mì Jézù giì ò bà mbí bà te i-zó-zò ta ndú gî. À ta o tí nò mì ndú káa gbèe kù kô gbí gbâ. 15 Káa Jézù giì ꞌbìtà bà kpo-gbí-tà-tù ndú, máa, «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ṛúꞌbù mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ta ṛúꞌbù mì Èródè tí gbolò gba.»

16 Káa ndú giì ꞌbìtà bà fiini có á gbí òkò tí ndú ta kpéétí ndú, máa, «Yí kû ꞌdè có tí nò tacó kù kô mì ndoo wálá.»

17 Káa Jézù giì ꞌdi gbí có tí nò náa ndú kû fiini nò gî. Bìndi  yí giì ꞌvee ndú, máa, «Yo kû fiini có máa, kù kô mì yo wálá, tacó yè? Yo ŋò ni kálásê? Yo ꞌdi gbí có kálásê? Muu tí yo wálá? 18 À tí muu yo nò me ndâ ṛo bà ŋò i lá? À tí muu yo nò me ndâ tù bà ꞌdi có lá? Bà mbí yo ó-ò? 19 Ta o tí nó táánò náa ye kiꞌviki gbí ndâ kù kô vô tacó tí ndâ ꞌduù álìfì vô nó, sè i-zó-zò náa à ṛuka yeke a ndâ kèè ée?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «À ṛuka yeke a ndâ kèè muuꞌbì-nje só.»

20 Jézù kákáꞌi giì ꞌvee ndú, máa, «Káa ta o tí nò náa ye kiꞌviki gbí ndâ kù kô vô-nje só tacó tí ndâ ꞌduù álìfì nàꞌô nó, yo ṛuka sè i-zó-zò yeke a ndâ kèè ée?»

Ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Yeke ndâ kèè vô-nje só.»

21 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Káa yo ꞌdi gbí i kálásê?»

Jézù ꞌvala ꞌbí mbe sú ṛo á Bètìsàyídà

22 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì gì gí Bètìsàyídà, ndâ ꞌbí ꞌduù giì gì ta ꞌbí ꞌdakò náa ṛo wó yoo gî ji yí. Ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí, máa, yí tee ꞌbì wó mítí mbe sú ṛo tí nò. 23 Káa Jézù giì zèè ꞌbí mbe sú ṛo tí nò, yí giì ja yí ya tí  gí ndiì ꞌdo gbí òkò ndâ ꞌbá gí nje jìlì. Bìndi  Jézù giì cù cù mítí ṛo mbe sú ṛo tí nò. Yí giì tee ꞌbì wó mítí wó. Bìndi  yí giì ꞌvee yí, máa, «Wo kpónó kû ŋò i?»

24 Káa ꞌdakò tí nò giì te ṛo wó gí yaà, bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Ye kû ŋò ndâ ꞌduù, káa ndú gbíṛo ye go ndâ mû kû nò nó nô.»

25 Jézù mâ giì tee ꞌbì wó kákáꞌi mítí ṛo ꞌdakò tí nò, ndâ ṛo ꞌdakò tí nò giì njaanga tí mbóꞌvóó gî. Yí giì ꞌbìtà bà ŋò ndâ i ꞌdáá gî ngbáṛángàꞌi. 26 Bìndi  Jézù giì je nó ji yí, máa, «Ya jáá gí ꞌbá mì lo; wò ꞌví loko co gbí gbata lá.»

Pìyétòrò tùbà tí wó tí mbe ùnje gítí Jézù

27 Si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó muu nó kû nò ta gbí ndâ to ta seè gbata Cèzàríyà mì Fìlípò, Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Ndâ ꞌduù kû ꞌdè có máa ye a ꞌdi?»

28 Káa ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có máa, wò a Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù; ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có máa, wò a Èlíjà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò sàà; káa ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có máa, wò a ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.»

29 Káa Jézù kákáꞌi giì ꞌvee ndú máa, «Káa yo, ŋìndi yo kû ꞌdè énó máa ye a ꞌdi?»

Bìndi  Pìyétòrò tí Sìmónè giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Wò a Bìndi-Mbíṛì.»

30 Káa Jézù giì kpo-gbí-tà-tù ndú máa, ndú ꞌví ꞌdè gí sè ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá.

Jézù ꞌdè có gítí o bà giì kònò séꞌi mì wó

31 Bìndi  Jézù giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndâ mbe tala có mì wó énó máa, «ꞌViì-mì-ꞌDakò kèjì gí bà kònò a ndú tí ndâ séꞌi; àá bà giì kpì ngbàngà tí wó ji ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà; àá kèjì gí bà zi yí gî, káa ta sili taꞌô bìndi ku mì wó, yí bà ꞌvala ndi wó á ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.»

32 Bìndi bà ꞌdè có tí nò mí Jézù ngbáṛángàꞌi go énò ji ndú, Pìyétòrò giì ja Jézù gí nje seè. Bìndi  yí giì biya ŋa có mì wó náa yí ꞌdè ji ndú nò gî. 33 Káa Jézù mâ giì ꞌvìsì tí wó gí ndiì, yí mâ giì ŋò sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó, yí giì do mítí Pìyétòrò, máa, «Co ta ŋa có mì lo nò ꞌdo kùṛo ye gî, ndí lo Vò-ꞌduù-tí-nò. Wò kû koṛo me bà koṛo có mì Mbíṛì lá. Wò kû koṛo a cè bà koṛo có mì ndâ ꞌduù.»

Ndâ i tacó bà ṛu ndi Jézù

34 Bìndi  Jézù giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù me mbè ta ndâ mbe tala có mì wó á gí mì wó. Yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Go bà ṛu ndi ye má tí ꞌduù, à nìkì énó máa, yí ò bà mbí miṛi wó gî, wàa yí ꞌví ꞌviindi tí wó á gítí ndâ bà kònò séꞌi ta ku. Bìndi  yí ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye. 35 Tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû kpolo tí miṛi wó nó bà cì gî. Káa ꞌduù ŋìnó mbe giṛi miṛi wó tacó tí ye, delè tacó tí Banga-Ngú-Có nó ká bà ꞌde ꞌválá.»

36 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Yo koṛo có máa, ꞌduù bà ꞌde gbí  a yè, náa yí kpêtí má ꞌde ndâ i tí nó a muu to tí nó ꞌdáá gî, bìndi  yí ꞌví giṛi miṛi wó gî? 37 ꞌDuù bà ꞌvìsì miṛi wó a ta yè a muu to tí nó? 38 Káa à má ṛo ꞌduù a nô gítí ye, à delè má ṛo ꞌduù a nô có mì ye á kpónó kùṛo ndâ ꞌduù tí nó ta Mbíṛì mì ndú wálá, tí ndâ vóló-volo ꞌduù nó, nô ꞌduù tí nò delè wúnò bà dù á ṛo ꞌViì-mì-ꞌDakò ta o bà gì yí gbí ngba Bu wó ta ndâ tó basìlì.»

9

1 Jézù giì yee nje có mì wó ta bà kò-kò ji ndâ ꞌduù énó máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù kuu gbí òkò tí yo á mbe kû ṛò tíyò nó bà cì wálá di ká tí o tí nó náa ndú má ŋò bà zèè ꞌbá mì Mbíṛì gî.»

Bà ꞌvìsì cè tí Jézù

2 Jézù giì sì sili vô-nje gbaànjé á bìndi bà ꞌdè có mì wó ji ndâ ꞌduù tí nò, bìndi  yí giì kaa ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì. Ndú giì ya ta ndú gí muu gú ta kpéétí ndú. Ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò Jézù ꞌvìsì cè tí wó gî. 3 Ndú giì ŋò ndâ bòngo tí wó kû tòngbaà ólé-ólé ta ŋa  wálá. 4 Bìndi  ndú giì ŋò ndâ Èlíjà ta Mòze co kû ꞌdè nje ta Jézù. 5 Káa Pìyétòrò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Mbe tí ze, à nìkì go énó máa, ndoo sì ꞌbá á bà-i-nô. Si ze ꞌví tò ndâ ndùúṛù taꞌô: ꞌbí  gbaànjé ji wò, ꞌbí  gbaànjé ji Mòze, ꞌbí  gbaànjé ꞌví dù ji Èlíjà.» 6 Pìyétòrò ꞌdè có tí nò tacó yí ŋò ꞌdóó có náa yí bà ꞌdè gbí nje wó nó lá, tacó gúku zèè ndú ꞌdáá mbi gî.

7 Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò kùlù mù te yiiga muu ndú gî. Bìndi  ndú giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có gbí kùlù mù tí nò énó máa, «Ŋìnó a kpóló-kpolo ꞌviì mì ye. Yo sè tù yo tí wó.» 8 Káa ndâ Pìyétòrò ta ndâ ká wó mâ giì zekeꞌo gálà á gí seè tí ndú, ndú giì ŋò gbèe ꞌduù lá, à káa ndú ta ndâ Jézù.

Có gítí Èlíjà

9 Káa ta o tí nó si ndú kû dele gí tàgbà gú nó, Jézù giì kpo-gbí-tà-tù ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì, máa, ndú ꞌví ꞌvanda ndi ndâ i tí nò mbe bàkà tí á mítí ndâ yì pí gú nó ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá; ndâ có tí nò ꞌví dù ká gbí njembí ndú di tí o tí nó náa ꞌViì-mì-ꞌDakò ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî. 10 Tacó énó, ndâ Pìyétòrò giì kpolo tí ndâ có tí nò mí gbí njembí ndú. Káa ta ndâ o tí nó si ndú ta kpéétí ndú nó, ndú kû giì ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «Gbí có tí nò máa, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò máa yè?» 11 Bìndi  ndú giì ꞌvee Jézù, máa, «Káa ndâ kpo-kpò mbe nìbà i kû ꞌdè có máa, a Èlíjà ká bà gì kpédéléꞌi tacó yè?»

12 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À dú káa yúcó máa, Èlíjà ká bà gì kpédéléꞌi gí kùṛo tacó bà ꞌviindi ndâ i. Káa à wálá cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà kònò séꞌi ta wotí tí ; ndâ ꞌduù delè bà mèèkèꞌi tí wó gî? 13 Káa ye kû ꞌdè có ji yo máa, à kpêtí ká énò, Èlíjà gì gî. Káa ndâ ꞌduù bàkà ta yí á go có mì ndú gbí njembí ndú, à go có tí nó náa a cu sàà mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó gî.»

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌviì tí mbe bê

14 Káa ndâ Jézù, ta ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì mâ giì dele ndi ndú gì gí mì sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó, ndú giì ꞌde ndâ ꞌduù me mbè, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà tì ꞌdee ndú gî. Ndú kû tò kponje ta ndú. 15 Káa ndú mâ giì ꞌva ṛo ndú mítí Jézù, nje ndú ꞌdáá gî ngé giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì njè ta ngèlè gí bà ꞌvee yí. 16 Káa Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo kû tò a kponje yè ta ndâ ꞌduù tí nò?»

17 Káa ꞌbí ꞌdakò gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Mbe tí ze, ye gì ta ꞌviì mì ye ta kpùṛù i-gbí-muu wó ji wò. 18 Ta o tí nó náa i tí nò má a gî, yí kû ꞌva yí mí to ta pù gbí nje wó, ta bà zò gbí nje wó. Bìndi  dìì wó ꞌdáá gî kû giì kpolo go kù jìì. Ye ꞌdeke tí ye ji ndâ mbe tala có mì lo, máa, ndú mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu wó, káa à giì kpò ndú gî.»

19 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ye bà dù ta yo ndâ ꞌduù tí nó bàngû nó mbe ùnje gítí Mbíṛì lá nó ta o ée? Ye ꞌví bàkà ta yo a ŋa yè, wàa yo ꞌví ù ta nje gítí Mbíṛì ta njembí yo? Gì ta ꞌviì tí nò je.» 20 Bìndi  ndú giì gì ta ꞌviì tí nò ji Jézù.

Káa i tí nò gbí muu ꞌviì tí nò mâ giì ŋò Jézù, yí ngé giì ngaka ꞌviì tí nò ta wotí tí . Bìndi  ꞌviì tí nò giì ꞌva tí wó to, kû giì mèṛèkè tí wó ta pù gbí nje wó. 21 Bìndi  Jézù giì ꞌvee bu ꞌviì tí nò, máa, «I tí nò kò ꞌviì tí nò ta o ée?»

22 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «ꞌDo gbí dó wó. Káa i tí nò cóó-cóó kû jèlè ká ta có bà zi yí, ta bà ꞌva yí mí tà wu, delè ta bà ꞌva yí mí tà ngo. Ŋò yê ṛo ze, wàa wò ꞌví konì ze, náa wotí má kuu tí lo nò.»

23 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, «Náa wotí má kuu tí lo nò-oo! ꞌDuù má ùnje gítí Mbíṛì ta njembí wó gî, ꞌbí i mbe kpò yí bà dù wálá.»

24 Bìndi  bu ꞌviì tí nò giì ꞌdè có ji Jézù ta njembí wó gbaànjé, máa, «Ye ùnje gî, káa à tè lá. À má énò, konì ye tacó wàa ye ꞌví ùnje ta njembí ye ꞌdáá gî.»

25 Káa Jézù mâ giì ŋò ndâ ꞌduù me mbè kû kaa ta ngèlè gì gí mì wó, yí giì do mítí i tí nò mbe kò ꞌviì tí nò nó, énó máa, «Co ꞌdo gbí muu ꞌviì tí nò gî, go có tí nó náa ye kû ꞌdè ji wò nô, ndi lo mbe sú tù mbe ni bà ꞌdè có lá. Wò delè kákáꞌi ꞌví dele ndi lo gí gbí muu wó lá.»

26 Ta bà ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, i tí nò giì co ꞌdo gbí muu ꞌviì tí nò ta bà tò kû, delè ta bà ngaka ꞌviì tí nò ta wotí tí  ngé ndii gî. Yí giì ꞌva ꞌviì tí nò mí tísì go ku ꞌduù nô. Bìndi  ndâ ꞌduù me mbè giì ꞌbìtà bà ꞌdè có máa, «ꞌViì tí nò cee gî! ꞌViì tí nò cee gî!» 27 Káa Jézù giì zèè ꞌbì ꞌviì tí nò, yí giì ja yí gí yaà, bìndi  ꞌviì tí nò giì ṛò tíyò ta kpéétí wó.

28 Jézù mâ giì nje nó ꞌdo bà-i-nò ya gí tàꞌi ta kpéétí wó gî, ndâ mbe tala có mì wó giì ya gí bà ꞌvee yí á tàbèngìì máa, «Káa bà mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu ꞌviì tí nò kpò ze tacó yè?»

29 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À kû mòkò ŋa ŋìnò ꞌdo gbí muu ꞌduù cuki ká ta bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì.»

Bà só bà ꞌdè có mì Jézù gítí ku mì wó

30 Bìndi  ndâ Jézù giì njè nó ta ndâ mbe tala có mì wó kû ya gí Gàlìléyà. À gbí muu wó ta o tí nò a có máa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò bà tí ndâ yì lá. 31 Tacó ta o tí nò yí kû nìbà i ji ndâ mbe tala có mì wó énó máa, «Àá kèjì gí bà kpì ngbàngà tí ꞌViì-mì-ꞌDakò á ji ndâ ꞌdakò. Ndâ ꞌdakò tí nò bà zi yí gî, káa yí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó bìndi sili taꞌô gî.» 32 Káa ndâ mbe tala có mì wó ta o tí nò ꞌdi gbí có tí nò náa yí ꞌdè nò ni lá. Káa gúku bà ꞌvee yí gítí gbí  giì kpò ndú gî.

Gbolò ꞌduù mbe ndii ndâ ꞌbí ka wó ꞌdáá gî a ꞌdi?

33 Ta o tí nò, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì yee gbí gbata Kàpàrànáwùmù gî, káa si ndú kuu tàꞌi ta kpéétí ndú, Jézù giì ꞌvee ndú máa, «Yo kùtàá kû tò kponje gítí yè si kpokèjì?» 34 Káa ndú giì njaa nje ndú gí tàkò ꞌvé mì wó nò lá, tacó ta o tí nó si ndú kpokèjì nó, ndú kû tò kponje máa, gbolò ꞌduù mbe co tí ndâ ka wó ꞌdáá gî gbí òkò tí ndâ yì a ꞌdi wè.

35 Káa Jézù giì ki tí wó to, bìndi  yí giì tèꞌé tí ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só ꞌdáá gî gí mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Duù ŋìnó ta go bà dù tí kpédélé ꞌduù á kùṛo ndâ ka wó tí wó gbí òkò tí yo nó ꞌví dù tí ndòngbú ꞌduù, yí delè ꞌví dù tí bòò mì ndâ ka wó ꞌdáá gî.» 36 Bìndi  yí giì je làmbu ꞌviì gì tí  gí kùṛo ndú, yí giì liꞌvi ꞌviì tí nò mí njembí wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, 37 «ꞌDuù má te duù mítí làmbu ꞌviì go ꞌviì tí nò ta ṛè ye, gbí  énó máa, ꞌduù tí nò te duù nò a i mítí ye. Káa ꞌduù má te duù mítí ye, gbí  énó máa, ꞌduù tí nò te duù nò a i mítí mbe tuu ye.»

Bà bàkà ndâ i ta ṛè mì Jézù

38 Káa Jòvánì giì ꞌdè có ji Jézù, máa, «Mbe nìbà i ji ze, ze ŋò ꞌbí ꞌdakò náa yí me ta ndoo lá, kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta ṛè mì lo. Káa ze giì ṛò yí ꞌdo tí ŋa nèté tí nò gî, tacó yí me ta ndoo lá.»

39 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo ṛò yí lá. Tacó mbe bàkà seṛè ta ṛè ye bà ꞌde njembí bà co gálà gí bà ꞌdè vò có gítí ye a bìndi ye wálá, 40 tacó ꞌduù ŋìnó mbe sogo ndoo lá nó a ꞌduù mì ndoo.»

Nambeè náa à bàkà ji ndâ mbe tala có mì Jézù

41 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ꞌduù kpêtí má cu káa vòó ngo mì lú gbí ꞌvisî ji yo tacó yo a ndâ ꞌduù mì ye, Mbíṛì bà ko mboo tàkò ngo mì wó nò ji yí kpêkù.

Gítí bà volo muu ndâ ꞌbí ꞌduù

42 «Káa ꞌbí ꞌduù gbaànjé má dù tí mbe eendi ndâ víí ꞌviì mbe ùnje gítí ye ta njembí ndú, à nìkì go énó máa, à eṛe gbolò díí mítí miṛi wó, wàa à ꞌví ꞌva yí tí  gí tà ngo.

43-44 «Káa à máa ꞌbì lo ká si wò ꞌví bàkà vò i, da ꞌbì lo tí nò gí ꞌdè. À nìkì go énó máa, wò ya gí mì Mbíṛì ta gbèe ꞌbì lo co tí bà ya ta ndâ ꞌbì lo sósòꞌô gí gbí ꞌbá séꞌi, á gí gbí wu ŋìnó náa yí jé gí bà mee wálá. 45-46 Káa à má kò lo ka si wò ꞌví bàkà vò i, da kò lo tí nò gí ꞌdè. À nìkì go énó máa, wò ya gí mì Mbíṛì ta gbèe kò lo co tí bà ya ta ndâ kò lo sósòꞌô gí gbí ꞌbá wu. 47 Káa à má a ṛo lo ká si wò ꞌví bàkà vò i, aaka ṛo lo tí nò ꞌdo gbí kù kélè gî. À nìkì go énó máa, wò ya gí mì Mbíṛì ta gbèe ṛo lo co tí bà ꞌva wò ta ndâ ṛo lo sósòꞌô á gí gbí ꞌbá séꞌi, 48 náa gó wu kà jé ꞌdèè lá, delè wu tí nò jé mee lá. 49 Wu tí nò bà bàkà ndâ ꞌduù ꞌdáá gî tí kó zi. 50 Zi a tó i. Káa gó zi má ꞌdèè gî, wò bà bàkà tí  a yè tacó wàa yí ꞌví me ta gó kákáꞌi?

«Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ vò i, yo ꞌví dù ta ꞌdê njembí gbí òkò tí yo.»

10

Có gítí bà njè niì

1 Ta o tí nò, Jézù giì njè nó ꞌdo Kàpàrànáwùmù ya gí gbí ꞌbí to Jùdéyà á tì to Jòròdánìyà. Ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ya gí mì wó kákáꞌi. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndú go ŋìnó náa yí ta o ꞌdáá gî kû bàkà nô. 2 Káa ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mbe gì tacó bà tala yí giì ꞌvee yí, máa, «À me yúcó tacó tí ꞌduù bà njè niì mì wó lá?»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Mòze ꞌdè có ji yo máa yè?»

4 Bìndi  ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Mòze ꞌdè có ji ze máa, ꞌduù ꞌví cu wáràgà bà njè tí ji niì mì wó, bìndi  yí ꞌví njè yí gî.»

5 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Mòze ꞌdè có tí nò ji yo tacó yo a ndâ mbe ngbútù, mbe ꞌdi có mì Mbíṛì lá. 6 Káa ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó mì Mbíṛì, yí bàkà ndâ dì  ta na . 7 Ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa ꞌdakò ꞌví si tí  ta ndâ bu wó ta nawu wó mí to, wàa ndú ꞌví dù ta nawù wó nó ká nò. 8 Tacó Mbíṛì ŋò ndú go gbèe ꞌduù, me ndâ ꞌduù sósòꞌô kákáꞌi lá. 9 À má énò, ꞌduù ꞌví njè niì mì wó lá, tacó a Mbíṛì ka toko ndâ ꞌdakò ta niì gbí bà kò tí.»

10 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì ya gí ꞌbá gî, ndú giì ꞌvee yí gítí gbí có tí nò kákáꞌi. 11 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «ꞌDakò mbe njè niì mì wó, bìndi  yí giì kò ꞌbí niì, bàkà a gìlìnì gítí kpédélé niì mì wó. 12 Delè niì mbe njè ꞌdakò mì wó, bìndi  yí giì kò ꞌbí ꞌdakò, bàkà a gìlìnì gítí kpédélé ꞌdakò mì wó.»

Ndâ Jézù ta ndâ víí ꞌviì

13 Bìndi  ndâ ꞌduù giì gì ta ndâ víí ꞌviì mì ndú ji Jézù, tacó wàa yí ꞌví cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndú. Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì do mítí ndú. 14 Jézù mâ giì ŋò ndâ mbe tala có mì wó kû do mítí ndâ ꞌduù tí nò, tàkòcò wó giì kpolo gítí ndú ngé ndii gî, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo si ndâ víí ꞌviì tí nò ꞌví gì gí mì ye, yo tii ndú lá, tacó ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kû zogo ndú nó a ndâ ꞌduù go ŋa ndú nô. 15 Ye kû ꞌdè ji yo a cee kpóló-kpolo có, máa, ꞌduù má ùnje gítí bà dù tí bòò kùṛo Mbíṛì go i mì ndâ víí ꞌviì go ndâ ŋìnó lá, ꞌduù tí nò gí bà ꞌdò kò wó mí ꞌbá mì Mbíṛì gbaànjé wálá.» 16 Yí bà-i-nò giì ꞌbìtà bà liꞌvi ndâ ꞌviì tí nò, kû cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndú.

ꞌBí ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò

17 Si Jézù kû giì njè nó ꞌdo bà-i-nò, ꞌbí ꞌdakò giì ì ngèlè ya gí bà kucuku muungbó wó mí to kùṛo wó. Bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Tó mbe nìbà i, ye ꞌví bà bàkà a ŋa yè tacó wàa ye ꞌví ꞌde ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó?»

18 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò nì tó ꞌduù mítí ye tacó yè? Tó ꞌduù muu to tí nó á bìndi Mbíṛì wálá. 19 Wò ŋò ndâ có tí nó náa Mbíṛì je ji Mòze nó ni gî,

‹Zi ꞌduù lá.

Bàkà bangbaya lá.

Zingbà i lá.

ꞌDè ꞌvéṛè lá.

Te duù mítí ndâ bu lo ta nawu lo.› »

20 Káa bìndi bà ꞌdi ndâ có tí nò, ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Mbe tí ye, ye kpolo tí ndâ có tí nò ꞌdáá gî ꞌdo gbí ꞌviì.»

21 Káa Jézù giì zeke ꞌdakò tí nò ngbóó ta líkíꞌo; bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji yí máa, «ꞌBí i gbaànjé gboo ꞌdo mì lo gî. Ya gí bà sì ndâ i mì lo ꞌdáá gî gí ꞌdè, bìndi  wò ꞌví njèè mboo tàkò ndú ji ndâ mbe yê, bìndi  Mbíṛì bà ko mboo ndâ i mì lo nò ji wò ꞌdo gbíṛì, wàa wò ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye.» 22 Káa ta bà ꞌdi có tí nò, gbíṛo ꞌdakò tí nò ngé giì zuu gî. Bìndi  yí giì co gí sè ꞌdo bà-i-nò ta líkíꞌo tí wó wálá, tacó ndâ i mì wó ògbù ngé ndii gî, káa bà bè gbí ndú nìkì tí wó lá.

23 Bìndi  Jézù giì zekeꞌo jèlè yí, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Bà ya ndâ mbe kpo-kpò i gí ꞌbá mì Mbíṛì ká kpolo gî le!» 24 Ta bà ꞌdi có tí nò, muu ndâ mbe tala có mì wó giì eṛe tí gî. Káa yí giì aanga muu wó ká mítí gbèe ŋa có tí nò, máa, «Àá ndâ ꞌviì mì ye, bà ya gí ꞌbá mì Mbíṛì ká kpolo gî le! 25 À peteke a bà ndii kècè co gbí gùù ngbàndú co tí bà ya ꞌduù ŋìnó ta ndâ kpo-kpò i ká mì wó nó gí ꞌbá mì Mbíṛì.»

26 Nje ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî giì ꞌdèè gítí ŋa có tí nò gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «À má énò, a ꞌdi ká bà ꞌde ꞌválá?»

27 Káa Jézù giì zekeꞌo tí ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «À ji ndâ ꞌduù a pàṛà ngùù kpò diigba, káa i mbe kpò Mbíṛì wálá.»

Bà ko mboo ndâ i ŋìnó náa a jee ndú mí to ta ṛè mì Mbíṛì

28 Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji Jézù, máa, «Káa ze? Ŋò káa ze jee ndâ i ꞌdáá gî mí to bìndi  ze giì gì kû ṛu ndi lo gi.»

29 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe jee ꞌbá mì wó, ta ndâ náꞌvindí wó, ta ndâ námì wó, ta ndâ bu wó ta nawu wó, ta ndâ ꞌviì mì wó, ta ndâ to mì wó, mí to tacó tí ye, delè tacó tí Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì, 30 náa Mbíṛì bà je ndâ ꞌbá, ta ndâ náꞌvindí, ta ndâ námì, ta nawuù, ta ndâ ꞌviì, ta ndâ to á ji ꞌduù tí nò ta bà  me mbè gí bìndi ndâ ŋìnó náa yí jee mí to nó wálá nò wálá, à delè bà mèèkèꞌi tí wó kpónó gî, káa yí bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó bìndi ku mì wó gî.

31 «Káa ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó kpónó tí ndâ kùṛo ndâ ka ndú nó kèjì gí bà dù tí ndâ ndòngbú ꞌduù. Bìndi  ndâ ndòngbú ꞌduù bà dù tí ndâ ꞌduù kùṛo.»

Bà taꞌô bà ꞌdè có mì Jézù gítí o bà giì kònò séꞌi mì wó

32 Ta o tí nò, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó á kpokèjì kû ya gí Jèrùzàlémè, káa Jézù ŋìndi wó ta o tí nò kû nò a i ngéé kùṛo ndú. Bìndi  nje ndâ mbe tala có mì wó giì dù kaà ꞌdèè gî. Gúku delè giì zèè ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ṛu ndi ndú nó ꞌdáá gî gî.

Káa Jézù giì kaa ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só á gí nje seè ta kpéétí ndú, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú gítí i tí nó náa àá kèjì gí bà bàkà ta yí nó, 33 énó máa, «Ndoo kpónó kû ya gí Jèrùzàlémè. Káa kùṛo bà kpì ngbàngà tí ꞌViì-mì-ꞌDakò ji ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà dooko gî. Ndú bà giì waa có ku mítí wó. Bìndi  ndú bà giì je yí ji ndâ ꞌbí tende ŋa ndâ ꞌduù. 34 Ndâ tende ŋa ꞌduù tí nò bà giì ŋo ndi wó, ndú bà giì cù cù mítí wó, ndú bà giì gbì yí, ndú bà giì zi yí gî. Káa ta sili taꞌô bìndi ku mì wó, yí bà giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.»

Ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò yù gba ꞌdo mì Jézù

35 Ta o tí nò, ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì, tí ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò, giì gì gí mì Jézù. Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí, máa, «Mbe nìbà i ji ze, go  kuu tí ze énó máa, wò bàkà nambeè ji ze.»

36 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À gbí njembí yo énó máa, ye ꞌví bàkà a ŋa yè ji yo?»

37 Bìndi  ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Si ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ze ꞌví ki tí wó gbí kùꞌbì mì lo, wàa ꞌbí ꞌduù ꞌví ki tí gbí gàlì mì lo á gbí ngbàngà mì lo.»

38 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo ŋò i tí nó náa yo kû yù nó ni lá. Yo bà ni bà njù ꞌvisî tí nò náa ye kèjì gí bà njù nò gî? Yo bà ni bà ṛi ŋa bà ṛiṛí ngo tí nò náa ye kèjì gí bà ṛi nò gî?»

39 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ze bà ni bà bàkà ndâ i tí nò ꞌdáá gî gî.»

Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «ꞌVisî tí nò náa ye kèjì gí bà njù nò, yo bà njù gî. Ngo tí nò náa ye kèjì gí bà ṛiṛí  nò, yo bà ṛi gî. 40 Káa ndâ bàndò bà ki tí gbí kùꞌbì mì ye, ta bàndò bà ki tí gbí gàlì mì ye, me ndâ i mì ye tacó bà je ji yo lá. Ndâ bàndò tí nò a ndâ i mì ndâ mbe  náa à ꞌviindi ndú tacó tí ndú sàà gî.»

À dù tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌduù a i ta bà bàkà nèté ndú

41 Sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi ndi ŋa có tí nò náa ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì ꞌdè nò, tàkòcò ndú giì kpolo gítí ndú ngé ndii gî. 42 Káa Jézù giì kili ndú ꞌdáá gî, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo ŋò ni gî, máa, ndâ ꞌduù tí nó náa à kû ꞌdè có máa ndú a kùṛo ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, kû zogo ndú ta wotí. Delè ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndú si bà wo woò ji ndú lá. 43 Káa a bà du gbí òkò tí yo me go énò lá. ꞌDuù ŋìnó ta go bà dù tí gbolò ꞌduù gbí òkò tí yo tí wó nó, bà dù tí mbe bàkà nèté ndâ ka wó. 44 Káa ꞌduù ŋìnó tí kùṛo yo nó bà dù tí bòò mì ndâ ka wó ꞌdáá gî. 45 Tacó à kpêtí káa ꞌViì-mì-ꞌDakò, yí gì me tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví bàkà nèté wó lá. Yí gì a i tacó bà bàkà nèté ndâ ꞌduù, delè tacó bà sì muu ndâ ꞌduù ta miṛi wó.»

ꞌBí ꞌdakò tí mbe sú ṛo á gbí gbata Jérìkò

46 Ta o tí nò, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó giì gì gí gbí gbata Jérìkò. Káa ta o bà njè nó mì ndú ꞌdo kà, ndâ ꞌduù me mbè giì kaa kû ko ndú. Káa ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí mbe sú ṛo á mbe kû yù i, ta ṛè wó a Bàràtìméyò, tí ꞌviì mì Tìméyò, kû ki tí wó to á seè kpokèjì. 47 Bàràtìméyò mâ giì ꞌdi có énó máa, à nò a Jézù mbe ꞌdo Názàrètì ká kû ndii ta nó nò, yí giì ꞌbìtà bà tò kû ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Jézù, ꞌviì mì Dàvídè, ŋò yê ṛo ye!» 48 Bìndi  ndâ ꞌduù me mbè giì ꞌbìtà bà do ta yí énó máa, yí si bà tò kû mí to. Káa ta bà ꞌdi có tí nò, à dú nò a o bà giì zì bà tò kû mì Bàràtìméyò, máa, «Jézù, ꞌviì mì Dàvídè, ŋò yê ṛo ye!»

49 Káa Jézù giì ṛò tíyò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Yo tèꞌé tí wó.»

Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji Bàràtìméyò, máa, «Zèè njembí lo, a gí yaà, yí kû tèꞌé tí lo.»

50 Ta bà ꞌdi có tí nò, Bàràtìméyò giì ꞌva bòngo mì wó náa yí kû gala nó mí to, bìndi  yí giì a gí yaà ya gí mì Jézù. 51 Bìndi  Jézù giì ꞌvee yí máa, «Có mì lo gbí njembí lo máa ye ꞌví bàkà a ŋa yè á ji wò?»

Káa yí giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Mbe nìbà i, si ndâ ṛo ye ꞌví njaanga tí.»

52 Káa Jézù giì ꞌdè có ji yí, máa, «Njè nó, tacó bà ùnje mì lo ta njembí lo ꞌvala wò gî.» Ngé ꞌdo bà-i-nò ndâ ṛo Bàràtìméyò giì njaanga tí gî, bìndi  yí giì ṛu ndi Jézù tí kpokèjì.

11

Bà ṛì Bìndi-Mbíṛì gí gbí gbata Jèrùzàlémè

1 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì dooko gí gbí gbata Jèrùzàlémè gî, si ndú kû ŋò muu ndâ gbata Bètìfájì ta Bètánìyà, á dê ta ꞌbí gú náa à kû nì mítí  a Gú Mbâ, Jézù giì tuu ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó sósòꞌô, 2 máa, «Yo ya gítí ndâ ꞌbá tí zô náa yo kû ŋò ndú zô. Yo bà yee kà ká jé mítí ngbú ꞌviì-kècè náa ꞌduù jé o mì pí tí wó lá, náa à eṛe yí gî. Yo ꞌví njaanga yí gì tí  ji ye. 3 Káa ꞌbí ꞌduù má ꞌvee yo, máa, yo kû bàkà nò a yè wè, yo ꞌví ꞌvìsì có ji yí énó máa, ‹A mbe tí ze ká ꞌdè có ji ze máa ze ya ta yí ji yì. Nèté mì yì kuu ta yí, à má cee gî, yì bà tuu ndi wó gì tí  gî.› »

4 Ndâ mbe tala có mì Jézù náa yí tuu ndú nò giì ya gí bà ꞌde ngbù ꞌviì-kècè náa à eṛe yí mí njekèjì sè tí kpokèjì. Káa si ndú kû giì njaanga yí, 5 ndâ ꞌbí ꞌduù mbe kû ṛò tíyò kà giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû njaanga ngbú ꞌviì kècè tí nò tacó yè?» 6 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji ndâ ꞌduù tí nò ká go có tí nó náa Jézù ꞌdè ji ndú nô. Bìndi  ndâ ꞌduù tí nò giì si ndú ꞌví njè nó ta ngbú ꞌviì-kècè tí nò gî.

7 Ndú mâ giì yee ta yí ji Jézù, ndú giì ki ndâ bòngo mì ndú mí pí tí wó tacó wàa Jézù ꞌví o mí pí . 8 Ndâ ꞌduù me mbè giì gò ndâ bòngo mì ndú mí to tí kpokèjì. Ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú giì kiꞌviki ndâ kpâ, ndú giì gò mítí kpokèjì tacó bà tè duù mítí bà ṛì Jézù gí gbí gbata. 9 Bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tè kùṛo Jézù nó, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ko tàkò wó nó, giì ꞌbìtà bà tò kû ta líkíꞌo énó máa,

«ꞌVala ze ꞌdo gbí ndâ vò o! (Òsánà!)

À ùlù yí tí mbe gì ta ṛè mì Mbe tí ndoo!

10 O tí nó náa ꞌbí ꞌviì bìndi bu ndoo Dàvídè bà gì gí bà zogo ꞌbá tí nó nó bà dù a banga o!

Àá Mbíṛì, gì ꞌdo gbíṛì gí bà ꞌvala ze á ꞌdo gbí ndâ vo-vò o.»

11 Jézù mâ giì ṛì gí gbí gbata Jèrùzàlémè gî, yí giì ndii ngé ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà. Káa yí mâ giì zekeꞌo jèlè to tí ndâ i ꞌdáá gî, ndú giì ya ta ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só gí gbí gbata Bètánìyà si o ndii gî.

Mû-mbiìgá mbe ṛì lá

12 Ta ꞌbí yé, si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû delè ndi ndú ꞌdo Bètánìyà ya gí Jèrùzàlémè, go giì bàkà yí tí kpokèjì. 13 Yí mâ giì ŋò ꞌbí mû-mbiìgá ꞌdo me ꞌdú ta kpâ tí  pìṛìṛìì énó, yí giì ne ya gí tà mû tí nò, máa ndâ-ꞌbî-lá yì bà ꞌde ndo mbiìgá. Káa yí mâ giì di kà, yí giì ꞌde gbèe i lá. 14 Bìndi  yí giì je nje mítí mû-mbiìgá tí nò énó máa, «ꞌBí ꞌduù kákáꞌi ꞌví zò ndo lo lá.» Ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nò gî.

Jézù ni ndâ mbe mà ꞌvélè gí sè ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà

15 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì yee Jèrùzàlémè gî, yí giì ndii ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ni ndâ mbe kû mà ndâ i, ta ndâ mbe kû sì ndâ i ꞌdo kà gí sè. Yí delè giì ꞌbuku ndâ káꞌi mì ndâ mbe kû ꞌvìsì gùrúsù, ta ndâ mbata mì ndâ mbe kû mà ndâ kùlè, ꞌdáá gî mí to. 16 Yí giì ṛò ndâ ꞌduù tí nó mbe kû tuṛu ndâ i waaka ta gbí ndùgù kà nò ꞌdáá gî gî. 17 Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndâ ꞌduù, máa, «À wálá cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Mbíṛì máa, ‹ꞌBá mì ye a bàndò bà ꞌdeke tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ji ye tí Mbíṛì›? Káa yo giì ꞌvìsì tí bàndò bà kili ndâ kpo-kpò mbe ngbà!»

18 Có tí nò mâ giì ꞌva tí gbí tù ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà, ndú giì ꞌbìtà bà pà kpokèjì tacó bà zi Jézù. Káa gúku bà gàà ꞌbì ndú tí wó giì kpò ndú gî. Tacó ndâ ꞌduù me mbè tè a i gí tàkò bà nìbà i mì wó.

19 Ta ꞌdêꞌo mì gbèe ṛi tí nò, Jézù giì njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè gî.

Mû-mbiìgá tí nó náa Jézù je nje mítí  nó cì gî

20 Ta dúꞌo mì ꞌbí yé, si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû giì ndii ta nó, ndú giì ŋò mû-mbiìgá tí nò náa Jézù je nje mítí  nó cì gî. 21 Bìndi  mbí Pìyétòrò ngé giì ꞌva tí có tí nó náa Jézù ꞌdè nó gî. Yí giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Mbe nìbà i! Zekeꞌo zó gi! Mû-mbiìgá tí nò náa wò je nje mítí  nó cì gî.»

22 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo tee njembí yo mítí Mbíṛì. 23 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó énó máa, ꞌduù má ꞌdè có ji ꞌbí gbolò gú máa, gú tí nò a ꞌdo bàndò mì wó ya gí bà ꞌva tí wó tà ngo, ꞌduù tí nò má me kpììkì-kpììkì lá, yí má ùnje gî máa, có tí nò náa yì ꞌdè nò bà bàkà tí gî, àá bà bàkà ji yí gî. 24 À má énò, wò má yù i ꞌdo mì Mbíṛì ta bà ꞌdeke tí lo ji yí, ùnje máa Mbíṛì bà je i tí nò ji wò gî, bìndi  wò bà ꞌde i tí nò gî. 25 Káa ta o tí nò náa wò má kû ṛò tíyò kû ꞌdeke tí lo ji Mbíṛì, ꞌbí vò i má kuu gbí njembí lo gítí ꞌbí ꞌduù, wò ꞌví je à-cee-gî ji ꞌduù tí nò, tacó Bu lo tí Mbíṛì á gbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì lo. 26 Káa wò má si có gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌbí ka lo mí to lá, Bu lo á gbíṛì delè bà si có gítí ndâ vò i mì lo mí to wálá.»

Bà ꞌvee ꞌvé gítí ṛè mbe je wotí ji Jézù

27 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó giì gì ndi ndú kákáꞌi gí Jèrùzàlémè. Káa si yí kû giì nò nó ta gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndú giì gì gí mì wó, 28 bìndi  ndú giì ꞌvee yí, máa, «Wò kû bàkà ndâ kpo-kpò seṛè tí nò ta wotí mì ŋa yè? A ꞌdi ká je wotí bà bàkà ndú á ji wò?»

29 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ye kpónó bà ꞌvee yo ta ꞌvé gbaànjé cuki. Yo má ꞌvìsì có á ji ye gí tàkò ꞌvé mì ye nò gî, ye ꞌví giì nì ṛè ꞌduù tí nò náa ye kû bàkà ndâ i tí nò ta wotí mì wó nò ji yo. 30 ꞌVé mì ye ji yo énó máa: a ꞌdi táánò ká je wotí bà caka tí ndâ ꞌduù ji Jòvánì? A Mbíṛì wèè, a ndâ ꞌduù ká je wotí tí nò ji yí? Yo nì ṛè ꞌduù tí nò ji ye má kózò gi.»

31 Káa ndú giì ꞌbìtà bà ꞌviiki gbí có tí nò gbí òkò tí ndú, máa, «Ndoo má ꞌdè có énó máa, Jòvánì ꞌde wotí tí nò ꞌdo mì Mbíṛì, yí bá giì ꞌvee ndoo énó máa, káa tacó yè káa ndoo ùnje gítí ndâ i tí nó náa yì kû bàkà nó lá?» 32 Káa delè gúku bà giì ꞌvìsì có ji yí énó máa, Jòvánì ꞌde wotí tí nò ꞌdo mì ndâ ꞌduù giì kpò ndú gî, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ùnje gî máa, Jòvánì táánò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. 33 Tacó énò ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù, máa, «Ze ŋò bà  lá.»

Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «À má énò, ye delè bà nì ṛè mbe je wotí bà bàkà ndâ i tí nò ji ye nò ji yo wálá.»

12

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ ꞌbí mbe bàkà nèté

1 Ta o tí nò, Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌde có ji ndâ ꞌduù gbí lòkóꞌbò énó máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ṛo njí mû-nèbítì mì wó, yí giì bàkà ndùgù gí tàkò , yí giì duu gùù bà pee nèbítì mí gbí , yí giì duu cèléngé mí gbí . Bìndi  yí giì kaa ndâ ꞌbí ꞌduù mí gbí , máa, ndú bàkà nèté gítí nèbítì mì yì, wàa ndâ yí ꞌví njèè gbí i ꞌdo gbí njí go ŋìnó náa à tí  nó ta ndú. Ndú mâ giì ꞌvii có ta ndú cee gî, yí giì njè nó ya gí gbí tende muu to.

2 «O bà kili ndâ i ꞌdo gbí njí mâ giì gì gî, mbe njí tí nò giì tuu ꞌbí bòò mì wó gbaànjé ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà nèté gbí njí mì wó nó tacó ndâ bà i ŋìndi wó. 3 Káa ndâ mbe nèté tí nò giì zèè bòò tí nò, ndú giì gbì yí, bìndi  ndú giì mòkò yí ꞌdo gbí njí gí sè ta kùnga ꞌbì wó. 4 Mbe njí tí nò giì tuu ꞌbí bòò mì wó kákáꞌi. Káa ndâ mbe nèté tí nò giì gbì muu wó di gî. Ndú delè giì bàkà ndâ i-nô mítí wó me gbolò. 5 Mbe njí tí nò mâ giì tuu bà taꞌô bòò mì wó, ndâ mbe nèté tí nò giì zi yí gî. Sè ndâ ꞌbí tú mì mbe njí tí nò náa yí giì tuu ndú bìndi ŋìnò, ndâ mbe nèté tí nò giì gbì ndâ ꞌbí  gbí-gbì, ndú giì ziki ndâ ꞌbí  zíkí-ziki. 6 Sè ꞌduù mì wó giì dù ká gbaànjé, náa yí giì tuu ji ndú tí ndòngbú ꞌduù, a gbèe ꞌviì mì wó náa yí zè yí nìkì ta njembí wó gbaànjé, ta bà koṛo có énó máa, ndú bà te duù mítí ꞌviì mì yì nò gî.

7 «Káa ndâ ꞌduù tí nò mâ giì ŋò ꞌviì mì ꞌdakò tí nò kèjì, ndú giì toko có gbí òkò tí ndú, máa, ‹Ŋìzó a mbe mbelè tí nó ká kèjì zô. Ndoo zi yí gî, tacó wàa mbelè tí nó ꞌví dù tí ŋìndi ndoo.› 8 Ndú bà-i-nò giì kili mítí ꞌviì tí nò, ndú giì zi yí gî. Bìndi  ndú giì ja ku wó gí sè ꞌdo gbí njí.

9 «Mbe njí tí nò kpónó bà bàkà a ŋa yè? Yí bà ziki ndâ mbe nèté tí nò gî, bìndi  yí giì kaa ndâ ꞌbí ngú mbe nèté mí gbí njí tí nò. 10 Yo ꞌdeke có tí nò gbí wáràgà mì Mbíṛì nó lá? Có tí nó máa,

‹Díí tí nó náa ndâ mbe bì ꞌbá bè gî nó ká gì tí kpédélé díí bà sè tà ꞌbá;

11 ŋìnó a i ŋìnó náa a Mbe tí ndoo ká bàkà ,

káa nje ndoo ꞌdèè gítí bà zeke gî.›

Yo jé ꞌdeke có tí nò lá?»

12 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi lòkóꞌbò tí nó, ndú giì ŋò ni gî máa, Jézù kû lòkòꞌbò có tí nò a i gítí ndâ yì. Káa gúku bà zèè yí giì kpò ndú gî, tacó ndâ ꞌduù ta o tí nò me mbè. Tacó énò, ndú giì njè nó si yí mí to.

Bà gò i mì ndâ Jùdéyà ji Ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò

13 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà giì tuu ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû kpolo tí tàkìì mì ndú ta ndâ ꞌbí mbe kû tè gí tàkò có mì Èródè tacó bà zèè ngo nje Jézù. 14 Ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvee Jézù, máa, «Mbe nìbà i, ze ŋò ni gî máa, wò a mbe ꞌdè yúcó, wò cì gúku tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá, wò delè ꞌvee bà  énó máa, ŋìnó a gbolò ꞌduù, káa ŋìnó a lúkúfà ꞌduù nò, jé lá. Wò kû nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ká ta njembí lo gbaànjé. Wò koṛo có máa, a yúcó tacó tí ndoo tí ndâ Jùdéyà bà gò i ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò? Ze gò i ji yí, wèè, ze gò lá?»

15 Káa Jézù giì ŋò ni gî máa, ndâ ꞌduù tí nò gì gí tí yì ta ngìŋò. Tacó énò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kû ꞌdè ngo muu có ji ye tacó yè? Yo tala bà tù ŋa gùrúsù tí nò á mì yo nò ji ye, wàa ye ꞌví ŋò gi.»

16 Ndú mâ giì tù ꞌbí ŋa gùrúsù mì ndú nò gbaànjé, náa ndú kû ni mítí  a dìnárì, ji Jézù gî, Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «À ka mí gbí gùrúsù mì yo nó a cè kózò tí ꞌdi nó?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «À ka a cè kózò tí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

Yí giì ꞌvee ndú kákáꞌi máa, «Káa à cu mí gbí  nó a ṛè ꞌdi?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «À cu a ṛè ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

17 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo dele ndi ndâ i mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò, wàa yo ꞌví dele ta ndâ i mì Mbíṛì á ji Mbíṛì.» Bìndi  nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gítí có mì Jézù nò gî.

Bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú

18 Bìndi  ndâ ꞌbí ŋa ndâ Jùdéyà mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá, ta ṛè ŋa ndú a ndâ Sàdùkáyò, giì ꞌvee Jézù máa, 19 «Mbe nìbà i, Mòze cu ji ze mí gbí wáràgà mì wó máa, ꞌduù má kò niì, káa ku giì je yí si ndú jò ta niì tí nò lá, náꞌvindí ꞌduù tí nò ꞌví zèè ꞌbì nawù ku bìndi wó, tacó bà jò ṛè náꞌvindí wó. 20 Káa ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò náa nawu ndú jò ndú ta bà muu ndú vô-nje só giì kò niì, bìndi  ku giì je yí si ndú jò ta niì tí nò kálásê. 21 ꞌBí náꞌvindí ku tí nò giì zèè ꞌbì nawù ku á bìndi wó. Ndú delè giì jò ta niì tí nó lá, bìndi  yí giì cee gî. Bà taꞌô ꞌduù giì zèè ꞌbì niì tí nò, káa ndú delè giì jò ta yí lá. 22 ꞌDuù ŋìnò má zèè ꞌbì niì tí nò á bìndi ku náꞌvindí wó, yí cì ká sínò; ꞌduù ŋìnò má zèè ꞌbì wó, yí cì ká sínò, kpòò yee tí o tí nó náa ndâ ꞌviì-ꞌdakò tí mò vô-nje só gbí yì mì nawu ndú ꞌdáá gî giì tè ṛì á cìkii gbèe niì tí nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, ku delè giì ṛuka ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, káa gbèe ꞌduù á ꞌdo gbí òkò tí ndú mbe jò ta yí wálá. Bìndi  niì giì cì tí ndòngbú ꞌduù gí tàkò ndú. 23 À má ta o bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wúnò, ndú má giì ꞌvala ndi ndú gî, niì tí nò bà giì du tí niì mì ꞌdi á ꞌdo gbí òkò tí ndú? Tacó ndú ꞌdáá gî kò yí gî.»

24 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À nò me ndeṛè bà giṛiꞌo mì yo ká nò lá? Náa yo ꞌdi tí  ta gbí ndâ có tí nó náa à cu mì Mbíṛì nó lá nò? Yo delè giì ŋò tí  ta wotí mì Mbíṛì ni lá nò! 25 Tacó bìndi bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, ndâ ꞌdakò ta ndâ niì kákáꞌi bà kò tí ndú wálá, tacó ndú bà giì du go ndâ basìlì mbe kû nò tú mì Mbíṛì.

26 «Káa à má gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, yo ꞌdeke có gítí bèꞌi tí nó mbe kû doo nó gbí wáràgà mì Mòze lá? Mbíṛì ta o tí nò giì ꞌdè có ji Mòze máa, ‹Ye a Mbíṛì mì Àbìráámò, ye a Mbíṛì mì Ìzákò, ye a Mbíṛì mì Jàkóbè.› 27 Káa ndâ Àbìráámò, ta Ìzákò, ta Jàkóbè cì sàà si à dooko gítí bà jò Mòze kálásê. Káa Mbíṛì giì ꞌdè có tí nò ji Mòze tacó bá tùbà  énó máa, ndú kû ꞌvala kálásê. À má énò, Mbíṛì me Mbíṛì mì ndâ ku lá. Yí a Mbíṛì mì ndâ ꞌválá. Káa có mì yo máa, ꞌválá bìndi ku wálá nò, co ngé to gî.»

Kpóló-kpolo có gbí òkò tí ndâ có mì Mbíṛì ꞌdáá gî

28 Bìndi  ꞌbí gbolò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà mbe kû sè tù wó ta o tí nò gítí bà tò kponje mì ndâ Jézù ta ndâ ka wó, má giì ꞌdi ndâ bà ꞌvìsì có mì Jézù ji ndú ꞌdáá gî ká dú, yí giì ꞌvee Jézù máa, «Kpóló-kpolo có gbí òkò tí ndâ có mì Mbíṛì ꞌdáá gî a có ngàyi?»

29 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ŋìnó a có mì Mbíṛì mbe kpolo co tí ndâ ꞌbí có mì wó ꞌdáá gî:

‹Yo sè tù yo, ákoo ndâ Ìzìrìyélì.

Mbe tí ndoo tí Mbíṛì ká gbaànjé.

30 Yo zè Mbe tí yo tí Mbíṛì mì yo nìkì ta njembí yo gbaànjé,

ta lilí yo gbaànjé,

ta bà koṛo có mì yo gbaànjé,

ta wotí mì yo ꞌdáá gî.›

31 «ꞌBí kpóló-kpolo có mì Mbíṛì a ŋìnó, máa,

‹Wò ꞌví zè ndâ ꞌbí ka lo nìkì ká go ŋìnó náa wò kû zè ta ꞌdóó tí lo nìkì maa nô.›

ꞌBí có mì Mbíṛì kákáꞌi mbe me gbolò ndii ndâ có tí nò sósòꞌô nò gî wálá.»

32 Mbe nìbà i tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Wò ꞌdè a yúcó, Mbe nìbà i. Có mì lo náa wò ꞌdè énó máa, Mbíṛì ká gbaànjé, ꞌbí Mbíṛì bìndi wó kákáꞌi wálá, à káa yí nò, a cèe yúcó. 33 Bà zè yí nìkì ta njembí ꞌduù gbaànjé, (ta kóṛó-koṛo có mì ꞌduù gbaànjé,) ta wotí mì ꞌduù ꞌdáá gî, ta bà zè ꞌbí ka tí nìkì á go bà zè ꞌdóó tí ꞌduù nìkì , a ndâ kpóló-kpolo có mbe ndii ndâ bà doo ngûwu ndâ nò ta ndâ bà waa mbelè ji Mbíṛì gî.»

34 Jézù mâ giì ŋò énó máa, bà ꞌvìsì có mì ꞌdakò tí nò a bà ꞌvìsì có mì mbe ꞌdi gbí-o, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò me ꞌdú ꞌdo tí ꞌbá tí nó náa Mbíṛì kû zogo nó lá.»

ꞌDo bìndi ŋìnò, ꞌbí ꞌduù kákáꞌi mbe giì yeeke tí wó ta bà ꞌvee gbí nje Jézù wálá.

Bìndi-Mbíṛì me káa ꞌviì mì Dàvídè cuki lá, yí delè a mbe tí Dàvídè

35 Ta o tí nò si Jézù kû nìbà i ji ndâ ꞌduù á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, yí giì ꞌvee ndú máa, «Ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà kû ꞌdè có máa, Bìndi-Mbíṛì a ꞌviì mì Dàvídè ta kpokèjì ngàyi? 36 À sé a Dàvídè táánò ta nje wó ká kò-kò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, máa,

‹Mbíṛì ꞌdè có ji Mbe tí ye máa,

«Kí tí lo gbí kùꞌbì mì ye di tí o tí nó náa

ye bà giì bàkà ndâ kuꞌdì mì lo tí ndâ i-tà-tàmà mì lo,» nó.›

37 «Káa Dàvídè ta nje wó má kû nì mítí Bìndi-Mbíṛì a ‹Mbe tí ye,› Bìndi-Mbíṛì bà giì dù tí ꞌviì mì Dàvídè ta ŋa kpokèjì ngàyi?»

Káa ndâ ꞌduù me mbè giì sè tù tí có tí nò ta pétékè tàkòcò ndú, wàa yí ꞌví ꞌdè ta gbí có tí nò ngbáṛángàꞌi ji ndâ yì.

Jézù ŋonoko ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà

38 Si Jézù kû nìbà i ji ndâ ꞌduù, yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú máa, «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà mbe kû dù ta go bà yuu ndâ banga bòngo, ta go bà si ndâ ꞌduù ꞌví te duù mítí bà ꞌvee ndú á go bà ꞌvee ndâ gba ta ndi tí ndâ bàndò ꞌvélè. 39 Ndú má ya gítí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì tacó bà ùlù Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò bàndò bà kili ndâ ꞌduù gí bà zò i, à tí ndú delè káa go bà ki tí ndú pí ndâ kpédélé mbata tí nó náa à paka mí kùṛo ndâ ꞌduù nô. 40 Ndú zò ndâ i mì ndâ nawù ku mìì gî. Ndú kû bàkà tí ndú tí ndâ tó ꞌduù ta ꞌvéṛè bà dù kû ùlù Mbíṛì too yé, ta ṛi, too yé, ta ṛi, káa Mbíṛì bà waa có mítí ndú ta wotí ká tí .»

Bà gò i mì ꞌbí nawù ku

41 Káa si Jézù kû ki tí wó á seè bàndò bà gò i mì ndâ ꞌduù ji Mbíṛì á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, yí giì ŋò ndâ ꞌduù me mbè kû gò i. 42 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí nawù ku tí mbe yê gì gí bà gò ndâ njì gùrúsù sósòꞌô, náa à má toko ndú, ndú bà gì tí gírísì gbaànjé. 43 Jézù mâ giì ŋò i tí nò náa nawù ku tí nò bàkà nò, yí giì tèꞌé tí ndâ mbe tala có mì wó. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, nawù ku tí nò tí mbe yê nò, gò i me gbolò ndii ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 44 Tacó ndâ mbe kpo-kpò i gò káa nje mèlè ndâ i tí nó náa à kuu mì ndú nô. Káa nawù ku tí nò, tí mbe yê ta ꞌbí i mì wó wálá nò, gò ꞌdáá nò a làmbu ŋìnó náa yí kû lì mítí  nô.»

13

Jézù ꞌdè có gítí o bà giì kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì

1 Si Jézù kû co ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gí sè, ꞌbí mbe tala có mì wó gbaànjé giì zeke ꞌbá-Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Zekeꞌo zó gi, Mbe nìbà i! A ŋa ndâ kpo-kpò díí yè náa a bì ta ndâ ꞌbá tí zó ká zó!»

2 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò wálá ŋò ndâ kpo-kpò ꞌbá tí zó gî? Gbèe díí bà giì dù pí ka wó wálá. À bà giì kiꞌviki ndú lúꞌbú-lúꞌbú gí to.»

3 Jézù giì ya gí pí Gú Mbâ, bìndi  yí giì ki tí wó tù gbíṛo wó mò gítí ꞌbá-Mbíṛì. Bìndi  ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì, ta Àndèréyà, giì ꞌvee yí si ndú ta kpéétí ndú máa, 4 «Nì o bà bàkà tí mì i tí nò ji ze. Ze bà ŋò o bà bàkà tí mì ndâ i tí nò ni mítí yè?»

Jézù ꞌva-gbí-tù ndâ tú mì wó á gítí o bà gì ndòngbú o

5 Bìndi  Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo kpolo tí yo, tacó wàa ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo lá. 6 Tacó ndâ ꞌduù me mbè bà giì waaka có ta ṛè ye; ꞌduù ŋìnò bà dù káa o gí yaà máa, ‹Ye a yí›. Ndú bà giì eendi ndâ ꞌduù me mbè.

7 «Káa yo má ꞌdi có ndâ kpo-kpò gó, ta ndâ bà fiini có gítí ndâ kpo-kpò gó, yo ꞌví cì gúku lá, tacó ndâ gó tí nò ꞌdáá gî bà gò tí gî, káa ndòngbú o kálásê. 8 Tacó ta o tí nò ndâ ꞌduù ꞌdo muu to kèꞌbî bà kaa ya gí bà tè ndâ ꞌbí ka ndú ta gó. Ndâ kpo-kpò gba bà giì tè ndâ ꞌbí ka ndú ta gó. To bà giì tanga tí, tí ndâ bàndò me mbè. Ndâ ꞌduù bà giì zò go. Káa ndâ i tí nò ꞌdáá gî káa bà ꞌbìtà gó-káyì sínò.

9 «Káa yo ꞌví kpolo tí yo, tacó ndâ ꞌduù bà giì ya ta yo gí gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà. Àá bà giì gbì yo ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì; yo bà giì ṛò tíyò á kùṛo ndâ kpo-kpò tùù, ta ndâ kpo-kpò gba á muu ye. Yo bà giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó táánò náa yo ꞌdi ꞌdo gbí nje ye nô. Yo delè bà giì ꞌdè có gítí ndâ i ŋìnó náa yo táánò ŋò ye kû bàkà ndú nô. 10 Káa yo kpédéléꞌi bà ma a Banga-Ngú-Có mì ye á ji ndâ ꞌduù á muu to tí nó ꞌdáá gî má kózò gi.

11 «Ta o tí nò, à má kû zèè yo ya tí  gí gbí ngbàngà, yo ꞌví si bà yeeke tí yo ta bà koṛo có máa, yo bà ꞌdè mí kà a có yè wè nò mí to; yo ꞌví ꞌdè káa ŋa có ŋìnó mbe gì gí gbí muu yo nô. Tacó ta o tí nò à me yo ká kû ꞌdè có lá, a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká bà ꞌdè có.

12 «Ta o tí nò, ndâ ꞌduù bà sì tàmuu ndâ náꞌvindí ndú ji ku, bu ꞌviì bà sì tàmuu ꞌví mì wó ji ku, ndâ ꞌviì bà giì sogo ndâ mbe jò ndú, ndú delè bà giì sì ndú ji ku; 13 delè ndâ ꞌduù bà giì sogo yo tacó tí ye. Káa ꞌduù ŋìnó mbe zèè njembí wó yee tí ndòngbú ndâ i tí nò ká bà ꞌde ꞌvala ŋìnó mbe cee lá nô.

14 «Káa ta o tí nò, yo má ŋò ndâ vò ꞌduù kû gbètèkè ꞌbá-Mbíṛì nó, (mbe kû ꞌdeke i tí nó ꞌví ꞌdi gbí  énó máa), ndâ ꞌduù Jùdéyà ꞌví ì ngèlè ya gí pí ndâ nja-njà gú. 15-16 Ndâ i tí nò má gbo yo mítí ꞌbí bàndò, yo ꞌví dele ndi yo ya gí ꞌbá tacó bà kaa ndâ i mì yo lá. 17 Káa a ŋa vò pá yè ká tí ndâ mbe nakáyì, ta ndâ niì ŋìnó náa ndâ ꞌviì mì ndú nje kí gbí ndâ o tí nò nó ká énó! 18 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì máa, i tí nò ꞌví bàkà tí me ta bèmbílì lá. 19 Tacó gbí ndâ sili tí nò, ndâ ꞌduù bà giì mbu ŋa ꞌbí bà mbu ndò ta ŋa  jé mbe bàkà tí lá ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó mì Mbíṛì di tí kpónó, delè ta ŋa  kákáꞌi bà bàkà tí wálá. 20 ꞌDóó Mbe tí ndoo tí Mbíṛì táánò má ja tí ndâ sili tí nò gí to lá, gbèe ꞌduù bà dù wálá. Káa yí ja tí ndâ sili tí nò a i tacó tí ndâ ꞌduù tí nó náa yí ṛuka ndú gî nô.

21 «À má énò, ꞌbí ꞌduù má giì ꞌdè có ji yo, máa, ‹Yo zekeꞌo gi, Bìndi-Mbíṛì kuu nô!› wàlà máa, ‹Yo zekeꞌo, yí zô!› yo ꞌví ùnje gítí  lá. 22 Ta o tí nò ndâ sú bìndi-Mbíṛì, ta ndâ sú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì bà oloko kû bàkà ndâ i, ta ndâ seṛè, tacó bà giṛi kpokèjì mì ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì ṛuka ndú gî nó, náa ndú má ꞌde kpokèjì gítí ndú gî nò.

23 «A má énò, yo kpolo tí yo, tacó ye kpo-gbí-tà-tù yo gítí ndâ i tí nó bà giì bàkà tí nó ꞌdáá gî, gî.

24 «Káa gbí ndâ sili bìndi ndâ vo-vò o tí nò, ṛo ṛi bà giì ꞌdi gî, pì bà giì tòngbaà wálá, 25 ndâ yii bà giì ꞌduku gí to ꞌdo gbíṛì, ndâ i gbíṛì ꞌdáá gî bà giì ngaka tí ndú. 26 Bìndi  ndâ ꞌduù bà giì ŋò ꞌViì-mì-ꞌDakò kû gì co gbí ndâ kùlù mù ta dì gbí tí wó, kû tòngbaà ngbézé-ngbeze-ngbèzè. 27 Bìndi  yí bà giì tuu ndâ basìlì mì Mbíṛì cee muu to tí nó ꞌdáá gî, gí bà kili ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì ṛuka ndú gî nó ꞌdo gbí ndâ gulú-gulù to yee tí gulú-gulù ṛì.

28 «Yo kpolo ṛo yo mítí mû-mbiìgá, ta o tí nó náa yí má kû tù ngú dó kpâ, yo ŋò ngé ni gî máa, bèmbílì dooko jéꞌdéé gî. 29 Go énô delè, ta o tí nó náa yo má ŋò ndâ i tí nó náa ye ꞌdè có gítí ndú nó kû bàkà tí, yo ꞌví koṛo muu yo énó máa, o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò dooko gî. 30 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ndâ i tí nò ꞌdáá gî bà bàkà tí kùṛo bà mìì ndâ ꞌduù tí nó kpónó mbe kû ꞌvala muu to tí nó nó gî. 31 Ndâ gbíṛì ta to tí nó bà mìì gî, káa ndâ có mì ye bà mìì wálá.

32 «Káa à má gítí ndâ ꞌdóó ṛi tí nò, ta ꞌdóó o tí nò, gbèe ꞌduù mbe ŋò ni wálá, kpêtí káa ndâ basìlì mbe kû nò tú mì Mbíṛì á gbíṛì, kpêtí káa ꞌViì-mì-Mbíṛì, gbèe ꞌduù jé mbe ŋò ni wálá. À káa Bu ye cuki ká ŋò ni . 33 À má énò, yo dù tí zòꞌo. Yo ꞌví kpolo tí yo, tacó yo jé gí bà ŋò máa, o tí nò bà gì ta o ngàyi wè, nò wálá. 34 O tí nò bà gì go ꞌduù mbe ya gí muu njà nó. Yí njè nó ꞌdo ꞌbá si ndâ i mì wó á ji ndâ bòò mì wó, máa ndú ꞌví kpolo tí ndú, bòò ŋìnò ká ta bà nèté mì wó, ꞌbí  ká ta ŋìndi wó. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji mbe kpolo tí njekèjì máa, yí dù tí zòꞌo. 35 À má énò, yo dù tí zòꞌo, tacó yo ŋò o tí nó náa mbe ꞌbá bà gì tí  nó ni lá. Yí bà gì si ndâ ꞌduù á njewu? Yí bà gì ta kpo-gbíꞌo? Yí bà gì ta bà kò-kò mì ngùù? Yí bà gì si yé kû wèlè tà ṛì? 36 Yí má yee kpàtàràkà gî, yí ꞌví ꞌde yo á tí zòꞌo. 37 Có tí nò náa ye ꞌdè ji yo nò, ye ꞌdè ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî: ‹Yo dù tí zòꞌo!› »

14

Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà pà kpokèjì gítí bà zèè Jézù

1 Ta o tí nò sè sili ká só gítí o bà bàkà tàkìì o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì, ta tàkìì bà ci ꞌDê-kô. Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà kû giì pà kpokèjì bà zèè Jézù á tàbèngìì tacó bà zi yí. 2 Ndú jè ta bà zèè yí gbí ngbà tacó ndú kû cì gúku máa, ndâ yì má zèè yí gbí ngbàà ṛi á ta gbolò o tí nó, ndâ ꞌduù bà bàkà wo.

ꞌBí niì toṛo bàà mítí Jézù gbí gbata Bètánìyà

3 Ta o tí nò si Jézù kû zò i gbí gbata Bètánìyà á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè, náa à kû nì mítí wó a «mbe cì,» ꞌbí niì giì gì ta banga pó bàà náa à ŋònòkò ta ꞌbí ŋa banga pó i ta ṛè  a nàràdì gbí dúlàngà. Bìndi  niì tí nò giì ki miṛi dúlàngà bàà tí nò gî, yí giì yee bàà tí nò ꞌdáá gî mítí muu Jézù. 4 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó mbe ŋò i tí nò náa niì tí nò bàkà nò giì ꞌbìtà bà ꞌdè ngùṛù-ngùṛù có goꞌi ta kpo tàkòcò gítí niì tí nò, máa, «À kpónó volo gbí bàà tí nò tacó yè? 5 Àá kùtàá bà sì pó bàà tí nò á ta gbolò gùrúsù ndii dìnárì 300 gî, wàa à ꞌví ko ta ndâ mbe yê.»

6 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò kû fiini nò, yí giì tè ṛo wó gítí ndú. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo si niì tí nò mí to. Yo kû pèè mbí wó tacó yè? Yí bàkà ji ye a banga i. 7 Ndâ mbe yê ta o ꞌdáá gî kuu gbí òkò tí yo. Go bà bàkà nambeè ji ndú má kuu tí yo, yo bà bàkà ta o mì yo mbe nìkì tí yo gî. Káa à má gítí ye, yo bà ꞌde ye ta o ꞌdáá gî wálá. 8 Yí bàkà nò a bà wotí ŋìndi wó. Yí toṛo nò a bàà bà duu ye mítí ye. 9 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, bàndò náa à má ma Banga-Ngú-Có mítí  muu to tí nó gî, à delè bà koṛo có tí niì tí nó ta bà dìtà i tí nó náa yí bàkà nó gî.»

Júdà ba ngbù Jézù

10 Bìndi  Júdà Ìsìkàrìyótè, tí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jézù muuꞌbì-nje só, giì njè nó ya gí mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, tacó bà ba ngbù Jézù ji ndú. 11 Ta bà ꞌdi có tí nò, tàkòcò ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà giì peteke gítí Júdà ngé ndii gî. Bìndi  ndú giì ci yí máa, ndâ yì bà ko mboo nèté mì wó nò ji yí ta gùrúsù. Bìndi  Júdà giì delè ndi wó ya gí bà pà tó kpokèjì bà zèè Jézù ji ndú.

Bà ꞌviindi tí gítí gbolò o bà ci i

12 Káa ta o bà ꞌbìtà ndâ sili mì gbolò o bà bàkà tàkìì mì ṛi bà ci ꞌDê-kô, si à waa mbelè ꞌviì-rómbo gítí o bà bàkà tàkìì mì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì gî, ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí gítí bàndò ŋìnó náa mbe nìkì tí wó, tacó wàa, ndâ yì ꞌví ya gí bà ꞌviindi  ji ndâ yì ta ndú tacó bà zò i-cí-ci mítí . 13 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú ta bà tuu ndâ ꞌduù sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndú, máa, «Yo ya gí gbí gbata; yo má yee kà, yo bà ꞌde ꞌbí ꞌdakò kû te ngo gbí káṛà; yo ꞌví ṛu ndi wó. 14 ꞌBá tí nó náa yí bà ṛì gítí  nó, yo ꞌví ya gí bà ꞌvee mbe ꞌbá tí nò, máa, ‹A mbe nìbà i ká tuu ze máa, ze gì gí bà ꞌvee wò máa, ꞌbá wiṛi tacó tí  ngòó, tacó wàa, ndâ yì ꞌví gì gí bà zò i-cí-ci mí tà  á ta ndâ mbe tala có mì yì wè?› 15 Bìndi  yí bà tùbà gbolò soṛo náa à ꞌviindi bàndò mí kà sàà gî ji yo. Nò gí, yo ꞌví bàkà i-zó-zò mí kà á ji ndoo.»

16 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì njè nó ya gí gbí gbata, ndú giì ꞌde ndâ i kà jé ká go có tí nó náa yí ꞌdè ji ndú nô. Bìndi  ndú giì ꞌviindi ndâ i-cí-ci kû ù ta ndi wó.

Ndòngbú bà zò i mì Jézù

17 ꞌDêꞌo mâ giì gì gî, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só giì ya gí gbí gbata tí ꞌbá tí nó náa à ꞌviindi tàꞌi mítí  kû ù ta ndi ndú nô. 18 Káa si ndú kû zò i, Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo bà giì ba ngbù ye gî. ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo mbe kû zò i ta ye kpónó gbí káꞌi.»

19 Ta bà ꞌdi có tí nò ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî giì dù zuku-zùkùù. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee yí gbaànjé-gbaànjé, máa, «À ꞌví dù a ye? À ꞌví dù a ye?»

20 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «A ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo a muuꞌbì-nje só nô. ꞌBí ꞌduù mbe kû too yâ ta ye ꞌdo gbí gbèe káꞌi. 21 Ìyoo. À dú káa yúcó, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà giì ya gí nje ku mì wó á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mí Mbíṛì sàà énó máa, yí bà giì cì gî nò gî. Káa ꞌduù tí nó mbe ba ngbù ꞌViì-mì-ꞌDakò nó ká bà giì mbu . À ngbá nìkì táánò káa bà jò yí lá.»

22 Káa si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kálásê kû zò i, yí giì je kù kô, bìndi  yí giì ùlù Mbíṛì, yí giì kiꞌviki gbí kù kô tí nò, bìndi  yí giì kaa ji ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo je , ŋìnó a dìì ye.»

23 Bìndi  yí giì zèè ꞌvisî nèbítì, yí mâ giì ùlù Mbíṛì gî, yí giì je ji ndâ mbe tala có mì wó, ndú ꞌdáá mâ giì njù gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, 24 «Ŋìnó a mbelè ye, tí mbelè bà njù mùká mì Mbíṛì, àá bà yee to tacó tí ndâ ꞌduù me mbè. 25 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ye kákáꞌi bà njù i ta yo wálá yee tí ṛi ngú bà njù  mì ndoo ta ndoo á gbí ꞌbá tí nó náa Mbíṛì kû zogo nô.»

26 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì cè cè á bìndi i-zó-zò gî, ndú giì njè nó kû ya gí pí Gú Mbâ. 27 Káa si ndú a muu nó á kpokèjì, Jézù giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo bà giì ꞌvaaka ꞌdo tí ye, á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Ye bà giì gbì mbe gbà rómbo, bìndi  ndâ rómbo bà giì ꞌvaaka gî,› nô. 28 Káa kpêtí ká énò, ye bà giì ya gí kùṛo gí bà ùndi yo mí Gàlìléyà á bìndi bà ꞌvala ndi ye á ꞌdo gbí muuꞌdú ye.»

29 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Kpêtí sè ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdáá má oloko ꞌdo tí lo gî, ye jé gí bà o ꞌdo tí lo wálá.»

30 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò, máa, «Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó, máa, wúnó ta bèbìlì tí nó, á kùṛo bà kò-kò mì ngùù ta bà  só, wò bà ꞌboo ye ta bà  taꞌô.»

31 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Jézù ta njembí wó gbaànjé, máa, «À kpêtí má káa ku, à nìkì énô máa ku tí nò ꞌví zi káa ꞌdóó ye gî, á co tí bà o ꞌdo tí lo mì ye.» Bìndi  sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî giì ꞌdè ji yí káa gbèe ŋa có mì Pìyétòrò nò.

Jézù ya gí Jètìsèmánè

32 Bìndi  ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì yee gbí ꞌbí làmbu wúngbó jìlì náa à kû ni mítí  a Jètìsèmánè, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Yo dù nô, wàa ye ꞌví ya gí bà ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì.»

33 Bìndi  yí giì ṛuka ta yí ꞌdo gbí òkò tí ndú káa ndâ Pìyétòrò, ta Jákòmò, ta Jòvánì. Ndú mâ giì yèè ta ndú gí ndiì ꞌdo tí sè ndâ ꞌbí ka ndú gî, gbí dìì wó giì dù kû me máákà, delè tàmuu wó giì ꞌbìtà bà ji gî. 34 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó tí nò taꞌô nò náa yí ṛuka ndú nò, máa, «Séꞌi yè gbí njembí ye dê gí mì ku. Yo dù bà-i-nò, wàa yo ꞌví kpolo tí yo.»

35 Bìndi  yí mâ giì yèè ndi wó ꞌdo tí ndú á gí ndiì gî, yí giì ꞌbu gbíṛo mí to, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, máa, ꞌbí kpokèjì má kuu, yì ꞌví ndo co tí  ꞌdo kùṛo o tí nó kû gì nó gî. 36 Máa, «Àbá, àá Bu ye, kpokèjì gítí ndâ i ꞌdáá gî kuu mì lo. Si ye mí nje gbolò vò có tí nó náa à bà giì waa mítí ye nó lá. Káa wò ꞌví me énò ꞌdo ká gbí ꞌdóó có mí lo gbí muu lo, me ꞌdo gbí có mì ye lá.»

37 Bìndi  yí mâ giì dele ndi wó gí mì ndâ mbe tala có mì wó tí nó taꞌô nó, yí giì ꞌde ndú tèṛì gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji Pìyétòrò, máa, «Sìmónè, wò kû tè a ṛì wàà? Yo ni bà dù tí zòꞌo njíꞌdíí lá? 38 Yo kùtàá bà dù tí zòꞌo, wàa yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, tacó ndâ vò i ꞌví tala yo lá. À dú káa yúcó, go bà bàkà tó i dú kuu gbí njembí yo, káa wotí tí yo gí tàkò  wálá.»

39 Bìndi  yí giì dele ndi wó kákáꞌi ya gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ká go kpédélé ŋìnô. 40 Yí mâ giì dele ndi wó kákáꞌi gí mì ndâ mbe tala có mì wó, yí giì ꞌde ndú mìì ta ṛì gî. Bà ꞌdè có mì ndú ji yí giì kpò ndú gî, tacó ndú ta o tí nò káa cee ku ndú ku ta ṛì. 41 Gbí bà taꞌô bà gì yí, yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo tèṛì kpónó, yo ꞌví tè wo yo. Bà  cee gî. À kpónó nó a o bà dò ꞌbì tí ꞌViì-mì-ꞌDakò mí ꞌbì ndâ mbe bèè ṛo Mbíṛì. 42 Kùṛo o bà gì mbe ba ngbù ye dooko gî. Yo a gí yaà wàa ndoo ꞌví njè nó.»

Bà zèè Jézù

43 Káa si Jézù kálásê kû ꞌdè có, yí má giì zekeꞌo, yí ngé giì ŋò Júdà tí nó tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó nó, yee ta ndâ ꞌduù me mbè, náa ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndâ Jùdéyà ká tuu ndú yee gî. Ndâ ꞌduù tí nò tuṛu mí ꞌbì ndú a ndâ mû, ta ndâ nja-njà sìzò.

44 Káa kùṛo bà gì ndú, Júdà tí mbe ba ngbù Jézù kpo-gbí-tà-tù ndú sàà gî, énó máa, «ꞌDuù tí nó náa ye bà ꞌvee yí ta bà òlò gbí tù wó nó a ꞌdakò tí nò. Yo zèè yí, yo ꞌví kpolo tí wó tí kpòò wàa yo ꞌví ya ta yí.» 45 Júdà giì gì ká ndírí ya gí mì Jézù. Bìndi  yí giì tèꞌé tí wó, máa, «Mbe nìbà i ji ze!» Bìndi  yí giì ꞌvee yí ta bà òlò gbí tù wó. 46 ꞌDo bà-i-nò, ndâ ꞌduù tí nò giì zèè Jézù kácá-kácá.

47 Káa ꞌbí ꞌduù mbe kû ṛò tíyò ṛègbà tí Jézù giì ja njà sìzò mì wó, yí giì da tù ꞌbí bòò mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì waa jàngá gî.

48 Bìndi  Jézù giì ꞌvee ndâ mbè ꞌduù tí nò, máa, «Ye a mbe ngbà náa yo giì kaa ta ndâ mû, ta ndâ nja-njà sìzò mì ꞌbì yo tacó bà gì gí bà zèè ta ye? 49 Gbí ndâ o tí nó ꞌdáá gî ꞌdo táánò náa ye kuu ta yo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kû nìbà i ji yo nó, yo jé zèè ye lá. À má énò, yo zèè ye, tacó wàa có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó ꞌví dù tí  tí yúcó.»

50 Ta o tí nò ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî giì njè ꞌdo tí wó ta ngèlè gî, 51 si káa ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò mbe gala káa gbèe kpâ-bòngo mítí wó kû ṛu ta ndi Jézù gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò. 52 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì bàkà có bà zèè ꞌviì-ꞌdakò tí nò, yí giì o ta ngèlè ta só, jee kpâ-bòngo tí nò mí ꞌbì ndú.

Jézù kùṛo ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà

53 Ndâ ꞌduù tí nò giì zèè Jézù, bìndi  ndú giì ya ta yí gí ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì. Ta o tí nò ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà kili ꞌdáá gî mí kà.

54 Káa ta o tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò kû ya ta Jézù nò, Pìyétòrò dù ngéé ndiì kû ko tàkò wó. Yí giì ko tàkò wó yee ngé gbí ndùgù mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì. Bìndi  yí giì ki tí wó to gbí òkò tí ndâ mbe kpolo tí ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, kû u wu gbí ngbàngà.

55 Ta o tí nò Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe waa có gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà kû pà kpokèjì tacó bà waa có ku mítí Jézù, káa ndú ꞌdè gbaànjé lá. 56 Ndâ ꞌduù me mbè giì dù kû waaka ndâ ꞌvéṛè mítí wó, káa ndâ wááká-waaka có mì ndú nò jé toko lá. 57 Bìndi  ndâ ꞌbí ꞌdakò giì a gí yaà ta ꞌbí ŋa ꞌvìṛi có mì ndú énó máa, 58 «Ze táánò ꞌdi kòcò ꞌdakò tí nò kû ꞌdè có máa, ‹Ye bà kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì tí nò náa ndâ ꞌduù bì ta ꞌbì ndú nò gí to, káa gbí sili taꞌô ye bà bì ꞌbí  náa à bì me ta ꞌbì lá.› » 59 Káa ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, ndâ có mì ndú jé toko lá.

60 Bìndi  Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì a gí yaà á kùṛo ndâ mbe waa có ꞌdáá gî, bìndi  yí giì ꞌvee Jézù, máa, «Có mì lo gí tàkò ndâ có tí nò wálá? Ndâ ꞌduù tí nò ꞌdè gítí lo nò a ŋa có yè?» 61 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò ndâ ꞌvé mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì nò lá. Bìndi  Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì kákáꞌi giì ꞌvee ndi Jézù, máa, «Wò a Bìndi-Mbíṛì tí ꞌViì-mì-Mbíṛì?»

62 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ye a yí; wò delè bà giì ŋò ꞌViì-mì-ꞌDakò kû ki tí wó gbí kùꞌbì mì Mbe wotí, bìndi  yí bà giì gì ꞌdo gbíṛì co gbí ndâ kùlù mù.»

63 Ta bà ꞌdi có tí nò, Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì yaka gbí bòngo tí wó ta sé có gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, máa, «Ndoo kpòò kû pà a ndâ mbe ꞌdè yúcó ngàyi? 64 Yo ꞌdi bà ꞌdè zu có mì wó gítí Mbíṛì gî. Ndòngbú có mì yo máa yè?» Káa ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî giì waa có mítí Jézù, máa, à ꞌvii ta yí káa ku.

65 Bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌbìtà bà cù cù mítí Jézù. Ndú giì eṛe i mítí ṛo wó, ndú giì ꞌbìtà bà dòmò yí ta ꞌbì ndú si yí gbí sú ṛo, kû ꞌviya ta yí máa, «Nì ṛè ndâ mbe kû bàkà ndâ i tí nò mítí lo nò!» Ndâ mbe kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà giì dù kû gbì yí.

Pìyétòrò tò kponje Jézù

66 Káa si Pìyétòrò kálásê kuu ṛègbà wu gbí ngbàngà mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ꞌbí niì mbe kû bàkà nèté ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì co gí gbí ngbàngà ṛègbà wu. 67 Yí mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò Pìyétòrò kû u wu. Yí giì ꞌviiki yí, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yì, máa, «Wò delè táánò kû dù toko ta Jézù tí nò tí ꞌduù Názàrètì nô.»

68 Káa Pìyétòrò giì tò kponje có tí nò náa niì tí nò ꞌdè nò gî. Bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji niì tí nò, máa, «Ye ŋò ꞌduù tí nò ni lá. Ye delè ngbá ꞌdi gbí ŋa có mì lo nò lá.» Bìndi  yí giì co gí njekèjì ndùgù.

69 Káa niì tí nò kákáꞌi mâ giì ŋò Pìyétòrò kû ṛò tíyò njekèjì ndùgù, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ṛò tíyò bà-i-nò nó, máa, «ꞌDakò tí nò a ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû dù toko ta Jézù nô.» 70 Káa Pìyétòrò kákáꞌi giì tò kponje gî.

Káa ndú mâ giì dù gàà énó, ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ṛo tíyò á ṛègbà tí Pìyétòrò nó giì ꞌdè có ji yí, máa, «Ta yúcó wò a ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì Jézù, tacó wò a ꞌduù Gàlìléyà.»

71 Káa Pìyétòrò giì ꞌbìtà bà see tí wó ta bà gò ku, máa, «Ye ŋò ꞌdakò tí nò náa yo kû ꞌdè có gítí wó nò ni lá.»

72 Káa ngùù ngé giì kò ꞌbí kò. Bìndi  mbí Pìyétòrò giì ꞌva tí có tí nó náa Jézù ꞌdè ji yí, máa, «Kùṛo bà kò-kò mì ngùù ta bà  só, wò bà ꞌboo ye ta bà  taꞌô nô.» Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà wa gbí.

15

À ya ta Jézù gí kùṛo Pìlátò

1 Ta fírí dúꞌo, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ngé giì kili ta bà muu ndú gálà-gálà gî. Ndú giì toko có mì ndú gbaànjé, ndú giì eṛe Jézù gî, bìndi  ndú giì ya ta yí gí kùṛo Pìlátò, ta ŋa wó a Ròmánò tí gbolò ꞌduù mbe kû zogo ndâ Jùdéyà. 2 Ndú mâ giì yee ta yí kà, Pìlátò giì ꞌvee Jézù, máa, «Wò a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «A wò ká ꞌdè énò.»

3 Ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà ta o tí nò kpì ngbàngà tí Jézù ji Pìlátò tacó ndâ i me mbè. 4 Bìndi  Pìlátò giì ꞌvee yí kákáꞌi, máa, «Wò ꞌdi ŋa mbè ndâ ngbàngà tí nó náa ndú kpì ta ṛè lo nó gî. Có mì lo tacó bà njaanga miṛi lo wálá?» 5 Káa nje Pìlátò giì ꞌdèè gî, tacó Jézù kákáꞌi giì ꞌvìsì có gbaànjé gí tàkò ndâ có tí nò ꞌdáá gî lá.

À waa có ku mítí Jézù

6 Ta ndoò ꞌdáá gî, ta o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì, ꞌbí ŋa i mì Pìlátò a bà peteke tàkòcò ndâ bòò mì wó ta bà njaanga ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe nìkì tí ndú ꞌdo gbí zàà ji ndú. 7 Káa ta o bà zèè Jézù nò, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Bàrábà, náa a zèè ndú ta ndâ ꞌbí vo-vò ꞌduù tacó bà zi ku a gbí wo, kuu gbí zàà. 8 Ndâ ꞌduù mâ giì kili me mbè mí gbí ngbàngà mì Pìlátò ta o tí nò gî, ndú giì kaa ya gí bà yù nambeè ꞌdo mì wó, máa yí njaanga ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí zàà ji ndâ yì á go ŋìnó náa yí kû bàkà ta ndoò ꞌdáá gî nô. 9 Káa Pìlátò giì ꞌvee ndú, máa, «Có mì yo kpónó máa ye ꞌví njaanga ji yo á ꞌdi a ꞌdo gbí zàà? Ye njaanga gbolò gba mì ndâ Jùdéyà ji yo?» 10 Pìlátò ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò tacó yí ŋò ni gî máa, a káa kiì ká te ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì gítí Jézù. 11 Ndú ta o tí nò volo muu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî énó máa, ndú ꞌví ꞌdè có ji Pìlátò, máa, yí ꞌví njaanga a Bàrábà ꞌdo gbí zàà ji ndâ yì. Máa, yí ꞌví njaanga Jézù lá.

12 Bìndi  Pìlátò giì ꞌvee ndâ ꞌduù tí nò kákáꞌi, máa, «Káa ꞌdakò tí nó náa yo kû ꞌdè có máa, yí a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà nó, ye ꞌví bàkà ta yí a yè?»

13 Káa ndú ꞌdáá gî giì pìì kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «Gbì yí mítí njèèkpè mû!»

14 Bìndi  Pìlátò giì ꞌvee ndi ndú, máa, «Tacó yè? Yí bàkà a ŋa vò i yè?»

Káa ndú kákáꞌi giì pìì kû ta kòcò ndú gí yaà ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî, máa, «Gbì yí mítí njèèkpè mû!»

15 Tacó énò, Pìlátò giì njaanga Bàrábà gí sè ꞌdo gbí zàà tacó bà peteke tàkòcò ndâ ꞌduù. Bìndi  yí giì je Jézù ji ndâ àsìkérì máa, ndú ya ta yí, wàa ndú ꞌví gbì yí ta kùrùbájì má kózò gî, wàa ndú ꞌví giì ya gí bà gbì yí mítí njèèkpè mû.

À tu kpeṛè mítí muu Jézù

16 Ndâ àsìkérì giì ya ta Jézù gí gbí ngbàngà gbí ndùgù mì Pìlátò, náa à kû nì mítí  a Pìrìtórìyùmù. Sè ndâ ꞌbí ka ndú mâ giì kili ꞌdáá gî, 17 ndú giì jaka ndâ bòngo mì wó ꞌdo tí wó gî. Bìndi  ndú giì yuu bí-bi bòngo tí bòngo gba mítí wó. Ndú delè giì te tàgíyà-gba náa ndú tu ꞌdo tí kpeṛè mítí muu wó. 18 Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌviya yí ta bà ꞌvee yí, máa, «Kútí lo ée? Gbolò kùṛo ndâ Jùdéyà!» 19 Ndú giì ꞌbìtà bà gbì yí ta njì ngba ta tí muu wó, ta bà cù cù mítí wó; ndú giì dù kû ꞌviya yí ta bà kucuku muungbó ndú mí kùṛo wó, kû ŋo ta yí, máa ndâ yì kû ùlù yí. 20 Ndú mâ ŋonoko ndi wó tè ta ndú gî, ndú giì ja bòngo gba tí nò náa ndú yuu ji yí nó ꞌdo tí wó gî, bìndi  ndú giì yuu ndi ndâ ꞌdóó bòngo mì wó mítí wó.

Bà ya ta Jézù gí bà gbì yí mítí njèèkpè mû

21 Bìndi  ndâ àsìkérì giì ja yí ꞌdo gbí gbata gí sè tacó bà ya gí bà gbì yí mítí njèèkpè mû. Káa si ndú kpokèjì, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè, tí ꞌduù Sìrínì, tí bu ndâ Àlèsándòrò ta Rúfò, kû gì ꞌdo ꞌbá gí gbí gbata Jèrùzàlémè. Bìndi  ndú giì zèè yí gítí bà te njèèkpè mû mì Jézù. 22 Bìndi  ndú giì ya ta Jézù gítí ꞌbí bàndò náa à kû nì mítí  a Gòlìgátà, gbí  énó máa, bàndò kùsu muu ndâ ku.

Bà gbì Jézù mítí njèèkpè mû

23 Ndâ àsìkérì mâ giì yee ta Jézù tí bàndò bà zi yí gî, ndú giì je nèbítì náa à ŋònòkò ta ꞌbí ŋa yeè bà zi dìì ꞌduù náa à kû nì mítí  a «mírì» ji yí. Káa yí giì biya bà njù gî. 24 Bìndi  ndú giì gbì yí mítí njèèkpè mû. Ndú mâ giì gbì yí mítí njèèkpè mû gî, ndú giì njèè gbí ndâ bòngo mì wó gbí òkò tí ndú ta bà ki-mbílì.

25 À gbì Jézù mítí njèèkpè mû ta ṛi dúꞌo. 26 Bìndi  à giì cu ndeṛè ku wó gbì mítí njèèkpè mû á còmuu wó énó máa, yí a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà. 27 Ta gbèe o tí nò delè, à giì gbì ndâ ꞌbí mbe ngbà sósòꞌô mítí ndâ njèèkpè mû, ꞌbí  mò gí gbí kùꞌbì, bìndi  ꞌbí  mò gí gbí gàlì mì Jézù, 28 go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì cu sàà gî, máa, «À kaa yí mò gí mì ndâ vò ꞌduù» nô.

À ŋo Jézù si yí tí njèèkpè mû

29 Ndâ mbe kû ndii ta nó co tí kpokèjì giì zeke yí ta bà mìyà muu ndú, delè ta bà ŋo yí, máa, «Ìyo le! Wò tí mbe ꞌdè có táánò máa, wò bà kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì gí to, wàa wò ꞌví bì ndí  bìndi sili taꞌô! 30 ꞌVala tí lo gi! Co gí to ꞌdo tí njèèkpè mû!»

31 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà giì dù kû ŋo yí, máa, «Yí ŋò ni káa bà ꞌvala ndâ ꞌbí ka wó, káa bà ꞌvala tí wó kpò yí gî. 32 Si Bìndi-Mbíṛì, tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, ꞌví co gí to ꞌdo tí njèèkpè mû kpónó, tacó wàa ndoo má ŋò gî, ndoo ꞌví ù ta nje gítí wó.» Ndâ mbe ngbà tí nó náa à gbì ndú mítí njèèkpè mû nò delè giì ꞌdè ndâ zu có gítí wó.

33 Ta ṛi gbúrú, ꞌdíꞌdiꞌo giì yiiga muu to yùkúú gî yee tí o bà mò tí mì ṛi. 34 Bìndi  Jézù giì tò kû ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Èlóyì, Èlóyì, lámà sàbàkìtánì.» Gbí  énó máa, «Àá Mbíṛì mì ye! Àá Mbíṛì mè! Wò ꞌvìsì kapí lo á gítí ye tacó yè?»

35 Ndâ ꞌbí ꞌduù mbe kû ṛò tíyò á bàndò tí nò má giì ꞌdi có tí nò, ndú giì ꞌdè có, máa, «Yo ꞌdi gi! Yí kû tèꞌé tí Èlíjà tí nó táánò tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô.»

36 Bìndi  ꞌbí ꞌduù giì je ꞌbí i mbe kû njù ngo go kàfòlò-ngo nó, yí giì ì ngèlè ya gí bà yuu mí gbí pe nèbítì mbe me zùù-zùù gî, yí giì sè mí nje njì ngba, bìndi  yí giì te mí nje Jézù, ta bà ꞌdè có máa, «Ndoo dùú, wàa ndoo ꞌví ŋò bà gì gí bà ja yí mì Èlíjà ꞌdo tí njèèkpè mû gí to gi.»

37 Káa Jézù giì tò ꞌbí kû kákáꞌi ta kòcò wó ngéé gí yaà, bìndi  njembí wó giì ki gî.

38 Ta o bà cee Jézù, gbí kpâ-bòngo tí nó mbe njèè gbí tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì nó, giì yaka gbí tí wó ꞌdo yaà dí to. 39 Kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe ṛò tíyò kû zeke Jézù nó mâ giì ŋò cè bà ki njembí Jézù nò, yí giì ꞌdè có máa, «ꞌDakò tí nò táánò dú ta yúcó a ꞌViì-mì-Mbíṛì.»

Ndâ niì mbe ya gí muu gú Gòlìgátà

40 Ta o tí nò ndâ Màríyà Màdèlénà, ta Màríyà nawu ndâ làmbu Jákòmò ta Jùzépè, ta Sàlómè, tí ndâ niì tí nó táánò 41 mbe kû ṛu ndi Jézù, delè mbe kû konì yí si yí á Gàlìléyà nó, giì ṛò tíyò me ꞌdú gbí òkò tí ndâ ꞌbí niì tí nó mbe ko tàkò wó ꞌdo Gàlìléyà gítí  gí Jèrùzàlémè nó, kû zeke ndâ i tí nó náa à kû bàkà mítí wó nô.

Bà duu ku Jézù

42 Ta ꞌdêꞌo si ndâ Jùdéyà kû ꞌviindi tí ndú gítí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndú, 43 ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jùzépè mbe gì ꞌdo gbí gbata Àrìmàtíyà, tí ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà náa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû te duù mítí wó, tí ꞌduù mbe kû koṛo có gítí o bà zèè ꞌbá mì Mbíṛì, giì zèè njembí wó, bìndi  yí giì ya gí bà ꞌvee Pìlátò máa, yí si yì ꞌví duu ku Jézù. 44 Káa nje Pìlátò giì ꞌdèè gítí có bà cì Jézù gálà énò gî; tacó énò, yí giì tèꞌé tí kùṛo ndâ àsìkérì, bìndi  yí giì ꞌvee yí, máa Jézù cì gî wè? 45 Kùṛo ndâ àsìkérì tí nò mâ giì ꞌdè có ji yí máa, Jézù cì gî, gî, Pìlátò giì ùnje ji Jùzépè máa, yí ya gí bà te ku Jézù.

46 Nò gí, Jùzépè giì sì ó kpâ-bòngo, yí mâ giì te ku Jézù ꞌdo tí njèèkpè mû gí to gî, yí giì so gî, bìndi  yí giì te yí ya tí  gí gbí gùù náa à ba mí gbí díí, bìndi  yí giì mèṛèkè ꞌbí gbolò díí mí nje gùù tí nò. 47 Káa ta o tí nò ndâ Màríyà Màdèlénà ta Màríyà nawu Jùzépè ŋò bàndò bà duu Jézù nò gî.

16

Kùnga muuꞌdú

1 Ṛi bà wotí mâ giì ta gî, ndâ Màríyà Màdèlénà ta Màríyà nawu Jákòmò, ta Sàlómè giì sì pó bàà tacó bà ya gí bà too mítí ku Jézù. 2 Ta fírí dúꞌo mì sili gbaànjé bìndi ṛi bà wotí, ndú giì njè nó ya gí bà ŋò muuꞌdú si ṛi co jéé gî. 3 Káa si ndú kpokèjì, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «À ꞌdi wúnó ká bà mèṛèkè díí tí nò ꞌdo njekèjì ꞌbá muuꞌdú ji ndoo?» 4 Ndú ꞌvee ꞌvé tí nò, tacó díí tí nò me gbolò ngé ndii gî. Káa ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò njekèjì ꞌbá muuꞌdú ngàà. 5 Ndú mâ giì ṛì gí tàꞌi kà, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò kû ki tí wó to mò gí gbí kùꞌbì mì ndú ta njà cé-ce bòngo tí wó. Gúku giì bàkà ndú ngé ndii gî.

6 Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo si bà cì gúku mí to. Yo wálá kû pà a bà tí Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì náa à gbì yí mítí njèèkpè mû nó? Yí ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí ku gî. Yí bà-i-nó wálá. Yo gì gí bà ŋò bàndò tí nò náa à táánò sii ku wó mítí  nô. 7 Nò gí. Yo dele ndi yo ya gí bà ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, ta ndâ Pìyétòrò, máa, yí kû ya gí kùṛo bà ùndi ndú mí Gàlìléyà. Ndú bà ꞌde yí a i kà, á go cí tí nó táánò náa yí ci ta ndú nô.»

8 Ndâ niì tí nò giì njè ta ngèlè ꞌdo tà ꞌbá muuꞌdú ta bà gu ta gúku. Bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí kpokèjì giì kpò ndú ta o tí nò gî, tacó gúku eṛe nje ndú gî.

Jézù tùbà tí wó ji Màríyà Màdèlénà

9 Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta fírí dúꞌo ta yé bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Bìndi  kpédélé ꞌduù náa yí giì tùbà tí wó ji yí a Màríyà Màdèlénà, tí niì tí nó náa yí táánò mòkò ndâ i vô-nje só á ꞌdo gbí muu wó nô. 10 Màríyà Màdèlénà giì ya gí bà ꞌdè ndí  ji ndâ mbe tala có mì wó si ndú kû wa ku wó. 11 Káa gbèe ꞌduù mbe ùnje gítí có mì wó nò giì dù lá.

Jézù tùbà tí wó ji ndâ ꞌbí mbe nò tú mì wó sósòꞌô

12 Bìndi bà tùbà tí wó ji Màríyà Màdèlénà nò, Jézù giì tùbà tí wó ji ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó sósòꞌô gbí ꞌbí ŋa kpokèjì tende, si ndú a kpokèjì kû ya gí ꞌbá mì ndú ꞌdo gbí gbata Jèrùzàlémè. 13 Ndú giì dele ndi ndú ya gí bà ꞌdè ndí  ji ndâ ꞌbí ka ndú. Káa ndâ ka ndú giì ùnje gítí có mì ndú nò delè lá.

Jézù tùbà tí wó ji ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje gbaànjé

14 Bà taꞌô ŋìnó Jézù giì tùbà tí wó ji ndâ tú mì wó muuꞌbì-nje gbaànjé si ndú kû zò i. Yí giì ꞌdè kòlòwò gítí ndú, tacó ndú ùnje gítí Mbíṛì ta njembí ndú lá, delè tacó njembí ndú kpolo go duù tacó bà ùnje gítí ndâ có mì ndâ ka ndú mbe ŋò yí á bìndi bà ꞌvala ndi wó á ꞌdo gbí muuꞌdú wó.

15 Bìndi  yí giì tuu ndú, máa, «Yo ya cee muu to tí nó ꞌdáá gî, wàa yo ꞌví ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì á ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 16 ꞌDuù ŋìnó mbe ùnje ta njembí wó, bìndi  à ꞌví caka tí wó gî, bà ꞌde ꞌvala ꞌdo mì Mbíṛì gî. Káa Mbíṛì bà waa có mítí ꞌduù ŋìnó mbe biya bà ùnje gî nô. 17 Mbíṛì bà giì je wotí bà bàkà ndâ seṛè ji ndâ mbe ùnje gítí ndâ cò mì ye: ndú bà giì mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta ṛè ye; ndú delè bà giì ꞌdè ndâ tende ŋa nje có, náa ndú jé ꞌdè sàà kùṛo lá; 18 ndú delè bà giì zèè ndâ kpoo ta ꞌbì ndú; ndú kpêtí má giì njù jâ, ndú bà cì tí  wálá; ndú bà ꞌvala ndâ mbe séꞌi ta bà tee ꞌbì ndú mítí ndú.»

19 Mbe tí ndoo Jézù mâ giì nìbà ndâ i ji ndâ mbe tala có mì wó cee gî, Mbíṛì giì te yí ya tí  gí bà ki tí gbí kùꞌbì mì wó á gbíṛì.

20 Bìndi  ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌvaaka ꞌdo Jùdéyà cee muu to tí nó ꞌdáá gî kû ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù. Yí tí Jézù delè giì je wotí bà bàkà ndâ seṛè ji ndú, tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù énó máa, ndâ có tí nó náa ndú kû ma nó dú káa ndâ có mì Mbíṛì.

Lúkà

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Banga-Ngú-Có mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì go có mì

LÚKÀ

1

Tí tó ꞌduù mì Mbíṛì

1 Ye ŋò ndâ ꞌbí ka ye me mbè cu có gítí ndâ i tí nó táánò mbe bàkà tí gbí òkò tí ndoo nô. 2 Ndú cu ndírí jé káa ndi kòcò ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe kû nìbà i ji ndoo, tí ndâ mbe ŋò ṛèngbó ndâ i tí nò mbe bàkà tí nò táánò ta ṛo ndú gî nô. 3 Ye ta ꞌdóó miṛi ye delè ꞌviiki gbí ndâ có tí nò lézé-lézé ꞌdo tí bà ꞌbìtà ndú gî. À má énò, ndòngbú kóṛó-koṛo có mì ye kpónó énó máa, ye cu ndú ꞌdo tí ṛèngbó ndú ji wò néméé énô, Tèyófìlò. 4 Ye bà bàkà énò, tacó wàa wò tí kpo ꞌduù mì ze ꞌví ꞌdi ta gbí ndâ có tí nó náa wò táánò ꞌdi gítí ndâ i tí nò ngbáṛángàꞌi énô.

Mbíṛì tuu basìlì mì wó ji Zàkàríyà

5 Ye kû ꞌbìtà có ꞌdo tí Zàkàríyà tí ꞌbí bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà dígísèé gbí o mì Èródè, tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî. Zàkàríyà tí nò dígísèé a bu-Mbíṛì ꞌdo gbí òkò tí ndâ bu-Mbíṛì ŋìnó ta ṛèngbó ndú ꞌdo tí bu-Mbíṛì tí nó ta ṛè wó a Àbíjà nô. Zàkàríyà delè giì kò Èlìzàbétà tí jú kòtí Àrónì, tí bu-Mbíṛì gbí o mì Mòze. 6 Ndâ Zàkàríyà ta Èlìzàbétà ta o tí nò só káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co ká jáá tí kpokèjì mì Mbíṛì, mbe kû ꞌdi có mì Mbíṛì, delè mbe kû bàkà go ndâ có tí nò. 7 Káa ꞌviì mì ndú wálá, tacó Èlìzàbétà a kázá. Delè tacó ndú só me kpo ꞌduù ndii o bà bà jò ꞌviì gî.

8 À ta o tí nò a o bà bàkà i-Mbíṛì mì ndâ bu-Mbíṛì tí nó tí ndâ bòò Àbíjà nô. 9 Ndú mâ giì pà-có ta bà ki-mbílì go i gbí tàkìì mì ndú, tacó bà ŋò bu-Mbíṛì ŋìnó gbí òkò tí ndú náa yí ꞌví dù tí mbe gbo ngûwu dì mí bàndò mì Mbíṛì ta o tí nò nó, à giì ṛò mítí Zàkàríyà. 10 O bà doo dì mâ giì gì gî, Zàkàríyà giì ya gí tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì tí bàndò tí nó ta ku-sòṛò-Mbíṛì kû dù tí  nô. Káa ndâ ꞌduù me mbè giì kili kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì sè.

11 Zàkàríyà mâ giì zekeꞌo si yí tàꞌi á bàndò gbo ngûwu dì ta kpéétí wó, yí giì ŋò basìlì mì Mbíṛì kû ṛò tíyò mò gí gbí kùꞌbì tí bàndò tí nó náa káꞌi bà gbo dì kû dù tí  nô. 12 Zàkàríyà bà-i-nò giì dù káa naꞌva ta gúku bà ŋò basìlì tí nò gî.

13 Káa basìlì tí nò giì ꞌdè có ji Zàkàríyà máa, «Zàkàríyà, cì gúku lá! Tacó ye gì a i tacó bà ꞌdè có ji wò énó máa, Mbíṛì ŋò yê ṛo bà ꞌdeke tí lo tacó bà jò ꞌviì gî. Nawù lo Èlìzàbétà kèjì gí bà jò ꞌviì tí ꞌviì-ꞌdakò, wàa wò ꞌví gbì ṛè wó tí Jòvánì. 14 Tàkòcò lo bà peteke ta líkíꞌo bà jò ꞌviì tí nò ta ŋa  wálá. Líkíꞌo delè bà bàkà ndâ ꞌduù me mbè ta o bà jò ꞌviì tí nò ngé ma. 15 Tacó ꞌviì tí nò bà dù tí gbolò ꞌduù á kùṛo Mbíṛì. Yí bà tee ꞌbí ŋa i ta ṛè  a pe mítí nje wó wálá. Bèṛi-mì-Mbíṛì bà ꞌbìtà bà dù gbí njembí wó ꞌdo ká gbí yì nawu wó. 16 Yí bà gì tí mbe ꞌvìsì muu ndâ Ìzìrìyélì ŋìnó mbe giṛiꞌo gî nó gítí kpokèjì mì Mbe tí ndú tí Mbíṛì. 17 Yí bà je a njembí ta wotí bìndi Èlíjà tí nó dígísèé tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nó, kû ꞌvii ta ndi gbí òkò tí ndâ ꞌviì ta ndâ bu ndú; yí bà dù tí mbe ꞌvìsì muu ndâ mbe kpò có á gítí bà koṛo có go i mì ndâ mbe kû co tí jáá kpokèjì mì Mbíṛì; yí delè bà dù tí mbe ꞌviindi muu ndâ ꞌduù mì Mbe tí ndoo kû ù ta ndi bà gì yí.»

18 Káa Zàkàríyà giì ꞌvee basìlì tí nò máa, «Ye bà ŋò ni ta yè, máa có tí nò náa wò ꞌdè nò a yúcó?»

19 Káa basìlì tí nò giì ꞌvìsì có ji Zàkàríyà máa, «Ṛè ye a Gàbìrìyélè, tí mbe kû ṛò tíyò á kùṛo Mbíṛì. A Mbíṛì ká tuu ye, máa, ye gì gí bà ꞌdè banga ngú có tí nò ji wò. 20 À má énò, wò ꞌdo tí kpónó bà dù tí ngbiṛí, wò delè bà ꞌdè có wálá yee tí o bà bàkà tí mì i tí nò náa ye ꞌdè có gítí  ji wò nò. Tacó wò biya bà ꞌdi có mì ye gî.»

21 Nje ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdeke tí ndú sè nó giì ꞌdèè gítí bà dù Zàkàríyà á bàndò bà gbo ngûwu dì ta kôndi wó énò gî. 22 Káa yí mâ giì co ꞌdo kà gí sè, yí mâ giì bàkà bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, à giì kpò yí gî. Yí bà-i-nò giì dù kû bàkà káa i go i mì mbe sú tù nó, ta bà mìyà ꞌbì wó ji ndâ ꞌduù. Ndâ ꞌduù giì ŋò ngé ni gî máa, ꞌbí tende i ꞌde yí tàꞌi bàndò bà gbo ngûwu dì kà gî.

23 O bà bàkà nèté mì Zàkàríyà á tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì mâ giì cee gî, yí giì dele ndi wó gí ꞌbá mì wó. 24 Zàkàríyà giì bàkà mí ꞌbá káa làmbu o mâ giì zekeꞌo, nawù wó Èlìzàbétà giì tè nakáyì gî. Bìndi  yí giì nè tí wó mí gbí gùùtàꞌi ta nakáyì ta pì vô 25 kû ùlù Mbíṛì máa,

«Mbíṛì bàkà nambeè ji ye ngé ndii gî!

Yí ꞌvala ye ꞌdo gbí bà ŋonoko ye mì ndâ ꞌduù gî.»

Mbíṛì tuu basìlì mì wó ji Màríyà

26 Ta ꞌbí o gbaànjé, si pì tí Èlìzàbétà ta nakáyì vô-nje gbaànjé, Mbíṛì giì tuu ndi gbèe basìlì mì wó tí Gàbìrìyélè náa yí tuu yí ji Zàkàríyà nó gí gbí gbata Názàrètì á gbí to Gàlìléyà, 27 á ji ꞌbí ngbutu ꞌvinî ta ṛè wó a Màríyà, náa à ꞌvee có tí wó ji ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jùzépè tí ꞌviì kòtí Dàvídè tí gbolò gba gî. 28 Gàbìrìyélè mâ giì yee ꞌbá mì ndâ Màríyà gî, yí giì ṛì gí tàkò Màríyà tàꞌi. Bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Kútí lo ée, tó ꞌduù mì Mbíṛì? Mbíṛì kuu ta wò!»

29 Káa nje Màríyà giì ꞌdèè gítí bà ꞌvìsì ꞌvé gí tàkò ŋa ꞌvé mì Gàbìrìyélè nò gî. Bìndi  yí giì dù kû ꞌviiki gbí ŋa ꞌvé tí nò gbí muu wó ta kpéétí wó.

30 Gàbìrìyélè mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji Màríyà máa, «Cì gúku lá, Màríyà, tacó Mbíṛì bàkà nambeè ji wò me gbolò ngé ma. 31 Wò kèjì gí bà tè nakáyì. Wò bà jò ꞌviì tí nò tí ꞌviì-ꞌdakò. Bìndi  wò bà gbì ṛè wó tí Jézù. 32 ꞌViì tí nò bà dù tí gbolò ꞌduù. Ṛè wó bà dù a ꞌViì-mì-ꞌDuù-tí-nó-gbíṛì nô. Mbe tí ndoo tí Mbíṛì bà si ꞌviì tí nò ꞌví dù tí gbolò gba á bìndi gù wó Dàvídè yee tí ndòngbú o. 33 Yí bà zogo ꞌbá bìndi gù wó Jàkóbè ká kpòò ya tí . Yí delè bà dù tí gba ká kpòò ya tí .»

34 Káa Màríyà giì ꞌvee basìlì tí nò máa, «Ye bà toṛo tí ye a i mítí tiì wàa ye ꞌví jò ta ꞌviì tí nò?»

35 Káa basìlì tí nò giì ꞌvìsì có ji Màríyà máa, «Bèṛi-mì-Mbíṛì bà gì gí muu lo, delè wotí mì Mbíṛì tí nó á mbe dù ngéé yaà gbíṛì nó bà gèè bè mí muu lo. Tacó énò, ṛè ꞌviì tí nò náa Mbíṛì kaa yí mò gí mì wó gî nò a ꞌViì-mì-Mbíṛì. 36 Ŋò nô, à kpêtí káa kpo niì tí nó tí nambe lo ta ṛè wó a Èlìzàbétà, náa ndâ ꞌduù táánò kû ŋonoko yí, máa yí a kázá nó, kpónó ta ꞌviì ŋìndi pì vô-nje gbaànjé gbí yì wó. 37 Tacó ꞌbí i mbe kpò Mbíṛì wálá.»

38 Káa Màríyà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji basìlì tí nò máa, «Ye a bòò mì Mbíṛì; à má énò, si à ꞌví bàkà tí mítí ye go có tí nò náa wò ꞌdè nò.»

ꞌDo bà-i-nò, basìlì giì taꞌva ꞌdo ṛo Màríyà gî.

Màríyà co wiṛi ya gí bà ŋò Èlìzàbétà

39 Màríyà bàkà bìndi bà njè nó mì basìlì tí nò káa làmbu o, bìndi  yí giì co ngòꞌve wiṛi ya gí ꞌbá mì Èlìzàbétà gbí ꞌbí gbata pí gú gbí to Jùdéyà. 40 Màríyà mâ giì yee kòtí Zàkàríyà, yí mâ giì nì «Ye yee gî,» ji nambe wó Èlìzàbétà, 41 Èlìzàbétà giì gundiì ta bà ꞌdi kòcò Màríyà nò tí ŋa ŋìnó náa ꞌviì gbí yì wó giì o ꞌdo gbí kudu gî. Bìndi  Bèṛi-mì-Mbíṛì giì je wotí bà ꞌdè-kòcò ji yí. 42 Bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji Màríyà bà-i-nò gbí nga nje wó máa,

«Mbíṛì bàkà nambeè ji wò gbí òkò tí ndâ niì ꞌdáá gî ngé ndii gî, Màríyà.

Yí delè bàkà nambeè ji ꞌviì tí nò á kpónó ta tà-ngo-yì wó tí lo nò ngé ndii gî.

43 Ŋa gbolò có tí nó ꞌde ye énó tacó yè,

náa à giì co gbí  a nawu Mbe tí ye ká giì co wiṛi gì gí ꞌbá mì ye nó?

44 Tacó à káa póó bà ꞌdi kòcò lo mì ye,

ꞌviì gbí yì ye giì o ta líkíꞌo ꞌdo gbí kudu mì wó gî.

45 A gbolò tó pá ká tàkò niì tí nó mbe ùnje énó máa,

Mbíṛì ꞌví bàkà ta yì go có tí nó náa à gbí muu wó tí Mbíṛì,» nô.

Màríyà be ṛè Mbíṛì gbí cè

46 Màríyà bà-i-nò giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì Èlìzàbétà nò ta bà cè cè kû be ta ṛè Mbíṛì máa,

«Ye kû ùlù Mbe tí ye ta njembí ye gbaànjé.

47 Ye kû dùlù tí ye ta ṛè Mbíṛì tí mbe ꞌvala ye,

48 tacó mbí wó kuu tí ye tí bòò mì wó!

À dú káa yúcó máa,

ṛè ye ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo bà giì dù á mì ndâ ꞌduù a mbe tó pá,

49 tacó ꞌduù tí nó ngéé gbíṛì tí Mbe wotí nó bàkà ndâ kpo-kpò i ta ṛè ye gî.

50 Yí a mbe kû ŋò yê ṛo ndâ mbe kû te duù mítí wó ta o ꞌdáá gî.

51 Yí kû tùbà wotí mì wó ji ndâ mbe kû si tí ndú tí i ta kpéétí ndú

ta bà njè gbí ndâ mbù ꞌvéṛè mì ndú ꞌdáá gî.

52 Yí kû tùbà wotí mì wó ji ndâ kpo-kpò gba tí nó mbe kû mba tí ndú ji yí nó,

ta bà tòò ndú ꞌdo pí ndâ jàlàmbà mì ndú gî.

53 Yí giì tùbà wotí mì wó ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta go tí ndú nó,

ta bà je i-zó-zò ji ndú yè yì ndú gî.

Bìndi  yí giì njè gbí ndâ mbe kpo-kpò i ꞌdo kùṛo wó ta go tí ndú.

54-55 Yí bàkà nambeè ji ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ bòò mì wó

go có tí nó náa yí táánò ci ta ndâ ká gù ndoo ngbé énó máa,

yì kèjì gí bà bàkà nambeè ji ndâ Àbìráámò ta ndâ ꞌviì bìndi wó,» nô.

56 Màríyà bàkà go pì taꞌô mí kòtí Èlìzàbétà, bìndi  yí giì dele ndi wó gí ꞌbá.

Bà jò Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù

57 Pì mì Èlìzàbétà mâ giì tè gî, yí giì jò ꞌviì mì wó tí ꞌviì-ꞌdakò. 58 Ndâ ka ꞌbá mì Èlìzàbétà ta ndâ nambe wó mâ giì ꞌdi có ŋa gbolò nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji yí nó, ndú giì kaa ya gí bà ŋò yí ta líkíꞌo.

Bà gbì ṛè Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù

59 Ta sili vô-nje taꞌô bìndi bà jò Jòvánì, ndâ ꞌduù giì kili ya gí ꞌbá mì Zàkàríyà, tacó à má waa ꞌviì gî, à ꞌví gbì ṛè mí muu wó, go i gbí tàkìì mì ndú. À gbí muu ndâ ꞌduù ta o tí nò a có bà gbì ṛè bu wó tí Zàkàríyà mí muu ꞌviì. 60 Káa Èlìzàbétà tí nawu ꞌviì giì biya gî, máa, ndú gbì mí muu wó a Jòvánì. 61 Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ꞌvee Èlìzàbétà máa, «Jòvánì a ṛè ꞌdi ꞌbá mì yo?» 62 Tacó énò, ndú bà-i-nò giì njè gítí bà ꞌvee Zàkàríyà ta bà mìyà ꞌbì ndú ji yí, máa ndâ yì ꞌví gbì mí muu ꞌviì a ṛè ꞌdi wè?

63 Káa Zàkàríyà giì mìyà ꞌbì wó ji ndú máa, ndú je i ji yì wàa yì ꞌví cu ta ṛè ꞌviì ji ndú. Ndú mâ giì je i ji yí gî, Zàkàríyà giì cu ṛè ꞌviì tí nò mítí  énó máa, «Ṛè wó a Jòvánì.» Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdeke ṛè ꞌviì tí nò náa Zàkàríyà cu ji ndú nò, nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. 64 Káa à káa póó bà cee ta bà cu ṛè ꞌviì tí nò mì Zàkàríyà, wú tà mè wó giì njaanga tí gî. Yí bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ta bà ùlù Mbíṛì ta líkíꞌo.

65 Nje ndâ ka ꞌbá mì Zàkàríyà ꞌdáá gî giì ꞌdèè gítí ŋa i tí nò gî. Ngú có tí nò giì ꞌvèè cee gbí òkò ndâ gú gbí Jùdéyà ꞌdáá gî. 66 ꞌDuù ŋìnó mbe ꞌdi có tí nò gî ngé kû koṛo káa có máa, «Ŋa ꞌviì tí nò bà kpolo tí ŋa ꞌduù yè wè?» Tacó à dú káa yúcó máa, Mbíṛì je wotí ji yí gî.

Zàkàríyà be ṛè Mbíṛì gbí cè

67 Wu mâ giì gì gí gbí mè Zàkàríyà gî, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì je wotí bà ꞌdè-kòcò ji yí. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà cè cè ta bà be ṛè Mbíṛì gbí  máa,

68 «À ùlù Mbe tí ndoo,

tí Mbíṛì mì ndâ Ìzìrìyélì!

Tacó yí gì gí bà gala ndâ ꞌduù mì wó gî.

Yí gì gí bà njaanga miṛi ndú ꞌdo gbí vò i gî.

69 Yí je ngáángbá ꞌduù tí mbe ꞌvala ndoo ji ndoo

ꞌdo gbí mòòkò bìndi bòò mì wó Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì gî.

70 Yí bàkà énò go cí tí nó náa yí dígísèé ci ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó

náa yí ṛuka ndú ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ji ndâ ká gù ndoo nô.

71 Yí dígísèé ci ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó ji ndâ ká gù ndoo máa,

yì kèjì gí bà ꞌvala ndoo ꞌdo mì ndâ kuꞌdì tí ndoo,

ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû sogo ndoo nô.

72 Yí kpónó kû tù nó a bà nambeè mì wó ji ndâ ká gù ndoo.

Yí kû koṛo nò a có gítí cí tí nó náa yí ci ta ndú dígísèé nô.

73 Yí dígísèé be tí wó á ji bu ndoo tí Àbìráámò, máa;

74 yì bà ꞌvala ndoo ꞌdo ꞌbì ndâ kuꞌdì tí ndoo,

yì delè bà je wotí ji ndoo tacó bà bàkà nèté ji yì

ta gúku tí ndoo wálá,

75 tí ndâ cèe ꞌduù, delè tí ndâ ꞌduù ŋìnó jáá kùṛo yì,

ta o ꞌdáá gî muu to tí nô.

76 Káa wò tí putú káṛà tí nó mì ye nó,

wò bà dù tí mbe ꞌdòkò có mì ꞌDuù tí nó

mbe kû dù ngéé gbíṛì nô,

tacó wò bà dù tí mbe ꞌviindi kpokèjì ù ta ndi bà gì Mbe tí ndoo.

77 Wò bà dù tí mbe je muu gítí ꞌválá ji ndâ ꞌduù

ta bà je à-cee-gî ji ndú gítí ndâ vò i mì ndú,

78 ta ṛè mì Mbíṛì mì ndoo tí mbe nambeè,

tí mbe kû ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù,

náa yí kû si ta ṛi kû có tàṛì

79 tacó bà tù ngbaꞌo ji ndoo tí ndâ mbe kû ꞌvala gbí ꞌdíꞌdiꞌo

náa ku gò jî mí ṛo ndoo gî nó

tacó wàa ndoo ꞌví tò kò ndoo tí kèjì ꞌválá ŋìnó tí ꞌdê ꞌválá nó lá.»

80 ꞌViì tí nò mâ giì kpolo tè tí ꞌduù gî, yí giì co ꞌdo ꞌbá ya gí bà ꞌvala gbí kángáá nga ngoò ta kpéétí wó, yee tí o bà tùbà tí wó ji ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî.

2

Bà jò Jézù

1 À ta o tí nò a ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò ta ṛè wó a Àgúsìtò, tí mbe kû zogo ndâ Jùdéyà, ká ꞌdè có máa, à ꞌdeke muu ndâ ꞌduù gbí ndâ to tí nó náa yì kû zogo nó ꞌdáá gî. 2 Kpédélé ŋa bà ꞌdeke muu ndâ ꞌduù énò bàkà tí ta o tí nò si Kùrínò a gbolò ꞌduù gbí to Sírìyà.

3 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì kaa ya gí bà ṛèngbó ndú tacó bà cu ṛè ndú mí gbí yâ-ndú go có mì Àgúsìtò tí ngáángbá gba. 4 Tacó énò, Jùzépè giì njè nó ꞌdo gbí gbata Názàrètì á gbí to Gàlìléyà, ya gí gbí to Jùdéyà, gí bà cu ṛè wó mí gbí ꞌdóó gbata mì ndú Bétèlèmè, tí bàndò bà jò Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, tacó yí a ꞌviì kòtí Dàvídè. 5 Ndú gbí ta nó tí nò ta Màríyà, tí ꞌvinî tí nó náa yí ꞌvee có tí wó tacó bà kò yí gî nô. Káa ta o tí nò Màríyà ta cèe kpokù nakáyì tí wó. 6 Ndú mâ giì yee gbí gbata Bétèlèmè gî, gó-káyì giì tanga mítí Màríyà. 7 Yí bà-i-nò giì jò ꞌviì-kíṛi mì wó tí ꞌviì-ꞌdakò, yí giì paṛaka yí ta ndâ bòngo, bìndi  yí giì sii yí mí gbí káꞌi bà je i-zó-zò ji ndâ nò, tacó ndú ꞌde ndâ ꞌbá wiṛi yeke ꞌdáá ta ndâ ꞌduù gî.

8 Ta bèbìlì tí nò, ndâ ꞌbí mbe gbà bee mbe kû tè ṛì a ṛègbà tí ndâ bee mì ndú á seè gbata Bétèlèmè, 9 mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò basìlì mì Mbíṛì, bìndi  ngbaꞌo mì Mbíṛì, giì ngbaanga to ṛègbà tí ndú ꞌdáá gî. Gúku bà-i-nò giì zèè ndú mbi ta ŋa  wálá. 10 Káa basìlì tí nò giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo cì gúku lá, tacó ye gì ji yo a i ta banga ngú có mbe te líkíꞌo mítí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 11 À wúnó jò mbe ꞌvala yo á mí kòtí Dàvídè, gbí gbata Bétèlèmè gî. 12 Yo má ya gí kà, yo bà ŋò yí ni mítí bà paṛaka yí ta ndâ bòngo, bìndi  à giì sii yí mí gbí káꞌi bà je i-zó-zò ji ndâ nò.»

13 Ká go bà kì ṛo bà-i-nò, ndâ mbe gbà bee tí nò mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ ꞌbí basìlì me mbè kaa gì yè to gî, kû cè cè ta bà be ṛè Mbíṛì gbí  ta líkíꞌo bà jò ꞌviì tí nò, máa,

14 «À ùlù Mbíṛì ngéé gbíṛì,

wàa ndâ ꞌduù ŋìnó náa tàkòcò Mbíṛì kû peteke gítí ndú á muu to tí nó nó ꞌví dù nìkì maa.»

15 Ndâ basìlì mâ giì kaa ndi ndú ya gí tàṛì gî, ndâ mbe gbà bee tí nò giì ꞌvii có gbí òkò tí ndú máa, «Ndoo ya gí Bétèlèmè, gí bà ŋò i tí nó mbe bàkà tí náa Mbe tí ndoo ꞌdè có ji ndoo gítí  nô.»

16 Ndú bà-i-nò mâ giì goonó ya gí Bétèlèmè go có tí nò náa ndú ꞌdè nò, ndú giì ꞌde ndâ Jùzépè ta Màríyà kuu ṛègbà tí dó ꞌviì náa ndú sii mí gbí káꞌi bà je i-zó-zò ji ndâ nò. 17 Ndâ mbe gbà bee tí nò mâ giì ŋò dó ꞌviì tí nò, ndú giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó náa basìlì ꞌdè ji ndú gítí wó nó ꞌdáá gî ji ndâ bu wó ta nawu wó. 18 Nje ndâ mbe ꞌdi ndi ndâ có tí nò náa ndâ mbe gbà bee tí nò ꞌvanda nò ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. 19 Káa Màríyà giì kpolo tí ndâ có tí nò ká mí gbí njembí wó, bìndi  yí giì dù kû ꞌviiki gbí ndú.

20 Ndâ mbe gbà bee tí nò mâ giì ŋò dó ꞌviì tí nò tè ta ndú gî, ndú giì dele ndi ndú gí bàndò mì ndú ta bà cè cè kû be ta ṛè Mbíṛì, tacó ndú ꞌde ndâ i ꞌdáá gî jé ká go ndi kòcò ndâ basìlì tí nó mbe ꞌdè có ji ndú nô.

Bà gbì ṛè Jézù

21 Ta sili vô-nje taꞌô bìndi bà jò Jézù, ndâ bu wó giì ya ta yí gí gbí gàzâ. Ndú mâ giì waa yí gî, ndú giì gbì ṛè wó tí Jézù, tí ṛè tí nó náa basìlì gbì mí muu wó á kùṛo bà tè nakáyì wó nô.

Bà kaa Jézù ji Mbíṛì

22 O bà te banga mì ndâ ꞌviì ta nawu wó mâ giì tè go có mì Mòze gî, ndâ bu wó ta nawu wó giì ya ta yí gí Jèrùzàlémè, tacó bà kaa yí ji Mbíṛì, 23 go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà énó máa, «À ꞌví kaa ndâ ꞌviì-ꞌdakò ŋìnó tí ndâ ꞌviì-kíṛi nó ji Mbíṛì.» 24 Delè tacó bà waa mbelè ndâ kúlùkúdu sósòꞌô, má wálá, ndâ kùlè sósòꞌô go có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì nô.

25 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmìyónè, mbe sì miṛi wó ji Mbíṛì gî, náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu tàkò wó, kuu ta ꞌbá Jèrùzàlémè, kû ùndi o bà ꞌvala ndâ Ìzìrìyélì. 26 Bèṛi-mì-Mbíṛì ci yí sàà gî, máa, yí má ŋò Bìndi-Mbíṛì ta ṛo wó lá, yí bà cì wálá. 27 Bèṛi-mì-Mbíṛì giì a tàmuu Sìmìyónè ya tí  gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì á kùṛo o bà ya ta Jézù mì ndâ bu wó ta nawu wó tacó bà kaa yí ji Mbíṛì nò. Ndú mâ giì bàkà bà tàkìì mítí Jézù gî, 28 Sìmìyónè giì liꞌvi Jézù mì njembí wó, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ta bà ùlù Mbíṛì máa,

29 «Nògí, si bòò mì lo ꞌví ya gí bàndò mì wó nìkì maa, Mbe tí ye.

Si yí ꞌví ya nìkì maa go cí tí nó náa wò táánò ci ta yí nô.

30 Tacó ye kpónó ŋò mbe ꞌvala ndâ ꞌduù ta ṛo ye gî,

31 ꞌduù tí nó náa wò bàkà yí tí mbe ꞌvala ndâ ꞌduù

á muu to tí nó ꞌdáá gî nô,

32 ꞌduù tí nó náa wò je yí tí ngbaꞌo mbe tùbà kpokèjì mì lo

á ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô,

ꞌduù tí nó náa wò je yí delè tí mbe tùbà wotí mì lo ji ndâ Ìzìrìyélì nô.»

33 Ndâ bu Jézù ta nawu wó giì si nje ndú ká tí nga gítí ŋa có tí nò náa Sìmìyónè kû ꞌdè gítí ꞌviì mì ndú nò. 34 Sìmìyónè mâ giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì cee gî, yí giì cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndâ Jézù ta ndâ bu wó ta nawu wó. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji Màríyà tí nawu Jézù máa, «Mbíṛì cu ꞌbì wó á mítí ꞌviì tí nó tí mbe mìì ndâ Ìzìrìyélì me mbè. Yí delè giì cu ꞌbí wó mítí wó tí mbe ꞌvala ndâ Ìzìrìyélì me mbè. Mbíṛì cu mí gbí mbelè wó máa, ndâ ꞌduù bà bè yí gî. 35 Yí bà dù tí mbe yù gbí ndâ có kóó mì ndâ ꞌduù gí sè. Sé có bà giì kaṛa ṛé lo jàngá gî.»

36 Ta o tí nò, ꞌbí túngúꞌdù kpo niì tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ta ṛè wó a Ánà, tí nájú ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Fànùwélè, ta ŋa wó a Àsérè, kuu gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Ndâ Ánà sì ꞌbá ta ꞌdakò mì wó bìndi bà kò tí ndú ká ta ndoò vô-nje só, bìndi  ku giì zi ꞌdakò tí nò gî. 37 Ndoò tí Ánà gbí nawù ku ta o bà ya ta Jézù gí bà kaa yí ji Mbíṛì nò ziꞌduù-nàꞌô-nje nàꞌô. Yí jé co ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gí bà ꞌbí to lá, kû bàkà i-Mbíṛì ta bà kònò go.

38 Yí giì gì gí bàndò bà bàkà i-Mbíṛì ta gbèe o tí nò gí bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì ya gí mì ndâ bu Jézù ta nawu wó ta o bà ya ta yí mì ndú gí bà bàkà bà tàkìì nò. Yí giì ꞌdè nìkì ma ji Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌdè có gítí dó Jézù ji ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe kû ùndi bà njaanga miṛi ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè mì Mbíṛì ꞌdo gbí vò i nô.

39 Ndâ bu Jézù ta nawu wó mâ giì bàkà bà tàkìì gítí wó go có mì Mbíṛì cee gî, ndú giì dele ndi ndú ꞌdo Jèrùzàlémè ya a i gí gbí gbata mì ndú Názàrètì á gbí to Jùdéyà. 40 Jézù giì kpolo mí Názàrètì tí yú ꞌdakò ta muu ká tí wó, delè ta Mbíṛì kuu tàkò wó.

Jézù gbí òkò tí ndâ kpo ꞌduù mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

41 Ndâ bu Jézù ta nawu wó giì dù kû ya gí Jèrùzàlémè ta ndoò ꞌdáá gî ta o gbolò o bà mèlè ndi tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì. 42 Ndú giì ya gbí ndoò ŋìnò si ndoò tí Jézù muuꞌbì-nje só.

43 Káa si ndú kû giì dele gí ꞌbá si bà gbolò o tí nò cee gî, Jézù giì gboo mí Jèrùzàlémè gî, káa ndâ bu wó ta nawu wó ŋò bà  lá. 44 À gbí muu ndú ŋìndi ndú máa ndâ-ꞌbî-lá, ndú kû nò ta ndâ ꞌbí nambeè gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó kpokèjì mòsùù nô. Ndú giì ŋò ni énó máa yí gbí òkò tí ndâ ꞌduù wálá ngé a i si ndú sì sili gbaànjé kpokèjì gî. 45 Ndú bà-i-nò giì delè ndi ndú ya gí bà pà bà tí wó cee gbí gbata Jèrùzàlémè léé gî. 46 Káa ndú giì ꞌde yí ngé a i bìndi sili taꞌô á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, gbí òkò tí ndâ kpo-kpò mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, kû ꞌdi ndâ có mì ndú. Yí delè kû ꞌvee ndú gítí ndâ ꞌbí có. 47 Bà ꞌdè có gítí ŋa bà ꞌdi gbí-o mì wó, ta ndâ ŋa có tí nó náa yí kû ꞌvìsì ji ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nò nó, giì kpò nje ndâ mbe ꞌdi ndâ có tí nò náa yí kû ꞌdè nò gî

48 Ndâ bu Jézù ta nawu wó mâ giì ŋò yí, nje ndú giì ꞌdèè gî. Bìndi  nawu wó giì ꞌvee yí máa, «Wò bàkà mítí ze énó a ŋa yè, ꞌviì? Ŋò káa bà kaṛa ṛé ze ta bà pà bà tí lo gi!»

49 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kû pà bà tí ye tacó yè? Yo ŋò ni lá máa, ye kû bàkà a nèté mì bu ye?» 50 Káa bà ꞌvìsì có gí tàkò ꞌvé mì Jézù nò giì kpò ndâ bu wó ta nawu wó gî.

51 Jézù bà-i-nò giì njè nó ta ndâ bu wó ta nawu wó á bìndi bà ꞌde yí mì ndú nò ya gí Názàrètì. Yí giì kpolo mí kà tí tó ꞌviì mbe kû ꞌdi có mì ndâ bu wo ta nawu wó. Káa nawu wó giì kpolo tí ndâ có tí nò ꞌdáá gî mí gbí njembí wó. 52 Jézù giì uu gí yaà tí mbe wotí, ta muu ká tí wó, náa ndâ ꞌduù giì zè yí nìkì maa, Mbíṛì delè giì zè yí nìkì maa.

3

Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ma có mì Mbíṛì

1 Ndoò tí Tìbérìyò tí ngáángbá ꞌdakò pí jàlàmbà á Rómà ta o tí nò muuꞌbì-nje vô. Pónísìyò Pìlátò ta o tí nò a gbolò ꞌduù á Jùdéyà, ṛòbú Èródè ká giì zèè Gàlìléyà, Fìlípò tí ꞌbí ꞌviì bìndi Èródè giì zèè ndâ to Ìtùríyà ta Tàràkònítìsì. ꞌBí ꞌdakò ta ṛè wó a Lìsánìyà giì zèè to tí nó tí Àbìlénè nô. 2 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà gbí gbèe o tí nò a ndâ Ánà ta Kàyífà. Mâ giì zekeꞌo, Mbíṛì giì je wotí bà ꞌdè-kòcò ji Jòvánì tí ꞌviì mì Zàkàríyà si yí gbí kángáá nga ngoò. 3 Jòvánì bà-i-nò giì dù kû nò nó cee gbí ndâ to á ta ndi yì ngo tí nó tí Jòròdánìyà nó ꞌdáá gî, kû ma có gítí bà caka tí ndâ ꞌduù, tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî ji ndú gítí ndâ vò i mì ndú. 4 A go có tí nó gbí wáràgà mì Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì énó máa,

«Kòcò ꞌduù kû kò-kò gbí kángáá nga ngoò, máa,

‹Yo ꞌviindi kpokèjì mì Mbe tí ndoo,

yo bàkà ndâ kpokèjì mì wó jáá.

5 Yo nè ndâ dùgùù to ꞌdáá gî,

yo da tí ndâ nja-njà gú tí nó ta ndi tí kpokèjì mì Mbe tí ndoo nó ꞌvii ta kúṛo to.

Yo bàkà ndâ bà lókó-loko to ŋìnó tí kpokèjì mì wó nó jáá.

Yo ꞌviindi ndâ bà cúkpúú-cùkpùù to á ta ndi tí kpokèjì mì wó.

6 Yo má bàkà énò gî,

Mbíṛì bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdáá gî,› nô.»

7 Jòvánì giì ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kaa ya gí mì wó tacó waa yí ꞌví caka tí ndú nó, máa, «Yo ndâ ꞌviì-kpoo! A ꞌdi ká ꞌdè có ji yo máa yo fa ngèlè ꞌdo tí kpo-tàkòcò mì Mbíṛì gì gí mì ye? 8 Yo bàkà ndâ i ŋìnó náa à tí  nô, tacó wàa à ꞌví ŋò tí  ni énó máa, yo ꞌvìsì muu yo á ꞌdo tí ndâ vò i mì yo gî. Yo si bà dù kû koṛo có énó máa, ‹ze a ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò› mí to. Ye kû ꞌdè có ji yo máa, wotí bà kaa ndâ díí tí nó wàa yí ꞌví bàkà ndú tí ndâ ꞌviì-gù ji Àbìráámò kuu tí Mbíṛì. 9 Mbíṛì kpónó tè zí kàngó mì wó léngé-lenge gî. Yí kèjì gí bà daaka ndâ mû ŋìnó mbe ṛì cèe ndo mû lá nó ꞌdo ngé tà teè ndú gí to tacó bà doo ta wu.»

10 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvee Jòvánì máa, «Ze kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè?»

11 Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ndâ bòngo mì ꞌduù má sósòꞌô, si yí ꞌví je ꞌbí  gbaànjé ji ꞌbí ka wó ŋìnó ta bòngo mì wó wálá nô. Wàa i-zó-zò delè má kuu mì ꞌduù, yí ꞌví je ꞌbí  ji ꞌbí ka wó ŋìnó ta go tí wó nô.»

12 Ndâ ꞌbí mbe kili i-mírì mbe gì gí mì Jòvánì tacó wàa yí ꞌví caka tí ndú bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «Káa ze ꞌví bàkà a ŋa yè, Mbe nìbà i?»

13 Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo te ꞌbí i mí muu ŋìnó náa mírì ꞌdè ji yo máa yo ꞌví go ꞌdo mì ndâ ꞌduù nó lá.»

14 Ndâ ꞌbí àsìkérì gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvee Jòvánì, máa, «Káa ze, ze ꞌví njaanga miṛi ze ta ŋa kèjì ngàyi?»

Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kùmùkù ndâ i mì ndâ ꞌduù ta wotí lá. Yo delè ꞌví waaka có mítí ndâ ꞌduù gbí ngbàngà lá. Yo zò i ꞌdo ká gbí wuꞌo mì yo.»

15 Jòvánì mâ giì ŋò énó máa, ndâ ꞌduù kû giì ꞌbìtà a bà koṛo gítí yì a gbolò có énó máa yì a Bìndi-Mbíṛì, 16 yí giì ꞌdè có ji ndú ꞌdáá gî máa, «Ye kû caka tí yo ta ngo, káa ꞌbí ꞌduù ta wotí tí wó mbe ndii ye gî á kèjì, náa à kpêtí káa vòó bà dù tí mbe kû njaanga tàmà ꞌdo tí kò wó, ye bà ꞌvii tí  wálá. Yí kèjì gí bà caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì, delè ta wu. 17 Yí kpónó zèè pìdíí mì wó mí ꞌbì wó, tacó bà pì gbí cû mì wó gî. Yí bà yili cèe njì cû gî, bìndi  yí bà doo póṛó cû ta wu ŋìnó jé mbe mee lá nô.»

18 Jòvánì bà-i-nò giì dù kû ma Banga-Ngú-Có, ta bà je wotí ji ndâ ꞌduù ta ꞌbí ŋa có mbe si ndâ ꞌduù ꞌví ꞌvìsì muu ndú gbí ndâ ꞌbí ŋa kèjì me mbè. 19 Káa Jòvánì giì ꞌdè có gítí Èródè tí nó tí gbolò ꞌduù nó, tacó bà volo muu Èródìyà tí niì mì náꞌvindí wó, ꞌdo tí wó, delè tacó ndâ ꞌbí vò i me mbè náa yí bàkà ndú. 20 Èródè mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa Jòvánì kû ꞌdè gítí wó nò, yí giì tò muu ndâ vò i mì wó nò ta bà te Jòvánì mí gbí zàà.

Jòvánì caka tí Jézù

21 Jòvánì mâ giì caka tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî cee gî, yí giì caka tí Jézù delè. Káa si Jézù kû giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì á bìndi bà caka tí wó mì Jòvánì nò, njekèjì tàṛì giì njaanga tí gî. 22 Bìndi  Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì ꞌdo yaà ta cè tí wó go cè tí kùlè nô gí muu Jézù. Kòcò ꞌduù bà-i-nò giì dù kû ꞌdè có ꞌdo gbíṛì máa, «Wò a kpóló-kpolo ꞌviì mì ye. Tàkòcò ye peteke gítí lo ma.»

Ṛè ndâ ká gù Jézù

23 Jézù ꞌbìtà nèté bà nìbà i ji ndâ ꞌduù ta ndoò tí wó go ziꞌduù-gbaànjé-nje muuꞌbì. Ndâ ꞌduù gbí ndâ o tí nò ŋò Jézù ni ká tí ꞌviì mì

Jùzépè tí ꞌviì mì Élì,

Élì tí ꞌviì mì Màtátì,

24 Màtátì tí ꞌviì mì Lévì,

Lévì tí ꞌviì mì Mèlékì,

Mèlékì tí ꞌviì mì Jànáyì,

Jànáyì tí ꞌviì mì Jùzépè,

25 Jùzépè tí ꞌviì mì Màtàtíyà,

Màtàtíyà tí ꞌviì mì Ámòsì,

Ámòsì tí ꞌviì mì Nàwúmì,

Nàwúmì tí ꞌviì mì Ésìlì,

Ésìlì tí ꞌviì mì Nàgáyì,

26 Nàgáyì tí ꞌviì mì Máátà,

Máátà tí ꞌviì mì Màtàtíyà,

Màtàtíyà tí ꞌviì mì Sèmèyínì,

Sèmèyínì tí ꞌviì mì Jòsékì,

Jòsékì tí ꞌviì mì Jódà,

27 Jódà tí ꞌviì mì Jòwánànì,

Jòwánànì tí ꞌviì mì Résà,

Résà tí ꞌviì mì Zèrùbàbélè,

Zèrùbàbélè tí ꞌviì mì Sèlìtìyélì,

Sèlìtìyélì tí ꞌviì mì Nérì,

28 Nérì tí ꞌviì mì Mèlékì,

Mèlékì tí ꞌviì mì Ádì,

Ádì tí ꞌviì mì Kàsámù,

Kàsámù tí ꞌviì mì Èlìmàdámù,

Èlìmàdámù tí ꞌviì mì Érè,

Érè tí ꞌviì mì Jósùwà,

29 Jósùwà tí ꞌviì mì Èlìyézèrè,

Èlìyézèrè tí ꞌviì mì Jòrímù,

Jòrímù tí ꞌviì mì Màtátì,

Màtátì tí ꞌviì mì Lévì,

Lévì tí ꞌviì mì Sìmìyónè,

30 Sìmìyónè tí ꞌviì mì Júdàà

Júdàà tí ꞌviì mì Jùzépè,

Jùzépè tí ꞌviì mì Jònámù,

Jònámù tí ꞌviì mì Èlìyàkímì,

31 Èlìyàkímì tí ꞌviì mì Mèléyà,

Mèléyà tí ꞌviì mì Ménà,

Ménà tí ꞌviì Màtásà,

Màtásà tí ꞌviì mì Nàsánì,

Nàsánì tí ꞌviì mì Dàvídè,

32 Dàvídè tí ꞌviì mì Jésì,

Jésì tí ꞌviì mì Òbédì,

Òbédì tí ꞌviì mì Bòwázì,

Bòwázì tí ꞌviì mì Sàlìmónì,

Sàlìmónì tí ꞌviì mì Nàsónì,

33 Nàsónì tí ꞌviì mì Àmìnàdábì,

Àmìnàdábì tí ꞌviì mì Ádímìnì,

Ádímìnì tí ꞌviì mì Àrínì,

Àrínì tí ꞌviì mì Èzìrónì,

Èzìrónì tí ꞌviì mì Pèrézì,

Pèrézì tí ꞌviì mì Júdàà,

34 Júdàà tí ꞌviì mì Jàkóbè,

Jàkóbè tí ꞌviì mì Ìzákò,

Ìzákò tí ꞌviì mì Àbìráámò,

Àbìráámò tí ꞌviì mì Téràà,

Téràà tí ꞌviì mì Nàwórì,

35 Nàwórì tí ꞌviì mì Sèrúgì,

Sèrúgì tí ꞌviì mì Réwù,

Réwù tí ꞌviì mì Pèlégì,

Pèlégì tí ꞌviì mì Èbérè,

Èbérè tí ꞌviì mì Sélà,

36 Sélà tí ꞌviì mì Kàyìnánì,

Kàyìnánì tí ꞌviì mì Àrìfàkìsádà,

Àrìfàkìsádà tí ꞌviì mì Sémì,

Sémì tí ꞌviì mì Nówà,

Nówà tí ꞌviì mì Làmékì,

37 Làmékì tí ꞌviì mì Mèsùsélàà,

Mèsùsélàà tí ꞌviì mì Énòkì,

Énòkì tí ꞌviì mì Jàrédì,

Jàrédì tí ꞌviì mì Mààlàléélì,

Mààlàléélì tí ꞌviì mì Kàyìnánì,

38 Kàyìnánì tí ꞌviì mì Énòsì,

Énòsì tí ꞌviì mì Sésì,

Sésì tí ꞌviì mì Ádàmà,

Ádàmà tí ꞌviì mì Mbíṛì.

4

Gba-wàtà tala Jézù gbí kángáá nga ngoò

1 Jézù giì dele ndì wó ꞌdo tàbèꞌdè Jòròdánìyà á bìndi bà caka tí wó mì Jòvánì, tí ꞌduù ŋìnó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì gèè bè mí muu wó gî. Bìndi  Bèṛi-mì-Mbíṛì giì a tàmuu wó 2 ya tí  gí bà bàkà sili ziꞌduù-só mí gbí kángáá nga ngoò náa Gba-wàtà kû tala yí ta vò i. Gbí ndâ sili tí nò ziꞌduù-só náa yí bàkà mí gbí kángáá nga ngoò nò, i-zó-zò di gbí yì wó gbaànjé lá. 3 Gba-wàtà mâ giì ŋò máa, bà  mì Jézù cee ta go gbí ndòngbú ndâ sili tí nò náa yí bàkà ziꞌduù-só nò gî, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò má dú káa ꞌViì-mì-Mbíṛì, ꞌvìsì díí tí nó tí i-zó-zò.»

4 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Gba-wàtà énó máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énò máa,

‹ꞌDuù kû ꞌvala me ka ta i-zó-zò cuki lá.› »

5 Gba-wàtà bà-i-nò giì te Jézù ꞌdo to ngéé gí yaà, bìndi  yí giì tùbà ndâ kpo-kpò gbata muu to tí nó ꞌdáá gî ji yí á go bà kì ṛo. 6 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ye bà bàkà wò tí mbe ndâ kpo-kpò gbata tí nò náa wò kû ŋò ngba ndú nò ꞌdáá gî, tacó Mbíṛì je ndú ji ye tí ndâ i mì ye gî. À ká go có mì ye bà je ndú ji ꞌduù ŋìnó mbe nìkì tí ye. 7 Ye bà je ndú ꞌdáá ji wò gî náa wò má kucuku muungbó lo mí kùṛo ye wàa wò ꞌví ùlù ye gî nò.»

8 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Gba-wàtà máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

‹Wò ꞌví ùlù káa Mbe tí lo tí Mbíṛì mì lo.

Wò dele ꞌví bàkà nèté ká ji yí cuki.› »

9 Gba-wàtà giì te Jézù ꞌdo gbí kángáá nga ngoò bìndi ŋìnó, ya tí  gí Jèrùzàlémè, yí giì te yí ngé déꞌvéléé mì pí ꞌbá-Mbíṛì. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò má dú káa ꞌViì-mì-Mbíṛì, o gí to. 10 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énò máa,

‹Mbíṛì bà kaa ndâ basìlì mì wó wàa ndú ꞌví kpolo tí lo.›

À giì cu ꞌbí  énò máa,

11 ‹Ndâ basìlì tí nò mì Mbíṛì nò bà lì ꞌbì ndú mí tà tí lo,

tacó wàa díí ꞌví kpò kò lo lá.› »

12 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Gba-wàtà máa,

«À cú mí wáràgà mì Mbíṛì énò máa,

‹Wò ꞌví tala Mbe tí lo tí Mbíṛì lá.› »

13 Gba-wàtà mâ giì cee ta bà tala Jézù gî, yí giì njè nó ꞌdo tí wó ya kû ù ꞌbí tó o tacó bà tala yí kákáꞌi.

Jézù ꞌbìtà bà ma có mì Mbíṛì gbí to Gàlìléyà

14 Jézù giì dele ndí wó gí Gàlìléyà ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Bìndi  ṛè wó giì wu cee gbí to Gàlìléyà ꞌdáá gî. 15 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû giì ùlù bà nìbà i mì wó ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì.

Jézù gbí gbata Názàrètì

16 Jézù giì ya gí gbí gbata Názàrètì, tí bàndò bà kpolo yí. Bìndi  yí giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà go ŋa i mì wó náa yí cóó-cóó kû bàkà nô. Yí mâ giì ya gí bà ṛò tíyò tacó bà ꞌdeke i, 17 àá giì te ji yí a wáràgà mì Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Yí bà-i-nò giì njaanga wáràgà tí bàndò tí nó náa à cu mí gbí  énó máa,

18 «Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu ta ye,

tacó yí cu ꞌbì wó mítí ye máa ye ma Banga-Ngú-Có ji ndâ yê.

Yí tuu ye gí bà ma có bà njaanga wú á ꞌdo tí miṛi ndâ ꞌduù gbí zàà ji ndú.

Yí tuu ye gí bà njaanga ṛo ndâ mbe sú ṛo.

Yí tuu ye gí bá ꞌvala ndâ ꞌduù tí nó náa à kû mèèkèꞌi tí ndú.

19 Yí tuu ye gí bà ma có ndoò bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù.»

20 Jézù mâ giì ꞌdeke i cee gî, yí giì paṛaka ndi wáràgà tí nò gí bàndò mì wó, bìndi  yí giì dele ndí  ji ꞌduù tí nó tí mbe kpolo tí ndâ i á bàndò bà ùlù Mbíṛì nô. Bìndi  yí giì ki tí wó to. Ndâ ꞌduù bàndò bà ùlù Mbíṛì ꞌdáá gî giì yee ṛo ndú ṛóꞌdó-ṛoꞌdoo mítí wó. 21 Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke có gítí ndú ji yo ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì nò wúnó bàkà tí go ndâ có tí nò náa ye ꞌdeke nò gî.»

22 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ùlù yí, káa nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè ta bà ꞌdi ndâ ŋa banga có tí nò mbe co ꞌdo nje wó nò gî. Ndú bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «À nó me ꞌviì mí Jùzépè ká nó lá?»

23 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndâ ꞌduù tí nò máa, «Ye ŋò ni gî máa à gbí muu yo a có bà ꞌdè lòkòꞌbò tí nó máa, ‹ꞌVala tí lo mbe yeè› nó ji ye. À delè tí yo a go bà ꞌdè có ji ye máa, ‹Bàkà ndâ i tí nó táánò náa ze ꞌdi tàwo lo ta bà bàkà ndú gbí gbata Kàpàrànáwùmù nó mí ꞌbá mì yo.› 24 Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, à jé ùnje gítí có mì mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì lá ká gbí ꞌdóó to mì ndú.

25 «Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ nawù ku táánò ꞌbá mì ndâ Ìzìrìyélì gbí o mì Èlíjà tí nó tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nó me mbè. Káa ta o tí nó náa njekèjì tàṛì giì nè gí tàkò mù gî ta ndoò taꞌô ta pì vô-nje gbaànjé pí  gî nó, làngàwìṛí giì tè ꞌbá mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî. 26 Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, Mbíṛì giì tuu Èlíjà ya tí  a i gí bà konì ꞌbí nawù ku gbí ndâ to Zàrèfátì á gbí to Sìdónì, si ndâ nawù ku ꞌbá Ìzìrìyélì mí to. 27 Ndâ mbe cì delè táánò me mbè kuu ꞌbá Ìzìrìyélì gbí o mì Èlísà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Káa Èlísà ꞌvala gbèe ꞌduù á ꞌdo gbí òkò tí ndú lá, yí giì ꞌvala káa ꞌbí mbe cì gbaànjé ta ṛè wó a Nààmánì tí tende ꞌduù mbe gì ꞌdo Sírìyà.»

28 Ndâ ꞌduù bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò, tàkòcò ndú giì kpolo ngé ndii gî. 29 Ndú giì njè gítí wó, bìndi  ndú giì ja yí gí sè ꞌdo bàndò bà ùlù Mbíṛì, ndú giì ꞌdò ta yí gí pí gú tí nó náa à bì gbata mì ndú ta yendi  nô. À gbí muu ndú ta o tí nò a có bà ꞌva yí gí tàgbà gú ꞌdo yaà kà. 30 Káa yí giì ba to, co gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò, kû ya ta nó mì wó.

Jézù mòkò i ꞌdo gbí muu ꞌbí ꞌdakò

31 Jézù giì njè nó ꞌdo Názàrètì ya gí gbí gbata Kàpàrànáwùmù á gbí to Gàlìléyà. Bìndi  yí giì nìbà i ji ndâ ꞌduù kà ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. 32 Nje ndâ ꞌduù giì ꞌdèè gítí wó gî, tacó yí ꞌdè có go i mì gba.

33 Káa ta o tí nò ꞌbí ꞌdakò ta i-gbí-muu wò kuu gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí bàndò bà ùlù Mbíṛì nò. Mâ giì zekeꞌo, i tí nò giì tanga mítí ꞌdakò tí nò, bìndi  yí giì tò kû ta kòcò wó gí yaà máa, 34 «Si ze mí to! Àá mì lo ta ze a yè, ndí lo Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nó? Wò gì tacó bà bù ŋa ze? Ye ŋò wò ni tí ꞌduù tí nó náa à kaa wò ji Mbíṛì gî nó gî.»

35 Káa Jézù giì do mítí i tí nò máa, «ꞌDù ngbìì! Co ꞌdo gbí muu wó gî!» I tí nó bà-i-nò gî ꞌva ꞌdakò tí nò mí to mí kùṛo ndâ ꞌduù, bìndi  yí giì co ꞌdo gbí muu wó ta bà bàkà vò i ta yí lá.

36 Nje ndâ mbe ŋò ŋa i tí nò ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «Ŋìnò a ŋa có yè ká nò? Yí kû ꞌdè có ji ndâ vò i-gbí-muu ndâ ꞌduù ta wotí go i mì gba káa ndú kû ꞌdi có mì wó!» 37 ꞌDo bà-i-nò, tàwo Jézù giì wu cee gbí wúngbó to tí nò léé gî.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌbí mbe nòꞌo me mbè

38 Jézù giì co ꞌdo bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì ya gí ꞌbá mì Sìmónè tí ꞌbí mbe tala có mì wó gbaànjé. Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde na gê Sìmónè tí sì ta côꞌo gbí dìì wò ngé ndii gî. Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdè có  ji Jézù, 39 Jézù giì njè nó ya gí bà ṛò tíyò seè tí niì tí nò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji côꞌo tí nò máa yí dò ꞌdo gbí dìì niì tí nò gî. Niì tí nò ngé giì a cónjóṛónjó gí yaà kû bàkà i-zó-zò ji ndú.

40 Ṛi mâ giì ta gî, ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ nambe ndú ta ndâ tende ŋa nòꞌo tí ndú nó giì tuṛu ndú ꞌdáá gî ya tí  ji Jézù. Yí giì tee ꞌbì wó mítí ndú, bìndi  ndú ꞌdáá gî giì ꞌvala gî. 41 Ndâ i delè giì co ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ŋìnó ta i gbí ndú nó me mbè, kû tò kû máa, «Wò á ꞌViì-mì-Mbíṛì!» Káa Jézù giì do mítí ndâ i tí nò máa ndú dù ngbìì, tacó ndú ŋò yì ni tí Bìndi-Mbíṛì gî.

Jézù ma có mì Mbíṛì cee to ꞌdáá gî

42 Yé má bà giì bàkà bà ngbaanga to, Jézù giì co ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì ta kpéétí wó. Ndâ ꞌduù giì pà bà tí wó, ndú mâ giì ꞌde yí gî, ndú giì bàkà có bà tii yí, máa yí njè nó ꞌdo tí ndâ yì lá. 43 Káa yí giì biya gî. Bìndi  yí giì ꞌde có ji ndú máa, «Kózò tí ye bà ya gí bà ma Banga-Ngú-Có gítí ngú ŋa kèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù ji ndâ ꞌduù gbí ndâ ꞌbí gbata delè. Tacó ŋìnò a nèté tí nó náa Mbíṛì tuu ye gí bà bàkà nó ká nò.» 44 Bìndi  yí giì dù kû nò ta bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bá ùlù Mbíṛì cee gbí ndâ to ꞌbá mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî.

5

Jézù ṛuka ndâ kpédélé mbe tala có mì wó

1 Ta ꞌbí o gbaànjé si Jézù kû ṛò tíyò a tì kàpá Jènèsàrétì, ndâ ꞌduù me mbè kû giì tòò tí ndú tacó bà ya gí bà ꞌdi có mì Mbíṛì ꞌdo mì wó. 2 Jézù mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò ndâ gbâ sósòꞌô náa ndâ mbe gò ngo ṛò ndú mí gbí káṛà-káṛà ngo, bìndi  ndú giì oloko ꞌdo gbí ndú gí tà ngo, kû caka ndâ mbu mì ndú. 3 Jézù bà-i-nò giì o mí gbí ꞌbí gbâ gbaànjé, tí ŋìndi Sìmónè, bìndi  yí giì ꞌdè có ji Sìmónè máa yí yèè yì ta gbâ gàà gí ṛo ngo. Sìmónè mâ giì bàkà énò gî, Jézù giì ki tí wó á gbí gbâ ṛo ngo kû nìbà i ji ndâ ꞌduù.

4 Jézù mâ giì nìbà i ji ndâ ꞌduù cee gî, yí giì ꞌdè có ji Sìmónè máa yí yèè ta gbâ gí bà wúlú ngo wàa yí ꞌví ꞌva mbu, wàa yí bà zèè sè gî. 5 Káa Sìmónè giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ze ꞌva mbu ꞌdo tí kùbòó too ta yé tí nó gî, káa ze zèè gbèe i lá, kpo ꞌduù mì ye. Káa wò má ꞌdè énò, ye bà bàkà go có mì lo nò gî.»

6 Ndâ Sìmónè mâ giì ꞌva mbu go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, ndú giì woo sè tí ŋa ŋìnó náa sè bà yaka mbu mì ndú giì dù ká njíꞌdí. 7 Ndú bà-i-nò giì mìyà ꞌbì ndú ji ndâ ꞌbí ka ndú mbe gò ngo máa ndú gì ta gbâ mì ndú ji ndâ yì. Ndâ ka ndú nò mâ giì ya ta ꞌbí gbâ ji ndú gî, ndú giì woo sè yeke ndâ gbâ tí nò sósòꞌô nò ta sè tí ŋa ŋìnò náa sè bà ta ngo mì ndú giì dù ká njíꞌdí.

8 Sìmónè mâ giì ŋò ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò, yí giì kucuku muungbó wó mí kùṛo Jézù, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí máa, «Ya ꞌdo tí ye gî, Mbe tí ye! Tacó vò i mì ye me gbolò ngé ndii gî.» 9 Sìmónè ꞌdè có tí nò ji Jézù tacó nje ndú ta ndâ ꞌbí ka wó mbe gò ngo ꞌdáá gî ta o tí nò ꞌdèè gítí ŋa seṛè sè tí nò náa ndú zèè nò gî. 10 Ndâ Jákòmò ta náꞌvindí wó Jòvánì, tí ndâ ꞌviì mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Zèbìdéyò, tí ndâ ka Sìmónè mbe gò ngo delè sósòꞌô, giì si nje ndú ká tí nga.

Káa Jézù giì ꞌdè có ji Sìmónè máa, «Cì gúku lá, tacó wò bà giì zèè ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo go ndâ sè tí nò a ndâ ꞌduù.» 11 Ndú bà-i-nò giì ya ta ndâ gbâ mì ndú gí tì ngo, ndú giì jee ndâ i mì ndú ꞌdáá gî ꞌbùṛùkù mí to, bìndi  ndú giì ya kû nò á tàkò Jézù.

Jézù ꞌvala ꞌbí mbe cì

12 Ta ꞌbí o gbaànjé si Jézù kuu gbí ꞌbí gbata, yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò náa cì waaka yí volo gî. Mbe cì tí nò mâ giì ŋò Jézù, yí giì ꞌbu gbíṛo wó mí to mí kùṛo wó. Bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí máa, «Go bà ngbaṛanga kútí ye má kuu tí lo, wò bà bàkà gî, kpo ꞌduù!»

13 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa mbe cì tí nò ꞌdè nò, yí giì tee ꞌbì wó mítí mbe cì tí nò, ta bà ꞌdè có ji yí máa, «Ye bà bàkà gî! Si kútí lo ꞌví dù ngbáṛángàꞌi.» A káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Jézù, kútí mbe cì tí nò giì gì ngbáṛángàꞌi gî.

14 Kútí ꞌdakò tí nò mâ giì ṛo bìndi cì gî, Jézù giì ꞌdè có ji yí máa, «Si ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌví ŋò wó lá. Ya gí bà tùbà tí lo ji bu-Mbíṛì, yí má ꞌdè có énó máa, cì cee ꞌdo tí lo gî má kózò gî, wò ꞌví ya gí bà waa mbelè go có mì Mòze, tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù máa, wò gì tí cèe ꞌduù gî.»

15 Káa ṛè Jézù giì wu to ya me ꞌdú ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. Tacó énò, ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ya gí mì wó. Ndâ ꞌbí ꞌduù ya tacó bà ꞌdi ndâ có mì wó, bìndi  ndâ ꞌbí  tacó wàa yí ꞌví ꞌvala ndâ yì ꞌdo gbí nòꞌo. 16 Káa yí má dù gî yí kû co ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ya gítí bàndò ŋìnó ta ndâ ꞌduù tí  wálá nó ta kpéétí wó tacó bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì.

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî

17 Ta ꞌbí o gbaànjé si Jézù kû nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù, ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì, ta ndâ ꞌbí mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà, mbe gì ꞌdo Jèrùzàlémè, delè ꞌdo ta gbí ndâ gbata gbí ndâ to Gàlìléyà ta Jùdéyà ꞌdáá gî, ta o tí nò kuu gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò náa yí kû nìbà i ji ndú nò. Yí delè kû ꞌvala ndâ mbe nòꞌo ta wotí mì Mbíṛì. 18 Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí ꞌdakò giì làngà ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî gì tí  ji Jézù. Ndú giì jè ta bà ṛì ta yí gí tàꞌi tàkò Jézù, 19 káa à giì kpò ndú ngbàà gî, tacó ndâ ꞌduù nènèkè mí njekèjì go ndâ njìlí tí nje gà. Tacó énò, ndú giì ꞌdò ta yí gí muu ꞌbá, ndú giì di muu ꞌbá gbúú-gbuu ꞌvii ta bàndò bà ki tí Jézù, bìndi  ndú gí yuu yí ta mbà tí nó náa ndú te ta yí nó gí to ji yí gbí òkò tí ndâ ꞌduù. 20 Jézù mâ giì ŋò ŋa bà tee njembí ndâ ꞌdakò tí nò á mítí wó, yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nó mbe gbeleꞌve gî nó máa, «À si có gítí ndâ vò i mì lo mí to gî, kómbe ye.»

21 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì, ta ndâ mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà, mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ꞌbìtà bà koṛo có gbí njembí ndú máa, «ꞌDakò tí nó mbe kû ꞌdè zu có gí bà tí Mbíṛì nó a ꞌdi? Wotí bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù á bìndi Mbíṛì a i tí ꞌdi?»

22 Káa Jézù giì ꞌdi gbí ŋa bà koṛo có mì ndú nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû koṛo ŋa có tí nò á tacó yè? 23 À kpolo a bà ꞌdè có máa, ‹À si có gítí ndâ vò i mì lo mí to gî,› wèè, à kpolo a bà ꞌdè có máa, ‹A gí yaà, wàa wò ꞌví te kpâ-sili mì lo, wàa wò ꞌví nò nó?› 24 À má énò, ye kpónó bà tùbà  ji yo énó máa, à tí ꞌViì-mì-ꞌDakò a wotí tacó bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i.»

Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nó mbe gbeleꞌve gî nó, máa, «A gí yaà, wò ꞌví te kpâ-sili mì lo, wàa wò ꞌví njè nó ya gí ꞌbá go có tí nó gbí nje ye nô.» 25 ꞌDakò tí nò ngé giì a gí yaà cónjóṛónjóó mí kùṛo ndâ ꞌduù, yí giì te mbà tí nó náa à làngà ta yí gì tí  ji Jézù nó, bìndi  yí giì ꞌbì nó kû ya gí ꞌbá ta bà ùlù Mbíṛì. 26 Nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ùlù Mbíṛì ta gúku, máa, «Ze wúnó ŋò i-seṛè gî!»

Jézù tèꞌé tí Lévì

27 Jézù mâ giì njè nó ꞌdo bàndò bà ꞌvala ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò, yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò, tí mbe kili i-mírì, ta ṛe wó a Lévì, kû ki tí wó to á tàgbà ꞌbá bà kili i-mírì. Jézù bà-i-nò giì tèꞌé tí Lévì, máa, «Gì gí bà dù tí ꞌduù mì ye.» 28 Lévì bà-i-nò giì jee ndâ i ꞌdáá gî mí to, bìndi  yí giì ya gí bà dù tí ꞌduù mì Jézù.

29 Bìndi  Lévì giì te wiṛi mítí Jézù. Ndú ta o tí nò giì kili ta ndâ ꞌbí ka wó mbe kili i-mírì, ta ndâ ꞌbí ꞌduù me mbè, kû zò i-wiṛi tí nò náa yí bàkà ji Jézù nò. 30 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌbí kpo-kpò mbe ꞌdi gbí-o mì ndú mâ giì ŋò ndú, ndú giì ꞌdè kòlòwò ji ndâ mbe tala có mì Jézù, máa, «Yo kû zò i ta ndâ mbe kili i-mírì, giì je ndâ mbe bàkà vò i, tacó yè?»

31 Káa Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «A ndâ ꞌduù ŋìnó ta séꞌi tí ndú nó ká kû pà mbe yeè. Nèté mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta séꞌi tí ndú wálá nó ta mbe yeè wálá. 32 Ye gì me tacó bà tèꞌé tí ndâ tó ꞌduù lá. Ye gì a i tacó tí ndâ mbe bàkà vò i, tacó wàa ndú ꞌví ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gî.»

Bà tò kponje gítí bà kònò go

33 Ndâ ꞌbí ꞌduù bà-i-nò giì ꞌdè có ji Jézù, máa, «Ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ta ndâ mbe tala có mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta o ꞌdáá gî kû kònò go, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, káa ndâ mbe tala có mì lo kû zò i, ndú delè kû njù ngo.»

34 Káa Jézù giì ꞌvee ndú, máa, «Yo kû koṛo có máa ndâ wiṛi bàndò bà ko niì kû kònò go ta o tí nó náa nambe ndú tí nó mbe kû kò niì nó kuu ta ndú? 35 Káa ṛi bà je nambe ndú mbe kû kò niì nó ꞌdo tí ndú ká kèjì; wélégí, ŋìnò bà giì dù a ṛi bà ꞌbìtà bà kònò go mì ndú.»

36 Jézù giì lòkòꞌbò ꞌbí có ji ndâ ꞌduù tí nò kákáꞌi máa, «ꞌBí ꞌduù jé mbe yaka gbí ngú bòngo mì wó tacó bà cu ta ṛo kà gbí ká zì bòngo wálá. Yí má bàkà énò, yí bà yaka gbí ngú bòngo mì wó gî, káa ndâ ngú bòngo ta ká ŋìnó bà te banga ꞌvii wálá. 37 ꞌBí ꞌduù delè jé mbe fuu pe ngú cû mí gbí ká káṛà ŋìnò náa gbí  wuuku gî nó wálá. Tacó yí má bàkà énò, pe ngú cû bà ba ta káṛà gî. Bìndi  yí bà bè gbí ndâ pe ta káṛà só gî. 38 À kû fuu pe ngú cû ta o ꞌdáá gî ká mí gbí kpo káṛà. 39 ꞌBí ꞌduù ta go bà njù lí pe tí wó gí tàkò gó pe nò wálá, tacó a gó pe ká nìkì có tí lí pe.»

6

Ndâ mbe tala có mì Jézù kpaṛaka muu cû ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, si Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû ndii ta nó ta ndi gbí ndâ njí, ndâ mbe tala có mì wó giì dù kû nò ta bà kpaṛaka muu cû kû toṛo gí nje ndú tí ꞌveè. 2 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndú tí , ndú giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû bàkà i ŋìnó náa à me yí  lá nó ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tacó yè?»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú á muu ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo jé ꞌdi có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì gítí ŋa i tí nó náa Dàvídè tí gbolò gba bàkà dígísèé si ndú ta ndâ ꞌduù mì wó ta go tí ndú nó lá? 4 Có tí nó máa, yí giì ṛì gí tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì, yí giì te i-zó-zò tí nó náa à ci ji Mbíṛì nó, yí mâ giì zò gî, yí gì te sè  ji ndâ ꞌduù mì wó, ndú delè giì zò gî. Káa à má gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà, ndâ cèe ꞌduù zò i-zó-zò tí nó náa à ci ji Mbíṛì nó lá. À káa ndâ bu-Mbíṛì ká kû zò .» 5 Káa Jézù giì yee nje có mì wó ji ndú máa, «ꞌViì-mì-ꞌDakò a mbe tí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà.»

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò ta ꞌbì wó pizoo gî

6 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà á bìndi ŋìnò, Jézù giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì. Bìndi  yí giì ṛì gí tàꞌi kû nìbà i ji ndâ ꞌduù si ꞌbí ꞌdakò ta ꞌbí wó ŋìnó gbí kùꞌbì nó pizoo gî kû gbí òkò tí ndâ ꞌduù kà. 7 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndú giì dù jé kû zeke Jézù, máa yí má ꞌvala ꞌdakò tí nò ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî, wàa ndâ yì ꞌví ꞌde ndeṛè bà kpì ngbàngà tí wó. 8 Káa Jézù giì ꞌdi gbí ŋa bà koṛo có mì ndú nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nó ta ꞌbì wó pizoo gî nó máa, «A gí yaà! Co ya gí bà ṛò tíyò á kùṛo ndâ ꞌduù.»

ꞌDakò tí nò mâ giì co gí kùṛo ndâ ꞌduù go có mì Jézù nò gî, 9 Jézù giì ꞌvee ndú máa, «Tàkìì mì ndoo ùnje ji ndoo a i gítí bà bàkà i ngàyi ꞌdo gbí òkò tí ndâ bà bàkà tó i ta bà bàkà vò i ta ṛi bà wotí? Káa à má ꞌdo gbí òkò tí ndâ bà ꞌvala ku ta ba zi ku, à nìkì a ngàyi?» 10 Yí bà-i-nò giì zekeꞌo jèlè to, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò ta ꞌbì wó pizoo gî nò máa, «Yaꞌva gbí ꞌbì lo.» ꞌDakò tí nò mâ giì yaꞌva gbí ꞌbì wò, ꞌbì wó giì gì nìkì maa gî.

11 Sè bà ba ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì dù ká njíꞌdí ta sé bà ŋò ŋa i tí nò, bìndi  ndú giì toko có tacó bà pà kèjì gítí ŋa i ŋìnó náa ndâ yì ꞌví bàkà ta Jézù nô.

Jézù ṛuka ndâ tú mì wó muuꞌbì-nje só

12 Ta ꞌbí ṛi gbaànjé gbí òkò ndâ sili tí no, Jézù giì co ya gí pí gú tacó bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì. Yí giì dù pí gú kà kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta bèbìlì tí nò too yé gî. 13 Yé mâ giì too gî, yí giì kili ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ṛuka ndâ ꞌduù muuꞌbì-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndú, bìndi  yí giì kpì ṛè mí muu ndú máa ndú a ndâ tú mì yì. 14 Ŋìnó a ṛè ndâ ꞌduù tí nó náa Jézù ṛuka ndú tí ndâ tú mì wó nó ká nô: ndâ Sìmónè tí nó náa yí kpì Pìyétòrò mítí wó nó, ta náꞌvindí wó Àndèréyà, giì je Jákòmò, giì je Jòvánì, giì je Fìlípò, giì je Bàràtòlòméyò, 15 giì je Màtéyò, giì je Tòmázò, giì je Jákòmò tí nó tí ꞌviì mì Àlìféyò, giì je Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Tó-ꞌviì-ꞌbá nó, 16 giì je Júdà tí nó tí ꞌviì mì Jákòmò nó, giì je Júdà Ìsìkàrìyótè tí nó mbe giì cu gòmbò tí wó nô.

Ndâ ꞌduù me mbè kaa ya gí tàkò Jézù

17 Jézù mâ giì yaaka ta ndâ ꞌduù tí nó muuꞌbì-nje só náa yí bàkà ndú tí ndâ tú mì wó nó ꞌdo pí gú gí tàbù to gî, ndú giì ꞌde ndâ mbe tala có mì wó, ta ndâ ꞌduù me mbè mbe kaa kû ya gí tàkò ndú kili kû ùndi ndú pí ꞌbí kpákáꞌvà to. Ndâ ꞌduù ta o tí nò gì ꞌdo gbí ndâ to Jùdéyà ꞌdáá gî. Ndâ mbe giì ꞌdo Jèrùzàlémè, ta ndâ mbe gì ꞌdo yì ngo gbí ndâ to Tírò ta Sìdónì. 18 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú kaa ya tacó bà ꞌdi ndâ có mì Jézù, káa ndâ ꞌduù ŋìnó ta nòꞌo tí ndú nó, kaa ya tacó wàa yí ꞌví ꞌvala ndâ yì. Ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó ya tacó wàa yí ꞌví mòkò ndâ i tí nó ꞌdo gbí muu ndâ yì gî. 19 Ndâ mbè ꞌduù tí nò ꞌdáá gî kû kììkì to tacó bà tee ꞌbì ndú mítí wó, tacó wotí bà ꞌvala ndâ ꞌduù tí nó mbe kû co ꞌdo gbí dìì wó nó kû ꞌvala ndú.

Jézù nìbà i ji ndâ ꞌduù

20 Jézù gì zekeꞌo tí ndâ mbe tala có mì wó ngbóó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa,

«Yo tí ndâ mbe yê, a ndâ mbe tó pá,

tacó ꞌbá mì Mbíṛì tí gba a i mì yo.

21 «Yo tí ndâ mbe kû kònò go, a ndâ mbe tó pá;

tacó yì yo bà yè gî.

«Yo tí ndâ mbe kû wa gbí, a ndâ mbe tó pá;

tacó yo kèjì gí bà ŋo ꞌdì.

22 «À tí yo a tó pá ta o tí nó náa ndâ ꞌduù má kû sogo yo, ndú má kû mò yo ꞌdo tí ndú gí ndiì, ta bà ꞌdè ndâ có ŋónókó gítí yo, ta bà volo ṛè yo, á muu ꞌViì-mì-ꞌDakò. 23 Yo ꞌví dù ṛu ta líkíꞌo ta o tí nó náa ndú má kû bàkà ndâ i tí nò mítí yo nò, tacó gbolò mboo tàkò ndâ i tí nò kû ù ndi yo gbíṛì, tacó ndâ ká gù ndú dígísèé kû mèèkèꞌi tí ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ká énò.

24 «Káa yo tí ndâ mbe kû tee njembí yo kpónó ká mítí ndâ kpo-kpò i mì yo á muu to tí nó bà ŋò mítí yo,

tacó yo ꞌde bà tó i ŋìndi yo cee gî.

25 «Yo tí ndâ mbe kû da nó gbí i-zó-zò kpónó bà ŋò mítí yo,

tacó yo kèjì gí bà zò go.

«Yo tí ndâ mbe kû ŋo ꞌdì ta yéŋì kpónó bà ŋò mítí yo,

tacó yo bà giì tùgàzù ta ngo-ṛo tà ṛo yo.

26 «Yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû là tà ṛo yo kpónó nó bà ŋò mítí yo, tacó ŋìnó a gbèe ŋa i tí nó dígísèé náa ndâ ká gù yo kû me ta ndâ sú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.

Zè ndâ kuꞌdì tí lo nìkì maa

27 «Káa ye kû ꞌdè có ji yo tí ndâ mbe kû ꞌdi có mì ye kpónó nó máa, yo ꞌví zè ndâ kuꞌdì tí yo nìkì maa, yo ꞌví bàkà tó i ji ndâ mbe kû sogo yo. 28 Yo ꞌví kùyà ꞌdê ngo cù mítí ndâ mbe kû see yo. Wàa yo delè ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ndâ mbe kû mèèkèꞌi tí yo.

29 «ꞌBí ꞌduù má gbì gbí tù lo gbaànjé, wò ꞌví ꞌvìsì kèꞌbí  ji yí wàa yí ꞌví gbì gí tàkò ŋìnò náa yí gbì nò kpêkù. ꞌDuù má ja wòòkò bòngo mì lo ꞌdo tí lo gî, wò ꞌví ja ndò ŋìnò gbímbí lo nó ji yí gí tàkò . 30 ꞌDuù má yù i ꞌdo tí lo, wò ꞌví zì ꞌdo tí wó lá. ꞌDuù má aaka i ꞌdo ꞌbì lo, wò ꞌví je ndi i tí nò ꞌdo mì wó kákáꞌi lá. 31 Wò ꞌví bàkà ta ndâ ꞌduù káa ŋa i tí nó ta go  tí lo máa ndú ꞌví bàkà ta wò nô.

32 «Yo má zè tí tó jé káa ndâ ꞌduù tí nó mbe zè yo tí tó nó, yo bà ꞌde gbí  a yè? Tacó à kpêtí káa ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó, ndú kû bàkà nambeè ji ndâ mbe bàkà nambeè á ji ndú. 33 Yo má bàkà tó i ká ji ndâ mbe bàkà tó i ji yo, ndeṛè bà bàkà tó i mì Mbíṛì ji yo ꞌví dù a yè? À kpêtí káa ndâ mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó, ndú kû bàkà tó i gbí òkò tí ndú. 34 Yo má wùù i ká ta ndâ ꞌduù tí nó náa yo kû koṛo có máa ndú bà dele ndí  ji yo gî nó, Mbíṛì ꞌví bàkà nambeè ji yo gbí kà có yè? Ŋìnò me gbèe ŋa i tí nó náa ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó kû bàkà nó lá? 35 Yo zè ndâ kuꞌdì tí yo nìkì maa, yo ꞌví bàkà tó i ji ndú. Yo ꞌví bàkà tó i ji ꞌduù ta bà koṛo có máa, a má taàbé yí ꞌví tù ꞌbì wó ji yo nò lá. Yo má bàkà go ndâ có mì ye nò gî, Mbíṛì bà bàkà tó i ji yo me gbolò, yo delè bà dù tí ndâ ꞌdóó ꞌviì mì Mbíṛì á ngéé gbíṛì, tacó yí kû bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò nambeè ni lá nó, ta ndâ vò ꞌduù. 36 Yo ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù, tacó Bu yo tí Mbíṛì a mbe ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù.

Có gítí bà ꞌviiki ndâ ꞌbí ka tí

37 «Yo ꞌviiki ndâ ꞌduù lá, tacó wàa Mbíṛì ꞌví ꞌviiki ta yo lá. Yo o gítí bà waa có mítí ndâ ꞌduù lá, tacó wàa Mbíṛì ꞌví waa ta có mítí yo lá. Yo si có gítí ndâ mbe bàkà vò i ji yo mí to, tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî gítí ndâ vò i ŋìndi yo. 38 Yo je i ji ndâ ꞌduù, yo má je i ji ndâ ꞌduù, Mbíṛì bà bàkà a cénjênjè mí tì káꞌi bà je ta i ji yo, yí giì sene , ngo ṛo  máa yee to gî, yí bà giì je ji yo. Tacó Mbíṛì bà ꞌvii i ji wò ká ta gbèe káꞌi tí nó náa wò ꞌvii ta i ji ꞌbí ka lo, nô.»

39 Jézù giì ꞌvee ndú gbí lòkóꞌbò máa, «Mbe sú ṛo má ja ꞌbí ka wó mbe sú ṛo, ndú bà ꞌva tí ndú ta yí gbí gùù wálá? 40 Mbe tala i ŋò i ndii mbe kû nìbà i ji yí lá. Káa mbe nìbà i ji ꞌduù má yù yí ngbóó gî, ꞌbè gbí ŋa i mì ndú wálá.

41 «Njì ngoò má kuu ta ṛo lo, wò bà me ta bà ŋò léé njú to a tà ṛo ꞌbí nambe lo ée? 42 Wò bà ꞌdè nje lo tacó bà ꞌdè có ji nambe lo máa yí yèè dê gí mì lo wàa wò ꞌví òlò njú to ꞌdo tà ṛo wó, ꞌdo kòtí ꞌdi, ta njì ngoò á tà ṛo lo, ndi lo bô mbe là ngo mè tí ka wó si ŋìndi wó mítí wó? À má énò, pà ꞌbí ꞌduù, wàa yí má òlò njì ngoò ꞌdo tà ṛo lo gî, wò ꞌví giì òlò njú to ꞌdo tà ṛo ꞌbí ka lo.

43 «Mû mbe jìꞌvì lá jé ṛi vò ndo mû lá. Mû mbe jìꞌvì gî delè jé ṛì tó ndo mû lá. 44 Tacó à kû ŋò ŋa mû ni ká mítí ndo wó. À jé ṛuka ndo bàà ꞌdo tà mû kpeṛè lá. À delè jé ṛuka ndo mbiìgá ꞌdo tà mû gaꞌdí lá. 45 Tó ꞌduù kû bàkà káa ndâ tó i tí nó mbe yè yì wó géjé-géjé gî. Vò ꞌduù delè kû bàkà káa ndâ vò có tí nó mbe yè yì wó díí gî. Tacó nje ꞌduù kû ꞌdè có ká gítí ŋa i ŋìnó á gbí yì ꞌduù tí nò nô.

Ŋa ndâ mbe gèè ꞌbá sósòꞌô

46 «Yo kû ꞌdè có máa ye a Mbe tí yo tacó yè, káa yo ꞌdi có mì ye lá? 47 Ye kpónó bà tùbà tí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe gì gí mì ye, yí giì ꞌdi ndâ có mì ye, bìndi  yí giì bàkà go ndâ có tí nó náa ye ꞌdè ji yí nó, nô. 48 Ŋa ꞌduù tí nò go mbe gèè ꞌbá ŋìnó mbe duu gùù ndâ kpalà ꞌbá mì wó ngé miṛi ꞌbì wó gî. Ngo giì ò có tàkò ꞌbá tí nò, káa ꞌbá tí nò giì ṛò ká ngìkì tíyò, tacó à gèè me tí i-ꞌdì lá. 49 Káa ꞌduù ŋìnò mbe ꞌdi ndâ có mì ye, káa yí bàkà go ndú lá, go ꞌduù mbe duu ta ndâ kpalà ꞌbá mì wó cokoꞌdo-cókóꞌdó. Ngo mâ giì ò có tàkò ꞌbá tí nò, à giì ꞌva tí to, si gbèe kpalà mí yaà lá.»

7

Jézù ꞌvala bòò mì ꞌbí Ròmánò tí kùṛo ndâ àsìkérì

1 Jézù mâ giì cee ta bà ꞌdè ndâ có tí nó nje wó nó ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, yí giì njè nó ya gí gbí gbata Kàpàrànáwùmù. 2 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí ꞌdakò tí ꞌduù Rómà, tí kùṛo ndâ àsìkérì ziꞌduù-vô, náa kpóló-kpolo bòò mì wó ta nòꞌo tí wó náa yí kû ù káa ndi sè o mì wó, 3 mâ giì ꞌdi có tí Jézù, yí giì tuu ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà, máa ndú ya gí bà tèꞌé tí Jézù máa yí gì gí bà ꞌvala bòò mì yì. 4 Ndâ kpo ꞌduù tí nò giì ya gí mì Jézù, ndú mâ giì ꞌdè có tí nó náa kùṛo ndâ àsìkérì tí nò tuu ta ndú nó ji yí gî, ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí ta wotí tí  máa, «ꞌDakò tí nó ꞌvii tí ŋa ꞌduù ŋìnó náa wò ꞌví konì yí nó ngé ma. 5 Tacó yí bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù mì ndoo ngé. À delè a yí ká bì bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì tí nó kpónó á tíyò nó ji ndoo.»

6 Jézù mâ giì ꞌdi có mì ndâ kpo ꞌduù tí nò, ndú giì njè nó ta ndú kû ya gí ꞌbá mì kùṛo ndâ àsìkérì tí nò. Ndú mâ giì dooko gí ꞌbá mì kùṛo ndâ àsìkérì tí nò gî, ndú giì ꞌdè ndâ ꞌbí kómbe kùṛo ndâ àsìkérì tí nò náa yí tuu ndú máa, ndú ya gí bà ꞌdè có ji kpo ꞌduù tí nò tí Jézù nò máa, «Mbe tí ye, yeeke tí lo ta bà gì gí ꞌbá mì ye lá, tacó ye ꞌvii tí ꞌduù ŋìnó náa wò ꞌví ṛì gí tàꞌi mì ye nó lá, 7 tacó énò, ye gbì gbí njembí ye tacó bà ya gí mì lo lá. ꞌDè káa có ta nje lo wàa bòò mì ye bà ꞌvala gî. 8 Tacó ye delè a ꞌduù ta ndâ kpo-kpò ꞌduù kuu kùṛo ye, ye delè a gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì, náa ye má tèꞌé tí àsìkérì, yí kû gì gí tà é mì ye. Ye delè má je nó ji àsìkérì, yí kû ya ta nó tí nò. Ye má ꞌdè có ji bòò mì ye máa yí bàkà i ŋìnó, yí kû bàkà .»

9 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa ꞌdakò tí nò tuu ta ndâ ꞌduù ji yí nò, nje wó giì ꞌdèè gî. Bìndi  yí giì ꞌvìsì tí wó gítí ndâ ꞌduù tí nó méé-me-mè mbe kû ṛu ndi wó nó, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «À kpêtí ká ꞌdo gbí òkò tí ndâ Ìzìrìyélì, ye jé ꞌdé ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe tee njembí wó mítí Mbíṛì á go i mì ꞌdakò tí nò lá!» 10 Ndâ ꞌdakò tí nò náa kùṛo ndâ àsìkérì tí nò tuu ndú ji Jézù nó mâ giì delè ndi ndú gí ꞌbá, ndú giì ꞌde bòò mì wó a gí yaà ꞌdo gbí nòꞌo gî.

Jézù ꞌvala ꞌviì mì ꞌbí nawù ku

11 Jézù bàkà me gbolò o bìndi bà ꞌvala bòò mì kùṛo ndâ àsìkérì tí nò lá, bìndi  ndú giì njè nó ta ndâ mbe tala có mì wó ꞌdo Kàpàrànáwùmù kû ya gí gbí gbata Nàyínì. Ndâ ꞌduù me mbè giì ki ꞌdo gbí gbata Kàpàrànáwùmù kû ko ndú. 12 Ndú mâ giì dooko gì njekèjì ndùgù bà ṛì gí gbí gbata Nàyínì gî, ndú giì ꞌde ndâ ꞌduù kû te ku ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí gbata gí sè tacó bà ya gí bà duu yí. ꞌDakò tí nò mbe cì nò a gbèe ꞌviì mì nawu wó, káa nawu wó delè a nawù ku. Ndâ ꞌduù giì ki ꞌdo gbí gbata kí-ki kû ko tàkò ku ta ndâ niì tí nò. 13 Mbe tí ndoo mâ giì ŋò nawu ꞌdakò tí nò mbe cì nò, yê ṛo wó giì bàkà yí ngé ndii gî. Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji niì tí nò màa, «Wa gbí lá.» 14 Bìndi  yí bà-i-nò giì ba to co gbí òkò tí ndâ ꞌduù ya gí mì ndâ ꞌduù tí nó mbe kû te ku nó, bìndi  yí giì tee ꞌbì wò mítí mbà tí nó náa ndâ ꞌduù kû te ta ku nô. Ndâ ꞌduù tí nó mbe kû te ku nó mâ giì ṛò tíyò gî, Jézù giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò mbe cì gî nò, máa, «Ye kû ꞌdè có ji wò máa, wò a gí yaà, ndí lo ꞌviì-ꞌdakò.» 15 ꞌDakò tí nò giì a kû ki tí wó to, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có, bìndi  Jézù giì je yí ji nawu wó.

16 Gúku bà-i-nò giì bàkà ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ngé ndii gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ùlù Mbíṛì máa, «Gbolò mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì co mí gbí òkò tí ze gî! Mbíṛì co wiṛi gì mì ndâ ꞌduù mì wó gî.» 17 Tàwo có tí nò giì ya cee ꞌbá Jùdéyà, ta sè ndâ ꞌbí to ŋìnó dê-dê nó ꞌdáá gî.

Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ꞌvee Jézù

18 Ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù mâ giì ya gí bà dìtà ndâ i tí nó ꞌdáá náa Jézù bàkà nó ji Jòvánì, Jòvánì giì ṛuka ndâ ꞌduù sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndú, 19 bìndi  yí giì tuu ndú, máa ndú ya gí bà ꞌvee Mbe tí ndoo máa, «Wò a ꞌduù tí nó náa Jòvánì ꞌdè có táánò máa yí kèjì nó wèè, ze ùndi ꞌduù tí nò?»

20 Ndâ ꞌduù mì Jòvánì náa yí tuu ndú nó mâ giì yee mí Jézù, ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «À tuu ze a Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù, máa, ze gì gí bà ꞌvee wò, máa, ‹Wò a ꞌduù tí nó náa à máa wò kèjì nó, wèè, ꞌduù tí nò ká kpòò kèjì?› »

21 Ndâ mbe tala có mì Jòvánì náa yí tuu ndú nò giì yee mì Jézù ta o tí nò si yí kuu gbí nèté bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ nòꞌo mì ndú, ta bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, ta bà njaanga ṛo ndâ mbe sú ṛo. 22 Ndú mâ giì ꞌvanda ndi có tí nó náa mbe nìbà i ji ndú tuu ta ndú nó, ji Jézù, Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo dele ndi yo ya gí bà dìtà ndâ i ŋìnó náa yo ŋò ta ṛo yo nó, ta ndâ có ŋìnó náa yo ꞌdi ta tù yo nó ji Jòvánì: ndâ ꞌduù tí nó táánò tí ndâ mbe sú ṛo nó kpónó kû zekeꞌo, ndâ ꞌduù tí nó ta kò ndú mbe gbeleꞌve gî nó kû nò nó kútí ndâ mbe cì kpónó ṛo gî, ndâ mbe sú tù kû ꞌdi có, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe cì gî nó kû a gí yaà, à kû ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ mbe yê. 23 Káa yo ꞌví ꞌdè có ji yí máa, ꞌduù ŋìnó mbe me kpììkì-kpììkì gítí bà ùnje gítí ye lá nó a gbolò mbe tó pá.»

24 Ndâ ꞌduù mì Jòvánì náa yí tuu ndú nó mâ giì njè nó gî, Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌvee ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe tì mí mì wó nó gítí Jòvánì, máa, «Yo táánò kû kaa ꞌdo gbí ndâ gbata ya gí gbí kángáá nga ngoò gí bà ŋò a yè? Gí bà ŋò njì ngba náa pípìṛi kû pì yí mò énó, mò ézô? 25 Yo kaa ya gí bà ŋò a yè? Gí bà ŋò ꞌbí ꞌdakò mbe zaa ta ndâ banga bòngo? Ndâ mbe kû zaa ta ndâ banga bòngo kû dù a i ꞌbá mì ndâ kpo-kpò gba! 26 Káa ꞌdóó i tí nó náa yo kaa ya gí bà ŋò nó a ŋa yè? Gí bà ŋò mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì? Ŋìnò a ndeṛè bà ya yo ká nò. Káa ꞌduù tí nò me gbolò ndii mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gî. 27 ꞌDakò tí nò a ꞌduù tí nó náa a cu có gítí wó mì gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa, ‹Nògí! Ye kèjì gí bà tuu tú mì ye gí kùṛo lo, gí bà ꞌviindi kpokèjì tacó tí lo,› nô. 28 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ꞌbí ꞌduù náa a niì ká jò yí mbe me gbolò ndii Jòvánì muu to tí nó wálá. Káa kpêtí ká énò, cèe táángbà ꞌduù sínò gbí òkò tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì me gbolò ndii yí gî.»

29 Ndâ cèe ꞌduù ꞌdáá gî, ta ndâ mbe kili i-mírì mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa Jézù ꞌdè gítí Jòvánì nó, ndú giì ùnje gítí có mì Mbíṛì gî, bìndi  Jòvánì giì caka tí ndú gî. 30 Káa à káa ndâ mbe kpolo tí tàkìì, ta ndâ kpo-kpò mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ká giì kpò có tí nó náa Mbíṛì ꞌdè ji ndú nó ta bà biya bá caka tí ndú mì Jòvánì gî.

31 Káa Jézù giì ꞌvee ndâ mbè ꞌduù tí nò máa, «À má énò, ye kpónó ꞌví ꞌvii ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó mítí yè? Ndú bà dù go ŋa yè? 32 Ndú go ndâ ꞌviì mbe kili ta bà muu ndú tende-tende mí gbí dùpì kû ŋo ꞌdì. Bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù giì dù á bàndò mì ndú giì yuu nje ndú ji ndâ ꞌbí ka ndú máa, ‹Ze cè cè bà ko niì ji yo, káa yo dù ṛu lá! Ze giì cè cè ku ji yo, káa yo wa gbí lá!› 33 Tacó Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù táánò gì gí to nô, yí táánò me mbe zò i lá, yí delè me mbe njù pe lá. Káa nje yo táánò giì dù gítí wó máa, a i ká gbí muu wó! 34 Káa ꞌViì-mì-ꞌDakò giì gì kû zò i, ta bà njù pe, káa yo giì ꞌvìsì nje yo máa, ‹Ŋò káa ŋa ꞌdakò tí nó gi! Yí a mbe gàmàtà, tí vò mbe njù pe, tí kómbe ndâ mbe kili i-mírì ta ndâ i-tà-zùkùmèè!› 35 Kpêtí ká énò, à káa ndâ mbe ùnje gítí  énó máa, Mbíṛì a mbe ꞌdi gbí-o, ká bà ꞌdè yúcó.»

Sìmónè te wiṛi mítí Jézù

36 Ta o tí nò, ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì tèꞌé tí Jézù gítí i-zó-zò á ꞌbá mì wó. Káa si ndú kû zò i, 37 ꞌbí niì náa ṛè wó volo ta ba bàkà vò i gî mâ giì ꞌdi có tí Jézù, yí giì ṛì gí tàkò ndú tàꞌi ta pó bàà gbí káꞌi-bàà náa à kiṛi ꞌdo tí díí, si ndú kû zò i. 38 Yí giì ṛò tíyò á seè kò Jézù náa yí paṛaka gí ndiì nó, kû wa gbí ta bà ꞌdù ngo-ṛo wó mítí ndâ kò Jézù. Bìndi  yí giì kucuku muungbó wó mí to, yí giì toṛo ngo-ṛo wó nò ꞌdo tí ndâ kò Jézù ta se muu wó. Bìndi  yí giì no tí ndâ kpázà kò Jézù ta nje wó, yí giì yee pó bàà mítí . 39 ꞌDakò tí nò tí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà náa Jézù kû zò i á ꞌbá mì wó nó mâ giì ŋò ŋa i tí nò náa vò niì tí nò kû bàkà ta Jézù nò, yí giì ꞌbìtà bà koṛo có máa, «ꞌDakò tí nó kùtàá má dú káa mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, yí bà ŋò ŋa vò niì tí nó mbe kû gbala yí nó ni gî.»

40 Káa Jézù giì ꞌdè có a i ji mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nò, ta ṛè wó a Sìmónè, náa ndú kû zò i ꞌbá mì wó nò máa, «ꞌBí có kuu mì ye tacó bà ꞌdè ji wò, Sìmónè.»

Káa Sìmónè giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «ꞌDè có mì lo, Mbe nìbà i.»

41 Jézù bà-i-nò giì lòkòꞌbò có ji Sìmónè máa, «ꞌBí ꞌdakò dígísèé tí mbe da i giì ꞌvii cû ji ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô, máa ndú má bàkà gî, wàa ndú ꞌví dele ndí  ji yì. Yí ꞌvii ji ꞌbí ꞌduù a jú-kèè ziꞌduù-gbaànjé. Yí giì ꞌvii ji ꞌbí  a jú-kèè vô. 42 Káa bà dele ndi cû tí nò ji mbe  giì kpó ndâ ꞌdakò tí nò sósòꞌô nó gî. Mbe cû tí nò mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ndú, máa yì si có gítí ndú mí to gî. Wò koṛo có máa, a tàkòcò ꞌdi gbí òkò tí ndâ ꞌdakò tí nò sósòꞌô nò káa bà peteke gítí mbe cû tí nò ndii ka wó gî?»

43 Káa Sìmónè giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ye koṛo có máa, tàkòcò ꞌdakò tí nó ta jú-kèè cû muu wó ziꞌduù-gbaànjé nô.»

Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Sìmónè máa, «Có mì lo dú.» 44 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì tí wó gítí niì tí nò mbe yee pó bàà mítí kò wó si ndú kû zò i nò. Bìndi  yí giì ꞌvee Sìmónè máa, «Wò ŋò niì tí nó gî, Sìmónè? Ye a wiṛi ꞌbá mì lo, káa wò je ngo ji ye tacó bà caka kò ye go i gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá. Káa niì tí nó ká giì ꞌdù ngo-ṛo wó mítí ndâ kpázà kò ye, bìndi  yí giì toṛo ta se muu wó. 45 Wò te wiṛi mítí ye ta bà òlò gbí tù ye go i gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá, káa ꞌdo tí o bà ṛì ye gí tàꞌi bà-i-nó, niì tí nó ká kpécè kuu gbí nèté bà no tí ndâ kpázà kò ye ta nje wó. 46 Ye gì gí ꞌbá mì lo, káa wò toṛo bàà mítí muu ye go i gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá, káa a niì tí nó ká giì toṛo pó bàà mítí ndâ kpázà kò ye. 47 À má énò, ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa ye ꞌdè ta có ji wò énó máa, Mbíṛì je à-cee-gî ji yí gítí ndâ vò i mì wó mbe me mbè nó gî nó ká nò, tacó yí tee njembí wó mítí Mbíṛì ngé ma. Wò má zò ꞌbò gí mì ka lo, ka lo ꞌví zò ꞌbò gí mì lo. Má énò, niì tí nò zè Mbíṛì nìkì ta njembí wó gbaànjé tacó Mbíṛì je à-cee-gî ji yí á gítí ndâ vò i mì wó mbe ògbù ngé ndii gî nó gî.» 48 Jézù mâ giì ꞌdè có ji Sìmónè cee gî, yí giì ꞌdè có ji niì tí nò máa, «À je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì lo gî.»

49 Ndâ ꞌbí ꞌduù tí nó mbe kû zò i ta ndú nó mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌve gbí òkò tí ndú máa, «À tà nó a ꞌdi ká nó, náa yí kû je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù nó?»

50 Káa Jézù giì ꞌdè có ji niì tí nó máa, «Bà tee njembí lo mítí Mbíṛì ꞌvala wò gî. Ya nìkì maa.»

8

Ndâ niì mbe kû ko tàkò Jézù

1 Jézù giì ꞌbìtà bà nò ta bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù Mbíṛì tí gba ji ndâ ꞌduù cee to ꞌdáá gî. À ta o tí nò kû ko tàkò wó gbí ndâ nó tí nò a ndâ ꞌduù tí nó muuꞌbì-nje só náa yí bàkà ndú tí ndâ tú mì wó nó, 2 giì je ndâ ꞌbí niì náa yí mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndú, ta ndâ ꞌbí  náa yí ꞌvala ndú ꞌdo gbí ndâ ꞌbí ŋa tende nòꞌo, go Màríyà Màdèlénà náa yí mòkò ndâ i vô-nje só ꞌdo gbí muu wó, 3 giì je Jòwánà tí niì mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Cúzà tí mbe kû kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì Èródè ꞌdáá gî, giì je Sùzánà, ta ndâ ꞌbí niì me mbè náa à nì ṛè ndú lá. Ndâ niì tí nò ká kû ko nje ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó ta ndâ ꞌdóó i-zó-zò mì ndú.

Jézù lòkòꞌbò có gítí mbe va ŋa

4 Ta o tí nò, ndâ ꞌduù giì ki ꞌdo gbí ndâ gbata ꞌdáá kpùkú ya gí mì Jézù. Jézù mâ giì ŋò ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe kaa gì gí mì wó nò, yí giì lòkòꞌbò có ji ndú, máa, 5 «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ya gí bà va ŋa gbí njí mì wó. Káa ta o tí nó si yí kû va ŋa nó, ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí ta ndi tí kpokèjì. Ndâ mbe co ta nó giì ꞌdò gbí ndú baṛaka gî. Bìndi  ndâ nuù giì ṛuka sè ndâ ŋìnó mbe ꞌvala ꞌdo gbí bà ꞌdò gbí ndú mì ndâ ꞌduù gî nó ꞌdáá gî. 6 Ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí ta ndi pí ndâ díí mbe do cukpu-cùkpù ta gbí njí. Síí ndú mâ giì yee gí sè, ndú giì mìì gî, tacó to ṛo díí tacó bà bàkà gùlúsùꞌo ji teè ndú wálá. 7 Ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí tà ndâ bè kpeṛè. Ndú giì kù gî, káa ndâ bè kpeṛè tí nò giì gèè bè ꞌbuuku ta muu ndú gî. 8 Ndâ ꞌbí njì ŋa giì ꞌvaka tí bà banga zì to. Ndú mâ giì kù gî, ndú giì jò ta muu ndú gbe-gbè, gbe-gbè énò.»

Jézù mâ giì lòkòꞌbò có tí nò cee gî, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «ꞌDuù ta tù bà ꞌdi có kuu tí muu wó, yí ꞌví ꞌdi có!»

Ndeṛè bà ꞌdè có mì Jézù gbí lòkóꞌbò

9 Ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí gítí gbí lòkóꞌbò tí nò náa yí ꞌdè gítí mbe va ŋa nò. 10 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Mbíṛì je muu tacó bà ꞌdi gbí ngìì gítí bà dù yí tí gba ji yo gî, káa sè ndâ ꞌbí ꞌduù bà ꞌdi ká gbí lòkóꞌbò, tacó wàa,

Ndú kpêtí má zeke i,

ndú ꞌví ŋò i tí nò náa ndú kû zeke nò ni lá;

ndú kpêtí má ꞌdi kòcò,

ndú ꞌví ꞌdi gbí có tí nò náa ndú ꞌdi nò lá.»

Jézù ꞌdè gbí bà lòkòꞌbò có gítí mbe va ŋa

11 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ŋìnó a gbí lòkóꞌbò tí nó gítí mbe va ŋa nó ká nô: Njì ŋa tí nò a có mì Mbíṛì. 12 Ndâ ŋìnó mbe ꞌvaka tí tí kpokèjì nó a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi ndâ có mì Mbíṛì, káa Gba-vò-i giì volo muu ndú ꞌdo tí bà ùnje gítí ndâ có tí nò gî, tacó wàa Mbíṛì ꞌví ꞌvala ndú lá. 13 Ndâ njì ŋa ŋìnò mbe ꞌvaka tí ta pí ndâ díí nó a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì Mbíṛì ta líkíꞌo tí ndú, káa có tí nò dù gbí njembí ndú lá. Ndú ùnje gítí có tí nò ká ta làmbu o, ꞌbí i mâ giì tala ndú, ndú giì solo sili ndú gî. 14 Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí gbí ndâ bè kpeṛè nó a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì Mbíṛì, káa ŋó ṛo ndâ kpo-kpò i, ta líkí ndâ i muu to tí nó, ta kpùṛù-kpùṛù njembí gítí ndâ i muu to tí nó, giì si o ji ndú gítí bà ꞌde i ꞌdo gbí ndâ có mì Mbíṛì náa ndú ꞌdi nò lá. 15 Ndâ njì ŋa ŋìnó mbe ꞌvaka tí gbí banga zì to nó a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì Mbíṛì, bìndi  ndú giì kpolo tí có tí nò ta tó njembí kácá-kácá ta tiṛì gbí  wálá, ndú te kpomuu gítí  yee tí o tí nó náa ndú giì bàkà go có tí nò gî.

À kû òlò wu ta ꞌdíꞌdiꞌo tacó bà ŋò ngbaꞌo

16 «ꞌBí ꞌduù jé mbe tù wu ta kùpò ya tí  gí tàꞌi mì wó ta bèbìlì, bìndi  yí giì ꞌbu i mí ṛo ngba wu tí nò wálá. Mbe bàkà ŋa i tí nó jé wálá. À kû òlò wu ta o ꞌdáá gî ká mítí bàndò ŋìnó náa ꞌduù bà ŋò tàꞌi ꞌdáá gî. 17 Ndâ i ŋìnó náa a ngùù ndú nó dù gbí kùṛú tí ká lá. Ndâ có gbí ngàngbùùtù delè ꞌdáá gî bà ꞌvanda ká ꞌvanda gí sè. 18 À má énò, yo ꞌví sè tù yo tí kpoò. Tacó ꞌduù ŋìnó ta i kuu mì wó nó, àá bà je i ji yí me gbolò ndii ŋìnò náa à kuu mì wó nò gî. Káa i ꞌduù má wálá, à kpêtí káa làmbu ŋìnó náa yí kû koṛo có máa a kuu mì yì nó, àá bà je ꞌdo tí wó gî.»

Ndâ ꞌdóó-ꞌdòò nambe Jézù

19 Ndâ nawu Jézù ta ndâ ꞌdóó-ꞌdòò nambe wó giì gì gí mì wó, káa ndú giì ꞌde kpokèjì bà ŋò yí lá, tacó ndâ ꞌduù tì yè to gî. 20 Ndâ mbe ŋò ndú giì ꞌdè có tí ndú ji Jézù máa, «Ndâ nawu lo ta ndâ náꞌvindí lo gì kuu sè á kàzô tacó bà ŋò wò.»

21 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ ꞌduù tí nò máa, «Ndâ nawu ye ta ndâ náꞌvindí ye a ndâ mbe ꞌdi có mì Mbíṛì bìndi  ndú giì bàkà go có tí nò.»

Jézù ṛò gbolò pípìṛi mí tíyò

22 Ta ꞌbí o gbaànjé, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ndoo di kàpá gí tìto.» Ndú bà-i-nò giì kaa ya gí gbí gbâ, bìndi  ndú giì ꞌbì nó gí tìto go có mì wó nò. 23 Káa si ndú gbí gbâ á ṛo ngo, ṛì giì ja Jézù gî. Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì zekeꞌo, ndú ŋò gbolò pípìṛi gbo ndú mí ṛo ngo gî. Ngo kû giì gbàngà gí gbí gbâ. 24 Ndú bà-i-nò giì ꞌbìtà bà gbà Jézù, ta bà tò kû máa, «Vò i ꞌde ndoo gî! Ndoo dooko ta bà mìì ndoo mì ngo gî, Mbe nìbà i!»

Jézù mâ giì ziya gî, yí giì do mítí ndâ gbolò pípìṛi tí nó mbe kû pì wírí-wìrì, wírí-wìrì nó, ta ngo tí nó mbe kû gbàngà yéngé-yèngè, yéngé-yèngè nó, máa, ndú dù ngbìì. Ndâ i tí nò bà-i-nò giì dù ngbìì gî, o giì ṛe déé.

25 Bà ndâ i tí nò mâ giì cee gî, Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo tee njembí yo mítí ye lá tacó yè?»

Ndú giì si nje ndú nga-ngàà ta gúku, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «À tà nó a ꞌdi, náa à kpêtí káa ndâ ngo ta pípìṛi, káa ndú kû ꞌdi có mì wó nó?»

Jézù mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ꞌbí ꞌdakò

26 Ndâ Jézù giì di kàpá bìndi bà gbùṛùngà ndú mì pípìṛi nò gítí ꞌbí wúngbó to á ꞌbá mì ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù náa à kù nì mítí ndú a ndâ Jèràsínì. 27 Káa, à káa póó bà tee kò Jézù mì tìto, ndú giì ꞌde tí ndú ta ꞌbí ꞌdakò ta ꞌbá mì ndú gbí gbata, ta ndâ i gbí muu wó. Ndâ i tí nò gbí muu ꞌdakò tí nò si yí kû nò ta só, ndú delè giì si yí kû ꞌvala ká ta ndi tà ndâ ꞌbá muuꞌdú ta cèe kôndi o.

28 ꞌDakò tí nò mâ giì ŋò Jézù, yí giì ꞌva tí wó mí kùṛo Jézù, kû tò kû ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Àá mì lo ta ye a yè, ndí lo Jézù, tí ꞌViì-mì-Mbíṛì a ngéé gbíṛì? Ye kû ꞌdeke a tí ye ji wò máa, wò waa có mítí ye lá.»

29 ꞌDakò tí nò pìì ŋa wo tí nò tacó a Jézù ká mòkò i tí nò gbí muu wó nò máa, yí có ꞌdo gbí muu wó gî. I tí nò ꞌva ꞌdakò tí nò mí to ta bà  me mbè. Ta o tí nó náa à má tanga mítí wó gî nó, à kû da ꞌbò mítí kò wó, à delè kû eṛe ꞌbì wó ta kpùṛùꞌvù njì wú, káa yí kû kaṛaka njì wú ꞌdo tí ꞌbì wó gî. Yí delè kû kiꞌviki gbì ꞌbò ꞌdo tí kò wó gî. I tí nó má tanga gî, yí kû te yí ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò ta kpéétí wó.

30 Jézù mâ giì ꞌvee ꞌdakò tí nò gítí ṛè wó, ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ṛè ye a ‹Tùmèṛè›.» ꞌDakò tí nò ꞌvìsì ŋa có tí nò ji Jézù tacó a ndâ i me mbè ká kò yí. 31 Ndâ i tí nò gbí muu ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì ꞌdeke tí ndú ji Jézù máa, yí ꞌvaka ndâ yì mí gbí gùù wu lá. 32 Ndâ kàdùrúkù ta o tí nò mèè kû zò i á ta tàgbà gú gbí to tí nò; tacó énò, ndâ i tí nò gbí muu ꞌdakò tí nó giì yù nambeè ꞌdò mì Jézù máa, yí si ndâ yì ꞌví kaa ya gí gbí muu ndâ kàdùrúkù tí nò. Jézù mâ giì ùnje ji ndú gî, 33 ndâ i tí nò giì kaa ꞌdo gbí muu ꞌdakò tí nò ya gí gbí muu ndâ kàdùrúkù tí nò gî, ndâ kàdùrúkù tí nò giì kaa ta ngèlè ta ndâ i tí nò gbí muu ndú ya gí bà oloko gí tà ngo ꞌdo tì njà gángá ngo, bìndi  ndú giì mìì ta ngo gî.

34 Ndâ mbe gbà ndâ kàdùrúkù tí nò nò mâ giì ŋò ŋa i tí nò mbe bàkà tí mítí ndâ kàdùrúkù nò, ndú giì njè ta ngèlè ya gí bà ꞌdè ji ndâ ꞌduù gbí gbata, ta ndâ ꞌduù ta ndi gbí njí. 35 Ndâ ꞌduù giì ki ya gí bà ŋò ŋa i-seṛè tí nò náa ndâ mbe gbà ndâ kàdùrúkù ꞌdè có gítí  ji ndú nô. Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌde ꞌdakò tí nò náa Jézù mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu wó nò kû ki tí wó á kùṛo Jézù, tí cèe ꞌduù ta bòngo tí wó. Bìndi  nje ndâ ꞌduù giì ꞌdèè gî.

36 Ndâ mbe ŋò ndâ i tí nó mbe bàkà tí mítí ꞌdakò tí nò ta ndâ i gbí muu wó nó ta ṛo ndú mâ giì ya gí bà dìtà ndâ i tí nò ji ndâ ꞌduù, 37 ndâ ꞌduù gbí gbata mì ndâ Jèràsínì ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ꞌbá mì ndú ta seè gbata nó giì ꞌdeke tí ndú ji Jézù ta gúku máa, yí njè nó ꞌdo gbí to mì ndâ yì gî. Tacó énò, ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó giì kaa ya gí gbí gbâ, bìndi  ndú giì dele ndi ndú gí tìto.

38 Káa ta o tí nó si ndâ Jézù kû bàkà nó nó, ꞌdakò tí nò náa yí mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu wó nó giì ya gí mì Jézù, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí máa, yí si ndâ yì ꞌví ya ta ndú. Kaa Jézù giì ꞌdè có ji yí máa, 39 «Ya gí ꞌbá, wàa wò ꞌví ma có ŋa i tí nó náa Mbíṛì bàkà ji wò nó ji ndâ ꞌduù.» ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì ya gí ꞌbá, bìndi  yí giì ma có ŋa i tí nó náa Jézù bàkà ji yí nó cee gbí gbata ꞌdáá gî.

Jézù ꞌvala ndâ ꞌbí niì ta ꞌbí ꞌvinî

40 Jézù mâ giì dele ndi wó gí Gàlìléyà, ndâ ꞌduù giì te wiṛi mítí wó ngé ndii gî, tacó ṛo ndâ ꞌduù ta o tí nò ká kpokèjì tí wó. 41 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí gbolò ꞌduù tí kùṛo ndâ mbe kû kili mí bàndò bà ùlù Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ṛè wó a Jáyìrù, giì ya gí bà zèè kò Jézù ta bà ꞌdeke tí wó ji yí máa, ndâ yì ya ta yí gí ꞌbá, 42 wàa yí ꞌví ꞌvala gbèe nájú yì tí ꞌvinî ta ndoò tí wó go muuꞌbì-nje só, ta séꞌi tí wó, mbe kû ù káa ndi sè o mì wó.

Káa si ndâ Jáyìrù kû ya gí ꞌbá mì wó ta Jézù, ndâ ꞌduù me mbè giì tì ndú ꞌdee gî. 43 Ta o tí nò, ꞌbí niì ta mbelè kû yee tí wó ta ndoò muuꞌbì-nje só káa yí ꞌde mbe ꞌvala yí lá, kuu gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò. 44 Niì tí nò mâ giì ŋò Jézù, yí giì paṛa ta kpokèjì kapí Jézù co gbí òkò tí ndâ ꞌduù ya gí bà zèè nje bòngo tí Jézù. Bìndi  mbelè tí nò mbe kû yee tí wó nó ngé giì ṛò tíyò gî. 45 Káa Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù máa, «A ꞌdi ká gbala ye?»

Káa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì o gî. Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Mbe nìbà i, a ndâ ꞌduù tí nó mbe tì ꞌdee wò kìgìṛìgìì gî nó ká kû kpoko wò.»

46 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò cò mì Pìyétòrò nò máa, «ꞌDuù gbala ye gî. Ye ŋò ni ꞌdo tí bà co wotí ꞌdo gbí dìì ye.»

47 Niì tí nò mâ giì ŋò ni gî máa, kèjì bà ndo yí ꞌdo ꞌbì Jézù wálá, yí giì co ta gúku kpùṛù-kpùṛù-kpùṛù, ya gí bà kucuku muungbó wó mí kùṛo Jézù. Bìndi  yí giì yù gbí ndeṛè bà zèè nje bòngo tí Jézù mì wó, ta bà ꞌvala yí ngé á bìndi bà zèè nje bòngo tí Jézù mì wó, mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.

48 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Bà tee njembí lo mítí ye ꞌvala wò gî, nájú ye. Ya nìkì maa.»

49 Káa si Jézù kû ꞌdè có ji niì tí nò, ꞌbí ꞌdakò náa à tuu yí ꞌdo ꞌbá mì Jáyìrù giì ꞌdè có ji Jáyìrù máa, «Si bà yeeke ndi mbe nìbà i kpòò mì to. Tacó bà i tí nò kà volo gî nò.»

50 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa ꞌdakò tí nò kû ꞌdè ji Jáyìrù nò, Jézù giì ꞌdè có ji Jáyìrù máa, «Cì gúku lá. Tee káa njembí lo mítí ye, wàa yí bà a gí yaà gî.»

51 Ndâ Jézù mâ giì yee ꞌbá mì Jáyìrù, Jézù giì biya gî máa ꞌbí ꞌduù ꞌví ṛì ta yì gí tàkò ku tàꞌi lá. Ndú giì ṛì gí tàꞌi tàkò ku ká ta ndâ Jáyìrù tí bu ku, ta nawu ku, giì je ndâ Pìyétòrò, ta Jòvánì, ta Jákòmò ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó. 52 Ndú giì ṛì ta ndú gí tàꞌi tàkò ku si ndâ ꞌduù kû mèṛèkè tí ndú ta bà wa ku sè. Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Yo si bà wa gbí mí to. Yí cì lá, yí kû tè a ṛì.» 53 Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì ŋo Jézù ŋó-ŋo, tacó ndú ŋò ni gî máa, ꞌvinî tí nò cì gî.

54 Káa Jézù giì zèè ꞌbì ꞌvinî tí nò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «A gí yaà, ndí lo ꞌviì.» 55 Mâ giì zekeꞌo, ꞌvinî tí nò giì ꞌbìtà bà wo woò, bìndi  yí giì a ngé cónjóṛónjó gí yaà. Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có máa, à je i-zó-zò ji yí.

56 Nje ndâ bu ꞌvinî tí nò ta nawu wó giì ꞌdèè gítí ŋa i tí nò gî, káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, ndú ꞌví ꞌdè có i tí nò mbe bàkà tí nò ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá.

9

Jézù tuu ndâ tú mì wó muuꞌbì-nje só

1 Ta o tí nò Jézù giì kili ndâ tú mì wó muuꞌbì-nje só náa yí ṛuka ndú ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó nó, yí giì je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, ta wotí bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ nòꞌo ji ndú. 2 Bìndi  yí giì tuu ndú, máa, ndú ya gí bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù Mbíṛì tí gba, ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ nòꞌo. 3 Yí giì ꞌdè có ji ndú máa,

«Yo ꞌví je ꞌbí i tacó bà kpolo ta tí yo muu nó lá.

Yo ꞌví zèè mû kóṛó lá, yo ꞌví le kúúkpá lá.

Yo ꞌví te i-zó-zò lá, yo ꞌví je gùrúsù lá.

Yo delè ꞌví je vòó ꞌbí bòngo lá.

4 Yo má yee tí to, yo ꞌví ṛàngà ndò lá, yo ꞌví dù ká tí gbèe ꞌbá yee tí o bà njè nó mì yo ꞌdo tí to tí nò.

5 Yo má yee tí to, káa ndâ ꞌduù gbí to tí nò má te wiṛi mítí yo lá, ta o tí nó náa yo má kû njè nó ꞌdo tí to tí nò nó, yo ꞌví gbì njú to, to tí nò ꞌdo tí kò yo gî, tacó bà tùbà  ji ndâ mbe to tí nò máa, a ndú ká pà vò i mì ndú gítí miṛi ndú.»

6 Jézù mâ giì ꞌdè ndâ có tí nó náa à tí  nó ji ndâ mbe tala có mì wó cee gî, ndú giì njè nó ya cee to ꞌdáá gî kû ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù, ta bà ꞌvala ndâ mbe nòꞌo ta ndi tí ndâ bàndò ꞌdáá gî.

Muu Èródè ŋònòkò tí gítí Jézù gî

7 Èródè tí gbolò ꞌduù mbe kû zogo Gàlìléyà mâ giì ꞌdi tàwo ndâ i tí nó náa Jézù kû bàkà nó, muu wó giì ŋònòkò tí gî. Tacó ndâ ꞌbí ꞌduù ta o tí nò kû ꞌdè có máa, a Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ká ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó. 8 Ndâ ꞌbí ꞌduù máa, a Èlíjà tí nó tí ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nó ká gì ndi wó. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú máa, a ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ká ꞌvala ndi wó. 9 Èródè mâ giì ꞌdi ndâ có tí nó njúkú-njúkú nò, yí giì ꞌvee tí wó ta go bà ŋò Jézù, máa, «Ye da miṛi Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù gî. Wàa ꞌduù tí nò ta ṛè wó kû wu énò nò ꞌví dù a ꞌdi?»

Jézù je i-zó-zò ji ndâ ꞌduù álìfì vô

10 Ndâ tú mì Jézù giì dele ndi ndú gì gí bà dìtà ndâ i tí nó náa ndú bàkà si ndú muu nó nò ꞌdáá gî ji yí. Bìndi  Jézù giì kaa ndú, ndú giì ya ta ndú ta kpéétí ndú gítí ꞌbí to ta ꞌbá tí  wálá seè gbata Bètìsàyídà. 11 Káa ndâ ꞌduù me mbè giì ŋò bà ya ndú gî. Bìndi  ndú giì kaa ya gí tàkò ndú.

Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì yee tàkò ndú ká gî, Jézù giì te wiṛi mítí ndú ta bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù Mbíṛì tí gba ji ndú, delè ta bà ꞌvala ndâ mbe nòꞌo gbí òkò tí ndú.

12 Ndâ mbe tala có mì Jézù muuꞌbì-nje só mâ giì ŋò ṛi kû tá-ta, ndú giì ṛuka bà muu ndú, bìndi  ndú giì ya gí mì wó, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Njè ndâ ꞌduù tí nò gî, wàa ndú ꞌví ya gí bà pà ndâ bàndò ṛì, ta i-zó-zò, á ta ndi ꞌbá mì ndâ ꞌduù. Tacó ndoo kpónó tí bàndò ŋìnó ta ꞌbá tí  wálá nò.»

13 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Káa ꞌdóó yo má je ní i-zó-zò tí nò ji ndú, káa yè ká tí ?»

Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Àá mì ze káa ndâ kù kô vô, ta ndâ sè sósòꞌô. Gbí có mì lo nò máa, ze ya gí bà sì i-zó-zò ji ŋa ndâ mbè ꞌduù tí nó?» 14 Ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí énò tacó muu ndâ ꞌduù ta o tí nò ꞌdáá gî bà dù go álìfì vô.

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò máa, ndú ki tí ndú to ta bà muu ndú, bà muu ndú, go ndâ ꞌduù ziꞌduù-só tí gbèe bàndò.»

15 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ki ndâ ꞌduù mí to, á go có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò gî, 16 Jézù giì kaa ndâ kù kô tí nó mì ndú vô nó, ta ndâ sè tí nó sósòꞌô nó, mí ꞌbì wó, yí giì zekeꞌo gí tàṛì, yí giì ùlù Mbíṛì tacó tí ndú, bìndi  yí giì kiꞌviki gbí ndú, bìndi  yí giì kaa ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, ndú njèè ji ndâ ꞌduù. 17 Ndâ ꞌduù giì zò i yè yì ndú ꞌdáá gî, bìndi  ndâ mbe tala có mì Jézù giì ṛuka sè i-zó-zò mbe kpò ndú gî yeke ndâ kèè muuꞌbì-nje só.

Pìyétòrò yù gbí Jézù máa, yí a Bìndi-Mbíṛì

18 Ta ꞌbí o gbaànjé, si Jézù kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, si mì ndú ta ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só nó, yí giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû ꞌdi ꞌdo mì ndâ ꞌduù énó máa ye a ꞌdi?»

19 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có énò máa, wò a Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. Ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có máa wò a Èlíjà tí nó táánò tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú máa, wò a ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.»

20 Káa Jézù giì ꞌvee ndú máa, «Káa yo? Yo ŋìndi yo kû ꞌdè có máa ye a ꞌdi?»

Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò a Bìndi-Mbíṛì!»

21 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, ndú ꞌví ꞌdè ndi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè nò ji ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá. 22 Yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «ꞌViì-mì-ꞌDakò kèjì gí bà kònò a ndú tí ndâ séꞌi. Ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà zi yí gî. Káa ta sili taꞌô bìndi ku mì wó, yí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.»

23 Jézù giì ꞌdè ꞌbí có ji ndâ mbe tala có mì wó ꞌdáá gî máa, «Go bà dù tí mbe ṛu ndi ye má tí ꞌduù, ꞌduù tí nò ꞌví ò-bà-mbí miṛi wó gî, yí ꞌví ùnje gítí bà kònò séꞌi ta ṛi ꞌdáá gî á muu ye, wàa yí ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye. 24 Tacó ꞌduù ŋìnó ta go bà kpolo tí ꞌdóó miṛi wó tí wó nó ká bà giṛi miṛi wó. Káa ꞌduù ŋìnó mbe giṛi miṛi wó tacó tí ye nó ká bà ꞌde ꞌválá. 25 ꞌDuù bà ꞌde gbí ndâ i muu to tí nó a yè, náa yí kpêtí má ꞌde ndú ꞌdáá gî, bìndi  yí giì giṛi miṛi wó gî? 26 Ye ꞌdè có tí nò ji yo, tacó ꞌduù má kû kì nô tí bà tùbà tí wó tí ꞌduù mì ye muu to tí nó, yí delè má kû kì nô tí ndâ có mì ye muu to tí nó kpónó, ꞌViì-mì-ꞌDakò delè bà kì nô tí ꞌduù tí nò ta o tí nó náa ꞌViì-mì-ꞌDakò bà giì tòngbaà go i mì ndâ Bu wó ta ndâ tó basìlì.

27 «Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo, á mbe kû ṛò tíyò kùṛo ye kpónó nó, bà ŋò o bà dù Mbíṛì tí gba muu to tí nó má kózò gî, bìndi  ndú bà giì cì .»

Bà ꞌvìsì cè kózò tí Jézù

28 Jézù giì bàkà káa i go sili vô-nje taꞌô á bìndi bà ꞌdè nje mì ndú ta ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì kaa ndâ Pìyétòrò, ta Jòvánì, ta Jákòmò, ndú giì ya ta ndú gí pí ꞌbí njà gú. 29 Káa si yí kû giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, cè kózò tí gbíṛo wó giì ꞌvìsì tí gî. Ndâ bòngo tí wó giì dù kû tòngbaà ŋàlì-ŋàlì, ꞌbùꞌúú. 30 Ndâ mbe tala có mì Jézù mbe ko yí ya tí  gí pí gú nó mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ Jézù kû ꞌdè nje ta ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô. Ndâ ꞌdakò tí nò a ndâ Mòze ta Èlíjà 31 ká co gí gbí ngbaꞌo kû ꞌdè nje ta ndâ Jézù gítí o bà giì ci yí mí Jèrùzàlémè go có tí nó náa Mbíṛì ꞌdè sàà gî.

32 Ndâ Pìyétòrò ta ndâ ka wó ta o tí nò a ku ta ṛì, káa ndú giì te kpo muu kû zeke ngba ndâ ꞌdakò tí nó sósòꞌô mbe kû ṛò tíyò á mì ndú ta ndâ Jézù nò. 33 Káa si ndâ ꞌdakò tí nò kû giì njè nó ꞌdo mì Jézù, Pìyétòrò giì ꞌdè có ji Jézù mâ, «Bà dù ndoo bà-i-nó a cèe tó có, Mbe nìbà i. Si ze ꞌví tò ndâ ndùúṛù taꞌô mí bà-i-nô, gbaànjé á ji wò, gbaànjé ji Mòze, wàa gbaànjé ji Èlíjà.» Pìyétòrò ꞌdè có tí nò tacó yí ŋò ꞌdóó có bà ꞌdé-ꞌdè mì wó lá.

34 Káa si Pìyétòrò kû ꞌdè có tí nò, ndú mâ giì zekeꞌo, yùkúú, kùlù mù yiiga muu ndú gî. Kùlù mù tí nò giì te a gúku mítí ndú. 35 Ndú bà-i-nò giì dù kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có gbí kùlù mù tí nò máa, «Ŋìnó a ꞌViì mì ye, tí bà njembí ye; yo ꞌdi có mì wó!» 36 Ndú mâ giì zekeꞌo bìndi bà kaṛa kòcò ꞌduù tí nò, ndú giì ŋò káa Jézù ta kpéétí wó.

Ndâ mbe tala có mì Jézù giì nè nje ndú gí tàkò i tí nò mbe bàkà tí nò go bà nè nje ndâ ꞌduù gí tàkò i mbe bàkà tí gbí gàzâ.

Jézù mòkò i ꞌdo gbí muu ꞌbí ꞌviì

37 Si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó taꞌô mbe ko yí ya tí  gí pí gú nó kû giì dele ndi ndú gí tàgbà gú ta ꞌbí yé, ndú giì ꞌdè tí ndú ta ndâ ꞌduù me mbè mbe kû kaa ya gí kùṛo ndú. 38 ꞌBí ꞌdakò ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe tì bìnjìì nò giì dù ká to nò giì ja kû mí to máa, «Ye kû ꞌdeke a tí ye ji wò máa, wò ŋò yê ṛo ꞌviì mì ye. Ŋò yê ṛo gbèe ꞌviì mì ye, Mbe nìbà i! 39 I tí nò gbí muu wó nò má a gî, yí kû ja kû mí to, bìndi  yí giì ꞌva yí kàngàṛàngà mí to, pù kû giì gì ꞌdo gbí nje wó tùkù-tùkù gí to; i tí nò kû ꞌva yí ta o ꞌdáá gî, bà dò ꞌbì ꞌdo tí wó á mì i tí nò delè me kpoò. 40 Ye ꞌdeke tí ye ji ndâ ꞌbí mbe tala có mì lo máa, ndú mòkò i tí nò ꞌdo gbí muu wó gî, káa à giì kpò ndú gî.»

41 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì ꞌdakò tí nò máa, «Ákoo ndí yo ndâ mbe ngbútù mbe tee njembí mítí Mbíṛì lá. Yo bà lè mí tà ṛo ye a ngaṛànga? Ndoo bà dù ta ndoo ye tí o ngàyi? Gì ta ꞌviì tí nò mì lo nò gí bà-i-nô.»

42 Si ꞌdakò tí nò kû giì ya ta ꞌviì mì wó ta i-gbí-muu wó nò ji Jézù, i tí nò giì tanga mítí ꞌviì tí nò, yí giì ꞌva yí mí to, bìndi  yí giì aanga yí jègèꞌdèè gî. Káa Jézù giì do mítí i tí nò, bìndi  yí giì mòkò yí ꞌdo gbí muu ꞌviì tí nò gî. Bìndi  yí giì je yí ji bu wó. 43 Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò i tí nò náa Jézù bàkà nò, nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gítí ŋa wotí mì Mbíṛì nò gî.

Bà só bà ꞌdè có mì Jézù gítí bà cì yí

Káa si muu ndâ ꞌduù ká jé kû eṛe tí gítí ndâ i tí nó ꞌdáá gî náa Jézù ta o tí nò kû bàkà nó, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, 44 «Yo si có tí nó náa ye kû ꞌdè nó ꞌví ya gí gbí tù yo, tacó àá kèjì gí bà cu gòmbò tí ꞌViì-mì-ꞌDakò ji ndâ ꞌdakò.» 45 Káa bà ꞌdi gbí có tí nò giì kpò ndâ mbe tala có mì Jézù gî, tacó à ngùù gbí  ꞌdo tí ndú gî. Káa gúku bà ꞌvee yí gítí gbí  delè giì zèè nje ndú gî.

Gbolò ꞌduù mbe ndii ndâ ꞌbí ka wó ꞌdáá gî a ꞌdi?

46 Kponje giì tanga gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jézù máa, gbolò ꞌduù mbe ndii ndâ ꞌbí ka wó gbí òkò tí ndâ yì ꞌdáá gî a ꞌdi wè? 47 Káa Jézù giì ꞌdi gbí ŋa bà koṛo có mì ndú nò gî. Tacó énò, yí giì je ꞌbí làmbu ꞌviì ki mí ṛègbà tí wó, 48 bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «ꞌDuù mbe te wiṛi á mítí ꞌviì tí nó ta ṛè ye, yí te wiṛi tí nò a i mítí ye, káa ꞌduù mbe te wiṛi mítí ye, yí te wiṛi tí nò a i mítí mbe tuu ye, tacó ꞌduù ŋìnó tí táángbà ꞌduù gbí òkò tí yo ꞌdáá gî nó, a gbolò ꞌduù gbí òkò tí yo ꞌdáá gî.»

ꞌDuù ŋìnó ta vò có mì wó ta wò wálá nó, a ꞌduù mì lo

49 Jòvánì giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Ze ŋò ꞌbí ꞌdakò kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta ṛè mì lo, káa ze giì ṛò yí á ꞌdo tí  gî, Mbe tí ze, tacó yí me ꞌduù mì ndoo lá.»

50 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Jòvánì máa, «Yo ṛò yí ꞌdo tí  lá; tacó ꞌduù ŋìnó ta vò có mì wó ta wò wálá nó, a ꞌduù mì lo.»

Ndâ ꞌduù gbí to Sàmárìyà biya bà te wiṛi mítí Jézù gî

51 Kùṛo o bà ya Jézù gí gbíṛì mâ giì dooko gî, yí giì bàkà nó kû ya gí Jèrùzàlémè. 52 Káa yí giì tuu ndâ tú mì wó ya gítí ꞌbí to Sàmárìyà, gí bà ꞌviindi i ù ta ndi wó. 53 Káa ndâ ꞌduù gbí to tí nò giì biya bà bàkà wiṛi ù ta ndi wó gî, tacó yí zèè ta o tí nò a kpokèjì Jèrùzàlémè. 54 Ndâ tú mì wó, ndâ Jákòmò ta Jòvánì, mâ giì ŋò énò, ndú giì ꞌvee yí máa, «Ze tèꞌé tí wu ꞌdo gbíṛì gí bà mìì ndú gî, Mbe tí ze?»

55 Káa Jézù giì ꞌvìsì tí wó, yí giì do mítí ndâ Jákòmò ta Jòvánì. 56 Bìndi  ndú giì njè nó ꞌdo gbí to tí nò ya gítí ꞌbí to.

Mboo tàkò bà dù tí mbe ṛu ndi Jézù

57 Káa si ndú muu nó, ꞌbí ꞌdakò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Àá bà ja ye a ꞌdo tàkò lo káa go ngo.»

58 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ndâ gùù mì ndâ ngàmbé kuu tí . Ndâ ꞌbá mì ndâ nuù kuu tí . Káa bàndò bà te muu ꞌViì-mì-ꞌDakò mítí  wálá.»

59 Yí giì ꞌdè có ji ꞌbí ꞌdakò máa, «Ṛu ndi ye.»

Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Si ye ꞌví ya gí bà duu ku bu ye má kózò gi, Mbe tí ye.»

60 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Si ndâ ku ꞌví duu ndâ ꞌdóó ku mì ndú, wàa wò ꞌví ya gí bà ma có bà dù Mbíṛì tí gba.»

61 ꞌBí ꞌdakò bà-i-nò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Ye bà ṛu ndi lo, kpo ꞌduù. Káa si ye má ya gí bà ꞌvee ndâ ꞌduù ꞌbá mì ye má kózò gi.»

62 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Mbe zèè bá kâ á tà njí gî, káa yí kû zekeꞌo á gí ndiì bà ꞌvii tí mbe dù tí bòò gba mì Mbíṛì wálá.»

10

Jézù tuu ndâ mbe tala có mì wó 70

1 Ta o tí nò, Mbe tí ndoo Jézù giì ṛuka ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì só, bìndi  yí giì tuu ndú gí kùṛo, só-só-só gí gbí ndâ gbata, ta ndâ to tí nó náa yí kû koṛo có bà co wiṛi ya gí gbí ndú. 2 Káa ta kùṛo o bà njè nó mì ndú, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ i gbí njí ògbù ngé, káa muu ndâ mbe kili ndú me njíꞌdí. À má énò, yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tí mbe njí tí nò, tacó wàa yí ꞌví tuu ndâ ꞌbí ꞌduù gí bà kili ndâ i ꞌdo gbí njí mì wó gî. 3 Yo njè nó! Ye kpónó kû tuu yo á go ndâ rómbo á gí gbí òkò tí ndâ gbôwó.

4 Káa yo ꞌví kaa gùrúsù ta yo tacó bà sì ta i muu nó lá.

Yo ꞌví le kúúkpá bà yù i lá.

Yo ꞌví kaa ndâ ꞌbí tàmà lá.

Yo ꞌví nò ta bà ꞌvee ndâ ꞌduù ta ndi tí kpokèjì lá.

5 Yo má yee tí ꞌbá, kpédélé có náa yo ꞌví ꞌdè ji ndâ mbe ꞌbá tí nò ꞌví dù a, ‹Mbíṛì ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa!› 6 ꞌDuù ŋìnó ta ꞌdê njembí wó nó má kuu ꞌbá tí nò, Mbíṛì bà bàkà nambeè ji yí go có tí nò gbí njembí yo nò gî. Káa ꞌduù ta ꞌdê njembí wó má ꞌbá tí nò wálá, Mbíṛì bà bàkà nambeè tí nò ta gó  tí yo nò ji ndú wálá.

7 Yo má yee tí to, yo ꞌví ṛàngà ꞌbá lá. Ndâ mbe ꞌbá má je ndâ i-zó-zò ta ngo ji yo, yo ꞌví biya lá, tacó mbe nèté kû ka wuꞌo me sínò lá.

8 Yo má yee tí to, káa ndâ ꞌduù má te wiṛi mítí yo, yo ꞌví zò i-wiṛi tí nó náa ndú bàkà ji yo nò. 9 Yo ꞌví ꞌvala ndâ mbe nòꞌo tí bàndò tí nó náa ndâ ꞌduù te wiṛi mítí yo á tí  nô. Yo ꞌví ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí bàndò tí nò máa, ‹Kùṛo bà dù Mbíṛì tí gba mì yo dooko gî.›

10 Káa yo má yee tí to, káa ndâ ꞌduù tí to tí nò má te wiṛi mítí yo lá, yo ꞌví co gítí kpokèjì, wàa yo ꞌví gbì njú to, to tí nò ꞌdo tí kò yo gî, bìndi  yo ꞌví ꞌdè có ji ndâ mbe to tí nò máa, 11 ‹À kpêtí káa njú to ꞌbá mì yo, ze gbì ꞌdo tí kò ze mí to ji yo gî. Káa yo koṛo muu yo máa, kùṛo bà gì Mbíṛì gí bà dù tí gba mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî dooko gî.› 12 Ye kû ꞌdè có ji yo ta kponje tí  wálá, máa, Mbíṛì bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nò ta wotí tí  ndii ŋìndi ndâ ꞌduù gbí gbata Sòdómà gî.

13 «Yo tí ndâ ꞌduù gbí gbata Kòràzínì, ta ndâ ꞌduù gbí gbata Bètìsàyídà, bà ŋò mítí yo! Tacó ye táánò má bàkà ndâ seṛè tí nó náa ye bàkà ji yo nó a i ji ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Tírò ta gbata Sìdónì, o go énó ndú kpónó yù zì sùwálì, bìndi  ndú giì toṛo mbúlùwu mítí ndú tacó bà tùbà  máa, ndâ yì ꞌvìsì muu ndâ yì ꞌdo tí ndâ vò i mì ndâ yì gî, sàà gî! 14 Káa a ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Tírò ta Sìdónì ká bà ꞌde bà wo woò á có tí yo ta o bà waa có mì Mbíṛì mítí ndâ ꞌduù ta ndòngbú o. 15 Káa yo tí ndâ ꞌduù gbí gbata Kàpàrànáwùmù! Yo bà oko tí yo go énò yee tàṛì? Mbíṛì bà ꞌvaka yo ꞌdo kà gí tà-ꞌbá-gì-lá.»

16 Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «À má énò, ꞌduù má ꞌdi có mì yo, yí ꞌdi nò a có mì ye. ꞌDuù má biya yo, yí biya nò a ye. Káa ꞌduù má biya ye, yí biya nò a ꞌduù tí nó mbe tuu ye.»

Ndâ mbe tala có mì Jézù náa yí tuu ndú nó dele ndi ndú gì gí mì wó

17 Ndâ mbe tala có mì Jézù ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì só náa yí tuu ndú nó giì dele ndi ndú gì gí bà dìtà ndâ i tí nó náa ndú bàkà ta ndi to nó ji yí ta líkíꞌo tí ndú, máa, «Ze má ꞌdè có kpêtí ká ji ndâ i-gbí-muu ndâ ꞌduù ta ṛe lo, ndú kû ꞌdi có mì ze, Mbe nìbà i!»

18 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye giì ŋò Gba-vò-i kû ꞌva tí wó to ꞌdo tàṛì mélé-mèlè go bà ì mù nô. 19 Yo ŋò nô! Ye je wotí bà ꞌdò ndâ kpoo, ta ndâ sene, ta kò yo á ji yo gî. Ye delè giì je wotí bà co gbí ŋò kuꞌdì tí Gba-vò-i á ji yo gî. ꞌBí i delè gí bà bàkà yo wálá. 20 Kpêtí ká énò, yo ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo tacó náa ndâ i-gbí-muu ndâ ꞌduù kû cì gúku tí yo nò lá. Yo dù ta líkíꞌo tí yo tacó Mbíṛì cu ṛe yo mí gbíṛì gî.»

Jézù ùlù Mbíṛì

21 Ta o tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì zèè ꞌbì tí Jézù mbi ta líkíꞌo gî. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ùlù Mbíṛì máa, «Ye ùlù wò tí Bu ye, tí Mbe tí ndâ tàṛì ta to. Tacó wò ngùù gbí ndâ i tí nò á ꞌdo tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o, ta ndâ mbe yú ṛo gî. Wò giì ꞌdè gbí ndú a i ji ndâ víí ꞌviì sínò. À énò Bu ye, tacó wò táánò bàkà nò a bà njembí lo. 22 Bu ye kaa ndâ i ꞌdáá gî á mí ꞌbí ye tí ꞌViì mì wó gî. Káa mbe ŋò ye tí ꞌViì mì wó, ni wálá, à káa yí tí Bu ye; mbe ŋò yí tí Bu ye delè ni wálá, à káa ye tí ꞌViì mì wó, giì je ndâ ꞌduù tí nó ta go bà ꞌdè ji ndú tí ꞌViì mì wó no.»

23 Jézù giì ꞌvìsì tí wó gítí ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú ta kpéétí ndú máa, «Ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò i tí nó náa yo kû ŋò nó a ndâ mbe tó pá. 24 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì me mbè, ta ndâ kpo-kpò gba dígísèé, dù ta go bà ŋò i tí nó náa yo kpónó kû ŋò nó kpòò, káa ndú ŋò gbaànjé lá; ndú dù ta go bà ꞌdi có tí nó náa yo kû ꞌdi nó kpòò, káa ndú delè ꞌdi lá.»

Gbolò có mì Mbíṛì

25 Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee Jézù, ta tiṛì máa, «Ye ꞌví bàkà a ŋa yè, tacó wàa ye ꞌví ꞌde ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó?»

26 Káa Jézù giì ꞌvee ꞌdakò tí nò delè máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa yè? Wò ꞌdeke máa yè?»

27 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Wò ꞌví zè Mbe tí lo, tí Mbíṛì mì lo, nìkì ta njembí lo gbaànjé; wò ꞌví zè ꞌbí ŋa i gbí bà ꞌvala wò nìkì ndii Mbíṛì mì lo lá, wò ꞌví kili wotí mì lo ꞌdáá gî, ta ndâ kóṛó-koṛo có mì lo ꞌdáá gî, ká gítí bà zè yí nìkì maa. Wò delè ꞌví zè ꞌbí ka lo nìkì maa, á go bà zè tí lo nìkì maa mì lo.› »

28 Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Có mì lo náa wò ꞌdè nò ꞌdú. Bàkà go énò, wàa Mbíṛì bà je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji wò gî.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ꞌbí ꞌdakò tí ꞌduù Sàmárìyà

29 Káa ꞌdakò tí nó giì bàkà bà ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mì wó ji Jézù ta bà ꞌvee yí máa, «Ka ye a ꞌdi?»

30 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí gbí lòkóꞌbò máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò tí Jùdéyà giì njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè kû ya gí gbí gbata Jérìkò. Yí mâ giì yee kpokèjì, ndú giì ꞌde tí ndú ta ndâ mbe kùmùkù i mì ndâ ꞌduù. Ndâ vò ꞌduù tí nò giì kaa ndâ i mì wó ꞌdáá gî, ndú giì gbì yí dê gí mì ku, bìndi  ndú giì si yí tí mê wó mítí kpokèjì. 31 ꞌBí bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà mbe kû ndii ta nó giì ꞌde ꞌdakò tí nò gbáṛákàà tísì á tí ṛo kpokèjì. Yí giì zeke yí ká zeke gí tísì kà, bìndi  yí giì waa to có seè tí wó, yí giì ndii ta nó mì wó gî. 32 Bìndi bà ndii bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà nò, ꞌbí ꞌdakò tí ꞌduù mbe kû bàkà nèté á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì mbe gì co tí gbèe kpokèjì tí nò giì ꞌde ꞌdakò tí nò ká kuu gbáṛákàà tísì á bàndò mì wó nò. Káa yí delè giì zeke káa yí gí to kà ta ṛo wó, bìndi  yí giì waa to có ṛègbà tí wó, yí giì ndii gî.

33 «Káa ꞌbí ꞌdakò, tí ꞌduù Sàmárìyà mbe kû ndii ta nó, giì ꞌde yê tí nò náa à gbì yí nò. Yí mâ giì zeke yí gí tísì kà, yê ṛo wó giì bàkà yí ngé ndii gî. 34 Bìndi  yí giì yèè dê gítí wó, yí giì bàkà nèté gítí ndâ kà tí nò ta ndi tí wó nò, ta bà doo ṛo ndú ta gó nèbítì, bìndi  yí giì yee bàà mí ṛo ndú, bìndi  yí giì eṛe ndú ꞌdáá gî. Yí giì te yí mí pí nò tí nó náa yí kû o nô. Bìndi  yí giì ya ta yí gí ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò. 35 Ndú giì tè ṛì, yé mâ giì too gî, yí giì je làmbu i ji mbe ꞌbá, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, ‹Pò yí, ye bà dele có bà-i-nô tacó bà sì có ndâ i mì lo náa wò volo gbí ndú mítí wó nô.›

36 «À má énò, tó kaà kpónó a ꞌdi á ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdakò tí nó taꞌô nò?»

37 Mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Tó kaà a ꞌduù tí nó tí mbe ŋò yê ṛo wó nô.»

Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «À má énò, ya gí ꞌbá, wàa wò ꞌví bàkà go i mì ꞌduù Sàmárìyà tí nò.»

Jézù co wiṛi ya gí ꞌbá mì ndâ Márátà ta Màríyà

38 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì wùùkù to yee gbí to ꞌbá mì ndâ ꞌbí niì ta ṛè wó a Márátà, Márátà giì tèꞌé tí Jézù gí ꞌbá mì ndú ta náꞌvindí wó Màríyà. 39 Jézù mâ giì ya gí ꞌbá kà, Màríyà giì njè nó ya gí bà ki tí wó kùṛo Mbe tí ndoo kû ꞌdi ndâ có tí nó náa yí kû ꞌdè nó, 40 jee Márátà mì nje nèté kecì ta kpéétí wó. Márátà mâ giì ŋò ŋa nèté tí nó mbe jee tí mí to á kùṛo wó nó, njembí wó giì volo gî. Yí bà-i-nò giì njè nó ya gí mì Mbe tí ndoo, bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Có bà si ye mì náꞌvindí ye ta kpéétí ye mí nje nèté nò á ṛo lo wálá gî, Mbe nìbà i? ꞌDè có ji yí máa, yí gì gí bà konì ye!»

41 Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có ji Márátà máa, «Márátà! Márátà! Njembí lo kû mù gítí ndâ i me mbè. 42 Káa ndâ kpóló-kpolo i gbí òkò tí ndâ i tí nò me mbè lá; à má ta bà ꞌdè ta yúcó, à káa i gbaànjé cuki. Màríyà cu ꞌbì wó nò a i mítí ŋìnó mbe nìkì ndii ndâ ꞌbí  gî nô. Á má énò, àá bà je ꞌdo tí wó wálá.»

11

ꞌBí mbe tala có mì Jézù ꞌvee yí gítí cèe kèjì bà ꞌdeke tí ꞌduù ji Mbíṛì

1 Ta ꞌbí o gbaànjé, Jézù giì ya gítí ꞌbí bàndò kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì. Yí mâ giì ꞌdeke tí wó cee gî, ꞌbí mbe tala có mì wó giì ꞌdè có ji yí, máa, «Tùbà cèe kèjì bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì ji ze go ŋìndi Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù náa yí me ji ndâ mbe tala có mì wó nó gi, Mbe nìbà i.»

2 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì énò máa,

‹Buù, à ùlù ṛè lo.

Gì gí bà dù tí gba.

3 Je i-zó-zò ji ze ta ṛi ꞌdáá gî.

4 Si có gítí ndâ vò i mì ze mí to,

tacó ze kû si có gítí ndâ vò i mì ndâ ka ze mí to.

Si ze mí gbí ndâ i ŋìnó mbe kû eendi ze gítí vò i lá.› »

5 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo nò má ya gí mì kómbe wó ta kpo-gbíꞌo, bìndi  yí giì gbà njekèjì muu wó máa, yí je làmbu i-zó-zò ji yì, 6 wàa yì ꞌví ya tí  ji ꞌbí kómbe yì mbe gì ꞌdo muu njà nó giì gbaaka yì si o gbooko gî nò, 7 káa kómbe wó nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, ‹Si bà pèè mbí ye mí to, tacó ze kpò gbí njekèjì gî. Kpokèjì bà je ꞌbí ŋa i mì ye kpónó ji wò wálá, tacó ze ta ndâ ꞌviì mì ye kû tè ṛì.› A ŋa yè ká bà bàkà tí? 8 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ꞌdakò tí nò, kpêtí má je i-zó-zò ji mbe gbà njekèjì muu wó nò gítí có kómbeè tí nó á gbí òkò tí ndú ta yí nó lá, yí bà je ji yí tacó bà dò nô ꞌdo ṛo wó gî.

9 «Káa ye kû ꞌdè có ji yo énò máa, yo yù i, wàa àá bà je i tí nò ji yo gî. Yo pà i wàa yo bà ꞌde i tí nò gî. Yo ku njekèjì wàa àá bà njaanga ji yo gî. 10 Tacó àá bà je i ji ꞌduù ŋìnó mbe yù i nó gî, ꞌduù ŋìnó mbe pà i nó, bà ꞌde i tí nò gî, à delè bà njaanga njekèjì ji ꞌduù ŋìnó mbe gbà njekèjì nó gî

11 «À bu ꞌviì ngàyi gbí òkò tí yo ká bà je yâ-kpoo ta zì kpoo tí  ji ꞌviì mì wó, náa ꞌviì má yù yâ-sè ꞌdo tí wó? 12 À bu ꞌviì ngàyi ká bà je sene ji ꞌviì mì wó, náa ꞌviì má yù pàṛà ngùù ꞌdo tí wó? 13 Káa ndâ vò ꞌduù go yo nò má ni bà je tó i ji ndâ ꞌviì mì yo gî, Bu yo tí nó á gbíṛì nó ꞌví tuu Bèṛi-mì-Mbíṛì ji ndâ mbe ꞌdeke tí ndú ji yí lá?»

Ndâ Jùdéyà cu có bà toko có ta Bèlìzèbúlù mítí Jézù

14 Ta o tí nò, Jézù kû mòkò ꞌbí i mbe eṛe nje ꞌbí ꞌdakò ꞌdo tí bà ꞌdè có gî ꞌdo gbí muu wó. I tí nò mâ giì co ꞌdo gbí muu ꞌdakò tí nò gî, ꞌdakò tí nò giì ꞌbìtà bà ꞌdè có. Nje ndâ ꞌduù giì ꞌdèè gítí bà ꞌdi kòcò ꞌdakò tí nò gî. 15 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú bà-i-nò kû giì ꞌdè có máa, «A Bèlìzèbúlù, tí Gba-vò-i, ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji yí.» 16 Ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú giì ꞌdè có ji yí ta tiṛì máa, yí bàkà seṛè ji ndâ yì, wàa ndâ yì ꞌví ŋò tí  ni énó máa, a Mbíṛì ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji yí. 17 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú gí tàkò ŋa bà koṛo có mì ndú nò, máa, «Có mì ndâ ꞌduù mì gba má toko lá, ꞌbá mì gba tí nò bà ꞌbu gî. Có mì ndâ ꞌduù á ṛùkàtiì mì ndú delè má toko lá, ꞌbá tí nò bà sì tí wálá. 18 Káa Gba-vò-i má njèè gbí ꞌbá mì wó gî, ꞌbá mì wó nò bà ṛò tíyò ta ŋa kpokèjì ngàyi, náa yo má ꞌdè có énò máa, ye kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta wotí mì Gba-vò-i nò? 19 Ye má kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta wotí mì Gba-vò-i, ndâ ꞌviì mì yo kû mòkò ndú ta wotí mì ꞌdi? À má énò, ndoo si ndâ ꞌviì mì yo ꞌví waa ngbàngà ji ndoo. 20 Káa ye má kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta wotí mì Mbíṛì, gbí  énó máa, Mbíṛì gì tí gba mì yo gî.

21 «Cèe wu ꞌdakò ta ndâ zíꞌi ꞌbì wó má kû ù ṛègbà ndâ i mì wó, muu ndâ i mì wó nò bà ba wálá, 22 yee ká tí o tí nò náa ꞌbí ngbílí mbe da gbí ka wó ngbílí má kiꞌviki gbí bá ganda mì wó gî, yí bà giì kaa ndâ i mì wó.

23 «Có mì ꞌduù má toko ta ye lá, yí a mbe jòò gbí có ta ye. ꞌDuù má kili i ta ye lá, kû jaaka gbí i.

Bà dele ndi vò bèṛi

24 «À má mòkò i ꞌdo gbí muu ꞌduù, i tí nò kû ya gí bà wùùkù to ta ndi gbí ndâ kángáá nga ngoò, kû pà bà bàndò bà tèwo wó. Káa bà ꞌde bàndò bà dù yí tí  má kpò yí gî, yí bà ꞌdè có máa, ‹Bà ì ngèlè gí ndiì kpò a ngo. À má énó, ye bà dele ndi ye ya gítí ká ꞌbá mì ye.› 25 Yí má dele ndi wó ya gí bà ꞌde à ꞌviindi tàꞌi tí nó náa yí co ꞌdo tí  nó gî, 26 yí bà dele ndi wó ya gí bà gì ta ndâ ꞌbí ka wó tí ndâ fùúfû mbe ndii yí gî, vô-nje só, gí gbí muu ꞌduù tí nò, yee tí o tí nó náa ndú volo ꞌduù tí nò gî.»

Cèe bà peteke tàkòcò ꞌduù

27 Si Jézù kû ꞌdè ndâ có tí nò, ꞌbí niì giì ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe kili nò, máa, «À ùlù niì tí nó tí mbe jò wò, náa wò kpolo ta ngo kí wó nô!»

28 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa, «À nìkì a bà ùlù ndâ mbe ꞌdi có mì Mbíṛì bìndi  ndú giì bàkà go có tí nò, á cotí bà ùlù nawu ye.»

Seṛè mbe bàkà tí mítí Jónà

29 Jézù mâ giì ŋò ndâ ꞌduù kû giì tì me mbè jèlè yí gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ vò ꞌduù tí nó á gbí o tí nó nó kpónó kû tì nò, máa ye ꞌví bàkà seṛè á ji ndâ yì. Káa àá bà tè ta ndú káa seṛè tí nó dígísèé mbe bàkà tí mítí Jónà tí ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nô. 30 ꞌViì-mì-ꞌDakò bà tùbà  ji ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó máa a Mbíṛì ká tuu yì, jé ká go bà tuu Jónà á ji ndâ ꞌduù gbí gbata Nínèvà dígísèé máa a Mbíṛì ká tuu yì.

31 «Niì tí nó táánò tí gbolò gba mì ndâ ꞌduù tí nó ta ꞌbá mì ndú mbe mò gí gbíꞌdè nó, bà kpì ngbàngà tí ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó ta o bà co Ṛi bà waa có wúnò. Tacó yí te nó ngé ꞌdo tàgbaṛìꞌo gì gí bà ꞌdi ndâ có mì gbolò gba tí nó tí Sólómònì, tí mbe ꞌdi gbí-o nó dígísèé gî. Káa yo zekeꞌo gi, ꞌbí i mbe me gbolò ndii Sólómònì gî kpónó kuu nô. 32 Ndâ ꞌduù gbí gbata Nínèvà bà kpì ngbàngà tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó nó, ta o bà co Ṛi bà waa có wúnò. Tacó Jónà dígísèé kò-kò ta ndâ vò i mì ndú ji ndú, bìndi  ndú giì ꞌvìsì muu ndú á ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gî. Káa ꞌbí i mbe me gbolò ndii Jónà gî kpónó kuu nô.

Ṛo ꞌduù a kùpò mì wó

33 «ꞌBí ꞌduù jé mbe òlò wu mí nje kùpò, bìndi  yí giì ꞌbu i mí ṛo ngba wu tí nò gî nò, wálá. Ndâ ꞌduù ta o ꞌdáá gî kû te ngba wu ká mítí bàndò ŋìnó náa ndú bà ŋò ta to ṛègbà tí ndú. 34 Ṛo ꞌduù a kùpò mì wó. I má tí ndâ ṛo lo wálá, ndú go áángá-aanga kùpò mbe ṛa wu ká ṛá-ṛa. Gbí  énó máa, sè dìì lo ꞌdáá gî gbí ngbaꞌo. Káa ndâ ṛo lo má ta ósú tí ndú, go kùpò ŋìnó ta gùlúsùꞌo tí , náa à jè ta bà tù wu mí nje  jé-jè nó, gbí  énó máa, sè dìì lo ꞌdáá gî gbí ꞌdíꞌdiꞌo 35 À má énò, yo kpolo tí yo máa wu ꞌví mee ꞌdo nje kùpò mì yo, si yo mí gbí ꞌdíꞌdiꞌo lá. 36 Ndâ bà to tí lo ꞌdáá gî má kû tòngbaà, dìì lo ꞌdáá gî bà ngbaṛanga to go bà ngbaṛanga to mì wu á nje kùpò.»

Jézù ci ndâ mbe kpolo tí tàkìì ta ndâ mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà

37 Jézù mâ giì cee ta có mì wó gî, ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì tèꞌé tí wó gítí i-zó-zò á ꞌbá mì wó. Káa Jézù giì ꞌbì ngé káa tà bà zò i á kùṛo bà caka ꞌbì wó. 38 Nje mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nò giì ꞌdèè ta bà ŋò Jézù kû zò i kùṛo bà caka ꞌbì wó go i gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà gî. 39 Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, «Yo tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà kpónó kû caka kapí ndâ késî ngo, ta kapí ndâ kùṛùngbú, káa có gítí bà gbùṛùngà ndâ ꞌduù, ta bà bàkà vò i, yè gbí njembí yo gî. 40 Ndí yo ndâ ŋónókó! Àá táánò me káa gbèe Mbíṛì tí nó mbe bàkà kapí ndâ káꞌi tí nò nó ká bàkà gbí ndú lá? 41 À nìkì énó máa, yo konì ndâ mbe yê ta ndâ ꞌbí i tí nó gbí ndâ káꞌi mì yo nô. Tacó wàa ndâ i ꞌdáá gî ꞌví dù ngbáṛángàꞌi tacó tí yo.

42 «Káa yo tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà ŋò mítí yo! Yo kû njèè gbí ndâ víí kpátùyâ náa yo kili ꞌdo gbí njí mì yo muuꞌbì, bìndi  yo giì ṛuka ꞌdo tí ndú gbaànjé-gbaànjé ji Mbíṛì, bìndi  yo giì mò ndâ bà waa có ta yúcó, ta bà zè Mbíṛì nìkì maa, gí nje seè. Yo kùtàá bà gò ndâ i tí nò me ta bà mò ndâ ꞌbí có mì Mbíṛì gí nje seè lá.

43 «Yo tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà ŋò mítí yo! Tacó a tí yo a go bà ki tí yo dengece-dèngècè ta ndi pí ndâ banga mbata á tí ndâ bàndò bà kili ndâ ꞌduù gí bà ùlù Mbíṛì. Go bà te duù mítí bà ꞌvee yo mì ndâ ꞌduù á ta ndi tí ndâ bàndò bà mà ꞌvélè delè tí yo ngé. 44 Yo bà ŋò mítí yo! Tacó yo go ndâ muuꞌdú náa ndâ ꞌduù ŋò lá, bìndi  ndú giì nò nó co pí ndú.»

45 Káa ꞌbí mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Nje zèè mû mì lo nò ṛo ze delè gî, Mbe nìbà i.»

46 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Yo tí ndâ mbe nìbà i bà ŋò mítí yo! Tacó gbímbí ndâ ꞌduù wálá ji yo ta bà ꞌdeeke du káꞌi mí muu ndú. Káa yo jé gítí bà konì ndú ta bà te ndâ du káꞌi tí nò njíꞌdí wálá.

47 «Yo bà ŋò mítí yo! Tacó a yo ká bì ndâ muuꞌdú ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nó náa ndâ ká gù yo ziki ndú nô. 48 Yo ꞌdè ta nje yo gî, yo delè giì ùnje gítí ndâ i tí nò náa ndú bàkà nò gî, máa, a ndâ ká gù yo ká ziki ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, káa yo giì bì ŋìndi yo a ndâ muuꞌdú bìndi ndú. 49 Tacó énò, Mbíṛì tí Mbe ꞌdi gbí-o giì ꞌdè có énó máa, ‹Ye bà tuu ndâ ꞌbí mbe ꞌdòkò có, ta ndâ ꞌbí tú mì ye, ji ndú, ndú bà waaka tàkòcò ndâ ꞌbí , ndú delè bà mèèkèꞌi tí ndâ ꞌbí .› 50 Tacó énò, mbelè ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nó mbe ꞌbìtà bà mìì to ꞌdo tí bà ꞌbìtà bà suu to tí nó nó ꞌví dù tí ꞌbì yo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó nô. 51 Yo bà ꞌdè ndeṛè bà mìì ndâ tó ꞌduù tí nó mbe ꞌbìtà bà mìì ꞌdo tí Àbélè, yee tí Zàkàríyà tí nó náa yo zi yí mí gbí òkò ndâ bàndò bà te i-cí-ci ta ꞌbá-Mbíṛì nô. Ye kû ꞌdè có ji yo énó máa, kózò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó nó bà ꞌdè ndeṛè ku ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî.

52 «Yo tí ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà ŋò mítí yo! Tacó yo jèjèèkè tí yo mí njekèjì mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù go ndâ kî á ṛo mbu. Ndú bà ya gí gbí mbu wálá, káa ndú delè gítí bà si ndâ ꞌbí sè ꞌví ya gí gbí mbu ká wálá!»

53 Káa si Jézù kû giì njè nó ꞌdo ꞌbá mì mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nò mbe tèꞌé tí wó gítí i-zó-zò nò, ndâ có tí nò náa yí ꞌdè nò giì zèè tí ndâ mbe nìbà tàkìì, tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ngé ndii gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà pà nje wó tacó wàa yí ꞌví ꞌdè ndâ ꞌbí có ŋìnó náa à gbí njembí wó nó gí sè, 54 tacó bà pà kpokèjì tacó bà zèè yí ꞌdo tí ngo nje wó.

12

Jézù kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe tala có mì wó

1 Ta o tí nò ndâ ꞌduù giì tì me mbè mí mì Jézù, tí ŋa ŋìnó náa kpokèjì bà yuu kò gbí òkò tí ndú wálá. Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌbìtà bà kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe tala có mì wó kpédéléꞌi máa, «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ṛúꞌbù mì mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Ye kû nì a nambeè-ṛo tí nò náa ndú kû bàkà ji ndâ ꞌduù. 2 À wúnò bà te i ꞌdo nje ndâ i tí nó náa à kpónó ꞌbuku i mí nje ndú nó ꞌdáá gî. À delè bà ꞌdi ndâ có tí nó kpónó tí ndâ có kóó nó gbaànjé-gbaànjé gî. 3 À má énò, à wúnò bà ꞌdi ndâ có tí nó náa yo kpónó kû ꞌdè gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó ꞌdáá gî gbí ngbàà ṛi. Àá bà kò-kò ta ndâ có tí nó náa yo nè tí yo mí tàꞌi kû ꞌdè gbí kóó nó ꞌdo pí cèléngé.

ꞌDuù ŋìnó náa yo ꞌví cì gúku tí wó nô

4 «Káa ye kû ꞌdè có ji yo tí ndâ kómbe ye máa, yo ꞌví cì gúku tí ndâ mbe zi dìì yo cuki nò lá. 5 Ye bà tùbà tí ŋa ꞌduù tí nó náa yo ꞌví cì gúku tí wó nó ji yo. Yo cì gúku a i tí ꞌduù ŋìnó ta wotí bà ꞌva lilí yo mí gbí vò bàndò á bìndi bà zi yo mì wó nô. Yo ùnje gítí có mì ye nò, yo cì gúku tí wó!

6 «À kû sì ndâ naṛù vô gí ꞌdè, me ká ta mìlímì sósòꞌô cuki lá? Káa bà mbí Mbíṛì ò ꞌdo tí ꞌbí  gbaànjé lá. 7 Káa à kpêtí káa ndâ njì se muu tí muu yo, Mbíṛì ꞌdeke ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, gî. À má énò, yo cì gúku lá, tacó i gbí yo me gbolò ndii i gbí ndâ naṛù me mbè gî!

Bà ùnje gítí Jézù mí kùṛo ndâ ꞌduù

8 «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ꞌduù má ùnje gítí ye mí kùṛo ndâ ꞌduù, ꞌViì-mì-ꞌDakò wúnò bà ùnje gítí ꞌduù tí nò mí kùṛo ndâ basìlì mì Mbíṛì. 9 Káa ꞌduù má biya ye mí kùṛo ndâ ꞌduù, ꞌViì-mì-ꞌDakò wúnò delè bà biya ꞌduù tí nó mí kùṛo ndâ basìlì mì Mbíṛì.

10 «Káa ye kpónó kû ci nó a yo máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî ji mbe ꞌdè vò có gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò gî. Káa Mbíṛì bà je à-cee-gî ji mbe ꞌdè vò có gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì wálá.

11 «Ndâ ꞌduù má kû ya ta yo gí gbí ngbàngà kùṛo ndâ ꞌduù a tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, ta kùṛo ndâ mbe kû zogo ndâ Jùdéyà, ta kùṛo ndâ gba, njembí yo ꞌví mù énó máa, yo ꞌví ꞌdè mí kùṛo kà a ŋa có yè wè, nò lá. 12 Tacó a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká bà wu có tí nó náa yo ꞌví ꞌdè nó ji yo.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí bà tee njembí ꞌduù mítí ndâ kpo-kpò i muu to tí nô

13 ꞌBí ꞌdakò gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Mbe nìbà i! ꞌDè có ji náꞌvindí ye máa, yí njèè gbí ndâ i bìndi bu ze á ji ze ta yí.»

14 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «A ꞌdi ká bàkà ye tí gba mbe njèè gbí ndâ i mì yo ta náꞌvindí lo á ji yo, ꞌdakò?» 15 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe tì bìnjìì nó, máa, «Yo njaanga ṛo yo, wàa yo ꞌví kpolo tí yo, máa, yo ꞌví dù tí ndâ mbe gbolò njembí lá, tacó à me ndâ kpo-kpò i tí nó mbe yè to mì ꞌduù nó ká kû si yí ꞌví ꞌvala cèe bà ꞌvala ndò lá.»

16 Bìndi  yí giì lòkòꞌbò có ji ndú máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò giì da cû tí i-seṛè. 17 Yí giì ꞌbìtà bà koṛo có ta kpéétí wó máa, ‹Ye kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè? Ye ꞌví ꞌde bàndò gítí ŋa seṛè cû tí nó kòtí ꞌdi? 18 À nìkì énò máa, ye kiꞌviki ndâ cokoꞌdo-cókóꞌdó gálá tí nó kpónó ta ndâ i mì ye gbí ndú nó gí to, wàa ye ꞌví bì ndâ ꞌbí  wooko-wòòkò i mbe te ndâ ꞌbí i mì ye ta ndâ cû tí nó ꞌdáá gî.› 19 Bìndi  yí giì dù kû koṛo có ta kpéétí wó máa, ‹Ye a mbe tó pá! Ndâ tó i ŋìnó ta go ndú tí ye nó ꞌdáá gî kuu mì ye gítí mbè ndoò. ꞌVálá tacó tí ye me có lá; ye bà dùlù tí ye ta bà zò i, ta bà njù pe.›

20 «Káa Mbíṛì giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, ‹Bèbìlì tí nó wúnó nó a bèbìlì bà cì wò, ndí lo ŋónókó! À má énó, a ꞌdi ká bà zèè ndâ i tí nó náa wò kili ndú yè to gî nó, á bìndi lo?› »

21 Jézù giì yee nje lòkóꞌbò mì wó máa, «Ŋìnò a ŋa i tí nó mbe kû ꞌde ndâ mbe kû kili ndâ kpo-kpò i gítí miṛi ndú, káa Mbíṛì ŋò ndâ kpo-kpò i tí nò ṛo wó tí i lá nó, ká nò.»

Yo tee njembí yo mítí Mbíṛì

22 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «À má énò, njembí yo ꞌví si bà mù énó máa, ‹Ze bà zò a yè wàa ze ꞌví ꞌvala tí ?› mí to. Yo delè ꞌví me kpùṛù-kpùṛù énó máa, ‹Ze ꞌví yuu a yè á mí kapí kû ze?› lá. 23 ꞌVálá a kpóló-kpolo i ndii i-zó-zò gî, bìndi  dìì ꞌduù a kpóló-kpolo i ndii ndâ bòngo gî. 24 Káa yo zeke káa ndâ gàànà gi. Ndú ṛò njí lá, ndâ gálá bà kili i delè mì ndú wálá. Káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, Mbíṛì kû ko ndú! Káa yo a ndâ kpóló-kpolo i co tí ndâ nuù gî. 25 Káa ta ndâ kpùṛù-kpùṛù-zò-wúṛàngú mì yo nò, a ꞌbí ꞌdi gbí òkò tí yo ká bà uu go sáṛo cû ndii bà uu yí náa Mbíṛì cu ji yí nó gî? 26 Wotí bà bàkà ŋa làmbu ŋìnò lê má tí yo wálá, njembí yo kû mù gítí sè ndâ ꞌbí i tacó yè?

27 «Yo zeke káa ndâ ꞌvì ndâ làngá gi. ꞌBì tí ndú tacó bà te ŋa banga tí nò mítí ndú ta kpéétí ndú wálá, káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, à kpêtí káa Sólómònì tí gbolò gba dígísèé náa àá mì wó a ndâ kpo-kpò i, yí jé yuu ꞌbí ŋa bòngo ta banga tí  mbe ndii ndâ ꞌvì ndâ làngá gî, nò lá. 28 Káa Mbíṛì má te ŋa banga tí nò mítí ndâ mbílì gbí jìlì, náa ndú wúnó kuu, káa à taàbé kû doo ndú ta wu, wotí bà je bòngo ji yo bà kpò yí gî? Yo me ndâ ꞌduù mbe kû tee njembí yo mítí Mbíṛì kácá-kácá lá. 29 À má énò, yo tee njembí yo gáꞌdáá mítí có bà zò i, ta bà njù pe, lá. 30 Tacó a ndâ ꞌduù tí nò mbe ŋò cèe kpokèjì bà bàkà i ji Mbíṛì ni lá muu to tí nó nó ká kû si njembí ndú ká gítí bà koṛo có gítí ndâ i tí nò, káa Bu yo ŋò ŋa i tí nó mbe ꞌvii ta yo nó ni gî. 31 Yo si njembí yo gítí bà koṛo có á gítí có bà dù Mbíṛì tí gba, wàa a yí tí Mbíṛì ká bà je ndâ i tí nò ji yo.

Bà kpolo tí ndâ i ŋìnó ta i gbí ndú nó á mí gbíṛì

32 «Yo cì gúku lá, ndâ rómbo mì ye, muu yo me mbè lá, káa tàkòcò Bu yo tí gba peteke gítí bà je ꞌbá mì wó ji yo gî. 33 Yo sì ndâ i mì yo ꞌdáá gí ꞌdè, wàa yo ꞌví kaa i gbí ndú ꞌví konì ta ndâ mbe yê. Yo cu ŋa kúúkpá ŋìnó jé mbe yaka lá nó, wàa yo ꞌví kpolo tí ndâ i mì yo mí gbí ndú á mí gbíṛì, tí bàndò tí nó náa muu ndú bà ba tí  wálá nô. Tacó ndâ mbe ngbà bà di kà wálá, ndâ sû delè kà wálá. 34 Tacó njembí ꞌduù ta o ꞌdáá gî kû dù ká kácáá tí bàndò tí nó ta ndâ i mì wó tí  nô.

Yo ꞌviindi tí yo

35 «Yo ṛò tíyò kpècè, wàa yo ꞌví dù léngé-lenge kû ù ta ndi ŋa i ŋìnó bà gì nô. Yo si wu ꞌví mee ꞌdo nje kùpò mì yo lá. 36 Yo ꞌviindi tí yo, go bà ꞌviindi tí ndâ bòò mbe kû ù bà gì mbe tí ndú ꞌdo bàndò bà ko niì, tacó wàa à káa póó bà ꞌdi wo tí wó kítíkí, ndâ yì ꞌví njaanga njekèjì ji yí. 37 Ndâ bòò tí nó mbe dù tí zòꞌo yee tí o bà gì mbe tí ndú nó bà dù a ndâ mbe tó pá. Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, mbe tí ndâ bòò tí nò bà ki ndú mí to, bìndi  yí giì kaa i-zó-zò ta ꞌbì wó mí kùṛo ndú. 38 Ndâ bòò tí nò, náa mbe tí ndú má gì ta kpo-gbíꞌo, bìndi  yí giì ꞌde ndú tí zòꞌo nò bà dù a ndâ mbe tó pá. 39 Yo koṛo muu yo máa, mbe ꞌbá má ŋò o bà gì mbe ngbà gî, yí bà si mbe ngbà tí nò ꞌví ṛì gí tàꞌi mì wó ngé gî wálá. 40 À má énò, yo ꞌviindi tí yo, tacó yo bà ŋò o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò ni wálá, yí ba gbaaka yo gbááká-gbaaka.»

Ndâ tó bòò ta vò bòò

41 Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌvee Jézù máa, «Wò kû lòkòꞌbò có tí nò a i ji ze tí ndâ mbe tala có mì lo cuki wèè, wò kû nì a ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, Mbe nìbà i?»

42 Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvee Pìyétòrò, máa, «Tó bòò mbe kû bàkà nèté ta njembí wó gbaànjé, tí mbe ꞌdi gbí-o náa mbe tí wó si yí tí mbe kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî, wàa yí ꞌví kû njèè i-zó-zò ji ndâ ꞌbí ka wó ta o bà zò i si yí muu nó, a ꞌdi? 43 Bòò tí nò bà dù a mbe tó pá náa mbe tí wó má gì ꞌdo muu nó gí ꞌbá káa yí giì ꞌde yí kû bàkà nèté mì wó ꞌdáá gî. 44 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, mbe ꞌbá bà bàkà bòò tí nò tí mbe kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî. 45 Káa bòò tí nò má a ꞌbí ŋa ꞌduù mbe koṛo có máa, mbe ꞌbá kèjì gálà wálá, bìndi  yí giì ꞌbìtà a bà zò i, ta bà njù pe ꞌbàà, kû mèèkè ta i tí ndâ ꞌbí ka wó bòò ŋìnó náa mbe tí ndú si yí máa, yí kpolo tí ndú nó, 46 ta ṛi tí nó náa mbe tí ndú bà dele gì gí bà gbaaka yí si yí kû bàkà ŋa i tí nò nó, yí bà waa có mítí wó, bìndi  yí giì mò yí gí mì ndâ bòò tí nó tí ndâ mbe ngbútù mbe ꞌdi có lá nô.

47 «Káa bòò ŋìnó mbe ŋò có tí nó gbí muu mbe tí wó nó ni gî, káa yí giì ꞌviindi tí wó kùṛo bà gì mbe tí wó gí ꞌbá lá, yí delè giì bàkà go có tí nò lá nó, bà ŋò mítí kû wó. 48 Káa bòò ŋìnó mbe ŋò có tí nó gbí muu mbe tí wó nó lá, káa yí giì bàkà i ŋìnó mbe ꞌvii tí i náa à ꞌví gbì yí gítí  gbí-gbì nó, bà ꞌde làmbu bà gbì tí gî. À má je i ji ꞌduù túkàꞌi, à delè kû koṛo có máa, yí bà ko mboo i tí nò túkàꞌi.

Jézù njèè gbí òkò tí ndâ ꞌduù

49 «Ye gì tacó bà doo to tí nó ta wu, ye kùtàá má doo gî, njembí ye ꞌdèè gî! 50 Ye kèjì gí bà kònò séꞌi. ꞌDóó ye má kònò bà séꞌi tí nò cee ꞌdo muu ye lá, njembí ye gí bà ꞌdèè wálá.

51 «Yo kû koṛo có máa, ye gì a i tacó bà ꞌviindi gbí òkò tí ndâ ꞌduù á muu to tí nó? Ŋìnò me ndeṛè bà gì ye gí muu to tí nó ká nò lá. Ye gì a i tacó bà volo gbí òkò tí ndâ ꞌduù. 52 ꞌDo tí kpónó kû ya gí kùṛo, muu ndâ ꞌduù má ṛùkàtiì vô, ndú bà njèè gbí òkò tí ndú gî. Có mì ndâ ꞌbí ꞌduù taꞌô bà ya ta có mì ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó sósòꞌô nó wálá. Có mì ndâ ꞌduù ŋìnó sósòꞌô nó delè bà ya gí gbí có mì ndâ ka ndú taꞌô nó wálá. 53 Ndâ bu ndâ ꞌviì-ꞌdakò bà loko mítí ndâ ꞌviì mì ndú ta vò i; ndâ ꞌviì-ꞌdakò delè bà loko ká mítí ndâ bu ndú. Ndâ nawu ndâ ꞌvinî bà volo mítí ndâ nájú ndú; ndâ ꞌvinî delè bà volo mítí ndâ nawu ndú ta vò i. Ndâ nawu ndâ ꞌviì-ꞌdakò bà volo mítí ndâ nawù ndâ ꞌviì mì ndú; ndâ nawù ndâ ꞌviì delè bà volo mítí ndâ gù ndú, nawu ndâ ꞌdakò mì ndú.»

54 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe tì bìnjìì nò, máa, «Yo tí ndâ Jùdéyà má ŋò mù kû te mò gí tàbú, yo kû ꞌdè có máa, mù tí nó bà bè bà nì wálá, káa à kû bàkà tí go ngo nje yo nò. 55 Yo má ŋò pípìṛi kû pì ꞌdo gbíꞌdè, yo kû ꞌdè có máa, gó ṛi bà dù ta ṛi tí nò ngé ndii gî. Káa có mì yo nò delè có to lá. 56 Yo ŋò ŋa i tí nó á kèjì nó ni ꞌdo tí bà zeke cè kózò tí tàṛì, ta cè kózò tí to gî, káa yo ŋò ŋa i tí nó mbe kû bàkà tí kpónó nó ni lá, tacó yè, ndí yo ndâ mbe tiṛì?

Yo ꞌviindi gbí òkò tí yo ta ka lo mbe có

57 «Yo koṛo muu yo wàa yo ꞌví bàkà i ŋìnó jáá nó lá tacó yè? 58 Có má gbí òkò tí yo ta ꞌduù, káa wò ŋò ni tí vò i gî, bàkà wotí gítí bà mee wu ꞌdo tí có tí nò gbí òkò tí yo ta yí nò kùṛo bà ya ta wò mì wó gí gbí ngbàngà. Tacó yí má yee ta wò á kùṛo ndâ gba gî, ndú bà je wò ji ndâ mbe kpolo tí zàà, máa, ndú nè wò mí tàꞌi. 59 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, wò bà dù gbí zàà yee tí o tí nó náa wò sì có tí nò cee ꞌdo muu lo gî.»

13

Yo má ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo lá, yo bà mìì gî

1 Ta o tí nò, ndâ ꞌbí ꞌduù giì ꞌdè có ji Jézù gítí bà ziki ndâ ꞌbí ꞌdakò tí ndâ Jùdéyà mbe ꞌdo Gàlìléyà mì Pìlátò si ndú kû waa mbelè ji Mbíṛì á Jèrùzàlémè, bìndi  mbelè ndâ ꞌduù tí nò náa Pìlátò ziki ndú nò giì ŋònòkò tí ta mbelè ndâ nò náa ndú ci ji Mbíṛì nô. 2 Káa Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù tí nò máa, «Yo koṛo có máa, Pìlátò ziki ndâ ꞌdakò tí nò tacó vò i mì ndú me gbolò ndii ndâ vò i mì ndâ sè ndâ ꞌduù Gàlìléyà ꞌdáá gî, gî? 3 À me énò lá. Káa ye kû ꞌdè có ji yo máa, yo má ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo lá, yo ꞌdáá gî bà mìì gî. 4 Káa ndâ ꞌdakò tí nó muuꞌbì-nje vô nje-vô taꞌô náa njà su-sú ꞌbá mìì ndú Sìlòwámù gbí gbata Jèrùzàlémè nó, yo koṛo có máa, ndâ ꞌbí ꞌduù ta vò i mì ndú mbe me gbolò kùṛo Mbíṛì ndii ndú á gbí gbata Jèrùzàlémè wálá? 5 À me énò lá! Káa yo má ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo lá, yo bà mìì go bà mìì ndú nò ꞌdáá gî.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ꞌbí mû-mbiìgá mbe ṛì lá

6 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndú máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò ta mû-mbiìgá gbí njí mì wó giì ya gí bà pà yú mbiìgá gbí mû tí nò, káa yí giì ꞌdè gbèe ṛi mbiìgá gbí mû lá. 7 Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji mbe kû bàkà nèté gbí njí mì wó ta kpo-tàkòcò, máa, ‹Ŋò káa ŋa i tí nò gi. Ŋìnó kpónó a bà taꞌô ndoò tí bà nò ye gí bà pà yú mbiìgá ꞌdo gbí mû tí nò, káa ye jé ꞌde gbèe i lá. À má énò, da mû tí nò gí to. Gbí ndeṛè bà gèè bè mì wó tii ta to gbí njí sínò wálá.›

8 «Káa mbe kû bàkà nèté gbí njí mì ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, ‹Si njíꞌdí kózò gi, kpo ꞌduù. Ye bà kili zì to mí ṛèngbó wó, wàa, ndà ꞌví zeke ta ndoò gbaànjé má kózò gi. 9 Yí má ṛì gbí ndoò tí nó kèjì nó gî, à nìkì ma. Káa yí má ṛì lá, à ꞌví da yí gí to go có mì lo nò.› »

Jézù ꞌvala ꞌbí niì ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

10 Jézù ta o tí nò kû nìbà i ji ndâ ꞌduù á tí ꞌbí bàndò bà kili ndâ ꞌduù gí bà ùlù Mbíṛì, ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. 11 Ta o tí nò, ꞌbí niì ta i-gbí-muu wò kuu gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí bàndò bà ùlù Mbíṛì nò. I tí nò ŋonoko niì tí nò ta ndoò muuꞌbì-nje vô nje-vô taꞌô. Yí giì bàkà ósú mítí niì tí nò, tí ŋa ŋìnó náa niì tí nò kû giì nò nó ká ꞌbùṛà-ꞌbùṛà énô. 12 Jézù mâ giì ŋò niì tí nò, yí giì tèꞌé tí wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Nòꞌo mì lo cee gî, niì!» 13 Jézù giì tee ꞌbí wó mítí niì tí nò, bìndi  ndòpí niì tí nò giì yaꞌva tí jáá gî. Bìndi  niì tí nò giì ꞌbìtà bà ùlù Mbíṛì.

14 ꞌBí gbolò ꞌduù tí kùṛo ndâ mbe kû kili mí bàndò bà ùlù Mbíṛì mâ giì ŋò bà ꞌvala niì tí nò mì Jézù ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ta kpo-tàkòcò máa, «À kuu tí  mì ndoo a ndâ sili vô-nje gbaànjé, tí ndâ sili bà bàkà nèté. Nòꞌo má tí ꞌduù, yí ꞌví gì gí bà pà yeè á gbí òkò ndâ sili tí nò, me ta ṛi bà wotí gbí tàkìì lá!»

15 Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ndí yo ndâ mbe tiṛì! A ꞌdi gbí òkò tí yo nò jé ká njaanga wú tí ndâ i-kó-ko mì wó, bìndi  yí giì gbà ndú ya tí  gí bà njù ngo ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá? 16 À má énò, ye ꞌví njaanga miṛi niì tí nó tí nájú Àbìráámò nó ꞌdo ꞌbì vò i tí nó mbe kò yí ta ndoò muuꞌbì-nje vô nje-vô taꞌô nó lá wàà?»

17 Có tí nò náa Jézù ꞌvìsì ji ꞌdakò tí nò nò giì te a nô mí ṛo ndâ mbe kû sogo yí tí Jézù. Káa líkíꞌo ndâ kpo-kpò i tí nò náa yí bàkà nò ká giì dù tí sè ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.

Jézù lòkòꞌbò có gítí njì ndí

18 Ta o tí nò, Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù máa, «Bà dù Mbíṛì tí gba mì ndâ ꞌduù go ŋa yè? Ye ꞌví ꞌvii mítí ŋa yè ji yo? 19 À go njì ndí náa ꞌduù ṛò mí gbí njí mì wó. Njì ndí tí nò giì kù tí gbolò mû náa ndâ nuù kû gèè ꞌbá mì gbí bè wó.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ṛúꞌbù

20 Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù kákáꞌi máa, «Ye kpónó ꞌví ꞌvii ngú ŋa kèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù ji yo mítí ŋa yè? 21 À go njú ṛúꞌbù, náa niì kû soo mítí kpàtà pe njíꞌdí-njíꞌdí kpòò yee tí o bà nì kpàtà pe tí nò.»

Ṛúú njekèjì

22 Jézù giì njè nó kû ya gí Jèrùzàlémè ta bà nò ta bà gala ndâ ꞌduù ta ndi gbí ndâ gbata, ta ndâ to tí kpokèjì ꞌdáá gî. 23 Káa ꞌbí ꞌduù giì ꞌvee yí máa, «Muu ndâ mbe ꞌde ꞌválá bà me mbè wálá, kpo ꞌduù?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò ꞌvé mì ꞌduù tí nò ji ndâ ꞌduù, máa, 24 «Yo kili ndòngbú wotí mì yo, wàa, yo ꞌví ṛì gí tàꞌi co a i tí ṛúú njekèjì. Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ndâ ꞌduù me mbè bà jòò tí ndú tacó bà ṛì gí tàꞌi, káa ndú gí bà ṛì wálá. 25 Mbe ꞌbá má giì a gí yaà, bìndi  yí giì kisi njekèjì gî, yo bà dù á sè kû gbà njekèjì ta bà tèꞌé tí wó, máa, ‹Njaanga njekèjì ji ze, kpo ꞌduù!›

«Káa yí bà ꞌvìsì có ji yo máa, ‹Ye ŋò bàndò tí nó náa yo gì ꞌdo tí  nó ni lá!›

26 «Káa yo bà-i-nò bà dù a i sè kû ꞌvìsì có ji yí máa, ‹Ndoo táánò zò i ta ndoo gbí gbèe káꞌi gî. Ndoo delè njù ngo ta ndoo gbí gbèe káṛà ngo gî. Wò delè táánò nò ta bà nìbà i ji ndâ ꞌduù gbí gbata mì ze gî, kpo ꞌduù!›

27 «Káa yí bà ꞌvìsì có ji yo kákáꞌi, máa, ‹Ye ŋò bàndò tí nó náa yo gì ꞌdo tí  nó ni lá. Yo ya ꞌdáá ꞌdo tí ye gí kàzô, ndí yo ndâ vò ꞌduù!› 28 Bìndi  yo bà dù a i sè kû wa gbí ta bà ꞌvìì tì yo ta séꞌi, kû zeke ta ndâ Àbìráámò, ta Ìzákò, ta Jàkóbè, ta ndâ ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdáá gî gí tàꞌi mì Mbíṛì, káa à ꞌvaka yo gí sè gî! 29 Ta o tí nò, ndâ ꞌduù bà gì ꞌdo cee muu to ꞌdáá gî gí bà zò i ta líkíꞌo tí ndú ꞌbá mì Mbíṛì! 30 Ta o tí nò, ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù muu to tí nó kpónó si ndú tí i lá nó, bà dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa à kû te duù mítí ndú me gbolò; bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù muu to tí nó kpónó kû te duù á mítí ndú nó, bà dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta i gbí ndú kpokoo wálá nô.»

Jézù ꞌdeke tí ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè

31 Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì gì gí mì Jézù, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí, máa, «Njè nó ꞌdo bà-i-nó gî, tacó Èródè tí gbolò gba kû po tiṛì có bà zi wò.»

32 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo dele ndi yo ya gí bà ꞌdè có ji ngàmbé tí nò, máa, ye kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, ye delè kû ꞌvala ndâ mbe nòꞌo, gbí ṛi tí nó wúnó, ta taàbé, ye bà cee ta nèté mì ye a i takàcó. 33 Kpêtí ká énò, ye bà dù a i muu nó wúnó, ta taàbé, ta takàcó, tacó bà zi mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì mí sè ꞌdo gbí gbata Jèrùzàlémè me dú lá.

34 «Ákoo ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè! Ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè! Yo kû ziki ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì! Yo kû ꞌvaka ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tuu ndú ji yo nó ta díí! Ye jè ta bà kili yo mí njembí ye go bà kili ndâ ꞌviì mì na ngùù mí tà mbíṛì wó nó ta bà  me mbè, káa yo kpò ye gî! 35 ꞌBá mì yo bà jìꞌvì mòòkò. Ye kû ci nó a yo máa, yo bà ŋò ye kákáꞌi wálá, yee tí o tí nó náa yo ꞌdè có ta nje yo máa, ‹Mbíṛì ꞌví si ꞌduù tí nó mbe gí ta ṛè wó tí Mbíṛì,› nó gî.»

14

Jézù ꞌvala ꞌbí ꞌdakò kákáꞌi ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbaànjé, Jézù giì ya gí bà zò i á ꞌbá mì ꞌbí gbolò mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Yí mâ giì yee kà, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì dù kû je mbí ndú kpolo ma ká gítí wó. 2 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí ꞌdakò ta ndâ ꞌbì wó ta kò wó oko ꞌdáá gî giì ja tí wó gì gí mì Jézù. 3 Jézù mâ giì ŋò yê ṛo ꞌdakò tí nò, yí giì ꞌvee ndâ mbe ꞌdi gbí tàkìì, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, máa, «Bà ꞌvala ꞌduù ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà dú? À má me dú lá, yo ꞌdè ji ye.»

4 Káa ndú giì biya bà ꞌvìsì có ji Jézù gî. Tacó énò, Jézù giì zèè ꞌbì ꞌdakò tí nò, bìndi  yí giì ꞌvala yí gî, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, yí ya gî. 5 Jézù mâ giì je nó ji ꞌdakò tí nò gî, yí giì ꞌvee ndâ mbe ꞌdi gbí tàkìì, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, máa, «ꞌViì mì ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo nò, delè ꞌbí i-kó-ko mì wó, má ꞌva tí gbí guu ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà, yí bà ja yí gí sè wálá?» 6 Bà ꞌvìsì có ji Jézù kákáꞌi giì kpò ndú gî.

Bà si tí ꞌduù tí i ta kpéétí wó

7 Jézù mâ giì ŋò ŋa bà jòò tí ndâ ꞌbí ka wó wiṛi tacó bà ki tí ndú tí ndâ bàndò mì ndâ kpo-kpò ꞌduù gí bà zò i, yí giì lòkòꞌbò có ji ndú máa, 8 «ꞌDuù má tèꞌé tí lo gí bà zò i á bàndò bà kò niì, si bà có ká ngé ya gí bà ki tí lo tí bàndò mì ndâ kpo-kpò ꞌduù ta muu lo mí to. Tacó ndâ-ꞌbî-lá mbe ꞌbá tèꞌé tí ndâ ꞌbí kpo-kpò ꞌduù mbe ndii wó gî, gî. 9 Bìndi  mbe ꞌbá bà gì gí bà ꞌdè có ji wò máa, ‹Si bàndò tí nó ji kpo ꞌduù tí nô.› Bà a wò ꞌdo bà-i-nò kû ya gítí bàndò mì ndâ lúkúfà ꞌduù bà me a duù ta nô. 10 À má énò, à má tèꞌé tí lo gí bà i, ya gí bà ki tí lo tí bàndò mì ndâ lúkúfà ꞌduù. Mbe ꞌbá má ŋò máa, bàndò tí nò ꞌvii ta wò lá, a yí ká bà gì gí bà ꞌdè có ji wò máa, ‹A gí yaà, wàa wò ꞌví ya gí bàndò mì ndâ ka lo kpo ꞌduù kà zô, kómbe ye.› Tù lo ndì bà giì uu ta o bà a wò gí yaà kû ya gítí bàndò mì ndâ kpo ꞌduù, tacó a te duù mítí lo mí kùṛo ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá náa yo kû ki tí yo to ta ndú nó gî. 11 Tacó ꞌduù má kû si tí wó tí i ta kpéétí wó, ndâ ꞌduù bà si yí tí i wálá. Káa ꞌduù mbe si tí wó tí i lá, ndâ ꞌduù bà te duù mì tí wó.»

12 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji mbe ꞌbá tí nó náa ndú kû zò i á ꞌbá mì wó nó, máa, «I-zó-zò má ꞌbá mì lo, kili me káa ndâ kómbe lo, ta ndâ náꞌvindí lo, ta ndâ nambe lo, ta ndâ ka ꞌbá mì lo ŋìnó náa àá mì ndú a i nó, tacó wàa ndú taàbé ꞌví tè ta é tí lo gítí ŋìndi ndú nò lá. 13 Bàkà i-zó-zò, wàa wò ꞌví kili ndâ mbe yê, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ìṛì ta to, ta ndâ mbe ku kò, ta ndâ mbe sú ṛo, gítí . 14 Bìndi  Mbíṛì bà bàkà nambeè ji wò, tacó wotí bà ko mboo i-zó-zò mì lo nò ji wò tí ndâ ꞌduù tí nò wálá. Mbíṛì bà ko mboo i-zó-zò mì lo nò ji wò ta o bà ꞌvala ndi ndâ mbe bàkà go có mì wó ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.»

Bà lòkóꞌbò gítí gbolò o bà zò i

15 ꞌBí ꞌdakò ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe kû zò i ta ndâ Jézù nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, yí giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ndâ mbe zò i ꞌbá mì Mbíṛì wúnò bà dù a ndâ mbe tó pá.»

16 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ci o ji ndâ ꞌduù me mbè máa, ndú ya gí bà zò i ꞌbá mì yì. 17 O bà zò i tí nò náa yí ci nò mâ giì me tí gî, yí giì bàkà i-zó-zò me gbolò, bìndi  yí giì tuu bòò mì wó, máa, yí ya gí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò náa yí ma có i-zó-zò ji ndú nò, máa, à bàkà i-zó-zò cee gî.

18 «Bòò mì wó mâ giì ya gí bà ꞌdè có tí nò ji ndâ ꞌduù, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ŋònòkò tí ndú ꞌdo tí bà ya gí bà zò i gî. Kpédélé ꞌduù tí nó náa bòò tí nò ꞌde yí nó loko gbí ꞌbá wó, máa, ‹Nó kpónó kuu kò ye. Ye kû ya gí bà gala ꞌbí ŋa ngú njí náa ye sì á kàzô. Ya gí bà ꞌdè có ji mbe tí lo, máa, ye biya bà gì gí tà é mì wó me bíyá-biya lá.›

19 «Bà só ꞌduù tí nó náa yí ꞌde yí nó giì ꞌdè tiṛì ji yí máa, ‹Kpokèjì bà ya ye ngé gî wálá, tacó ye kpónó kû ya gí bà ŋò nèté mì ndâ ꞌbí ngú mòꞌdú náa ye sì tacó bà ji njí kàzô. Delè ndi lo ya gí bà ꞌdè có ji mbe tí lo, máa, gùù tè káṛà di lá.›

20 «Bà taꞌô ꞌduù giì ci yí ta tiṛì, máa, ‹Ŋìnò kpónó a bà ko niì mì ye gì tí  gí ꞌbá ká nô. À da ꞌbò mítí kò ye gî.›

21 «Bòò tí nò giì dele ya gí ꞌbá, bìndi  yí giì ꞌvanda ndi kòcò ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî ji mbe tí wó. Mbe tí wó bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí ta kpo-tàkòcò, máa, ‹Goonó ya ta ndi tí ndâ kpokèjì gbí gbata, wò má ꞌde ndâ mbe yê, ta ndâ mbe sú ṛo, ta ndâ mbe ku kò, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kiꞌviki mì to gî nó, wò ꞌví gì ta ndú.›

22 «Bòò tí nò giì ma ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò náa mbe tí wó ꞌdeke ji yí nò, káa ndú yè tàꞌi bà zò i lá. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji mbe tí wó máa, ‹Ye ma ndâ ꞌduù go có mì lo nò gî, káa ndú giì yè tàꞌi bà zò i lá, bu ye.›

23 «Káa mbe tí wó giì ꞌvìsì có ji yí máa, ‹Ya ta ndi tí ndâ kpokèjì á sè ꞌdo gbí gbata, wàa wò ꞌví ma ndâ ꞌduù yee tí o tí nó náa tàꞌi bà zò i yè ta ndâ ꞌduù gî.› 24 Bòò tí nò mâ giì kili ndâ ꞌduù yè tàꞌi bà zò i go kòcò mbe tí wó nò gî, mbe ꞌbá giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò, máa, ‹Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ndâ ꞌduù tí nó náa ye tèꞌé tí ndú káa ndú biya bà gì gí nó, bà tala i-zó-zò mì ye nó wálá.› »

I tàkò bà dù tí mbe tala có mì Jézù

25 Ndâ ꞌduù me mbè giì kaa kû ko tàkò Jézù. Yí bà-i-nò giì ꞌvìsì tí wó gí ndiì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, 26 «ꞌDuù má gì gí mì ye, káa njembí wó ká kácáá tí ndâ bu wó, ta nawu wó, ta niì mì wó, ta ndâ ꞌviì mì wó, ta ndâ náꞌvindí wó, ta ndâ námì wó, ta miṛi wó, ꞌduù tí nò bà dù tí mbe tala có mì ye wálá. 27 ꞌDuù má te ꞌdóó njèèkpè mû mì wó, wàa yí ꞌví gì tí  gí tàkò ye lá, ꞌduù tí nò bà dù tí mbe tala có mì ye wálá.

28 «Tacó ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo kpónó má kû bàkà có bà gèè ꞌbá, kpédélé có gbí muu wó bà dù me bà koṛo có gítí bàndò bà ꞌde ndâ i-nèté gítí bà cee ta ꞌbá tí nò lá? 29 À má énò lá, yí má duu káa ndâ kpalà mí tà to gî, káa bà cee sè nèté gítí ꞌbá giì kpò yí gî, ndâ ꞌduù bà ŋo yí, 30 máa, bà gèè ꞌbá kpò yí gî.

31 «À delè a gba ngàyi jé ká kû ya gí bà tè ꞌbí ka wó gba ta gó, náa yí má ŋò ni gî máa, wotí gó mì ka wó nò ndii yí gî? 32 Yí má ŋò ni énò gî, yí bà tuu tú ꞌdo ká tí ꞌdú, máa, ndâ yì ꞌdè có tí nò gbí òkò tí ndâ yì ta yí nò ꞌdé-ꞌdè. 33 À má énò, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo mbe biya ndâ i mì wó ꞌdáá gî lá, bà dù tí mbe tala có mì ye wálá.

À kû yee tè zi ŋìnó náa gó zi cee ꞌdo gbí  gî nó gí ꞌdè

34 «Gó zi má kû gbí mbí zi, yí a tó i. Káa bà gó ngo zi tí nò má cì cee gî, kèjì bà dele ta gó zi gí gbí tè zi tí nò kákáꞌi wálá. 35 Tè zi me i mbe zii to tacó ba ṛò i lá. Ndâ ꞌduù kû te tè zi yee ká tí vò i gí ꞌdè. À má énò, ꞌduù ŋìnó ta tù bà ꞌdi có tí muu wó nó ꞌví ꞌdi có.»

15

Rómbo mbe giṛi gî

1 Ta o tí nò, ndâ mbe kû kili i-mírì me mbè, ta ndâ ꞌbí vo-vò Jùdéyà giì kaa ya kû ꞌdi ndâ có mì Jézù. 2 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò énò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè víí có ta kòlòwò, máa, «ꞌDakò tí nò kû ŋònòkò tí wó ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa à mò ndú ꞌdo gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî nô. Ndú delè kû zò i ta ndú gbí gbèe káꞌi!»

3 Jézù mâ giì ꞌdi có mì ndú nò, yí giì lòkòꞌbò có ji ndú, máa, 4 «ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo nò kpónó má kû gbà ndâ rómbo mì wó ziꞌduù-vô, káa ꞌbí  gbaànjé giì giṛi gî, yí bà jee sè mbè ndâ ŋìnó kû zò i nó mí to, bìndi  yí ꞌví ya gí bà pà bà tí gbèe ŋìnó mbe giṛi gî nó, yee tí o tí nó náa yí ꞌde yí gî nó wálá? 5 Yí má ꞌde yí gî, yí bà te yí mí pààpì wó ta líkíꞌo kû ya tí  gí ꞌbá. 6 Ta o bà ye ta yí ꞌbá, yí bà kili ndâ kómbe wó, máa, ‹Yo gì , wàa ndoo ꞌví zò i ta líkíꞌo, tacó ꞌbí rómbo mì ye kùtàá giṛi gî, káa ye giì ꞌdè yí gî!› 7 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ŋìnò a gbèe ŋa i tí nó mbe kû bàkà tí á gbíṛì nó ká nò. Gbèe mbe bàkà vò i muu to tí nó má ꞌvìsì muu wó ꞌdo tí ndâ vò i mì wó gítí kpokèjì mì Mbíṛì, líkíꞌo wó tí Mbíṛì á gbíṛì ndii líkíꞌo ndâ mbè ꞌduù tí nó cúú-cu-cù mbe kû co tí kpokèjì mì wó nó gî.»

Njì gírísì gbaànjé mbe giṛi gî

8 Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù máa, «Ndâ njì gírísì muuꞌbì kpónó má mì niì, bìndi  ꞌbí  gbaànjé giì ꞌva tí to á ꞌdo tí wó ta bèbìlì, niì tí nó bà tù ngba wu, bìndi  yí giì pà ta tàꞌi léé gítí gbèe gírísì mì wó nò wálá? Káa à má me tí tí i bà kaa tàꞌi tí nò, niì tí nò bà je kùꞌò gítí gbí òkò ndâ káꞌi pétékèꞌi, yee tí o bà ꞌde gbèe gírísì tí nò wálá? 9 Yí má ꞌde gî, yí bà kili ndâ kómbe wó ta ndâ ka ꞌbá mì wó, bìndi  ndú bà da ꞌdì ta líkíꞌo. 10 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, líkíꞌo kû bàkà ndâ basìlì mì Mbíṛì ta o tí nó náa ꞌbí mbe bàkà vò i gbaànjé má ꞌvìsì muu wó gítí kpokèjì mì Mbíṛì go énò.»

ꞌBí ꞌviì tí vò mbe volo gbí i

11 Jézù giì lòkòꞌbò ꞌbí có, máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì jò ndâ ꞌviì-ꞌdakò sósòꞌô. 12 Ndú mâ giì kpolo tè tí ndâ ꞌdakò gî, ŋìnó tí ꞌviì nó giì ꞌdè có ji bu ndú ta ꞌbí ṛi gbaànjé, máa, ‹Je bà ndâ i mì ye á ꞌbá nó ji ye, bu ye.› Bu ndú bà-i-nò mâ giì njèè gbí ndâ i-ꞌbá ji ndú go i gbí tàkìì mì ndú gî, 13 ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì bàkà káa làmbu sili bìndi bà njèè gbí ndâ i mì ndú, bìndi  yí giì kaa bà ndâ i mì wó ꞌdáá gî, yí giì ya ꞌdo ꞌbá mì bu wó gí gbí ꞌdú to. Bìndi  yí giì volo gbí ndâ i tí nó vúṛù-vúṛù go i mì mbúṛù nô.

14 «Ngo mâ giì tè á bìndi ndâ i mì wó nò gî, go giì tè to tí nò náa yí ꞌdòkò ta ꞌbá ya gítí  nò tí ŋìndi ku. Káa gbèe i mì wó wálá. 15 Tacó énò, yí giì kpò tí wó mítí ꞌbí ꞌdakò tí ꞌduù gbí to tí nò. ꞌDakò tí nò giì bàkà yí tí mbe kû je i-zó-zò ji ndâ kàdùrúkù mì wó. 16 Yí gbí ndâ o tí nò má ꞌde i-zó-zò mì ndâ kàdùrúkù, yí bà zò gî, káa a mbe je ji yí ká wálá. 17 Yí mâ giì koṛo có kpòò, muu wó giì gì gítí wó gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có máa, ‹Ye kû cì ta go, káa yì ndâ mbe kû bàkà nèté ꞌbá mì bu ye kpónó gítí i-zó-zò wálá. 18 À má énò, ye bà dele ndi ye ya gí mì bu ye, wàa, ye ꞌví ꞌdè có ji yí máa, «Ye bàkà vò i gítí Mbíṛì gî, ye delè bàkà vò i gítí lo gî, bu ye! 19 Ye ꞌvii tí mbe dù tí ꞌviì mì lo kákáꞌi lá. Si ye ꞌví dù tí ꞌbí mbe bàkà nèté mì lo gbaànjé.» ›

20 «ꞌViì-ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì njè nó ya gí ꞌbá mì bu wó. Bu wó mâ giì ŋò yí ꞌdo me ꞌdú kèjì, yê ṛo wó giì bàkà yí gî. Yí bà-i-nò giì a ya gí bà kunduu yí, ta bà òlò gbí tù wó. 21 Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌdè có ji bu wó, máa, ‹Ye bàkà vò i gítí Mbíṛì gî, ye delè giì bàkà vò i gítí lo gî, bu ye. Ye ꞌvii tí mbe dù tí ꞌviì mì lo lá.›

22 «Káa bu wó bà-i-nò giì tèꞌé tí ndâ bòò mì wó, máa, ‹Yo gì ta banga bòngo ŋìnó ta ŋa  wálá nó, ta banga i-tí-sìlì-ꞌbì, ta tàmà.› Ndâ bòò tí nò mâ giì gì ta ndâ i tí nò gî, ꞌdakò tí nò giì zaa ꞌviì mì wó gî. 23 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ bòò mì wó, máa, ‹Yo ya gí bà gì ta ꞌbí ꞌviì-mòꞌdú ŋìnó ta banga dìì wó nó, wàa yo ꞌví bàkà ta i-zó-zò, wàa ndoo ꞌví zò i ta líkíꞌo. 24 Tacó ꞌviì mì ye nó táánò cì gî, káa yí kpónó ꞌvala ndi wó gî. Yí táánò giṛi gî, káa à kpónó ꞌde yí gî.› Ndâ bòò mì ꞌdakò tí nò mâ giì bàkà go có mì wó nó gî, ndú giì ꞌbìtà bà zò i ta líkíꞌo tí ndú.

25 «Ta o tí nò náa ndú kû bàkà ta ndâ i tí nò nò, kpo ꞌviì-ꞌdakò mì ꞌdakò tí nò a i gbí njí. Yí mâ giì dooko gí ꞌbá yí giì ꞌdi kòcò ndâ ꞌduù kû cè cè, ta bà dù ṛu. 26 Yí bà-i-nò giì tèꞌé tí ꞌbí bòò mì bu wó gbaànjé, bìndi  yí giì ꞌvee yí, máa, ‹A yè ká bàkà tí ta bìndi ye ꞌbá tí nó?›

27 «Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, ‹A náꞌvindí lo ká dele ndi wó ꞌdo gbí to tí nó táánò náa yí ya gítí  nô. Káa bu lo giì zi ꞌviì-mòꞌdú tí nó táánò náa ndoo ko yí ta banga dìì wó nó tacó bà te ta wiṛi mítí wó, tacó yí dele ꞌdo kà ta vò i tí wó wálá.›

28 «Tàkòcò ꞌviì-ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì kpolo ndii muu bà ya yí gí tàꞌi gî. Bu wó mâ giì ŋò énò, yí giì có gí sè, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí máa, yí ya gí tàꞌi. 29 Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji bu wó, máa, ‹Ŋò káa ŋa mbè ndoò tí nó náa ye kû bàkà nèté ji wò go bòò mì lo nó gi! Ye jé ta ꞌbí gbèe ṛi ndii muu ndâ có mì lo lá. Wò jé je ji ye a yè? À kpêtí káa vòó ṛókpô ꞌviì-bee sínò wò jé je ji ye, tacó wàa ze ꞌví ꞌdè ta líkí nje ta ndâ kómbe ye lá! 30 Káa wò kpónó giì zì a ngbú ꞌviì-mòꞌdú ta i ká gbí wó ji ꞌviì mì lo mbe kaa ndâ i mì lo ya gí bà volo gbí ndú ji ndâ vo-vò niì ꞌdáá gî, bìndi  yí giì dele ndi wó.›

31 «Káa bu wó giì ꞌvìsì có ji yí, máa, ‹Ndà kû dù ta ndà ꞌbá ta o ꞌdáá gî. Ndâ i mì ye ꞌdáá gî a ndâ i mì lo, ꞌviì mì ye. 32 Ye te wiṛi mítí náꞌvindí lo ta pétékè tàkòcò ye ká dú, tacó yí táánò cì gî, káa yí kpónó ꞌvala ndi wó gî; yí táánò giṛi gî, káa à kpónó ꞌde yí gî.› »

16

Vò bòò tí mbe fílí ꞌbì

1 Ta o tí nò, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò giì ꞌdi có máa, bòò tí nó náa yí te yí tí mbe kpolo tí ndâ i mì wó nó kû volo gbí ndâ i mì wó. 2 ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì tèꞌé tí bòò mì wó nò, bìndi  yí giì ꞌvee yí, máa, ‹Ndâ có tí nó náa ndâ ꞌduù kû ꞌdè ji ye ta ṛè lo nó a yúcó? Tùbà sè ndâ i gbí gálá ji ye, tacó ye kákáꞌi gí bà si wò ꞌví dù gbí gálá mì ye wálá!›

3 «Bòò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì koṛo có gbí njembí wó, máa, ‹Mbe tí ye kèjì gí bà mòkò ye ꞌdo gbí nèté gî! Ye ꞌví me ta tí ye ée? Wotí bà ji njí tí ye wálá. Káa àá ṛo ye a nô bà yù i. 4 À má énò, ye kpónó bà bàkà ꞌbí ŋa i ꞌdakò mì ye, tacó wàa yí kpêtí má mò ye ꞌdo gbí nèté gî, ye ꞌví kû zò ta nje ye ꞌdo mì ndâ ꞌduù tí nò.›

5 «Yí bà-i-nò giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta i mì mbe tí wó muu ndú nô. Bìndi  yí giì ꞌvee kpédélé ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú máa, ‹Àá mì mbe tí ye muu lo a ée?›

6 «Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí, máa, ‹Àá mì wó muu ye a ndâ còngò bàà mbâ ziꞌduù-vô.›

«Káa bòò tí nò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, ‹Jaka tí ndâ mbílì tí nò náa wò táánò kiꞌviki tacó bà ꞌvii có gítí bà sì bàà tí nò nó ꞌdo gbí wú gálà gî, wò ꞌví si sè ndú mí gbí wú ká ziꞌduù-só-nje muuꞌbì cuki.›

7 «Bòò tí nò giì ꞌvee ꞌbí ꞌduù kákáꞌi, máa, ‹Káa wò ŋìndi lo, àá muu lo a ée?›

«Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, ‹Àá muu ye a ndâ gboko cû 1,000.›

«Káa bòò tí nò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, ‹Si mí gbí wú káa ndâ mbílì 800.›

8 «Mbe tí vò bòò tí nò giì ùlù yí gítí ŋa i yú ṛo tí nò náa yí bàkà nò, tacó ꞌduù ta ṛo wó mbe yú énò gbí òkò tí ndâ ꞌviì gbí ngbaꞌo wálá.

9 «Tacó énò, ye kû ꞌdè có ji yo máa, yo bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù ta ndâ i muu to tí nó, tacó wàa, bà ndâ i tí nò má da gî, Mbíṛì ꞌví te ta wiṛi mítí yo á ꞌbá tí nó mbe dù tí ká nô. 10 ꞌDuù má ni bà kpolo tí làmbu i ta njembí wó gbaànjé gî, yí bà ni bà kpolo tí ndâ kpo-kpò i ta njembí wó gbaànjé delè gî. Káa bà kpolo tí làmbu i ta njembí ꞌduù gbaànjé má kpò yí gî, bà kpolo tí ndâ kpo-kpò i ta njembí wó gbaànjé delè bà kpò yí gî. 11 Káa bà kpolo tí ndâ i muu to tí nó ta njembí lo gbaànjé má kpò wò gî, a ꞌdi ká bà je ndâ i mì Mbíṛì ji wò, máa, wò ꞌví kpolo tí ndú? 12 Bà kpolo tí ndâ i mì ndâ ꞌbí ka lo ta njembí lo gbaànjé má kpò wò gî, a ꞌdi ká bà je i ji wò tí ꞌdóó ŋìndi lo?

13 «Gbèe bòò bà bàkà nèté ji ndâ ꞌduù sósòꞌô ta njembí wó gbaànjé wálá. Yí má zè ꞌbí  nìkì maa, yí bà zè ꞌbí ka wó nìkì wálá. Yí má kû te duù mítí ꞌbí , yí bà sì ꞌbí ka wó tí i wálá. Wò má kû bàkà nèté ji Mbíṛì ta njembí lo gbaànjé, wò bà ꞌde ꞌbí njembí tacó bà tee mítí ndâ i muu to tí nó wálá.»

Ndâ ꞌbí có náa Jézù ꞌdè ndú

14 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, tí ndâ mbe go ndâ i muu to tí nó, mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ŋo Jézù ŋó-ŋo. 15 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «A yo ká kû bàkà tí yo tí ndâ ꞌduù jáá á kùṛo ndâ ꞌduù. Káa Mbíṛì ŋò ndâ có gbí njembí yo ni gî. Tacó ndâ i tí nó náa ndâ ꞌduù kû si tí ndâ kpóló-kpolo i nó me ndâ i kùṛo Mbíṛì lá.

16 «Ndâ có mì Mòze, ta ndâ có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì cu mí gbí ndâ wáràgà mì ndú nó, bàkà nèté yee ká tí o mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. Bìndi  bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù Mbíṛì tí gba giì ꞌbìtà tí. ꞌDo tí o bà ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có tí nò, ndâ ꞌduù me mbè kû giì bàkà wotí tacó bà dù tí ŋa ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì. 17 Káa à peteke a bà ꞌbu ndâ tàṛì ta to tí nó á cotí bà giṛi ꞌbí làmbu njì có téꞌdéé énó ꞌdo tí có mì Mòze.

18 «ꞌDuù má njè niì mì wó gî, bìndi  yí giì kò ꞌbí ngú niì, yí kû zi a ngbà ta ngú niì tí nò. ꞌDuù delè má kò niì tí nó náa ꞌdakò mì wó njè yí gî nó, yí kû zi a ngbà ta yí.»

Ndâ ꞌbí mbe da i ta Lázàrò

19 Jézù bà-i-nò giì lòkòꞌbò có ji ndú, máa, «ꞌBí ꞌdakò táánò tí mbe da i kû yuu káa ndâ kpo-kpò bòngo, yí delè kû zò káa tó i ꞌbàà ta ṛi ꞌdáá gî. 20-21 À giì te ꞌbí ꞌdakò tí mbe yê ta ṛè wó a Lázàrò, ta ndâ kà ta ndi tí kútí wó náa ndâ bô kû là ṛo ndú, mí njekèjì ndùgù mì ꞌdakò tí nò tí mbe da i nò, kû ù ndâ njúnjú i-zó-zò ŋìnó mbe kû ꞌvaka tí to bìndi wó ta o ꞌdáá gî.

22 «Lázàrò mâ giì cì gî, ndâ basìlì mì Mbíṛì giì te yí ya tí  gí ṛègbà tí Àbìráámò gbíṛì. ꞌDakò tí nò tí mbe da i nò mâ giì cì gî, a giì duu yí gî. 23 Káa yí giì dù á tà to gbí séꞌi á ꞌbá mì ndâ ku, bìndi  yí giì ŋò Àbìráámò me dú, bìndi  Lázàrò kû kì tí wó to á ṛègbà tí wó. 24 Bìndi  yí giì tò kû ta bà ꞌdeke tí wó ji Àbìráámò, máa, ‹Ŋò yê ṛo ye, bu ye Àbìráámò. Si Lázàrò ꞌví yuu sìlì ꞌbì wó gbaànjé mí gbí ngo, wàa yí ꞌví si ngo tí nò á tí sìlì ꞌbì wó nò ꞌví cì gí gbí nje ye, tacó bà ꞌdèè mè ye tacó ye gbí gbolò séꞌi.›

25 «Káa Àbìráámò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, ‹Koṛo muu lo, máa, wò táánò kû ꞌvala gbí dà, ꞌviì mì ye, káa gbèe tó i mbe waa to có kòtí Lázàrò wálá. Káa à kpónó kû tekeꞌde yí bà-i-nó, káa wò kû kònò séꞌi. 26 Káa à me ká énò cuki lá, cèe gbolò pù ngo njèè gbí òkò tí ndoo gî. Kpokèjì bà ya ndâ ꞌduù ꞌdo mì ze kàá gí mì yo kà wálá. Kpokèjì bà gì ndâ ꞌduù ꞌdo mì yo kà gí mì ze delè wálá.›

27 «Káa mbe da i tí nò giì ꞌvìsì có ji Àbìráámò, máa, ‹À má énò, bàkà nambeè mì lo, wò ꞌví tuu Lázàrò gì gí ꞌbá mì bu ye, 28 wàa yí ꞌví ꞌdè có tí kpoò ji ndâ náꞌvindí ye vô mbe cì lá, máa, ndú ꞌví gì gí gbí bàndò mbugo tí nò náa ye kpónó kuu gbí  nó lá.›

29 «Káa Àbìráámò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, ‹Ndâ Mòze ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì kuu mì ndâ náꞌvindí lo kà; si ndú ꞌví ꞌdi ndâ có mì ndú.›

30 «Káa ꞌdakò tí nó giì ꞌvìsì có ji Àbìráámò, máa, ‹À me énò lá, bu ye Àbìráámò. À má a vuuvuu ká co mítí ndú, ndú bà ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gî.›

31 «Káa Àbìráámò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, ‹Ndú má biya bà ꞌdi ndâ có mì ndâ Mòze, ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gî, à kpêtí káa ku ká ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó ká ya gí bà ꞌdè có ji ndú, ndâ có mì wó nò bà dù gbí tù ndú ká go cèe mòngò gbí tù bô.› »

17

Vò i kùṛo Mbíṛì

1 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ndâ i mbe eendi ndâ ꞌduù gítí bà bàkà vò i ta o ꞌdáá gî bà dù kuu, káa ꞌduù tí nó mbe kû gì ta ndú nó bà ŋò mítí wó! 2 À nìkì a bà eṛe du díí mítí miṛi ŋa ꞌduù tí nò, wàa à ꞌví te ta yí ꞌva mí tà kàpá cotí bà volo muu ꞌbí ꞌviì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ víí ꞌviì tí nó mì wó. 3 Káa yo ꞌví kpolo tí yo, máa, ꞌBí náꞌvindí yo gbaànjé má bàkà i lè gî, yo ꞌví ꞌdè gbí vò i mì wó ji yí. Vò i mì wó nò má volo tí wó gî, yo ꞌví si có gítí vò i mì wó nó mí to. 4 Yí má co ta yo tí kpokèjì ŋìnó mbe lè gî ta bà  vô-nje só gbí gbèe ṛi, káa bìndi bà bàkà ndâ vò i mì wó nò yí kû gì gí bà ꞌdeke tí wó ji yo máa yì kákáꞌi bà bàkà ndi ŋa i tí nò wálá, yo ꞌví si có gítí wó mí tò.»

Bà tee njembí mítí Mbíṛì

5 Ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌdeke tí ndú ji yí máa, «Je wotí bà tee njembí ze mítí Mbíṛì tí kpoò ndii ŋìnó náa ze kû me kpónó nó gî ji ze, Mbe tí ze.»

6 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kùtàá má kû tee njembí yo mítí Mbíṛì kpêtí ká njíꞌdíí énó, yo má ꞌdè cò ji ꞌbí gbolò mû-ꞌbelè máa, yí a ta teè wó vùkù ꞌdo tà to, wàa yí ꞌví ya gí bà ṛò ndi tí wó mí tà kàpá, yí bà ꞌdi có mì yo nò gî.

7 «Bòò mì ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo nò kpónó má gì ꞌdo gbí njí, má wálá ꞌdo bà gbà ndâ rómbo, yí bà ꞌdè ji bòò tí nò máa, ‹Ndii ngé ya gí bà zò i gî›? 8 Có náa yí bà ꞌdè ji bòò tí nò bà dù me énó máa, ‹Caka tí lo gî wàa wò ꞌví bàkà i-zó-zò ji ye, ye má zò i cee gî, wò ꞌví giì ya gí bà zò ŋìndi lo› lá? 9 Yí ꞌdè nìkì maa ji bòò mì wó tacó bà bàkà nèté tí nó náa yí je ji yí nó gî? 10 Yo delè ká énò. Yo má bàkà ndâ nèté tí nó náa à je ji yo nó cee gî, yo ꞌví ꞌdè có máa, ‹Ze káa ndâ bòò sínò, ze kû bàkà káa ndâ nèté ŋìnó náa à je ji ze nó cuki.› »

Ndâ ꞌbí mbe cì muuꞌbì

11 Jézù giì njè nó kû ya gí Jèrùzàlémè co tí wúngbó to tí nó gbí òkò tí ndâ Sàmárìyà ta Jùdéyà nô. 12 Yí mâ giì yee ꞌbá mì ndâ ꞌbí ꞌduù, á gí ndiì ꞌdo gbí gbata, ndú giì ꞌde tí ndú ta ndâ ꞌbí mbe cì muuꞌbì. Káa ndâ mbe cì tí nò giì ṛò tíyò ꞌdo tí Jézù janga-jàngá gí ndiì. 13 Bìndi  ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí ta kòcò ndú ngárá gí yaà máa, «Jézù, Mbe tí ze, ŋò yê ṛo ze!»

14 Jézù mâ giì zeke ndú, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ya gí bà tùbà tí yo ji ndâ bu-Mbíṛì.» Káa si ndú kpokèjì ta nó kû ya gí mì ndâ bu-Mbíṛì, ndú mâ giì ŋò cì cee ꞌdo tí ndú ꞌdáá gî gî.

15-16 ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó muuꞌbì náa cì cee ꞌdo tí ndú nó, tí ꞌduù Sàmárìyà, mâ giì ŋò bà cee cì ꞌdo tí wó, yí giì dele ndi wó jee bà ya gí mì ndâ bu-Mbíṛì mí to, ta bà ùlù Mbíṛì ta kòcò wó ngéé gí yaà. Yí mâ giì yee mì Jézù, yí giì ìṛì ta muungbó wó ya gí bà zèè kò Jézù, ta bà ꞌdè nìkì maa ji yí.

17 Káa Jézù giì ꞌvee ꞌvé máa, «Muu ndâ ꞌduù tí nó náa cì cee ꞌdo tí ndú nó kùtàá me muuꞌbì lá? Káa sè ndâ ꞌduù ŋìnó vô-nje nàꞌô nó ngò? 18 Káa à dele gì gí bà ùlù Mbíṛì káa gbèe ꞌdakò tí nó mbe ꞌdó-ꞌdo tí ꞌduù Sàmárìyà nó tacó yè?» 19 Bìndi  yí giì ꞌdè cò ji ꞌdakò tí nò máa, «A gí yaà, wàa wò ꞌví ya ta nó mì lo, tacó bà tee njembí lo mítí Mbíṛì ꞌvala wò gî.»

Bà gì o bà dù Mbíṛì tí gba tí to tí nô

20 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee Jézù gítí o bà gì Mbíṛì gí bà zogo to tí nô. Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «ꞌBí i mbe tùbà bà gì o tí nó náa Mbíṛì bà gì tí  gí bà zogo to tí nó nò wálá. 21 ꞌBí ꞌduù ta wotí bà ꞌdè có ji yo tí wó máa, ‹Yo ŋò nô! Mbíṛì kpónó kû zogo to tí nô,› nò bà dù wálá; ꞌbí ꞌduù delè ta wotí tí wó tacó bà ꞌdè có ji yo máa, ‹Yo ŋò zô! Mbíṛì kpónó kû zogo to tí zô,› bà dù wálá. Tacó Mbíṛì kpónó kû zogo to gbí òkò tí yo.»

22 Jézù mâ giì ꞌvìsì có gí tàkò ꞌvé mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó gî, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo wúnò bà ꞌdeke tí ꞌbí ṛi gbaànjé ꞌdo gbí òkò ndâ mbè sili tí nó mì ꞌViì-mì-ꞌDakò, káa yo bà ꞌde wálá. 23 Ta o tí nò ndâ ꞌduù bà dù kû ŋònòkò muu yo máa, ‹Yo zekeꞌo zô!› ‹Yo zekeꞌo nô!› Káa yo ꞌví tè gí tàkò ndâ có mì ndú nò gbaànjé lá. 24 Tacó o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò bà dù go mù mbe ì gbaànjé, bìndi  ngba wó giì cee tàṛì ꞌdáá gî. 25 Káa yí bà kònò a séꞌi ta wotí tí  kpédéléꞌi má kózò gi. Ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó nó bà biya yí ꞌdáá gî má kózò gi.

26 «O bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò wúnò bà dù ká jé go o mì Nówà dígísèé. 27 Gbí o mì Nówà nò, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû zò i, ndâ ꞌduù kû njù pe, ndâ ꞌdakò ta ndâ niì kû kò tí ndú, yee ká ngé tí ṛi bà o Nówà gí gbí gbâ, bìndi  ngo giì mìì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 28 O bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò nò delè bà dù teke-tèkè go o mì Lótì dígísèé. Ndâ ꞌduù ta o tí nò kû zò i, ndâ ꞌduù kû njù pe, ndâ ꞌduù kû mà ꞌvélè ta bà sì i, ndâ ꞌduù kû ṛò njí, ndâ ꞌduù kû gèè ꞌbá. 29 Káa ta ṛi bà njè nó mì Lótì ꞌdo gbí gbata Sòdómà, Mbíṛì giì si wu, ta ndâ i mbe kû lu wu, kû nì gí to ꞌdo tàṛì giì mìì ndâ ꞌduù gbí gbata Sòdómà ꞌdáá gî. 30 Ŋìnò a ŋa i tí nó wúnò bà bàkà tí ta o bà co ꞌViì-mì-ꞌDakò gí ṛo ṛi nô.

31 «Ta o tí nò, wò tí ꞌduù má pí ꞌbá, wò ꞌví co gí to tacó bà ya gí bà kaa ndâ káꞌi mì lo ꞌdo tàꞌi lá. ꞌDuù ta o tí nó má gbí njí, yí ꞌví dele ndi wó gí ꞌbá lá. 32 Yo koṛo muu yo gítí nawù Lótì! 33 ꞌDuù mbe kû jè ta bà koṛo có máa ꞌválá mì yì a i ꞌbí yì, bà giṛi miṛi wó gî; káa ꞌduù mbe sì miṛi wó ji ku gî ká bà ꞌvala miṛi wó. 34 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ta bèbìlì tí nò, ndâ ꞌduù má sósòꞌô gbí gbèe kpâ-sili, àá bà je ꞌbí ꞌduù gbaànjé gî, si ka wó mí to. 35 Ndâ niì má sósòꞌô kû no ꞌvuù toko gbaànjé, àá bà je ꞌbí  gbaànjé gî, si ka wó mí ṛo ꞌvuù. 36 Ndâ ꞌdakò má sósòꞌô gbí njí, àá bà je ꞌbí ꞌduù gbaànjé gî, si ka wó mí gbí njí.»

37 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «Àá bà ṛuka ndâ ꞌduù ya tí  gí kòtí ꞌdi, Mbe tí ze?»

Káa yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ndâ gàlàmbá má yaà kere-kèrèè, gbí có tí nò énó máa, ku i kuu gbí to tí nò.»

18

ꞌBí nawù ku tí vò mbe kpácà

1 Jézù giì lòkòꞌbò ꞌbí có ji ndâ mbe tala có mì wó tacó wàa ndú ꞌví me ta kpììkì-kpììkì gítí bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì lá, 2 énó máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé dígísèé, ꞌbí gba mbe cì gúku tí Mbíṛì lá, delè mbe si ndâ ꞌduù tí i lá kû ꞌvala gbí ꞌbí gbata. 3 Bìndi  ꞌbí nawù ku ta o ꞌdáá gî kû ya ta ngbàngà mì wó gí kùṛo gba tí nò, máa, ‹ꞌDè yúcó je gítí có tí nó gbí òkò tí ze ta ꞌduù tí nó mbe zi ye gî nó gi!› 4 Niì tí nò nò gí gbí ngbàngà kùṛo gba tí nò ta cèe kôndi o, káa gba tí nò biya bà waa có mì wó gî. Gbí ndòngbú ŋìnó gba tí nò giì koṛo có máa, ‹Ye ŋò ni gî máa, gúku Mbíṛì tí ye wálá, delè nèté mì ye ta ꞌduù wálá, 5 káa kpácà gbí yì niì tí nó ngé ndii gî. À má énò, ye bà waa có mì wó ji yí. À má énò lá, yí bà gì kû pèè mbí ye ta o ꞌdáá gî.› »

6 Mbe tí ndoo giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo ꞌdi có tí nò náa gba tí nò jé mbe waa yúcó lá nò ꞌdè nò gî? 7 À má énò, Mbíṛì bà waa yúcó ji ndâ ꞌduù mì wó náa yí ṛuka ndú, mbe kû ꞌdeke tí ndú ji yí ta síí gbí  wálá nó wálá? Gbí dìì wó bà me a jàmànàkà gítí bà konì ndú? 8 Ye kû ꞌdè có ji yo máa, yí bà waa yúcó ji ndú ta zítí tí wó. Kpêtí ká énò, ꞌViì-mì-ꞌDakò má gì wúnò, yí bà ꞌde ndâ ꞌduù mbe kû tee njembí mítí Mbíṛì muu to tí nó gî?»

Bà si tí ꞌduù tí mbe bàkà tó i kùṛo Mbíṛì

9 Jézù giì lòkòꞌbò có gítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû tùbà tí ndú, máa, ndâ yì a ndâ mbe bàkà tó i, ta bà dù kû ꞌdè có ŋónókó gítí sè ndâ ꞌbí ꞌduù nó, 10 máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô giì ya gí bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì. ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí ndú gbaànjé a mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, bìndi  ka wó tí nó náa ndú ta yí nó a Jùdéyà tí mbe kû kili i-mírì mì ndâ Ròmánò. 11 Ndú mâ giì yee ꞌbá-Mbíṛì gî, ꞌduù tí nó tí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó giì ṛò tíyò, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ta kpéétí wó ji Mbíṛì, máa, ‹Ye ꞌdè nìkì maa ji wò tí Mbíṛì, tacó ye me go ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù tí nó tí ndâ mbe gbolò njembí nó lá, ye me go ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù tí nó tí ndâ mbe kû ꞌboo yúcó mì ꞌduù nó lá, ye delè me go ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù tí nó tí ndâ mbe kû zingbà ta ndâ niì mì ndâ ꞌduù nó lá. Co tí ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ye me go ꞌdakò tí nó tí mbe kû kili i-mírì mì ndâ Ròmánò á seè tí ye nó lá. 12 Ye kû kònò go ta sili só gbí òkò ndâ ꞌbí ṛi bà wotí ta ka wó ṛi bà wotí. I má dí ꞌbì ye, ye kû mò bà ŋìndi lo tí Mbíṛì ji wò go i gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà.›

13 «Káa ꞌdakò tí nó tí mbe kili i-mírì mì ndâ Ròmánò nó giì ṛò tíyò gàà gí ndiì ꞌdo tí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Bà te muu wó gí yaà giì kpò yí gî. Bìndi  yí giì kunduu ꞌbì wó mí njembí kû ꞌdeke ta tí wó ji Mbíṛì máa, ‹Àá Mbíṛì, ŋò yê ṛo ye, tacó ye a mbe bàkà vò i.›

14 «Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ꞌdakò tí nò tí mbe kili i-mírì nó dele ndi wó gí ꞌbá bìndi bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tí ꞌduù ŋìnó náa à gbí òkò tí ndú ta Mbíṛì a nambeè. Káa ka nó mì wó ꞌde tó i ꞌdo mì Mbíṛì lá. Tacó ꞌduù ta o ꞌdáá gî má kû luguu tí wó ta ꞌvéṛè, mbe si yí tí i wálá. Káa ꞌduù má si tí wó tí i lá, à ta o ꞌdáá gî kû te duù mítí wó.»

Ndâ ꞌduù kaa ndâ víí ꞌviì mì ndú ya tí  ji Jézù

15 Ta o tí nò, ndâ ꞌbí ꞌduù giì kaa ndâ víí ꞌviì mì ndú, máa ndâ yì ya ta ndú ji Jézù, tacó wàa yí ꞌví tee ꞌbì wó mítí ndú. Káa ndâ mbe tala có mì wó giì mòkò ndâ ꞌduù tí nò ta ndâ ꞌviì mì ndú nò gî. 16 Káa Jézù giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù tí nò ta ndâ ꞌviì mì ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo si ndâ víí ꞌviì tí nò ꞌví gì gí mì ye. Yo tii ndú lá, tacó à kû dù tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì a ndâ ꞌduù go ŋa ndú nò. 17 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ꞌduù mbe ùnje gítí bà dù tí bòò-gba mì Mbíṛì go i mì làmbu ꞌviì lá, bà dù á ꞌbá mì Mbíṛì wálá.»

ꞌBí ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò

18 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí gbolò ꞌduù giì ꞌvee Jézù máa, «Tó Mbe nìbà i, ye ꞌví bàkà a ŋa yè, tacó wàa, ye ꞌví ꞌde ta ŋa ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó?»

19 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji gbolò ꞌduù tí nò máa, «Wò nì tó ꞌduù mítí ye tacó yè? Tó ꞌduù wálá; tó ꞌduù káa Mbíṛì cuki. 20 Wò ꞌdi ndâ có tí nó máa,

‹Wò ꞌví zingbà ta niì mì ꞌdakò lá.

Wò ꞌví zi ꞌduù lá.

Wò ꞌví zingbà i lá.

Wò ꞌví ꞌdè ꞌvéṛè gítí ꞌduù lá.

Wò ꞌví tègàṛà ndâ bu lo ta nawu lo› nó gî.»

21 Káa gbolò ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ye ꞌbìtà bà kpolo tí ndâ có tí nò ꞌdo gbí ꞌviì yee tí kpónó.»

22 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa ꞌdakò tí nò ꞌdè nò, yí giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Sè ꞌbí i mbe gboo ꞌdo mì lo gî kuu tí . Ya gí ꞌbá, wàa, wò ꞌví sì ndâ i mì lo ꞌdáá gî gí ꞌdè, wàa wò ꞌví njèè ndâ i tí nó náa wò ꞌde gbí ndú nó ji ndâ mbe yê má gî, gbolò i ꞌví dù tacó tí lo gbíṛì; wàa wò ꞌví gì gí bà dù tí ꞌduù mì ye.»

23 ꞌDakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò, njembí wó giì volo gî, tacó ndâ i mì wó ògbù ngé ndii gî. 24 Jézù mâ giì ŋò bà volo njembí ꞌdakò tí nò, yí bà-i-nò giì zeke ꞌdakò tí nò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Bà dù ndâ mbe kpo-kpò i tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì ká kpolo gî le! 25 À peteke a bà ṛì ꞌbí gbolò nò go yége nó co gbí gùù ngbàndú á cotí bà dù ꞌduù ŋìnó ta ndâ i mì wó ògbù ngé nó tí bòò-gba mì Mbíṛì.»

26 Ndâ mbe ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «À má énò, a ꞌdi ká bà ꞌde ꞌválá?»

27 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ndâ i ŋìnó ta wotí bà bàkà ndú tí ndâ ꞌduù ngé gî wálá nó, wotí bà bàkà ndú kuu tí Mbíṛì.»

28 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì Jézù nò máa, «Ŋò káa ze jee ndâ ꞌbá mì ze mí to gî, kû ṛu ndi lo gi!»

29 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ Pìyétòrò máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌbí ꞌduù má jee ꞌbá mì wó, ta niì mì wó, ta ndâ náꞌvindí wó, ta ndâ bu wó, ta nawu wó, ta ndâ ꞌviì mì wó, mí to tacó bà dù tí bòò-gba mì Mbíṛì, 30 àá bà ko mboo ndâ i tí nó ta bà  me mbè ji yí kpónó si yí kû ꞌvala muu to tí nó, delè wúnò ta o ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.»

Bà taꞌô bà ꞌdè có mì Jézù gítí o bà kònò séꞌi mì wó

31 Jézù giì kaa ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só nó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndoo kpónó kû ya gí Jèrùzàlémè, bìndi  ndâ i bà bàkà tí gbaànjé-gbaànjé go ndâ có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì cu mí gbí ndâ wáràgà mì ndú gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò nô. 32 Àá bà je yí ji ndâ tende ŋa ꞌduù. Ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù tí nò bà ŋonoko yí, ndú bà bàkà ndâ i-nô ta bà cù cù mítí wó. 33 Ndú bà gbì yí, bìndi  ndú bà zi yí gî. Káa bìndi sili taꞌô, yí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî.» 34 Káa bà ꞌdi gbí ndâ có tí nò náa Jézù ꞌdè nò giì kpò ndâ mbe tala có mì wó gî, tacó ndú ŋò ꞌdóó i tí nò náa yí kû ꞌdè có ji ndú gítí  nò ni lá.

Bà ṛì Jézù gí gbí gbata Jérìkò

35 Jézù mâ giì dooko gítí gbata Jérìkò gî, yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò tí mbe sú ṛo kû ki tí wó to á seè kpokèjì kû yù i ꞌdo tí ndâ ꞌduù. 36 Mbe sú ṛo tí nò mâ giì ꞌdi kòcò ndâ ꞌduù me mbè kû ndii ta nó tí kpokèjì, yí giì ꞌvee ndeṛè ndâ mbè ꞌduù tí nò. 37 Káa ndâ ꞌduù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A Jézù tí nó mbe ꞌdo Názàrètì nó ká kû ndii ta nó.»

38 Mbe sú ṛo tí nò mâ giì ꞌdi ṛè Jézù, yí giì tèꞌé tí Jézù ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Jézù, ꞌViì mì Dàvídè, ŋò yê ṛo ye!» 39 Káa ndâ ꞌduù tí nó mbe kû tè kùṛo Jézù nó giì do ta yí, máa, yí dù ngbìì. Káa mbe sú ṛo tí nò giì biya bà ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nò gî. Yí giì tèꞌé tí Jézù ta kòcò wó gí yaà ndii kpédélé ŋìnó gî, máa, «ꞌViì mì Dàvídè, ŋò yê ṛo ye!»

40 Jézù mâ giì ꞌdi bà tèꞌé tí wó mì mbe sú ṛo tí nò, yí giì ṛò tíyò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, ndú ja yí gì tí  ji yì. À mâ giì ja yí ya tí  ji Jézù go có tí nò náa yí ꞌdè nò gî, Jézù giì ꞌvee yí máa, 41 «Wò tèꞌé tí ye máa ye ꞌví bàkà a ŋa yè ji wò?»

Káa mbe sú ṛo tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Njaanga ndâ ṛo ye gî, kpo ꞌduù!»

42 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji mbe sú ṛo tí nò máa, «Zekeꞌo! Bà tee njembí lo mítí Mbíṛì ꞌvala wò gî.» 43 À káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Jézù, ndâ ṛo mbe sú ṛo tí nò sósòꞌô ngé giì njaanga tí gî. Bìndi  yí giì ṛu ndi Jézù ta bà ùlù Mbíṛì. Ndâ mbe ŋò bà njaanga ndâ ṛo wó nò delè giì ùlù Mbíṛì tacó ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò.

19

Zèkáwù tí mbe kili i-mírì

1 Jézù mâ giì ṛì gí gbí gbata Jérìkò gî, 2 ꞌbí ꞌdakò tí kùṛo ndâ mbe kili i-mírì mì ndâ Ròmánò, tí ꞌduù ta ndâ i mì wó me gbolò, ta ṛè wó a Zèkáwù, 3 giì bàkà wotí tacó bà ŋò Jézù ta ṛo wó, káa à giì kpò yí gî, tacó yí me ndò, káa ndâ ꞌduù me mbè ngé ndii gî. 4 Tacó énò, yí giì ì ngèlè ya gí kùṛo, yí giì ꞌdò gí gbí mû tí kpokèjì tí nó náa Jézù kû ndii co tí  nó, tacó bà cu ṛo wó mítí Jézù. 5 Jézù mâ giì gì gbúú-gbuu ꞌvii ta bàndò tí nó náa Zèkáwù ꞌdò gí gbí mû tí  nó, yí giì zekeꞌo gí yaà, bìndi  yí giì ꞌdè có ji Zèkáwù máa, «Zèkáwù, co gí to! Ngoꞌve tí lo, tacó ye wúnó a wiṛi ꞌbá mì lo.»

6 Zèkáwù bà-i-nò giì co gí to ꞌdo gbí mû ꞌvíṛì-ꞌvíṛì, bìndi  yí giì te wiṛi mítí Jézù ta líkíꞌo tí wó. 7 Ndâ mbe ŋò Jézù tí wiṛi ꞌbá mì Zèkáwù ꞌdáá gî giì ꞌdè kòlòwò máa, «Yí a wiṛi mì mbe bàkà vò i.»

8 Káa Zèkáwù giì ṛò tíyò, bìndi  yí giì ꞌdè có ŋìnó gbí muu wó nó ji Mbe tí ndoo máa, «Ŋò nô, Mbe tí ye, ye kèjì gí bà njèè gbí ndâ i mì ye sósòꞌô ꞌvii ká ꞌvii. Ye ꞌví je ꞌbí  gbaànjé ji ndâ mbe yê. Sè ŋìnó, ye táánò má zò ꞌve i mì ꞌbí ꞌduù gî, ye bà sì có i mì ꞌduù tí nò ji yí ꞌdo tí  ta ba  nàꞌô.»

9 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Zèkáwù máa, «Ndâ ꞌduù ꞌbá tí nó wúnó ꞌvala gî, tacó ꞌdakò tí nó delè a ꞌviì mì Àbìráámò. 10 Káa ꞌViì-mì-ꞌDakò gì a i tacó bà pà bà tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛi gî nó wàa yì ꞌví ꞌvala ndú.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí bà ꞌde i gbí i

11 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû sè tù ndú tí nje tí nó náa ndú ꞌdè ta Zèkáwù nó, si ndú dooko gí Jèrùzàlémè gî, káa ndâ ꞌduù giì koṛo có máa, o bà tùbà tí Mbíṛì tí gba muu to tí nó me jéꞌdéé gî. 12 Tacó énò, Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndú máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò, tí ꞌviì mì gbolò ꞌduù, giì bàkà nó tacó bà ya gí gbí ꞌbí to, tacó wàa à ꞌví bàkà yì tí gba kà, má kózò gî, yì ꞌví giì dele ndi yì gí ꞌbá. 13 Káa o kùṛo bà nje nó mì wó ꞌdo ꞌbá, yí giì tèꞌé tí ndâ bòò mì wó muuꞌbì, bìndi  yí giì njèè gboko ŋa gbaànjé-gbaànjé ji ndú. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, ‹Yo ko njì ŋa tí nó yee tí o bà dele ye.›

14 «Yí mâ giì ya gî, ndâ ꞌduù mì wó giì ŋò ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú, bìndi  ndú giì tuu ndú ya tí  gí tàkò wó, máa, ndú ya gí bà ꞌdè có ji ndâ kpo ꞌduù tí nò mbe kû le bèṛè ji yí nó, máa, ‹Go bà dù ꞌdakò tí nó tí gba mì ze tí ze wálá.› Ndâ ꞌduù mì wó bàkà énò tacó go bà dù yí tí gba mì ndú tí ndú wálá.

15 «ꞌDakò tí nò mâ giì dele gí ꞌbá bìndi bà le bèṛè ji yí, yí giì tèꞌé tí ndâ bòò mì wó náa yí njèè njì ŋa ji ndú nó tacó bà ŋò máa, ndú bàkà a ŋa yè tí  wè. 16 Yí mâ giì ꞌvee ndú, kpédélé ꞌduù giì ꞌdè có ji yí máa, ‹Ye ꞌde gbí gboko ŋa tí nó náa wò táánò je ji ye nó a ndâ gboko muuꞌbì, gba mì ye.›

17 «Gba tí nò bà-i-nò giì ùlù bòò mì wó nò máa, ‹Wò bàkà nèté nìkì ma, tó bòò mì ye! Wò tùbà tí lo tí ꞌduù mbe kû bàkà nèté ta njembí lo gbaànjé mítí làmbu gboko ŋa gî. À má énò, ye bà bàkà wò tí gba mbe zèè ndâ gbata muuꞌbì.›

18 «ꞌBí bòò mì wó giì gì gí mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, ‹Ye yili ꞌdo gbí gboko ŋa tí nó náa wò táánò je ji ye nó ù ta ndi lo a ndâ gboko vô, kpo ꞌduù.›

19 «Káa gba tí nò giì ꞌvìsì có ji bòò mì wó nò máa, ‹Ye bà bàkà wò tí gba mbe zèè ndâ gbata vô.›

20 «Bà taꞌô bòò mì gba tí nò giì gì gí mì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, ‹Gboko ŋa mì lo tí nó táánò náa wò je ji ye nó kuu nô, kpo ꞌduù. Ye kpolo tí  tacó à ꞌví pìì lá ù ta ndi lo mí ṛo wu. 21 Gúku lo kpò ye ꞌdo tí bà gàà tí  gî. Tacó wò a vò ꞌduù náa i kpêtí má me i mì lo lá, wò je gî. Wò delè a ꞌbí ŋa ꞌduù náa wò kpêtí má ṛò njí lá, wò kû kili i ꞌdo gbí njí nô.›

22 «Káa gba tí nò giì ꞌvìsì có ji bòò mì wó nò máa, ‹Ndí lo vò bòò! Ye bà waa có mítí lo á ꞌdo gbí po ngo nje lo! Wò ŋò ye ni tí vò ꞌduù mbe kû je i ŋìnó náa à me i mì ye lá, ye delè kû kili i ŋìnó náa ye ṛò lá nó ꞌdo gbí njí. 23 Wò táánò má te gboko ŋa mì ye nò ji ꞌbí mbe ji njí, ye kpónó dele nó giì ꞌde gboko tí nò jò ꞌbí ka wó gboko wálá gî?› 24 Gba tí nò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó jara-jàrà tíyò nó máa, ‹Yo te gboko ŋa tí nò ꞌdo tí wó ji ꞌduù tí nò ta ndâ gboko ŋa mì wó muuꞌbì nô.›

25 «Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji gba tí nò máa, ‹Ndâ ꞌbí gboko muuꞌbì sàà kuu mì wó, kpo ꞌduù!›

26 «Káa gba tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Ye kû ꞌdè có ji yo máa, i má kuu mì ꞌduù, à ta o ꞌdáá gî kû je i ji yí, káa ꞌdóó i ꞌduù má wálá, à kpêtí mì wó káa yè wè, à kû je ꞌdo tí wó gî. 27 Káa à má gítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû sogo ye, ta go bà dù tí ndâ bòò-gba mì ye tí ndú wálá nó, yo gì ta ndú kpónó, wàa à ꞌví waaka ndú mí kùṛo ye bà-i-nô.› »

Bà ṛì Jézù gí gbí gbata Jèrùzàlémè

28 Jézù mâ giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò cee gî, yí giì njè nó kû ya gí Jèrùzàlémè. 29 Yí mâ giì dooko ta ndâ gbata Bètìfájì ta Bètánìyà dê ta ꞌbí gú náa à kû nì mítí  a Gú Mbâ gî, yí giì tuu ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó sósòꞌô gí kùṛo, 30 máa, «Yo ya gítí to tí zó náa yo zeke zô. Yo má yee kà, yo bà ꞌde ngbú ꞌviì-kècè náa ꞌduù jé o yí lá á kuu gbí wú kà. Yo njaanga yí ꞌdo gbí wú gì tí . 31 Káa ꞌduù má ꞌvee yo máa, yo kû njaanga yí tacó yè wè, yo ꞌví ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò énó máa, ‹A Mbe tí ze ká tuu ze.› »

32 Ndâ tú mì Jézù giì ya ꞌde ngbú ꞌviì-kècè go có tí nó náa Jézù ꞌdè ji ndú nô. 33 Káa si ndú kû giì njaanga ngbú ꞌviì-kècè tí nò, mbe tí wó giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû njaanga ngbú ꞌviì-kècè tí nó tacó yè?»

34 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A Mbe tí ze ká tuu ze, máa, ze ya tí  ji yì.»

35 Ndâ tú mì Jézù mâ giì yee ta ngbú ꞌviì-kècè tí nó náa yí tuu ndú, máa ndú ya gí bà ja gì tí  ji yì nó gî, ndú giì ki ndâ bòngo mí ndú mí pí tí wó, bìndi  ndú giì ki Jézù mí pí ndâ bòngo tí nò. 36 Jézù mâ giì ꞌbì nó gî, ndâ ꞌduù giì gò ndâ bòngo mì ndú mí to á tí kpokèjì kùṛo wó. 37 Káa si yí kû giì yaaka gí tàgbà Gú Mbâ, ndâ mbe tala có mì wó ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà tò kû, ta bà cè cè, ta bà be ṛè Mbíṛì gbí  ta kòcò ndú ngéé gí yaà ta líkíꞌo ndâ seṛè tí nó náa ndú ŋò Jézù bàkà nó, máa,

38 «Mbíṛì ꞌví si gbolò gba tí nó mbe gì ta ṛè wó tí Mbíṛì nô.

Mbíṛì ꞌví dù tí gba tí gbíṛì.

À ùlù Mbíṛì ngéé gbíṛì!»

39 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa ndâ ꞌduù kû tò ta kû nó, ndú giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Mbe nìbà i, ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì lo máa, ndú dù ngbìì.»

40 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kû ꞌde có ji yo máa, ndú kpêtí má dù ngbìì gî, ndâ díí bà dù ngbìì wálá.»

Jézù wa gbí ta yê ṛo ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè

41 Jézù mâ giì dooko ta Jèrùzàlémè gî, yí mâ giì ŋò muu gbata, yí giì ꞌdù ngo-ṛo wó gítí . 42 Bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó máa, «Ṛo lo kùtàá má go ṛo ṛi wàa wò ꞌví ŋò ta ndâ i ŋìnó mbe njaanga miṛi lo ꞌdo gbí vò i! Káa, wotí bà ŋò ndú kpónó tí lo wálá! 43 O bà gbo wò mì ndâ kuꞌdì tí lo kèjì. Kpokèjì bà ndo wò ꞌdo ꞌbì ndú ta o tí nò bà dù wálá, tacó ndú bà da kándà mí ndú jèlè wò gbóó gî. 44 Ndú bà toṛo nje yo ta ndâ ꞌviì mì lo ta to. Ndú delè bà kiꞌviki ndâ ꞌbá mì lo lúꞌbú-lúꞌbú gí to. Ndú bà bàkà énò tacó Mbíṛì táánò gì gí mì lo gî káa wò ŋò yí ni lá!»

Jézù ṛì gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì

45 Jézù mâ giì ṛì gí gbí gbata Jèrùzàlémè gî, yí giì ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà mòkò ndâ mbe kû mà ꞌvélè gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gí sè, 46 ta bà ꞌdè có ji ndú máa, «À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Mbíṛì máa, ‹ꞌBá mì ye bà dù tí ꞌbá bà ꞌdeke tí.› Káa yo kpónó giì ꞌvìsì tí bàndò mì ndâ mbe ngbà!»

47 Jézù giì dù kû nìbà i ji ndâ ꞌduù á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì ta ṛi ꞌdáá gî. Káa ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ mbe nìbà i mì ndú, giì toko có ta ndâ ꞌbí kpo-kpò ꞌduù mì ndú tacó bà zi yí. 48 Káa bà zi yí giì kpò ndú gî, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta o tí nò kû ꞌdi có mì wó.

20

Ndâ Jùdéyà ꞌvee ṛè mbe je wotí ji Jézù

1 Ta ꞌbí o gbaànjé si Jézù kû nìbà i, ta bà ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ mbe nìbà i mì ndú, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndú, giì gì gí mì wó. 2 Bìndi  ndú giì ꞌvee yí máa, «A ꞌdi ká je wotí bà bàkà ndâ i tí nó náa wò kû bàkà nó ji wò? Nì ṛè wó ji ze gi.»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye delè bà ꞌvee yo ta ꞌvé gbaànjé, yo ꞌdè ji ye gi: 4 àá táánò a Mbíṛì ká je wotí bà caka tí ndâ ꞌduù ji Jòvánì, wèè, a ꞌduù ká je ji yí?»

5 Ndú mâ giì ꞌviiki gbí ꞌvé mì Jézù nò gbí òkò tí ndú, ndú giì ꞌdè có máa, «Ndoo má ꞌdè có énó máa, a Mbíṛì táánò ká je wotí tí nó ji Jòvánì, yí bà tè ndi tí wó gí bà ꞌvee ndoo kákáꞌi máa, ‹Yo ùnje gítí wó lá tacó yè?› 6 Káa ndoo delè kpónó má ꞌvìsì có ji yí máa, a ꞌduù táánò ká je wotí tí nò ji yí, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà ꞌvaka ndoo ta díí, tacó ndú ꞌdáá gî ùnje ta yúcó gî, máa, Jòvánì táánò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.» 7 Tacó énò, ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, ndâ yì ŋò mbe je wotí bà caka tí ndâ ꞌduù ji Jòvánì ni lá.

8 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À má énò, ye delè bà nì ṛè mbe je wotí bà bàkà ndâ i tí nò ji yo wálá.»

Jézù lòkòꞌbò có gítí ndâ ꞌbí vo-vò mbe bàkà nèté

9 Jézù bà-i-nò giì lòkòꞌbò có ji ndâ ꞌduù máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò giì ṛo njí nèbítì mì wó, bìndi  ndú giì ꞌvii có ta ndâ ꞌbí mbe bàkà nèté máa, ndú zekeꞌo tí , bìndi  yí giì ya muu nó ta cèe gbolò o. 10 O bà kili i ꞌdo gbí njí mâ giì me tí gî, yí giì tuu ꞌbí bòò mì wó gbaànjé ji ndâ ꞌduù tí nó náa yí si ndú mí gbí njí mì wó nó tacó bà i ŋìndi wó. Bòò tí nò mâ giì yee ta có tí nó tí ndâ ꞌdakò tí nò, ndú giì gbì yí mòkò ya gí mì mbe tí wó ta kùnga ꞌbì wó.

11 «Mbe njí tí nò kákáꞌi giì tuu ꞌbí bòò mì wó ji ndú. Káa ndâ mbe nèté tí nò giì dele ndi ndú giì gbì bòò tí nò, ndú giì bàkà ndâ i-nô mítí wó, bìndi  ndú giì tuu ndi wó ji mbe njí go bô gbí ndi kìyà. 12 Mbe njí mâ giì tuu bà taꞌô bòò mì wó ji ndú, ndâ ꞌdakò tí nò giì gbì kà mítí bòò tí nò, ndú giì ni yí ta kùnga ꞌbì wó ꞌdo gbí njí gí sè. 13 Mbe njí tí nò giì ꞌvee tí wó gbí ŋìnó máa, ‹Ye kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè? À má énò, ye bà tuu ꞌviì mì ye, tí wú-gbí-ṛé ye ji ndú. Ndâ-ꞌbî-lá, ndú bà te duù mítí wó.› Yí bà-i-nò giì tuu ꞌviì mì wó nò ji ndú.

14 «Ndâ ꞌdakò tí nò mâ giì ŋò ꞌviì mì mbe njí kèjì gí mì ndú, ndú giì toko có mì ndú máa, ‹Ŋìzó a mbe mbèlè tí nó ká kèjì zô. Ndoo zi yí gî, wàa à ꞌví dù tí ŋìndi ndoo.› 15 Tacó énò, ꞌviì tí nò mâ giì ye mì ndú, ndú giì ja yí ꞌdo gbí njí gí sè, bìndi  ndú giì zi yí gî.»

Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù máa, «Yo koṛo có máa, mbe njí tí nò kpónó bà bàkà ta ndâ mbe nèté tí nò a yè? 16 Yí bà ziki ndú ꞌdáá gî, bìndi  yí giì pà ndâ ꞌbí ngú mbe nèté.»

Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Mbíṛì ꞌví gì ta ŋa ŋìnò lá!»

17 Jézù bà-i-nò giì zeke ndâ ꞌduù tí nò ngbóó, bìndi  yí giì ꞌvee ndú máa, «Gbí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

‹A ꞌdóó díí tí nó náa ndâ mbe bì ꞌbá táánò bè gî nó

ká gì tí yú díí bà sè tà ꞌbá,› nó máa yè?

18 ꞌDuù má ꞌva tí wó pí díí tí nò, ꞌduù tí nò bà kiꞌviki njúkú-njúkú. Káa díí tí nò má ꞌva tí pí tí ꞌduù, yí bà ꞌbaꞌdaka gbí ꞌduù tí nò gî.»

Bà gò i ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò

19 Ndâ mbe nìbà i, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì jè ta bà pà kpokèjì tacó bà zèè Jézù ká mì to nò, tacó ndú ŋò ni gî máa yí kû lòkòꞌbò có tí nò a i gítí ndâ yì. Káa gúku ndâ ꞌduù giì kpò ndú á ꞌdo tí bà zèè yí gî. 20 Mbí ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì dù ká kácáá tí Jézù. Tacó énò, ndú giì tuu ndâ ꞌbí ꞌduù mì ndú mbe bàkà tí ndú tí ndâ tó ꞌduù tacó bà ya gí bà zèè mè Jézù, wàa ndâ yí ꞌví kpì ta ngbàngà tí wó ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. 21 Ndâ mbe ngìŋò mì ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌvee Jézù ta tiṛì máa, «Mbe nìbà i, ze ŋò ni gî máa, wò a mbe ꞌdè yúcó, wò delè kû nìbà i ji ndâ ꞌduù ká jáá. Wò njèè gbí òkò tí ndâ ꞌduù, máa, ŋìnó énó, káa ŋìzó énó, nò lá. Wò kû nì káa bà kpokèjì yúcó mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù. 22 Bà gò i ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò dú gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà? ꞌDè ŋa ŋìnó náa à gbí muu lo nó ji ze gi.»

23 Káa Jézù giì ŋò ni gî máa, ndú kû lè ji yì a wú. 24 Tacó énò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo tù ŋa gùrúsù mì yo ji ye gi.» Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì tù ŋa gùrúsù tí nó tí dìnárì nó ji Jézù gî, yí giì ꞌvee ndú máa, «Ŋìnó a muu ꞌdi náa à ka mí gbí  nó?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A muu ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

Bìndi  yí giì ꞌvee ndú máa, «Káa à cu mí gbí  nó a ṛè ꞌdi?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A ṛè ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

25 Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndú máa, «À má énò, yo je ndâ i mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Wàa yo ꞌví je ndâ i mì Mbíṛì ji Mbíṛì.»

26 Bà zèè ngo nje Jézù mí kùṛo ndâ ꞌduù giì kpò ndâ ꞌdakò tí nò gî. Tacó énò, ndú giì dù ṛekpe-ṛèkpèè ta có bà ꞌdé-ꞌdè mì ndú wálá.

Bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú

27 Ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó giì gì gí mì Jézù. Bìndi  ndú giì ꞌvee yí máa, 28 «Mbe nìbà i, Mòze cu mí gbí wáràgà ji ze énó máa, ꞌduù má kò niì, káa ndú jò ta niì tí nò lá, bìndi  yí giì cì gî, náꞌvindí wó ꞌví zèè ꞌbì nawù ku tí nò, tacó bà jò ndâ ꞌviì mí gbí mòòkò bìndi wó. 29 Káa ta ꞌbí o gbaànjé, kpo ꞌduù mì ndâ ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò náa nawu ndú jò ndú vô-nje só giì kò niì, káa ku giì je yí si ndú jò ta niì tí nò lá. 30 ꞌViì tàkò wó giì zèè ꞌbì nawù ku tí nò. Ndú delè giì jò ta niì tí nò lá, bìndi  yí giì cì gî. 31 Ndâ ꞌviì-ꞌdakò tí nò gbí yì nawu ndú ꞌdáá gî tè ṛì cìkii niì tí nò gbaànjé-gbaànjé gî, káa à ꞌvaka gí tàkò ndú ꞌdáá káa dìkììwu. 32 Ku giì je niì tí nò si ndú ṛì gùù ꞌdáá gî. 33 À má énò, niì tí nò wúnò ta o bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú bà dù a nawù ꞌdi gbí òkò tí ndú, sé náa ndú ꞌdáá vô-nje só kò yí gî nó?»

34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ndâ ꞌdakò ta ndâ niì kû kò tí ndú muu to tí nô. 35 Káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvii tí ndâ mbe ꞌvala ndi ndú bìndi ku gî nó bà kò tí ndú bìndi bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú wálá. 36 Ndú bà cì wálá, tacó ndú bà dù go ndâ basìlì mì Mbíṛì. Ndú delè bà dù tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì, tacó ndú ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú gî. 37 Káa, à má gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, Mòze ꞌdè có gítí ŋìnò gbí tà-ká-tà gítí bèꞌi tí nó mbe kû doo nó gî. Yí nì mítí Mbe tí ndoo a Mbíṛì mì Àbìráámò, Mbíṛì mì Ìzákò, tí Mbíṛì mì Jàkóbè. 38 Mbíṛì a Mbíṛì mì ndâ wu ꞌduù. Yí me Mbíṛì mì ndâ ku lá, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kùṛo Mbíṛì a ndâ wu ꞌduù.»

39 Ndâ ꞌbí mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà máa giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ùlù yí, máa, «Có mì lo nò ká ngbáṛángàꞌi, Mbe nìbà i.» 40 Gúku bà ꞌvee yí gítí ndâ ꞌbí i giì kpò ndâ ꞌduù gî.

Bìndi-Mbíṛì a ꞌviì mì ꞌdi?

41 Jézù giì ꞌvee ndâ ꞌduù máa, «Ndâ ꞌduù kû ꞌdè có énó máa, Bìndi-Mbíṛì a ꞌviì mì Dàvídè ta ŋa kpokèjì ngàyi? 42 Tacó ꞌdóó kòcò Dàvídè náa à cu mì gbí wáràgà mì ndâ Muu Cè énó máa,

Mbíṛì ꞌdè có ji Mbe tí ye máa,

‹Ki tí lo gbí kùꞌbì mì ye,

43 wàa ye ꞌví bàkà ndâ kuꞌdì tí lo tí ndâ i-tà-tàmà mì lo.›

44 Dàvídè má kû nì mítí Bìndi-Mbíṛì a ‹Mbe tí ye›, à má énò, Bìndi-Mbíṛì bà dù tí ꞌviì mì Dàvídè ée?»

Jézù ci ndâ ꞌduù gítí ndâ mbe nìbà i ji ndâ Jùdéyà

45 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó si mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, máa, 46 «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà. À tí ndú a go bà yuu ndâ nja-njà bòngo kû jèlè ta to, ta go bà cu ndò mì ndâ ꞌduù gí bà ꞌvee ndú ta ndi tí ndâ bàndò ꞌvélè, ta go bà ki tí ndú pí ndâ mbata kùṛo ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, delè ta go bà ki tí ndú tí ndâ bàndò mì ndâ kpo-kpò ꞌduù á tí ndâ bàndò bà zò i. 47 Ndú zò ndâ nawù ku kaṛaka gî, ta bà bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì ta bà ꞌvanda njà có. Mbíṛì bà waa có mítí ndú ta wotí tí  ndii ndâ ꞌduù ꞌdáá gî!»

21

ꞌBí nawù ku mbe gò i ji Mbíṛì

1 Jézù mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò ndâ mbe kpo-kpò i kû gò i á bàndò bà kili i gítí ꞌbá-Mbíṛì. 2 Yí bà-i-nò giì ŋò ꞌbí nawù ku tí mbe yê kû gò ndâ njì gùrúsù tí fádà sósòꞌô. 3 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, nawù ku tí nò tí mbe yê nò gò i me gbolò ndii ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 4 Tacó ndâ mbe kpo-kpò gùrúsù gò a ndâ ꞌbí ŋa njemèlè gùrúsù ŋìnó náa ndú mò ꞌdo tí ndâ kpo-kpò gùrúsù mì ndú gí ndiì, ta nèté mì ndú tí  wálá nô. Káa niì tí nó tí mbe yê nó gò a làmbu i tí nó ꞌdáá náa yí kû lì mítí  nô.»

Jézù ꞌdè có gítí bà kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì

5 Ta o tí nò, ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù giì ùlù banga tí ndâ díí tí nó náa à bì ta ꞌbá-Mbíṛì nó, ta ndâ i-banga tí nó náa ndâ ꞌduù gò ji Mbíṛì nô. Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, 6 «Ṛi bà kiꞌviki ndâ i tí nò lúꞌbú-lúꞌbú gí to ká gbaànjé. Àá kèjì gí bà voloko gbí ndâ i tí nò léé gî.»

7 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí máa, «Ṛi tí nò bà co ta o ngàyi, Mbe nìbà i? Káa ze bà ŋò o bà co ṛi tí nò ni mítí yè?»

8 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kpolo tí yo máa, ꞌbí ꞌduù ꞌví ŋonoko yo lá. Tacó ndâ ꞌduù me mbè bà kaa gì gí bà eendi yo ta ṛè ye. ꞌDuù ŋìnó bà o ká ta ŋìndi wó, máa, ‹Ye a yí tí Bìndi-Mbíṛì! O tí nò dooko jéꞌdéé gî!› Káa yo ꞌví tè gí tàkò ndâ có mì ndú nó lá. 9 Yo má ꞌdi có ndâ kpo-kpò gó, ta ndâ gbínje gbí òkò tí ndâ gba ta ndâ bòò mì ndú, njembí yo ꞌví mù lá. Tacó ndâ i tí nò bà bàkà tí gî, káa ndòngbú o dooko lá. 10 Ndâ ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù bà tè ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù ta gó, ndâ gba delè bà tè ndâ ꞌbí ka ndú gba ta gó. 11 To bà tanga tí, tí ndâ bàndò me mbè, làngàwìṛí ta ndâ i mbe pèè mbí ndâ ꞌduù bà ṛukuꞌbu ta ndâ ꞌduù cee to ꞌdáá gî. Ndâ seṛè, ta ndâ i mbe te gúku mítí ndâ ꞌduù, bà bàkà tí tàṛì.

12 «Káa kùṛo o bà bàkà tí mì ndâ vò i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò, ndâ ꞌduù bà zèè yo ta kpo ꞌbì, ta bà mèèkèꞌi tí yo. Ndú bà kaa yo ya tí  gí gbí ngbàngà kùṛo ndâ kpo-kpò ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì. Bìndi  ndú bà nè yo mí gbí zàà. Ndú bà kaa yo ya tí  gí kùṛo ndâ kpo-kpò gba, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù. Ndâ ꞌduù bà bàkà ndâ ŋa ndâ vò i tí nò ꞌdáá náa ye ꞌdeke ndú nò mítí yo á muu ye. 13 Káa ŋìnò bà dù a tó o bà ma Banga-Ngú-Có mì yo ji ndâ ꞌduù ká nò. 14 À má énò, yo ꞌví te mí gbí muu yo ká sàà énó máa, njembí yo ꞌví mù máa, yo ꞌví njaanga miṛi yo ta ŋa có yè wè, nò lá. 15 Tacó a ye ká bà wu ndâ có tí nó náa yo ꞌví ꞌdè nó mí gbí nje yo. Ye delè ká bà je ꞌbí ŋa muu ji yo náa wotí gítí bà ṛò tíyò nje có ta yo bà dù tí ndâ kuꞌdì tí yo wálá. Ndú delè bà ꞌde wotí gítí bà tò kponje ndâ có mì yo wálá. 16 Ndâ bu yo, ta ndâ nawu yo, ta ndâ náꞌvindí yo, ta ndâ nambe yo, ta ndâ kómbe yo, ta o tí nò bà kpì ngbàngà tí yo, bìndi  ndâ gba bà waa có ku mítí ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo. 17 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà sogo yo muu ye. 18 Káa yo bà co ꞌdo gbí ndâ i tí nò go késî á ṛo ngo. 19 À má énò, yo ꞌdò kò yo mí to gbàá, tacó ŋìnò a kpokèjì ꞌválá mì yo ká nò.

Bà mèèkè Jèrùzàlémè

20 «Yo má ŋò ndâ àsìkérì se ꞌdee Jèrùzàlémè gî, yo ꞌví te mí gbí muu yo énò máa, kùṛo bà ꞌbu Jèrùzàlémè dooko gî. 21 Ta o tí nò, ndâ ꞌduù gbí to Jùdéyà ꞌví fa ngèlè ya gí pí ndâ nja-njà gú. Ndâ ꞌduù gbí gbata ꞌví njè ꞌdo gbí gbata gí sè. Wàa ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndiì ꞌdo gbí gbata nó ꞌví kaa ya gí gbí gbata lá. 22 Tacó ndâ sili tí nò bà dù a ndâ sili bà waa có mítí ndâ ꞌduù, tacó wàa ndâ có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì nó ꞌví dù tí  tí ndâ yúcó. 23 Káa àá bà volo a i ji ndâ mbe nakáyì, ta ndâ niì ŋìnó náa ndâ ꞌviì mì ndú kû no kí nó, gbí ndâ sili tí nò! Tacó ndâ sili tí nò bà dù a ndâ sili bà bàkà ndâ i yê ṛo, ta ndâ i kpo-tàkòcò mì Mbíṛì mítí ndâ ꞌduù. 24 Àá bà ziki ndâ ꞌbí ꞌduù gbí ndâ sili tí nò ta sìzò. Bìndi  àá bà kaa ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ zà-za gó ya cee ꞌbá mì ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌdáá gî. Ndâ tende ŋa ꞌduù tí nò bà bàkà a ndi ndú mítí Jèrùzàlémè, yee tí o tí nó náa ndú bàkà bà ꞌbì ndú cee gî.

25 «Ndâ i-seṛè bà bàkà tí á ṛo ndâ ṛi, ta pì, ta ndâ yii. Ndâ ꞌduù muu to tí nó bà kònò séꞌi. Ndú bà dù ṛekpe-ṛèkpèè ta gúku wo bà ṛengà mì bà gbàngà ngo gbí pù. 26 Ndâ ꞌduù bà neꞌvenge ta gúku si ndú kû ù ndi ŋa i tí nó kèjì gí bà ꞌbu to tí nó yùkúú nô. Tacó tàṛì bà tanga tí. 27 Bìndi  ndâ ꞌduù bà giì ŋò ꞌViì-mì-ꞌDakò kû giì ꞌdo tàṛì ngbèzèè, ta bà da nó ta wotí co gbí kùlù mù. 28 Yo má ŋò ndâ i tí nò kû ꞌbìtà bà bàkà tí, yo ꞌví kpolo ṛo yo, tacó kùṛo o bà ꞌvala yo dooko gî.»

29 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ ꞌduù máa, 30 «Yo má ŋò ndâ mû-mbiìgá kû ꞌbìtà bà tù dó kpâ, yo ŋò ni gî máa, bèmbílì dooko gî. 31 À má énò, yo má ŋò ndâ i tí nó náa ye ꞌdè có gítí ndú ji yo nó kû bàkà tí, yo ꞌví koṛo muu yo máa, kùṛo o bà gì Mbíṛì gí bà dù tí gba gí muu to tí nó dooko gî.

32 «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ndâ i tí nò bà bàkà tí ꞌdáá kùṛo o bà mìì ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó nô. 33 Ndâ tàṛì, ta to tí nó, bà cee gî. Káa ndâ có mì ye bà cee wálá.

34 «Yo kpolo tí yo, máa, yo ꞌví tee njembí yo kpolo ma a i mítí bà zò i, ta bà njù pe, ta bà dù ta líkíꞌo muu to tí nó, wàa yo ꞌví ò-bà-mbí o tí nò gî nò, lá, tacó o tí nò bà gbaaka yo gbááká-gbaaka. 35 O tí nò bà gundi ndâ mbe kû ꞌvala muu to tí nó ꞌdáá gî. 36 À má énò, yo dù tí zòꞌo, wàa, yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì ta o ꞌdáá gî, tacó wàa, yí ꞌví je wotí bà ꞌvala ꞌdo gbí ndâ i tí nò kèjì gí bà bàkà tí nò ji yo, tacó wàa, yo ꞌví ṛò tíyò kùṛo ꞌViì-mì-ꞌDakò ta gúku tí yo wálá.»

37 Jézù giì dù kû nìbà i ji ndâ ꞌduù á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì ta ṛi ꞌdáá gî. Káa à má ta bèbìlì yí kû ya gí bà tèṛì pí Gú Mbâ. 38 Káa ndâ ꞌduù kû kaa ya gí bà ꞌdi có mì wó ta fírí dúꞌo á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì.

22

Júdà Ìsìkàrìyótè ùnje gítí bà cu gòmbò tí Jézù

1 Sè sili gítí o bà ci ꞌDê-kô, náa à delè kû ni mítí  a o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì ta o tí nò me jéꞌdéé gî. 2 Tacó énò, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo-kpò mbe ꞌdi gbí tàkìì mì ndú giì kili muu ndú tacó bà pà kpokèjì tacó bà zi Jézù, káa ndú kû cì gúku tí ndâ ꞌduù.

3 Káa ta o tí nò, Gba-vò-i ya gí gbí muu Júdà Ìsìkàrìyótè, tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje só nó gî. 4 Tacó énò, yí giì ya gí mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, bìndi  ndú giì toko có ta ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ kùṛo ndâ mbe kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì nó, tacó wàa, yì ꞌví pà kpokèjì gítí bà zèè Jézù ji ndú. 5 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì bà-i-nò mâ giì ùnje gítí có bà ko mboo nèté mì Júdà ji yí ta pétékè tàkòcò ndú gî, 6 Júdà giì njè nó ya gí bà pà tó kpokèjì bà zèè Jézù ji ndú.

Jézù tuu ndâ ꞌbí tú mì wó gí bà ꞌviindi bàndò bà zò i ù ta ndi wó

7 Ṛi bà ci ꞌDê-kô, tí ṛi bà waa mbelè ꞌviì rómbo tí tàkìì gítí o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì mâ giì co gî, 8 Jézù giì tuu ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì máa, «Yo ya gí bà bàkà i-zó-zò gítí o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì ji ndoo.»

9 Káa Pìyétòrò giì ꞌvee yí máa, «Có mì lo máa, ze ꞌví bàkà mí kòtí ꞌdi?»

10 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo sè tù yo! Ta o tí nó náa yo kû ṛì gí gbí gbata nó, yo bà ꞌde ꞌbí ꞌdakò kû te káṛà ngo. Yo ꞌví ṛu ndi wó. Yo má yee ta ndú ꞌbá gî, 11 yo ꞌví ꞌdè có ji mbe ꞌbá tí nò énó máa, ‹Mbe nìbà i ji ze ká tuu ze ji wò. Kòcò wó énó máa, wò tùbà tàꞌi tí nó náa ndâ yì ꞌví gì gí bà zò i-cí-ci mì o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì mítí  ta ndâ mbe tala có mì yì nó ji ze.› 12 Bìndi  yí bà tùbà gbolò soṛo náa à ꞌviindi ndâ i mí tàꞌi kà ꞌdáá gî ji yo, wàa yo ꞌví bàkà i-zó-zò mí kà ji ndoo.»

13 Ndâ Pìyétòrò bà-i-nò mâ giì ya gí gbí gbata, ndú giì ꞌde ndâ i ꞌdáá gî jé ká go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò. Bìndi  ndú giì ꞌviindi ndâ i gítí o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì mì kà.

Kô njewu mì Mbe tí ndoo

14 O bà zò i-cí-ci mâ giì me tí gî, Jézù giì zèè bàndò mì wó ṛègbà i-zó-zò, bìndi  ndâ mbe tala có mì wó giì se mí ṛègbà tí wó. 15 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Go bà zò ndòngbú i-cí-ci mì o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì tí nó ta yo á kùṛo bà kònò séꞌi mì ye bà zi ye gî. 16 Ye ꞌdè có tí nò ji yo tacó i-cí-ci mì o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì náa ndoo kèjì gí bà zò ta ndoo bìndi ŋìnó bà dù ngé káa yú ŋìnó gbí ngbàngà mì Mbíṛì nô.»

17 Bìndi bà ꞌdè có tí nò, Jézù giì zèè ꞌvisî mí ꞌbì wó, bìndi  yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì te ji ndâ mbe tala có mì wó, ta bà ꞌdè có ji ndú gí tàkò  énó máa, «Yo zèè ꞌvisî tí nó, wàa yo ꞌví njù cee nje yo ꞌdáá gî, 18 tacó ndoo bà njù pe ta ndoo bìndi ŋìnó ká ngé gbí ngbàngà mì Mbíṛì.»

19 Bìndi  yí giì je kù kô, yí giì ꞌdè nìkì ma ji Mbíṛì, bìndi  yí giì kiꞌviki gbí , yí giì kaa ji ndâ mbe tala có mì wó, ta bà ꞌdè có ji ndú gí tàkò  énó máa, «Ŋìnó a dìì ye tí nó náa àá kèjì gí bà je tacó bà sì muu yo nó ká nô; yo zò  tacó wàa mbí yo ꞌví dù tí  tí ye.» 20 Ndú mâ giì zò i cee gî, Jézù kákáꞌi giì zèè ꞌvisî, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ŋìnó a ꞌvisî mbelè ye tí nó náa Mbíṛì kèjì gí bà njù ta ngú mùká ta ndâ ꞌduù nó ká nô. Mbelè ye tí nó kèjì gí bà yee to tacó tí yo.

21 «Káa yo ŋò ze kpónó kû toko ꞌbì ze mí gbí gbèe káꞌi i-zó-zò ta ꞌduù tí nó kèjì gí bà cu gòmbò tí ye nô. 22 Kpêtí ká énò, kózò tí ꞌViì-mì-ꞌDakò bà ya gí nje ku mì wó go có tí nó náa à cu mí gbí mbelè wó nó gî. Káa ꞌduù tí nó mbe cu gòmbò tí wó nó bà no ngbó.»

23 Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «A ꞌdi ꞌdo gbí òkò tí ndoo ká bà bàkà ŋa i tí nò?»

Gbolò ꞌduù mbe ndii ndâ ꞌbí ka wó ꞌdáá gî a ꞌdi?

24 Ta o tí nò, kponje giì tanga gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jézù, máa, à ꞌví si a ꞌdi tí gbolò ꞌduù mbe ndii ndâ ka wó ꞌdáá gî gbí òkò tí ndâ yì wè? 25 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ kpo-kpò gba mì ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó kû toṛo nje ndâ bòò mì ndú ta to. Káa ndâ kùṛo ndâ ꞌduù mì ndú kû nì mítí ndú ta kpéétí ndú máa, ndâ yì a ndâ kómbe ndâ ꞌduù. 26 Káa yo bà dù tende. Tacó ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo tí gbolò ꞌduù kùṛo yo ꞌdáá gî nó ꞌví dù go sè ꞌviì gbí òkò tí yo, wàa ꞌduù ŋìnó tí kùṛo yo nó ꞌví dù go bòò mì yo. 27 Gbolò ꞌduù gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû zò i ta ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà nèté wó si yí kû zò i nó a ꞌdi? ꞌDuù tí nó mbe kû zò i nó a gbolò ꞌduù; a kponje ká nje yo gítí có mì ye nò? Káa ta ndâ ŋìnò ꞌdáá gî, ye kpónó gbí òkò tí yo go ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà nèté yo!

28 «Káa yo a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe dù ta ye gbí ndâ vò o ꞌdáá gî ta njembí yo gbaànjé. 29 À má énò, ye bà le bèṛè tí nó náa Bu ye táánò le ji ye nó a ji yo. 30 Ndoo bà zò i, ndoo delè bà njù pe ta ndoo gbí ngbàngà mì ye. Yo delè bà ki tí yo pí ndâ jàlàmbà tí ndâ gba mì ndâ Ìzìrìyélì gbí ŋa ndú ꞌdáá gî.

31 «Káa wò tí Sìmónè! Sìmónè! ꞌDi có tí nó náa ye kû ꞌdè ji wò nô. Gba-vò-i kpónó ꞌde kpokèjì gítí bà bàkà ta yo ꞌdáá gî go có tí nó náa à gbí njembí wó nó gî. Yí kèjì gí bà taa gbí yo go bà taa gbí cû mì niì gbí wàkpèè. 32 Káa ye ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tacó tí lo máa, yí ꞌví si njembí lo ꞌví dù ká kácáá tí wó nò gî, Sìmónè. Wò má kpònje Gba-vò-i gî, wò ꞌví ꞌvìsì tí lo kákáꞌi gí mì ye, wàa wò ꞌví dù tí mbe je wotí ji ndâ náꞌvindí lo.»

33 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ye ùnje gítí bà ya ndà sósòꞌô gí gbí zàà kpónó gî, Mbe nìbà i. Ye delè kpónó ùnje gítí bà ṛò ndà sósòꞌô nje ku gî!»

34 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Wò wúnó ta bèbìlì tí nó, kùṛo bà kò-kò mì ngùù bà ꞌdè có ta nje lo ꞌvìlì taꞌô máa, wò ŋò ye ni lá, Pìyétòrò.»

Gùrúsù, kúúkpá, sìzò

35 Jézù giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ta o tí nó táánò náa ye tuu ta yo gí ndiì ta gùrúsù mì yo wálá, ta kúúkpá mì yo wálá, delè ta tàmà tí kò yo wálá nó, ꞌbí i gboo ꞌdo mì yo gî?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «I gboo ꞌdo mì ze lá.»

36 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À má énò, gùrúsù kpónó má kuu mì ꞌduù, yí je ta yí, wàa kúúkpá má kuu mì ꞌduù, yí le kpónó, sìzò má mì ꞌduù wálá, yí ꞌví mà bòngo tí nó kpónó muu yì wó nó gî, wàa yí ꞌví kaa i tí nó náa yí ꞌde gbí bòngo tí nò nó, yí ꞌví sì ta sìzò. 37 Ye ꞌdè có tí nò ji yo tacó wàa có tí nó náa à cu ta ṛè ye mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Àá táánò ꞌdeke yí mò gí mì ndâ vò ꞌduù nó,› ꞌví dù tí yúcó. Tacó àá táánò cu có tí nò a i gítí ye, káa à kpónó-kpónó kèjì gí bà dù tí  tí yúcó.»

38 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò, ndú giì ꞌvìsì có ji yí, máa, «Ŋò ndâ ꞌbí sìzò sósòꞌô kuu nô, Mbe nìbà i!»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À tè gî.»

Jézù ya gí pí Gú Mbâ

39 Jézù bà-i-nò giì njè nó ya gí pí Gú Mbâ go ŋa i mì wó náa yí kû bàkà ta o ꞌdáá gî nô. Bìndi  ndâ mbe tala có mì wó giì kaa ya gí tàkò wó. 40 Ndú mâ giì yee tí ꞌbí bàndò pí gú kà, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, tacó wàa vò i ꞌví tala yo lá.»

41 Jézù giì yèè ndi wó ꞌdo tí ndâ mbe tala có mì wó bìndi bà ꞌdè có tí nò jàngáá gí ndiì. Bìndi  yí giì kucuku muungbó wó mí to, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì máa, 42 «À má nìkì tí lo gî, je ꞌvisî tí nó ꞌdo nje ye gî, Bu ye. Káa wò ꞌví je a i ꞌdo gbí ꞌdóó có mì lo, me ꞌdo gbí có mì ye lá.» 43 Jézù mâ giì zekeꞌo á bìndi bà ꞌdeke tí wó nò, yí giì ŋò basìlì gì ꞌdo tàṛì gí bà je wotí ji yí. 44 Jézù giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta séꞌi gbí njembí wó ndii ŋìnó kùṛo nó gî. Bìndi  wuꞌo giì dù kû cì ꞌdo tí wó gí to go bà cì mbelè tí kà nô.

45 Jézù mâ giì cee ta bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì gî, yí mâ giì ya gí mì ndâ mbe tala có mì wó, yí giì ꞌde ndú mìì ta ṛì ta sé có gbí njembí ndú gî. 46 Yí bà-i-nò giì gba ndú máa, «Yo kû tè ṛì tacó yè? Yo a gí yaà, wàa yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, tacó wàa, yo ꞌví ꞌva tí yo gbí vò i lá.»

Bà zèè Jézù

47 Káa si Jézù kû ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó, ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ ꞌduù náa Júdà tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só nó ká kû tè kùṛo ndú kèjì gítí ndú. Ndú mâ giì yee gî, Júdà giì ya ndírí gí mì Jézù, bìndi  yí giì ꞌvee yí ta bà òlò gbí tù wó. 48 Káa Jézù giì ꞌvee Júdà máa, «Wò kû ba ngbù ꞌViì-mì-ꞌDakò ta bà òlò gbí tù wó wàà?»

49 Ndâ ꞌduù mì Jézù mâ giì ŋò énò, ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Ze kpónó bà bàkà nèté ta ndú ta ndâ sìzò, Mbe tí ze?» 50 Káa si ndú ꞌdi ta ŋa có ŋìnó náa Jézù bà ꞌvìsì ji ndú nó lá, ꞌbí mbe tala có mì Jézù giì da tù bòò mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà ŋìnó gbí kùꞌbì nó ta sìzò waa jàngá gî. 51 Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì do ta ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ŋa i tí nò kákáꞌi ꞌví bàkà tí lá!» Bìndi  yí giì je ndi tù ꞌdakò tí nò kpò mì bìndi .

52 Bìndi  Jézù bà-i-nò giì ꞌvee ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kùṛo ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì, ta ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tí nó mbe kaa gì tacó bà zèè yí nó, máa, «Ye a mbe volo ꞌbá náa yo giì kaa tí  ta ndâ nja-njà sìzò, ta ndâ ndongbolo-ndòngbòlò mû mí ꞌbì yo tacó bà gì gí bà zèè ta ye nò? 53 Ye táánò kuu ta yo ta ṛi ꞌdáá gî gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, káa yo jé ta ꞌbí gbèe ṛi tee ꞌbì yo mítí ye lá. Káa à wúnó a ṛi bà bàkà bà ꞌbì yo. Ṛo ṛi wúnó ꞌdi ta vò i gî.»

Pìyétòrò ꞌboo Jézù

54 Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì zèè Jézù, bìndi  ndú giì ya ta yí gí ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà. Káa si ndú kû ya ta yí nò, Pìyétòrò giì dù jàngá ndiì kû ko tàkò ndú. 55 Pìyétòrò mâ giì yee ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà gî, yí giì ki tí wó to ṛègbà wu gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû u wu gbúú-gbuu gbí ṛùkàtiì nô. 56 ꞌBí ꞌvinî mbe kû bàkà nèté ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò Pìyétòrò gbí ngba wu, yí giì zeke yí ngbóó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò ṛègbà wu nò máa, «ꞌDakò tí nò kuu nó táánò kû dù ta yí delè.»

57 Káa Pìyétòrò giì to kponje gî, máa, «Ye ŋò yí ni lá, ndí lo niì.»

58 Ndú mâ giì dù gàà énó, ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò á ṛègbà wu nò giì zeke Pìyétòrò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò delè a ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú!»

Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò máa, «Ye me ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú lá, kómbe ye.»

59 Ndú mâ giì dù ndì-ndì-ndì énò, ꞌbí ꞌdakò giì nanaka muu wó mítí Pìyétòrò, máa, «ꞌDakò tí nó kuu nó kû dù toko ta yí, ta kponje gítí  wálá. Tacó yí a ꞌduù Gàlìléyà.»

60 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ye ꞌdi gbí ŋa có tí nò náa wò kû ꞌdè nò lá, kómbe ye!»

Káa si sè có tí nò ká gbí nje Pìyétòrò, ngùù giì kò-kò. 61 Mbe tí ndoo máa giì ꞌdi gbí kò mì ngùù, yí giì da ṛo wó gítí Pìyétòrò. Mbí Pìyétòrò giì ꞌva tí có tí nó náa Mbe tí ndoo ꞌdè ji yí énó máa, «Wò wúnó bà ꞌboo ye ꞌvìlì taꞌô a kùṛo bà kò-kò mì ngùù,» nô. 62 Bìndi  Pìyétòrò giì co ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ndùgù gí sè, yí giì wa gbí ta wotí tí  ta sé có tí nò.

Ndâ mbe kû ù ṛègbà tí Jézù ŋo yí

63 Ta o tí nò, ndâ ꞌduù tí nó náa à kaa ndú máa ndú ù ṛègbà tí Jézù nó giì dù kû ꞌviya yí, ta bà gbì yí. 64 Ndú giì eṛe ṛo wó ta bòngo gî. Bìndi  ndú giì dù kû ꞌviya yí si yí gbí sú ṛo énó máa, «Wò dú má káa mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, nì ṛè ndâ ꞌduù tí nò mbe kû gbì wò nò ji ze gi!» 65 Ndú giì kili ꞌdáá gî kû go yí.

Jézù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà

66 Yé mâ giì too gî, ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì kili gî, bìndi  à giì ya ta Jézù gí gbí ngbàngà kùṛo ndú. 67 Ndú bà-i-nò giì ꞌviiki gbí nje wó máa, «Wò má a ꞌduù tí nó tí Bìndi-Mbíṛì nó, ꞌdè ji ze.»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kpónó má ꞌdè có ji yo máa, ye a Bìndi-Mbíṛì, yo bà ùnje gítí có mì ye nò wálá. 68 Ye delè kpónó má ꞌvee yo, yo bà ꞌvìsì có ji ye wálá. 69 Káa ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo, ꞌViì-mì-ꞌDakò bà ki tí wó gbí kùꞌbì mì Mbíṛì tí Mbe tí ndâ i ꞌdáá gî.»

70 Ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî bà-i-nò giì ꞌvee Jézù máa, «À má énò, wò a ꞌViì-mì-Mbíṛì, énó gi?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «A yo ká ꞌdè có énó máa, ye a ꞌViì-mì-Mbíṛì.»

71 Ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌvìsì ji ndú nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee tí ndú gbí òkò tí ndú máa, «Ndoo kpòò kû ù a ndi ꞌdi, máa, yí ꞌví gì gí bà ꞌdè có gítí wó ji ndoo, sé náa ndoo ꞌdi nò a yí  ꞌdo gbí ꞌdóó nje wó gî nó?»

23

Jézù gbí ngbàngà kùṛo Pìlátò

1 Ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌviiki gbí có mí Jézù cee gî, ndú giì ꞌdaka yí, bìndi  ndú ꞌdáá gî giì kaa ta ndú ya gí kùṛo Pìlátò tí gbolò ꞌduù mì ndâ Ròmánò. 2 Ndú mâ giì yee ta Jézù kùṛo Pìlátò gî, ndú giì kpì ngbàngà tí wó ji Pìlátò énó máa, «Ze ꞌde ꞌdakò tí nó kuu nó tí vò mbe kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù, tacó wàa, ꞌbá mì ze ꞌví ꞌbu gî. Yí kû volo muu ndâ ꞌduù mì ze, tacó wàa, ndú ꞌví gò i ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò lá. Yí kû bàkà tí wó máa, yì lá a Bìndi-Mbíṛì tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà.»

3 Pìlátò mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò, yí giì ꞌvee Jézù máa, «Wò a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «A wò ká ꞌdè énò.»

4 Pìlátò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kaa gì tacó bà ꞌdi ngbàngà mì Jézù nó énó máa, «Ye ŋò ndeṛè bà waa có mì ye mítí ꞌdakò tí nó lá.»

5 Káa ndâ gba mì ndâ Jùdéyà giì nanaka cèe muu ndú tacó wàa có ꞌví zèè Jézù, ta bà ꞌdè có ji Pìlátò énó máa, «Yí kû te mâ mí gbí muu ndâ ꞌduù ta bà nìbà i ji ndú cee gbí ndâ to Jùdéyà ꞌdáá gî, yí ꞌbìtà bà nìbà i tí  mì wó ꞌdo gbí ndâ to Gàlìléyà, káa yí kpónó kû yèè tí  gí Jèrùzàlémè bà-i-nô.»

6 Pìlátò bà-i-nò giì ꞌvee ndú énó máa, «ꞌDakò tí nó a ꞌduù ꞌdo gbí to ngàyi? ꞌDo gbí to Gàlìléyà?» 7 Pìlátò mâ giì ꞌdi énó máa, Jézù gì ꞌdo gbí to Gàlìléyà, yí giì tuu Jézù ya tí  gí kùṛo Èródè tí gbolò gba mì ndâ ꞌduù Gàlìléyà, tacó Èródè ta o tí nò kuu gbí gbata Jèrùzàlémè.

Jézù gbí ngbàngà kùṛo Èródè

8 Tàkòcò Èródè giì peteke gítí bà gì ta Jézù á gí kùṛo wó nò ngé ndii gî, tacó yí ꞌdo sàà kû ꞌdi káa ṛè Jézù ta cèe gbolò o, káa yí jé ŋò Jézù tí nò ta ṛo wó tí Èródè ta gbèe ṛì lá. Tàkòcò wó delè giì peteke, tacó yí ta o tí nò kû koṛo có énó máa, ndâ-ꞌbî-lá Jézù bà bàkà ndâ ꞌbí seṛè ji yì, wàa yí ꞌví ŋò ndú. 9 Tacó énò, yí giì ꞌvee gbí nje Jézù líkí-líkí énô. Káa Jézù giì biya bà njaa nje wó gí tàkò Èródè gbaànjé gî. 10 Mâ giì zekeꞌo, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì oloko gí yaà kû kpì ngbàngà tí Jézù ta wotí tí  ji Èródè. 11 Èródè mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò, ndú giì gbo ta ndâ àsìkérì mì wó kû mèèkèꞌi tí Jézù, ta bà ꞌviya yí. Bìndi  ndú giì yuu banga njà bòngo wùrù-wùrù ji yí, bìndi  ndú giì tuu ta yí kákáꞌi ya tí  ji Pìlátò.

12 Gbí òkò tí ndâ Èródè ta Pìlátò sàà nìkì lá, káa ndú giì zèè kómbeè ta gbèe ṛi tí nò gî.

À dele ta Jézù gí gbí ngbàngà kùṛo Pìlátò kákáꞌi

13 À má giì dele ta Jézù ꞌdo ꞌbá mì Èródè gí gbí ngbàngà kùṛo Pìlátò kákáꞌi gî, Pìlátò giì kili ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî. 14 Bìndi  yí giì ꞌvee ndú énó máa, «Yo gì ta ꞌdakò tí nó gí kùṛo ye tacó máa, yí a mbe ŋònòkò muu ndâ ꞌduù. Káa ye ꞌde ꞌbí có gbaànjé mbe zèè yí ꞌdo gbí òkò ndâ có mì yo nò lá. 15 Èródè delè giì tuu ndi wó gì tí  ji ndoo, tacó yí ꞌde vò i mì wó lá. Káa có ta ꞌvéṛè tí  wálá a ŋìnó máa, ꞌdakò tí nó bàkà vò i tacó wàa à ꞌví waa tí  ta có ku mítí wó nò gbaànjé lá. 16 À má énò, ye bà waa có mítí wó énó máa à gbì yí gî, wàa ye ꞌví dò ꞌbì tí wó gî.»

17 ꞌBí ŋa i náa Pìlátò kû bàkà ta ndoò ꞌdáá gî ta o gbolò o bà bàkà tàkìì bà mèlè ndi o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì a bà njaanga ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí zàà ji ndâ Jùdéyà. 18 Káa ndâ ꞌduù gbí ngbàngà ꞌdáá gî giì a ta kû dòmùù énó máa, «Zi yí gî! Njaanga Bàrábà ji ze!» 19 (À zèè ꞌdakò tí nò tí Bàrábà nò mí gbí zàà, tacó ꞌbí ŋa wo mbe bàkà tí gbí gbata ta o tí nò, delè tacó bà zi ku.)

20 À gbí muu Pìlátò ta o tí nò kpolo ma a có bà dò ꞌbì tí Jézù; tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù kákáꞌi. 21 Káa ndâ ꞌduù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò ta kû énó máa, «Gbì yí mítí njèèkpè mû! Gbì yí mítí njèèkpè mû!»

22 Bà taꞌô ŋìnó, Pìlátò giì ꞌvee ndâ ꞌduù énó máa, «Tacó yè? Yí volo a yè? Yo ꞌdè ji ye, tacó ye ŋò vò i mì wó wàa ye ꞌví waa ta có ku mítí wó nò lá. À má énò, ye bà waa có mítí wó énó máa, à gbì yí, wàa ye ꞌví dò ꞌbì ye ꞌdo tí wó gî.»

23 Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìlátò ꞌdè ji ndú nò, ndú giì mìì ta kû goòlá a ꞌbí ŋa gbolò có ku ká gì ji ndú ꞌdo bà ꞌbí to, ta bà ꞌdè có ta ꞌbê ji Pìlátò énó máa, yí gbì Jézù mítí njèèkpè mû. Wo mì ndâ ꞌduù mâ giì co muu Pìlátò gî, 24 yí giì waa có ku mítí Jézù go có mì ndú nò. 25 Bìndi  yí giì njaanga ꞌdakò tí nó tí Bàrábà, náa à zèè yí tacó bà pìì wo ta bà zi ku nó, ꞌdo gbí zàà gí sè go có mì ndâ ꞌduù tí nò. Yí bà-i-nò giì je Jézù ji ndú énó máa, ndú bàkà ta yí go có mì ndú náa à gbí njembí ndú.

Bà ya ta Jézù gítí bàndò bà zi yí

26 Káa si ndâ ꞌduù tí nò kû giì co ta Jézù ꞌdo gbí gbata gí sè tacó bà ya ta yí gítí bàndò bà zi yí, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè, ta ꞌbá mì wó gbí gbata Sìrínì, á kpokèjì kû gì gí gbí gbata Jèrùzàlémè. Ndú bà-i-nò giì zèè yí ta wotí gítí bà te njèèkpè mû tàkò Jézù.

27 Ndâ niì gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kaa mòsùù kû ko tàkò Jézù nó ta o tí nò kû tò kû ta bà wa gbí. 28 Jézù giì ꞌvìsì tí wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ niì tí nò mbe kû wa gbí nò énó máa, «Ndâ jú Jèrùzàlémè, yo wa ye lá. Yo wa tí yo, wàa yo ꞌví wa ndâ ꞌviì mì yo. 29 Tacó ndâ ꞌbí o wúnò ká kèjì náa ndâ ꞌduù bà ꞌvìsì nje ndú énó máa, ‹Ndâ niì tí nó tí ndâ kázá, náa ndú jé tè nakáyì lá, náa ꞌviì delè jé no kí ndú lá nó, a ndâ mbe tó pá!› 30 Ndâ ꞌduù gbí ndâ o tí nò bà ꞌdeke tí ndú ji ndâ kpo-kpò gú énó máa, ‹Yo ꞌvaka tí yo mí muu ze!› Ndú delè bà ꞌdeke tí ndú ji ndâ gú, máa, ‹Yo ꞌbuku tí yo mí muu ze!› 31 Tacó cè bà bàkà i mì ndâ ꞌduù ta mû si mû tí nò gbí ꞌve wó má ká énó, mû tí nò má aanga gî, ndú bà bàkà tí  a ŋa ngàyi?»

32 À ta o tí nò kaa ndâ ꞌbí vò ꞌduù sósòꞌô ꞌdo gbí gbata tacó bà ya ta ndú gí bà ziki ndú gbí gbèe nó bà ya ta Jézù tacó bà zi yí nò.

Bà gbì Jézù mítí njèèkpè mû

33 Ndâ àsìkérì mâ giì yee ta ndâ Jézù ta ndâ vò ꞌduù tí nò tí ꞌbí bàndò náa à kû nì mítí  a Kù-ꞌbilì-muu-ku gî, ndú giì gbì Jézù mítí njèèkpè mû, bìndi  ndú giì gbì ꞌbí ꞌduù gbaànjé á ꞌdo gbí òkò tí ndâ vò ꞌduù tí nò sósòꞌô nò mítí njèèkpè mû mò gí gbí kùꞌbì mì wó, bìndi  ndú giì gbì ꞌbí  mítí ꞌbí njèèkpè mû mò gí gbí gàlì mì wó.

34 Káa Jézù giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì si yí tí njèèkpè mû tacó tí ndâ ꞌduù tí nó mbe mèèkèꞌi tí wó nó énó máa, «Je à-cee-gî ji ndú, Bu ye! Tacó ndú ŋò i tí nó náa ndú kû bàkà nó ni lá.»

Ndâ ꞌduù tí nò mbe gbì Jézù mítí njèèkpè mû nò giì ki-mbílì tacó bà njèè gbí ndâ bòngo bìndi wó.

35 À mâ giì gbì Jézù mítí njèèkpè mû gî, ndâ ꞌduù giì dù jé kû ù ndi bà ŋò ŋa i tí nó á kèjì gí bà bàkà tí nô. Káa ndâ kpo-kpò ꞌduù giì dù kû ŋo yí ŋó-ŋo énó máa, «Yí táánò kû ꞌvala ndâ ꞌbí ka wó, si yí ꞌví ꞌvala tí wó, náa yí má a Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì ká cu ꞌbì mítí wó nò.»

36 Ndâ àsìkérì delè giì dù kû ŋo yí si ndú kû je ꞌbí ŋa ngo i jàngà-jàngà énó ji yí. 37 Ndú delè giì dù kû ꞌviya yí énó máa, «Wò dú má káa gbolò gba mì ndâ Jùdéyà, ꞌvala tí lo.» 38 Ndú ꞌdè có tí nó tacó à cu mítí njèèkpè mû á còmuu Jézù énó máa, «Ŋìnó a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà.»

Tó mbe ngbà

39 ꞌBí ꞌduù gbaànjé á ꞌdo gbí òkò tí ndâ vò ꞌduù tí nó sósòꞌô náa à gbì ndú mítí njèèkpè mû nó giì lè Jézù énó máa, «Wò me Bìndi-Mbíṛì lá? ꞌVala tí lo, wàa wò ꞌví ꞌvala ze delè.»

40 Káa ka vò ꞌduù tí nò giì do ta yí énó máa, «Wò cì gúku tí Mbíṛì lá tacó yè? À kpónó waa có mítí yo ta yí me ꞌvii ká ꞌvii lá? 41 À waa có mítí ndà ká dú. Ndà kû cì nó muu vò i mì ndà. Káa ꞌdakò tí nó kû cì a ꞌve ku.» 42 ꞌDakò tí nò mâ giì do mítí ka wó mbe ngbà cee gî, yí giì ꞌdeke tí wó ji Jézù énó máa, «Wò má yee ꞌbá gba mì lo gî, wò ꞌví koṛo có tí ye, Jézù.»

43 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye kû ci nó a wò ta kponje gítí  wálá énó máa, ndà wúnó bà dù ta ndà gbí dà.»

Bà cì Jézù

44 Ṛi mâ giì dooko gítí bà gì gbúrú gî, ṛo ṛi giì ꞌdi gî. ꞌDíꞌdiꞌo giì yiiga muu to ꞌdáá yùkúú gî, yee tí bà mò tí mì ṛi. 45 Ta o tí nò si ṛo ṛi ꞌdi tí  gî nò, gbí kpâ-bòngo tí nó náa à njèè ta gbí tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì nó giì yaka gbí tí ꞌdo yaà dí to. 46 Bìndi  Jézù giì tò kû ta kòcò wó ngé gí yaà énó máa, «Ye si tí ye ji wò gî, Bu ye!» Bìndi bà ꞌdè có tí nò, njembí Jézù giì ki gî.

47 ꞌBí kùṛo ndâ àsìkérì mâ giì zeke ŋa i tí nò mbe kû bàkà tí nò, yí giì ùlù Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌdè có énó máa, «ꞌDakò tí nó táánò dú káa yê sínò ta vò i mì wó ta ndâ ꞌduù kùṛo Mbíṛì wálá.»

48 Ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe tì bìnjìì kû zeke ŋa i tí nò nó giì njè kû ya gí ꞌbá mì ndú ꞌdáá ta ꞌbì ndú tí njembí ndú kû nì nikalaká. 49 Ndâ kómbe Jézù ta ndâ niì tí nó mbe ko tàkò wó ꞌdo Gàlìléyà nó giì ṛò tíyò janga-jàngáá gí ndiì kû zeke ndâ ŋa i tí nò náa a kû me ta yí nò.

Bà duu ku Jézù

50 Jézù mâ giì cì gî, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jùzépè, mbe gì ꞌdo gbí gbata Àrìmàtíyà tí ꞌbí gbata mì ndâ Jùdéyà, tí tó kpo ꞌduù, ta ndâ có mì wó ká jáá gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà, 51 mbe yuu nje wó mí gbí ndâ có tí nó náa ndâ ka wó kû toko gítí Jézù nò lá, delè ꞌbì wó yuu tí mí gbí ndâ i tí nò náa ndú kû bàkà nò lá, tí ꞌduù mbe kû ùndi bà ŋò o bà gì Mbíṛì gí bà dù tí gba muu to tí nó, 52 giì ya gí bà ꞌdeke tí wó ji Pìlátò, tacó wàa yí ꞌví si yì ꞌví te ku Jézù. 53 Pìlátò mâ giì ùnje ji yí gî, Jùzépè giì dele ndi wó ya gí bà ja ku Jézù ꞌdo tí njèèkpè mû gí to. Yí mâ giì yili yí ta bòngo gî, yí giì te yí ya tí  gí gbí ꞌbí ngú gbolò gùù náa yí duu mí gbí díí, náa à jé duu ku mí gbí  kùṛo lá. 54 I tí nò bàkà tí si ndâ ꞌduù kû ꞌviindi tí ndú gítí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà.

55 Káa si à kû te ku Jézù ya tí  gí gbí gùù, ndâ niì tí nó náa ndú gì ta ndú ꞌdo Gàlìléyà nó kû ko tàkò ndâ mbe te ku, tacó bà ŋò bàndò bà duu yí. 56 Ndú mâ giì ŋò bàndò tí nò gî, ndú giì kaa ya gí bà ꞌviindi ndâ yeè ta bà bàkà ndâ pó bàà; bìndi  ndú giì tè wo ndú ta ṛi bà wotí go i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà.

24

Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî

1 Si yé kû giì me ngbòò á bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ndâ niì tí nó mbe ŋò bà bàndò bà duu Jézù gî nó giì gboꞌo ta ndâ yeè, ta ndâ pó bàà tí nó náa ndú bàkà ta ꞌdêꞌo kùṛo ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó, ya gí muuꞌdú Jézù. 2 Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌde à mèṛèkè gbolò díí tí nó náa à nè ta njekèjì ꞌbá muuꞌdú nó ꞌdo njekèjì gî. 3 Ndú mâ giì ṛì gí tàꞌi kà, ndú giì ꞌde ku Mbe tí ndoo Jézù gbí gùù lá. 4 Ndú giì ṛò tíyò tà ꞌbá muuꞌdú kà ta có náa ndú bà ꞌdè gbí nje ndú wálá. À giì zi ndi ndú ta gúku ngé gî a ŋìnó náa ndú giì gu káa ndiì ta ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô mbe yuu ndâ bòngo mbe kû tòngbaà go bà ì mù nó, kû ṛò tíyò á ṛègbà tí ndú.

5 Gúku bà ŋò ndâ ꞌdakò tí nò giì zèè ndâ niì tí nò tí ŋa ŋìnó náa ndú giì mò muu ndú kû zekeꞌo ká gí to. Káa ndâ ꞌdakò tí nò giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû pà bà tí wu ꞌduù gbí òkò tí ndâ ku tacó yè? 6 ꞌDakò tí nò náa yo kû pà bà tí wó nò bà-i-nó wálá. Yí a gí yaà gî. Yo koṛo muu yo gítí có tí nó náa yí táánò ꞌdè ji yo si yí Gàlìléyà 7 énó máa, ‹À wúnò bà je ꞌViì-mì-ꞌDakò mí ꞌbì ndâ ꞌduù tí nó mbe bàkà vò i ndii muu ndú gî nô. Ndâ ꞌduù tí nò bà zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû, káa bìndi sili taꞌô, yí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî,› nô.»

8 Ndâ niì tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè ji ndú nò, mbí ndú giì ꞌva tí ndâ có mì Jézù nò gî.

Ndâ tú mì Jézù biya bà ùnje gítí có mì ndâ niì tí nò gî

9 Ndâ niì tí nò mbe ya gí bà gala muuꞌdú Jézù nò giì dele ndi ndú ꞌdo muuꞌdú ya gí bà ꞌvanda ndi i tí nó mbe ꞌde ndú nó ji sè ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje gbaànjé nó, ta ndâ sè ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî. 10 Ndâ niì tí nò mbe ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji ndâ tú mì Jézù a ndâ Màríyà Màdèlénà, ta ꞌbí niì ta ṛè wó a Jòwánà, giì je Màríyà tí nó tí nawu Jákòmò nô. Ndâ ꞌbí ka ndú niì náa ndú gboꞌo ya gí bà gala muuꞌdú Jézù ta ndú nó delè giì ꞌvanda káa gbèe kòcò ndú nò. 11 Káa ndâ có mì ndú ꞌdáá gî giì dù gbí tù ndâ tú mì Jézù ꞌdáá gî ká go cèe mòngò gbí tù bô. 12 A Pìyétòrò ká giì co ta ngèlè ya gí muuꞌdú tacó bà ꞌdi gbí ꞌvéṛè mì ndâ niì tí nò. Yí mâ giì yee kà, yí giì mò tí wó gí to, bìndi  yí giì zekeꞌo gí tà ꞌbá muuꞌdú, yí giì ŋò káa bòngo tí nó náa à duu ta Jézù nó gbí gùù ta ꞌduù gbí  wálá. Yí bà-i-nò giì dele ndi wó ya gí ꞌbá ta có bà ꞌdé-ꞌdè nje wó wálá.

Ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù tí kpokèjì Èmáwùsù

13 Ta gbèe ṛi bà ꞌde kùnga gùù bìndi Jézù nò, ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù sósòꞌô giì njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè kû ya gí Èmáwùsù, tí ꞌbí to mbe mò gí bà co ṛi á dê ta Jèrùzàlémè. 14 Káa si ndú kuu muu nó, ndú kû giì ꞌdè nje gítí ndâ i tí nó mbe bàkà tí Jèrùzàlémè nô. 15 Káa si ndú kû ꞌdè nje, ta bà ꞌviiki gbí ndâ i tí nò, Jézù giì co kû gbo kpokèjì ta ndú. 16 Káa ꞌbí i giì dù káa yoo ṛo ndú ꞌdo tí bà ŋò yí mì ndú ni gî. 17 Ŋìnò káa bà giì dù Jézù bà-i-nò giì ꞌvee ndú énó máa, «Yo kû nò ta bà ꞌviiki a gbí có gítí ŋa yè?»

Ndâ ꞌdakò tí nò mâ giì ꞌdi ŋa ꞌvé tí nò náa Jézù ꞌvee ta ndú nò, ndú giì ṛò tíyò ngbi-ngbìì, ta zúú-zuu gbí ṛo ndú. 18 Bìndi  ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdakò tí nò ta ṛè wó a Kìlìyópà giì ꞌvìsì có ji Jézù énó máa, «Ye koṛo có énó máa, gbèe ꞌduù á Jèrùzàlémè mbe ꞌdi có gítí ndâ i tí nó mbe kû bàkà tí gbí ndâ sili tí nó lá bà dù káa wò.»

19 Jézù bà-i-nò giì ꞌvee Kìlìyópà máa, «A ndâ yè ká bàkà tí?»

Káa ndâ Kìlìyópà giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ndâ i tí nó ꞌdáá mbe bàkà tí mítí Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. Yí táánò tùbà tí wó tí gbolò mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ta bà ꞌdè có, delè ta bà bàkà ndâ i go i mì ꞌdakò mí kùṛo Mbíṛì, delè mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 20 Wò ꞌdì có bà kpì ngbàngà tí wó mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndoo énó máa, à waa có ku mítí wó, bìndi  a giì zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû gî, nó lá? 21 Ze táánò kû koṛo có lì ká mítí ꞌdakò tí nò énó máa, a yí ká bà njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndâ Ìzìrìyélì. Káa có kpónó cuki me káa ŋìnò lá. Ngú có mbe kpò nje ze gî kpónó a ŋìnó máa, à wúnó a sili taꞌô á bìndi bà bàkà tí mì i tí nò, 22 káa ndâ ꞌbí niì gbí òkò tí ze kùtàá mâ giì gboꞌo ya gí bà gala muuꞌdú wó ta dúꞌo nó, 23 ndú giì dele ndi ndú gì gí bà ꞌdè có ji ze énó máa, ndâ yì ꞌde ku wó gbí gùù lá. Káa à lá ndíi a ndâ basìlì mì Mbíṛì ká giì co mítí ndâ yì, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ndâ yì énó máa, yí a wuù! 24 Ndâ ꞌbí kómbe ze giì kaa ya gí bà ŋò muuꞌdú, tacó bà ꞌdi gbí ꞌvéṛè mì ndâ niì tí nò, káa ndú giì da a kùnga to á go có mì ndâ niì tí nò.»

25 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ Kìlìyópà énó máa, «Ákoo ndâ ŋónókó! Yo me duù gítí bà ùnje gítí ndâ có tí nó ꞌdáá náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè nó tacó yè? 26 Kòcò ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ji yo me énó máa, kózò tí Bìndi-Mbíṛì bà kònò a séꞌi má kózò gî, yí bà giì ki tí wó pí jàlàmbà lá?» 27 Jézù bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌdè gbí ndâ có tí nó ꞌdáá náa à cu gítí wó tí Jézù mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó ꞌdo tí ndâ có mì Mòze, giì co tí ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdáá gî ji ndú.

28 Ndâ Jézù mâ giì dooko ta ꞌbá mì ndâ Kìlìyópà gî, Jézù giì bàkà tí wó go ꞌduù ŋìnó mbe kû ndii ya gí kùṛo nô. 29 Káa ndâ Kìlìyópà giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndoo ne gí ꞌbá mì ze, tacó o dooko gítí bà bèè gî.» Jézù mâ giì ùnje gî, ndú giì ne ta ndâ Kìlìyópà gí ꞌbá mì ndú. 30 Káa si ndú kû giì ꞌbìtà bà zò i, Jézù giì zèè kù kô mí ꞌbì wó, yí mâ giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì gî, yí giì kiꞌviki gbí kù kô tí nò, bìndi  yí giì kaa ji ndâ Kìlìyópà. 31 Ṛo ndâ Kìlìyópà giì da gítí bà ŋò Jézù ni si ndú ta ndú ṛègbà i-zó-zò nò gî. Káa yí giì dù ká to nò giṛi ꞌdo ṛo ndú gî. 32 Ndâ Kìlìyópà bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌvee tí ndú gbí òkò tí ndú si Jézù giṛi ꞌdo ṛo ndú gî nó énó máa, «Njembí ndà wálá kùtàá kû mù si yí kû ꞌdè gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì ji ndà á si ndoo ta ndú kpokèjì nó?»

33 Ndâ Kìlìyópà ngé bà-i-nò giì zèè kpokèjì kû dele gí mì sè ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje gbaànjé nó, ta sè ndâ ꞌbí kómbe ndú Jèrùzàlémè. Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌde ndú kili ꞌdáá mí bà gbèe to. 34 Bìndi  ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌdè có ji ndâ Kìlìyópà, máa, «A yúcó máa Mbe tí ndoo ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî! Yí delè giì tùbà tí wó ji Sìmónè gî.» 35 Bìndi  ndâ Kìlìyópà giì dìtà ndâ i tí nó mbe bàkà tí mì ndú si ndú kpokèjì kû ya gí ꞌbá mì ndú Èmáwùsù nó, ta bà ŋò Jézù ni mì ndú si ndú kû zò i nó ji ndâ ka ndú.

Jézù tùbà tí wó ji ndâ mbe tala có mì wó

36 Káa si ndâ Kìlìyópà kû ꞌvanda có ji ndâ ka ndú mbe tala có mì Jézù, ndú mâ giì zekeꞌo, ŋìnó a ꞌdi ká nó? Jézù jéé kû ṛò tíyò gbí òkò tí ndú! Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo dù nìkì maa!» 37 Lilí ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì oloko ꞌdo tí ndú ta gúku gî. Ndú giì koṛo có máa a vuuvuu ká co mítí ndâ yì. 38 Káa Jézù giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû cì gúku tacó yè? Yo kû koṛo có sàkàmàà tacó yè? 39 Yo zeke ndâ kpázà ꞌbì ye, ta ndâ kpázà kò ye, tacó wàa yo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ŋìnó a ye ká nô. Yo tee ꞌbì yo mítí ye, tacó wàa yo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ŋìnó a ye, tacó dìì tí vuuvuu wálá, delè ꞌbilì vuuvuu á go ŋìnó náa yo kû ŋò tí ye nó wálá.»

40 Jézù ꞌdè ndâ có tí nò ji ndâ mbe tala có mì wó nò ta bà tù ndâ kpázà ꞌbì wó, ta ndâ kpázà kò wó ji ndú. 41 Líkíꞌo bà ŋò ni énó máa, ŋìnò a Jézù, giì bàkà ndú tí ŋa ŋìnó náa bà ùnje énó máa, ŋìnò a Jézù, giì kpò ndú gî. Ndú giì ṛò tíyò juku-jùkùù, ta có ŋìnó náa ndú bà ꞌdè gbí nje ndú nó wálá. Jézù bà-i-nò giì ꞌvee ndú máa, «ꞌBí i-zó-zò mì yo bà-i-nó wálá?» 42 Ndú bà-i-nò giì je yú sè ji yí, 43 bìndi  yí giì zò mí kùṛo ndú.

Jézù ꞌdè ndòngbú có ji ndâ tú mì wó

44 Jézù giì ꞌdè ndòngbú có ji ndâ tu mì wó énó máa, «Ŋìnó a gbí ndâ có mì ye náa ye táánò ꞌdè ji yo si mì ndoo ta ndoo énó máa, kózò tí ndâ có tí nó ꞌdáá náa ndâ Mòze, ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ta ndâ Muu-cè, cu mí gbí ndâ wáràgà mì ndú, bà bàkà tí nó ká nô.» 45 Yí bà-i-nò giì njaanga muu ndú gítí bà ꞌdi gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì.

46 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Nògí, a có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, kózò tí Bìndi-Mbíṛì bà kònò séꞌi, káa bìndi sili taꞌô yí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, 47 tacó wàa à ꞌví ma ndâ có gítí bà ꞌvìsì muu ndâ ꞌduù ꞌdo tí ndâ vo-vò kpokèjì kèjì mì ndú, ta có gítí bà je à-cee-gî mì Mbíṛì gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù, ji ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá ta ṛè wó. Nèté bà ma ndâ có tí nò ꞌví ꞌbìtà tí ꞌdo Jèrùzàlémè. 48 Yo bà dù tí ndâ mbe ma ndâ có tí nò. 49 Ye bà tuu i tí nó náa Bu ye táánò ci yo gítí  nó ji yo. Káa yo ꞌví dù gbí gbata Jèrùzàlémè yee tí o tí nó náa à má je wotí ji yo ꞌdo gbíṛì má kózò gî.»

Bà ya Jézù gí gbíṛì

50 Jézù giì kaa ndâ tú mì wó ꞌdo Jèrùzàlémè, ndú giì ya ta ndú ngé gí sè ꞌdo gbí gbata Bètánìyà. Yí mâ giì yee ta ndú tí bàndò tí nò gbí muu wó nò gî, yí giì kaa ꞌbì wó gí yaà ji Mbíṛì, bìndi  yí giì cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndú. 51 Yí mâ giì cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndú gî, gbí òkò tí ndú giì njèè ta ndú ta bà te yí ya tí  gí gbíṛì gî. 52 Ndâ tú mì wó giì ùlù yí, bìndi  ndú giì dele ndi ndú gí Jèrùzàlémè ta líkíꞌo tí ndú ngé ndii gî. 53 Ndú giì dù kû ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì tacó bà ùlù Mbíṛì ta o ꞌdáá gî.

Jòvánì

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Banga-Ngú-Có mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì go có mì

JÒVÁNÌ

1

Jézù tí Có mì Mbíṛì gì tí ꞌduù gî

1 Có táánò sàà kuu tí  á kùṛo o bà suu to tí nô;

có táánò kû dù a i mì ndú ta Mbíṛì.

Có ꞌdo sàà táánò káa Mbíṛì.

2 Ndâ Có táánò ta Mbíṛì ta o bà ꞌbìtà bà suu ndâ i.

3 Wotí bà suu ndâ i táánò ꞌdáá gî a i ꞌbì Có;

ꞌbí i gbaànjé táánò mbe bàkà tí muu to tí nó á kapí ṛo Có nò wálá.

4 Có táánò a ṛèngbó ꞌválá;

ꞌválá tí nò mì Có nò táánò a ngbaꞌo ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî,

5 tí ngbaꞌo ŋìnó mbe tùngbaà gbí ꞌdíꞌdiꞌo,

tí ngbaꞌo ŋìnó náa ꞌdíꞌdiꞌo kpò yí lá.

6 Mbíṛì táánò giì tuu ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jòvánì,

7 tí mbe ꞌdè yúcó ji ndâ ꞌduù.

Mbíṛì táánò tuu yí gí bà ꞌdè yúcó gítí Ngbaꞌo,

tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví ù ta nje gítí Ngbaꞌo á ꞌdo gbí có mì wó.

8 Jòvánì táánò me Ngbaꞌo lá;

yí táánò a ꞌduù sínò,

tí mbe ꞌdè yúcó gítí Ngbaꞌo.

9 Có táánò, tí cèe Ngbaꞌo mbe njaanga muu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nó kpokèjì.

10 Yí táánò kuu muu to tí nô,

to tí nó náa Mbíṛì táánò je wotí ji yí bìndi  yí giì suu nô,

káa ndâ ꞌduù muu to tí nó táánò ꞌdáá gî ŋò yí ni lá.

11 Yí táánò gì gí ꞌdóó ꞌbá mì ndú,

káa ndâ ꞌdóó-ꞌdòò nambe wó si yí tí i lá.

12 Kpêtí ká énò, yí giì je wotí bà gì tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì ji ndâ mbe si yí tí i,

mbe tee njembí ndú mítí wó nó gî.

13 Ṛèngbó bà dù ndú tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì nò me ꞌdo muu to tí nó lá,

à ꞌdo me gbí bà toko bà sili mì ndâ ꞌdakò ta niì lá,

à delè giì dù me ꞌdo gbí go bà jò ṛè ndâ ꞌduù lá,

à káa Mbíṛì ká bàkà ndú tí ndâ ꞌviì mì wó.

14 Có táánò gì tí ꞌduù go ndoo,

bìndi  yí giì ꞌvala gbí òkò tí ndoo muu to tí nó,

tí gbolò mbe nambeè,

delè tí gbolò mbe ꞌdè yúcó.

Ze táánò ŋò ŋa bà tòngbaà mì wó,

tí ngba gbèe ꞌViì-mì-Mbíṛì ta ꞌbí ŋa ꞌviì go yí mì Bu wó wálá gî.

15 Jòvánì táánò gì kû kò-kò ta ṛè Có ji ndâ ꞌduù, máa,

«Ŋìnó a ꞌduù tí nó náa ye táánò kû ꞌdè có ta ṛè wó ji yo máa,

‹ꞌDuù tí nó kèjì gí tàkò ye nó a gbolò ꞌduù ndii ye gî,

tacó yí táánò kû ꞌvala kùṛo o bà jò ye.› »

16 Yí kû bàkà nambeè ji ndoo ꞌdáá gî,

tacó nambeè gbí yì wó me gbolò ngé ndii gî.

17 Mbíṛì táánò tuu a Mòze ta ndâ có mì wó ji ndâ ꞌduù,

bìndi  yí giì tuu a Có tí Jézù,

tí Bìndi wó tí Mbíṛì gí bà bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù,

delè gí bà ꞌdè yúcó ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.

18 ꞌBí ꞌduù jé mbe ŋò Mbíṛì ta ṛo wó ta gbèe ṛi muu to tí nó wálá,

à káa gbèe ꞌViì-mì-Mbíṛì ta ŋa wó wálá,

tí wú-gbí-ṛé Bu wó,

ká tùbà tí Mbíṛì ji ndoo.

Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ꞌdè yúcó mì wó

19 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì tuu ndâ ꞌbí bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌbí mbe kû konì ndâ bu-Mbíṛì ta nèté, ꞌdo Jèrùzàlémè, máa, ndú ya gí bà ꞌvee Jòvánì máa, yí a ꞌdi wè? Wàa ndú ꞌví gì ta ndi kòcò wó ji ndâ yì. 20 Ndâ bu-Mbíṛì tí nò mâ giì ya gí bà ꞌvee Jòvánì go có tí nó náa ndâ kpo ꞌduù mì ndú tuu ta ndú nò, Jòvánì giì ꞌdè ꞌvéṛè ji ndú lá, yí giì ꞌdè có ji ndú ngbáṛángàꞌi énó máa, «Ye me Bìndi-Mbíṛì lá.»

21 Káa ndâ bu-Mbíṛì tí nò giì ꞌvee yí kákáꞌi máa, «Má énò, wò a Èlíjà tí nó táánò tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nó wàà?»

Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye me Èlíjà tí nò delè lá.»

Bà taꞌô ŋìnó, ndâ bu-Mbíṛì tí nò giì ꞌvee Jòvánì máa, «Wò ꞌví dù a gbolò mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nó náa Mòze dígísèé ci ndâ ká gù ndoo máa Mbíṛì bà tuu yí ji ndú nó wàà?»

Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ngé lá! Ye me yí lá.»

22 Ndâ bu-Mbíṛì tí nò giì ꞌvee Jòvánì máa, «À má énò, wò a ꞌdi? Tacó ze má dele ta ndi ze ya gí ꞌbá, wàa ze ꞌví ꞌdè ta ndi kòcò lo ji ndâ ꞌduù tí nó mbe tuu ze nô, ze dele ndi ze ya gí bà ꞌdè có ji ndú énó máa, wò a ꞌdi?»

23 Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye a ꞌduù tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé ꞌdè kòcò ta wotí mì Mbíṛì gítí wó máa,

‹Kòcò ꞌduù kû kò-kò gbí kángáá nga ngoò, máa,

yo bàkà kpokèjì mì Mbe tí yo jáá nô.› »

24 À ta o tí nò tuu ndâ bu-Mbíṛì tí nò ya tí  ji Jòvánì a ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. 25 Tacó énò, ndú giì ꞌvee Jòvánì máa, «Wò me Bìndi-Mbíṛì lá, wò me Èlíjà lá, wò delè me mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nó mì Mòze náa yí ꞌdè có gítí wó nó ká lá. À má énò, wò kû caka tí ndâ ꞌduù tacó yè?»

26 Káa Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kû caka tí ndâ ꞌduù ta ngo, káa, ꞌbí ꞌduù kpónó kû ṛò tíyò kuu gbí òkò tí yo nò káa yo ŋò yí ni lá, 27 ká bà giì gì gí tàkò ye. Yí a ꞌduù mbe me gbolò ndii ye tí ŋa ŋìnó náa à kpêtí káa bà dù tí vòó mbe kû njaanga tàmà ꞌdo tí kò wó sínò, ye bà ꞌde wotí tí ye gítí  wálá.»

28 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tuu ndâ bu-Mbíṛì mì ndú nò ji Jòvánì si yí gbí gbata Bètánìyà a tìto Jòròdánìyà kû caka tí ndâ ꞌduù.

29 Jòvánì mâ giì zekeꞌo ta ꞌbí yé á bìndi bà ꞌdè nje mì ndú ta ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà nò, yí giì ŋò Jézù kèjì gí mì wó. Bìndi  yí giì tùbà tí Jézù ji ndâ ꞌduù máa, «Yo ŋò ꞌViì-rómbo-mì-Mbíṛì, tí mbe toṛo ndâ vò i ꞌdo muu to tí nó, zô! 30 Ŋìzó a yí tí ꞌduù tí nó náa ye kû ꞌdè có gítí wó máa, ‹ꞌBí ꞌduù, tí gbolò ꞌduù mbe ndii ye gî, á kèjì tàkò ye› nó ká zô. Yí me gbolò ndii ye gî, tacó yí sàà kû ꞌvala kùṛo o bà jò ye. 31 Ye táánò sàà ŋò yí ni tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tuu yí nó lá, káa à giì tuu ye, máa, ye dù tí mbe caka tí ndâ ꞌduù, tacó wàa, ye ꞌví tù ta bà tí wó ji ndâ Ìzìrìyélì.

32 «Ye táánò ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì kû gì ꞌdo gbíṛì go kùlè nô, kû gì gí bà o mí muu wó. 33 Ye táánò ta o tí nò ŋò yí ni lá. Káa a ꞌduù tí nó mbe tuu ye, máa, ye caka tí ndâ ꞌduù ta ngo nó, ká giì tùbà tí wó ji ye máa, ‹ꞌDuù tí nó náa wò bà ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì kû gì ꞌdo gbíṛì ndírí gí muu wó nó, a ꞌduù tí nò ká bà gì gí bà caka tí ndâ ꞌduù ta Bèṛi-mì-Mbíṛì nó ká nò.› 34 Káa ye giì ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì gì ꞌdo gbíṛì gí muu ꞌdakò tí zó gî. À má énò, ye kpónó kû yù nó a gbí wó ji yo máa, yí a ꞌViì-mì-Mbíṛì.»

Ndâ mbe dù tí ndâ kpédélé mbe tala có mì Jézù

35 Ta ꞌbí yé, si ndâ Jòvánì kû ṛò tíyò ta ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó sósòꞌô ta ꞌdêꞌo, 36 Jòvánì giì ŋò Jézù kû ndii ta nó. Yí giì zeke Jézù ngbóó, bìndi  yí giì tùbà tí wó ji ndâ mbe tala có mì wó tí nó náa ndú kû ṛò tíyò ta ndú nó, máa, «Yo ŋò ꞌViì-rómbo-mì-Mbíṛì ta nó zô.»

37 Ndâ mbe tala có mì Jòvánì nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò, ndú só giì njè nó ya gí bà ṛu ndi Jézù. 38 Jézù mâ giì ꞌvìsì tí wó, yí mâ giì ŋò ndú, yí giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû pà a yè?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Rábì» (gbí  máa, Mbe nìbà i), «Wò kû dù ngò?»

39 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo gì gí bà ŋò .» Ndú bà-i-nò giì ya ta sè ṛi-ꞌdêꞌo tí nó gí bà ŋò bàndò mì Jézù.

40 ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jòvánì mbe ya gí bà ŋò bàndò bà dù Jézù nò a Àndèréyà, tí náꞌvindí Sìmónè Pìyétòrò. 41 Àndèréyà mâ giì ŋò bàndò bà dù Jézù gî, yí giì dele ndi wó ya gí bà pà bà tí náꞌvindí wó Sìmónè, yí mâ giì ꞌde yí gî, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ze ꞌde Bìndi-Mbíṛì gî!» 42 Bìndi  yí giì ꞌdaka Sìmónè ya tí  ji Jézù.

Jézù mâ giì ŋò Sìmónè, Jézù giì zeke Sìmónè ngbóó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò a Sìmónè tí ꞌviì mì Jòvánì, káa ngú ṛè lo kpónó bà dù a Kéfà,» (gbí  máa, Pìyétòrò, gbí  máa, Duù).

43 Ta yé bìndi bà ꞌde tí ndâ Jézù ta Sìmónè Pìyétòrò, Jézù giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Fìlípò, si Jézù bàkà có gítí bà njè nó ꞌdo tàbèꞌdè Jòròdánìyà tacó bà ya gí Gàlìléyà cee gî. Jézù giì tèꞌé tí Fìlípò máa, yí gì gí bà ṛu ndi yì. 44 Fìlípò delè káa ꞌduù Bètìsàyídà go ndâ Àndèréyà ta Pìyétòrò.

45 Fìlípò mâ giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Nàtànìyélè, yí giì ꞌdè có ji Nàtànìyélè máa, «Ze ꞌde ꞌduù tí nó náa Mòze táánò cu có gítí wó mí gbí wáràgà mì wó nó gî, ꞌduù tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò cu có gítí wó mí gbí wáràgà mì ndú nô. Ṛè wó a Jézù, tí ꞌviì mì Jùzépè mbe gì ꞌdo Názàrètì.»

46 Káa Nàtànìyélè giì ꞌvee Fìlípò máa, «A ŋa tó i yè jé ká gì ꞌdo Názàrètì?» Káa Fìlípò giì ꞌvìsì có ji Nàtànìyélè máa, «Gì gí bà ŋò yí ta ṛo lo.»

47 Ndâ Fìlípò ta Nàtànìyélè bà-i-nò giì njè nó kû ya gí mì Jézù. Jézù mâ giì ŋò Nàtànìyélè kèjì gí mì wó, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «À gbúú-gbuu zó a Ìzìrìyélì gbí dù Ìzìrìyélì ta tiṛì gbí yì wó wálá ká kèjì zô.»

48 Nàtànìyélè mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, yí giì ꞌvee Jézù máa, «Wò ŋò ye ni ta yè?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye kùtàá ŋò wò kû ki tí lo to tà mû-mbiìgá á kùṛo o bà ya Fìlípò gí bà tèꞌé tí lo.»

49 Nàtànìyélè bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Mbe nìbà i, wò a ꞌViì-mì-Mbíṛì! Wò a gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì!»

50 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Nàtànìyélè máa, «Wò ùnje énò máa, ye a ꞌViì-mì-Mbíṛì, tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, ká tacó náa ye ꞌdè có ji wò máa, ye kùtàá ŋò wò kû ki tí lo to á tà mû-mbiìgá gî nò. Káa wò bà giì ŋò ndâ ꞌbí i mbe me kpo-kpò ndii ŋìnò gî. 51 Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa, wò kèjì gí bà ŋò njekèjì gbíṛì njaanga tí gî, bìndi  ndâ basìlì mì Mbíṛì kû wùùkù to ya gí yaà, gì gí to, ya gí yaà, gì gí to, muu ꞌViì-mì-ꞌDakò.»

2

Jézù ya gí bàndò bà kò niì gbí gbata Kánà

1 À bàkà bìndi bà tèꞌé tí ndâ Fìlípò ta Nàtànìyélè mì Jézù káa sili taꞌô, bìndi  ꞌbí ꞌdakò gbí gbata Kánà, gbí to Gàlìléyà, giì ko niì mì wó gí ꞌbá. Màríyà tí nawu Jézù ta o tí nò kuu bàndò bà ko niì tí nò. 2 À delè giì tèꞌé tí ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó gí bà ko niì tí nò gî.

3 Pe nèbítì mâ giì cee ꞌdo mì ndâ mbe kò niì gî, nawu Jézù giì ꞌdè có ji yí máa, «Pe mì ndú wálá.»

4 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji nawu wó máa, «Káa wò ꞌdè ji ye máa ye ꞌví bàkà tí  a yè, ndi lo niì? O mì ye gì kálásê.»

5 Nawu Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà nèté bàndò bà ko niì nó máa, «Yí má ꞌdè có ji yo, yo ꞌví ndii muu có mì wó nò lá.»

6 Ta o tí nò ndâ ꞌbí kpo-kpò káꞌi-ngo vô-nje gbaànjé ꞌdo tí díí, náa gbèe  kû te go jú-káṛà-ngo vô ta nje  tí , kuu mì ndâ ꞌduù tí nò á bàndò bà ko niì nò. Nèté mì ŋa ndâ kpo-kpò káꞌi-ngo tí nò gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà a bà cu ngo mí gbí ndú tacó bà caka bèjò.

7 Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà nèté bàndò bà ko niì nó máa, «Yo cu ngo yeke ndâ kpo-kpò káꞌi tí nò gî.»

Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì bàkà go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò gî, 8 Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo cu ꞌbí ngo tí nò náa yo yee mí gbí ndâ káṛà nò ji ꞌduù tí nó mbe kû njèè i-zó-zò nô.»

9 Ndâ ꞌdakò tí nò giì cu ngo tí nò náa ndú yee mí gbí káṛà nò ya tí  ji ꞌduù tí nó mbe kû njèè i-zó-zò nó go có mì Jézù nò. Yí mâ giì tee mítí nje wó, ŋìnó a pe ká nô! Káa yí ŋò ꞌdóó kpokèjì tí nó náa pe tí nò gì ꞌdo tí  nó lá. À káa ndâ ꞌduù tí nó mbe yòò ngo mí gbí ndâ kpo-kpò káṛà-ngo tí nó ká ꞌdi gbí có tí nò.

Mbe njèè i-zó-zò bà-i-nò giì tèꞌé tí ꞌdakò tí nó náa à kû ko niì mì wó gí ꞌbá nô. 10 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndâ ꞌduù ta o i ꞌdáá gî kû njèè kùṛo a pe ŋìnó mbe me gó ngé waa gî nô. Yì ndâ wiṛi má ye gî, ndú giì njèè pe ŋìnó mbe me gó dúú-dúú lá nó ꞌdo ndiì. Káa wò giì kpolo tí pe ŋìnó mbe me gó ngé waa gî nó yee tí kpónó.»

11 Jézù bàkà kpédélé seṛè mì wó nò mí gbí gbata Kánà á Gàlìléyà, tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò ta wotí mì yì. Ndâ mbe tala có mì wó giì ùnje gítí wó dú ta yúcó gî.

Jézù mòkò ndâ mbe mà ꞌvélè ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gí sè

12 Ndâ Jézù ta nawu wó, ta ndâ náꞌvindí wó, giì njè nó ꞌdo bàndò bà ko niì ya gí bà bàkà làmbu sili mí gbí gbata Kàpàrànáwùmù.

13 Jézù mâ giì ŋò kùṛo o bà bàkà tàkìì mì o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì dooko gî, ndú giì njè nó ta ndâ mbe tala có mì wó ꞌdo gbí gbata Kàpàrànáwùmù, tacó bà ya gí bà bàkà gbolò o tí nò mí Jèrùzàlémè. 14 Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌde ndâ ꞌduù ꞌvìsì gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì tí ꞌdóó i mì ndú gî. Ndú ꞌde ndâ mbe kû mà ndâ mòꞌdú, ta ndâ rómbo, ta ndâ kùlè, ta ndâ mbe kû ꞌvìsì gùrúsù, ꞌvíṛímó-ꞌviṛimo gbí nèté.

15 Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì je njì wú, bìndi  yí giì gbì ta ndâ ꞌduù tí nò, ta ndâ nò mì ndú, mòkò ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì á gí sè. Yí giì ꞌbuku ndâ tàràbézà mì ndâ mbe kû ꞌvìsì gùrúsù mí to, ta bà vaka ndâ gùrúsù mì ndú vóró-voro, vóró-voro, ta to. 16 Bìndi  yí giì do mítí ndâ mbe kû mà ndâ kùlè máa, «Yo kaa ndâ kùlè mì yo nò ꞌdo bà-i-nó gî! Yo kákáꞌi ꞌví bàkà ṛùkàtiì mì Bu ye tí bàndò bà mà ꞌvélè mì yo lá!»

17 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò ŋa i tí nò náa yí bàkà ta ndâ mbe mà ꞌvélè gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nò, mbí ndú bà giì ꞌva tí có tí nó á gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Ye bà cì ká muu ꞌbá mì lo!» nô.

18 Káa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ŋìndi ndú giì yuu tí ndú mí gbí có tí nò ta bà ꞌvee gbí nje Jézù máa, «Ze ꞌví ŋò ni mítí ŋa yè máa, àá mì lo a yúcó tacó bà bàkà ŋa i tí nò kpónó náa wò bàkà nò?»

19 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì tí nó gí to, wàa ye bà bì ndí  mí tíyò á gbí sili taꞌô.»

20 Káa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee yí máa, «Àá táánò bì ꞌbá-Mbíṛì tí nò mí tíyò gbí ndoò ziꞌduù-só-nje vô nje-vô gbaànjé, káa wò kèjì gí bà bì ndí  gbí sili taꞌô?»

21 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ta o tí nò ŋìndi ndú kû koṛo có a i gítí cèe ꞌbá-Mbíṛì tí nó, keèlá, Jézù kû ni a ꞌbá-Mbíṛì tí nó tí dìì wó nô. 22 Mbí ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌva tí có tí nò náa yí ꞌdè gítí bà bì ndi ꞌbá-Mbíṛì á gbí sili taꞌô nò a i bìndi bà ꞌvala ndi Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó. Bìndi  à ngbíí nò a o bà giì ùnje mì ndú á gítí ndâ có tí nó á gbí wáràgà mì Mbíṛì, ta có tí nò náa Jézù ꞌdè nò.

23 Ndâ ꞌduù me mbè, mbe ŋò ndâ seṛè tí nó náa Jézù bàkà gbí ndâ sili bà dù yí á Jèrùzàlémè ta o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì nó, giì ùnje gítí Jézù gî. 24 Káa Jézù tee njembí wó gítí có mì ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú gbaànjé lá, tacó yí ŋò ndú ꞌdáá gî ni gî. 25 Tacó énò, gbí ndeṛè bà ꞌvee ꞌbí ꞌduù mì wó máa yí ꞌdè gbí ndú ji yì nò wálá, tacó yí ꞌdi gbí ndâ ꞌduù muu to tí nó ngé cee gî.

3

Ndâ Jézù ta ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Ta ꞌbí o gbaànjé ꞌbí ꞌdakò tí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, delè tí kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndú, ta ṛè wó a Nìkòdémò, 2 giì ya gí mì Jézù ta bèbìlì gbí kóó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Mbe nìbà i, ze ŋò wò tí mbe nìbà i mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì ni gî. Tacó ꞌbí ꞌduù bà ꞌde wotí bà bàkà ndâ ŋa ndâ kpo-kpò i tí nó náa wò kû bàkà nó wálá, sè  káa ŋìnó à má káa Mbíṛì ká tàkò ꞌduù tí nò.»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Nìkòdémò máa,

«Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa,

à má kpò gbí ndi bà jò ꞌduù lá,

ꞌduù tí nò bà dù tí bòò-gba mì Mbíṛì wálá.»

4 Káa Nìkòdémò giì ꞌvee Jézù máa, «Àá bà kpò gbí ndi bà jò kpo ꞌduù kákáꞌi ée? Yí bà ꞌde kpokèjì bà dele ndi wó ya gí gbí yì nawu wó wàa à ꞌví jò ndi wó tí dó ꞌviì ꞌdo kòtí ꞌdi?»

5 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Nìkòdémò máa,

«Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa,

à káa ŋa ꞌduù ŋìnó náa à caka tí wó gî,

tí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì gî nó,

ká bà dù tí Bòò-gba mì Mbíṛì.

6 A ndâ bu ꞌduù ta nawu ꞌduù ká jò ꞌduù,

káa, a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká je wotí bà dù tí ꞌduù mì Mbíṛì ji ꞌduù.

7 Njembí lo ꞌví mù gítí có tí nó náa ye ꞌdè ji wò énó nó máa, à ꞌví jò ndi lo tí ngú  nó lá.

8 Tacó ndâ ꞌduù ŋìnó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí bà ꞌvala go có mì Mbíṛì ji ndú gî nó,

go pípìṛi náa wò kû ꞌdi káa wo bà pì yí,

káa wò bà ni bà cu ꞌbì lo gbúú-gbuu mítí ꞌbí to,

máa, ‹Nô! Pípìṛi kû pì ꞌdo nô!› nò wálá.

Wó delè bà ni bà cu ꞌbì lo gbúú-gbuu mítí ꞌbí to,

máa, ‹Pípìṛi kû pì gítí  nó!› nò wálá.»

9 Káa Nìkòdémò giì ꞌvee Jézù máa, «Gbí có mì lo nò máa yè?»

10 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò tí gbolò mbe nìbà i mì ndâ Ìzìrìyélì delè ŋò ndâ i tí nò ni lá?

11 Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa,

ze kû ꞌdè có ká gítí ndâ i ŋìnó náa ze ŋò ndú ni gî nô.

Ze delè kû ꞌdè có ká gítí ndâ i ŋìnó náa ze ŋò ndú ta ṛo ze gî nô.

Kpêtí ká énó, ndâ ꞌduù mì yo biya bà ꞌdi ndâ có tí nó náa ze ꞌdè ji yo gítí ndâ i ŋìnó náa ze ŋò ta ṛo ze nó gî.

12 Yo má biya bà ꞌdi có tí nó náa ye ꞌdè ji yo gítí ndâ i muu to tí nó nó gî,

yo bà ùnje gítí có ŋìnó náa ye bà ꞌdè ji yo gítí ndâ i ŋìnó gbíṛì nó ta ŋa kpokèjì ngàyi?

13 ꞌBí ꞌduù muu to tí nó gbaànjé jé mbe ꞌdò kò wó mí gbíṛì wálá;

à káa ꞌViì-mì-ꞌDakò, tí mbe gì ꞌdo gbíṛì.

14 Mbíṛì bà te ꞌViì-mì-ꞌDakò gí yaà mí kùṛo ndâ ꞌduù go bà te cè tí kpoo tí nó náa à du ꞌdo tí liì nó mì Mòze gí yaà mí kùṛo ndâ ꞌduù gbí kángáá nga ngoò,

15 tacó wàa ndâ mbe ùnje gítí wó ꞌdáá gî ꞌví ꞌde ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

16 Tacó Mbíṛì zè ndâ ꞌduù muu to tí nó nìkì ngé ma.

Tacó énò, yí giì je gbèe ꞌViì mì wó ji ndú.

Mbíṛì je gbèe ꞌViì mì wó ji ndâ ꞌduù,

tacó wàa, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí wó nó ꞌví giṛiꞌo lá.

Ndú delè ꞌví ꞌde ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

17 Mbíṛì tuu ꞌViì mì wó gí muu to tí nó me tacó bà waa có mítí ndâ ꞌduù lá.

Yí tuu yí a i tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù.

18 Mbíṛì bà waa có mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò gî nó wálá.

Káa ꞌduù ŋìnó mbe biya bà ùnje gítí gbèe ꞌViì-mì-Mbíṛì ta ꞌbí ꞌviì go yí mì Bu wó wálá nó gî nó ꞌva tí to sàà gî.

19 Mbíṛì bà waa có mítí ndâ mbe ngbútù ta ndeṛè  énó máa,

ngbaꞌo gì gí muu to tí nó gî,

káa à giì nìkì tí ndâ ꞌduù a bà kpoko tí ndú ta ndi gbí ꞌdíꞌdiꞌo.

Ndú biya bà dù gbí ngbaꞌo gî,

tacó ndú ta o ꞌdáá gî kû bàkà káa ndâ vò i.

20 À dú káa yúcó máa,

ndâ mbe bàkà vò i ꞌdáá gî kû sogo ngbaꞌo,

tacó à tí ndú a gúku, máa,

ndâ ꞌduù bà ŋò ŋa ndâ vò i tí nó náa ndâ yì kû bàkà nô.

21 Káa a ndâ mbe ꞌvala ta yúcó ká kû co gí gbí ngbaꞌo,

tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò ta ndâ i tí nó náa ndâ yì bàkà ta ṛè mì Mbíṛì nó ngbáṛángàꞌi.»

Ndâ Jézù ta Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù

22 Ta o tí nò ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌbìtà bà nò ta ndi gbí ndâ to á sè ꞌdo gbí ndâ gbata gbí to Jùdéyà. Ndú dù gbí ndâ nó tí nò ta làmbu kôndi o, kû caka tí ndâ ꞌduù. 23 Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù ŋìndi wó ta gbèe o tí nò kû dù tí ꞌbí bàndò ta ngo gèjèè kuu tí , náa à kû nì mítí  a Àyìnónì, á dê ta gbata Sàlímì, kû caka tí ndâ ꞌduù delè, 24 á kùṛo bà zèè yí tí Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù mí gbí zàà.

25 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù giì tò kponje ta ꞌbí Jùdéyà gítí có bà bàkà i tí ngbáṛángà i. 26 Bìndi  ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù giì ya gí mì wó, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Mbe nìbà i, ze ꞌdi có énó máa, ꞌdakò tí nó táánò náa yo ta yí ngéé tìto Jòròdánìyà nó, ꞌdakò tí nó náa wò táánò tùbà tí wó ji ndâ ꞌduù máa, yí a ꞌViì-rómbo-mì-Mbíṛì nó, kpónó kû caka tí ndâ ꞌduù, káa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû kaa ya gí mì wó.»

27 Káa Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù giì ꞌvìsì có ji ndâ mbe tala có mì wó máa,

«À má me Mbíṛì ká wu i ji ꞌduù lá,

yí gí bà dù tí mbe i tí nò wálá.

28 Yo ꞌdi có tí nó náa ye táánò ꞌdè ji yo énó máa,

‹Ye me Bìndi-Mbíṛì lá,

ye a ꞌduù tí nó náa à tuu yí túú-tuu gí kùṛo wó› nó ta tù yo gî.

29 Ngú niì ta o ꞌdáá gî ká ta ṛè ngú ꞌdakò mì wó mbe kû kò yí nô.

Kpêtí ká énò,

tàkòcò kómbe ꞌdakò tí nó mbe kû kò ngú niì nó ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi gítí bà ꞌdi kòcò ndâ kómbe wó kû ꞌdè nje ta ngú niì mì wó ta líkíꞌo tí ndú.

Ŋa líkíꞌo tí nò kpónó kuu tí ye.

Tàkòcò ye kpónó peteke ngé tè gî.

30 Wotí mì wó má kû ya gí yaà,

wotí mì ye kû dele gí to.

31 ꞌDuù tí nó mbe gì ꞌdo yaà nó me gbolò ndii ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.

Káa ꞌduù ŋìnó náa à jò yí mí muu to tí nó nó a ꞌduù mì to tí nô.

Yí delè kû ꞌdè có ká gítí ndâ i muu tó tí nô.

32 Bìndi  ꞌduù tí nó mbe gì ꞌdo gbíṛì nó

kû ꞌdè có ká gítí ndâ i ŋìnó náa yí ŋò ndú gbíṛì nô.

Yí delè kû ꞌdè káa ndâ có ŋìnó náa yí ꞌdi ꞌdo gbíṛì nô.

Ndâ ꞌduù kpêtí má ùnje gítí có mì wó lá,

33 ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí có mì wó gî nó ùnje gî máa,

ndâ có mì Mbíṛì a yúcó.

34 Tacó ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tuu yí nó kû ꞌdè a ndâ có mì Mbíṛì.

Tacó Mbíṛì je Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji ꞌduù tí nò náa yí tuu yí nò túkàꞌi.

35 Bu ꞌViì zè ꞌViì nìkì ma.

Yí giì kaa ndâ i ꞌdáá mí ꞌbì ꞌViì gî.

36 ꞌDuù mbe ꞌdi có mì ꞌViì gî

bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

Káa, ꞌduù ŋìnó mbe biya bà ꞌdi có mì ꞌViì gî nó

jé gí bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó wálá,

tacó yí kû ꞌvala gbí kpo-tàkòcò mì Mbíṛì.»

4

Ndâ Jézù ꞌde tí ndú ta ꞌbí niì Sàmárìyà muu gùù ngo

1 Jézù giì ꞌdi gî máa, ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ŋò ni gî máa, muu ndâ mbe tala có mì yì me mbè ndii muu ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù gî, káa yì delè kpòò kû caka tí ndâ ngú ꞌbí , 2 à má ta bà ꞌdè ta yúcó, Jézù táánò caka tí ndâ ꞌduù lá, a ndâ mbe tala có mì wó ka kû caka tí ndâ ꞌduù.

3 Yí njè nó ta ndâ mbe tala có mì wó ꞌdo Jùdéyà tacó bà ya gí Gàlìléyà, 4 có tí kpokèjì tí nó mbe có gbí to Sàmárìyà nô. 5 Ndú mâ giì yee gbí njí tí nó náa Jàkóbè dígísèé je tí mbèlè ji ꞌviì mì wó Jùzépè, á dê ta gbata Sìkárà gbí to Sàmárìyà nó, 6 Jézù giì ki tí wó to ta sé nó á muu ꞌbí gùù ngo, náa à kû nì mítí  a Gùù ngo mì Jàkóbè, á gbí njí tí nò, si ṛi dê gítí bà gì gbúrú.

7-8 Jézù mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò ꞌbí niì tí jú Sàmárìyà mbe gì tacó bà ja ngo, si ndâ mbe tala có mì Jézù kaa ꞌdáá ya gí bà sì i-zó-zò gbí gbata gî. Bìndi  Jézù giì yù ngo ꞌdo tí niì tí nò, máa, «Cu ꞌbí ngo mì lo nò je, wàa ye ꞌví njù gi.»

9 Káa niì tí nò giì ꞌvee Jézù máa, «Ŋìnò a wò tí Jùdéyà ká kû yù ngo ꞌdo tí ye tí jú Sàmárìyà?» Niì tí nò ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò mítí Jézù tacó ndâ Jùdéyà gbí ndâ o tí nò si ndâ ꞌduù Sàmárìyà tí i ngé gî lá.

10 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa,

«Wò kùtàá má ŋò i-nambeè tí nó náa Mbíṛì kû je ji ndâ ꞌduù tí nó ní-ni,

wò delè kùtàá má ŋò ꞌduù tí nó mbe kû yù ngo njú-njù ꞌdo tí lo nó ní-ni,

a wò kùtàá ká bà yù ngo ꞌdo tí wó,

bìndi  yí kùtàá bà je ngo tí nó mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù nó ji wò gî.»

11 Niì tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «I bà ja ngo mì lo wálá, kpo ꞌduù, káa tà guu ngo tí nó me ꞌdú ngé. Wò bà ꞌde ngo tí nó mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù náa wò bà je ji ye nò ꞌdo kòtí ꞌdi? 12 Gbí ŋa có mì lo nò máa, wò a gbolò ꞌduù ndii gu ze tí nó tí Jàkóbè nó gî? Jàkóbè tí nó táánò tí mbe duu gùù ngo tí nó náa ndú ta ndâ ꞌviì mì wó, ta ndâ i-kó-ko mì ndú, njù kpòò, bìndi  ndú giì jee ji ze nô?»

13 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa,

«ꞌDuù má njù ngo ꞌdo gbí gùù ngo tí nó,

go ngo bà bàkà yí kákáꞌi gî.

14 Káa go ngo bà bàkà ꞌduù mbe njù ngo gbí ꞌbì ye kákáꞌi wálá.

Ngo tí nò bà dù gbí yì wó go ngo mbe kû ꞌva gbí pù co gbí ndoò.

Ngo tí nò bà ꞌvala yí dúú bà ya tí .»

15 Niì tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Cu ꞌbí ŋa ngo tí nò náa wò kû ꞌdè có gítí  nò ji ye, tacó wàa go ngo ꞌví bàkà ye kákáꞌi lá. Delè tacó wàa, ye ꞌví gì gí bà ja gùù ngo tí nó kákáꞌi lá, bu ye.»

16 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa, «Ya gí bà tèꞌé tí ꞌdakò mì lo, wàa yo ꞌví gì ta yí gí bà-i-nô.»

17 Káa niì tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «ꞌDakò mì ye wálá.»

Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò ꞌdè a yúcó máa, ꞌdakò mì lo wálá. 18 Tacó wò táánò kò ndâ ꞌdakò vô, káa ꞌdakò tí nó kpónó náa yo kuu ꞌbá ta yí nó me ꞌdóó ꞌdakò mì lo lá. Có mì lo me ꞌvéṛè lá.»

19 Niì tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye kpónó ŋò ni gî máa, wò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, bu ye. 20 Káa ndâ ká gù ze tí ndâ Sàmárìyà dígísèé kû bàkà i-Mbíṛì mí pí gú tí nó mì ze nô. Káa yo tí ndâ Jùdéyà máa, gbèe bàndò bà bàkà i-Mbíṛì ꞌví dù ká gbí gbata Jèrùzàlémè cuki. Yúcó bàndò kpónó ꞌví dù a ŋìndi ndâ ꞌdi?»

21 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa,

«Ùnje gítí có tí nó náa ye kû ꞌdè ji wò nô, niì.

ꞌBí o wúnò ká kèjì náa yo bà bàkà i ji Bu ye mí pí gú mì yo nó wálá;

yo delè bà bàkà i mí Jèrùzàlémè wálá.

22 Yo tí ndâ ꞌduù Sàmárìyà ŋò Mbíṛì tí nó náa yo kû bàkà i ji yí nó ni lá.

Káa ze tí ndâ Jùdéyà ŋò Mbíṛì tí nó náa ze kû bàkà i ji yí nó ni gî.

Tacó ꞌduù tí nó tí mbe ꞌvala ndâ ꞌduù nó gì a i ꞌdo mì ze tí ndâ Jùdéyà.

23 Káa o tí nò ká kèjì, à má ta bà ꞌdè ta yúcó, o tí nò gì sàà gî,

náa ndâ cèe mbe bàkà i-Mbíṛì bà giì bàkà i ji Bu ye ta njembí ndú,

ndú delè bà bàkà i ji yí ta yúcó.

Tacó ŋìnò a ŋa ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tí Bu ye kû dù ta go ndú máa ndú ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà i ji yì nô.

24 Mbíṛì a Bèṛi;

à má énò, ndâ mbe bàkà i-Mbíṛì ꞌví bàkà ta wotí mì Bèṛi mì wó tí Mbíṛì,

ndú delè ꞌví bàkà ta yúcó.»

25 Káa niì tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ye ŋò ni gî máa, Màsíyà (gbí  máa, Bìndi-Mbíṛì) kpónó kèjì, yí má gì gî, yí bà ꞌdè gbí ndâ có ꞌdáá gî ji ndâ ꞌduù.»

26 Káa Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa, «Ye tí mbe kû ꞌdè có ta wò nó a ꞌduù tí nò, tí Bìndi-Mbíṛì nò.»

27 ꞌDo bà-i-nò ndâ mbe tala có mì Jézù giì dele ndi ndú ꞌdo bà sì i-zó-zò gî. Ndú mâ giì ꞌde ndâ Jézù kû ꞌdè nje ta niì tí nò, nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Káa gbèe ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe ꞌvee Jézù máa, «Yo kû ꞌdè a cèe nje yè ta jú Sàmárìyà tí nò?» nò wálá.

28 Niì tí nò mâ giì ŋò ndâ mbe tala có mì Jézù gì gî, yí giì goonó mbálá-mbala ya gí gbí gbata, si káṛà ngo mì wó mí muu gùù ngo, bìndi  yí giì ma ndâ ꞌduù máa, 29 «Yo gì gí bà ŋò ŋa ꞌbí ꞌdakò tí nó gi! Yí yù gbí ndâ i tí nó náa ye bàkà gbí bà ꞌvala ye nó ꞌdáá gî gí sè gî. À ꞌví dù nò a ꞌdakò tí nó tí Bìndi-Mbíṛì nó?» 30 Káa ndâ ꞌduù gbí gbata mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa niì tí nò ꞌvanda ji ndú nó, ndú giì kaa ya gí mì Jézù.

31 Káa si niì tí nò kû ya gí bà kili ndâ ꞌduù gbí gbata tacó bà ya gí mì Jézù nò, ndâ mbe tala có mì Jézù kû yòòngò yí gítí i-zó-zò, máa, «Zò ꞌbí làmbu i, wàa wò ꞌví njù ta ngo, mbe nìbà i.»

32 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «I-zó-zò mì ye kuu bà ṛo ye, káa yo ŋò ni lá.»

33 Ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «À ꞌví dù a ꞌbí ꞌduù ká ꞌví gì ta i-zó-zò ji yí?»

34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«I-zó-zò mì ye a bà bàkà go có mì ꞌduù tí nó mbe tuu ye nô.

I-zó-zò mì ye a bà cee nèté mì wó.

35 À tà káa yo ká kû ꞌdè có énó máa,

ndâ ꞌduù kû kili i ꞌdo gbí njí á bìndi pì nàꞌô bìndi bà yee njì ŋa mí gbí gùù le?

Yo zekeꞌo gbí njí lèè énó gi.

Ndâ i gbí njí yù sàà gî.

Ndú kû ù káa ndi o bà kili ndú.

36 À kpónó kû ko mboo nèté mì mbe kû kili i ꞌdo gbí njí ji yí.

Yí kû kili i tacó ꞌvala ŋìnó mbe cee lá nô.

Tàkòcò ndâ mbe kili i ꞌdo gbí njí ta mbe njí só bà peteke ká peteke.

37 Tacó có tí nó máa, ‹À ṛò njí a ꞌbí ꞌduù,

káa à giì kili i ꞌdo gbí njí a ꞌbí ꞌduù nó› a yúcó.

38 Ye bà tuu yo máa, yo ya gí bà kili i ꞌdo gbí njí.

Àá táánò me yo ká ṛò njí tí nò lá.

A ndâ ꞌbí ꞌduù tende ká mbu gítí .

Káa a yo ká bà giì là bàà gbí wuꞌo mì ndú.»

39 Mbè ndâ ꞌduù Sàmárìyà tí nó mbe kaa gì gí mì Jézù ꞌdo gbí gbata tí nó náa niì tí nò kû ꞌvala gbí  nò giì ùnje gítí Jézù ta njembí ndú ꞌdo gbí có tí nó náa niì tí nò ꞌdè ji ndú ta ṛè Jézù máa, «Yí ꞌdè gbí ndâ i tí nó ꞌdáá náa ye bàkà gbí bà ꞌvala ye nó ji ye gî,» nô. 40 Tacó énò, ndú mâ giì yee mì Jézù, ndú giì ꞌdeke tí ndú ji yí, máa, yí dù á mì ndâ yì ta ndú gàà má kózò gî, wàa yí ꞌví giì ndii . Bìndi  Jézù giì ùnje gítí bà bàkà sili sósòꞌô mí mì ndú.

41 Ndâ mbe ꞌdi ndâ có mì wó gbí ndâ sili tí nò sósòꞌô náa yí bàkà mí mì ndú nò me mbè giì ùnje gítí wó ta njembí ndú. 42 Ndâ ꞌduù tí nò mbe ùnje gítí Jézù nò giì ꞌdè có ji nájú ndú tí nó mbe ya gí bà ma có tí Jézù ji ndú nó máa, «Ze kpónó ùnje gítí wó ta njembí ze dú, me ká gí tàkò có mì lo náa wò ꞌdè ji ze nó cuki lá. Ze ùnje gítí wó tacó ze ꞌdi ndâ có ꞌdo gbí nje wó ta tù ze gî. Ze delè giì ŋò ni gî máa, yí dú a mbe ꞌvala ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî.»

Jézù ꞌvala ꞌviì mì ꞌbí gbolò ꞌduù

43 Jézù mâ giì sì ndâ sili tí nó sósòꞌô nó gî, yí giì ꞌbì ndi nó kû ya gí Gàlìléyà. 44 Yí ꞌdè ta nje wó sàà gî máa, «À te duù mítí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì lá ká ꞌdóó ꞌbá mì ndú.» 45 Káa, ndú mâ giì yee ta ndâ mbe tala có mì wó á ꞌdóó ꞌbá mì ndú Gàlìléyà, ndú giì ꞌde ndâ i tende. Ndâ ꞌduù kà giì te wiṛi mítí wó ta banga tí . Tacó ndú ŋò ŋa ndâ i tí nó náa yí bàkà á Jèrùzàlémè si ndú kà ta o gbolò o nó gî.

46 Gbí ndâ sili tí nò náa Jézù kuu tí  gbí to Gàlìléyà nò, yí giì co wiṛi ya gí gbí gbata Kánà, tí gbata tí nò náa yí ꞌvìsì ngo tí pe gbí  ta o bà kò niì nô. ꞌBí gbolò ꞌduù ta ꞌviì mì wó ta nòꞌo tí wó gbí gbata Kàpàrànáwùmù, á tí nó gbèe ṛi ꞌdo Kánà, 47 mâ giì ꞌdi có énó máa, Jézù kuu gbí gbata Kánà, yí giì njè nó ya gí mì Jézù, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji yí máa, yí ya gí bà ꞌvala ꞌviì mì yì ꞌdo gbí ku, tacó sè  mì ꞌviì tí nò káa njembí wó.

48 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «ꞌBí ꞌduù jé mbe ùnje gítí ye gbí òkò tí yo wálá; yo kû gì gí mì ye ká tacó wàa ye ꞌví bàkà ndâ kpo-kpò seṛè ji yo.»

49 Káa gbolò ꞌduù tí nò giì ꞌdeke tí wó ji Jézù máa, «Ngoꞌve tí lo a kùṛo bà ki njembí ꞌviì mì ye, kpo ꞌduù.»

50 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ya gí ꞌbá; ꞌviì mì lo bà ꞌvala gî.»

51 Gbolò ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ùnje gítí có mì Jézù gî. Bìndi  yí giì njè nó kû ya gí ꞌbá. Mâ giì zekeꞌo, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí bòò mì wó kpokèjì kû ya gì tàkò wó ta banga ngú có ji yí máa, ꞌviì mì wó ꞌvala gî. 52 Gbolò ꞌduù tí nò mâ giì ꞌvee ndâ bòò mì wó nò máa, «Gbí dìì ꞌviì tí nò ꞌbìtà bà nìkì ta o ngàyi?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Mboṛo tí nò ꞌbìtà bà cee ꞌdo tí wó yáánó si ṛi mò tí ká njíꞌdí énô.» 53 Gbolò ꞌduù tí nò giì ŋò ngé ni gî máa, ndâ ꞌduù tí nò nì ji yì nò gbúú-gbuu a o tí nó náa Jézù ꞌdè ta có ji yí máa, «ꞌViì mì lo bà ꞌvala gî,» nô. Tacó énò, ndú ta ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà ùnje gítí Jézù.

54 Ŋìnò a bà só bà bàkà seṛè mì Jézù mí Gàlìléyà. Yí delè bàkà seṛè tí nò ká bìndi bà gì yí ꞌdo Jùdéyà.

5

Jézù ꞌvala ꞌbí mbe nòꞌo á Jèrùzàlémè

1 Jézù giì njè nó ꞌdo Gàlìléyà ya gí bà ꞌbí gbolò o gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà á Jèrùzàlémè.

2 À kuu tí  a ꞌbí dùgùù to ta ngo kuu gèjèè gbí , á seè ꞌbí njekèjì ndùgù bà ṛì gí gbí gbata Jèrùzàlémè náa à kû nì mítí  a Njekèjì-mì-ndâ-rómbo. Ṛè dùgùù to tí nò gbí có mì ndâ Jùdéyà a Bètìzátà. 3 À tò ndâ ndùúṛù vô mí ṛègbà dùgùù to tí nò tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ku kiꞌviki ndú mí to gî nô, go ndâ mbe sú ṛò, ta ndâ mbe ku kò, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe gbegeꞌve mí to gî nô. Ndâ mbe òꞌbù ta ndâ mbe ósú giì kili kpìṛìꞌvìì ta tà ndâ ndùúṛù tí nò kû ù bà gbàngà ngo tí nò, 4 tacó ꞌbí ŋa o kuu tí  náa basìlì mì Mbíṛì má dù gî, yí kû gì gí tà ngo tí nò kû gbàngà ngo. Káa kpédélé mbe nòꞌo ŋìnó mbe ya gí tà ngo tí nò á bìndi bà gbàngà ngo mì basìlì tí nó kû co gí sè ꞌdo tà ngo kà tí cèe ꞌduù ta séꞌi tí wó kákáꞌi wálá.

5 Jézù mâ giì ya gí ṛègbà ngo tí nò, yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò ta nòꞌo tí wó kuu tísì. ꞌDakò tí nò dù tísì ta ndoò dê gítí ziꞌduù-só. 6 Jézù mâ giì zeke ꞌdakò tí nò, yí giì ŋò ká ngé ni gî máa, ꞌdakò tí nò dù gbí ŋa yê tí nò ta kôndi o. Jézù bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «À tí lo a go bà dù gbí dìì lo nìkì maa kákáꞌi?»

7 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «ꞌDuù mbe te ye ya tí  gí tà ngo gálà si ngo kû gbàngà tí wálá, Bu ye. Káa ye má ja tí ye kpòò, ye má bà yee kà, ndâ mbe nambeè te ꞌduù mì ndú ya tí  gí tà ngo sàà kùṛo ye gî.»

8 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A gí yaà, wò ꞌví te kpâ-sili mì lo, wàa wò ꞌví nò nó!» 9 Mâ giì zekeꞌo, gbí dìì ꞌdakò tí nò giì da mbóꞌvóó gî. Yí giì paṛa kpâ-sili mì wó, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nò nó go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò.

Jézù ꞌvala ꞌdakò tí nò ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. 10 Tacó énò, ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò náa Jézù ꞌvala yí nò máa, «À wúnó a ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà. À má énò, wò kpónó kû gbètèkè nò a tàkìì mì ndoo ta nèté bà te kpâ-sili mì lo nò.»

11 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tí nò máa, «À ꞌdakò tí nó mbe ꞌvala ye ꞌdo gbí nòꞌo nó ká ꞌdè có ji ye máa, ye te kpâ-sili mì ye, wàa ye ꞌví njè nó.»

12 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «À ꞌdakò ꞌdi ká ꞌdè có ji wò máa, wò te kpâ-sili mì lo, wàa wò ꞌví njè nó?»

13 ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì bàkà bà tùbà tí Jézù ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tí nó mbe ꞌvee yí nò. Káa à giì kpò yí gî, tacó yí ŋò Jézù ni lá, káa Jézù ŋònòkò tí wó mí gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe yè to gî nó gî.

14 Mâ giì zekeꞌo gàà énò, Jézù giì ꞌde ꞌdakò tí nò gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Jézù mâ giì ŋò ꞌdakò tí nò, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ŋò ká gi, gbí dìì lo kpónó gì nìkì maa kákáꞌi gî. À má énò, wò ꞌví bàkà vò i kákáꞌi lá, má wálá, ꞌbí gbolò i mbe ndii nòꞌo tí nò táánò mbe bàkà wò nò bà ꞌde wò.»

15 ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì dele ndi wó ya gí bà ꞌdè có ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tí nó mbe ꞌvee yí gítí ṛè mbe je yí gí gítí nèté bà paṛaka kpâ-sili ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó, máa, «Ṛè ꞌdakò tí nò mbe ꞌvala ye nò a Jézù.»

16 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có énó máa, a Jézù ká ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, yí te kpâ-sili ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò, ndú giì ꞌbìtà bà bàkà gbínje ta yí, tacó yí bàkà ndâ i tí nò ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà.

17 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌdè gítí wó máa, yí kû gbètèkè tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Bu ye kpónó go có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nó kû bàkà nèté, à má énò, ye delè kû bàkà nèté go i mì wó nò.»

18 Có tí nò náa Jézù ꞌvìsì gí tàkò có mì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà nò giì mìlìsé tí ndú go sé kà wu. Bìndi  ndòngbú có mì ndú náa ndú giì koṛo gítí wó a ŋìnó máa, ndâ yì má zi yí lá, ndâ yì kákáꞌi bà zi ꞌbí ꞌduù wálá. Ndú koṛo ŋa có tí nò me ká tacó náa Jézù gbètèkè ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî nò lá; tàkòcò ndú kpolo ngé ma a i gítí có bà ꞌvii tí Jézù ta Mbíṛì énó máa, Mbíṛì a ꞌdóó Bu yì.

Jézù ꞌdè có gítí wotí mì wó

19 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú gí tàkò bà waaka có mì ndú nò máa,

«Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

ꞌViì kû bàkà i me ta muu wó lá;

yí kû bàkà káa i ŋìnó náa yí ŋò Bu wó kû bàkà nó cuki.

20 Tacó Bu ꞌViì zè ꞌViì mì wó nìkì ma,

tacó énò, yí giì tùbà ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî náa yí kû bàkà nó ji ꞌViì mì wó.

Bu ꞌViì bà giì tùbà bà bàkà ndâ ꞌbí nèté mbe ndii ndâ ŋìnò gî ji ꞌViì mì wó.

Yí bà giì tùbà bà bàkà ndâ i ŋìnó náa bà ꞌdè có gítí ndú bà kpo nje yo gî nó ji ꞌViì mì wó.

21 Bu ꞌViì a mbe kû je woò ji ndâ ku;

à má énò, ꞌViì delè kû je woò ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe nìkì tí wó nó go i mì Bu wó.

22 Bu ꞌViì me mbe waa có mítí ꞌduù lá,

tacó yí je wotí bà waa có mítí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ji ꞌViì mì wó gî,

23 tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví te ta duù mítí ꞌViì mì wó,

á go ŋìnó náa ndú kû te ta duù mítí wó tí Bu ꞌViì nô.

ꞌDuù mbe biya bà te duù mítí ꞌViì gî,

yí biya nò a bà te duù mítí Bu ꞌViì tí mbe tuu ꞌViì gî.

24 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ꞌduù mbe ꞌdi có mì ye,

wàa yí ꞌví ùnje gítí mbe tuu ye, bà ꞌvala ká dúú bà ya tí .

Gbí ndeṛè bà ꞌviiki gbí nje wó bìndi ku mì wó bà dù wálá.

Yí bà ya ká ngé ndírí gí gbí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó bìndi ku mì wó.

25 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, o tí nò ká kèjì,

à má ta bà ꞌdè ta yúcó, à kpónó nó a o tí nò,

náa ndâ ku bà giì ꞌdi kòcò ꞌViì mì Mbíṛì,

bìndi  ndâ mbe ꞌdi kòcò wó ꞌdáá gî bà ꞌvala gî.

26 Tacó Bu ꞌViì, tí ṛèngbó ꞌválá,

bàkà ꞌViì mì wó tí ṛèngbó ꞌválá gî.

27 Yí delè giì je wotí bà waa có ji yí ndii ndâ ꞌbí mbe waa có muu to tí nó ꞌdáá gî,

sé náa yí a ꞌViì-mì-ꞌDakò nò.

28 Nje yo ꞌví ꞌdèè gítí có tí nò lá,

tacó o tí nò ká kèjì náa ndâ ku gbí gùù bà giì ꞌdi gbí kòcò wó,

29 bìndi  ndâ ku ŋìnó mbe bàkà tó i táánò si ndú kû ꞌvala muu to tí nó nó bà giì ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú,

gí gbí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô;

bìndi  ndâ ku ŋìnó táánò mbe bàkà tó i si ndú kû ꞌvala muu to tí nó lá nó bà ꞌvala dó gbí muuꞌdú ndú gí bà ŋò vò i mì ndú.

30 Ye bàkà i ta muu ye lá.

Ye kû waa có ká go ŋìnó náa à ꞌdè ji ye gî.

Ye delè kû waa có ká jáá,

tacó à gbí muu ye me có bà bàkà go ꞌdóó có mì ye lá.

À gbí muu ye a có bà bàkà go có mì ꞌduù tí nó mbe tuu ye nô.

31 Ye táánò má kû koṛo có a i gítí miṛi ye,

máa, ye énó, wàa ye énó, wàa ye énó,

mbe ùnje gítí ndâ có mì ye máa,

ye kû ꞌdè a yúcó nò, bà dù wálá.

32 Káa ye ŋò ni gî máa,

ꞌbí ꞌduù tí mbe ꞌdè yúcó mbe kû ꞌdè có muu ye kuu tí .

33 Yo táánò tuu ndâ ꞌduù mì yo ji Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù,

bìndi  yí giì ꞌdè yúcó muu ye ji ndú gì tí  ji yo gî.

34 Ye ꞌdè có tí nò ji yo tacó bà ꞌvala yo.

Ye ꞌdè ji yo me tacó máa,

ye kû tee njembí ye kpolo ma a i mítí ꞌbí ꞌduù muu to tí nó máa yí ꞌví ꞌdè có muu ye nò lá.

35 Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù táánò a wu mbe kû zìì á nje kùpò.

Tàkòcò yo delè táánò peteke ta líkíꞌo bà dù gbí ngba wó tè gî.

36 Káa ꞌdóó có mì ye náa ye bà ꞌdè gítí miṛi ye mbe ndii yúcó mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù náa yí ꞌdè gítí ye nò kuu tí .

Có mì ye nò a ndâ nèté tí nó náa Bu ye tuu ta ye, máa, ye bàkà nô.

À delè a ndâ nèté tí nò ká kû tùbà  énó máa, a Bu ye ká tuu ye.

37 ꞌBí mbe ꞌdè có muu ye á bìndi ndâ nèté mì ye a Bu ye tí nó mbe tuu ye nô.

Yo jé ꞌdi kòcò wó ta tù yo lá.

Yo delè jé ŋò yí ta ṛo yo lá.

38 Có mì wó delè dù gbí njembí yo lá,

tacó yo ùnje gítí ꞌduù tí nó náa a yí ká tuu yí nó lá.

39 Yo kû jè ta bà ꞌdi gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì,

tacó yo koṛo có máa,

à gbí wáràgà mì Mbíṛì a ndâ có mbe kû je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji yo.

Káa à gbí wáràgà tí nò mì Mbíṛì nò a ndâ có gítí ye.

40 Káa, ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, yo biya bà gì gí mì ye,

tacó bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó gî.

41 Ye kû ꞌdè có tí nò ji yo me tacó máa,

ye kû pà a bà ùlù ye mì ndâ ꞌduù nò lá.

42 Káa ye ŋò yo ni ngbáṛángàꞌi gî.

Ye ŋò ni gî máa, yo zè Mbíṛì nìkì gbaànjé lá.

43 A Bu ye ká tuu ye ji yo,

káa yo giì bè ye gî.

Káa ꞌbí ꞌduù kpónó má gì ta ꞌdóó nó wiṛi mì wó gí mì yo,

yo bà te wiṛi mítí wó gî.

44 Gbèe ꞌbí có gítí bà pà kpokèjì gítí bà ùlù yo mì Mbíṛì gbí muu yo gbaànjé wálá.

À kpolo mì yo cuki káa có gítí bà ùlù tí yo gbí òkò tí yo.

À má énò, a ŋa yè muu to tí nó ká bà si yo ꞌví ùnje ta njembí yo gbaànjé gítí ye?

45 Yo kpónó kû koṛo có máa,

a ye ká bà kpì ngbàngà tí yo ji Bu ye,

káa, à me énò lá.

A Mòze, tí ꞌduù tí nó náa yo kû tee njembí yo kpolo ma á mítí wó nó,

ká bà kpì ngbàngà tí yo.

46 Yo táánò má ùnje gítí Mòze ta njembí yo dú,

yo kùtàá bà ùnje gítí ye ta njembí yo gbaànjé gî,

tacó Mòze táánò kû cu có gítí ye mì gbí wáràgà mì wó.

47 Káa yo má biya bà ùnje gítí ndâ có tí nó náa Mòze táánò cu mì gbí wáràgà nó gî,

a ŋa yè ká bà si yo ꞌví ùnje gítí ndâ có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nó?»

6

Jézù je i-zó-zò ji ndâ ꞌduù álìfì vô

1 Ta ꞌbí o gbaànjé bìndi bà dele ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó ꞌdo Jùdéyà gí Gàlìléyà, ndú giì di ngo gí tìto kàpá Gàlìléyà, náa à kû nì mítí  a kàpá Tìbérìyà delè. 2 Ndâ ꞌduù me mbè bà-i-nò giì kaa ya gí tàkò ndú, tacó ndú ŋo ŋa ndâ seṛè bà ꞌvala ndâ mbe nòꞌo tí nó náa Jézù bàkà ta ndi to nó gî. 3 Jézù bà-i-nò giì kaa ndâ mbe tala có mì wó, bìndi  ndú giì ya gí bà ki tí ndú to á pí gú.

4 Ndú ya ta nó tí nò si o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì dooko gî.

5 Jézù mâ giì ꞌva ṛo wó ꞌdo pí gú kà gí tàgbà gú, yí giì ŋò ndâ ꞌduù mósú-mosu-mòsù á kèjì gí tàkò ndú ta ndâ mbe tala có mì wó pí gú kà. Jézù bà-i-nò giì ꞌvee ꞌbí mbe tala có mì wó ta ṛè wó a Fìlípò máa, «Ndoo wúnó bà sì i-zó-zò ꞌdo kòtí ꞌdi tacó bà je ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí zó kèjì zó?» 6 Jézù ꞌvee ꞌvé tí nò ká tacó bà ꞌdi có ꞌdo gbí yì Fìlípò, tacó yí tí Jézù ŋò i bà bàkà ji ndâ ꞌduù tí nò ni sàà gî.

7 Káa Fìlípò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ndoo kpêtí má ꞌdè có máa, ndoo pà ji ndú káa làmbu i tacó bà njù ta ngo, gbí  go énó máa, ndoo bà sì i-zó-zò ta i me gbolò, ndâ-ꞌbî-lá go njì fádà 200.»

8 ꞌBí mbe tala có mì Jézù ta ṛè wó a Àndèréyà, tí náꞌvindí Sìmónè Pìyétòrò, giì ꞌvìsì có ji Jézù gí tàkò có tí nò náa ndú kû ꞌdè ta Fìlípò nò, máa, 9 «Ye kùtàá ŋò ndâ ꞌbí cèe kù kô tí nó mì ndoo nó vô, ta ndâ njì sè sósòꞌô, á mì ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò, káa, ye ŋò ni gî máa, à nò me i gítí ŋa mbè tí nò á kèjì nò lá.»

10 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì yee pí gú tàkò ndâ Jézù gî, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo si ndâ ꞌduù tí nò ꞌví ki tí ndú to.» Mbílì ta o tí nò màꞌbàà kuu ta to tí bàndò tí nò. Tacó énò, ndâ ꞌduù giì ki tí ndú to ta ndi gbí mbílì tí nò. Muu ndâ ꞌdakò ta o tí nò ꞌdáá gî álìfì vô.

11 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì ki tí ndú to gî, Jézù giì kaa ndâ kù kô tí nó vô náa Àndèréyà ꞌdè có gítí ndú ji yí mì ꞌbí ꞌviì nó, yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, má kózò gî, yí giì kaa ji ndâ ꞌduù. Yí giì dele ndi wó giì kaa ndâ njì sè tí nó sósòꞌô mì gbèe ꞌviì tí nò nó, yí kákáꞌi giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì kaa ndú gí tàkò ndâ kù kô tí nó vô nó ji ndâ ꞌduù.

12 Ndâ ꞌduù mâ giì zò i yè yì ndú ꞌdáá gî gî, Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo kili ndâ sè i-zó-zò ŋìnó ta to bìndi ndú nó ꞌdáá gî. Yo si ꞌbí làmbu i ꞌví volo mí to lá.» 13 Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì kili sè i-zó-zò bìndi ndâ ꞌduù tí nò yeke ndâ kèè muuꞌbì-nje só.

14 Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò ŋa seṛè tí nó náa Jézù bàkà nó, ndú giì ꞌdè có máa, «Ŋìnó dú káa mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nó náa Mòze táánò ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gítí wó máa, yí bà gì gí muu to tí nó nó ká nô.» 15 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ŋò ni gî máa, a gbí muu ndâ ꞌduù tí nò a có bà zèè yì, wàa ndú ꞌví bàkà yì tí gba mì ndú ta wotí. Tacó énò, yí giì ndo ta kpéétí wó ꞌdo gbí òkò tí ndú ya gí gbí òkò ndâ gú.

Jézù nò nó có ṛo ngo

16 ꞌDêꞌo mâ giì bàkà tí gî, ndâ mbe tala có mì Jézù giì kaa ꞌdo pí gú ya gítí kàpá, 17 tacó bà di ngo ya gí gbí gbata Kàpàrànáwùmù, si Jézù ta kpéétí wó mí gbí òkò ndâ gú, si o kû me pìtì-pìtì énô. 18 Káa si ndú ta gbâ ṛo ngo, ngo giì ꞌbìtà bà gbàngà tí gbí pù ta pípìṛi ngé ndii gî. 19 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ya ta gbâ ta kpéétí ndú kpòṛó gí gbí u ngo gî, ndú giì ŋò ꞌduù kû nò nó có ṛo ngo kèjì gí tàkò ndú. Káa ndú ŋò ni énó máa ꞌduù tí nò a Jézù nò lá. Yí mâ giì dooko ta ndú gî, gúku giì zèè ndú tí vò ŋa ŋìnô.

20 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo cì gúku lá; a ye!» 21 À giì dù gbí muu ndâ mbe tala có mì Jézù bìndi bà tùbà tí wó ji ndú nò a có bà te yí mí gbí gbâ, wàa ndâ yì ꞌví ya ta ndú gí tìto, káa ndú mâ giì kì ṛo ndú, ndú giì ꞌde tí ndú ta ndâ Jézù ngé tì ngo tí bàndò tí nó náa ndú kû koṛo có bà ya gítí  nô.

Ndâ ꞌduù pà bà tí Jézù

22 Ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe tè ṛì gbí kùdù kô nó mâ giì ya gí tàbèꞌdè kàpá ta dúꞌo ta yé bìndi bà je i-zó-zò ji ndú mì Jézù, ndú giì ꞌde gbèe gbâ ṛo ngo lá, káa ndú ŋò Jézù o gí gbí gbâ ta o bà di ngo mì ndâ mbe tala có mì wó lá. 23 Ndâ ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Tìbérìyà mâ giì ṛò tíyò dê ꞌvii ta bàndò tí nò náa ndâ ꞌduù zò i tí  nò, 24 ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe kû pà bà tí Jézù nò giì oloko mí gbí ndú, tacó ndú ꞌde Jézù lá. Ndú delè ꞌde vòó ndâ mbe tala có mì wó lá. Ndú bà-i-nò giì di ngo gí gbí gbata Kàpàrànáwùmù, tacó bà pà bà tí Jézù. 25 Ndú mâ giì ꞌde yí gî, ndú giì ꞌvee yí máa, «Wò di ngo gí tìto kàá ta o ngàyi, mbe nìbà i?»

26 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

yo kû pà bà tí ye me tacó máa,

yo ŋò ndâ seṛè tí nó náa ye bàkà ndú nó gî, nò lá.

Yo kû pà bà tí ye,

tacó yo zò i yè yì yo gî.

Jézù a cèe i-zó-zò

27 Yo si bà yeeke tí yo ká tacó ŋa i-zó-zò ŋìnó mbe dù gbí yì yo tí ká lá nó cuki mí to.

Yo bàkà nèté a i tacó ŋa i-zó-zò ŋìnó mbe je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji yo nô.

Ŋìnò a ŋa i-zó-zò náa ꞌViì-mì-ꞌDakò kû je ji yo,

tacó Bu ye tí Mbíṛì bàkà ꞌdóó ndi ꞌbì wó mítí ꞌViì-mì-ꞌDakò gî.»

28 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvee Jézù máa, «Ze ꞌví bàkà a ŋa yè, tacó wàa ze ꞌví bàkà ta ndâ i ŋìnó mbe nìkì tí Mbíṛì nó?»

29 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Nèté ŋìnó ta go  tí Mbíṛì máa yo ꞌví bàkà nó a bà ùnje ta njembí yo gbaànjé gítí ꞌduù tí nó náa yí tí Mbíṛì tuu yí nô.»

30 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvee Jézù máa, «Ze ꞌví ŋò ni ta yè máa, a Mbíṛì ká tuu wò? Wò bà bàkà ji ze a ŋa yè, wàa ze ꞌví ŋò ta wò ni tí tú mì Mbíṛì? 31 Ze ꞌvee wò énò tacó Mòze dígísèé je mánà tí i-zó-zò ji ndâ ká gù ze si ndú gbí kángáá nga ngoò, go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Yí táánò je i-zó-zò ji ndú ꞌdo gbíṛì› nô.»

32 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

à dígísèé me Mòze ká je i-zó-zò ꞌdo gbíṛì ji ndâ ká gù yo lá.

À Bu ye táánò ká je i-zó-zò ji ndú á ꞌdo gbíṛì.

À kpónó delè káa Bu ye ká kû je i-zó-zò ji yo ꞌdo gbíṛì, tí cèe i-zó-zò,

33 tacó i-zó-zò mì Mbíṛì a ŋìnó mbe kû gì ꞌdo gbíṛì.

I-zó-zò mì Mbíṛì a ŋìnó mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù muu to tí nô.»

34 Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ꞌdeke tí ndú ji Jézù máa, «Je ŋa i-zó-zò tí nò ta o ꞌdáá gî ji ze.»

35 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye a i-zó-zò ŋìnó mbe kû je ꞌválá ji ndâ ꞌduù nô.

ꞌDuù má gì gí mì ye gî,

go bà bàkà yí kákáꞌi wálá.

ꞌDuù má ùnje ta njembí wó gbaànjé gítí ye gî,

go ngo bà bàkà yí kákáꞌi wálá.

36 Ye ꞌdè có ji yo sàà gî máa,

yo ŋò ye gî,

káa ta ndâ ŋìnò ꞌdáá gî,

yo ùnje gítí ye lá.

37 Ndâ ꞌduù ŋìnò ꞌdáá náa Bu ye je ndú ji ye nó bà gì gí mì ye.

Káa ꞌduù má gì gí mì ye gî,

ye bà bè yí wálá.

38 Tacó ye gì ꞌdo gbíṛì me tacó bà bàkà go ꞌdóó có mì ye gbí muu ye lá.

Ye gì a i tacó bà bàkà go có mì mbe tuu ye.

39 Káa có mì mbe tuu ye énó máa,

ye ꞌví si ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa yì kaa ndú ji ye nó ꞌví giṛi lá.

Có mì wó máa,

ye ꞌví ꞌvala ndi ndâ ꞌduù tí nó náa yì kaa ndú ji ye nó ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ꞌdáá gî ta ndòngbú o.

40 Có mì Bu ye énó máa,

ꞌduù mbe ŋò ꞌViì mì yì ni gî,

bìndi  yí giì ùnje ta njembí wó gbaànjé gítí wó gî nó,

bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô;

à má énò, ye bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ta ndòngbú o.»

41 Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ꞌbìtà bà fiini có gbí òkò tí ndú gítí Jézù, tacó có tí nó náa yí ꞌdè énó máa, yì a i-zó-zò mbe gí ꞌdo gbíṛì nô. 42 Máa, «À kû gbúú-gbuu nó a Jézù tí nó tí ꞌviì mì Jùzépè nó ká kuu kùṛo ndoo nô. Ndoo ŋò ndâ bu wó ta nawu wó ni ngbáṛángàꞌi gî. Káa yí giì dù ndíi ŋìnó kû ꞌdè có máa, yì gì ꞌdo gbíṛì nó, ta ŋa kpokèjì ngàyi?»

43 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Yo si bà fiini có gbí òkò tí yo mí to.

44 Tacó ꞌbí ꞌduù gbaànjé bà gì gí mì ye ta muu wó wálá,

sè  káa ŋìnó máa,

a Bu ye tí nó tí mbe tuu ye nó ká gbà tàmuu wó gì tí  ji ye.

Káa ye bà ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta ndòngbú o gî.

45 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì énó máa,

‹Mbíṛì bà nìbà i ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.›

Káa bà gì gí mì ye a bà sè tù tí bà nìbà i mì Bu ye,

ta bà mèlè bà bàkà go có tí nò náa wò ꞌdi nò.

46 Gbí có tí nò me énó máa,

ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ŋò Bu ye ta ṛo ndú gî nò lá.

À káa ꞌduù tí nó gbaànjé mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì nó ká ŋò Bu ye ta ṛo wó.

47 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí ye gî nó bà ꞌvala ká dúú bà ya tí .

48 Ye a i-zó-zò mbe ꞌvala ndâ ꞌduù.

49 Ndâ ká gù yo dígísèé zò mánà gbí kángáá nga ngoò,

káa ndú giì mìì ꞌdáá gî.

50 Káa ye a i-zó-zò ŋìnó mbe gì ꞌdo gbíṛì,

tacó wàa, ꞌduù má zò ye gî,

yí ꞌví cì lá nô.

51 Ye a i-zó-zò ŋìnó mbe gì ꞌdo gbíṛì,

mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù nô.

ꞌDuù ŋìnó mbe zò i-zó-zò tí nò gî bà ꞌvala ká dúú bà ya tí .

Káa i-zó-zò tí nò náa ye bà je ji ndâ ꞌduù nò a dìì ye,

tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù á muu to tí nô.»

52 Ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌviiki gbí có tí nò náa Jézù ꞌdè nò ta wotí tí  ta kpéétí ndú máa, «ꞌDakò tí nò bà waa dìì wó ji ndoo wàa ndoo ꞌví zò ta ŋa kpokèjì ngàyi?»

53 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

yo má zò dìì ꞌViì-mì-ꞌDakò lá,

yo delè má njù mbelè wò lá,

yo bà ꞌde ꞌvala ŋìnó mbe cee lá nó wálá.

54 ꞌDuù mbe zò dìì ye gî,

bìndi  yí giì njù mbelè ye gî,

bà ꞌvala ká dúú bá ya tí .

Ye delè bà ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta ndòngbú o.

55 Tacó dìì ye a cèe i-zó-zò,

bìndi  mbelè ye a cèe ngo.

56 ꞌDuù mbe zò dìì ye gî,

bìndi  yí giì njù mbelè ye gî,

ꞌduù tí nò á ꞌdóó dìì ye,

ye delè a ꞌdóó dìì wó.

57 ꞌDuù tí nò bà ꞌde ꞌválá ꞌdo mì ye,

go ŋìnó náa ye kû ꞌde ta ꞌválá ꞌdo mì Bu ye tí ṛèngbó ꞌválá, tí mbe tuu ye nô.

58 Dìì ye a i-zó-zò mbe gì ꞌdo gbíṛì.

ꞌDuù mbe zò i-zó-zò tí nò bà ꞌvala ká dúú bà ya tí .

Dìì ye a tende ŋa i-zó-zò,

a me ŋa i-zó-zò tí nó náa ndâ ká gù yo zò dígísèé,

káa ndú giì mìì gî nó, lá.»

59 Jézù ꞌdè ndâ có mì wó nò ji ndâ ꞌduù á mí bàndò bà kili ndú gí bà ùlù Mbíṛì gbí gbata Kàpàrànáwùmù. 60 Jézù mâ giì nìbà i ji ndâ ꞌduù cee gî, ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó giì ꞌdè có gbí òkò tí ndú máa, «Wotí tí bà nìbà i mì wó ngé ndii gî. A ꞌdi ká bà ꞌdi gbí ndâ ŋa ndâ kpo-kpò có mì wó nò?»

61 Jézù mâ giì ŋò ni gî máa, ndâ mbe tala có mì yì kû ꞌdè kòlòwò gítí ndâ có tí nó náa yí ꞌdè ji ndâ ꞌduù nó, yí giì ꞌvee ndú máa, «Tàkòcò yo kû kpóló-kpolo gítí ndâ có tí nò náa ye ꞌdè nò? 62 Káa yo kùtàá má ŋò énò a bà ya ꞌViì-mì-ꞌDakò á gí gbíṛì, yo bà me ta tí yo ée?

63 A Bèṛi-mì-Mbíṛì ká kû je ꞌválá ji ꞌduù.

ꞌDuù ꞌvala ꞌduù lá.

Ndâ có tí nò náa ye ꞌdè nò a Bèṛi-mì-Mbíṛì tí mbe je ꞌválá ji yo.

Ndâ có tí nò delè a ꞌválá.

64 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo ùnje gítí ndâ có mì ye nò lá.»

Jézù ꞌdè có tí nò tacó yí ŋò ndâ mbe ùnje gítí có mì wó lá, ta dê ꞌduù mì wó nó kpokèjì gí bà dù tí mbe ba ngbù wó nó ni sàà gî.

65 Tacó énò, Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa ye kùtàá ꞌdè ta có ji yo máa, ꞌduù bà ꞌde wotí gítí bà gì gí mì ye ta kpéétí wó wálá, sè  káa ŋìnó a Bu ye ká ùnje ji yí nò ká nò.»

66 Ndâ mbe tala có mì Jézù me mbè giì jee bà ṛu ndi wó mí to á bìndi có tí nò náa yí ꞌdè nò gî. 67 Jézù mâ giì ŋò bà biya bà ṛu ndi wó mì ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó, yí bà-i-nò giì ꞌvee ndâ ŋìnó muuꞌbì-nje só náa yí ṛuka ndú nó, máa, «Káa yo ŋìndi yo, go bà ya ta ndâ ka yo tí yo wálá?»

68 Káa Sìmónè Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ze ꞌví ya gí mì ꞌdi, Mbe tí ze? A wò ká kû ꞌdè ndâ có ŋìnó mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù nô. 69 Ze ùnje gî, ze delè giì ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, wò a ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì kaa wò mò gí mì wó gî.»

70 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ Sìmónè Pìyétòrò máa, «À wálá a ye táánò ká cu ꞌbì ye mítí yo ta bà muu yo muuꞌbì-nje só nó? Káa ꞌbí ꞌduù gbaànjé á ꞌdo gbí òkò tí yo jìꞌvì kàzà mítí ye gî.» 71 Jézù ta o tí nò kû gbì tì kpô a i gítí Júdà, tí ꞌviì mì Sìmónè Ìsìkàrìyótè, tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó muuꞌbì-nje só náa yí ṛuka ndú nô. Tacó a Júdà ká bà giì ba ngbù wó tí Jézù.

7

Jézù ya gí bà o bà bàkà tàkìì bà tò ndùúṛù gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Jézù giì dù kû nò nó ká ta ndi gbí ndâ to Gàlìléyà. Go bà ya gí gbí to Jùdéyà giì dù tí wó lá, tacó ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà kà kû pà kpokèjì gítí wó tacó bà zi yí. 2 Kùṛo o bà bàkà tàkìì bà tò ndùúṛù gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì dooko gî, 3 ndâ náꞌvindí Jézù á Gàlìléyà giì ꞌdè có ji yí máa, «Ya gí Jùdéyà, tacó wàa ndâ mbe tala có mì lo ꞌví ŋò ta ngba lo ta ndâ nèté mì lo náa wò kû bàkà nó á kà. 4 Tacó ꞌduù ŋìnó ta go bà dù tí gbolò ꞌduù á kùṛo ndâ ꞌduù tí wó nó bàkà i gbí kóó lá. Káa wò lê má kû bàkà ndâ i tí nò, bàkà ndú mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.» 5 Ndâ náꞌvindí Jézù ꞌdè ŋa có tí nò ji yí tacó à kpêtí káa ndú, ndú ùnje gítí ndâ i tí nò náa Jézù kû bàkà nò lá.

6 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «O bà ya ye gí Jùdéyà gì kálásê. Káa à má gítí yo, o ꞌdáá gî káa o bà ya yo gí Jùdéyà. 7 Ndâ ꞌduù muu to tí nó sogo yo lá. Káa ndú kû sogo ye. Ndú kû sogo ye tacó ye ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè có ji ndú máa, ndâ kpokèjì mì ndú a ndâ vò kpokèjì. 8 À má énò, yo ya gí bà tì o bà tò ndùúṛù gbí tàkìì mì ndoo. Ye bà ya gí bà o tí nò wálá, tacó o bà ya ye gì kálásê.» 9 Ndâ náꞌvindí Jézù giì kaa ya gí Jùdéyà si yí mí Gàlìléyà á bìndi có tí nò.

10 Ndâ náꞌvindí Jézù mâ giì kaa ya gí bà tì o bà tò ndùúṛù gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî, Jézù giì njè nó ya gí tàkò ndú ta ꞌdóó o mì wó náa à gbí muu wó ta kpéétí wó. Yí mâ giì yee kà, yí giì dù ká gbí kóó. 11 Káa ṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ta gbolò o tí nò ꞌdáá gî ká gí kpokèjì tí wó. Ndú mâ giì ŋò yí lá, ndú giì dù kû ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «Yí ngò? Yí kòtí ꞌdi? ꞌDakò tí nò ngò?»

12 Káa ndâ sè mbè ꞌduù ŋìndi ndú kû giì ꞌdè a ngûcó ta ṛè wó. Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú máa, «Yí a tó ꞌduù!» Ndâ ꞌbí ꞌduù máa, «Yí a vò mbe ŋònòkò muu ndâ ꞌduù!» 13 Gbèe ꞌduù mbe ꞌdè có ta ṛè wó gí yaà wálá, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta o tí nò kû cì gúku tí ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà.

14 Ndâ ꞌduù mâ giì yee gbí jígíꞌdí-jìgìꞌdì sili mì o bà bàkà tàkìì bà tò ndùúṛù gî, Jézù giì ṛì gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nìbà i ji ndâ ꞌduù. 15 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò yí kû nìbà i, nje ndú giì ꞌdèè gî. Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «ꞌDakò tí nò ꞌde ŋa muu tí nò ꞌdo kòtí ꞌdi, káa yí jé ta ꞌbí gbèe ṛi ki tí wó kùṛo ꞌbí mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá.»

16 Káa Jézù mâ giì ŋò ŋa bà koṛo có mì ndú nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kû nìbà me ꞌdóó có mì ye gbí muu ye lá.

Ye kû nì a bà có mì mbe tuu ye.

17 Go bà bàkà go có mì Mbíṛì má kuu tí ꞌduù,

yí bà ŋò ni gî máa,

ye kû nì a bà có mì Mbíṛì.

Káa ye má kû nì a bà ꞌdóó có mì ye,

ꞌduù tí nò delè bà ŋò ni gî.

18 Tacó ꞌduù má kû nìbà a ꞌdóó có mì wó,

à gbí muu wó a có máa,

ndâ ꞌduù ꞌví te duù mítí yì.

Káa ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà nèté tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví te ta duù mítí mbe tuu yì nó a ꞌduù jáá,

yí delè me mbe ꞌviya lá.

19 Mòze dígísèé ꞌdè có ji yo lá?

Káa ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí yo mbe kû kpolo tí có mì Mòze kpónó kuu tí ?

À má énò, yo kû paa ta bà zi ye tacó yè?»

20 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «À tí lo a mâ! A ꞌdi ká kû jè ta bà zi wò?»

21 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye bàkà káa i gbaànjé, káa nje yo ꞌdáá gî kpónó ꞌdèè gítí  gî. 22 Mòze dígísèé ꞌdè có ji yo máa, yo ya ta ndâ ꞌviì-ꞌdakò gí gbí gàzâ ta sili vô-nje taꞌô bìndi bà jò ndú. (Gbí có tí nò me énó máa, a Mòze dígísèé ká ꞌbìtà bà ya gí gbí gàzâ ji ndâ Jùdéyà nò lá; gàzâ a cèe ká i mbe ꞌbìtà tí gbí o mì ndâ ká gù yo, tí ndâ mbe ꞌbìtà bà jò ŋa yo tí ndâ Jùdéyà mí muu to tí nô.) Yo kpónó kû waa ndâ ꞌviì mì yo ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì yo tí ndâ Jùdéyà náa sili tí nò vô-nje taꞌô náa Mòze ꞌdeke ji yo nò má tè ꞌvii ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì yo nò. Káa vò i tí  wálá, 23 tacó ŋìnó a sili tí nó náa Mòze ꞌdeke ji yo, tí sili bà waa ndâ ꞌviì gbí tàkìì mì yo nó ká nò. À má énò, tàkòcò yo kpónó kû kpolo gítí có bà ꞌvala kùùkpò ꞌduù mì ye ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tacó yè? 24 Yo si bà zeke káa ꞌduù wàa yo ꞌví waa có mítí wó nò mí to. Yo waa có ta yúcó.»

Muu ndâ ꞌduù ŋònòkò tí gítí dúú bàndò bà gì Bìndi-Mbíṛì gî

25 Ndâ ꞌbí ꞌduù Jèrùzàlémè bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé máa, «À nó me ꞌdakò tí nó náa ndâ kpó ꞌduù mì ndâ Jùdéyà kû pà bà tí wó tacó bà zi yí nó ká nó lá? 26 Yo ŋò yí kuu nô, kû ꞌdè có kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta gúku tí wó wálá! À ꞌví dù a yúcó máa, ndâ kpo ꞌduù ùnje gî máa, yí a Bìndi-Mbíṛì? 27 Ndú má ꞌdè énò, káa ndoo ꞌdáá gî ŋò to tí nó náa yí gì ꞌdo tí  nó ni gî nó! Káa ꞌbí ꞌduù wúnò bà ŋò to tí nó náa Bìndi-Mbíṛì bà gì ꞌdo tí  nó ni wálá.»

28 Jézù mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò kû ꞌdè gítí wó si yí kû nìbà i ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa,

«A yúcó máa, yo ŋò ye ni gî.

À delè a yúcó máa, yo ŋò bàndò bà jò ye ni gî.

À kpêtí ká énò,

ye gì me ꞌdo gbí ꞌdóó có mì ye lá.

A ꞌduù ká tuu ye.

ꞌDóó ꞌduù tí nò mbe tuu ye nò kuu tí ,

káa yo ŋò yí ni lá.

29 Káa ye ŋò yí ni gî,

tacó a ye ká gì ꞌdo mì wó.

À delè a yí ká tuu ye.»

30 À gbí muu ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ta o tí nò a có bà zèè Jézù, káa gbèe ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe gàà ꞌbì tí wó wálá, tacó o mì wó tè lá.

Jézù ꞌdè có gítí o bà njè nó mì wó wúnò (ꞌdo muu to tí nô)

31 Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Jézù gî nó ta o tí nò me mbè kuu gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò. Ndú bà-i-nò giì ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «Bìndi-Mbíṛì má gì wúnò, yí bà bàkà a ndâ ꞌbí ŋa kpo-kpò seṛè mbe ndii ndâ ŋìnó kpónó náa ꞌdakò tí nó kû bàkà nó gî?»

32 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi ŋa ꞌvé tí nò náa ndâ mbe ùnje gítí Jézù kû ꞌvee gbí ngûcó nò kû giì ꞌvèè cee nje ndâ ꞌduù me a mbè, ndú giì toko có ta Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndú, bìndi  ndú giì tuu ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ àsìkérì mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì gí bà zèè Jézù.

33 Káa Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa,

«Ye bà dù ta yo ká ta làmbu o,

bìndi  ye bà giì dele ndi ye ya gí mì ꞌduù tí nó mbe tuu ye nô.

34 Yo bà giì pà bà tí ye,

káa yo bà ꞌde ye wálá.

Tacó wotí bà yee tí bàndò tí nó náa ye kû ya gítí  nó tí yo wálá.»

35 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «Yí tà kû ya gí kòtí ꞌdi, wàa bà ꞌde ta yí ꞌví kpò tí  ta ndoo? Yí kû ya a i gí tàkò ndâ ꞌbí Jùdéyà ŋìnó mbe ꞌvaaka ta ndi ꞌbá mì ndâ Ìgìrígì nó, tacó bà nìbà i ji ndú? 36 Gbí ŋa có mì wó náa yí ꞌdè énó máa, ‹Yo bà giì pà bà tí ye, káa yo bà ꞌde ye wálá, tacó wotí bà yee tí bàndò tí nó náa ye kû giì ya gítí  nó tí yo wálá› nó máa yè?»

Pù njáá ta ngo mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù kû ꞌva ꞌdo gbí

37 Ta ndòngbú sili, tí kpóló-kpolo ṛi mì o bà tò ndùúṛù gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, Jézù giì ṛò tíyò á kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, bìndi  yí giì kò-kò ji ndú, máa,

«ꞌDuù ŋìnó ta go ngo tí wó nó,

si yí ꞌví gì gí mì ye,

wàa yí ꞌví njù ngo.

38 ꞌDuù má ùnje gítí ye gî,

ngo mbe ꞌvala ꞌduù bà ꞌva ꞌdo gbí njembí wó dúú bà ya tí ,

a go có tí nó náa a kuu gbí wáràgà mì Mbíṛì nô.»

39 Jézù lòkòꞌbò có tí nò a i gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì tí nó bà giì gì gí muu ndâ mbe ùnje gítí có mì wó nô. Bèṛi-mì-Mbíṛì ta o tí nò gì gí muu ndú kálásê, tacó Mbíṛì ta o tí nò te Jézù ya tí  gí pí jàlàmbà á gbíṛì kálásê.

Ndâ ꞌduù fùùmà có gítí Jézù

40 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe ꞌdi ndâ có mì Jézù náa yí ꞌdè gbí ndâ sili tí nò náa yí bàkà mí Jèrùzàlémè nò giì ꞌdè có máa, «ꞌDakò tí nó dú káa mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nó mì Mòze nô!» 41 Ndâ ꞌbí ꞌduù giì ꞌdè có máa, «Yí a Bìndi-Mbíṛì.»

Bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú giì ꞌvee a ꞌvé máa, «Bìndi-Mbíṛì bà gì ꞌdo Gàlìléyà ta ŋa kpokèjì ngàyi? 42 À wálá cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Bìndi-Mbíṛì bà dù a ꞌviì-gù mì Dàvídè tí nó tí gbolò gba mì ndoo tí ndâ Jùdéyà dígísèé nó? À delè giì cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, àá bà jò yí a i mí gbí mòòkò bìndi Dàvídè á Bétèlèmè?» 43 Có mì ndâ ꞌduù ta o tí nò giì me a fúú-fu-fù gítí Jézù. 44 Ndâ ꞌbí ꞌduù giì dù ká to nò máa, à zèè yí gî. Káa gbèe mbe gàà ꞌbì tí wó giì dù lá.

45 Bà zèè Jézù giì dù káa kpò ndâ ꞌduù tí nó náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tuu ndú gí bà zèè yí nó gî. Ndú bà-i-nò giì dele ndi ndú ya gí mì ndâ mbe tuu ndú, si yí mí to. Ndâ kpo ꞌduù tí nò mbe tuu ndú nò mâ giì ꞌvee ndú máa, «Yo gì ta yí lá tacó yè?» 46 Ndâ àsìkérì tí nò giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù tí nò máa, «ꞌBí ꞌduù jé mbe ꞌdè có di tàkò ꞌdakò tí nò wálá.»

47 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌvee ndâ tú mì ndú nò ta sé có máa, «Yí ŋònòkò muu yo delè gî? 48 Yo nì ṛè ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ze tí ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta ndâ kpo ꞌduù jé mbe ùnje gítí ndâ có mì wó ji ze, wàa ze ꞌví ꞌdi ta tù ze gi! 49 Ndâ mbè ꞌduù tí nò ꞌdi gbí ꞌbí i gbaànjé ꞌdo tí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá. Káa sè ŋìnò a ŋìndi ndú ta Mbíṛì!»

50 Káa, ꞌbí ꞌdakò gbí òkò tí ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ta ṛè wó a Nìkòdémò, tí ꞌduù mbe ya gí bà ꞌdè nje ta Jézù á tàbèngìì sàà kùṛo gî, giì ꞌdè có ji sè ndâ ka wó kpo ꞌduù máa, 51 «À gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà waa có mítí ꞌduù si có mì wó mí gbí yì wó lá. À mâ énò, ndoo kùtàá bà ꞌdi a kòcò wó má kózò gi.»

52 Ndâ ka Nìkòdémò tí ndâ kpo ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nó, ndú giì ꞌvee yí máa, «Wò delè gì ꞌdo Gàlìléyà? Má énò, ya gí bà pà gbí wáràgà gítí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà, bìndi  wò bà ꞌde énó máa, ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì jé mbe gì ꞌdo Gàlìléyà nò wálá.»

53 Ndâ ꞌduù bà-i-nò giì ꞌvaaka ꞌdo bàndò tí nò ya gí ꞌbá mì ndú gî.

8

1 Jézù giì taꞌva ŋìndi wó ya a i gí pí Gú Mbâ. 2 Bìndi  yí giì gboꞌo ta ꞌbí yé ꞌdo kà ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Ndâ ꞌduù mâ giì kili me mbè gî, yí giì ki tí wó to, bìndi  yí giì nìbà i ji ndú.

ꞌBí niì náa a zèè yí ta ꞌdakò

3 Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí mbe ꞌdi gbí-o, ta ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, giì yee ta niì mì ꞌbí ꞌdakò náa à zèè yí ta ꞌdakò-ngbà gî. Ndú giì ṛò niì tí nò mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 4 Bìndi  ndú giì ꞌvee Jézù máa, «Mbe nìbà i, à zèè niì tí nó kpátá-kpàtà ta ꞌdakò. 5 Káa Mòze ꞌdè có ji ndoo gbí tàkìì mì ndoo énó máa, ndoo ꞌví zi niì mbe bàkà ŋa i tí nò kpónó náa niì tí nò bàkà nó ta bà ꞌvaka yí ta díí. Nògí, có mì lo ŋìndi lo máa yè?»

6 Ndâ ꞌduù tí nò ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò ká tacó bà pà nje Jézù, máa nje wó má yaaka kpéṛéꞌvè gî, wàa ndâ yì ꞌví ꞌde ta kpokèjì gítí wó.

Káa Jézù giì biya bà ꞌvìsì có ji ndú gí tàkò ꞌvé tiṛì mì ndú nò gî. Yí giì mò káa muu wó gí to, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà ka i mítí to ta sìlì ꞌbì wó. 7 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì aanga muu ndú ká mítí gbèe ꞌvé mì ndú nò. Go bà ꞌvìsì có ji ndú mâ giì gì gítí Jézù gî, yí giì te muu wó gí yaà, bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo jé mbe bàkà vò i lá má kuu tí , si yí ꞌví co gí kùṛo, wàa yí ꞌví ꞌva kpédélé díí mítí niì tí nò.» 8 Jézù ꞌdè káa có tí nò ji ndú gî, yí kákáꞌi giì mò muu wó gí to, kû cu i mítí to.

9 Ndâ ꞌduù tí nò mbe gì ta niì tí nò gí kùṛo Jézù nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvaaka ꞌdo bà-i-nò gbaànjé-gbaànjé, kpòò yee tí o tí nó náa á káa niì tí nó náa ndú gì ta yí gí gbí ngbàngà kùṛo Jézù nó ká giì dù ta kpéétí wó kùṛo Jézù. A ndâ kpo ꞌduù ká co gí sè ꞌdáá kùṛo má kózò gî, bìndi  ndâ ꞌviì giì co gí tàkò ndú.

10 Jézù mâ giì te muu wó gí yaà, yí giì ŋò káa niì tí nò kû ṛò tíyò ta kpéétí wó. Bìndi  yí giì ꞌvee niì tí nò máa, «Ndâ mbe kpì ngbàngà tí lo káa ya gí kòtí ꞌdi, niì? ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe waa có mítí lo wálá?»

11 Káa niì tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Gbèe ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe waa có mítí ye wálá, kpo ꞌduù.»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa, «À nìkì ma. À má énò, ye delè bà waa có mítí lo wálá. Nògí, ya gî, wàa wò ꞌví bàkà vò i kákáꞌi lá.»

Jézù a ngbaꞌo mì ndâ ꞌduù

12 Ta o tí nò Jézù giì ꞌdè ꞌbí có ji ndâ ꞌduù kákáꞌi máa,

«Ye a ngbaꞌo mì ndâ ꞌduù.

ꞌDuù mbe kû ṛu ndi ye bà nò gbí ꞌdíꞌdiꞌo ngé gî wálá.

Yí bà dù gbí ngbaꞌo ŋìnó mbe ꞌvala yí nô.»

13 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè nò, ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «À káa wò ká kû wu gbí tí lo ta kpéétí lo. À má énò, có mì lo nò bà dù me yúcó lá!»

14 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Yo ꞌdè a yúcó máa, ye kû wu gbí tí ye ta kpéétí ye,

káa kpêtí ká énò, ye kû ꞌdè a yúcó,

tacó ye ŋò bàndò tí nó náa ye gì ꞌdo tí  nó ni gî.

Ye delè giì ŋò bàndò tí nó náa ye kû ya gítí  nó ni gî.

Káa yo ŋò bàndò tí nó náa ye gì ꞌdo tí  nó ni lá.

Yo delè ŋò bàndò tí nó náa ye kû ya gítí  nó ni lá.

15 Yo kû waa có me ta yúcó lá.

Káa ye me mbe waa có mítí ꞌduù gbaànjé lá.

16 Káa, ye má waa có mítí ꞌduù,

ye bà waa có ta yúcó.

Tacó ye kû waa có me ta kpéétí ye lá.

Ze kû waa có a i ta Bu ye tí nó tí mbe tuu ye nô.

17 À cu mí gbí wáràgà gítí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà énó máa,

‹Ndâ ꞌduù só má ùnje gítí gbèe có gî,

gbí  énó máa, có tí nò a yúcó.›

18 Ye kû ꞌdè có gítí miṛi ye,

káa Bu ye tí nó tí mbe tuu ye nó kuu tàkò ye.»

19 Káa ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee Jézù máa, «Bu lo tí nò kòtí ꞌdi?»

Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Yo ŋò ye ni lá.

À má énò, yo delè bà ŋò Bu ye ni wálá.

Yo kùtàá má ŋò ye ni gî,

yo bà ŋò Bu ye delè ni gî.»

20 Jézù ꞌdè ndâ có tí nò ji ndâ ꞌduù mí bàndò bà kili i-Mbíṛì. Káa gbèe ꞌduù mbe zèè yí ta o tí nò wálá, tacó o mì wó tè kálásê.

Bà ꞌdi gbí có gítí Jézù kpò nje ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gî

21 Jézù giì ꞌdè ꞌbí có ji ndâ ꞌduù tí nò máa,

«Ye bà giì ya gî.

Yo bà giì pà bà tí ye si bà  volo ji yo gî,

káa yo bà ꞌde ye wálá,

tacó wotí bà ya gítí bàndò tí nò náa ye kû giì ya gítí  nò tí yo wálá.

À má énò, yo bà cì mí gbí ndâ vò i mì yo.»

22 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ꞌbìtà bà koṛo gbí có tí nó náa Jézù ꞌdè énó máa, ndú bà ꞌde wotí bà ya gítí bàndò tí nó náa yì kû ya gítí  wálá nò, máa, «Yí bà zi tí wó zí-zi? À ꞌví dù nò a gbí có tí nò náa yí kû ꞌdè énó máa, ndoo bà ꞌde wotí bà ya gítí bàndò tí nó náa yì kû giì ya gítí  nó wálá nò ká nò?»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«ꞌBè gbí òkò tí ndoo ta ndoo a ŋìnô:

ꞌbá mì yo a i muu to tí nô,

káa ꞌbá mì ye a i gbíṛì.

Ṛèngbó yo a i muu to tí nô,

káa ṛèngbó ye me i muu to tí nô lá.

24 Yo bà cì mí gbí ndâ vò i mì yo.

Yo má ùnje énó máa,

Ye a Ye tí nó tí Ye nó, lá,

yo bà cì mí gbí ndâ vò i mì yo.»

25 Káa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee Jézù máa, «Wò a Wò tí ꞌdi?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye ꞌdè ji yo sàà kùṛo gî.

26 Ndâ có gbí muu ye tacó bà ꞌdè ji yo go mbílì gbí cìkaà.

Ndâ i ŋìnó náa ye biya ꞌdo mì yo gî nó delè me ndâ i bà ꞌdeke cee lá.

Káa ꞌduù tí nó tí mbe tuu ye nó a ꞌduù ŋìnó tí mbe ꞌdè yúcó;

tacó énò, ye kû ꞌdè ji yo muu to tí nó káa ndâ có ŋìnó náa ye ꞌdi ꞌdo mì wó nô.»

27 Bà ꞌdi gbí  énó máa Jézù kû ꞌdè có ji ndâ yì a i gítí Mbíṛì nò giì kpò ndâ ꞌduù tí nò gî. 28 Tacó énò, Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa,

«Yo kpónó ŋò ye ni lá.

Yo má te ꞌViì-mì-ꞌDakò gí yaà kózò gî,

yo bà giì ŋò ni énó máa, Ye a Yí.

À delè nò bà giì dù a o bà ŋò  mì yo ni énó máa,

ye kû bàkà i me ta muu ye lá;

ye kû nì káa bà có ŋìnó náa ye ꞌdi ꞌdo mì Bu ye.

29 Delè ꞌduù tí nó mbe tuu ye nó kuu ta ye;

yí si ye ta kpéétí ye lá,

tacó ye ta o ꞌdáá gî kû bàkà káa i ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò wó nô.»

Cè bà bàkà i mì ndâ ꞌviì mì Àbìráámò

30 Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe ꞌdi có mì Jézù nò giì ùnje gítí ndâ có mì wó gî.

31 Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có mì wó gî nó máa,

«Yo kpolo tí ndâ có mì ye kácá-kácá,

tacó wàa yo ꞌví dù tí  tí ndâ cèe mbe tala có mì ye dúú bà ya tí .

32 Yo bà dù tí ndâ mbe ŋò yúcó ni gî.

Bìndi  yúcó bà giì njaanga wú ꞌdo tí miṛi yo gî.»

33 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ Jùdéyà tí nò giì waa gbí có mì Jézù nò ta bà ꞌvee yí máa, «Ze a ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò. Ze jé dù tí ndâ bòò mì ndâ ꞌbí ꞌduù sàà kùṛo lá. À má énò, gbí có mì lo náa wò ꞌdè énó máa, ‹Àá bà njaanga wú ꞌdo tí miṛi yo› nò máa yè?»

34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kû ꞌdè ji yo a cèe yúcó máa,

ꞌduù mbe bàkà vò i gî, gbí  énó máa,

vò i ga wú mítí miṛi wó gî.

35 Káa bòò dù tí ꞌbá ngbé lá.

A ꞌviì-ꞌbá ká kû dù tí ꞌbá ngbé.

36 Káa ꞌviì mì mbe ꞌbá má njaanga wú mì vò i ꞌdo tí miṛi lo gî,

wò bà dù tí bòò mí vò i kákáꞌi wálá.

37 Ye ŋò ni gî máa,

yo a ndâ ꞌviì-gù mì Àbìráámò,

káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî,

go bà zi ye kuu tí yo,

tacó ndâ có tí nó ꞌdáá náa ye kû ꞌdè nó ya gí gbí muu yo gbaànjé lá.

38 À má gítí bà miṛi ye,

ye kû ꞌdè có ká gítí ndâ i ŋìnó náa ye ŋò ꞌdo mì Bu ye nô.

Káa yo, yo kû bàkà káa ndâ i ŋìnó náa yo ŋò ꞌdo mì bu yo nó delè.»

39 Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Bu ze a Àbìráámò.»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Yo kû bàkà tí yo máa,

yo a ndâ ꞌviì mì Àbìráámò,

káa, yo kùtàá dú má káa ndâ ꞌviì mì Àbìráámò go có tí nò gbí nje yo nò,

yo bà mèlè ndi Àbìráámò gî.

40-41 Káa, yo kpónó kû pà kpokèjì tacó bà zi ye tí mbe kû ꞌdè yúcó tí nó náa ye ꞌdi ꞌdo mì Mbíṛì nó ji yo.

Yo je nò a ŋa i bìndi ꞌbí ŋa bu yo,

tacó Àbìráámò dígísèé me mbe me ŋa ndâ vò i tí nò kpónó náa yo kû me nò lá.»

Ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ze me ndâ ꞌviì-ngbà lá. Bu ze ká gbaànjé, tí Mbíṛì.»

42 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Mbíṛì kùtàá má dú káa bu yo,

yo bà zè ye nìkì gî,

tacó ye gì ꞌdo mì Mbíṛì.

Ye gì dú ꞌdo mì Mbíṛì.

Ŋìnó a ye ká nô.

Ye gì me ta muu ye lá.

À tuu ye túú-tuu.

A Mbíṛì ká tuu ye.

43 Yo ꞌdi gbí có tí nó náa ye ꞌdè nó lá tacó yè?

Yo ꞌdi gbí có tí nò lá,

tacó kòcò ye gbí tù yo go mòngò gbí tù bô.

44 Bu yo a Gba-vò-i.

Tacó énò, à nìkì tí yo a bà bàkà i ŋìnó ta gó  tí bu yo nô.

Nèté mì wó a bà zi ku ꞌdo sàà.

Nèté mì wó jé táánò ta yúcó wálá.

Tacó yúcó mì wó jé wálá.

Yí má kû ꞌdè ꞌvéṛè,

yí kû bàkà nò a i gbí kû wó,

tacó yí a mbe ꞌvéṛè, tí bu ꞌvéṛè.

45 Káa à má gítí ye,

ye a mbe ꞌdè yúcó.

Ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa

yo ù ta nje gítí ye lá nò ká nò.

46 A ꞌdi ꞌdo gbí òkò tí yo ká bà tù ꞌbì wó gí yaà, máa,

yì jé zèè ye ta vò i gî?

Káa ye má kû ꞌdè a yúcó,

yo ùnje gítí ye lá tacó yè?

47 ꞌDuù má a ꞌviì mì Mbíṛì,

yí kû ꞌdi káa có mì Mbíṛì,

káa yo má biya bà ꞌdi có mì Mbíṛì gî, à ká dú,

tacó yo me ndâ ꞌviì mì Mbíṛì lá.»

Ndâ Jùdéyà ꞌdè vò có gítí Jézù

48 Ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Cè bà i mì lo go cè bà i mì ndâ ꞌduù Sàmárìyà nô! A mâ ká gbí muu lo. A kponje ká nje lo gítí có tí nò náa ze ꞌdè nò?»

49 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye me mbe mâ lá,

ye kû tègàṛà a Bu ye.

Káa à tí yo a go bà volo ṛè ye.

50 Ye kû pà me bà wu gbí ye lá.

Có gítí bà wu gbí ye nò a nèté mì ꞌbí ꞌduù tí cèe mbe waa có.

51 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

ꞌduù mbe kpolo tí ndâ có mì ye bà cì wálá.»

52 Ndâ Jùdéyà gbí ŋìnò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ze kpónó ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, a gbí muu lo a i. Àbìráámò cì gî. Ku delè zi ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì léé gî. Káa àá giì dù nó a wò ká giì ꞌdè có máa, ꞌduù mbe ꞌdi có mì lo bà ꞌdi pó ku wálá. 53 Wò me gbolò ndii bu ze tí Àbìráámò mbe cì gî nó gî? Ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì delè ꞌdáá gî zò to gî. Wò kû bàkà tí lo tí ꞌdi kpónó?»

54 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kùtàá má kû wu a gbí tí ye ta kpéétí ye,

gbí bà wu gbí tí ye bà dù wálá.

Káa a Bu ye tí nó náa yo kû ꞌdè có máa,

yí a Mbíṛì mì yo nó,

ká kû wu gbí ye.

55 Yo ŋò yí ni lá,

káa ye ŋò yí ni gî.

Ye má ꞌdè có máa, ye ŋò yí ni lá,

ye bà dù tí mbe ꞌvéṛè a go yo mbe kû ꞌdè có máa,

yo ŋò yí ni gî,

káa yo ŋò yí ni lá.

Ye ŋò yí ni gî.

Ye delè kû kpolo tí có mì wó.

56 Bu yo Àbìráámò dígísèé kû dù ta líkíꞌo tí wó máa,

yì bà ŋò o bà gì ye.

Yí giì ŋò ye gî,

bìndi  tàkòcò wó giì peteke gî.»

57 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ndoò tí lo yee gbí ziꞌduù-só-nje muuꞌbì lá. Wò delè jé ŋò Àbìráámò lá.»

58 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye kû ꞌdè ji yo a cèe yúcó máa,

kùṛo o bà jò Àbìráámò táánò,

ye kuu tí .»

59 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì ꞌdi ŋa có tí nò náa Jézù ꞌdè ji ndú nò, ndú giì tuṛu díí tacó bà ꞌvaka ta yí. Káa Jézù giì ŋònòkò tí wó ꞌdo tí ndú mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù, yee tí o tí nó náa yí giì ndo ꞌdo gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gî.

9

Jézù njaanga ṛo ꞌbí ꞌdakò ta ṛì bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà

1 Si Jézù kû giì ndii ta nó, yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò náa à jò yí ta sú ṛo ꞌdo gbí yì. 2 Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «Ndeṛè bà jò ꞌdakò tí nò ta sú ṛo kpónó ꞌví dù ꞌdo tí ꞌdi, Mbe nìbà i? À ꞌví dù ꞌdo gbí ꞌdóó vò i mì wó wèè, ꞌdo gbí vò i mì ndâ bu wó ta nawu wó?»

3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «À me ꞌdo gbí có mì wó lá. À delè giì dù me ꞌdo gbí có mì ndâ mbe jò yí lá. À jò yí énò tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò ta Mbíṛì ni tí mbe wotí.

4 Ndoo bà bàkà ndâ nèté mì ꞌduù tí nó mbe tuu ye nò ká kpónó si o bèè lá nô,

tacó ꞌdíꞌdiꞌo kèjì,

káa ꞌduù mbe bàkà nèté gbaànjé gbí ꞌdíꞌdiꞌo wálá.

5 Ye a ngbaꞌo mì ndâ ꞌduù ta o tí nó

náa ye kpónó kuu muu to tí nó nô.»

6 Bìndi bà ꞌdè có tí nò mì Jézù ji ndâ mbe tala có mì wó, Jézù giì cù ngo cù mítí to, bìndi  yí giì meṛeke ta tú, bìndi  yí giì toṛo mítí ndâ ṛo mbe sú ṛo tí nò sósòꞌô gî. 7 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji mbe sú ṛo tí nò máa, «Ya gí bà caka gbí ṛo lo ta ngo gbí Dùúgú Sìlòwámù.» (Gbí ṛè tí nò tí Sìlòwámù nò máa, à tuu yí túú-tuu.)

Mbe sú ṛo tí nò mâ giì bàkà go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, yí giì dele ꞌdo bàndò bà caka gbí ṛo wó tí cèe ꞌduù ta ndâ ṛo wó sósòꞌô kû zekeꞌo ngbáṛángàꞌi.

8 Ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ ꞌbá mì ndú dê-dê ta ndú nó, ta ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó mbe ŋò yí sàà kû yù i gbí sú ṛo gî nó mâ giì ŋò yí, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé, máa, «À nó go ꞌdakò tí nó táánò tí mbe sú ṛo mbe kû yù i á to kàzô nó le! Káa a yè ká giì njaanga ṛo wó ŋìnó?» 9 Ndú bà-i-nò giì ꞌdeeke kponje á gbí òkò tí ndú á ta kpéétí ndú gî. Ndâ ꞌbí ꞌduù máa, «A yí!» Ndâ ꞌbí ka ndú máa, «À me yí lá! A ꞌbí ꞌduù mbe je cè kózò tí wó.» Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ŋìnó a ye tí ꞌdakò tí nò.»

10 Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ꞌvee yí máa, «A yè ká njaanga ṛo lo?»

11 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «A ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jézù ká ŋònòkò tú, bìndi  yí giì toṛo mítí ndâ ṛo ye sósòꞌô gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ye máa, ye ya gí bà caka gbí ṛo ye ta ngo tí Dùúgú Sìlòwámù. Ye mâ giì bàkà go có mì wó nò, ndâ ṛo ye giì njaanga tí gî.»

12 Ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvee ꞌdakò tí nó náa Jézù njaanga ṛo wó nó máa, «ꞌDakò tí nò mbe njaanga ṛo lo nò kpónó ngò?»

Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye ŋò bà tí wó lá.»

Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌviiki gbí kpokèjì bà njaanga ṛo ꞌdakò tí nò mì Jézù

13 Ndâ ꞌduù giì je ꞌdakò tí nó náa Jézù njaanga ṛo wó nó ya tí  gí kùṛo ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. 14 Ṛi tí nò náa Jézù meṛeke ta tú, bìndi  yí giì njaanga ta ṛo ꞌdakò tí nò nò a ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. 15 Tacó énò, ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee ndi gbí nje ꞌdakò tí nò kákáꞌi a gítí ŋa kpokèjì bà njaanga ṛo wó mì Jézù. Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yí toṛo káa tú mítí ndâ ṛo ye sósòꞌô gî. Ye mâ giì caka tú tí nò, ndâ ṛo ye giì njaanga tí gî.»

16 Có tí nò náa ꞌdakò tí nò ꞌdè ji ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò giì ŋònòkò muu ndú gî. Tacó énò, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «ꞌDakò tí nò mbe bàkà ŋa i tí nò bà dù me ꞌduù ŋìnó mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì nó lá, tacó yí kû gbètèkè ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà.» Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì loko kû ꞌvee ndâ ꞌbí ka ndú ŋìnó mbe ꞌdè có énó máa ꞌduù tí nò a mbe bàkà vò i nó, máa, «Mbe bàkà vò i bà bàkà ndâ kpo-kpò seṛè go ŋa ŋìnó kpónó nó ta ŋa kpokèjì ngàyi?» 17 Tacó énò, ndú giì tè ndi tí ndú giì ꞌvee yí kákáꞌi máa, «Yí ꞌvala wò ꞌdo gbí sú ṛo gî. À má énò, ꞌdóó có mì lo gítí wó máa yè?»

Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye koṛo có máa, ꞌdakò tí nò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.»

18 Ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì me a kpììkì-kpììkì gítí bà ùnje máa, ꞌdakò tí nò náa Jézù njaanga ndâ ṛo wó nò táánò dú káa yúcó mbe sú ṛo. Tacó énò, ndú giì tuu tú gí tàkò ndâ bu wó ta nawu wó. 19 Ndâ bu ꞌdakò tí nò ta nawu wó mâ giì gì gî, ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee ndú máa, «À dú nó káa ꞌviì mì yo ká nó? Yo máa, àá táánò jò yí ta sú ṛo ꞌdo gbí yì, káa yí kpónó kû zekeꞌo ée?»

20 Káa ndâ bu ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà máa, «Ze ŋò ni gî, máa, yí a ꞌviì mì ze. Ze delè giì ŋò ni gî, máa, yí táánò tè ta sú ṛo ꞌdo gbí yì nawu wó. 21 Káa ze ŋò ŋa i tí nó mbe njaanga ṛo wó nó ni lá. Ze delè ŋò ꞌduù tí nó mbe je yeè ji yí nó ni ká lá. Nje wó kuu tí wó. Yí me dó ꞌviì lá. À má énò, yo tèꞌé tí wó, wàa yo ꞌví ꞌvee yí, wàa yí ꞌví tùbà dúú kpokèjì ŋa i tí nó mbe ꞌde yí nó ji yo.»

22 Ndâ bu ꞌdakò tí nò náa Jézù njaanga ṛo wó nò ꞌdè ŋa có tí nò ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tacó à tí ndú a gúku. Tacó ndú ŋò ni gî máa, ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà eṛe nje có mì ndú sàà gî máa, ꞌduù má ùnje énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì gî, ꞌduù tí nò ꞌví ꞌdò kò wó mí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì kákáꞌi lá. 23 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nò náa ndâ bu ꞌdakò tí nò giì tooko ta có tí nò ꞌdo muu ndú gí muu wó máa, «Yí me dó ꞌviì lá. Yo ꞌvee yí,» nò ká nò.

24 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi kòcò ndâ bu ꞌdakò tí nó náa Jézù ꞌvala yí ꞌdo gbí sú ṛo nó cee gî, ndú giì tuu tú gí tàkò ꞌdakò tí nò kákáꞌi. Yí mâ giì gì gî, ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «ꞌDè yúcó mì lo kùṛo Mbíṛì. Tacó à má gítí ze, ze ŋò ni gî máa, ꞌdakò tí nò náa wò ꞌdè có máa, a yí ká njaanga ṛo lo nò, a mbe bèè ṛo Mbíṛì.»

25 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yí má a mbe bèè ṛo Mbíṛì, ye ŋò bà ŋìnò lá. I ŋìnó náa ye ŋò ni gî cuki nó káa ŋìnó máa, ye táánò a mbe sú ṛo, káa ye kpónó kû zekeꞌo.»

26 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ꞌvee yí máa, «Yí táánò bàkà mítí ndâ ṛo lo nò a ŋa yeè yè, náa ndú giì njaanga ta tí nò?»

27 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà máa, «Ye ꞌdè có tí nò ji yo á kùtàá sàà gî, káa yo sè tù yo lá. Nògí, yo kpónó kû ꞌvee ndi gbí nje ye máa, ye ꞌví ꞌdè ji yo a ŋa có yè kákáꞌi? À tí yo a go bà dù tí ndâ mbe tala có mì wó delè?»

28 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌbìtà bà no nje ndú gítí ꞌdakò tí nò ta ŋa có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò. Bìndi  ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Go bà dù tí ꞌduù mì wó má tí lo, mbe tii wò wálá. Káa à má gítí ze, ze a ndâ ꞌduù mì Mòze. 29 Ze ŋò ni gî máa, Mbíṛì dígísèé ꞌdè có a i ji Mòze. Káa à má gítí ꞌdakò tí nò á mì lo nò, ze ŋò bàndò tí nó náa yí gì ꞌdo tí  nó ni lá.»

30 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà máa, «A có seṛè! Yí njaanga ṛo ye gî, káa yo ŋò bàndò tí nó náa yí gì ꞌdo tí  nó ni lá! 31 Ndoo ŋò ni gî máa, Mbíṛì sè tù wó gítí ndâ có mì ndâ mbe bàkà vò i lá, yí kû sè tù wó a i gítí ndâ có mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà i ji yí, tí ndâ mbe bàkà go có mì wó tí Mbíṛì nô. 32 ꞌDo tí bà ꞌbìtà bà suu to tí nó, ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdi có jé énó máa, ꞌbí ꞌduù njaanga ṛo ꞌbí ꞌduù ŋìnó náa à jò yí ta sú ṛo ꞌdo gbí yì gî nò wálá. 33 Káa ꞌdakò tí nó mbe njaanga ṛo ye nò má gì me ꞌdo mì Mbíṛì lá, yí kùtàá bà ꞌde wotí bà bàkà i gbaànjé wálá.»

34 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa ꞌdakò tí nò ꞌdè ji ndú nò, ndú giì mòkò yí ꞌdo kùṛo ndú, ta bà ŋonoko yí máa, «À jò wò cûmúú mí gbí vò i, káa wò kû giì bàkà tí lo tí mbe nìbà có mì Mbíṛì ji ze?»

Bà dù tí mbe sú ṛo á kùṛo Mbíṛì

35 Jézù mâ giì ꞌde ꞌdakò tí nò náa yí njaanga ṛo wó nò bìndi bà ꞌdi có bà mòkò yí mì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌdo kùṛo ndú, Jézù giì ꞌvee yí máa, «Wò ùnje gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò ta njembí lo gbaànjé gî?»

36 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Jézù máa, «ꞌDuù tí nò ta ṛè wó a ꞌViì-mì-ꞌDakò nò a ꞌdi? Tùbà tí wó ji ye kùṛo, má kózò gi, ye ꞌví ù ta nje gítí wó, kpo ꞌduù.»

37 Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Wò kû zeke ꞌduù tí nò ta ṛè wó a ꞌViì-mì-ꞌDakò nò ta ṛo lo. À delè kpónó a yí ká kû ꞌdè có ji wò nô.»

38 ꞌDakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, yí giì ìṛì ta muungbó wó ya gí bà kaa to á kùṛo Jézù ta ꞌbì wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Ye ùnje gî, Mbe tí ye.»

39 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, náa yí njaanga ṛo wó nò, máa,

«Ye gì gí muu to tí nó tacó wàa ndâ mbe sú ṛo ꞌví zekeꞌo,

wàa ṛo ndâ mbe ṛo ꞌví yoo gî.»

40 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe dù ꞌdê á ṛègbà tí Jézù ta o tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nò, ndú giì ꞌvee yí máa, «Ze delè ngbá káa ndâ mbe sú ṛo?»

41 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Yo kùtàá má a ndâ mbe sú ṛo,

vò i mì yo bà dù wálá.

Káa yo kû bàkà tí yo tí ndâ mbe ṛo,

à má énò, yo ṛò tíyò nje ndâ vò i mì yo.»

10

Jézù lòkòꞌbò có gítí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvii tí mbe kpolo tí ndâ i-kó-ko

1 Jézù giì lòkòꞌbò có ji ndâ ꞌduù máa, «Mbe ꞌvìì ndùgù tacó bà ṛì gí tàꞌi mì ndâ i-kó-ko a mbe ngbà tí mbe kùmùkù i mì ndâ ꞌduù. 2 Káa, mbe ṛì gí tàꞌi co tí njekèjì ndùgù a cèe mbe kpolo tí ndâ i-kó-ko. 3 Mbe kpolo tí njekèjì ndùgù mì ndâ i-kó-ko kû njaanga njekèjì ji yí. Ndâ i-kó-ko delè ꞌdi kòcò wó ni gî. Yí kû tèꞌé tí ndâ ꞌdóó i-kó-ko mì wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ŋìndi ndâ ꞌbí ꞌduù ta ṛè ndú, tacó bà gbà ndú gí sè. 4 Yí má njaanga ndâ i-kó-ko ꞌdo gbí ndùgù gî, yí kû tè kùṛo ndú, bìndi  ndú kû ṛu ndi wó, tacó ndú ꞌdi kòcò wó ni gî. 5 Káa ndâ i-kó-ko bà ꞌvaaka ꞌdo tí vò ꞌduù ŋìnó náa ndú ŋò yí ni lá nó gî. Ndú jé gítí bà ṛu ndi wó wálá, tacó ndú ŋò yí ni lá, ndú delè ꞌdi kòcò wó ni ká lá.»

6 Jézù lòkòꞌbò có tí nò ji ndâ ꞌduù, káa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe ꞌdi gbí  wálá.

7 Tacó énò, Jézù giì ꞌdè có ji ndú ngbáṛángàꞌi énó máa,

«Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

ye a njekèjì ndùgù mì ndâ i-kó-ko.

8 Ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî táánò mbe gì gí mì yo kùṛo bà gì ye nó a ndâ mbe ngbà,

tí ndâ mbe kùmùkù i mì ndâ ꞌduù;

tacó énò, ndâ i-kó-ko sè tù tí ndú lá.

9 Káa, ye a njekèjì ndùgù.

I-kó-ko má ṛì gí tàꞌi có a i mì ye,

i-kó-ko tí nò ꞌvala gî.

Yí bà ṛì gí tàꞌi ta gbí dìì wó ngbáṛángàꞌi,

yí bà co gí sè ta dìì wó ngbáṛángàꞌi,

yí delè bà ꞌde i-zó-zò gî.

10 Mbe ngbà gì ŋìndi wó cuki ká gítí nèté bà ngbà i,

ta bà ziki ndâ i-kó-ko,

ta bà mèèkèꞌi tí ndú.

Káa ye gì a i tacó wàa ndú ꞌví ꞌde ta ꞌválá,

wàa ndú ꞌví ꞌvala pètèkèè go dó kpâ ta bèmbílì.

11 Ye a tó mbe kpolo tí ndâ i-kó-ko.

Tó mbe kpolo tí ndâ i-kó-ko a ŋa mbe kpolo tí ndâ i-kó-ko ŋìnó mbe kû cì á muu ndâ i-kó-ko mì wó nô.

12 ꞌDuù ŋìnó mbe kû kpolo tí ndâ i-kó-ko mì ꞌbí ka wó ká tacó bà pà yê tí wó cuki nó ká kû ì ngèlè jee ndâ i-kó-ko ji kàzà.

Yí má ŋò sílì tí kàzà ngé gî,

yí kû ì ngèlè si tàmuu ndâ i-kó-ko ji kàzà kû zèè ndú,

delè kû njè gbí ndú jááká-jaaka ta gbí jìlì.

13 Yí kû ì ngèlè jee ndâ i-kó-ko ji kàzà tacó yí kû gbà ndú ká tacó bà pà yê tí wó cuki,

nèté mì wó ta ndú wálá.

14 Káa ye a tó mbe kpolo tí ndâ i-kó-ko.

Ye ŋò ndâ i-kó-ko mì ye ni gî,

ndâ i-kó-ko mì ye delè ŋò ye ni gî.

15 Ze ŋò tí ze ni ta ndâ i-kó-ko mì ye,

ká go bà ŋò tí ze ni ta Bu ye.

Ye delè gbì gbí njembí ye gítí ku muu ndú gî.

16 Ndâ ꞌbí i-kó-ko mì ye kuu tí ,

náa ndú kpónó kû dù me ta ndâ ŋìnó ta ꞌbá muu ndú nó lá.

Káa kózò tí ye bà gì ta ndú gítí ndâ ꞌbí ka ndú,

ndú delè ꞌví ꞌdi kòcò ye,

wàa ndú ꞌví dù ꞌdáá bà gbèe to,

tacó wàa ye tí mbe kpolo tí ndú ꞌví dù káa gbèe ꞌduù.

17 Bu ye kû dù ta go ye tí wó,

tacó ye ùnje gítí bà cì ye,

wàa ye ꞌví ꞌvala ndi ye kákáꞌi nò gî.

18 À me ꞌduù ká kû zi ye lá.

À káa ye ká ùnje gítí bà cì ye ꞌdo gbí ꞌdóó có mì ye gbí muu ye.

Bu ye je wotí bà cì ye go có mì ye gbí muu ye nò ji ye gî.

Yí delè giì je wotí bà ꞌvala ndi ye á ꞌdo gbí ku ji ye gî.»

19 Có tí nò náa Jézù ꞌdè nò giì bàkà a ꞌbè mí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà. 20 Ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí ndú giì ꞌdè có ji ndâ ꞌbí ka ndú máa, «Gbí ndeṛè bà sè tù ndâ ꞌduù tí ndâ có mì wó wálá. A i ká gbí muu wó! Yì a mbe mâ!» 21 Káa, ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì ndâ ka ndú nò máa, «Ndâ có mì wó me go ndâ có mì ꞌduù ŋìnó ta i ká gbí muu wó nó lá. ꞌDuù ŋìnó ta i ká gbí muu wó nó bà njaanga ṛo mbe sú ṛo ta ŋa kpokèjì ngàyi?»

Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bè Jézù gî

22 À ta o tí nò Jèrùzàlémè a o bà kùyà dèṛè mítí ꞌbá-Mbíṛì. O tí nò gì gbí pì mì côꞌo, 23 tacó énò, Jézù giì dù kû wùùkù to á tà ꞌbí i náa à bì yàꞌbàà énó mí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, náa ndâ ꞌduù kû nì mítí  a Tàzo-mì-Sólómònì tí gbolò gbà mì ndâ Jùdéyà. 24 Ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò yí, ndú giì tì yí jèlè ꞌdee gî. Bìndi  ndú giì ꞌvee yí máa, «Wò bà si ze kû koṛo có sàkàmàà énò yee tí ŋa o ngàyi? Wò má a Bìndi-Mbíṛì, ꞌdè ji ze ngbáṛángàꞌi!»

25 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ye ꞌdè có tí nò ji yo sàà gî,

káa a yo ká biya bà ꞌdi gî.

Ndâ seṛè tí nó náa ye kû bàkà ta wotí mì Bu ye nó kû tùbà  ji yo máa,

ndâ có mì ye a ndâ yúcó;

26 káa, yo biya bà ùnje gítí ye gî,

tacó yo me ndâ i-kó-ko mì ye lá.

27 Ndâ i-kó-ko mì ye ꞌdi kòcò ye ni gî.

Tacó énò, ndú kû ṛu ndi ye.

Ze ŋò tí ze ta ndú ni gî.

28 Gbèe i-kó-ko mì ye bà giṛi wálá,

tacó ye je yeè-ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ndú gî.

Mbe kaa ndú ꞌdo tí ye ta wotí wálá,

29 tacó ꞌbí ꞌduù ta wotí tí wó mbe ꞌvii ta Bu ye tí nó tí mbe kaa ndú ji ye nó wálá.

À má énò, ꞌbí ꞌduù mbe ṛa ndú tí ṛíngbá ꞌdo ꞌbì Bu ye wálá.

30 Ze ta Bu ye a ndâ gbèe ꞌduù.»

31 Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌdè énó máa, «Ze ta Bu ye a ndâ gbèe ꞌduù» nò, ndú giì tuṛu díí tacó bà ꞌvaka ta yí.

32 Káa Jézù giì ꞌvee ndú máa, «Ye tùbà ndâ tó i mbe gì ꞌdo mì Bu ye ji yo me mbè. À má énò, yo kpónó kaa díí tacó bà ꞌvaka ta ye nò a i tacó ngàyi á ꞌdo gbí òkò tí ndú?»

33 Káa ndâ Jùdéyà giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ze kû tuṛu díí tacó bà ꞌvaka ta wò me tacó bà bàkà ndâ tó i mì lo a go có tí nò gbí nje lo nò lá. Ze bà ꞌvaka wò a i tacó bà ꞌdè zu có gítí Mbíṛì. Wò a ꞌduù, ta ndâ sìlì ꞌbì lo vô ká go ndâ ŋìndi ze, káa wò kû bàkà tí lo tí Mbíṛì ta wotí!»

34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«ꞌBí có kuu gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

Mbíṛì máa, ‹Yo a ndâ mbíṛì.›

35 Káa ꞌvéṛè jé gbí wáràgà mì Mbíṛì wálá.

Nògí, Mbíṛì nì ‹mbíṛì› mítí ndâ ꞌduù tí nó náa yí tí Mbíṛì ꞌdè có mì wó ji ndú nó gî.

36 Káa, à má gítí bà miṛi ye,

a Bu ye ká cu ꞌbì wó mítí ye tí ꞌdóó ŋìnó mì wó,

bìndi  yí giì tuu ye gí muu to tí nô.

À má énò, bà ꞌdè có mì ye énó máa,

ye a ꞌViì-mì-Mbíṛì,

giì ꞌvìsì tí gbí tù yo tí bà go Mbíṛì ta ŋa kpokèjì ngàyi?

37 Ye má kû bàkà me ndâ nèté mì Bu ye lá,

gbí ndeṛè bà ùnje mì yo gítí ye wálá.

38 Ye kû bàkà a ndâ nèté mì Bu ye,

káa go bà ùnje gítí ye kpêtí má sàà tí yo wálá,

yo kùtàá bà ù vòó nje gítí ndâ nèté tí nò náa ye kû bàkà ndú nò,

bìndi  yo bà ŋò ni gî máa,

ze ta Bu ye a ndâ gbèe ꞌduù.»

39 À gbí muu ndâ Jùdéyà ta o tí nò a có bà zèè Jézù, káa yí giì fa ꞌdo tí ndú gî.

Ndâ mbe kaa ya gí mì Jézù á yì Jòròdánìyà ùnje gítí wó

40 Jézù giì dele ndi wó kákáꞌi ya gí tìto Jòròdánìyà, á gítí wúngbó to tí nó náa Jòvánì táánò sàà dù tí  kû caka tí ndâ ꞌduù nô. 41 Ndâ ꞌduù me mbè giì kaa ya gí mì wó kà. Ndâ mbe kaa ya gí mì wó nò giì ùlù yí máa, «Jòvánì táánò jé bàkà ndâ seṛè lá, káa ndâ có mì wó táánò náa yí ꞌdè gítí ꞌdakò tí nó ꞌdáá káa yúcó.» 42 Tacó énò, ndâ ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú me mbè giì ùnje gítí Jézù ta njembí ndú gî.

11

Bà cì Lázàrò

1 Ta o tí nò si Jézù kuu tìto Jòròdánìyà nò, nòꞌo giì bàkà ꞌbí ꞌdakò tí tó kómbe Jézù ta ṛè wó a Lázàrò, tí námì ndâ Márátà ta Màríyà, ta ꞌbá mì ndú gbí gbata Bètánìyà. ( 2 Ŋìnò a Màríyà tí nó táánò mbe giì yee pó bàà mítí kò Mbe tí ndoo, bìndi  yí giì gbètèkè cee tí  ta se muu wó nô.) 3 Ndâ námì Lázàrò bà-i-nò giì tuu ꞌduù ta có nòꞌo tí wó ya tí  ji Jézù máa, «Kpóló-kpolo tó ꞌduù mì lo kàá ta nòꞌo tí wó, Mbe tí ze.»

4 Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có máa, «Nòꞌo tí nò bà zi yí wálá. Nòꞌo tí nò tí wó nò bà dù tí i mbe si ndâ ꞌduù ꞌví ùlù Mbíṛì. Nòꞌo tí nò delè ká bà si ndâ ꞌduù ꞌví wu gbí ꞌViì-mì-ꞌDakò.»

5 Ndâ Márátà ta Màríyà giì je námì ndú Lázàrò a ndâ tó ꞌduù mì Jézù. 6 Káa ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, Jézù giì bàkà a sili só á bìndi bà ꞌdi có nòꞌo tí Lázàrò mì wó má kózò gî, 7 yí bà giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «Ndoo dele ndi ndoo ya gí Jùdéyà.»

8 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvee yí máa, «Mbe nìbà i, ndâ ꞌduù Jùdéyà bàkà có bà ꞌvaka wò ta díí á dê kuu yáánó nô, káa wò kákáꞌi kpónó máa, wò kû dele ndi lo wúnó ya gí ꞌbá Jùdéyà?»

9 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Ṛi kû co ta dúꞌo,

bìndi  yí giì ta ta ꞌdêꞌo.

À me énò lá?

ꞌDuù má nò nó si ṛi kuu yaà yí tò kò wó lá,

tacó ngbaꞌo kuu tí .

10 A mbe kû nò nó ta bèbìlì ká kû tò kò wó,

tacó ngbaꞌo tacó bà ŋò ta to mì wó wálá.»

11 Jézù mâ giì lòkòꞌbò có tí nò ji ndâ mbe tala có mì wó gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Kómbe ndoo tí nó tí Lázàrò nó kû tèṛì. À má énò, ye kû ya gí bà gbà yí ꞌdo tí ṛì gí yaà.»

12 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Yí má tèṛì gî, gbí dìì wó bà da gî, Mbe tí ze.»

13 Gbí lòkóꞌbò tí nò náa Jézù ꞌdè énó máa, «Lázàrò kû tèṛì» nò énó máa, «Lázàrò cì gî.» Káa ndâ mbe tala có mì Jézù ŋìndi ndú ꞌdi gbí  ni lá. 14 Tacó énò, Jézù giì ꞌdè gbí  ji ndú ngbáṛángàꞌi énó máa, «Lázàrò cì gî. 15 Káa tàkòcò ye peteke tacó tí yo ma, tacó ye táánò me kà ta o bà cì yí nò lá. À má énò, yo kpónó bà giì ùnje gítí ye ta njembí yo gî. Nògí, ndoo ya gí bà ku wó.»

16 Káa Tòmázò tí nó náa à kû nì mítí wó a Njemî nó, giì ꞌdè có ji sè ndâ ꞌbí ka wó mbe tala có mì Jézù máa, «Ndoo ya gí Jùdéyà ta ndâ mbe nìbà i ji ndoo, wàa à má a ku, ndoo ꞌví cì ta ndú ꞌdáá gî.»

Jézù a ꞌválá tí mbe kû ꞌvala ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú

17 Jézù yee Bètánìyà si Lázàrò bàkà sili nàꞌô mí tà to gî. 18 (ꞌBá mì ndâ Lázàrò, Bètánìyà, ká dê ta Jèrùzàlémè.) 19 Jézù giì yee kà si ndâ Jùdéyà tí nó mbe kaa ꞌdo Jèrùzàlémè ya gí bà wa ku ta ndâ Márátà ta Màríyà nó ká gbí-gbi kuu bà ku.

20 Márátà mâ giì ꞌdi có énó máa, Jézù kèjì, yí giì njè nó ya gí bà ù kùṛo Jézù mí kpokèjì, si Màríyà mí ꞌbá. 21 Ndú mâ giì ꞌde tí ndú gî, Márátà giì ꞌdeke tí wó ji Jézù máa, «Wò táánò má kuu to nó, námì ye bà cì wálá, Mbe tí ye. 22 Káa ye ŋò ni gî máa, wò kpêtí kpónó má yù káa ŋa yè wè ꞌdo mì Mbíṛì, yí bà je ji wò gî.»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Márátà máa, «Námì lo bà a ndi wó gí yaà gî.»

24 Káa Márátà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ye ꞌdi gbí có mì lo nò gî. Ye ŋò ni gî máa, yí bà a gí yaà ta o bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ta ndòngbú o wúnò gî.»

25 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Márátà máa,

«Ye a mbe ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.

Ye delè a ꞌválá.

ꞌDuù má ùnje gítí ye ta njembí wó gî,

yí kpêtí má cì ká cì,

yí bà ꞌvala ndi wó gî.

26 Káa wu ꞌduù ŋìnó kpónó mbe kû ùnje gítí ye nó jé gí bà cì wálá.

Wò ùnje gítí có tí nò gî?»

27 Márátà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ye ùnje gî, Mbe tí ye. Ye ùnje gî máa, wò a Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌViì-mì-Mbíṛì, tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tuu yí gí muu to tí nó nô.»

Jézù wa gbí

28 Ndâ Márátà mâ giì ꞌdè nje ta Jézù cee gî, Márátà giì dele ndi wó ya gí ꞌbá, bìndi  yí giì tèꞌé tí náꞌvindí wó Màríyà ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí ta ngûcó, máa, «Mbe nìbà i gì gî. Káa go bà ŋò wò kuu tí wó.» 29 Màríyà mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì goonó ya gí mì Jézù 30 á kpokèjì, tí gbèe bàndò tí nó náa ndâ Jézù ꞌde tí ndú ta Márátà tí  nô, si yí yee ꞌbá lá. 31 Ndâ Jùdéyà tí nó mbe gì gí bà ku nó mâ giì ŋò bà goonó mì Màríyà kû ya gí ta é mì Jézù tí kpokèjì, ndú giì kaa ya gí tàkò wó, tacó ndú koṛo có máa, yí kû ya a i gí bà wa gbí á muuꞌdú.

32 Màríyà mâ giì cu ṛo wó mítí Jézù, yí giì ꞌva tí wó mí kùṛo Jézù, bìndi  yí giì zèè kò Jézù kû wa ta gbí, ta bà ꞌdeke tí wó máa, «Wò táánò má kuu bà-i-nó, námì ye bà cì wálá, Mbe tí ye!»

33 Jézù mâ giì ŋò ndâ Màríyà ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kaa gì gí tàkò wó nó kû wa gbí, ṛé wó giì doo ŋùyìì ta sé có. Bìndi  yí giì wo gù woò, má kózò gî, 34 yí giì ꞌvee ndâ ꞌduù tí nò máa, «Yo bàkà bàndò mì wó mí ngò?»

Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Gì gí bà ŋò , Mbe tí ze.» 35 Ngo-ṛo Jézù bà-i-nò giì ꞌdù ta bà ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí bà ku nò.

36 Ndâ ꞌbí Jùdéyà mâ giì ŋò bà ꞌdù ngo-ṛo Jézù nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí òkò tí ndú máa, «Yí zè ꞌdakò tí nò nìkì ngé ndii gî!» 37 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù giì dù kû ꞌvee a ꞌvé máa, «ꞌDakò tí nó táánò njaanga ṛo mbe sú ṛo gî. Yí táánò má bà-i-nó, bà ꞌvala Lázàrò bà kpò yí gî?»

Jézù ꞌvala ndi Lázàrò ꞌdo gbí muuꞌdú wó

38-39 Jézù mâ giì yee ta ndâ ꞌduù tí muuꞌdú gî, Jézù giì wo ndi gù woò kákáꞌi. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò máa, ndú te gbolò díí tí nó náa à nè ta nje gùù nó gî. Káa Márátà giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «ꞌDuù tí nò kpónó volo gî, Mbe tí ye. Tacó à wúnó tí wó tà to a sili nàꞌô.»

40 Káa Jézù giì ꞌvee Márátà máa, «Ye kùtàá ꞌdè có ji wò énó máa, wò má ùnje gítí ye gî, wò bà ŋò wotí mì Mbíṛì gî nò lá?»

41 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì yèè díí ꞌdo nje gùù gî, Jézù giì zekeꞌo gí gbíṛì. Bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ta bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì máa,

«Ye ꞌdè nìkì maa ji wò tacó bà ŋò bà ꞌdeke tí ye ji wò, Bu ye.

42 Ye ŋò ni gî máa, wò ta o ꞌdáá gî kû ꞌdi có mì ye.

Káa ye kpónó kû ꞌdè có ji wò gbí ŋìnó ká tacó tí ndâ ꞌduù tí nó mbe tì ye ꞌdee gî nô,

tacó wàa ndú ꞌví ù ta nje énó máa,

a wò táánò ká tuu ye.»

43 Jézù mâ giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì cee gî, yí giì tèꞌé tí Lázàrò ta kòcò wó ngárá gí yaà máa, «Lázàrò! Co gí sè!» 44 Lázàrò bà-i-nò giì co gí sè ta kábà bà so yí náa à te ta yí mí gbí gùù nô. Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Yo njaanga ndâ i tí nò á ꞌdo tí wó gî, wàa yo ꞌví si yí ꞌví ya .»

Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà toko có gítí bà zi Jézù

45 Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ Jùdéyà tí nó mbe gì gí bà tì ku muu ndâ námì Lázàrò ta o tí nò mbe ŋò i tí nò náa Jézù bàkà nò gî, giì ùnje gítí Jézù ta njembí ndú gî. 46 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ya gí bà ꞌdè ndi ŋa i tí nò náa ndú ŋò nò ji ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà á gbí gbata Jèrùzàlémè.

47 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi ŋa có tí nò, ndú giì kili ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî. Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndoo kû tèṛì, káa ꞌdakò tí nò kaa ndâ ꞌduù mìì ꞌdo tí ndoo gî ta bà bàkà ndâ kpo-kpò nèté. 48 Ndoo má ꞌdè có énó máa, ndoo si yí ká mí nje ŋa nèté tí nò mì wó nò, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà giì ùnje ká gítí wó. Káa ŋa có tí nò má di gbí tù ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ ꞌduù Rómà, ndú bà giì njè gbí ngbàngà tí nó mì ndoo nó gî. Ndú delè bà giì volo ꞌbá mì ndoo gî. Tacó ndú bà koṛo có máa a ndoo ká le bèṛè ji ꞌdóó ꞌduù mì ndoo ta muu ndoo.»

49 Káa ꞌbí ꞌdakò gbí òkò tí ndú, tí Kùṛo ndâ bu Mbíṛì ta ndoò tí nò, ta ṛè wó a Kàyífà, giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye ŋò goòlá yo ŋò ꞌdóó ŋa i tí nó náa yo ꞌví bàkà nó ni lá nô. 50 Yo ŋò ni lá máa, à nìkì à bà cì gbèe ꞌduù muu sè mbè ndâ ꞌduù á co tí bà ꞌbu ꞌbá?»

51 Kàyífà ꞌdè có tí nò me ꞌdo gbí muu wó lá. A Mbíṛì ká wu ji yí, tacó yí a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, máa, yí ꞌdè có ji ndú énó máa, Jézù kèjì gí bà cì á muu ꞌbá mì ndú tí ndâ Jùdéyà. 52 Káa yí delè bà cì me ká muu ꞌbá mì ndâ Jùdéyà cuki lá. Yí bà cì tacó bà kili ndâ ꞌviì mì Mbíṛì mbe ꞌvaaka gî nó, wàa ndú ꞌví co tí gbèe kpokèjì.

53 ꞌDo gbí ṛi tí nò, ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì toṛo ꞌbì ndú mítí to máa, ndâ yì má zi Jézù lá, ndâ yì kákáꞌi bà zi ꞌbí ꞌduù muu to tí nó wálá. 54 Tacó énò, Jézù kákáꞌi giì nò ta ndi gbí òkò tí ndâ Jùdéyà gbí ngbàà ṛi lá, ndú giì ya ta ndâ mbe tala có mì wó gí gbí gbata Éfìràmù á nje kángáá nga ngoò.

Ndòngbú bà ya Jézù gí bà o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì

55 O bà bàkà tàkìì bà ꞌva mbí o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì mâ giì dooko gî, mbè ndâ Jùdéyà tí nò mbe kaa ꞌdo ndiì ya gí gbí gbata Jèrùzàlémè tacó bà pà làyì gítí ndâ vò i mì ndú kùṛo bà zò i-cí-ci ta o tí nò nó 56 mâ giì ŋò Jézù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nó lá, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ndâ ꞌbí ka ndú máa, «Yo kû koṛo có máa yè? Yí tóó kèjì gí bà líkíꞌo tí nó wálá?» 57 Ndâ Jùdéyà dù kû ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò tacó ndâ kpo ꞌduù, ta ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà, ꞌdè có ji ndú sàà gî máa, mbe ŋò bà tí Jézù gî ꞌví ꞌdè gí sè, tacó wàa ndâ yì ꞌví zèè yí.

12

Màríyà tí námì Lázàrò toṛo bàà ji Jézù

1 Jézù giì dele ndi wó ꞌdo gbí to Éfìràmù ya gí ꞌbá mì ndâ Lázàrò tí nó náa yí tí Jézù ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó gbí gbata Bètánìyà, si sè sili gítí o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì ká vô-nje gbaànjé cuki. 2 Yí mâ giì yee kà, ndâ ꞌduù kà giì te wiṛi mítí wó. A Márátà tí námì Lázàrò ta ꞌdêꞌo tí nò ká kû njèè i-zó-zò ji ndâ Lázàrò ta ndâ wiṛi tí nó mbe kili kû zò i ta ndâ Jézù nô.

3 Káa si ndâ ꞌduù kuu bàndò bà zò i, Màríyà tí ꞌbí námì Lázàrò, giì te ꞌbí ŋa banga pó bàà náa à ŋònòkò ta cèe dì, náa yí sì ta mboo me gbolò, á gbí káꞌi nìkì maa énô. Yì giì gbì ꞌbèꞌdè-ꞌbèꞌdè énó mítí kò Jézù. Bìndi  yí giì toṛo gbí ndí  ta tí kò Jézù ta se muu wó. Banga pó bàà tí nò giì yè tàꞌi ngbúú-ngbu-ngbù gî.

4 Káa Júdà Ìsìkàrìyótè, tí ꞌbí mbe tala có mì Jézù gbaànjé, tí ꞌduù tí nó mbe giì ba ngbù Jézù nó, giì ꞌvee ꞌvé ta kpo tàkòcò máa, 5 «Àá kùtàá má sì banga pó bàà tí nò gí ꞌdè ta gbolò i, wàa à ꞌví ko ta ndâ mbe yê, káa yè?» 6 Júdà ꞌdè có tí nò me tacó máa, có tí ndâ mbe yê kpolo mì wó ma nò lá. Yí ꞌdè énò, tacó yí a mbe kû kpolo tí ndâ i ŋìnó náa à kuu tí  nó tacó tí ndú tí ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî nô. Káa à gbí muu wó énó máa, má wálá wàa Màríyà ta o tí nò ꞌví sì pó bàà tí nò gí ꞌdè ta gbolò i, wàa yí ꞌví kaa gì tí  a i ji yì tí mbe kpolo tí gálá, tacó wàa, yì ꞌví po ta tí  á gítí miṛi yì, tacó yí a mbe ngbà.

7 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Júdà máa, «Pà nje niì tí nò lá. Yí kpolo nò a tí bàà tí nò mítí kútí ye, tacó wàa à ꞌví giì duu ta ye. 8 Ndâ mbe yê bà dù ta o ꞌdáá gî kuu gbí òkò tí yo, káa yo bà ꞌde ye ta o ꞌdáá gî wálá.»

9 Ndâ Jùdéyà me mbè mâ giì ꞌdi có énó máa, Jézù kuu gbí gbata Bètánìyà, ndú giì kaa ya gí bà ŋò yí. À gbí muu ndú ta o tí nò me káa có bà ya gí bà ŋò Jézù cuki lá. Ndú ya kpolo ma a i tacó bà ŋò Lázàrò, tí ꞌdakò tí nó náa Jézù ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó nô. 10 Tacó énò, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà giì toko có mì ndú énó máa, à ꞌví zi Lázàrò delè gî. 11 Tacó ndeṛè bà ùnje mì ndâ Jùdéyà gítí Jézù si ndâ yì mí to ꞌdáá ꞌdo ká gbí có bà ꞌvala yí.

Bà ṛì Bìndi-Mbíṛì gí gbí gbata Jèrùzàlémè

12 Jézù giì ꞌbì nó ta ꞌbí yé bìndi bà te wiṛi mítí wó mì ndâ ꞌduù Bètánìyà kû ya gí Jèrùzàlémè. Ndâ mbè ndâ Jùdéyà tí nó mbe tì mí bà o bà waa mbelè a Jèrùzàlémè nó mâ giì ꞌdi có énó máa, Jézù tí kpokèjì kèjì ꞌdo Bètánìyà gí Jèrùzàlémè, 13 ndú giì saaka ndâ kpâ-lígì, bìndi  ndú giì zèè ta ndi ꞌbì ndú kû ya tí  gí bà ù ta kùṛo Jézù. Jézù mâ giì yee gî, ndú giì ꞌbìtà bà tò kû ta líkíꞌo máa,

«Òsánà!» (Gbí  énó máa, «ꞌvala ze!»)

«Mbíṛì ꞌví si gbolò gba mì ndoo tí ndâ Jùdéyà,

tí mbe gì ta ṛè wó tí Mbíṛì.»

14 Jézù ta o tí nò kû o a ngbú ꞌviì-kècè, a go có tí nó náa a cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

15 «Ndâ mbe sì ꞌbá pí gú Zìyónì á Jèrùzàlémè,

yo cì gúku lá!

Yo ŋò gbolò gba mì yo kpokèjì pí ngbú ꞌviì-kècè zô,» nô!

16 Ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdi gbí ndâ i tí nò ta o tí nò gbaànjé lá, káa à mâ giì te Jézù mí pí jàlàmbà mì Mbíṛì lê gî, mbí ndú bà giì ꞌva tí  énó máa, à cu có gítí ndâ i tí nò á mí gbí wáràgà mì Mbíṛì gî.

17-18 Ndâ ꞌduù me mbè kaa ta o tí nò ya gí bà ù kùṛo Jézù, tacó ndâ ꞌduù tí nó náa Jézù táánò tèꞌé tí Lázàrò ꞌdo gbí muuꞌdú wó bìndi  yí giì ꞌvala yí si mítí ndú nó, ká dìtà ndâ có ŋìnó náa ndú ꞌdi ta tù ndú nó, ta ndâ i ŋìnó náa ndú ŋò ta ṛo ndú nó, ji ndâ ꞌduù. 19 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò énò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí òkò tí ndú máa, «Yo wálá ŋò ndi yo nò gî? Ndoo bà je bà i tí wó kákáꞌi wálá! Yo ŋò ndâ ꞌduù kpónó tè ꞌdáá gí tàkò có mì wó gî!»

Ndâ ꞌbí Ìgìrígì pà bà tí Jézù

20 Ndâ ꞌbí Ìgìrígì mbe gì gí Jèrùzàlémè tacó bà bàkà i-Mbíṛì ta o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì nò, 21 giì ya gí mì Fìlípò tí ꞌbí mbe tala có mì Jézù, ta ꞌbá mì ndú gbí gbata Bètìsàyídà á gbí to Gàlìléyà. Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Go bà ꞌdè có ta Jézù kuu tí ze, kpo ꞌduù.» 22 Fìlípò bà-i-nò giì ꞌdòkò ndi có mì ndâ Ìgìrígì tí nò ji Àndèréyà, tí ꞌbí ka wó mbe tala có mì Jézù. Bìndi  ndú giì ya ta yí gí bà ꞌdè có ji Jézù.

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«O bà te ꞌViì-mì-ꞌDakò gí pí jàlàmbà kpónó gì gî.

24 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

à má ꞌva njì cû mí tà to wàa yí ꞌví kù ndi wó lá,

njì cû tí nò bà dù ká tí gbèe njì cû dúú bà ya tí .

Káa gbèe njì cû tí nò má ku gî,

àá bà waa ꞌdo bà-i-nò a muu cû ta njì cû tí  jùṛùꞌbùù.

25 ꞌDuù ŋìnó ta líkí bà ꞌvala muu to nó tí wó nó kû giṛi a miṛi wó.

Káa ꞌduù ŋìnó mbe kû kì nje mbíṛì wó gítí bà ꞌvala muu to tí nó tacó tí ye nó

ká kû kpolo tí miṛi wó gítí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

26 Go bà dù tí bòò mì ye má kuu tí ꞌduù,

yí ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye.

Tacó wàa ze ꞌví dù ta bòò mì ye tí gbèe bàndò.

ꞌDuù má dù tí bòò mì ye,

Bu ye bà tègàṛà ꞌduù tí nò gî.

Jézù ꞌdè có gítí ku mì wó

27 Káa ye kpónó ŋò ꞌdóó có tí nó náa ye ꞌví ꞌde ji yo nó lá,

tacó njembí ye kû mú-mù.

Ye ꞌví ꞌdeke a tí ye ji Bu ye máa,

yí ꞌvala ye ꞌdo kùṛo vò o tí nó kèjì nô?

Káa dú ndeṛè bà gì ye gí muu to tí nó táánò

a i tacó bà dù á nje vò o tí nò nó!

28 Àá Bu ye,

tùbà wotí mì lo ji ndâ ꞌduù!

Tùbà tí lo tí cèe ꞌduù ji ndú!»

Jézù mâ giì ꞌdè có tí nò yee to gî, ndâ ꞌduù giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ꞌdo gbíṛì máa, «Ye táánò tùbà wotí mì ye ji ndú gî, káa ye kèjì gí bà tùbà  ji ndú kákáꞌi.»

29 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbè kû ṛò tíyò ta ṛègbà tí Jézù nó giì ꞌdè gítí kòcò ꞌduù tí nò náa ndú ꞌdi kû ꞌdè có ꞌdo gbíṛì nó máa, «A ngbàngbàṛì ká kû baṛaka i!» Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú giì ꞌdè có máa, «A basìlì mì Mbíṛì ká kû ꞌdè có ji Jézù.»

30 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ ꞌduù tí nò máa, «Kòcò ꞌduù tí nò kû ꞌdè có me tacó tí ye lá. Yí kû ꞌdè có a i tacó tí yo.

31 O bà ŋò ꞌbè gbí òkò tí ndâ yúcó ta ꞌvéṛè mí ndâ ꞌduù yee kpónó gî.

À kpónó nó a o bà tòò Gba-to-tí-nó ꞌdo pí jàlàmbà gî.

32 Káa ye, à má gbì ye mítí njèèkpè mû gî,

ndâ ꞌduù muu to tí nó bà kili ꞌdáá gî gì gí mì ye.»

33 Jézù ꞌdè có tí nò tacó bà tùbà ŋa ku tí nó á kèjì gí bà zi yí nó ji ndâ ꞌduù.

34 Káa ndâ ꞌduù giì ꞌvee yí máa, «À nìbà  ji ze tí ndâ Jùdéyà ꞌdo gbí wáràgà mì Mòze énó máa, Bìndi-Mbíṛì bà dù ká dúú bà ya tí . Káa wò kû ꞌdè ji ze ŋìnó ndíi a ŋa có ngàyi? Máa, àá bà giì gbì ꞌViì-mì-ꞌDakò mítí njèèkpè mû nó! ꞌViì-mì-ꞌDakò tí nò mì lo nò a ꞌdi?»

35 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa,

«Sè bà dù Ngbaꞌo ta yo kpónó ká njíꞌdí.

Nògí, yo nò nó si Ngbaꞌo kuu tí  nô,

tacó ꞌdíꞌdiꞌo kpokèjì gí bà gbo yo,

káa mbe kû nò nó gbí ꞌdíꞌdiꞌo

ŋò to tí nó náa yí ya gítí  nó ni lá.

36 Yo ùnje ta njembí yo gítí Ngbaꞌo kpónó si Ngbaꞌo ká kuu tí  nô,

tacó wàa, yo ꞌví dù tí  tí ndâ ꞌviì mì Ngbaꞌo.»

Jézù mâ giì yee nje có mì wó gî, yí giì fa ya gí bà ngùù tí wó ꞌdo tí ndâ ꞌduù gî.

Ndâ Jùdéyà biya bà ùnje gítí Jézù gî

37 Ndâ Jùdéyà ŋò ŋa ndâ tende seṛè tí nó náa Jézù bàkà cúú-cu-cù gbí ndâ o tí nò nó ta ṛo ndú ngbáṛángàꞌi gî, káa, ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ndú giì biya bà ùnje gítí Jézù gî. 38 Go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà énó, máa,

«A ꞌdi ká ꞌdi ndâ có mì lo náa ze kû ꞌdòkò nó, Mbe tí ye?

A ꞌdi ká ùnje gítí ndâ seṛè tí nó náa wò tí Mbíṛì,

tí Mbe tí ye kû bàkà mí kùṛo ndâ ꞌduù nó?» nô.

39 Bà ùnje gítí ndâ có mì Mbíṛì ta ndâ nèté mì Mbíṛì gbí ndâ o tí nò dú kpò ndâ ꞌduù gî, a go ꞌbí có tí nó náa Ìzáyà ꞌdè kákáꞌi énó máa,

40 «Mbíṛì yoo ṛo ndâ ꞌduù gî.

Yí delè giì biya bà je muu ji ndú gî.

Yí bàkà énò tacó yí ŋò ni gî máa,

yì kpêtí má kpoko ndâ ṛo bà ŋò i mítí muu ndú,

yì delè kpêtí má je muu bà koṛo có ji ndú,

ndú bà ꞌvìsì tí ndú gí mì yì wàa yì ꞌví ꞌvala ndú nò wálá.»

41 Mbíṛì ꞌdè có tí nò ji Ìzáyà gítí ngbútù mì ndâ ꞌduù, tacó Mbíṛì wu bà ŋò ngba Jézù ji yí tí Ìzáyà gî, káa yí kû ꞌdè có gítí .

42 Kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà giì ùnje gítí Jézù gî. Káa, ndú tùbà tí ndú gí sè lá, ta gúku máa, ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà mò ndâ yì ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì gî. 43 Ndú bàkà énò, tacó go bà ùlù ndú mì ndâ ꞌduù tí ndú ndii go bà ùlù ndú mì Mbíṛì tí ndú gî.

44 Jézù giì kò-kò ta ndâ có mì wó ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ngbáṛángàꞌi énó máa,

«ꞌDuù má ùnje gítí ye gî,

yí kû ùnje tí nò me ká gítí ye cuki lá.

Yí kû ùnje a i gítí mbe tuu ye.

45 ꞌDuù mbe ŋò ye ta ṛo wó gî,

yí delè ŋò nò a mbe tuu ye ta ṛo wó gî.

46 Ye, tí Ngbaꞌo, gì gí muu to tí nó,

tacó wàa ꞌduù mbe ùnje gítí ye gî ꞌví dù gbí ꞌdíꞌdiꞌo kákáꞌi lá.

47 ꞌDuù má ꞌdi ndâ có mì ye,

káa yí má kpolo tí ndú ta njembí wó gbaànjé lá,

à me ye wúnò ká bà waa có mítí wó lá,

tacó ye gì me tacó bà waa có mítí ndâ ꞌduù lá;

ye gì a i tacó bà ꞌvala ndú.

48 Gba mbe waa có mítí ꞌduù ŋìnó mbe biya ye ta ndâ có mì ye ꞌdáá gî nó ta ndòngbú o wúnò kuu tí .

Gba tí nò a ndâ có tí nó náa ye ma nô.

49 Àá bà dù énò,

tacó ye kû ꞌdè có me ta muu ye lá.

Ye kû ꞌdè a kòcò Bu ye, tí mbe tuu ye.

50 Ye delè ŋò ni gî máa,

ndâ có mì Bu ye a ndâ có mbe je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ndâ ꞌduù.

À má énò, ye kû ꞌdè káa ndi ndâ có tí nó náa a Bu ye ká ꞌdè ji ye nô.»

13

Jézù càkà kò ndâ mbe tala có mì wó

1 Jézù ta o tí nó ŋò ni gî, máa, o bà ya yì gí mì Bu yì ꞌdo muu to tí nó gì gî, tacó sè  ta o tí nò káa làmbu o gítí o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì. Yí jé waa ꞌdo tí bà zè ndâ ꞌdóó ꞌduù mì wó nìkì maa sàà kùṛo lá. Káa gbí ndòngbú o tí nò, yí giì tùbà  ji ndú énó máa, yì zè ndú nìkì ta njembí yì gbaànjé.

2 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó ta ꞌdêꞌo tí nò kû zò i, si vò i ŋònòkò muu Júdà Ìsìkàrìyótè tí ꞌviì mì Sìmónè sàà gî máa yí ba ngbù Jézù. 3 Káa Jézù ŋò ni gî, máa, Bu yì je wotí bà bàkà ndâ i ꞌdáá gî ji yì gî. Yí delè giì ŋò ni gî, máa, yì táánò gì ꞌdo mì Mbíṛì, káa yì kû giì dele ndi yì ya gí mì Mbíṛì. 4 Tacó énò, yí bà-i-nò giì a gí yaà ꞌdo tí i-zó-zò, bìndi  yí giì ja wòòkò bòngo tí nó náa à tí wó nó gî, yí giì paṛa bòngo bà toṛo ngo ꞌdo tí i mí ṛèꞌdè wó. 5 Bìndi  yí giì yee ngo mí gbí ꞌbí kpàlàkà káꞌi. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà caka kò ndâ mbe tala có mì wó. Yí má caka kò ꞌduù ŋìnò gî, yí toṛo ngo ꞌdo tí  ta bòngo bà toṛo ngo tí nó náa yí paṛa mí ṛèꞌdè wó nó má kózò gî, yí bà giì ꞌdòkò gítí kò ꞌbí ꞌduù.

6 Jézù mâ giì caka kò ndâ mbe tala có mì wó kpòò, yí mâ giì yee tí Pìyétòrò, Pìyétòrò giì ꞌvee yí máa, «Wò kèjì gí bà caka kò ye delè, Mbe tí ye?»

7 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Wò kpónó bà ŋò i tí nó náa ye kû bàkà nó ni wálá. Wò bà ŋò ni a i bìndi .»

8 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Jéé lá! Wò jé gítí bà caka kò ye wálá.»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Ye má caka kò lo lá, gbí  énó máa, ꞌbí i mbe toko ndà kákáꞌi wálá.»

9 Pìyétòrò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌvìsì ji yí nò, yí giì ꞌdeke tí wó ji Jézù máa, «À má énò, caka me káa ndâ kò ye cuki lá, Mbe tí ye. Caka ndâ ꞌbì ye ta muu ye delè gî.»

10 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «ꞌDuù má caka tí wó gî, gbí ndeṛè bà caka ndâ bà to tí nó náa wò kû ꞌdeke nò wálá, tacó kútí wó ꞌdáá gî ká ngbáṛángàꞌi. Bètí ká tí ndâ kò wó cuki. Kútí yo ꞌdáá gî ká ngbáṛángàꞌi. Yo ꞌdáá gî. À bè gbí  káa ꞌduù gbaànjé.» 11 Jézù ŋò ꞌduù tí nó bà giì ba ngbù wó nó ni gî. Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nò náa yí ꞌdè ta có ji Pìyétòrò énó máa, «À bè gbí  káa ꞌduù gbaànjé» nò.

12 Jézù mâ giì caka kò ndâ mbe tala có mì wó cee gî, yí giì yuu ndi wòòkò bòngo mì wó náa yí ja gí to nó mítí wó kákáꞌi. Bìndi  yí giì dele ndi wó gítí i-zó-zò, bìndi  yí giì ꞌvee ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo ꞌdi gbí i tí nò náa ye bàkà ji yo nò gî? 13 Ndâ ṛè mì yo náa yo gbì mí muu ye a ndâ ṛè sósòꞌô. ꞌBí  a ‹Mbe nìbà i,› bìndi  ꞌbí  a ‹Mbe tí ze.› Ndâ ṛè mì yo sósòꞌô nò gî, lè lá. À dú nò a ye. 14 Káa ye tí Mbe nìbà i ji yo, delè tí Mbe tí yo, má caka kò yo gî, gbí  go énó máa, yo delè ꞌví caka kò yo gbí òkò tí yo. 15 Ye bàkà énò tacó wàa yo ꞌví mèlè ndí . 16 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa:

ꞌbí bòò jé mbe me gbolò ndii mbe tí wó gî nò wálá,

delè ꞌbí ꞌviì-tú jé mbe me gbolò ndii mbe tuu yí gî nò wálá.

17 À má énò, yo má ꞌdi gbí ndâ có mì ye nò gî, bìndi  yo ꞌví mèlè bà bàkà ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò, tàkòcò yo bà peteke ngé ndii gî.

18 «Ye kû ꞌdè có mì ye nò me ji yo ꞌdáá gî lá. Ye ŋò ndâ ꞌduù ŋìnó náa ye ṛuka ndú nó ni gî. Káa kózò tí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹ꞌDuù tí nó náa ze zò i gbí káꞌi ta yí nó bà ꞌvìsì muu wó gítí ye› nó ꞌví dù tí  tí yúcó. 19 Ye kû ci nò a yo, tacó wàa i tí nò má giì bàkà tí, yo ꞌví ŋò tí  ni go énó máa, ye a yí tí Bìndi-Mbíṛì. 20 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa:

ꞌDuù má te wiṛi mítí ꞌduù ŋìnó náa a ye ká tuu yí nó,

ꞌduù tí nò te wiṛi a i mítí ye.

Káa ꞌduù má te wiṛi mítí ye,

yí te nò a wiṛi mítí mbe tuu ye.»

Jézù ꞌdè có gítí bà giì ba ngbù wó mì ꞌbí mbe tala có mì wó

21 Mâ giì zekeꞌo, njembí Jézù giì ꞌbìtà bà dòmò tí bìndi có tí nò náa yí ꞌdè ji ndâ mbe tala có mì wó nò tí vò ŋa ŋìnô. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ye kû ꞌdè ji yo a cèe yúcó máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo bà giì ba ngbù ye.»

22 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò, nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Ndú bà-i-nò giì ꞌbìtà bà zeke gbí njìṛo ndú gbí òkò tí ndú tacó bà ŋò ꞌduù tí nó gbí òkò tí ndú náa Jézù ꞌdè có tí nò gítí wó nô. 23 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jézù náa Jézù zè yí nìkì kpolo ma kû ki tí wó a dê ṛègbà tí Jézù. 24 Mâ giì zekeꞌo, Pìyétòrò giì kì ṛo wó ji ka ndú tí nò, máa, yí ꞌvee ṛè ꞌduù tí nò náa Mbe tí ndâ yì kû gbì tì kpô gítí wó nò. 25 Ka ndâ Pìyétòrò nò bà-i-nò giì tì tí wó mí gbí njembí Jézù, bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Wò kû nì a ꞌdi, Mbe tí ze?»

26 Káa Jézù giì ꞌvìsì có gí tàkò ꞌvé mì mbe tala có mì wó nò, máa, «A ꞌduù tí nó náa ye kpónó bà too yâ ta kô, bìndi  ye ꞌví je ji yí nô.» Jézù ngé bà-i-nò giì kùtù kô, bìndi  yí giì too ta yâ, bìndi  yí giì je ji Júdà tí ꞌviì mì Sìmónè Ìsìkàrìyótè. 27 À káa póó bà je kô tí nò mì Júdà ꞌdo ꞌbì Jézù, Gba-vò-i giì gèè bè wó mí muu Júdà gî. Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji Júdà máa, «Ngoꞌve tí lo! Bàkà i tí nò ta go bà bàkà  tí lo nò gálá.»

28 Káa ta o tí nó, ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì Jézù mbe ꞌdi gbí ndeṛè có tí nò náa yí ꞌdè ji Júdà nò wálá. 29 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ꞌbìtà bà koṛo có máa, Jézù kû ꞌdè a có ji Júdà máa, yí ya gí bà sì ndâ i ji ndâ yì gítí gbolò o, káa à má me énó lá, yí kû tuu a yí, máa, yí ya gí bà sì ndâ i tacó tí ndâ mbe yê. Ndú koṛo ŋa có tí nò tacó Júdà a mbe kpolo tí ndâ i mì ndú ꞌdáá gî.

30 Júdà zèè káa kô tí nò náa Jézù too ta yâ ji yí nò ꞌdo ꞌbì Jézù gî, bìndi  yí ngé giì co gí sè ta bèbìlì tí nò.

Jézù ꞌdè có gítí bà ꞌboo yí mì Pìyétòrò

31 Júdà mâ giì njè nó gî, Jézù giì ꞌdè có ji sè ndâ mbe tala có mì wó máa,

«Ŋìnó kpónó a o bà giì ùlù ꞌViì-mì-ꞌDakò ká nô;

ŋìnó kpónó delè a o bà ùlù Mbíṛì mì ꞌViì-mì-ꞌDakò ká nô.

32 ꞌViì-mì-ꞌDakò má giì ùlù Mbíṛì gî,

Mbíṛì delè bà giì ùlù ꞌViì-mì-ꞌDakò ta njembí wó gbaànjé;

Mbíṛì kpónó-kpónó kèjì gí bà ùlù ꞌViì-mì-ꞌDakò.

33 Sè o bà dù ye ta yo me njíꞌdí gî, ndâ ꞌviì mì ye.

Yo bà giì pà bà tí ye,

káa wotí bà ya gítí bàndò tí nó náa ye kû ya gítí  nó bà dù tí yo ta kpéétí yo wálá,

ká go có tí nó táánò sàà náa ye ꞌdè ji ndâ Jùdéyà nô.

34 Ye kû ꞌdè ngú có ji yo, máa,

yo zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa,

tacó ye zè yo nìkì ma.

Má énò, yo zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa,

á go bà zè yo mì ye nìkì maa nò.

35 Ndâ ꞌduù bà ŋò yo ni tí ndâ mbe tala có mì ye

á ꞌdo tí bà zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa.»

36 Mâ giì zekeꞌo, Sìmónè Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌvee Jézù máa, «Wò kû ya gí kòtí ꞌdi, Mbe tí ye?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Wotí bà ṛu ndi ye gítí bàndò tí nò náa ye kû ya gítí  nò kpónó tí lo wálá. Wò bà ṛu ndi ye a i bìndi .»

37 Káa Pìyétòrò kákáꞌi giì ꞌvee Jézù máa, «Wotí bà ṛu ndi lo tí ye kpónó wálá tacó yè? Ye bà sì miṛi ye ji ku á tacó tí lo.»

38 Jézù bà-i-nò giì ꞌvee Pìyétòrò máa, «Wò bà sì miṛi lo ji ku á muu ye? Ye kû ꞌdè ji wò a cèe yúcó mì ye máa, wò wúnó bà ꞌboo bà ŋò ye ni mì lo ta bà  taꞌô á kùṛo kpédélé kò ngùù.»

14

Jézù yìì ndâ mbe tala có mì wó

1 Jézù giì tò làmbu ꞌdê ngo mí njembí ndâ mbe tala có mì wó á bìndi bà kaṛa ṛé ndú mì wó ta ṛè bà ya yí ꞌdo tí ndú gî nó, ta bà yìì ndú máa,

«Njembí yo ꞌví mù gítí có bà ya ye nò lá.

Yo tee njembí yo mítí ze ta Mbíṛì.

2 Tacó yê bàndò bà dù ndâ ꞌduù tí  á ꞌbá mì Bu ye wálá.

Yê bàndò kùtàá má kuu ꞌbá mì Bu ye,

ye bà ci yo énó máa,

ye kû ya gí bà ꞌviindi bàndò ù ta ndi yo nò, wálá.

3 Ye má cee ta nèté bà ꞌviindi bàndò ù ta ndi yo gî,

ye bà dele ndi ye gì tacó bà kaa yo ya tí  gítí .

Tacó wàa, ndoo ꞌví dù ta ndoo á tí gbèe bàndò.

4 Yo ŋò kpokèjì bà ya gítí to tí nò náa ye kû ya gítí  nò ni gî.»

5 Káa Tòmázò, tí ꞌbí mbe tala có mì Jézù gbaànjé, giì ꞌvee yí máa, «Ze ŋò ni lá nó káa bàndò tí nò náa wò kû ya gítí  nò nó, ze bà giì ŋò jé káa kpokèjì bà ya gítí , Mbe tí ze?»

6 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa,

«Ye a mbe tùbà kpokèjì mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù;

ye a mbe ꞌdè yúcó ji ndâ ꞌduù;

ye a ṛèngbó ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

ꞌDuù má waa to co tí ꞌbí tende kpokèjì,

yí bà di mì Bu ye wálá.

7 Yo kùtàá má ŋò ye ni gî,

yo delè bà ŋò Bu ye ni gî.

Káa yo bà ŋò yí ni ꞌdo tí kpónó gî.

Yo delè ŋò yí ta ṛo yo gî.»

8 Fìlípò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Tùbà tí Bu lo ji ze, wàa có mì ze ꞌví cee gî.»

9 Káa Jézù giì ꞌvee Fìlípò máa, «Cèe kôndi bà dù ndà ta ndà nó, wò jé nô ŋò ye ni lá, Fìlípò?

ꞌDuù má ŋò ye ni gî,

ꞌduù tí nò ŋò nò a Bu ye ni gî.

Káa wò giì ꞌdeke tí lo ŋìnó ji ye máa,

ye tùbà tí Bu ye ji wò, tacó yè?

10 Wò ùnje lá, máa,

ze ta Bu ye a ndâ gbèe ꞌduù?

Ndâ có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nó me ndâ ꞌdóó có mì ye gbí muu ye lá.

A Bu ye tí nó tí mbe tuu ye nó ká kû ꞌdè có.

A yí tí Bu ye tí nó náa ze ta yí nje bá gbaànjé nó

ká kû bàkà ndâ nèté mì wó.

11 Yo ùnje gítí có tí nó náa ye ꞌdè ji yo máa,

ꞌbè gbí òkò tí ze ta Bu ye wálá nô.

Káa ndâ có mì ye má kû cà gbí tù yo cá-cà,

yo ꞌví ùnje ta vòó ṛè mì ndâ seṛè tí nó náa ye kû bàkà nô.

12 ꞌDuù mbe tee njembí wó mítí ye ta o ꞌdáá gî gî,

bà bàkà ndâ kpo-kpò seṛè go ndâ ŋìnó náa ye kû bàkà nó gî,

yí delè bà bàkà a ndâ kpo-kpò i mbe ndii ndâ ŋìnó náa ye kû bàkà nó gî,

tacó ye kû ya gí mì Bu ye;

13 tacó énò, yo má yù ꞌbí ŋa i ta ṛe ye ꞌdo mì Bu ye,

ye bà je i tí nò ji yo gî.

Tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ùlù ta Bu ye ꞌdo gbí có mì ye tí ꞌViì mì wó.

14 Yo má yù i ta ṛè ye,

ye bà je i tí nò ji yo gî.

15 Yo má zè ye nìkì maa,

yo bà kpolo tí ndâ có mì ye gî.

16 Ye bà ꞌdeke tí ye ji Bu ye,

wàa yí ꞌví tuu ꞌbí ꞌduù ji yo tí mbe kpo-gbí-tà-tù yo,

náa yí bà dù ta yo dúú bà ya tí  gî.

17 ꞌDuù tí nò náa Bu ye bà tuu yí ji yo tí mbe konì yo nò a Bèṛi-mì-Mbíṛì,

tí mbe ꞌdè yúcó.

Ndâ ꞌduù muu to tí nó bà ùnje gítí wó wálá,

tacó ndú jé gí bà ŋò yí ni wálá,

ndú delè je gí bà ŋò yí ta ṛo ndú wálá.

Káa yo bà ŋò yí ni gî,

tacó yí kèjì gí bà dù ta yo gbí njembí yo.

18 Ye bà si yo ꞌví jìꞌvì njò wálá.

Ye bà dele ndi ye gì gí mì yo gî.

19 Sè  ká njíꞌdí,

bìndi  ndâ ꞌduù bà giì ŋò ye wálá.

Káa yo bà ŋò ye gî,

tacó ku me ndòngbú i ji ye lá.

À má énò, ku delè bà dù me ndòngbú i ji yo lá.

20 Yo ta ṛi tí nò bà ŋò ni gî máa,

ze ta Bu ye a ndâ gbèe ꞌduù.

Káa ndoo ta ndoo delè a ndâ gbèe ꞌduù.

21 ꞌDuù mbe ꞌdi ndâ có mì ye,

bìndi  yí giì kpolo tí ndú gî,

a mbe zè ye nìkì maa.

Káa ꞌduù mbe zè ye nìkì maa,

Bu ye bà zè yí nìkì maa.

Ye delè bà zè yí nìkì maa.

Ye delè bà ꞌdè gbí tí ye ji yí.»

22 Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí mbe tala có mì Jézù ta ṛè wó a Júdà, me Júdà ŋìnó tí Júdà Ìsìkàrìyótè nò lá, giì ꞌvee Jézù máa, «Wò bà tùbà tí lo ji ze ta bà muu ze nó, si sè ndâ ꞌbí ꞌduù mí to, ta ŋa kpokèjì ngàyi, Mbe tí ze?»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Júdà tí nò máa,

«ꞌDuù má zè ye nìkì maa,

yí bà kpolo tí ndâ có mì ye gî.

Káa ꞌduù má kpolo tí ndâ có mì ye gî,

Bu ye bà zè yí nìkì maa.

Ze ta Bu ye bà gì gí bà sì ꞌbá ngbé mí mì ze ta ndú.

24 Ndâ mbe zè ye nìkì lá, kpolo tí ndâ có mì ye lá.

Káa ndâ có tí nò náa ye kû ꞌdè nò me ndâ có mì ye lá.

Ndú a ndâ có mì Bu ye, tí mbe tuu ye.

25 Ye kû ꞌdè ndâ có tí nò ji yo kpónó si ndoo a kuu ta ndoo nô.

26 Káa a Bèṛi tí nó náa Bu ye ba giì tuu yí ji yo,

tí mbe kpo-gbí-tà-tù yo ta ṛè ye nó

ká bà gì gí bà nìbà ndâ i ꞌdáá gî ji yo.

A yí delè ká bà gì gí bà ꞌva mbí yo gítí ndâ có ŋìnó náa ye ꞌdè ji yo ꞌdáá gî nô.

27 Yo dù ta ꞌdê njembí yo.

Ye bà je ŋa ꞌdê njembí tí nó mì ye nó ji yo.

Ye kû je ji yo me go bà je i ji yo mì ndâ ꞌduù lá.

À má énò, yo ꞌví si njembí yo ꞌví mù lá.

28 Yo ꞌdi ꞌdo gbí nje ye ta tù yo énó máa,

ye kû giì ya gî,

wàa ye ꞌví giì dele ndi ye nò gî.

À má énò, yo kùtàá má a ndâ ꞌduù mbe zè ye nìkì maa,

líkíꞌo bà ꞌdi énó máa, ye kû ya gí mì Bu ye nò, bà bàkà yo ngé.

Tacó Bu ye a gbolò ꞌduù ndii ye gî.

29 Ye kû ci nó a yo kùṛo bà bàkà tí mì i tí nò.

Tacó wàa à má giì bàkà tí,

yo ꞌví ù ta nje gítí .

30 O mì ye tacó bà dù kû ꞌdè có kpòò ji yo wálá,

tacó Gba-to-tí-nó kèjì.

À kpêtí ká énò, wotí mì wó gítí ye wálá.

31 Káa ye kû bàkà go có tí nó náa Bu ye ꞌdè ji ye nô.

Tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò tí  ni énó máa,

ye zè Bu ye nìkì maa.

Tacó ye delè kû bàkà ndírí ká go có tí nó náa yí ꞌdè ji ye nô.

«Nògí, yo a gí yaà wàa ndoo ꞌví nje nó ꞌdo bà-i-nó gî!

15

Jézù a cèe bè nèbítì

1 «Ye a cèe bè nèbítì,

káa Bu ye a cèe mbe ṛò njí nèbítì.

2 Yí kû saaka ndâ nèꞌbì ye ŋìnó mbe ṛì lá nó ꞌdáá gî gí ꞌdè,

bìndi  yí giì waaka gàna tí ndâ bèꞌi á ꞌdo tí ndâ ŋìnó mbe ṛi gî nó gî,

si ndú ngbáṛángàꞌi,

tacó wàa ndú ꞌví ṛì túkàꞌi.

3 Yo kpónó a ndâ ngbáṛángà ꞌduù;

ndâ có mì ye náa ye ꞌdè ji yo nó

bàkà yo tí ndâ ngbáṛángà ꞌduù sàà gî.

4 Yo zèè ye tí kpoò,

wàa ye delè ꞌví zèè ta yo tí kpoò.

Yo ŋò ni gî máa,

nèꞌbì mû ŋìnó mbe yaka ꞌdo tí kpo ṛèngbó mû gî nó

jé ṛì mí to kà ta kpéétí wó lá,

sè  káa ŋìnó yí má ká kuu tí kpo ṛèngbó mû.

Yo delè ká énò,

yo má ta kpéétí yo,

gbí có mì yo bà dù wálá,

sè  káa ŋìnó yo má zèè ye tí kpoò.

5 Ye a ꞌdóó kpo ṛèngbó bè nèbítì,

káa yo a ndâ nèꞌbì bè nèbítì tí nò.

À má énò, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo má zèè ye tí kpoò,

wàa ye ꞌví zèè yí tí kpoò,

a ꞌduù tí nò ká bà bàkà tó i túkàꞌi,

tacó yo má mò tí yo ꞌdo tí ye gî,

yo gí bà bàkà i gbaànjé wálá.

6 ꞌDuù ŋìnó mbe zèè ye tí kpoò lá nó,

go nèꞌbì mû ŋìnó náa à da ꞌdo tí kpo ṛèngbó mû gí ꞌdè gî nô.

Ndâ ŋa ndâ nèꞌbì mû tí nò

náa à kû saaka ndú ꞌdo tí kpo ṛèngbó mû gî nò má aanga gî,

à kû kili ndú, bìndi  à giì doo ndú ta wu.

7 Yo má zèè ye tí kpoò,

wàa ndâ có mì ye ꞌví dù gbí njembí yo,

yo má yù i ŋìnó ta go  tí yo nó ꞌdo mì Mbíṛì,

Mbíṛì bà je ji yo gî.

8 Ndâ ꞌduù kû ùlù ṛè Bu ye ta o tí nó náa yo má kû bàkà tó i,

tacó bà tùbà tí yo máa,

yo a ndâ mbe tala có mì ye nô.

9 Ye kû zè yo nìkì ká go bà zè ye nìkì mì Bu ye.

À má énò, yo ꞌví ne ꞌdo tí ye lá.

10 Yo má ꞌdi ndâ có mì ye gî,

ye bà zè yo nìkì maa,

á go ŋìnó náa ye kû ꞌdi có mì Bu ye,

káa yí kû zè ye nìkì maa nô.

11 Ye ꞌdè ndâ có tí nò ji yo,

tacó wàa ŋa líkíꞌo tí nó á tí ye nó ꞌví dù tí yo,

delè tacó wàa ŋa líkíꞌo tí nò ꞌví dù tí yo ta ŋa  wálá.

12 Có mì ye ji yo énó máa,

yo ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa,

á go ŋìnó náa ye kû zè ta yo nìkì maa nô.

13 ꞌDuù má ùnje gítí bà cì á muu ndâ kómbe wó,

gbí  énó máa,

yí zè ndâ kómbe wó tí nò nìkì ta ŋa  wálá.

14 Yo má bàkà go ndâ có mì ye nò gî,

yo bà dù tí ndâ kómbe ye.

15 Ye kákáꞌi bà nì bòò mítí yo wálá,

tacó ꞌduù ꞌdè ndâ có kóó mì wó ji bòò mì wó lá.

Ṛè yo a ndâ kómbe ye,

tacó ye ꞌdè gbí ndâ có ŋìnó náa ye ꞌdi ꞌdo mì Bu ye nó ꞌdáá gî ji yo gî.

16 À me yo táánò ká gì gí mì ye ta muu yo lá.

A ye táánò ká ṛuka yo máa,

yo dù tí ndâ kómbe ye,

bìndi  ye giì bàkà yo tí ndâ ꞌduù mbe bàkà ndâ i ŋìnó ta i ká gbí ndú,

tí ŋa ndâ i ŋìnó mbe dù tí ká nó,

tacó wàa, Bu ye ꞌví je ta ndâ i ŋìnó náa yo yù ꞌdo tí wó ta ṛè ye nó ꞌdáá gî ji yo.

17 Ye ꞌdè ndâ có tí nò ji yo tacó wàa,

yo ꞌví zè ta tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa.

Ndâ ꞌduù bà sogo ndâ mbe tala có mì Jézù

18 «Ndâ ꞌduù má kû sogo yo,

yo ꞌví te mí gbí muu yo énó máa, a ngú i nò lá.

Ndú táánò sogo ye kùṛo bà sogo yo mì ndú gî.

19 Yo kùtàá má a ndâ ꞌduù mì ndâ ꞌduù muu to tí nó,

ndú kùtàá bà zè yo nìkì maa,

tacó yo a ndâ ꞌdóó ndâ ŋìnó mì ndú.

Káa yo me ndâ ꞌduù mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá,

tacó ye ṛuka yo tí ndâ ꞌduù mì ye gî.

Tacó énò, ndâ ꞌduù kû sogo yo.

20 Nògí, yo je mbí yo mítí ndâ có tí nó táánò náa ye ꞌdè ji yo énó máa,

bòò me gbolò ndii mbe tí wó lá nô.

Ndú táánò má mèèkèꞌi tí ye gî,

ndú delè bà mèèkèꞌi tí yo gî.

Ndú táánò má ꞌdi có mì ye gî,

ndú delè bà ꞌdi có mì yo gî.

21 Káa ndú bà mèèkèꞌi tí yo á muu ye,

tacó ndú ŋò mbe tuu ye ni lá.

22 Ye táánò má gì lá,

ye táánò delè má ꞌdè có ji ndú lá,

Mbíṛì bà tù ꞌbì wó gí tà ṛo ndú máa,

ndú a mbe bàkà vò i nò, wálá.

Káa kpokèjì bà kììꞌbà mì ndú kpónó nè gî,

tacó ye gì gî,

tacó ye delè ꞌdè có ji ndú gî.

23 ꞌDuù má kû sogo ye,

yí kû sogo nò a Bu ye.

24 Ye táánò má bàkà ŋa ndâ kpo-kpò seṛè tí nó

náa ꞌbí ꞌduù jé bàkà sàà kùṛo lá nó

mí gbí òkò tí ndú lá,

Mbíṛì bà ꞌdè có gítí ndú wálá.

Káa ndú ŋò ndâ i tí nó táánò náa ye bàkà nó gî,

káa ndú kpòò kû sogo ye,

ndú delè kû sogo Bu ye.

25 Si ndú ꞌví bàkà énò,

tacó wàa có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì ndâ muu-cè máa,

‹Ndú táánò sogo ye ta ndeṛè tí  wálá,› nó

ꞌví dù tí  tí yúcó.

26 Ta o tí nó náa mbe kpo-gbí-tà-tù yo tí nó

náa ye bà tuu yí ꞌdo mì Bu ye,

tí Bèṛi mbe kû co tí kpokèjì mì yúcó,

náa ṛèngbó wó ꞌdo tí Bu ye nó, bà gì nó,

yí bà dù tí mbe ma có tí ye.

27 Yo delè bà dù tí ndâ mbe ma có tí ye,

tacó yo dù ta ye ꞌdo tí bà ꞌbìtà nèté mì ye yee tí kpónó.

16

1 «Ye ꞌdè ndâ có tí nò ꞌdáá gî ji yo tacó wàa, njembí yo wúnò ꞌví mù tí  gítí ndâ i yê ṛo tí nò

náa ndâ ꞌduù kèjì gí bà bàkà mítí yo nò lá.

2 Ndâ ꞌduù bà giì mòkò yo ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù

ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì gî.

Káa yo ꞌví te mí gbí muu yo me káa ŋìnò cuki lá.

Yo te mí gbí muu yo delè énó máa,

ꞌbí o wúnò ká kèjì náa ndâ mbe kû ziki yo ta o tí nò bà koṛo có énó máa,

ndâ yì kû bàkà a nèté mì ndâ yì kùṛo Mbíṛì.

3 Ndú bà bàkà ŋa i tí nò,

tacó ndú jé ŋò ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ze ta Bu ye ni lá.

4 À má énò, ye kpónó kû kpo nó a gbí-tà-tù yo,

tacó wàa, o bà mèèkèꞌi tí yo nò má gì wúnò,

mbí yo ꞌví ꞌva tí  énó máa,

ye táánò ci yo gítí  sàà kùṛo gî.

O bà gì Bèṛi-mì-Mbíṛì wúnò

«Ye táánò ꞌdè ndâ có tí nò ji yo sàà lá,

tacó ndoo kû dù ta ndoo bà gbèe to.

5 Káa ye kpónó kû giì ya gí mì ꞌduù tí nó táánò mbe tuu ye nô.

Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî,

ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo mbe ꞌvee ye kpónó énó máa,

‹Wò kû ya gí kòtí ꞌdi wè?› nò wálá.

6 Káa njembí yo kpónó wálá ta sé có tí nò náa ye ꞌdè ji yo nò.

7 Káa ye bà ngùù yúcó ꞌdo tí yo wálá:

ye kû ya nó tí nò kpolo ma a i tacó tí yo,

tacó ye má ya lá,

mbe kpo-gbí-tà-tù yo tí nò bà gì wálá.

Káa ye má ya gî,

ye bà tuu yí gì tí  ji yo.

8 Yí má gì gî,

a yí ká bà ꞌdè có ŋìnó mbe ya gí gbí muu ndâ ꞌduù

gítí ndâ vò i,

ta ꞌduù ŋìnó mbe ya jáá nó,

ta bà waa có mì Mbíṛì.

9 Yí kèjì gí bà ꞌdè có ŋìnó mbe ya gí gbí muu ndâ ꞌduù gítí vò i,

máa, bà biya bà ùnje gítí ye mì ndú a vò i.

10 Yí kèjì gí bà ꞌdè có ŋìnó mbe ya gí gbí muu ndâ ꞌduù

gítí ꞌduù ŋìnó mbe ya jáá nó delè

a i mítí bà ya ye gí mì Bu ye,

bìndi  yo bà ŋò ndi ye wálá.

11 Yí kèjì gí bà ꞌdè có ŋìnó mbe ya gí gbí muu ndâ ꞌduù

gítí bà waa có mì Mbíṛì,

tacó Mbíṛì waa có mítí Gba-to-tí-nó.

12 Ndâ có gbí muu ye tacó bà ꞌdè ji yo tanga tí lá,

káa wotí tí yo bà dù gítí bà ꞌdi gbí ndú kpónó wálá.

13 À má énò, Bèṛi-mì-Mbíṛì,

tí mbe kû co tí kpokèjì mì yúcó má gì gî,

a yí ká bà tè kùṛo yo co tí kpokèjì mì yúcó.

Tacó yí bà gì gí bà ꞌdè me ꞌdóó có mì wó gbí muu wó lá.

Yí bà gì gí bà ꞌdè ji yo káa ndâ có ŋìnó náa yí ꞌdi nô.

Yí bà gì gí bà ma có ndâ i ŋìnó kèjì nô.

14 Yí kèjì gí bà wu gbí ye ji yo,

tacó yí bà gì gí bà ꞌdè ji yo ꞌdáá káa ndâ có ŋìnó

náa yí ꞌdi ꞌdo mì ye nô.

15 Ndâ có gbí muu Bu ye ꞌdáá gî káa ndâ có tí nò gbí muu ye nô.

Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nò náa ye ꞌdè tí  ta có ji yo énó máa,

yí bà gì gí bà ꞌdè ji yo ꞌdáá káa ndâ có mì ye nó ká nò.

16 Tacó yo gàà énó kèjì gí bà ŋò ye wálá,

yo má giì dù á bìndi bà ya ye ꞌdo tí yo nò ndì-ndì-ndì énó,

yo bà giì ŋò ndi ye kákáꞌi.»

17 Ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú máa, «Gbí ŋa có mì wó náa yí ꞌdè énó máa, ndoo gàà énó kèjì gí bà ŋò yì wálá, má njíꞌdí kózò gî, ndoo bà giì ŋò ndi yì nò, máa yè? Gbí có tí nò mì wó, máa, yì kû ya gí mì Bu yì nò, máa yè? 18 O tí nò mì wó ‹gàà› nò a o yè? Ndoo ꞌdi gbí o tí nò mì wó ‹gàà› nò lá.»

19 Káa Jézù giì ŋò ni gî máa, à tí ndú a go bà ꞌvee yì, tacó énò, yí giì cu kùṛo bà ꞌvee yí mì ndú ta bà ꞌvee ndú máa, «Yo kû ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí yo nò a i gítí gbí có tí nó náa ye ꞌdè énó máa, ‹Yo gàà énó bà giì ŋò ye wálá, yo mâ giì dù ndì-ndì-ndì énó gî, yo bà giì ŋò ndi ye kákáꞌi nó?›

20 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

yo bà giì wa ku ta ngo-ṛo yo,

káa ndâ ꞌbí ꞌduù ta líkíꞌo tí ndú.

Nje yo bà giì zuu ,

káa bà zuu nje yo nò bá ꞌvìsì tí tí líkíꞌo.

21 Niì kû tu nje wó ta o bà mi ꞌviì,

tacó yí gbí séꞌi,

káa ꞌviì mâ giì tè gî,

bà mbí niì tí nò giì ò tí sé gó-káyì gî ta líkíꞌo máa,

yì jò ꞌduù mí muu to gî.

22 Nògí, yo kpónó kû zuu nje yo á go bà zuu nje mbe gó-káyì.

Káa tàkòcò yo bà giì peteke gî,

tacó ndoo bà ꞌde tí ndoo ta ndoo kákáꞌi gî.

ꞌBí ꞌduù mbe volo gbí líkíꞌo tí nò náa ye bà je ji yo nò, bà dù wálá.

23 O tí nò má gì gî,

yo bà ꞌvee ye gítí ꞌbí i gbaànjé wálá.

Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa,

Bu ye ta o tí nò bà je ŋa i ŋìnó

náa yo bà yù ꞌdo tí wó ta ṛè ye nó ji yo gî.

24 Yo yee tí kpónó jé yù i ꞌdo mì Bu ye ta ṛè ye lá.

Má énò, yo ꞌbìtà bà yù i ta ṛè ye á ꞌdo tí kpónó,

wàa yí bà je ji yo gî.

Tacó wàa yo ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo ta ꞌbí i mbe gboo ꞌdo mì yo wálá.

25 Ye yee tí kpónó kû ꞌdè có tí nò ji yo ká ta ndâ kpùṛù có.

Káa o tí nò náa ye kákáꞌi bà ꞌdè ndâ kpùṛù có ji yo wálá nò, ká kèjì.

Ye ta o tí nò bà ꞌdè có gítí Bu ye ngbáṛángàꞌi énó ji yo.

26 Ta o tí nò, yo bà giì yù ndâ i ꞌdo mì Bu ye ta ṛè ye.

À kákáꞌi me ye ká bà ꞌdeke tí ye ji Bu ye tacó tí yo lá,

27 tacó Bu ye zè yo nìkì ta ṛè ye ma.

Bu ye zè yo nìkì maa nò,

tacó yo zè ye nìkì maa.

Yo delè giì ùnje gî máa,

ye táánò gì ꞌdo mì wó tí Bu ye.

28 Ye táánò gì gí muu to tí nó ꞌdo mì Bu ye.

Káa ye kpónó kû dele ndi ye ya gí mì Bu ye.»

29 Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ìyo le! Wò kpónó kû ꞌdè gbí có ji ze ngbáṛángàꞌi. Wò kû ꞌdè me kpùṛù có lá. 30 Ze kpónó ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, wò ŋò ndâ i ꞌdáá gî ni gî. À má énò, gbí ndeṛè bà ꞌvee wò mì ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ze máa, wò gì ꞌdo kòtí ꞌdi wè nò wálá. Tacó ze kpónó ùnje ta njembí ze gî, máa, wò gì ꞌdo mì Mbíṛì.»

31 Káa Jézù giì ꞌvee ndú máa,

«Yo ùnje ta njembí yo gítí ye gî?

32 Yo ꞌdi có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nô:

O bà nje gbí yo vóró-voro gî ká kèjì.

O bà ꞌvaaka yo ꞌdo tí ye gbaànjé-gbaànjé

ya gítí ndâ ꞌdóó bàndò mì yo si ye ta kpéétí ye, gì sàà gî.

Káa à kpêtí ká énò,

ye bà dù me ta kpéétí ye lá.

Ze bà dù ta Bu ye.

33 Ye ꞌdè ndâ có tí nò ji yo

tacó wàa, yo ꞌví dù nìkì maa ta ṛè ye.

Ndâ vò i bà ꞌde yo muu to tí nó me gbolò,

káa yo ꞌví zèè njembí yo,

tacó ye kpò muu ndâ vò i muu to tí nó gî.»

17

Jézù ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndâ mbe tala có mì wó

1 Jézù mâ giì cee ta bà ꞌdè ndâ có tí nò ji ndâ mbe tala có mì wó gî, yí giì zekeꞌo gí gbíṛì, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, máa,

«O tí nò gì gî, Bu ye.

À má énò, tùbà tí ꞌViì mì lo tí mbe wotí ji ndâ ꞌduù,

tacó wàa, ꞌViì mì lo ꞌví tù ta bà tí lo tí mbe wotí ji ndâ ꞌduù.

2 Wò kaa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî mí ꞌbì wó gî.

À má énò, si yí ꞌví je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó

ji ndâ ꞌduù tí nò náa wò kaa ndú mí ꞌbì wó nò.

3 Káa ṛè i mbe je ꞌválá tí nò mbe cee lá nò

a bà ŋò wò ni tí gbèe Mbíṛì dú,

giì je bà ŋò Jézù tí Bìndi lo tí Mbíṛì náa wò tuu yí nó ni .

4 Ye tùbà wotí mì lo ji ndâ ꞌduù muu to tí nó

ta bà bàkà nèté tí nó náa wò táánò je ji ye nó, cee gî.

5 Nògí, te duù Mítí ye kpónó, Bu ye.

Te duù mítí ye ta bà si ye ꞌví ki tí ye dèngècè ṛègbà tí lo

á go ŋìnó táánò mì ndà á kùṛo o bà suu to tí nó nô.

6 Ye tùbà tí lo á ji ndâ ꞌduù tí nó náa wò ṛuka ndú ji ye

á ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù á muu to tí nó nó gî.

Ndú táánò a ndâ ꞌduù mì lo,

bìndi  wò giì kaa ndú ji ye,

káa ndú giì ꞌdi có mì lo gî.

7 Ndú kpónó ŋò ni gî máa,

ndâ có tí nó ꞌdáá náa wò ꞌdè ji ye nó a ndâ có mì lo.

8 Tacó ye ꞌdè ndi ndâ có tí nó náa

wò táánò ꞌdè ji ye nó ji ndú gî.

Ndú delè giì ùnje gî, máa,

à dú nò a ndâ có mbe co ꞌdo gbí nje lo.

Ndú delè giì ùnje gî, máa,

ye táánò gì dú ꞌdo ká mì lo.

Ndú delè kákáꞌi giì ùnje gî, máa,

à dú káa wò táánò ká tuu ye.

9 Ye kpónó kû ꞌdeke tí ye ji wò nó a i tacó tí ndú.

Ye kû ꞌdeke tí ye ji wò me tacó tí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî lá.

Ye kû ꞌdeke tí ye ji wò a i tacó tí ndâ ꞌduù tí nó

náa wò táánò kaa ndú ji ye nô.

Tacó ndú a ndâ ꞌduù mì lo.

10 Ndâ ꞌduù mì ye ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù mì lo.

Ndâ ꞌduù mì lo ꞌdáá gî delè a ndâ ꞌduù mì ye.

Ye kû tùbà tí ye ji ndú a i ta ṛè lo.

11 Tacó a ndú ká bà dù á muu to tí nô.

Ye kpónó kèjì gí mì lo.

Ye kpòò me ꞌduù ta ṛè muu to tí nó lá.

À má énò, kpolo tí ndâ ꞌduù mì lo

náa wò ṛuka ndú ji ye nó, ta ṛè mì lo,

tacó wàa, có mì ndú gbí òkò tí ndú ꞌví dù ká gbaànjé,

á go có mì ndà gbí òkò tí ndà, tó Bu ye.

12 Ye táánò kpolo tí ndú si ze ta ndú bà gbèe to nó a i ta ṛè lo,

tí ꞌdóó ṛè lo tí nó náa wò táánò gbì mí muu ye nô.

Ye táánò kpolo tí ndú ꞌdáá gî tí kpoò.

ꞌDuù tí nó gbaànjé gbí òkò tí ndú mbe giṛiꞌo ꞌdo tí kèjì mì lo nó

giṛiꞌo ꞌdo ká gbí ꞌdóó vò muu mì wó,

á go có tí nó gbí wáràgà mì lo tí Mbíṛì nô.

13 Ye kpónó kèjì gí mì lo,

à má énò, ye kû ꞌdè ndâ có tí nò ji ndâ ꞌduù tí nó

náa wò táánò ṛuka ndú ji ye muu to tí nó nó,

tacó wàa ŋa líkíꞌo tí nó tí ye nó ꞌví dù tí ndú delè.

14 Ye ꞌdòkò có mì lo táánò náa wò ꞌdè ji ye nó ji ndú gî.

Tacó énò, ndâ ꞌduù muu to tí nó kpónó kû sogo ndú,

tacó ze ta ndú me ndâ ꞌduù mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá.

15 Ye kû ꞌdeke tí ye ji wò me énó máa,

wò ꞌví kaa ndú ꞌdo muu to tí nó gî nò lá.

Gbí ndeṛè bà ꞌdeke tí ye ji wò énó máa,

wò ꞌví kpolo tí ndú ꞌdo tí Vò-ꞌduù-tí-nò

tí mbe kû eendi ndâ ꞌduù gítí vò i nô.

16 Tacó ze kpónó ta ndú kákáꞌi me ndâ ꞌduù

mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá.

17 Kaa ndú mò gítí kpokèjì mì yúcó,

tacó có mì lo a yúcó.

18 Ye kû tuu ndú ta ndi muu to,

á go bà tuu ye mì lo á gí muu to tí nô.

19 Ye kaa tí ye ji wò á tacó tí ndú,

tacó wàa ndú delè ꞌví kaa ta tí ndú ji wò

ta bà co tí kpokèjì mì yúcó.

20 Káa ye kû ꞌdeke tí ye me ká tacó tí ndú cuki lá.

Ye kû ꞌdeke tí ye delè tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó

bà giì kaa tí ndú ji ye ꞌdo gbí có mì ndú nô.

21 Ye kû ꞌdeke tí ye, máa,

có mì ndú ꞌví dù ka gbaànjé

á go có mì ndà, Bu ye;

có gbí njembí lo ká go có gbí njembí ye,

bìndi  có gbí njembí ye ká go có gbí njembí lo.

Si có mì ndú ꞌví dù ká gbaànjé,

tacó wàa, ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌví ŋò tí  ni énó máa,

a wò táánò ká tuu ye.

22 Ye le bèṛè tí nó náa wò le ji ye nó ji ndú gî,

Ye le ji ndú tacó wàa,

njembí ndú ꞌví dù ká gbaànjé.

23 Ye le ji ndú tacó wàa,

njembí ndoo ꞌví dù ká gbaànjé ta ndú.

Tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò tí  ni énó máa,

a wò táánò ká tuu ye;

ndâ ꞌduù delè ꞌví ŋò tí  ni énó máa,

wò zè ndú nìkì ká go bà zè ye nìkì mì lo.

24 Có gbí njembí ye énó máa,

wò ꞌví je bàndò ji ndâ ꞌduù tí nó náa wò ṛuka ndú ji ye nó

á mí ṛègbà tí ye,

tacó wàa, ndú ꞌví ŋò ta bà te duù tí ye mì lo,

tacó wò ꞌbìtà bà zè ye nìkì maa si ndà suu to tí nó kálásê, Bu ye.

25 Wò a ꞌduù jáá, Bu ye!

Sè ndâ ꞌduù muu to tí nó ŋò wò ni lá,

káa ye ŋò wò ni gî.

Ndâ ꞌduù tí nó náa wò kaa ndú ji ye nó delè ŋò ni gî máa,

a wò táánò ká tuu ye.

26 Ye tùbà tí lo ngbáṛángàꞌi énó ji ndú gî, Bu ye!

Ye delè kpónó kpòò kû tùbà tí lo ngbáṛángàꞌi énó ji ndú,

tacó wàa, ndú ꞌví zè tí ndú gbí òkò tí ndú nìkì maa,

á go bà zè ye mì lo nìkì maa;

delè tacó wàa có tí ye ꞌví dù gbí njembí ndú.»

18

Bà zèè Jézù

1 Jézù mâ giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì cee gî, yí giì kaa sè ndâ mbe tala có mì wó ya tí  gí gbí ꞌbí wúngbó jìlì mbâ náa à ṛò mí tìto ꞌbí pù njáá náa à kû nì tí  a Njáá Kìdòrónì, á bìndi bà njè nó mì Júdà. 2 Káa Júdà tí mbe ba ngbù Jézù ŋò bàndò tí nò sàà gî, tacó a bàndò náa ndú ya gítí  ta ndâ Jézù ꞌvílí-ꞌvìlì. 3 Tacó énò, yí giì ja ndâ àsìkérì, ta ndâ mbe kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì tí nó náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà kaa ndú ji yí, máa, yí ya ta ndú gí bà zèè Jézù nó, ta ndâ zíꞌi, ta wu nje kùpò ꞌbì ndú, ká ndírí gítí bàndò tí nò. 4 Jézù mâ giì ŋò ndú kèjì, yí gì co ꞌdo mì ndâ mbe tala có mì wó ya gí kùṛo ndú, tacó yí ŋò ŋa i tí nó náa ndú kèjì gí bà bàkà ta yí nó ni gî. Ndú mâ giì yee tí Jézù gî, Jézù giì ꞌvee ndú máa, «Yo kû pà a bà tí ꞌdi?»

5 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ze kû pà a bà tí Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô.»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, si Júdà tí mbe ba ngbù wó kû ṛò tíyò gbí òkò tí ndú, máa, «Ye a yí.» 6 Káa ta o tí nó náa Jézù ꞌvìsì ta có ji ndâ ꞌduù tí nò máa, «Ye a yí» nó, ndú giì yèè ndi ndú ꞌdo tí Jézù gí ndiì, bìndi  ndú giì ꞌvaka tí to. 7 Káa Jézù giì ꞌvee ndú kákáꞌi máa, «Yo kû pà a bà tí ꞌdi?»

Ndú kákáꞌi giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Ze kû pà a bà tí Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô.»

8 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kùtàá ꞌdè ji yo gî, máa, ye a yí. Yo má kû pà a ye, yo zèè ye, wàa yo ꞌví si sè ndâ ꞌbí ꞌduù tí nó ꞌví ya .» 9 Jézù ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe gì tacó bà zèè yí nò, máa, ndú si ndâ mbe tala có mì yì ꞌví ya , tacó wàa có tí nó náa yì ꞌdè sàà ji Mbíṛì énó máa, «Ye bà si ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa wò kaa ji ye nó ꞌví giṛi lá, Bu ye,» nó ꞌví dù tí  tí yúcó.

10 Pìyétòrò mâ giì ŋò ndâ ꞌduù tí nò kû nò ta Jézù nìkì lá, yí bà-i-nò giì ja sìzò mì wó ꞌdo gbí foko, bìndi  yí giì da ta tù ꞌbí ꞌdakò gbí òkò tí ndú ta ṛè wó a Màlíkù, tí bòò mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, waa gî. 11 Káa Jézù giì do mítí Pìyétòrò máa, «Dele ndi sìzò mì lo nò gí gbí foko! Wò koṛo có énó máa, ye ꞌví kònò séꞌi go có mì Bu ye lá?»

Bà ya ta Jézù gí kùṛo Ánà

12 Ndâ ꞌduù tí nó náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tuu ndú ta ndâ Júdà gí tàkò Jézù nó giì zèè yí. Ndú mâ giì eṛe yí gî, 13 ndú giì ja yí kpédéléꞌi ya tí  a i gí kùṛo Ánà tí ká Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì náa ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò mò yí ꞌdo gbí nèté gî, 14 bìndi  yí tí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò giì te gê Ánà, tí Kàyífà tí nó tí mbe kpo-gbí-tà-tù ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà énó máa, «À nìkì a bà cì ꞌduù gbaànjé á tacó tí mbè ndâ ꞌduù» nó, mí bìndi Ánà.

Kpédélé bà o Pìyétòrò ꞌdo tí Jézù

15 Ndâ Sìmónè Pìyétòrò, ta ꞌbí ka wó mbe tala có mì Jézù, giì ṛu ndi Jézù yee ꞌbá mì Ánà. Ndú mâ giì yee kà, ka Pìyétòrò nò giì ṛì ká ngé gí gbí ndùgù, tacó ndú ŋò tí ndú ta Ánà ni ngbáṛángàꞌi sàà kùṛo gî. 16 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji niì tí nó mbe kû kpolo tí njekèjì ndùgù nó, máa, yí si Pìyétòrò ꞌví ṛì gí gbí ndùgù, tacó Pìyétòrò gboo ŋìndi wó ká mí sè. 17 Ta o tí nó si Pìyétòrò kû giì ṛì gí gbí ndùgù nó, niì tí nò giì ꞌvee yí máa, «Wò me ꞌbí mbe tala có mì ꞌdakò tí nó lá?»

Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji niì tí nò máa, «Jéé lá! Ye me mbe tala có mì wó lá.»

18 Ta o tí nò, ndâ mbe bàkà nèté ꞌbá mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì kû u wu á njewu gbí ndùgù. Tacó énò, Pìyétòrò mâ giì ṛì gí gbí ndùgù gî, yí giì ya kû ṛò tíyò á ṛègbà wu á mì ndú ta ndú, tacó o tí nò a o côꞌo.

Ánà ꞌvee gbí nje Jézù

19 Ndâ mbe zèè Jézù mâ giì yee ta yí kùṛo Ánà, Ánà giì ꞌvee gbí nje Jézù gítí ndâ mbe tala có mì wó, ta ndâ bà nìbà i mì wó. 20 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye táánò ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè có ngbáṛángàꞌi mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Ye delè táánò kû nìbà i ji ndâ ꞌduù á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, delè ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì. À sósòꞌô nò a ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî. Ye jé ꞌdè có mí tà bèngìì lá. 21 À má énò, ꞌvee gbí nje ye lá. ꞌVee ndâ ꞌduù ŋìnó táánò mbe ꞌdi ndâ có mì ye gî nó, wàa ndú ꞌví ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji wò.»

22 ꞌBí kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa Jézù ꞌvìsì ji Ánà nò, yí giì ja ꞌbì wó mí gbí tù Jézù ta kpo tàkòcò. Bìndi  yí giì ꞌvee Jézù máa, «Ŋìnò a cè ŋa bà ꞌvìsì có mì lo ji Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ká nò?»

23 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji kùṛo ndâ àsìkérì tí nò mbe gbì gbí tù wó nò máa, «Có tí nò náa ye ꞌdè nò má lè gî, ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, ye ꞌdè a ꞌvéṛè. Káa ye má ꞌdè a yúcó, gbí ndeṛè bà gbì ye mì lo a yè?»

24 Ánà mâ giì cee ta bà ꞌvee gbí nje Jézù gî, yí giì tuu yí gbí wú ya tí  ji Kàyífà.

Bà só, ta bà taꞌô bà o Pìyétòrò ꞌdo tí Jézù

25 Káa si ndâ àsìkérì kû giì ya ta Jézù ꞌdo kùṛo Ánà gí kùṛo Kàyífà, ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû u wu ta ndâ Pìyétòrò nó giì ꞌvee yí máa, «Wò me ꞌbí mbe tala có mì ꞌduù tí nó gbaànjé lá?»

Káa Pìyétòrò giì tò kponje gî, máa, «Ye me mbe tala có mì wó lá.»

26 Bìndi ŋìnò, ꞌbí bòò mì kùṛo mì ndâ bu-Mbíṛì, tí nambe ꞌdakò tí nó náa Pìyétòrò da tù wò waa ta sìzò nó, giì ꞌvee Pìyétòrò máa, «Ye kùtàá ŋò me yo ta yí gbí jìlì mbâ lá?»

27 Káa Pìyétòrò giì tò kponje gbí ŋìnò ká jé ꞌvii ta bà kò-kò mì ngùù.

Jézù kùṛo Pìlátò

28 Kàyífà mâ giì ꞌviiki gbí có mì Jézù cee gî, yí giì je yí ta fírí dúꞌo ji ndâ àsìkérì, máa, ndú ya ta yí ji Pìlátò, tí gbolò ꞌduù mì ndâ Ròmánò ta wotí bà waa có ku mítí ndâ ꞌduù tí wó. Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tí nó mbe ko tàkò Jézù ya tí  gí ꞌbá mì Pìlátò nó mâ giì yee kà, ndú giì ṛò ká sè. Tacó tàkìì mì ndâ Pìlátò tende, káa ndâ Jùdéyà ta o tí nò kû gee tí ndú bà ya gí tí ndâ bàndò sàkàmàà á kùṛo bà zò i-cí-ci ta o gbolò o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì. 29 Pìlátò mâ giì ŋò énò, yí giì co ꞌdo tàꞌi gí mì ndú sè. Bìndi  yí giì ꞌvee ndú máa, «Yo kpì ngbàngà tí ꞌdakò tí nó, máa, yí bàkà a yè?»

30 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «Vò i mì wó má wálá, ze kùtàá bà gì ta yí gí kùṛo lo bà-i-nó wálá.»

31 Káa Pìlátò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «À má énò, yo ya gí bà ꞌdè ngbàngà mì wó nò gbí ꞌdóó ŋa kpokèjì bà ꞌdè có gbí tàkìì mì yo.»

Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «Ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò je wotí bà waa có ku mítí ꞌduù ji ze gbí tàkìì mì ze lá.» 32 (Kponje tí nò bàkà tí gbí òkò tí ndâ Pìlátò ta ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà tacó wàa có tí nó náa Jézù ꞌdè énó máa, àá bà zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû nó, ꞌví dù tí  tí yúcó.)

33 Pìlátò mâ giì ꞌdi bà có mì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà cee gî, yí giì bala Jézù ya tí  gí tàꞌi mì wó. Bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Wò a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà?»

34 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò, máa, «Wò kû ꞌvee nò a ꞌdóó ꞌvé mì lo wèè, wò kû ꞌvee a ꞌvé bìndi ꞌbí ꞌduù?»

35 Pìlátò giì ꞌvee Jézù kákáꞌi máa, «Wò ŋò ye a Jùdéyà? A ndâ ꞌdóó nambe lo tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ bu-Mbíṛì mì yo, ká kpì ngbàngà tí lo ji ye. Wò tà bàkà ta ndú a ŋa yè?»

36 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «Ye kùtàá máa gba mì ndâ ꞌduù á muu to tí nó, ndâ bòò mì ye bà gò ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌdo tí bà zèè ye gì tí  ji wò gî. Káa ye me gba mì ndâ ꞌduù á muu to tí nó lá.»

37 Pìlátò giì ꞌvee Jézù máa, «À má énò, wò a gbolò gba, énò gi?»

Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «A wò ká ꞌdè ta nje lo énó máa, ye a gbolò gba. Káa kpêtí ká énò, ye kì me kí-kì lá. Ŋìnó táánò a ndeṛè bà jò ye. Ŋìnó táánò delè a ndeṛè bà gì ye gí muu to tí nó ká nò. Ye gì gí muu to tí nó tacó bà ꞌdè yúcó ji ndâ ꞌduù. Ndâ ꞌduù ŋìnò mbe ùnje gítí yúcó gî nó ꞌdáá gî kû ꞌdi có mì ye.»

38 Pìlátò giì ꞌvee Jézù tí i-ꞌviya máa, «Yúcó mì lo a yè?» Bìndi  yí giì co ndi wó kákáꞌi ꞌdo tàꞌi gí sè mì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ye ŋò ndeṛè bà waa có mì ye mítí ꞌdakò tí nó lá. 39 Káa ŋa i mì yo mbe tè mítí yo gî a ŋìnó máa, ye ta o gbolò o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì cóó-cóó kû njaanga ꞌbí ꞌduù ŋìnó mbe nìkì tí yo nó ꞌdo gbí zàà ji yo. À má énò, có mì yo kpónó máa, ye njaanga gbolò gba mì yo tí ndâ Jùdéyà ji yo?»

40 Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìlátò ꞌdè ji ndú nò, ndú ꞌdáá gî giì ꞌvìsì có ji yí ta kòcò ndú ngéé gí yaà máa, «Njaanga ji ze me ꞌdakò tí nó lá! À tí ze a go bà njaanga Bàrábà ji ze!» Bàrábà tí nò táánò a vò mbe kùmùkù i mì ndâ ꞌduù.

19

1 Pìlátò mâ giì dele ndi wó gí tàꞌi á bìndi ba ꞌdè có mì ndú ta ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gî, yí giì je Jézù ji ndâ àsìkérì mì wó, máa, ndú ya ta yí, wàa ndú ꞌví gbì yí. 2 Ndâ àsìkérì mâ giì yèè ta Jézù ꞌdo kùṛo Pìlátò gí ndiì gî, ndú giì paṛa kpeṛè go kéꞌbí nô, bìndi  ndú giì te zékéṛé-zèkèṛè mítí muu wó, máa, ŋìnò a tàgíyà-gba mì wó, bìndi  ndú giì yuu bí-bi bòngo mì ndâ gba mítí wó. 3 Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà gbì yí, ta bà ꞌviya yí máa, «Mbíṛì ꞌví si wò, gba mì ndâ Jùdéyà!»

4 Pìlátò bà-i-nò giì co ndi wó gí mì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà, si ndâ àsìkérì mì wó kû mèèkèꞌi tí Jézù, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ŋò nô, ye kpónó kû ya gí bà gì ta ꞌduù mì yo nò ji yo, tacó ye ŋò ndeṛè bà waa có mì ye mítí wó lá.» 5 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ àsìkérì mì Pìlátò yee ta Jézù, ta bí-bi bòngo gba tí wó wúrú-wuru-wùrù, ta tàgíyà-gba náa à paṛaka ꞌdo tí kpeṛè tí muu wó, yee tí ndú gî. Bìndi  Pìlátò giì ꞌdè có ji ndú máa, «ꞌDuù mì yo nô.»

6 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò Jézù, ndú giì ꞌbìtà bà pìì kû máa, «Gbì yí mítí njèèkpè mû! Gbì yí mítí njèèkpè mû!»

Káa Pìlátò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo ya gí bà gbì yí mítí njèèkpè mû, tacó ye ŋò ꞌdóó ndeṛè bà gbì yí mítí njèèkpè mû ŋìndi ye lá.»

7 Ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «ꞌDakò tí nò kû ꞌdè có máa, yí a ꞌViì-mì-Mbíṛì, káa à má gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà, yeè gítí ꞌduù mbe kû ꞌdè ŋa có tí nò káa ku.»

8 Pìlátò mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌdè ji yí nò, gúku giì bàkà yì ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. 9 Yí mâ giì dele ꞌdo bà-i-nò ya gí tàꞌi mì wó, yí giì ꞌvee Jézù máa, «Wò gì ꞌdo kòtí ꞌdi?» Káa Jézù giì ràní Pìlátò gî. 10 Káa Pìlátò giì ꞌvee Jézù kákáꞌi máa, «Wò wálá biya bà njaa nje lo gí tàkò ye gî? Koṛo muu lo máa, wotí bà njaanga miṛi lo ꞌdo gbí vò i, ta wotí bà gbì wò mítí njèèkpè mû, ꞌdáá a i kpátù ꞌbì ye.»

11 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «Àá táánò má me Mbíṛì ká je wotí tí nò ji wò lá, wò kùtàá bà ꞌde wotí gítí bà zèè ye wálá. Ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa, vò i mì mbe gì ta ye ji wò me tí  ta gbolò ndii vò i mì lo gî nò ká nò.»

Bà waa có ku mítí Jézù

12 Pìlátò giì bàkà cèe wotí mì wó tacó bà njaanga Jézù á bìndi có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò. Káa ndâ Jùdéyà giì kpò tí ta bà pìì wo ꞌváṛà-ꞌváṛà gî. Ndú giì ꞌdè có ji Pìlátò máa, «Wò má dò ꞌbì lo tí ꞌdakò tí nò gî, wò kákáꞌi me kómbe ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò lá, tacó ꞌduù mbe kû bàkà tí wó tí gbolò gba kû jòò a gbí gba ta ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

13 Pìlátò mâ giì ꞌdi ŋa có tí nò náa ndâ Jùdéyà ꞌdè ji yí nò, yí giì njè nó ya gí bà ki tí wó pí jàlàmbà mì wó náa à te mí pí tìndàà díí gbí ngbàngà mì wó, náa ndâ ꞌduù kû nì mítí  a Díí-bà-waa-có, káa ndâ Jùdéyà kû nì mítí  gbí nje có mì ndú a «Gàbátà.» Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì máa, ndú gì ta Jézù gí kùṛo yì. Ndâ àsìkérì mâ giì bàkà go có mì wó nò gî, 14 Pìlátò giì tùbà tí Jézù ji ndâ Jùdéyà máa, «Gbolò gba mì yo kuu nô!»

I tí nò bàkà tí ta ṛi dê gítí bà gì gbúrú, si ndâ ꞌduù kû ꞌviindi tí ndú tacó sè sili gítí gbolò o bà bàkà tàkìì bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì ká gbaànjé.

15 Bà tùbà tí Jézù mì Pìlátò ji ndâ Jùdéyà máa, yí a gbolò gba mì ndú nò, giì te mí gbí muu ndú a ꞌbí ŋa i go mâ. Tacó énò, ndú giì tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà ji Pìlátò máa, «Cee o mì ꞌduù tí nò gî! Gbì yí mítí njèèkpè mû!»

Pìlátò bà-i-nò giì ꞌvee ndú máa, «Có mì yo énó máa, ye gbì gbolò gba mì yo mítí njèèkpè mû, wàà?»

Káa ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì ꞌvìsì có ji Pìlátò máa, «ꞌBí gbolò gba mì ze á bìndi ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò wálá!»

16 Pìlátò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì je Jézù ji ndú, máa ndú ya gí bà gbì yí mítí njèèkpè mû.

Bà gbì Jézù mítí njèèkpè mû

17 Ndâ àsìkérì bà-i-nò giì te njèèkpè mû tí nó náa ndú kû ya gì bà gbì Jézù mítí  nó ji yí. Bìndi  ndú giì co ta yí ꞌdo gbí gbata gí sè, gítí ꞌbí bàndò náa à kû nì mítí  a Kù-ꞌbilì-muu-ku. Káa à gbí có mì ndâ Jùdéyà kû nì mítí  a «Gòlìgátà.» 18 Bìndi  ndú giì gbì yí mítí njèèkpè mû. Ndú ta gbèe o tí nò giì gbì ndâ ꞌbí mbe ngbà sósòꞌô mítí ndâ njèèkpè mû delè. Ndú giì sè njèèkpè mû mì ꞌbí mbe ngbà gbaànjé mí gbí kùꞌbì, bìndi  ꞌbí  gbí gàlì mì Jézù.

19 Pìlátò giì cu có, bìndi  à giì kpò mítí njèèkpè mû mì Jézù énó máa, «Ŋìnó a Jézù tí nó tí ꞌduù Názàrètì, tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà nó ká nô.» 20 Ndâ Jùdéyà me mbè giì ꞌdeke i tí nò náa Pìlátò cu nò, tacó bàndò tí nó náa à gbì Jézù mítí njèèkpè mû mítí  nó me ꞌdú ꞌdo tí gbata lá, delè tacó Pìlátò cu có tí nò gbí ndâ nje có taꞌô: có Jùdéyà, ta có Làtínì, giì je có Ìgìrígì. 21 Káa ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì ꞌdè có ji Pìlátò máa, «Wò kùtàá bà cu me énó máa, yí a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà nò, lá. Cu énó máa, ‹ꞌDakò tí nó ꞌdè có táánò máa, yì a gbolò gba mì ndâ Jùdéyà.› »

22 Káa Pìlátò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «I ŋìnó náa ye cu gî nô, ye cu gî.»

23 Ndâ àsìkérì mâ giì cee ta nèté bà gbì Jézù mítí njèèkpè mû gî, ndú giì njèè gbí ndâ bòngo bìndi wó nàꞌô ꞌvii ta muu ndú. Káa kpokèjì bà njèè gbí ꞌbí bòngo bìndi wó gbaànjé mbe gboo mí to, náa à gò ta banga tí  kpákáꞌdàꞌi énó, giì kpò ndú gî. 24 Tacó énò, ndú giì ꞌvii có gbí òkò tí ndú máa, à nìkì máa ndâ yì ki a mbílì tacó bà ŋò ꞌduù ŋìnó náa àá bà ꞌva tí tí wó nô, cotí bà yaka gbí . Có tí nò bàkà tí jé ká go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Ndú njèè gbí ndâ bòngo mì ye gbí òkò tí ndú.

Ndú ki-mbílì tacó ndâ bòngo mì ye» nô.

25 À kû ṛò tíyò ṛègbà njèèkpè mû mì Jézù ta o tí nò a ndâ Màríyà tí nawu wó tí Jézù, ta náꞌvindí nawu wó tí Jézù, ta ꞌbí Màríyà tí niì mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Kòlópà, ta ꞌbí niì delè ta ṛè wó káa Màríyà náa à kû nì mítí wó a Màríyà Màdèlénà tacó ꞌbá mì ndú gbí gbata Màdálà, 26 ta ꞌbí mbe tala có mì Jézù náa Jézù zè yí nìkì ngé ndii gî. Jézù mâ giì ŋò ndâ nawu wó, ta mbe tala có mì wó náa yí zè yí nìkì kpolo ma nó, yí giì je nje mítí nawu wó máa, «Ŋìnó a ꞌviì mì lo, niì.» 27 Bìndi  yí giì je nje mítí mbe tala có mì wó náa yí zè yí nìkì kpolo ma nó máa, «Ŋìnó a nawu lo ká nô.» Mbe tala có mì Jézù nò giì ꞌbìtà bà kpolo tí Màríyà ká go bà kpolo tí ꞌdóó nawu wó ngé ꞌdo ká bà-i-nò.

28 Jézù mâ giì ŋò ni énó máa, yì cee ta nèté tí nó náa Mbíṛì tuu yì máa, yì gì gí bà bàkà nó gî, yí giì yù ngo máa, «À tí ye a go ngo,» go có tí nó náa à cu mì gbí wáràgà mì Mbíṛì nô. 29 Ta o tí nò náa Jézù yù ta ngo nò, zùù-zùù ngo nèbítì ta káṛà díí kuu bà-i-nò. Mâ giì zekeꞌo, ꞌbí ꞌduù giì yuu ꞌbí kàfòlò i mbe kû njù ngo go kàfò nó mí gbí zùù-zùù ngo nèbítì tí nò, yí giì sè mí nje ꞌbí kùngbó i, bìndi  yí giì ya  tee mí nje Jézù. 30 Jézù mâ giì no-no zùù-zùù ngo nèbítì tí nò gbí i tí nò gî, yí giì ꞌdè có máa, «À cee gî.» Bìndi  yí giì mò muu wó gí to, bìndi  njembí wó giì ki gî.

31 Sè bà ta ṛi gítí bà ꞌbìtà o bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta o tí nò ká njíꞌdí; káa gbèe o bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nò a gbolò o ndii sè ndâ ꞌbí ŋìnó sàà nó ꞌdáá gî. Tacó énó, ndâ kpo ꞌduù mì ndú giì ya gí mì Pìlátò, bìndi  ndú giì ꞌvee yí máa, yí si à ꞌví cee o mì ndâ ꞌduù tí nò tí ndâ njèèkpè mû nò ta bà gbì gbí ndâ sáá kò ndú kiꞌviki gî, tacó wàa ndâ nambe ndú ꞌví jaka ku ndú ꞌdo yaà gí to. Tacó bà si ku ndú mí yaà ta ŋa gbolò o tí nò á kèjì nò nìkì lá. 32 Pìlátò mâ giì ùnje ji ndú gî, ndâ àsìkérì giì ya gí bà gbì kiꞌviki kùṛo a gbí kò ndâ ꞌdakò tí nó sósòꞌô náa a gbì ndú mítí ndâ njèèkpè mû seè tí Jézù nô. 33 Ndú mâ giì ya gítí Jézù, ndú giì ꞌde yí cì sàà gî. Tacó énò, ndú giì gbì gbí ndâ sáá kò wó kiꞌviki lá. 34 À káa ꞌbí àsìkérì ká giì cu Jézù ta ꞌdoò kpíṛí gí tà kí wó nò. Bìndi  mbelè ŋònòkò ta ngo giì cì ꞌdo gbí kà tí nò, tacó yí cì sàà gî.

35 Mbe ŋò ndâ i tí nò ta ṛo wó dìtà có tí nó ji ndoo, tacó wàa, ndoo delè ꞌví ù ta nje gítí i tí nó náa yì ŋò ta ṛo yì gî nô. Có mì wó náa yí ꞌdè nò a yúcó. Yí delè ŋò ta kpéétí wó ni gî, máa, yì ꞌdè a yúcó.

36 Ndú ki gbèe ꞌbilì Jézù lá, go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Gbèe ꞌbilì wó ki lá,» nô. 37 ꞌBí có delè kuu gbí wáràgà mì Mbíṛì gítí có bà cu Jézù ta ꞌdoò nò énó máa, «Ndâ Jùdéyà wúnò bà ni ‹Ze táánò má ni sàà,› tacó tí ꞌduù tí nó náa ndú cu yí ta ꞌdoò nô.»

38 Jézù mâ giì cì gî, ꞌbí ꞌdakò mbe kû tala có mì Jézù gbí kóó ta gúku ndâ Jùdéyà, ta ṛè wó a Jùzépè, mbe gì ꞌdo gbí gbata Àrìmàtíyà, giì ya gí bà ꞌvee Pìlátò máa, yí si yì ꞌví duu ku Jézù. Pìlátò mâ giì ùnje gî, ndâ Jùzépè giì ya gí bà te ku Jézù 39 ta Nìkòdémò, tí ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mbe ya gí bà ꞌdè nje ta Jézù ta ꞌbí bèbìlì gbaànjé sàà gî. Nìkòdémò te ta yí ta o tí nò a bàà me gbolò náa à ŋònòkò ta yeè tacó bà toṛo mítí ku Jézù, tacó wàa yí ꞌví volo lá. 40 Ndâ Jùzépè ta Nìkòdémò mâ giì te ku Jézù gî, ndú giì toṛo bàà tí nó náa à ŋònòkò ta yeè nó mítí wó. Ndú mâ giì so yí ta bòngo go i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî, 41 ndú giì te yí ya gí bà sii mí gbí ngú gùù náa à duu mí gbí ꞌbí wúngbó gbo jìlì mû, 42 náa à ṛò á dê ta bàndò tí nò náa à gbì yí mítí njèèkpè mû tí  nò, si ndâ Jùdéyà kû ꞌviindi tí ndú gítí o bà wotí gbí tàkìì mì ndú.

20

Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî

1 Ta yé bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, Màríyà Màdèlénà giì gboꞌo si yé kû daꞌo, tacó bà ya gí bà ŋò muuꞌdú Jézù. Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde à mèṛèkè díí ꞌdo njekèjì ꞌbá muuꞌdú gî. 2 Yí bà-i-nò giì dele ndi wó ta ngèlè ya gí bà ꞌdè có ji ndâ Sìmónè Pìyétòrò, ta mbe tala có mì Jézù tí nó náa Jézù zè yí nìkì kpolo ma nó, máa, «Ndú te Mbe tí ndoo ꞌdo gbí gùù gî! Káa ze ŋò bàndò tí nó náa ndú ꞌdòkò yí ya tí  gítí  nó lá.»

3 Ndâ Pìyétòrò ta ꞌbí ka wó mbe tala có mì Jézù nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Màríyà Màdèlénà ꞌdè ji ndú nò, ndú giì njè ta ngèlè tacó bà ya gí bà ŋò muuꞌdú Jézù. 4 Ndú ꞌbì ngèlè gbaànjé, káa ka Pìyétòrò giì kpò yí ta ngèlè gî. Yí mâ giì yee kùṛo kà, 5 yí giì mò tí wó gí to. Yí mâ giì zekeꞌo gí tà ꞌbá muuꞌdú ꞌdo sè, yí giì ŋò káa ndâ bòngo tí nó náa à so ta ku Jézù nó kuu to tàꞌi. 6 Sìmónè Pìyétòrò mâ giì gì ꞌdo ndiì, yí giì ṛì ká ngé gí tà ꞌbá muuꞌdú, bìndi  yí giì ŋò kpâ-bòngo tí nó náa à so ta ku Jézù nó kuu to. 7 Bìndi  à giì paṛaka kpâ-bòngo tí nó náa à eṛe ta muu wó nó te tende.

8 Ka Pìyétòrò náa ndú gì ta yí nó mâ giì ṛì gí tàkò wó tà ꞌbá muuꞌdú, yí mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò ku Jézù lá. À ngbíí nò a o bà giì ùnje mì wó máa, Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, ká nò. 9 Tacó ndú jé sàà kùṛo ùnje gítí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Jézù bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó, lá. 10 Bìndi  ndú giì dele ya gí ꞌbá mì ndú.

Jézù tùbà tí wó ji Màríyà Màdèlénà

11 Káa si ndâ mbe tala có mì Jézù kû giì njè nó, Màríyà Màdèlénà giì ṛò tíyò dê ṛègbà ꞌbá muuꞌdú kû wa gbí. Yí mâ giì mò tí wó gí to kû zekeꞌo gí tàꞌi, 12 yí giì ŋò ndâ basìlì mì Mbíṛì sósòꞌô ta cé-ce bòngo tí ndú, kû ki tí ndú to á bàndò tí nó náa à te ku Jézù ꞌdo tí  gî nô. ꞌBí basìlì dù mò gí bà muu wó, bìndi  ꞌbí  giì dù mò gí tàngbó wó. 13 Bìndi  ndâ basìlì tí nò giì ꞌvee yí máa, «Wò kû wa a yè, niì?»

Káa Màríyà Màdèlénà giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kû wa a Mbe tí ye, tacó ndâ ꞌbí ꞌduù ja ku wó ꞌdo gbí gùù gî. Káa ye ŋò bàndò tí nó náa ndú te yí mítí  nó lá.»

14 Màríyà Màdèlénà mâ giì ꞌvìsì tí wó á bìndi bà ꞌdè có tí nò, yí giì ŋò Jézù, káa yí giì ŋò Jézù giṛi gî. 15 Bìndi  Jézù giì ꞌvee yí máa, «Wò kû wa a yè, niì? Wò kû pà a bà tí ꞌdi?»

Káa Màríyà Màdèlénà giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «À má a wò ká te yí, tùbà to tí nò náa wò te yí mítí  nò je, tacó wàa ye ꞌví ya gí bà te yí ꞌdo kà gî, bu ye.» Màríyà Màdèlénà ꞌdè có tí nò tacó yí ta o tí nò kû koṛo có énó máa, Jézù a mbe njí tí nò náa a duu ku Jézù mí gbí  nò.

16 Káa Jézù giì tèꞌé tí Màríyà Màdèlénà máa, «Màríyà!»

Màríyà Màdèlénà mâ giì ꞌdi bà tèꞌé tí wó mì Jézù nò, yí giì ꞌvìsì tí wó gí mì Jézù, bìndi  yí giì ùnje ji yí gbí có Jùdéyà máa, «Ràbónì!» Gbí  énò máa, Mbe nìbà i.

17 Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji Màríyà Màdèlénà máa, «Gàà tí ye lá, tacó ye dele ndi ye ya gí mì Bu ye á gbíṛì kálásê. Ya a i gí bà ꞌdè có ji ndâ náꞌvindí ye máa, ye kû ya gí gbíṛì gí mì Bu ye tí nó tí Bu ndú nô. Wò ꞌví ꞌdè ji ndú delè énó máa, ye kû ya gí gbíṛì, gí mì Mbíṛì tí nó mì ye, á tí Mbíṛì mì ndú nô.»

18 Màríyà Màdèlénà bà-i-nò giì ya gí mì ndâ mbe tala có mì Jézù, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ye ŋò Mbe tí ndoo!» Bìndi  yí giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó náa Jézù tuu ta yí nó ji ndú.

Jézù tùbà tí wó ji ndâ mbe tala có mì wó

19 Ta bèbìlì mì kpédélé ṛi nèté bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nò, ndâ mbe tala có mì Jézù giì kili ta bà muu ndú, bìndi  ndú giì nè tí ndú mí tàꞌi ta gúku ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà. Mâ giì zekeꞌo, ndú bà-i-nò giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji ndú máa, «Yo dù ta ꞌdê njembí yo!» 20 Ndú mâ giì zekeꞌo, ŋìnó a Jézù ká kû ṛò tíyò gbí òkò tí ndú nô. Bìndi  yí giì tùbà ndâ kà tí nó kpátù ꞌbì wó, ta ŋìnó tà kí wó nó ji ndú. Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ŋò yí, tàkòcò ndú giì peteke gítí bà ŋò Mbe tí ndú ngé ndii gî.

21 Jézù bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndú kákáꞌi máa, «Yo dù nìkì maa. Ye bà tuu yo go ŋìnó náa Bu ye tuu ta ye nô.» 22 Yí mâ giì ꞌdè có tí nò ji ndú gî, yí giì òlò woò ta nje wó mítí ndú. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo si Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví dù ta yo. 23 Yo má je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ꞌduù, gbí  énó máa, Mbíṛì je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ꞌduù tí nò gî. Káa yo má biya bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ꞌduù gî, gbí  énó máa, Mbíṛì biya bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ꞌduù tí nò gî.»

Ndâ Jézù ta Tòmázò

24 Ta bèbìlì tí nò náa Jézù tù ta bà tí wó ji ndâ mbe tala có mì wó nò, ꞌbí ꞌduù gbaànjé á ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe tala có mì wó, ta ṛè wó a Tòmázò, náa ndâ ꞌduù kû nì mítí wó a Njemî nó, wálá. 25 Yí mâ giì gì si Jézù ya gî, ndâ ka wó giì ꞌdè có ji yí máa, «Mbe tí ndoo kùtàá tùbà tí wó ji ze bìndi lo á tàꞌi bà-i-nô!»

Káa Tòmázò giì tò kponje có mì ndâ ka wó nò gî. Bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye má ŋò ndâ kà bà gbì yí mítí njèèkpè mû, ta kà ꞌdoò tí nó tà kí wó nó, bìndi  ye ꞌví tee ꞌbì ye mí gbí ndú lá, ye jé gítí bà ùnje gítí có mì yo nò gbaànjé wálá.»

26 Ta sili vô-nje só bìndi ŋìnò, Jézù giì tùbà tí wó kákáꞌi ji ndâ mbe tala có mì wó si ndú kuu tà gbèe tàꞌi tí nó náa yí kpédéléꞌi tùbà tí wó ji ndú tí  nó, si Tòmázò gbí ŋìnò kuu tí . Ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdi káa kòcò ꞌduù kû ꞌvee ndú máa, «Yo dù ta ꞌdê njembí yo!» Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò Jézù kû ṛò tíyò gbí òkò tí ndú. Káa ndâ njekèjì ꞌdáá gî nè tí ndú ká ngbí-ngbíí á bàndò mì ndú. 27 Jézù bà-i-nò giì tèꞌé tí Tòmázò, Tòmázò mâ giì gì gí mì wó gî, yí giì tùbà ndâ kà bà gbì yí mítí njèèkpè mû tí nó á tí ndâ kpátù ꞌbì wó nó ji yí, máa, «Zeke ndâ kà tí nó á tí ndâ kpátù ꞌbì ye nô, wàa wò ꞌví cu sìlì ꞌbì lo mí gbí ndú.» Yí kákáꞌi giì tùbà kà ꞌdoò tí nó náa à cu ta yí gbí njèꞌvè wó nó ji yí, máa, «Tee ꞌbì lo mí gbí .» Bìndi  yí giì ꞌdè có ji Tòmázò máa, «Me kpììkì-kpììkì lá, ùnje! À me ye ká nó lá?»

28 Káa Tòmázò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò a Mbe tí ye! Wò a Mbíṛì mì ye!»

29 Káa Jézù bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Tòmázò máa, «Wò wálá ùnje tacó náa wò ŋò ye ta ṛo lo gî nò? Káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò ye lá, káa ndú ùnje gítí ye gî nó nìkì cotí ndâ mbe ŋò ye ta ṛo ndú gî.»

Ndeṛè bà cu wáràgà tí nô

30 Jézù bàkà ndâ ꞌbí seṛè me mbè ji ndâ mbe tala có mì wó náa à cu có gítí ndú mí gbí wáràgà tí nó lá. 31 Káa ndâ ŋìnó náa à cu có gítí ndâ nó a i tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ù ta nje énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌViì-mì-Mbíṛì. Delè tacó wàa Mbíṛì ꞌví ꞌvala ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí wó nó ta ṛè wó tí Jézù tí Bìndi  Mbíṛì.

21

Jézù tùbà tí wó ji ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó vô-nje só si ndú tàbèꞌdè kàpá Tìbérìyà

1 Jézù giì tùbà tí wó ji ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó vô-nje só á bìndi bà tùbà ndâ ꞌbèè kà bà gbì yí mítí njèèkpè mû ji Tòmázò nó á bìndi làmbu sili, si ndú kû gò ngo tí kàpá Tìbérìyà. 2 Ndâ mbe tala có mì Jézù vô-nje só náa yí tùbà tí wó ji ndú tàbèꞌdè nò a ndâ Sìmónè Pìyétòrò, ta Tòmázò tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Njemî nô, ta Nàtànìyélè tí nó mbe gì ꞌdo gbí gbata Kánà á Gàlìléyà nô, giì je ndâ Jákòmò, ta náꞌvindí wó Jòvánì, tí ndâ ꞌviì mì Zèbìdéyò, giì toko mítí ndâ ꞌbí mbe tala có mì wó sósòꞌô. 3 A Sìmónè Pìyétòrò ta bèbìlì tí nò ká ꞌdè có ji ndâ ka wó máa, yì kû ya gí bà gò ngo. Káa ndâ ka Pìyétòrò nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, ndâ yì bà ya ta ndú. Ndú giì ya gí bà gò ngo ta bèbìlì tí nò kpòò, káa ndú zèè gbèe sè lá.

4 Yé má bà giì ꞌbìtà bà da o mbòò, ndú giì dù gbí gbâ mì ndú kû ŋò ꞌduù kû ṛò tíyò a tì gángá ngo. Káa ndú ŋò ꞌduù tí nò ni lá. 5 Káa ꞌduù tí nò giì yuu nje wó ji ndú gí ṛo ngo kà máa, «Jìlì ngo bàkà ta yo kà ée wèè, ndâ kómbe ye?»

Káa ndú bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò máa, «Tó i mì ze kàá gbaànjé wálá yòò!»

6 Káa ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo má ja mbu mì yo nò mí tà ngo mò gí gbí kùꞌbì mì yo gí kùṛo gbâ, yo bà zèè sè gî.»

Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ja mbu go có tí nò náa ꞌduù tí nò ꞌdè ji ndú nò, bà ja mbu ꞌdo tà ngo gí gbí gbâ giì kpò ndú gî ta du sè. 7 Mbe tala có mì Jézù náa yí zè yí nìkì kpolo ma nó mâ giì ŋò ŋa i tí nò, yí ngé giì ŋò ni gî máa, ꞌduù tí nò mbe kû ṛò tíyò á tì gángá ngo nò a Jézù. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji Pìyétòrò máa, «À kû ṛò tíyò ngéé zó a Mbe tí ndoo!»

Pìyétòrò mâ giì ꞌdi énó máa ŋìnò a Mbe tí ndâ yì ká kû ṛò tíyò á tì gángá ngo nò, yí giì kaa ndâ kù bòngo mì wó, yí giì paṛaka mí pí ndò bòngo tí nó tí wó náa yí kû ꞌva ta mbu nô. Bìndi  yí giì o ꞌdo gbí gbâ gí tà ngo, bìndi  yí giì ya gí mí Jézù, si ndâ ka wó mí gbí gbâ. 8 Ndâ ka Pìyétòrò giì meṛeke ndâ sè ta mbu, ndú giì yèè ta gbâ ta ndâ sè gbí mbu júꞌbú-juꞌbu-jùꞌbù gí tì ngo, tacó ndú ta o tí nò ya ta gbâ ꞌdo tì ngo me ꞌdú lá.

9 Ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì oloko ꞌdo gbí gbâ gí tì gú, ndú giì ŋò ꞌbí sè náa à kû ꞌbee ta njììkì wu, ta ndâ kpakuta á tà wu. 10 Mâ giì zekeꞌo, Jézù giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo gì ta ndâ ꞌbí sè tí nó náa yo zèè kpónó-kpónó nò.» 11 Sìmónè Pìyétòrò mâ giì ꞌdi có mì Jézù nò, yí giì ya gí gbí gbâ, bìndi  yí giì woo ndâ kpo-kpò sè ta mbu júꞌbú-juꞌbu-jùꞌbù gí tì gú, ta gbèe kà gbí mbu wálá.

12 Bìndi  Jézù giì tèꞌé tí ndâ mbe tala có mì wó máa, «Yo gì gítí i-zó-zò.» Ndâ mbe tala có mì Jézù bà-i-nò giì ŋò ni gî máa, à kû ꞌdè có ta ndâ yì nò a Mbe tí ndâ yì, tacó énò, nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè ꞌdo tí bà ꞌvee yí énó máa, «Wò a ꞌdi wè?» nò gî. 13 Jézù bà-i-nò giì ya gí bà aaka kpakuta ꞌdo tà wu, bìndi  yí giì je ji ndú. Bìndi  yí giì dele ndi wó ya gí bà gì ta sè ji ndú ꞌdo gbí njììkì wu gítí kpakuta tí nò.

14 Ŋìnò a bà taꞌô bà tùbà tí Jézù ji ndâ mbe tala có mì wó á bìndi bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó.

Jézù ꞌdè có ji Pìyétòrò gítí bà kpolo tí ndâ rómbo mì wó

15 Ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó mâ giì zò i cee gî, Jézù giì ꞌvee Sìmónè Pìyétòrò máa, «Sìmónè, ꞌviì mì Jòvánì, wò zè ye nìkì kpò ndâ ꞌbí ka lo nó gî?»

Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ìyoo, Mbe tí ye, wò ŋò ni gî máa, ye zè wò nìkì ma.»

Bìndi  Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «À má énò, kpolo tí ndâ ꞌviì-rómbo mì ye.»

16 Jézù kákáꞌi giì tèꞌé tí Pìyétòrò, Pìyétòrò mâ giì ùnje ji yí gî, Jézù kákáꞌi giì ꞌvee yí máa, «Sìmónè, ꞌviì mì Jòvánì, wò zè ye nìkì ma?»

Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji yí ká go kpédélé ŋìnô, máa, «Ìyoo, Mbe tí ye, wò ŋò ni gî máa ye zè wò nìkì ma.»

Bìndi  Jézù giì ꞌdè có ji Pìyétòrò máa, «Kpolo tí ndâ rómbo mì ye.»

17 Bà taꞌô ŋìnó Jézù kákáꞌi giì ꞌvee Pìyétòrò máa, «Sìmónè, ꞌviì mì Jòvánì, wò zè ye nìkì ma?»

Bà taꞌô ŋìnó, ŋa gbèe ꞌvé tí nò giì zèè tí Pìyétòrò gî. Bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji Jézù máa, «Wò ŋò ndâ i ꞌdáá ni gî, Mbe tí ye. Wò ŋò ni gî máa, ye zè wò nìkì ma.»

Bìndi  Jézù giì ꞌdè ji Pìyétòrò káa gbèe có tí nó náa yí ꞌbìtà bà ꞌdè ji yí máa, «Kpolo tí ndâ rómbo mì ye, nô. 18 Ye kû ꞌdè có ji wò ta yúcó máa, wò táánò gbí ꞌviì-ꞌdakò lo má zaa gî, wò kû ya gí bà nò ndô go có mì lo náa à gbí muu lo. Káa si ká kuu gi. Ta o tí nó náa wò bà giì me kpo ꞌdakò nó, wò bà giì yaꞌva gbí ꞌbì lo ji ꞌbí ꞌduù, bìndi  yí bà giì eṛe wò gî, bìndi  yí giì ja wò ya tí  gítí bàndò ŋìnó náa a gbí muu lo wálá nô.»

19 Jézù ꞌdè có tí nò tacó bà tùbà  ji Pìyétòrò máa, yí bà cì a ŋa ku ŋìnó mbe si ṛè Mbíṛì ꞌví wu nô.

20 Bìndi  Jézù giì tèꞌé tí Pìyétòrò máa, «Gì gí bà ṛu ndi ye.» Pìyétòrò mâ giì ꞌvìsì tí wó, yí giì ŋò mbe tala có mì Jézù tí nó náa Jézù zè yí nìkì kpolo ma, mbe ki tí wó dê ṛègbà tí Jézù ta o bà zò i mì ndú ta ꞌdêꞌo kùṛo bà zi Jézù, mbe ꞌvee Jézù énó máa, «A ꞌdi ká kèjì gí bà ba ngbù lo, Mbe tí ye?» nó, kèjì gí tàkò ndú. 21 Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌvee Jézù máa, «Káa a yè ká tí ꞌdakò tí nó, Mbe tí ye?»

22 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Gì gí bà ṛu ndi ye. Ye kpêtí má ꞌdè có ji yí máa, yí dù yee tí o bà gì ye, nèté mì lo gbí  a yè?»

23 Có tí nò náa Jézù ꞌdè ji Pìyétòrò énó máa, «Ye kpêtí má ꞌdè énò máa, yí dù nò yee tí o bà gì ye, ŋìndi lo gbí  a yè wè?» nò giì ꞌvèè cee gbí tù ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî énó máa, à ꞌdè énò a Jézù máa, mbe tala có mì yì nò bà cì wálá. Káa Jézù ta o tí nò ꞌdè có ji Pìyétòrò me énó máa tú mì yì bà cì wálá nò lá; yí ꞌdè a i énó máa, yì kpêtí má ꞌdè có ji tú mì yì nò énó màa, yí dù yee tí o bà dele ndi yì, nèté mì wó tí Pìyétòrò gbí  a yè wè?

24 A yí tí mbe tala có mì Jézù tí nó náa ndâ ꞌbí ka wó fùùmà có tí nò ta ṛè wó máa, à ꞌdè có énò a Jézù, máa, yí bà cì wálá yee tí o bà gì yì tí Jézù nó, ká dìtà có tí nô. À delè a yí ká cu mí gbí wáràgà tí nô. Ndoo delè ŋò ni gî máa, ndâ có mì wó ꞌdáá káa yúcó.

25 Ndâ ꞌbí i me mbè náa Jézù bàkà ndú kuu tí , náa à cu mí gbí wáràgà lá. Tacó àá táánò má ꞌdè có énó máa, à cu ndú ꞌdáá gî mí gbí wáràgà, bàndò gítí ndâ wáràgà tí nò bà dù me njíꞌdí muu to tí nô.

Ndâ Nèté

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

NDÂ NÈTÉ

mì ndâ tú mì Jézù

1

Lúkà ꞌva mbí Tèyófìlò gítí kpédélé wáràgà mì wó

1 Ákoo, Tèyófìlò, ye táánò gbí kpédélé wáràgà mì ye cu có gítí ndâ, ye i tí nó ꞌdáá gî náa Jézù táánò bàkà ndú nó, ta ndâ i tí nó náa yí nìbà ndú nó ꞌdáá gî, ji wò gî. Ye ꞌbìtà bà ꞌdeke ndâ i tí nó náa yí táánò bàkà ndú nò, ta ndâ i tí nó náa yí nìbà ndú nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdo ká ngé ṛèngbó ndú, 2 yee tí o bà te yí ya tí  gí gbíṛì á bìndi bà ꞌdè có mì wó ji ndâ tú mì wó náa yí táánò tuu Bèṛi-mì-Mbíṛì gí bà ṛuka ndú ji yí nô. 3 Gbí ndâ sili tí nò ziꞌduù-só mbe ꞌbìtà ꞌdo tí o bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, yee tí o bà ya yí gí gbíṛì nò, yí dù kû tùbà tí wó ji ndâ tú mì wó gbí ndâ ŋa kpokèjì me mbè ta kponje gítí ndú wálá, máa, yì kuu tí  tí wu yì kálásê. Yí delè gbí ndâ o bà tùbà tí wó ji ndú nò kû ꞌdè có ji ndú gítí bà dù Mbíṛì tí gba.

4 Ta ꞌbí o gbaànjé, si Jézù kû zò i ta ndâ tú mì wó, yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú énó máa, «Yo ꞌví njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè lá, yo dù ká Jèrùzàlémè, wàa yo ꞌví ùndi cí tí nó náa Bu ye táánò ci ta yo, náa ye táánò ꞌdè có ji yo gítí  nô. 5 Tacó Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù táánò kû caka tí ndâ ꞌduù a i ta ngo, káa àá kèjì gí bà caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì á bìndi làmbu sili.»

Bà te Jézù ya tí  gí gbíṛì

6 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Jézù mâ giì kili ta bà muu ndú ta ndâ tú mì wó kákáꞌi gî, ndâ tú mì wó giì ꞌvee yí, máa, «O tí nò gì gî, Mbe tí ze? Àá bà dù nò a o bà le ndi bèṛè mì ndâ kòtí Ìzìrìyélì ji ndú ká nò?»

7 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «Bà ŋò o bà gì o tí nò, ta bà ꞌdeke sè sili gítí bà co ṛi tí nò náa a Bu ye táánò ká ꞌdeke ta ꞌdóó wotí mì wó nò me nèté mì yo lá. 8 Káa ta o tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì má gì gî, a yí ká bà je wotí ji yo tacó bà ꞌdè có gítí ndâ i ŋìnó náa yo táánò ŋò ye kû bàkà nó, ta wotí bà ꞌvanda ndi ndâ có ŋìnó náa yo táánò ꞌdi ꞌdo gbí nje ye nó, ji ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè, ta ndâ ꞌduù gbí to Sàmárìyà, ta ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî.»

9 Ndâ tú mì Jézù mâ giì zekeꞌo bìndi bà ꞌdè có tí nò mì wó ji ndú, ndú giì ŋò Jézù kû ya zùù gí gbíṛì. Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò kùlù mù yiiga bà tí wó ꞌdo tí ndú gî. 10 Káa si ndú gbí-gbi kû yee ṛo ndú gí tàkò Jézù gbíṛì, ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô mbe yuu cé-ce bòngo giì ṛò tíyò dê ṛègbà tí ndú, 11 bìndi  ndâ ꞌdakò tí nò giì ꞌvee ndú, máa, «Yo ṛò tíyò bà-i-nó kû zeke a o yè gí gbíṛì, ndi yo ndâ ꞌduù Gàlìléyà? Gbèe Jézù tí nò náa à kpónó te yí ꞌdo tí yo ya tí  gí gbíṛì nò, bà dele ndi wó gì ká gbí ŋa gbèe kpokèjì tí nò náa yo ŋò yí kû ya tí  gí yaà nò.»

Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè

12 Jézù mâ giì ya gí gbíṛì gî, ndâ tú mì wó giì dele ndi ndú ꞌdo pí Gú Mbâ ya gí Jèrùzàlémè, tí òkò to náa ꞌduù má nò ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà káa có gítí wó wálá. 13 Ndú mâ giì yee Jèrùzàlémè, ndú giì kaa ya gí gbí soṛo, tí ꞌbá tí nó náa ndú ta o tí nò kû dù tí  nô. À kuu tí  ta o tí nò a Pìyétòrò, giì je Jòvánì, giì je Jákòmò, giì je Àndèréyà, giì je Fìlípò, giì je Tòmázò, giì je Bàràtòlòméyò, giì je Màtéyò, giì je Jákòmò tí ꞌviì mì Àlìféyò, giì je Sìmónè tí tó ꞌviì-ꞌbá, giì je Júdà tí nó tí ꞌviì mì Jákòmò nô. 14 Ndú kili bà muu ndú ta ndâ niì me mbè, giì je Màríyà tí nawu Jézù, ta ndâ náꞌvindí Jézù, kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì.

Bà bàkà Màtíyà tí tú mì Jézù

15 Ta o tí nò, Pìyétòrò giì ṛò tíyò kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù mbe kili ta bà muu ndú go ndâ ꞌduù dê gítí ziꞌduù-vô ta ziꞌduù-gbaànjé pí  (120). 16 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ndâ náꞌvindí ye, kózò tí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó bà bàkà tí, có tí nó náa Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà ꞌdè sàà táánò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì gítí i tí nó mbe giì bàkà tí mítí Júdà tí nó táánò tí mbe tè kùṛo ndâ ꞌduù ya tí  gí bà zèè Jézù nô. 17 Júdà tí nò táánò a ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndoo, náa ndoo táánò kû bàkà nèté tí nó náa ndoo kpónó kû bàkà nó ta ndú. 18 Káa go ŋìnó náa yo ŋò ni gî nó, yí táánò giì sì njí ta mboo náa yí táánò ꞌdè ꞌdo gbí zu nèté tí nò mì wó nò. Yí táánò giì ꞌva njì wó yee wélé-wele mí to mí gbí u njí tí nò, 19 náa ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ꞌdáá gî táánò ꞌdi có tí nò gî. Bìndi  ṛè njí tí nò giì dù a Njí-mbelè, káa à má gbí có mì ndâ Jùdéyà, à kû nì mítí  a ‹Àkèlèdámà.› 20 À kpónó cu mí gbí wáràgà mì ndâ Muu-cè énó máa,

‹ꞌBá bìndi wó ꞌví ꞌbu kpú.

À ꞌví o gbí mòòkò bìndi wó káa kùlè.›

À giì cu ꞌbí  kákáꞌi énó máa,

‹ꞌBí ꞌduù ꞌví zèè nèté bìndi wó.›

21 «À má énò, kózò tí ndoo kpónó bà ŋò ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò táánò mbe kû dù ta ndoo gbí ndâ o tí nó ꞌdáá gî náa Mbe tí ndoo Jézù táánò kû mèṛèkè to ta ndoo nó, 22 tí ꞌduù ŋìnó mbe ꞌbìtà bà dù ta ndoo ꞌdo tí o tí nó táánò náa Jòvánì kû caka tí ndâ ꞌduù nó, yee tí o tí nó náa à giì te ta Mbe tí ndoo ya tí  gí gbíṛì gî nô. Tacó wàa, ndoo ꞌví dù ta ndú tí ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí bà ꞌvala ndi Mbe tí ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú wó.»

23 Pìyétòrò mâ giì ꞌdè có tí nò cee gî, ndú giì cu ꞌbì ndú mítí ndâ ꞌdakò sósòꞌô, ndâ Jùzépè náa à kû nì mítí wó a Bàràsábà ta kpo ṛè wó a Júsìtò, ta ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Màtíyà, máa, à ŋò ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndú, wàa yí ꞌví zèè nèté bìndi Júdà. 24 Bìndi  ndú bà-i-nò giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì énó máa, «Ákoo, Mbe tí ze! Wò ŋò có gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gbaànjé-gbaànjé ni gî. À má énò, tùbà tí ꞌduù ŋìnó náa wò cu ꞌbì lo mítí wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdakò tí nó sósòꞌô nó ji ze, 25 tacó wàa, yí ꞌví zèè nèté bà nò tú tí nó náa Júdà jee mí to, yí giì ya gítí ꞌdóó bàndò mì wó gî nô.» 26 Ndú mâ giì ki-mbílì, à giì ṛò a i mítí Màtíyà. Bìndi  ndú giì ꞌdeke yí toko ta sè ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje gbaànjé, bàkà muuꞌbì-nje só.

2

Sili ziꞌduù-só-nje muuꞌbì

1 Ta sili ziꞌduù-só-nje muuꞌbì bìndi o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù giì kili mí tà gbèe tàꞌi. 2 Ndú bà-i-nò giì gu káa ndiì ta wo i go wo gbolò pípìṛi nô kû gì ꞌdo tàṛì. Wo i tí nò giì yè tàꞌi tí ndú gî. 3 Bìndi  ndú giì ŋò ꞌbí i go meme wu nó njèè cee muu ndú ꞌdáá gî. 4 Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì je wotí ji ndú ꞌdáá gî me gbolò, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí ndâ ꞌbí ŋa tende nje có ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì.

5 Ta o tí nò, ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe zèè có gítí tàkìì mì ndú kácá-kácá nó kili ꞌdo muu to tí nó ꞌdáá gî mí Jèrùzàlémè. 6 Ndú mâ giì ꞌdi ŋa wo i tí nò, ndú giì kili ꞌdáá gî mí bà gbèe to ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. Káa nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî, tacó ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî giì dù kû ꞌdi kòcò ndâ tú mì Jézù kû ꞌdè có gbí ndâ nje có mì ndú. 7 Bà ꞌdè có giì dù káa kpò ndú ꞌdáá gî gî. Ndú giì si káa nje ndú nga-ngàà kû zeke ta ndâ tú mì Jézù.

Bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «À kû ꞌdè có tí nó kuu nó me ndâ ꞌduù tí nó mbe gì ꞌdo gbí to Gàlìléyà nó lá? 8 Káa à giì bàkà ée, káa ndoo kû ꞌdi gbí ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè nó gbí ndâ ꞌdóó nje có mì ndoo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî? 9 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndoo gì ꞌdo Pàrásìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Mídì, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Èlámì, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Mèsòpòtámìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ká ꞌdo gbí ndâ to Jùdéyà to nô, ndâ ꞌbí ꞌduù gí ꞌdo Kàpàdósìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Póndùsù, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Ásìyà, 10 ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Fìríjìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Pàfílìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Másìrì, ta ndâ to Líbìyà á dê-dê ta Sìrínì, ndâ ꞌbí ꞌduù a ndâ wiṛi tí ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù mbe kaa tí ndú gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî mbe gì ꞌdo Rómà, 11 ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Kèrétì, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Àrábìyà. Káa ndoo ꞌdáá gî kû ꞌdi gbí ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè gítí ndâ kpo-kpò i tí nó náa Mbíṛì bàkà nó gbí ndâ ꞌdóó nje có mì ndoo.»

12 Nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Bà ꞌdè có gítí i tí nò mbe bàkà tí nò giì dù káa kpò ndú maa gî. Bìndi  ndú giì dù kû ꞌvee gbí ŋa i tí nò gbí òkò tí ndú. 13 Káa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì dù kû lòkóꞌbò có gítí  énó máa, «Ṛúꞌbù ngú cû ndii muu ndâ ka yo gî.»

Pìyétòrò ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù

14 Káa Pìyétòrò bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi  sè ndâ ꞌbí ka wó tú mì Jézù muuꞌbì-nje gbaànjé ꞌdáá gî giì a gí tàkò wó. Bìndi  Pìyétòrò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò bìnjìì nò ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Yo tí ndâ ꞌduù Jùdéyà, ta yo tí ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe kû ꞌvala gbí gbata Jèrùzàlémè nó, yo si bà giṛiꞌo gítí i tí nó mbe bàkà tí nó mí to. Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi gbí có tí nó náa ye kèjì gí bà ꞌdè ji yo nó nìkì maa. 15 À tí ndâ ꞌdakò tí nó me pe go có tí nò náa yo kû koṛo nò lá. Tacó ṛi kpónó káa ṛi dúꞌo. 16 Ŋìnò a i tí nó náa Jówèlì, tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé, ꞌdè có gítí  énó máa, Mbíṛì máa,

17 ‹Ye bà si Bèṛi mì ye ꞌví gì gí gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gbí ndâ ndòngbú sili tí ò kèjì nô.

Ndâ ꞌviì mì yo ta ndâ nájú yo bà giì ꞌdè-kòcò,

ndâ ꞌviì-ꞌdakò mì yo bà giì ŋò ndâ i go ndâ i gbí ṛiì,

ndâ kpo ꞌduù mì yo bà giì ṛi ndâ ṛiì.

18 Ye bà si Bèṛi mì ye ꞌví gì gí gbí njembí mí muu ndâ bòò mì ye ta ndâ jú i-gbí-kecì mì ye,

gbí ndâ sili tí nò,

bìndi  ndú bà giì ꞌdè-kòcò.

19 Ye bà giì tùbà ndâ seṛè mì ye mí tàṛì yaà,

bìndi  ye bà giì bàkà ndâ ndi ꞌbì ye mí muu to tí nô.

20 Ṛo ṛi bà giì ꞌdi gî,

bìndi  ṛo pì bà giì ꞌvìsì tí tí mbelè,

á kùṛo o bà too gbolò yé tí nò mì Mbe tí ndoo nò.

21 Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû nì «Ákoo» ji Mbe tí ndoo nó ꞌdáá gî bà ꞌde ꞌválá gî.›

22 «Ndâ kòtí Ìzìrìyélì, yo sè tù yo gítí có tí nó náa ye kpónó kèjì gí bà ꞌdè nô. Jézù tí nò mbe gì ꞌdo Názàrètì nò táánò a ꞌdakò náa a Mbíṛì ká wu yí ji yo. Táánò si yí kuu gbí òkò tí yo nó, Mbíṛì je a yí tí mbe bàkà ndâ kpo-kpò i, ta ndâ seṛè, ta ndâ i ŋìnó mbe tùbà wotí mì wó tí Mbíṛì, á go ŋìnó náa yo ꞌdáá gî ŋò ni gî nô. 23 Mbíṛì táánò je ꞌdakò tí nò mí ꞌbì yo ꞌdo ká gbí ꞌdóó có mì wó gbí njembí wó tí Mbíṛì náa yí ŋò ni sàà kùṛo gî. Yo táánò giì kpì ngbàngà tí wó ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô, bìndi  ndú giì gbì yí mítí njèèkpè mû ta ꞌve ndeṛè. 24 Yo táánò zi yí gî, káa Mbíṛì giì te yí gí yaà ꞌdo gbí ku gî. Mbíṛì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, tacó wotí mì ku gítí bà zèè yí mí gbí zàà mì wó tí ku ngé gî wálá. 25 Tacó Dàvídè tí gbolò gba mì yo tí ndâ Jùdéyà táánò ꞌdè có gítí wó énó máa,

‹Ye kû ŋò Mbe tí ye kùṛo ye ta o ꞌdáá gî.

Yí kû dù gbí kùꞌbì mì ye,

tacó wàa njembí ye ꞌví mù lá.

26 Tacó énò, tàkòcò ye ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi.

Ye delè kû ꞌdè káa líkí nje.

Ye delè kpónó kû tè káa wo ye kû ù ta ndi wúnò.

27 Tacó wò bà jee lilí ye mí ꞌbá mì ndâ ku wálá,

wò delè bà si dìì ye, tí bòò mì lo, náa wò kaa yí mò gí mì lo gî nó,

ꞌví jìꞌvì to wálá.

28 Wò tùbà ndâ kpokèjì mì ꞌválá ji ye gî,

wò bà si tàkòcò ye ꞌví peteke ta bà dù ye mì ndà.›

29 «Ndâ náꞌvindí ye, ye kpónó kû ꞌdè có ji yo ngbáṛángàꞌi énó máa, Dàvídè tí ṛèngbó ndâ mbe jò ndoo cì gî. À giì duu yí ta muuꞌdú wó yee gbí ṛi tí nó wúnó nó kuu gbí òkò tí ndoo. 30 Yí táánò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, tacó énò, yí táánò ŋò ni gî máa, Mbíṛì táánò see tí wó ji yì énó, máa, yì tí Mbíṛì bà ki ꞌbí ꞌviì-gù yì tí Dàvídè mí pí jàlàmbà bìndi yì.

31 «I tí nò náa Dàvídè táánò ŋò , bìndi  yí giì ꞌdè có gítí  si à bàkà tí kálásê nò, a bà ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó. Bìndi-Mbíṛì a ꞌduù tí nó náa Mbíṛì jee yí mí ꞌbá mì ndâ ku lá, dìì wó delè táánò volo lá. 32 Mbíṛì táánò te ꞌdakò tí nò tí Jézù nò gí yaà ꞌdo gbí ku gî, náa ze ꞌdáá gî mbe kû ṛò tíyò kùṛo yo nó ŋò yí ta ṛo ze á bìndi bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò gî. Ze delè kû ꞌdè yúcó gítí  ji ndâ ꞌduù. 33 À kpónó te yí ngéé gí yaà gbíṛì gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì, bìndi  Bu wó giì je Bèṛi-mì-Mbíṛì ji yí, á go cí tí nó táánò náa yí ci ta yí nó gî. À má énò, ndâ i tí nó náa yo kû ŋò kpónó nó, ta có tí nó náa yo kû ꞌdi kpónó nó, a ndâ i-nambeè náa Bèṛi-mì-Mbíṛì ká bàkà ji ndoo. 34 Tacó Dàvídè táánò jé ya gí yaà gbíṛì lá, káa ŋìnó a ndâ có náa a yí táánò ká ꞌdè énó máa,

‹Mbíṛì ꞌdè có ji Mbe tí ye énó máa,

Ki tí lo mò gí gbí kùꞌbì mì ye,

35 yee tí o tí nó náa ye bà bàkà ndâ kuꞌdì mì lo tí ndâ i-tà-tàmà mì lo.›

36 «Tacó énò, yo tí ndâ kòtí Ìzìrìyélì ꞌdáá gî ꞌví ŋò ni ngbáṛángàꞌi énó máa, Mbíṛì bàkà Jézù tí nó náa yo táánò gbì yí mítí njèèkpè mû nó tí Mbe tí ndoo, delè tí Bìndi wó tí Mbíṛì gî.»

37 Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè nò, ndú giì ꞌvee ndâ Pìyétòrò ta ndâ ka wó tú mì Jézù, máa, «Ze ꞌví bàkà a ŋa yè, ndâ náꞌvindí ze?»

38 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo ꞌvìsì kózò tí muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo, wàa à ꞌví caka tí yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. Tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî ji yo gítí ndâ vò i mì yo, wàa Mbíṛì ꞌví je ta i-nambeè mì wó tí nó tí Bèṛi mì wó tí Mbíṛì nó ji yo. 39 Tacó cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci nó a i ji yo, ta ndâ ꞌviì mì yo, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe me ꞌdú nó, giì je ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî náa Mbe tí ndoo tí Mbíṛì bà giì tèꞌé tí ndú gí mì wó nô.»

40 Pìyétòrò giì dù kû kili nje ndâ ꞌduù tí nò gítí kpokèjì mì Mbíṛì go bà kili nje gbi nó ta cèe kôndi , ta bà yìì ndú énó máa, «Yo ꞌvala miṛi yo ꞌdo tí ndâ vóló-volo ꞌduù tí nó náa yo kpónó kû ꞌvala ta ndú nô!» 41 Ndâ có mì Pìyétòrò náa yí ꞌdè ji ndâ ꞌduù tí nò nó giì ya gí gbí muu ndú gî. Bìndi  à giì caka tí ndâ mbe ùnje gítí ndâ có mì wó nò gî. Muu ndâ ngú ꞌduù mbe ùnje gítí có mì Jézù ta ṛi tí nò ꞌdáá gî go ndâ ꞌduù álìfì taꞌô.

Kpédélé bà muu ndâ mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì

42 Ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá gî giì tee njembí ndú kpolo ngé ma mítí bà nìbà i mì ndâ tú mì Jézù, ta bà dù tí ndâ náꞌvindí gbaànjé, ta bà zò i-cí-ci toko gbaànjé, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì toko gbaànjé. 43 Ndâ seṛè, ta ndâ ndi ꞌbì ndâ tú mì Jézù náa ndú kû bàkà gbí ndâ o tí nò giì te gúku mítí ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî.

44 Ndâ mbe tee njembí ndú mítí có mì Jézù ꞌdáá gî giì ꞌvala toko gbaànjé ta gbèe njembí ndú ta ṛè ꞌduù muu ndâ i mì ndú ꞌdáá gî wálá. 45 Ndú ꞌdáá gî giì sì ndâ i ŋìnó náa à sàà kuu mì ndú kùṛo bà ùnje mì ndú gítí có mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌdáá gî gí ꞌdè, bìndi  ndú giì njèè gbí mboo tàkò ndâ i tí nò gbí ꞌbí ŋa kèjì náa à ꞌboo ꞌduù lá. 46 Ndú giì dù kû kili ta bà muu ndú ta ṛi ꞌdáá gî mí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Ndú delè giì dù kû nò ta bà zò i-cí-ci toko gbaànjé ta ndi tí ndâ ꞌbá mì ndú ta pétékè tàkòcò ndú, ta ꞌbí ŋa tende ŋa có gbí njembí ꞌbí ꞌduù gítí ꞌbí ka wó wálá. 47 Ndú giì dù kû ùlù Mbíṛì, bìndi  ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû zeke ndú ta pétékè tàkòcò. Bìndi  Mbíṛì kû kaa ndâ ꞌduù ŋìnò náa yí ꞌvala ndú gî nó ta ṛi ꞌdáá gî toko mítí ndú.

3

Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌvala ꞌbí mbe nòꞌo

1 Ta ꞌbí o gbaànjé si ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì kû ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì ta ṛi-ꞌdêꞌo, si ṛi gì tí ṛi bà ꞌdeke tí ndâ ꞌduù ji Mbíṛì gî, 2 ndú giì ŋò ndâ ꞌduù kû làngà ꞌbí ꞌdakò ndii ta tí ndú. ꞌDakò tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò kû làngà yí nò a ꞌduù ŋìnó náa à jò yí tí mbe ósú, náa ndâ kò wó gbeleꞌve ꞌdo ká gbí yì nawu wó. Káa ndâ ꞌduù kû làngà yí ya tí  gítí ꞌbí njekèjì ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gbaànjé náa à kû nì mítí  a Banga-Njekèjì-Ndùgù, tacó wàa, yí ꞌví kû yù i ꞌdo tí ndâ mbe kû ṛì gí gbí ndùgù ta ṛi ꞌdáá gî.

3 ꞌDakò tí nò mâ giì ŋò ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì kû ṛì gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, yí giì yù i ꞌdo tí ndú. 4 Káa, ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì giì zeke yí ngbóó, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Zeke ze!»

5 Yí mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌvìsì tí wó ta bà zekeꞌo goꞌi gítí ndú, máa, ndú kèjì gí bà je i ji yì. 6 Káa Pìyétòrò giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndâ njì gùrúsù fádà ta dâꞌbì mì ye tacó bà je ji wò wálá. Káa ye bà je ji wò a i ŋìnó náa à kuu mì ye nô. Ye kû ꞌdè có ji wò ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, mbe gì ꞌdo Názàrètì énó máa, wò a gí yaà, wàa wò ꞌví nò nó!»

7 Pìyétòrò bà-i-nò giì yuu ꞌbì wó ya tí  gí bà zèè ta ꞌbì ꞌdakò tí nò, bìndi  yí giì konì ta yí gí bà ṛò tíyò. Káa à káa póó bà ja ꞌdakò tí nò mì Pìyétòrò gí yaà, wu giì gì gí gbí ndâ kpátù kò wó ta ngìì-ngíí kò wó gî. 8 Yí giì o gí yaà, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà nò nó ta ndâ Pìyétòrò ꞌdo njekèjì ndùgù kû ya gí ṛùkàtiì ꞌbá-Mbíṛì. Yí giì nò, ta bà o gí yaà, ta bà ùlù Mbíṛì. 9 Ndâ ꞌduù tí nó mbe tì bìnjìì mí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nó mâ giì ŋò yí kû nò nó ta bà ùlù Mbíṛì, 10 ndú giì ŋò yí ni tí ꞌdakò tí nó mbe kû ki tí wó tí Banga-Njekèjì-Ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kû yù i ꞌdo tí ndâ ꞌduù nó gî. Bìndi  nje ndú giì ꞌdèè gítí bà ꞌdè có gítí ŋa i tí nò mbe bàkà tí mítí ꞌdakò tí nò nó gî.

Pìyétòrò ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì

11 Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò bà nanaka ꞌdakò tí nò mí ṛègbà tí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì, nje ndú giì ꞌdèè gî, bìndi  ndú giì ki ta ngèlè kpùkú ya gí mì ndú tí bàndò tí nó náa à kû nì mítí  a Tàzo-mì-Sólómònì nô. 12 Pìyétòrò mâ giì ŋò bà kaa ndâ ꞌduù tí nò gì gítí ndú, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo kû si nje yo tí nga gítí i tí nó mbe bàkà tí nó tacó yè, ndâ Ìzìrìyélì? Yo kû dongbo ṛo yo gítí ze tacó yè? Yo koṛo có máa, ꞌdakò tí nò kû nò nó ꞌdo gbí ꞌdóó wotí mì ze? Yí kû nò nó ꞌdo gbí ꞌdóó bà nìkì ze? 13 A Mbíṛì mì Àbìráámò, tí Mbíṛì mì Ìzákò, tí Mbíṛì mì Jàkóbè, tí Mbíṛì mì ndâ ká gù yo, ká bàkà i tí nô, tacó bà te duù mítí Bòò mì wó Jézù, tí gbèe Jézù tí nó náa yo táánò kpì ngbàngà tí wó, máa, à ꞌví zi yí gî nô, Jézù tí nó náa yo táánò bè yí mí kùṛo Pìlátò nô, Jézù tí nó náa Pìlátò táánò ꞌdè có ji yo máa, yì bà njaanga yí ꞌdo gbí zàà gî, káa yo giì biya có mì Pìlátò gî. 14 Yo giì biya ꞌduù tí nó ta ndi vò i tí wó wálá, tí ꞌduù ŋìnó jáá nó gî. Yo giì yòòngò Pìlátò máa, yí njaanga a mbe zi ku ꞌdo gbí zàà, 15 bìndi  yo giì zi mbe je ꞌválá ji ndâ ꞌduù gî. Káa Mbíṛì giì ꞌvala yí ꞌdo gbí ku gî. Ze a ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò. 16 Káa à kpónó káa gbèe Jézù tí nó náa yo táánò bè yí ji ku nó ká ꞌvala ꞌdakò tí nó á kuu kùṛo yo, náa yo ŋò yí ni ngbáṛángàꞌi gî nó, á ꞌdo gbí có bà tee njembí ze á mítí wó tí Jézù. A bà tee njembí ze á mítí Jézù nò ká je wotí ji ꞌdakò tí nó náa yo kpónó kû ŋò yí nô.

17 «Káa ye kpónó ŋò ni gî, ndâ náꞌvindí ye, máa, yo ta ndâ gba mì yo táánò ŋò i tí nó náa yo kû bàkà nò ni lá. 18 Káa ŋìnò táánò a ꞌbí ŋa i náa a Mbíṛì ká bàkà énò, tacó wàa ndâ có tí nó náa yì tí Mbíṛì táánò tuu ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì yì énó máa, Bìndi-Mbíṛì bà kònò séꞌi nó, ꞌví dù tí  tí yúcó. 19 À má énò, yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì yo gî. Yo ꞌvìsì tí yo gí mì Mbíṛì, tacó wàa yí ꞌví toṛo ndâ vò i mì yo gî. Delè tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌde ta làmbu gùlúsù pípìṛi ꞌdo mì Mbe tí ndoo tacó bà ꞌdèè njembí ndoo, 20 wàa yí ꞌví tuu ta Jézù tí nò tí Bìndi wó tí Mbíṛì náa yí cu ꞌbì wó mítí wó tacó tí yo sàà gî nó ji yo. 21 Yí tí Jézù bà dù ká gbíṛì yee tí o bà gì ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî tí ndâ ngú i, go có tí nó náa Mbíṛì dígísèé tuu ta ndâ tó mbe ꞌdòkò có mì wó gì gí kò ta kò gbí o mì ndâ ká gù yo nô. 22 Tacó kòcò Mòze náa yí ꞌdè dígísèé énó máa,

‹Mbe tí ndoo tí Mbíṛì bà bàkà ꞌbí ꞌduù tí mbe ꞌdòkò có mì wó go ye nó ji yo.

ꞌDuù tí nò bà dù a ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdóó náꞌvindí yo.

Yo ꞌví ꞌdi ndâ có ŋìnó náa yí kèjì gí bà ꞌdè ji yo nó ꞌdáá gî.

23 Àá bà mò ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nò lá nó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì gî.›

24 «À má ta bà ꞌdè có ta yúcó, Sàmùwélè tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, giì je ndâ ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdáá gî mbe gì gí tàkò wó nó dígísèé ꞌdáá gî, kû ꞌdè có tù ta ꞌbì ndú ká gítí o bà co ndâ ṛi tí nô. 25 Yo a ndâ mbe zèè mbèlè bìndi ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Yo a ndâ ꞌviì gbí mbelè tí nó náa Mbíṛì dígísèé njù ta gù ndoo tí Àbìráámò ta o tí nó náa yí ꞌdè ta có ji Àbìráámò énó máa,

‹Ye tí Mbíṛì bà cù ꞌdê ngo cù ye mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ta ṛè mì ndâ ꞌviì-gù mì lo,› nô.

26 Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí Bòò mì wó, bìndi  yí giì tuu yí kpédéléꞌi gí bà cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo, ta bà ꞌvìsì muu yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî ꞌdo tí ndâ vò i mì yo.»

4

Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà

1 Káa si ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì gbí-gbi kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ ꞌbí bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta kùṛo ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì, giì je ndâ Sàdùkáyò, tí ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù gbí òkò tí ndâ Jùdéyà mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá, gbo ndú gbíṛì gî. 2 Có tí nó mbe kpolo tàkòcò ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nò náa ndú giì ya tí  gítí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì nò a có bà nìbà i mì ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ji ndâ ꞌduù gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, náa ndú kû kò ta kò ji ndâ ꞌduù énó máa, Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî nô. 3 Ndú bà-i-nò giì kaa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ya tí  gí gbí zàà, wàa à ꞌví giì ꞌviiki gbí có mì ndú ta ꞌbí yé, tacó ṛi ta o tí nò ta gî. 4 Káa ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌdi ndâ có tí nó náa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌdè ta ꞌdêꞌo tí nò nò giì ùnje gítí có mì Jézù gî. Muu ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî toko mítí ndâ ká ŋìnó ta o tí nò giì dù dê gítí ndâ ꞌdakò álìfì vô.

5 Yé mâ giì too gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà, giì kili mí Jèrùzàlémè, 6 ta ndâ Ánà (tí ꞌbí ká Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndú náa ngáángbá gba mì ndô Ròmánò mò yí ꞌdo gbí nèté gî), giì je Kàyífà, giì je ndâ Jòvánì ta Àlèsándòrò, ta ndâ ꞌbí ꞌduù náa ṛèngbó bà jò ndú ꞌdo a i tí ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì. 7 Ndú giì tuu tú gí tàkò ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌdo gbí zàà. À mâ giì kaa ndú gì tí  gí kùṛo ndú gî, ndú giì kaa ndú mí gbí uù, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee gbí nje ndú máa, «Yo bàkà i tí nò ta ŋa kpokèjì ngàyi? Yo bàkà i tí nò ta ŋa wotí mì yè? Ṛè ꞌduù tí nò mbe je wotí tí nò ji yo nò a ꞌdi?»

8 Káa Bèṛi-mì-Mbíṛì giì je wotí ji Pìyétòrò me gbolò, bìndi  yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo tí ndâ gba mì ndâ ꞌduù, giì je yo tí ndâ kpo ꞌduù, 9 yo wúnó má kû ꞌvee gbí nje ze a i gítí có nambeè tí nó náa ze bàkà ji ꞌdakò tí nó táánò mbe kû ìṛì ta to nó, yo má kû ꞌvee a kpokèjì bà ꞌvala yí mì ze, 10 tàkòcò ye peteke gítí bà ꞌvìsì có ji yo tí ndâ gba, ta ndâ kpo ꞌduù, ta yo tí ndâ kòtí Ìzìrìyélì ꞌdáá gî, ngé ma, máa, ze ꞌvala ꞌdakò tí nó ta ṛè mì Jézù tí nó tí Bìndi-Mbíṛì mbe gì ꞌdo Názàrètì nô, Jézù tí nó náa yo táánò gbì yí mítí njèèkpè mû, káa Mbíṛì giì ꞌvala yí ꞌdo gbí ku gî nô. ꞌDakò tí nó wúnó kû ṛò tíyò kùṛo yo ta séꞌi cee mbéé ꞌdo tí wó gî nó a i ta ṛè mì wó tí Jézù, 11 tí díí tí nó náa à cu có gítí  mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa,

‹Díí tí nó náa yo tí ndâ mbe bì ꞌbá bè gî nó,

ká gì tí yú díí bà sè tà ꞌbá.›

12 Tacó à nì ṛè ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù muu to tí nó ji ndâ ꞌduù máa, yí a mbe ꞌvala ndoo, á bìndi ṛè wó nò lá.»

13 Nje ndâ gba ta ndâ kpo ꞌduù giì ꞌdèè gítí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì gî. Ndú mâ giì ꞌviiki ṛèngbó ndú gbí òkò tí ndú, ndú giì ŋò ndú ni ká tí ndâ ꞌduù sínò jé mbe ki tí ndú njewu ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá ni gî. Ndú delè giì ŋò ni gî máa, ndú táánò kû dù a i ta Jézù. 14 Káa ndú mâ giì ŋò ꞌdakò tí nó náa ndú ꞌvala yí nó kû ṛò tíyò ṛègbà tí ndú, bà ꞌdè có giì dù káa kpò ndú gî. 15 Tacó énò, ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo yèè ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì tacó wàa ndâ gba ꞌví waa ta có.»

16 Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì yèè ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì gî, ndâ gba giì ꞌbìtà bà ꞌviiki gbí có mì ndú, máa, «Ndoo kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè ta ndâ ꞌdakò tí nò? Tacó ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ꞌdáá gî ŋò ŋa tende seṛè tí nó náa ndú bàkà nó gî. Káa ŋìnò a i ŋìnó mbe je kponje ꞌdo nje ndoo gî nó ká nò. 17 I ŋìnó náa ndoo kpónó bà ni bà bàkà gî nó káa bà ṛò bà ꞌvèè có seṛè tí nó gí kùṛo, ta bà ci ndú máa, ndú kákáꞌi ꞌví nì ṛè Jézù tí nò ji ꞌbí ꞌduù lá.»

18 Ndâ gba mâ giì ꞌviiki gbí có mì ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì cee gî, ndú giì tèꞌé tí ndú, bìndi  ndú giì ci ndú, máa, «Ndòngbú tí yo bà nìbà i ji ndâ ꞌduù ta ṛè Jézù ꞌví dù káa yí  nò.»

19 Káa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo koṛo muu yo, yúcó kùṛo Mbíṛì má a bà ꞌdi có mì yo mì ze á co tí bà ꞌdi có mì wó tí Mbíṛì, wàa ze ꞌví ꞌdi ndòngbú có ŋìnó náa yo bà ꞌdè ji ze nô. 20 Tacó ze bà ṛò tíyò ꞌdo tí bà ma có i tí nó náa ze ŋò ta ṛo ze gî nó wálá. Ze delè gítí bà nè nje ze a ꞌdo tí bà ma có tí nó náa ze ꞌdi ta tù ze gî nò wálá.»

21 Káa ndâ gba giì ci ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì kákáꞌi, máa, «Ndòngbú tí yo.» Ndú ꞌde kpokèjì bà waa có mítí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ta o tí nò lá, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta o tí nò kû ùlù Mbíṛì tacó i tí nó mbe bàkà tí nô.

22 ꞌDakò tí nó náa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì bàkà seṛè tí nò mítí wó nò a ꞌduù ta ndoò tí wó ndii ziꞌduù-só gî.

Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì

23 À mâ giì njaanga ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌdo gbí zàà gî, ndú giì ya gí ꞌbá, bìndi  ndú giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó náa ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ꞌdè ji ndú nó ji ndâ ꞌbí ka ndú mbe ùnje gítí có mì Jézù. 24 Ndâ ka ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì ꞌdi ndi ndâ có tí nò, ndú giì ꞌdeke tí ndú ta njembí ndú gbaànjé ji Mbíṛì énó máa,

«Àá Mbe tí ze, tí mbe suu tàṛì, ta to tí nó, ta ndâ kpo-kpò ngo. A wò ká suu ndâ i gbíṛì, ta ndâ i muu to tí nó, ta ndâ i tà ndâ kpo-kpò ngo ꞌdáá gî! 25 A wò dígísèé ká tuu Bèṛi mì lo tí Mbíṛì gí bà wu có mí gbí nje gù ze tí Dàvídè, tí bòò mì lo, bìndi  yí giì ꞌdè có énó máa,

‹Ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó kû luguu tí ndú ta gbínje tacó yè?

Ndâ ꞌduù kû koṛo có gítí ndâ i ŋìnó ta gbí ndú wálá nó tacó yè?

26 Ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó kû ja gó,

bìndi  ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌduù kû toko có gítí Mbe tí ndoo.

Ndú delè kû toko có gítí ꞌDuù mì Mbíṛì á tí Bìndi-Mbíṛì nô.›

27 «Có tí nò náa Dàvídè ꞌdè nò dú giì bàkà tí gî. Tacó ndâ Èródè ta Pónísìyò Pìlátò táánò giì toko có ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ta ndâ Ìzìrìyélì mí gbí gbata tí nó, gítí Jézù tí Bòò mì lo náa wò kaa yí mò gí mì lo gî, náa wò je yí tí Bìndi lo tí Mbíṛì nô. 28 Ndú dígísèé toko có tí nò ká tacó bà bàkà ndâ i tí nó ꞌdáá gî náa wò ta wotí mì lo tí Mbíṛì koṛo có gítí ndú cee sàà gî, máa, ndú kèjì gí bà bàkà tí nô. 29 Nògí, koṛo muu lo gítí ndâ cí tí nó náa ndú ci ta ze nô, Mbe tí ze. Konì ndâ bòò mì lo, tacó wàa, ndú ꞌví ma có mì lo ta yú njembí ndú. 30 Yaꞌva ꞌbì lo, wàa wò ꞌví ꞌvala ndâ mbe nòꞌo. Wàa, wò delè ꞌví bàkà ndâ seṛè, ta ndâ i ŋìnó mbe ꞌdèè nje ndâ ꞌduù gî nó, ta ṛè mì Jézù tí Bòò mì lo náa wò kaa yí mò gí mì lo gî nô.»

31 Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù mâ giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì cee gî, to giì tanga tí tí bàndò tí nó náa ndú kili mítí  nô. Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì je wotí ji ndú me gbolò, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ma có mì Mbíṛì ta gúku tí ndú wálá.

Cè ŋa bà ꞌvala ndò mì ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Jézù

32 Ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî ta o tí nò giì eṛe gba có mì ndú ká gbaànjé, ta vò njembí gbí òkò tí ndú wálá. ꞌBí ꞌduù delè mbe nì, «I mì ye,» gítí ꞌdóó i mì wó ta o tí nò gbí òkò tí ndú wálá. Ndâ i ŋìnó náa ndú kili nó ꞌdáá gî tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 33 Ta o tí nò, ndâ tú mì Jézù giì dù kû ma có bà ꞌvala ndi Mbe tí ndoo tí Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta wotí ká tí . Mbíṛì delè giì cù ꞌdê ngo cù wó me gbolò mítí ndú ꞌdáá gî. 34 ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe wa i ta o tí nò wálá, tacó ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí ndú ta to njí kuu mì ndú, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ꞌbá kuu mì ndú nó, giì sì ndâ i tí nò gí ꞌdè, 35 bìndi  ndú giì kaa mboo tàkò ndâ i tí nò ji ndâ tú mì Jézù. Ndâ tú mì Jézù giì njèè ji ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ mbe yê gbí òkò tí ndú náa à ꞌví je ji ndú nô.

36-37 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí ꞌviì kòtí Lévì náa a jò yí mí Kípùrù, ta ṛè wó a Jùzépè, náa ndâ tú mì Jézù kû ni mítí wó a Bàrànábà (gbí ṛè tí nò máa, «Mbe je wotí gítí i»), giì sì njí mì wó gí ꞌdè, bìndi  yí giì kaa i gbí  ji ndâ tú mì Jézù tacó bà njèè ji ndâ ꞌduù.

5

Ndâ Ànàníyà ta Sàfírà

1 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Ànàníyà, ta nawù wó ta ṛè wó a Sàfírà, giì toko có mì ndú, bìndi  ndú giì sì to njí mì ndú gí ꞌdè. 2 Bìndi  Ànàníyà giì je káa tí mboo tàkò njí mì ndú náa ndú sì gí ꞌdè nó ya tí  ji ndâ tú mì Jézù, káa nawù wó ꞌdi gbí i tí nò náa yí bàkà nò ngbáṛángàꞌi gî.

3 Ànàníyà mâ giì di ta i tí nò tí ndâ tú mì Jézù, Pìyétòrò giì ꞌvee yí máa, «Ànàníyà, Gba-wàtà jèjèèkè tí wó mí gbí njembí lo tí ŋa ŋìnó náa wò giì ngùù tí mboo tàkò njí mì lo gî, bìndi  wò giì ꞌdè ꞌvéṛè ji Bèṛi-mì-Mbíṛì tacó yè? 4 Táánò kùṛo bà sì njí tí nò mì lo gí ꞌdè, à me ꞌdóó njí mì lo lá? Káa, wò tà kpêtí mâ giì sì gí ꞌdè gî, mboo tàkò  me i mì lo tacó wàa wò ꞌví bàkà tí  go có mì lo gbí njembí lo lá? A yè ká a tàmuu lo gítí bà bàkà ŋa i tí nò? Wò ꞌdè ꞌvéṛè tí nò me ji ndâ ꞌduù lá, wò ꞌdè a i ji Mbíṛì.»

5 Ànàníyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌva tí wó to tí yú ku. Bìndi  gúku giì zèè ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌdi có i tí nò mbe bàkà tí nò nó ꞌdáá gî. 6 Ndâ ꞌviì-ꞌdakò bà-i-nò giì oloko gí yaà, bìndi  ndú giì yili yí gî. Ndú giì te yí gí sè, bìndi  ndú giì duu yí gî.

7 Ndâ ꞌduù mâ giì dù á bìndi bà te ku Ànàníyà gí sè nò ndì-ndì-ndì énó, ndú giì ŋò Sàfírà ṛi gí tàkò ndú tàꞌi gî. Káa yí ŋò i tí nó mbe bàkà tí á kùṛo wó kà nó ni lá. 8 Káa Pìyétòrò giì ꞌvee yí máa, «Ŋìnó wálá a kábà mboo tàkò njí mì yo náa yo sì gí ꞌdè nó ká nó, Sàfírà? ꞌDè yúcó mì lo je wàa ye ꞌví ꞌdi gi!»

Káa Sàfírà giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Ìyoo, à ꞌdáá gî nò a yí .»

9 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Sàfírà máa, «Yo ta kù lo toko có gítí bà tala Bèṛi-mì-Mbíṛì gî! A yè ká a tàmuu yo gítí bà bàkà ŋa i tí nò? Wò ꞌdi wo tí ndâ ꞌduù tí nò kèjì nò gî? Ndú kpónó kû gì nò ꞌdo bà duu ku kù lo. Ndú kpónó bà te wò gí sè delè!»

10 À káa póó bà cee có tí nò gbí nje Pìyétòrò, Sàfírà ngé giì ꞌva tí wó gbàràsà to kùṛo wó tí yú ku. Ndâ ꞌviì-ꞌdakò tí nó mbe gì ꞌdo bà duu ku Ànàníyà nó mâ giì ṛì gí tàꞌi, ndú giì ꞌde Sàfírà cì delè gî. Ndú bà-i-nò giì te yí gí sè, bìndi  ndú giì duu yí mí ṛègbà tí ꞌdakò mì wó. 11 I tí nò giì te gúku mítí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi tà wo  nó ꞌdáá gî ngé ndii gî.

Ndâ seṛè

12 Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù má giì ya gí bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì gbí ndâ o tí nò, ndú kû giì kili ká ta bà muu ndú mítí ꞌbí bàndò gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì náa à kû nì mítí  a Tàzo-mì-Sólómònì. Ndâ tú mì Jézù giì dù kû bàkà ndâ seṛè, ta ndâ kpo-kpò i mbe kû tùbà wotí mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù. 13 Tacó énò, gúku giì kpò ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù lá nó ꞌdo tí bà yuu tí ndú gí gbí òkò tí ndú gî. Kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù giì wu gbí ndú ngé ndii gî. 14 Káa, muu ndâ ꞌdakò ta ndâ niì mbe ùnje gítí có mì Jézù giì àdì me gbolò.

15 Ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè mâ giì ŋò ndâ seṛè tí nó náa ndâ tú mì Jézù kû bàkà nó, ndú giì tuṛu ndâ mbe nòꞌo mì ndú, ndú giì sii ndú kpìṛìꞌvìì ta seè kpokèjì, tacó wàa, Pìyétòrò má kû ndii ta nó, wàa vòó tàzo wó ꞌví có muu ndú. 16 Ndâ ꞌduù delè giì tuṛu ndâ mbe nòꞌo mì ndú, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó me mbè ꞌdo gbí ndâ gbata ŋìnó dê-dê ta seè Jèrùzàlémè nó, gì tí  ji ndâ tú mì Jézù, bìndi  ndú giì ꞌvala ndú ꞌdáá gî.

À mèèkèꞌi tí ndâ tú mì Jézù

17 Ju kiì giì te ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù mì wó tí ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó, gí tàkò ndâ tú mì Jézù. 18 Ndú bà-i-nò giì zèè ndú, bìndi  ndú giì kaa ndú mí gbí gbolò zàà. 19 Káa o mâ giì bèè gî, basìlì mì Mbíṛì giì njaanga njekèjì zàà tàkò ndú, bìndi  yí giì kaa ndú gí sè. 20 Yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo njè nó ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, wàa yo ꞌví ma có gítí ngú ŋa ꞌválá tí nó ji ndâ ꞌduù.» 21 Ndâ tú mì Jézù giì njè nó ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà ma có ji ndâ ꞌduù si yé kû bàkà bà ngbaṛanga to.

Yé mâ giì too gî, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù mì wó, ta ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà, giì kili muu ndú ta ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî. Ndú bà-i-nò giì tuu tú ya tí  gí gbí zàà, máa, à kaa ndâ tú mì Jézù kà nó gì tí  gí gbí ngbàngà kùṛo ndâ yì. 22 Ndâ kùṛo ndâ mbe kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà tí nò náa a tuu ndú nò mâ giì yee gbí zàà kà, ndú giì ꞌde ndâ tú mì Jézù tàꞌi lá. Bìndi  ndú giì dele ndi ndú ya gí bà ꞌdè có ji ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nó mbe tuu ndú nó, máa, 23 «Ze ꞌde njekèjì nè tí ṛítí-ṛítí gî, ta ndâ mbe ù njekèjì zàà kuu gbí nèté mì ndú, káa, ze mâ giì njaanga njekèjì, ze giì ꞌde gbèe ꞌduù tàꞌi kà lá.»

24 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta kùṛo ndâ mbe kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì, mâ giì ꞌdi có tí nò, muu ndú giì eṛe tí gítí ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò gî. 25 Káa ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ꞌbí ꞌdakò yee tí ndú ta ngú có énó máa, «Ye ŋò ndâ ꞌdakò tí nó náa yo zèè ndú mí gbí zàà nó kû nìbà i ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kàzô.» 26 Gbolò ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù mì wó, bìndi  ndú giì ya ta ndú gí bà kaa ndâ tú mì Jézù gbí pétékè có gì tí  gí kùṛo ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà. À tí ndâ mbe kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì ta o tí nò a gúku énó máa, ndâ yì má gbùṛùngà ndâ tú mì Jézù, ndâ ꞌduù bà ꞌvaka ndâ yì ta díí.

27 Ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì mâ giì yee ta ndâ tú mì Jézù kùṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gî, Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì do mítí ndú, 28 máa, «Ze táánò ci yo kpolo ma, máa, ndòngbú tí yo ta bà nìbà i ji ndâ ꞌduù ta ṛè ꞌdakò tí nò ꞌví dù ká yí  nò. Káa, sè tù ꞌduù kpónó Jèrùzàlémè nó mbe ꞌdi bà nìbà i mì yo lá nò wálá. Ze delè giì ŋò goòlá yo eṛe muu yo mítí có bà kaa ndeṛè có ku ꞌdakò tí nò mí muu ze gî nô! À má énò, yo ꞌdè ndeṛè ŋa nèté mì yo nò ji ze.»

29 Káa ndâ Pìyétòrò ta ndâ ꞌbí ka wó tú mì Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà, máa, «Ze bà ꞌdi kpédélé kùṛo a có mì Mbíṛì má kózò gî, ze ꞌví giì ꞌdi có mì ndâ ꞌduù. 30 Àá táánò a Mbíṛì mì ndâ ká gù ze ká ꞌvala ndi Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó, káa a yo táánò ká zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû. 31 Káa Mbíṛì kpónó giì te yí mí gbí kùꞌbì mì wó tí Mbíṛì, máa, yí dù tí kùṛo ndâ ꞌduù, wàa yí delè ꞌví dù tí mbe ꞌvala ndâ ꞌduù, tí mbe ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gítí kpokèjì mì yì tí Mbíṛì, tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî a i ta ṛè wó nô. 32 Ze a ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí ndâ i tí nò, ze ta ndâ Bèṛi-mì-Mbíṛì, tí i-nambeè tí nó náa Mbíṛì kû je ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì wó tí Mbíṛì nô.»

33 Có tí nò náa ndâ tú mì Jézù ꞌvìsì nò giì dù goòlá ndú cu a wu mítí ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà. Tacó énò, ndú giì bàkà a có bà ziki ndâ tú mì Jézù gítí có tí nò.

Gàmàlìyélì jukì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌdo tàkò ndâ tú mì Jézù

34 ꞌBí kpo ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ka wó gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà, tí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ta ṛè wó a Gàmàlìyélì, tí gbolò mbe kû nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà ji ndâ ꞌduù, náa ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî kû te duù mítí wó, mâ giì ŋò ndâ có mì ndâ ꞌbí ka wó kpo ꞌduù gbí ngbàngà zò muu wó dúú-dúú lá, yí giì a gí yaà, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú énó máa, à kaa ndâ tú mì Jézù ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì gàà kózò gi. 35 À mâ giì bàkà go có mì wó nò gî, yí giì ꞌdè có ji ndâ ka wó kpo ꞌduù gbí ngbàngà, máa, «Ndâ ꞌdakò! Yo kpolo tí yo tí kpoò gítí ŋa i tí nó náa yo kû koṛo có gítí bà bàkà ta ndâ ꞌduù tí nó nô. 36 Ye kû ꞌdè có tí nó ji yo, tacó ye ki ꞌbì ye gítí ndâ mbe bàkà ŋa i tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò kpónó kû bàkà nò kí-ki; ꞌbí ꞌdakò dígísèé ta ṛè wó a Tèwùdásì, luguu tí wó máa, yì ma. Bìndi  ndâ ꞌduù go ziꞌduù-vô ta bà  nàꞌô (400) ká giì tè gí tàkò i-mâ mì wó nò. À mâ giì zi Tèwùdásì gî, ndâ ꞌduù mì wó nò giì ꞌvaaka gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. À giì dù maa nò a bà zi nje ndú ká nò. 37 Bìndi Tèwùdásì nò, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Júdà, tí ꞌduù Gàlìléyà, dígísèé gbí o bà ꞌdeke muu ndâ ꞌduù nó giì jèjèèkè cèe tí wó, máa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò a yì, si Mbíṛì mí to. Ndâ ꞌduù giì ki gí tàkò wó kí-ki. À mâ giì zi yí delè gî, ndâ ꞌduù mì wó giì taꞌva léé gî.

38 «À má énò, có mì ye gbí njembí ye ji yo kpónó máa, yo si ndâ ꞌdakò tí nò mí bàndò mì ndú. Yo si ndú ꞌví ya . Tacó ṛèngbó i tí nò náa ndú kpónó kû bàkà nò má ꞌbì ꞌdo mì ꞌduù, nje  bà zi ta kpéétí wó. 39 Káa, à má dú káa yúcó máa, nèté tí nò náa ndú kû bàkà nò a nèté mì Mbíṛì, yo bà kpò ndú wálá. Yo delè bà ꞌde tí yo kû jòò gbí có a i ta Mbíṛì.»

Có tí nò náa Gàmàlìyélì ꞌdè nò giì ya gí gbí muu ndâ ꞌbí ka wó kpo ꞌduù gbí ngbàngà gî. 40 Ndú bà-i-nò giì tèꞌé tí ndâ tú mì Jézù gí kùṛo ndú. Ndú mâ giì gbì ndú gî, ndú giì ci ndú, máa, «Ndòngbú tí yo ta bà ma có ji ndâ ꞌduù ta ṛè Jézù ꞌví dù ká yí  nò.» Bìndi  ndú giì dò ꞌbì ꞌdo tí ndú gî.

41 Ndâ tú mì Jézù giì njè nó ꞌdo kùṛo ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ta pétékè tàkòcò ndú, tacó Mbíṛì ŋò ndú ꞌvii tí ndâ ꞌduù mbe kònò séꞌi ta ṛè Jézù gî. 42 ꞌDo gbí ṛi tí nò, ndâ tú mì Jézù giì dù kû ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ta ṛi ꞌdáá gî gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, delè ta ndi ꞌbá mì ndâ ꞌduù, máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì, ta ꞌbí ꞌduù mbe tù ꞌbì wó gí tà ṛo ndú gbaànjé wálá.

6

Bà ṛuka ndâ ꞌduù tí ndâ mbe konì ndâ tú mì Jézù ta nèté

1 Muu ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌbìtà bà àdì gî, gbínje giì ꞌbìtà bà bàkà tí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà ŋìnó náa a jò ndú me mí ꞌbá Jùdéyà lá, mbe kû ꞌdè káa có Ìgìrígì nó, ta ndâ jígíꞌdí-jìgìꞌdì Jùdéyà á ꞌdo muu có bà njèè i-zó-zò. Ndâ Jùdéyà ŋìnó náa a jò ndú mí ndiì nó giì ꞌbìtà bà ꞌdè kòlòwò, máa, ndâ jígíꞌdí-jìgìꞌdì Jùdéyà ta ṛi ꞌdáá gî njèè i-zó-zò ji ndâ nawù ku mì ndâ yì yè ṛo ndâ yì lá.

2 Ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje só mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì kili ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Bà jee bà ma có mì Mbíṛì mì ze mí to, wàa ze ꞌví zèè tí kpoò a nèté bà njèè i-zó-zò me dú tacó tí ze lá. 3 À má énò, à nìkì énó máa, yo tí ndâ náꞌvindí ze ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò vô-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta tó ṛè ndú nó, ndú delè ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji ndú me gbolò, delè tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi gbí-o nó, tacó wàa, ze ꞌví bàkà ndú tí ndâ mbe njèè i-zó-zò. 4 Wàa, o mì ze ꞌví dù ꞌdáá gî ká gítí bà ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì, ta nèté bà ma có mì Mbíṛì.»

5 Tàkòcò ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî giì peteke gítí có tí nò náa ndâ tú mì Jézù koṛo nò ngé ndii gî. Tacó énò, ndú giì cu ꞌbì ndú mítí Ìsìtéfànò tí ꞌbí ꞌdakò mbe tee njembí wó ꞌdáá gî mítí Mbíṛì, tí ꞌdakò náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji yí me gbolò, giì je Fìlípò, giì je Pòròkórù, giì je Nìkànórà, giì je Tímònì, giì je Pàràménà, giì je Nìkòláwù tí ꞌbí ꞌdakò náa ŋa wó me Jùdéyà lá mbe gì ꞌdo gbí gbata Àndìyókì, mbe kaa tí wó gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà kùṛo bà gì yí tí mbe tala có mì Jézù gî. 6 Ndú giì kaa ndú ta bà muu ndú vô-nje só nò ji ndâ tú mì Jézù. Ndâ tú mì Jézù mâ giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí ndú gî, ndú giì bàkà ndú tí ndâ mbe njèè i-zó-zò ji ndâ ꞌduù bìndi ndú.

7 Có mì Mbíṛì giì dù kû ṛèjì bìndi bà ꞌviindi có gítí bà njèè i-zó-zò nò tí ŋa ŋìnó náa muu ndâ mbe tala có mì Jézù giì ògbù gbí gbata Jèrùzàlémè ngé ndii gî. Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà delè giì ꞌbìtà bà ṛu ndi kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì.

Bà zèè Ìsìtéfànò

8 Mbíṛì giì bàkà nambeè ji Ìsìtéfànò tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó vô-nje só náa à ṛuka ndú tí ndâ mbe njèè i-zó-zò nó ngé ma, ta bà je wotí bà bàkà ndâ kpo-kpò seṛè mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù ji yí. 9 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndâ i tí nò náa Ìsìtéfànò kû bàkà nò, ndú giì ꞌbìtà bà jòò gbí có ta yí. Ndâ ꞌbí Jùdéyà tí nò mbe kaa ya gí bà jòò gbí có ta Ìsìtéfànò nò gì ꞌdo bàndò bà kili ndâ Jùdéyà ŋìnó náa à kû nì mítí  a «Bàndò bà kili ndâ i-zógó-zogo ŋìnó náa a njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndú gî» nô, ndâ ꞌbí  gì ꞌdo gbí gbata Sìrínì, ndâ ꞌbí  gì ꞌdo gbí gbata Àlèsàndèríyà á gbí to Másìrì, ndâ ꞌbí  gì ꞌdo gbí to Sìlísìyà, ndâ ꞌbí  gì ꞌdo gbí to Ásìyà. 10 Káa bà ꞌvii tí ndú ta Ìsìtéfànò giì kpò ndú gî, tacó yí ꞌdi gbí-o ndii ndú me ꞌdú, delè tacó a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká kû wu có mí gbí nje wó. 11 Ndú mâ giì ŋò énò, ndú giì sì ndâ ꞌbí ꞌduù tàbèngìì máa, ndú waaka có ta ṛè Ìsìtéfànò énó maa, «Ze ꞌdi kòcò ꞌdakò tí nó tí Ìsìtéfànò nó kû ꞌdè zu có gítí ndâ Mòze ta Mbíṛì.»

12 Ŋa có tí nò, máa, Ìsìtéfànò kû ꞌdè zu có gítí ndâ Mòze ta Mbíṛì nò, mâ giì ꞌva tí gbí tù ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndú, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndú, ndú giì zèè Ìsìtéfànò ya tí  gí gbí gbolò ngbàngà mì ndú tí ndâ Jùdéyà. 13 Ndú mâ giì yee ta yí kùṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndú gbí ngbàngà gî, ndú giì waaka ndâ ꞌvéṛè gítí wó ji ndú, máa, «ꞌDakò tí nó kuu nó ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè vò có gítí ꞌbá-Mbíṛì mì ndoo ji ndâ ꞌduù, yí delè kû ꞌdè vò có gítí tàkìì mì ndoo. 14 Ze zèè yí kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù énó máa, ꞌdakò tí nó tí Jézù mbe gì ꞌdo Názàrètì nó kèjì gí bà kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì mì ndoo nó gí to. ꞌBí kòcò wó mbe giì ꞌva tí gbí tù ze delè a ŋìnó máa, ní gbèe Jézù tí nò a mì yì nò delè kèjì gí bà ꞌvìsì tàkìì tí nó náa Mòze dígísèé je ji ndâ ká gù ndoo, náa ndú giì ꞌdòkò kpòò yee tí  tí ndoo nó gî.»

15 Ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî giì zeke gbí ṛo Ìsìtéfànò ngbóó gítí có tí nò náa ndú ꞌdi ta ṛè wó nò. Káa, ta o tí nò náa ndú kû zeke ta o gbí ṛo wó nò, ndú giì ŋò gbí ṛo wó kû tòngbaà go gbí ṛo basìlì mì Mbíṛì nô.

7

Kòcò Ìsìtéfànò ji ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà

1 Ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi kòcò ndâ mbe kpì ngbàngà tí Ìsìtéfànò cee gî, Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî, giì ꞌvee Ìsìtéfànò, máa, «Ndâ có tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò ꞌdè gítí lo nò a yúcó?»

2 Káa Ìsìtéfànò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ákoo ndâ náꞌvindí ye! Ákoo ndâ bu ye! Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi có mì ye náa ye kpónó kèjì gí bà ꞌdè ji yo nô. Mbíṛì tí nó mbe kû tòngbaà ngbèzèè nó dígísèé tùbà tí wó ji bu ndoo tí Àbìráámò si yí ta ꞌbá gbí to Mèsòpòtámìyà á kùṛo bà ꞌdòkò ꞌbá mì wó gí gbí gbata Àránì. 3 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí énó máa, ‹Njè nó ꞌdo ꞌbá mì yo gî. Co ꞌdo gbí òkò tí ndâ nambe lo, wàa wò ꞌví ya gítí to tí nó náa ye bà tùbà  ji wò nô.› 4 Àbìráámò bà-i-nò giì ꞌdòkò ꞌbá ꞌdo gbí òkò tí ndâ nambe wó gbí to mì ndâ ꞌduù Kàlìdíyà go có mì Mbíṛì nò, ya gí gbí gbata Àránì. Bu Àbìráámò mâ giì cì gî, Mbíṛì giì ꞌdè có ji yí máa, yí ꞌdòkò ta ꞌbá gì gí bàndò tí nó náa yì tí Mbíṛì táánò ci yí gítí , náa yo wúnó kû ꞌvala tí  nô. 5 Káa Mbíṛì ta o tí nò waa ꞌbí làmbu to kpêtí ká ꞌváṛá énó ji Àbìráámò tí ꞌdóó ŋìndi wó gítí miṛi wó lá. Mbíṛì giì ci Àbìráámò a i énó máa, ‹Ye tí Mbíṛì bà je to tí nó ji yo ta ndâ ꞌviì bìndi lo.›

«Gbèe ꞌviì go mè gbí u tì nó ta o tí nò, náa Mbíṛì ci tí  ta Àbìráámò nò, mì Àbìráámò wálá. 6 Káa ꞌdóó kòcò Mbíṛì ji Àbìráámò ta o tí nò énó máa, ‹Ndâ ꞌviì-gù lo bà dù tí ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo á ꞌbá mì ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù. Ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù tí nò bà giì bàkà bòò mítí ndú, ndú bà toṛo nje ndú ta to ta ndoò ziꞌduù-vô ta bà  nàꞌô (400). 7 Káa, a ye tí Mbíṛì ká bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nò á muu ndú. Bìndi  ndâ ꞌduù mì ye bà gì ꞌdo ꞌbá mì ndâ kuꞌdì gí bà bàkà i ji ye tí Mbíṛì á mí bà-i-nô.› 8 Mbíṛì giì ꞌdè có ji Àbìráámò máa yí ya gí gbí gàzâ tacó bà tùbà  máa ndâ yì tí Mbíṛì toko nambeè ta yí gî. Tacó énò, Àbìráámò mâ giì jò Ìzákò, yí giì waa yí ta sili vô-nje taꞌô bìndi bà jò yí. Ìzákò mâ giì jò Jàkóbè, yí delè giì bàkà ká énò. Jàkóbè delè giì bàkà ká énò mítí ndâ ꞌviì mì wó muuꞌbì-nje só tí ndâ ṛèngbó mbe jò ndâ ŋa ndâ Ìzìrìyélì muuꞌbì-nje só nô.

9 «Káa ndâ ꞌbí ꞌviì mì Jàkóbè giì sì náꞌvindí ndú Jùzépè gí ꞌdè tí bòò ji ndâ ꞌduù ya tí  gí Másìrì ta kiì gî. Káa Mbíṛì ta o tí nò kuu tàkò Jùzépè. 10 Yí giì ŋò yê ṛo wó, yí giì je muu ji yí tí ŋa ŋìnó náa go có mì wó giì dù tí Fàràyónè (gbí  máa, gbolò gba mì ndâ ꞌduù Másìrì) ngé ma. Tacó énò, yí giì te Jùzépè tí kùṛo ndâ kpo-kpò ꞌduù mì wó Másìrì ꞌdáá gî, delè tí mbe kpolo tí ndâ ꞌduù, ta ndâ ꞌdóó i-ꞌbá mì wó tí gbolò gba.

11 «Ta o tí nò náa Jùzépè kuu tí  Másìrì nò, làngàwìṛí giì tè to. Ndâ ꞌduù Másìrì ta ndâ ꞌduù Kánànì giì zeꞌveṛe ta go zéꞌvéṛè-zéꞌvéṛè. Ta o tí nò, làmbu ꞌbí i tacó bà ṛo mítí tì ndâ ká gù ndoo ngé énó gî wálá. 12 Jàkóbè mâ giì ꞌdi có cû gí Másìrì, yí giì tuu ndâ ká gù ndoo gí kà. 13 Gbí kpédélé nó mì ndú nò, Jùzépè tùbà tí wó ji ndú lá. Yí giì tùbà tí wó ji ndâ náꞌvindí wó a i gbí bà só bà ya ndú gí Másìrì, bìndi  yí giì tù ta bà tí ndú ji gbolò gba mì ndâ ꞌduù Másìrì. 14 Jùzépè bà-i-nò giì tuu tú gí tàkò bu wó Jàkóbè, ta ndâ sè náꞌvindí wó, ta ndâ ꞌviì mì ndú ꞌdáá gî. Muu ndâ kòtí Jàkóbè ta o tí nò ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì vô (75). 15 Ndâ Jàkóbè ta ndâ ká gù ndoo giì mìì ꞌdáá ká mí Másìrì, 16 káa a duu ndú mí kà lá. À tuṛu ku ndú ya tí  gí bà duu a i mí ꞌbá bìndi ndú gbí gbata Sèkímì mítí ꞌbí bàndò bà duu ku náa Àbìráámò sì ꞌdo mì ndâ ꞌviì mì Àmórà tí bu Sèkímì.

17 «O bà bàkà go cí tí nó náa Mbíṛì ci ta Àbìráámò kácá-kácá nó mâ giì dooko gî, ndâ ꞌduù mì ndoo giì jò àdì mí Másìrì ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. 18 Ta o tí nò, ꞌbí ngú gbolò gba mbe ŋò Jùzépè ni lá giì le bèṛè mì ndâ ꞌduù Másìrì. 19 Ngú gba tí nò giì peṛe ndâ ká gù ndoo péṛé-peṛe. Yí mèèkèꞌi tí ndâ ká gù ndoo ta bà ꞌvaka ndâ dó ꞌviì mì ndú ꞌdo ꞌbì ndâ nawu ndú gí ꞌdè, tacó wàa ŋa ndú ꞌví mìì gî. 20 Ŋìnò a gbèe vò o tí nó náa à jò Mòze gbí  nô. À me ŋa banga tí lo tí dó ꞌviì á gbí ṛo Mbíṛì lá! Ndâ nawu Mòze giì ngùù yí mí tàꞌi ta pì taꞌô. 21 Bà ngùù yí mâ giì kpò ndâ nawu wó gî, ndú giì te yí gí sè ꞌdo tàꞌi. Nájú gbolò gba mì ndâ ꞌduù Másìrì bà-i-nò giì ꞌde yí. ꞌVinî tí nò giì te yí, bìndi  yí giì ko yí kpolo tí ꞌdóó ꞌviì mì wó. 22 À giì kpolo yí ta bà nìbà bà ꞌdi gbí-o mì ndâ ꞌduù Másìrì ꞌdáá gî ji yí, bìndi  yí giì gì tí gbolò muu-có, delè tí gbolò mbe bàkà ndâ i.

23 «Mòze mâ giì gì tí ꞌdakò ta ndoò tí wó ziꞌduù-só gî, yí giì koṛo có bà co wiṛi ya gí mì ndâ nambe wó tí ndâ Ìzìrìyélì. 24 Yí mâ giì ya gí mì ndâ nambe wó, yí giì ŋò ꞌbí ꞌduù Másìrì kû mèèkèꞌi tí ꞌbí Ìzìrìyélì. Yí giì yuu tí wó gí gbí có tí nò, bìndi  yí giì zi ꞌduù Másìrì tí nò muu nambe wó Ìzìrìyélì tí nò gî. 25 Mòze ta o tí nò si énó máa, ndâ nambe yì ŋò ni gî máa, a Mbíṛì ká tuu yì gí bà njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndú. Keèlá, ŋa có tí nò gbí muu ndú wálá.

26 «Ta ꞌbí yé bìndi ŋìnó, Mòze giì ꞌde ndâ ꞌbí nambe wó tí ndâ Ìzìrìyélì kû bàkà gbínje gbí òkò tí ndú. Yí giì jè ta bà ꞌviindi gbí òkò tí ndú ta bà ꞌdeke tí wó ji ndú, máa, ‹Ákoo, ndâ náꞌvindí ye! Yo kû mèèkè tí yo gbí òkò tí yo ta kpéétí yo énò á gítí có yè, ndâ nambe ye?›

27 «Káa ꞌduù tí nó mbe kû mèèkèꞌi tí ka wó nó giì mò Mòze ꞌdo gbí òkò tí ndú gî. Bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, ‹A ꞌdi ká bàkà wò tí gba mbe waa có mì ze? 28 À tí lo nò a go bà zi ye á go ŋìnó náa wò zi ta ꞌduù Másìrì tí nó yáánó nó?› 29 Có tí nò náa ꞌdakò tí nò ꞌdè nò giì te gúku mítí Mòze, bìndi  yí giì fa ta ꞌbá ꞌdo Másìrì ya gí gbí to Mádìyàmì, bìndi  yí giì jò ndâ ꞌviì sósòꞌô mí kà.

30 «Ta ꞌbí o gbaànjé, basìlì mì Mbíṛì giì tùbà tí wó ji Mòze gbí ngba wu mbe ku doo ꞌbí bèꞌi á gbí kángáá nga ngoò á dê ta Gú Sínàyì si ndoò tí Mòze ziꞌduù-só bìndi bà fa yí ꞌdo Másìrì. 31 Nje Mòze giì ꞌdèè ta bà ŋò ŋa i tí nò gî. Yí mâ giì yèè dê, tacó wàa yì ꞌví ꞌviiki i tí nò nìkì maa, yí giì ꞌdi kòcò Mbíṛì kû ꞌdè có ji yí máa,

32 ‹Ye a Mbíṛì mì ndâ ká gù lo:

Ye a Mbíṛì mì Àbìráámò,

ye a Mbíṛì mì Ìzákò,

ye a Mbíṛì mì Jàkóbè.›

Bà zekeꞌo giì kpò Mòze gî, yí giì dù kû gu kpùṛù-kpùṛù ta gúku. 33 Káa, Mbe tí ndoo giì ꞌdè có ji yí máa, ‹Jaka ndâ tàmà ꞌdo tí kò lo gî, tacó à kaa bàndò tí nò náa wò kû ṛò tíyò tí  nò ji ye tí Mbíṛì gî. 34 Ye tí Mbíṛì ŋò bà mèèkèꞌi tí ndâ ꞌduù mì ye á Másìrì gî. Ye ꞌdi mélè muu ndú gî. Tacó énò, ye gì nó gí bà ꞌvala ndú. À má énò, gì kpónó, wàa ye ꞌví tuu wò ji ndú Másìrì kà.›

35 «Mbíṛì táánò tuu ji ndâ Ìzìrìyélì nò káa gbèe Mòze tí nó náa ndú tí ndâ Ìzìrìyélì táánò ꞌvèè-gbí-nje wó énó máa, ‹A ꞌdi ká bàkà wò tí gba mbe waa có mì ze?› nó, gí bà dù tí kùṛo ndú tí mbe ꞌvala ndú, ta bà tuu basìlì mì wó tí Mbíṛì ji yí gbí bèꞌi.

36 «Mòze giì bàkà ndâ seṛè ta ndâ kpo-kpò i mí Másìrì, delè mí tàbèꞌdè gbolò ngo tí nó náa à kû nì mítí  a Bí-bi Kàpá nô. Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó dígísèé mbe tè kùṛo ndâ Ìzìrìyélì gbí kángáá nga ngoò ta ndoò ziꞌduù-só nô. 37 À delè dígísèé káa gbèe Mòze tí nò ká ꞌdè có ji ndâ Ìzìrìyélì énó máa, ‹Mbíṛì bà bàkà ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì wó á go ye nó ji yo á ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdóó náꞌvindí yo,› nô. 38 Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó dígísèé mbe dù tí mbe ꞌdòkò có gbí òkò tí ndâ ká gù ndoo ta ndâ basìlì tí nó mì Mbíṛì mbe ꞌdòkò có ji yí pí Gú Sínàyì nô. À giì dù káa gbèe yí tí Mòze tí nó náa Mbíṛì dígísèé ꞌdè ndâ có mì wó tí Mbíṛì, tí ndâ có mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù nó, ji yí, bìndi  yí giì ꞌdè ndí  ji ndâ ká gù ndoo, náa ndâ ká gù ndoo giì ꞌdòkò ndí  kpòò yee tí  tí ndoo nô. 39 Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó dígísèé náa ndâ ká gù ndoo biya bà ꞌdi có mì wó si ndú gbí kángáá nga ngoò gî, ndú mâ giì mò yí ꞌdo kùṛo ndú gí nje seè gî, à giì dù gbí muu ndú ta o tí nò kpolo ma a có gítí bà dele ndi ndú gí Másìrì nô. 40 Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó náa ndâ ká gù ndoo dígísèé mâ giì biya yí si ndú gbí kángáá nga ngoò gî, ndú giì ꞌdè có ji Àrónì tí náꞌvindí wó, máa, ‹Bàkà ndâ ꞌbí mbíṛì ji ze, wàa ndú ꞌví tè kùṛo ji ze, tacó ze ꞌdi gbí có mì Mòze tí nó tí mbe kaa ze ꞌdo Másìrì gì tí  gí nó nó lá› nô.

41 «Ŋìnò a o tí nó dígísèé náa ndâ ká gù ndoo giì suu ta ꞌviì-mòꞌdú, bìndi  ndú giì dù kû ci mbelè ji i tí nó náa à káa ndú ká suu ta ꞌbì ndú nó ta cèe pétékè tàkòcò ndú nô. 42 Tacó énò, Mbíṛì giì ꞌvìsì kapí wó gítí ndú gî, yí giì si ndú tí ndâ mbe bàkà i ji ndâ bààcì mì ndú tí ndâ yii, á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa,

‹Yo táánò waaka ndâ nò tacó wàa yo ꞌví ci ji ye

gbí ndâ ndoò tí nó náa yo táánò too ziꞌduù-só

mí gbí kángáá nga ngoò nó gî, ndâ Ìzìrìyélì?

43 Yo táánò kaa kû nò tí  a ndâ i tacó bà tò ta ndùúṛù ji sú mbíṛì mì yo

ta ṛè wó a Mòlókì nó,

giì je yii tí nó tí Rèfánì nô.

Yo te a ndâ sú mbíṛì mì yo náa yo ká suu ndú ta ꞌbì yo,

yo giì nò ta bà bàkà i ji ndú.

À má énò, ye bà kaa yo ya tí  gí gbí ꞌdú to

mbe ndii ŋìnó gî ngéé kapí Bàbìlónìyà.›

44 «Ndâ ká gù ndoo dígísèé gbí kángáá nga ngoò giì tò ndùúṛù náa a Mbíṛì ká ꞌvii wú bà ka bà  ji ndú, bìndi  ndú giì te díí tí nó náa Mbíṛì cu ndâ có mì wó muuꞌbì mítí  ji Mòze nó mí tà . 45 Ndâ ká gù ndoo giì ꞌdòkò wú bà ka bà ndùúṛù tí nò náa Mbíṛì je ji ndú nò kpòò yee tí Jósùwà, tí mbe giì ya tí  gí gbí to tí nó náa ndú táánò mòkò ndâ mbe  ta wotí mì Mbíṛì ꞌdo gbí  gî, bìndi  ndú giì zogo nô. Ndùúṛù tí nò giì dù tí to tí nó yee gbí o mì Dàvídè tí gbolò gba mì ndoo, 46 náa tàkòcò Mbíṛì táánò peteke gítí wó, káa yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, máa, yí si yì ꞌví gèè ꞌbá-Mbíṛì ji Mbíṛì mì Jàkóbè. 47 Káa à giì gèè ꞌbá-Mbíṛì a Sólómònì tí ꞌviì bìndi Dàvídè. 48 Kpêtí ká énò, Mbíṛì ꞌvala tàꞌi tí nó náa a ꞌduù ká bì ta ꞌbì wó nó lá. Jé ká go có tí nó náa ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè énó máa, Mbíṛì máa,

49 ‹Ṛì a jàlàmbà mì ye,

bìndi  to tí nó a bàndò bà kaa kò ye.

Yo bà bì ji ye a ŋa ꞌbá yè?

Yo bà bàkà ji ye a ŋa bàndò yè,

wàa ye ꞌví dù tí ?

50 Àá táánò me ye ká bàkà ndâ i tí nó ꞌdáá gî nó lá?›

51 «Ndí yo ndâ mbe ngbútù! Ndâ tù-ká-kpò-có! Njembí yo go njembí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò Mbíṛì ni lá nô. Yo ta o ꞌdáá gî kû kpò có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì go i mì ndâ ká gù yo. 52 Yo ni ṛè ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gbaànjé náa ndâ ká gù yo dígísèé mèèkèꞌi tí wó lá ji ye gi! A ndú dígísèé ká ziki ndâ mbe ma có gítí bà gì ꞌDuù tí nó ta nèté mì wó jáá nô. Káa à kpónó a yo ká giì dù tí ndâ mbe cu gòmbò tí wó, delè tí ndâ mbe zi yí. 53 À giì dù ndí  a yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tuu ndâ basìlì mì wó ta ndâ có mì wó ji yo nó ká giì dù tí ndâ mbe kpolo tí ndâ có tí nò lá.»

54 Có tí nò náa Ìsìtéfànò ꞌdè nò giì doo ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà go wu, bìndi  ndú giì ṛo ꞌbì ndú ta sé có. 55 Káa Bèṛi-mì-Mbíṛì giì je wotí ji Ìsìtéfànò me gbolò, yí mâ giì zekeꞌo lèè gí gbíṛì, yí giì ŋò Mbíṛì ngbèzèè, ta Jézù kû ṛò tíyò mò gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì. 56 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ kpo ꞌduù, máa, «Ye kpónó kû ŋò njekèjì gbíṛì njaanga tí ngàà gî, bìndi  ꞌViì-mì-ꞌDakò kû ṛò tíyò mò gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì.»

57 Ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà giì kpò ꞌbì ndú mítí tù ndú kû pìì ta kû ꞌdo tí bà ꞌdi có tí nò mì Ìsìtéfànò nò gî. Ndú giì oloko ta ngèlè ya gítí wó, 58 ndú gì ja yí ꞌdo gbí gbata gí sè, bìndi  ndú giì ꞌvaka yí ta díí. Ndâ mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí Ìsìtéfànò gbí ngbàngà giì jaka ndâ bòngo mì ndú ꞌdo tí ndú gî, bìndi  ndú giì kaa ji ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò ta ṛè wó a Sàwúlè tacó bà kpolo tí . Bìndi  ndú giì kaa ya gítí bà ꞌvaka Ìsìtéfànò ta díí, ta sè ndâ ꞌbí ꞌduù.

59 Káa ta o tí nò náa ndú kû ꞌvaka Ìsìtéfànò ta díí nò, Ìsìtéfànò giì ꞌdeke tí wó, máa, «Mbe tí ye Jézù, si lilí ye ꞌví ya gí mì lo!» 60 Yí bà-i-nò giì kucuku muungbó wó mí to, bìndi  yí giì ꞌdeke tí wó ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Kaa có vò i tí nó mítí ndú lá, Mbe tí ye!» Ìsìtéfànò ꞌdeke káa tí wó nò gî nó, yí giì cee gî.

8

Sàwúlè mèèkèꞌi tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù

1 ꞌViì-ꞌdakò tí nó tí Sàwúlè mbe kpolo tí ndâ bòngo mì ndâ mbe zi Ìsìtéfànò nó giì eṛe wúꞌdè có bà zi Ìsìtéfànò nò ngiṛiꞌví gî. Bìndi  bà mèèkèꞌi tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè giì ꞌbìtà bà zì ta gbèe ṛi bà zi Ìsìtéfànò nò tí vò ŋa ŋìnó náa sè ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî giì ꞌvaaka ta gúku gbaànjé-gbaànjé ta ndi gbí ndâ gbata gbí ndâ to Jùdéyà, ta ndâ to Sàmárìyà ꞌdáá gî, si káa ndâ tú mì Jézù.

2 À káa ndâ ꞌbí tó ꞌduù mbe kû zè Mbíṛì ta tó njembí ká giì duu ku Ìsìtéfànò, bìndi  ndú giì wa yí.

3 Káa Sàwúlè giì bàkà a cèe ndi wó tacó bà mìì káa ꞌdóó ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù tóꞌdó gî. Yí giì nò cee njekèjì mì ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, kû zèè ndâ ꞌdakò ta ndâ niì, náa yí má ꞌde ndú gî nò, ya tí  gí gbí zàà.

Fìlípò ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù gbí to Sàmárìyà

4 Ndâ ꞌduù tí nó mì Jézù mbe ꞌvaaka ta ndi muu to ta gúku bà mèèkèꞌi tí ndú nó giì ꞌvèè ta bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù gbí ndâ to tí nò náa ndú fa ngèlè vò i ya ta ndi tí  nò. 5 ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú gbaànjé ta ṛè wó a Fìlípò, mbe fa ngèlè vò i tí nò mbe ꞌde ndú nò, ya a i gí gbí ꞌbí gbata gbí to Sàmárìyà, giì dù kû ma có tí Bìndi-Mbíṛì ji ndâ ꞌduù kà. 6 Ndâ mbè ꞌduù tí nò náa Fìlípò kò-kò ta ṛè Bìndi-Mbíṛì ji ndú nò giì ùnje gítí ndâ có mì Fìlípò ta njembí ndú gbaànjé, tacó ndú ꞌdi tàwo ndâ ꞌbí seṛè ŋìnó náa yí bàkà nó gî, ndú delè giì ŋò ndâ kpo-kpò i ŋìnó náa yí bàkà nó ta ṛo ndú: 7 ndâ seṛè bà co ndâ i ta bà tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù me mbè, delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó mbe gbeleꞌve gî nó, ta ndâ mbe kû nò gbélè-gbélè nó me mbè. 8 Tacó énò, tàkòcò ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò giì peteke ngé ndii gî.

Sìmónè tí mbe yeè

9 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè, tí mbe kû bàkà ndâ i-yeè, náa bà ꞌdè có gítí ndú kpò nje ndâ ꞌduù gî, kuu ta ꞌbá gbí gbata tí nó náa Fìlípò kû dù gbí  nò. Sìmónè tí nò bàkà tí wó ji ndâ ꞌduù máa, yì ma. 10 Tacó énò, ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò ꞌdáá gî, ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛè ndú a ṛè nó, giì je sè ndâ yê, ꞌdáá gî ta o tí nò kû ꞌdi có mì wó. Ndú giì gbì ṛè mítí wó máa, «Yí a wotí tí nó mì Mbíṛì náa à kû nì mítí  a ‹Ma›,» nô. 11 Ndâ ꞌduù tí nò kû ꞌdi có mì Sìmónè tacó yí kû bàkà ndâ i-yeè náa bà ꞌdè có gítí ndú kpò nje ndú gî mí kùṛo ndú ta kôndi o.

12 Ndâ ꞌdakò ta ndâ niì me mbè mâ giì ùnje gítí ndâ có tí nó náa Fìlípò kû kò ta kò ji ndú gítí bà dù Mbíṛì tí Gba, ta bà kò-kò ta ṛè Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó gî, Fìlípò giì caka tí ndú gî. 13 Sìmónè delè mâ giì ùnje gî, Fìlípò giì caka tí wó gî. Bìndi bà caka tí Sìmónè nò, yí giì dù ká kpírí-kpírí ta Fìlípò kû zeke ndâ seṛè, giì je ndâ kpo-kpò i tí nó náa Fìlípò kû bàkà nô, ta ꞌbí ŋa có náa yí bà ꞌdè gbí nje wó wálá, tacó bà ꞌdi gbí ŋa ndâ i tí nò náa Fìlípò kû bàkà ndú nò kpò nje wó gî.

14 Ndâ tú mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè mâ giì ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌduù Sàmárìyà ùnje gítí có mì Jézù gî, ndú giì tuu ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ya tí  ji ndú. 15 Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì yee Sàmárìyà gî, ndú giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví tuu Bèṛi mì wó gí muu ndâ ꞌduù tí nò mbe ùnje gítí có mì Jézù gî nò. 16 Tacó yee tí o bà gì ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì nò, à caka káa tí ndâ ꞌduù Sàmárìyà ta ṛè mì Mbe tí ndoo tí Jézù gî, káa Bèṛi-mì-Mbíṛì gì gí muu ndú kálásê. 17 Tacó énò, ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì bà-i-nò giì kaa ꞌbì ndú mí muu ndâ ꞌduù tí nò, bìndi  Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndú.

18 Sìmónè mâ giì ŋò bà gì Bèṛi-mì-Mbíṛì gí muu ndâ ꞌduù ta o bà kaa ꞌbì ndâ tú mì Jézù mí muu ndú nò, yí giì je gùrúsù ji ndú, 19 bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo je ꞌbí ŋa wotí tí nò mì yo nò ji ye delè, tacó wàa, ye má tee ta ꞌbì ye mí muu ꞌduù, wàa Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví gì gí muu wó.»

20 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Sìmónè máa, «Yo ꞌví mìì ta gùrúsù mì lo nó kpú, tacó bà koṛo có máa, gùrúsù a i bà sì i ŋìnó náa Mbíṛì ká kû je ji ndâ ꞌduù tí i-nambeè nô. 21 Bà i mì lo gbí i tí nó wálá, ꞌbí i ta ṛè lo delè gbí  wálá, tacó Mbíṛì ŋò njembí lo me dúú lá. 22 À má énò, ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí ŋa vò bà koṛo có mì lo nò gî, wàa wò ꞌví ꞌdeke tí lo ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví je ta à-cee-gî ji wò gítí ŋa bà koṛo có tí nò náa wò kû koṛo nò. 23 Tacó ye ŋò ni gî, máa, a ju kiì ká kû zi wò. Vò i delè da ꞌbò mítí kò lo gî.»

24 Káa Sìmónè giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «ꞌDeke tí lo ji Mbíṛì tacó tí ye, tacó wàa, ꞌbí i gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nò náa wò nì ṛè ndú nò ꞌví me ye lá.»

25 Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì ꞌdè có, ta bà kò-kò ta có mì Mbe tí ndoo, ji ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò Sàmárìyà náa ndú ya gítí  nò cee gî, ndú giì dele ndi ndú gí Jèrùzàlémè ta bà nò ta bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ ꞌbá tí kpokèjì gbí to Sàmárìyà.

Ndâ Fìlípò ta ꞌbí gbolò ꞌdakò mbe gí ꞌdo Èsìyópìyà

26 Ta o tí nò, basìlì mì Mbíṛì giì ꞌdè có ji Fìlípò máa, «ꞌViindi tí lo, wàa wò ꞌví zèè zì kpokèjì tí nó mbe mò gí gbíꞌdè, mbe ꞌdo Jèrùzàlémè kû gì gí gbí gbata Gázà nô.»

27 Fìlípò bà-i-nò giì ꞌbì nó go có tí nò náa basìlì mì Mbíṛì ꞌdè ji yí nò. Yí mâ giì zekeꞌo si yí kpokèjì, yí giì ŋò a ꞌbí ꞌdakò náa a ba yí gî, tí gbolò ꞌduù mbe kû kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì Kàndékè (gbí  máa gba-niì), mì ndâ ꞌduù Èsìyópìyà. 28 Gbolò ꞌduù tí nò ta o tí nò kû dele ndi wó gí ꞌbá ꞌdo bà bàkà i-Mbíṛì Jèrùzàlémè. Yí ta o tí nò ki tí wó gbí àràbíyà-kècè mì wó kû ꞌdeke i ꞌdo gbí wáràgà mì Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.

29 Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì ꞌdè có ji Fìlípò máa, «Yèè ndi lo dê gítí àràbíyà tí zô.»

30 Fìlípò mâ giì yèè dê gítí àràbíyà tí nò go có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì nò, yí giì ꞌde ꞌdakò tí nò kû ꞌdeke i ꞌdo gbí wáràgà mì Ìzáyà. Bìndi  Fìlípò giì ꞌvee yí máa, «Wò kpónó ꞌdi gbí có tí nò náa wò kû ꞌdeke nò gî?»

31 Káa yí giì ꞌvìsì cò ji Fìlípò máa, «Ye bà ꞌdi gbí  ta kpéétí ye ta ŋa kpokèjì ngàyi, sè  káa ŋìnó náa ꞌbí ꞌduù má konì ye?» Yí bà-i-nò giì tèꞌé tí Fìlípò gí mì ndú ta yí yaà.

32 Có tí nò náa gbolò ꞌduù tí nò kû ꞌdeke ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì nò énó máa,

«Yí táánò go rómbo náa à kû ja yí ya tí  gí nje sìzò.

Yí táánò dù ká ngbìì,

go ꞌviì-rómbo ta nje wó tí wó wálá kùṛo mbe kû ꞌdii se tí wó.

Yí táánò njaanga nje wo lá.

33 Àá táánò ŋonoko yí,

ta gbèe ꞌduù mbe tì muu wó wálá.

Mbe ꞌdè tà-ká-tà gítí ndâ ká gù wó wúnò bà dù wálá,

tacó à kaa yí ta ꞌbú si sè o mì wó me ꞌdú gí kùṛo.»

34 Gbolò ꞌdakò tí nò mâ giì ꞌdeke i tí nò cee gî, yí giì ꞌvìsì tí wó gítí Fìlípò, bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò kû ꞌdè có tí nò gítí ꞌdóó kùùkpò dìì wó wèè, gítí ꞌbí ꞌduù kèꞌbî? ꞌDè ji ye gi.» 35 Káa Fìlípò bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌvìsì có ji yí ta bà ꞌdè gbí có tí nò náa yí ꞌdeke ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì nò má kózò gî, yí bà giì ꞌdè gbí Banga-Ngú-Có mì Jézù ji yí.

36 Ndú mâ giì yèè gí kùṛo, ndú giì ꞌde ngo kpokèjì, bìndi  gbolò ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Fìlípò máa, «Ŋò ngo kuu zô, à má énò, ꞌdóó ṛè i tí nó mbe tii bà caka tí ye nó kpónó ꞌví dù a ŋa yè?»

37 Káa Fìlípò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò má ùnje ta njembí lo gbaànjé gî, àá bà caka tí lo gî.»

Gbolò ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Fìlípò máa, «Ye ùnje gî! Ye ùnje gî máa, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì a ꞌViì-mì-Mbíṛì.»

38 Gbolò ꞌdakò tí nò giì ṛò àràbíyà mì wó mí tíyò bìndi bà ꞌdè có tí nò, bìndi  ndú giì ya ta Fìlípò gí tà ngo, bìndi  Fìlípò giì caka tí wó gî. 39 Ndú mâ giì co gí sè ꞌdo tà ngo gî, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì te Fìlípò ꞌdo tí gbolò ꞌdakò tí nò gî. Yí giì ŋò Fìlípò kákáꞌi lá, káa yí giì nò sè nó mì wó ta pétékè tàkòcò wó.

40 Fìlípò giì ꞌde tí wó ŋìndi wó a i ngé gbí gbata Àzátù, bìndi  yí giì cee sè nó mì wó ta bà ma Banga-Ngú-Có ta ndi gbí ndâ gbata ta ndi tí kpokèjì léé gî di ngé gbí gbata Cèzàríyà.

9

Bà ꞌvìsì muu Sàwúlè

1 Sàwúlè giì dù á tàkòcò ndâ mbe tala có mì Mbe tí ndoo go ꞌbilì sè. Tacó énò, yí giì ya gí mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, 2 tacó wàa, yí ꞌví cu wáràgà tacó bà je wotí ji yì, wàa yì ꞌví ya tí  ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì á gbí gbata Dàmásìkù, wàa yì má ꞌde ndâ ꞌdakò ta ndâ niì mbe kû ṛu ndi «Kpokèjì tí nò» mì Jézù nò kà, yì ꞌví zèè ndú, wàa yì ꞌví kaa ndú gì tí  gí Jèrùzàlémè.

3 Káa, si Sàwúlè kû ya gí Dàmásìkù, si yí dooko dê ta gbata Dàmásìkù gî, yí giì gu káa ndiì ta ngbaꞌo ꞌdo gbíṛì mbe ngbaṛanga to jèlè yí gî. 4 Yí giì ꞌva tí wó to, bìndi  yí giì dù á to kà kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû tèꞌé tí wó, máa, «Sàwúlè! Sàwúlè!» Bìndi  ꞌduù tí nò giì ꞌvee yí máa, «Wò kû mèèkèꞌi tí ye tacó yè?»

5 Káa Sàwúlè giì ꞌvee ꞌduù tí nò máa, «Wò a ꞌdi, Mbe tí ye?»

Káa ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Sàwúlè máa, «Ye a Jézù tí nó náa wò kû mèèkèꞌi tí wó nô. 6 A gí yaà kpónó, wàa wò ꞌví ya gí gbí gbata Dàmásìkù, wàa à ꞌví tùbà i tí nó náa wò ꞌví bàkà nó ji wò kà.»

7 Ndâ ꞌduù tí nó muu nó ta ndâ Sàwúlè nó giì ṛò tíyò ngbi-ngbìì, tacó ndú kû ꞌdi káa kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji Sàwúlè, káa ndú ŋò ꞌduù tí nò lá. 8 Sàwúlè giì a gí yaà ꞌdo to bìndi i tí nò ta ṛo wó ngba-ngbàà, káa yí ŋò gbèe i lá. Bìndi  ndâ ka wó tí nó náa ndú ta ndú nó ká giì ja yí gbí sú ṛo ya tí  gí gbí gbata Dàmásìkù. 9 Yí giì dù gbí sú ṛo ta sili taꞌô. Gbí ndâ sili tí nò taꞌô nò, i-zó-zò di gbí nje wó lá, yí delè tò ngo mítí nje wó lá.

10 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí mbe tala có mì Jézù, ta ṛè wó a Ànàníyà, kuu gbí gbata Dàmásìkù. I tí nò mâ giì bàkà tí mítí Sàwúlè gî, Mbíṛì giì gì gí muu Ànàníyà go i gbí ṛiì nô. Yí giì tèꞌé tí wó ta ṛè wó máa, «Ànàníyà!»

Ànàníyà giì ùnje ji Mbíṛì máa, «Ye kuu nô, Mbe tí ye.»

11 Bìndi  Mbe tí ndoo giì ꞌdè có ji Ànàníyà máa, «A gí yaà, wàa wò ꞌví ya gí ꞌbá mì ꞌdakò tí nó tí Júdà nó, tí kpokèjì tí nó náa à kû nì ‹Jáá-kpokèjì› mítí  nô. Wàa, wò ꞌví ꞌvee bà tí ꞌbí ꞌdakò mbe gí ꞌdo gbí gbata Tárásùsù, ta ṛè wó a Sàwúlè. Yí kpónó kuu kà kû ꞌdeke tí wó ji ye tí Mbíṛì. 12 Ye tùbà tí lo tí Ànàníyà ji yí gbí ṛiì gî, máa, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Ànàníyà kèjì gí bà tee ꞌbì wó mítí wó, tacó wàa, ndâ ṛo wó ꞌví njaanga tí gî.»

13 Ànàníyà mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có gí tàkò  máa, «Ye ꞌdi tàwo ŋa ndâ vò i tí nó náa ꞌdakò tí nò kû bàkà ta ndâ ꞌduù mì lo Jèrùzàlémè nó ꞌdo mì ndâ ꞌduù me mbè, Mbe tí ye. 14 Yí delè kpónó te ꞌdo Jèrùzàlémè nò a nó bà gì gí bà woo ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá mbe kû si wò tí Mbe tí ndú gbí gbata Dàmásìkù nô. Yí gì nò ta wotí ꞌdo mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà.»

15 Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có ji Ànàníyà máa, «À ꞌdáá ká gbaànjé. Njè nó, tacó ye kpónó cu ꞌbì ye mítí wó, tacó wàa, yí ꞌví dù tí ꞌduù mì ye mbe ma ṛè ye ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ta ndâ kpo-kpò gba, ta ndâ Ìzìrìyélì delè. 16 ꞌDóó ye ta miṛi ye ká bà tùbà  ji yí máa, yí bà mbu muu ye tí vò ŋa bà mbu ndò.»

17 Ànàníyà giì njè nó bìndi có tí nò ya gí ꞌbá mì Júdà. Bìndi  yí giì ṛì gí tàꞌi. Yí mâ giì ꞌde Sàwúlè gî, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Náꞌvindí ye Sàwúlè! A Mbe tí ndoo tí Jézù tí nó mbe tùbà tí wó ji wò á kpokèjì si wò kû gì nó ká tuu ye ji wò. Yí tuu ye ji wò énó máa, wò ꞌví zekeꞌo, delè máa, Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví je wotí ji wò me gbolò.»

18 À káa póó bà cee có tí nò gbí nje Ànàníyà, ndâ ꞌbí i go kù kélè i nó giì oloko gí to ꞌdo tà ndâ ṛo Sàwúlè sósòꞌô gî. Yí bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ŋò ndâ i kákáꞌi. Tacó énò, yí bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi  à giì caka tí wó gî. 19 Yí mâ giì zò i bìndi bà caka tí wó nò gî, wotí giì gì gítí wó kákáꞌi gî.

Sàwúlè ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có mì Jézù

20 Sàwúlè giì ꞌbìtà bà ma có tí Jézù ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, máa, Jézù a ꞌViì-mì-Mbíṛì. 21 Káa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù giì ꞌbìtà bà fiini có gbí òkò tí ndú, máa, «À ngbáṛángàꞌi kuu nó me gbíṛo ꞌdakò tí nó mbe kû tè ꞌbèlè ndâ mbe kû te duù mítí ṛè tí nò Jèrùzàlémè nó ká nó lá? Yí kpónó te nó a nó bà gì gí bà woo ndú, wàa yì ꞌví ya ta ndú gí Jèrùzàlémè ta wáràgà ꞌdo mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà.» 22 Ngé gî lá! Kòcò Sàwúlè kû giì co gbí ndâ có mì ndú nò ta bà ma có mì Jézù go bà co ngûwu gbí mù. Yí giì ŋònòkò muu ndâ Jùdéyà tí nó mbe kû ꞌvala Dàmásìkù nó ta bà tùbà  ji ndú énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì nò gî.

23 Ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò sili bà giì me a túkà tí ŋa nèté tí nò mì Sàwúlè nò, ndú giì kili ta bà muu ndú, bìndi  ndú giì pà kpokèjì tacó bà zi yí. 24 Tacó énò, ndú giì dù kácáá kû ṛi njekèjì ndùgù gbata tacó bà ŋò bà co yí gí sè, wàa bà có tí nò ꞌví cee gî. Keèlá Sàwúlè ꞌdi có ndâ i tí nò náa ndú kû bàkà nò sàà gî. 25 Ndâ mbe tala có mì Sàwúlè mâ giì ŋò énò, ndú giì te yí mí gbí kèè, bìndi  ndú giì yuu ta yí gí sè co tí nga ndùgù.

26 Sàwúlè mâ giì delè ndi wó bìndi ndâ i tí nò mbe ꞌdè yí Dàmásìkù nò ya gí Jèrùzàlémè, yí giì tala bà dù á mì ndú ta ndâ mbe tala có mì Jézù. Káa, ndâ mbe tala có mì Jézù giì dù ta yí ká ta seè tí ndú, tacó có tí nò máa, yí gì tí ka ndú mbe tala có mì Jézù gî nò, zò muu ndú dúú-dúú lá. 27 A ꞌbí ꞌdakò tí mbe tala có mì Jézù, ta ṛè wó a Bàrànábà ká giì gbì gbí njembí wó gítí bà tùbà tí Sàwúlè ji ndâ tú mì Jézù. A Bàrànábà tí nò ká giì ꞌdè gbí bà tùbà tí Mbe tí ndoo ji Sàwúlè si yí tí kpokèjì kû ya gí Dàmásìkù ngbáṛángàꞌi ji ndâ tú mì Jézù. À delè káa yí ká giì dìtà bà kò kò mì Sàwúlè ta ṛè Jézù gbí gbata Dàmásìkù ta gúku tí wó tí Sàwúlè wálá ji ndâ tú mì Jézù. 28 Ndâ Sàwúlè bà-i-nò giì dù kû nò ta ndâ tú mì Jézù ta ndi gbí gbata Jèrùzàlémè, kû ma ṛè Mbe tí ndoo ta gúku tí wó ngé gî wálá ꞌdo gbí ndò muu bà tùbà tí wó mì Bàrànábà ji ndú nò.

29 Sàwúlè mâ giì ꞌdè có ta ndâ ꞌbí ŋa ndâ Jùdéyà ŋìnó ta nje có mì ndú a có Ìgìrígì nó, à giì dù gbí òkò tí ndú ta ndú a kponje. Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò giì eṛe muu ndú gî máa, kózò tí ndâ yì bà zi káa Sàwúlè. 30 Có tí nò mâ giì ꞌva tí gbí tù ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ndú giì ya ta Sàwúlè gí gbí gbata Cèzàríyà, bìndi  ndú giì tuu yí ya tí  gí Tárásùsù.

31 ꞌBí i mbe giì ba muu ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí ndâ to Jùdéyà, ta Gàlìléyà, ta Sàmárìyà, ꞌdáá gî ta o tí nò wálá. Ndú kû giì co tí kpokèjì mì Mbíṛì. Ndú delè giì dù kû àdì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì.

Pìyétòrò ꞌvala ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Lídà ta Jópà

32 Pìyétòrò giì dù kû nò nó jèlè to ta bà gala ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ta ndi gbí ndâ gbata ꞌdáá gî. Ta ꞌbí o gbaànjé, yí mâ giì ya gí bà gala ndâ ꞌduù gbí gbata Lídà, 33 yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî, ta ṛè wó a Ànéyà. Ànéyà tí nò gbeleꞌve mí to a i ta ndoò vô-nje taꞌô. 34 Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌdè có ji Ànéyà máa, «Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌvala wò gî. A gí yaà, wàa wò ꞌví paṛaka kpâ-sili mì lo.» Ànéyà bà-i-nò ngé giì a gí yaà go có mì Pìyétòrò nò gî. 35 Ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Lídà ta Sàrónì mâ giì ŋò Ànéyà kû nò nó, ndú ꞌdáá gî giì ꞌvìsì tí ndú gí mì Mbe tí ndoo gî.

36 Ta o tí nò, ꞌbí niì tí mbe tala có mì Jézù gbí gbata Jópà, ta ṛè wó a Tàbítà gbí có Jùdéyà, à ta có Ìgìrígì a Dórókàsì, (gbí  máa «lámbà»), náa nèté mì wó ta o ꞌdáá gî a bà bàkà tó i, ta bà konì ndâ mbe yê, 37 giì sì nòꞌo. Yí mâ giì cì gî, à giì caka ku wó gî, bìndi  à giì te yí mí gbí soṛo. 38 Ndâ mbe tala có mì Jézù gbí gbata Jópà mâ giì ꞌdi có énó máa, Pìyétòrò kuu gbí gbata Lídà, ndú giì tuu ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndú gí tàkò wó, máa, «Bàkà nambeè mì lo, wàa wò ꞌví goonó gálà gì gítí ze.» Ndú bàkà énò tacó bà ꞌdo Jópà ya gí Lídà ká dê.

39 Ndâ tú tí nò mâ giì ꞌvanda ndi có tí nó náa à tuu ta ndú nó ji Pìyétòrò gî, ndú giì njè nó ta ndú gbaànjé ya gí Jópà. Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌdò ta Pìyétòrò gí tàꞌi tí nó náa à kû wa ku Dórókàsì mítí  nô. Ndâ nawù ku tí nó mbe kû wa ku nó mâ giì ŋò Pìyétòrò, ndú giì tì yí ꞌdee gî, kû wa gbí ta bà tù ndâ bòngo tí nó náa Dórókàsì cu ji ndú si yí tí wu wó nô.

40 Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî máa, ndú co ꞌdo tàkò ku gí sè. Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì njè gí sè gî, Pìyétòrò giì kucuku muungbó wó mí to. Yí mâ giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì gî, yí giì ꞌvìsì tí wó gítí ku, bìndi  yí giì tèꞌé tí wó, máa, «Tàbítà, a gí yaà.» Tàbítà bà-i-nò giì njaanga ṛo wó. Yí mâ giì ŋò Pìyétòrò, yí giì a ki tí wó yaà. 41 Pìyétòrò bà-i-nò giì tù ꞌbì wó ji yí. Yí mâ giì zèè gî, Pìyétòrò giì ja yí gí yaà, bìndi  yí giì tèꞌé tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ta ndâ nawù ku ꞌdo sè, bìndi  yí giì je yí ji ndú tí wu wó.

42 Tàwo i tí nò giì ya cee gbí gbata Jópà ꞌdáá gî. Bìndi  ndâ ꞌduù me mbè giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo. 43 Pìyétòrò giì dù gbí gbata Jópà bìndi có tí nò ta mbè sili á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò tí mbe fuu kû, ta ṛè wó a Sìmónè.

10

Mbíṛì ꞌdè có ji Kòrònélìyò

1 Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌbí ŋa àsìkérì mì ndâ Ròmánò náa à kû nì mítí ndú a ndâ àsìkérì-Tùlìyánì, 2 tí ꞌdakò mbe kû co ká jáá tí kpokèjì mì Mbíṛì, mbe kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta o ꞌdáá gî, náa ndú ta ndâ ꞌviì mì wó ꞌdáá gî a ndâ mbe ꞌdi có mì Mbíṛì, tí ꞌdakò ta ŋó ṛo i tí wó wálá, mbe kû konì ndâ mbe yê mì ndâ Jùdéyà ta o ꞌdáá gî, ta ṛè wó a Kòrònélìyò, kuu ta ꞌbá gbí gbata Cèzàríyà.

3 Ta ꞌbí ṛi-ꞌdêꞌo gbaànjé, ꞌbí i giì bàkà Kòrònélìyò goòlá yí kû ṛi a ṛiì nô, yí giì ŋò basìlì mì Mbíṛì kû ṛì gí tàkò wó tàꞌi ta bà tèꞌé tí wó ta ṛè wó máa, «Kòrònélìyò!»

4 Kòrònélìyò bà-i-nò giì si ṛo wó ngba-ngbàà ta gúku kû zeke ta basìlì tí nò. Bìndi  yí giì ꞌvee basìlì tí nò máa, «A yè, Mbe tí ye?»

Káa basìlì tí nò giì ꞌvìsì có ji Kòrònélìyò máa, «Mbíṛì ŋò bà ꞌdeke tí lo gî, yí delè giì ŋò ndâ nambeè tí nó náa wò kû bàkà ji ndâ mbe yê nó gî. 5 À má énò, tuu ꞌbí ꞌduù gí gbí gbata Jópà gí bà tèꞌé tí ꞌbí ꞌdakò ta ṛé wó a Sìmónè, náa à kû nì mítí wó a Pìyétòrò nó, máa, yí gì gí mì lo. 6 Yí kû dù á Jópà kà a i ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò tí mbe fuu kû, ta ṛè wó delè káa Sìmónè, ta ꞌbá mì wó dê seè kàpá.»

7 Basìlì tí nò mbe ꞌdè có ji Kòrònélìyò nò mâ giì ya gî, Kòrònélìyò giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndâ bòò mbe kû bàkà nèté ꞌbá mì wó, giì je àsìkérì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ àsìkérì ŋìnó mbe kû kpolo tí wó nô. Ndâ ꞌduù tí nò náa Kòrònélìyò ṛuka ndú nò ꞌdáá káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co ká jáá tí kpokèjì mì Mbíṛì. 8 Yí giì ꞌvanda ndi có tí nó mbe ꞌde yí nó ꞌdáá gî ji ndú, bìndi  yí giì tuu ndú, máa, ndú ya gí bà tèꞌé tí Pìyétòrò ji yì ꞌdo Jópà.

9 Ta ꞌbí yé bìndi bà tuu ndâ ꞌduù mì Kòrònélìyò nò, si ndú dooko ta gbata Jópà gî, Pìyétòrò giì ya gí pí ꞌbá gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta ṛi dê gítí bà gì gbúrú. 10 Káa go giì zèè yí kùṛo o bà zò i, bìndi  yí giì dù kû koṛo có gítí bà gì o bà zò i. ꞌBí i bà-i-nò giì bàkà yí goòlá yí kû ṛi a ṛiì nô. 11 Yí mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò njekèjì gbíṛì njaanga tí ngàà gî, káa ꞌbí i go gbolò kpâ-bòngo náa à dò gbí  dó-dò kû gì gí to yàꞌbàà énò, 12 ta ndâ ŋa ndâ nò, ta ndâ nuù, ta ndâ kùnene ŋa i mbe kû ja gbí yì ndú có to, ta ndâ ŋa ndâ i mbe kû ṛì gùù, muu to tí nó ꞌdáá gî gbí . 13 Bìndi  yí giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji yí ꞌdo gbíṛì máa, «Pìyétòrò! Ziki ndâ i tí nò kpónó, wàa wò ꞌví zò ndú.»

14 Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdè có ji yí ꞌdo gbíṛì nò, máa, «Ngé gî lá, Mbe tí ye. Ye jé ta gbèe ṛi zò i ŋìnó náa a me yí  lá, tí zu i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó lá.»

15 Káa ꞌduù tí nò giì ꞌdè có ji Pìyétòrò kákáꞌi máa, «Yúcó mì lo tacó bá nì ‹bètí› ta ‹zuù› mítí i ŋìnó náa a Mbíṛì ká bàkà tí ngbáṛángà i nó wálá.» 16 ꞌDuù tí nò giì yòòngò Pìyétòrò gítí bà zò ndâ i tí nò ta bà  taꞌô, káa Pìyétòrò giì biya gî. Pìyétòrò mâ giì zekeꞌo, ꞌvóndóꞌdóó! À ja káꞌi tí nò ya tí  gí gbíṛì kákáꞌi gî.

17 Káa si Pìyétòrò ká jé kû ꞌviiki gbí ŋa i tí nò náa yí ŋò go i gbí ṛiì nò, yí giì ŋò ndâ ꞌdakò tí nó náa Kòrònélìyò tuu ndú ji yí nó yee kpàtàràkà njekèjì ndùgù gî. Ndú nò ta bà ꞌvee bà ꞌbá mì Sìmónè tí mbe fuu kû kpòò, káa ndú giì ꞌde gî. 18 Ndú bà-i-nò giì ꞌvee ꞌvé ꞌdo njekèjì ndùgù sè máa, «ꞌBí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè Pìyétòrò kuu bà-i-nó?»

19 Pìyétòrò ŋò bà yee ndâ ꞌdakò tí nò lá, tacó mbí wó ta o tí nò me dê lá, yí ta o tí nò kû koṛo có ká wìì énó gítí ndâ ŋa i tí nó náa yí ŋò go ndâ i gbí ṛiì nô. A Bèṛi-mì-Mbíṛì ká giì ꞌdè có ji yí máa, «Ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò taꞌô mbe kû ꞌvee bà tí lo kuu zô. 20 Nògí, co gí mì ndú to kà. Wàa wò ꞌví me kpììkì-kpììkì gítí bà ya ta ndú gí ta é tí nò lá, tacó a ye ká tuu ndú.»

21 Pìyétòrò bà-i-nò giì co gí to mì ndâ ꞌdakò tí nò. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ŋìnó a ye tí ꞌduù tí nó náa yo kû ꞌvee bà tí wó nô. Yo gì gí bà ŋa yè?»

22 Ndâ ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A Kòrònélìyò, tí ꞌdakò tí nó tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ ꞌduù Rómà nó ká tuu ze. Yí a ꞌduù jáá, tí ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌdi có mì Mbíṛì, náa ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî kû te duù mítí wó. A basìlì mì Mbíṛì ká ꞌdè có ji yí máa, yí tuu tú gí tàkò lo, wàa wò ꞌví ya gí ꞌbá mì wó, tacó wàa, yí ꞌví ꞌdi có ŋìnó náa wò bà ꞌdè ji yí nô.» 23 Pìyétòrò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì kaa ndâ ꞌdakò tí nò gí tàꞌi, bìndi  yí giì je bàndò ṛì ji ndú ta bèbìlì tí nò.

Yé mâ giì too gî, ndâ Pìyétòrò ta ndâ ꞌdakò tí nò, giì je ndâ ꞌbí mbe ko ndú ꞌdo gbí òkò tí ndâ náꞌvindí ndú mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Jópà, giì ꞌbì nó kû ya gí tà é mì Kòrònélìyò. 24 Ndú giì yee gbí gbata Cèzàríyà ta ꞌbí yé, ꞌde Kòrònélìyò kili ndâ nambe wó, ta ndâ kpóló-kpolo kómbe wó ꞌdáá gî, kû ù gbí ṛo Pìyétòrò. 25 Kòrònélìyò mâ giì ŋò Pìyétòrò dooko gí ꞌbá mì wó gî, yí giì ya gí kùṛo wó, yí giì kucuku muungbó wó mí to kùṛo wó, bìndi  yí giì mò muu wó gí to kùṛo wó. 26 Káa Pìyétòrò giì ja yí gí yaà, ta bà ꞌdè có ji yí máa, «A gí yaà, ye delè ngbá káa ꞌduù go wò.» 27 Kòrònélìyò mâ giì a gí yaà gî, ndú giì ꞌbì nó, ta bà ꞌdè nje ta Pìyétòrò kû ya tí  gí mì ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí ꞌbá mì wó nò.

28 Ndú mâ giì yee mì ndâ ꞌduù tí nò gî, Pìyétòrò giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ta kpêtí yo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, à me dú gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà máa, ꞌbí ꞌduù tí Jùdéyà ꞌví ŋònòkò tí wó ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá. Yí delè ꞌví co wiṛi ya gí mì ndú lá. Káa, a Mbíṛì ká tùbà  ji ye ngbáṛángàꞌi énó máa, ye ꞌví ꞌdè có énò máa, ꞌbí ꞌduù a zu ꞌduù nò lá, wàa ye delè ꞌví nì ‹bètí› mítí ꞌduù lá. 29 Ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa ye ṛìngì ta tí ye gítí bà gì gí ta é mì yo lá nó ká nò. Wélégí, yo tuu tú gí tàkò ye tacó yè?»

30 Káa Kòrònélìyò giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «À kpónó bìndi có tí nò a sili taꞌô, ta ṛi jé ká go ŋìnó kpónó nô, ká go bà kì ṛo, ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí ꞌdakò kû ṛò tíyò á kùṛo ye ta bòngo kû tòngbaà tí wó. 31 Yí giì ꞌdè có ji ye máa, ‹Kòrònélìyò! Mbíṛì ŋò bà ꞌdeke tí lo gî. Mbí wó delè kuu tí ndâ nambeè mì lo náa wò kû bàkà ji ndâ mbe yê nô. 32 À má énò, tuu ꞌduù kpónó gí Jópà, gí tàkò Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛé wó a Pìyétòrò nô. Yí kû dù á Jópà kà a i ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó delè káa Sìmónè tí mbe fuu kû, ta ꞌbá mì wó yì kàpá.› 33 Tacó énò, ye ngé giì tuu tú gí tàkò lo. Káa wò giì bàkà nambeè ji ye me gbolò ngé ma, wò giì gì gî. Ze kpónó kili mí kùṛo lo nó tacó bà ꞌdi ŋa có ŋìnó Mbíṛì ꞌdè ji wò, máa wò ꞌví gì gí bà ꞌdè ndí  ji ze nô.»

Pìyétòrò ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌbá mì Kòrònélìyò

34 Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí ꞌbá mì Kòrònélìyò nò, máa, «Ye kpónó ŋò ni gî, máa, yúcó a ŋìnó máa, Mbíṛì bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù lá. 35 ꞌDuù má ꞌdi có mì Mbíṛì gî, wàa yí ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó jáá nó, ŋa wó tà kpêtí má káa yè wè, Mbíṛì ngé kû liꞌvi yí go bà liꞌvi dó ꞌviì. 36 A dú káa yúcó máa, Mbíṛì táánò tuu có mì wó a i ji ndâ Ìzìrìyélì, ta bà tuu Jézù tí Bìndi wó tí Mbíṛì gí bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù nìkì maa ji ndú. Jézù tí nò tí Bìndi-Mbíṛì, náa Mbíṛì táánò tuu yí nò a Mbe tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.

37 «Ye koṛo có máa, yo ꞌdi có tí nó náa à kpónó-kpónó kò ta kò cee gbí to Jùdéyà léé gî, mbe ꞌbìtà tí ꞌdo gbí to Gàlìléyà á bìndi bà kò-kò mì Jòvánì ta có bà caka tí ndâ ꞌduù nó gî. 38 Yo ꞌdi có bà si Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ꞌví gì gí muu Jézù tí nò mbe gì ꞌdo Názàrètì nò gî. Yo delè giì ꞌdi có bà je wotí mì wó tí Mbíṛì ji yí gî. Yí táánò si sè to lá, kû nò ta bà bàkà ndâ tó i, delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó náa Gba-vò-i zogo ndú gî nô, tacó Mbíṛì táánò kuu tàkò wó. 39 Ze kpónó ta ndâ ꞌbí ka ye a ndâ mbe kû ma có ndâ i ŋìnó gbaànjé-gbaànjé náa yí táánò bàkà ta ndi ꞌbá mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ i ŋìnó náa yí táánò bàkà mí Jèrùzàlémè nô. A ndú tí ndâ Jùdéyà táánò ká zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû. 40 Káa Mbíṛì giì te yí gí yaà ta sili taꞌô bìndi bà zi yí nò. Bìndi  Mbíṛì giì si yí tùbà tí wó cuki 41 ká ji ze tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ma có tí wó náa Mbíṛì ṛuka ze sàà táánò gî nô. Ze táánò zò i ta ndú bìndi bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò gî. 42 Yí giì ꞌdè có ji ze máa, ze ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù. À delè ká yí ká giì ꞌdè có ji ze máa, ze ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, Mbíṛì bàkà yì tí mbe waa có mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gî, mbe waa có mì ndâ ꞌválá ta ndâ ku. 43 Ndâ mbe ꞌdòkò có mí Mbíṛì ꞌdáá gî ꞌdè có ká gítí wó máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî nó ta ṛè mì Jézù.»

Bà caka tí ndâ kpédélé ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô

44 Káa si Pìyétòrò kû ꞌdè có tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndâ ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdi có mì wó nò. 45 Nje ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî, mbe ko Pìyétòrò ꞌdo Jópà nó, giì ꞌdèè gítí bà ŋò bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta bà si Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ꞌví gì gí muu ndú delè gî. 46 Tacó ndú ta o tí nò kû ꞌdè-kòcò, ta bà ùlù Mbíṛì, ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌvee ndâ ka wó Jùdéyà máa, 47 «Ṛè i mbe tii bà caka tí ndâ ꞌduù tí nó ta ngo kpónó ꞌví dù a ŋa yè, lê náa Mbíṛì je Bèṛi mì wó ji ndú ꞌvii ká ꞌvii ta ndoo tí ndâ Jùdéyà gî nó?» 48 Tacó énò, yí giì ꞌdè có máa, à caka tí ndú ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

Ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌdeke tí ndú ji Pìyétòrò bìndi bà caka tí ndú nò, màa, yí dù ta sili gàà énó mì ndâ yì ta ndú.

11

Pìyétòrò ꞌdè ndeṛè bà ya yí gí ꞌbá mì Kòrònélìyò

1 Ndâ tú mì Jézù ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí to Jùdéyà nó giì ꞌdi có bà ùnje mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gítí có mì Jézù gî. 2 Tacó énò, Pìyétòrò mâ giì dele ndi wó gí Jèrùzàlémè, ndâ Jùdéyà ŋìnó gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, mbe zèè có gítí bà ya gí gbí gàzâ kácá-kácá nó giì ꞌvee gbí nje wó, máa, 3 «Wò wálá ꞌdo nò bà wiṛi ꞌbá mí ŋa ndâ ꞌduù tí nó mbe ya gí gbí gàzâ lá nó? Wò ꞌdo ndi lo nò bà toko ꞌbì yo ta ndú mí gbí gbèe káꞌi le?»

4 Káa Pìyétòrò giì ꞌdè gbí i tí nó mbe me tí nó ꞌdo ngé ṛèngbó  ngbáṛángàꞌi ji ndú énó máa, 5 «Ta ꞌbí o gbaànjé, si ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí gbata Jópà, ꞌbí i giì bàkà ye goòlá ye kû ṛi a ṛiì nô. Bìndi  ye gì ŋò ꞌbí i go gbolò kpâ-bòngo náa à dò gbí  gî, bìndi  à kû giì yuu ꞌdo gbíṛì yàꞌbàà énó gí to dê ṛègbà tí ye tí bàndò tí nó náa ye kû ki tí ye to tí  nô. 6 Ye mâ giì zekeꞌo gbí i tí nò, ye giì ŋò ndâ kpíkpàꞌdà ŋa i mbe kû ꞌvala muu to tí nó léé gî kû gbí : ŋa yo tí ndâ kòtí nò, ta ndâ kòtí kàzà, ta ndâ i mbe kû ja gbí yì ndú có to, ta ndâ i mbe kû ṛì gùù, ta ndâ i mbe kû o ta gbí pípìṛi, ꞌdáá gî. 7 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji ye énó máa, ‹Pìyétòrò! Ziki ndâ i tí nò, wàa wò ꞌví zò ndú!›

8 «Káa ye giì ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò énó màa, ‹Ngé gî lá, Mbe tí ye! Zu i jé ta ꞌbí ṛi gbaànjé di gbí nje ye lá.›

9 «Káa ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji ye ꞌdo gbíṛì kákáꞌi máa, ‹Si bà nì «zu i» mítí i ŋìnó náa Mbíṛì bàkà tí ngbáṛángà i gî nó mí to.› 10 ꞌDuù tí nò ꞌdè có ji ye ta bà  taꞌô, máa, ye zò ndâ i tí nò, káa ye giì biya ndâ có mì wó nò ꞌdáá gî. Ye mâ giì zekeꞌo bìndi bà ꞌdè có mì wó nò ji ye, ye giì ŋò à ja ndi ndâ i tí nò, ꞌvóndóꞌdóó, ya tí  gí gbíṛì gî.

11 «Káa, si ye ká kuu gbí kùdù có tí nò, ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò taꞌô, náa à tuu ndú ji ye ꞌdo gbí gbata Cèzàríyà kû ṛò tíyò á njekèjì ndùgù ꞌbá tí nó náa ye kuu dù tí  nô. 12 Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì ꞌdè có ji ye máa, ye ꞌví me kpììkì-kpììkì gítí bà ya ta ndú gí tà é tí nò lá. Tacó énò, ze giì njè nó ta ndâ ꞌdakò tí nò, giì je ndâ náꞌvindí ye tí nó kuu ta bà muu ndú vô-nje gbaànjé nó, ya gí ꞌbá mì ꞌdakò tí nò mbe tuu ndâ ꞌduù gí tàkò ye nò. 13 Ze mâ giì yee kà, ꞌdakò tí nò giì ꞌdè có ji ze máa, yì ŋò a basìlì mì Mbíṛì ká ṛì gí tàꞌi tàkò yì, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yì máa, ‹Tuu ꞌduù gí Jópà gí tàkò Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Pìyétòrò nô, 14 wàa yí ꞌví gì gí bà ꞌdè có mbe ꞌvala yo ta ndâ ꞌviì mì lo ji yo.›

15 «Káa ye mâ giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú, ye giì ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì kû gì ꞌdo gbíṛì gí muu ndú, go bà gì yí gí muu ndoo táánò gbí kpédélé o nô. 16 Bìndi  mbí ye giì ꞌva tí có tí nó náa Mbe tí ndoo táánò ꞌdè ji ndoo énó máa, ‹Jòvánì táánò kû caka tí ndâ ꞌduù ta ngo, káa àá bà giì caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì,› nô. 17 Káa Mbíṛì lê má bàkà ji ndú káa gbèe ŋa nambeè tí nó náa yí táánò bàkà ji ndoo gí tàkò bà ùnje mì ndoo gítí có mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó, ye a ꞌdi, wàa a ye ká ꞌví giì jòò ta gbí có ta Mbíṛì?»

18 Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌvìsì ji ndú nò, ndú giì nè nje ndú gí tàkò có bà ŋònòkò tí Pìyétòrò ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ lá nó gî. Ndú bà-i-nò giì ùlù Mbíṛì máa, «Mbíṛì delè je muu ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, tacó bà ꞌvìsì tí ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gítí kpokèjì ꞌválá gî.»

Bà ꞌbìtà bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì

19 Ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí có mì Jézù mbe ꞌvaaka ta gúku bà mèèkèꞌi tí ndú ꞌdo Jèrùzàlémè ta o bà zi Ìsìtéfànò nó, giì ꞌvèè ta ndi gbí ndâ to Fònésìyà ta Kípùrù, ta gbata Àndìyókì, kû ma có mì Jézù kpolo ma ká ji ndâ Jùdéyà. 20 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe gì ꞌdo gbí ndâ to Kípùrù ta Sìrínì gí gbí gbata Àndìyókì giì ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có mì Mbe tí ndoo tí Jézù ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó delè. 21 Mbe tí ndoo giì konì ndú gbí nèté mì ndú, bìndi  ndâ ꞌduù me mbè giì ꞌvìsì muu ndú gítí kpokèjì mì Mbe tí ndoo gî.

22 Có bà ùnje gítí có mì Jézù mì ndâ tende ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí gbata Àndìyókì mâ giì yee tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè, ndú giì tuu ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí òkò tí ndú ta ṛé wó a Bàrànábà ya tí  gí Àndìyókì. 23 Bàrànábà mâ giì yee Àndìyókì, yí mâ giì ŋò ŋa nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndâ ꞌduù kà nó, tàkòcò wó giì peteke gî. Yí bà-i-nò giì kpo-gbí-tà-tù ndú tí kpoò, máa, ndú ꞌdáá gî ꞌví tee njembí ndú mítí Mbe tí ndoo tí kpoò. 24 Bàrànábà tí nò náa ndâ mbe kili ta ṛè mì Jézù tuu yí ji ndâ ꞌduù Àndìyókì nò a tó ꞌdakò náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji yí me gbolò ngé ndii gî, tí ꞌdakò mbe tee njembí wó ꞌdáá gî mítí Mbíṛì. Tacó énò, ndâ ꞌduù me mbè giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo ꞌdo gbí có mì wó.

25 Bàrànábà giì njè nó ꞌdo Àndìyókì ya gí gbí gbata Tárásùsù gí bà pà bà tí Sàwúlè. 26 Yí mâ giì ꞌde yí gî, yí giì ꞌdaka yí ya tí  gí Àndìyókì. Bìndi  ndú giì too ndoò gbaànjé ta yí mí mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù kà, kû nìbà i ji ndú.

À giì ꞌbìtà bà nì «Kìrìsìtìyánò,» ta gbí  énó máa, «ndâ bòò mì Bìndi-Mbíṛì,» mítí ndâ mbe tala có mì Jézù nó a i gbí gbata Àndìyókì.

27 Ta o tí nò náa ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè kuu tí  gbí gbata Àndìyókì nò, ndâ ꞌbí mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì ꞌdo Jèrùzàlémè gí Àndìyókì. 28 ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú gbaànjé ta ṛè wó a Àgábù giì a gí yaà, bìndi  yí giì kò kò ji ndâ ꞌduù ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì máa, vò go kèjì gí bà tè ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. (À dú káa yúcó, vò go giì tè to go có mì Àgábù nò gbí o mì Kìláwúdìyò tí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.) 29 Ndâ mbe tala có mì Jézù gbí gbata Àndìyókì mâ giì ꞌdi có mì Àgábù nò, ndú giì eṛe gba có mì ndú gbaànjé máa, ndâ yì ꞌdáá gî gò i, káa à me énó máa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví gò i ꞌvii ká ꞌvii nò lá. ꞌDuù ꞌví gò káa bà wotí mì wó, wàa ndâ yì ꞌví tuu ji ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ŋìnó ꞌbá Jùdéyà nó, wàa ndú ꞌví konì ta tí ndú. 30 Ndú mâ giì yòò i-ꞌbì ndú go có tí nò náa ndú toko nò cee gî, ndú giì tuu ta ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè ji ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á Jèrùzàlémè.

12

Bà zèè Pìyétòrò

1 Ta o tí nò, Èródè, tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà, giì ꞌbìtà bà zèè ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù ta kpo-ꞌbilì. 2 Yí da miṛi Jákòmò tí nó tí náꞌvindí Jòvánì nó ta njà sìzò. 3 Yí mâ giì ŋò énó máa, líkí i tí nò náa yí bàkà nò kuu tí ndâ Jùdéyà, yí giì co gbí ndò muu ŋìnò ya gí bà zèè Pìyétòrò delè. 4 Èródè zèè Pìyétòrò a i ta o bà ci ꞌDê-kô gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Tacó énò, yí giì te yí mí gbí zàà, bìndi  yí giì kaa ndâ àsìkérì muuꞌbì-nje vô nje-vô gbaànjé tacó bà kpolo tí wó yee tí o bà cee o bà bàkà bà tàkìì bà ci ꞌDê-kô, má kózò gî, wàa yì ꞌví giì yù gàzâ ji yí mì kùṛo ndâ ꞌduù. 5 Káa ta o tí nò náa Pìyétòrò kuu tí  gbí zàà nò, ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù giì dù kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí wó ta njembí ndú gbaànjé.

Basìlì mì Mbíṛì njaanga Pìyétòrò ꞌdo gbí zàà

6 Káa ta bèbìlì kùṛo yé bà ŋò ngbàngà mì Pìyétòrò mì Èródè, Pìyétòrò ta o tí nò tí ṛì ta ndâ gìnjírì tí wó sósòꞌô, gbí òkò tí ndâ àsìkérì sósòꞌô mbe kû ù ṛègbà tí wó, bìndi  ndâ ꞌbí  gbí-gbi kû ù gbolò njekèjì bà ṛì gí gbí zàà. 7 Ta bèbìlì tí nò, basìlì mì Mbíṛì giì ṛì gí tàꞌi gbí zàà tàkò Pìyétòrò si yí tí ṛì, bìndi  yí giì gbà Pìyétòrò ta bà gbì yí gbí Kâ wó pétékèꞌi énô. Pìyétòrò mâ giì gundiì ꞌdo tí ṛì, yí giì ŋò basìlì tí nò mbe gbà yí ꞌdo tí ṛì nò kû ṛò tíyò gbí ngbaꞌo tàkò ndú tàꞌi. Bìndi  basìlì tí nò giì ꞌdè có ji Pìyétòrò, máa, «A gí yaà! Ngoꞌve tí lo!» Pìyétòrò mâ giì a gí yaà go có mì basìlì tí nò, ndâ gìnjírì tí nó kùtàá náa à eṛe ta ndâ ꞌbì wó nó giì dù káa kaṛaka gbí tí ndú ꞌdo tí ndâ ꞌbì wó ta kpéétí ndú gî. 8 Bìndi  basìlì tí nò giì ꞌdè có ji yí máa, «Eṛe wúꞌdè mì lo gî, wàa wò ꞌví yuu ndâ tàmà mì lo.» Pìyétòrò mâ giì bàkà go có tí nò náa basìlì tí nò ꞌdè ji yí nò gî, basìlì tí nò kákáꞌi giì ꞌdè có ji yí máa, «Paṛaka wòòkò bòngo mì lo náa wò kû yuu mí pí ndâ bòngo nó mítí lo, wàa wò ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye.»

9 Pìyétòrò bà-i-nò giì a gí yaà gí tàkò basìlì tí nò ká go ꞌduù mbe kû ṛi a ṛiì nô. 10 Basìlì tí nò giì co ta Pìyétòrò tí ndâ bàndò bà dù ndâ mbe kû kpolo tí njekèjì zàà sósòꞌô, bìndi  ndú mâ giì yee ta yí tí njekèjì ndùgù bà ṛì gí gbí gbata náa à bàkà ꞌdo tí liì, njekèjì tí nò giì njaanga tí wó ji ndú ta kpéétí wó. Ndú giì ṛì gí gbí ndùgù. Ndú mâ giì nò yendi ꞌbí gbolò kpokèjì gbaànjé cee gî, basìlì tí nò giì dù káa giṛi ꞌdo tí Pìyétòrò go có seṛè nó gî. 11 À giì dù ngbíí nò a o bà giì da ṛo Pìyétòrò. Muu wó mâ giì gì gítí wó gî, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ta kpéétí wó, máa, «Ye kpónó ŋò ni gî máa, ye kû ṛi me ṛiì lá. A Mbíṛì ká tuu basìlì mì wó gì tí  gí bà ꞌvala ye ꞌdo ꞌbì Èródè, delè ꞌdo gbí ndâ ŋa ndâ vò i tí nó náa ndâ Jùdéyà táánò gbí-gbi kû ù bà bàkà ta ye nô.»

12 Pìyétòrò giì zèè kpokèjì jáá bìndi bà da ṛo wó nò, ya gí bàndò tí nó náa ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì me mbè kili mítí  kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí wó tí , a ꞌbá mì Màríyà tí nó tí nawu Jòvánì tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Márìkò nô. 13 Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde ndâ ꞌduù a i tàꞌi. Yí mâ giì ku njekèjì, a ꞌbí ꞌvinî ta ṛè wó a Ródà, mbe kû bàkà nèté ꞌbá tí nò, ká giì gì tacó bà ꞌdi có mì wó. 14 Ródà mâ giì ꞌdi kòcò Pìyétòrò ni gî, líkíꞌo giì bàkà yí tí ŋa ŋìnó náa yí giì dele ndi wó ꞌdo tí njekèjì mbálá-mbala si bà njaanga njekèjì mí to, ya gí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kili mí tàꞌi nó máa, «Pìyétòrò kû ṛò tíyò tí njekèjì.» 15 Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A ꞌbí ŋa i ká gbí muu lo!» Káa Ródà giì aanga muu wó ká mítí có Pìyétòrò tí nó mì wó á mbe kû ṛò tíyò á tí njekèjì nô. Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Ródà gí tàkò i kpácà tí nò mì wó nò, máa, «Àá bá dù a vuuvuu Pìyétòrò!»

16 Káa si ndâ ꞌduù tí nò kuu tí kponje ta Ródà, Pìyétòrò kpòò kû ku njekèjì. Ndú mâ giì njaanga njekèjì, ndú giì ŋò à kuu nó a Pìyétòrò ká kû ṛò tíyò á kùṛo ndú go seṛè nô. 17 Pìyétòrò bà-i-nò giì bàkà ꞌbì wó ji ndú, máa, ndú dù ngbìì. Ndú mâ giì dù ngbìì á go có mì wó nò gî, yí giì ꞌdè gbí kpokèjì bà ꞌvala yí mì Mbe tí ndoo ꞌdo gbí zàà, ji ndú. Bìndi  yí giì ci ndú máa, «Yo ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji ndâ Jákòmò, ta sè ndâ ꞌbí náꞌvindí ndoo.» Bìndi  yí giì ndii ꞌdo tí ndú ta bèbìlì tí nò ya gítí ꞌbí bàndò tende.

18 Yé mâ giì too gî, có giì ŋònòkò tí gbí òkò tí ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ù njekèjì zàà ta bèbìlì bà zèè Pìyétòrò nó tí cèe vò bà i. Ndú giì dù ta dúꞌo tí nò kû ꞌvee káa ṛè ŋa i tí nó mbe ꞌde Pìyétòrò nô. 19 Èródè bà-i-nò giì pà bà tí Pìyétòrò kpòò, bà ꞌde yí mâ giì kpò yí gî, yí giì kaa ndâ àsìkérì tí nó tí ndâ mbe kpolo tí Pìyétòrò si yí gbí zàà ta bèbìlì tí nò nó, yí mâ giì ꞌviiki gbí nje ndú cee gî nó, yí giì waa có ku mítí ndú kùṛo bà ya yí ta ꞌbá ꞌdo gbí to Jùdéyà gí Cèzàríyà.

Bà cì Èródè

20 Ta o tí nò, gbí òkò tí ndâ Èródè ta ndâ ꞌduù gbí gbata Tírò, ta ndâ ꞌduù gbí gbata Sìdónì, nìkì lá. Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò giì tuu ndâ ꞌbí ꞌduù mì ndú tacó bà ya gí bà peteke tàkòcò Èródè. À po tiṛì tí kpó ta kù ꞌbìlí! Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò mâ giì yee ꞌbá mì Èródè, ndú giì peteke kùṛo á tàkòcò Bìlásìtù, tí gbolò ꞌduù mbe kû kpolo tí ndâ i mì Èródè, má kózò gî, ndú bà giì yèè ta ndi ndú gítí bà peteke tàkòcò Èródè. Ndâ ꞌduù tí nò pà làyì gítí có tí nò gbí òkò tí ndú ta ndâ Èródè nò tacó ndâ ꞌduù ꞌbá mì ndú kû ꞌde i-zó-zò a i ꞌdo gbí to mì Èródè.

21 Èródè bà-i-nò giì ci ꞌbí o mì wó, bìndi  yí giì yuu bòngo gba mì wó, bìndi  yí giì ki tí wó pí jàlàmbà mì wó, kû ꞌdè ndâ có mì wó ji ndâ ꞌduù mì wó. 22 Káa, si Èródè kû ꞌdè ndâ có tí nò, ndâ ꞌduù giì dù kû wu gbí wó ta bà tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «À nó me ꞌduù ká kû ꞌdè có nó lá! A Mbíṛì ká kû ꞌdè có!»

23 Mâ giì zekeꞌo, basìlì mì Mbe tí ndoo giì gbì Èródè ꞌdo pí jàlàmbà ꞌva mí to ká mí kùṛo ndâ ꞌduù tí nò, tacó yí te duù mítí Mbíṛì lá. Bìndi  ndâ kínì giì zò yí zi gî. 24 Có mì Mbíṛì giì dù kû ꞌvala bìndi ku Èródè nò pètèkèè kû ya tí .

25 Ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè mâ giì cee ta nèté mì ndú Jèrùzàlémè gî, ndú giì ꞌdaka Jòvánì tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Márìkò ta ndú ya tí  gí Àndìyókì.

13

Bà ṛuka ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè tí ndâ mbe ya gí bà ma có mì Jézù ji ndâ ꞌduù muu to kèꞌbî

1 Ndâ mbe nìbà i ta ndâ mbe ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì ta o tí nò gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì a ndâ Bàrànábà, ta ꞌbí Sìmónè, náa a kû nì mítí wó a Bè-Sìmónè, ta Lúcìyò tí nó mbe gì ꞌdo gbí to Sìrínì nó, ta Mànàyénì tí nó náa ndú kpolo ta Èródè tí gbolò gba nó mí njewu gbaànjé nô, giì je Sàwúlè. 2 Ta ꞌbí o gbaànjé si ndú kû kònò go ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo mò ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè ꞌdo gbí òkò tí yo gí ndiì, wàa ndú ꞌví bàkà nèté tí nó náa ye tèꞌé tí ndú gítí  nô.» 3 Ndú mâ giì kònò go, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì cee gî, ndú giì tee ꞌbì ndú mítí ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, máa, yí ꞌví je wotí ji ndú, bìndi  ndú giì mò ndú ꞌdo gbí òkò tí ndú ji Bèṛi-mì-Mbíṛì.

Kpédélé bà ya ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè gí bà ma có mì Jézù ji ndâ ꞌduù muu to kèꞌbî

4 Bèṛi-mì-Mbíṛì giì tuu ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè, máa, ndú ya gí bà bàkà nèté bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù tí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo, náa à kû nì mítí  a Kípùrù. Ndú bà-i-nò giì njè nó ꞌdo Àndìyókì ya gí bà o gbâ ꞌdo gbí gbata Sèlúsìyà tacó bà ya gí Kípùrù. 5 Ndú mâ giì yee Kípùrù gî, ndú giì co gí to ꞌdo gbí gbâ á gbí gbata Sàlámì. Bìndi  ndú giì dù kû nò ta bà ma có mì Jézù ji ndâ Jùdéyà ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndú gí bà ùlù Mbíṛì. (A Jòvánì Márìkò ta o tí nò ká kû konì ndú ta nèté.)

6 Ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè mâ giì nò gbí Kípùrù waaka ꞌdo Sàlámì gí gbí gbata Páfò, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò mbe bàkà tí wó mbe bààcì, ta ṛè wó a Bàràjézù, (náa à kû nì mítí wó gbí có Ìgìrígì a Èlímà, gbí máa, «mbe bààcì»), 7 tí ꞌduù gbí ngbàngà mì Sérégìyò Páwòlò tí gbolò ꞌduù mì ndâ ꞌduù Páfò, tí ꞌdakò mbe ꞌdi gbí-o ngé cee gî. Sérégìyò Páwòlò bà-i-nò giì tèꞌé tí ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè, tacó wàa, yì ꞌví ꞌdi có mì Mbíṛì ꞌdo mì ndú. 8 Káa có tí nò giì ya gí gbí muu Èlímà lá. Tacó énò, yí giì jè ta bà pà kpokèjì bà volo gbí bà ꞌdi ndâ có mì ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè á ꞌdo tí Sérégìyò gî, tacó wàa, yí ꞌví ꞌdi có mì Jézù lá.

9 Bìndi  Sàwúlè (náa ṛè wó mì ndâ Ròmánò a Páwòlò) giì zeke gbí njì ṛo Èlímà ngbóó ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, Ndâ i tí lo a ꞌvéṛè ta tiṛì. 10 Bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Ndí lo ꞌviì mì Sìtánì! Wò a ꞌduù ŋìnó ta go ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî jáá mbe kû toko ndâ ꞌduù ta Mbíṛì nó tí lo gbaànjé wálá. Wò bà si bà ŋònòkò gbí kpokèjì yúcó mì Mbe tí ndoo mí to ta o ngàyi? 11 Nò wélégí, wò kpónó kèjì gí bà ŋò wotí mì Mbe tí ndoo mítí lo. Ṛo lo kpónó kèjì gí bà yoo gî. Wò bà ŋò ṛi tí nó á kuu yaà nó wálá ta làmbu o.»

À káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Páwòlò, ꞌbí i giì te mí ṛo Èlímà tùṛúwàà go ꞌdèèngàmbé nô, bìndi  ꞌdíꞌdiꞌo giì ja gí ṛo wó gî. Bìndi  yí giì ꞌbìtà bà gbala to kû pà ꞌduù tacó bà ja yí. 12 Sérégìyò Páwòlò mâ giì ŋò ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò, nje wó giì ꞌdèè gítí ŋa có tí nó náa yí ꞌdi ta ṛè Mbe tí ndoo nó gî. Tacó énò, yí giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo gî.

Bà yee ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gbí gbata Àndìyókì ŋìnó gbí to Pìsídìyà

13 Ndâ Páwòlò ta ndâ ka nó mì wó giì o gbâ ꞌdo gbí gbata Páfò ya gí gbí gbata Pérégà á gbí to Pàfílìyà. Bìndi  Jòvánì giì jee ndú mí bà-i-nò, yí giì dele ndi wó ya gí Jèrùzàlémè. 14 Ndâ Páwòlò ta sè ndâ ꞌbí ka wó mbe nó giì ndii ꞌdo Pérégà ya gí gbí gbata Àndìyókì á gbí to Pìsídìyà. Ndú mâ giì yee kà gî, ndú giì kaa ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, bìndi  ndú giì ki tí ndú to. 15 À mâ giì ꞌdeke có ꞌdo gbí ndâ wáràgà mì Mòze, ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ji ndâ ꞌduù cee gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe kû bàkà nèté bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì giì tuu ꞌduù ji ndâ Páwòlò ta ndâ ka wó mbe nó, máa, «ꞌBí có bà ꞌdè ji ndâ ꞌduù tacó bà je wotí ji ndú má kuu mì yo, yo ꞌdè gí sè, ndâ náꞌvindí ze.»

16 Páwòlò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì a gí yaà, bìndi  yí giì bàkà ꞌbì wó ji ndâ ꞌduù, máa, ndú dù ngbìì. Ndâ ꞌduù mâ giì dù ngbìì go có mì wó nò gî, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo tí ndâ kòtí Ìzìrìyélì, ta yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe kû cì gúku tí Mbíṛì nó, yo sè tù yo! 17 Mbíṛì mì ndâ ꞌduù mì ndoo tí ndâ Ìzìrìyélì dígísèé ṛuka ndâ ká gù ndoo, bìndi  yí giì bàkà ndâ ꞌduù mì ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛè ndú a ṛè nó si ndú dígísèé kû ꞌvala ꞌbá mì ndâ tende ꞌduù á Másìrì nô. Yí tí Mbíṛì giì tè kùṛo ndú ta wotí mì wó ꞌdo Másìrì gí sè. 18 Yí giì kpolo tí ndú si ndú gbí kángáá nga ngoò ta i go ndoò ziꞌduù-só. 19 Yí tí Mbíṛì giì ꞌbu a ŋa ndâ ꞌduù vô-nje só á gbí to Kánànì, bìndi  yí giì je to bìndi ndâ ꞌduù tí nò ji ndâ ká gù ndoo tí ŋìndi ndú, 20 ta i dê gítí ndoò ziꞌduù-vô ta bà  nàꞌô ta ziꞌduù-só-nje muuꞌbì pí  (450).

«ꞌDo bà-i-nò, Mbíṛì giì je ndâ ngáángbá ꞌdakò tí ndâ tí ndâ ꞌduù kùṛo ndú ji ndú yee tí o mì Sàmùwélè tí mbe ꞌdòkò có mì wó tí Mbíṛì. 21 Ndâ ká gù ndoo giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì máa, yí je ꞌbí ꞌduù ji ndâ yì tí gbolò gba mì ndâ yì gbí o mì Sàmùwélè. Mbíṛì bà-i-nò giì je Sàwúlè, tí ꞌviì mì Kísì tí ꞌduù ꞌdo gbí ŋa Bènjàmínò, ji ndú tí gbolò gba mì ndú. Sàwúlè bàkà mí gbí gba a ndoò ziꞌduù-só, 22 bìndi  Mbíṛì giì le bèṛè ꞌdo tí wó ji Dàvídè. Ŋìnò a Dàvídè tí nó náa Mbíṛì ꞌdè có gítí wó énó máa, ‹A ye tí Mbíṛì ká cu ꞌbì ye mítí Dàvídè, tí ꞌviì mì Jésì, á ꞌdo gbí ꞌdóó có mì ye gbí njembí ye. Tacó ye ŋò ni gî máa, yí a ꞌbí ꞌdakò náa yí bà bàkà go có mì ye gî›, nó ká nò. 23 Mbíṛì giì bàkà a Jézù, tí ꞌviì-gù Dàvídè, tí mbe ꞌvala ndâ ꞌduù á go cí mì wó náa yí tí Mbíṛì ci nô. 24 Jézù tí nó náa Jòvánì dígísèé kò-kò ta ṛè wó ta o tí nó náa yí kû ma có ji ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî, máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú, wàa yì ꞌví caka tí ndú, tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndú nô. 25 Kùṛo bà cee nèté mì Jòvánì mâ giì dooko gî, yí giì kò kò ji ndâ ꞌduù máa, ‹Ye me ŋa có tí nó náa yo kû koṛo gbí muu yo nó lá. ꞌDuù tí nó kèjì gí tàkò ye nó a gbolò ꞌduù ŋìnó náa à kpêtí káa vòó bà dù tí mbe njaanga tàmà ꞌdo tí kò wó, ye ꞌvii tí  lá.›

26 «Có ꞌválá tí nó a i tacó tí ndoo, ndâ náꞌvindí ye, tacó tí ndoo tí ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá mbe kû cì gúku tí Mbíṛì nô. 27 Ŋa i tí nó táánò náa ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ta ndâ gba mì ndú bàkà nó, ndú kpêtí má ŋò ni lá, a i tacó wàa ngo nje ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, náa à kû ꞌdeke ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta o ꞌdáá gî gítí có bà zi Jézù nó, ꞌví ꞌva tí gbí kùnga to lá. 28 Ndú táánò ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, ndeṛè bà waa có ku mítí wó wálá, káa ndú giì neke ṛo ndú pítí-piti gî, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji Pìlátò máa, yí si yí wàa à ꞌví zi yí gî. 29 Ndú mâ giì bàkà ta yí go ndâ có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì sàà gî nó gî, ndú giì ja ku wó ꞌdo tí njèèkpè mû ya tí  gí gbí gùù. 30 Káa, Mbíṛì giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî. 31 Yí giì tùbà tí wó bìndi bà ꞌvala ndi wó mì Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò ta bà  me mbè ji ndâ ꞌduù tí nó mbe ko yí ꞌdo Gàlìléyà gì tí  gí Jèrùzàlémè á kùṛo bà zi yí nô. À kpónó a ndâ ꞌduù tí nò ká kû ma có tí wó ji ndâ Ìzìrìyélì.

32 «Ze kpónó gì ji yo nó ta Banga-Ngú-Có, máa, Mbíṛì dígísèé ci ndâ ká gù ndoo gî, 33 káa yí giì tùbà  a i ji ndoo tí ndâ ꞌviì-gù ndú énó máa, ‹Yâ-cí-ci kpili lá,› ta bà ꞌvala ndi Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó, á go có tí nó náa à cu mí gbí bà só cè gbí wáràgà mì ndâ Muu-cè énó máa,

‹Wò a ꞌviì mì ye,

ye wúnó gì tí Bu lo gî,› nô.

34 À má gítí bà ꞌvala ndi Jézù mì Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó wàa yí ꞌví cì ndi wó kákáꞌi lá, ŋìnò a i mbe bàkà tí go có tí nó náa a yí tí Mbíṛì táánò ká ꞌdè ta nje wó énó máa,

‹Ye bà cù ꞌdóó ꞌdê ngo cù tí nó

náa ye táánò ci Dàvídè gítí  nó mítí yo,› nô.

35 À giì cu kákáꞌi mí gbí ꞌbí cè mì ndâ Muu-cè énó máa,

‹Wò bà si bòò mì lo náa wò kaa yí mò gí mì lo gî nó

ꞌví zò to wálá.›

36 Káa Dàvídè táánò mâ giì bàkà nèté mì Mbíṛì si yí gbí wu wó cee gî, à giì bàkà bàndò ji yí mí mì ndú ta ndâ ká gù wó, bìndi  yí giì zò to gî. 37 Káa ꞌDuù tí nó náa Mbíṛì táánò ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó zò to lá. 38 À má énò, có gbí muu ye ji yo énó máa, yo ꞌví ŋò ni énó máa, Mbíṛì táánò tuu a ꞌdakò tí nò tí Jézù nò, máa, yí gì gí bà ma có bà je à-cee-gî mì yì tí Mbíṛì gítí ndâ vò i mì yo ji yo, ndâ náꞌvindí ye. 39 Àá táánò a yí ká njaanga miṛi ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí wó gî nó ꞌdo gbí ndâ vò i tí nó ꞌdáá gî náa bà njaanga miṛi ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndú kpò có mì Mòze gî nô. 40 À má énò, yo kpolo tí yo, má wálá, có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé ꞌdè énò máa,

41 ‹Yo tí ndâ mbe kû ꞌdè có ŋónókó,

yo zekeꞌo jèlè yo gî,

wàa yo ꞌví ŋò seṛè,

wàa yo ꞌví mìì gî.

Tacó ye kû bàkà ꞌbí i gbí o mì yo,

náa yo táánò má ꞌdi có i tí nò a i ꞌdo mì ꞌbí ꞌduù,

yo bà si có mì ꞌduù tí nò ká tí cè tiṛì.› nó, bà ꞌde yo.»

42 Páwòlò mâ giì ꞌdè có cee gî, ndâ ꞌduù giì ci ndâ Páwòlò ta Bàrànábà si ndú kû giì njè ꞌdo bàndò bà kili ndú gí bà ùlù Mbíṛì, máa, ndú ꞌví dele ndi ndú gì gí bà ꞌdè gbí ndi có tí nò náa ndú ꞌdè nò ji ndâ yì ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà á bìndi ŋìnò. 43 Ndâ ꞌduù mâ giì njè ꞌdo bàndò bà kili ndú gî, ndâ Jùdéyà me mbè, ta ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo tí ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù ŋìnó mbe kaa tí ndú gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta njembí ndú gbaànjé gî nó, giì nò ŋìndi ndú a i ta ndâ Páwòlò ta Bàrànábà. Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì kpo-gbí-tà-tù ndú gbí ndâ nje mì ndú ta ndú, máa, ndú ꞌví tee njembí ndú mítí nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndú nô.

44 Ndâ ꞌduù giì kaa ꞌdo gbí gbata ꞌdáá gî ya gí bà ꞌdi có mì Mbíṛì ꞌdo mì ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nó náa ndú ci nô. 45 Ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndâ mbè ꞌduù tí nò, kiì giì te ndú gítí bà ꞌdè zu có gítí Mbíṛì, ta bà go ꞌvéṛè mítí ndâ có mì ndâ Páwòlò ta Bàrànábà. 46 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà bà-i-nò giì ꞌdè có ta gúku tí ndú gbaànjé wálá ji ndâ Jùdéyà gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò, máa, «Kpédélé ndâ ꞌduù náa ze bà ma có mì Mbíṛì ji ndú a yo tí ndâ Jùdéyà. Káa à lê má me tí énò gî, ze kpónó bà ꞌvìsì nje ze gí mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô, sé náa yo biya bà ꞌdi có mì ze gî, yo delè giì ŋò tí yo ꞌvii tí ndâ mbe ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó lá, nò. 47 Tacó ŋìnó a có tí nó náa Mbe tí ndoo ꞌdè ji ze ta o tí nó náa yí táánò ꞌdè ta có tí nó máa,

‹Ye bàkà yo tí ngbaꞌo kùṛo ndâ ꞌduù,

tacó wàa, ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî

ꞌví ꞌde ta ꞌválá› nó ká nô.»

48 Ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ꞌdè nò, tàkòcò ndú giì peteke ngé ndii gî. Ndú giì ùlù có mì Mbe tí ndoo nò. Bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì cu ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó mí gbí tú ndú gî nó giì ùnje gítí có mì Jézù gî. 49 Ŋìnò a bà giì ꞌvèè có mì Mbe tí ndoo cee gbí wúngbó to tí nò ꞌdáá gî.

50 Káa ndâ Jùdéyà giì ya yílílí gí gbí muu ndâ ꞌbí kpo-kpò niì ŋìnó mbe kaa tí ndú gí gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà ta njembí ndú gbaànjé gî nó, ta ndâ ꞌbí kpo-kpò ꞌduù gbí gbata. Ndú giì volo muu ndú ꞌdo tí ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gî. Bìndi  ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nò giì mòkò ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ꞌdo gbí wúngbó to tí nò gî. 51 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà bà-i-nò giì gbà njú to ꞌdo tí kò ndú mítí ndâ mbe mòkò ndú nò. Bìndi  ndú giì njè nó ꞌdo gbí to tí nò ya gí gbí gbata Ìkónìyùmù. 52 Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì dù ta tàkòcò ndú pétékèꞌi, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji ndú me gbolò.

14

Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gbí gbata Ìkónìyùmù

1 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì yee gbí gbata Ìkónìyùmù, ndú giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì á go ŋìnó náa ndú bàkà si ndú gbí gbata Àndìyókì nô. Ndú giì ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù kà tí ŋa ŋìnó náa ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì me mbè giì ùnje gítí có mì Jézù gî. 2 Káa ndâ ꞌbí Jùdéyà ŋìnó mbe biya bà ùnje gítí có mì Jézù gî nó giì volo muu ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gítí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. 3 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì dù kû ma có mì Mbe tí ndoo ji ndâ ꞌduù ta gúku tí ndú wálá ta kôndi o. Mbe tí ndoo delè giì je wotí bà bàkà ndâ seṛè ji ndâ Páwòlò ta Bàrànábà, tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù máa, có tí nò náa ndú kû ma nò a có nambeè tí nó mì yì náa yì kû bàkà ji ndâ ꞌduù ta có tàkò  wálá nô.

4 A ꞌbè ká giì dù gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí gbata ta o tí nò. Ndâ ꞌbí ꞌduù giì tè gí tàkò có mì ndâ Jùdéyà, bìndi  ndâ ꞌbí  giì ya a i gí tàkò có mì ndâ tú mì Jézù. 5 Ndâ ꞌbí Jùdéyà, giì je ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, giì toko có ta ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí gbata gítí bà bàkà gbínje ta ndâ tú mì Jézù, wàa à ꞌví ꞌvaka ndú ta díí. 6-7 Ndâ tú mì Jézù mâ giì ŋò ndâ i kû giì bàkà có bà ya ta ndú gbí gbata Ìkónìyùmù nìkì lá, ndú giì fa ngèlè ya gí bà pà ꞌválá gí gbí to Lìkàyónìyà. Ndú mâ giì yee Lìkàyónìyà, ndú giì dù kû nò ta bà ma Banga-Ngú-Có mì Jézù ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ ꞌbá dê-dê seè ndâ gbata Lísítàrà ta gbata Dérébì.

Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ꞌvala ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî gbí gbata Lísítàrà

8 Ta ꞌbí o gbaànjé si ndâ Páwòlò ta Bàrànábà kuu gbí gbata Lísítàrà, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò jé mbe nò nó ꞌdo tí bà jò yí mì nawu wó lá, tacó ndâ kpázà kò wó gbeleꞌve ꞌdo ká gbí yì nawu wó. 9 Káa si ꞌdakò tí nò kû sè tù wó tí ndâ có tí nó náa Páwòlò kû ma nó, ndú giì ꞌdeeke gbí njì ṛo ndú ta Páwòlò. Páwòlò giì ŋò ni ꞌdo gbí njì ṛo ꞌdakò tí nò énó máa, yí ꞌvii tí ꞌduù ŋìnó náa à ꞌví ꞌválá yí nó gî, tacó yí ùnje gítí có mì Jézù gî. 10 Páwòlò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò ta kòcò wó ngárá gí yaà, máa, «A gí yaà! Ṛò tíyò jáá!» ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi  yí giì ꞌbìtà bà nò nó.

11 Ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò mbe ŋò i tí nò náa Páwòlò bàkà ta ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò nó giì tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà ta nje có mì ndú tí ndâ ꞌduù Lìkàyónìyà, máa, «A ndâ bààcì ká jìꞌvì tí ndú tí ndâ ꞌduù, bìndi  ndú giì gì gí mì ndoo.» 12 Ndú bà-i-nò giì gbì ṛè Zéyùsù, tí gbolò bààcì mì ndâ Ìgìrígì, mí muu Bàrànábà. Bìndi  ndú giì gbì ṛè Èrèmésì, tí muu có mì ndâ bààcì mì ndâ Ìgìrígì, mí muu Páwòlò, tacó a yí ta o tí nò ká kû ꞌdè có. 13 Ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ mbe kû bàkà i ji Zéyùsù, ta bàndò bà ci i ji yí ká dê seè gbata nó, giì gì ta ndâ dì mòꞌdú ta ndâ ꞌvì mû gí njekèjì ndùgù gbata, tacó bà ci ndú ji ndâ Páwòlò ta Bàrànábà.

14 Ndâ Bàrànábà ta Páwòlò mâ giì ꞌdi có ŋa i tí nò mbe kû bàkà tí mí njekèjì ndùgù nò, ndú giì yaka gbí ndâ bòngo tí ndú gî, tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù tí nò máa, go ŋa i tí nò náa à kû bàkà ta ṛè ndâ yì nò tí ndâ yì wálá. Bìndi  ndú giì oloko ta ngèlè co gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe tì bìnjìì nò, ta bà tò kû ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kû bàkà có bà waa mbelè ji ndú tí njekèjì ndùgù nò, 15 máa, «Yo kû bàkà ŋa i tí nò á tacó ye, ndâ ꞌdakò? Ze delè ngbá káa ndâ ꞌduù náa à jò ze ká go bà jò yo. Ze gì ta Banga-Ngú-Có ji yo, máa yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí bà ùlù ndâ i ŋìnó ta gbí ndú wálá nó, gítí wu Mbíṛì tí nó tí mbe suu tàṛì, ta to, ta ngo, ta ndâ i tí nó ꞌdáá gî gbí ndú nô. 16 Yí gbí ndâ ká o táánò si ndâ ꞌduù gbí ŋa ndú ꞌbá mì ndú kû bàkà go có mì ndú gbí muu ndú. 17 Kpêtí ká énò, yí táánò si yo me sínò lá. Yí ta o ꞌdáá gî kû tùbà tí wó, máa yì kuu tí , ta bà si ndâ ꞌbí tó i mì wó náa yí kû bàkà ndú nó ji yo: Yí kû tuu mù ꞌdo tàṛì ji yo; yí kû si ndâ i-zó-zò gbí njí mì yo kû uu ta o mì ndú; yí kû je i-zó-zò ji yo; yí delè kû peteke tàkòcò yo.» 18 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì bàkà a cèe ndi ndú tacó bà ṛò ndâ ꞌduù tí nò ꞌdo tí bà waa mbelè ji ndú.

19 Ndâ ꞌbí Jùdéyà mâ giì gì ꞌdo gbí ndâ gbata Àndìyókì ta Ìkónìyùmù gí gbí gbata Lísítàrà, ndú giì volo gbí òkò tí ndâ tú mì Jézù ta ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nó gbí gbata Lísítàrà nó gî. Ndâ mbè ꞌduù tí nò giì njè gítí bà ꞌvaka Páwòlò ta díí. Ndú mâ giì ꞌva yí ꞌdèè gî, ndú giì ja yí ꞌdo gbí gbata gí sè, tacó ndú koṛo có máa, yí cì gî. 20 Ndâ mbe tala có mì Jézù giì tì yí ꞌdee gî. Yí mâ giì zeṛe gî, yí giì a gí yaà ꞌdo tísì, bìndi  yí giì dele ndi wó ya gí gbí gbata.

Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà dele ndi ndú ya gí Àndìyókì

Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì njè nó ꞌdo Lísítàrà ta yé bìndi ŋa i tí nò mbe ꞌde Páwòlò nò, ya gí gbí gbata Dérébì. 21 Ndú mâ giì ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù kà, ndâ ꞌduù me mbè giì ùnje gítí bà dù tí ndâ mbe tala có mì Jézù gî. ꞌDo bà-i-nò, ndú giì dele ndi ndú co gbí ndâ gbata Lísítàrà, ta Ìkónìyùmù, ta Àndìyókì tí nó gbí to Pìsídìyà nó, 22 kû je ngú wotí ji ndâ mbe tala có mì Jézù ta bà kpo-gbí-tà-tù ndú máa, «Yo zèè njembí yo, wàa yo ꞌví tee njembí yo mítí Mbíṛì. Tacó ndoo bà kònò a séꞌi á kùṛo bà dù ndoo tí ndâ bòò mì Mbíṛì.» 23 Ndú mâ giì je ndâ kpo ꞌduù mí kùṛo ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, ndú giì ꞌdeke tí ndú, ta bà kònò go tacó bà yù nambeè ꞌdo mì Mbíṛì tí nó náa ndú kû tee njembí ndú mítí wó nó, máa, yí ꞌví kpolo tí ndú.

24 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì ndii co gbí to Pìsídìyà ya gí gbí to Pàfílìyà. 25 Ndú mâ giì cee ta bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Pérégà kà gî, ndú giì ya gí bà o gbâ ꞌdo gbí gbata Àtálìyà. 26 Bìndi  ndú giì dele ndi ndú ya gí gbí gbata Àndìyókì, tí bàndò tí nó náa à ṛuka ndú ji Mbíṛì mítí  nô.

27 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì yee Àndìyókì gî, ndú giì kili ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Jézù nô, bìndi  ndú giì ꞌvanda ndi ndâ i tí nó náa Mbíṛì bàkà ta ndú gbí nó mì ndú nó ji ndú. Ndú delè giì dìtà ŋa bà njaanga njekèjì bà tee njembí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó mítí Mbíṛì ji ndú. 28 Ndú giì dù á mì ndú ta ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù bìndi bà dele ndú ta kôndi o.

15

Có ŋònòkò tí gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù

1 Ta o tí nò si ndâ Páwòlò ta Bàrànábà kuu Àndìyókì nò, ndâ ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí to Jùdéyà giì ya gí Àndìyókì kà. Ndú giì dù kû nìbà i ji ndâ ꞌduù máa, «Yo má ya gí gbí gàzâ go có mì Mòze lá, yo bà ꞌvala wálá.» 2 Có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè nò giì ya gí gbí muu ndâ Páwòlò ta Bàrànábà lá. Ndú mâ giì tò kponje ta ndú gítí  kpòò, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Àndìyókì ká giì jukì ndú ta bà ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù wàa ndú ꞌví ya ta ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gí bà ꞌviiki gbí có tí nò ta ndâ tú mì Jézù, giì je ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè.

3 Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì ꞌdáá gî mâ giì je nó ji ndâ Páwòlò ta Bàrànábà, ta ndâ ꞌduù tí nó náa à ṛuka ndú ji ndú nó gî, ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì nò ta bà dìtà bà ùnje gítí có mì Jézù mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ji ndâ mbe tala có mì Jézù ta ndi gbí ndâ to Fònésìyà ta Sàmárìyà. Líkí bà ꞌdi có tí nò giì dù tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí ndâ to tí nò ngé ndii gî. 4 Ndú mâ giì yee Jèrùzàlémè, ndâ tú mì Jézù ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá giì te wiṛi mítí ndú ta banga tí . Bìndi  Páwòlò bà-i-nò giì dìtà ndâ i tí nó náa Mbíṛì bàkà ta ndú nó ꞌdáá gî ji ndú.

5 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe ùnje gítí có mì Jézù náa ndú táánò sàà a ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó giì biya có tí nò gî. Ndú giì aanga cèe muu ndú máa, kózò tí ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌví ya gí gbí gàzâ. Wàa, à delè ꞌví nìbà ndâ có mì Mòze ji ndú.

6 Ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá giì kili ta bà muu ndú, ndú mâ giì ꞌviiki gbí có tí nò kpòò, 7 Pìyétòrò giì a gí yaà, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú màa, «Ndâ náꞌvindí ye, yo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, Mbíṛì táánò gbí ndâ kpédélé o cu ꞌbì wó a i mítí ye ꞌdo gbí òkò tí yo, máa, ye ꞌví dù tí mbe nìbà Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, tacó wàa, ndú ꞌví dù tí  tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. 8 À má ta bà ꞌdè ta yúcó, Mbíṛì tí nó tí mbe ŋò ndâ có gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nó tùbà bà ùnje mì wó gítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta bà tuu Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji ndú, jé ká go ŋìnó náa yí tí Mbíṛì táánò bàkà ji ndoo nô. 9 Mbíṛì bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí ndoo ta ndú lá. Bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì si Mbíṛì ꞌví si njembí ndú ꞌví dù ngbáṛángàꞌi gî. 10 À má énò, ndoo tí ndâ Jùdéyà ꞌví kû paa gbí ŋìnó kpónó a i ta bà kpolo tàkòcò Mbíṛì, náa ndoo má kû yòòngò bà te du koṛi tí nó dígísèé mbe kpò ndâ ká gù ndoo gî, delè mbe giì kpò ndoo gî nó, mí pààpì ndâ mbe tala có mì Jézù wàà? 11 Káa ndoo ùnje gî máa, àá táánò ꞌvala ndoo káa gbèe nambeè tí nò mì Mbe tí ndoo tí Jézù mbe ꞌvala ndú nò nô!»

12 Pìyétòrò mâ giì ꞌdè có mì wó cee gî, ndâ ꞌduù tí nó mbe kili nó giì dù ngbi-ngbìì. Gbèe kòcò giì dù lá. Bìndi  a ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ká giì dìtà ndâ kpo-kpò i ta ndâ seṛè tí nó náa Mbíṛì si ndú bàkà mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.

13 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì ꞌdè có mì ndú cee gî, Jákòmò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, máa, «Yo sè tù yo gítí có mì ye nô, ndâ náꞌvindí ye! 14 Sìmónè ꞌdè gbí ŋa kpédélé kpokèjì bà kaa ndâ ꞌduù mì Mbíṛì á gítí miṛi wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gî. 15 Sìmónè ꞌvanda mí to nò ndírí a ndi kòcò ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Mbíṛì máa,

16 ‹Ye bà dele ndi ye gí bà bì ndi ꞌbá mì Dàvídè mbe ꞌva tí to gî nó gí yaà.

Ye kèjì gí bà ꞌviindi ndâ i ŋìnó mbe kiꞌviki gî nô.

17 Bìndi  sè ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá,

mbe kaa tí ndú je gî nó,

bà giì pà bà tí Mbe tí ndoo.

18 Ŋìnò a kòcò Mbe tí ndoo,

tí mbe tùbà ndâ i tí nò ji ndâ ká ꞌduù sàà dígísèé.›

19 «À má énò, có gbí muu ye énó máa, ndoo si bà pèè mbi ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá, mbe ꞌvìsì tí ndú gí mì Mbíṛì gî nó mí to. 20 Ndoo cu a wáràgà, wàa ndoo ꞌví tuu ji ndú énó máa, ndú gee tí ndú ꞌdo tí ndâ i ŋìnó náa ndâ vo-vò bààcì yuu ꞌbì ndú gí gbí ndú gî nô, ndú ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí bà bàkà bangbaya, ndú ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí bà zò ndâ ŋa yâ ŋìnó náa à tè miṛi ndâ nò tí nò té-tè nô, ndú delè ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí ŋa ndâ mbelè ꞌdáá gî. 21 Tacó ŋìnò a ndâ i ŋìnó náa ndâ mbe ma có mì Mòze ta o ꞌdáá gî táánò kû ma có gítí ndú ta ndi gbí ndâ gbata ꞌdáá gî nó ká nò, à delè táánò kû ꞌdeke ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, ta ndâ ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî káa có gítí ndâ i tí nò ta bà muu ndú nò.»

Ndâ tú mì Jézù cu wáràgà ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô

22 Ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, giì toko có máa, ndâ yì ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ yì tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, wàa ndâ yì ꞌví tuu ndú ta ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ya tí  gí Àndìyókì. Sè ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù ꞌdáá gî mâ giì ùnje gítí có tí nò gî, ndú giì cu ꞌbì ndú mítí ndâ ꞌdakò sósòꞌô tí ndâ wu ꞌdakò gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè. Ṛè ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú a Júdà ta ꞌbí ṛè wó a Bàràsábà, giì je Sìlìvánò. 23 Bìndi  ndú giì cu wáràgà mí ꞌbì ndú, máa, ndú ya tí  ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì.

Có gbí wáràgà tí nò náa ndú cu nò énó máa, «Ze tí ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, tí ndâ náꞌvindí yo, ꞌvee yo tí ndâ náꞌvindí ze ŋìnó ta ŋa yo me ndâ Jùdéyà lá, náa à jò yo mí gbí ndâ to Àndìyókì, ta Sírìyà, ta Sìlísìyà nó, ngé ma.

24 «Ze ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ze ká ya gí bà mù njembí yo ta ndâ ꞌbí ŋa có mì ndú, bìndi  ndú giì si yo kû koṛo có ká wi-wìì. Ndú bàkà ŋa i tí nò me ta có ꞌdo gbí nje ze lá. 25 À má énò, ndòngbú kóṛó-koṛo có mì ze toko gbaànjé kpónó énó máa, ze bà cu ꞌbì mítí ndâ ꞌbí ꞌduù, wàa ze ꞌví tuu ndú ta ndâ Bàrànábà ta Páwòlò, tí ndâ ꞌduù tí nó náa ze kû te duù mítí ndú ta wotí tí , 26 tí ndâ ꞌdakò mbe sì miṛi ndú ꞌdáá gî ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì gî nó, wàa ze ꞌví tuu ndú ya tí  ji yo. 27 Ze kû tuu ji yo a ndâ Júdà ta Sìlìvánò, tacó wàa yo ꞌví ꞌdi ta ndi gbèe có tí nò náa ze cu mí gbí wáràgà tí nò nó ta tù yo ꞌdo gbí nje ndú.

28 «Bèṛi-mì-Mbíṛì koṛo có ṛò énó máa, à ꞌví te ꞌbí du i mbe ndii ndâ có tí nò mí muu yo lá. Ndòngbú bá koṛo có mì ze delè ká go ŋìndi Bèṛi-mì-Mbíṛì nò. 29 Có tí nò máa, kózò tí yo ꞌví gee tí yo ꞌdo tí i-zó-zò náa a bàkà ji ndâ bààcì, ta mbelè, ta yâ ŋìnó náa a tè miṛi nò tí nò té-tè, giì je bà bàkà bangbaya. Yo kììꞌbà ꞌdo tí ndâ i tí nò, wàa yo bà ya jáá gî. Yo dù nìkì maa.»

Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Àndìyókì ꞌdeke wáràgà mì ndâ tú mì Jézù

30 Ndâ ꞌduù tí nò náa ndâ tú mì Jézù tuu ndú nò mâ giì yee gbí gbata Àndìyókì, ndú giì kili ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù kà ꞌdáá gî, bìndi  ndú giì je wáràgà tí nó náa à tuu ta ndú nó ji ndú. 31 Ndú mâ giì ꞌdeke wáràgà tí nò, tàkòcò ndú ꞌdáá gî giì peteke ngé ndii gî, tacó ndâ có gbí wáràgà tí nò je bà wo woò ji ndú gî. 32 Ndâ Júdà ta Sìlìvánò só káa ndâ mbe ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Tacó énò, ndú giì ꞌdè có ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ta kôndi o. Ndú giì yù ndú ngbóó tí ndâ ꞌdakò gî. 33 Ndú mâ giì bàkà làmbu kôndi o mí Àndìyókì gî, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù kà giì je nó ji ndú ta pétékè tàkòcò ndú, bìndi  ndú giì tuu ndi ndú ya tí  ji ndâ ꞌduù tí nó mbe tuu ndú ꞌdo Jèrùzàlémè nô. 34 Káa à giì nìkì tí Sìlìvánò a bà dù yí Àndìyókì.

35 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà, giì je ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí có mì Jézù me mbè, giì dù kû nìbà có mì Mbíṛì, delè kû ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Àndìyókì á bìndi bà dele ndi Júdà gí Jèrùzàlémè.

Bà njèè gbí òkò tí ndâ Páwòlò ta Bàrànábà

36 Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì bàkà làmbu sili bìndi bà ya Júdà gí Jèrùzàlémè nò gî, ndú giì toko có máa, «Ndà ya gí bà gala ndâ náꞌvindí ndoo gbí ndâ gbata tí nó náa ndà táánò ma có mì Mbe tí ndoo ta ndi gbí ndú nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, wàa ndà ꞌví ŋò ta ngú ŋa ŋìnó náa à tí ndú kà nô.» 37 À gbí muu Bàrànábà ta o tí nò a có bà yuu Jòvánì tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Márìkò nó mí gbí nó ta ndú. 38 Káa có tí nò giì zò muu Páwòlò lá, tacó Jòvánì ta ꞌbí o sàà kùṛo ꞌvìsì tàmuu wó gítí ndú si ndú nje nèté gbí to Pàfílìyà gî.

39 Có Jòvánì Márìkò nò giì njèè gbí òkò tí ndâ Páwòlò ta Bàrànábà bà-i-nò gî. Tacó énò, Bàrànábà giì je Márìkò, bìndi  ndú giì o gbâ ta yí ya gí gbí to Kípùrù. 40 Páwòlò giì ꞌdaka ta yí a Sìlìvánò. Ndâ náꞌvindí ndú mbe ùnje gítí có mì Jézù mâ giì yù nambeè ꞌdo mì Mbíṛì tacó tí ndú gî, 41 ndú giì zèè ŋìndi ndú a kpokèjì tí nó mbe co gbí ndâ to Sírìyà ta Sìlísìyà nó, kû nò ta bà je wotí ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù.

16

Páwòlò je Tìmàtéyò gí gbí nèté bà ma có mì Mbíṛì

1 Páwòlò giì ꞌdo Sìlísìyà ya gí Dérébì, yí giì ꞌdo Dérébì ya gí Lísítàrà. Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí mbe tala có mì Jézù, ta ṛè wó a Tìmàtéyò, náa nawu wó a jú Jùdéyà mbe ùnje gítí có mì Jézù gî káa bu wó a Ìgìrígì, kuu ta ꞌbá Lísítàrà. 2 Tìmàtéyò tí nò a ꞌbí ŋa ꞌdakò náa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí ndâ gbata Lísítàrà ta gbata Ìkónìyùmù ꞌdáá gî wu gbí wó ngé má. 3 Páwòlò bà-i-nò giì je Tìmàtéyò ya tí  gí gbí gàzâ, tacó wàa, yí ꞌví dù tí ka nó mì yì. Páwòlò bàkà énò tacó ndâ ꞌduù gbí ndâ to tí nò ꞌdáá gî ŋò ni gî, máa, Tìmàtéyò ya gí gbí gàzâ si yí gbí ꞌviì lá, tacó bu wó a Ìgìrígì.

4 Ndâ Páwòlò ta Tìmàtéyò giì ꞌbìtà bà nò kû ma ndâ có tí nó náa ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo ꞌduù mì ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ꞌdè ꞌdo Jèrùzàlémè énó máa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌví bàkà go ndú nó, ta ndi gbí ndâ gbata núú kû ya tí . 5 Tacó énò, ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù giì tee njembí ndú mítí Mbíṛì ta wotí tí  ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. Muu ndú delè giì àdì túkàꞌi.

Bèṛi-mì-Mbíṛì kpo-gbí-tà-tù ndâ Páwòlò ta ndâ ka nó mì wó

6 Ndâ Páwòlò ta ndâ ka wó mbe nó giì ndii co gbí ndâ to Fìríjìyà ta Gàlátì ká ta nó, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì kpo-gbí-tà-tù ndú gî, máa, ndú ꞌví ma có mì Mbíṛì mí gbí ndâ to Ásìyà gbí nó mì ndú nò lá. 7 À gbí muu ndú ta o tí nò a có bà ya gí gbí to Bèsínìyà, káa, ndú mâ giì dooko gí Mísìyà gî, Bèṛi-mì-Jézù giì biya ji ndú gî. 8 Ndú bà-i-nò giì ndii có Mísìyà ya gí gbí gbata Tòrówà.

9 Ta ꞌbí bèbìlì gbaànjé si ndâ Páwòlò ta ndâ ka nó mì wó kuu gbí gbata Tòrówà, ꞌbí i giì gì gí muu Páwòlò go ṛiì nô. Yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò, tí ꞌduù Mèsìdónìyà ṛò tíyò kû ꞌdeke tí wó ji yí énó máa, «Yo ndii gì gí Mèsìdónìyà, wàa yo ꞌví konì ze.» 10 Ṛo Páwòlò mâ giì da bìndi i tí nò, ze ngé giì bàkà nó gí Mèsìdónìyà, tacó ze giì ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, a Mbíṛì ká kû tèꞌé tí ze, máa, ze ya gí bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù kà.

Bà yee ndâ Páwòlò gbí gbata Fìlípì

11 Ze bà-i-nò giì o gbâ ꞌdo Tòrówà jáá ya gí Sàmòsìrásì. Ze giì njè nó ꞌdo Sàmòsìrásì ta ꞌbí yé ya gí Nìpólìsì. 12 Ze giì ya ꞌdo bà-i-nò gí Fìlípì, tí gbolò gbata, delè tí kpóló-kpolo gbata gbí to Mèsìdónìyà, náa à kû zogo a ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Ze mâ giì bàkà làmbu sili mí Fìlípì gî, 13 ze giì co ꞌdo gbí ndùgù gbata ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé ya gí yì ngo, tacó ze ŋò ni gî, máa, ŋìnò bà dù a bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì. Ze bà-i-nò giì ki tí ze to, bìndi  ze giì nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌbí niì mbe kili mí kà. 14 ꞌBí niì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ niì tí nò, ta ṛè wó a Lídìyà, mbe gì ꞌdo gbí gbata Tìyàtírà, tí niì mbe kû co tí kpokèjì mì Mbíṛì, ta nèté mì wó a bà mà bí-bi i bà moo bòngo, mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa ze ꞌdè ji ndú nò, Mbíṛì giì je njembí bà ùnje gítí ndâ có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò ji yí. 15 À mâ giì caka tí ndú ta ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî gî, yí giì nanaka mítí ze, máa, ze ya gí bà dù a i ꞌbá mì yì, lê náa ze ŋò ni ta yúcó gî, máa, yì tee njembí yì ꞌdáá mítí Mbíṛì gî nô.

Bà zèè ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò mí gbí zàà

16 Ta ꞌbí o gbaànjé si ze kû ya gí bàndò bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì, ze giì ꞌde ꞌbí ꞌvinî, tí i-gbí-kecì mì ndâ ꞌbí ꞌduù, ta bààcì gbí muu wó. Ndâ mbe tí ꞌvinî tí nò ꞌde i gbí bààcì tí nò gbí muu wó nò ngé ndii gî. 17 ꞌVinî tí nò mâ giì ŋò ze, yí giì ꞌbìtà bà ṛu ndi ze ta ndâ Páwòlò ta bà ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Ŋìnó a ndâ bòò mì Mbíṛì tí nó mbe kû dù ngéé gbíṛì nó ká nô. Ndú gì tacó bà tùbà kpokèjì bà ꞌvala yo ji yo.»

18 Síí gbí ṛi bà tò ŋa kû tí nò mì ꞌvinî tí nò tàkò ze giì dù lá. Yí mâ giì bàkà kpòò, ta ꞌbí ṛi gbaànjé yí mâ giì gì gí tàkò ze ta ŋa i mì wó nò, njembí Páwòlò giì volo gítí wó gî. Páwòlò giì ꞌvìsì tí wó gí ndiì, yí giì ꞌdè có ji bààcì tí nò á gbí muu ꞌvinî tí nò nò, máa, «Ye kû ꞌdè có ji wò ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, wò co ꞌdo gbí muu ꞌvinî tí nò gî.» Káa, à káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Páwòlò, bààcì tí nò giì co ꞌdo gbí muu ꞌvinî tí nò gî.

19 Ndâ mbe tí ꞌvinî tí nò mâ giì ŋò ni énó máa, Páwòlò volo gbí bà ꞌde i mì ndâ yì ꞌdo gbí wó gî, ndú giì zèè ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò, bìndi  ndú giì kaa ndú ta bà gbùṛùngà ndú kû ya tí  gí gbí ngbàngà á bàndò ꞌvélè. 20 Ndú mâ giì yee ta ndú kà gî, ndú giì kpì ngbàngà tí ndú ji ndâ gba énó máa, «Ndâ ꞌdakò tí nó kuu nó a ndâ Jùdéyà, káa ndú kû bàkà ꞌviya mí gbí gbata mì ndoo. 21 Ndú kû bàkà ꞌbí ŋa i mì ndú náa à me yúcó tacó tí ndâ bòò Rómà ꞌví ùnje gítí  nò lá. Bà ṛu ndi ŋa kpokèjì tí nò mì ndú nò delè me dú tacó tí ndoo tí ndâ bòò Rómà lá.»

22 Có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè nò giì volo njembí ndâ ꞌduù tí nò mbe tì mèè mí gbí ngbàngà ta o tí nò nò gítí ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò gî. Ndâ gba bà-i-nò giì yaka gbí ndâ bòngo ꞌdo tí ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ta kpo tàkòcò gî. Bìndi  ndú giì waa có mítí ndú, máa, à gbì ndú. 23 À mâ giì gbì ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò go có mì ndâ gba nò tè gî, à giì kaa ndú nè mí gbí zàà. Bìndi  ndâ gba giì ꞌdè có ji mbe ù njekèjì zàà máa, yí kpolo tí ndú tí kpoò. 24 Mbe ù njekèjì zàà bà-i-nò giì kaa ndú ya tí  ngéé gí tàꞌi ŋìnó ngé kùṛo kà nô. Yí mâ giì eṛe kò ndú gî, yí giì nè njekèjì gí tàkò ndú ṛítí gî.

Seṛè bà njaanga ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ꞌdo gbí zàà

25 O mâ giì gbooko gî, ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò giì dù kû ꞌdeke tí ndú, ta bà cu cè kû be ta ṛè Mbíṛì, káa ndâ ꞌbí ka ndú náa ndú ta ndú gbí zàà nó giì dù ngbi-ngbìì kû ꞌdi ndâ i tí nò náa ndú kû me nò. 26 Ndú giì gu káa ndiì ta bà tanga tí mì to. Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ njekèjì zàà ꞌdáá gî njaanga tí nga-ngàà gî. Ndâ gìnjírì tí nó náa à eṛe ta ndâ kò ndâ ꞌduù gbí zàà nó giì kaṛaka gbí tí kpátá-kpàtà, kpátá-kpàtà, ꞌdo tí kò ndú gî. 27 ꞌDuù tí nó mbe kû ù njekèjì zàà nó mâ giì gundiì ꞌdo tí ṛì, yí mâ giì ŋò ndâ njekèjì zàà ꞌdáá nga-ngàà, nga-ngàà, yí giì ja sìzò mì wó ꞌdo gbí foko, tacó wàa, yì ꞌví zi ta tí yì gî, tacó yí koṛo có énó máa, ndâ ꞌduù gbí zàà faka ꞌdáá mítí yì gî. 28 Káa Páwòlò mâ giì ŋò yí tí , yí giì tò kû ji yí ta kòcò wó ngéé gí yaà máa, «Zi tí lo lá! Ze ꞌdáá ta kábà muu ze kuu nô.»

29 ꞌDakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌdè có máa, à òlò ngba wu. À mâ giì òlò ngba wu ji yí gî, yí giì co ta ngèlè ta gúku, kpùṛù-kpùṛù, ya gí bà ꞌva tí wó kùṛo ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò. 30 Yí giì kaa ndú ꞌdo gbí zàà gí sè. Bìndi  yí giì ꞌvee ndú máa, «Ye ꞌví bàkà a ŋa yè, tacó wàa ye ꞌví ꞌvala tí , ndâ kpo ꞌduù?»

31 Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí énó máa, «Ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo tí Jézù, wàa wò bà ꞌvala gî. Ndâ ꞌduù bá mì lo ꞌdáá gî delè bà ꞌvala gî.» 32 Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ma có gítí Mbe tí ndoo ji ndâ ꞌdakò tí nò, ta ndâ ꞌviì mì wó, giì je ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî. 33 ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì kaa ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ká ta kpo-gbíꞌo tí nò, yí giì caka ṛo ndâ kà bà gbì ndú ta ndi tí kútí ndú nó gî.

Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò delè ngé giì caka tí ndâ ꞌdakò tí nò ta ndâ ꞌviì mì wó ꞌdáá gî. 34 ꞌDakò tí nò giì kaa ndú ya tí  gí ꞌbá mì wó, yí giì je i-zó-zò ji ndú. Líkíꞌo giì bàkà ndú ta ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî, tacó ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ tende kpokèjì gítí kpokèjì mì Mbíṛì gî.

35 Yé mâ giì too gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe kû waa có gbí ngbàngà giì tuu ndâ ꞌbí kùṛo ndâ àsìkérì mbe kû kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà ya tí  ji ꞌduù tí nó gbí nèté ta o tí nò nó, máa, «Njaanga ndâ ꞌdakò tí nò gî.»

36 ꞌDakò tí nò mbe kû kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà ta o tí nò nò giì ya gí mì Páwòlò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe kû waa có gbí ngbàngà tuu tú gì tí  énò máa, ye njaanga yo gî. À má énò, yo co gí sè, wàa yo ꞌví ya nìkì maa.»

37 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ndâ gba máa yè? Ndú ꞌvee me gbí nje ze lá, káa ndú giì gbì ze tí ndâ ꞌviì-Rómà mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, bìndi  ndú giì kaa ze mí gbí zàà, káa, ndú kpónó giì ꞌdè có énó máa, ndâ yì kû njaanga ze gbí dùde? ꞌBí có go énò wálá! Si káa ꞌdóó ndú ká ꞌví gì ta kò ndú, wàa ndú ꞌví kaa ze gí sè.»

38 Ndâ kùṛo ndâ àsìkérì tí nò mâ giì je ndi kòcò Páwòlò nò ya tí  ji ndâ mbe waa có gbí ngbàngà, bà ꞌdi có énó máa, ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò a ndâ ꞌviì-Rómà nò giì te a gúku mítí ndú. 39 Ndú bà-i-nò giì ya gí mì ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò gbí zàà kà, bìndi  ndú giì yìì ndú ta bà ꞌdeke tí ndú ji ndú, máa, ndú co gí sè ꞌdo gbí zàà, wàa ndú ꞌví njè nó ꞌdo gbí gbata Fìlípì gî.

40 Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò giì co ꞌdo gbí zàà ya gí ꞌbá mì Lídìyà. Ndú mâ giì ŋò ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù kà, ndú mâ giì ꞌdè ndâ có ŋìnó mbe kû je wotí ji ndâ ꞌduù nó ji ndú gî, ndú giì njè nó ꞌdo gbí gbata Fìlípì gî.

17

Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ꞌde kpo-se-muu gbí gbata Tèsàlónìkà

1 Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò giì ꞌbì nó ꞌdo Fìlípì co gbí gbata Àfìpólìsì, ndú giì co gbí gbata Àpòlónìyà kû ya gí gbí gbata Tèsàlónìkà, tí ꞌbí gbata ta bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì kuu gbí . 2 Ndú mâ giì yee gbí gbata Tèsàlónìkà gî, Páwòlò giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì, á go ŋa i mì wó náa yí kû bàkà ta o ꞌdáá gî nô. ꞌDo bìndi ŋìnò, yí giì dù kû ya gí mì ndú á bàndò bà kili ndú tacó bà ùlù Mbíṛì ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndú ꞌdáá gî ta síí gbí  wálá ꞌvìlì taꞌô, kû ꞌviiki gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì ta ndú, 3 kû tù ta bà  ji ndú ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, bà cì Bìndi-Mbíṛì, ta bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó a cèe ndâ kpóló-kpolo có. 4 Ndâ ꞌbí Jùdéyà, ta ndâ ꞌbí Ìgìrígì ŋìnó ta gúku Mbíṛì kuu tí ndú nó, giì je ndâ ꞌbí kpo-kpò niì ŋìnó náa ndâ có mì Páwòlò nò ya gí gbí muu ndú gî nó, giì tè gí tàkò có mì ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò.

5 Káa ndâ ꞌbí Jùdéyà ŋìnó mbe biya bà ꞌdi ndâ có mì Páwòlò gî nó giì toko wotí ta ndâ vò ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà mà ꞌvélè gbí gbata, bìndi  ndú giì bàkà ndâ có mì Páwòlò nò tí tende có mbe pèè njembí ndâ ꞌduù gítí ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò. Ndâ ꞌduù bà-i-nò giì ꞌbìtà bà bàkà wo ꞌdo gbí gbata kû ya tí  gítí bàndò bà dù ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jàsónì, tacó bà kaa ndú ya tí  gí gbí ngbàngà. 6 Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌde ꞌbá káa ndâ Jàsónì ta ndâ ꞌbí ka wó mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì, bìndi  ndú giì woo ndú, ta bà gbùṛùngà ndú, kû ya tí  gí gbí ngbàngà gbí gbata, ta bà gbì ꞌbê muu ndú énó máa, «Ndâ ꞌdakò tí nó mbe kû jèlè to ta bà volo ꞌbá mì ndâ ꞌduù nó gì gí to nó gî! Ndú kpónó kuu ꞌbá mì Jàsónì. 7 Có mì ngáángbá gba tí nó Rómà nó kpónó gbí tù ndú ká go cèe mòngò gbí tù bô. ꞌBí ŋa ngú có mì ndú kpónó énó máa, ꞌbí ngú ngáángbá gba mì ndâ yì ta ṛè wó a Jézù kuu tí .» 8 Có tí nò náa ndâ Jùdéyà ꞌdè nò giì volo njembí ndâ ꞌduù gbí gbata, ta njembí ndâ gba gî. 9 Tacó énò, ndâ gba giì ꞌdè có ji ndâ Jàsónì ta ndâ ka wó náa a zèè ndú ta ndú nó, máa, ndú see tí ndú mí kùṛo ndâ yì, máa, vò i bà bàkà tí wálá, má kózò gî, wàa ndâ yì ꞌví giì si ndú ꞌví ya gí ꞌbá mì ndú.

Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ꞌde ngú kpo-se-muu gbí gbata Bèréyà

10 Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Tèsàlónìkà giì tuu ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ta ꞌdêꞌo, si o kû me yùkù-yùkù ta gbèe ṛi bà gbùṛùngà ndú mì ndâ ꞌduù nò, ya tí  gí gbí gbata Bèréyà. Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ndii ká ngé ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. 11 Muu ndâ Jùdéyà gbí gbata Bèréyà nìkì co tí muu ndâ nambe ndú ŋìnó á gbí gbata Tèsàlónìkà nó gî, tacó énó, ndú giì ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì ká gálà. Ndú giì dù ta ṛi ꞌdáá gî kû ꞌviiki gbí có gbí wáràgà mì Mbíṛì, tacó bà ŋò máa, yúcó a yè wè. 12 Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ Ìgìrígì, giì je ndâ ꞌbí kpo-kpò niì, giì ùnje gítí có mì Jézù gî.

13 Ndâ Jùdéyà gbí gbata Tèsàlónìkà mâ giì ꞌdi có énó máa, Páwòlò kû ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Bèréyà, ndú giì kaa ta ꞌviya ya gí kà, tacó bà ŋònòkò muu ndâ ꞌduù, wàa ndú ꞌví tanga i. 14 Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Bèréyà mâ giì ꞌdi gbí tiṛì ꞌviya mì ndú nò gî, ndú giì tuu Páwòlò ya tí  gí yì ngo, si káa ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò mí ndiì. 15 Ndâ mbe ko Páwòlò nò giì ya ta yí ngé yee gbí gbata Àtínà. Ta o tí nó náa ndú kû giì dele ndi ndú gí gbí gbata Bèréyà nó, Páwòlò giì ci ndú ji ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò, máa, ndú ngoꞌve tí ndú ya gí tàkò yì.

Páwòlò gbí gbata Àtínà

16 Gbí ndâ o tí nò náa Páwòlò kû ù ta ndi ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò mí gbí gbata Àtínà nò, njembí wó ta o ꞌdáá gî kû pèè ká pèè ta zu bà ŋò ŋa bà te duù mì ndâ ꞌduù kà mítí ndâ ꞌbí ŋa sú bààcì mì ndú ta gbí ndú wálá. 17 Tacó énò, yí giì dù kû ꞌviiki gbí có mì Mbíṛì ta ṛi ꞌdáá gî ta ndâ Jùdéyà, giì je ndâ Ìgìrígì ŋìnó mbe kû cì gúku tí Mbíṛì nó á tí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Yí kákáꞌi giì pà me gbí òkò tí ndâ ꞌduù wàa ndâ yì ꞌví ꞌviiki gbí có mì Mbíṛì ta yí a tí bàndò bà mà ꞌvélè mì ndâ ꞌduù á gbí gbata lá, síí gbí ṛi bà ya yí gí bàndò bà mà ꞌvélè gítí ŋa nèté tí nò delè giì dù lá. 18 Káa ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí ndú ta ŋa bà koṛo có mì ndú máa, «Ndòngbú ꞌválá ká muu to tí nô» nó, giì je ndâ mbe kû koṛo có máa, «I káa ndi ꞌbì Mbíṛì» nó, giì ꞌdeeke kponje ta ndâ Páwòlò. Bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ndâ ꞌbí ka ndú máa, «Pèṛègùù tí nò kpónó ŋò i tí nò náa yí kû ꞌdè có á gítí  nò ni gî?» Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ꞌdè có ŋìndi ndú énó máa, «Yí go ꞌduù ŋìnó mbe kû ma có mì ndâ ꞌbí ŋa tende bààcì nô.» Ndú ꞌdè ŋa có tí nò tacó Páwòlò ta o tí nò kû ma có a i gítí Jézù, ta có gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.

19 Ndâ ꞌduù tí nò giì bala Páwòlò á bìndi bà tò kponje mì ndú nò ya tí  gí kùṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndú mbe kû kili mí pí gú Àrèyòpágùsù. Ndú mâ giì ye ta ndú pí gú kà gî, ndâ kpo ꞌduù mì ndú giì ꞌvee gbí nje Páwòlò máa, «Wò bà ni bà ꞌdè gbí ngú ŋa bà nìbà i tí nó náa wò kùtàá kû ꞌdè có á gítí  nó á ji ze gî? 20 Ndâ ꞌbí có mì lo gbí tù ze á go ndâ có mì mbe ꞌdó-ꞌdo, káa go bà ꞌdi gbí ndú á kuu tí ze.» 21 I mbe me líkí tí ndâ ꞌduù tí nó náa à duu bú ndú mí Àtínà nó, ta ndâ tende ꞌduù mbe kaa ta ꞌbá ya gí kà nó, a bà ꞌviiki gbí ngú có, giì je bà ꞌdi ngú có.

22 Tacó énò, Páwòlò giì a gí yaà, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí pí gú Àrèyòpágùsù nò, máa, «Yo ndâ ꞌduù Àtínà! Ye ŋò ta ṛo ye gî, máa, go bà bàkà i-mbíṛì tí yo ngé ndii gî. 23 Ye ꞌdè có tí nò tacó gbí ndâ o tí nó náa ye kû jèlè ta to kû ŋò ndâ bàndò bà bàkà i-mbíṛì mì yo nó, ye giì ŋò ꞌbí bàndò bà ci i náa à cu i mítí  énó máa, ‹Ŋìnó ji mbíṛì-tí-nó-náa-à-ŋò-yí-ni-lá› nô. À nìkì ma. À má ta bà ꞌdè có ta yúcó, mbíṛì tí nò náa yo kû bàkà i ji yí káa yo ŋò yí ni lá nò, a Mbíṛì tí nó náa ye kû ma có tí wó nô. 24 Mbíṛì tí nó tí mbe suu to tí nó, ta ndâ i gbí  ꞌdáá gî nó, a Mbe tí tàṛì. Yí me mbe ꞌvala ta ꞌbá ŋìnó náa a ꞌduù ká gèè ta ꞌbì wó nó lá. 25 ꞌBí i delè mbe gboo ꞌdo mì wó wàa à tí  a ꞌduù ká ꞌví giì bàkà ji yí nò wálá. Tacó a yí ká kû je ꞌválá, ta woò, ta ndâ i ꞌdáá gî ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 26 Yí suu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî á ꞌdo tí gbèe ꞌdakò, máa, ndú ꞌví ꞌvala cee muu to tí nó ꞌdáá gî. À káa ꞌdóó yí ká ꞌdeke sili bà ꞌvala ndú, yí giì ka tí  ta bàndò bà bì ꞌbá mì ndú á ji ndú. 27 Yí bàkà énò tacó wàa ndâ ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví pà ta bà tí yì tí Mbíṛì, ndâ-ꞌbî-lá, ndú má gbala to gbí sú ṛo kpòò, ndú ꞌví gbì mû-kóṛó mì ndú mítí yì tí Mbíṛì. Ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, Mbíṛì kû dù me me ꞌdú ꞌdo tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndoo lá.

28 «À énò, á go có tí nó náa ndâ ꞌbí ká mbe cu wáràgà mì yo cu énó máa,

‹Ndoo ꞌdáá gî kû ꞌvala ta ṛè mì wó,

ndoo kû tanga tí ndoo ta ṛè mì wó;

ndoo kû dù ta ṛè mì wó,› nô.

Go có tí nó náa ndâ ꞌbí ká mbe cu wáràgà mì yo cu sàà gî, máa,

‹Ndoo ꞌdáá gî a ndâ ꞌviì mì wó,› nô.

29 À má énò, ndoo ꞌví koṛo có énó máa, Mbíṛì me i ŋìnó náa a ꞌduù ká cee ꞌdo tí dâꞌbì, má wálá, ꞌdo tí fádà, nò lá; yí delè me go duù náa a ꞌduù ká kuṛu ta ꞌbì wó nò lá, náa ndoo lê a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì nò.

30 «Ta o tí nó táánò náa muu tí ndâ ꞌduù wálá nó, Mbíṛì táánò si ŋa i tí nò á tí có lá. Káa yí kpónó kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé ta ndi tí ndâ bàndò ꞌdáá gî, máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì, 31 tacó yí nì o bà waa có ta yúcó mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî gî. Yí je ꞌDuù tí nó á kèjì gí bà dù tí mbe waa có nó gî. Mbíṛì tùbà tí ꞌDakò tí nò náa yí je yí tí mbe gì gí bà waa có nò ta bà ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó mí koṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.»

32 Páwòlò mâ giì nì ṛè bà ꞌvala ndi ku ꞌdo gbí muuꞌdú wó, ndâ ꞌduù tí nò giì ba ta ꞌdì gî. Káa ndâ ꞌbí  giì ꞌdè có ji yí máa, «Go bà ꞌdi ndi có tí nò náa wò ꞌdè ta ṛè bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú nò kuu tí ze kákáꞌi.»

33 ꞌDo bà-i-nò, Páwòlò giì njè nó ꞌdo tí ndú gî. 34 Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú mbe nanaka mítí Páwòlò giì gì tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gî. À ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe nanaka mítí Páwòlò nò a ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Dìyònízìyò, tí gbolò ꞌduù gbí ngbàngà pí gú Àrèyòpágùsù, giì je ꞌbí niì ta ṛè wó a Dàmàrísì.

18

Bà ꞌbìtà bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbí gbata Kòríndì

1 Páwòlò giì njè nó bìndi bà ꞌdè có mì wó á ji ndâ ꞌduù pí gú Àrèyòpágùsù á gbí gbata Àtínà ya gí gbí gbata Kòríndì. 2 Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò tí Jùdéyà náa à jò yí mí gbí to Póndùsù ta ṛè wó a Àkùyílà. Ndú gì ta niì mì wó Pìrìsílà ꞌdo Ìtálìyà, tacó Kìláwúdìyò tí ngáángbá gba mì ndâ ꞌduù Ìtálìyà mòkò ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî ꞌdo Rómà gî. Páwòlò bà-i-nò giì co wiṛi ya gí mì ndú. 3 Yí mâ giì ꞌde ndú tí ndâ mbe cu kémà delè á go yí, yí giì dù á mì ndú ta ndú kû bàkà nèté toko gbaànjé. 4 Yí giì dù kû ya gí bà ꞌvii kí gbí có mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù kû jè ta bà ꞌvìsì muu ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gítí kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ ꞌduù tacó bà ùlù Mbíṛì ta ndâ ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî.

5 Ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò mâ giì yee ꞌdo Mèsìdónìyà gî, o mì Páwòlò giì dù kpolo ma ká gítí bà ma có mì Mbíṛì, kû ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà ngbáṛángàꞌi énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì. 6 Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌbìtà bà jòò gbí có ta yí, ta bà go yí, yí giì gù gbí bòngo tí wó mí kùṛo ndú, ta bà ꞌdè có ji ndú máa, «Có ku yo ꞌví dù ká tí miṛi yo. Ye ꞌdo tí kpónó bà ya ꞌdo mì yo gí mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta ngbáṛángà njembí ye.»

7 Páwòlò giì njè nó ꞌdo bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì á bìndi bà jòò gbí có mì ndú ta ndâ Jùdéyà nò ya gí ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ŋa wó me Jùdéyà lá, ta ṛè wó a Títò Júsìtò, tí mbe ùnje gítí có mì Jézù, ta ꞌbá mì wó ká dê ta bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì.

8 Kìrísìpù tí kùṛo ndâ ꞌduù á bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì, giì je ndâ ꞌviì mì wó, giì je ndâ ꞌduù me mbè gbí gbata Kòríndì mbe ꞌdi có mì Páwòlò, giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo gî. Bìndi  à giì caka tí ndú gî.

9 Ta ꞌbí bèbìlì gbaànjé, Mbíṛì giì ꞌdè có ji Páwòlò gbí ṛiì, máa, «Páwòlò, cì gúku bà ꞌdè có lá. Dù ngbìì lá. 10 Tacó ye kuu tàkò lo. À má énò, ꞌbí ꞌduù gbí gbata tí nó gbaànjé mbe tee ꞌbì wó mítí lo bà dù wálá. Tacó ndâ ꞌduù mì ye gbí gbata tí nó me mbè.» 11 Páwòlò giì dù kû ma có mì Mbíṛì á ji ndâ ꞌduù gbí gbata Kòríndì á bìndi có tí nò náa Mbíṛì ꞌdè ji yí gbí ṛiì nò ta ndoò gbaànjé ta pì vô-nje gbaànjé pí .

Ndâ Jùdéyà ya ta Páwòlò gí gbí ngbàngà

12 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Jùdéyà giì toko có mì ndú gbaànjé gî. Bìndi  ndú giì ya ta Páwòlò gí gbí ngbàngà kùṛo Gálìyò tí gbolò ꞌduù náa à tuu yí ꞌdo Rómà, mbe kû zèè to Àkáyà á ꞌbá mì ndâ Ìgìrígì. 13 Ndú bà-i-nò giì kpì ngbàngà tí wó ji Gálìyò máa, «Có mì ze ta ꞌdakò tí nó a ŋìnô: Yí kû pèè ta bà ya gí gbí muu ndâ ꞌduù tacó bà solo nje ndú gítí bà bàkà i-Mbíṛì gbí ꞌbí ŋa kpokèjì náa à me yí  gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá.»

14 Káa Gálìyò giì ꞌvìsì có ji ndâ Jùdéyà á kùṛo bà ꞌvìsì có mì Páwòlò gí tàkò có mí ndú nò, máa, «Yo ꞌdi có tí nô, ndí yo ndâ Jùdéyà: ꞌDakò tí nó kùtàá má bàkà a ꞌbí i mbe lè gî, yí kùtàá má bàkà a ꞌbí ŋa gbolò vò i, ye kùtàá bà me kpììkì-kpììkì gítí bà tè gí tàkò có mì yo wálá. 15 Káa, à má ká gítí có ta nje sínò, ta có gítí ndâ ṛè ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù mì yo, ta có gítí ꞌdóó tàkìì mì yo, yo ꞌdè ŋìnò gbí ꞌdóó ŋa kpokèjì mì yo. Ye biya bà dù tí gba mbe waa có gítí ŋa ndâ có tí nò gî.»

16 Gálìyò mâ giì ꞌdè có tí nò ji ndâ Jùdéyà gî, yí giì mòkò ndú ꞌdo gbí ngbàngà kùṛo wó gî. 17 Káa ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kaa ya gí bà ꞌdi ngbàngà tí nò nó giì zèè ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sòsìténè, tí kùṛo ndâ ꞌduù tí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Ndú giì kili mítí ꞌdakò tí nò, bìndi  ndú giì gbì yí ká mí gbí ngbàngà kùṛo Gálìyò nò. Káa Gálìyò giì ꞌvee bà tí ndú ta ndâ i mì ndú náa ndú kû me nò gbaànjé lá.

Páwòlò dele ndi wó gí gbí gbata Àndìyókì

18 Páwòlò giì bàkà bìndi bà ya ta yí mì ndâ Jùdéyà gí gbí ngbàngà nò káa ꞌdóó o, má kózò gî, yí bà giì ꞌdè có ji ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Kòríndì, máa, ndú si yì ꞌví ya gí gbí to Sírìyà. Ndú bà-i-nò giì o gbâ ta ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà, tí ndâ mbe ko yí. Páwòlò giì waa nje se muu wó kùṛo bà njè nó mì ndú ꞌdo gbí gbata Kèngèréyè, tacó bà ꞌbìtà bà gee tí wó kùṛo bà ya yí gí bà ci i ji Mbíṛì á Jèrùzàlémè.

19 Ndú mâ giì yee gbí gbata Éfàsù, yí giì jee ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà á mí bàndò, bìndi  yí giì ya ta kpéétí wó gí bà ꞌviiki gbí có mì Mbíṛì ta ndâ Jùdéyà á tí bàndò bà kili ndú tacó bà ùlù Mbíṛì. 20 Káa si yí kû giì njè nó, ndâ Jùdéyà giì tii yí, máa, yí dù gàà gi. Káa yí giì ya gí gbí có mì ndú nò lá. 21 Ta kùṛo bà o gbâ mì wó ꞌdo gbí gbata Éfàsù, yí giì ci ndâ ꞌduù kà, máa, «Ye bà dele ndi ye gì gí mì yo gî, náa Mbíṛì má ùnje gî nò.»

22 Páwòlò giì o gí to á ꞌdo gbí gbâ á bìndi bà njè nó mì wó ꞌdo gbí gbata Éfàsù á ká ngéé gbí gbata Cèzàríyà. Yí mâ giì ya gí bà ꞌvee ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á bà-i-nò gî, yí giì ndii ya gí gbí gbata Àndìyókì. 23 Yí giì bàkà mí Àndìyókì káa làmbu sili, bìndi  yí giì ꞌbì ndi nó mì wó co gbí ndâ to Gàlátì, ta ndâ to Fìríjìyà, kû je wotí ji ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí ndâ to tí nò.

Bà ꞌde tí ndâ Àpólò ta ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà

24 Ta o tí nò si ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà kuu gbí gbata Éfàsù nò, ꞌbí Jùdéyà ta ṛè wó a Àpólò, náa a jò yí mí gbí gbata Àlèsàndèríyà, tí ꞌdakò mbe ꞌdè có, mbe ꞌdi gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì ngbáṛángàꞌi gî, giì ya gí Éfàsù. 25 Àpólò ya gí Éfàsù tí ꞌdakò náa à yù yí ngbóó gbí kpokèjì mì Mbíṛì gî, ta cèṛéṛé bà nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ká tí wó, tí mbe kû ma có ta bà nìbà i gítí Jézù ta ꞌbí gbèe njì có mbe lè ꞌdo gbí òkò tí ndâ có tí nò wálá, ji ndâ ꞌduù. Káa à caka tí wó ká ta ŋa bà caka tí ndâ ꞌduù mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. 26 Ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà mâ giì ꞌdi kòcò Àpólò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ta gúku tí wó wálá á bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì, ndú giì ꞌdaka yí ya tí  gí ꞌbá mì ndú, bìndi  ndú giì toṛo sè búlù ꞌdo tí nèté mì wó ji yí ta bà nìbà sè ndâ ꞌbí i ŋìnó náa à kuu tí  gítí «Kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì» nó ji yí.

27 Ta o tí nó náa Àpólò kû giì bàkà có bà di ngo ya gí gbí to Àkáyà nó, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Éfàsù giì je wotí ji yí. Ndú giì cu wáràgà ji ndâ mbe tala có mì Jézù á Àkáyà, máa, ndú ꞌví te wiṛi mítí wó. Yí mâ giì ye Àkáyà, Mbíṛì giì bàkà nambeè ji yí, ta bà je wotí bà konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á kà ji yí túkàꞌi. 28 Yí giì kpò nje ndâ Jùdéyà ta wotí ká tí , ta bà tùbà  ji ndú ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì.

19

Ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù gbí gbata Éfàsù

1 Páwòlò giì waa to co gú si Àpólò kuu gbí gbata Kòríndì ya gí Éfàsù. Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. 2 Yí bà-i-nò giì ꞌvee ndú máa, «Bèṛi-mì-Mbíṛì táánò gì gí muu yo ta o bà ùnje mì yo gítí bà càkà tí yo nó gî?»

Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Jé lá. À jé táánò ngbá ꞌdè có ji ze énó máa, ꞌbí i ta ṛè wó a Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu tí  nò lá.»

3 Páwòlò giì ꞌvee ndú kákáꞌi máa, «Káa, àá táánò caka tí yo ée?»

Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Àá táánò caka tí ze ká gbí ŋa kpokèjì bà caka tí ndâ ꞌduù mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù.»

4 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ŋa bà caka tí ndâ ꞌduù mì Jòvánì táánò a i tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gî nô. Káa Jòvánì táánò ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ta wotí tí  ngé ma énó máa, ndú ùnje gítí có mì ꞌDuù tí nó á kèjì gí tàkò yì nô, ꞌDuù tí nó tí Jézù nô.»

5 Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji ndú nò gî, àá giì caka tí ndú ta ṛè mì Mbe tí ndoo gî. 6 Páwòlò mâ giì tee ꞌbì wó mítí ndú, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndú. Ndú bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí ndâ ꞌbí tende ŋa nje có, ta bà ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. 7 Muu ndâ ꞌduù tí nò ta o tí nò ꞌdáá gî go ndâ ꞌdakò muuꞌbì-nje só.

Bà ꞌbìtà bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbí gbata Éfàsù

8 Bìndi  Páwòlò giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Yí giì cì pì taꞌô mí kà kû ꞌviiki gbí ndâ có, ta bà yìì ndâ ꞌduù, tacó wàa ndú ꞌví ŋò ta Mbíṛì ni tí gba, ta bà ꞌdè có ta gúku tí wó wálá. 9 Káa, ndâ ꞌbí mbe ngbútù mbe biya bà ꞌdi có mì Páwòlò gî mâ giì ꞌbìtà bà ꞌdè vò có gítí «Kpokèjì tí nò» mí kùṛo ndâ ꞌduù tí nó mbe kili mí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì nó, Páwòlò giì kaa ndâ ꞌduù ŋìnó ta go bà ꞌdi có mì wó tí ndú nó, bìndi  ndú giì dù kû ya ta ndú gí bà ꞌviiki gbí ndâ có ta ṛi ꞌdáá gî mí tàꞌi bà nìbà i mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Tìrànúsù.

10 Ndâ Páwòlò ta ndâ mbe tala có mì wó bàkà a ndoò sósòꞌô mí gbí nèté bà ꞌviiki gbí có gítí «Kpokèjì tí nò» ta ndâ ꞌduù, bìndi  ndâ ꞌduù Ásìyà ꞌdáá gî, ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì, giì ꞌdi có mì Mbe tí ndoo gî.

Ndâ ꞌbí Jùdéyà tí ndâ mbe kû ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù

11 Mbíṛì giì je wotí ji Páwòlò me gbolò tacó bà bàkà ndâ kpo-kpò seṛè 12 tí ŋa ŋìnó náa, à kpêtí gbí ndâ o tí nò má je káa vòó zì bòngo nèté mì wó ya tí  ji mbe nòꞌo, nòꞌo tí nó ngé kû cee ꞌdo tí wó gî. À delè má je ya tí  ji ꞌduù ŋìnó ta i ká gbí muu wó nó, i tí nò ngé kû njè nó ꞌdo gbí muu ꞌduù tí nò gî.

13 Ndâ ꞌbí Jùdéyà ta nèté mì ndú a bà nò jèlè to kû ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù bà-i-nò giì tala bà ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù. Ndú kû bàkà énò ta bà ꞌdè có ji ndâ i-gbí-muu ndâ ꞌduù máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta ṛè mì Jézù tí nó náa Páwòlò kû ma có mì wó nó énó máa, yo co ꞌdo gbí muu ꞌduù tí nò gî.»

14 Ndâ ꞌbí ꞌduù vô-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû me ŋa i tí nò ta o tí nò a ndâ ꞌviì mì ꞌbí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ṛè wó á Sévà. 15 Ta ꞌbí o gbaànjé, ndú mâ giì ꞌdè ŋa có tí nò á ji i-gbí-muu ꞌbí ꞌdakò, i tí nò giì ꞌvee ndú máa, «Ye ŋò Jézù ni ꞌdo sàà gî. Ye delè giì ŋò Páwòlò ni gî. Káa yo, yo a ndâ ꞌdi?» 16 Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ꞌdakò tí nò ta i-gbí-muu wó nò langa ya gítí ndú ta ꞌbí ŋa wotí náa ndú jé ŋò sàà kùṛo lá. Yí giì njè gbí ndú ꞌdo ꞌbá ta só, ta gbí-gbì kà mítí ndú.

17 Ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì gbí gbata Éfàsù ꞌdáá gî giì ꞌdi tàwo ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò gî. Tàwo ŋa i tí nò giì te mítí ndú a gúku tí ŋa ŋìnó náa ndú ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà te duù mítí Mbe tí ndoo Jézù. 18 Ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ta ká nèté mì ndú a bà volo bà i ta yeè nó giì yù gbí ndâ i-yeè tí nó náa ndú sàà kû bàkà nó ꞌdáá gí sè gî. 19 Ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe kû zò i sàà ꞌdo a i gbí bà bàkà ndâ i-kóꞌdú nó giì kaa ndâ wáràgà-kóꞌdú mì ndú náa ndú sì ꞌdáá gî ta njì fádà álìfì ziꞌduù-só-nje muuꞌbì (50,000), ndú giì doo ta wu mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 20 Có mì Mbe tí ndoo giì dù kû ꞌvèè gbí ŋa kpokèjì tí nò ta wotí ká tí .

Ndâ kóṛó-koṛo có mì Páwòlò

21 Bà ndâ có mì ndâ mbe ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù nò mâ giì da gî, Páwòlò giì koṛo có bà dele ndi wó gí Jèrùzàlémè co tí kpokèjì tí nó mbe co Mèsìdónìyà, bìndi  giì co Àkáyà, nô. À gbí muu wó ta o tí nò a có énó máa, yì má ya gí Jèrùzàlémè gî, yì ꞌví giì ya gí Rómà delè. 22 Tacó énò, yí giì tuu ndâ ꞌbí mbe konì yí sósòꞌô, ndâ Tìmàtéyò ta Èrásìtù, ya tí  gí kùṛo Mèsìdónìyà si yí mí Ásìyà.

Ndâ mbe cee fádà pìì wo gbí gbata Éfàsù

23 Ta o tí nò si Páwòlò kû bàkà có gítí nó nò, wo giì tanga tí gítí «Kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì» gbí gbata Éfàsù. 24 ꞌBí ꞌdakò tí mbe du fádà ta ṛè wó a Dìmítìrì, mbe kû ꞌde i me gbolò ꞌdo gbí nèté bà gbì ndâ ꞌbá ꞌdo tí fádà ji bààcì mì ndú ta ṛè wó gbí có Làtínì a Dìyánà, káa á gbí nje có mì ndâ ꞌduù Éfàsù a Àrìtémìsì, 25 giì kili ndâ mbe nèté mì wó, ta ndâ ꞌbí ka wó mbe kû ꞌde i ꞌdo gbí nèté bà du fádà ꞌdáá gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ ꞌdakò! Yo ŋò ni gî máa, ndoo kû ꞌde i a i ꞌdo gbí nèté tí nó mì ndoo nô. 26 Ye koṛo có máa, yo kpónó ŋò ta ṛo yo gî, yo delè ꞌdi ta tù yo gî, máa, ꞌdakò tí nó ta ṛè wó a Páwòlò nó kuu kpékéꞌvé tàkò bà ꞌvìsì muu ndâ ꞌduù me mbè, ta bà ꞌdè có ji ndú máa, ndâ i ŋìnó náa ndâ ꞌduù bàkà ta ꞌbì ndú bìndi  ndú giì ꞌdè có máa ndâ i tí nò a Mbíṛì nó, me Mbíṛì ngé gî lá. Yí kû ꞌdè ŋa có mì wó nò me ká gbí gbata Éfàsù cuki lá. Sè to ji yí tí  gbí to Ásìyà ꞌdáá gî kpónó káa sè. 27 Káa có tí nò bà volo me káa ṛè nèté tí nó mì ndoo nó cuki lá. Ndâ ꞌduù bà si ꞌbá mì Àrìtémìsì, tí niì tí nó tí bààcì mì ndoo nó, tí có wálá, ꞌdo ká kuu gbí có tí nò náa yo kû ꞌdi tíṛì-tíṛì nò. À delè wúnò káa gbèe có tí nò ká bà zì nje bà wu ṛè niì tí nò tí bààcì mì ndoo, náa ndâ ꞌduù gbí to Ásìyà ꞌdáá gî, ta ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, kû tègàṛà ṛè wó nò.»

28 Có tí nò náa Dìmítìrì ꞌdè nò giì volo njembí ndâ ꞌduù gítí Páwòlò gî. Ndú ꞌdáá gî giì ṛe-ṛe kû dòmùù, máa, «Àrìtémìsì mì ndâ ꞌduù Éfàsù a gbolò bààcì!» 29 Ndâ ꞌduù gbí gbata ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà pìì wo, bìndi  ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò giì kaa ta ngèlè ṛùkù-ṛùkù, ta bà gbàmà ndâ ꞌbí ꞌdakò tí ndâ ka nó mì Páwòlò sósòꞌô, ndâ Gáyù ta Àrìsìtárìkù, tí ndâ ꞌduù Mèsìdónìyà, ya tí  gí gbí ngbàngà.

30 À giì dù gbí muu Páwòlò ta o tí nò a có bà ya gí mì ndâ ꞌduù tí nò mbe kaa ya gí gbí ngbàngà nò, káa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù giì biya ji yí gî. 31 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ ꞌduù Ásìyà gbí gbata giì tuu tú ji yí máa, yí yuu miṛi wó mí gbí wú ta bà ya gí gbí ngbàngà lá.

32 Ndâ ꞌduù giì dù kû pìì káa kû maa énò gí kà. Ndú giì ŋò ꞌdóó i tí nó mbe kû bàkà tí nó lá. Ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí ndú delè giì ŋò i tí nó mbe kili ndú nó ni lá. 33 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì kaa ndeṛè bà kili ndú nò a i mítí ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Àlèsándòrò, tacó ndâ Jùdéyà ta o tí nò te yí tí kùṛo wo tí nò. Àlèsándòrò bà-i-nò giì mìyà ꞌbì wó ji ndâ ꞌduù, máa ndú dù ngbìì, tacó wàa, yì ꞌví ꞌdè có ji ndú, káa, à giì kpò tí gî, 34 tacó ndâ ꞌduù mâ giì ŋò Àlèsándòrò ni tí Jùdéyà gî, ndú giì ꞌbìtà ndi bà tò kû ta kòcò ndú toko gbaànjé ta kôndi , máa, «Àrìtémìsì mì ndâ ꞌduù Éfàsù a gbolò bààcì! Àrìtémìsì mì ndâ ꞌduù Éfàsù a gbolò bààcì!»

35 ꞌBí gbolò ꞌduù mì ndâ ꞌduù gbí gbata giì jè kpòò, yí mâ giì ṛò ndâ ꞌduù ꞌdo tí kû gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ndâ ꞌviì Éfàsù! ꞌDóó ṛè ꞌduù tí nó mbe ŋò ni énó máa, gbata tí nó tí Éfàsù nó me bàndò bà kpolo tí ꞌbá mì bààcì tí nó tí Àrìtémìsì nó lá nò a ꞌdi? A ꞌdi ká ꞌdè có ji yo énó máa, Éfàsù me bàndò bà kpolo tí bààcì tí nó mbe ꞌva tí to á ꞌdo gbíṛì nó lá? 36 Ŋìnó a ndâ i ŋìnó náa ꞌbí ꞌduù gbaànjé bà ꞌboo ndú wálá nó ká nò. À má énò, ndeṛè bà volo njembí yo kpónó wálá, ndeṛè bà gu tí yo gítí bà bàkà ꞌbí ŋa i nò delè wálá. 37 Káa ndâ ꞌdakò tí nó náa yo kaa ndú á gì tí  gí nó nó gàà ꞌbí i ꞌdo tí niì tí nò tí bààcì mì yo nò ta vò ꞌbì gbaànjé lá. Ndú delè ꞌdè zu có á gítí wó gbaànjé lá.

38 «Káa à má mì ndâ Dìmítìrì ta ndâ ka wó muu-tàwu a có ta ꞌbí ꞌduù, o bà kili ndâ gba kuu tí . Ndâ kpo-kpò ꞌduù delè kuu tí . Si ndú ꞌví ya ta có mì ndú nò gí gbí ngbàngà. 39 Káa à má mì yo a ꞌbí có, yo ꞌví ya ta có mì yo nò á gí kùṛo ndâ kpo ꞌduù tí nó mbe kû kili cóó-cóó nô. 40 Bà go ndoo máa, ndoo a ndâ mbe wo gítí ndâ i tí nó mbe bàkà tí kpónó nó bà dù me kpo có lá. Tacó ndeṛè bà bàkà ndú mì ndoo ꞌdáá gî wálá. À delè mì ndoo me yúcó tacó bà kili ndoo kpónó nó lá.» 41 Gbolò ꞌduù tí nò mâ giì cee ta có mì wó gî, yí giì njè ndâ ꞌduù tí nó mbe kili mí gbí ngbàngà nò gî.

20

Bà njè nó mì Páwòlò á ꞌdo gbí gbata Éfàsù

1 Bà wo tí nò mâ giì da ꞌdo muu ndâ ꞌduù gbí gbata Éfàsù gî, Páwòlò giì tuu tú gí tàkò ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. Yí mâ giì kpo-gbí-tà-tù ndú cee gî, yí giì nì, «Yo ꞌví dù á ndì,» á ji ndú, bìndi  yí giì zèè kpokèjì Mèsìdónìyà. 2 Yí giì nò ta bà kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gítí ndâ i me mbè ta ndi tí ndâ to tí nó náa yí kû co ta tí ndú nó, 3 yee ká ngé ꞌbá Ìgìrígì. Yí giì bàkà mí ꞌbá Ìgìrígì a pì taꞌô. Ta o tí nó náa yí kû giì bàkà có bà o gbâ, wàa yì ꞌví ya gí gbí to Sírìyà nó, yí giì ꞌdi có énó máa, ndâ Jùdéyà gò mbu mítí kpokèjì ji yì gî. Tacó énò, yí giì ꞌvìsì muu wó gî, máa, yì bà dele ndi yì co tí kpokèjì Mèsìdónìyà.

4 Ndâ mbe ko yí gbí nó tí nò ta o tí nò a ndâ Sùpàtérè tí ꞌviì mì Pírù ta ꞌbá mì ndú gbí gbata Bèréyà, giì je ndâ Àrìsìtárìkù ta Sèkúndù ta ꞌbá mì ndú Tèsàlónìkà, giì je Gáyù tí mbe gì ꞌdo Dérébì, giì je Tìmàtéyò, giì je ndâ Tìkíkùsù ta Tòròfímù ta ꞌbá mì ndú gbí to Ásìyà. 5 Ndâ ꞌduù tí nò náa à ꞌdeke ndú ta bà muu ndú nò giì ya gí bà ùndi ze á kùṛo mí gbí gbata Tòrówà. 6 Ze ŋìndi ze giì ꞌbì nó tacó bà ya gí tàkò ndú ꞌdo Fìlípì a i bìndi o bà ci ꞌDê-kô gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Ze giì ꞌde tí ze ta ndú gbí gbata Tòrówà ta sili vô á bìndi bà njè nó mì ze. Bìndi  ze giì bàkà sili vô ta nje  sósòꞌô ta ndú mí kà.

Páwòlò ꞌvala ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò gbí gbata Tòrówà

7 Ze giì kili tacó bà zò i-cí-ci ta ꞌdêꞌo bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Páwòlò ta o tí nò ꞌviindi tí wó gítí bà njè nó ꞌdo gbí gbata Tòrówà ta yé bìndi o tí nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ngé yee tí kpo-gbíꞌo. 8 À òlò ji ze ta o tí nò a ndâ njewu á mí gbí soṛo. 9 Káa si Páwòlò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù nó, ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò ta ṛè wó a Èwùtíkù mbe ki tí wó to á tí sùbákì giì dù kû tù ṛì. Yí mâ giì yeeke ta ṛì ngé volo gî, yí giì ndo ꞌdo yaà kà gbàràsà to. Ndâ ꞌduù giì njè ꞌdo yaà gí to. Ndú mâ giì ꞌbanga ꞌviì-ꞌdakò tí nò gí yaà, ndú giì ꞌde yí cì gî. 10 Páwòlò bà-i-nò giì mò tí wó gí to muu ku ꞌviì tí nò, yí giì kunduu yí mí njembí wó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Gbí ndeṛè bà cì gúku mì yo wálá. Yí a wu wó.»

11 Páwòlò giì dele ndi wó ya gí gbí soṛo yaà. Yí mâ giì zò i-cí-ci gî, ndú giì ꞌdè yé ngé too wàyí ta ndâ ꞌduù gî, bìndi  yí bà giì njè nó.

12 Ndâ ꞌduù giì ꞌdaka ꞌviì-ꞌdakò tí nò náa Páwòlò ꞌvala yí nò ya tí  gí ꞌbá tí wu wó ta pétékè tàkòcò ndú.

Bà ya ze ꞌdo Tòrówà gí Mìlétù

13 Ze giì o gbâ ꞌdo Tòrówà kû ya gí bà ùndi Páwòlò mí Àsósì kùṛo, wàa ze ꞌví te yí a i ꞌdo kà, á go có tí nó náa yí ꞌdè ji ze nô, tacó à gbí muu wó ta o tí nò a có bà ya gí Àsósì ta kò wó. 14 Ze mâ giì ꞌde tí ze ta ndú Àsósì go có mì wó nò gî, ze giì o gbâ ta ndú ꞌdo kà ya tí  gí Mìtìlénì. 15 Ze giì tèṛì ṛo ngo á bìndi bà njè nó mì ze ꞌdo Mìtìlénì gbaànjé, bìndi  ze giì dù gbí gbâ á tìto ngo kèꞌbî kû zeke Kìyósì, tí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo. Ze kákáꞌi giì tèṛì á bìndi bà ŋò Kìyósì mì ze nò gbaànjé, bìndi  ze giì yee Sàmósì, tí ꞌbí to kákáꞌi mbe le mí gbí u ngo. Ze giì ṛò tíyò bìndi bà ndii Sàmósì a i Tàròjìlìyúmù. Ze giì bàkà kákáꞌi káa sili gbaànjé ꞌdo Tàròjìlìyúmù kû ya gí Mìlétù. 16 Páwòlò ta o tí nò eṛe muu wó gî, maa, ze ꞌví ndii có Éfàsù ká ta nó, tacó go bà volo gbí o nó á mí gbí to Ásìyà tí wó wálá. Tacó à gbí muu wó ta o tí nò kpolo ma a có bà yee Jèrùzàlémè ta sili ziꞌduù-só-nje muuꞌbì bìndi bà ci ngú cû gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, náa ꞌbí i má ꞌde yì kpokèjì lá nò.

Páwòlò nì «Dùú ndì» ji ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá Éfàsù

17 Páwòlò giì tuu ꞌduù ji ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá ŋìnó mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Éfàsù nó énó máa, ndú gì gí bà ꞌde yí gbí gbata Mìlétù. 18 Ndú mâ giì gì gí tà é mì wó gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ŋò ŋa cè bà ꞌvala ndò mì ye ni ꞌdo tí kpédélé ṛi tí nó táánò náa ye ꞌdò ta kò ye mí gbí òkò tí yo gbí to Ásìyà nó yee gbí ṛi tí nó wúnó nó gî. 19 Ye bàkà nèté mì Mbe tí ndoo ta bà si tí ye tí i lá, ta ndâ séꞌi gbí njembí ye, ta ndâ i mbe kû ŋònòkò muu ye ꞌdo tí  gbí ndâ o tí nó náa ndâ Jùdéyà táánò kû eṛe ta gba có mì ndú tà bèngìì gítí bà toṛo nje ye ta to nô. 20 Ye jé ta gbèe ṛi me kpììkì-kpììkì gítí bà ꞌdè có ji yo gítí ꞌbí ŋa i ŋìnó náa yo bà ꞌde gbí  a i nó lá. Ye ta o ꞌdáá gî kû nìbà i ji yo mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Ye delè kû nò ta bà nìbà i ji yo ꞌdo tí ꞌbá, ya gítí ꞌbá. 21 Ye kû ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà, ta ndâ Ìgìrígì, ta sè ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó énó máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú á gítí kpokèjì mì Mbíṛì, wàa ndú delè ꞌví tee njembí ndú mítí Mbe tí ndoo tí Jézù.

22 «Yo kpónó kû ŋò nó a tàmuu ye kû ya gí Jèrùzàlémè nô. Ye ꞌdi a có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì náa ye kû ya tí  nô. Ye ŋò ni lá, máa a ŋa yè ká bà ꞌde ye kà wè, 23 káa có káa ŋìnó máa, ye má yee gbí gbata ŋìnó, Bèṛi-mì-Mbíṛì kû ci ye ngbáṛángàꞌi énó máa, ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè kû ùndi ye tacó bà te ye mí gbí zàà, wàa ndâ yì ꞌví mèèkèꞌi tí ye. 24 Káa ꞌbí ṛè i náa ye bà dù kû ta ṛi mítí  me bà tì muu có gítí bà ꞌvala ye muu to tí nó nò lá. Kpóló-kpolo có mì ye kpónó a có gítí bà cee ta nèté tí nó, tí nèté bà ma Banga-Ngú-Có gítí nambeè mì Mbíṛì náa Mbe tí ndoo tí Jézù táánò je ji ye, máa, ye bàkà nô.

25 «Ye ŋò ni gî máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa ye táánò kû nò ta bà ma có gítí ngú ŋa kpokèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù ji yo nó bà ŋò gbí ṛo ye kákáꞌi wálá. 26 Káa, à káa Mbíṛì ká bà ŋò ŋa bà ngbaṛanga njembí ye á gítí yo. 27 Tacó ye jé ta ꞌbí gbèe ṛi ngùù ꞌbí có ŋìnó náa a tí  mì Mbíṛì nó ꞌdo tí yo lá.

28 «Yo kpolo tí ꞌdóó miṛi yo, wàa yo delè ꞌví kpolo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kaa yo tí ndâ mbe kpolo tí ndú nô. Yo kpolo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù, náa yí tí Jézù sì tàkò ndú ta ꞌdóó mbelè wó nô. 29 Ye ŋò ni gî máa, ye má ya gî, ndâ gbù kàzà tí ndâ gbôwó kèjì gítí yo ta vò i. Ndú kèjì gí bà ꞌbu ŋa yo ta ndâ ꞌduù tí nó náa yo kû kpolo tí ndú nó kpú gî. 30 ꞌBí o wúnò ká kèjì náa ndâ ꞌbí ꞌduù á ꞌdo gbí òkò tí yo bà oloko kû ꞌdè ꞌvéṛè, tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví kaa ꞌdo tí kpokèjì mì yúcó ya a i gí tàkò ndâ có ꞌvéṛè mí ndâ yì. 31 À má énò, yo kpolo tí yo. Yo te kácáá mí gbí muu yo énó máa, ye táánò jé kì nje mbíṛì ye gítí yo lá. Ye bàkà nèté gítí yo ta ngo-ṛo tà ṛo ye too yé, ta ṛi, ta ndoò taꞌô tacó wàa, yo ꞌví dù tí  tí ndâ ꞌduù jáá. 32 Ye kpónó kû kaa yo mí ꞌbì Mbíṛì. Ye kû kaa yo ji yí gí tàkò có nambeè mì wó, tí mbe bàkà yo tí ndâ ꞌviì-ꞌbá ta ndâ ꞌduù tí nó náa yí kaa ndú mò gí mì wó gî nô.

33 «Ye jé ta gbèe ṛi yù gùrúsù á ꞌdo tí ꞌduù lá. Ye delè jé yù zì bòngo ꞌdo tí ꞌduù lá. 34 Yo ŋò ni gî máa, ze ta ndâ ka ye mbe kû dù toko ta ye kû ꞌde ndâ i ŋìnó ta go ndú tí ze nó ꞌdáá gî ká ꞌdo gbí ndâ ꞌbì ye tí nó náa ye kû tù ji yo nô. 35 Ye bàkà ŋa i ꞌdáá gî tacó bà tùbà  ji yo énó máa, ꞌduù ꞌví ka a wuꞌo, tacó bà konì ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí ndú wálá nô. Ye kû bàkà ndâ i tí nò ta có tí nó náa Mbe tí ndoo ká ꞌdè ta ꞌdóó nje wó énó máa, ‹Tàkòcò ꞌduù peteke ta bà je i ji ndâ ꞌbí ka wó ndii bà lì ꞌbì wó gí tà i ꞌdo ꞌbì ka wó gî,› nó kácáá kuu gbí njembí ye.»

36 Páwòlò mâ giì ye nje có mì wó gî, ndú giì kucuku muungbó ndú ta ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî mí to. Bìndi  ndú giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì. 37 Bìndi  ndâ ꞌduù tí nò gbaànjé-gbaànjé giì ꞌbìtà bà kunduu Páwòlò kû òlò gbí tù wó, ta bà ꞌdù ngo-ṛo ndú mítí wó, kû nì ta «Wò ꞌví ya ndì» ji yí. 38 Có mbe kaṛa ṛé ndú jàngá gî ta o tí nò a có tí nó náa Páwòlò ꞌdè ji ndú énó máa, ndú kákáꞌi bà ŋò ndi gbí ṛo yì wálá nô. Ndú mâ giì ꞌvee Páwòlò cee gî, ndú giì ko yí ya tí  gí gbí gbâ.

21

Bà ya Páwòlò gí Jèrùzàlémè

1 Ze mâ giì nì, «Yo ꞌví dù á ndì,» ji ndâ kpo ꞌduù tí nó náa Páwòlò tèꞌé tí ndú ꞌdo Éfàsù nó gî, ze giì di ngo ꞌdo Mìlétù ndírí ya gí Kósì. Ze giì yee Ródè ta ꞌbí yé, bìndi  ze giì ndii ya gí Pátàrà. 2 Ze yee Pátàrà si ꞌbí gbâ kû bàkà có bà ya gí Fònésìyà. Ze bà-i-nò giì njè nó tí . 3 Ze mâ giì ya kpòò, ze giì dù gbí gbâ kû ŋò muu Kípùrù. Káa ze giì si Kípùrù mò gí gbí gàlì mì ze bìndi  ze giì zèè kpokèjì jáá ya gí Sírìyà. Ze giì ṛò tíyò tacó bà tuṛu ndâ i ꞌdo gbí gbâ gí to gbí to Sírìyà a i gbí gbata Tírò.

4 Ze bà-i-nò giì pà bà tí ndâ mbe tala có mì Jézù gbí gbata Tírò, ze mâ giì ꞌde ndú gî, ze giì bàkà sili vô-nje só mí mì ze ta ndú. Bèṛi-mì-Mbíṛì giì a tàmuu ndú gbí òkò ndâ sili tí nò náa ze tí  kuu mì ze ta ndú nò, máa, ndú ꞌdè có ji Páwòlò énó máa, yí ya gí Jèrùzàlémè lá. 5 Káa, bà ndâ sili mì ze mâ giì cee gî, ze giì ꞌdi me có tí nò náa ndú ꞌdè ji Páwòlò nò lá. Ta o tí nó náa ze kû giì njè ta nó nó, ndú giì kaa cotí ndâ niì ta ndâ ꞌviì gí bà ko ze yee ngé nje ngo á tí bàndò bà o gbâ. Ze giì kucuku muungbó ze mí to ta ndú, bìndi  ze giì ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì. Ze mâ giì ꞌvee tí ze ta ndú gî, 6 ze giì oloko gí gbí gbâ, bìndi  ndú giì dele ndi ndú kû ya gí ꞌbá mì ndú.

7 Ze giì ṛò tíyò bìndi bà njè nó mì ze ꞌdo Tírò a i ngéé Pìtòlèmédà. Ze giì tèṛì bà-i-nò ká gbaànjé kû ꞌvee ndâ náꞌvindí ze. 8 Bìndi  ze giì ꞌdo bà-i-nò ya gí Cèzàríyà. Ze dù á Cèzàríyà a i ꞌbá mì Fìlípò tí nó tí mbe kû ma Banga-Ngú-Có, tí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó vô-nje só náa à ṛuka ndú tí ndâ mbe konì ndâ tú mì Jézù ta bà njèè ndâ i nô, 9 ta ndâ nájú wó nàꞌô tí ndâ mbutu ꞌvinî mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì.

10 Ta ꞌbí o gbaànjé si ze bàkà làmbu sili mí Cèzàríyà gî, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Àgábù, tí mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, giì gì ꞌdo gbí to Jùdéyà 11 tacó bà ŋò ze. Yí mâ giì ꞌde ze gî, yí giì njaanga wúꞌdè ꞌdo ṛèꞌdè Páwòlò, bìndi  yí giì eṛe ta ndâ kò wó ta ꞌbì wó tí Àgábù toko gî. Bìndi  yí giì ꞌdè có ji ze máa, à ꞌdè énò a Bèṛi-mì-Mbíṛì, máa, «Ndâ Jùdéyà bà eṛe mbe wúꞌdè tí nó Jèrùzàlémè á go énô, má kózò gî, ndú giì kpì ngbàngà tí wó ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.»

12 Ze mâ giì ꞌdi có tí nò, ze ta ndâ ꞌbí ꞌduù giì ꞌdeke tí ze ji Páwòlò, máa, yí ya gí Jèrùzàlémè lá. 13 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ze máa, «Yo kû bàkà énò a ŋa yè? Yo kû wa a ŋa yè, kû kaṛa ta ṛé ye énò? Ye gbì gbí njembí ye me ká cuki gítí có bà te ye mí gbí zàà lá, ye kili káꞌi nó bà ya tacó bà cì ye mí Jèrùzàlémè á muu Mbe tí ndoo tí Jézù gî.»

14 Bà ꞌdè ꞌbí ŋa có mbe ya gí gbí muu Páwòlò tacó wàa yí ꞌví ya gí Jèrùzàlémè lá mâ giì kpò ze gî, ze giì nè nje ze ta bà ki káa ndò có ji yí énó máa, «À bàkà go có mì Mbíṛì.»

Bà yee Páwòlò gbí gbata Jèrùzàlémè

15 Ze mâ giì kili ndâ káꞌi tacó bà ya ze gí Jèrùzàlémè cee gî, 16 ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù gbí gbata Cèzàríyà giì ko ze ngé yee tí bàndò bà dù ze Jèrùzàlémè, á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Mànàsónì. Mànàsónì tí nò a ꞌduù mbe gì ta ꞌbá gí Jèrùzàlémè ꞌdo Kípùrù, yí delè a ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Jézù. 17 Ndâ náꞌvindí ze giì kaa ndâ káꞌi mì ze gí tàꞌi ta o bà yee ze Jèrùzàlémè ta pétékè tàkòcò ndú. 18 Ze tèṛì á Jèrùzàlémè ká gbaànjé, bìndi  Páwòlò giì ya ta ze gí bà ŋò Jákòmò, wàa ze delè ꞌví ŋò ta ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mì ze ŋìnó ta o tí nò kuu gbí gbata Jèrùzàlémè nô. 19 Ze mâ giì ꞌvee ndú gî, Páwòlò giì ꞌvanda ndi ndâ i tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó á ꞌdo gbí nèté mì wó tí Páwòlò ji ndú. 20 Ndâ kpo ꞌduù mì ze mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji ndú nò, ndú giì ùlù Mbíṛì. Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò ŋò ni ta kpéétí lo ngbáṛángàꞌi gî, náꞌvindí ze, máa, muu ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe kû zèè tàkìì mì ndú ta ꞌbì ndú sósòꞌô nó kpónó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî me i bà ꞌdéké-ꞌdeke lá. 21 Káa ndú ꞌdáá gî ꞌdi có énó máa, wò kû nìbà i ji ndâ ka ndú Jùdéyà ŋìnó mbe kû ꞌvala ta ndiì á ꞌbá mì ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù nó énó máa, ndú kaa tí ndú ꞌdo gbí tàkìì mì Mòze gî, wàa ndú ꞌví ya ta ndâ ꞌviì mì ndú gí gbí gàzâ lá, ndú delè ꞌví bàkà ndâ i-Jùdéyà lá.

22 «Káa, có bà gì wò kpónó á gí to nó nó bà ndii muu tù ndú wálá. À má énò, ndoo kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè? 23 Bàkà go có tí nó náa ze bà ꞌdè ji wò nô. Ndâ ꞌbí ꞌdakò nàꞌô mbe see tí ndú ji Mbíṛì gî kuu bà-i-nô. 24 Kaa ndú, wàa yo ꞌví ya ta ndú gí bà bàkà bà có bà see tí ndú nò ꞌdo tàkò ndú gî. Wò má bàkà go có mì ze nò gî, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà si ndâ có tí nó náa ndú ꞌdi ta ṛè lo nó ká tí ndâ có tí kpokèjì sínò, tacó wò waa ꞌdo tí nèté tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá.

25 «Káa, à má gítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî káa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ze cu wáràgà ji ndú gî. Ze ꞌdè có ji ndú gbí wáràgà tí nò énó máa: Ndú gee tí ndú ꞌdo tí bà zò ndâ i ŋìnó náa à ci ji ndâ bààcì gî nô, ndú ꞌví gàà mbelè lá, ndú ꞌví zò ndâ i ŋìnó náa à tè miṛi ndú té-tè nó lá, ndú delè ꞌví kpolo tí ndú á ꞌdo tí bà bàkà bangbaya.»

26 Páwòlò giì kaa ndâ ꞌdakò tí nò ta yé bìndi có tí nò ya tí  gí bàndò bà ꞌdii muu ndú nò, yí giì ꞌdo ta ndú kà ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì tacó bà ci o gítí bà waa mbelè mì wó muu ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, wàa à ꞌví bàkà ta bà bà see tí ndú nò ꞌdo tí ndú gî.

Bà zèè Páwòlò

27 Ndâ ꞌbí Jùdéyà mbe gì ꞌdo gbí to Ásìyà mâ giì ŋò Páwòlò gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì si ndâ sili tí nó vô-nje só tí ndâ sili bà bàkà bà see tí ndâ ꞌdakò tí nò nàꞌô náa à kaa ndú ji Páwòlò nó dooko bà cee gî, ndú giì volo njembí ndâ ꞌduù gítí wó 28 ta bà go na-ngò-gó ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «Ngèlè gítí ze, ndâ Ìzìrìyélì! Ngèlè gítí ze! Ŋìnó a ꞌdakò tí nó náa sè tù ꞌduù ji yí wálá, ꞌbí to delè náa yí di tí  lá nò á muu to tí nó wálá, mbe kû nò ta bà ma ṛè ndoo ji ndâ ꞌduù cee to ꞌdáá gî nó ká nô. A yí nó kuu nó ká kû volo ṛè tàkìì mì ndoo. À delè káa gbèe ꞌdakò tí nó náa yo kû ŋò yí nó ká kû ꞌdè vò có gítí bàndò tí nô. Káa yí kpónó gbí ŋìnó gbètèkè a bàndò tí nó náa à kaa ji Mbíṛì gî nó ta bà kaa ndâ Ìgìrígì gì tí  gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì.» 29 Ndú ꞌdè có tí nò, tacó ndú táánò ta ꞌbí o gbaànjé kùṛo o bà zèè Páwòlò mì ndú nò ŋò ndú ta ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Tòròfímù mbe gì ꞌdo gbí gbata Éfàsù gí gbí gbata Jèrùzàlémè gî, káa à giì dù gbí muu ndú énó máa, Páwòlò ꞌdaka nò a Tòròfímù tí nò ya tí  gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì.

30 Có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè gítí Páwòlò nò giì volo njembí ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè ꞌdáá gî. Ndú bà-i-nò giì kaa ta ngèlè ya gí bà pà bà tí wó gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Ndú mâ giì gbo yí gî, ndú giì zèè yí, bìndi  ndú giì ja yí ꞌdo gbí ndùgù gí sè, bìndi  à giì nè ndâ njekèjì ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gî.

31 Ndâ ꞌduù ta o tí nò bà zi Páwòlò gî, náa có má yee tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò gálà, máa, ndâ ꞌduù kû pìì wo gbí gbata Jèrùzàlémè lá nò. 32 Tacó énò, yí giì kaa ndâ ꞌbí àsìkérì mì wó ta ndâ ꞌbí kùṛo ndâ àsìkérì mì wó, bìndi  ndú giì ya ta ndú gí bà ꞌdi ndeṛè wo tí nò. Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò kèjì, ndú giì si bà gbì Páwòlò mí to gî.

33 Kùṛo ndâ àsìkérì tí nò giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó bà-i-nò máa, ndú zèè Páwòlò, wàa ndú ꞌví eṛe yí ta ndâ gìnjírì sósòꞌô. Ndâ àsìkérì mâ giì bàkà go có mì kpo ꞌduù mì ndú nò gî, yí giì ꞌvee ndâ ꞌduù gítí ṛè ŋa vò i tí nó náa Páwòlò bàkà nô. 34 Káa có giì jò gí tàkò ꞌvé mì ꞌdakò tí nò ká tende-tende. Ndâ ꞌduù delè giì dù kû pìì káa wo tí ŋa ŋìnó náa bà ŋò ꞌdóó i tí nó náa Páwòlò bàkà nó giì kpò kùṛo ndâ àsìkérì tí nò gî. Yí mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó máa, ndú ya ta Páwòlò gí gbí kándà mì ndâ yì. 35 Ndâ àsìkérì mâ giì yee ta Páwòlò tí dáꞌvà á tí njekèjì bà ṛì gí gbí kándà gî, ndú giì te yí ꞌdo bà-i-nò kû ya tí  gí tàꞌi té-te, tacó ndâ mbè ꞌduù tí nò giì jìꞌvì kàzà gî. 36 Ndâ àsìkérì mâ giì ṛì ta Páwòlò gí gbí kándà gî, ndâ ꞌduù giì dù bìnjìì sè kû ṛe-ṛe kû gí tàmuu ndú, máa, «Yo zi yí gî! Yo zi yí gî!»

37 Ndâ àsìkérì mâ giì ṛì ta Páwòlò gí gbí kándà gî, Páwòlò giì ꞌvee gbolò ꞌduù tí nò tí kùṛo ndú ꞌdáá gî gbí có Ìgìrígì, máa, «Ye ꞌdè ꞌbí có mì ye ji wò?»

Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Páwòlò máa, «Wò kû ꞌdè có Ìgìrígì? 38 Wò me ꞌdakò tí nó tí ꞌduù Másìrì, mbe ꞌbì ꞌbí ŋa ngú i mì lo, náa wò giì kaa ta ndâ ꞌdakò álìfì nàꞌô ta ndâ zíꞌi ꞌbì ndú ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò kû kaṛaka ta ṛé ndâ ꞌduù gî nó lá?»

39 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ye a Jùdéyà. Ye gì me ꞌdo gbí ꞌdé gbata lá. Ye gì a i ꞌdo gbí gbata tí nó tí Tárásùsù á gbí to Sìlísìyà náa ndâ ꞌduù ꞌdáá ŋò ni gî nô. Bàkà nambeè mì lo, wàa wò ꞌví si ye ꞌví ꞌdè có ji ndâ ꞌduù.»

40 ꞌDakò tí nò mâ giì ùnje ji Páwòlò máa, yí ꞌdè có mì wó gî, Páwòlò giì ṛò tíyò pí dáꞌvà, bìndi  yí giì tee ꞌbì wó mítí nje wó ji ndâ ꞌduù, máa, ndú dù ngbìì. Ndâ ꞌduù mâ giì dù ngbìì gî, Páwòlò giì ꞌdè có ji ndú gbí nje có mì ndâ Jùdéyà.

22

Páwòlò ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà gbí nje có mì ndú tí ndâ Jùdéyà

1 Páwòlò giì ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà tí nò mbe zèè yí nò, máa, «Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi ta bà kòcò ye a gí tàkò ndâ có tí nó ꞌdáá náa yo kû ꞌdi gítí ye nô, ndâ náꞌvindí ye.» 2 Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi énó máa, Páwòlò kèjì gí bà ꞌdè có ji ndâ yì gbí nje có mì ndâ yì tí ndâ Jùdéyà, o giì ṛe déé. 3 Páwòlò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ŋa ye a Jùdéyà, à duu bú ye mí gbí gbata Tárásùsù á gbí to Sìlísìyà. À kpolo ye ká kuu mí mì ndoo Jèrùzàlémè to nô. Ye a ꞌviì-nje-wu mì kpo ꞌduù tí nó tí Gàmàlìyélì, tí gbolò mbe kpolo tí tàkìì mí ndoo tí ndâ Jùdéyà nô. Có gítí Mbíṛì táánò kû zìì wu gbí njembí ye go i gbí tàkìì mì ndâ ká gù ndoo ká go ŋìndi yo nò. 4 Ye táánò a vò mbe kû mèèkèꞌi tí ndâ ꞌdakò ta ndâ niì mbe kû co tí ‹Kpokèjì tí nò› á gí mì ku, ta bà kaa ndú gbí wú ya tí  gí gbí zàà. 5 Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndú ꞌdáá gî ká bà ꞌdè yúcó ji yo, tacó ndâ-ꞌbî-lá, ye kpónó kû ꞌvanda ji yo a ꞌvéṛè nò. À ndú táánò ká cu wáràgà je gbí nó mì ye nò, máa, ye ya tí  ji ndâ náꞌvindí ndoo gbí gbata Dàmásìkù, tacó wàa, ndú ꞌví si ye ꞌví woo ndâ ꞌduù tí nò ꞌdo kà gì tí  gí gbí zàà Jèrùzàlémè, wàa à ꞌví yù gàzâ ji ndú.

6 «ꞌBí i giì bàkà ye ta ṛi gbúrú, si ye dooko ta gbata Dàmásìkù gî. Ye ká ta nó, ye mâ giì kì ṛo ye, ye giì ŋò ꞌbí ŋa ngbaꞌo mbe ꞌdo gbíṛì ngbaṛanga to ṛègbà tí ye gî. 7 Ye mâ giì zekeꞌo, ye gàá a i tísì. Ye giì dù tísì kà kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌvee ye, máa, ‹Sàwúlè! Sàwúlè! Wò kû mèèkèꞌi tí ye tacó yè?›

8 «Káa ye giì ꞌvee ꞌduù tí nò máa, ‹A wò tí ꞌdi, Mbe tí ye?›

«Yí giì ꞌvìsì có je máa, ‹Ye a Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. Káa wò kû mèèkèꞌi tí ye.› 9 Ndâ ka ye mbe nó ŋò káa ngbaꞌo, káa ndú ꞌdi kòcò ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdè có je nó lá.

10 «Ye bà-i-nò giì ꞌvee ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdè có ji ye nò, máa, ‹Ye kpónó ꞌví bàkà a ŋa ye, Mbe tí ye?›

«Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có je máa, ‹A gí yaà, wàa wò ꞌví ya gí gbí gbata Dàmásìkù. Àá bà tùbà nèté tí nó náa à je wó mí nje  nó ji wò a i kà.› 11 Ndâ ka ye mbe nó bà-i-nò giì zèè ye tí ꞌbì ye, kû ja ye gbí sú ṛo ya tí  gí gbí gbata, tacó ngbaꞌo tí nò yoo ṛo ye gî.

12 «Ze mâ giì yee gbí gbata Dàmásìkù, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Ànàníyà tí ꞌdakò mbe zèè nèté gítí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà ta ꞌbì wó sósòꞌô, náa ndâ Jùdéyà mbe kû ꞌvala gbí gbata Dàmásìkù ꞌdáá gî kû te duù mítí wó ta wotí ká tí , 13 giì gì gí bà ŋò ye. Yí mâ giì ꞌde ye gî, yí giì ṛò tíyò á ṛègbà tí ye, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ye, máa, ‹Náꞌvindí ye Sàwúlè! Zekeꞌo go ká bà zekeꞌo mì lo!› À káa póó bà ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nò mì ye, ndâ ṛo ye sósòꞌô ngé giì njaanga tí gî, bìndi  ye giì ŋò yí.

14 «Káa Ànàníyà giì ꞌdè có ji ye, máa, ‹Mbíṛì mì ndâ ká gù ndoo je wó máa, wò ꞌví dù tí mbe ꞌdi có tí nó gbí njembí yì nô. Wò ꞌví dù tí mbe ŋò ꞌDuù tí nó jáá nó ta ṛo lo, wàa wò delè ꞌví ꞌdi kòcò wó ta tù lo. 15 Wò kèjì gí bà dù tí mbe ꞌdè yúcó gítí ꞌDuù tí nò náa wò ŋò yí ta ṛo lo nò ji ndâ ꞌduù. À delè káa wò ká bà dù tí mbe ꞌvanda ndi ndâ có tí nó náa wò ꞌdi ꞌdo gbí nje wó nó ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. 16 À má énò, wò kpónó kû ù kpòò a ndi yè? À kpónó a o bà caka tí lo ká nô. Caka ndâ vò i mì lo gî ta ṛè wó.›

17 «ꞌBí i mbe giì ꞌde ye á bìndi ŋìnò tí kpokèjì Dàmásìkù nò a ŋìnô: ta ꞌbí o gbaànjé, si ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì Jèrùzàlémè, ꞌbí i giì dù káa bàkà ye goòlá ye kû ṛi a ṛiì nô. 18 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò Jézù. Káa yí giì ꞌdè có ji ye, máa, ‹Ngoꞌve tí lo! Njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè ká kpónó nô. Tacó ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè bà ùnje gítí ndâ có mì lo náa wò kû ꞌdè ta ṛè ye nò wálá.›

19 «Káa ye giì ꞌvìsì có ji Mbe tí ye máa, ‹Ndú bà ùnje wálá, tacó ndú ŋò ye ni tí ꞌduù tí nó táánò mbe kû nò ta bà gbì ndâ mbe kû ùnje gítí lo nó ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, delè tí mbe kû kaa ndú ya tí  gí gbí zàà nó gî. 20 Ta o tí nó táánò náa à kû zi tí  ta Ìsìtéfànò tí nó táánò tí mbe kû ꞌdè yúcó ta ṛè lo nó, ye ta o tí nò tè a i gí tàkò có mì ndâ mbe zi yí. Ye ta o tí nò sè kàngá mí tà mbu mì ndú tí kpoò. À delè ta o tí nò a ye ká kû kpolo tí ndâ bòngo mì ndâ mbe zi yí.›

21 «Káa, Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có je máa, ‹Njè nó! Ye kû tuu nó a wò ya tí  me ꞌdú ngéé gí ꞌbá mì ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.› »

22 Ndâ ꞌduù giì ꞌdi có mì Páwòlò yee ká tí có bà tuu yí mì Jézù ya tí  ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nò, bìndi  ndú giì ꞌbìtà bà pìì kû, máa, «Yo zi ŋa ꞌdakò tí nò ꞌdo muu to tí nó gî! Yo si yí ꞌví di ngo lá!» 23 Ndú giì dù kû tò kû, ta bà mìyà ndâ bòngo ta gbí pípìṛi, ta bà vaka njú to gí yaà.

Páwòlò tùbà tí wó tí ꞌviì Rómà ji kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì

24 ꞌDakò tí nó tí kùṛo ndâ àsìkérì ꞌdáá gî nó mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó máa, ndú ja Páwòlò ya tí  gí gbí kándà, wàa ndú ꞌví gbì yí yee tí o tí nó náa yí ꞌdè ndeṛè có bà pìì wo mì ndâ ꞌduù ta yí nó ji ndú gî. 25 Ndâ àsìkérì mâ giì eṛe Páwòlò tacó bà gbì yí gî, Páwòlò giì ꞌvee kùṛo ndâ àsìkérì tí nó á gbí nèté ta o tí nò nò, máa, «Àá mì yo a yúcó tacó bà gbì ꞌviì-Rómà á kùṛo bà ꞌdi ndeṛè ku wó?»

26 ꞌDakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò, yí giì ya gí mì kpo ꞌduù mì ndú, mbe ꞌdè có ji ndú máa, ndú eṛe Páwòlò wàa ndú ꞌví gbì yí nó, bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «Wò kpónó ŋò ŋa i tí nó náa wò kû bàkà nó ni gî? ꞌDakò tí nó a ꞌviì-Rómà.»

27 Kpo ꞌduù tí nò tí kùṛo ndâ àsìkérì ꞌdáá gî nò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì njè nó ta kò wó ya gí mì Páwòlò, bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «ꞌDè ji ye, wàa ye ꞌví ꞌdi gi! Wò a ꞌviì-Rómà?»

Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye a yí !»

28 Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Ye sì bà dù tí ꞌviì-Rómà ta gbolò i!»

Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Káa a jò ye tí ꞌviì-Rómà jó-jò!»

29 Ndâ àsìkérì tí nó náa à kaa ndú, máa ndú mèèkèꞌi tí Páwòlò nó, mâ giì ꞌdi có tí nó náa yí ꞌdè énó máa, yì a ꞌviì-Rómà nó, ndú giì dù ká to nò taꞌva see-see gî. Có tí nò delè giì te a gúku mítí kpo ꞌduù mì ndú mbe ꞌdè có ji ndú màa, ndú eṛe yí wàa ndú ꞌví gbì yí nô.

30 Yé mâ giì too bìndi có tí nò gî, gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì ꞌdáá gî giì tuu tú, máa, à njaanga Páwòlò ꞌdo gbí wú gî, wàa à ꞌví gì ta yí ji yì. Yí delè giì kili ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndú, tacó wàa, yì ꞌví ꞌdi ꞌdóó ndeṛè có tí nó mì ndâ Jùdéyà ta Páwòlò nó ꞌdo mì ndú.

23

Páwòlò ꞌdè ndeṛè ku wo gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà

1 Páwòlò giì zeke ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ngbóó, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ náꞌvindí ye! Ye kû ꞌvala ta njembí ye ngbáṛángàꞌi kùṛo Mbíṛì ta vò có gbaànjé gbí njembí ye wálá yee tí kpónó.»

2 Ànàníyà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ṛò tíyò ṛègbà tí Páwòlò gbí ngbàngà nó, máa, ndú gbì nje wó nè gí tàkò có mì wó nò.

3 Káa, Páwòlò giì ꞌvìsì có ji Ànàníyà, máa, «Mbíṛì wúnò bà gbì nje lo nè gí tàkò có mì lo ká go ŋìnó kpónó náa wò bàkà ta ye nô, ndí lo ŋò-go-gba! À te wò mí pí jàlàmbà tí nò máa, wò ꞌví waa có a i ta yúcó, káa, à kpónó te wò á gítí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, ndú gbì ye ta ꞌvéṛè a yè?»

4 Ndâ ꞌduù tí nó mbe ṛò jara-jàràà kû ꞌdi có gbí ngbàngà nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji Ànàníyà nò, ndú giì ꞌvee yí máa, «Wò go nò a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, tí ꞌduù mì Mbíṛì nó?»

5 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kùtàá ŋò ni énó máa, yí a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà nò lá, ndâ náꞌvindí ye. Ye ŋò ni gî, máa, à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Wò ꞌví be gba mì yo lá.› »

6 Páwòlò ta o tí nò ŋò ni gî máa, có mì ndâ Jùdéyà tí nó ꞌdáá mbe tì ngbàngà nó njèè gbí tí sósòꞌô: ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, tí ndâ mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, giì je ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà tí ndâ mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá. Tacó énò, Páwòlò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gbí ngbàngà máa, «Ndâ náꞌvindí yé, ye a mbe kpolo tí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà. Ndeṛè bà ṛò tíyò mì ye kùṛo ndâ gba wúnó nó a có bà koṛo có mì ye lì mítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.»

7 Ṛè bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú náa Páwòlò nì mí gbí nje wó nò giì tanga a gbínje mí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú nó, ta ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nô. 8 Ndâ ŋìnó mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó delè ùnje énó máa, ndâ basìlì ta ndâ ŋa ndâ lilí ꞌdáá gî kuu tí  nò lá. Káa ndâ mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ùnje gî màa, ndâ basìlì ta ndâ ŋa ndâ lilí ꞌdáá gî kuu tí .

9 Ndâ ꞌduù giì ꞌbìtà bà tò kû ta kòcò ndú wòò gbí ngbàngà. Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà, tí ndâ ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí ꞌválá bìndi ku gî, giì oloko gí yaà, bìndi  ndú giì tì muu Páwòlò ta wotí ká tí , máa, «Ze ŋò vò i mì ꞌdakò tí nó lá. Lilí má ꞌdè có ji yí, basìlì delè má ꞌdè có ji yí, káa a yè ká tí ?»

10 Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì mâ giì ŋò énó máa, wo tí  mì ndâ Jùdéyà kû giì bàkà có bà gbo nje  a i ta bà zèè ꞌbì ndú, gúku giì zèè yí gî, máa, ndú bà yaka gbí Páwòlò. Tacó énò, yí giì tuu ndâ àsìkérì mì wó, máa, ndú ya gí bà ja Páwòlò ta wotí ꞌdo gbí òkò tí ndú gî, wàa ndú ꞌví ya ta yí gí gbí kándà.

11 Mbe tí ndoo giì tùbà tí wó ji Páwòlò ta bèbìlì tí nò, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Zèè njembí lo, tacó wò ꞌdè có tí ye á ji ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè gî. Wò delè bà ya gí bà ma có tí ye ji ndâ ꞌduù gbí gbata Rómà á go énò.»

Ndâ Jùdéyà toko có gítí bà bàkà vò i ta Páwòlò

12 Yé mâ giì too gî, ndâ ꞌbí Jùdéyà giì kili bà muu ndú gbí kóó, bìndi  ndú giì eṛe gba có mì ndú gbaànjé, ta bà see tí ndú énó máa, ndâ yì bà zò i wálá, ndâ yì delè bà njù ngo wálá, yee tí o tí nó náa ndâ yì má zi Páwòlò gî. 13 Muu ndâ ꞌdakò mbe toko có tí nò ꞌdáá gî ndii ziꞌduù-só gî. 14 Ndú giì kaa bìndi bà eṛe gba có mì ndú nò ya gí mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndú. Bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ze see tí ze kpolo ngé ndii gî énó máa, ze bà zò i wálá yee tí o tí nó náa ze má zi Páwòlò gî. 15 À má énò, sè có kpónó a i mì yo. Yo tuu ꞌduù ji kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì. Yo bàkà tí yo go ndâ ꞌduù ŋìnó náa à gbí njembí yo a có bà ꞌviiki gbí có mì wó ngbáṛángàꞌi nô. Káa ze bà ngùù tí ze kû ù bà gì ta yí a i mí kpokèjì, wàa ze ꞌví zi yí kùṛo bà yee ta yí kùṛo yo.»

16 Káa si ndâ mbe wàtà tí nò kû ꞌdè có mì ndú nò, nùkù Páwòlò tí ꞌviì mì námì wó giì ꞌdi gî. Yí bà-i-nò giì ya gí bà ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji nùkù wó. 17 Páwòlò mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa nùkù wó ꞌvanda ji yí nò ꞌdáá gî, yí giì tèꞌé tí ꞌbí kùṛo ndâ àsìkérì gbaànjé, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «ꞌDaka ꞌviì-ꞌdakò tí nó ya tí  ji kpo ꞌduù mì yo. Có kuu mì wó tacó bà ꞌdè ji yí.»

18 Kùṛo ndâ àsìkérì tí nò giì bala ꞌviì-ꞌdakò tí nò ya tí  ji kpo ꞌduù mì ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji yí máa, «A Páwòlò tí nó gbí zàà nó ká tèꞌé tí ye, bìndi  yí giì ꞌde có ji ye énó máa, ye bala ꞌviì-ꞌdakò tí nó gítí  ji wò, tacó có kuu mì wó tacó bà ꞌdè ji wò.»

19 Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì bà-i-nò giì yèè ta ꞌviì-ꞌdakò tí nò ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì, bìndi  yí giì ꞌvee yí máa, «A có yè ká mì lo tacó bà ꞌdè ji ye?»

20 Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ndâ Jùdéyà eṛe gba có mì ndú énó máa, ndâ yì kèjì gí bà ꞌdeke tí ndâ yì ji wò taàbé, máa, wó ꞌví si Páwòlò ꞌví ya gí gbí ngbàngà mì ndâ yì, tacó wàa, ndâ yì ꞌví ꞌviiki gbí có mì wó nìkì maa. 21 Káa wò ꞌví ya gí gbí có tiṛì mì ndú nò lá. Tacó ndâ ꞌduù mì ndú, go ndâ ꞌdakò ziꞌduù-só, go mbu mì ndú mí kpokèjì gî kû ù ta ndi wó. Ndâ ꞌdakò tí nò see tí ndú gî, máa, ndâ yì bà zò i wálá, ndâ yì delè ba njù ngo wálá, yee tí o bà zi Páwòlò mì ndâ yì. Ndú kpónó léngé-lenge kû ù káa ndi kòcò lo.»

22 Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì bà-i-nò giì ꞌdè có ji ꞌviì-ꞌdakò tí nò tí kpoò si yí kû je nó ji yí, máa, «À kpêtí káa ꞌdi wè, wò ꞌví ꞌdè có ji yí máa, wò ꞌdè có tí nò ji ye gî nò lá.»

À ꞌdòkò Páwòlò ꞌdo Jèrùzàlémè ya tí  gí gbí zàà Cèzàríyà

23 Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì tí nò giì tèꞌé tí ndâ ꞌbí ꞌduù tàkò wó sósòꞌô, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ꞌdeke ndâ àsìkérì ziꞌduù-vô ta bà  só (200), ta ndâ mbe o jùwádì ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì (70), ta ndâ mbe ꞌdoò ziꞌduù-vô ta bà  só, wàa yo ꞌví ꞌbì nó ta ndú si o má gbooko gî kû ya gí Cèzàríyà. 24 Yo ꞌví kaa ndâ ꞌbí jùwádì tacó tí Páwòlò, wàa yo ꞌví ꞌdaka yí ya tí  ji gbolò ꞌduù tí nó tí Fèlícè nô. ꞌBí i ꞌví gàà tí wó tí kpokèjì lá.» 25 Yí delè giì cu wáràgà gí tàkò Páwòlò énó máa,

26 «Ŋìnó á ye tí Kìláwúdìyò Lísìyà ká kû cu wáràgà tí nó ji wò, tí gbolò kpo ꞌduù mì ye tí Fèlícè. Ye ꞌvee wò ma.

27 «Ndâ Jùdéyà táánò zèè ꞌdakò tí nó tí Páwòlò, náa ye kpónó kû tuu yí ya tí  ji wò nô. Ndú ta o tí nò bàkà có bà zi yí ngé gî, káa, a ye ká giì ya gítí ndú ta ndâ àsìkérì mì ye, bìndi  ye giì ꞌvala yí ꞌdo ꞌbì ndú gî. Ye mâ giì ꞌdi có énó máa, Páwòlò a ꞌviì-Rómà, 28 ye giì ya ta yí gí gbí gbolò ngbàngà mì ndú tí ndâ Jùdéyà, tacó wàa, ye ꞌví ꞌdi ndeṛè ku wó. 29 Káa, ndú giì ꞌdeeke bà dì ji ye a tà ndâ kponje mì ndú ta ndâ Páwòlò gítí ndâ i gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà. Ye giì ꞌdi ꞌdóó có ŋìnó náa ndú ꞌdè ji ye mbe ꞌvii tí có bà waa có ku mítí ꞌduù gbí  nó lá. À delè me ndâ có náa à ꞌví te tí  ta ꞌduù mí gbí zàà nò lá. 30 Ye kpónó kû tuu ꞌdakò tí nó tí Páwòlò nó ya tí  ji wò, tacó wàa, ndâ ka wó mbe có ꞌví ya gí bà nì ṛè ŋa i tí nó náa yí bàkà nó mí kùṛo lo. Tacó ye ꞌdi có máa, ndâ Jùdéyà toko có tà bèngìì á gítí bà zi yí gî.»

31 Ndâ àsìkérì giì ko Páwòlò go kòcò kpo ꞌduù mì ndú nò ta bèbìlì tí nò ngé yee tí ꞌbí to náa à kû nì mítí  a Àndìpàtìrídà. 32 Yé mâ giì too gî, ndâ àsìkérì ŋìnó mbe kû nò ta kò ndú nó giì dele ŋìndi ndú ꞌdo bà-i-nò ya gí gbí kándà mì ndú, si káa ndâ mbe jùwádì kû ndii ta yí ya tí  gí Cèzàríyà. 33 Ndâ àsìkérì mâ giì yee Cèzàríyà, ndú giì ya ta Páwòlò ta wáràgà tí nó náa kpo ꞌduù mì ndú cu gí tàkò wó nó ji Fèlícè. 34 Fèlícè mâ giì ꞌdeke wáràgà tí nó náa à cu gí tàkò Páwòlò nó cee gî, yí giì ꞌvee Páwòlò gítí to tí nó náa yí gì ꞌdo tí  nô. Yí mâ giì ꞌdi énó máa, Páwòlò gì ꞌdo gbí to Sìlísìyà, 35 yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ye bà ꞌdi kòcò lo ta o tí nó náa ndâ mbe kpì ngbàngà tí lo má gì ꞌdo Jèrùzàlémè gî.» Bìndi  yí giì ꞌdè có máa, à ya gí bà kpolo tí wó mí ꞌbá mì gbolò ꞌduù mì ndâ Ròmánò mbe kû zèè gbata Cèzàríyà.

24

Páwòlò gbí ngbàngà kùṛo Fèlícè

1 Páwòlò bàkà mí Cèzàríyà a sili vô, bìndi  Ànàníyà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà bà giì yee ta ndâ ꞌbí kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndú, giì je ꞌbí ꞌdakò tí muu-có ta ṛè wó a Tèrètúlù. Bìndi  ndú giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó mì Páwòlò mbe kû mìlìsé tí ndú nó ji Fèlícè.

2 À mâ giì tèꞌé tí Páwòlò gì tí  ji ndú kùṛo Fèlícè gî, Tèrètúlù giì ꞌbìtà bà ꞌdè có muu ndâ Jùdéyà énó máa, «Muu ndâ ꞌduù mì ze jé ba gbí o mì lo lá, ꞌbá mì ze delè kû ya gí kùṛo ta banga tí , tacó wò tí Fèlícè, tí kpo ꞌduù mì ze, a ꞌdakò mbe kû koṛo có me ꞌdú gí kùṛo. 3 Ndâ ꞌduù mì ze cee to ꞌdáá gî ta o ꞌdáá gî kû lì ꞌbì ndú gí tà bà ya ꞌbá mì ze gí kùṛo nò ta pétékè tàkòcò ndú. 4 Go bà volo gbí o mì lo ta bà ꞌvanda có cúú-cu-cù tí ye wálá. Káa, ye kû yù ꞌdo mì lo a nambeè énó máa, wò ꞌví sè tù lo gítí ndò có mì ze nô.

5 «Ze ꞌde ꞌdakò tí nó kuu nó tí gbèe kínì mbe zii yâ. Yí tanga i mí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà cee muu to tí nó ꞌdáá gî. Yí delè a mbérèmbé kùṛo ndâ mbe kaa tí ndú gí gbí gèṛè mì ꞌdakò tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. 6 Yí táánò ta ꞌbí o bà-i-nò giì bàkà có bà gbètèkè ꞌbá-Mbíṛì. Ze giì zèè yí, máa, ze ꞌví waa có mítí wó go i gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà. 7 Káa Lísìyà tí nó tí kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì nó giì yuu tí wó gí gbí có tí nò, bìndi  yí giì ja yí ꞌdo tí ze ta wotí gî. 8 Yí tí Lísìyà tí  giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kpì ngbàngà tí wó ji ze nò énó máa, ndú gì ta có tí nò a i gí kùṛo lo. Wò delè kpónó má ꞌvee yí tí Páwòlò, yí ta nje wó bà ꞌdè ji wò gî, máa, ze kû waaka gítí  me có lá.»

9 Tèrètúlù mâ giì ꞌdè có cee gî, ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà tòò ta có tí nò náa yí ꞌdè nò ji Fèlícè, máa, «Có tí nò a yúcó! Có tí nò a yúcó!»

Páwòlò njaanga miṛi wó ta nje wó gbí ngbàngà kùṛo Fèlícè

10 Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdè bà có mì ndú cee gî, Fèlícè giì bàkà ꞌbì wó ji Páwòlò, máa, yí ꞌdè có. Páwòlò bà-i-nò giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì ndâ Jùdéyà nò ji Fèlícè énó máa, «Tàkòcò ye peteke gítí bà ꞌdè ndeṛè ku ye mí kùṛo lo tí Fèlícè ngé ma, tacó ye ŋò ni gî, máa, wò dù pí jàlàmbà tí nò kû waa có gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì ze ta mbè ndoò. 11 À káa wò ká bà ꞌviiki gbí ŋìnò ta kpéétí lo, máa, ye kpónó sì sili ndii muuꞌbì-nje só á bìndi bà ya ye gí bà bàkà i-Mbíṛì gbí gbata Jèrùzàlémè lá. 12 Ndâ Jùdéyà ꞌde ze kû tò kponje ta ꞌduù gbaànjé lá. Ndú ꞌde ye kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì lá. Ndú delè ꞌde ye kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù á tí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì lá. 13 ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndú bà ùnje gítí bà zò cû mí kùṛo lo kpónó máa, ndâ có tí nò náa ndâ yì ꞌdè nò a yúcó nò delè wálá.

14 «Có mì ndú gbaànjé náa ye bà ùnje gítí  á mí kùṛo lo gî káa có tí nó náa ndú ꞌdè énó máa, ye kû bàkà i ji Mbíṛì mì ndâ ká gù ze ta ndâ yì á gbí ꞌbí ŋa kpokèjì náa ndú kû nì mítí  a gèṛè mì ꞌbí ꞌdakò mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. Káa ye delè ùnje gítí ndâ có mì Mòze, ta ndâ có gbí ndâ wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, núú gî. 15 Ze ta ndú ꞌdáá gî kû koṛo có gítí bà ꞌvala ndi ndâ tó ꞌduù ta ndâ vò ꞌduù ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lì ká mítí Mbíṛì. 16 Ye kû te kpo muu tacó wàa njembí ye ꞌví dù ngbáṛángàꞌi kùṛo Mbíṛì nó gbí có tí nò. À delè nò a ndeṛè bà koṛo vò có mì ye gítí ndâ ꞌduù lá ká nò.

17 «À tí ye a mbè ndoò náa ye ꞌdò kò ye mí Jèrùzàlémè lá. Káa ye gì ta nó tí nó ta i-ꞌbì ye tacó bà konì ta ꞌbá. Ye delè gì nó a nó bà bàkà i-Mbíṛì. 18-19 Ŋìnò a gbí có tí nò náa ndú ꞌde tí  ta ye gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nò ká nò. Káa, a má nje ndú a kponje, ndâ ꞌbí Jùdéyà kuu tí  mbe gì ꞌdo gbí to Ásìyà, náa ye koṛo có énó máa, wò kùtàá má ꞌdi kòcò ndú, àá bà nìkì tí ye ma. Ndâ ꞌduù me mbè ta o tí nò náa ndú ꞌde ta ye gbí ndùgù ꞌbá-mbíṛì nò wálá, ye delè ta o tí nò bàkà wo ta ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá. 20 Káa ndâ Jùdéyà tí nò mbe gì ꞌdo Ásìyà nò má wálá, ndâ ꞌduù tí nó mbe je ye gì tí  gí kùṛo lo nó ꞌví nì ṛè ŋa vò i tí nó táánò náa à ꞌdè tí ye gbí ngbàngà mì ndú tí ndâ Jùdéyà nó ji wò. 21 Vò i tí nó náa ye bàkà ta ndâ Jùdéyà nó a có tí nó náa, ye ṛò tíyò gbí òkò tí ndú, bìndi  ye giì kò-kò ji ndú énó máa, ‹Yo wúnó ṛò ye mí gbí ngbàngà nó a i muu có bà tee njembí ye mítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú› nô.»

Páwòlò gbí zàà gbí gbata Cèzàríyà

22 Fèlícè giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Ye bà ꞌviiki gbí ndâ có mì lo nò ta o bà gì Lísìyà tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì gbí gbata Jèrùzàlémè ꞌdáá gî.» Fèlícè ꞌdòkò o bà ꞌdè ngbàngà tí nò, tacó yí ꞌdi gbí có gítí «Kpokèjì tí nò» ngbáṛángàꞌi gî. 23 Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû kpolo tí Páwòlò nó máa, yí zekeꞌo tí wó nìkì maa, wàa ndâ kómbe wó má gì ta ndâ i ji yí, yí ꞌví biya bà je ji yí lá.

24 Fèlícè bàkà káa làmbu sili bìndi có tí nò, bìndi  ndú giì ꞌdaka tí ndú ta na ꞌbá mì wó Dùrùsélà, tí jú Jùdéyà, ya gí mì Páwòlò gbí zàà. Ndú mâ giì yee kà, yí giì tuu ꞌduù gí tàkò Páwòlò, tacó wàa yì ꞌví ꞌdi có gítí bà tee njembí ꞌduù mítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù á ꞌdo gbí nje wó. 25 À mâ giì gì ta Páwòlò gî, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji Fèlícè a i gítí bà dù ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, ta có gítí bà bàkà i me gí tàkò có mì sé njembí lá, giì je có gítí bà waa có mì Mbíṛì ta ndòngbú o wúnò. Fèlícè mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò, gúku giì zèè yí gî. Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji Páwòlò máa, «Ya kpónó gí bàndò mì lo. Ye bà tè ndi é tí lo ta ꞌbí o ŋìnó náa a tí .»

26 Fèlícè giì tuu tú gí tàkò Páwòlò ꞌdo bìndi o tí nò ká tàndi ka wó, tacó à giì dù gbí muu wó a có máa, Páwòlò ꞌví je làmbu i ji yì. 27 Fèlícè too káa ndoò sósòꞌô mí Cèzàríyà, bìndi  à giì ꞌdòkò yí gî. À giì gì a i ta ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Pórókìyò Fésìtù gí bìndi wó. Fèlícè giì njè nó si Páwòlò ká mí gbí zàà tacó bà peteke tàkòcò ndâ Jùdéyà.

25

Páwòlò ꞌdòkò ngbàngà mì wó ꞌdo kùṛo Fésìtù ya tí  gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò

1 Fésìtù bàkà bìndi bà ki tí wó pí jàlàmbà bìndi Fèlícè káa sili taꞌô, bìndi  yí giì njè nó ꞌdo Cèzàríyà ya gí Jèrùzàlémè. 2 Yí mâ giì yee kà, ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ gba mì ndâ Jùdéyà giì ꞌdè ndâ có mbe nìkì lá gítí ngbàngà mì Páwòlò ji yí, 3 ta bà ꞌdeke tí ndú ji yí see-see énó máa, yí má dele ndi wó gí Cèzàríyà, yí ꞌví bàkà nambeè mì wó wàa yí ꞌví tuu Páwòlò gí Jèrùzàlémè. Ndú ꞌvii ŋa có tí nò tacó wàa ndâ yì ꞌví ngùù tí ndâ yì mí kpokèjì tacó bà zi yí. 4 Káa Fésìtù giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «Páwòlò kuu gbí zàà gbí gbata Cèzàríyà. 5 À má énò, yo si ze ꞌví ya ta ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mì yo gí kà. Yí má bàkà a ꞌbí ŋa i mbe lè gî, ndâ kpo ꞌduù mì yo nò ꞌví kpì ngbàngà tí wó mí kà.»

6 Fésìtù bàkà mí Jèrùzàlémè káa i dê gítí sili muuꞌbì, bìndi  yí giì dele ndi wó ya gí Cèzàríyà. Fésìtù yee Cèzàríyà ká go wúnó, yé mâ giì too gî, yí giì tèꞌé tí Páwòlò gí gbí ngbàngà kùṛo wó. 7 Páwòlò mâ giì gì gî, ndâ Jùdéyà tí nó mbe gì ꞌdo Jèrùzàlémè nó giì tì ꞌdee yí gî, kû waaka ndâ ꞌbí ŋa có náa ndú ŋò dúú ṛèngbó ndú ni lá á gítí wó.

8 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có gí tàkò ndâ có mì ndâ Jùdéyà nò ji Fésìtù máa, «Vò i mì ye náa ye bàkà gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà wálá. Vò i mì ye náa ye bàkà gítí ꞌbá-Mbíṛì wálá. Vò i mì ye delè náa ye bàkà gítí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò wálá.»

9 Káa Fésìtù giì ꞌvee Páwòlò máa, «Wò ùnje gítí bà ya ta ye gí Jèrùzàlémè, wàa à ꞌví ꞌviiki gbí ndâ có tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò ꞌdè gítí lo kpónó mí kùṛo ye nó mí kà gî?» Fésìtù ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò tacó à tí wó a go bà peteke tàkòcò ndâ Jùdéyà.

10 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji Fésìtù énó máa, «Ye kpónó kû ṛò tíyò nó a i gbí ngbàngà mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Ŋìnó a bàndò bà ꞌvee gbí nje ye ká nô. Ye bàkà vò i ta ndâ Jùdéyà lá. Wò delè ta kpéétí lo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî. 11 Ye kùtàá má bàkà ꞌbí ŋa gbolò vò i mbe ꞌvii tí i bà waa có ku mítí ye gî, ye bà kììꞌbà ꞌdo tí ku wálá. Káa ꞌbí có gbaànjé gbí òkò ndâ có mì ndâ ꞌduù tí nò náa ndú ꞌvanda nò mbe ꞌvii tí có bà zi ye má wálá, yúcó mì ꞌbí ꞌduù tacó bà je ye ji ndú, wàa ndú ꞌví zi ye nò wálá. À má énò, ꞌdòkò ngbàngà mì ye ya tí  gí Rómà, gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

12 Ndâ Fésìtù ta ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì wó mâ giì ꞌviiki gbí có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò gî, Fésìtù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò ꞌdòkò ta ngbàngà mì lo gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò gî, wò bà ya a yí  gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

Fésìtù ꞌvanda ndi ngbàngà mì Páwòlò ji Àgìrípà

13 À bàkà bìndi ngbàngà mì ndâ Páwòlò nò me gbolò o lá, bìndi  Àgìrípà tí gbolò gba giì co wiṛi gì gí Cèzàríyà tacó bà ꞌvee Fésìtù. Ndâ Àgìrípà gì gbí nó tí nò ta ꞌbí gbolò niì ta ṛè wó a Bèrèníkè. 14 Ndú bàkà gbí nó wiṛi mì ndú nò a mbè sili. Tacó énò, Fésìtù giì ꞌvanda ndi có tí nó gbí òkò tí ndâ Páwòlò ta ndâ Jùdéyà nó ji Àgìrípà, máa,

«ꞌBí ꞌdakò náa Fèlícè ya si yí mí gbí zàà kuu kàzô. 15 Ta o tí nó náa ye táánò ya tí  gí Jèrùzàlémè nó, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo ꞌduù mì ndú, giì ꞌdè ndâ có mbe nìkì lá gítí wó ji ye, ta bà ꞌdeke tí ndú ji ye énó máa, ye waa có mítí wó. 16 Káa ye giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Àá mì ze tí ndâ Ròmánò waa có mítí ꞌduù gbí kongbó wó lá, yee ká tí o tí nó náa ndú má ꞌbee muu có ta ka wó mbe có gî.› 17 Tacó énò, ye mâ giì dele ndi ye ꞌdo Jèrùzàlémè, ye giì tèṛì ká gbaànjé, bìndi  ye giì tuu tú, máa, à gì ta ꞌdakò tí nò gí gbí ngbàngà kùṛo ye. 18 À mâ giì gì ta yí gî, ndâ mbe kpì ngbàngà tí wó giì ꞌvanda ndâ có tí nó mbe kû mìlìsé tí ndú nô. Káa ye ꞌde ꞌdóó njì có gbí òkò tí ndâ có mì ndú nò mbe ya mò gí mì ndâ ŋa vò i tí nó náa ye kû koṛo có máa, ndâ-ꞌbî-lá wè, nó lá. 19 Káa ndú giì dù kû tò kponje ta ndú ká gítí ndâ i gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà, delè gítí ꞌbí ŋa ꞌdakò mbe cì gî, ta ṛè wó a Jézù, káa Páwòlò máa, yí kuu káa wuù. 20 Bà waa có mì ndú nò giì kpò ye gî, tacó ŋìnò a ŋa ngbàngà náa ye jé bàkà sàà kùṛo lá.

«Tacó énò, ye giì ꞌvee Páwòlò máa, à má nìkì tí wó gî, wàa ye ꞌví kaa ndú ya tí  gí bà ꞌdi yúcó a i ꞌdo mì ndâ kpo ꞌduù mì ndú tí ndâ Jùdéyà gbí ngbàngà mì ndú á Jèrùzàlémè. 21 Káa yí giì biya gî, máa, yì bà dù ká gbí zàà kû ù bà ꞌdi ndòngbú có ꞌdo mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Tacó énò, ye giì ꞌdè có énó máa, à kpolo tí wó mí gbí zàà yee tí o bà tuu yí ya tí  ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»

22 Àgìrípà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Fésìtù máa, «Go bà ꞌdi kòcò ꞌdakò tí nò ta ꞌdóó tù ye kuu tí ye.»

Káa Fésìtù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò bà ꞌdi kòcò wó taàbé.»

23 Yé mâ giì too go có mì Fésìtù nò gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá gbí gbata Cèzàríyà giì ko ndâ Àgìrípà ta Bèrèníkè tí bà ko ndâ gba ya tí  gí gbí ngbàngà. Ndú mâ giì yee gbí ngbàngà gî, Fésìtù giì tuu tú, máa, à ya gí bà gì ta Páwòlò ꞌdo gbí zàà.

24 À mâ giì gì ta Páwòlò gî, Fésìtù giì ꞌdè có ji Àgìrípà máa, «Ye kû ꞌdè có tí nó ji wò tí Àgìrípà tí gbolò gba. Wàa ndâ ꞌduù tí nó náa ndoo kpónó kuu ta ndú gbí ngbàngà nò delè ꞌví dù kû ꞌdi ta tù ndú. À kuu kùṛo yo nó a ꞌdakò tí nó náa ndâ Jùdéyà gbí ŋa ndú ꞌdáá gî, ndâ ŋìnó Jèrùzàlémè, ta ndâ ŋìnó mì ndoo Cèzàríyà to nó nó, kaa gì gí mì ye ta bà pìì kû máa, ye zi yí gî nô. 25 Káa, ye ŋò ꞌdóó vò i mì wó wàa ye ꞌví zi tí  ta yí nò lá. Káa ndòngbú có mì ye kpónó a i énó máa, ye bà tuu ngbàngà mì wó a i ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò, á go có mì wó náa yí ká ꞌdè ta nje wó mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 26 Káa, ye ŋò ꞌdóó có ŋìnó náa ye ꞌví ꞌdè gí tàkò wó ya tí  ji kpo ꞌduù mì ye tí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò nò lá.

«Tacó énò, ye kpónó gì ta yí gí kùṛo ndâ ꞌduù tí nó gbí ngbàngà nó ꞌdáá gî kpolo ma a i tacó tí lo tí Àgìrípà tí gba. Tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌvee gbí nje wó, ndâ-ꞌbî-lá, ye ꞌví ꞌde ta có bà ꞌdè gí tàkò wó. 27 Tacó bà tuu ꞌduù mì ye ꞌdo gbí zàà ya tí  gí Rómà ta có tàkò wó wálá bà si ye go ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó ta muu tí wó wálá nô.»

26

Páwòlò ꞌdè có kùṛo Àgìrípà

1 Fésìtù mâ giì ꞌdè có cee gî, Àgìrípà giì ꞌdè có ji Páwòlò máa, «Có má kuu mì lo, njaanga miṛi lo.»

Páwòlò bà-i-nò giì kaa ꞌbì wó gí yaà ta líkíꞌo kùṛo Àgìrípà, bìndi  yí giì ya kpékéꞌvé gítí ndâ i tí nó mbe bàkà tí gbí òkò tí ndú ta ndâ Jùdéyà nó ji yí, máa, 2 «Ye koṛo có máa, à tí ye a tó pá, náa ye wúnó kû ꞌdè tí  ta kòcò ye gí tàkò ndâ có tí nó náa ndâ Jùdéyà ꞌdè gítí ye gbí ngbàngà nó a i mí kùṛo lo tí Àgìrípà, tí gbolò gba mì ze. 3 Tacó wò ꞌdi gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà ngé cee gî. Wò ŋò ndâ ŋa i ŋìnó náa à má gbo ndú mí gbí còngò ta ndâ Jùdéyà káa ndú bà ba gbí còngò tí nò gî nó ni gbaànjé-gbaànjé gî. À má énò, ye kû ꞌdeke a tí ye ji wò, máa, wò zèè njembí lo, wàa wò ꞌví sè ta tù lo gítí có tí nó náa ye kèjì gí bà ꞌdè ji wò nô.

4 «Ŋa bà ꞌvala ye ꞌdo gbí ꞌviì-ꞌdakò, náa ye kpolo tí  mí gbí òkò tí ndâ nambe ye kpòò yee tí o tí nó náa ye giì ya tí  gí Jèrùzàlémè nó, a ŋa ꞌválá ŋìnó náa ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî ŋò ni gî. 5 Ndú ŋò ye ni ta kôndi o, náa ndú kùtàá má a ndâ ꞌduù mbe ꞌdè yúcó, ndú bà ꞌdè ta nje ndú gî, máa, ye kû ṛu a ndi ndâ ꞌduù ŋìnó mbe zèè có gítí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà kácá-kácá nô. Ye táánò a mbe kpolo tí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà.

6 «À kpónó kû ꞌvee gbí nje ye gbí ngbàngà nó a i gítí có bà koṛo có mì ye lì mítí cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta ndâ ká gù ze nô. 7 Cí tí nó náa ndâ ꞌduù gbí ndâ ŋa ze tí ndâ Jùdéyà muuꞌbì-nje só ꞌdáá gî kû bàkà i-Mbíṛì co gbí gó ṛi, co gbí bèbìlì, ta njembí ndú gbaànjé ta bà koṛo có lì mítí  nô. Ákoo, gbolò gba mì ye! Ndâ Jùdéyà kpì ngbàngà tí ye nó a i tacó bà koṛo có mì ye lì mítí cí tí nò. 8 Yo kû koṛo có énó máa, bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú a ꞌbí ŋa i mbe me kpoò ji Mbíṛì tacó yè?

9 «ꞌDóó ye nó táánò kû koṛo có énó máa, nèté lá a bà jòò gbí có ta Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. 10 Ye bàkà bà ꞌbì ye mí Jèrùzàlémè gî. Àá táánò a ye ká kû zèè ndâ mbe kaa tí ndú ji Mbíṛì gî me mbè mí gbí zàà ta wotí ꞌdo mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà. À má kû zi ndú, có mì ye ta o ꞌdáá gî ji ndâ mbe zi ndú nò énó máa, ndú zi káa ꞌdóó ndú gî. 11 Ye gbí ndâ o tí nò ta o ꞌdáá gî kû jè ká ta bà pà kpokèjì bà ṛò ndú ꞌdo tí bà tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì ta wotí bà nò ta bà yù gàzâ ji ndú ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Njembí ye gbí ndâ o tí nò kû doo gítí ndú tí ŋa ŋìnó náa, ye giì ꞌbìtà a bà tè ꞌbèlè ndú gí gbí ndâ tende to.

12 «Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà giì je wotí ji ye, máa, ye ya gí bà tè ꞌbèlè ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî nó gbí gbata Dàmásìkù. 13 Káa si ze muu nó ta ṛi gbúrú énó, ye mâ giì zekeꞌo, ákoo, gbolò gba mì ye! Ye giì ŋò ꞌbí ŋa ngbaꞌo kû gì ꞌdo gbíṛì ta wotí ká tí  ndii ngba ṛi gî, kû ngbaṛanga to ṛègbà tí ze ta ndâ ka nó mì ye. 14 Ze ꞌdáá gî giì ꞌvaka tí to. Bìndi  ye giì dù á to kà kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû tèꞌé tí ye gbí nje có mì ndâ Jùdéyà, máa, ‹Sàwúlè! Sàwúlè!› Bìndi  yí giì ꞌvee ye máa, ‹Wò kû mèèkèꞌi tí ye tacó yè? Kò lo bà mìlìsé ta bà na mítí zí nje mû.›

15 «Ye bà-i-nò giì ꞌvee ꞌduù tí nò máa, ‹Wò a ꞌdi, Bu ye?›

«Káa Mbe tí ye giì ꞌvìsì có ji ye máa, ‹Ye a Jézù, tí ꞌduù tí nó náa wò kû mèèkèꞌi tí wó nô. 16 Ṛò tíyò! Ye bà tùbà tí ye ji wò, tacó bà bàkà wò tí bòò mì ye. Tacó wàa, wò ꞌví dù tí mbe dìtà bà ŋò ye mì lo gbí i tí nó wúnó mbe ꞌde wò go ṛi ṛiì nô. Wò delè ꞌví dù tí mbe ꞌdè có gítí ndâ ꞌbí i ŋìnó náa ye kèjì gí bà tùbà ndú ji wò nó á ji ndâ ꞌduù. 17 Ye bà ꞌvala wò á ꞌdo ꞌbì ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù tí nó náa ye kèjì gí bà tuu wò 18 gí bà njaanga ṛo ndú, tacó wàa, ndú ꞌví ꞌvìsì tí ndú ꞌdo gbí ꞌdíꞌdiꞌo gí gbí ngbaꞌo, ndú delè ꞌví ꞌvìsì tí ndú ꞌdo tí bà dù tí ndâ bòò mì Gba-wàtà gítí bà dù tí ndâ bòò mì Mbíṛì. Tacó wàa, Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî ji ndú gítí ndâ vò i mì ndú, wàa ndú ꞌví ꞌde tí  ta bàndò tacó bà dù ndú gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî, mbe kû tee njembí ndú mítí wó, nô.›

19 «Ákoo, gbolò gba mì ye, Àgìrípà! Bà ndii muu i tí nò náa ye ŋò go i gbí ṛiì ꞌdo gbíṛì nò giì kpò ye gî. 20 Káa, ye giì ꞌbìtà bà ma có kpédéléꞌi a i ji ndâ ꞌduù gbí gbata Dàmásìkù, má kózò gî, ye giì gì gí Jèrùzàlémè. Ye si sè to gbí to Jùdéyà lá. Ye delè o ta muu ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá. Ye nò ta bà ma có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî énó máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gítí tó kpokèjì. Ndú ꞌví tùbà tí ndú máa, ndâ yì ꞌvìsì tí ndâ yì ꞌdo tí vò kpokèjì gî ta bà bàkà tó i.

21 «Ndâ Jùdéyà táánò zèè ye gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, bìndi  ndú giì bàkà có bà zi ye nó a i ꞌdo gbí có tí nò. 22 Káa ꞌdo gbí ṛi tí nò yee tí wúnó, Mbíṛì ká kuu kácáá tàkò ye. À má énò, ye kpónó ṛò tíyò nó kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ táángbà ꞌduù, me gítí ꞌbí tende i lá. Ye kû ꞌdè có ji ndú ká gítí gbèe i tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gítí  nô. Mòze delè dígísèé kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ká gítí  máa, àá kèjì gí bà bàkà tí, 23 có tí nó máa, Bìndi-Mbíṛì kèjì gí bà kònò séꞌi. Yí delè bà dù tí kpédélé ꞌduù mbe ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, gí bà dù tí mbe ma có gítí ngbaꞌo ji ndâ ꞌduù mì ze tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.»

Ŋa i náa ndâ mbe ꞌdi có mì Páwòlò bàkà gí tàkò có mì wó nò

24 Fésìtù ká giì ꞌvìsì có ji Páwòlò gí tàkò có mì wó nò ta kòcò wó ngéé gí yaà énó máa, «À tí lo a mâ, Páwòlò! Ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò mì lo náa wò ꞌdi ngé ndii muu lo gî nò te mâ mí gbí muu lo gî.»

25 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Fésìtù, kpo ꞌduù mì ye! Mâ tí ye wálá! Ye kû ꞌdè me có mâ lá. Ye kû ꞌdè a cèe yúcó. 26 Tacó à kpêtí káa gbolò gba mì ndoo tí Àgìrípà á mbe kû ki tí wó kpónó kuu to nò, yí ꞌdi gbí ndâ có tí nò náa ye kû ꞌdè nò gbaànjé-gbaànjé gî. Tacó énò, gúku bà ꞌdè có ji yí gítí ꞌbí ŋa i gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nò náa yí ŋò ni gî nó tí ye wálá. Tacó àá táánò kû bàkà ndâ i tí nò me gbí kóó lá. 27 Ye ŋò ni gî máa, wò tí Àgìrípà, tí gbolò gba, ùnje gítí ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gî. Ye kû waaka gítí lo a có?»

28 Káa Àgìrípà giì ꞌvee Páwòlò máa, «Wò koṛo có énó máa, wò bà bàkà ye tí mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì á ká gbí ndò o tí nò náa wò kpónó tí  kuu tíyò nò?»

29 Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji Àgìrípà máa, «À kpêtí ká wúnó, à kpêtí ká taàbé, ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, yo ta ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî wúnó mbe ꞌdi có mì ye gî nó, ꞌví dù go ye, wàa à káa gìnjírì tí nó tí kò ye nó ká ꞌví bè tí kò yo.»

30 Páwòlò mâ giì ꞌdè bà có mì wó cee gî, ndâ Àgìrípà ta Bèrèníkè giì yèè ta ndâ kpo-kpò ꞌduù ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì. 31 Ndú mâ giì ꞌviiki gbí ngbàngà tí nò ta kpéétí ndú kpòò, ndú giì gbo nje có mì ndú máa, «ꞌDakò tí nò bàkà ꞌbí ŋa vò i mbe ꞌvii tí i bà zi yí nò lá. Ndeṛè bà te yí mí gbí zàà delè wálá.»

32 Káa Àgìrípà giì ꞌdè có ji Fésìtù máa, «ꞌDakò tí nò táánò má ꞌdòkò ngbàngà mì wó ya tí  gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò lá, àá kùtàá bà njaanga yí á ꞌdo gbí zàà gî.»

27

Bà ya ta Páwòlò gí Rómà

1 À mâ giì ꞌviindi có gítí bà ya ze gí Ìtálìyà cee gî, à giì kaa ndâ Páwòlò ta ndâ ꞌbí ka wó ꞌdo gbí zàà ji ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Júlìyò, tí kùṛo ndâ ꞌbí ŋa ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò, náa à kû nì mítí ndú a ndâ «ꞌDóó àsìkérì mì gba Rómà», máa, ndú ko tàkò ndú ya tí  gí Rómà. 2 Ze giì o ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Àdàràmìtìyúmù, mbe kû nò ta bà ṛò tíyò ta ndi tí ndâ to gbí to Ásìyà. À ko ze ta o tí nò a ꞌbí ꞌdakò mbe gì ꞌdo gbí gbata Tèsàlónìkà á gí gbí to Mèsìdónìyà ta ṛè wó a Àrìsìtárìkù.

3 Ze giì tèṛì ta yé bìndi bà nje nó mì ze a i gbí gbata Sìdónì. Ta o tí nò náa ze tè ta ṛì Sìdónì nò, Júlìyò giì bàkà nambeè ji Páwòlò me gbolò ta bà si yí máa, yí ya gí mì ndâ ꞌbí ka wó mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì, wàa ndú ꞌví konì yí.

4 Ta o bá njè nó mì ze ꞌdo Sìdónì, pípìṛi kû giì pì a i ꞌdo kùṛo ze. Tacó énò, ze giì kììꞌbà ꞌdo tí  ta bà tù nje ze gí Kípùrù. 5 Ze giì ja yendi ngo co gbí ndâ to Sìlísìyà ta Pàfílìyà ya gí bà ṛò tíyò Mírà á gbí to Lísìyà. 6 Ze bàkà ꞌdo Sìdónì kû ya gí Mírà a sili muuꞌbì-nje vô.

Ze mâ giì yee Mírà, ze giì ꞌde ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Àlèsàndèríyà kû ya gí Ìtálìyà. Bìndi  kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ko tàkò ze nó giì kaa ze mí gbí . 7 Ze bàkà ta bà ꞌdo ze Mírà tacó bà yee ze Cìnídù a cèe ndootí mì ndâ ꞌdakò, tacó yé ŋìnò má too , ze ŋò ꞌdóó po ndi nó tí nó náa ze nò kpòò nó lá. Wotí mì pípìṛi mâ giì kpò ze ꞌdo tí bà ya jáá gî, ze giì loko nje ze gí Sàlìmónè. Ze giì ꞌbì nó ꞌdo Sàlìmónè ta yendi Kèrétì ká kéré-kéré ta tì ngo. 8 Ze mâ giì ngìì nge ta pípìṛi kpòò, ze giì yee tí ꞌbí bàndò bà ṛò tíyò mì ndâ gbâ á dê ta gbata Lásìyà, náa à kû nì mítí  a «Tó-bàndò-bà-rò-ndâ-gbâ», á bìndi ndú tí ndâ sili.

9 Ze giì dù á «Tó-bàndò-bà-rò-ndâ-gbâ» á ta kôndi o. O bà kònò go gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ndii gî, Páwòlò giì ŋò ni gî máa, ze má njè nó ꞌdo bà-i-nò, ze bà ꞌde gbí  a kpo-se-muu. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe bàkà nèté gbí gbâ ta wotí tí  énó máa, 10 «Ye ŋò goòlá nje ndoo bà zuu gbí nó tí nó zúú-zuu nô, ndâ kómbe ye. À me káa ndâ káꞌi mì ndoo ká bà giṛiki lá. À delè me káa gbâ mì ndoo ká bà giṛi ꞌdo tí ndoo lá. Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndoo bà cu kô mí gbí ꞌbú wálá.»

11 Káa, kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ko tàkò ze nó giì ꞌdi kpolo ma a có mì ka wó kpo ꞌduù tí kùṛo ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ co tí có mì Páwòlò. 12 Ndâ ꞌduù gbí gbâ me mbè delè giì ùnje a i gítí có bà njè nó, tacó pípìṛi to tí nò náa ze ṛò tíyò tí  nò gbí ndâ pì côꞌo nìkì lá. Tacó énò, à giì nìkì tí ndú a có máa, ze te kpo muu, wàa ze ꞌví ya a i gí Fìníkìsì, tí ꞌbí bàndò bà ṛò tíyò mì ndâ gbâ á gbí to Kèrétì, tí to náa pípìṛi kû pì gítí  gbí ndâ pì côꞌo ꞌdo a i mò gí gbí òkò tí ndâ gbíꞌdè ta wàá, delè ꞌdo mò gí gbí òkò tí ndâ ngbóngbó ta wàá.

13 Gùlúsùꞌo mâ giì ꞌbìtà bà pì gítí ze ꞌdo mò gí gbíꞌdè, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì koṛo có máa, có bà njè nó mì ndâ yì gì tí yúcó gî. Ndú bà-i-nò giì da wú tí gbâ kaṛa gî. Ze giì có Kèrétì ká ta tì ngo kéré-kéré énô. 14 Ze mâ giì nò gàà énó, ze giì ŋò pípìṛi dù káa ꞌvìsì tí gálà gî. ꞌBí ŋa pípìṛi mbe kû tè tí go bètùrúrú, náa à kû nì mítí  a «ndâ ngbóngbó-ta-wàá», giì dù kû yaka to ꞌdo gú kèjì tí  gítí ze. 15 Pípìṛi tí nò mâ giì gbo ze gî, yí giì tooko ze ta ṛo ngo ká dúú énò gí kà, ta ꞌbí i náa ze ꞌví bàkà nò wálá.

16 Ṛo ze giì njaanga si gó gbí pípìṛi ki ṛèè gî a i tí ꞌbí làmbu to mbe le mí gbí u ngo, náa à kû nì mítí  a Kàwúdà. Ze bà-i-nò giì bàkà wotí mì ndâ ꞌdakò tacó bà ja làmbu gbâ tí nó náa à eṛe mítí gbolò gbâ nó ꞌdo tà ngo. 17 Ze mâ giì ja làmbu gbâ tí nò ꞌdo tà ngo gí sè gî, ndâ mbe bàkà nèté gbí gbâ giì te mí gbí gbolò gbâ. Ndú mâ giì gaka gbolò gbâ ta wú kuu gî, ndú giì ja kpâ-bòngo tí nó go mbíṛì gá náa à eṛe mítí zà gbâ tacó wàa pípìṛi ꞌví kû tòò ta gbâ ta nó nó ꞌdo tí zà gbolò gbâ gî, ta gúku máa, gbâ bà dòmò tí mítí ndâ gú njì ngoò náa à kû nì mítí ndú a ndâ «Sùrútì» á tà ngo. Ndú giì si gbâ kû gbàngà tí tí njìya wó ṛo ngo.

18 Pípìṛi giì bàkà ta ze ta bèbìlì tí nò me i nambeè lá. Tacó énò, yé mâ giì too gî, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì ꞌbìtà bà ꞌvaka gàna tí ndâ káꞌi ꞌdo gbí gbâ gí tà ngo. 19 Ze sì sili bìndi bà ꞌvaka gàna tí ndâ káꞌi ꞌdo gbí gbâ gí tà ngo nò taꞌô, bìndi  ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ mâ giì zeke cè bà i mì pípìṛi ta ze kpòò, líkí gbí  wálá. Ndú bà-i-nò giì tuṛu ndâ ꞌbí liì bà bàkà nèté gítí gbâ ta ꞌdóó ꞌbì ndú ꞌvaka gí tà ngo. 20 Ze giì dù kû ù káa ndi bà mìì ze. Tacó ze kákáꞌi giì ŋò ṛo ṛi lá, ze delè giì ŋò ndâ yii ta bèbìlì lá, ta mbè sili, tacó pípìṛi giì dù kû pì ká tí vò i dúú bà ya tí .

21 Ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ mâ giì zò i lá ta mbè sili, Páwòlò giì ṛò tíyò kùṛo ndú, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo táánò má ꞌdi a có mì ye, wàa ndoo ꞌví njè nó ꞌdo Kèrétì lá, ndoo kpónó bá kònò ŋa séꞌi tí nó wálá. Ndâ i delè bà mèèkè tí gbí ŋa kpokèjì tí nó wálá. 22 Káa à kpêtí ká énò, yo cì gúku lá, tacó ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo bà giṛi wálá. I náa ndoo bà bè gbí wó gî gbaànjé káa gbâ mì ndoo. 23 Có tí nò náa ye kpónó ꞌdè ji yo nò a có náa a basìlì mì Mbíṛì mì ye, tí Mbíṛì tí nó náa ye kû bàkà i ji yí nó, ká ꞌdè ji ye kùbòó énó máa, 24 ‹Cì gúku lá, Páwòlò! Kózò tí lo bà ṛò tíyò gbí ngbàngà kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Tacó énò, Mbíṛì ŋò bà ꞌdeke tí lo, bìndi  yí giì ꞌvala ndâ ꞌduù tí nó náa yo ta ndú kpónó gbí gbâ nó ꞌdáá gî ta ṛè mì lo.› 25 À má énò, yo zèè njembí yo, ndâ ꞌdakò! Tacó ye ŋò ni gî, máa, ndâ có tí nò náa basìlì mì Mbíṛì ꞌdè nò bà bàkà tí gî. Tacó ye me ꞌduù ŋìnó mbe kû me kpììkì-kpììkì gítí bà ùnje gítí có mbe co ꞌdo gbí nje Mbíṛì nó lá. 26 Káa, ndoo kèjì gí bà gboo mítí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo.»

27 Ta bà muuꞌbì-nje nàꞌô bèbìlì si ze kû waaka gbí kàpá Àdìríyà, pípìṛi giì dù kû tooko ze ta ṛo ngo ya énó, ya ézô. O mâ giì gbooko gî, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì ŋò goòlá ze dooko gí tì gú gî nô. 28 Káa ndú mâ giì ꞌvii tà ngo gbí to tí nò, ndú giì ꞌde a cèe wúlú. Ze mâ giì yèè gàà gí kùṛo, ndú mâ giì ꞌvii tà ngò kákáꞌi, ndú giì ꞌde à me ꞌdú me tí vò i go kpédélé ŋìnó náa ndú ꞌvii nó lá. 29 Ndú bà-i-nò giì ṛò gbâ mí tíyò kû ù ta ndi bà too yé, ta gúku énó máa, ndâ-ꞌbî-lá, ze bà dòmò gbâ mítí ndâ duù tà ngo.

30 Ndâ ꞌbí mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì bàkà tiṛì bà fa ngèlè ta bà oloko gí gbí làmbu gbâ, máa, ndâ yì kû paṛa gí kùṛo gbâ tacó bà ṛò yí mí tíyò ta bà eṛe du i mítí . 31 Káa Páwòlò giì ꞌdi gbí tiṛì mì ndú nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ko tàkò ze nó ta ndâ àsìkérì mì wó, máa, «Ndâ ꞌdakò tí nò má dù gbí gbâ lá, yo bà ꞌvala wálá.» 32 Ndâ àsìkérì mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji ndú nò, ndú giì waaka gbí ndâ wú tí nó náa a eṛe ta làmbu gbâ tí nò mítí gbolò ŋìnó nó gî, tacó wàa yí ꞌví ya gî.

33 Páwòlò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî si yé kû ꞌbìtà bà ngbaanga to, máa, «À wúnó tí yo a sili muuꞌbì-nje nàꞌô náa yo kû koṛo có ká wi-wìì énô. Yo delè tee ꞌbí làmbu i gbaànjé mítí nje yo lá. 34 À má énò, yo zò i, wàa yo ꞌví ꞌde ta wotí, tacó ꞌbí i gí bà ili ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo wálá.» 35 Páwòlò mâ giì ꞌdè có tí nò ji ndâ ꞌduù gî, yí giì je kù kô, yí giì kiꞌviki gbí , yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  yí giì zò mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 36 Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò bà zò i mì Páwòlò nò, lilí ndú giì gì gítí ndú gî. Bìndi  ndú delè giì ꞌbìtà bà zò i.

37 Muu ze gbí gbâ ta o tí nò ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù ziꞌduù-vô ta bà  só ta ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì vô nje-vô gbaànjé (276).

38 Ndâ ꞌduù mâ giì zò i yè yì ndú gî, ndú kákáꞌi giì ja gàna tí du i gbí gbâ ta bà tuṛu tí cû ꞌvaka gí tà ngo. 39 Yé mâ giì too gî, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì ŋò to tí nó náa ze yee tí  ta bèbìlì nó ni lá. Káa ndú giì ŋò káa ꞌbí wúngbó to mbe ya gí gbí u ngo ta njì ngoò tí  kpàngbàndàà énô, bìndi  ndú giì koṛo có bà ṛò gbâ mítí . 40 Ze mâ giì zekeꞌo, ze giì ŋò ndú ta nèté ꞌvíṛì-ꞌvíṛì! Ndú tí ŋìnó, ndú tí ŋìzó. Ze mâ giì dù gàà énó, ze giì ŋò gbâ ndàyìì kû ya gí tì ngo. Gbâ gí tì ngo! Gbâ gí tì ngo! 41 Ze mâ giì zekeꞌo, ze giì ŋò gbâ cu nje wó mbi ngìkì mí gbí njì ngoò. Bìndi  ngo tí nó mbe kû gbàngà ta wotí tí  nó giì kiꞌviki gbí zà gbâ ndiì nó njúkú-njúkú gî.

42 Ndâ àsìkérì mâ giì ŋò énò, ndú giì toko có máa, ndâ yì bà ziki ndâ ꞌduù tí nó gbí zàà náa ndâ yí kû ko tàkò ndú nó ꞌdáá gî, tacó ndú má dù ngo gí tìto, ndú bà fáká-faka. 43 Káa kùṛo ndú giì biya có mì ndú nò gî. Yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ni bà dù ngo gî nó, máa, ndú dù ngo gí tìto kùṛo, má kózò gî, wàa sè ndâ ꞌduù ꞌví giì pà kpokèjì bà ya gí tìto tàkò ndú. Yí bàkà énò tacó bà ꞌvala Páwòlò. 44 Ndâ mbe ni bà dù ngo mâ giì bàkà go có mì kùṛo ndâ àsìkérì nò gî, sè ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ni bà dù ngo lá nó giì kaa ya gí tàkò ndú ta bà ga tí ndú mítí ndâ ndo-ndò mû tí nó mbe kiꞌviki ꞌdo tí gbâ náa ndú kû te la-làà ta ṛo ngo nô. Ze ꞌdáá gî giì di ngo gí tìto ta kábà muu ze gî.

28

Bà dù ze Málítà kû ù bà njè nó

1 Ze mâ giì yee ꞌdáá ta kábà muu ze tì gú nìkì maa gî, ze bà giì ŋò ni énó máa, to tí nò a Málítà. 2 Ndâ ꞌduù Málítà giì bàkà nambeè ji ze tí ŋa ŋìnó náa ze ŋò jé sàà kùṛo lá. Ndú giì òlò wu me gbolò ji ze, tacó ze yee mì ndú kà si mù ꞌbìtà bà ni gî, káa côꞌo kuu tí . 3 Páwòlò ŋò bà  lá, yí mâ giì woo ndâ ꞌbí zèèngè i tacó bà ya tí  gí ṛo wu, yí giì woo toko ta kpoo. Káa si yí kû giì kaa ndâ i tí nò mítí wu, kpoo tí nò giì lu ꞌdo gbí  ta gó wu, bìndi  yí giì ṛo ꞌbì Páwòlò. 4 Ndâ ꞌduù Málítà mâ giì ŋò kpoo tí nò làngà-làngà tí ꞌbì Páwòlò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí òkò tí ndú máa, «ꞌDakò tí nó kuu nó dú káa mbe zi ku. Yo ŋò káa yí ꞌvala ꞌdo gbí ngo gî, káa ꞌve ndeṛè gí bà si tàkò wó wálá.»

5 Káa Páwòlò bà-i-nò giì mìyà kpoo tí nò ꞌdo tí ꞌbì wó gí tà wu, ta ꞌbí i náa kpoo tí nò me ta yí gbaànjé lá. 6 Ndâ ꞌduù tí nò giì dù kû ù bà ŋò bà ò ꞌbì Páwòlò ta zì kpoo. À mâ giì bàkà tí lá, ndú giì yee ṛo ndú mítí bà ŋò bà ꞌva tí wó to tí ku. Ndú mâ giì ŋò ꞌbí i gbaànjé bàkà yí lá, ndú giì ꞌvìsì nje ndú ndí  gálà énó máa, «ꞌDakò tí nó a bààcì.»

7 Ndâ njí mì Púbìlò, tí gba mì ndâ ꞌduù Málítà, ká dê-dê gbí to tí nò náa gbâ kiꞌviki ta ze mítí  nò. Tacó énò, yí giì kaa ze ya tí  gí ꞌbá mì wó, bìndi  yí giì te wiṛi mítí ze ta sili taꞌô. 8 Púbìlò kaa ze ya tí  gí ꞌbá mì wó nò si bu wó kuu tísì ta côꞌo gbí dìì wó, delè ta sé gbí yì tí wó. Páwòlò bà-i-nò giì ṛì gí tàkò wó tàꞌi, yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì. Páwòlò mâ giì kaa ꞌbì wó mítí ꞌdakò tí nò á bìndi bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì nò, gbí dìì wó giì da mbóꞌvóó gî.

9 Có bà ꞌvala bu Púbìlò nò mâ giì luꞌvu gí sè, ndâ ꞌbí mbe nòꞌo gbí to Málítà giì kaa ya gí mì Páwòlò, bìndi  yí giì ꞌvala ndú delè ꞌdáá gî. 10 Ndâ ꞌduù giì te duù mítí ze gbí ndâ ŋa ndâ kpokèjì me mbè. Ta o tí nó náa ze kû giì njè nó nó, ndú giì kaa ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî mbe ꞌvii ta ze muu nó nó mí gbí gbâ ji ze.

Bà ꞌdo ze Málítà kû ya gí Rómà

11 Ze bàkà mí Málítà ꞌdáá gî a pì taꞌô, bìndi  ze giì njè nó ta ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Àlèsàndèríyà mbe cì ndâ pì côꞌo ꞌdáá gî mí Málítà. Mbe gbâ tí nò leke ndâ njemî mí kùṛo gbâ mì wó nò, tacó énò, à kû nì mítí  a «Ndâ njemî». 12 Ze njè nó ꞌdo Málítà ya gí bà bàkà sili taꞌô mí gbí gbata Sìràkúsè. 13 Ze giì zèè káa yì ngo ꞌdo Sìràkúsè kéré-kéré kû ya gí gbí gbata Rèjìyúmù. Ze tèṛì gbí gbata Rèjìyúmù ká gbaànjé, bìndi  pípìṛi giì ꞌbìtà bà gì ꞌdo mò gí gbíꞌdè. Ze giì bàkà ꞌdo bà-i-nò kû ya gí Pùtèyólì káa sili sósòꞌô.

14 Ze mâ giì yee gbí gbata Pùtèyólì, ze giì ꞌde ndâ ꞌbí náꞌvindí ze mbe kaa ze ya tí  gí ꞌbá mì ndú, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ze énó máa, ze sì sili vô-nje só mí mì ze ta ndâ yì. Bà ndâ sili tí nò náa ndú ꞌdeke ji ze nò mâ giì cee gî, ze giì a ndi ze kákáꞌi gítí kpokèjì Rómà ta kò ze.

15 Ndâ náꞌvindí ze gbí gbata Rómà mâ giì ꞌdi có énó máa, ze tí kpokèjì, ndú giì kaa gì tacó bà ù kùṛo ze. Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú yee ngé gbí gbata Fórù á tí ꞌbí kpokèjì náa à kû nì mítí  a «Ápì», bìndi  ndú giì dù bà-i-nò nò kû ù bà yee ze. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù giì gì yee ká tí ꞌbí làmbu to náa à kû nì mítí  a «ꞌBá-ꞌvélè-taꞌô». Páwòlò mâ giì ŋò ndú, yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi  gúku giì dò ꞌdo gbí njembí wó gî. 16 Ze mâ giì yee Rómà, à giì si Páwòlò ká mítí ꞌdóó bàndò mì wó, bìndi  à giì je àsìkérì kû ù ṛègbà tí wó.

Páwòlò pà kpokèjì tacó bà ŋò tí ndú ni ta ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà

17 Ze bàkà mí Rómà káa sili taꞌô, mâ giì zekeꞌo, Páwòlò giì kili ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ náꞌvindí ye! Vò i mì ye ta ndâ ꞌduù mì ndoo wálá. Ye delè me mbe kû gbètèkè tàkìì mì ndâ ká gù ndoo ká lá. Kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù mì ndoo giì te ye mí gbí zàà á Jèrùzàlémè, ndú giì je ye ji ndâ Ròmánò. 18 Ndâ Ròmánò mâ giì ꞌviiki gbí ndeṛè bà zèè ye kpòò, ndú giì ꞌde có tí nò me tí gbolò có náa à ꞌví waa tí  gbí  a có ku mítí ꞌduù nò lá. Ndú giì bàkà có bà njaanga ye ꞌdo gbí zàà gî. 19 Káa ndâ ꞌduù mì ndoo mâ giì biya bà ꞌdi có mì ndâ Ròmánò tí nò gî, ye giì ŋò ꞌbí ŋa kpokèjì náa ye ꞌví njaanga ta miṛi ye ꞌdo mì ndú nó lá, sè  káa ŋìnó, ye ꞌdòkò ta ngbàngà tí nò gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Ye bàkà énò me tacó máa, à gbí njembí ye a có bà kpì ngbàngà tí ndâ ꞌduù mì ndoo nò lá. 20 Nògí, ye kpónó tèꞌé tí yo nó tacó wàa ye ꞌví ꞌdi ta ŋa có ŋìnó náa yo bà ꞌdè ji ye nô. Káa à má gítí gìnjírì tí nó náa yo kpónó kû ŋò tí ye nó, à eṛe ye nó a i muu wó tí ꞌDuù tí nó náa ndâ Ìzìrìyélì kû koṛo có lì mítí wó nô.»

21 Káa ndâ Jùdéyà tí nò giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì Páwòlò náa yí ꞌdè ji ndú nò, máa, «À cu wáràgà ta ṛè lo gbí  ji ze á ꞌdo ꞌbá Jùdéyà lá. ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ náꞌvindí ze delè mbe gì ꞌdo kà gí bà volo ṛe lo ji ze to nó nò wálá. 22 Káa ze koṛo có énó máa, wò má ꞌdè ꞌdóó có tí nó náa à tí lo nó ji ze, àá bà nìkì tí ze ma. Tacó ze ŋò ni gî, máa, à má ká gítí gèṛè tí nò náa wò kû ꞌdè có á gítí nò, ndâ ꞌduù cee muu to tí nó ꞌdáá gî kû no káa nje ndú gítí.»

Páwòlò dìtà ndâ i mbe ꞌde yí ji ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà

23 Ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà me mbè giì kaa ya gí ꞌbá mì Páwòlò á go cí tí nó náa ndú cí ta yí nô. Páwòlò bà-i-nò giì ya kpékéꞌvé gítí tà ndâ i tí nó mbe ꞌde yí ꞌbá Jùdéyà nó, ta có gítí ngú ŋa kèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù, giì je có gítí Jézù, ji ndú ꞌdo gbí ndâ wáràgà mì Mòze, ta ndâ wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Páwòlò ꞌdè có ta ṛi tí nò ꞌdo tí dúꞌo ngé yee tí ꞌdêꞌo. 24 Ndâ có mì Páwòlò nò giì ya gí gbí muu ndâ ꞌduù gî, káa, ndâ ꞌbí ꞌduù giì biya bà ꞌdi gî.

25 Ndâ có tí nò mâ giì ŋònòkò muu ndâ ꞌduù gî, Páwòlò giì ꞌdè ꞌbí có gbaànjé ji ndú, bìndi  yí giì njè ndú gî. Có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò énó máa, «Àá táánò mì Bèṛi-mì-Mbíṛì a yúcó, náa yí a tí  ta tàmuu Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, náa yí giì ꞌdè ta có ji ndâ ká gù ndoo énó máa, Mbíṛì máa,

26 ‹Ya gí mì ndâ ꞌduù tí nò,

wàa wò ꞌví ꞌdè có ji ndú máa:

Yo bà ꞌdi kòcò, yo giì ꞌdi kòcò,

káa, yo bà ꞌdi gbí ndâ có tí nò wálá.

Yo bà zekeꞌo, yo giì zekeꞌo,

káa, yo bà ŋò ndâ i tí nò náa yo kû zeke nò wálá.

27 Tacó njembí ndâ ꞌduù tí nò jìꞌvì duù gî.

A ngbárá mì ndâ ku ká gbí tù ndú.

Ndú neke ṛo ndú gî.

Ndú bàkà énò tacó à tí ndú a gúku máa,

ndâ yì bà ŋò ndâ i ta ṛo ndâ yì,

ndâ yì bà ꞌdi có ta tù ndâ yì,

ndâ yì delè bà ni bà koṛo có,

bìndi  ndâ yì bà ꞌvìsì tí ndâ yì gí mì ye,

wàa ye ꞌví ꞌvala ndâ yì.›

28 «À má énò, yo te mí gbí muu yo énó máa, Mbíṛì táánò tuu tú có bà njaanga miṛi ndâ ꞌduù mì wó ꞌdo gbí vò i a i ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. Ndú bà ꞌdi gî!» 29 Páwòlò mâ giì ꞌdè có tí nò cee gî, ndâ Jùdéyà giì njè ꞌdo ꞌbá mì wó ta bà tò kponje ta wotí ká tí .

30 Páwòlò giì too ndoò sósòꞌô mí Rómà. Gbí ndâ ndoò tí nò sósòꞌô nò, yí kû ꞌde ndâ i gítí miṛi wó, delè ji ndâ wiṛi mì wó ꞌdo ká gbí ꞌdóó wuꞌo mì wó. 31 Yí delè gbí ndâ ndoò tí nò kû ma có gítí bà dù Mbíṛì tí gba ji ndâ ꞌduù, ta bà nìbà có gítí Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ji ndâ ꞌduù, ta gúku tí wó wálá, delè ta ꞌbí ꞌduù mbe pèèmbí wó wálá.

Rómà

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Páwòlò cu wáràgà ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata

RÓMÀ

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò tí bòò mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ká nô. Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ye máa, ye dù tí bòò mì yì; bìndi  yí giì bàkà ye tí mbe ma Banga-Ngú-Có tí nó náa yí tí Mbíṛì 2 ci ndâ ꞌduù gítí  táánò sàà ta bà tuu ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó ji ndâ ꞌduù ta có tí nó gbí wáràgà mì wó tí Mbíṛì nô. 3 Banga-Ngú-Có tí nò a có gítí ꞌViì mì wó tí Mbíṛì, mbe gì tí ꞌduù ta ṛèngbó bà jò yí ꞌdo tí Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, 4 náa à giì ŋò wotí mì wó tí ꞌViì-mì-Mbíṛì ni mítí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, tí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe tí ndoo, go có mì tó Bèṛi. 5 Mbíṛì bàkà nambeè ji ze ta bà tuu ze ji ndâ ꞌduù á muu to tí nó ꞌdáá gî, tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví dù tí ndâ mbe ꞌdi có, wàa ndú ꞌví tee njembí ndú mítí yì tí Mbíṛì ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. 6 Ṛè yo tí ndâ ꞌduù Rómà delè kuu gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tèꞌé tí ndú, tacó wàa, ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌduù mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nô.

7 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî náa Mbíṛì kû zè yo nìkì maa gbí gbata Rómà, náa Mbíṛì tèꞌé tí yo tacó bà bàkà yo tí ndâ tó ꞌduù mì wó nô. Ye kû ꞌdeke tí ye ji Bu ndoo Mbíṛì, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, ndú ꞌví bàkà nambeè ji yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa.

Páwòlò ꞌdeke tí wó ta bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì

8 Kpédélé có mì ye ji yo énó máa, ye kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tacó tí yo ꞌdáá gî. Tacó ṛè yo wu ta bà ùnje gítí Mbíṛì cee muu to tí nó gî. 9 Mbíṛì tí nó náa ye kû bàkà i ji yí ta njembí ye ta bà ma Banga-Ngú-Có mì ꞌViì mì wó nó ŋò ni gî máa, ye ta o ꞌdáá gî kû ꞌdeke tí ye ji yì tacó tí yo. 10 Ye kû ꞌdeke tí ye máa, Mbíṛì má nì ꞌbâ gî, ye ꞌví ꞌde ta kpokèjì bà ya gí mì yo kà. 11 Go bà ŋò yo kuu tí ye ngé ndii gî, tacó wàa, ye ꞌví ꞌdè ta ndâ ꞌbí có ŋìnó mì Mbíṛì náa à gbí njembí ye nó ji yo, wàa yo ꞌví yù tí . 12 Gbí có tí nò énó máa, bà tee njembí ye mítí Bìndi-Mbíṛì bà konì yo, bìndi  bà tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì delè bà konì ye.

13 Go bà ꞌva gbí tù yo kuu tí ye, ndâ náꞌvindí, máa, ye ta o ꞌdáá gî kû koṛo có bà ya gí mì yo kà; káa nó mì ye ta o ꞌdáá gî kû zò káa dî. Ye kû jè ta bà ya gí mì yo kà, tacó wàa, ye ꞌví ꞌde ta kpokèjì bà solo nje ndâ ꞌbí ꞌduù kà gítí kpokèjì mì yúcó, á go ŋìnó náa ye bàkà ta ndi ꞌbá mì ndâ ꞌbí ka yo ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó sàà kùṛo gî nô. 14 Ye ga wú bà bàkà nèté ndâ Ìgìrígì ta ndâ ꞌbí ŋa tende ꞌduù mítí miṛi ye gî. Wú bà bàkà nèté ndâ mbe ꞌdi gbí-o ta ndâ mbe ŋónókó delè kácáá kuu tàkòcò ye. 15 Tacó énò, a go bà ma Banga-Ngú-Có ká kû te ye ya tí  gí mì yo kà.

Wotí mì Banga-Ngú-Có

16 Nô ṛo ye gítí Banga-Ngú-Có wálá, tacó Banga-Ngú-Có a wotí mì Mbíṛì náa yí kû njaanga ta wú ꞌdo tí miṛi ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá mbe kû tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì nó ꞌdo gbí vò i. Yí kû ꞌbìtà bà njaanga wú kpédéléꞌi a i ꞌdo tí miṛi ndâ Ìzìrìyélì, bìndi  yí bà giì njaanga ꞌdo tí miṛi sè ndâ ꞌbí ŋa ndâ ꞌduù. 17 Banga-Ngú-Có kû tùbà bà bàkà ndoo mì Mbíṛì tí ndâ jáá ꞌduù mì wó ji ndoo. Bà bàkà ndoo mì Mbíṛì tí ndâ jáá ꞌduù mì wó nò kû ꞌbìtà tí ꞌdo tí bà tee njembí ndoo mítí Bìndi-Mbíṛì, nje  delè giì gbo ká ta bà tee njembí ndoo mítí Bìndi-Mbíṛì. Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «ꞌDuù tí nó jáá nó ꞌde ꞌválá ꞌdo gbí bà tee njembí wó mítí Mbíṛì,» nô.

Ndâ vò i mì ndâ ꞌduù

18 Mbíṛì kpónó tùbà kpo-tàkòcò mì wó ꞌdo gbíṛì gítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta nèté mì ndú ta yí tí Mbíṛì wálá nó, giì je ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me jáá lá, mbe kû ꞌbuuku muu yúcó ꞌdo gbí có mì ndâ vò i mì ndú nó gî. 19 Bà ŋò có gítí Mbíṛì mì ndú ni  me kpo có lá, tacó Mbíṛì tùbà ndâ có tí nò ji ndú ngbáṛángàꞌi gî. 20 ꞌDo tí o bà suu to tí nó, ndâ ŋa i tí Mbíṛì náa ndoo ŋò ta ṛo ndoo lá, go ndâ wotí mì wó mbe cee lá, giì je bà dù yí tí Mbíṛì dúú bà ya tí , ta o ꞌdáá gî kuu ngbáṛángàꞌi kùṛo ndú, náa ndú kû ŋò ni mítí ndâ i tí nó náa yí suu ndú nô. À má énò, kpokèjì bà kììꞌbà mì ndú wálá. 21 Tacó énò, ndú ŋò Mbíṛì ni gî, káa ndú biya bà te duù mítí wó go ŋìnó náa à tí  nó bíyá-biya, ndú delè ꞌdè nìkì maa ji yí lá. Ndú giì dù kû koṛo a ndâ ŋa ꞌvìṛi có mì ndú ta gbí ndú wálá. Bìndi  ká vò muu ndú ta cèe kóṛó-koṛo có gbí  wálá nó giì volo ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. 22 Ndú kû bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o, káa ndú a ndâ mbe ŋónókó. 23 Ndú ꞌvìsì tí ndú ꞌdo tí bà zeke ngba Mbíṛì tí nó náa yí bà dù ká dúú bà ya tí  nó gítí bà zeke ngba ndâ ꞌbí ŋa i ŋìnó ta gbí ndú wálá mbe je kózò tí ndâ ꞌduù, ta ndâ nuù, ta ndâ nò, ta ndâ gù kpoo, náa ndú bà cì gî.

24 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa Mbíṛì jee ta tàmuu ndú ji ndâ i-zuù mì ndú mbe nìkì tí ndú, ta bà bàkà ndâ i-nô gbí òkò tí ndú nó ká nò. 25 Tacó ndú ꞌvìsì yúcó mì Mbíṛì ta ꞌvéṛè. Ndú giì dù kû bàkà i, ta bà bàkà nèté a i ji ndâ i tí nó náa à suu ndú súú-suu nó, si bà bàkà i ji ꞌdóó mbe suu ndâ i, náa à ꞌví ùlù yí dúú bà ya tí  nó, mí to! Go-i-tí-nò.

26 Tacó énò, Mbíṛì giì si tàmuu ndú ji ndâ i-nô mì ndú mbe nìkì tí ndú nò. Ndâ niì mì ndú bè bà toko bà sili á ta ndâ ꞌdakò mì ndú go ŋìnó náa à tí  nó gî, kû toko bà sili ndí  ká gbí òkò tí ndú tí ndâ niì ta kpéétí ndú. 27 Ndâ ꞌdakò kpónó bè ndâ nawù ndú tàꞌi ꞌdáá gî, njembí ndú ká tí bà sì ta ndâ ꞌbí ka ndú ꞌdakò, ta nô ṛo ndú gítí  wálá. Ŋìnò a i tí nó mbe si Mbíṛì ꞌví waa có mítí ndú go ŋìnó náa à tí  nó ká nò.

28 Ndú ŋò Mbíṛì tí i kùṛo ndú lá, tacó énò, Mbíṛì giì je vò muu ji ndú, tacó wàa, ndú ꞌví bàkà káa ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nô. 29 Ndú volo ndii bà  gî; ndú a ndâ vo-vò mbe bèè ṛo Mbíṛì, ndâ vo-vò mbe gbolò njembí, ndâ vo-vò mbe go i, ndâ vo-vò mbe kiì, ndâ vo-vò mbe zi ku, ndâ vo-vò mbe gò gó, ndâ vo-vò mbe eendi ndâ ꞌduù, ndâ vo-vò mbe bàkà ndâ i mbe mìlìsé tí ndâ ꞌduù, ndú a ndâ mbe ꞌdè ngùṛù-ngùṛù có. 30 I tí ndú a bà nì ṛè, ta bà sogo Mbíṛì, ta biimo, ta bà si ndâ kpo ꞌduù tí i lá, ta bà luguu tí ndú, ta bà ꞌdi có mì ndâ bu ndú ta ndâ nawu ndú lá. 31 Muu tí ndú wálá, nambeè ta ndú go nambeè ta ngo díí, tó có gbí njembí ndú gítí ndâ ꞌbí ꞌduù wálá, yê ṛo ꞌduù tí ndú wálá. 32 Ndú ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, có mì Mbíṛì máa, à ꞌvii ta ꞌduù ŋìnó mbe bàkà ŋa ndâ vò i tí nó káa ku, káa ndú kpòò kû bàkà ndú, ndú delè kpòò kû je wotí ji ndâ mbe kû bàkà ndú.

2

Bà waa có mì Mbíṛì

1 À má énò, wò má kû waa có mítí ꞌbí ꞌduù, wò kû duu nò a bù gítí lo ta ꞌbì lo. Tacó wò kpêtí káa gba, wò ṛò ꞌdâ lá, wò kû bàkà káa gbèe ŋa vò i tí nò náa wò kû waa có mítí ꞌduù tí nò tacó  nò. 2 Ndoo ŋò ni gî máa, Mbíṛì kû waa có ta yúcó mítí ꞌduù mbe bàkà ŋa vò i tí nò náa ndoo kû waa có mítí ꞌduù tí nò tacó  nò. 3 Káa wò koṛo máa, wò tí ꞌduù má waa có mítí ndâ mbe bàkà ŋa vò i tí nò, káa ꞌdóó wò ta miṛi lo delè kû bàkà gbèe ŋa ndâ vò i tí nò, wò bà ndo ꞌdo nje bà waa có mì Mbíṛì gî? 4 Wò kû ŋo ŋa gbolò nambeè mì Mbíṛì nò ŋó-ŋo? Bà zèè njembí Mbíṛì, ta bà toṛo ndâ vò i mì lo mítí wó tí bàà nò, ꞌdáá ṛo lo me có lá gi? Wò ŋò ni lá máa, Mbíṛì kû bàkà ndâ i tí nò ji wò tacó wàa wò ꞌví ꞌvìsì ta muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo? 5 Káa tù lo ꞌdi có lá, wò ta ngbútù kû kili kpo-tàkòcò mì Mbíṛì mí muu lo ta o bà co Ṛi ba tùbà kpo-tàkòcò mì wó, ta bà tùbà bà waa có mì wó ta yúcó nô. 6 Mbíṛì ta o tí nò bà ko mboo nèté mì ꞌduù ji yí ꞌvii ká ta po nèté mì wó. 7 Yí bà je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ndâ mbe nanaka muu ndú mítí bà bàkà tó i, ta ndâ mbe kû pà bà ŋò ngba wó tí Mbíṛì, ta ndâ mbe pà kpokèjì gítí bà tègàṛà yí, giì je ndâ mbe kû pà ꞌválá ŋìnó mbe cee lá náa yí kû je ji ndâ ꞌduù nô. 8 Káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû koṛo tó i ká gítí miṛi ndú, mbe tùbà bà ꞌdi yúcó lá, mbe kû ꞌdi a có mì vò i nó bà ŋò kpo-tàkòcò mì Mbíṛì mítí ndú ta ṛo ndú. 9 Ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe bàkà vò i nó bà tù gàzù, ndú delè bà kònò séꞌi; ndâ Jùdéyà ká bà ŋò mítí ndú kùṛo, bìndi  sè ndâ ꞌbí ŋa ndâ ꞌduù gí tàkò ndú. 10 Káa, Mbíṛì bà si ndâ ꞌduù ŋìnó mbe bàkà tó i nó ꞌví dù gbí ngbaꞌo, yí bà te duù mítí ndú, yí delè bà si ndú ꞌví dù nìkì maa; ndâ Jùdéyà kùṛo, bìndi  sè ndâ ꞌbí ŋa ndâ ꞌduù gí tàkò ndú. 11 Tacó ꞌbè gbí òkò tí ndâ ꞌduù kùṛo Mbíṛì wálá.

12 Mbíṛì bà waa có mítí ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe bàkà vò i, káa ndú me ndâ mbe ṛu ndi có mì Mòze lá nó, me ta có mì Mòze lá; káa yí bà waa có mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ṛu ndi có mì Mòze mbe bàkà vò i nó ta có mì Mòze. 13 Tacó ndâ ꞌduù kû ꞌvala jáá kùṛo Mbíṛì me ká ta bà ꞌdi có mì Mòze cuki lá, à bà bàkà go có mì Mòze ká kû si ndâ ꞌduù kû co tí jáá kpokèjì mì Mbíṛì. 14 Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá, mbe ꞌdi ndâ có gbí wáràgà mì Mòze lá nó, má bàkà i go có mì Mòze ꞌdo gbí ꞌdóó kóṛó-koṛo có mì ndú, kóṛó-koṛo có mì ndú nó gì tí có mì Mòze tacó tí ndú. Ndú tà kpêtí má ꞌdi có mì Mòze lá. 15 Ndâ cè ŋa bà bàkà i mì ndú kû tùbà  máa, Mbíṛì cu ndâ i tí nó náa Mòze ꞌdè có máa ndâ ꞌduù ꞌví bàkà nó mí gbí njembí ndú gî. ꞌBí i delè kû tùbà  ji ndú gbí njembí ndú máa, ndâ cè ŋa bà bàkà i mì ndú nò dú. Ndâ kóṛó-koṛo có mì ndú delè ta ndâ ꞌbí o kû kpì ngbàngà tí ndú, ndú delè ta ndâ ꞌbí o kû tì muu ndú. 16 Ta o bà co ṛi tí nó náa Mbíṛì kèjì gí bà tuu Jézù tí Bìndi-Mbíṛì gí bà waa có mítí ndâ có kóó tí nó gbí njembí ndâ ꞌduù nó, go Banga-Ngú-Có tí nó náa ye kû ma nô.

Ndâ Jùdéyà ta có mì Mòze

17 Wò má ꞌdè có máa, wò a Jùdéyà mbe ꞌdi có mì Mòze ta njembí lo gbaànjé, ta nô bà wu gbí nambeè tí nó gbí òkò tí yo ta Mbíṛì nó ṛo lo wálá; 18 wò tí mbe ŋò có gbí njembí Mbíṛì ni gî, mbe ŋò ꞌbè gbí òkò tí ndâ yúcó ta ꞌvéṛè ni gî, tacó à nìbà ndâ có mì Mòze ji wò gî; 19 wò má ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, wò a mbe kû ja ndâ mbe sú ṛo, tí ngbaꞌo kùṛo ndâ ꞌduù tí nó mbe kû nò gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó, 20 tí mbe kû tùbà bà lê tí ndâ i ji ndâ mbe ŋónókó, tí mbe kû nìbà i ji ndâ ꞌviì, wò ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, có mì Mòze a yúcó mbe kû je muu me gbolò ji ndâ ꞌduù; 21 wò kû nìbà i ji ndâ ꞌbí ka lo, káa wò nìbà i gítí ꞌdóó miṛi lo lá? Wò kû kò-kò ji ndâ ꞌduù máa, «Ngbà i lá,» káa wò kû ngbà i? 22 Wò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Bàkà bangbaya lá,» káa wò kû bàkà bangbaya? Wò tí mbe kû sogo ndâ sú mbíṛì ká dù ndi  kû ngbà i ta wotí ꞌdo tà ndâ ꞌbá mì ndâ sú mbíṛì? 23 Wò tí mbe kû wu gbí ndâ có mì Mòze ká kû kpò có mì Mbíṛì ta bà biya bà ꞌdi có mì Mòze? 24 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó kû ꞌdè zu có gítí Mbíṛì ꞌdo gbí có mì ndâ Jùdéyà mbe kpò có mì Mòze gî.»

25 Bà ya gí gbí gàzâ a i ta i gbí  me gbolò, náa wò má kû ꞌdi có mì Mòze nò; káa wò má ꞌdi có mì Mòze lá, bà ya wò gí gbí gàzâ ꞌvii ká ꞌvii ta bà ya wò lá. 26 À má énò, ꞌbí ꞌduù mbe ya gí gbí gàzâ lá má kpolo tí ndâ có gbí wáràgà mì Mòze, ꞌduù tí nò bà dù me ká go ꞌduù ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ gî nó lá? 27 À má énò, ndâ ꞌduù tí nó mbe ya gí gbí gàzâ lá, káa ndú kû kpolo tí ndâ có mì Mòze nó bà waa có mítí yo tí ndâ mbe ya gí gbí gàzâ gî, káa yo kpolo tí ndâ có mì Mòze náa à kuu mì yo gbí wáràgà nó lá nô.

28 Tacó à kû nì cèe Jùdéyà a i mítí ꞌduù me ká gítí có máa à jò yí tí Jùdéyà gî nò lá. Gbolò i gbí bà ya gí gbí gàzâ delè me káa bà po nje kú tí ꞌduù lá. 29 Cèe Jùdéyà a ꞌduù ŋìnó ta njembí wó dú kùṛo Mbíṛì nô, cèe gàzâ a i gbí njembí ꞌduù, cèe bà ya gí gbí gàzâ a nèté mì Mbíṛì, à me có náa à cu mí gbí wáràgà sínò lá. À ùlù ŋa ꞌduù tí nò a Mbíṛì, à me ndâ ꞌduù muu to tí nó ká kû ùlù yí lá.

3

1 À gbí bà dù ꞌduù tí Jùdéyà a yè? À gbí bà ya ꞌduù gí gbí gàzâ a yè? 2 I gbí bà dù ꞌduù tí Jùdéyà ngé. Kpédélé i gbí bà dù ꞌduù tí Jùdéyà a ŋìnó máa, Mbíṛì táánò je ndâ có mì wó a i ji ndú. 3 A yè táánò ká bà bàkà tí náa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú má ŋònòkò gbí ꞌbá ndú ꞌdo tí Mbíṛì gî? Mbíṛì táánò bà ŋònòkò a gbí ꞌbá wó ꞌdo tí ndú go i mì ndú nò? 4 Gbaànjé lá! Kpêtí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî káa ndâ mbe ꞌvéṛè, Mbíṛì bà dù ta o ꞌdáá gî ká tí mbe yúcó, á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì wó tí Mbíṛì máa,

«Tacó wàa, à ꞌví ŋò wò ni tí mbe yúcó ꞌdo tí ndâ có mì lo,

wàa wò ꞌví kpò nje ndâ ꞌduù gbí ngbàngà gî,» nô.

5 Káa ꞌbí ꞌvé a ŋìnó máa, ndâ vò i mì ndoo má dù tí ndâ i mbe kû tùbà  máa, Mbíṛì a ꞌduù ŋìnó jáá nó, ndoo ꞌví ꞌdè gítí  máa yè? Ndoo ꞌví ꞌdè énó máa, Mbíṛì me ꞌduù ŋìnó jáá nó lá, náa tàkòcò wó má kpolo gítí ndoo nò? Ye ꞌvee ndâ ꞌvé tí nò ká go bà ꞌvee ꞌvé mì ndâ ꞌduù nô. 6 Ngé lá! Tacó à má énò, Mbíṛì bà waa có mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ée? 7 Káa à má a ndâ ꞌvéṛè mì ye ká kû si Mbíṛì ꞌví tùbà yúcó mì wó gí sè ngbáṛángàꞌi ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî, à kpòò ŋìnó kû ꞌdè ye máa, ye a mbe bàkà vò i, tacó yè? 8 Ndoo má bàkà vò i wàa ndâ vò i tí nò ꞌví jò tó i káa yè? Á go có tí nó náa ndâ ꞌbí mbe ꞌdè vò nje kû cu mítí ndoo nô! Káa bà waa có mì ndú nò dú.

ꞌDuù jáá kùṛo Mbíṛì wálá

9 Nò wàa yè? Ndoo tí ndâ Jùdéyà nìkì ndii sè ndâ ꞌbí ꞌduù gî? Ngé gî lá! Tacó ye ꞌdè sàà kùṛo gî, máa, ndoo tí ndâ Jùdéyà ta sè ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá a ndâ i-tà-tàmà mì vò i, 10 á go có tí nó náa à cu mí bà ndâ ꞌbí to gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«ꞌBí ꞌduù gbaànjé tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì wálá,

11 ꞌbí ꞌduù gbaànjé ta muu tí wó wálá,

ꞌbí ꞌduù gbaànjé mbe pà bà tí Mbíṛì wálá.

12 Ndâ ꞌduù ꞌdáá ꞌvìsì kapí ndú gítí Mbíṛì gî,

ndú ꞌdáá ya lè gî,

ꞌbí ꞌduù mbe bàkà tó i wálá,

kpêtí káa gbèe ꞌduù wálá.»

13 «Pó zì ndâ có gbí nje ndú go pó zì ku gbí gùù,

à yè gbí nje ndú ma káa ꞌvéṛè,»

«Ndâ có gbí nje ndú me juù go jâ kpoo.»

14 «À yè gbí nje ndú káa sémé ta ju có.»

15 «Kò ndú zí-zì gítí bà ya gí bà zi ku,

16 ndú má co tí kpokèjì,

à dù á bìndi ndú káa ndâ mòòkò ta ndâ i-yê ṛo,

17 ndú ŋò kpokèjì bà ꞌvala ta ndâ ꞌduù gbí ꞌdê tí ni lá.»

18 «Ndú delè cì gúku tí Mbíṛì gbaànjé lá.»

19 Ndoo ŋò ni gî máa, ndâ có tí nó gbí wáràgà mì Mòze nó ꞌdáá gî ká tacó tí ndâ ꞌduù tí nó náa à kû zogo ndú ta có mì Mòze nô, tacó bà nè kpokèjì bà kììꞌbà mì ndâ ꞌduù gî, wàa Mbíṛì ꞌví dù tí mbe waa có mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 20 Tacó wotí tí có mì Mòze gítí bà bàkà ꞌbí ꞌduù gbaànjé muu to tí nó tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì nò wálá, i ŋìnó náa có mì Mòze kû bàkà nó káa bà bàkà ꞌduù ꞌví ŋò ni énó máa, yì a mbe bàkà vò i.

Ngú kpokèjì bà bàkà ꞌduù mì Mbíṛì tí ꞌduù jáá kùṛo wó

21 Káa Mbíṛì kpónó tùbà ꞌbí ŋa ngú kpokèjì bà bàkà ndâ ꞌduù mì wó tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó mbe co tende ꞌdo tí có mì Mòze gî. Ndâ có gbí wáràgà mì Mòze, ta ndâ có gbí ndâ wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, kû ꞌdè yúcó a i gítí ngú kpokèjì tí nò. 22 Ngú kpokèjì bà bàkà ndâ ꞌduù mì Mbíṛì tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó nò a bà tee njembí ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe ùnje gítí Jézù nó mítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tacó ꞌbè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kùṛo Mbíṛì wálá. 23 Tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bàkà vò i, bìndi  bà yee gbí ngba Mbíṛì giì kpò ndú gî. 24 Káa a nambeè mì Mbíṛì náa yí bàkà ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî sínò nó ká giì ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí mbe njaanga miṛi ndâ ꞌduù ꞌdo gbí vò i. 25 Mbíṛì je Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí i-cí-ci, tacó wàa mbelè wó ꞌví dù tí i mbe si yì ꞌví je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ mbe tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì. Mbíṛì bàkà énò tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù máa, yì tí Mbíṛì waa có ta yúcó, tacó yí táánò sàà kùṛo kû toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù mítí wó tí bàà. 26 Káa yí gbí ngú o tí nó kpónó nó kû tùbà tí wó tí mbe kû waa có ta yúcó ta bà bàkà ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû tee njembí ndú mítí Jézù nó tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó.

27 À má énò, ndoo kpónó bà wu gbí tí ndoo máa ndoo ꞌvala tí ndoo ꞌdo gbí vò i gî á ta ṛè yè? ꞌBí i náa ndoo bà wu gbí tí ndoo á tacó  nò wálá. Tacó yè? Tacó náa ndoo kû ꞌdi có mì Mòze nò? Ngé lá! Tacó ndoo kû tee njembí ndoo mítí Bìndi-Mbíṛì. 28 Tacó ndoo ùnje gî, máa, ꞌduù kû dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ká ꞌdo gbí bà tee njembí wó mítí Bìndi-Mbíṛì, me ꞌdo gbí bà kpolo tí ndâ có mì Mòze lá. 29 Yo kû koṛo có máa, Mbíṛì káa Mbíṛì mì ndâ Ìzìrìyélì ta kpéétí ndú? À me énò lá. Yí a Mbíṛì mì ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù delè. 30 Mbíṛì lê má ká gbaànjé, yí bà bàkà ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó ꞌdo gbí có bà tee njembí ndú mítí Jézù, yí delè bà bàkà ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó delè ꞌdo ká gbí có bà tee njembí ndú mítí Jézù. 31 Gbí có tí nò kpónó máa, ndoo ꞌva có mì Mòze gí ꞌdè gî tacó bà tee njembí ndoo mítí Jézù? Gbaànjé lá! Tende co tí , a bà tee njembí ndoo mítí Jézù ká kû si ndoo ꞌví zèè có mì Mòze tí kpoò.

4

Bà mèlè ndi Àbìráámò

1 À má énò, ndoo ꞌví ꞌdè gítí Àbìráámò tí ꞌduù tí nó mbe jò ndâ bu ndoo nó máa yè? 2 Tacó àá táánò má a ndâ i gbí ꞌbì Àbìráámò ká bàkà yí tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, Àbìráámò táánò bà ꞌde i bà wu gbí tí wó tí  gî. Káa yí bà wu gbí tí wó me mí kùṛo Mbíṛì lá. 3 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Àbìráámò táánò ùnje gítí Mbíṛì, tacó énò, Mbíṛì giì bàkà Àbìráámò tí ꞌduù jáá kùṛo wó.» 4 ꞌDuù má ꞌde i ꞌdo gbí bà ka wuꞌo, i tí nò a i gbí wuꞌo mì wó, à me i-nambeè lá. 5 Káa ꞌduù má bàkà nèté lá, káa yí kû tee njembí wó mítí Mbíṛì, tí mbe kû bàkà ndâ mbe bàkà vò i tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó nó, a bà tee njembí ꞌduù tí nò mítí Mbíṛì ká bà si Mbíṛì ꞌví bàkà yí tí ꞌduù jáá. 6 Káa kòcò Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì táánò gítí ndâ nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ꞌduù ŋìnó mbe bàkà nèté lá, káa yí giì si yí tí ꞌduù jáá kùṛo wó tí Mbíṛì nó, énó máa,

7 «Ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndú gî,

delè náa Mbíṛì ꞌbu i mí muu ndâ vò i mì ndú gî nó,

a ndâ mbe tó pá!

8 ꞌDuù ŋìnó náa Mbe tí ndoo bà si ndâ vò i mì wó tí có lá nó,

a mbe tó pá!»

9 Tó pá tí nò náa Dàvídè táánò ꞌdè có gítí  nò ká tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ gî nó cuki, wèè, à delè tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ lá nó? Ndoo kû ꞌdè có máa, à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «Àbìráámò táánò ùnje gítí Mbíṛì, tacó énò, Mbíṛì giì si yí tí ꞌduù jáá ꞌdo gbí có bà ùnje mì wó nò.» 10 Mbíṛì táánò bàkà Àbìráámò tí ꞌduù jáá kùṛo wó nò ta o ngàyi? Kùṛo bà ya yí gí gbí gàzâ, wèè, á bìndi bà ya Àbìráámò gí gbí gàzâ? Mbíṛì bàkà yí a i kùṛo bà ya yí gí gbí gàzâ. 11 Yí giì ya gí gbí gàzâ a i bìndi có tí nò, tacó bà tùbà  máa, Mbíṛì táánò bàkà yí tí ꞌduù jáá kùṛo wó tí Mbíṛì ꞌdo gbí có bà tee njembí wó mítí wó si yì ya gí gbí gàzâ kálásê. Mbíṛì bàkà énò tacó wàa Àbìráámò ꞌví dù tí bu ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe ya gí gbí gàzâ lá, káa yì tí Mbíṛì giì bàkà ndú tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo yì gî nô. 12 Àbìráámò delè a bu ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe ya gí gbí gàzâ gî nó, me ká cuki tacó náa ndú ya gí gbí gàzâ gî nò lá; yí a bu ndú tacó ndú kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì go i mì bu ndoo Àbìráámò táánò á kùṛo bà ya yí gí gbí gàzâ.

À ꞌde i tàkò cí mì Mbíṛì ꞌdo gbí bà tee njembí ꞌduù mítí wó

13 Káa cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta ndâ Àbìráámò ta ndâ ꞌviì bìndi wó, máa, to tí nó bà dù tí mbèlè mì ndú nó, ꞌdo me gbí có bà ꞌdi có mì Mòze mì Àbìráámò nò lá. À gì a i ꞌdo gbí có bà tee njembí Àbìráámò mítí Mbíṛì, bìndi  Mbíṛì giì bàkà yí tí ꞌduù jáá kùṛo wó. 14 Tacó à má ꞌdè có máa, à káa ndâ mbe ꞌdi có mì Mòze ká zèè to tí nó tí mbèlè mì ndú, gbí  énó máa, bà tee njembí ꞌduù mítí Mbíṛì me i lá, i gbí ndâ cí mì Mbíṛì delè wálá. 15 Tacó có mì Mòze kû gì ta kpo-tàkòcò mì Mbíṛì gítí ndâ ꞌduù, káa bàndò tí nó náa có mì Mòze tí  wálá nó, ndâ ꞌduù kpò có mì Mòze lá.

16 Tacó énò, cí tí nó táánò náa Mbíṛì ci ta Àbìráámò nó ṛò kpolo ma a i mítí có bà tee njembí mítí wó tí Mbíṛì, cí tí nò kpolo ma a i gítí i-nambeè mì Mbíṛì sínò ji ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò ꞌdáá gî, à me ká cuki ji ndâ mbe kû kpolo tí ndâ có mì Mòze lá, à delè tacó tí ndâ mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì go i mì Àbìráámò, tacó yí a bu ndoo ꞌdáá gî, 17 á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Ye bàkà wò tí bu ndâ ꞌduù me mbè muu to tí nó gî,» nô. Àbìráámò a bu ndoo kùṛo Mbíṛì tí nó náa yí tee njembí wó mítí wó, tí mbe kû je ꞌválá ji ndâ ku, delè náa ndâ i ŋìnó náa ndú sàà wálá nó kû bàkà tí ꞌdo gbí có mì wó nô.

18 Àbìráámò táánò ùndi i tàkò cí tí nó náa Mbíṛì ci ta yí máa, «Ndâ ꞌviì-gù lo bà me mbè go ndâ yii tàṛì,» nó kpòò, kpò tí. Káa yí kpòò kû tee káa njembí wó mítí Mbíṛì tacó énò, yí giì gì tí bu ndâ ꞌduù me mbe. 19 Ndoò tí Àbìráámò ta o tí nó náa Mbíṛì ci ta yí gítí bà jò ꞌviì nò dê gítí ziꞌduù-vô; yí ta o tí nò ŋò ni gî máa, yì a kánjí ku, yí delè giì ŋò ni gî máa, nawù yì Sárà a kázá. 20 Kpêtí ká énò, yí zò gbí nje wó gítí có tí nó náa Mbíṛì ci ta yí nó lá, yí delè me kpììkì-kpììkì gítí bà tee njembí wó mítí Mbíṛì lá; bà tee njembí mítí Mbíṛì giì je wotí bà ùlù Mbíṛì ji yí ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. 21 Có ta kponje gítí  gbaànjé nje wó wálá a ŋìnó máa, «Yâ-cí-ci mì Mbíṛì kpili lá.» 22 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa Mbíṛì giì si ta yí tí ꞌduù jáá kùṛo wó tí Mbíṛì nó ká nò. 23 Có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Àá táánò cu ꞌbì mítí wó máa yí a ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì,» nó, me ká gítí Àbìráámò ta kpéétí wó lá. 24 À cu delè gítí ndoo, náa ndoo má ùnje gítí ꞌduù tí nó mbe ꞌvala ndi Jézù tí nó, 25 náa à zi yí táánò tacó ndâ vò i mì ndoo, káa Mbíṛì giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó tacó bà bàkà ndoo tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì gî nô.

5

Bà dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì

1 À má énò, ndoo lê má kû dù tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ꞌdo a i gbí có mì bà tee njembí ndoo mítí Mbíṛì, gbí òkò tí ndoo kû dù nìkì maa ta Mbíṛì ta ṛè Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. 2 A bà tee njembí ndoo mítí Mbíṛì ta ṛè mì Jézù ká si ndoo ꞌví yèè dê gítí Mbíṛì, náa yí kpónó kû bàkà ta nambeè ji ndoo ta o ꞌdáá gî, náa ndoo kû dùlù ta tí ndoo, kû koṛo ta có gítí bà dù gbí ngba Mbíṛì nô. 3 Káa à cuki nò me káa i ŋìnó náa ndoo bà dù ta líkíꞌo  nó lá, ndoo delè bà dù ta líkíꞌo bà kònò ndâ séꞌi mì ndoo, tacó a bà kònò ndâ séꞌi ká kû jò yú njembí. 4 Káa a yú njembí ká kû jò cè bà bàkà i ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì nô, cè bà bàkà i ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì nó ká kû jò bà koṛo có lì mítí Mbíṛì. 5 Káa bà koṛo có lì mítí Mbíṛì te nô mí ṛo ndoo lá, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì náa à je ji ndoo nó yè gbí njembí ndoo ta tó bà zè tí mì Mbíṛì gî.

6 Bìndi-Mbíṛì táánò cì tacó tí ndoo ta o tí nó náa à gbí muu Mbíṛì nó, si ndoo tí ndâ mbe bàkà vò i; ta o tí nò wotí bà ꞌvala miṛi ndoo tí ndoo wálá, nje wú delè tí ndoo wálá nô. 7 Bà ꞌde ꞌduù ŋìnó mbe gbì gbí njembí wó gítí bà cì á muu ꞌduù ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì nó kpóló-kpolo, ꞌduù kpêtí ndâ-ꞌbî-lá bà zèè njembí wó tacó bà cì á muu tó ꞌduù gî. 8 Káa Mbíṛì tùbà bà zè ndoo mì wó nìkì maa ji ndoo ta bà cì Bìndi-Mbíṛì á muu ndoo si ndoo táánò a ndâ mbe bàkà vò i. 9 Káa Bìndi-Mbíṛì lê táánò má bàkà ndoo tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ta bà cì yí tacó tí ndoo gî, yí kpónó bà ꞌvala ndoo ꞌdo nje kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ta wotí ká tí . 10 Tacó ꞌViì-mì-Mbíṛì lê má cì tacó bà bàkà ndoo tí ndâ kómbe Mbíṛì si ndoo táánò a ndâ kuꞌdì tí Mbíṛì nó gî, yí kpónó bà ꞌvala ndoo ꞌdo gbí ndâ vò i mì ndoo si yí tí wu wó nó ta wotí ká tí . 11 Káa à cuki me ká énò lá, ndoo delè kû dù ta líkíꞌo Mbíṛì tí ndoo ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù, náa ndoo kû zèè kómbeè ta Mbíṛì ta ṛè mì wó.

Ndâ Ádàmà ta Bìndi-Mbíṛì

12 A gbèe ꞌdakò táánò ká gì ta vò i gí muu to tí nô, vò i giì gì ta ku, bìndi  ku giì ꞌvèè cee gbí ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî a ndâ mbe bàkà vò i. 13 Vò i táánò sàà kuu muu to tí nó kùṛo bà gì có mì Mòze, káa Mbíṛì táánò ki ꞌbì wó tí vò i mì ndâ ꞌduù tí bàndò tí nó náa có mì Mòze tí  wálá nó lá. 14 Kpêtí ká énò, ku táánò ꞌbìtà bà ziki ndâ ꞌduù ꞌdo gbí o mì Ádàmà yee gbí o mì Mòze. Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ndâ ŋa ndâ vò i mì ndâ ꞌduù tí nò náa ku táánò ziki ndú nò me go ŋa vò i mì Ádàmà ta o tí nó náa yí kpò ta có mì Mbíṛì nó lá. Ádàmà táánò ká go ngòꞌve i gbí njí kùṛo ꞌduù tí nó kèjì nô.

15 Káa i-nambeè mì ꞌduù tí nó kèjì nó me go vò i mì Ádàmà lá. Tacó vò i mì gbèe ꞌdakò má mìì ndâ ꞌduù me mbè, kponje gítí  wálá, máa, Mbíṛì bàkà nambeè me gbolò sínò ji ndâ ꞌduù me mbè ta ṛè mì gbèe ꞌdakò tí nó tí Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì nô. 16 Káa có tàkò gbèe i-nambeè tí nó náa Mbíṛì je ji ndâ ꞌduù sínò nó me go có tàkò vò i mì gbèe ꞌdakò tí nò nò lá. Tacó gbèe vò i gì ta bà waa có ku mítí ndâ ꞌduù, káa gbèe i-nambeè mbe gì gí tàkò ndâ vò i me mbè kû njaanga miṛi ndâ ꞌduù á ꞌdo gbí vò i. 17 À dú káa yúcó máa, ku kpónó zèè to ꞌdo gbí có mì vò i mì gbèe ꞌdakò, ta ṛè mì gbèe ꞌdakò tí nò. Káa i tàkò i tí nó náa gbèe ꞌdakò tí nó tí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì bàkà nó me gbolò ngé ndii gî. Mbíṛì bàkà nambeè ji ndoo me gbolò, yí delè giì ùnje bà dù ndoo tí ndâ jáá ꞌduù ta ṛè mì Jézù. Tacó énò, ndoo bà zogo to tí nó go ndâ kpo-kpò gba ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

18 À má énò, go ŋìnó náa vò i mì gbèe ꞌdakò ká ga wú mítí miṛi ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nó, à delè káa gbèe tó i náa gbèe ꞌdakò bàkà  ká njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, à delè káa gbèe tó i tí nò ká je ꞌválá ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 19 Tacó à bàkà ndâ ꞌduù me mbè tí ndâ mbe bàkà vò i ꞌdo gbí có bà ꞌdi có lá mì gbèe ꞌdakò; à delè bà bàkà ndâ ꞌduù me mbè tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ꞌdo gbí có bà ꞌdi có mì gbèe ꞌdakò.

20 Có mì Mòze gì tacó bà àdì ndâ vò i, káa bàndò tí nó náa vò i àdì tí  nó, nambeè mì Mbíṛì àdì ndii gî, 21 tacó wàa, vò i má kû zèè to ta bà mìì ndâ ꞌduù mì ku, nambeè mì Mbíṛì ꞌví zèè to ta bà co tí jáá kpokèjì mì Mbíṛì mbe ya ta ndoo gítí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí Mbe tí ndoo.

6

Vò i bà je bà i tí ye wálá lá ká go ku, káa ye kû ꞌvala ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 Ndoo kpónó ꞌví ꞌdè máa yè? Ndoo aanga muu ndoo ká mítí bà bàkà vò i, tacó wàa, Mbíṛì ꞌví bàkà ta nambeè ji ndoo me gbolò? 2 Ngé lá! Ndoo tí ndâ mbe biya vò i ká go ku ꞌví dù ndi ndoo kû ꞌvala gbí vò i ta ŋa kpokèjì ngàyi? 3 Yo ŋò ni lá, máa, ta o tí nó náa àá táánò caka tí ndoo tacó bà dù toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó, à delè caka tí ndoo tacó bà cì toko ta yí? 4 À má énò, àá táánò duu ndoo ta ndú ta bà caka tí ndoo ta ndú mí gbí ku, tacó wàa, ndoo delè ꞌví ꞌvala ngú ꞌválá, go ŋìnó náa Bìndi-Mbíṛì táánò ꞌvala ta ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta wotí mì Buù wò nô.

5 Tacó ndoo táánò má gbo ta ndú mí gbí bà cì ŋa ku mì wó nò gî, kponje gítí bà dù ndoo ta ndú gbaànjé gbí bà ꞌvala ndi ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú ndoo go i mì wó nò wálá. 6 Ndoo ŋò ni gî, máa, àá táánò gbì ká dìì ndoo toko ta Bìndi-Mbíṛì mítí njèèkpè mû tacó bà zi ká dìì ndoo tí nó náa vò i yè gbí  gî nó gî. Tacó wàa, ndoo ꞌví dù tí ndâ i-zógó-zogo mì vò i kákáꞌi lá. 7 Tacó ꞌduù má cì gî, yí njaanga nò a miṛi wó ꞌdo gbí vò i gî. 8 Káa ndoo táánò má cì ta ndâ Bìndi-Mbíṛì gî, ndoo ùnje gî, máa, ndoo delè ꞌvala ta ndú gî. 9 Tacó ndoo ŋò ni gî, máa, Bìndi-Mbíṛì bà cì ndi wó bìndi bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò kákáꞌi wálá; wotí mì ku kákáꞌi gítí bà zi yí wálá. 10 Yí cì ta bà  gbaànjé, ngbé, tacó bà cee wotí mì vò i; káa yí kpónó kû ꞌvala a i tí Mbíṛì. 11 À má énò, yo kpónó ꞌví ŋò tí yo á go ndâ ku ꞌduù ji vò i, wàa yo ꞌví ŋò tí yo tí ndâ wu ꞌduù ji Mbíṛì ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù.

12 Yo si vò i ꞌví gèè bè wó mí gbí dìì yo tí nó tí putú káṛà nó lá; yo delè ꞌví legee miṛi yo gí tàkò có mì go bà bàkà vò i lá. 13 Yo ꞌví si ndâ bà to tí yo ꞌví si tí ndú tí ndâ i bà bàkà nèté mì vò i lá; yo si tí yo a i ji Mbíṛì go ndâ ꞌduù ŋìnó náa yí ꞌvala ndú ꞌdo gbí ku gî; yo lo muu gìṛì ji Mbíṛì, wàa yí ꞌví si ndâ bà to tí yo ꞌdáá gî tí ndâ i bà bàkà ta tó i; 14 bìndi  vò i kákáꞌi bà gèè bè wó mí muu yo wálá, tacó yo kpónó kû ꞌvala me ta có mì Mòze lá, yo kû ꞌvala a i ta nambeè mì Mbíṛì.

Yo kpónó a ndâ bòò mì Mbíṛì

15 Nò wàa yè? Nògí, ndoo bàkà vò i tacó náa ndoo kpónó kû ꞌvala me ta có mì Mòze lá, ndoo kû ꞌvala a i ta nambeè mì Mbíṛì nò wàà? Ngé lá! 16 Yo ŋò ni gî, máa, yo má si tí yo tí ndâ bòò mbe ꞌdi có mì ꞌduù, yo gì tí ndâ bòò mì ꞌduù tí nò náa yo kû ꞌdi có mì wó nò gî? Yo má kû ꞌdi a có mì vò i, yo bà gbo nje  ta ku, yo má kû ꞌdi a có mì Mbíṛì, yo bà gbo nje  ta bà dù tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì. 17 Káa yo ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, tacó yo táánò a ndâ bòò mì vò i, káa yo kpónó zèè yúcó tí nó náa àá táánò nìbà  ji yo nó ta njembí yo gbaànjé. 18 Àá táánò njaanga wú mì vò i ꞌdo tí miṛi yo gî, bìndi  àá giì ga mítí miṛi yo a wú mì yúcó. 19 Ye kpónó kû ꞌdè có ji yo ta nje có mì ndâ ꞌduù, tacó bà lê jé cee ꞌdo tí ꞌduù lá, go ŋa ŋìnó náa yo ta ꞌbí o táánò si dìì yo tí i bà-nò-vò-ndô, ta bà bàkà ndâ vo-vò i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nô; à má énò, yo si dìì yo kpónó tí i bà bàkà ndâ i ŋìnó jáá, ta ndâ tó i kùṛo Mbíṛì.

20 Ta o tí nó táánò náa yo a ndâ bòò mì vò i nó, njembí yo mù gítí có bà dù tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì lá. 21 Káa yo táánò ꞌde gbí ndâ i tí nó náa yo bàkà ndú káa à kpónó ṛo yo a nô ndú nó, a yè? Ndòngbú ndâ i tí nò a ku. 22 Káa à kpónó njaanga wú mì vò i ꞌdo tí miṛi yo gî; yo kpónó gì tí ndâ bòò mì Mbíṛì gî, káa ndâ i náa yo ꞌde gbí bà dù tí ndâ bòò mì Mbíṛì a bà dù tí ndâ tó ꞌduù, ta bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô. 23 Tacó mboo tàkò vò i a ku, káa i-nambeè tí nó náa Mbíṛì je sínò nó, a bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó, ta bà ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, tí Mbe tí ndoo.

7

Yo ŋò ꞌdo mì ndâ mbe kò tí ndú

1 Yo ŋò ni lá, ndâ náꞌvindí, tacó ye kû ꞌdè có tí nó a i ji ndâ mbe ꞌdi gbí có mì Mòze gî, máa, có mì Mòze kû zogo ꞌduù ká si yí gbí wu wó? 2 Có mì Mòze kû eṛe nawù ꞌdakò ji kù wó si kù wó káa wuù; káa kù niì má cì gî, wú tí nó náa có mì Mòze eṛe ta ndú tí ndâ ꞌdakò ta niì nó kaṛa ꞌdo tí niì tí nò gî. 3 Gbí có tí nò énó máa, nawù ꞌdakò má dù ta ꞌbí tende ꞌdakò si kù wó káa wuù, có mì Mòze kû zèè yí, máa, yí a mbe zingbà ꞌdakò; káa ꞌbí ꞌdakò má zèè ꞌbì wó si kù wó cì gî, ṛè wó gbí ŋìnò kpòò me mbe zingbà ꞌdakò lá.

4 À má énò, bà cì Bìndi-Mbíṛì mítí njèèkpè mû nó kpónó bàkà yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa có mì Mòze kpónó kákáꞌi zèè yo lá nó gî, ndâ náꞌvindí, tacó yo kpónó a ndâ bà to tí dìì wó; yo kpónó a ndâ nawù ꞌdakò tí nó náa Mbíṛì táánò ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó, tacó wàa, yo ꞌví dù tí ndâ duù ŋìnó ta i ká gbí yo nó kùṛo Mbíṛì. 5 Tacó ta o tí nó táánò si ndoo kû ꞌvala ká gí tàkò có mì dìì ndoo tí nó mbe yè ta vò i gî nó, có mì Mòze ta o tí nò tanga go vò i ꞌvèè cee gbí ndâ bà to tí dìì ndoo ꞌdáá gî, kû jò ku. 6 Káa ndoo kpónó njaanga wú mì có mì Mòze ꞌdo tí miṛi ndoo gî; a bà cì ndoo ká ꞌvala ndoo ꞌdo ꞌbì có mì Mòze táánò tí miṛi ndoo nô; àá táánò njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí có mì Mòze tacó wàa ndoo ꞌví bàkà nèté ji Mbíṛì gbí ngú kpokèjì mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, me gbí ká kpokèjì mì Mòze náa à cu mí gbí wáràgà nó lá.

Bà ngìì nge ta vò i

7 Ndoo kpónó ꞌví ꞌdè máa yè? Ndoo ꞌví ꞌdè máa, có mì Mòze a vò i kùṛo Mbíṛì? Gbaànjé lá! Tacó àá táánò má me có mì Mòze lá, ye gí bà ŋò vò i kùṛo Mbíṛì ni wálá. Àá táánò má me có mì Mòze lá, ye táánò bà ŋò ni énó máa, bà dù ta go i mì ndâ ꞌbí ꞌduù a vò i nó wálá. 8 Káa vò i giì ꞌde kpokèjì bà tanga go ndâ i mì ndâ ꞌduù mítí ye ꞌdo gbí có mì Mòze nò. Tacó có mì Mòze má wálá, vò i cì gî. 9 Ta o tí nó táánò náa ye ꞌdi ndâ có mì Mòze lá nó, ye a wu ꞌduù; káa ndâ có mì Mòze mâ giì gì gî, vò i giì ꞌvala ndi wó gî, bìndi  ye giì cì gî; 10 ndâ có tí nó mì Mòze, náa àá táánò ꞌdè ji ndâ ꞌduù tí ndâ có mbe je ꞌválá nó, giì ꞌvìsì tí ji ye tí ndâ i ku. 11 Tacó vò i giì ꞌde kpokèjì gítí bà eendi ye, bìndi  vò i giì zi ye gî, ꞌdo gbí có mì có mì Mòze.

12 À má énò, ndâ có mì Mòze a ndâ có mì Mbíṛì, kòcò Mòze delè a kòcò Mbíṛì, tí kòcò yúcó, delè tí kòcò tó có. 13 Gbí có tí nò máa, a i tí nó tí tó i nó táánò ká ja ku gì tí  gítí ye? Ngé lá! Àá táánò a vò i ká zi ye tacó bà tùbà tí wó ngbáṛángàꞌi gí sè tí ku mbe zi ye ta ṛè mì tó i, vò i kû ꞌvìsì ndâ có mì Mòze á tí ndâ tó có nó tí ndâ vò i, tacó bà tùbà tí wó tí ꞌdóó i tí nó tí vò i nô.

Ndâ i mbe ŋònòkò tí gbí muu ꞌduù

14 Ndoo ŋò ni gî máa, ndâ có mì Mòze a ndâ có mì Mbíṛì, káa ye a ꞌduù muu to tí nó, náa à sì ye tí bòò ji vò i gî. 15 Ye ꞌdi gbí ndâ i tí nó náa ye kû bàkà nó lá. Tacó ye kû bàkà me ndâ i tí nó ta go ndú tí ye nó lá. Ye kû bàkà káa ndâ i tí nó náa ye kû sogo ndú nô. 16 Ye kpónó má bàkà i ŋìnó ta go  tí ye wálá nó, ye ùnje gî, máa, có mì Mòze a yúcó. 17 À má énò, à me ye ká kû bàkà i ta muu ye lá, a vò i tí nó mbe kû dù gbí njembí ye nó ká kû bàkà nèté. 18 Tacó ye ŋò ni gî, máa, gbèe tó i mbe kû ꞌvala gbí dìì ye wálá, ye kû nì a gbí tú ye tí nó mbe yè ta vò i gî nô. Go bà bàkà i ŋìnó tí i dú nó kuu gbí njembí ye, káa, wotí bà bàkà  tí ye wálá. 19 Tacó ye bàkà ndâ tó i tí nó ta go ndú tí ye nó lá, ye kû bàkà a ndâ vò i tí nó ta go ndú tí ye wálá nô. 20 À má énò, ye má bàkà i ŋìnó ta go  tí ye lá nó, gbí  énó máa, à me ye ká bàkà lá, a vò i tí nó mbe bàkà kudu mì wó mí gbí njembí ye gî nó ká bàkà .

21 Tacó énò, ye kpónó giì ŋò énó máa, a ꞌbí i ká kû bàkà nèté, tacó ye má ꞌdè có máa ye bàkà tó i, à kû co ꞌbì ye káa vò i. 22 Tacó à ngéé gbí njembí ye tàꞌi kà a go bà bàkà go có mì Mbíṛì, 23 káa ye kû ŋò ꞌbí tende có kû bàkà nèté cee gbí dìì ye ꞌdáá gî, kû tè tó có tí nó gbí muu ye nó ta gó. Ŋìnò a i tí nó mbe kû bàkà ye tí zà-za gó mì vò i tí nó mbe bàkà kudu mì wó cee gbí dìì ye ꞌdáá gî nó ká nò. 24 A ŋa yê yè ká tí ye énó! A ꞌdi ká bà ꞌvala ye ꞌdo tí dìì tí nó mbe kû ya ta ye gí nje ku nó? 25 À ùlù Mbíṛì ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe tí ndoo!

À káa ye ꞌdo gbí ꞌdóó bà koṛo có mì ye ká kû bàkà go có mì Mbíṛì, káa dìì ye tí nó mbe yè ta vò i gî nó ꞌdi a có mì vò i.

8

Bà ꞌvala ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì

1 À má énò, à kpónó bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó wálá, 2 tacó có mì Bèṛi mì ꞌválá, mbe kû ꞌvala ndâ mbe kû ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó, njaanga wú mì ndâ ku ta vò i ꞌdo tí miṛi ye gî. 3 Tacó i tí nó náa bà bàkà  táánò kpò có mì Mòze gî, tacó dìì ndoo tí nó náa vò i yè gbí  gî nó joꞌdoko wotí mì có mì Mòze gî nó, Mbíṛì giì bàkà gî; Mbíṛì kpò nje vò i ta bà tuu ꞌviì mì wó ta tú wó go tú ꞌduù ta vò i yè gbí  gî, bìndi  Mbíṛì giì waa có mítí vò i tí nó gbí tú wó nò. 4 Mbíṛì bàkà énò tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌdi ta có tí nó náa có mì Mòze ꞌdè ji ndoo nó, ta bà ꞌdi có mì Bèṛi; ndoo ꞌví ꞌdi me có mì dìì ndoo tí nó mbe yè ta vò i gî nó lá. 5 Tacó ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌvala go có mì dìì ndú nó kû koṛo có ká gítí ndâ i mì dìì ndú, bìndi  ndâ ŋìnó mbe kû ꞌvala go có mì Bèṛi nó kû koṛo có ká gítí ndâ i mì Bèṛi. 6 Bà koṛo có ká gítí dìì ꞌduù kû je a ku ji ꞌduù káa bà koṛo có gítí Bèṛi kû je a ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ꞌduù, à delè kû si ꞌduù ꞌví dù ta ꞌdê njembí wó gítí Mbíṛì. 7 Tacó muu ꞌduù ŋìnó mbe kû koṛo có ká gítí dìì wó nó a muu kuꞌdì tí Mbíṛì, ŋa muu tí nó gítí bà ꞌdi có mì Mbíṛì ngé gî wálá. Wotí bà ꞌdi có mì Mbíṛì tí ŋa muu tí nò kpokoo gî wálá, 8 wotí bà peteke tàkòcò Mbíṛì delè tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdi có mì dìì ndú nó wálá.

9 Káa yo kpónó kû ꞌdi me có mì dìì yo lá, yo kû ꞌdi a có mì Bèṛi, náa Bèṛi-mì-Mbíṛì dú ta yúcó má bàkà kudu mì wó á mí gbí njembí yo gî nò. ꞌDuù ŋìnó náa Bèṛi mì Bìndi-Mbíṛì gbí njembí wó wálá nó, me ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì lá. 10 Ku kpêtí má ziki dìì yo á ꞌdo gbí có mì vò i gî, káa Bìndi-Mbíṛì má kû ꞌvala gbí njembí yo, gbí  énó máa, lilí yo kpòò kû ꞌvala ká ꞌvala, tacó à ꞌviindi nambeè gbí òkò tí yo ta Mbíṛì gî. 11 Bèṛi mì mbe te Jézù ꞌdo gbí ku gí yaà nó má kû dù gbí njembí yo, yí tí mbe te Bìndi-Mbíṛì tí Jézù gí yaà ꞌdo gbí ku nò delè bà si Bèṛi mì wó ꞌví je ꞌválá ji ndâ dìì tí nó tí ndâ i mì ku nó gî.

12 À má énò, à me i mì dìì ndoo ká muu ndoo, wàa ndoo ꞌví ꞌvala tí  go có mì dìì ndoo nò lá, ndâ náꞌvindí ye, 13 tacó yo má kû ꞌvala go có mì dìì yo, yo bà cì gî, káa yo má kû ꞌvala go có mì Bèṛi, wàa yo ꞌví ziki ndâ nèté mì vò i gî, yo bà ꞌvala gî.

14 Ndâ ꞌduù tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kû tè kùṛo ndú nó a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì. 15 Tacó Bèṛi tí nò mì Mbíṛì náa yí je ji yo nò, me bèṛi ŋìnó mbe bàkà yo tí ndâ bòò nó lá, yí delè me bèṛi ŋìnó mbe te gúku mítí yo nó lá. Yí a Bèṛi ŋìnó mbe bàkà yo tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì, tí Bèṛi ŋìnó mbe si yo kû nì, «Àá Bàbá, àá Buù!» mítí Mbíṛì. 16 Bèṛi-mì-Mbíṛì ùnje gî máa ndoo kû ꞌdè a yúcó máa, ndoo a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì. 17 Káa ndoo má a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì, ndoo a ndâ mbe zèè mbèlè, tí ndâ mbe zèè mbèlè mì Mbíṛì, ndoo delè a ndâ ka Bìndi-Mbíṛì mbe zèè mbèlè. Ndoo má gbo ta ndâ Bìndi-Mbíṛì mí gbí bà kònò séꞌi mì wó gî, Mbíṛì delè bà te duù mítí ndoo ta ndú.

Banga o tacó tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì wúnò

18 Ye si bà mbu ndò tí nó náa ndoo kpónó kû mbu nó tí i ṛo ye, wàa ye ꞌví ꞌvii mítí ŋa banga o tí nó náa Mbíṛì kû si ù ta ndi ndoo nó lá. 19 Tacó ndâ i tí nó ꞌdáá náa Mbíṛì suu ndú nó léngé-lenge kû ù bà co ṛi tí nó náa Mbíṛì bà tùbà tí ndâ ꞌviì mì wó nô. 20 Tacó Mbíṛì táánò waa có mítí ndâ i tí nó náa yí suu ndú nó me ꞌdo gbí có mì ndú lá; Mbíṛì waa có tí nò ká ꞌdo gbí có mì wó gbí njembí wó tí Mbíṛì, ta bà koṛo có, 21 máa, yì wúnò bà njaanga miṛi ndâ i tí nó náa yì suu ndú nó do gbí bà volo ndò, tacó wàa, ndú ꞌví dù gbí ngbaꞌo go i mì ndâ ꞌviì mì Mbíṛì. 22 Ndoo ŋò ni gî, máa, ndâ i tí nó náa Mbíṛì suu ndú nó ꞌdáá gî kû mèlè-mélè ta séꞌi go i mì niì ta gó-káyì tí wó nó, ꞌdo tí bà ꞌbìtà bà suu to tí nó yee tí wúnó. 23 Káa à me káa ndâ i tí nó náa Mbíṛì suu ndú nó ká kû mèlè-mélè ta kpéétí ndú cuki lá; ndoo tí ndâ kpédélé ꞌduù tí nó náa Mbíṛì je Bèṛi mì wó ji ndoo tí i-nambeè nó delè kû mèlè-mélè gbí njembí ndoo kû ù ta ndi bà bàkà ndoo mì Mbíṛì tí ndâ ꞌviì-kó-ko mì wó, wàa yí ꞌví si dìì ndoo ꞌví volo lá. 24 Tacó àá táánò ꞌvala ndoo a bà ù bà dù ndoo tí ndâ ꞌviì ŋìnó náa a Mbíṛì ká ko ndoo. Káa ndoo má ŋò i tí nó náa ndoo kû ù nó gî, ṛè ŋìnò kákáꞌi me bà ù i lá. Tacó a ꞌdi jé ká ù i tí nó náa yí ꞌde gî nó gî? 25 Káa ndoo má kû ù a ndi i ŋìnó náa ndoo ŋò ta ṛo ndoo lá nó, ndoo kû ù ta bà zèè njembí ndoo.

26 Bèṛi-mì-Mbíṛì kû konì ndoo tacó wotí tí ndoo wálá, delè tacó ndoo ni bà ꞌdeke tí ndoo ji Mbíṛì go ŋìnó náa à tí  nó lá; káa Bèṛi kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndoo ta bà ṛengà gbí njembí wó tí ŋa ŋìnó náa ꞌduù bà ni bà ꞌdè gbí  ta nje wó wálá. 27 Káa à káa Mbíṛì tí mbe ŋò ndâ có gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ká ꞌdi gbí có tí nò gbí njembí Bèṛi nò, tacó Bèṛi kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ꞌvii ta có gbí njembí Mbíṛì.

28 Ndoo ŋò ni gî, máa, Mbíṛì kû bàkà ndâ i ꞌdáá ká ta ṛè mì tó i ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe zè yí nìkì maa, náa yí tèꞌé tí ndú ꞌdo gbí ꞌdóó có mì wó gbí muu wó nô. 29 Ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tèꞌé tí ndú nó a ndâ ꞌduù ŋìnó náa yí cu ꞌbì wó mítí ndú sàà táánò, tacó wàa, ndú ꞌví dù tí ndâ cè kózò tí ꞌViì mì yì tí Mbíṛì, wàa ꞌViì mì yì ꞌví dù tí ꞌviì-kíṛi mì ndú gbí òkò tí ndâ mbè náꞌvindí. 30 Mbíṛì tèꞌé tí ndâ ꞌduù tí nó náa yí cu ꞌbì wó mítí ndú sàà kùṛo gî nô, yí delè giì bàkà ndâ ꞌduù tí nó náa yí tèꞌé tí ndú tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó, bìndi  yí giì te banga mítí ndâ ꞌduù tí nó náa yí bàkà ndú tí ndâ jáá ꞌduù á kùṛo wó nô.

Mbíṛì kû zè ndoo nìkì maa ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

31 À má énò, ndoo kpónó ꞌví ꞌdè gítí ŋa ŋìnò a ŋa có yè? Có mì Mbíṛì má toko a i ta có mì ndoo, a ꞌdi ká bà jòò gbí có ta ndoo? 32 Mbíṛì táánò lê má je ꞌViì mì wó ji ku tacó tí ndoo gî, bà je ndâ tó i ŋìnó náa à ꞌdáá kuu mì wó nó ji ndoo bà kpò yí gî? 33 A ꞌdi ká bà kpì ngbàngà tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì náa yí cu ꞌbì wó mítí ndú nó? A Mbíṛì ká njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndú gî; 34 a ꞌdi ká bà waa có mítí ndú? A Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ká bà waa có mítí ndú? Ngé lá! Tacó a yí táánò ká cì tacó tí ndoo, bìndi  yí giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, yí kpónó kû ki tí wó tí bàndò náa à kû te duù mítí  ngé ndii gî á ṛègbà tí Mbíṛì, kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndoo. 35 A ꞌdi ká bà njèè gbí òkò tí ndoo ta Bìndi-Mbíṛì tí mbe zè ndoo nìkì maa? A gbolò séꞌi wèè, a ꞌbí ŋa i ká kû pèèmbí ndoo wèè, a bà mèèkèꞌi tí ndoo wèè, a làngàwìṛí wèè, a yê bòngo wèè, a vò i wèè, a ku? 36 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«À kû ziki ze ta ṛi ꞌdáá gî tacó tí lo;

à kû bàkà i gítí ze go i gítí ndâ rómbo

náa à kû ya ta ndú gí bà waa ndú,» nô.

37 Káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ndoo co gbí ŋò ndâ vò i tí nò go tàsà ndoò nó ta ṛè mì ꞌduù tí nó mbe zè ndoo nìkì maa nô. 38-39 Tacó ye ŋò ni ngbáṛángàꞌi énó gî, máa, wotí mì ku gítí bà njèè gbí òkò tí ndoo ta Mbíṛì tí mbe zè ndoo nìkì maa ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí Mbe tí ndoo nò wálá; wotí mì ꞌválá gítí  wálá, wotí mì ndâ basìlì gítí  wálá, wotí mì ndâ ꞌbí bèṛi mbe kû jòò gbí có ta Mbíṛì gítí  wálá, wotí mì ndâ i ŋìnó náa ndú kpónó kuu tí  nó ta ndâ ŋìnó kèjì nó gítí  wálá, wotí mì ꞌbí i muu kùṛo to tí nó ta wotí mì ꞌbí i tà ngo gítí  wálá, wotí mì ꞌbí i ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nó ꞌdáá gî náa Mbíṛì suu ndú nó gítí  wálá.

9

Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ndâ Ìzìrìyélì

1 Có tí nó náa ye kpónó kû ꞌdè nó a yúcó; ye a ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì, ye ꞌdè ꞌvéṛè lá, Bèṛi-mì-Mbíṛì delè kû ꞌdè có gbí njembí ye, máa, ye kû ꞌdè me ꞌvéṛè lá. 2 Sé có ba ṛé ye gî, njembí ye delè ta o ꞌdáá gî ká ṛo wu tacó tí ndâ nambe ye tí ndâ Ìzìrìyélì, tí ndâ ꞌdóó dìì ye, tí ndâ mbelè ye. 3 Tacó Mbíṛì kùtàá má ì njà mítí ye, wàa yí ꞌví mò ye ꞌdo tí Bìndi-Mbíṛì gî tacó tí ndú, tàkòcò ye bà peteke ma. 4 Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí ndú á ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù, bìndi  yí giì bàkà ndú tí ndâ ꞌviì mì wó, ndú táánò kû dù gbí ngba Mbíṛì, Mbíṛì táánò njù mùká ta ndú, Mbíṛì táánò je ndâ có mì wó a i ji ndú, ndú táánò a ndâ cèe mbe ùlù Mbíṛì, Mbíṛì delè táánò ci ndâ cí mì wó a i ji ndú. 5 Ndâ bu ndú a ndâ Àbìráámò, ta Ìzákò, ta Jàkóbè, tí ndâ ṛèngbó mbe jò Bìndi-Mbíṛì tí ꞌduù gí muu to tí nô. À ùlù Mbíṛì tí gba tí ndâ i ꞌdáá gî dúú bà ya tí ! Go-i-tí-nò.

6 Ye kû ꞌdè me có máa có mì Mbíṛì co to gî nò lá. Tacó ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî náa ṛèngbó ndâ mbe jò ndú a Ìzìrìyélì nó ꞌdáá gî me ndâ cèe Ìzìrìyélì lá, 7 ndú delè ꞌdáá gî me ndâ yúcó ꞌviì mì Àbìráámò tacó náa Àbìráámò a ṛèngbó mbe jò ndâ bu ndú nò lá. Tacó kòcò Mbíṛì táánò ji Àbìráámò énó máa, «A Ìzákò ká bà jò ṛè lo.» 8 Gbí có tí nò énó máa, à kû nì ꞌviì mì Mbíṛì mítí ꞌduù me ká gítí ṛè bà jò yí mì Àbìráámò cuki lá; à kû nì a i mítí ndâ ꞌviì tí nó náa Mbíṛì ci Àbìráámò gítí ndú nô. 9 Tacó cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta Àbìráámò nó énó máa, «Ta o tí nó náa ye bà dele ndi ye nó, nawù lo Sárà bà jò ꞌviì-ꞌdakò.» 10 À me káa gbèe cí tí nò lá; ta o tí nó táánò náa ꞌdakò tí nó gbaànjé, tí Ìzákò, tí ká gù ndoo, tè ta nakáyì ndâ njemî mítí nawù wó Rèbékà nó, 11-12 Mbíṛì giì ꞌdè có ji Rèbékà si yí ta nakáyì tí wó máa, «ꞌDuù ŋìnó náa a yí ká bà ŋò ṛo ṛi kùṛo ji ka wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ njemî tí nò á gbí yì lo nò nó bà dù tí bòò mì ŋìnò bà tè gí tàkò wó nô.» Mbíṛì ꞌdè có tí nò si ndâ ꞌviì tí nò gbì yì nawu ndú nò bàkà tó i gbaànjé lá, ndú delè bàkà vò i gbaànjé lá, tacó bà tùbà  máa, Mbíṛì kû cu ꞌbì wó mítí ꞌduù ꞌdo ká gbí ꞌdóó có mì wó náa à gbí njembí wó tí Mbíṛì, yí kû bàkà me ꞌdo gbí kà có ꞌbí ŋa i náa ꞌduù bàkà nò lá. 13 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «Ye táánò zè Jàkóbè nìkì ma, káa ye sogo Èzàwú,» nô.

14 À má énò, ndoo kpónó ꞌví ꞌdè có máa yè? Ndoo ꞌdè có máa, Mbíṛì a mbe waa có ta ꞌvéṛè, wàà? Ngé lá! 15 Tacó kòcò Mbíṛì ji Mòze énó máa, «Ye bà bàkà nambeè ji ꞌduù ŋìnó ta go bà bà bàkà nambeè ji yí tí ye, bìndi  ye delè bà ŋò yê ṛo ꞌduù ŋìnó ta go bà ŋò yê ṛo wó tí ye.» 16 À má énò, Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ꞌduù me tacó máa a go nambeè ta yí ká tí ꞌduù tí nò nò lá, yí delè kû bàkà me tacó máa ꞌduù tí nò bàkà nèté tí kpoò nò lá, yí bàkà ꞌdo ká gbí ꞌdóó nambeè mì wó. 17 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì wó tí Mbíṛì máa, yí ꞌdè có ji gbolò gba Másìrì, máa, «Ye táánò bàkà wò tí gbolò ꞌduù tacó bà tùbà wotí mì ye, delè tacó wàa ṛè ye ꞌví wu cee muu to tí nó ꞌdáá gî.» 18 À má énò, à káa có mì Mbíṛì bà bàkà nambeè ji ꞌduù, à delè káa có mì wó bà bàkà ꞌduù tí mbe ngbútù.

Ndâ kpo-tàkòcò ta nambeè mì Mbíṛì

19 ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo má ꞌvee ye máa, «Káa Mbíṛì kû pà nje ndâ ꞌduù tacó yè, lê náa yí ŋò ni gî máa, ꞌbí ꞌduù ta wotí bà ꞌbee muu có ta yì tí wó wálá nó?» 20 Ye delè bà ꞌvee yo máa, « ‹ꞌDuù tà a yè, wàa yí ꞌví ꞌvìsì ta có gí tàkò có mì Mbíṛì?› Nje káṛà kuu tí wó tacó bà ꞌvee mbe suu yí, máa, ‹Wó suu ye énò ta có yè wè?› » 21 À káa có mì muu-káṛà gbí njembí wó bà suu tú mì wó tí ngbúṛú, à delè káa có mì wó bà suu tí sòṛò.

22 Àá kùtàá má tí Mbíṛì a go bà tùbà kpo-tàkòcò mì wó, delè ta go bà tùbà wotí mì wó, wàa yí ꞌví mìì ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kpolo tàkòcò wó nó gî, a ꞌdi ká bà ꞌdè có ta yí? Káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, yí kû zèè njembí wó kû ꞌvala ta ndâ ꞌduù tí nò, 23 tacó bà tùbà ŋa ngba wó tí nó náa yí kû tò mí muu ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó náa yí kû bàkà nambeè ji ndoo nô, ndoo tí nó náa yí ꞌviindi bàndò mí gbí ngba wó kû ù ta ndi ndoo sàà gî nô. 24 Tacó ndoo a ndâ ꞌduù mì wó náa yí tèꞌé tí ndoo, me cuki ꞌdo ká gbí òkò tí ndâ Jùdéyà lá; ndâ ꞌbí ꞌduù náa yí tèꞌé tí ndú gbí òkò tí ndoo a ndâ Jùdéyà, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndoo a ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá. 25 Ŋìnó a kòcò Mbíṛì náa Òsíyà, tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, cu mí gbí wáràgà mì wó máa, Mbíṛì máa,

«Ye bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó náa ndú táánò me ndâ ꞌduù mì ye lá nó,

máa ndú a ndâ ꞌduù mì ye;

bìndi  ye bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó náa ye táánò zè ndú nìkì lá nó,

máa ye zè ndú nìkì ma.

26 Káa tí bàndò tí nó náa ye táánò ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa,

‹Yo me ndâ ꞌduù mì ye lá› nó,

ye bà ꞌdè có ji ndú máa,

‹Yo a ndâ ꞌviì mì wu Mbíṛì›.»

27 Káa Ìzáyà, tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, táánò ꞌdè có gítí ndâ Ìzìrìyélì máa,

«Kpêtí ndâ ꞌviì kòtí Ìzìrìyélì má jò àdì go njì ngoò gbí pù ngo,

Mbíṛì bà ꞌvala ꞌdo gbí òkò tí ndú me ndâ ꞌduù me mbè lá;

28 tacó Mbíṛì bà bàkà kpììkì-kpììkì gítí bà waa có

mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ta wotí ká tí  nò wálá.»

29 Ìzáyà delè táánò giì ꞌdè ꞌbí có máa,

«Mbe tí ndoo, tí mbe wotí, táánò má ŋò yê ṛo ndoo,

wàa yí ꞌví si sè njò ndâ ꞌviì ji ndoo lá,

àá táánò bà o gbí mòòkò bìndi ndoo káa kùlè,

go ŋa i tí nó táánò mbe bàkà tí gbí ndâ gbata Sòdómà ta Gòmórà nô.»

30 Ndoo kpónó ꞌví ꞌdè máa yè? Ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì lá nó kpónó gì tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, ꞌdo gbí có bà tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì gî. 31 Káa ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ká kpécè kû ṛu ndi có mì Mòze tacó bà bàkà ndú tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, káa ndú pasuluku ꞌdo tí bà dù tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì gî. 32 Ndú táánò ꞌde bà dù tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì lá tacó yè? Ndú táánò ꞌde lá, tacó ndú táánò kû pà me ta bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá, ndú pà a i ta bà bàkà ndâ nèté. Ndú táánò tò kò ndú ta díí tí kpokèjì, 33 á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa,

«Yo kpolo tí yo,

tacó ye kû te díí náa ndâ ꞌduù bà tò kò ndú tí  mítí kpokèjì gbí gbata Zìyónì,

tí díí mbe ꞌva ndâ ꞌduù mí to;

káa àá bà te nô mí ṛo ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí wó gî nó wálá.»

10

1 Ndâ náꞌvindí! I ŋìnó ta có  gbí njembí ye, náa ye kû ꞌdeke ta tí ye ji Mbíṛì kpolo ma tacó  nó, a ŋìnó máa, yí ꞌví ꞌvala ndâ ꞌdóó ꞌduù mì ye ꞌdo gbí ndâ vò i. 2 Ye kû ꞌdè yúcó muu ndú máa, có tí Mbíṛì gbí njembí ndú ngé ndii gî, káa, ndú ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni kálásê. 3 Ndú giṛiꞌo ꞌdo tí jáá kpokèjì tí nó mì Mbíṛì nó gî; ndú giì da a ꞌdóó ngú kpokèjì mì ndú. Ndú biya bà co tí jáá kpokèjì tí nó mì Mbíṛì nó gî. 4 Káa Bìndi-Mbíṛì kpónó zi nje có mì Mòze gî, tacó bà njaanga ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe kû tee njembí ndú mítí wó tí Bìndi-Mbíṛì nô.

ꞌVálá mì Mbíṛì a i tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî

5 Mòze cu mí gbí wáràgà mì wó máa, ꞌduù ŋìnó mbe kû dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ꞌdo gbí bà ꞌdi có mì yì tí Mòze nó, bà ꞌvala ꞌdo gbí có tí nò. 6 Káa có ŋìnó náa à ꞌdè gítí bà dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ꞌdo gbí bà tee njembí wó mítí Bìndi-Mbíṛì énó máa, «A ꞌdi ká bà da bèngbà mítí ṛì tacó bà ꞌdò ya gí bà gì ta Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbíṛì gí muu to tí nó? 7 Yo delè ꞌví koṛo có máa, ‹A ꞌdi ká bà ya gí tà to gí bà te Bìndi-Mbíṛì tí wuù ꞌdo gbí gùù ku wó gí sè?› » 8 Káa gbí có tí nò máa yè? Gbí có tí nò máa, có mì Mbíṛì ká dê ta yo, à ká kuu nje mè yo, à delè kuu gbí njembí yo. Có tí nò a có bà tee njembí mítí Bìndi-Mbíṛì, náa ze kû ma nô. 9 Tacó yo má ꞌdè có ta nje yo máa, Jézù a Mbe tí yo, bìndi  yo giì ùnje ta njembí yo máa, Mbíṛì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, Mbíṛì bà ꞌvala yo ꞌdo gbí ndâ vò i gî. 10 Tacó Mbíṛì kû bàkà ꞌduù tí jáá ꞌduù kùṛo wó tí Mbíṛì ꞌdo gbí có bà tee njembí ꞌduù tí nò mítí Bìndi-Mbíṛì. Bìndi  yí giì ꞌvala ꞌduù ꞌdo gbí vò i ꞌdo gbí bà ꞌdè yúcó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì.

11 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Àá bà te nô mí ṛo ꞌduù ŋìnó mbe kû tee njembí wó mítí Bìndi-Mbíṛì nó wálá,» nô. 12 Tacó ꞌbè gbí òkò tí ndâ Jùdéyà ta ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó wálá; gbèe Mbíṛì tí nó tí Mbe tí ndâ Jùdéyà nó, delè káa Mbíṛì tí Mbe tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô, tí gbèe Mbíṛì tí nó mbe kû cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe kû nì «Ákoo» ji yí nô. 13 Tacó Mbíṛì bà ꞌvala ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdeke tí ndú ta ṛè wó nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî.

14 Káa ndâ ꞌduù bà nì «Ákoo» ji Mbíṛì á ta kpokèjì ngàyi, náa ndú má ùnje gítí wó lá? Ndú delè bà ùnje gítí wó ta ŋa kpokèjì ngàyi, náa ndú jé má ꞌdi có tí wó lá? Ndú bà ꞌdi có tí wó ta ŋa kpokèjì ngàyi, náa ꞌbí ꞌduù mbe ma có tí wó ji ndú má wálá? 15 Ndú delè bà ma có tí wó ji ndâ ꞌduù ta ŋa kpokèjì ngàyi, sè  káa ŋìnó à má tuu ndú túú-tuu? Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «Banga tí bà gì ndâ mbe ma Banga-Ngú-Có ngé ndii gî!» nô. 16 Kpêtí ká énò, à me ndâ ꞌduù ꞌdáá gî táánò ká ùnje gítí Banga-Ngú-Có lá; tacó Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò ꞌvee Mbíṛì máa, «A ꞌdi ká ùnje gítí có tí nó náa ye ma ji ndú nó, Mbe tí ye?» 17 À má énò, bà tee njembí ꞌduù mítí Bìndi-Mbíṛì gì a i ꞌdo tí có tí nó náa yí ꞌdi nô, káa có tí nó náa yí ꞌdi nò gì a i ta bà ma có gítí Bìndi-Mbíṛì.

18 Káa ꞌvé mì ye a ŋìnó máa, ndâ Ìzìrìyélì táánò ꞌdi có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ma nó lá, wè? Ndú ꞌdi gî! Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Kòcò ndú ya cee muu to tí nó gî.

Ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ꞌdi ndâ có mì ndú gî.»

19 ꞌBí ꞌvé mì ye kákáꞌi a ŋìnó máa, ndâ Ìzìrìyélì ꞌdi gbí có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ma ji ndú nó gî, wè? Mòze dígísèé a kpédélé ꞌduù mbe ꞌvìsì có gí tàkò có tí nò, énó máa, Mbíṛì máa,

«Ye bà bàkà yo ꞌví tò kiì ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛè ŋa ndú wálá nô.

Ye bà bàkà ndâ ꞌduù ŋìnó ta gbí có mì ndú wálá nó ꞌví kpolo tàkòcò yo.»

20 Bìndi , Ìzáyà giì ꞌdè có ta gúku tí wó wálá, máa, Mbíṛì máa,

«À ꞌde ye a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe pà bà tí ye lá.

Ye tùbà tí ye a i ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvee bà tí ye lá,» nô.

21 Káa yí giì ꞌdè có gítí ndâ Ìzìrìyélì, máa, Mbíṛì máa,

«Ye kû tù ꞌbì ye ꞌdo tí bà co ṛi, yee tí bà ta ṛi, ji ndâ tù-ká-kpò-có tí ndâ mbe kû jòò gbí có ta ye.»

11

Mbíṛì biya ndâ ꞌduù mì wó tí ndâ Ìzìrìyélì lá

1 Ye kpónó kû ꞌvee a ꞌvé, máa, Mbíṛì ꞌvìsì a kapí wó á gítí ndâ ꞌduù mì wó tí ndâ Ìzìrìyélì wè? Gbaànjé lá! ꞌDóó ye kuu nó a Ìzìrìyélì, tí ꞌviì-gù Àbìráámò. Ye a ꞌviì kòtí Bènjàmínò. 2 Mbíṛì ꞌvìsì kapí wó gítí ndâ ꞌduù mì wó náa yí cu ꞌbì wó mítí ndú á ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó nó lá. Yo ꞌdeke có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì gítí bà ꞌdè kòlòwò mì Èlíjà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ji Mbíṛì gítí ndâ Ìzìrìyélì nó lá? 3 Èlíjà ꞌdè kòlòwò gítí ndâ Ìzìrìyélì ji Mbíṛì máa, «Ndú mìì ndâ mbe ꞌdòkò có mì lo léé gî, sè  káa ye ta kpéétí ye, káa ndú delè kû pèè ta bà zi ye, Mbe tí ye! Ndú delè uu gbí ku-sòṛò bà ci i ji wò ꞌdáá gî.»

4 Káa Mbíṛì giì ꞌvìsì có ji Èlíjà máa yè? Mbíṛì giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye kû kpolo tí ndâ ꞌduù 7,000 mbe ùlù sú mbíṛì tí nó ta ṛè wó a Bààlì lá nó tacó tí ye.»

5 Gbèe ŋa i tí nò wúnó bàkà tí gî, làmbu sè gbí ndáá ndâ Ìzìrìyélì gbaànjé-gbaànjé náa Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ndú ta nambeè mì wó kuu tí . 6 Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ndâ ꞌduù tí nò ta nambeè mì wó, yí cu ꞌbì wó mítí ndú me tacó máa ndú bàkà a tó i ji yí nò lá, tacó Mbíṛì táánò má cu ꞌbì wó mítí ndú tacó ndâ i ŋìnó náa ndú bàkà nó, ṛè ŋa nambeè tí nò bà dù me nambeè lá.

7 Nò wàa yè? Nò wàa, ndâ Ìzìrìyélì ꞌde i tí nó náa ndú táánò kû bàkà nèté tacó  nó lá. A ndâ ꞌduù tí nó mbe me mbè lá, náa Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ndú nó ká ꞌde , káa tù sè ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú yoo ꞌdo tí bà ꞌdi é mì Mbíṛì gî; 8 á go có tí náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Mbíṛì je muu ji ndú lá.

Mbíṛì yoo ṛo ndú ꞌdo tí bà ŋò ndâ i gî,

Mbíṛì de tù ndú ꞌdo tí bà ꞌdi có gî yee gbí ṛi tí nó wúnó,» nô.

9 Bìndi  kòcò Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì giì ꞌdè có máa,

«Bàndò bà zò i mì ndú ꞌví dù tí wú náa à lè ji ndú,

bàndò bà zò i mì ndú ꞌví dù tí bù náa à duu ji ndú,

à ꞌví dù tí bàndò bà eendi ndú gítí vò i,

à ꞌví dù tí bàndò bà waa có mítí ndú,

10 ṛo ndú ꞌví di gî, wàa ndú ꞌví ŋò i lá,

ndòpí ndú ꞌví loko ta du vò i ká dúú bà ya tí .»

11 Ye kpónó kû ꞌvee ꞌbí ꞌvé kákáꞌi, «Ndâ Ìzìrìyélì kpónó ꞌva nò a tí ndú to ngbé gî, wèè, ndú tò káa kò ndú sínò?» Gbaànjé lá! Tacó a bà ꞌva tí ndâ Ìzìrìyélì to nò ká si Mbíṛì ꞌví ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó ꞌdo gbí ndâ vò i mì ndú, tacó wàa, ndâ Ìzìrìyélì ꞌví tò kiì ta ndú. 12 Káa vò i mì ndâ Ìzìrìyélì má si Mbíṛì ꞌví bàkà tó i me gbolò ji ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, bìndi  bà pasì bà ꞌdi có mì Mbíṛì mì ndú má si Mbíṛì ꞌví bàkà tó i me gbolò ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó, ŋa tó i tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndâ ꞌduù nó bà me gbolò go ŋa yè, náa ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá má ꞌdi có mì Mbíṛì delè gî nò!

13 Ye kpónó kû ꞌdè có a i ji yo tí ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa yo me ndâ Ìzìrìyélì lá nó, tacó Mbíṛì tuu ye a i ji ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nô. Ndi ꞌdì tí nje ye gítí nèté mì ye wálá, 14 tacó wàa, ndâ nambe ye tí ndâ Ìzìrìyélì ꞌví tò ta kiì ta yo, tacó wàa, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú ꞌví ꞌde ta ꞌválá. 15 Tacó bà bè bà toko nambeè mì Mbíṛì ta ndâ Ìzìrìyélì má gì a i ta bà ꞌviindi nambeè gbí òkò tí Mbíṛì ta ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, bà ùnje bà toko nambeè ta ndú mì Mbíṛì bà je a ŋa yè ji ndâ ꞌduù? Àá bà gì a i ta ꞌválá ji ndâ ku!

Mbíṛì bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó gî

16 À má ci muu njú kpédéléꞌi ji Mbíṛì gî, sè njú tí nò ꞌdáá gî a ŋìndi Mbíṛì. À má ci ndâ teè mû ji Mbíṛì gî, sè ndâ nèꞌbì mû tí nò ꞌdáá gî a ndâ i mì Mbíṛì. 17 Káa à kpónó má waaka ndâ ꞌbí wú bè ꞌdê ciì gî, bìndi  àá giì nanaka yo ndâ ꞌbí dó bè ju ciì tí nó náa à waaka ꞌdo gbí jìlì nó mí bìndi ndú, 18 yo ꞌví me tí yo máa yo ma á ji ndâ wú bè ꞌdê ciì tí nó náa à waaka ndú gí ꞌdè nó lá. Káa yo má me tí yo, yo ꞌví te mí gbí muu yo énò máa, yo kû ꞌvala me ꞌdo tí ꞌdóó teè yo lá. 19 Yo má ꞌdè có énó máa, «Àá táánò waaka ndú tacó bà ṛò ze mí bìndi ndú,» 20 a yúcó; àá táánò waaka ndú ꞌdo gbí ngbútù mì ndú. Káa yo kû ṛò tíyò tí kpoò ká tacó yo kû tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì. À má énò, yo ꞌví mòò ṛo yo lá. Yo dù ta gúku Mbíṛì tí yo. 21 Tacó yí táánò lê má waaka ndâ ꞌdóó bè ꞌdê ciì tí nò gí to gî, yí delè bà si yo wálá. 22 Yo te mí gbí muu yo énó máa, Mbíṛì a mbe nambeè, yí delè a ꞌduù ŋìnó ta ꞌdì á nje wó wálá; yí ŋo ꞌdì ta bà waa có mítí ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì wó lá nó lá, káa yí kû bàkà nambeè á ji yo, náa go nambeè ta yí má ká kpòò kuu tí yo nò. Káa go nambeè ta yí má tí yo wálá, yí bà mò yo á ꞌdo tí wó gî. 23 Káa ndâ Ìzìrìyélì má si ngbútù mì ndú mí to gî, Mbíṛì bà dele ta ndú á gí bàndò mì ndú gî, tacó wotí bà dele ta ndú kákáꞌi gí bàndò mì ndú kuu tí wó. 24 Tacó àá táánò má waaka yo tí ndâ ju ciì ꞌdo tí ꞌdóó ṛèngbó yo gbí jìlì, bìndi  àá giì nanaka yo mítí bè ꞌdê ciì tí nó náa à ṛò mí gbí po njí nó gî, bà nanaka ndi ndâ nèꞌbì ꞌdê ciì tí nó náa àá táánò waaka ndú nó mítí ꞌdóó bàndò mì ndú bà dù a dê có ngé ndii gî.

Mbíṛì ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî

25 ꞌBí có gbí ngàngbùùtù náa ye kpónó bà ꞌdè ji yo tacó wàa yo ꞌví si ta tí yo máa yo ma nò lá, a ŋìnô, ndâ náꞌvindí: ndâ Ìzìrìyélì bà bàkà ngbútù me ká dúú bà ya tí  lá, ndú bà bàkà yee ká tí o tí nó náa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó má gì ꞌdáá gí mì Mbíṛì má kózò gî, 26 bìndi  Mbíṛì bà giì ꞌvala ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî. Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Mbe ꞌvala ndâ ꞌduù bà gì ꞌdo Zìyónì;

yí bà ꞌvala ndâ ꞌviì-gù Jàkóbè ꞌdo gbí ndâ vò i ꞌdáá gî.

27 Ŋìnò bà dù a o bà njù mbelè mì ye ta ndú,

náa ye má ꞌvala ndú ꞌdo gbí ndâ vò i mì ndú gî,» nô.

28 Ndâ Ìzìrìyélì biya bà ꞌdi Banga-Ngú-Có gî, tacó énò, ndú gì tí ndâ kuꞌdì tí Mbíṛì ꞌdo gbí có mì yo. Káa à má gítí có bà cu ꞌbì Mbíṛì mítí ndú, ndú kpòò káa ndâ wú-gbí-ṛé Mbíṛì ta ṛè mì ndâ ká gù ndú. 29 Tacó Mbíṛì me mbe kû ꞌvèè gbí nje ꞌduù tacó i lá; yí delè má cu ꞌbì wó mítí ꞌduù gî, yí kákáꞌi ꞌvìsì muu wó ꞌdo tí ꞌduù tí nò lá. 30 À má gítí yo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó, yo táánò kpò có mì Mbíṛì gî, káa Mbíṛì kpónó kû bàkà nambeè ta yo, tacó ndâ Ìzìrìyélì táánò kpò có mì wó gî. 31 Ndâ Ìzìrìyélì delè kpónó kû kpò có mì Mbíṛì, tacó wàa Mbíṛì ꞌví bàkà ta nambeè ji ndâ yì, á go ŋìnó náa yí táánò bàkà ji yo ta o tí nó náa yo táánò kpò có mì wó gî nô. 32 Tacó Mbíṛì zèè ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî mí gbí zàà mì kpò-có, tacó wàa yì ꞌví bàkà nambeè ji ndú.

À ùlù Mbíṛì

33 Ndâ i mì Mbíṛì me gbolò ngé ndii gî, yí a mbe ꞌdi gbí-o, muu tí wó delè ngé ndii gî! A ꞌdi ká bà ni bà ꞌdè gbí ndâ có mì wó náa yí eṛe gba ndú gî nó? A ꞌdi ká bà ꞌdi gbí ndâ kpokèjì mì wó? Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì wó máa,

34 «A ꞌdi ká ꞌdi gbí có gbí njembí Mbe tí ndoo?

A ꞌdi ká kpo-gbí-tà-tù wó?

35 A ꞌdi jé ká je i-nambeè ji yí,

wàa yí ꞌví ko ta mboo i mì ꞌduù tí nò?»

36 Tacó a yí ká suu ndâ i ꞌdáá gî, ndâ i ꞌdáá gî kû dù ꞌdo gbí có mì wó, ndâ i ꞌdáá gî delè á tacó tí wó. À ùlù yí kpòò ya tí . Go-i-tí-nò.

12

Yo ꞌvala ta bà bàkà nèté ji Mbíṛì

1 À má énò, ye kû ꞌdeke a tí ye ji yo, ndâ náꞌvindí, máa, yo yòò tí, yo tí ndâ wu i-cí-ci ji Mbíṛì, tí ndâ tó i náa Mbíṛì ꞌví lì ꞌbì wó mí tà ndú, tacó ŋa gbolò nambeè mì wó náa yí bàkà ji yo nô. Ŋìnò a ŋa cèe bà bàkà i ji Mbíṛì náa yo ꞌví bàkà . 2 Yo bàkà nèté ta có mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá, yo si Mbíṛì ꞌví ꞌvìsì bà koṛo có mì yo tí ngú ŋa bà koṛo có mbe ꞌvìsì cè ŋa bà bàkà i mì yo tí ngú bà bàkà i. Tacó wàa, yo ꞌví ŋò ta có mì Mbíṛì ni , yo ꞌví ŋò ta tó i mì wó ni , yo delè ꞌví ŋò ta i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá tí cèe i nó ni .

3 A nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ye nó ká si ye kû ꞌdè có ji yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, máa, ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo ꞌví koṛo có máa, yì ma ndii bà  gî nò lá. ꞌDuù ꞌví koṛo có lèè, ꞌvii ta wotí bà tee njembí wó mítí Mbíṛì, náa Mbíṛì je ji yí, 4 jé ká go ŋìnó náa ndâ bà to tí ndoo me mbè, káa bà to ŋìnò ká ta tende ŋa nèté mì wó nô. 5 Káa ndoo, kpêtí má me mbè, ndoo a ndâ bà to tí Bìndi-Mbíṛì, náa à ꞌdeeke ꞌduù ŋìnò mítí ndâ tende bàndò tí kútí gbèe ꞌduù. 6 Mbíṛì njèè ndâ i-nambeè mì wó ji ndoo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî tende-tende, ꞌvii ká ta nambeè mì wó náa yí bàkà ji ndoo, tacó bà bàkà ta nèté.

À má énò, Mbíṛì má je ji ꞌduù a nèté bà ma có mì wó, ꞌduù tí nò ꞌví ma có mì Mbíṛì ꞌvii ta wotí bà tee njembí wó mítí Mbíṛì, náa Mbíṛì je ji yí; 7 yí má je ji wò a bà bàkà nèté ndâ ꞌduù, wò ꞌví bàkà nèté ndâ ꞌduù; yí má je wò a bà nìbà i ji ndâ ꞌduù, wò ꞌví nìbà i ji ndâ ꞌduù; 8 yí má je ji wò a nèté bà je wotí ji ndâ ꞌduù, je wotí ji ndâ ꞌduù; yí má je ji wò a nèté bà je i ji ndâ ꞌduù, wò ꞌví ŋò ŋó-ṛo-i gítí bà je i ji ndâ ꞌduù lá; yí má bàkà wò tí kùṛo ndâ ꞌduù, tè kùṛo ndú; yí má bàkà wò tí mbe nambeè, bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù ta mbá-mbá tí lo.

9 Yo ꞌví ze tí yo gbí òkò tí yo nìkì ta yúcó. Yo ꞌví sogo vò i, wàa yo ꞌví zèè i ŋìnó tí tó i nó kácá-kácá. 10 Yo zè tí yo gbí òkò tí yo go i mì ndâ náꞌvindí gbí òkò tí ndú, yo delè ꞌví dù ta go bà tègàṛà tí yo gbí òkò tí yo. 11 Yo ꞌví bàkà nèté tí kpoò, yo dù tí ndâ mbe kpó lá, yo bàkà nèté ji Mbe tí ndoo ta mbá-mbá tí yo. 12 Bà koṛo có mì yo lì mítí Mbíṛì ꞌví si yo ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo, yo ꞌví zèè njembí yo gbí ndâ vò o, yo delè ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì ta o ꞌdáá gî. 13 Yo ꞌví je i-ꞌbì yo tacó tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ŋìnó tí ndâ mbe yê nô, yo delè ꞌví te wiṛi mítí ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo.

14 Yo ꞌví cù ꞌdê ngo cù yo mítí ndâ mbe kû mèèkèꞌi tí yo; yo be ndú lá, yo cù ꞌdê ngo cù yo mítí ndú. 15 Ndâ ꞌduù má ta líkíꞌo tí ndú, yo ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo ta ndú; ndú má kû wa gbí, yo delè ꞌví wa gbí ta ndú. 16 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví dù á ṛo yo ꞌvii ká ꞌvii, yo mba tí yo lá, yo nì kaà ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ i lá nô, yo ꞌví bàkà tí yo tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o lá. 17 Yo ꞌví ko mboo vò i ta vò i lá, yo koṛo có a i gítí bà bàkà i ŋìnó tí cèe i nó kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 18 Yo bàkà wotí tacó bà ꞌvala ta ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nìkì maa. 19 Yo ꞌví kèèndè vò i lá, ndâ kómbe ye, yo si a kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ká ꞌví kèèndè vò i muu yo; a go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa, «Bà kèèndè vò i a i mì ye, ye bà ko mboo vò i ta vò i,» nô. 20 À má énò, go má tí ndâ kuꞌdì tí yo, yo ꞌví je i-zó-zò ji ndú, go ngo má tí ndú, yo ꞌví je ngo ji ndú; tacó yo má bàkà énò, ndâ vò i mì ndú náa ndú kû bàkà mítí yo nò bà te nô mí ṛo ndú me gbolò. 21 Yo ꞌví si vò i ꞌví gèè bè wó mí muu yo lá, yo kpò muu vò i ta bà bàkà ndâ tó i.

13

Yo ꞌdi có mì ndâ gba ꞌbá

1 Yo ꞌdáá gî ꞌví ꞌdi có mì ndâ gba mbe kû zogo ꞌbá mì yo. Tacó a Mbíṛì ká je gba ji ꞌduù. 2 À má énò, mbe kû jòò gbí có ta gba kû jòò nò a gbí có ta gba tí nó náa Mbíṛì le bèṛè ji yí nô, káa ndâ mbe kû jòò gbí có kû pà a bà, bà waa có mì Mbíṛì mítí ndú. 3 Tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí jáá kpokèjì nó cì gúku tí ndâ gba lá, a ndâ mbe bàkà vò i ká kû cì gúku tí ndâ gba. À má énò, yo co tí jáá kpokèjì, ndâ gba ꞌví ùlù ta yo, delè tacó wàa yo ꞌví cì ta gúku tí ndú lá. 4 Gba a bòò mì Mbíṛì, náa Mbíṛì je yí tí mbe kû konì yo, káa yo má bàkà vò i, yo ꞌví cì gúku tí wó, tacó Mbíṛì le bèṛè ji yí me sínò lá; yí a bòò mì Mbíṛì, mbe kû waa có mítí ndâ mbe kû bàkà vò i á bìndi Mbíṛì. 5 À má énò, yo ꞌví ꞌdi có mì gba me ká cuki ji gúku bà waa có mì wó mítí yo lá, yo bàkà tacó yo ŋò ni gî, máa, ŋìnò a i ŋìnó náa à tí  nó ká nò.

6 Ŋìnò delè a ndeṛè có tí nó náa yo ꞌví gò ta i muu ꞌbá nó ká nò, tacó ndâ mbe kû bàkà nèté muu ꞌbá ꞌdáá gî a ndâ mbe bàkà nèté mì Mbíṛì, mbe kû bàkà nèté yo. 7 À má énò, yo ꞌví sì ndâ có mì ndú ꞌdo muu yo ꞌdáá gî; à má mì ndú muu yo a có bà gò i muu ꞌbá, yo gò ꞌdo muu yo gî, à máa có bà sì muu ndâ ꞌdóó i mì yo, yo ꞌví sì gî, yo delè ꞌví si ndú tí i ṛo yo, yo delè ꞌví tègàṛà ndú.

Yo zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa

8 Yo ꞌví si i mì ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌví dù á muu yo lá; à ꞌví dù á muu yo káa có bà zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa, tacó ꞌduù ŋìnó mbe zè ꞌbí ka wó nìkì maa nó a mbe ꞌdi có mì Mbíṛì. 9 Ndâ có mì Mbíṛì máa, «Wò ꞌví bàkà bangbaya lá; wò ꞌví zi ꞌduù lá; wò ꞌví zingbà i lá; wò ꞌví dù ta go i mì ndâ ꞌbí ꞌduù lá.» Káa ndâ có tí nò ta ndâ ꞌbí sè có mì Mbíṛì ꞌdáá gî toko gbaànjé bàkà a gbèe có tí nó máa, «Zè ꞌbí ka lo nìkì á go bà zè ꞌdóó tí lo nìkì mì lo,» nô. 10 ꞌDuù mbe zè ꞌbí ká wó nìkì maa bà bàkà vò i gítí ka wó nò wálá; à má énò, tó bà zè tí a bà ꞌdi ndâ có mì Mbíṛì ꞌdáá gî.

11 Yo bàkà énò, tacó yo ŋò ni gî máa, o tí nó tí o bà ziya mì ndoo ꞌdo tí ṛì nó kpónó gì gî. Tacó o bà ꞌvala ndoo kpónó dooko ta ndoo cotí ŋìnó táánò ta kpédélé o bà ùnje mì ndoo gítí Bìndi-Mbíṛì nó gî. 12 Kùṛo bà too yé dooko gî; à má énò, ndoo mò ndâ i tí nó náa ndoo bàkà gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó gí nje seè, wàa ndoo ꞌví ꞌviindi tí ndoo á gítí ndâ nèté gbí ngbaꞌo. 13 Ndoo ꞌviindi ndâ cè ŋa bà bàkà i mì ndoo, wàa ndoo ꞌví dù go ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌvala gbí ngba ṛi; bà bàkà ndâ i ꞌvíṛímó-ꞌviṛimo gbí ꞌdíꞌdiꞌo kákáꞌi wálá; bà sa ta pe kákáꞌi wálá; có gítí ndâ vo-vò ka sili, ta bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nó kákáꞌi wálá; bà gò gó ta bà ꞌdèèkè mà delè kákáꞌi wálá; bà tò kiì kákáꞌi wàlà. 14 Káa yo ꞌví si a Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ká ꞌví kpolo tí yo, wàa yo ꞌví je mbí yo gítí ndâ vò i ŋìnó mbe me líkí tí yo nó lá.

14

Waa có mítí náꞌvindí lo lá

1 ꞌBí ꞌduù ŋìnó ta wotí bà tee njembí wó mítí Bìndi-Mbíṛì me njíꞌdí tí wó nó má kuu gbí òkò tí yo, yo ꞌví si yí, yo ꞌviiki gbí nje wó gítí ŋa bà koṛo có mì wó gítí ndâ ŋa i-zó-zò lá. 2 Tacó a bà tee njembí ꞌbí ꞌduù mítí Bìndi-Mbíṛì ká kû si yí kû zò ŋa ndâ i ꞌdáá gî, káa ꞌduù ŋìnó ta wotí bà tee njembí wó mítí Bìndi-Mbíṛì me njíꞌdí tí wó nó kû zò káa ndâ kpátùyâ. 3 Káa ꞌduù ŋìnó mbe kû zò ŋa ndâ i ꞌdáá gî nó ꞌví cònje gítí ꞌduù ŋìnó mbe kû guu gbí i-zó-zò gúú-guu nó lá, wàa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû guu gbí i-zó-zò gúú-guu nó ꞌví waa có mítí ndâ mbe zò i sàkàmàà nó lá, tacó Mbíṛì ùnje gítí wó gî. 4 Káa wò tà a ꞌdi, wàa wò ꞌví waa ta có mítí bòò mì ꞌbí ꞌduù? À ká gbí nèté mì mbe tí wó bà ŋò máa yí kuu tíyò, à delè ká gbí nèté mì wó bà ŋò máa yí ꞌva tí wó to gî. Káa yí bà ṛò tíyò gî, tacó wotí bà bàkà yí ꞌví ṛò tíyò kuu tí Mbe tí ndoo.

5 ꞌBí ꞌduù kû koṛo có máa ꞌbí ṛi gbaànjé nìkì co tí ꞌbí ṛi gî, káa ꞌbí ꞌduù kû koṛo có máa ndâ ṛi ꞌdáá gî ꞌvii ká ꞌvii. Káa ꞌduù ꞌví eṛe muu wó ká mítí ꞌdóó có mì wó náa à gbí muu wó. 6 ꞌDuù ŋìnó mbe kû kpolo tí ꞌbí ṛi tí kpóló-kpolo ṛi nó, bàkà énò tacó bà tègàṛà Mbe tí ndoo. ꞌDuù ŋìnó delè mbe kû zò i nó, kû zò tacó bà tègàṛà Mbe tí ndoo, tacó yí kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó i-zó-zò tí nó náa yí kû zò nò. Káa ꞌduù ŋìnó mbe kû guu gbí ndâ i-zó-zò nó, kû bàkà énò tacó bà tègàṛà Mbe tí ndoo, yí delè kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì. 7 Tacó ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndoo mbe kû ꞌvala gítí miṛi wó nò wálá, ꞌbí ꞌduù gbaànjé delè mbe cì gítí miṛi wó nò wálá. 8 Ndoo má kû ꞌvala , ndoo kû ꞌvala tacó tí Mbe tí ndoo, ndoo má kû cì , ndoo delè kû cì tacó tí Mbe tí ndoo. À má énò, ndoo máa wu ndoo, ndoo a ndâ i mì Mbe tí ndoo, ndoo máa ku ndoo, ndoo delè káa ndâ i mì Mbe tí ndoo. 9 Ŋìnò a gbí ndeṛè có bà cì Bìndi-Mbíṛì, bìndi  yí giì ꞌvala ndi wó kákáꞌi ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó ká nò, tacó wàa, yì ꞌví dù tí Mbe tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe cì gî nó ta ndâ wu ꞌduù.

10 À má énò, wò kû waa có mítí náꞌvindí lo tacó yè? Wò kû cònje gítí náꞌvindí lo tacó yè? Tacó ndoo ꞌdáá gî wúnò bà ṛò tíyò kùṛo jàlàmbà bà waa có mì Mbíṛì, 11 tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, kòcò Mbe tí ndoo máa,

«Ye má kû ꞌvala ,

ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà kucuku muungbó ndú mí kùṛo ye,

ndâ ꞌduù gbí ndâ tende ŋa nje có ꞌdáá gî bà ùlù Mbíṛì ta o tí nò.»

12 Ndoo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî bà yù gbí tí ndoo ji Mbíṛì.

Dù tí ndeṛè bà bàkà vò i mì ꞌbí ka lo lá

13 À má énò, ndoo si bà dù kû ꞌviiki tí ndoo gbí òkò tí ndoo mí to, yo koṛo có ṛò a i mítí bà bàkà ꞌbí ŋa i ŋìnó mbe ga gbí kò ꞌbí náꞌvindí yo lá, yo delè ꞌví dù tí i ŋìnó mbe kû nè kpokèjì mì wó nó lá. 14 Ye ŋò ni ngbáṛángàꞌi ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù gî, máa, ꞌbí i-zó-zò tí bètí-i nò wálá, i-zó-zò a bètí-i ká ji ꞌduù tí nó mbe kû koṛo có máa i-zó-zò tí nò a bètí-i nô. 15 Njembí náꞌvindí lo má nìkì gítí ŋa i tí nó náa wò kû zò nó lá, wò kû ꞌvala ta yí me ta njembí bà zè Mbíṛì lá. Si ŋa i tí nó náa wò kû zò nó ꞌví dù tí i mbe volo ꞌduù ŋìnó náa Bìndi-Mbíṛì táánò cì tacó tí wó nó mí to. 16 À má énò, si ndâ ꞌduù ꞌví ꞌdè vò có gítí i tí nó tí tó i-zó-zò mì lo nó lá. 17 Tacó kpóló-kpolo i mì ndoo tí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì me bà zò i lá, kpóló-kpolo i mì ndoo delè me bà njù pe lá; kpóló-kpolo i mì ndoo a bà dù tí ndâ ꞌduù jáá Kùṛo Mbíṛì, ta bà dù ta ꞌdê njembí ndoo, giì je bà te líkíꞌo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì mítí ndoo. 18 ꞌDuù má bàkà nèté ji Bìndi-Mbíṛì gbí ŋa kpokèjì tí nò, tàkòcò Mbíṛì bà peteke gítí wó, ndâ ꞌduù delè bà si yí tí i.

19 À má énò, ndoo ꞌví mòkò a tàkò i ŋìnó mbe kû si gbí òkò tí ndoo ꞌví dù nìkì maa, giì je i ŋìnó mbe si ndoo kû je wotí bà konì tí ndoo gbí òkò tí ndoo ji ndoo nô. 20 Yo ꞌví volo gbí nèté mì Mbíṛì tacó i-zó-zò lá. Ndâ i-zó-zò ꞌdáá gî a ndâ ngbáṛángà i, káa à lè ji ꞌduù ŋìnó mbe zò ꞌbí ŋa i mbe si ꞌbí ka wó ꞌví bàkà vò i nô. 21 Yúcó a bà zò yâ lá, ta bà njù pe, delè ta bà bàkà i ŋìnó mbe kû si ꞌbí náꞌvindí yo ꞌví bàkà vò i nó, lá. 22 Káa bà tee njembí yo kpónó mítí Mbíṛì nó ꞌví dù tí có kóó gbí òkò tí yo ta Mbíṛì; káa ꞌduù ŋìnó mbe nì nikalaká gítí bà bàkà i ŋìnó náa yí ŋò ni tí yúcó gî lá nó, a mbe tó pá. 23 Káa Mbíṛì kû waa có a i mítí ꞌduù ŋìnó mbe zò i ta njembí wó sósòꞌô nô, tacó ŋa ꞌduù tí nò kû bàkà i me ta bà tee njembí wó mítí Mbíṛì lá, káa i ŋìnó náa ꞌduù bàkà me ta bà tee njembí wó mítí Mbíṛì lá nó, a vò i.

15

Peteke tàkòcò ndâ ꞌbí ka lo, peteke me ká tàkòcò lo ta kpéétí lo lá

1 Ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí bà tee njembí mítí Bìndi-Mbíṛì kuu tí ndoo nó ꞌví konì ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí bà tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì me njíꞌdí tí ndú nó tà bà te ndâ du káꞌi ŋìndi ndú. Ndoo ꞌví bàkà me káa i ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò ndoo nó cuki lá. 2 Ndoo kùtàá ꞌdáá gî bà bàkà i ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò ndâ ꞌbí ka ndoo, ta bà konì ndú gítí bà ꞌde wotí gítí bà tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì. 3 Tacó Bìndi-Mbíṛì táánò koṛo có me ká gítí ꞌdóó miṛi wó cuki lá; á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Ndâ ꞌduù tí nò mbe kû go yo nò kû go a ye,» nô. 4 Káa ndâ có tí nó ꞌdáá gî náa à cu táánò sàà mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó, a i tacó bà je muu ji ndoo; tacó wàa, wáràgà mì Mbíṛì ꞌví je bà zèè njembí, ta wotí bà koṛo có lì mítí Mbíṛì ji ndoo. 5 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tí mbe kû je bà zèè njembí, delè tí mbe kû je wotí ji ndâ ꞌduù, máa, yí ꞌví si yo ꞌví ꞌvala ta gbí òkò tí yo nìkì maa go có mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, 6 tacó wàa, có gbí muu yo ꞌdáá gî ꞌví dù ká gbaànjé, wàa yo ꞌví ùlù Mbíṛì tí nó tí Bu Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó ta kòcò yo toko gbaànjé.

Banga-Ngú-Có tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nô

7 Yo te wiṛi mítí yo gbí òkò tí yo, go bà te wiṛi mì Bìndi-Mbíṛì mítí yo, tacó bà ùlù Mbíṛì. 8 Tacó ye kû ꞌdè có ji yo máa, Bìndi-Mbíṛì táánò gì tí bòò mì ndâ ꞌduù mì ndâ Ìzìrìyélì ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ gî nó, tacó bà tùbà yúcó mì Mbíṛì, tacó bà tùbà  máa, cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta ndâ ká gù ndâ Ìzìrìyélì nó a yúcó. 9 Yí gì delè tacó wàa ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó ꞌví ùlù Mbíṛì gítí nambeè mì wó, á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«À má énò, ye bà ùlù ṛè lo tí Mbíṛì mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù

ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá;

ye bà be ṛè lo gbí cè,» nô.

10 À giì cu ꞌbí  kákáꞌi máa,

«Yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa yo me ndâ Ìzìrìyélì lá nó

ꞌdáá gî ꞌví dùlù tí yo toko ta ndâ ꞌduù mì wó.»

11 À giì cu ꞌbí  máa,

«Yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ŋa yo me ndâ Ìzìrìyélì lá nó

ꞌdáá gî ꞌví ùlù Mbíṛì;

wàa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví ùlù yí.»

12 Káa kòcò Ìzáyà máa,

«ꞌViì-gù Jésì kèjì,

yí bà gì tí gba mbe zogo ndâ ꞌduù

ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nô,

ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó

ꞌví koṛo có lì a i mítí wó.»

13 Ye kû ꞌdeke tí ye máa, Mbíṛì tí nó náa yo kû koṛo có lì mítí wó nó, ꞌví je líkíꞌo ji yo túkàꞌi, yí delè ꞌví je ꞌdê njembí ji yo ꞌdo gbí có bà ùnje mì yo, tacó wàa, wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví si yo ꞌví koṛo có lì mítí Mbíṛì.

Ndeṛè bà cu wáràgà tí nó mì Páwòlò ta gúku tí wó wálá

14 Ye ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, ndâ náꞌvindí, máa, yo a ndâ tó ꞌduù ngé ndii gî, yo delè a ndâ ꞌduù ta muu tí yo me gbolò, ta wotí bà nìbà i gbí òkò tí yo kuu tí yo. 15 Káa ye kû cu wáràgà tí nó ji yo ta gúku tí ye wálá, tacó bà ꞌva mbí yo gítí ndâ ꞌbí i, tacó nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ye, 16 ta bà bàkà ye tí mbe bàkà nèté mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, tí bu-Mbíṛì mbe kû ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó, tacó wàa, Mbíṛì ꞌví lì ta ꞌbì wó gí tà i-cí-ci mì ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá, náa Bèṛi-mì-Mbíṛì bàkà tí ngbáṛángàꞌi gî nô.

17 Ye kû mòò ṛo ye gbí nèté mì ye náa ye kû bàkà tacó tí Mbíṛì nó ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. 18 Tacó ye bà yaka ꞌbì ye yee gbí ꞌve  ta bà ꞌdè ꞌbí tende có wálá, ye bà ꞌdè có ká gítí bà bàkà ye mì Bìndi-Mbíṛì tí mbe bàkà ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá, mbe ꞌdi có mì Mbíṛì lá nó, tí ndâ mbe ꞌdi có mì Mbíṛì, ta nje ye, delè ta cè bà bàkà i mì ye, 19 ta ndâ wotí mì ndâ kpo-kpò i-seṛè náa ye bàkà ndú, ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Tacó énò, ye ma Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì ta kábà  ꞌdo Jèrùzàlémè di gbí ndâ to Ìlìríkù. 20 À gbí njembí ye ta o ꞌdáá gî a go bà ma Banga-Ngú-Có gbí ndâ to ŋìnó náa ndâ ꞌduù kà jé ꞌdi ṛè Bìndi-Mbíṛì gî nó lá, tacó wàa ye ꞌví bì ꞌbá mí pí tà ꞌbá ŋìnó náa ꞌbí ꞌduù sè sàà kùṛo gî nò lá, 21 á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Ndâ ꞌduù tí nó náa à jé ꞌdé có tí wó ji ndú lá nó bà ŋò yí.

Káa ndâ ꞌduù tí nó jé mbe ꞌdi có tí wó lá nó

bà ꞌdi gbí có mì wó» nô.

Có bà co wiṛi ya gí Rómà kuu gbí muu Páwòlò

22 Ŋìnò a i tí nó mbe kû tii ye cóó-cóó ꞌdo tí bà ya gí mì yo kà nô. 23 Káa nèté mì ye gbí ndâ to tí nó kàá nó lê kpónó wálá, ye lê bàkà có bà ya gí mì yo kà ta mbè ndoò, 24 káa ye kpónó kû koṛo có bà có mì yo Rómà kà ta o bà ya ye gí Ìsìpánìyà, ye má zò i-wiṛi mì yo gàà gî, yo ꞌví konì ye muu nó mì ye gí kùṛo kà. 25 Káa ye kpónó kû ya a i gí Jèrùzàlémè ta ndâ i-bà-konì-tí ji ndâ ꞌduù mì Mbíṛì kà má kózò gi. 26 Tacó a ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí ndâ to Mèsìdónìyà ta ndâ to Àkáyà ká tuu ye ta ndâ i-nambeè náa ndú kili ꞌdo gbí ꞌdóó nambeè mì ndú, máa, ye ya tí  ji ndâ mbe yê gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì gbí gbata Jèrùzàlémè. 27 Ndú bàkà énò ta pétékè tàkòcò ndú, káa à má ta bà ꞌdè ta yúcó, i mì ndâ Ìzìrìyélì kuu muu ndú. Tacó ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Ìzìrìyélì lá nó kpónó má kû gbo gbí ndâ i-nambeè mì Mbíṛì ta ndâ Ìzìrìyélì, kózò tí ndú delè bà konì ndâ Ìzìrìyélì ta ndâ i muu to tí nô. 28 Ye má ya ta i tí nó náa à tuu ta ye nó ji ndâ mbe  gî, ye bà ya gí Ìsìpánìyà có mì yo kà; 29 káa ye ŋò ni gî máa, ta o tí nó náa ye bà yee mì yo kà nó, ye bà yee ji yo ta ndâ tó i me gbolò ꞌdo mì Bìndi-Mbíṛì.

30 Ye kû ꞌdeke tí ye ji yo, ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, delè ta ṛè mì Bèṛi-mì-Mbíṛì tí mbe zè yo nìkì ma, ndâ náꞌvindí máa ndoo ꞌdeke tí ndoo tí kpoò ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví konì ye gbí nèté mì ye. 31 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ye, máa, yí ꞌví si ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá ꞌbá mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌví dooko gítí ye ta vò i lá, delè tacó wàa, ndâ ꞌduù mì Mbíṛì gbí gbata Jèrùzàlémè ꞌví ù ta nje gítí ndâ nèté mì ye. 32 Bìndi  ye ꞌví ya gí mì yo ká ta pétékè tàkòcò ye gí bà tè wó ye mí mì yo kà, náa Mbíṛì má je nó ji ye gî nò. 33 Mbíṛì tí mbe ꞌdê njembí ꞌví dù ta yo ꞌdáá gî. Go-i-tí-nò.

16

Páwòlò ꞌvee ndâ ꞌduù Rómà

1 Ye kû ùlù námì ndoo tí Fòyébè ji yo; yí a mbe konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Kèngèréyè. 2 Yo te wiṛi mítí wó ta ṛè mì Mbe tí ndoo go bà te wiṛi mítí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì. Yo konì yí ta ndâ ꞌbí ŋa i ŋìnó mbe nìkì tí wó, tacó yí konì ndâ ꞌduù me mbè, à kpêtí káa ꞌdóó ye nó, yí delè konì ye gî.

3 Ye ꞌvee ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà, tí ndâ ka ye mbe bàkà nèté mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, 4 ndú táánò pà ku gítí ndú ta ṛè ye; ze ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌdáá gî, ꞌdè nìkì maa ji ndú. 5 Ye ꞌvee ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á mí ꞌbá mì ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà.

Ye ꞌvee tó ꞌduù mì ye Èpàyìnétù tí kpédélé ꞌduù mbe gì tí ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì gbí to Ásìyà.

6 Ye ꞌvee Màríyà tí mbe kû bàkà nèté tí kpoò gbí òkò tí yo.

7 Ye ꞌvee ndâ Àndòròníkò ta Jónìyà tí ndâ nambe ye ndâ Jùdéyà, delè tí ndâ ka ye náa ze táánò ta ndú gbí zàà; ndú a ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù ŋò ndú ni ngbáṛángàꞌi gbí òkò tí ndâ mbe kû mì Bìndi-Mbíṛì gî; a ndú delè ká gì tí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì á kùṛo ji ye.

8 Ye ꞌvee Àmbìlìyátù tí tó ꞌduù mì ye ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 9 Ye ꞌvee Ùrùbánò tí ka ndoo mbe kû bàkà nèté ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Ye delè ꞌvee tó ꞌduù mì ye Ìsìtákì.

10 Ye ꞌvee Àpélè tí mbe kû bàkà nèté mì Bìndi-Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé ngé ma.

Ye ꞌvee ndâ ꞌduù ꞌbá mì Àrìsìtòbúlù ngé ma. 11 Ye ꞌvee Èròdìyónà tí nambe ye. Ye ꞌvee ndâ Nàrìkísù, ta nawù wó, ta ndâ ꞌviì mì ndú, ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì.

12 Ye ꞌvee ndâ niì tí nó ta ṛè ndú a ndâ Tìrìfósà ta Tìrìfénà tí ndâ mbe kû bàkà nèté ta ṛè mì Mbe tí ndoo nô. Ye delè giì ꞌvee tó ꞌduù mì ye tí niì tí nó tí Pérísì tí mbe bàkà nèté tí kpoò ta ṛè mì Mbe tí ndoo nô.

13 Ye ꞌvee Rúfò tí gbolò mbe nèté mì Mbe tí ndoo. Ye delè ꞌvee nawu Rúfò tí mbe tègàṛà ye ká go ꞌdóó ꞌviì mì wó.

14 Ye ꞌvee ndâ Àsìngìrítù, ta Fèlègónì, ta Èrèmésì, ta Pàtòróbà, ta Èrémà, ta ndâ náꞌvindí ŋìnó mbe kû dù ta ndú kà.

15 Ye ꞌvee ndâ Fìlòlógu, ta Júlìyà, ta ndâ Nèréwù, ta námì wó, ta Òlímbà, ta ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á mì ndú kà.

16 Yo ꞌvee tí yo gbí òkò tí yo ta bà òlò gbí tù yo go i mì ndâ náꞌvindí.

Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mì ze kàá ꞌvee yo.

Ndòngbú có mì Páwòlò ji ndâ ꞌduù Rómà

17 Ye kû ꞌdeke tí ye ji yo, ndâ náꞌvindí, máa, yo kpolo ṛo yo mítí ndâ mbe kû njèè gbí òkò tí yo ta bà ŋònòkò muu yo ꞌdo tí yúcó tí nó náa à nìbà  ji yo nó gî, yo mò tí yo ꞌdo tí ndú gî. 18 Tacó ndâ mbe bàkà ŋa i tí nò kû bàkà me nèté mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì lá, ndú kû bàkà káa ꞌdóó ndâ i mì ndú mbe nìkì tí ndú; ndú kû eendi ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu ndú me njíꞌdí nó ta banga nje, ta bà toṛo bàà mítí có. 19 Káa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌdi tàwo bà zèè Banga-Ngú-Có mì yo ta njembí yo gbaànjé gî. Tacó énò, tàkòcò ye peteke gítí yo ngé ndii gî. Có gbí njembí ye énó máa, muu yo ꞌví dù ta o ꞌdáá gî ká gítí i ŋìnó dú nô, wàa có mì yo ꞌví dù ta vò i wálá. 20 Mbíṛì tí mbe ꞌdê njembí bà si yo ꞌví ꞌdò Gba-wàtà mí to ta kò yo. Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌví cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo.

21 Tìmàtéyò tí ka ye mbe nèté ꞌvee yo ngé ma. Ndâ Lúcìyò, ta Jàsónì, giì je Sòsìpàtérè, tí ndâ nambe ye, delè ꞌvee yo ngé ndii gî.

22 Ye tí Tèrètíyò, tí mbe kû cu wáràgà tí nó tacó tí Páwòlò, kû ꞌvee yo ta ṛè mì Mbe tí ndoo.

23 Gáyù tí ꞌduù tí nó náa ye kpónó kû dù a i ꞌbá mì wó nó, delè náa ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì kû kili mí ꞌbá mì wó nó, ꞌvee yo ngé ma.

Èrásìtù tí mbe kû kpolo tí ndâ i-mírì gbí gbata, ta náꞌvindí ndoo Kùwàrítò ꞌvee yo. ( 24 Ye kû ꞌdeke tí ye máa, Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌví cù ꞌdê ngo cù wó á mítí yo ꞌdáá gî. Go-i-tí-nò)

Páwòlò ùlù Mbíṛì ta bà ꞌdeke tí wó

25 À ùlù Mbíṛì! Wotí bà je wotí bà tee njembí yo mítí Mbe tí ndoo tí kpoò ji yo go Banga-Ngú-Có mì ye náa ye kû ma tí có gítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó, kuu tí wó. Có tí nò gbí ndâ ká o táánò sàà a có kóó. 26 Káa à kpónó ꞌdè gbí  á gí sè gî. A ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ká cu có tí nò mí gbí ndâ wáràgà mì ndú, náa à kpónó kû ma ji ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, a go có mì Mbíṛì tí nó mbe kû ꞌvala ká dúú bà ya tí  nô. Tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì, ndú delè ꞌví ꞌdi ta có mì wó. 27 À ùlù Mbíṛì tí gbèe mbe ꞌdi gbí-o dúú bà ya tí  ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. Go-i-tí-nò.

1 Kòríndì

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

KPÉDÉLÉ KÒRÍNDÌ

Kpédélé bà cu wáràgà mì Páwòlò ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Kòríndì

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, náa a Mbíṛì ká cu ꞌbì wó mítí ye ꞌdo gbí ꞌdóó có mì wó tí Mbíṛì, máa ye dù tí tú mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, ká kû cu wáràgà tí nô. Ze kû gbo gbí bà cu wáràgà tí nó ta náꞌvindí ndoo Sòsìténè, 2 ji yo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Kòríndì. Yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì toṛo ndâ vò i mì yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî nô, yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tèꞌé tí yo tacó bà kaa yo mò gí mì wó tí Mbíṛì toko ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdeke tí ndú tí ndâ bàndò ꞌdáá gî ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, énó máa yí a Mbe tí ndoo ta ndâ yì ꞌdáá gî nô. 3 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Bu ndoo tí Mbíṛì, ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Jézù tí Bìndi-Mbíṛì énó máa, ndú ꞌví toko nambeè ta yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa.

Tó i gbí bà dù toko ta Bìndi-Mbíṛì

4 Ye kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì ta o ꞌdáá gî tacó tí yo, tacó nambeè mì wó tí Mbíṛì náa yí bàkà ji yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nô. 5 Mbíṛì wu bà ꞌdè có mí gbí nje yo me gbolò, yí delè giì je muu ji yo me gbolò ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 6 Yúcó tí nó náa ye ꞌdè ji yo gítí Bìndi-Mbíṛì nó kpónó bàkà kudu mí gbí njembí yo 7 tí ŋa ŋìnó náa yo kpónó kû ùndi o bà tùbà tí Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ta gbèe i-nambeè mì Mbíṛì Mbe gboo ꞌdo mì yo wálá. 8 Mbíṛì bà je wotí ji yo tacó wàa, yo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta i-nô mì yo wálá nó yee tí ndòngbú o tí nó, tí o bà gì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nô. 9 Mbíṛì tí nó tí mbe tèꞌé tí yo gí bà dù toko ta ꞌViì mì wó, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe tí ndoo nó, a mbe kû ṛu káa ndi ngo nje wó.

ꞌBè gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

10 Ye kû yù ꞌdo mì yo ꞌdáá gî a nambeè ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, énó máa, yo ꞌdáá ꞌví eṛe gba có mì yo ká gbaànjé, ndâ náꞌvindí ye. Yo ùnje énó máa, yo bà si gbínje ꞌví dù gbí òkò tí yo wálá, ŋa bà koṛo có mì yo delè ta ndeṛè bà bàkà i mì yo ꞌdáá gî ꞌví dù ká gbaànjé. 11 Ye kû ꞌdè có tí nò ji yo tacó ye ꞌdi có ꞌdo mì ndâ ꞌduù mì niì tí nó tí Kèlèyónè nó énó máa, gbí òkò tí yo kà nìkì ngé gî lá, ndâ náꞌvindí ye. 12 Có tí nó ta go bà ꞌdè ji yo tí ye nó a ŋìnó máa, à gbí òkò tí yo kà a ꞌbè: ꞌduù ŋìnó máa, «Ye a ꞌduù mì Páwòlò,» ŋìnó máa, «Ye a ꞌduù mì Àpólò,» ꞌduù ŋìnó máa, «Ye a ꞌduù mì Kéfà,» ŋìnó máa, «Ye a ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì.»

13 À njèè gbí Bìndi-Mbíṛì gî? Àá táánò gbì a Páwòlò mítí njèèkpè mû? Àá táánò caka tí yo ta ṛè Páwòlò? 14 Ye kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó ye táánò caka ꞌdo gbí òkò tí yo cuki káa tí ndâ Kìrísìpù ta Gáyù. 15 À má énó, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo bà ꞌde wotí bà ꞌdè có énó máa, àá táánò caka tí yì ta ṛè ye nò wálá. 16 Ye koṛo có énó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù náa ye táánò caka tí ndú káa ndâ ꞌdakò tí nó tí Ìsìtèfánà nó ta ndâ ꞌduù mì wó. À má ta bà ꞌdè có ta yúcó, mbí ye kákáꞌi tí ꞌbí ꞌduù náa ye caka tí wó bìndi ndâ ꞌduù tí nò ta bà muu ndú náa ye ꞌdeke ndú nò lá, 17 tacó Bìndi-Mbíṛì táánò tuu ye me tacó bà caka tí ndâ ꞌduù lá, yí tuu ye a i tacó bà ma Banga-Ngú-Có. Yí delè táánò tuu ye nò me tacó bà gì gí bà ma Banga-Ngú-Có ta bà ꞌvanda có kpènjèngèꞌvèè, tí ndâ có bà ꞌdi gbí-o mì ndâ ꞌduù muu to tí nó, nò lá. Tacó ndâ có bà ꞌdi gbí-o tí nò kpènjèngèꞌvèè nò kû bàkà có gítí bà cì Bìndi-Mbíṛì mítí njèèkpè mû tí có ta gbí  wálá.

Bìndi-Mbíṛì a wotí ta bà ꞌdi gbí-o mì Mbíṛì

18 Có gítí bà cì Jézù mítí njèèkpè mû gbí tù ndâ ꞌduù tí nó mbe giṛiꞌo gî nó go mòngò gbí tù bô, káa à gbí tù ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû co tí kpokèjì mì ꞌválá nó, a có gítí wotí mì Mbíṛì. 19 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Mbíṛì máa,

«Ye bà voloko gbí kpokèjì bà ꞌdi gbí-o mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o gî.

Ye bà bàkà bà ŋòꞌo mì ndâ mbe kpo-ṛo tí i ta gbí  wálá.»

20 À má énò, ndâ mbe ꞌdi gbí-o kpónó ngò? Ndâ kpo-kpò mbe ŋò wáràgà, ta ndâ kpo-kpò mbe kû ꞌviiki gbí có kpónó gbí to ngàyi? Mbíṛì kpónó yù gbí ndâ i-ŋónókó mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o muu to tí nó gí sè lá? 21 Káa có gbí muu Mbíṛì má lê énó máa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌví ŋò yì tí Mbíṛì ni ꞌdo gbí ꞌdóó bà ꞌdi gbí-o mì ndú lá, yí bàkà énò tacó à gbí njembí wó a có bà ꞌvala ndâ ꞌduù, ta «có ŋónókó» tí nó náa ndoo kû ma nô.

22 Ndâ Jùdéyà kû ù a ndi bà ŋò ndâ seṛè, ta ndâ mbó ndi ꞌbì Mbíṛì, ndâ Ìgìrígì kû ù a ndi bà ꞌdi kòcò ndâ mbe ꞌdi gbí-o. 23 Káa ndoo kû ma a có gítí Bìndi-Mbíṛì náa à gbì yí mítí njèèkpè mû, tí có mbe kû pèè njembí ndâ Jùdéyà, káa ndâ Ìgìrígì kû si a i tí có ŋónókó. 24 Káa à má ji ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tèꞌé tí ndú gî, tí ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì, có ŋónókó tí nò náa ndoo kû ma nò a Bìndi-Mbíṛì tí wotí mì Mbíṛì, a Bìndi-Mbíṛì tí bà ꞌdi gbí-o mì Mbíṛì. 25 Có ŋìnó náa àá mì Mbíṛì a có ŋónókó nó a có ta gbí  me gbolò ndii gbí có mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o muu to tí nó gî. Bìndi  i ŋìnó tí jóꞌdókò i mì Mbíṛì nó a i mbe kpolo ndii ꞌbilì ndâ mbe wotí muu to tí nó gî.

26 Yo koṛo muu yo á gítí o bà tèꞌé tí yo mì Mbíṛì táánò gi, ndâ náꞌvindí; ndâ ꞌduù muu to tí nó táánò ŋò ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí yo tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o ṛo ndú lá, ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí yo táánò me ndâ mbe wotí lá, ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí yo táánò delè me ndâ ꞌviì mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛè ndâ mbe jò ndú a ṛè nó lá.

27 Káa Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí mbe ŋónókó, tacó bà te nô mí ṛo ndâ mbe ꞌdi gbí-o, Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí jóꞌdókò ꞌduù tacó bà te nô mí ṛo ndâ mbe wotí, 28 Mbíṛì giì cu ꞌbì wó mítí i ŋìnó ta gbí wó wálá, náa ndâ ꞌduù muu to tí nó si tí có lá, yí delè kû cu ꞌbì wó mítí ꞌbí i, kpêtí i tí nò má wálá, tacó bà bàkà ndâ i ŋìnó náa ndú kuu tí  nó tí ndâ i lá. 29 Tacó wàa, ꞌbí ꞌduù muu to tí nó ꞌví cè ta cè-ꞌbì máa, yì ma kùṛo Mbíṛì nò lá, 30 tacó a Mbíṛì ká toko yo ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, à delè káa Mbíṛì ká bàkà Jézù tí ṛèngbó bà ꞌdi gbí-o mì yo, tí mbe si ndoo ꞌví dù tí ndâ jáá ꞌduù á kùṛo wó tí Mbíṛì, tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa yí tí Mbíṛì kaa ndoo mò gí mì wó gî, delè tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa à toṛo ndâ vò i mì ndoo gî nô. 31 Tacó énò, à giì cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Go bà cè cè-ꞌbì má tí ꞌduù, yí ꞌví cè a i ta ṛè Mbíṛì.»

2

Có gítí Bìndi-Mbíṛì náa à gbì yí mítí njèèkpè mû

1 Ta o tí nó náa ye táánò ya tí  gí mì yo kà nó, ye ya me ta bà ma yúcó mì Mbíṛì ji yo ta ndâ kpo-kpò có lá, ye delè ma me ta bà ꞌdè ndâ có mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o lá, ndâ náꞌvindí ye. 2 Tacó ta o tí nó náa ye táánò kuu mì yo kà nó, ye eṛe muu ye cuki ká gítí bà ꞌdè có gítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ta có gítí bà gbì yí mítí njèèkpè mû. 3 Ye táánò ya gí mì yo kà ta wotí tí ye wálá. Ye ya ta gúku ká tí ye. Ye ta o tí nò kû gu ká kpùṛù-kpùṛù énô. 4 Ye ta o tí nò toṛo me bàà mítí có mì ye náa ye ꞌdè ji yo nó lá, ye te me banga mítí có tí nó náa ye ma ji yo nó go i mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o muu to tí nó lá. Ye tù ji yo káa bà wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. 5 Tacó wàa, ndeṛè bà tee njembí yo mítí Mbíṛì ꞌví dù me ꞌdo gbí có bà ꞌdi gbí-o mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá, à ꞌví dù a i ꞌdo gbí wotí mì Mbíṛì.

Bà ꞌdi gbí-o mì Mbíṛì

6 Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ze ma có bà ꞌdi gbí-o a ji ndâ ꞌduù tí nó náa gbí dìì ndú yù gítí có mì Mbíṛì gî nó. Káa bà ꞌdi gbí-o tí nò me bà ꞌdi gbí-o mì ndâ ꞌduù tí nó kpónó kuu muu to tí nó nó lá. À delè me ŋìndi ndâ mbe wotí mbe kû zogo to tí nó, náa wotí mì ndú bà mìì gî nó, lá. 7 Ze kû ma a có kóó, tí có bà ꞌdi gbí-o mì Mbíṛì náa yí táánò ngùù ꞌdo tí ndâ ꞌduù gî, tí tó có náa yí koṛo si mí to tacó tí ndoo sàà táánò kùṛo bà suu to tí nô. 8 Gbèe ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ gba muu to tí nó mbe ꞌdi gbí có tí nó wálá, tacó ndú má ꞌdi gî, ndú táánò bà gbì ꞌduù tí nó tí mbe tí ngbaꞌo nó mítí njèèkpè mû wálá. 9 Káa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«ꞌBí i náa ꞌbí ꞌduù jé mbe ŋò ta ṛo wó wálá,

tí i náa ꞌbí ꞌduù jé mbe ꞌdi có gítí  ta tù wó wálá,

tí i náa ꞌbí ꞌduù jé mbe koṛo có gítí  wálá,

ŋìnò a i tí nó náa Mbíṛì bàkà si mí to

tacó tí ndâ mbe zè yí nìkì ma nô.»

10 Mbíṛì tuu a Bèṛi mì wó tí Mbíṛì gí bà ꞌdè gbí i tí nò ji ndoo, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì a mbe pà gbí ndâ i lézé-lézé yee ngé ṛèngbó ndú, à kpêtí káa ndâ kpóló-kpolo có kóó ŋìnó mì Mbíṛì. 11 ꞌBí ꞌduù ta wotí bà ꞌdi gbí ndâ có gbí njembí ꞌbí ka wó tí wó wálá, à káa bèṛi mì ꞌduù ká ꞌdi gbí ndâ kóṛó-koṛo có gbí njembí wó. À má énò, ꞌbí ꞌduù delè mbe ꞌdi gbí ndâ kóṛó-koṛo có mì Mbíṛì wálá, à káa Bèṛi-mì-Mbíṛì. 12 Bèṛi tí nó náa Mbíṛì kpónó je ji ndoo nó me bèṛi mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá. Yí je ji ndoo a Bèṛi mì wó tí Mbíṛì, tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌdi ta gbí ndâ i-nambeè tí nó náa yì tí Mbíṛì kaa ji ndoo sínò nô.

13 Ndoo kû ꞌdè gbí ndâ yúcó mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu gbí njembí ndú nó me ta ndâ có náa a ndâ mbe ꞌdi gbí-o muu to tí nó ká nìbà ndú ji ndoo nò lá, ndoo kû ꞌdè a i ta ndâ có náa a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká nìbà ndú ji ndoo. 14 ꞌDuù ŋìnó ta Bèṛi-mì-Mbíṛì gbí njembí wó wálá nó ùnje gítí bà ꞌde ndâ i-nambeè ꞌdo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì lá, tacó ŋa ꞌduù tí nò ꞌdi gbí ndâ i-nambeè tí nó lá. Ndâ i-nambeè tí nò ṛo wó ꞌdáá gî káa ndâ i ta gbí ndú wálá, tacó à kû ŋò i gbí ndâ i tí nò ni ká ta wotí mì Bèṛi. 15 ꞌDuù tí nó ta Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu gbí njembí wó nó ꞌviiki káa gbí ndâ i ꞌdáá gî, káa ꞌduù mbe ꞌviiki gbí njembí wó wálá. 16 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«A ꞌdi ká ꞌdi gbí có gbí njembí Mbíṛì gî,

tacó wàa ꞌduù tí nò ꞌví nì ta bà i ji Mbíṛì?»

Káa njembí ndoo a njembí Bìndi-Mbíṛì.

3

Ndâ bòò mì Mbíṛì

1 Bà ꞌdè có ji yo go bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu gbí njembí ndú nó táánò kpò ye gî, ndâ náꞌvindí ye. Tacó énó ye giì ꞌdè có ji yo ká go bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌvala ká gbí ŋa kpokèjì bà ꞌvala ndò mì ndâ ꞌduù muu to tí nô. Ye ꞌdè có ji yo go bà ꞌdè có ji ndâ dó ꞌviì gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì.

2 Ye táánò ko yo ta ngo kí, ye ko yo me ta ndâ kùùkpò i-zó-zò lá, tacó yo ta o tí nò ꞌviindi tí yo gítí bà zò ndâ kùùkpò i-zó-zò lá. À kpêtí ká kpónó, yo ꞌviindi tí yo kálásê, 3 tacó yo kû ꞌvala go có mì ndâ ꞌduù muu to tí nó kálásê. Yo lê má kû tò kiì, yo delè má kû ꞌdèèkè mà, gbí có tí nó me énó máa, yo kû ꞌvala káa cè ŋa bà ꞌvala ndò mì ndâ sè ndâ ꞌbí ꞌduù muu to tí nó lá? 4 Tacó ꞌbí ꞌduù má ꞌdè có énó máa, «Ye a ꞌduù mì Páwòlò,» bìndi  ꞌbí ka wó giì ꞌdè có énó máa, «Ye a ꞌduù mì Àpólò,» yo kû bàkà nò me cè bà bàkà i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá?

5 À má énó, Àpólò tí nò a yè? Páwòlò delè a yè? Ze a ndâ bòò mì Mbíṛì, náa Mbíṛì táánò tuu ze ji yo tacó bà konì yo wàa yo ꞌví ù ta nje gítí yì tí Mbíṛì. Mbíṛì táánò tuu ꞌduù ŋìnò ká ta ŋa nèté mì wó, yí giì tuu ka wó ká ta ŋa nèté mì wó. 6 Ye táánò ṛò a njì ŋa, bìndi  Àpólò giì ja ngo mítí kû i, káa a Mbíṛì ká giì si kú i tí nò ꞌví uu gí yaà. 7 À má énó, mbe ṛò i me i lá, mbe ja ngo gítí kú i delè me có lá, i káa Mbíṛì tí mbe je bà uu ndò ji kù i. 8 ꞌBè gbí òkò tí ndâ mbe ṛò i, ta mbe ja ngo gítí kú i wálá, Mbíṛì bà ko mboo nèté mì ndú ji ndú ꞌvii ká ta ŋa nèté mì ndú. 9 Tacó ze a ndâ kaà gbí nèté mbe kû bàkà nèté tacó tí Mbíṛì. Káa yo a njí mì Mbíṛì.

Yo delè a ꞌbá mì Mbíṛì. 10 À má go nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ye nó, ye a gbolò ꞌduù kùṛo ndâ mbe bì ꞌbá. A ye ká sè tà ꞌbá, bìndi  ꞌbí ꞌduù giì bì kû ya tí  gí yaà. Káa wò tí mbe kû bì ꞌbá tí nò ya tí  gí yaà nò ꞌví koṛo muu lo gítí cè ŋa bà bì i mì lo. 11 Tacó ꞌbí ꞌduù bà sè tà ꞌbí ꞌbá bìndi ŋìnò náa à sè gî nò wálá. Ṛè ŋìnò náa à sè gî nò a Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

12 ꞌBí ꞌduù má bì i kû ya tí  gí yaà mì pí tà ꞌbá tí nó ta dâꞌbì, ꞌbí ꞌduù ꞌví bì ta fádà, ꞌbí ꞌduù ꞌví bì ta ndâ banga ŋa díí ta i gbí ndú me gbolò, ꞌbí ꞌduù ꞌví seke a ndâ njí-mû mí pí , ꞌbí ꞌduù ꞌví po a mbílì, ꞌbí ꞌduù ꞌví po a kùngbó cû. 13 Àá bà tùbà cè ŋa mbó ndi ꞌbì ndâ ꞌduù tí nò gbaànjé-gbaànjé gî. Yé tí nó kèjì gí bà too ta wu nó bà gbaa ndâ i ꞌdáá mí gbí ngbàà ṛi, bìndi  a wu tí nò ká bà tùbà cè ŋa nèté mì ꞌduù gí sè. 14 I tí nó náa ꞌduù bì mí pí tà ꞌbá tí nò nó má doo lá, àá bà ko mboo nèté mì ꞌduù tí nò ji yí. 15 Káa nèté mì ꞌduù má doo gî, yí bà bè gbí nèté mì wó gî, káa yí bà ꞌvala go ꞌduù mbe ꞌvala ꞌdo gbí wu nó gî.

16 Yo ŋò ni lá máa yo a ndâ ꞌbá mì Mbíṛì? Yo delè ŋò ni lá máa Bèṛi-mì-Mbíṛì kû ꞌvala gbí njembí yo? 17 ꞌDuù má kiꞌviki ꞌbá mì Mbíṛì, Mbíṛì bà kiꞌviki ꞌduù tí nó, tacó ꞌbá mì Mbíṛì a ꞌbá náa Mbíṛì kaa mò gí mì wó tí Mbíṛì gî. Káa ꞌbá-Mbíṛì tí nò a yo.

18 ꞌDuù ꞌví eendi tí wó ta kpéétí wó lá. ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo má kû koṛo có máa, ndâ ꞌduù muu to tí nó kpónó kû si yì tí mbe ꞌdi gbí-o, si ꞌduù tí nò má gì tí ŋónókó má kózò gî, yí ꞌví giì ꞌdi gbí-o a ꞌdo ndiì. 19 Tacó i tí nó náa ndâ ꞌduù muu to tí nó kû si tí bà ꞌdi gbí-o nó a i-ŋónókó kùṛo Mbíṛì. Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Yí zèè ndâ mbe ꞌdi gbí-o gbí tiṛì mì ndú.» 20 À giì cu ꞌbí  kákáꞌi énó máa, «Mbíṛì ŋò ni gî máa, có gbí ndâ kóṛó-koṛo có mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o wálá.»

21 À má énò, ꞌbí ꞌduù ꞌví cè cè-ꞌbì ta ṛè ndâ ꞌduù muu to tí nó lá, tacó ndâ i ꞌdáá gî a ndâ i mì yo: 22 à má a Páwòlò, à má a Àpólò, à má a Kéfà, à má a to tí nó, à má a ꞌválá, à má a ku, à má a kpónó, à má a taàbé, ndâ i ꞌdáá gî a ndâ i mì yo, 23 káa yo a ndâ i mì Bìndi-Mbíṛì, bìndi  Bìndi-Mbíṛì a i mì Mbíṛì.

4

Ndâ tú mì Bìndi-Mbíṛì

1 Yo kùtàá bà si ze tí ndâ bòò mì Bìndi-Mbíṛì mbe kû kpolo tí ndâ có tí nó táánò tí ndâ có kóó mì Mbíṛì nô. 2 Káa kpóló-kpolo có mì ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdè có kóó ji yí nó a ŋìnó máa, yí ꞌví dù me mbe fílí nje lá. 3 Káa a má gítí bà miṛi ye, bà ꞌviiki ye mì yo, ta bà ꞌviiki ye gbí ngbàngà mì ndâ ꞌduù muu to tí nó, bàkà i ta ye gbaànjé lá. À má ta bà ꞌdè ta yúcó, ye ngbá ꞌviiki tí ye lá. 4 Njembí ye ká ngbáṛángàꞌi. Kpêtí ká énò, ye kû ꞌdè me có máa, ye co jóró ꞌdo gbí vò i gî nò lá. À káa Mbíṛì ká bà ꞌviiki ye.

5 À má énò, ndoo co kpónó gí bà waa có mítí ꞌbí ꞌduù á kùṛo o bà co ṛi bà waa có á kùṛo bà gì Mbe tí ndoo lá. Yí kèjì gí bà tùbà ndâ i ŋìnó náa ndoo bàkà ndú gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó gí ṛo ngbaꞌo; yí kèjì gí bà ꞌdè gbí ndâ có kóó tí nó gbí njembí ndoo nó ꞌdáá gî gí sè, bìndi  Mbíṛì bà giì ko mboo ndâ tó i mì ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé go ŋìnó náa à tí  nó ji ndú.

6 Ye kpónó ꞌdè có tí nò ta ṛè ze ta Àpólò nó ká go cè tiṛì nô, ndâ náꞌvindí, tacó wàa yo ꞌví mèlè ta ndi ze, wàa yo ꞌví ꞌdi ta gbí có tí nó máa, «Ndii muu có tí nó náa à cu mì gbí wáràgà mì Mbíṛì nó lá,» nô. Tacó yo bà giì luguu tí yo ta bà wu gbí ꞌbí ꞌduù, bìndi  yo giì cònje gítí ꞌbí ꞌduù. 7 Tacó a ꞌdi ká bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí yo? A yè ká mì yo náa à je ji yo me jé-je lá? Káa à má je i ji yo jé-je, yo kû cè cè-ꞌbì muu  goòlá à me i-nambeè náa à je ji yo me sínò lá nò, tacó yè?

8 Yo kpónó a ndâ mbe yéŋì gî! Yo kpónó gì tí ndâ mbe i gî! Yo gì tí ndâ kpo-kpò gba si ze mí to gî! Có gbí njembí ye máa, yo kùtàá ꞌví dù tí ndâ kpo-kpò gba ta yúcó, tacó wàa ndoo ꞌví dù ta ndoo tí ndâ kpo-kpò gba. 9 Tacó ye ŋò goòlá Mbíṛì waa có mítí ze tí ndâ mbe kû ma có mì wó, máa, à ꞌví zi ze mí gbí njì ṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, tacó wàa, ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, ta ndâ basìlì ꞌví ŋò ta ṛo ndú.

10 Ze dù tí ndâ mbe ŋónókó ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, káa yo dù tí ndâ mbe ꞌdi gbí-o ta bà dù toko ta Bìndi-Mbíṛì! Wotí tí ze wálá, káa yo a ndâ mbe wotí! Ndâ ꞌduù te duù mítí ze lá, káa ndú kû te duù mítí yo! 11 Ze yee tí o tí nó kpónó go có tí nó gbí nje ye nó kû kònò go, ze kû kònò go ngo, ze kû nò ta zì bòngo tí ze káṛákà-káṛákà, à kû gbì ze; dúú bàndò tí ze wálá, 12 ze kû zò i ꞌdo gbí bà ka wuꞌo. ꞌDuù má kû be ze, ze kû cù ꞌdê ngo cù mítí ꞌduù tí nò; à má kû mèèkèꞌi tí ze, ze kû kònò ndâ vò i tí nò náa à kû me mítí ze nò; 13 à má kû ꞌdè ndâ vò có mítí ze, ze kû ꞌvìsì gí tàkò ndú káa tó có. Ze kpónó ká go zùkùmèè mì ndâ ꞌduù á muu to tí nô, ze kpónó a ndâ pù muu ndâ i ꞌdáá gî.

14 Ye kpónó kû cu wáràgà tí nó ji yo me tacó bà te nô mí ṛo yo lá. Ye kû cu ji yo a i tacó bà kpo-gbí-tà-tù yo tí ndâ ꞌdóó ꞌviì mì ye, tí ndâ wú-gbí-ṛé ye. 15 Tacó kpêtí ndâ mbe kû nìbà i ji yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù má me mbè ká go tùmèṛè, bu yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù gbí òkò tí ndú ꞌdáá gî gbaànjé káa ye tacó a ye ká ya ta Banga-Ngú-Có ji yo. 16 À má énò, ye kû je wotí ji yo máa yo mèlè ndi ye.

17 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa ye kû tuu tí  ta Tìmàtéyò ji yo nó ká nò. Yí a ꞌdóó ꞌviì mì ye, tí tó ꞌviì mì ye, mbe kû ꞌvala toko ta Mbe tí ndoo ta njembí wó gbaànjé. Yí bà ꞌva mbí yo gítí cè ŋa bà ꞌvala ye toko ta Bìndi-Mbíṛì, náa ye má kû nìbà i ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí ndâ bàndò ꞌdáá gî.

18 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo kà kû luguu tí ndú máa ndâ yì ma, goòlá ye kèjì gí mì yo kà wálá nô. 19 Káa ye kèjì gí mì yo kà kpónó-kpónó, náa Mbíṛì má je nó ji ye gî nò. Àá bà dù gbí muu ye ta o tí nò náa ye bà ya tí  gí mì yo kà nò, me káa có gítí bà ꞌdè ndâ có gítí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû luguu tí ndú máa ndâ yì ma nó cuki lá. Có bà ŋò énó máa, wotí kuu tí ndú wè, delè kuu gbí muu ye. 20 Tacó Mbíṛì kû zogo to tí nó me ká ta có cuki lá, yí kû zogo ta wotí. 21 À tí yo a go ngàyi? Máa, ye gì gí mì yo kà ta kpo-ꞌbilì, wèè, ta pétékè ꞌbì?

5

Bà gbètèkè tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí òkò tí ndú

1 Ye ꞌdi có énó máa yo kû gbètèkè tí yo gbí òkò tí yo kà tí vò ŋa ŋìnó náa à kpêtí káa ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì nì lá nó, ndú bà gbètèkè tí ndú gbí òkò tí ndú yee tàkò ŋa ŋìndi yo nò wàlà. Yo volo ŋìndi yo ká ngé tí ŋa ŋìnó náa ꞌduù kû tèṛì cìkii nawù bu wó. 2 Ŋa i tí nò kùtàá má volo tí yo volo, wàa yo ꞌví mò ta ꞌduù tí nò mbe kû bàkà nó ꞌdo gbí òkò tí yo gî, à nìkì ma, káa yo ndí  kû giì si tí i bà mba tí yo.

3 Ye tà kpêtí kpónó má me mì yo kà lá, njembí ye ká gáꞌdáá tí yo kà. Ye delè kàá waa có mítí ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo mbe kû bàkà ŋa vò i tí nó ta ṛè mì Mbe tí ndoo tí Jézù sàà gî. 4 Yo kili ta bà muu yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù, wàa ye delè ꞌví dù á kàá kû ꞌdeke tí ye ji Mbe tí ndoo tí Jézù, 5 tacó bà je wotí bà je ꞌduù tí nò mbe kû bàkà ŋa vò i tí nò gbí òkò tí yo nó ji Gba-vò-i, wàa Gba-vò-i ꞌví nìbà vò i ji yí, tacó wàa lilí wó ꞌví ꞌvala ta o bà co ṛi mì Mbe tí ndoo tí Jézù.

6 Bà mba tí yo nò nìkì lá! Yo ŋò ni lá máa, gbèe kínì kû volo yâ? 7 À má énò, yo mò vò ꞌduù tí nó gbí òkò tí yo, mbe kû volo yo go gbèe kínì mbe kû volo yâ nó gî, tacó wàa yo ꞌví dù tí ndâ cèe ꞌduù go ŋìnó náa à tí . Tacó à waa mbelè Bìndi-Mbíṛì tí ꞌviì-rómbo mì ndoo tí i-cí-ci á gítí o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì gî. 8 À má énò, ndoo bàkà gbolò o tí nò me ká ta bà zò káa yâ ŋìnó ta kínì gbí , tí kínì bà mbè ndâ ka tí, delè tí kínì sogote nó lá. Ndoo zò ta ngbáṛángà njembí ndoo, ndoo zò ta tiṛì gbí njembí ndoo lá, ndoo delè ꞌví zò ta yúcó.

9 Ye táánò cu wáràgà ji yo énó máa, yo ꞌví nì kaà ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nó lá. 10 Káa ye ta o tí nò nì me ndâ ꞌduù ŋìnò mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá mbe kû sì tí ndú ká sàkàmàà, tí ndâ mbe gàmàtà mbe kû zò ꞌve i mì ndâ ꞌduù, delè tí ndâ mbe kû kùmùkù ndâ i mì ndâ ꞌduù, tí ndâ mbe kû bàkà i ji ndâ sú mbíṛì nó lá. 11 Gbí có mì ye nò táánò a i énó máa, yo ꞌví nì kaà ta ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌdè có máa yì a náꞌvindí yo tí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì káa yí kû sì tí wó ká sàkàmàà nò lá; yo ꞌví nì káa ta yí lá, náa yí má a mbe gàmàtà, náa yí má a mbe kû bàkà i ji ndâ sú mbíṛì, náa yí má a mbe kû ꞌdè vò có, náa yí má a vò mbe njù pe, náa yí delè má a mbe ngbà nò. À kpêtí káa bà toko ꞌbí yo mí gbí i-zó-zò ta ŋa ꞌduù tí nò, yo ꞌví bàkà là.

12 Ye táánò ꞌdè có tí nò me gítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó lá. Tacó nèté mì ye ta bà ꞌviiki ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì lá nó a yè? Nèté mì yo me a i ta bà ꞌviiki ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili to ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó lá? 13 À káa Mbíṛì ta kpéétí wó ká bà ꞌviiki ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì lá nô. «Yo mò vò ꞌduù tí nò á ꞌdo gbí òkò tí yo gî,» á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nô.

6

Bà ya ta náꞌvindí gí gbí ngbàngà

1 Có má kuu gbí òkò tí ndâ ꞌbí ꞌduù ta náꞌvindí wó gbí òkò tí yo, ꞌduù tí nò bà koṛo a cè gbí kò có yè, wàa yí ꞌví o tí  ta muu yo tí ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì ya gí bà kpì ngbàngà tí náꞌvindí wó mí kùṛo ndâ gba ŋìnó mbe kû co me tí jáá kpokèjì mì Mbíṛì lá nó? 2 Yo ŋò ni lá máa, ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì nó kèjì gí bà dù tí ndâ mbe waa có mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî? Káa yo má a ndâ mbe waa có mì ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, bà pà làyì gítí ndâ víí có gbí òkò tí yo bà kpò yo gî? 3 Yo ŋò ni lá máa, a ndoo wúnò ká bà waa ndâ có mì ndâ basìlì? À má énò, à kpónó ꞌví giì kpò tí, tí ndoo nó a bà waa có mì ndâ ꞌduù mbe kû ꞌvala muu to tí nó? 4 Káa, à má énò, yo kû kaa ndâ có gbí òkò tí yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, ya tí  gí gbí ngbàngà kùṛo ndâ ꞌduù tí nó ta ṛè ndú gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù wálá nó, tacó yè? 5 Nô ṛo yo wálá tacó yè? Gbí có mì yo nò énó máa, gbèe ꞌduù gbí òkò tí yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí mbe ꞌdi gbí-o, tacó wàa yí ꞌví dù tí mbe kû ꞌviiki gbí ndâ có gbí òkò tí yo wálá? 6 Yo kû zò tí yo gbí òkò tí yo go ndâ sè! ꞌDuù loko ká mítí náꞌvindí wó ta ngbàngà mí kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù lá!

7 Gbí bà jaka tí yo gbí òkò tí yo ta kpéétí yo ya tí  gí gbí ngbàngà nò énó máa, ꞌbí i mbe lè gî kuu gbí òkò tí yo. À wálá nìkì mì yo a bà gbì gbí njembí yo gítí bà kònò ndâ vò i tí nó náa à kû me mítí yo nó? À wálá nìkì a bà kùmùkù ndâ i mì yo mì ndâ ꞌduù? 8 Káa à kpónó giì dù gàá nó a yo ká giì loko kû bàkà vò i gbí òkò tí yo tí ndâ náꞌvindí!

9 Yo ŋò ni lá máa, ndâ ꞌduù tí nó mbe kû co me tí jáá kpokèjì mí Mbíṛì lá nó bà dù tí ndâ bòò gba mì Mbíṛì wálá nò lá? Yo si ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo lá; ŋìnó a ndâ mbe kû gbètèkè tí ndú, ta ndâ mbe kû bàkà i ji ndâ sú mbíṛì, ta ndâ mbe bàkà bangbaya, ta ndâ mbe kû sì ta ndâ ka ndú ꞌdakò, 10 ta ndâ mbe ngbà, ta ndâ mbe gbolò njembí, ta ndâ vò mbe njù pe, ta ndâ mbe ꞌdè vò có, giì je ndâ mbe kùmùkù i mì ndâ ꞌduù; ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò bà ꞌde bà dú tí ndâ i-zógó-zogo mì Mbíṛì wálá. 11 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo táánò a ndâ ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ vóló-volo ꞌduù tí nò náa ye ꞌdeke ndú nò. Káa à giì caka tí ndú gî, à kaa ndú mò gí mì Mbíṛì gî, à giì bàkà ndú tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ta ṛè mí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, delè ta ṛè mì Bèṛi-mì-Mbíṛì mì ndoo gî.

Yo si dìì yo tí ndâ i bà ùlù Mbíṛì

12 «Ndâ i ꞌdáá gî kùṛo ye káa ndâ i mbe ꞌvii ṛo ꞌbá,» káa ndâ i ꞌdáá gî me ndâ i mbe konì ꞌduù lá. «Ndâ i ꞌdáá gî kùṛo ye káa ndâ i mbe ꞌvii ṛo ꞌbá,» káa ꞌbí i gbaànjé mbe ꞌvìsì ye tí i-zógó-zogo mì wó nò wálá. 13 «I-zó-zò a i tacó bà zò gí gbí yì ꞌduù, yì ꞌduù delè a i tacó tí i-zó-zò,» káa Mbíṛì bà voloko gbí ndú só gî. Dìì ꞌduù me i tacó bà gbètèkè  lá. Dìì ꞌduù a i tacó tí Mbe tí ndoo, bìndi  Mbe tí ndoo a i tacó tí dìì ꞌduù, me i tacó bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nó lá. 14 Mbíṛì táánò ꞌvala Mbe tí ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta wotí mì wó gî; yí delè wúnò bà ꞌvala ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú ndoo ta gbèe wotí tí nò náa yí ꞌvala ta Mbe tí ndoo nò gî.

15 Yo ŋò ni lá máa dìì yo a ndâ bà to tí Bìndi-Mbíṛì? À má énò, ye kaa yo tí ndâ bà to tí dìì Bìndi-Mbíṛì nó wàa ye ꞌví bàkà yo tí ndâ mbe kû sì tí yo sàkàmàà, wàà? Gbaànjé lá! 16 Yo ŋò ni lá máa, dìì ꞌdakò ŋìnó mbe nanaka mí cìkii niì ŋìnó mbe kû dù ta ndâ ꞌdakò ká sàkàmàà nó, gì tí gbèe dìì ta niì tí nò gî nò, gî? Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì ngbáṛángàꞌi énó máa, «Ndú só bà gì tí gbèe dìì.» 17 Káa ꞌduù mbe nanaka mítí Mbe tí ndoo, njembí ndú bà dù ta yí ká gbaànjé.

18 Yo kììꞌbà ꞌdo tí bà gbètèkè tí yo. Ndâ ꞌbí ŋa vò i ꞌdáá gî náa ꞌduù bàkà ndú kû dù a i kapí kû wó. Káa bà gbètèkè tí a vò i ŋìnó mbe ya ngéé gí gbí ꞌdóó dìì wó. 19 Yo ŋò ni lá máa, dìì yo a ndùúṛù mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, tí Bèṛi tí nó náa Mbíṛì je yí ji yo nó? Dìì yo me ꞌdóó i mì yo lá. 20 Yo a ndâ ꞌduù ŋìnó náa àá táánò sì tàkò yo ta mboo waa gî. À má énò, yo si dìì yo tí i bà ùlù Mbíṛì.

7

Có gítí bà kò tí

1 À má gítí ndâ i tí nó náa yo cu wáràgà gítí ndú ji ye nó, a tó có tacó tí ꞌduù bà gàà ꞌbì wó mítí niì lá. 2 Káa, tacó wàa yo ꞌví gbètèkè tí yo gbí òkò tí yo lá, à nìkì énó máa, ꞌdakò ꞌví kò ꞌdóó niì mì wó, wàa niì ꞌví kò ꞌdóó ꞌdakò mì wó. 3 ꞌDakò ꞌví biya niì mì wó gbí kpâ-sili lá, wàa niì delè ꞌví biya ꞌdakò mì wó gbí kpâ-sili lá. 4 Nawù ꞌdakò me i ta muu wó tacó wàa yí ꞌví biya tí  ta kù wó gbí kpâ-sili nò lá. Mbe tí wó gbí kpâ-sili a kù wó. Kù niì delè ꞌví biya nawù wó gbí kpâ-sili lá, tacó mbe tí wó gbí kpâ-sili a nawù wó. 5 ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kò tí ndú gî nó ꞌví nè-gbí-yì tí ka wó gbí kpâ-sili lá. Sè  káa ŋìnó máa, ndú má toko a có énó máa, ndâ yì njèè gbí bà sili gî ta làmbu o, tacó bà si muu ndâ yì gítí bà koṛo có gítí bà ꞌdeke tí ndâ yì ji Mbíṛì má kózò gî, ndâ yì ꞌví giì toko ndi bà sili. À má me énò lá, Gba-vò-i bà ŋònòkò muu ndú, náa njembí ndú má me fúlà-fúlà nò.

6 Ye kû zèè yo gítí bà ꞌdi có tí nò náa ye ꞌdè ji yo nò me ta gó lá, ye ꞌdè ká goòlá ꞌduù ŋò vò i gî káa yí kû kpo-gbí-tà-tù ndâ nambe wó nô. 7 Ye kùtàá má go Mbíṛì, wàa ye ꞌví suu ta ndâ ꞌdakò ꞌdáá gî ká go ye, à nìkì ngé ma. Káa có a ŋìnó máa, Mbíṛì njèè ndâ i-nambeè mí wó ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî tende-tende; yí je ji ndâ ꞌbí ꞌduù a ŋìnô, bìndi  yí giì je ji ndâ ꞌbí ꞌduù a ŋa ŋìzô.

8 Ye kû ꞌdè có ji ndâ banga, ta ndâ nawù ku, máa, à nìkì káa bà dù ndú ta kpéétí ndú, a go bà dù ye nô. 9 Káa bà dù ndú ta kpéétí ndú má kpò ndú gî, ndú ꞌví kò tí ndú. Tacó à nìkì a bà kò tí á co tí bà si njembí ndú kû doo ta go bà ꞌde ka-sili.

10 Có kuu mì ye tacó bà ꞌdè ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kò tí ndú gî nó, káa có tí nò me ꞌdóó có mì ye lá, a kòcò Mbíṛì náa yí ꞌdè énó máa, nawù ꞌdakò ꞌví njè kù wó lá; 11 káa yí má njè gî, yí ꞌví kò ꞌbí ngú ꞌdakò lá, káa bà dù yí ta kpéétí wó má kpò yí gî, yí ꞌví dele ndi wó gí ꞌbá mì ká ꞌdakò mì wó. ꞌDakò delè ꞌví njè nawù wó lá.

12 Ye kpónó kû ꞌdè ji sè ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo nó a ꞌdóó có mì ye gbí njembí ye. Ye kû ꞌvanda gbí ŋìnó me ndi kòcò Mbe tí ndoo lá. Ye kû ꞌdè có ji yo máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo tí ndâ náꞌvindí mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má kò niì ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù lá nó, káa niì tí nò má ùnje bà sì ꞌbá ta yí gî, yí ꞌví njè niì tí nò lá. 13 ꞌBí niì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo delè má kò ꞌdakò ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù lá, káa ꞌdakò tí nó má ùnje gítí bà sì ꞌbá ta yí gî, yí ꞌví njè ꞌdakò tí nò lá. 14 Tacó ndâ-ꞌbî-lá, ꞌdakò tí nò mbe ùnje gítí Jézù lá nò ká kèjì gí bà ùnje gítí Jézù ꞌdo gbí có mì nawù wó. Delè ndâ-ꞌbî-lá, niì tí nò ká kèjì gí bà ùnje gítí Jézù ꞌdo gbí có mì kù wó. À má me énò lá, ndâ ꞌviì mì yo bà dù me tí ndâ ꞌviì-ṛo-ꞌbá lá. 15 Káa gbí ŋa bà kò tí tí nò, go bà sì ꞌbá má cee ꞌdo tí ꞌduù ŋìnó náa yí ùnje gítí Jézù lá nó gî, wò tí mbe ùnje gítí Jézù ꞌví si yí ꞌví ya , tacó ꞌbí i mbe eṛe yo ta yí wálá. Káa Mbíṛì tèꞌé tí ndoo tacó wàa ndoo ꞌví dù ta ꞌdê njembí ndoo. 16 Tacó wò tí niì ŋò ni ta yè máa wò bà ꞌvala kù lo gî?

Yo ꞌdi có mì Mbíṛì ta o ꞌdáá gî

17 Káa ꞌduù ꞌví ꞌvala ká go ŋìnó náa Mbe tí ndoo cu mí gbí mbelè wó gî nô. Yí delè ꞌví lì ꞌbì wó gí tà ŋa i ŋìnó náa Mbíṛì táánò tèꞌé tí wó gítí  nô. Ŋìnó a có mì ye náa ye kû ꞌdè ji yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 18 ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo náa Mbíṛì táánò tèꞌé tí wó si yí ya gí gbí gàzâ gî ꞌví nì nikalaká máa, «Ye táánò má ŋò ni sàà ye bà ya gí gbí gàzâ wálá,» nò lá. Káa ꞌduù ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ lá nó má ùnje gí tà é mì Mbíṛì gî, gbí ndeṛè bà ya yí gí gbí gàzâ kákáꞌi wálá. 19 Tacó có ŋìnó náa à tí  nó, a có bà kpolo tí ndâ có mì Mbíṛì, à me có bà ya gí gbí gàzâ lá, à delè me có bà ya gí gbí gàzâ lá nò lá. 20 ꞌDuù ꞌví dù ká go bà dù yí ta o tí nó náa yí táánò ù ta nje gí tà é mì Mbíṛì nô. 21 Wò táánò a i-zógó-zogo ta o tí nó náa Mbíṛì tè ta é tí lo nó? Mù mbí lo lá; wò má ꞌde kèjì bà njaanga miṛi lo ꞌdo gbí bà dù tí i-zógó-zogo gî, njaanga miṛi lo. 22 Tacó ꞌduù ŋìnó táánò tí i-zógó-zogo náa Mbe tí ndoo tèꞌé tí wó nó, a ꞌduù mì Mbe tí ndoo náa yí njaanga wú ꞌdo tí miṛi wó gî. Káa ꞌduù ŋìnó náa yí táánò ta o bà tèꞌé tí wó me i-zógó-zogo lá nó, gì tí i-zógó-zogo mì Bìndi-Mbíṛì gî. 23 Bìndi-Mbíṛì táánò sì tàkò yo waa gî; à má énò, yo dù tí ndâ i-zógó-zogo mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá.

24 À má énò, wò ꞌví dù ká tí wò tí nó táánò kùṛo bà tèꞌé tí lo mì Mbíṛì nô.

Có gítí ndâ mbe kò tí ndú lá, ta ndâ nawù ku

25 À má gítí ndâ niì ŋìnó tí ndâ kùnga niì nó, có gítí ndú náa ye ꞌdi ꞌdo gbí nje Mbe tí ndoo náa ye ꞌví ꞌvanda ndí  ji ndú nò wálá. Có tí nó náa ye kpónó bà ꞌdè ji ndú nó, a ꞌdóó có mì ye gbí njembí ye tí ꞌduù tí nó náa a Mbíṛì ká ŋò yê ṛo ye, bìndi  yí giì bàkà ye tí ꞌduù ŋìnó náa ꞌduù bà ꞌdi có mì ye gî.

26 Ye má zeke cè bà volo ndâ i kpónó kpòò, ye koṛo có máa, à nìkì máa ꞌduù ꞌví dù ká tí ŋa i tí nó náa yí kpónó a yí  nô. 27 Wò tí ꞌdakò má kò niì gî, wò ꞌví pà kpokèjì bà njè niì tí nò lá. Káa niì má mì lo gbí vò o tí nó kpónó nó má wálá, wò ꞌví pà bà kò niì lá. 28 Káa ꞌdakò má kò niì, yí bàkà me vò i lá. Niì delè má kò ꞌdakò, yí bàkà me vò i lá. Káa yí delè má dù tí kùnga niì, yí delè bàkà me vò i lá. Káa ndâ i mbe kû ba muu ndâ ndâ mbe kò tí me mbè. Tacó énò, go bà yòòngò yo gítí bà kò tí tí ye wálá.

29 Ndâ náꞌvindí, gbí có tí nò náa ye ꞌdè ji yo nò énó máa, sè o gítí bà ꞌvala ndâ bu niì go ndâ banga dooko gî; 30 ndâ mbe wa gbí goòlá sé có tí ndú wálá; ndâ mbe kû ŋo ꞌdì goòlá tàkòcò ndú peteke lá; ndâ mbe sì i, goòlá ndâ i tí nò náa ndú sì nò me ndâ i mì ndú lá; 31 ndâ mbe kû mà ꞌvélè goòlá ndâ i yè ṛo ndú lá. Tacó cè tí to tí nó bà ya gí kùṛo ta kôndi  wálá.

32 Có gbí njembí ye énó máa, njembí yo ꞌví mù gbaànjé lá. Njembí ꞌduù ŋìnó tí banga nó kû mù a i gítí nèté mì Mbe tí ndoo, tacó yí kû pèè a i ta bà peteke tàkòcò Mbe tí ndoo. 33 Káa njembí ꞌduù ŋìnó mbe kò niì gî nó kû mù a i gítí ndâ i muu to tí nô. Yí kû pà kpokèjì a i gítí bà peteke tàkòcò nawù wó. 34 Ndâ kóṛó-koṛo có mì wó nje bá sósòꞌô. À delè ká énò ta ndâ niì. Njembí niì ŋìnó mbe kò ꞌdakò lá nó, ta njembí ngbutu ꞌvinî, kû mù ká gítí có mì Mbe tí ndoo cuki. Káa njembí nawù ꞌdakò kû mù a i gítí ndâ i muu to tí nô, ta có gítí bà peteke tàkòcò kù wó. 35 Ye ꞌdè có tí nò ji yo a i gítí miṛi yo, ye ꞌdè me tacó bà ba muu yo lá. Ye ꞌdè a i tacó wàa kpokèjì mì yo ꞌví dù ká jáá, wàa yo ꞌví si ta njembí yo ꞌví dù gítí bà koṛo có gítí Mbe tí ndoo ká gbaànjé.

36 ꞌDakò má ꞌvee có tí ngbutu ꞌvinî tacó bà kò yí, káa ꞌdakò tí nò má ŋò énó máa yì kû co ta ꞌvinî tí nò me tí jáá kpokèjì lá, yí má ŋò ni gî máa njembí yì me fùlà-fùlà, yí má ꞌdè có máa ndâ yì kò tí ndâ yì, ndú má kò tí ndú, à me vò i lá. 37 Káa ꞌduù ŋìnó ta njembí wó a yú njembí, ta có mì wó ká gbaànjé nó, má eṛe muu wó gî, máa yì bà kò niì wálá, yí bàkà a tó i. 38 Gbí có tí nò énó máa, ꞌduù mbe kò ꞌvinî tí nò náa yí ꞌvee có tí wó nò bàkà a tó i. Káa ꞌduù ŋìnó mbe dù tí banga nó bàkà tó i me gbolò ndii mbe kò ꞌvinî tí nò gî.

39 Nawù ꞌdakò me ta muu wó tacó bà kò ꞌbí ꞌdakò si kù wó káa wuù nò lá. Káa ku má je kù wó gî, à káa có mì wó bà kò ꞌbí ꞌdakò. Káa ꞌdakò tí nò ꞌví dù a mbe ùnje gítí Mbe tí ndoo. 40 Káa ye koṛo có énó máa, àá bà nìkì tacó tí nawù ku tí nò káa bà dù ta kpéétí wó bìndi ku ꞌdakò mì wó. Ye delè koṛo có máa, có gbí muu Bèṛi-mì-Mbíṛì ká go énò.

8

I-zó-zò náa à ci ji ndâ sú mbíṛì

1 À má gítí có bà zò i-zó-zò ŋìnó náa à ci ji ndâ ꞌbí sú i tí nó náa ndâ ꞌduù bàkà tí ndâ mbíṛì mì ndú nó, «ndoo ꞌdáá gî ŋò ni gî». Káa bà ŋò i ni  kû bàkà ꞌduù kû luguu tí wó máa yì ma. Káa à káa tó bà zè tí ká kû banda i. 2 ꞌDuù má kû koṛo có máa yì ŋò i ni gî, yí ŋò i tí nó ni tè go có tí nò náa yí kû koṛo nò lá. 3 Káa ꞌduù má zè Mbíṛì ta tó njembí wó, Mbíṛì ŋò ꞌduù tí nò ni gî.

4 À má gítí có bà zò i ŋìnó náa ndâ ꞌduù bàkà ji ndâ sú mbíṛì mì ndú nó, ndoo ŋò ni gî máa, ꞌbí yúcó i kapí ndâ sú mbíṛì tí nò wálá. Tacó ndoo ŋò ni gî máa, cèe Mbíṛì ká gbaànjé. 5 Ndâ ŋò-go-mbíṛì tí nò tà má gbíṛì, ndú tà má muu to tí nó, ndâ mbíṛì tí  mì ndâ mbe , ta ndâ mbe tí ndâ mbe  me a mbè, 6 káa Mbíṛì mì ndoo tí Bu ndoo ká gbaànjé, tí mbe suu ndâ i ꞌdáá gî. Mbe tí ndoo delè ká gbaànjé, tí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, náa Mbíṛì suu ndâ i ꞌdáá gî ta ṛè wó, náa ndoo delè kû ꞌvala ká ta ṛè wó.

7 Kpêtí ká énò, ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí Jézù ŋò yúcó tí nò ni kálásê. Có tí nò, máa ndâ sú mbíṛì tí nò a ndâ wu i nò, nanaka mí gbí muu ndú yee ká tí o bà cì ndú. Ndâ ꞌbí ꞌduù yee gbí ṛi tí nó wúnó nó má zò i náa à ci ji ndâ sú mbíṛì, ndú kû koṛo có máa ndâ yì zò bèjò mítí ndâ yì gî. 8 Káa à me i-zó-zò ká kû ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì lá. Ndoo má zò lá, ꞌbí i mbe ba muu ndoo wálá. ꞌBí i delè náa ndoo bà ꞌde ꞌdo gbí bà zò  ngé má nò wálá.

9 Yo kpolo tí yo. Yo má kpolo tí yo lá, bà bàkà ndâ i mì yo go có mì yo gbí muu yo nò bà volo muu ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí ndú njíꞌdí nô. 10 ꞌBí ꞌduù ŋìnó ta njembí wó yù lá nó má ŋò wò tí ꞌduù ŋìnó mbe ŋòꞌo ni gî nó kû zò i bàndò bà ci i ji ndâ sú mbíṛì, yí bà koṛo có máa yè? 11 À má énò, náꞌvindí lo ŋìnó mbe ŋòꞌo ni lá, náa Bìndi-Mbíṛì cì tacó tí wó nó, giṛiꞌo gî ꞌdo gbí có mì lo tí mbe ŋòꞌo. 12 Bà bàkà vò i mítí ndâ náꞌvindí lo gbí ŋa kpokèjì tí nò, ta bà bàkà séꞌi mí gbí njembí ndú, káa wotí tí ndú wálá, a bà bàkà vò i mítí Bìndi-Mbíṛì. 13 Tacó énò, ṛè i mbe si náꞌvindí ye ꞌví bàkà vò i má a i-zó-zò, ye kákáꞌi bà zò yâ wálá, tacó wàa náꞌvindí ye ꞌví bàkà vò i lá.

9

Ndâ i ŋìnó náa à tí , ta ndâ nèté mì tú mì Bìndi-Mbíṛì

1 Ye me ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà i go có mì ye náa à gbí muu ye nó lá? Ye me tú mì Jézù lá? Ye táánò ŋò Jézù tí Mbe tí ndoo ta ṛo ye lá? Yo me ndâ i gbí bà ka wuꞌo mì ye náa ye ka ta ṛè mì Mbe tí ndoo nó lá? 2 Ndâ ꞌbí ꞌduù kpêtí má biya bà ŋò ye ni tí tú mì Jézù gî, vòó yo ŋìndi yo nò bà ꞌboo bà dù ye tí tú mì Jézù wálá, tacó yo a ndâ i gbí po ndi bà nò tú mì ye, náa ye nò ta ṛè mì Mbe tí ndoo.

3 Ŋìnó a có náa ye bà ꞌvìsì ji ndâ mbe kû ꞌvee gbí nje ye, énó máa, 4 yúcó mì ze tacó bà zò i ta bà njù pe tàkò nèté mì ze wálá? 5 Ndâ nawù ze má a ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì, yúcó mì ze tacó bà bala ndú wàa ze ꞌví kû nò ta ndú a go ŋìndi ndâ ꞌbí ka ze mbe kû nò tú mì Jézù, ta ndâ ꞌbí náꞌvindí Mbe tí ndoo, ta ndâ Kéfà, náa ndú kû me nó wálá? 6 Àá tóó káa ze ta Bàrànábà cuki ká ꞌví dù kû bàkà nèté gítí gùù nje ze wàà? 7 A àsìkérì ꞌdi jé ká kû pà ꞌdóó kpokèjì bà ko mboo nèté mì wó ta kpéétí wó? A mbe ji njí ngàyi jé ká zò i ꞌdo gbí ꞌdóó po njí mì wó lá? À mbe ko nò ngàyi jé ká njù ngo kí ndâ nò mì wó lá?

8 A ꞌbí ꞌduù ꞌdo muu to tí nó ká je wotí bà ꞌdè có tí nó náa ye kpónó kû ꞌdè nó ji ye? Ŋìnó me gbèe có tí nó mì Mòze nó lá? 9 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mòze máa, «ꞌDuù ꞌví eṛe nje mòꞌdú tí nó mbe kû gbì cû nó lá.» À kpónó kpolo mì Mbíṛì me có tí mòꞌdú cuki? 10 Mòze ꞌdè có tí nò ꞌdáá gî me tacó tí ndoo lá? Mòze cu có tí nò mí gbí wáràgà a i tacó tí ndoo, tacó mbe ji njí kû koṛo có lì a i mítí i gbí po njí mì wó; bìndi  mbe gbì cû kû koṛo có lì a i mítí bà ŋìnó náa mbe njí bà je ji yí gí tàkò nèté mì wó nô. 11 Káa à má a ze ká ṛò njì ŋa mì Mbíṛì mí gbí njembí yo, bà je ndâ tó i muu to tí nó ji ze giì kpolo ji yo ta ŋa kpokèjì ngàyi? 12 À má mì ndâ ꞌbí ka ze mbe kû ma có mì Mbíṛì ji yo a yúcó tacó bà ꞌde ndâ i tí nò ꞌdo mì yo, yúcó mì ze me gbolò ndii ŋìndi ndú lá?

Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ze ꞌvee bà yúcó mì ze nò lá. Ze kû kònò ndâ i ꞌdáá gî, tacó wàa ze ꞌví volo ta kpokèjì bà ma Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì ji yo lá. 13 Yo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà nèté gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nó kû ꞌde i-zó-zò mì ndú ꞌdo ká gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, káa ndâ mbe kû waa mbelè mí bàndò bà ci i ji Mbíṛì kû ꞌde i-zó-zò mì ndú ꞌdo ká bàndò bà waa mbelè ji Mbíṛì. 14 Bìndi-Mbíṛì delè giì ꞌdè káa gbèe ŋa có tí nò máa, ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ma Banga-Ngú-Có nó ꞌví zò i ꞌdo gbí bà ma Banga-Ngú-Có.

15 Káa ye kpónó kû zò i me ꞌdo gbí nèté bà ma Banga-Ngú-Có go có tí nò náa Bìndi-Mbíṛì ꞌdè nò lá. Ye delè kpónó kû cu wáràgà ji yo me tacó bà yù i-zó-zò ꞌdo tí yo nò lá. Tacó a nìkì káa bà cì ye ta go á co tí bà ma Banga-Ngú-Có mì ye ji yo tacó i-zó-zò. 16 Ye bà wu gbí tí ye máa ye a mbe ma Banga-Ngú-Có nò wálá. Tacó bà ma Banga-Ngú-Có a nèté náa a Bìndi-Mbíṛì ká cu nanaka mítí ye. 17 Ye kùtàá má kû bàkà nèté bà ma Banga-Ngú-Có ꞌdo gbí ꞌdóó có mì ye gbí njembí ye, ye bà zò i ꞌdo gbí  gî. Káa à me énò lá. Có a ŋìnó máa, bà ma Banga-Ngú-Có a nèté náa Mbe tí ndoo ká le mítí miṛi ye go wú, náa kpokèjì bà ja miṛi ye ꞌdo gbí  wálá nô. 18 À má énò, ye bà ꞌde gbí bà ma Banga-Ngú-Có a yè? Ye bàkà nèté bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ká sínò. Ye bà ꞌvee bà i gbí bà ka wuꞌo mì ye wálá.

19 Ye me i-zógó-zogo mì ndâ ꞌduù lá, káa ye giì si tí ye tí i-zógó-zogo mì ndâ ꞌduù, tacó wàa, ye ꞌví ꞌde ta tó lìꞌvì gítí bà zaa ndú ji Bìndi-Mbíṛì. 20 Ze má ta ndâ Jùdéyà, ye kû bàkà tí ye tí Jùdéyà, tacó wàa ye ꞌví ꞌde ta lìꞌvì gítí ndú. Ze má ta ndâ mbe kû bàkà go có mì Mòze, káa ye me mbe kû ṛu ndi có mì Mòze lá, ye delè kû bàkà go có mì Mòze, tacó wàa ye delè ꞌví ꞌde ta lìꞌvì gítí ndâ mbe kû bàkà go có mì Mòze. 21 Ze má ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà nèté me ta có mì Mòze lá nó, ye bàkà nèté ta có mì Mòze lá. 22 Ze má ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí ndú wálá nó, ye bàkà tí ye tí mbe wotí lá. Ye kû me ndâ i tí nó ꞌdáá gî tacó bà ꞌde ta lìꞌvì gítí bà ꞌvala ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú.

23 Ye kû bàkà ndâ i tí nò ꞌdáá gî ta ṛè mì Banga-Ngú-Có, tacó wàa ye ꞌví ꞌde ta tó i gbí Banga-Ngú-Có. 24 Yo ŋò ni gî máa, ndâ ꞌduù má kû gbòòꞌbè, à kû je i ká ji ꞌduù ŋìnó mbe kpò ndâ ka wó ꞌdáá gî nó? 25 Ndâ mbe kû gbòòꞌbè ꞌdáá gî kû ṛu káa ndi có tí nó náa à ꞌdè ji ndú, máa ndú ꞌví bàkà go yí  nô. Ndú kû bàkà go có tí nò tacó bà ꞌde i ŋìnó mbe dù tí ká lá nô. Káa ndoo kû ꞌde gbí bà gbòòꞌbè ŋìndi ndoo a i ŋìnó mbe dù tí ká nô. 26 Tacó énò, ze má kû gbòòꞌbè bà ì ngèlè ta ꞌduù, ye kû ì ngèlè me ká maa énò gí kà lá. Ze delè má kû dòmò tí ze ta ꞌduù, ye dòmò kùnga to lá. 27 Ye kû kpolo tí dìì ye, tacó wàa ye ta o ꞌdáá gî ꞌví bàkà tí  go có mì ye gbí muu ye. Tacó ndâ-ꞌbî-lá, ye kû ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌbí ka ye káa i ta ṛè ye gbí Banga-Ngú-Có tí nò náa ye kû ma nò wálá.

10

Yo ꞌví ùlù ndâ sú mbíṛì lá

1 Go bà ꞌva mbí yo á gítí ŋa i tí nó mbe ꞌde ndâ ká gù ndoo dígísèé si ndú gbí kángáá nga ngoò nó kuu tí ye, ndâ náꞌvindí. Mbíṛì dígísèé kû tùbà kpokèjì ji ndú ta bà si kùlù mù kû tè kùṛo ndú; Mbíṛì delè giì si ndú ꞌdáá gî di Bí-bi Kàpá gí tìto ta o bà njè nó mì ndú ꞌdo Másìrì ta vò i tí ndú wálá. 2 Mbíṛì táánò caka tí ndú ꞌdáá gî ta ṛè mì Mòze mí gbí kùlù mù, delè mí tà ngo gbí pù Bí-bi Kàpá. 3 Ndú táánò ꞌdáá gî zò gbèe i-zó-zò tí nó mbe gì ji ndú ꞌdo mì Mbíṛì nó gî. 4 Ndú delè ꞌdáá gî njù gbèe ngo tí nó mbe gì ji ndú ꞌdo mì Mbíṛì nó gî. Ndú táánò kû njù ngo ꞌdo gbí díí mì Mbíṛì mbe kû ko tàkò ndú muu nó nô. Díí tí nò táánò a Bìndi-Mbíṛì. 5 Kpêtí ká énò, tàkòcò Mbíṛì táánò peteke gítí ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí ndú lá. Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò náa tàkòcò Mbíṛì peteke gítí ndú lá nò, giì cì ká kpàsìlàà ta muu nó gbí kángáá nga ngoò.

6 Ndâ vò i tí nò táánò mbe ꞌde ndâ ꞌduù tí nò náa tàkòcò Mbíṛì peteke gítí ndú lá nó kû tùbà  ji ndoo, máa, ndoo ꞌví dù ta go ndâ vò i go ŋìndi ndú dígísèé nò lá. 7 Ndoo delè ꞌví kucuku muungbó ndoo mí kùṛo ndâ ꞌbí sú mbíṛì, go i mì ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú dígísèé á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Ndâ ꞌduù giì ki tí ndú to, ndú giì zò i, ndú giì njù pe, bìndi  ndú giì a gí yaà gí bà dù ṛu kùṛo ndâ sú mbíṛì,» nó lá. 8 Ndoo ꞌví gbètèkè tí ndoo gbí òkò tí ndoo, go ŋa i mì ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú dígísèé náa ku giì zi ta ndâ ꞌduù ꞌdo tí ndú 23,000 gbí gbèe ṛi, nó lá. 9 Ndoo ꞌví tala wotí mì Mbe tí ndoo, go i mì ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ká gù ndoo dígísèé nó lá, tacó ndâ kpoo giì mìì ndâ mbe tala yí nò léé gî. 10 Yo ꞌví ꞌdè ngùṛù-ngùṛù có gítí Mbíṛì lá, tacó ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndâ ká gù ndoo dígísèé bàkà énò, bìndi  mbe voloko gbí ndâ i giì voloko gbí ndú léé gî.

11 Ndâ i tí nò bàkà tí mítí ndú dígísèé tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌbí ꞌduù. Bìndi  à giì cu ndú mí gbí wáràgà tacó bà ci ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala kpónó jéꞌdéé gí nje o kùṛo ndòngbú o nô.

12 À má énò, ꞌduù ŋìnó mbe kû koṛo có énó máa, yì kpónó a i gbí òkò tí yo nó, ꞌví kpolo tí wó, má wálá yí bà ꞌva tí wó to. 13 Ndâ i ŋìnó mbe kû yòòngò wò gítí vò i nó káa gbèe ndâ i tí nó mbe kû yòòngò ndâ ꞌbí ꞌduù go wò nò ꞌdáá gî gítí vò i. Káa wò ꞌví tee mí gbí muu lo énó máa, Mbíṛì bà si ꞌbí i ꞌví yòòngò wò gítí vò i ndii muu wotí mì lo wálá. Tacó ta o tí nó náa ꞌbí i má kû yòòngò ꞌduù gítí vò i nó, Mbíṛì bà tùbà kpokèjì bà kpò muu i tí nò ji yí gî.

14 À má énò, ye kû kpo-gbí-tà-tù yo, máa, yo dù janga-jàngá gí ndiì ꞌdo tí ndâ sú mbíṛì, ndâ tó kómbe ye. 15 Ye kû ꞌdè có ji yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu kuu tí yo nô. À má énò, yo ꞌviiki gbí có tí nò náa ye ꞌdè ji yo nò. 16 Ndoo má kû zèè ꞌvisî tí nó náa Mbíṛì je ji ndoo tí i-nambeè, náa ndoo kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì ta o tí nó náa ndoo kû zèè nó, ndoo kû gbo nó me gbí bà njù mbelè Bìndi-Mbíṛì lá? Káa kù kô tí nó náa ndoo kû kiꞌviki gbí  nó, ndoo kû gbo nò me gbí bà zò dìì Bìndi-Mbíṛì lá? 17 Kù kô tí nó náa ndoo ta ŋa mbè muu ndoo nó kili gí bà zò nó lê má ká gbaànjé, gbí  énó máa, ndoo ꞌdáá gî a gbèe dìì. Tacó ndoo ꞌdáá gî gbo ká mí gbí gbèe kù kô.

18 Yo koṛo muu yo á gítí ndâ Ìzìrìyélì gi. Bàndò bà ci i ji Mbíṛì mì ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe kû kili kû zò gbèe nò tí nó náa à waa mbelè wó ji Mbíṛì nó me ká gbaànjé lá? 19 Gbí có tí nò kpónó náa ye ꞌdè nò máa yè? À gbí tù yo énó máa, mbelè tí nó náa à waa ji sú mbíṛì nó a cèe i, wèè, sú mbíṛì tí nò a cèe i? 20 Gbí có tí nò náa ye kû ꞌdè ji yo nò gbaànjé me énò lá. Gbí  a i énó máa, à kû ci ndâ nò tí nó náa ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá waa mbelè ndú nó, a i mítí ndâ bàndò bà ci i ji ndâ sú mbíṛì, me ji Mbíṛì lá. Káa go bà nì kaà mì yo ta ndâ sú mbíṛì tí ye wálá. 21 Yo bà zèè ꞌvisî mì Mbe tí ndoo ká tí tó, bìndi  yo giì zèè ꞌvisî mì ndâ sú mbíṛì ká tí tó nò wálá. Yo delè bà zò i mì Mbe tí ndoo ká tí tó, bìndi  yo giì zò i mì ndâ sú mbíṛì ká tí to nò wálá. 22 À tí ndoo a go bà tanga Mbíṛì gítí bà tò kiì? Wotí tí ndoo ndii yí gî?

23 Ndâ ꞌduù kû ꞌdè có máa, «À ká go có mì ndoo bà bàkà ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî náa à gbí njembí ndoo.» Káa ndâ i ꞌdáá gî me káa ndâ tó i lá. «À ká go có mì ndoo bà bàkà go ŋìnó á gbí njembí ndoo.» Káa ndâ i ꞌdáá me káa ndâ i mbe konì ndoo lá. 24 Káa ꞌduù ꞌví koṛo tó i me ká gítí miṛi wó cuki lá. Yí ꞌví koṛo ji ndâ ꞌbí ka wó delè.

25 ꞌDuù ꞌví me kpììkì-kpììkì gítí bà zò yâ ŋìnó náa yí sì ꞌdo bàndò bà waa nò nó lá. 26 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «To tí nó, ta ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî, a ndâ i mì Mbíṛì.»

27 ꞌBí ꞌduù ŋìnó náa yí me mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá nó má tèꞌé tí lo gítí i-zó-zò á ꞌbá mì wó, wò má ya gí kà, wò ꞌví ꞌvee ṛè ŋa i-zó-zò tí nó mbe yee kùṛo lo gî nó lá. 28 Káa ꞌbí ꞌduù tí ka lo mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, náa njembí wó yù lá, má ꞌdè có ji wó máa, «À ci i-zó-zò tí nò ji ndâ sú mbíṛì gî,» wò ꞌví zò i-zó-zò tí nó lá, tacó tí wó, delè gítí có mì njembí. 29 Ye kû nì me njembí lo lá. Ye kû nì a njembí ka lo tí nò. Tacó ṛè i tí nò bà si ye ꞌví bàkà nèté ta có mì ꞌbí ka ye nò ꞌví dù a yè? 30 Ye lê má ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó i-zó-zò tí nó náa ye zò nó gî, à je ꞌbí ꞌve ꞌduù gítí bà ꞌvee gbí nje ye tacó bà zò i tí nó náa ye ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó  gî nó a yè?

31 Wò má kû zò i, zò ta bà ùlù Mbíṛì. Wò má kû njù i, njù ta bà ùlù Mbíṛì. 32 Wò ꞌví kpolo tàkòcò ndâ Jùdéyà lá; wò ꞌví kpolo tàkòcò ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá; wò delè ꞌví kpolo tàkòcò ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kili ta ṛè Bìndi-Mbíṛì nó lá. 33 Yo ꞌví tala bà peteke tàkòcò ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gbí ŋa ndâ i ꞌdáá gî á go ŋìnó náa ye kû bàkà nô. Ye kû pà tó i me ká gítí miṛi ye cuki lá. Ye kû pà tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, tacó wàa, ndú ꞌví ꞌde ta ꞌválá.

11

Ndâ kpokèjì bà ùlù Mbíṛì

1 Yo dù tí ndâ mbe mèlè ndi ye, á go bà dù ye tí mbe mèlè ndi Bìndi-Mbíṛì nô. 2 Ye kû ùlù yo, tacó mbí yo kuu tí ye ta o ꞌdáá gî, delè tacó yo kû ṛu káa ndi kpokèjì tí nó náa ye táánò tùbà  ji yo nô.

3 Káa à gbí njembí ye a go bà ꞌdè có ji yo máa, yo ꞌví ŋò ni énó máa, Bìndi-Mbíṛì a gba mì ndâ ꞌdakò ꞌdáá gî, káa ꞌdakò a gba mì nawù wó, bìndi  Mbíṛì a gba mì Bìndi-Mbíṛì. 4 Tacó énò, ꞌdakò má ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta i tí muu wó, yí delè má ma có mì Mbíṛì kùṛo ndâ mbè ꞌduù ta i tí muu wó, gbí  énó máa, yí si Mbíṛì tí i lá. 5 Káa niì má ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta i tí muu wó wálá, yí delè má ma có mì Mbíṛì mí kùṛo ndâ mbè ꞌduù mbe kili kû bàkà i-Mbíṛì, gbí  énó máa, niì tí nò si kù wó tí i ṛo wó lá. Ŋìnò ká goòlá niì tí nò ta kùsu muu wó nô. 6 Tacó niì má gala bòngo mítí muu wó lá, à ꞌvii ta yí káa bà ꞌdii muu wó gî. Káa bà ꞌdii muu niì lê má a có nô, bà waa tí se muu wó gí to delè má a có nô, à nìkì énó máa yí gala bòngo mítí muu wó.

7 ꞌDakò ꞌví te i mítí muu wó ta o tí nó náa yí má kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì nó lá, tacó ꞌdakò a ngba Mbíṛì, yí delè a cè kózò tí Mbíṛì, káa niì a ngba ꞌdakò. 8 Tacó Mbíṛì táánò suu ꞌdakò me ꞌdo tí niì lá, yí suu a niì ꞌdo tí ꞌdakò. 9 Mbíṛì delè táánò suu ꞌdakò me tacó tí niì lá, yí suu a niì tacó tí ꞌdakò. 10 À má énò, niì ꞌví gala bòngo mítí muu wó, delè tacó tí ndâ basìlì mì Mbíṛì.

11 Kpêtí ká énò, à má kùṛo Mbíṛì, ꞌbè gbí òkò tí ndâ ꞌdakò ta niì wálá. 12 Tacó Mbíṛì táánò suu niì ꞌdo tí ꞌdakò, káa a niì kpónó ká kû jò ꞌdakò. Káa ndâ i ꞌdáá gî gì ꞌdo mì Mbíṛì.

13 Yo koṛo muu yo ta kpéétí yo gi; à me có nô tacó tí niì bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta bòngo tí muu wó wálá nò lá? 14 Gbàyì-gbàyì se muu a i mì ndâ ꞌdakò? 15 Káa à má tí muu niì, à me i banga mì wó lá? Káa Mbíṛì je gbàyì-gbàyì se muu ji niì tacó bà ngùù kùsu muu wó.

16 Káa à má nje ꞌduù a kponje gítí có tí nò, có náa ye bà ꞌvìsì gí tàkò có mì ꞌduù tí nó máa, ze ŋò ꞌbí tàkìì gítí kpokèjì bà ùlù Mbíṛì ni kapí ŋìnò lá. Ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì delè ŋò ni ká lá.

Kô-njewu mì Mbe tí ndoo

17 Káa à má gítí có tí nó náa ye kèjì gí bà ꞌdè ji yo nó, ye bà ùlù yo wálá. Tacó bà kili yo ta bà muu yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì kû gì je ta vò i me gbolò ndii tó i gî. 18 Kpédélé có náa ye bà ꞌdè ji yo a ŋìnó máa, ye ꞌdi có énó máa, à lá gbí òkò tí yo kà a ꞌbè ta o tí nó náa yo má kû kili ta bà muu nò. Káa ye koṛo có máa, kòcò yúcó kuu gbí có tí nò náa ye ꞌdi nò. 19 ꞌBè bà dù kuu gbí òkò tí yo ta ꞌvéṛè tí  wálá. Tacó wàa, à ꞌví ŋò ta ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo tí ndâ mbe yúcó nó ni ngbáṛángàꞌi. 20 Ta o tí nó náa yo má kili ta bà muu yo nó, yo kû zò ndi yo me kô-njewu mì Mbe tí ndoo lá. 21 Tacó ye ꞌdi có máa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo ta o ꞌdáá gî kû sì go, tacó yo kû jòò i-zó-zò jóó-jòò, káa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú kû sa ta pe. 22 A yè ká tí yo! ꞌDóó ꞌbá mì yo, tí bàndò bà zò i ta bà njù i, ká mì yo wálá, wèè, à gbí njembí yo a có bà te nô mí ṛo ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó, ta ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo tí ndâ mbe yê nó?

23 Tacó ye táánò nìbà  ji yo káa có tí nó náa Mbe tí ndoo táánò nìbà  ji ye nô, máa, Mbe tí ndoo tí Jézù, ta bèbìlì tí nó táánò náa à ba ta ngbù wó nó, je kù kô, 24 yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, yí giì ki gbí , bìndi  yí giì ꞌdè có máa, «Ŋìnó a dìì ye tí nó tacó tí yo nô, yo zò tacó bà ꞌva mbí yo tí ye.» 25 Yí giì je ꞌvisî á bìndi bà zò kô-njewu gbí gbèe ŋa kpokèjì tí nò, bìndi  yí giì ꞌdè có, máa, «ꞌVisî tí nó a ꞌvisî bà njù ngú mùká mì Mbíṛì ta yo ta mbelè ye. Ta o tí nó náa yo má kû njù ꞌvisî tí nó, yo ꞌví njù tacó bà ꞌva mbí tí ye.» 26 Tacó ta o tí nó náa yo má kû zò kù kô tí nò, yo delè má kû njù ꞌvisî tí nò nó, yo kû ma nò a có ku Mbe tí ndoo yee tí o bà gì yí. 27 À má énò, ꞌduù má zò kù kô mì Mbe tí ndoo, yí delè má njù ꞌvisî mì wó me gbí ŋa kpokèjì ŋìnó náa à tí  nó lá, ꞌduù tí nò bàkà i-nô gítí ndâ dìì ta mbelè Mbe tí ndoo gî.

28 À má énò, ꞌduù ꞌví koṛo gbí kongbó wó kùṛo bà zò kù kô tí nò, delè kùṛo bà njù ꞌvisî tí nò. 29 Tacó ꞌduù má ꞌviiki gbí kongbó wó kùṛo bà zò kù kô tí nò lá, yí delè má ꞌviiki gbí kongbó wó kùṛo bà njù ꞌvisî tí nò lá, yí zò nò a bà waa có mítí wó, yí delè njù nò a bà waa có mítí wó. 30 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nò náa ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí yo ká zô-zô ta nòꞌo tí ndú; ku delè kû mìì ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí yo nò ká nò. 31 Ndoo kùtàá má ꞌviiki gbí kongbó ndoo léé énó kùṛo bà zò i-zó-zò mì Mbe tí ndoo, yí bà waa có mítí ndoo wálá. 32 Káa Mbe tí ndoo má waa có mítí ndoo, yí bàkà énò tacó bà je muu ji ndoo, tacó wàa, à ꞌví waa có mítí ndoo go i mì ndâ ꞌbí ꞌduù lá.

33 À má énò, yo má kili tacó bà zò i-zó-zò mì Mbe tí ndoo, yo ꞌví ù ndi ndâ ꞌbí ka yo kùṛo bà ꞌbìtà bà zò i, ndâ náꞌvindí. 34 Káa à má a go ká tí ꞌduù, si yí ꞌví yè yì wó ꞌdo ꞌbá mì wó kùṛo bà kili yo gítí i-zó-zò mì Mbe tí ndoo. Tacó wàa, Mbe tí ndoo ꞌví waa có mítí ndoo tacó bà zò gàmàtà lá. Ye bà ꞌdè có gítí sè ndâ ꞌbí i ji yo ta o tí nó náa ye má ya gí mì yo kà gî.

12

Ndâ i-nambeè ꞌdo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì

1 À má gítí ndâ i-nambeè mì Mbíṛì, go bà ngùù có ꞌdo tí yo tí ye wálá, ndâ náꞌvindí. 2 Yo ŋò ni gî, máa, ta o tí nó táánò si yo ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó, ndâ sú mbíṛì ta nje tí ndú tacó bà ꞌdè có wálá nó soloko yo ꞌdo tí jáá kpokèjì gî. 3 Káa ye kpónó kû bàkà yo ꞌví ŋò ni énó máa, ꞌbí ꞌduù mbe kû ꞌdè có ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì jé mbe ꞌdè có máa, «Mbíṛì ì njà mítí Jézù gî,» nò wálá. ꞌBí ꞌduù delè jé mbe ꞌdè có máa, «Jézù a Mbe tí ndoo,» nò wálá, sè  káa ŋìnó máa a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká je wotí bà ꞌdè énò ji yí.

4 Ŋa ndâ i-nambeè mì Mbíṛì tende-tende, náa gbèe Bèṛi tí nò kû njèè ji ndâ ꞌduù. 5 Ŋa ndâ kpokèjì bà bàkà nèté tende-tende, káa ndoo kû bàkà ndú ꞌdáá ká ji gbèe Mbíṛì. 6 Ndâ cè bà bàkà i tende-tende, káa à káa gbèe Mbíṛì ká kû bàkà ndâ i tí nò ji ndâ ꞌduù. 7 Mbíṛì tùbà tí Bèṛi mì wó ji ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví ꞌde i gbí wó. 8 Bèṛi-mì-Mbíṛì kû je ji ꞌbí ꞌduù a bà ꞌdi gbí-o tacó bà kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌduù. Gbèe Bèṛi tí nò giì je ji ꞌbí ꞌduù a muu tacó bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù. 9 Yí giì je ji ꞌbí ꞌduù a bà tee njembí mítí Mbíṛì, bìndi  ji ꞌbí ꞌduù a wotí bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí nòꞌo. 10 Yí giì je ji ꞌbí ꞌduù a wotí bà bàkà ndâ seṛè, ji ꞌbí ꞌduù a wotí bà ma có mì Mbíṛì, ji ꞌbí ꞌduù a muu tacó bà ŋò ꞌbè gbí òkò tí ndâ bèṛi ni , ji ꞌbí ꞌduù a wotí bà ꞌdè ndâ tende ŋa nje có, bìndi  ji ꞌbí ꞌduù a muu tacó bà ꞌdè gbí ndâ tende ŋa nje có. 11 Gbèe Bèṛi tí nò gbaànjé nò bàkà nèté bà njèè ndâ i tí nò gbaànjé-gbaànjé ká ꞌdo gbí ꞌdóó có mì wó gbí njembí wó.

Ndâ bà to me mbè tí gbèe dìì

12 Dìì ꞌduù ká gbaànjé, káa ndâ bà to tí  me mbè, káa ndâ bà to tí nò mbe me mbè nò ꞌdáá káa gbèe dìì. À delè go énò ta Bìndi-Mbíṛì; yí a gbèe dìì, ta ndâ bà to tí wó me mbè. 13 Tacó gbèe Bèṛi tí nó táánò mbe caka tí ndoo nó, caka tí ndoo tacó bà bàkà ndoo tí gbèe dìì Bìndi-Mbíṛì. Ndoo má a ndâ Jùdéyà, ndoo má a ndâ Ìgìrígì, ndoo máa ndâ i-zógó-zogo, ndoo má me ndâ i-zógó-zogo lá, àá táánò je ji ndoo ꞌdáá gî káa gbèe Bèṛi wàa ndoo ꞌví njù .

14 Dìì ꞌduù me káa gbèe bà to tí wó lá, a ndâ bà to me mbè. 15 Kpázà kò ꞌduù kpónó má ꞌdè có máa, «Ye me ꞌbì ꞌduù lá, à má énò ye me bà to tí dìì ꞌduù lá,» ŋìnò bà dù me có mbe si yí ꞌví dù tí bà to tí dìì ꞌduù lá ká nò lá. 16 Tù ꞌduù delè má ꞌdè có máa, «Ye me bà to tí dìì ꞌduù lá, tacó ye me ṛo ꞌduù lá,» ŋìnò bà dù me có mbe tii yí ꞌdo tí bà dù tí bà to tí dìì ꞌduù ká nò lá. 17 Ndâ bà to tí dìì ꞌduù táánò ꞌdáá má káa ṛo wó, ꞌduù tí nò bà ꞌdi có ta yè? Káa ndâ i tí dìì ꞌduù táánò ꞌdáá má káa tù, ꞌduù tí nò bà ŋò ndâ i ta yè? 18 Káa Mbíṛì kpoko ndâ bà to tí dìì ndoo mítí ndoo ká go có mì wó gbí njembí wó. 19 Yí táánò má suu ndâ bà to tí dìì ndoo ꞌdáá ká tí gbèe ŋa i, dìì ndoo táánò bà dù go yè? 20 À má go ŋìnó kpónó nó, ndâ bà to tí dìì ꞌduù me mbè, káa dìì ꞌduù ká gbaànjé.

21 Wotí bà ꞌdè có mì ṛo ꞌduù ji ꞌbì wó máa, «Nèté mì ye ta wò wálá,» nò wálá. Wotí bà ꞌdè có mì muu delè ji ndâ kpázà kò máa, «Nèté mì ye ta yo wálá,» nò wálá. 22 Có kpónó giì dù a ŋìnó máa, ndâ bà to ŋìnó tí dìì ndoo mbe me délékè nó, a ndâ bà to ŋìnó náa ndú má wálá, káa ndoo wálá nô; 23 bìndi  ndâ bà to ŋìnó náa ndoo si ndú tí cèe i lá nó, a ndâ ŋìnó náa ndoo kû kpolo tí ndú tí kpoò; káa ndâ bà to ŋìnó tí ndâ bà nô nó, a ndâ bà to ŋìnó náa ndoo kû ngùù ndú ꞌdo ṛè ṛo ndâ ꞌduù, 24 ndii ndâ banga bà to gî. 25 Káa Mbíṛì suu dìì ndoo, bìndi  yí giì te duù mítí ndâ bà to ŋìnó náa có tí ndú kpolo maa-maa lá nô. À má énò, ꞌbè ꞌví dù gbí òkò tí ndâ bà to tí dìì ꞌduù lá, tacó wàa ndú ꞌdáá gì ꞌví bàkà nèté toko gbaànjé. 26 ꞌBí bà to tí ndoo gbaànjé má kû mìlìsé, sè ndâ ꞌbí bà to tí ndoo ꞌdáá gî delè kû mìlìsé. Káa à má kû ùlù ꞌbí bà ꞌbí to gbaànjé, sè ndâ ꞌbí ŋìnó ꞌdáá gî ta líkíꞌo tí ndú.

27 Yo kpónó toko gbaànjé ꞌdáá gî bàkà a gbèe dìì Bìndi-Mbíṛì. Káa yo gbaànjé-gbaànjé a ndâ tende bà to tí wó. 28 Bìndi  gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, Mbíṛì bàkà ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ tú mì Jézù, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe ma có mì wó tí Mbíṛì, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe nìbà i, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe bàkà seṛè, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí nòꞌo, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe konì ndâ ꞌduù, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe bàkà ndâ ꞌduù ꞌví bàkà nèté toko gbaànjé, bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe ꞌdè có gbí ndâ ꞌbí tende ŋa nje có. 29 Yo ꞌdáá gî a ndâ tú? Yo ꞌdáá gî a ndâ mbe ma có mì Mbíṛì? Yo ꞌdáá gî a ndâ mbe nìbà i? Àá mì yo ꞌdáá gî a wotí bà bàkà ndâ seṛè? 30 Yo ꞌdáá a ndâ mbe ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndâ nòꞌo? Yo ꞌdáá gî a ndâ mbe ꞌdè ndâ ꞌbí tende nje có? Yo ꞌdáá gî a ndâ mbe ꞌdè gbí ndâ tende nje có? 31 Yo koṛo có gítí ndâ i-nambeè ŋìnó á gàà gí yaà nô.

Ye kpónó bà tùbà kpokèjì ŋìnó mbe nìkì ngé ndii gî nó ji yo.

13

Tó bà zè tí

1 Ye kpêtí má ni bà ꞌdè ndâ kpíkpàꞌdà ŋa nje có mì ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, bìndi  ye giì ꞌdè nje có mì ndâ basìlì toko mítí ndú, káa njembí ye me njembí ba zè Mbíṛì lá, Mbíṛì nìkì lá, ndâ có tí nò náa ye kû ꞌdè nò gbí tù Mbíṛì ká go mòngò gbí tù bô. 2 Ye kpêtí káa mbe ꞌdè kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, Bèṛi kpêtí má je ji ye káa muu tacó bà ꞌdi gbí ndâ có kóó mì Mbíṛì ꞌdáá gî, yí delè kpêtí má je ji ye káa bà tee njembí ye mítí Mbíṛì tí ŋa ŋìnó náa ye kû mèṛèkè a ndâ kpo-kpò gú ꞌdo tí bàndò mì ndú nó, káa njembí ye má me njembí bà zè Mbíṛì lá, ye jéé kùṛo Mbíṛì me i lá. 3 Ye kpêtí má njèè ndâ i mì ye ꞌdáá gî ji ndâ mbe yê, ye kpêtí má si à ꞌví doo ye ta wu, wàa ye ꞌví cì gî, káa njembí ye me njembí bà zè Mbíṛì lá, ndâ i tí nò náa ye bàkà nò me tó i ji ye gbaànjé lá.

4 Njembí bà zè Mbíṛì a bà kònò tí, ta bà bàkà nambeè. Njembí bà zè Mbíṛì me kiì lá, njembí bà zè Mbíṛì me bà wu gbí tí ꞌduù ta kpéétí wó lá, 5 njembí bà zè Mbíṛì me bà ꞌdè mbè có lá, à delè me ju njembí lá. Njembí bà zè Mbíṛì me bà nanaka muu mítí i ŋìnó mbe nìkì ká tí lo ta kpéétí lo nó lá; à me bà dù tí gíríꞌdú lá, à delè me bà mò ndâ ꞌduù ꞌdo tí lo gí ꞌdè lá. 6 Njembí bà zè Mbíṛì me bà dù ta líkíꞌo bà bàkà vò i lá; njembí bà zè Mbíṛì a bà dù ta líkíꞌo bà bàkà i ŋìnó dú nô. 7 Njembí bà zè Mbíṛì tì muu ndâ i ꞌdáá gî, ùnje gítí ndâ i ꞌdáá gî, koṛo có lì mítí ndâ i ꞌdáá gî, kònò ndâ i ꞌdáá gî.

8 Bà ma có mì Mbíṛì bà cee gî, bà ꞌdè ndâ tende ŋa nje có bà cee gî, bà dù ta muu tí ꞌduù bà cee gî, káa ndòngbú bà dù ta njembí bà zè Mbíṛì wálá. 9 Tacó mbe ŋò Mbíṛì ni cee jé wálá, mbe ma có mì Mbíṛì ta kábà  delè jé wálá. 10 Káa ta o tí nó náa i ŋìnó ta bà lê tí  wálá nó bà gì nó, i ŋìnó ta bà lê tí  nó bà cee gî.

11 Si ye táánò gbí ꞌviì nó, ye kû ꞌdè có ká go i mì ꞌviì, ye kû koṛo có ká go i mì ꞌviì, ye kû ꞌviiki gbí có ká go i mì ꞌviì. Káa ye kpónó mâ giì gì tí ꞌdakò gî, ye giì si ndâ i-ꞌviì ꞌdáá gî mí to gî. 12 Ndoo kpónó kû ŋò cè tí Mbíṛì me ngbáṛángàꞌi lá; ndoo kû ŋò yí ká tùṛúwàà go i gbí ꞌdèèngàmbé nô. Káa ndoo kèjì gí bà zeke gbíṛo ndoo ta ndú. Ye kpónó ŋò yí ni cee lá, káa ye kèjì gí bà ŋò yí ni cee a go ŋìnó náa yí kpónó ŋò ye ni cee ta ndâ có gbí njembí ye ꞌdáá gî nô.

13 Káa ndâ i ŋìnó náa ndú kpónó kuu tí  nó, a bà tee njembí mítí Mbíṛì, ta bà koṛo có lì mítí Mbíṛì, giì je njembí bà zè Mbíṛì; káa kpóló-kpolo i gbí òkò tí ndâ i tí nò taꞌô nò ꞌdáá gî a njembí bà zè Mbíṛì.

14

Ndâ ꞌbí i-nambeè kpòò ꞌdo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì

1 Yo ka wuꞌo tacó bà ꞌde njembí bà zè Mbíṛì. Yo delè ꞌví koṛo có tí kpoò gítí ndâ i-nambeè mì Mbíṛì. Káa yo ꞌví koṛo có gítí bà ma có mì Mbíṛì ndii ndâ ꞌbí i ꞌdáá gî. 2 ꞌDuù ŋìnó mbe kû ꞌdè ndâ tende ŋa nje có nó kû ꞌdè có me ji ndâ ꞌduù lá, yí kû ꞌdè có a i ji Mbíṛì. Tacó ꞌduù mbe ꞌdi gbí có tí nò náa yí kû ꞌdè nò wálá, tacó yí kû ꞌdè a ndâ có kóó mì Mbíṛì ta wotí mì Bèṛi. 3 Káa mbe kû ma có mì Mbíṛì kû ꞌdè có a i ji ndâ ꞌduù, yí kû konì a ndâ ꞌduù, yí kû je a wotí ji ndâ ꞌduù, yí delè kû ꞌdèè a njembí ndâ ꞌduù. 4 ꞌDuù ŋìnó mbe kû ꞌdè ndâ tende ŋa nje có nó kû konì káa tí wó ta kpéétí wó cuki, káa mbe kû ma có mì Mbíṛì kû konì a ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá gî.

5 Có gbí njembí ye ji yo énó máa, yo ꞌdáá gî ꞌví dù tí ndâ mbe ꞌdè có gbí ndâ tende ŋa nje có. Káa yo kùtàá má dù ꞌdáá tí ndâ mbe ma có mì Mbíṛì, àá bà nìkì ndii bà ꞌdè ndâ tende ŋa nje có gî. Tacó mbe ma có mì Mbíṛì a gbolò ꞌduù ndii mbe ꞌdè ndâ tende ŋa nje có tí nò gî, sè  káa ŋìnó ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdè gbí ndâ tende ŋa nje có tí nò ꞌví dù kuu tacó bà konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má kuu tí . 6 Ye kpónó má ya gí mì yo kà kû ꞌdè có ji yo gbí ndâ tende ŋa nje có, káa mbe ꞌdè gbí ndâ có tí nò náa ye kû ꞌdè nò ji yo wálá, tó i mì ye bà dù ji yo a yè, ndâ tó kómbe ye? Có tí nó bà ꞌdè gbí có kóó mì Mbíṛì ji yo wálá, có tí nò bà je muu ji yo wálá, có tí nò bà ma có mì Mbíṛì ji yo wálá, có tí nò delè bà nìbà i ji yo wálá.

7 Yo koṛo có gítí ndâ ṛòngo gi, yo delè ꞌví koṛo có gítí mòngò gi, ndú me ndâ wu i lá, káa ꞌbè má gbí òkò tí kòcò ndâ njì ṛòngo ꞌdáá gî má wálá, ŋa ṛòngo tí nò bà gbì ji yo a ŋa cè yè? 8 Káa mbe o mòngò má o me tí mòngò-gó lá, a ꞌdi ká bà ꞌvee bà zíꞌi-gó? 9 Yo delè ká go énò; yo má ꞌdè có gbí tende ŋa nje có náa ndâ ꞌduù ꞌdi gbí ndâ nje có tí nò ngbáṛángàꞌi lá, ndú bà ꞌdi gbí ndâ có mì yo nò ée? Tacó yo kû ꞌdè có gí gbí pípìṛi sínò. 10 Ndâ ŋa ndâ nje có muu to tí nó me mbè; káa ꞌbí nje có ta gbí  wálá nò wálá. 11 Káa ꞌduù má ꞌdi gbí ŋa tende nje có tí nó náa wò kû ꞌdè nó lá, yí a tende ꞌduù ji wò, wò delè a tende ꞌduù ji yí. 12 À má énò, yo ka wuꞌo a i tacó bà ꞌde ndâ i-nambeè ŋìnó mbe kû konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì túkàꞌi nô, lê náa go i-nambeè ꞌdo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì ká tí yo nò.

13 Tacó énò, ꞌduù má kû ꞌdè có gbí tende ŋa nje có, yí ꞌví ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì máa, Mbíṛì ꞌví wu ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdè gbí nje có tí nò ji ndâ ꞌduù. 14 Tacó ye má ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí tende ŋa nje có, gbí  énó máa, ye kû ꞌdeke tí ye ta njembí ye, káa ye ꞌdi gbí có tí nò lá. 15 Có a ŋìnó máa ye ꞌví ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí ŋa nje có ngàyi wè? Ye bà ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí ŋa nje có ŋìnó náa ndâ ꞌduù ꞌdáá ꞌdi gbí  gî nô. Bìndi  ye ꞌví cè cè gbí ndâ tende ŋa nje có, ta nje có ŋìnó náa ye ꞌdi gbí  gî nó, só gî. 16 Tacó wò má kû ùlù Mbíṛì gbí tende ŋa nje có mí ṛègbà tí ꞌbí ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi gbí ŋa nje có tí nò lá nó, ꞌduù tí nò bà nì «À go-i-tí-nò» gí tàkò bà ùlù Mbíṛì mì lo nò ta ŋa kpokèjì ngàyi? 17 Tacó wò kpêtí má kû ùlù Mbíṛì ta banga tí , káa ꞌduù tí nó ṛègbà tí lo nó ꞌdi gbí ŋa nje có mì lo nò lá, banga bà ùlù Mbíṛì mì lo nò bà konì ꞌduù tí nò wálá.

18 Ye ꞌdè nìkì ma ji Mbíṛì tacó ye ni bà ꞌdè có gbí tende ŋa nje có ndii yo ꞌdáá gî. 19 Káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ye má gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, à nìkì tí ye káa bà ꞌdè kpêtí káa ndâ njì có vô cuki gbí ŋa nje có ŋìnó náa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌdi gbí  gî tacó bà nìbà i ji ndú, á có tí bà ꞌdè mbè có kárú-karu-kàrù gbí tende ŋa nje có ŋìnó náa ndú ꞌdi gbí  lá nô.

20 Yo koṛo có go i mì ndâ ꞌviì lá; ndâ kómbe ye. Yo dù go ndâ dó ꞌviì tí ndâ mbe bàkà vò i lá, káa yo ꞌví bàkà i go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó náa muu ndú njaanga gî nô. 21 À cu mí gbí wáràgà mì Mòze máa, kòcò Mbíṛì máa,

«Ye bà si a ndâ tende ꞌduù ꞌví ꞌdè có gbí nje ye ji ndâ ꞌduù mì ye gbí ndâ tende ŋa nje có.»

22 À má énò, bà ꞌdè có gbí ndâ tende ŋa nje có me i mbe tùbà wotí mì Mbíṛì a ji ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì gî nó lá, à a i tacó tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá. Káa bà ma Banga-Ngú-Có me i tacó tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá lá, à a i tacó tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì gî.

23 Tacó énò, yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má kili ta bà muu yo ꞌdáá gî, bìndi  yo kû ꞌdè có gbí ndâ cèe ŋa nje có, ꞌbí tende ꞌduù, tí ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá nó, má ꞌde yo tí , yí bà go mâ tí yo wálá? 24 Káa yí má ꞌde yo kili ta bà muu yo énò kû ma a có mì Mbíṛì, yí bà ŋò tí wó gî, máa ndâ yì a mbe bàkà vò i. Bìndi  ndâ có tí nò náa yí ꞌdi ꞌdo gbí nje yo nò bà si yí ꞌví ꞌvìsì muu wó ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì wó gî. 25 Ndâ có tí nò náa yí ꞌdi ꞌdo mì yo nò bà yù gbí ndâ vo-vò có kóó tí nó gbí njembí wó nó ꞌdáá gí sè gî. Bìndi  yí bà ꞌbu gbíṛo wó mí to kû ùlù Mbíṛì ta nje wó, máa Mbíṛì dú kuu ta yo.

Ŋa kpokèjì bà bàkà i gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

26 À má énò, yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má kili ta bà muu yo ꞌdáá gî gî, ndâ muu cè ꞌví cè cè, ndâ mbe nìbà i ꞌví nìbà i, ndâ mbe ꞌdè gbí có kóó mì Mbíṛì gí sè ꞌví ꞌdè , ndâ mbe ꞌdè có gbí ndâ tende ŋa nje có ꞌví ꞌdè , ndâ mbe ni bà ꞌdè gbí ndâ tende ŋa nje có tí nó náa ndâ ꞌbí ka ndú kû ꞌdè nó ji ndâ ꞌduù ꞌví ꞌdè . Yo ꞌví bàkà ndâ i tí nò ꞌdáá gî tacó bà konì tí yo. 27 Ndâ mbe ꞌdè có gbí ndâ tende ŋa nje có gbí òkò tí yo ꞌví dù ká go ndâ ꞌduù go só, go taꞌô. Wàa ndâ mbe kû ꞌdè gbí ndâ tende ŋa nje có tí nò náa ndú kû ꞌdè nò ꞌví dù kuu tí . 28 Káa ndâ mbe ꞌdè gbí ndâ tende ŋa nje có tí nò náa ndú kû ꞌdè nò ji ndâ ꞌduù máa wálá, ndú ꞌví dù ngbìì, wàa ndâ mbe kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má kili gî, ꞌduù ꞌví ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta ŋa nje có ŋìnó náa yí ŋò ni gbí njembí wó gî nô.

29 Yo ꞌví si ndâ ꞌduù go só, go taꞌô ꞌdo gbí òkò tí yo ꞌví kò-kò ta có mì Mbíṛì, wàa sè ndâ ꞌduù ꞌví koṛo gbí có tí nò náa ndú kû kò-kò tí  nò. 30 Káa Mbíṛì má wu bà ꞌdè có mì wó ji ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo ta o tí nó náa ꞌbí ka wó kû kò-kò ta có mì Mbíṛì nó, ꞌduù tí nó mbe kû kò-kò nó ꞌví le wo wó gî, wàa ka wó ꞌví ꞌdè ngú có ŋìnó náa à tí  nô. 31 Yo jòò gbí bà ꞌdè có lá. Tacó wàa yo ꞌdáá gî ꞌví ni bà ꞌdè có, wàa yo ꞌdáá gî ꞌví konì ta tí yo gbí òkò tí yo. 32 Tacó mbe ma có mì Mbíṛì a ꞌduù ŋìnó mbe ŋò o bà ꞌdè có ni gî, yí delè a ꞌduù ŋìnó mbe ŋò o bà sè tù wó ni gî. 33 Tacó Mbíṛì me mbe ŋònòkò gbí ndâ i lá, yí a mbe ꞌviindi ndâ i. Yo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì má kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî, yo ꞌví bàkà go ŋìnó náa ndâ ꞌbí ka yo mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá gî kû bàkà nô.

34 Ndâ niì ꞌví dù ngbìì. Ndú ꞌví ꞌdi có mì ndâ kù ndú á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mòze, máa ndú ꞌví dù tí ndâ kùṛo ndâ i lá nô. 35 ꞌBí i ta go bà ꞌvee gbí  má tí ndú, ndú ꞌví ꞌvee ndâ kù ndú ta o tí nó náa ndú má ya ta ndú gí ꞌbá gî. Tacó a có nô tacó tí niì bà ꞌdè kòcò wó gí yaà ta o tí nó náa ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má kili gî nô.

36 Yo kû koṛo có máa, có mì Mbíṛì ꞌbì bà gì a i ꞌdo mì yo? À gì ká tacó tí yo cuki? 37 ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo má koṛo có énó máa yì lá a mbe ma có mì Mbíṛì, ꞌbí ꞌduù delè má koṛo có máa yì ꞌde ndâ ŋa i-nambeè ꞌdo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì me mbè, ŋa ꞌduù tí nò ꞌví te mí gbí muu wó énó máa, có tí nó náa ye kû cu ji yo nó a có mì Mbíṛì. 38 Káa yí má si có tí nó náa ye kû cu ji yo nó á tí có lá, yo delè ꞌví si yí tí có lá.

39 À má énò, yo tí ndâ náꞌvindí ye, yo ꞌví dù ta go bà ma có mì Mbíṛì, yo delè ꞌví ṛò ndâ ꞌduù ꞌdo tí bà ꞌdè có gbí ndâ ꞌbí tende ŋa ndâ nje có lá; 40 yo delè ꞌví bàkà ndâ i ꞌdáá gî gbí cèe kpokèjì, á go ŋìnó náa à tí .

15

Bà ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó

1 Go bà ꞌva mbí yo á gítí Banga-Ngú-Có tí nó náa ye táánò ma ji yo nó kuu tí ye, ndâ náꞌvindí ye, Banga-Ngú-Có tí nó náa yo táánò ùnje gítí , bìndi  yo giì zèè tí kpoò nô. 2 Ŋìnò a Banga-Ngú-Có tí nó náa ye táánò ma ji yo, mbe ꞌvala yo á do gbí ndâ vò i, náa yo má zèè có tí nò kácá-kácá nò. Káa yo má zèè kácá-kácá lá, gbí  énó máa, gbí bà ùnje mì yo gítí Mbíṛì wálá.

3 Ye táánò nì ji yo káa bà gbèe có tí nó náa àá táánò nìbà  ji ye, tí kpóló-kpolo có ngé ndii gî nô, tí có tí nó máa, Bìndi-Mbíṛì táánò cì tacó ndâ vò i mì ndoo, go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nô. 4 Máa, àá táánò giì duu yí gî, káa bìndi sili taꞌô, Mbíṛì giì te yí tí wu wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gí yaà, á go có tí nò gbí wáràgà mì Mbíṛì nó gî. 5 Máa, yí tùbà tí wó ji Kéfà, bìndi  yí giì tùbà tí wó ji ndâ tú mì wó muuꞌbì-nje só. 6 Bìndi  yí giì tùbà tí wó ji ndâ náꞌvindí wó ziꞌduù-vô ta bà  vô (500). Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú kpêtí kpónó má ya gí bà sili mì ndú gî, sè ndâ ꞌbí  kû ꞌvala kálásê. 7 Bìndi  yí giì tùbà tí wó ji Jákòmò, bìndi ŋìnó, yí giì tùbà tí wó ji ndâ tú mì wó ꞌdáá gî.

8 Ndòngbú bà tùbà tí wó giì dù a i ji ye á go ꞌviì náa à jò yí me gbí o mì wó lá nô. 9 Tacó ye a ndòngbú ꞌduù gbí òkò tí ndâ tú mí wó, mbe ꞌvii tí ꞌduù ŋìnó náa à ꞌví nì ta ṛè tú mì wó mí muu ye lá. Tacó ye táánò a mbe kû mèèkèꞌi tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô. 10 Káa nambeè mì Mbíṛì náa yí táánò bàkà ji ye nó ká bàkà ye tí ye tí nó á kpónó kuu nó nô. Káa nambeè mì Mbíṛì náa yí táánò bàkà ji ye nò ya me sínò lá. Ye bàkà nèté tí kpoò ndii sè ndâ ꞌbí tú mì Jézù ꞌdáá gî. Káa ye bàkà nèté tí nò ꞌdo me gbí ꞌdóó wotí mì ye lá, a nambeè mì Mbíṛì ká je wotí ji ye. 11 À mà táánò a ndú ká ma Banga-Ngú-Có ji yo wèè, à mà a ye wèè, ze ma Banga-Ngú-Có ji yo gî, káa ŋìnò a có náa yo ꞌdáá ùnje gítí  gî.

Bà ꞌvala ndi ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú ndoo

12 Có kpónó a ŋìnó máa, ze lê má ꞌdè có ji yo énó máa, Mbíṛì ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo kû ꞌdè có máa, ndâ ku bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wálá, tacó yè? 13 Có tí nó náa yo ꞌdi énó máa, ndâ ku bà ꞌvala ndi ndú á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wálá nò, má dú káa yúcó, gbí  énó máa, Bìndi-Mbíṛì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó lá. 14 Káa Bìndi-Mbíṛì má ꞌvala ndi wó á ꞌdo gbí muuꞌdú wó lá, gbí  énó máa, i tacó bà ma có  mì ze ji yo nò wálá, i tacó bà ùnje gítí  mì yo nò delè wálá. 15 Ze delè kû waaka a ꞌvéṛè ta ṛè Mbíṛì, tacó ze kû ma có énó máa, Mbíṛì ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì á ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, káa yí ꞌvala yí lá náa yí má ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nò. 16 Tacó Mbíṛì má bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wálá, gbí énó máa, yí ꞌvala Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó delè lá. 17 Káa Mbíṛì má ꞌválá ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó lá, gbí  go énó máa, nje wú tí bà tee njembí yo á mítí Bìndi-Mbíṛì wálá, yo delè kpónó kû ꞌvala ká kpòò gbí ndâ vò i mì yo. 18 Gbí  delè go énó máa, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì mbe cì gî nó mìì gî. 19 Káa ndoo má kû koṛo có lì mítí Bìndi-Mbíṛì ká tacó bà ꞌvala ndoo muu to tí nó cuki, gbí  énó máa, ꞌbí ꞌduù ta yê ṛo wó gbí òkò tí ndâ ꞌduù muu to tí nó mbe ndii yê ṛo ndoo wálá.

20 Káa yúcó a ŋìnó máa, Mbíṛì ꞌvala Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó tacó bà tùbà máa, ndâ ꞌduù tí nó náa ku ṛuka ndú gî nó bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú gî. 21 Tacó, ku lê táánò má gì gí muu to tí nó ꞌdo gbí có mì gbèe ꞌdakò nó, ndâ ku delè bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ꞌdo ká gbí có mì gbèe ꞌdakò. 22 Tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû cì ꞌdo gbí có nambeè gbí òkò tí ndú ta Ádàmà, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî delè bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ꞌdo gbí có nambeè gbí òkò tí ndú ta Bìndi-Mbíṛì. 23 Káa ndâ o bà ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó, ta o bà ꞌvala ndi ndâ ꞌduù ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ꞌdáá ká tende-tende. A Bìndi-Mbíṛì, tí kpédélé i gbí njí, ká ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó kùṛo, bìndi  ndâ ꞌduù mì wó ꞌdáá gî kèjì gí bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ta o bà gì yí wúnò. 24 Bìndi  ndòngbú o, náa Bìndi-Mbíṛì bà giì dele ndi gba mì Mbíṛì tí Bu wó ji yí si yí voloko gbí ndâ có mì ndâ kpo-kpò gba, ta ndâ mbe wotí muu to tí nó, gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 25 Tacó Bìndi-Mbíṛì bà gì gí bà zogo to tí nó yee tí o tí nó náa yí bàkà ndâ kuꞌdì tí wó tí ndâ i-tà-tàmà mì wó gî. 26 Káa ndòngbú kuꞌdì tí wó náa yí bà cee o mì wó bà dù a ku. 27 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Mbíṛì bàkà Bìndi-Mbíṛì tí gba mì ndâ i ꞌdáá gî.» Káa gbí có tí nò máa, «Mbíṛì bàkà Bìndi-Mbíṛì tí gba mì ndâ i ꞌdáá gî» nò me énó máa Bìndi-Mbíṛì delè a gba mì Mbíṛì tí mbe je gba ji yí nò lá. 28 Mbíṛì má giì bàkà ndâ i ꞌdáá gî tí ndâ i-tà-tàmà mì ꞌViì mì wó gî, ꞌViì-mì-Mbíṛì bà giì si tí wó ꞌví dù tí ndâ i-tà-tàmà mì Bu wó, tacó wàa Mbíṛì ꞌví dù tí mbe zogo ndâ i ꞌdáá gî.

29 Có gítí ndâ ꞌduù tí nó mbe caka tí ndú tacó tí ndâ ku nó máa yè? Ndú kû koṛo có máa ndâ yì bà ꞌde gbí bà caka tí ndâ yì ta ṛè mì ndâ ku nò a yè, náa Mbíṛì jé má ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nò? 30 Ye kpónó kû gbaa tí ye mì nje ku ta o ꞌdáá gî nó tacó yè? 31 Ye kû ŋò ku ta ṛo ye ta ṛi ꞌdáá gî, ndâ náꞌvindí! Ye kû dùlù tí ye tacó tí yo, ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, tí Jézù tí Mbe tí ndoo. 32 Có gbí nje ndâ ꞌduù gbí gbata Éfàsù lá, ye táánò má ꞌvala a ꞌválá mì ndâ «Nò gbí jìlì», ye bà ꞌde gbí  a yè? Káa Mbíṛì má bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú wálá, «Ndoo zò i, wàa ndoo ꞌví njù pe, wàa ndoo ꞌví ù ta ku taàbé,» á go có tí nó náa ndâ ꞌduù kû ꞌdè nô.

33 Yo si ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo lá: «A vò kaà ká kû volo ꞌduù.» 34 Yo koṛo muu yo nìkì maa, wàa yo ꞌví si vò i mí bàndò mì wó. Ye kû ꞌdè có tí nò ji yo, tacó ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo ŋò Mbíṛì ni lá, káa ŋìnò a có nô tacó tí yo.

Bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú

35 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo ndâ-ꞌbî-lá bà ꞌvee ꞌvé máa, «Mbíṛì bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ta ŋa kpokèjì ngàyi wè? Cè tí ndú bà dù go ŋa yè?» 36 Ŋìnó a ndâ ꞌvé mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu tí ndú wálá nó ká nò. Yo ma ꞌva njì ŋa mí tà to, njì ŋa tí nò má cì lá, kú i ꞌva ꞌdo tà to lá. 37 Káa yo ṛò mí tà to káa bétéṛé njì ŋa; à mà a njì cû, à mà njì wàzê, yo ṛò me kú i tí nó mbe kû kù ta kùngbó wó, ta kpâ wó nó lá. 38 Káa a Mbíṛì ká wu bà kù ndò ji ndâ ŋa ndâ njì ŋa ꞌdáá gî. Cû kû kù káa cû, wàzê kû kù káa wàzê.

39 Ŋa dìì ndâ i mbe kû ꞌvala muu to tí nó ꞌdáá gî delè ká tende-tende. Dìì ndâ ꞌduù tende ꞌdo tí dìì ndâ nò, bìndi  dìì ndâ nuù tende ꞌdo tí dìì ndâ sè. 40 Ndâ i gbíṛì kuu tí , ndâ i muu to tí nó delè kuu tí . Cè banga mì ndâ i gbíṛì ká tende, cè banga mì ndâ i muu to tí nó delè ká tende. 41 Cè banga mì ṛi ká tende, cè banga mì pì delè ká tende, bìndi  cè banga mì ndâ yii ká tende. Káa cè banga mì ndâ yii gbí òkò tí ndú delè ꞌdáá gî ká tende-tende.

42 À delè ká énò ta bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú. À má duu dìì ꞌduù mí tà to, dìì tí nò kû zò to, káa dìì ꞌduù má ꞌvala ꞌdo tà to, dìì tí nò bà zò to kákáꞌi wálá. 43 A vò ká tí dìì tí nó náa à duu mí tà to nô, káa a banga ká tí dìì tí nó mbe ꞌvala ꞌdo tà to nô. 44 Dìì tí nó náa à duu mí tà to nó je a tú ꞌduù, káa dìì tí nó mbe ꞌvala ꞌdo gbí muuꞌdú nó je a tú Mbíṛì. 45 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Kpédélé Ádàmà gì tí ꞌduù mbe kû ꞌvala , káa ndòngbú Ádàmà gì tí Bèṛi mbe kû je ꞌválá,» nô. 46 Àá táánò me Ádàmà tí nó ta tú wó a tú Mbíṛì nó ká gì kpédéléꞌi lá. À gì kpédéléꞌi a Ádàmà tí nó ta tú wó a tí tú ꞌduù nô. 47 Mbíṛì táánò suu kpédélé a Ádàmà ꞌdo tí to, káa bà só Ádàmà gì ꞌdo gbíṛì. 48 Ndoo tí ndâ ꞌduù muu to tí nó go Ádàmà tí nó náa à suu yí ꞌdo tí to nó nô, káa ndâ ꞌduù gbíṛì go Ádàmà tí nó mbe gì ꞌdo gbíṛì nô. 49 Ndoo bà je kózò tí ꞌdakò tí nó mbe gì ꞌdo gbíṛì nó jé ká go bà je kózò tí ꞌdakò tí nó náa à suu yí ꞌdo tí to tí nó mì ndoo. Ndoo kpónó a kózò tí Ádàmà tí nó náa à suu yí ꞌdo tí to tí nó nô.

50 Ndâ náꞌvindí, gbí có tí nò náa ye ꞌdè ji yo nò énó máa, wu ꞌduù ta mbelè gbí dìì wó bà dù tí mbe zèè mbèlè mì Mbíṛì wálá. Tú ꞌduù, tí tú mì ku nó, delè, náa à ꞌvìsì tí, tí tú ŋìnó mbe cì lá nó, wálá.

51 Yo sè tù yo gítí có kóó tí nó tí yúcó náa ye kû ꞌdè ji yo nô: ndoo ꞌdáá bà cì wálá. 52 Káa ta o bà o ndòngbú mòngò nó, àá bà ꞌvìsì ndoo ꞌdáá gî gbí làmbu o, á go bà kì ṛo nô. Tacó ta o bà o ndòngbú mòngò tí nò, ndâ ku bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ngbé, bìndi  àá kèjì gí bà ꞌvìsì ndoo. 53 Tacó tú ndoo tí nó kpónó tí i mbe céé-cee nó bà cee wálá, tú ndoo tí nó kpónó tí tú mì ku nò bà jìꞌvì tí, tí mbe ŋò ku lá. 54 Tacó ŋa i ŋìnó tí i mbe dù tí ká lá nó má jìꞌvì tí tí i mbe dù tí ká, bìndi  ŋa ŋìnó tí ŋa ku nó má ꞌvìsì tí tí ŋa ŋìnó mbe cì lá nó gî, ŋìnò a o bà giì bàkà tí mì có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Ku ꞌde ꞌbí ngbílí mbe da gbí ka wó ngbílí mítí wó gî.»

55 «Àá ku, njì gìṛì bà na go mì lo ya gí kòtí ꞌdi?»

56 Njì gìṛì bà na go mì ku a vò i, bìndi  vò i giì ꞌde wotí ꞌdo tí có mì Mòze. 57 Káa ndoo ꞌdè nìkì ma ji Mbíṛì tí mbe je wotí bà kpò nje ku ji ndoo ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

58 À má énò, yo ꞌdò kò yo mí to tí kpoò, ndâ náꞌvindí, yo lò muu gìṛì ngé lá. Yo ꞌví bàkà nèté mì Mbe tí ndoo ta o ꞌdáá gî, ta bà te mí gbí muu yo máa, bà bàkà nèté ta ṛè mì Mbe tí ndoo me bà bàkà ꞌve nèté lá.

16

Bà gò i tacó tí ndâ ꞌbí ka ndoo mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 À má gítí bà toko i-ꞌbì yo tacó bà konì ta ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Jèrùzàlémè, yo ꞌví bàkà go có tí nó náa ye táánò ꞌdè ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ta ndi tí ndâ bàndò gbí to Gàlátì nô. 2 Ta ndâ ṛi-bà-wotí ꞌdáá gî, yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî ꞌví gò làmbu i ꞌdo tí i ŋìnó náa à kuu ꞌbì yo ta o tí nò nô. Tacó wàa, ye má ya gí mì yo kà, ye ꞌví ꞌde yo kili i ŋìnó náa à tí  nó tè gî. 3 Ye má yee mì yo kà gî, ye bà cu wáràgà mí ꞌbì ndâ ꞌduù tí nó náa yo bà cu ꞌbì yo mítí ndú nó wàa ye ꞌví tuu ta ndú ta ndâ i-nambeè tí nò náa yo kili nò, ya tí  ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Jèrùzàlémè. 4 Káa à má nìkì a bà ya káa ꞌdóó ye ta ndâ i tí nò, ndâ ꞌduù mì yo náa yo bà cu ꞌbì yo mítí ndú nò ꞌví ko ye.

Ndâ có gbí muu Páwòlò

5 Ye bà ya gí mì yo kà a i bìndi bà co ye gbí to Mèsìdónìyà, tacó a gbí muu ye a có bà ya gí mì yo kà có gbí to Mèsìdónìyà. 6 Ye bà dù á mì yo kà ta làmbu kôndi o, ndâ-ꞌbî-lá ye bà cì ndâ pì côꞌo ꞌdáá gî mí mì yo kà. Tacó wàa, yo ꞌví konì ye ta bà ko ye ya gítí ndâ ꞌbí bàndò tí nó kùṛo kà nó ꞌdáá gî. 7 À gbí muu ye me có bà cu káa ṛo ye mítí yo gî, wàa ye ꞌví ndii ya gí kùṛo nò lá, ye kû koṛo a có bà dù ta yo ta kôndi o, náa Mbe tí ndoo má ùnje gî nò.

8 Káa ye bà dù gbí gbata Éfàsù kàá yee tí o bà ci ndâ ngú i gbí njí. 9 Tacó njekèjì bà ma có mì Mbíṛì njaanga ji ye kàá gî, káa ndâ ꞌduù mbe kû jòò gbí có ta ye kàá me a mbè.

Ndâ ndòngbú có mì Páwòlò

10 Tìmàtéyò má có mì yo kà, yo ꞌví te wiṛi mítí wó nìkì maa, tacó yí kû me nèté mì Mbe tí ndoo ká go ye. 11 ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo ꞌví si yí tí vò i lá; yo konì yí muu nó mì wó nìkì maa, tacó wàa yí ꞌví dele ndi wó gì gí mì ye; tacó ṛo ze ta ndâ sè náꞌvindí kàá ꞌdáá ká kpokèjì tí wó.

12 À má gítí náꞌvindí ndoo Àpólò, ye cóó-cóó kû yòòngò yí, máa ndú ya ta ndâ ꞌbí náꞌvindí gí bà gala yo, káa có bà ya gí mì yo kà nò gì gí gbí muu wó kálásê. Káa yí má ꞌde o gî, yí bà ya gí mì yo kà gî.

13 Yo dù tí zòꞌo, yo tee njembí yo mítí Mbíṛì tí kpoò, yo dù ta yú njembí yo, yo ꞌdo kò yo mí to tí kpoò, 14 yo ꞌví bàkà ndâ i ꞌdáá gî ta njembí bà zè Mbíṛì.

15 Yo ŋò ndâ Ìsìtèfánà ta ndâ ꞌviì mì wó ni gî? Ndú a ndâ kpédélé ꞌduù mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì gbí to Àkáyà, dú delè gbì gbí njembí ndú gítí bà bàkà nèté ta ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî. 16 Ye kû yù ꞌdo mì yo a nambeè máa, yo ꞌví ꞌdi có mì ŋa ndâ ꞌduù tí nò, yo delè ꞌví ꞌdi có mì ndâ ꞌbí ka yo ŋìnó mbe kû bàkà nèté go i mì ndú nò.

17 Tàkòcò ye peteke gítí bà gì ndâ Ìsìtèfánà ta Fòròtùnátò, giì je Àkàyíkùsù ngé ma; tacó ndú dù ji ye ká goòlá ndoo ta ndoo nô. 18 Bà gì ndú nò te mbá-mbá mítí ye ká go ŋìnó náa ndú me ta yo kà nô. Bà te duù mítí ŋa ndâ ꞌduù tí nò me vò i lá.

19 Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí ndâ to Ásìyà ꞌvee yo ma. Ndâ Àkùyílà ta Pìrìsílà ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mbe kili mí ndú nó delè ꞌvee yo ta ṛè mì Mbe tí ndoo ngé ma.

20 Ndâ náꞌvindí mì ze kàá ꞌdáá gî ꞌvee yo ma.

Yo ꞌvee tí yo ta bà òlò gbí tù yo go i mì ndâ náꞌvindí.

21 A ꞌdóó ye tí Páwòlò ká kû cu ndâ ꞌvé tí nó gbí wáràgà tí nó nó ji yo ta ꞌbì ye.

22 ꞌDuù má zè Mbe tí ndoo nìkì lá, Mbíṛì ꞌví ì njà mítí wó!

Ye kû ꞌdeke tí ye máa Mbe tí ndoo ꞌví gì gálá!

23 Ye kû ꞌdeke tí ye máa Mbe tí ndoo Jézù ꞌví bàkà nambeè ji yo.

24 Ye zè yo ꞌdáá gî nìkì maa ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Go-i-tí-nò.

2 Kòríndì

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

BÀ SÓ KÒRÍNDÌ

Bà só bà cu wáràgà mì Páwòlò ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Kòríndì

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, tí mbe gì tí tú mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ꞌdo gbí có mì Mbíṛì, ká kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á gbí gbata Kòríndì, delè ta ndi ꞌbá mì ndâ Ìgìrígì ꞌdáá gî. Ze kû gbo gbí bà cù wáràgà tí nó ji yo ta náꞌvindí ndoo Tìmàtéyò. 2 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí Bu ndoo, ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì máa ndú ꞌví cù ꞌdê ngo cù ndú mítí yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù ta ꞌdê njembí yo.

Páwòlò ꞌdè nìkì ma á ji Mbíṛì

3 Ndoo ùlù Mbíṛì, tí Bu Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí Bu ndoo mbe kû ŋo yê ṛo ndoo, tí Mbíṛì tí mbe ꞌdê njembí, 4 mbe kû yìì ndoo gbí o ŋa ndâ vò i ꞌdáá gî, tacó wàa ndoo delè ꞌví yìì ndâ ꞌbí ka ndoo ta o tí nó náa ndú má gbí vò i ta ŋa bà yìì tí tí nó náa yí tí Mbíṛì yìì ta ndoo nô. 5 Nje bà kònò séꞌi tí nó táánò mì Bìndi-Mbíṛì nó kpónó ꞌde ndoo me gbolò. Tacó énò, Mbíṛì delè bà je wotí bà kònò ndâ vò i tí nò á go ŋìndi Bìndi-Mbíṛì táánò ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ji ndoo gî, tacó wàa ndoo delè ꞌví yìì ndâ ꞌbí ka ndoo ta o tí nó náa ndú má gbí vò i ta ŋa bà yìì tí tí nó náa yí tí Mbíṛì yìì ta ndoo nô. 6 Ze má kònò séꞌi muu yo, ze kònò a i tacó bà ꞌvala yo. Káa Mbíṛì má konì ze ꞌdo gbí bà kònò séꞌi, yí konì ze nò a i tacó wàa ze ꞌví konì ta yo á gbí bà kònò gbèe ŋa séꞌi tí nó mì ze náa yo kû kònò nô. 7 Njembí ze jé mù gítí yo lá, tacó ze ŋò ni gî máa, yo kû kònò séꞌi ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ká go ze. Tacó énò, Mbíṛì bà konì yo á go ŋìnó náa yí kû konì ta ze nó gî.

8 Go bà ꞌva mbí yo á gítí ŋa kpo-se-muu tí nó náa ze táánò ꞌde gbí to Ásìyà nó kuu tí ze, ndâ náꞌvindí ze. Ze táánò gbí o tí nò koṛo có énó máa, ze bà ꞌde ꞌválá kákáꞌi wálá. 9 Ze ta o tí nò koṛo có énó máa, à waa có ku mítí ze gî. Ŋa tende vò i tí nò táánò bàkà ze tacó wàa ze ꞌví ŋò tí  ni énó máa wotí bà ꞌvala miṛi ze me ꞌbì ze lá, à a i ꞌbì Mbíṛì tí mbe kû ꞌvala ndâ ku cuki. 10 A yí táánò ká ꞌvala ze ꞌdo gbí ŋa tende vò i tí nò mbe ꞌde ze nò. Yí delè kákáꞌi bà ꞌvala ze ꞌdo gbí ndâ vò i ŋìnó kèjì nó gî. 11 Yo ꞌdáá gî ꞌví konì ze ta bà ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ze, tacó wàa à ꞌví dù a ndâ ꞌduù me mbè ká kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí ze, wàa Mbíṛì ꞌví cù ta ꞌdê ngo cù wó mítí ze. Bìndi  ndâ ꞌduù me mbè ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó bà cù ꞌdê ngo cù wó mítí ze nò.

Páwòlò ꞌvìsì ndâ có gbí muu wó gî

12 ꞌBí i gbaànjé mbe kû mba ze, ta kponje nje ze gítí  wálá a ŋìnó máa, ze ta o ꞌdáá gî kû ꞌvala ta ndâ ꞌduù, cotí ndâ i ꞌdáá gî, ze kû ꞌvala ta yo, ká ta bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá nô. Ze kû bàkà ndâ i tí nò ta njembí ze gbaànjé, ta tiṛì gbí  wálá, go có mì Mbíṛì. Ze kû bàkà ndâ i tí nò me ꞌdo gbí bà ꞌdi gbí-o mì ze tí ndâ ꞌduù á muu to tí nó lá. Ze bàkà a i ꞌdo gbí nambeè mì Mbíṛì. 13 Ze kû cu ji yo gbí ndâ wáràgà mì ze káa ndâ có ŋìnó náa yo bà ni bà ꞌdeke ndú gî, tí ndâ có ŋìnó náa yo delè bà ꞌdi gbí ndú gî nô. Ye koṛo có máa yo bà ꞌdi gbí ndú ngbáṛángàꞌi gî. 14 Yo kpónó ꞌdi gbí ze ngbáṛángàꞌi lá. Káa ye koṛo có máa, yo bà ꞌdi gbí ze cee a i ta ṛi bà gì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì wúnò gí bà waa có mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. Ŋìnò a ṛi tí nó náa yo bà giì mba tí yo ta ṛè ze, bìndi  ze delè bà giì mba tí ze ta ṛè yo nó ká nò.

15 Ye táánò bàkà kpédéléꞌi a có bà co wiṛi ya gí mì yo gbí gbata Kòríndì kà, tacó wàa yo ꞌví ꞌde i gbí nó mì ye nò ꞌvìlì sósòꞌô. 16 Tacó à kpédéléꞌi táánò gbí njembí ye a có bà gala yo ta o bà ndii ye kû ya gí gbí to Mèsìdónìyà. Wàa ta o bà dele ye ꞌdo Mèsìdónìyà, ye ꞌví co ndi ye kákáꞌi mì yo, tacó wàa yo ꞌví konì ye ta ndâ ꞌbí i tacó bà ya gí Jùdéyà. 17 Ŋa bà koṛo có mì ye nò gbí muu yo go i mì ꞌduù ŋìnó mbe kû koṛo có ká gítí ndâ i muu to tí nó, mbe me kpììkì-kpììkì gítí bà jìꞌvì tí wó tí ó mbô, bè mbô lá, nó?

18 Ye kû be tí ye ji yo ta ṛè mì Mbíṛì, tí mbe ꞌvìsì có mì wó lá, énó máa, kòcò ze ji yo jé gítí bà ꞌvìsì tí wálá. 19 Tacó Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌViì mì Mbíṛì, náa ndâ Sìlìvánò, ta Tìmàtéyò, giì je ye, ma có tí wó ji yo nó ta o ꞌdáá gî káa gbèe Jézù tí nò. 20 Tacó énò, ndâ cí tí nó náa Mbíṛì ci ta ndâ ꞌduù nó gì tí yúcó ta ṛè mì wó tí Jézù. Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa ndoo kû nì ta «À go-i-tí-nò» ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ta o tí nó náa ndoo má kû ùlù Mbíṛì nó ká nò. 21 Káa, à káa ꞌdóó yí tí Mbíṛì ká bàkà ndoo tí ndâ mbe ṛu ndi Bìndi-Mbíṛì ta njembí ndoo gbaànjé. À delè káa ꞌdóó yí tí Mbíṛì ká ṛuka ndoo gí gbí nèté mì ndoo. 22 Yí ka mbó mì wó mítí ndoo, tacó bà bàkà ndoo tí ndâ ꞌduù mì wó. Bìndi  yí giì je Bèṛi mì wó mí gbí njembí ndoo, tacó bà tùbà  ji ndoo énó máa, sè ndâ i ŋìnó gbí gálá mì yì nó ꞌdáá gî a ndâ i tacó tí ndoo.

23 Ye kû be ji yo a tí Mbíṛì máa, ye táánò ꞌvìsì muu ye ꞌdo tí bà ya gí Kòríndì nó a i tacó go bà pèèmbí yo tí ye wálá. 24 À gbí muu ze me có bà yòòngò yo ta wotí máa yo tee njembí yo mítí Mbíṛì nò lá. Có gbí njembí ze énó máa, ndoo bàkà nèté toko gbaànjé, tacó wàa yo ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo, tacó kponje nje yo gítí có bà tee njembí yo mítí Mbíṛì nò wálá.

2

1 Tacó énò, ye giì ꞌvìsì muu ye ꞌdo tí có bà co wiṛi kákáꞌi ya gí mì yo gbí gbata Kòríndì kà, tacó go bà ya gí bà kpolo tàkòcò yo tí ye wálá. 2 Tacó ye má kpolo tàkòcò yo gî, a ꞌdi ká bà giì peteke tàkòcò ye á bìndi yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa ye kpolo tàkòcò ndú nó? 3 Tacó énò, ye giì cu wáràgà tí nó ji yo. Tacó go bà ya gí bà kpolo tàkòcò yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa a ndú ká bà peteke tàkòcò ye nó tí ye wálá. Tacó ye ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, tàkòcò ye má pétékèꞌi, tàkòcò yo delè ꞌdáá gî bà dù ká pétékèꞌi. 4 Ye táánò cu wáràgà tí nò ji yo ta sé có gbí njembí ye, delè ta ngo-ṛo tà ṛo ye me tacó bà kpolo tàkòcò yo lá. Ye cu tacó wàa yo ꞌví ŋò ni énó máa, ye zè yo ꞌdáá gî nìkì ta njembí ye gbaànjé.

Si có gítí ndâ mbe bàkà vò i gítí lo mí to

5 ꞌBí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí yo má kpolo tàkòcò ꞌbí ka wó, ꞌduù tí nò kpolo me tàkòcò ye lá. Yí kpolo a tàkòcò yo ꞌdáá gî. Yí má kpolo me tàkòcò yo ꞌdáá gî lá, yí kpolo a tàkòcò ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo. 6 Bà waa có mì ndâ mbè ꞌduù gbí òkò tí yo mítí ꞌduù tí nò nò tè ta yí gî. 7 À má énò, yo kákáꞌi ꞌví koṛo có gítí vò i mì ŋa ꞌduù tí nò lá. Yo yìì yí, tacó wàa yí ꞌví giṛi miṛi wó ta sé có lá. 8 À má énò, ye kû ꞌdeke a tí ye ji yo máa, yo zè ŋa ꞌduù tí nò nìkì maa, ta bà tùbà  ji yí, máa, «Gó ꞌviì-naà uu còngò bàà lá.» 9 Ye táánò cu wáràgà tí nò ji yo tacó bà ŋò muu yo, máa yo ꞌdi ndâ có mì ye ta o ꞌdáá gî, gî wè? 10 Yo má ꞌvee ꞌbì mbe bàkà vò i gítí yo gî, ye delè ꞌvee ꞌbì wó gî. Káa ye má ꞌvee ꞌbì mbe bàkà vò i gítí yo, gbí  énó máa ye ꞌvee ꞌbì wó ta ṛè mì yo kùṛo Bìndi-Mbíṛì, 11 tacó bà mò Gba-vò-i gí ndiì ꞌdo tí ndoo, tacó ndoo ŋò có gbí muu wó ni gî.

Njembí Páwòlò mù ta o bà yee yí Tòrówà

12 Ta o bà gì ye táánò gí bà ma Banga-Ngú-Có gítí Bìndi-Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Tòrówà nó, a Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ká njaanga kpokèjì ji ye. 13 Káa ye mâ giì ꞌde náꞌvindí ndoo Títò gbí gbata Tòrówà lá, gúku giì bàkà ye ngé ndii gî. Tacó énò, ye giì nì «Yo ꞌví dùú ndì» á ji ndâ ꞌduù gbí gbata Tòrówà, bìndi  ye giì njè nó ya gí gbí to Mèsìdónìyà.

Bà kpòtí ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

14 Ndoo ùlù Mbíṛì tí mbe bàkà ndoo tí ndâ mbe kpò nje ndâ ꞌduù ta o ꞌdáá gî ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, ta bà je muu ji ndoo tacó bà ma Banga-Ngú-Có gítí Bìndi-Mbíṛì cee to ꞌdáá gî, go banga pó bàà gbí pípìṛi ngbùù. 15 Tacó ndoo go banga pó ngûwu dì náa Bìndi-Mbíṛì kû gbo ji Mbíṛì, mbe kû pì gítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí kpokèjì mì ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó, ta ndâ mbe kû co tí kpokèjì mì ku. 16 Pó ngûwu dì tí nò gbí ŋò ndâ mbe giṛi kpokèjì mì Mbíṛì gî a vò pó i mbe kû zi ku. Káa à gbí ŋò ndâ mbe kû co tí kpokèjì mì Mbíṛì a banga pó i mbe kû je ꞌválá ji ndú. Káa wotí bà bàkà nèté tí nò tí ꞌdi? 17 Tacó ze me go ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kû bàkà có mì Mbíṛì tí i-ꞌvélè tacó bà zò-nje ndú nó lá. Ze kû ma có mì Mbíṛì ta njembí ze gbaànjé, go ndâ ꞌduù ŋìnó náa a Mbíṛì ká tuu ze ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, á mí kùṛo wó tí Mbíṛì.

3

Ngú bà toko nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù

1 Ze kpónó kû ꞌbì a tà bà wu gbí tí ze ji yo, go i mì ndâ mbe kû bàkà có mì Mbíṛì tí i-ꞌvélè nó? À tí ze a go bà cu wáràgà tacó bà tùbà tí ze máa ze ma ji yo? Ze kû yù ꞌdo mì yo énó máa yo cu wáràgà tacó bà tùbà tí ze máa ze a ndâ ꞌdi (ji) ndâ ꞌduù wè? 2 ꞌDóó yo nò ꞌdáá gî a wáràgà mì ze náa à cu tacó bà tùbà tí ze. Ze cu mbó có tí nò a i mí gbí njembí yo; tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví ŋò ni , wàa ndú delè ꞌví ꞌdeke . 3 Yo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, à káa ꞌdóó Bìndi-Mbíṛì ta ꞌbì wó ká cu wáràgà tí nò, bìndi  yí giì tuu ji ndoo. Yí cu ndâ có mì wó nò me ta ngo bèṛíkpà mítí díí lá. Yí cu ta Bèṛi-mì-Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nó mí gbí njembí ndâ ꞌduù.

4 Ze ꞌdè có tí nò tacó gúku tí ze kùṛo Mbíṛì wálá, ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 5 ꞌDóó ꞌbí i mì ze mbe si ze ꞌví koṛo có énó máa, ze ꞌvii tí ndâ mbe bàkà nèté tí nó mì Mbíṛì nó gî nò wálá. Wotí mì ze gì ꞌdo a i mì wó tí Mbíṛì, 6 tí mbe je wotí bà bàkà nèté ngú nambeè tí nó náa yí bàkà ta ndâ ꞌduù nô. Yí cu có ngú nambeè mì wó nò ji ndâ ꞌduù me mí gbí wáràgà lá. A Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ká kû nìbà ndâ có tí nò. Ndâ ká có mì Mbíṛì náa yí táánò cu ndú cú-cu ji Mòze nó a ndâ có mbe kû gì ta ku. Káa ndâ ngú có mì wó náa Bèṛi mì wó kû nìbà ndú nó a ndâ có mbe kû je ꞌválá ji ndâ ꞌduù.

7 Ta o tí nó táánò náa Mbíṛì kû kaa tí  ta ndâ díí tí nó sósòꞌô náa yí cu ndâ có mì wó mítí ndú ji Mòze nó, Mbíṛì ta o tí nò kû tòngbaà ngbézé-ngbeze-ngbèzè. Gbíṛo Mòze ta o tí nò delè kû giì tòngbaà gbí ngba Mbíṛì nò. Ngba gbíṛo Mòze, kpêtí mâ giì me méṛè-méṛè gî, bà zeke tí méṛè-méṛè ngba wó gbáṛájáá giì kpò ndâ Ìzìrìyélì giì. Káa ngba Mbíṛì ta o tí nó náa yí táánò kû je ta ndâ có mbe zi ku ji Mòze nó má énò, 8 wàa ngba wó ta o bà je Bèṛi mì wó tí mbe nìbà ngú nambeè mì wó ji ndâ ꞌduù nó ꞌví dù go ŋa yè? 9 Mbíṛì lê táánò má je có tí nó, tí có mbe zi ku nó, ji Mòze gbí ngbaꞌo, gbí  énó máa, yí je có tí nó mbe je ꞌválá nó gbí ngbaꞌo ngbéré-ngbere-ngbèrè ndii ŋìnò gî. 10 Ngba có mì Mòze kpónó wálá, tacó ngba Banga-Ngú-Có gítí Bìndi-Mbíṛì me gbolò ndii ngba có mì Mòze ngé me ꞌdú. 11 Tacó i tí nó táánò mbe dù tí ká lá nó má gì ta ngba wó, i ŋìnó mbe dù tí ká nó bà gì ta ngba wó me gbolò ndii ngba ŋìnó mbe dù tí ká lá nó gî.

12 Gúku bà ma Banga-Ngú-Có gítí Bìndi-Mbíṛì kpónó tí ze wálá, tacó ze kû koṛo có lì a i mítí ngbaꞌo ŋìnó mbe kû dù tí ká nô. 13 Ze me go Mòze táánò mbe gò bòngo mí gbíṛo wó tacó wàa ndâ Ìzìrìyélì ꞌví ŋò ta ndòngbú ngbaꞌo tí nó mbe kû me méṛè-méṛè á gbíṛo wó nó lá nò, lá. 14 Muu ndú ta o tí nò biya bà koṛo có gî, tacó yee gbí ṛi tí nó wúnó nó, ndú má ꞌdeke wáràgà gítí ká kpokèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù, njembí ndú ká kuu tà gbèe bòngo tí nò, tacó à káa Bìndi-Mbíṛì ká ja bòngo tí nò. 15 Kpêtí ká gbí ṛi tí nó wúnó nó, ndâ Ìzìrìyélì má ꞌdeke wáràgà mì Mòze, à gbí muu ndú káa có máa, bòngo tí nò ká kácáá kuu gbíṛo Mòze kálásê. 16 Káa à ja bòngo tí nò gî ta o tí nó náa ꞌduù má ꞌvìsì tí wó gí mì Mbe tí ndoo gî. 17 Mbe tí ndoo kpónó a Bèṛi, káa bàndò tí nó náa Bèṛi mì Mbe tí ndoo kû dù tí  nó, à zogo ꞌduù tí nò ta có mì Mòze lá. 18 Káa ndoo ꞌdáá gî kpónó kû zeke ngba Mbe tí ndoo ta bòngo gbíṛo ndoo wálá, à kû ꞌvìsì cè bà tòngbaà mì ndoo njíꞌdí-njíꞌdí á go bà tòngbaà mì Mbe tí ndoo. Bà ꞌvìsì cè tí ndoo nò a nèté mì Mbe tí ndoo, tí Bèṛi.

4

Ndâ i mì Mbíṛì náa yí kili mí gbí káṛà

1 A Mbíṛì ta ꞌdóó nambeè mì wó ká bàkà ndoo tí ndâ mbe ma Banga-Ngú-Có gítí Bìndi-Mbíṛì, tacó énò, njembí ndoo mù lá. 2 Ze mò bà bàkà ndâ i-nô gbí ꞌdíꞌdiꞌo gí nje seè gî; ze biya bà bàkà tiṛì gî, ze delè bàkà có mì Mbíṛì tí sú có lá. Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò ze ni gî nó ꞌdáá gî delè bà ùnje gî, máa, ze kû ꞌdè có ta yúcó kùṛo Mbíṛì. 3 Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì náa ze kû ma nó kpêtí káa kpùṛù có, à dù tí kpùṛù có ká gbí tù ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo gî nô. 4 Ndâ ꞌduù tí nò mbe giṛiꞌo gî nò ùnje gítí Banga-Ngú-Có tí nó náa ze kû ma nó lá, tacó Vò-ꞌduù-tí-nò, mbe bàkà tí wó tí mbíṛì mì ndâ ꞌduù muu to tí nó nó, yoo ṛo ndú ꞌdo tí bà ŋò ngba Bìndi-Mbíṛì, tí mbe je kózò tí Mbíṛì teke-tèkè, náa ndâ mbe ùnje gítí Banga-Ngú-Có kû ŋò nó gî. 5 Tacó Banga-Ngú-Có tí nó náa ze kû ma nó me có gítí ze lá. Ze kû ma a có gítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì; énò máa, yí a Mbe tí ndoo, káa ze kû bàkà nèté yo á ta ṛè mì wó. 6 Tacó à káa gbèe Mbíṛì tí nó táánò mbe ꞌdè có ta o bà suu to tí nó máa, «O tòngbaà gbí ꞌdíꞌdiꞌo,» nó, ká si ngba wó tí Mbíṛì kû tòngbaà gbí njembí ze, wàa ze ꞌví ŋò ta ngba yì tí Mbíṛì, mbe kû tòngbaà gbíṛo Bìndi-Mbíṛì nó ni .

7 Ze ŋìndi ze nó káa ndâ káṛà náa à suu ꞌdo tí tú, náa Mbíṛì ká kû kpolo tí ndâ kpóló-kpolo i mì wó mí gbí ze. Tacó bà tùbà  énó máa, wotí ŋìnó mbe me gbolò ngé ndii gî nó kû gì a i ꞌdo mì wó tí Mbíṛì, à me ꞌdo mì ze lá. 8 Vò i kû pèṛèkè ꞌbì ze tí vò bà i, káa vò i bà toṛo nje ze ta to wálá; ze ta ndâ ꞌbí o ŋò ꞌdóó i tí nó náa ze ꞌví bàkà nó ni lá, káa ze gítí bà jaaka wu á ꞌdo tà káṛà mì ze wálá; 9 à kû mèèkèꞌi tí ze, káa à bè ze lá, à kû toṛo ze ta to, káa à ja woò gbí yì ze lá. 10 Ze kû ùnje gítí ku go i mì Jézù ta o ꞌdáá gî, tacó wàa ze ꞌví ꞌvala muu to tí nó go bà ꞌvala Jézù. 11 Ze kû ŋò ku ta ṛo ze ta o ꞌdáá gî ta ṛè mì Jézù; tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò ta cè ꞌválá mì wó ni mítí ŋa cè bà ꞌvala ze muu to tí nó go bà ꞌvala yí tí Jézù. 12 Gbí có tí nò énó máa, ze a ndâ i mì ku, káa yo a ndâ i mì ꞌválá.

13 À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Ye ꞌdè có tacó ye ùnje gî.» À má énó, ze delè kû ꞌdè có tacó ze ùnje gî. 14 Ze ŋò ni gî, máa, Mbíṛì tí nó mbe ꞌvala Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó bà ꞌvala ze ꞌdo gbí muuꞌdú ze ta ndâ Jézù, yí delè bà kaa ndoo ta ndoo ya tí  gí kùṛo wó gî. 15 Ye kû kònò ndâ séꞌi tí nó ꞌdáá gî tacó tí yo; tacó wàa, nambeè mì Mbíṛì má yee mì ndâ ꞌduù me mbè, ndâ ꞌduù me mbè ꞌví ùlù ngba Mbíṛì.

Bà ꞌvala ta bà tee njembí mítí Mbíṛì

16 Tacó énò, ze jé jaaka wu ꞌdo tà nèté mì ze lá; wotí kpêtí má kû cee ꞌdo tí ze, njembí ze gítí Mbíṛì ta ṛi ꞌdáá gî káa ngú njembí. 17 Tacó ndâ làmbu séꞌi tí nó náa ze kpónó kû kònò nó bà dù tí ká wálá, káa ndú kû ꞌvii a ndi ndoo gítí bà dù gbí gbolò ngbaꞌo ŋìnó ta ŋa  wálá mbe dù tí ká nô. 18 Tacó ndoo kû zekeꞌo me gítí ndâ i ŋìnó náa à kû ŋò ndú ta ṛo nó lá; ndoo kû zeke a ndâ i ŋìnó náa à ŋò ndú ta ṛo lá nô, tacó ndâ i ŋìnó náa à kû ŋò ndú ta ṛo nó dù tí ká lá, káa ndâ i ŋìnó náa à ŋò ndú ta ṛo lá nó ká dù tí ká.

5

1 Tacó ndoo ŋò ni gî, máa, à má njè gbí ndùúṛù tí nó náa ndoo kpónó kû ꞌvala tà  á muu to tí nó nó gî, Mbíṛì bà je ꞌbá ŋìnó mbe dù ká dúú kû ya tí , náa à me ꞌduù ká gèè lá nó, mí gbíṛì ji ndoo gî. 2 Ndoo kpónó kû ù kpolo ma a ndi bà gèè ꞌbá mì ndoo gbíṛì nò mí muu ndoo, 3 tacó wàa à ꞌví ꞌde ndoo sè ta só lá. 4 Tacó à má gítí ŋìnó kpónó si ndoo kû ꞌvala tà ndùúṛù tí nó muu to tí nó nó, ndoo kû ꞌdè kòlòwò me ta go bà jaka bòngo ꞌdo tí ndoo gî lá, ndoo kû ꞌdè kòlòwò a i ta go bà yuu bòngo mí pí ka wó bòngo, tacó wàa, bòngo tí nó tí bòngo ꞌválá nó ꞌví yuuku muu bòngo ku gî, ndoo kû ꞌdè kòlòwò a i ta go bà yuu bòngo mí pí ka wó. 5 A Mbíṛì ká bàkà ndoo tí ndâ mbe dù kû ù bà ꞌvìsì tí mì ndâ bòngo tí nò; bìndi  yí giì tùbà  ji ndoo máa, àá bà bàkà tí gî ta bà je Bèṛi mì wó ji ndoo.

6 À má énò, gúku tí ndoo ta o ꞌdáá gî wálá, ndoo delè ŋò ni gî máa, ndoo má kálásê kû ꞌvala muu to tí nó, ndoo me ꞌdú ꞌdo tí ꞌbá mì Mbe tí ndoo, 7 tacó ndoo kû ꞌvala a i ta bà tee njembí ndoo mítí Mbíṛì, ndoo kû ꞌvala me ta bà ŋò ndâ i gbíṛì ta ṛo ndoo lá. 8 Gúku tí ndoo gbaànjé wálá, à delè giì nìkì tí ndoo a bà cì ndoo, wàa ndoo ꞌví ya gí ꞌbá mì Mbe tí ndoo á co tí bà ꞌvala ndoo muu to tí nô. 9 Tacó énò, à tí ndoo ta o ꞌdáá gî a go bà peteke tàkòcò Mbe tí ndoo gbí ndâ i ŋìnó náa ndoo kû bàkà ndú kpónó á si ndoo kû ꞌvala muu to tí nó nó, delè á bìndi ku mì ndoo. 10 Tacó ndoo ꞌdáá gî wúnò bà ṛò tíyò gbí ngbàngà kùṛo Bìndi-Mbíṛì. Ta o tí nò, ndoo ꞌdáá gî gbaànjé-gbaànjé bà ꞌde ŋa i ŋìnó náa à tí  nó mbe ꞌvii ta ŋa cè bà ꞌvala ndoo táánò á muu to tí nô.

Bà zèè kómbeè ta Mbíṛì ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

11 Ndoo ŋò ni gî máa bà te duù mítí Mbe tí ndoo a yè wè, tacó énò, ndoo kû yìì ndâ ꞌbí ꞌduù gítí bà ꞌdi có mì wó; káa Mbíṛì ŋò ndoo ni ngbáṛángàꞌi gî, ye delè koṛo có máa, yo ŋò ni gbí njembí yo gî. 12 Ze kpónó kpòò kû pèè me ta bà ùlù tí ze ji yo lá, ze kû ꞌdè ji yo a cèe ndeṛè bà mba tí yo tacó tí ze. Tacó wàa, yo ꞌví ni tí  ta bà ꞌvìsì có ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû wu gbí ndâ ꞌduù gítí cè kózò tí ndú, me gítí cè ŋa i mì ndú lá nô. 13 Tacó à má tí ze a mâ, mâ tí nò kû te ze a i tacó tí Mbíṛì, káa mâ má tí ze wálá, mâ tí ze wálá a i tacó tí yo. 14 Tacó à kû si ze kû bàkà ndâ i a bà zè Bìndi-Mbíṛì ta tó njembí, tacó ze ùnje ta njembí ze gî, máa, a gbèe ꞌdakò ká cì tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî; gbí có tí nò énó máa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gbo gbí bà cì ndò mì wó nò ta yí gî. 15 Yí cì tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, tacó wàa, ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala nó ꞌví ꞌvala kákáꞌi me ká gítí ꞌdóó miṛi ndú cuki lá; ndú ꞌví ꞌvala a i tacó tí ꞌduù tí nò mbe cì tacó tí ndú káa Mbíṛì giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî nô.

16 À má énò, ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo, ndoo ꞌví waa có mítí ꞌbí ꞌduù go i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó nó lá. Ndoo kpêtí táánò má waa có mítí Bìndi-Mbíṛì go i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó gî, ndoo kpónó waa ŋa bà waa có tí nò mítí wó lá. 17 ꞌDuù má kaa tí wó ji Bìndi-Mbíṛì gî, yí gì tí ngú ꞌduù gî; ká tí wó tí nó sàà kùṛo nó ya gî, ngú tí wó gì gî. 18 À ꞌvìsì yí tí ngú ꞌduù nò a Mbíṛì tí mbe ꞌvìsì ndoo tí ndâ kuꞌdì tí wó tí ndâ kómbe wó ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, bìndi  yí giì je nèté bà bàkà ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ kómbe wó ji ndoo. 19 Có mì ze ji yo kpónó énó máa, Mbíṛì táánò kû bàkà ndâ ꞌduù tí ndâ kómbe wó ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Mbíṛì táánò ki ꞌbì wó gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù lá, bìndi  yí giì bàkà ndoo tí ndâ mbe kpolo tí có mì wó, tí có tí nó mbe tùbà kpokèjì bà zèè kómbeè mì wó ta ndâ ꞌduù nô.

20 Ze kpónó a ndâ bìndi Bìndi-Mbíṛì. Kòcò ze kpónó ká goòlá à káa ꞌdóó yí tí Mbíṛì ká kû ꞌdeke tí wó ji yo. Ze kû ꞌdeke tí ze ji yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, máa, Mbíṛì ꞌví ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí bà dù tí ndâ kuꞌdì tí wó gítí bà dù tí ndâ kómbe wó. 21 Vò i mì Bìndi-Mbíṛì táánò wálá, káa Mbíṛì giì yuu yí gí gbí ndâ vò i mì ndoo, tacó wàa, bà toko yí ta ndoo ꞌví si ta ndoo ꞌví dù ta ndú tí ndâ ꞌduù jáá á kùṛo Mbíṛì.

6

1 Ze kû ꞌdeke tí ze ji yo go ndâ ka nèté mì Mbíṛì, máa yo ꞌví si nambeè mì Mbíṛì náa yí bàkà ji yo nó tí i-lê lá. 2 Tacó kòcò Mbíṛì náa yí ꞌdè nó énó máa,

«Ye táánò ŋò bà ꞌdeke tí yo ta o tí nó náa à tí  nó gî;

Ye táánò konì yo ta ṛi bà ꞌvala ndâ ꞌduù gî.»

Yo njaanga ṛo yo, tacó à kpónó nó a o tí nó náa à tí  nô. Yo njaanga ṛo yo, tacó à wúnó nó a ṛi bà ꞌvala yo ká nô.

3 Ze ŋò ꞌbí ŋa i-nô náa ze bàkà  tacó wàa ꞌbí ꞌduù ꞌví volo tí  ta ṛè nèté mì ze nò lá. 4 Káa, ze kû tùbà tí ze ji ndâ ꞌduù máa, ze a ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì gbí ndâ i tí nó náa ze kû bàkà nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. Ze kû tùbà  ji ndâ ꞌduù máa, ze a ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta o bà kònò séꞌi, ta o tí nó náa ze má gbí mbugo, delè ta o tí nó náa ndâ i má kpóló-kpolo kùṛo ze nô.

5 Ze kû tùbà tí ze, máa, ze a ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta o tí nó náa à má kû gbì ze, ta o tí nó náa à má zèè ze mí gbí zàà, ta o tí nó náa ndâ ꞌduù má kû pìì wo ta ze, ta o tí nó náa ze má kû bàkà du nèté, ta o tí nó náa ṛì má bè ṛo ze ta bèbìlì gî, delè giì je o tí nó náa ze má kû ke ta go.

6 Ze kû tùbà tí ze, máa, ze a ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta bà ꞌvala ta ndâ ꞌduù ta ngbáṛángà njembí ze, ta bà dù ta muu tí ze, ta bà konì ndâ ꞌbí ꞌduù, ta bà bàkà nambeè ji ndâ ꞌbí ꞌduù, ta bà bàkà ndâ i ꞌdo gbí wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, giì je bà zè ndâ ꞌduù nìkì ta yúcó.

7 Ze kû tùbà tí ze tí ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta bà ma Banga-Ngú-Có ta wotí tí nó náa Mbíṛì je ji ze nô, giì je bà ꞌvala tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì go zíꞌi bà kpolo tí ze.

8 Ze kû tùbà tí ze tí ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta o tí nó náa ndâ ꞌduù má kû te duù mítí ze, delè ta o tí nó náa ndâ ꞌduù má te duù mítí ze lá; ta o tí nó náa à má kû ùlù ṛè ze, delè ta o tí nó náa à má kû volo ṛè ze, delè ta o tí nó náa à má kû go ꞌvéṛè mítí ze, káa ze kû ꞌdè a yúcó.

9 Ze kû tùbà tí ze tí ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta o tí nó náa à má kû si ze goòlá à ŋò ze ni lá, káa à ŋò ze ni ngbáṛángàꞌi gî, ta o tí nó náa à má kû si ze tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe cì gî, káa yo kû ŋò nó a ze tí ndâ wu ꞌduù kuu nô; delè ta o tí nó náa à má kû bàkà ze goòlá à waa có ku mítí ze gî, káa à zi ze kálásê.

10 Ze kû tùbà tí ze tí ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta o tí nó náa à má kû si ze tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta sé có ká gbí njembí ze, káa tàkòcò ze ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi; ta o tí nó náa à má kû si ze tí ndâ mbe yê, káa ze a ndâ mbe i, delè ta o tí nó náa à má kû si máa i ze wálá, káa ndâ i ꞌdáá gî kuu mì ze.

11 Ze kû ꞌdè có ngbàrá-ngbàrá ji yo tí ndâ ꞌduù gbí gbata Kòríndì; ze ꞌboo có ꞌdo tí yo lá. 12 Ze mò yo ꞌdo tí ze lá, a yo ká kû mò tí yo á ꞌdo tí ze. 13 Kpêtí ká énó, ye kpónó kû ꞌdè có ji yo ká go bà ꞌdè có mì bu ndâ ꞌviì ji ndâ ꞌdóó ꞌviì mì wó; má énò, yo delè ꞌví tùbà  ji ze máa yo zè ze nìkì ma.

Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ mbe kû bàkà i ji ndâ sú mbíṛì

14 Yo ꞌví nì kaà ta ndâ vò ꞌduù lá, tacó ndâ tó i nì kaà ta vò i lá. ꞌDíꞌdiꞌo delè nì kaà ta ngbaꞌo lá. 15 Bìndi-Mbíṛì bà toko có ta Mbe-wàtà ta ŋa kpokèjì ngàyi? A yè ká bà toko ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì ta mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá? 16 À yè ká toko ꞌbá-Mbíṛì ta ndâ sú mbíṛì? Tacó ndoo a ndâ ꞌbá mì wu Mbíṛì, á go kòcò Mbíṛì náa yí ꞌdè énó máa,

«Ye bà gèè ꞌbá mì ye mí gbí òkò tí ndú;

ye delè bà ꞌvala gbí òkò tí ndú.

Ye bà dù tí Mbíṛì mì ndú;

bìndi  ndú bà dù tí ndâ ꞌduù mì ye.»

17 «Kòcò Mbíṛì máa,

‹À má énò, yo co ꞌdo gbí òkò tí ndú gî,

yo njèè gbí òkò tí yo ta ndú gî,

yo gàà ꞌbì yo mítí ndâ i ŋìnó ta bètí tí ndú nó lá,

bìndi  ye bà te wiṛi mítí yo.

18 Ye bà dù tí bu yo,

bìndi  yo bà dù tí ndâ ꞌviì mì ye ta ndâ nájú ye.›

Ŋìnò a kòcò Mbe tí ndoo tí Gba tí ndâ i ꞌdáá gî.»

7

1 À má énò, ndoo caka ndâ ŋa ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî mbe kû bàkà bètí mítí ndoo nó á ꞌdo tí ndoo gî; ndoo delè ꞌví gee tí ndoo ꞌdo tí ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî mbe kû bàkà bètí mítí lilí ndoo, lê náa à ꞌdáá nò máa ndâ kòcò cí mì Mbíṛì ji ndoo ká nò nò, ndâ náꞌvindí. Ndoo dù tí ndâ cèe tó ꞌduù tí ndâ mbe kû cì gúku tí Mbíṛì.

Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì peteke tàkòcò Páwòlò

2 Yo zè ze ta njembí bà zè Mbíṛì, tacó ze me ndâ mbe ya gítí ꞌduù ta ꞌve ndeṛè lá, ze volo ꞌduù lá, ze delè zò ꞌve i mì ꞌduù lá. 3 Ye kû ꞌdè có tí nó ji yo me tacó bà volo ṛè yo lá, tacó ye táánò ꞌdè ji yo sàà kùṛo gî, máa, mbí ze ta o ꞌdáá gî ká kuu gáꞌdáá tí yo, yo a ndâ ka ꞌválá mì ze, yo delè a ndâ ka ku mì ze. 4 Ye kû koṛo có ꞌdáá gî lì ká mítí yo, ndâ tù ye kû uu nje-njèè tacó tí yo; gúku tí ye gbaànjé gbí bà kònò ndâ séꞌi mì ndoo wálá, tàkòcò ye kû peteke ta o ꞌdáá gî ngé ndii gî.

5 Tacó à kpêtí ká bìndi bà gì ze gí gbí Mèsìdónìyà nó, pípìṛi pì ze lá, tacó ze gì ká cûmú gí gbí ndâ vò i: ndâ ꞌduù kû ꞌdèèkè mà gbí òkò tí ndú, à delè tí ye ta o ꞌdáá gî káa gúku. 6 Káa Mbíṛì tí mbe kû tò ꞌdê ngo mì njembí ndâ ꞌduù tí nó náa njembí ndú kû doo nó, giì tò ꞌdê ngo mí njembí ze, 7 me ká tacó bà gì Títò gí mì ze cuki lá, à delè giì ꞌdèè njembí ze a có tí nó náa yí ꞌdè ji ze ta ṛè yo, máa, yo ꞌdèè njembí yì si yì táánò mì yo kà nó ngé ma nô, giì je ndâ ꞌbí có tí nó náa yí ꞌdè ji ze énó máa, kôꞌo tí ye tí yo ngé ndii gî, máa, yo kû nì nikalaká gítí có bà pèè mbí ye mì yo, máa, yo ká léngé-lenge kû ù bà tì muu ye; tacó énò, tàkòcò ye kû peteke ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî.

8 Ye nì nikalaká tacó bà kpolo tàkòcò yo mì ye á gbí wáràgà tí nò lá. Káa ye kpêtí táánò má nì nikalaká ta bà ŋò bà kpolo tàkòcò yo ta làmbu kôndi o gî, ye kpónó gítí bà nì nikalaká wálá. 9 Káa tàkòcò ye kpónó kû peteke me tacó máa ye kpolo tàkòcò yo gî nò lá; à kû peteke a i tacó a bà kpolo tàkòcò yo nò ká sì yo ꞌví ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vo-vò kpokèjì mì yo. Ŋìnò a ŋa kpo tàkòcò tí nó mbe nìkì tí Mbíṛì nó ká nò. À má énò, ze kpolo tàkòcò yo me ta vò i lá. 10 Tacó tàkòcò ꞌduù má kpolo tacó tí Mbíṛì, ŋìnò a ŋa kpo tàkòcò ŋìnó mbe kû si Mbíṛì ꞌví ꞌvala ꞌduù tí nò ta bà si yí ꞌví ꞌvìsì muu wó ꞌdo tí ndâ vò i mì wó; ꞌduù nì nikalaká gítí bà dù ta ŋa kpo tàkòcò tí nò lá. Káa bà dù ta kpo tàkòcò ká tacó ndâ i muu to tí nó cuki kû gì a i ta ku ji ꞌduù. 11 Ŋa bà te kpomuu gbí yì yo, ŋa go bà tùbà tí yo tí ndâ yê ta vò i mì yo wálá tí yo, ŋa bà kpolo tàkòcò yo gítí vò i, ŋa gúku Mbíṛì tí yo, ŋa kôꞌo tí ye tí yo, ŋa go bà waa có mítí ndâ mbe bàkà vò i tí yo! Gbí ndâ i tí nò ꞌdáá gî, yo kû tùbà tí yo máa, vò i mì yo wálá.

12 À má énò, ye kpêtí táánò má cu wáràgà tí nò ji yo, ye cu me tacó máa ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí yo bàkà vò i gî nò lá, ye delè cu me tacó máa à bàkà vò i mítí ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo gî nò lá. Ye cu a i tacó bà tùbà  ji yo ngbáṛángàꞌi énó máa, Mbíṛì ŋò ŋa bà bàkà có tí ze mì yo gî. 13 Tacó énò, njembí ze ꞌdèè gî.

Káa tàkòcò ze ta o tí nò giì peteke ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî a i gítí có bà peteke tàkòcò Títò; tacó yí ꞌdè có ji ze máa, a yo ꞌdáá gî ká mòkò gúku ꞌdo gbí njembí yì gî. 14 Ye táánò wu gbí yo ji yí gî, káa yo kpónó te nô mí ṛo ye lá, jé ká go ŋìnó náa ze ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè ji yo káa yúcó nô. Tacó énò, bà wu gbí yo mì ze ji Títò gì tí yúcó gî. 15 Mbí wó má ꞌva tí tí ŋa bà ꞌdi có mì wó mì yo, ta ŋa bà muku tí yo, ta bà gu yo gítí bà te wiṛi mítí wó, njembí wó wálá. 16 Tàkòcò ye peteke gítí bà dù njembí ye gítí yo gbaànjé nò ngé ndii gî.

8

Bà je i ji ndâ ꞌduù

1 Ndâ náꞌvindí ze, có gbí njembí ze ji yo énó máa, yo ŋò nambeè mì Mbíṛì náa yí kû bàkà ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á ta ndi tí ndâ bàndò gbí to Mèsìdónìyà nó ni . 2 Vò yê táánò giì tè ndú ta ŋa  wálá, káa tàkòcò ndú ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi. Ndú táánò a ndâ vo-vò mbe yê, káa ndú ta o ꞌdáá gî kû je i ji ndâ ꞌduù. 3 Ye kû ꞌdè có ji yo ta kponje gítí  wálá máa, ndú táánò kû je i ji ze ká go bà wotí mì ndú, delè ta ndâ ꞌbí o ndú kû je ndii muu wotí mì ndú gî ꞌdo gbí ꞌdóó có mì ndú gbí njembí ndú. 4 Ndú táánò kû ꞌdeke tí ndú ji ze ta njembí ndú gbaànjé máa, ze si ndâ yì ꞌví yuu ꞌbì ndâ yì mí gbí nèté bà konì ndâ ꞌduù mì Mbíṛì gbí to Jùdéyà. 5 ꞌBí i náa ze táánò jé koṛo có gítí  lá a ŋìnó máa, ndú táánò kpédéléꞌi yòò tí ndú ji Mbe tí ndoo tí Bìndi-Mbíṛì, bìndi  ndú delè giì yòò tí ndú ji ze go có mì Mbíṛì. 6 Tacó énò, ze giì ꞌdeke tí ze ji Títò máa, yí yee nje tó nèté tí nó náa yí ꞌbìtà bà bàkà gbí òkò tí yo nô. 7 Yo kpónó kpòtí gbí ndâ i ꞌdáá gî: Yo kpòtí gbí bà tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì gî, yo kpòtí gbí bà ma Banga-Ngú-Có gî, yo kpòtí gbí bà ꞌdi gbí yúcó gî, yo kpòtí gbí bà dù ta go bà bàkà nèté ze ꞌdo gbí ꞌdóó có mì yo gbí njembí yo, delè ta bà zè ze nìkì maa gî. À má énò, có gbí njembí ye énó máa, yo delè ꞌví kpòtí gbí bà bàkà tó nèté tí nô.

8 Ye kû ꞌdè có tí nó ji yo me tacó wàa yo ꞌví bàkà go kòcò ye nò lá. Ye kû tù a bà ŋa go bà konì tí mì ndâ ꞌbí mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ji yo. Ye delè kû pà a bà ŋò máa, àá mì yo dú káa cèe tó bà zè tí wè? 9 Tacó yo ŋò nambeè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ni gî; yo ŋò ni gî máa, yí táánò a mbe ndâ kpo-kpò i, káa yí giì gì tí mbe yê tacó tí yo. Tacó wàa bà dù yì tí mbe yê nò ꞌví si yo ꞌví gì tí ndâ mbe ndâ kpo-kpò i.

10 Có gbí yì ye énó máa, à nìkì máa yo kpónó ꞌví cee nèté tí nó náa yo táánò ꞌbìtà bà bàkà gbí ndoò tí zó mbe ndii zó gî, yo táánò me káa ndâ kpédélé mbe bàkà i cuki lá, yo delè a ndâ kpédélé ꞌduù mbe dù ta go bà bàkà i. 11 Yo ya gí kùṛo ta nèté tí nò, wàa yo ꞌví cee tí  gî. Yo dù ta go bà cee , á go go bà ꞌbìtà  táánò tí yo nó, á ta i ŋìnó náa à kuu ꞌbì yo nô. 12 Go bà je i ji Mbíṛì má kuu tí ꞌduù, Mbíṛì bà lì ꞌbì wó ká gí tà ŋa i-nambeè ŋìnó náa ꞌduù tí nò bà tù ji yí nô, yí bà lì ꞌbì wó me gí tà i ŋìnó náa àá mì ꞌduù tí nò wálá nó lá.

13 Gbí có mì ye nò me énó máa ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìndi ndú ꞌví dù tí ndâ mbe ꞌde i gbí ꞌdê tí, wàa, gbímbí yo ꞌví ba ta nèté gî nò lá. 14 Gbí có mì ye énó máa, «Wò má zò ꞌbò gí mì ka lo, ka lo ꞌví zò ꞌbò gí mì lo.» 15 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Sè i dù gbí gálá mì mbe da i lá, káa i jé cee ꞌdo gbí gálá mì mbe da i lá, lá,» nô.

À tuu Títò gí Kòríndì

16 Ze ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tí mbe wu go bà konì yo á go ŋìnó gbí njembí ze nó mí gbí njembí Títò. 17 Yí táánò ùnje gítí có bà ya gí mì yo kà nò me ká gítí có bà ꞌdeke tí ze ji yí cuki lá, a go bà konì yo ká si yí ya gí mì yo kà, ꞌdo gbí ꞌdóó có mì wó gbí njembí wó. 18 Ze kpónó kû tuu ndú ji yo kà ta ꞌbí náꞌvindí, náa ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mì ze kàá ꞌdáá gî kû te duù mítí wó tacó yí a tó mbe ma Banga-Ngú-Có. 19 Náꞌvindí tí nò náa ndú kû ya ta Títò gí mì yo kà nò delè káa gbèe ꞌduù tí nó náa ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí ndâ tende bàndò kàá cu ꞌbì ndú mítí wó máa, ze nò nó banga nèté tí nó náa ze kû nò tacó bà wu ṛè Mbe tí ndoo, delè tacó bà tùbà  máa, go bà konì tí kuu tí ze nô. 20 Có gbí njembí ze kpolo ma énó máa, ndâ ꞌduù ꞌví ꞌdè vò có gítí ze tacó ndâ i-nambeè tí nó náa ze kû bàkà túkàꞌi nó lá. 21 Tacó ze kû jè ta bà dù tí ndâ ꞌduù jáá me ká kùṛo Mbe tí ndoo cuki lá, ze delè kû jè tí  mí kùṛo ndâ ꞌduù.

22 Bà taꞌô ꞌduù náa ze kû kpò yí mítí ndâ Títò, wàa ze ꞌví tuu ndú ji yo kà a ꞌbí náꞌvindí ndoo náa ze ta o ꞌdáá gî kû ŋò muu wó káa ze giì ꞌde yí tí yú ꞌdakò, tacó njembí wó gítí yo ká gbaànjé. 23 À má gítí Títò, yí a ka ye náa ze kû bàkà nèté yo ta yí; káa ndâ ꞌduù tí nó sósòꞌô tí ndâ ka wó mbe nó nó a ndâ ꞌduù náa ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì kû tuu ndú, ndú a ndâ mbe kû si ṛè Mbe tí ndoo ꞌví wu . 24 À má énò, yo tùbà tó bà zè tí ji ndú á mí kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Tacó wàa, bà wu gbí yo mì ze ji ndâ ꞌduù ꞌví dù me tí ꞌvéṛè lá.

9

Bà konì ndâ ka tí mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 Ye ŋò ꞌdóó ndeṛè bà cu wáràgà mì ye ji yo gítí có bà konì ndâ ꞌduù mì Mbíṛì á mì yo lá, 2 tacó ye ŋò ni gî máa, go bà konì tí tí yo ngé ndii gî. À má ta bà ꞌdè ta yúcó, ye kû wu gbí yo ji ndâ ꞌduù gbí to Mèsìdónìyà máa, «Ndâ ꞌduù gbí ndâ to Àkáyà ꞌviindi tí ndú gítí bà konì tí ꞌdo gbí ndoò tí nó mbe ndii nó gî.» Ŋa go bà konì tí tí nò mì yo nò kpónó tanga go bà konì tí mí gbí njembí ndâ ꞌduù gbí to Mèsìdónìyà gî. 3 Káa ye kpónó kû tuu ndâ náꞌvindí ndoo ji yo, tacó wàa, bà wu gbí yo mì ze ji ndâ ꞌduù ꞌví dù me ká tí có ta nje sínò lá. Ye kû tuu ndú ji yo, tacó wàa, yo ꞌví ꞌvii ta ndi tí yo, á go có tí nó náa ye ꞌdè ji ndâ ꞌduù énó máa yo ꞌviindi tí yo cee sàà gî nô. 4 À má me énò lá, káa ze má ya gí mì yo kà ta ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí to Mèsìdónìyà, káa ndú má ꞌde yo ꞌviindi tí yo go có tí nó náa ze ꞌdè ji ndú nó lá, ze tí ndâ ꞌduù tí nó mbe tee njembí ze ꞌdáá gî mítí yo nó bà te muu ze gí yaà wálá ji nô, à ꞌdè ŋìndi yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa ze kû wu gbí yo nó lá. 5 Tacó énò, ye kû tuu ndâ náꞌvindí ndoo ji yo kùṛo bà gì ze, tacó wàa, yo ꞌví kili tí  ta ndâ i-nambeè ŋìnó náa à kuu mì yo nó, á go ꞌdóó có mì yo gbí muu yo; à ꞌví dù me go ŋìnó máa à kû gò ꞌdo mì yo ta wotí nó lá.

6 Có a ŋìnó máa, mbe ji gbèe muuti kû kili i ꞌdo ká gbí po gbèe muuti, káa mbe ji gbolò po njí kû kili i ꞌdo gbí gbolò po njí. 7 À má énò ꞌduù, ꞌví je káa bà wotí mì wó, yí ꞌví je me ta jàmànàkà gbí dìì wó lá; à delè ꞌví kùmùkù yí gítí bà je  me kúmúkú-kùmùkù lá, tacó à nìkì tí Mbíṛì a i ŋìnó náa ꞌduù je ji yí ta pétékè tàkòcò wó nô. 8 Wotí bà je ndâ ŋa ndâ tó i ꞌdáá gî túkàꞌi ji yo ta o ꞌdáá gî kuu tí Mbíṛì, tacó wàa, ndâ i ꞌdáá gî ꞌví dù kuu tí  mì yo gítí miṛi yo, sè ndú delè ꞌví dù túkàꞌi kuu tí  tacó bà bàkà ndâ ŋa ndâ ꞌbí nèté ꞌdáá gî. 9 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Ŋó ṛo ndâ i tí wó wálá, yí kû je i ji ndâ yê; yí bà dù tí ꞌduù jáá ká dúú bà ya tí ,» nô.

10 Mbíṛì tí mbe kû wele njì ŋa ji ndâ mbe ji njí, delè tí mbe kû je i-zó-zò ji ndâ ꞌduù nó, bà sa ndâ ŋa njì ŋa ŋìnó ta go ndú tí yo nó ꞌdáá gî ji yo túkàꞌi, tacó wàa yo ꞌví da ta i tacó bà konì ta ndâ ꞌduù me mbè. 11 Mbíṛì bà bàkà yo tí ndâ mbe da i, tacó wàa ŋó ṛo i ta o ꞌdáá gî ꞌví dù tí yo wálá, delè tacó wàa ndâ ꞌduù tí nó náa yo kû tuu ze ta ndâ i-ꞌbì yo ji ndú nó ꞌví ùlù Mbíṛì. 12 Tacó tó nèté tí nò náa yo kpónó kû bàkà nò kû je cuki me káa ndâ i ŋìnó ta có tí ndú gbí njembí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì nó lá, à delè kû si ndâ ꞌduù ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì me gbolò. 13 Tacó tó nèté tí nó náa yo kû bàkà ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nó kû tùbà  énó máa, njembí yo a njembí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì, delè ndâ ꞌbí ka yo mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì bà ùlù Mbíṛì tacó ŋa kpokèjì bà ùnje, ta bà bàkà go có mì Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì, mì yo. Ndú delè bà ùlù Mbíṛì tacó yo ŋò ŋó ṛo i lá, yo kû tù ꞌbì yo ji ndú, delè ji ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá gî. 14 Ndú kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì ta pétékè tàkòcò ndú tacó ŋa seṛè tende nambeè tí nó náa yí bàkà ji yo nô. 15 Ndoo ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó ŋa gbolò i-nambeè mì wó náa yí je ji ndoo nô.

10

Páwòlò tì muu nèté mì wó

1 Ŋìnó a ꞌdóó ye tí Páwòlò ká kû ꞌdeke tí ye ji yo. Ye tí ꞌduù tí nó náa yo kû ꞌdè có máa, ndoo má ta ndoo bà gbèe to, ye a mbe nambeè, tí ꞌdê ꞌduù, káa ye má yèè ꞌdo tí yo á gí ndiì gî, ye me juù nô. 2 Ye kû ꞌdeke tí ye ji yo ta pétékè có, delè ta nambeè mì Bìndi-Mbíṛì, máa, ye má ya gí mì yo kà, yo ꞌví yòòngò ye gítí bà gbùṛùngà yo lá; tacó ta o tí nó náa ye bà ya gí mì yo kà nó, ye bà gbùṛùngà ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdè có máa ze kû bàkà i go i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó nó, ta kponje gítí  wálá. 3 À dú káa yúcó máa ze kû ꞌvala muu to tí nô, káa cè bà dù ꞌbà-gó mì ze me go bà dù ꞌbà-gó mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá. 4 Ndâ zíꞌi-gó mì ze me go ndâ zíꞌi-gó mì ndâ ꞌduù muu to tí nó lá. Ndú a ndâ kpóló-kpolo zíꞌi-gó mì Mbíṛì, náa ze kû kiꞌviki ta ndâ mbe wotí mbe kû tè Mbíṛì ta gó. Ze kû kpò ta nje ndâ mbe kû tò kponje ꞌvéṛè; 5 ze kû voloko ta gbí ndâ có bà mòò ṛo mbe kû nè muu ndâ ꞌduù ꞌdo tí có mì Mbíṛì; ze kû ꞌvìsì muu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, wàa ndú ꞌví koṛo có go i mì Bìndi-Mbíṛì. 6 Ze kpónó ká léngé-lenge kû ù bà waa có mítí ndâ mbe ꞌdi có lá, náa yo ꞌdáá gî má gì tí ndâ mbe ꞌdi có gî nò.

7 Yo koṛo có dí tà lá. ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo má koṛo có máa yì a ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì, yí delè ꞌví koṛo muu wó máa ze ngbá káa ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì go yì. 8 Tacó ye kpêtí má wu gbí wotí tí nó náa Mbíṛì je ji ze nó, nô ṛo ye gítí  wálá, tacó yí je wotí tí nò ji ze a i tacó bà bàkà yo tí ndâ ꞌdakò, yí je ji ze me tacó bà volo yo lá. 9 Go bà dù tí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe kû te gúku mítí yo ta bà cu mbè wáràgà ji yo nó tí ye wálá; 10 tacó ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo bà ꞌdè có máa, «Ndâ có gbí ndâ wáràgà mì Páwòlò me kpoò, ta wu ká nje ndú, káa wò má ŋò yí, yí ká jóꞌdókòꞌi ta gbí có mì wó wálá!» 11 ꞌDuù ŋìnó mbe ꞌdè ŋa có tí nò nó ꞌví koṛo muu wó máa, có tí nó náa ze kû tuu ji yo ta wáràgà si ze á kèꞌbî nó káa gbèe có tí nó náa ze kèjì gí bà ꞌdè ji yo ta o tí nó náa ndoo má ta ndoo bà gbèe to nô.

12 Yúcó a ŋìnó máa, ze kû ꞌdè me có máa ze ma nò lá; ze delè kû ꞌvii me tí ze ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà tí ndú máa ndâ yì ma nó lá. Ndâ ꞌduù tí nò mbe kû bàkà tí ndú ta kpéétí ndú máa ndâ yì ma, mbe kû ŋò tí ndú ta kpéétí ndú máa ndâ yì ma nò a ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu tí ndú jé gî wálá. 13 Káa à má gítí ze, ze bà wu gbí tí ze ndii ŋìnó náa à tí  nó wálá; ze bà wu káa gbí nèté tí nó náa ze yee tí  gbí òkò tí yo nô. 14 Káa yo lê kpónó má kû dù a i gbí po nèté mì ze, gbí  énó máa, ze táánò o me muu bà ꞌbè nèté ta o tí nó náa ze ya tí  gí bà ma Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì ji yo kà nó lá. 15 Tacó énò, ze wu gbí nèté mì ndâ ꞌbí ꞌduù náa ndú bàkà ndii muu bà ꞌbè nèté tí nó náa Mbíṛì ka ji ze gî nó lá. Có gbí njembí ze énó máa, yo ꞌví tee njembí yo mítí Mbíṛì tí kpoò ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî; tacó wàa, po nèté mì ze ꞌví dò ta gbí tí gbí òkò tí yo ta o ꞌdáá gî gbí po to tí nó náa Mbíṛì ka ji ze nô. 16 Tacó wàa ze ꞌví ya tí  gí bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌbí ꞌduù gbí ndâ ꞌbí to kapí yo kà, á co tí bà dù kû wu gbí po nèté náa à bàkà gbí njí mì ꞌbí ꞌduù cee sàà gî. 17 Káa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «Go bà wu gbí tí má tí ꞌduù, ꞌduù ꞌví wu gbí i tí nó náa Mbe tí ndoo bàkà nô.» 18 Tacó i gbí bà koṛo có mì ꞌduù ta kpéétí wó máa yì a i nò wálá; i a i gbí bà koṛo có mì Mbíṛì máa ꞌduù a i.

11

Ndâ Páwòlò ta ndâ sú mbe nò tú mì Jézù

1 Yo bàkà nambeè mì yo, wàa yo ꞌví zèè njembí yo, tacó làmbu ŋónókó ta ndâ ꞌbí o kuu tí ye. 2 Ye kû tò kiì muu yo, jé ká go bà tò kiì mì Mbíṛì muu yo; tacó yo a ndâ ngbutu ꞌvinî ta ngbáṛángà njembí yo náa à je kâ mí tàkò yo tacó tí Bìndi-Mbíṛì gî. 3 Káa à tí ye a gúku máa, ꞌbí i kèjì gí bà volo muu yo, go bà ṛì gbí tù Évà mì kpoo táánò ta tiṛì, bìndi  njembí yo bà giì dù me ta kábà  gítí Bìndi-Mbíṛì lá. 4 À tí ye a gúku tacó yo kû ꞌdi có mì ndâ ꞌbí ꞌduù mbe ya gí mì yo kà, kû ma có gítí ꞌbí tende Jézù á bìndi Jézù tí nó náa ze kû ma có tí wó nô; yo kû ùnje gítí ꞌbí tende bèṛi á bìndi Bèṛi-mì-Mbíṛì náa yí je ji yo nô, yo delè kû ùnje gítí ꞌbí tende banga-ngú-có á bìndi Banga-Ngú-Có tí nó náa ze ma ji yo nô. 5 Ye koṛo có máa ndâ ꞌduù tí nó náa yo kû nì «ndâ kpo-kpò tú» mítí ndú nò ndii ye ta ꞌbí làmbu i njíꞌdíí énó lá. 6 Ye kpêtí má me muu-có lá, muu kuu tí ye; ze kû tùbà  ji yo ta o ꞌdáá gî, delè gbí ndâ i ꞌdáá gî.

7 Ye táánò je mboo ꞌdo mì yo ta o tí nó náa ye ma ta Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji yo nó lá; ye ta o tí nò si tí ye tí i lá, tacó wàa yo ꞌví dù tí  tí ndâ i. Bà bàkà énò mì ye táánò lè gî? 8 Àá táánò a ndâ ꞌbí tende mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ká kû ko mboo nèté tí nò náa ye ta o tí nò kû bàkà gbí òkò tí yo nò ji ye. Ye ta o tí nò gbí ꞌbí ŋa kpokèjì kû kùmùkù a ndâ i mì ndâ ꞌbí mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tacó bà konì ta yo. 9 Ta o tí nó táánò náa ye kuu mì yo kà nó, ye pèè mbí yo maa yo konì ye nò lá, tacó ndâ náꞌvindí mbe gì ꞌdo Mèsìdónìyà gì ta ndâ i ŋìnó náa à gbí njembí ye nó ꞌdáá gî ji ye gî. Ye táánò bàkà ṛíki mí gbí mbí yo lá, ye delè kèjì gí bà bàkà wálá. 10 Yúcó mì Bìndi-Mbíṛì kuu gbí njembí ye, à má énò, ye kû ci yo máa, mbe ṛò ye ꞌdo tí bà wu gbí có tí nò gbí to Àkáyà wálá. 11 Ye kpónó kû ꞌdè có tí nò tacó náa ye zè yo nìkì lá nò? Mbíṛì ŋò ni gî máa ye zè yo nìkì ma.

12 Ye bà dù kû bàkà nèté tí nó náa ye kpónó kû bàkà ji yo ká sínò nó, tacó bà waa wúngbó ndâ ꞌduù tí nó mbe kû zò mboo tàkò nèté mì ndú, káa ndú kû wu gbí tí ndú máa, ndâ yì kû bàkà nèté mì Mbíṛì ká go ŋìndi ze nô. 13 Tacó ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò me ndâ cèe tú lá, ndú a ndâ sú tú, mbe kû ꞌdè ꞌvéṛè gítí nèté mì ndú ta bà bàkà tí ndú máa ndâ yì a ndâ cèe tú mì Bìndi-Mbíṛì. 14 Káa à me seṛè lá, tacó à kpêtí káa Gba-wàtà, yí kû ꞌvìsì cè kózò tí wó go cè kózò tí basìlì mì Mbíṛì. 15 À má énò, bà bàkà tí ndâ bòò mì Gba-wàtà, máa ndâ yì a ndâ mbe kû bàkà jáá nèté me seṛè lá; káa Mbíṛì bà waa có mítí ndú ta ndòngbú o ꞌvii ká ta ndâ ŋa i mì ndú náa ndú kû bàkà kpónó nô.

Bà mbu Páwòlò gbí nèté bà nò tú mì Jézù

16 Ye kû ci yo máa, ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo ꞌví koṛo có máa ye a mbe ŋónókó nò lá. Káa yo kpêtí má koṛo có máa ye a mbe ŋónókó, yo ꞌví ùnje máa ye a mbe ŋónókó ká tacó wàa i tacó bà wu gbí  mì ye ꞌví dù ká njíꞌdíí. 17 Ye kû ꞌdè có tí nó me ta wotí mì Mbe tí ndoo lá; à má gítí có bà wu gbí tí, ye kû ꞌdè có go i mì mbe ŋónókó. 18 Káa ndâ ꞌduù me mbè lê má kû wu gbí tí ndú tacó ndâ i muu to tí nó, ye delè bà wu gbí tí ye go ŋìndi ndú nò. 19 Tacó yo ꞌdáá gî kû kònò ndâ mbe ŋónókó, tacó yo ꞌdáá gî a ndâ mbe ꞌdi gbí-o. 20 ꞌDuù má kû bàkà yo tí ndâ i-zógó-zogo, yí má kû zò yo tí wuù, yí má kû bàkà tiṛì ta yo, yí má kû bàkà tí wó tí gbolò ꞌduù ji yo, yí delè má si yo ṛo wó tí i lá, yí delè má gbì gbíṛo yo, yo kû zèè njembí yo. 21 A nô ká ṛo ye tacó bà ꞌdè có ji yo máa wotí bà bàkà go énò táánò tí ze wálá!

Káa ye kpónó bà bàkà tí ye tí mbe ŋónókó, wàa ye ꞌví ꞌdè ta có ŋónókó, kû wu ta gbí tí ye go i mì ndâ ka ye mbe ŋónókó nô. 22 Ndú má a ndâ Ìbìráyò, ye delè káa Ìbìráyò. Ndú má a ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò, ye delè káa ꞌviì-gù Àbìráámò. 23 Ndú má a ndâ bòò mì Bìndi-Mbíṛì, ye a kpóló-kpolo bòò mì Bìndi-Mbíṛì ndii ndú gî — ye kû ꞌdè có go i mì mbe mâ. Ye bàkà nèté tí kpoò ndii ndú gî, à zèè ye mí gbí zàà ta bà  me mbè ndii ndú gî, à ꞌdeke bà gbì ye lá, ye delè cóó-cóó kû ŋò ku ta ṛo ye. 24 Ndâ gba mì ndâ Jùdéyà gbì mbìtà ye ta zèè mû ziꞌduù-gbaànjé-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì vô nje-vô nàꞌô (39) ꞌvìlì vô. 25 Ndâ gba mì ndâ Ròmánò gbì ye ta ndâ mû ta bà  taꞌô; ndâ ꞌduù gbí gbata Lísítàrà bàkà có bà zi ye ta bà ꞌvaka ye ta díí ta bà  gbaànjé; ndâ gbâ kiꞌviki gbí tí ta ye mí gbí u ngo ta bà  taꞌô, ye too yé ta ṛi pí kù mû lâ á ṛo ngo ta bà  gbaànjé.

26 Nó jé waa ꞌdo kò ye lá; ye ꞌde vò i ta ndâ ꞌbí o muu ndâ ꞌbí nó tí nò ꞌdo mì ndâ ngo ŋìnó mbe ò gî nô, ye gbí ndâ ꞌbí nó tí nò va tí ye ꞌbì ndâ mbe kû kùmùkù i mì ndâ ꞌduù, ye gbí ndâ ꞌbí  ꞌde vò i ká ꞌdo mì ndâ ꞌdóó ꞌduù mì ye tí ndâ Jùdéyà, ye gbí ndâ ꞌbí  ꞌde ꞌdo mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nô, ye gbí ndâ ꞌbí nó ꞌde ꞌdo mì ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata, ye ꞌde gbí ndâ ꞌbí  ꞌdo mì ndâ ꞌduù gbí kángáá nga ngoò, ye gbí ndâ ꞌbí nó ꞌde ꞌdo ṛo ndâ kpo-kpò ngo, ye ꞌde gbí ndâ ꞌbí  ꞌdo mì ndâ sú náꞌvindí. 27 Ye kû ka wuꞌo ta nèté, ye delè gbí ṛíki, ṛì ꞌde ṛo ye ta bèbìlì lá, ye ꞌde ndâ i-zó-zò ta ngo lá ta bà  me mbè, ye kû dù gbí côꞌo ta ꞌbá muu ye wálá, bòngo delè yaka cee ꞌdo tí ye gî. 28 À ꞌdeke bà mù njembí ye ta ṛi ꞌdáá gî tacó tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó mí gbí ndâ ꞌbí vò i tí nó mbe ꞌde ye nó lá? 29 A ꞌdi ká me jóꞌdókò, káa ye joꞌdoko go yí lá? À ee a ndi ꞌdi gítí vò i, káa njembí ye tù-bè-kpâ gítí ꞌduù tí nò mbe ee ndi wó nò lá?

30 Ye má wu gbí tí ye, ye bà wu a gbí ndâ i tí nó mbe tùbà ndâ i-ŋónókó mì ye gí sè nô. 31 Mbíṛì tí Bu Mbe tí ndoo Jézù, tí ꞌduù tí nó náa à ꞌví kû ùlù yí dúú bà ya tí  nó, ŋò ni gî máa, ye ꞌdè ꞌvéṛè lá. 32 Gbolò ꞌduù mì gbolò gba tí nó ta ṛè wó a Àrétàsì nó táánò kaa ndâ àsìkérì gí bà ù njekèjì ndùgù gbata Dàmásìkù tí ye wàa ndú ꞌví zèè ye. 33 Káa ye giì ꞌvala ꞌdo ꞌbì wó ta bà yuu ye mì ndâ kómbe ye gbí kèè ta wú co tí nga gùù tí su-sú ndùgù gí sè.

12

Mbíṛì ꞌdè ndâ có kóó mì wó ji Páwòlò gbí ṛiì

1 Kózò tí ye bà wu gbí tí ye; i gbí bà wu gbí tí ꞌduù wálá, káa ye bà wu gbí bà ŋò Mbe tí ndoo ta bà ꞌdè gbí ndâ có kóó mì wó ji ye nó gî. 2 Ye ŋò ꞌbí ꞌdakò tí mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, náa Mbíṛì táánò te yí ya tí  ngéé gí gbí ndòngbú ṛì yaà kà, náa ndâ Jùdéyà kû nì mítí  a «bà taꞌô ṛì,» nó gî. Mbíṛì mà te yí tí kùùkpò ꞌduù go ndoo nó wèè, yí mà te a lilí wó wèè, ye ŋò bà  lá, à káa yí tí Mbíṛì ká ŋò ni . À kpónó bìndi có tí nò a ndoò muuꞌbì-nje nàꞌô. 3 Ye ŋò ni gî máa, Mbíṛì táánò ṛa ꞌdakò tí nò ya tí  gí bàndò bà dù yí tí Mbíṛì. Yí mà ṛa tí kùùkpò ꞌduù go ndoo nó wèè; yí mà ṛa a lilí wó wèè, ye ŋò bà  lá, à káa yí tí Mbíṛì ká ŋò ni . 4 Káa ta o tí nó si ꞌdakò tí nò kuu á bàndò bà dù Mbíṛì nó, yí giì ꞌdi ndâ có náa ndú me ndâ có bà ꞌdé-ꞌdè, wàa ꞌduù ꞌví ꞌdè ta nje wó nò lá. 5 À má énò, ye bà wu gbí ndâ i tí nò náa ye ŋò ta ṛè mì ꞌdakò tí nò nó gî, káa ye bà wu gbí ndú ta ꞌdóó ṛè ye wálá, sè  káa ŋìnó máa ye ꞌví wu a gbí ndâ i ŋìnó mbe kû tùbà ndâ i-ŋónókó mì ye gí sè. 6 Go bà wu gbí tí ye kpêtí má tí ye, ye bà dù me còkòndé lá, tacó ye bà dù kû ꞌdè a yúcó. Káa ye bà wu gbí tí ye wálá, tacó ꞌbí ꞌduù bà koṛo có máa ye lá a ꞌbí ꞌduù mbe me gbolò ndii ye tí nó náa yì kû ŋò nó gî, delè ndii có tí nó náa yì kû ꞌdi ꞌdo gbí nje ye nò gî.

7 Káa tacó wàa ye ꞌví mba tí ye ngé ndii gî ta ŋa tende ndâ có kóó tí nò náa Mbíṛì ꞌdè ji ye nò lá, à giì te ꞌbí ŋa séꞌi mbe kû pèè mbí ye go i mì ꞌduù mì Gba-wàtà kû gbì ye tacó wàa ye ꞌví mba tí ye lá. 8 Ye giì ꞌdeke tí ye ji Mbe tí ndoo ta bà  taꞌô kû yù nambeè ꞌdo mì wó máa, yí je ŋa séꞌi tí nò ꞌdo tí ye gî. 9 Káa yí giì ꞌvìsì có ji ye énó máa, «I ŋìnó ta go  tí lo kpónó nó káa nambeè mì ye. Wotí mì ye kû je wotí ji wò ngé ndii gî ta o tí nó náa wotí má tí lo wálá.» Tacó énò, tàkòcò ye peteke gítí có bà dù wotí tí ye wálá nò ngé, tacó wàa, ye ꞌví ŋò tí  ni énó máa, Bìndi-Mbíṛì kû kpolo tí ye ta wotí mì wó. 10 À má énò, líkí bà dù ye ta wotí tí ye wálá, ta bà go ye mì ndâ ꞌduù, ta bà dù gbí séꞌi, ta bà dù gbí bà mèèkèꞌi tí ye, delè ta bà dù ye gbí ṛíki ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí ye a líkí; tacó ꞌdóó wotí mì ye má wálá, wotí mì Bìndi-Mbíṛì kuu tí ye.

11 Ye a mbe ŋónókó! Káa a yo ká bàkà ye tí mbe ŋónókó ta wotí. Tacó ye kpêtí má me i lá, ndâ ꞌduù mì yo náa yo kû wu gbí ndú máa ndú a ndâ kpóló-kpolo tú mì Jézù nò kpò ye ta ꞌbí i gbaànjé lá. 12 Mbíṛì táánò gu tí wó gítí bà bàkà ndâ seṛè me mbè, ta ndâ ꞌbí i ŋìnó náa bà ꞌdè có gítí ndú kpò nje ndâ ꞌduù gî nó, mí gbí òkò tí yo waa lá, tacó bà tùbà  máa, ye a tú mì Bìndi-Mbíṛì dú nò lá. 13 Ṛè ꞌbí ŋa tó i ŋìnó náa ye táánò bàkà ji ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á tí ndâ ꞌbí bàndò gî káa ye bàkà ji yo lá nó a yè? À me káa ŋìnó náa ye bàkà yo ꞌví ko mboo nèté tí nó náa ye bàkà gbí òkò tí yo nó ji ye lá nó lá? À má énò, yo je à-cee-gî ji ye gítí có bà giṛiꞌo mì ye nò.

14 Ŋìnó kpónó á bà taꞌô bà ꞌviindi tí ye tacó bà ya gí mì yo kà. Káa ye bà ya me tí sògo gí gbímbí yo lá, tacó ye kû ya me tacó bà yù ndâ i mì yo lá, ye kû ya a i tacó tí yo. Tacó à me ndâ ꞌviì ká kû kili ndâ i gítí wúnò tacó tí ndâ bu ndú ta nawu ndú lá, a ndâ bu ndâ ꞌviì ta ndâ nawu ndú ká kû kili ndâ i gítí wúnò tacó tí ndâ ꞌviì mì ndú. 15 Tàkòcò ye bà peteke gítí bà volo gbí ndâ i mì ye ꞌdáá gî tacó bà konì yo ngé ndii gî; tàkòcò ye delè bà peteke gítí bà kiꞌviki tí ye tacó bà ꞌvala lilí yo ngé ndii gî. Káa ye má zè yo nìkì ngé ndii gî go énò, yo zè ye nìkì dí tà lá tacó yè?

16 À má énò, yo bà ùnje énó máa, ye táánò pèè mbí yo ta o bà dù ye mì yo kà nó lá gî. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù kû ꞌdè có énó máa, ye táánò ꞌde i gbí yo ta o bà ya ye gí mì yo kà nò lá, káa ye a mbe tiṛì. 17 ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa ye táánò tuu ndú ji yo kà nò ba gbímbí yo gî? 18 Ye táánò ꞌdeke tí ye ji Títò máa yí ya gí mì yo kà, ye tuu ndú ta ꞌbí náꞌvindí gbaànjé. Títò táánò ba gbímbí yo ta o tí nò náa ye tuu ta ndú gí mì yo kà nò gî? Yí co ta yo me ká tí gbèe kpokèjì tí nó náa à tí  nó lá?

19 Ndâ-ꞌbî-lá, yo ꞌdo sàà táánò kû koṛo có máa ze kû tì a muu ndâ vò i mì ze kùṛo yo. Káa ꞌbí có go énò wálá. Ze kû ꞌdè mí kùṛo Mbíṛì káa kòcò Bìndi-Mbíṛì, ze delè kû bàkà ndâ i ꞌdáá ká tacó bà konì yo, ndâ tó ꞌduù mì ze. 20 Tacó à tí ye a gúku máa, ndâ-ꞌbî-lá, ye bà ya gí bà ꞌde yo me tí ndâ ꞌduù mì ye gbí njembí ye nó lá, yo delè ndâ-ꞌbî-lá bà ꞌde ye me tí ꞌduù mì yo gbí njembí yo nó lá; ndâ-ꞌbî-lá ye bà ꞌde kùṛo ye kà a ndâ mbe kû ꞌdèèkè mà, ta ndâ mbe kû tò kiì, ta ndâ mbe kû ò kòlòwò, ta ndâ mbe kû koṛo có ká gítí miṛi ndú, ta ndâ mbe kû ꞌdè vò có, ta ndâ mbe kû fiini có, ta ndâ mbe kû luguu tí ndú, giì je ndâ mbe kû ŋònòkò gbí ndâ i. 21 À tí ye a gúku máa, ndâ-ꞌbî-lá, Mbíṛì mì ye bà te nô mí ṛo ye á mí kùṛo yo ta o bà ya ye gí mì yo kà kákáꞌi. Bìndi  ye bà giì wa gbí tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó táánò mbe bàkà vò i, káa ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí bà nò ndâ vò ndô mì ndú, ta bà bàkà bangbaya, ta bà bàkà ndâ ꞌbí i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nó lá.

13

Ndâ ndòngbú cí

1 Ŋìnó kpónó a bà taꞌô bà ya ye gí mì yo kà ká nô, káa có má mì ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo kà ta ka wó, yí ꞌví gì ta ndâ ꞌbí ꞌduù go só, go taꞌô, náa ndú táánò kuu bà có tí nò, go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nô. 2 Ye táánò gbí bà só bà ya ye gí mì yo kà nó ci ndâ mbe bàkà vò i gbí òkò tí yo, ta sè yo ꞌdáá gî gî, káa ye kpónó kákáꞌi kû ci nó a yo, si ye me mì yo kà lá nó, máa, ta o tí nó náa ye bà ya gí mì yo kà kákáꞌi nó, ye bà waa có mítí ndú ꞌdáá gî, 3 lê náa à tí yo a go bà tùbà tí ye ji yo énó máa, a Bìndi-Mbíṛì ká kû ꞌdè có ji ye máa ye ꞌdè có ji yo nò. Wotí bà bàkà i ta yo kpò Bìndi-Mbíṛì me kpó-kpò lá, wotí kuu tí wó. 4 Tacó àá táánò gbì yí mítí njèèkpè mû ta wotí tí wó wálá, káa yí kpónó kû ꞌvala ta wotí mì Mbíṛì. Wotí tí ze tí ndâ mbe kû ꞌvala toko ta yí nó wálá, káa à má gítí cè bà ꞌvala ndoo ta ndoo, ze bà ꞌvala toko ta yí ꞌdo gbí wotí mì Mbíṛì.

5 Yo koṛo muu yo gi, yo kpónó kû tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì ta yúcó? Yo ŋò ni énó máa Jézù kû ꞌvala gbí njembí yo nò ni gî? Yo má ŋò ni lá, gbí  énó máa yo pasuluku gî. 6 Káa ye koṛo có énó máa, yo ŋò ni gî máa ze pasuluku lá. 7 Káa ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì énó máa, yí ꞌví si yo ꞌví bàkà i lè lá. Ye kû ꞌdè có tí nò me tacó máa yo kû ŋò ze go ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo lá nò lá. Có gbí njembí ze énó máa, ze tà kpêtí má pasuluku gî, yo ꞌví bàkà i dú. 8 Tacó wotí tí ze tacó bà bàkà i ŋìnó mbe ne ꞌdo tí kpokèjì mì yúcó gî nó wálá, ze bà co ká tí kpokèjì mì yúcó cuki. 9 Ze má ꞌdi có máa wotí kuu tí yo ta o tí nó náa wotí tí ze wálá nó, tàkòcò ze pétékèꞌi. Ze delè kû ꞌdeke tí ze máa, Mbíṛì ꞌví si yo ꞌví ꞌvala ta banga tí  ndii ŋìnó kpónó nó gî. 10 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo si ye me mì yo kà lá, tacó wàa, ye má ya gí mì yo kà, ye ꞌví bàkà nèté tí nó náa Mbe tí ndoo je wotí bà bàkà  ji ye nó, tí nèté bà ꞌviindi ndâ i, me tí nèté bà voloko gbí ndâ i lá nó, ta ꞌdê njembí ye.

11 Ndâ náꞌvindí, ndòngbú có mì ye ji yo énó máa, «Yo dùú ndì!» Yo te kpo muu tacó bà dù tí ndâ cèe ꞌduù, yo sè tù yo gítí ndâ có tí nó náa ye kû kpo ta gbí-tà-tù yo nô, yo toko có gbí òkò tí yo gbaànjé, yo dù ta ꞌdê njembí gbí òkò tí yo, bìndi  Mbíṛì tí tó mbe zè ndâ ꞌduù, delè tí mbe kû je ꞌdê njembí ji ndâ ꞌduù nó bà dù toko ta yo.

12 Yo ꞌvee tí yo gbí òkò tí yo ta bà ꞌdò gbí tù yo go i mì ndâ náꞌvindí. 13 Ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mì ze kàá ꞌdáá gî ꞌvee yo ngé ma.

Ye kû ꞌdeke tí ye énó máa, Mbe tí ndoo Jézù ꞌví bàkà nambeè ji yo me gbolò, Mbíṛì ꞌví zè yo ta tó njembí, wàa Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví dù toko ta yo ꞌdáá gî.

Gàlátì

1

2

3

4

5

6

Páwòlò cu wáràgà ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata

Gàlátì

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, tí tú mì Jézù, náa àá táánò me ndâ ꞌduù ká bàkà ye tí tú mì Jézù lá. Jézù delè táánò tuu me ndâ ꞌduù ji ye máa ye gì tí tú mì yì nò lá. À káa ꞌdóó yí tí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, giì je Mbíṛì Buù tí mbe ꞌvala yí tí Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó, ká bàkà ye. Ŋìnó a ye ká kû cu wáràgà tí nó ji o. 2 Ze ta ndâ náꞌvindí ye ŋìnó mbe kû dù toko ta ye nó ꞌvee yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè Bìndi-Mbíṛì ta ndi gbí ndâ gbata gbí to Gàlátì ꞌdáá gî ma.

3 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí nó tí Bu ndoo, delè tí Bu Mbe tí ndoo tí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó, máa, yí ꞌví bàkà nambeè ji yo, yí delè ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa. 4 Àá táánò a Jézù ká ꞌvala ndoo ꞌdo gbí ndâ vò i tí nó á kpónó muu to tí nó nô. Yí ká sì có ndâ vò i mì ndoo ta miṛi wó go có mì Bu ndoo tí Mbíṛì. 5 À ùlù Mbíṛì kpòò ya tí ! Go-i-tí-nò.

Gbèe Banga-Ngú-Có

6 Nje ye ꞌdèè gítí ŋa bà ꞌvìsì muu yo gî. Ye ŋò yo gàá kû ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí Mbíṛì tí mbe tèꞌé tí yo ꞌdo gbí nambeè mì Bìndi-Mbíṛì, ta mò tí wálá, gítí ꞌbí ŋa tende banga-ngú-có. 7 Káa banga-ngú-có tí nò náa yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí Mbíṛì gítí  nó me cèe có ta gbí  ká tí  nò lá. Ye ꞌdè có tí nò ji yo tacó ndâ ꞌbí vo-vò ꞌduù kû ŋònòkò muu yo ta ba ŋònòkò gbí Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì. 8 Káa ye kpónó kû ci nó a yo gítí , máa, ꞌbí ꞌduù má ꞌdè có ji yo máa, ꞌbí ŋa banga-ngú-có mbe co tende ꞌdo tí kpédélé Banga-Ngú-Có tí nó náa ze ma ji yo nó kuu tí , à má ma ŋa có tí nò kpêtí káa ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ze, wàlà kpêtí káa basìlì mbe ꞌdo tàṛì, Mbíṛì bà waa có mítí ꞌduù tí nò, wàlà mítí basìlì tí nò ta ŋa  wálá. 9 Ye bà ꞌdè gbí ndi có tí nò náa ye ꞌdè yee to kpónó nó ji yo kákáꞌi: Ye máa, ꞌbí ꞌduù má ꞌdè ꞌbí ŋa tende banga-ngú-có bìndi Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì nó náa yo ꞌdi ꞌdo gbí nje ye kùṛo gî nó, Mbíṛì bà waa có mítí ꞌduù tí nò.

10 Má énò, ye kpónó kû pèè a i ta bà peteke tàkòcò ꞌduù, wàlà ta bà peteke tàkòcò Mbíṛì? Ye kû pèè a i ta bà peteke tàkòcò ndâ ꞌduù? Go bà peteke tàkòcò ndâ ꞌduù má ká kuu tí ye kálásê, ye kùtàá bà dù tí bòò mì Bìndi-Mbíṛì wálá.

Ŋa kpokèjì bà gì Páwòlò tí tú mì Jézù

11 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, ndâ náꞌvindí ye tí ndâ mbe ùnje gítí Jézù go ye, máa, Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì náa ye kû ma nó me có mì ꞌbí ꞌduù muu to tí nó gbaànjé lá. 12 Ye ꞌdi me ꞌdo mì ꞌbí ꞌduù gbaànjé muu to tí nó lá. A delè me ꞌbí ꞌduù muu to tí nó káa nìbà  ji ye lá. À káa ꞌdóó Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ká ꞌdè ji ye.

13 Ye koṛo có máa, yo táánò ꞌdi tàwo ye si ye kuu tèkèꞌdè gbí gèṛè mì ndâ Jùdéyà kùṛo bà ùnje mì ye gítí Jézù nó gî. Zu bà mèèkèꞌi tí ndâ mbe ùnje gítí Mbíṛì ta ṛè mì Jézù táánò tí ye njíꞌdíí wálá. À ta o tí nò táánò gbí muu ye káa có bà ꞌbu ŋa ndú. 14 ꞌBí ꞌduù táánò gbí òkò tí ndâ ka ye ꞌviì Jùdéyà mbe ngaṛa ndii ye wálá, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú delè mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ ká gù ze go ye wálá.

15 Káa a Mbíṛì ta nambeè mì wó ká cu ꞌbì wó mítí ye si ye kálásê gbí yì nawu ye. 16 Yí giì tùbà tí ꞌViì mì wó Jézù ji ye, máa, ye ma có tí wó ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. ꞌDo tí bàndò bà tùbà tí Jézù mì Mbíṛì ji ye nò, ye ya gí bà ꞌvee ꞌbí ꞌduù máa ye ꞌví bàkà ta ŋa có tí nó a yè wè gbaànjé lá. 17 Ye delè ya gí Jèrùzàlémè tacó bà ꞌvee ndâ ká mbe nò tú mì Jézù tacó ndú ꞌví tùbà i tí nó náa ye ꞌví bàkà nó ji ye lá. Ye ndii ká ta gbí muu ye ya gí Àrábìyà. Bìndi  ye giì dele ndi ye gì gí Dàmásìkù.

18 Ye giì ya gí Jèrùzàlémè gí bà ŋò Kéfà (Pìyétòrò) a i bìndi ndoò taꞌô. Ye giì dù á mì ze ta yí ta sili muuꞌbì-nje vô. 19 Ta o tí nò náa ye ya tí  gí Jèrùzàlémè nò, ze ꞌde tí ze ta ndâ ꞌbí tú mì Jézù lá. Ye ŋò cuki káa Jákòmò tí nó tí náꞌvindí Mbe tí ndoo nô. 20 Ye kû see a tí ye ji yo kùṛo Mbíṛì máa, có tí nó náa ye kû cu ji yo nó a yúcó.

21 Bìndi bà ŋò Kéfà, ye giì njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè ya gí Sírìyà, bìndi  ye giì ꞌdo Sírìyà ya gí Sìlísìyà. 22 Gbí ndâ o tí nò ꞌdáá gî, ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì gbí ndâ gbata mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî jé ŋò gbíṛo ye ta ṛo ndú lá. 23 Ndú kû ꞌdi káa có tí ye ta tù ndú cuki, máa, «ꞌDakò tí nó táánò mbe kû mèèkèꞌi tí ndoo nó kpónó a mbe ma yúcó tí nó táánò náa yí kû jè ta bà ꞌbuuku muu  nô.» 24 Tacó énò ndú giì ùlù Mbíṛì tacó tí ye.

2

Ndâ Páwòlò ta ꞌbí tú mì Jézù

1 Ye bàkà a ndoò muuꞌbì-nje nàꞌô gbí nó mì ye náa ye ꞌdo tí  á Jèrùzàlémè nò, bìndi  ye bà giì ꞌdò ndi kò ye mí kà. Ze ta o tí nò gbí nó tí nò ta Bàrànábà, káa ye delè giì bala Títò ta ye. 2 A Mbíṛì ta o tí nò ká ꞌdè có ji ye máa ye ya gí Jèrùzàlémè. Ye mâ giì yee kà, ye giì ya gí mì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì á tà bèngìì. Tacó wàa ze ꞌví ꞌviiki gbí Banga-Ngú-Có tí nó náa ye kû ma ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta kpéétí ze ta ndú. Tacó wàa ye ꞌví bàkà sé nèté mítí ye sínò lá. 3 Ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, ka nó mì ye Títò, náa ze gì ta yí nó a Ìgìrígì mbe ya gí gbí gàzâ go ze lá, káa ndú yòòngò yí máa yí gì gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò lá. 4 Muu ze ta o tí nò giì ꞌbìtà bà ba a i gbí có mì ndâ ꞌbí ꞌduù mbe bàkà tí ndú tí ndâ náꞌvindí ndoo mbe ùnje gítí Jézù go ndoo mbe gì gí mí ze. Ndâ ꞌduù tí nò pomboo tí ndú gí gbí òkò tí ze tacó bà ṛi ze, wàa ndâ yì ꞌví ꞌdi ta gbí ndeṛè có tí nó náa ndoo tí ndâ mbe kû dù toko ta Bìndi-Mbíṛì zèè ta có gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà kácá-kácá lá nô. Tacó có mì ndú gbí muu ndú énó máa, ndoo dù gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tacó wàa ndâ yì ꞌví bàkà ta ndoo tí ndâ i mì ndâ yì. 5 Káa ye giì kpo tí mítí ndú gî. Máa ye bà ŋò mí to nò gbaànjé wálá. Ye bàkà go énó tacó wàa ꞌvéṛè ꞌví yuu tí mí gbí Banga-Ngú-Có ji yo lá.

6 Káa ye giì ꞌdi ꞌbí ŋa tende có ꞌdo mì ndâ ꞌduù tí nó ta ṛè ndú a «ndâ kpo ꞌduù» á kùṛo ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì nó gítí Banga-Ngú-Có tí nò náa ye kû ma ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá. Ye nì «ndâ kpo ꞌduù» mítí ndú me tacó máa bà dù ndú tí ndâ kpo ꞌduù á kùṛo ndâ ꞌduù a kpóló-kpolo có ji ye nò lá, tacó Mbíṛì njèè gbí òkò tí ndâ ꞌduù lá. 7 Ta bà ꞌdè ta yúcó, ndú giì ŋò ni gî máa, Mbíṛì bàkà ye tí mbe ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, á go bà bàkà Pìyétòrò mì wó tí mbe ma Banga-Ngú-Có ji ndâ Jùdéyà. 8 Tacó à káa gbèe Mbíṛì tí nó mbe je wotí ji Pìyétòrò máa yí ma Banga-Ngú-Có ji ndâ Jùdéyà nó ká je wotí bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó delè ji ye. 9 Ndâ Jákòmò, ta Pìyétòrò, ta Jòvánì tí ndâ kpalà gálá mì ndâ mbe ùnje gítí Jézù giì ꞌvee ꞌbì ze ta Bàrànábà bà-i-nò, tacó bà tùbà  máa, ze a ndâ ka nèté mì ndâ yì náa Mbíṛì bàkà nambeè ji ze, máa, ze ya gí bà bàkà nèté gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô, wàa ndâ yì ꞌví bàkà nèté gbí òkò tí ndâ Jùdéyà. 10 Ndú giì nanaka muu ndú ká mítí có tí nó ta go  tí ye gbí njembí ye nó, máa, mbí ze ꞌví ò tí bà konì ndâ mbe yê mì ndâ Jùdéyà lá.

Páwòlò do mítí Pìyétòrò si Àndìyókì

11 Ta ꞌbí o gbaànjé, Pìyétòrò mâ giì gì gí mì ze Àndìyókì, ye giì ꞌdè gbí bà lê tí ŋa i mì wó ji yí ká mí kùṛo wó, tacó bà lê tí ŋa i mì wó kákáꞌi me i bà ngúú-ngùù lá. 12 Tacó ta kùṛo bà gì ndâ ꞌbí ꞌdakò náa Jákòmò tuu ndú ꞌdo Jèrùzàlémè gí mí ze Pìyétòrò kû zò i ta ndâ ꞌbí náꞌvindí ze tí ndâ ꞌduù mbe ùnje gítí Jézù go ze káa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì gì gî, Pìyétòrò giì biya bà zò i ta ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nò gî, tacó yí kû ci gúku tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû nanaka muu ndú mítí có bà ya ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gí gbí gàzâ. 13 Ndâ ꞌbí Jùdéyà ŋìnó gbí òkò tí ze nò giì tè gí tàkò ŋa i-nô tí nò náa Pìyétòrò kû bàkà  go i mì nuù-gú nuù-bèꞌdè nò. Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò Bàrànábà gbí ngo  mì ndú. 14 Ye mâ giì ŋò máa ŋa i tí nó náa ndú kû bàkà nó me kpokèjì mì Banga-Ngú-Có lá, ye giì ꞌdè có ji Pìyétòrò si mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, máa, «À kpêtí nó káa wò tí Jùdéyà ká kû ꞌvala go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, wò bà giì yòòngò ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, máa, ndú ꞌví ꞌvala go i mì ndâ Jùdéyà ta ŋa kèjì ngàyi?»

I mbe ꞌvala ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî káa bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì

15 Káa ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó náa à jò ndoo tí ndâ Jùdéyà nó táánò kû koṛo có máa ndoo me ndâ mbe bàkà vò i, tí ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá. 16 Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, ndoo tí ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì gî nó ŋò ni gî máa, à me bà bàkà go ndâ có gbí tàkìì mì ndoo ká kû ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì. Ndoo delè giì ùnje gítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tacó wàa bà tee njembí ndoo mítí wó nò ꞌví ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndoo ta Mbíṛì. Tacó ṛè ꞌbí ꞌduù jé náa bà bàkà go ndâ có gbí tàkìì mì ndoo ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndú ta Mbíṛì gî nò wálá. 17 Káa à má ꞌde ndoo tí ndâ mbe bàkà vò i ta o tí nó náa ndoo kû pèè ta bà ꞌviindi gbí òkò tí ndoo ta Jézù nó, gbí  ꞌví dù énó máa, Jézù a mbe sè kàngá mì tà mbu mì ndâ mbe bàkà vò i? Jéé lá! 18 Káa ye kpónó má ꞌdè énó máa, ye dele ndi ye gítí bà ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà go ŋìnó táánò náa ye kû bàkà nó, gbí  énó máa, ye kû kpò a có mì Mbíṛì. 19 Gbí có mì ye nò gbí ꞌbí ŋa kpokèjì énó máa, nèté mì ye kákáꞌi ta tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà wálá. Tacó Mbíṛì táánò ꞌvìsì kapí wó gítí ye gbí có bà ṛu ndi tàkìì mì ze mì ye. 20 Káa ye kpónó kû ꞌvala a i ta ṛè mì Mbíṛì. Àá táánò gbì ze mítí njèèkpè mû ta Bìndi-Mbíṛì. Tacó énò, ye kpónó kû ꞌvala me gbí ꞌdóó ŋa kpokèjì mì ye lá. Ye kû ꞌvala a i gbí ŋa kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì. Ye kû ꞌvala a i ta bà tee njembí ye mítí wó tí ꞌViì-mì-Mbíṛì, tí mbe ùnje gítí bà cì á muu ye tacó yí zè ye nìkì ma. 21 Ye bà biya nambeè mì Mbíṛì wálá. Tacó tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà táánò má a i mbe bàkà ndoo tí ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì, gbí  énó máa, ndeṛè ku mì Bìndi-Mbíṛì wálá.

3

Ndâ có mì Mòze ta bà tee njembí mítí Mbíṛì

1 A ꞌbí ŋa i ká gbí muu yo tí ndâ ꞌduù Gàlátì! A ꞌdi ká je kóꞌdú yí giì ŋonoko ta yo ꞌdo tí có tí nó náa ye táánò ꞌdè ji yo ngbáṛángàꞌi gítí bà gbì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì mítí njèèkpè mû nó gî? 2 Káa ꞌbí có ta go bá ꞌvee yo gítí  tí ye a ŋìnó máa: Mbíṛì táánò je Bèṛi mì wó ji yo tacó yo a ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà wèè, yí je ji yo ꞌdo gbí có bà ùnje mì yo gítí Banga-Ngú-Có tí nó náa yo ꞌdi nó? 3 Yo kû ŋonoko tí yo énò tacó yè? Yo táánò ꞌbìtà bà ꞌvala go có mì Mbíṛì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Káa à kpónó gbí muu yo a có bà gbo nje  ta ꞌdóó wotí mì yo? 4 À wâ nò, a cè gbí kò có mì yo gítí ndâ i tí nó mbe ꞌde yo muu Bìndi-Mbíṛì nó ká nò? A ꞌvéṛè! Yo bà ꞌdè me ŋa có tí nò ji ye lá. 5 Mbíṛì kû je Bèṛi mì wó ji yo sínò, yí delè kû bàkà ndâ seṛè mí gbí òkò tí yo tacó yo a ndâ mbe kû bàkà go có mì Mòze wèè, yí bàkà ji yo énò ꞌdo gbí bà ꞌdi có tí nó táánò náa à ma ji yo nó?

6 Yo koṛo muu yo gítí Àbìráámò gi. À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, yí táánò a ꞌduù mbe ùnje gítí Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé, tacó énò, Mbíṛì giì bàkà nambeè ji yí. 7 Yo ŋò ká gi! Ndâ ꞌduù ŋìnó kpónó mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì go i mì Àbìráámò nó ꞌdáá a ndâ ꞌviì mì Àbìráámò. 8 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì sàà gî, máa, Mbíṛì wúnò bà bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌdo gbí bà tee njembí ndú mítí wó tí Mbíṛì. Tacó énò, à giì cu Banga-Ngú-Có tí nó náa Mbíṛì ꞌdè ji Àbìráámò nó mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, énó máa, «Ye bà cù dê ngo cù mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ta ṛè mì lo.» 9 Má énò, Mbíṛì bà cù dê ngo cù wó mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí ndú mítí wó nó go i mì Àbìráámò nò, ká go ŋa nambeè tí nó náa yí táánò bàkà ji Àbìráámò nô.

10 Káa Mbíṛì bà ì njà mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí ndú mítí bà ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà nô, go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «ꞌDuù má sè tù wó gítí ndâ có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mòze gítí tàkìì nó ꞌdáá gî lá, ye bà ì njà mítí wó» nô. 11 Má énò, kponje kpónó gítí có tí nó máa, bà ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà me i mbe njaanga wú ꞌdo tí miṛi ꞌduù á kùṛo Mbíṛì lá nó wálá. Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «ꞌDuù ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì nó kû ꞌde ꞌválá a i ꞌdo gbí bà tee njembí wó mítí Mbíṛì.» 12 Káa ndâ có gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà me go bà tee njembí ꞌduù mítí Mbíṛì lá. Tacó ꞌbí có kuu gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «ꞌDuù ŋìnó mbe kû bàkà go ndâ có tí nó gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó kû ꞌde ꞌválá a i ꞌdo gbí ndâ có tí nò.»

13 Káa Bìndi-Mbíṛì sì muu ndoo ꞌdo gbí njà tí nó náa Mbíṛì táánò ì mítí ndoo tí ndâ mbe ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó ta bà te du njà tí nò á bìndi ndoo. Go có tí nó náa a cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «À má le ku ꞌduù mí nje mû, gbí  énó máa ye tí Mbíṛì waa có mítí ꞌduù tí nò gî.» 14 Bìndi-Mbíṛì lì miṛi wó gí tà njà á bìndi ndoo, tacó wàa Mbíṛì ꞌví bàkà ta nambeè tí nó náa yí ci Àbìráámò gítí  nó ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. Delè tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví gì gí muu ndâ mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì ta ṛè mì wó tí Bìndi-Mbíṛì go cí tí nó náa Mbíṛì ci nô.

Ndâ có mì Mòze ta cí mì Mbíṛì

15 Ndâ náꞌvindí ye, ye kpónó bà ꞌdè có ji yo gítí ꞌbí ŋa i mbe kû bàkà tí gbí òkò tí ndoo ta o ꞌdáá gî: Ku má ꞌdè có mì wó gî, à waa tí ngo nje ku lá. À delè suu kò mítí kòcò ku lá. 16 Nògí, Mbíṛì táánò ci cí tí nò ji ndâ Àbìráámò ta ꞌviì bìndi wó. Yo kpolo tí yo máa, à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì me «ndâ ꞌviì bìndi wó» lá. À cu káa gbèe ꞌviì, tí ꞌviì bìndi wó, gbí  máa, Bìndi-Mbíṛì. 17 Káa có mì ye a ŋìnó máa, Mbíṛì ci cí mì wó ta ndoò 430 kùṛo có mì Mòze. Má énò, kpokèjì bà mò cí mì Mbíṛì mì có mì Mòze gí nje seè wálá. 18 I ŋìnó tí i ndeṛè nó me go i ŋìnó náa à ci ꞌduù gítí  tí i-nambeè nò lá. Káa Mbíṛì táánò ci Àbìráámò cí-ci máa, yì bà je i-nambeè ji yí.

19 Má énò, gbí ndeṛè tàkìì mì ndâ Jùdéyà a yè, sé náa Mbíṛì ci Àbìráámò gítí i-nambeè gî nó? Nèté mì tàkìì mì ndâ Jùdéyà a bà tùbà ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ji ndú yee tí o bà gì ꞌviì tí nó mì Àbìráámò náa Mbíṛì ci yí gítí wó nô. Ndâ basìlì táánò ká gì ta tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌdo mì Mbíṛì ji Mòze, tí ꞌduù tí nó táánò mbe kû ꞌdòkò có mì Mbíṛì ji ndâ Jùdéyà nô. 20 Mbe ꞌdòkò có ta o ꞌdáá gî kû ꞌdòkò có a i gbí òkò tí ndâ ꞌduù, me gbèe ꞌduù lá, káa Mbíṛì káa gbaànjé.

Ndeṛè ndâ có mì Mòze

21 Má énò, gbí có tí nò máa, ndâ có gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta Àbìráámò ta bà  me mbè nó toko lá? À me énò lá! Tacó Mbíṛì táánò má je tàkìì mì ndâ Jùdéyà ji ndoo tí i mbe njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí wú, tàkìì mì ndâ Jùdéyà bà ꞌvala ndoo gî. 22 Káa yí bàkà me énò lá. Tacó à cu mí gbí wáràgà mì wó tí Mbíṛì énó máa, vò i zogo ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. Tacó énò, ꞌbí ꞌduù náa Mbíṛì ꞌví bàkà nambeè ta yí nó wálá, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá káa ndâ mbe bàkà vò i. Tacó énò, Mbíṛì giì ci ndâ ꞌduù máa, yì bà bàkà nambeè ji ndâ mbe tee njembí ndú á mítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

23 Tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà táánò kùṛo bà gì Jézù da ꞌbò mítí kò ze gî. Tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà táánò eṛe ze mí bà gbèe to yee tí o bà gì Jézù gí bà nìbà bà tee njembí mítí Mbíṛì ji ze. 24 Tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà táánò go ꞌbí ŋa i mbe kû kpolo tí ze yee tí o bà gì Bìndi-Mbíṛì, gí bà njaanga miṛi ze tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí ndú mítí wó nó ꞌdo gbí wú.

25 Káa Bìndi-Mbíṛì kpónó gì gî. Má énò, ndoo kákáꞌi me gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá. 26 Tacó à kpêtí káa yo tí ndâ ꞌduù Gàlátì, yo kpónó ꞌdáá gî a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù á ꞌdo gbí có bà tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì 27 Tacó àá táánò caka tí yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Má énò, yo kpónó je ndâ cè ŋa ndâ i mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá mítí yo gî. 28 Má énò, ꞌbè kpónó gbí òkò tí ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó wálá. ꞌBè gbí òkò tí ndâ bòò ta ndâ cèe ꞌduù wálá. ꞌBè delè gbí òkò tí ndâ ꞌdakò ta ndâ niì wálá, tacó yo kpónó ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. 29 Káa yo má a ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì, gbí  énó máa, yo a ndâ ꞌviì mì Àbìráámò, tí ndâ mbe i tí nó náa Mbíṛì táánò ci Àbìráámò gítí  ta bà  me mbè nô.

4

1 Ye kû giì ꞌdè ꞌbí có ji yo énó máa, ta o tí nó náa ṛo ꞌviì olo lá nó, ꞌbè gbí òkò tí ndú ta i tí nó náa bu wó bàkà tacó tí wó nó wálá. 2 Tacó à ta o tí nò kû kpolo tí ndú ta i mì wó nò só gî ká kpolo, yee tí o tí nó náa yí gì tí ꞌduù gî, bìndi  bu wó bà giì mò bà i tí nó náa yí bàkà ta ṛè wó nó ji yí. 3 Ndoo táánò ꞌdáá gî kùṛo bà gì Bìndi-Mbíṛì a ndâ i mì ndâ bààcì ta ndâ ꞌbí ŋa tende tàkìì muu to tí nô. 4 Káa Mbíṛì mâ giì ŋò o bà bàkà go cí mì wó náa yí ci nó ꞌvii gî, yí giì tuu ꞌdóó ꞌviì mì wó náa a jò yí a niì gí muu to tí nô. Niì tí nò jò ꞌviì mì Mbíṛì nò mí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, 5 tacó bà sì muu ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe kû ꞌvala gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó, tacó wàa ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì.

6 Mbíṛì tùbà  ji ndoo máa, ndoo a ndâ ꞌviì mì yì ta bà tuu Bèṛi mì ꞌViì mì wó gí gbí njembí ndoo, tacó wàa ndoo ꞌví nì ta «Bàbá, Bu ye» mítí yì. 7 Má énò, à kpónó a Bèṛi-mì-Mbíṛì náa yí tuu ji yo nò ká bàkà yo ꞌdáá gî tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì. Yo kpónó kákáꞌi me ndâ bòò lá. Káa Mbíṛì má bàkà yo tí ndâ ꞌviì mì wó gî, gbí  énó máa, yí bàkà yo tí ndâ mbe i tí nó náa yí cí ndâ ꞌviì mì wó gítí  nó gî.

Ŋa bà kpolo có tí ndâ ꞌduù Gàlátì mì Páwòlò

8 Ta o tí nó táánò si yo ŋò Mbíṛì ni lá nó, yo a ndâ bòò mì ndâ ꞌbí ŋa i mì yo, náa yo kû nì mítí ndú a ndâ bààcì ta gbí ndú wálá. 9 Káa yo kpónó ŋò Mbíṛì ni tí Mbíṛì mì yo gî. Mbíṛì delè kpónó ŋò yo ni tí ndâ ꞌviì mì wó gî. Káa yo kpòò kû je mbí yo mítí ŋa ndâ ꞌbí i ŋìnó ta gbí ndú wálá, delè ta wotí tí ndú go wotí tí Mbíṛì wálá nó tacó yè? A yè ká gì ta go bà dù tí ndâ i mì ndú kákáꞌi gí gbí njembí yo? 10 Yo kpónó gbí ŋìnó mò Mbíṛì gí nje seè gî. Yo ndí  kû tee njembí yo kpolo ma a i mítí ndâ pì, ta ndâ o bà bàkà i ji ndâ ŋa ꞌbí bààcì mì yo. 11 Ŋa kpokèjì tí nò náa yo kpónó tí  nò kû je mí gbí muu ye a bà koṛo có máa, ye táánò volo a nje ye ta bà ma Banga-Ngú-Có ji yo sínò.

12 Ye kû ꞌdeke a tí ye ji yo, ndâ náꞌvindí ye, máa yo mèlè ndi ye á go bà mèlè ndi yo mì ye kpónó nô. Yo jé bàkà vò nambeè ta ye ta gbèe ṛi kùṛo lá. 13 Kpêtí ta o tí nó táánò náa séꞌi tii ta ye mí mì yo, bìndi  ye giì ꞌde ta o bà ma Banga-Ngú-Có ji yo nó, 14 yo jé ꞌdè có ŋónókó gítí ye lá. Yo delè jé kì zuù tí ye lá. Ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, bà pò mbe nòꞌo me có ꞌdì lá. Yo ta o tí nò te wiṛi mítí ye go bà te wiṛi mítí basìlì mì Mbíṛì mbe gì ꞌdo gbíṛì. Yo te wiṛi mítí ye goòlá ye ta o tí nò káa ꞌdóó Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. 15 Cèṛéṛé tí nó táánò tí yo nó kpónó ya gí ngo? Àá táánò gbí ndâ o tí nò má ꞌdè có ji yo máa yo aaka ndâ njì ṛo yo ꞌdo gbí kùkélè wàa yo ꞌví kaa ji ye, yo bà bàkà ta kponje gítí  wálá. 16 Káa ye kpónó gbí ngú ŋìnó gì tí vóló-volo ꞌduù ji yo gî, tacó ye kû ꞌdè yúcó ji yo, wálá énò gi?

17 Có mì ye a i ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà tí ndú máa, có tí yo kpolo mì ndâ yì ma nô. Ndú kû bàkà énò me ta tó njembí ndú lá. Ndú kû pèè ta bà njèè gbí òkò tí ndoo gî, tacó wàa yo ꞌví dù tí ndâ tó ꞌduù mì ndâ yì. 18 Bà bàkà có tí yo máa yo ꞌví dù tí ndâ tó ꞌduù mì ye gbí tó kpokèjì nìkì ma. Káa à ꞌví dù me ká ta o tí nó náa ndoo ta ndoo bà gbèe to nó cuki lá. À delè ꞌví dù gí tàkò  a cèe ndeṛè. 19 Ndâ ꞌviì mì ye! Ye kpónó kèjì gí bà kònò séꞌi kákáꞌi go bà kònò sé ꞌviì mì niì ta o gó-káyì, yee tí o tí nó náa yo ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì ta njembí yo gbaànjé gî. 20 Ndoo kùtàá má ta ndoo bà gbèe to, wàa ye ꞌví ŋò ta ꞌdóó có ŋìnó náa ye ꞌví ꞌdè ji yo nó, àá bà nìkì tí ye ma. Káa à má go ŋa ŋìnó kpónó nó, ye ŋò ꞌdóó có bà ꞌdé-ꞌdè mì ye lá.

Ŋò ꞌdo tí ndâ Àjárà ta Sárà

21 À tí yo a go bà dù tí ndâ ꞌduù gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà? Yo ꞌdi có tí nó gbí wáràgà gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó lá? 22 À cu mí gbí wáràgà gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà énó máa, àá táánò mì Àbìráámò a ndâ ꞌviì sósòꞌô: nawu ꞌbí  gbaànjé a jú i-sí-sì, bìndi  ꞌbí  a ꞌviì gbí yì nájú cèe ꞌduù. 23 Niì ŋìnó tí jú i-sí-sì nó giì jò káa cèe bà jò ndò, bìndi  ndú giì jò ta niì ŋìnó tí nájú cèe ꞌduù nó a ꞌviì ŋìnó náa a Mbíṛì ká ci yí gítí wó nô. 24 Gbí cè tiṛì tí nò énó máa: Ndâ niì tí nó mì Àbìráámò sósòꞌô nó a ndâ bà toko có tí nó náa Mbíṛì toko ta ndâ ꞌduù ta bà  só nô. Ṛè niì ŋìnó tí jú i-sí-sì nó a Àjárà ta ꞌbá mì ndú á Gú Sínàyì. Ndâ Àjárà ta ndâ ꞌviì gbí yì wó ꞌdáá gî a ndâ i-sí-sì. 25 Niì tí nó tí Àjárà náa a ꞌvii yí mítí Gú Sínàyì á ꞌbá mì ndâ Áràbì nó go gbata Jèrùzàlémè tí nó kpónó tí gbolò gbata mì ndâ Jùdéyà, náa ndâ Jùdéyà tí ndâ mbe Jèrùzàlémè ꞌdáá gî a ndâ i-sí-sì, bìndi  gbolò gbata mì ndú tí Jèrùzàlémè delè káa i-sí-sì, tacó ꞌbí ŋa tende bà koṛo có mì ndú bìndi bà ṛu ndi tàkìì wálá. 26 Káa Jèrùzàlémè ŋìnó gbíṛì, tí nawu ndoo nó me i bà zogo ta tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá. 27 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Dù ta pétékè tàkòcò lo,

ndí lo niì nó jé mbe jò ꞌviì lá nô!

Da ꞌdì ta líkíꞌo,

ndí lo niì tí nó jé mbe tala sé bà jò ꞌviì lá nô!

Tacó niì tí nó táánò tí kázá

náa ꞌdakò mì wó bè yí mí gî nó

bà jò ndâ ꞌviì me mbè ndii niì tí nó

náa ꞌdakò mì wó jé jee yí mí to lá nó gî.»

28 Ndâ náꞌvindí ye, ndoo kpónó ꞌdáá gî a ndâ ꞌviì gbí cí mì Mbíṛì go Ìzákò tí ꞌviì gbí cí mì Mbíṛì ji Àbìráámò. 29 Káa ꞌviì ŋìnó náa à jò yí ká tí cèe bà jò ndò nó táánò kû mèèkèꞌi tí ꞌviì ŋìnó náa à jò yí ꞌdo gbí có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì nó, jé ká go ŋa i tí nó kpónó nô. 30 Káa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì gítí ŋa có tí nò máa yè? À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa: Mbíṛì giì ꞌdè có ji Àbìráámò máa, «Mòkò ndâ jú i-sí-sì tí nò ta ꞌviì mì wó nò gî. I mì ꞌviì mì wó nò gbí mbèlè mì ꞌviì mì cèe niì tí nó wálá.» 31 À má énò, ndâ náꞌvindí ye, ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá nó me ndâ ꞌviì mì jú i-sí-sì lá. Ndoo a ndâ ꞌviì mì cèe niì.

5

Kpolo tí lo ꞌdo tí bà dù tí bòò

1 Bìndi-Mbíṛì táánò njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tacó wàa nèté mì ndoo ꞌví du ta tàkìì mì ndâ Jùdéyà kákáꞌi wálá. Má énò, yo ꞌdò kò yo mí to tí kpoò, wàa yo ꞌví dù tí ndâ ꞌdakò. Tacó wàa yo ꞌví si ꞌbí ꞌduù ꞌví bàkà yo tí ndâ i mì tàkìì mì ndâ Jùdéyà kákáꞌi lá. 2 Má énò, kòcò ye tí Páwòlò ji yo máa, yo má ùnje gítí bà ya gí gbí gàzâ go i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî, gbí  máa, nambeè mì Bìndi-Mbíṛì tacó tí yo gbaànjé wálá. 3 Ye kpónó kû ci nó a yo kákáꞌi, máa, ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo má ùnje gítí bà ya gí gbí gàzâ mì ndâ Jùdéyà á bìndi có tí nó náa ye kû ꞌdè ji yo nó, ꞌduù tí nò ꞌví o muu ꞌbí có gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé kákáꞌi lá. 4 Ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo mbe kû jè ta bà ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndú ta Mbíṛì ta bà ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó mò tí ndú ꞌdo tí Bìndi-Mbíṛì gî. Ndú delè bè gbí nambeè mì Mbíṛì gî.

5 Káa à má gítí ndoo tí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì, a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká ꞌdè có ji ndoo máa, ndoo bà ꞌde ndâ tó i tí nó náa ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì kû ù nó a i ꞌdo gbí bà tee njembí ndoo mítí Bìndi-Mbíṛì. 6 Tacó ndâ mbe ya gí gbí gàzâ go tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta ndâ mbe ya gí gbí gàzâ mì ndâ Jùdéyà lá ꞌdáá ꞌvii ká ꞌvii, náa ndoo má gbí nambeè ta ndâ Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nò. Kpóló-kpolo có gbaànjé káa bà ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì ta njembí ndoo gbaànjé, náa à kû ŋò ni mítí banga nambeè gbí òkò tí ndoo.

7 Yo táánò kû ꞌdi có mì Bìndi-Mbíṛì ta banga tí , káa a ꞌdi kpónó ká kû volo muu yo ꞌdo tí ? 8 Àá bà dù me Mbíṛì tí mbe tèꞌé tí yo ká kû volo muu yo lá. 9 Ndâ ꞌduù kû ꞌdè dú káa yúcó, máa, «Gbèe kínì volo yâ.» 10 Káa ye bà ŋò me mítí yo lá. Tacó ye ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, ŋa nambeè tí nó gbí òkò tí ndoo ta Bìndi-Mbíṛì nò bà si yo ꞌví koṛo ꞌbí ŋa tende có wálá. Ye delè ŋò ni ta kponje gítí  wálá gî, máa, à kpêtí má káa ꞌdi wè ká kû ŋònòkò muu, yo Mbíṛì bà waa có mítí wó gî.

11 Káa à má gítí kùùkpò dìì ye, ndâ náꞌvindí ye, ye kùtàá nò má kpòò kû ma có bà ya gí gbí gàzâ mì ndâ Jùdéyà ji ndâ ꞌduù, a ꞌdi kpónó ká bà mèèkèꞌi tí ye? À má dú káa yúcó máa ye kpónó ká kpòò kuu nje nèté bà ma có bà ya gí gbí gàzâ mì ndâ Jùdéyà ji ndâ ꞌduù, bà ma có gítí njèèkpè mû mì Bìndi-Mbíṛì kùtàá bà gì ji ye a i ta kpo-se-muu. 12 Àá kùtàá má go có gbí muu ye, má wálá wàa ndâ mbe kû ŋònòkò muu yo ꞌdo tí bà ꞌdi Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì, máa, ṛè ꞌbí kpóló-kpolo i má a bà ya gí gbí gàzâ mì ndâ Jùdéyà nò, ꞌví ba kpuu ndú á gí tàkò bà waaka nje kû nò tí ndú nò kpêkù gî.

13 À má gítí yo tí ndâ náꞌvindí ye, Mbíṛì táánò tèꞌé tí yo a i tacó bà njaanga miṛi yo á ꞌdo gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî. Káa gbí bà tèꞌé tí yo tacó bà njaanga miṛi yo. Káa yo ꞌví si bà njaanga miṛi yo mì Mbíṛì nò ꞌví dù tí ndeṛè bà legee miṛi yo gí tàkò có mì go ndâ i muu to tí nó nò lá. Yí bàkà énò tacó wàa yo ꞌví konì tí yo gbí òkò tí yo go i mì ndâ mbe tó nambeè. 14 Tacó ndò có tí nó máa, «Zè ꞌbí ka lo nìkì go bà zè ꞌdóó tí lo nìkì mì lo» nó kili sè ndâ có tí nò ꞌdáá gî. 15 Káa má énò lá, wàa yo má dù kû kaꞌvaka tí yo gbí òkò tí yo ta bà bàkà séꞌi mítí yo gbí òkò tí yo go i mì ndâ kàzà nó, yo ꞌbu nò a ŋa yo gî.

Ndâ Bèṛi ta ndâ ꞌduù

16 Káa có mì ye gbí njembí ye ji yo máa, yo ꞌvala go có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Yo si bà ꞌvala go ꞌdóó có mì yo gbí njembí yo mí to. 17 Tacó i ŋìnó ta go  tí ndâ ꞌduù nó, go  ta o ꞌdáá gî tí Bèṛi-mì-Mbíṛì wálá. Bìndi  i ŋìnó ta go  tí Bèṛi-mì-Mbíṛì nó, go  ta o ꞌdáá gî tí ndâ ꞌduù wálá. Gbí có tí nò énó máa, yo má kû ꞌvala go có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, kpokèjì bà ꞌvala yo go i mì ndâ ꞌduù nè gî. Tacó ndâ kpokèjì mì Bèṛi-mì-Mbíṛì toko ta kpokèjì mì ndâ ꞌduù lá. 18 Yo má kû ꞌvala go có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, có mì tàkìì mì ndâ Jùdéyà kákáꞌi ta yo wálá.

19 Ŋa ndâ i mì ndâ ꞌduù jé giṛi tí lá. Go bà-nò-vò-ndô, ta bà bàkà gìlìnì, ta bà gbètèkè tí ndú go i mì ndâ nò, 20 ta ba te duù mítí ndâ ꞌbí tende i go bà te duù mítí Mbíṛì, ta bà bàkà go có mì ndâ mbe kóꞌdú, ta bà sogo tí, ta bà toko có lá, ta vò njembí, ta bà dù ta go ndâ tó i ꞌdáá ká gítí miṛi ꞌduù, ta bà bàkà ꞌbè mì gbí òkò tí ndâ ꞌduù, 21 ta bà bàkà ndâ ꞌbí ŋa i mbe lè gî kákáꞌi, a go bà tò kiì, ta bà sa ta pe, ta bà bàkà vò muu ta pe, ta bà bàkà ndâ ꞌbí ŋa i mbe nìkì lá. Ye táánò ci yo sàà á kùṛo gî. Káa ye kpónó bà ci ndi yo ká gítí gbèe có tí nò kákáꞌi máa, ndâ ꞌduù mbe kû bàkà ŋa ndâ zu i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò bà dù tí ndâ mbe zèè ꞌbá mì Mbíṛì wálá.

22 Káa nambeè mì Bèṛi-mì-Mbíṛì náa yí bàkà ji ndoo tí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì a ŋìnó máa, ndoo ꞌví zè tí ndoo nìkì gbí òkò tí ndoo; máa, ndoo ꞌví dù ta líkíꞌo tí ndoo; ndoo ꞌví dù ta ꞌdê njembí ndoo; ndoo ꞌví dù tí ndâ mbe du njembí; máa, ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ta nambeè ká gbí yì ndoo, ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù; ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa àá bà ngùù i ji ndoo gî; 23 ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta njembí ndoo lèè; delè ndoo ꞌví dù me tí ndâ mbe bàkà i gí tàkò có mì sé njembí lá. Ndoo má ꞌvala go có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì nò, ꞌbí có gítí ndoo gbaànjé wálá.

24 Ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì woo go ndâ i muu to tí nó ꞌdo gbí njembí ndú ꞌdáá gî gbaa gî. 25 Bèṛi-mì-Mbíṛì je ngú ꞌválá ji ndoo gî. Má énò, ndoo si yí ꞌví tùbà tó kpokèjì bà ꞌvala ndò ji ndoo. 26 Ndoo ꞌví si bà bàkà tí ndoo tí ndâ i mí to. Ndoo ꞌví si bà go na-ngò vò i ji ndâ ꞌbí ka ndoo mí to. Ndoo delè ꞌví si bà tò kiì gbí òkò tí ndoo mí to.

6

Ndoo te du téṛí mì ndâ ꞌbí ka ndoo

1 Ndâ náꞌvindí ye mbe, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo má bàkà i lè gî, yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌvala ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì nó ꞌví tùbà cèe kpokèjì ji yí ta pétékè có. Tacó bà bàkà vò i ká go bà ja ꞌduù mì gbàtàkà to. Káa yo wúnò má yaaka? 2 Má énò à nìkì énó máa, yo bàkà go có mì Bìndi-Mbíṛì ta bà te koṛi vò i ꞌdo pààpì ndú gî. 3 Tacó a ta o ꞌdáá gî káa ndâ ŋa ꞌduù ŋìnó ta gbí ndú wálá nó ká kû ndunduuku tí ndú, máa, ndâ yì ma, ji ndâ ꞌbí ka ndú. 4 Má énò, ꞌduù má kû bàkà i ta ndâ ꞌbí ka wó, à nìkì máa yí ꞌviiki gbí kongbó léé kùṛo má kózò gi. Bà lê má kapí wó wálá, bìndi  yí ꞌví giì cè cè-ꞌbì. Káa yí ꞌví cè cè-ꞌbì énó máa, yì me tó i gî; me énó máa, yì kpò ndâ ꞌbí ka yì gî nò lá. 5 Tacó ꞌduù ꞌdáá gî ká ta ŋa ꞌdóó du káꞌi mì wó muu wó.

6 Ndâ ꞌduù ŋìnó náa à kû nìbà Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì ji ndú nó ꞌví bàkà nambeè ji ꞌduù tí nò mbe kû nìbà i ji ndú nô.

7 Yo si bà eendi tí yo mí to. Tacó ꞌbí ꞌduù jé mbe eendi Mbíṛì ta ꞌbí gbèe ṛi wálá. ꞌDuù kû kili ꞌdo gbí njí mì wó káa ŋa i ŋìnó náa yí ṛò nô. 8 Má énò, ꞌduù má ꞌdè có máa, yì si njembí yì tí njí, wàa yì ꞌví je wotí a i gítí bà ṛò njì ndâ ꞌbí ŋa i ŋìnó mbe kû konì yì gítí bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe nìkì tí Mbíṛì lá muu to tí nó mí gbí , ndâ i tí nò ta ndòngbú o wúnò bà dù tí ndâ ꞌbilì sè á tàkòcò wó. Káa ꞌduù má si a ndâ có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì tí ndâ njì ŋa mì wó, bìndi  yí ꞌví ṛò ndú mí gbí njembí wó, go bà ṛò ndâ tó njì ŋa mì mbe ji njí, ꞌduù tí nò ta ndòngbú o wúnò bà ꞌde a ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô. 9 Má énò, wo ndoo ꞌví si bà co ta bà bàkà tó i mí to. Tacó ndoo má te kpo muu gítí  yee bà ndòngbú , ndoo bà bè gbí bà ꞌde mboo tàkò  wálá. 10 Má énò, kpokèjì gítí bà bàkà tó i má kuu mì ndoo, ndoo ꞌví bàkà ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Káa ndoo ꞌví bàkà ji ndâ ka ndoo mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì ndii sè ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdáá gî.

Ndòngbú kòcò Páwòlò ji ndâ ꞌduù Gàlátì

11 Yo ŋò ndâ kpo-kpò mbó wáràgà tí nó wálá gî? A ye ta ꞌbì ye ká kû cu ji yo. 12 Ndâ ꞌduù tí nò mbe kû pèè ta bà yòòngò yo, máa yo ya gí gbí gàzâ go i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò, kû bàkà ndâ i tí nò cuki ká tacó bà mòò ṛo ndú, delè tacó bà wu gbí ndâ i ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû ŋò ta ṛo ndú nô. Ndú kû bàkà énò cuki ká tacó wàa à ꞌví mèèkèꞌi tí ndâ yì á muu njèèkpè mû mì Bìndi-Mbíṛì lá. 13 Kpêtí ká énò, ꞌdóó ndâ mbe kû yòòngò ndâ ꞌduù máa ndú ya gí gbí gàzâ go có gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò ngbá kpolo tí ndâ tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá. Ndú kû bàkà káa tí ndú tacó wàa yo ꞌví mèlè ta ndi ndâ yì. 14 Káa à má gítí bà miṛi ye, ꞌbí i mì ye kákáꞌi muu to tí nó náa ye ꞌví wu gbí  bìndi ndeṛè bà cì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì mítí njèèkpè mû nò wálá. Tacó ŋìnò a i ŋìnó mbe zi njembí ye ꞌdo tí ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî nô. 15 Kpóló-kpolo có mì ndoo kpónó me ŋìnó máa, «ꞌDuù ŋìnó ya gí gbí gàzâ go i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî, káa ŋìzó ya lá,» nò lá. Cèe kpo có tí nó náa ndoo kpónó nje  nó a ŋìnó máa, Mbíṛì suu ndi ndoo tí ndâ ngú ꞌduù gî wè? 16 Ye kû ꞌdeke tí ye máa, Mbíṛì ꞌví si ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌvala go có tí nó náa ye ꞌdè nó ꞌví dù nìkì maa. Mbíṛì delè ꞌví ŋò yê ṛo ndú ta ndâ sè ndâ ꞌduù mì wó tí Mbíṛì ꞌdáá gî.

17 Ndòngbú có mì ye ji yo máa, ꞌbí ꞌduù ꞌví pèè mbí ye kákáꞌi ta ṛè ꞌbí i máa, gàzâ mì ndâ Jùdéyà nò, lá, tacó ndâ ꞌbèè kà muu Jézù kuu tí kû ye. 18 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, yí ꞌví bàkà nambeè ji yo ꞌdáá gî, ndâ náꞌvindí ye. Go-i-tí-nò.

Éfàsù

1

2

3

4

5

6

Páwòlò cu wáràgà ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata

ÉFÀSÙ

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, náa a Mbíṛì ká bàkà ye tí tú mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó ká kû cu wáràgà tí nó á ji yo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ta njembí yo gbaànjé gbí gbata Éfàsù. 2 Ye kû ꞌdeke a tí ye énó máa, ndâ Bu ndoo tí Mbíṛì, ta Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ꞌví bàkà nambeè ji yo, ndú ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa.

Ndâ tó i mí Bìndi-Mbíṛì tacó tí lilí ꞌduù

3 Ndoo ùlù Mbíṛì, tí Bu Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì,

tí mbe cù ꞌdê ngo cù wó tí Mbíṛì mítí ndoo, tí mbe je ndâ tó i ꞌdáá gî ꞌdo gbíṛì ji ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì.

4 Mbíṛì ṛuka ndoo á kùṛo bà suu to tí nô,

yí ṛuka ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì.

Yí ṛuka ndoo, tacó bà kaa ndoo mò gí mì wó tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó.

5 Mbíṛì bàkà ndoo tí ndâ ꞌviì mì wó

náa a yí ká ko ndoo ta njembí wó gbaànjé ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì,

ꞌdo ká gbí ꞌdóó nambeè mì wó.

6 Tacó wàa ndoo ꞌví ùlù ta ŋa nambeè tí nò náa yí bàkà ji ndoo sínò nó

ta ṛè mì Wú-gbí-ṛé wó tí Mbíṛì.

7 Wú-gbí-ṛé wó tí nó mbe njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí vò i,

ta bà cì yí muu ndoo,

náa ndoo giì ꞌde tí  ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndoo nô.

Ŋìnò a gbolò nambeè mì Mbíṛì,

8 náa yí si à nì gí muu ndoo á go bà nì mù,

mbe je bà ꞌdi gbí-o, ta muu ji ndoo.

9 Mbíṛì nì tàꞌdóó wó ji ndoo,

á go có mì wó mbe nìkì tí wó,

náa yí koṛo sàà si mí to ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì énó máa,

10 o tí nò má gì gî, wàa,

Bìndi-Mbíṛì ꞌví gì gí bà bàkà go có tí nò.

Có tí nò énó máa:

Bìndi-Mbíṛì ꞌví kili ndâ i gbíṛì,

ta ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî á mí bà gbèe to,

wàa yí ꞌví dù tí gba mì ndú.

11 Mbíṛì tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî bàkà ndoo tí ndâ ꞌviì-ꞌbá mì wó ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì,

á go có mì wó náa à sàà kuu gbí muu wó á kùṛo bà suu to tí nô.

12 Mbíṛì ṛuka ze tacó wàa,

ze tí ndâ kpédélé ꞌduù tí nó mbe tee njembí ze á mítí Bìndi-Mbíṛì nó

ꞌví dù tí ndâ mbe ùlù ngba yì.

13 Yo delè kpónó gì tí ndâ ꞌduù ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì,

tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì náa Bìndi-Mbíṛì ci cí tí wó nó

gbì ndi ꞌbì wó mítí yo tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì,

mbe ꞌdi yúcó tí nó tí Banga-Ngú-Có

mbe njaanga wú ꞌdo tí miṛi yo gî, nó gî.

14 Bèṛi-mì-Mbíṛì a mbó tacó bà tùbà  máa,

ndoo bà dù tí ndâ ꞌviì-ꞌbá

yee tí o bà njaanga miṛi ndâ ꞌduù tí nó

náa Mbíṛì ṛuka ndú tí ndâ ꞌduù mì wó nó gî nô,

tacó bà ùlù ngba Mbíṛì.

Páwòlò ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì

15 Tacó énó, ye mâ giì ꞌdi có bà tee njembí yo mítí Mbe tí ndoo tí Jézù, ta có bà zè ndâ ꞌduù tí nó mbe kaa tí ndú ji Mbíṛì gî nó nìkì maa mì yo, 16 ye giì dù ta o ꞌdáá gî kû ùlù Mbíṛì ta pétékè tàkòcò ye tacó tí yo. 17 Ye kû ꞌdeke tí ye ta o ꞌdáá gî ji Mbíṛì mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, Mbíṛì tí Bu wotí, máa, yí ꞌví si Bèṛi mì wó ꞌví je bà ꞌdi gbí-o, ta muu, ji yo. Tacó wàa, yo ꞌví ŋò ta yí ni gbáṛájáá énô. 18 Mbíṛì kùtàá má si ṛo yo ꞌví dù go ṛo ṛi, wàa yo ꞌví ŋò ta ndâ ŋa i tí nó náa yí ci yo á gítí ndú nó, ta ŋa nambeè tí nó náa yí ci ndâ ꞌviì-ꞌbá á gí tí  nó, 19 ta ŋa wotí tí nó náa yí kû bàkà ji ndoo tí ndâ mbe tee njembí ndoo mítí wó nó, àá bà nìkì tí yo ma. Káa yo bà ŋò wotí tí nò ni a i mítí 20 bá ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó, ta bà ya yí gí bà ki tí wó gbí kùꞌbì mì Mbíṛì á gbíṛì, 21 tí gbolò gba ta ŋa wó wálá, tí mbe wotí, tí mbe zogo to, tí ꞌduù náa ṛè wó kû wu me ká kpónó lá, ṛè wó delè bà wu bìndi bà ꞌvala ndi ndâ ꞌduù ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ta ndòngbú o. 22 Yí je wotí ji yí gítí ndâ i ꞌdáá gî, yí giì bàkà yí tí mbe zogo ndâ i ꞌdáá gî, tí kùṛo ndâ mbe kili ta ṛè wó tí Bìndi-Mbíṛì. 23 Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì a dìì wó tí ndâ mbe bàkà yí tí ꞌduù ta ꞌbí i mbe gboo ꞌdo tí wó wálá cee to tí nó ꞌdáá gî.

2

ꞌDo gbí ku á gí gbí ꞌválá

1 Yo táánò sàà kùṛo Mbíṛì a ndâ ku i, tí ndâ tù-ká-kpò-có mbe bèè ṛò Mbíṛì. 2 Yo ta o tí nò kû ṛu a ndi ndâ vò ꞌduù muu to tí nô. Yo ta o tí nò kû ꞌdi a có mì gba mì ndâ i gbí bèṛi, tí vò i tí nó gbí bèṛi mbe zèè ndâ mbe kpò có mì Mbíṛì gî nó. 3 Káa àá tóó táánò ṛò ꞌdâ a ze, náa ye kû ꞌdè tí  ta ŋìndi yo nó? Ndoo táánò ꞌdáá gî káa ndâ tù-ká-kpò-có go ndâ vò ꞌduù tí nò. Ndoo táánò ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù mbe kû ꞌvala gbí ŋa ꞌdóó kpokèjì mì ndoo mbe nìkì tí ndoo gbí muu ndoo. Ndoo ta o tí nò kû bàkà káa ndâ i mbe te líkíꞌo mítí ndoo á muu to tí nó cuki. Ndoo delè táánò ngbá kû ꞌvala ká gbí kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌvii ká ꞌvii ta sè ndâ ꞌbí ꞌduù muu to tí nô. 4 Káa Mbíṛì zè ndoo nìkì tí tó ŋa bà zè tí ŋìnó náa yê ṛo ndoo giì dù tí wó ngé ndii gî. 5 Ta o tí nó táánò náa ndâ vò i mì ndoo ziki tí  ta ndoo ꞌdáá gî nó, yí giì ꞌvala ndoo ta bà je Bìndi-Mbíṛì ji ndoo. Mbíṛì táánò ꞌvala yo a i ꞌdo gbí nambeè mì wó. 6 Mbíṛì kaa ndoo ya tí  gí mì wó, bìndi  yí giì je bàndò ji ndoo á mí mì ndoo ta ndú gbíṛì ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù.

7 Mbíṛì bàkà énò tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù dúú bà ya tí  máa, ndòngbú bà bàkà nambeè mì yì ji ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù wálá. 8 Mbíṛì táánò ꞌvala yo ta bà wu bà tee njembí yo mítí wó tí Mbíṛì ꞌdo ká gbí ꞌdóó nambeè mì wó. 9 Yo ka me wuꞌo ji yí má kózò gî, bìndi  yí giì ꞌvala yo gbí kà có  nò lá, a nambeè náa a Mbíṛì ká bàkà ji yo sínò. À má énò, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo mbe cè cè-ꞌbì, máa, a yì ká ꞌvala tí yì nò wálá. 10 A Mbíṛì ká bàkà ndoo tí ndoo tí nó kpónó nô. Yí suu ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, máa, ndoo ꞌví ꞌvala tó bà ꞌvala ndò, á go ŋìnó náa yí cu sàà mí to gî, máa, ndoo ꞌvala go yí  nô.

Bìndi-Mbíṛì bàkà ndoo ꞌdáá gî tí ndâ ꞌduù gbaànjé

11 Yo ꞌvee tí yo máa, yo táánò sàà a ndâ ꞌdi wè, gî? Yo táánò me ndâ Jùdéyà lá. Ŋa yo tende, náa ndâ Jùdéyà mbe ya gí gbí gàzâ gî, náa a ꞌduù ká waa «kû» tí ndú táánò kû go yo, máa, yo a ndâ «mbe kû». 12 Yo táánò ta o tí nò me ta ndâ Bìndi-Mbíṛì lá. Yo táánò a ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo, náa à ꞌdeke yo toko ta ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì nó lá. Ṛè yo delè ngbá táánò gbí «cí» tí nó náa Mbíṛì ci ta ndâ ꞌduù mì wó tí ndâ Ìzìrìyélì ta o bà njù mùká mì wó ta ndú nó wálá. Yo táánò a ndâ ꞌduù ta nje wú tí yo wálá, ta Mbíṛì mì yo wálá, mbe kû ꞌvala ká ta ṛè mì ndâ i muu to tí nô.

13 Káa à kpónó yèè yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa àá táánò ꞌdeke yo toko ta ndâ ꞌduù mì Mbíṛì lá nó gì tí  dê gî. À delè kpónó kû ꞌdeke yo toko ta ndú ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. A bà cì Bìndi-Mbíṛì muu yo ká yèè yo gì tí  dê. 14 Tacó Bìndi-Mbíṛì a làyì gbí òkò tí ndoo. Yí toko ze tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ta bà njè gbí bà ꞌbè tí nó táánò náa à me mí gbí òkò tí ndoo nó gî. 15 Yí njè gbí bà ꞌbè tí nó mbe bàkà sogote mí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta bà ṛò có mì ndâ Jùdéyà náa ndú kû zogo ta ndâ ꞌduù nó gî, ta bà bàkà ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌbí tende ŋa ndâ ꞌduù tí ndâ gbèe ŋa tacó bà si gbí òkò tí ndú ꞌví dù ká nìkì maa. 16 Bìndi-Mbíṛì toko ndâ Jùdéyà ta ndâ ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù tí gbèe dìì ta bà cì yí mítí njèèkpè mû, bìndi  yí giì ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì kákáꞌi. 17 Bìndi-Mbíṛì toko ndâ Jùdéyà tí ndâ ꞌduù tí nó dê ta Mbíṛì nó, ta ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe dooko ta Mbíṛì lá nó, wàa, có mì ndú ꞌví dù ká gbaànjé má kózò gî, yí ꞌví giì ma Banga-Ngú-Có gítí «ꞌdê njembí» ji ndú toko gbaànjé. 18 A Bìndi-Mbíṛì ká tuu Bèṛi-mì-Mbíṛì, máa, yí gì gí bà konì ndoo ꞌdáá gî, ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. Tacó wàa, ndoo ꞌdáá gî ꞌví yèè dê gí mì Bu ndoo tí Mbíṛì.

19 À má énò, yo kpónó kpòò me ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo lá, yo delè kpòò me ndâ wiṛi lá. Yo a ndâ ꞌviì-ꞌbá ta ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî nô. Yo a ndâ ꞌviì-nje-wu mì Mbíṛì. 20 Ndâ kpalà ꞌbá tí nò a ndâ tú mì Jézù, ta ndâ mbe ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, bìndi  Jézù a kpalà kù jìì gbí òkò ndâ kpalà tí nò. 21 Du ꞌbá tí nò ꞌdáá gî a i pí tí wó tí mbe te ꞌbá tí nò gí yaà, tí ꞌdóó ꞌbá mì Mbíṛì. 22 Bèṛi-mì-Mbíṛì delè kpòò kû bàkà yo toko ta ndâ ꞌbí ka yo tí ꞌbá bà du Mbíṛì ta ṛe mì Bìndi-Mbíṛì.

3

Nèté mì Páwòlò tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô

1 À má énò, ye kpónó tí Páwòlò kuu gbí zàà muu Bìndi-Mbíṛì tí Jézù á tacó tí yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa yo me ndâ Jùdéyà lá nô. 2 Ye koṛo có máa, yo ꞌdi có ŋa gbolò nambeè tí nó náa Mbíṛì táánò bàkà ji ye á tacó tí yo nó ngbáṛángàꞌi gî. 3 Mbíṛì táánò ja kpâ ꞌdo nje còngò có kóó mì wó ji ye, á go có tí nó náa ye táánò kùtù nje  ji yo mí gbí wáràgà ndò i nô. 4 Yo má ꞌdeke wáràgà mì ye náa ye cu ji yo táánò nò gî, yo bà ŋò ni gî máa, ye ꞌdi gbí có kóó mì Bìndi-Mbíṛì gî. 5 Mbíṛì táánò sàà ꞌdè gbí có kóó tí nò ji ndâ ꞌduù lá, káa Bèṛi-mì-Mbíṛì kpónó ꞌdè gbí có tí nò ji ndâ tú mì Jézù, tí ndâ mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì wó tí Bèṛi-mì-Mbíṛì, náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî, nó gî. 6 Gbí có tí nò énó máa, ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó kpónó a ndâ ꞌviì-ꞌbá ꞌvii ká ꞌvii ta ndâ Jùdéyà. Ndú ta ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî a gbèe dìì, tí dìì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. Banga-Ngú-Có tí nó náa à ma ji yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó gbo ndú ta ndâ Jùdéyà mí gbí gbèe «cí» tí nó náa Mbíṛì ci ta ndâ Jùdéyà nó gî.

7 Mbíṛì táánò je ye tí mbe bàkà nèté bà ma Banga-Ngú-Có á ꞌdo gbí ꞌdóó nambeè mì wó náa yí bàkà ji ye, ta bà je wotí ji ye. 8 Ye a ꞌduù ŋìnó, náa ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó tí Mbíṛì gî nó mbe me njíꞌdí ndii ye gî wálá. Káa Mbíṛì giì bàkà ꞌbí ŋa nambeè mì wó ji ye ta bà je ye tí mbe ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gítí ŋa seṛè tó i tí nó náa ndú bà ꞌde gbí Bìndi-Mbíṛì dúú bà ya tí  nó, 9 ta wotí bà ꞌdè tàꞌdóó ndâ nèté mì wó náa yí tí Mbíṛì, tí mbe suu ndâ i ꞌdáá gî, táánò sàà ngùù ꞌdo tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nó ji ye. 10 Mbíṛì bàkà énò, tacó wàa, ndâ kpo-kpò ꞌduù á kùṛo ndâ basìlì ꞌdáá gî, ta ndâ vo-vò i gbí bèṛi mbe kû volo ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, ꞌví ŋò ta ŋa bà ꞌdi gbí-o mì yì tí Mbíṛì ni ꞌdo mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 11 Mbíṛì bàkà nò jé ká go có tí nó náa yí koṛo kùṛo o bà suu to tí nó, máa, Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí Mbe tí ndoo ꞌví bàkà nô. 12 Ŋìnò a ndeṛè có tí nó náa gúku bà yèè dê gítí Mbíṛì ta ṛè mì Jézù tí ndoo tí ndâ mbe kû tee njembí ndoo mítí Jézù wálá nó ká nò.

13 À má énò, ye kû ꞌdeke a tí ye ji yo máa, njembí yo ꞌví mù tacó tí ye énó máa, ye kû mbu muu yo nò lá, tacó yo bà ꞌde i a i ꞌdo gbí bà mbu ye nò.

Bà zè Bìndi-Mbíṛì nìkì maa

14 Ŋìnò a ndeṛè có tí nó náa ye kû ꞌdeke tí  ta tí ye ta wotí tí  ji Bu ndoo tí nó 15 ta ṛè wó mbe cee muu ndâ ꞌduù gbíṛì, ta ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî nó, 16 máa, yí tí Mbíṛì tí nó ta ngba wó ká ngbèzèè á dúú bà ya tí  nó ꞌví tuu Bèṛi mì wó ji yo, tacó wàa, njembí yo ꞌví yù tí , 17 delè tacó Bìndi-Mbíṛì ꞌví gèè ꞌbá mì wó mí gbí njembí yo tí ndâ mbe kû tee njembí mítí Mbíṛì. Delè tacó wàa, Mbíṛì ꞌví si yo ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì tí kpoò ká dúú bà ya tí . 18 Tacó wàa, yo ta ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî nó ꞌdáá gî ꞌví ꞌde ta wotí bà ŋò tà wúlú, ta tì gángá, giì je gbí kpàṛo, ta yendi, bà zè ndoo nìkì ma mì Bìndi-Mbíṛì, 19 delè ta bà ŋò ŋa tó ŋa bà zè tí tí nó náa Bìndi-Mbíṛì kû zè ta yo, náa bà ꞌdi gbí  kpêtí má kpò tí gî nô. Wàa, Mbíṛì ꞌví gèè bè wó mí gbí njembí yo.

20 À ùlù Mbíṛì tí mbe wotí, náa a wotí mì wó ká kû si ndoo kû bàkà i me gbolò ndii ŋìnó náa ndoo yù ꞌdo tí wó nó gî, delè giì ndii ŋìnó náa ndoo kû koṛo gbí njembí ndoo nó gî. 21 Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌví ùlù yí dúú bà ya tí  ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Go-i-tí-nò.

4

Bà ꞌvala toko gbaànjé tí gbèe dìì

1 Ye kpónó kuu gbí zàà á tacó tí Mbe tí ndoo, kû ꞌdeke tí ye ji yo, máa yo ꞌví ꞌvala ꞌvii ta ŋa ꞌválá tí nó náa Mbíṛì je ji yo nô. 2 Yo si tí yo tí i kùṛo Mbíṛì lá. ꞌDuù ꞌví si bà koṛo có ká gítí miṛi wó cuki mí to. Yo zèè tí yo gbí òkò tí yo á ta pétékè ꞌbì. Yo ꞌví dù ta ndò njembí gbí òkò tí yo lá.

3 Yo ta o ꞌdáá gî ꞌví jè ta bà toko có gbaànjé ta ṛè mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, bìndi  yo ꞌví dù toko gbaànjé ta ꞌdê njembí yo. 4 Yo ꞌdáá gî a gbèe dìì, Bèṛi-mì-Mbíṛì delè ká gbaànjé, ká go bà tèꞌé tí yo mì Mbíṛì táánò gí bà koṛo có lì mítí gbèe i, 5 Mbe tí ndoo ká gbaànjé, Banga-Ngú-Có ká gbaànjé, bà Caka tí ká gbaànjé, 6 Mbíṛì tí Bu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ká gbaànjé, Mbíṛì tí Mbe tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, tí mbe co gbí ndâ i ꞌdáá gî, delè tí mbe dù gbí ndâ i ꞌdáá gî, ká gbaànjé.

7 Bìndi-Mbíṛì táánò bàkà nambeè ji ndoo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, á go ŋìnó náa yí ŋò à ꞌvii gbí muu wó. 8 Go có tí nó náa à cù mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Ta o bà ya yí táánò ngéé gí yaà,

yí zèè ndâ zà-za gó ta yí,

yí giì njèè ndâ i ji ndâ ꞌduù,» nô.

9 Gbí có tí nò náa à ꞌdè énó máa, «Yí ya ngéé gí yaà,» nò máa yè? Gbí có tí nò énó máa, yí táánò gì ꞌdo ngéé gbíṛì yaà káa yí delè giì ya ngéé gí tà to tí nô. 10 ꞌDuù tí nó mbe ya ngéé gítí ndòngbú ṛì kà, mbe jèjèèkè tí wó cee gbí ndâ i ꞌdáá gî nó, káa gbèe ꞌduù tí nó táánò mbe gì gí muu to tí tí nó nô. 11 Àá táánò delè káa yí ká njèè ndâ i-nambeè ji ndâ ꞌduù. Yí bàkà ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe tí ndâ mbe nò tú mì wó tí Bìndi-Mbíṛì, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe ma Banga-Ngú-Có, ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, bìndi  ndâ ꞌbí ꞌduù tí ndâ mbe nìbà Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù, tacó wàa, ndú ꞌví ꞌvala go có mì Mbíṛì. 12 Yí bàkà énò, tacó wàa ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó tí Mbíṛì gî nó ꞌví dù toko gbaànjé, wàa ndú ꞌví konì tí ndú gbí òkò tí ndú, wàa ndú ꞌví dù tí gbèe dìì Bìndi-Mbíṛì ta wotí ká tí ndú. 13 Tacó wàa ndoo ꞌdáá gî ꞌví dù toko gbaànjé gbí bà tee njembí ndoo mítí ꞌViì-mì-Mbíṛì, delè gbí bà ŋò yí ni  mì ndoo, yee tí o tí nó náa ndoo gì tí ndâ ꞌdakò ta ꞌbí i mbe gboo ꞌdo tí ndoo wálá, ta gbí dìì ndoo yù ngbácúú go ŋìndi Bìndi-Mbíṛì gî nó gî. 14 Ndoo ta o tí nò bà dù kpòò me ká tí ndâ ꞌviì, tacó wàa, ndâ pípìṛi bà nìbà i mì ndâ mbe kpóló-kpolo ṛo tacó bà bàkà tiṛì bà eendi ndâ ꞌduù ꞌví tooko ta ndoo ká sàkàmàà nò lá.

15 Ndoo má a ndâ mbe ꞌdè yúcó, ndoo delè má a mbe zè tí ndoo gbí òkò tí ndoo nìkì maa, ndoo kùtàá bà bàkà i go i mì Bìndi-Mbíṛì tí kùṛo ndoo, 16 tí mbe ꞌdeeke ndâ bà ꞌdeeke bà to tí ndoo gbaànjé-gbaànjé ta ndâ yèlè ꞌdáá gî. Bìndi  yí giì njèè ŋa ndâ nèté mì ndâ bà to tí dìì ndoo ji ndú. Ndâ bà to tí ndoo ꞌdáá gî má kû bàkà nèté mì ndú ta banga tí , ndú bàkà dìì ndoo kû uu ta banga tí  pètè-pètè-pètè ta tó njembí.

Ngú bà ꞌvala ndò ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

17 Co tí ndâ i ꞌdáá gî, ye kû ꞌdeke tí ye ji yo ta ṛè mì Mbe tí ndoo, máa, yo ꞌví si bà ꞌvala ŋa bà ꞌvala ndò tí nó ta gbí  wálá, go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá nó mí to. 18 Ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò kû ꞌvala gbí ꞌdíꞌdiꞌo ta kpéétí ndú. Ndú mò tí ndú ta ŋónókó ꞌdo gbí bà ꞌvala toko ta Mbíṛì gî. Tacó njembí ndú go duù. 19 Ndi nô kákáꞌi tí ṛo ndú wálá. Ndú si bà bàkà vò i, ta bà dù ta go bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nó, tí nèté mì ndú.

20 Káa ŋìnò táánò me ndâ i ŋìnó náa à nìbà ndú ji yo gítí Bìndi-Mbíṛì nó ká nò lá. 21 Sè  káa ŋìnó yo táánò má ꞌdi gbí yúcó tí nó náa à nìbà  ji yo gítí Jézù nó nìkì maa lá. 22 Yo da kpeṛè, wàa, yo ꞌví nè ká ŋa kpokèjì bà ꞌvala yo tí nó táánò, tí vò kpokèjì mbe kû eendi yo gítí bà dù ta go ndâ i nó gî. 23 Yo koṛo ngú có, yo co tí ngú kpokèjì. 24 Tacó wàa, yo ꞌví dù tí ndâ ngú ꞌduù náa à suu yo je kózò tí Mbíṛì, náa à kû ŋò ni mítí bà kaa tí yo mò gí mì Mbíṛì, tí ndâ mbe kû bàkà i go có mì wó.

25 À má énò, ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo, ndâ ꞌvéṛè kákáꞌi ꞌví dù lá. Yo ꞌdè yúcó gbí òkò tí yo, tacó yo ꞌdáá gî toko gbaànjé a gbèe dìì Bìndi-Mbíṛì. 26 Tàkòcò yo má kpolo , yo ꞌví bàkà vò i lá. Yo delè ꞌví si ṛi ꞌví ta tí yo ta kpo-tàkòcò lá, 27 tacó Gba-vò-i bà ꞌde kpokèjì gítí yo. 28 ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo táánò má a mbe ngbà, yí kpónó ꞌví pà ꞌbí cèe nèté wàa yí ꞌví bàkà á bìndi bà ngbà i, wàa yí ꞌví konì ta ndâ mbe yê. 29 Yo kpolo tí yo ꞌdo tí bà ꞌdè nje ŋónókó. Yo ꞌdè káa ndâ có ŋìnó jáá, tí ndâ có mbe konì ndâ mbe ꞌdi ndú. 30 Yo si bà kpolo tàkòcò Bèṛi-mì-Mbíṛì mí to, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì a kpâ mì Mbíṛì náa yí ki mítí yo, tacó bà tùbà  máa, yì tí Mbíṛì wúnò bà njaanga miṛi yo ꞌdo gbí ndâ vò i, náa o tí nò má gì gî nò. 31 Yo mbè ndâ ꞌbí ka yo lá, yo gu ṛèkpè-ṛèkpè ta sé njembí gítí ndú lá. Yo gbì ꞌbê lá. Yo delè ꞌví ŋonoko ndú lá. Yo dù ta go bà bàkà vò i mítí ndâ ꞌbí ka yo lá. 32 I ŋìnó náa yo ꞌví bàkà gbí òkò tí yo nó ꞌví dù a bà zèè kómbeè gbí òkò tí yo, ta bà si có gítí vò i mì ndâ ꞌbí ka yo mí to, á go ŋìnó náa Mbíṛì je ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô.

5

Bà ꞌvala gbí ngbaꞌo

1 À má énò, yo tala bà mèlè ndi Mbíṛì á go ndâ tó ꞌviì mì wó náa yí zè yo nìkì maa. 2 Yo delè ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa, á go bà zè yo mì Bìndi-Mbíṛì nìkì maa, náa yí giì je ta tí wó tí banga i-cí-ci ji Mbíṛì tacó bà sì muu ndoo nô.

3 Yo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kaa tí yo ji Mbíṛì gî nó ꞌví nì ṛè ꞌbí i máa, bà-nò-vò-ndô, ta bà gbètèkè tí, ta bà ŋò ndâ niì ꞌdáá ká tí tó mí gbí nje yo lá. 4 Bà lòkò zu lókó, ta bà ꞌdè ndâ có ŋónókó, ꞌví dù me ndâ i bà báká-bàkà mì yo lá. À nìkì énó máa, yo ùlù Mbíṛì. 5 Yo te mí gbí muu yo máa, ŋìnó a kúkúwà-ꞌduù, giì je ŋa ꞌduù ŋìnó náa ndâ cè bà bàkà i mì wó ꞌvii ṛo ꞌbá lá nó, giì je mbe gbolò njembí, ŋìndi mbe gbolò njembí a bà si ndâ i muu to tí nó tí ndâ mbíṛì mì wó; ŋa ndâ ꞌduù tí nò gí bà dù tí ndâ ꞌviì-ꞌbá mì Bìndi-Mbíṛì wálá. Ndú delè gí bà dù tí ndâ ꞌviì-ꞌbá mì Mbíṛì wálá.

6 Yo si ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo ta ꞌbí ŋa tiṛì ŋónókó gítí bà bàkà ndâ i tí nò lá. Kpo tàkòcò mì Mbíṛì kû tè ndâ mbe kpò có a i ꞌdo gbí bà bàkà ŋa ndâ vò i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò. 7 À má énò, yo ꞌví tè gí tàkò có mì ndâ tù-ká-kpò-có lá. 8 Tacó ta o tí nó táánò náa yo kû dù ta kpéétí yo nó, yo gbí ꞌdíꞌdiꞌo. Káa yo kpónó a i gbí ngbaꞌo, tacó yo kpónó kû dù a i ta Mbe tí ndoo. À má énò, yo ꞌvala go bà ꞌvala ndò mì ndâ ꞌduù gbí ngbaꞌo. 9 Tacó bàndò ŋìnó ta ngbaꞌo kuu tí  nó, a bàndò mì ndâ tó i, à delè a bàndò bà ꞌvala jáá, tí bàndò yúcó. 10 Nò gí, yo mèlè bà ꞌvala gbí ŋa kpokèjì ŋìnó náa tàkòcò Mbe tí ndoo ꞌví peteke tí  gítí yo nô. 11 Yo yuu tí yo gí gbí ndâ nèté mì ꞌdíꞌdiꞌo, ta i gbí ndú wálá nò lá. Yo tùbà bà lê mì ndú gí sè. 12 Tacó ndâ i ŋìnó náa a kû bàkà ndú gbí kóó nó a ndâ i ŋìnó náa a kpêtí káa bà ꞌdè có gítí ndú, àá ṛo ndâ ꞌduù gítí  a nô. 13 Káa ngbaꞌo má yee tí i gî, à kû ŋò i tí nò, 14 tacó i ŋìnó náa à kû ŋò nó a ngbaꞌo. Tacó énò, à kû ꞌdè có máa,

«Ndí lo mbe kû tè ṛì,

ziya ꞌdo tí ṛì,

ꞌvala ꞌdo gbí muuꞌdú lo.

Wàa Bìndi-Mbíṛì bà tòngbaà muu lo.»

15 À má énò, yo kpolo tí yo, wàa yo ꞌví ꞌvala go bà ꞌvala ndò mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu ká tí ndú nô. Yo ꞌvala go bà ꞌvala ndò mì ndâ sú ꞌduù lá. 16 ꞌBá kpónó ꞌbu gî, káa, àá kùtàá a yo ká bà duu ndi ndâ kpalà. 17 Yo dù tí ndâ gbàꞌdá lá, yo dù tí ndâ ꞌduù mbe ŋò có tí nó náa à kuu gbí muu Mbe tí ndoo nó ni . 18 Yo njù pe ndii muu yo lá, tacó pe bà volo yo vóló-volo. Yo si a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká ꞌví zèè ꞌbì tí yo tí kpoò. 19 Ta o tí nó náa yo má kili ta bà muu yo gî nó, yo ꞌví cè ndâ cè wàa yo ꞌví be ta ṛè Mbíṛì. Yo cè ndâ cè ta bà be ṛè Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì gbí njembí yo ji Mbíṛì. 20 Yo ta o ꞌdáá gî ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tí Bu ndoo tacó ndâ i ꞌdáá gî ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

Ndâ nawù ꞌdakò ta ndâ kù ndú

21 Yo te duù mítí yo gbí òkò tí yo ta ṛè mì bà te duù mítí Bìndi-Mbíṛì. 22 Ndâ niì ꞌví te duù mítí ndâ ꞌdakò mì ndú, á go bà te duù mì ndú mítí Mbe tí ndoo, 23 tacó ꞌdakò mì niì a gba mì wó, á go ŋìnó náa Bìndi-Mbíṛì tí  a gba mì ndâ mbe kû kili ta ṛè wó, tí ndâ dìì wó, káa yí delè a mbe ꞌvala ndú nô. 24 Ndâ niì ꞌví te duù mítí ndâ ꞌdakò mì ndú gbí o i ꞌdáá gî, á go bà te duù mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mítí wó gbí o ndâ i ꞌdáá gî.

25 Wàa yo tí ndâ ꞌdakò, yo ꞌví zè ndâ nawù yo nìkì maa, á go bà zè ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mì wó nìkì maa, náa yí giì cì tí  muu ndú, 26 tacó bà kaa ndú mò gí mì Mbíṛì, á bìndi bà caka tí ndú ngbáṛángàꞌi ta ngo, delè ta có gbí nje wó. 27 Yí bàkà ndú énò, tacó wàa, ndú ꞌví dù tí  kùṛo yì go ngbáṛángà bòngo, ta ndi bètí tí  wálá, mbe kamundu tí njíꞌdí lá, delè ta ꞌbí i go kà kpeṛè nó gbí  gbaànjé wálá.

28 À má énò, yo tí ndâ ꞌdakò ꞌví zè ndâ nawù yo nìkì á go bà zè tí ꞌduù nìkì mì wó ta kpéétí wó. Gbí có tí nò énó máa, ꞌduù mbe zè nawù wó nìkì maa, kû zè nò a ꞌdóó miṛi wó nìkì maa. 29 Tacó ꞌbí ꞌduù jé mbe sogo ꞌdóó miṛi wó wálá. Yí ta o ꞌdáá gî kû kpolo tí ꞌdóó miṛi wó ta bà zò i. Ŋìnò a gbèe ŋa i tí nó náa Bìndi-Mbíṛì kû bàkà ta ndoo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè wó nó ká nò, 30 tacó ndoo a ndâ dìì wó. 31 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa ꞌdakò ꞌví si tí  ta ndâ bu wó ta nawu wó mí to, wàa yí ꞌví zèè nawù wó wàa ndú sósòꞌô ꞌví dù tí gbèe ꞌduù nó ká nò. 32 Ŋìnò a gbolò có, tí có seṛè. Káa ye kû nì a Bìndi-Mbíṛì ta ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 33 Ndò có mì ye náa ye bà ki ji yo énó máa, wò tí ꞌdakò ꞌví zè nawù lo nìkì á go bà zè ꞌdóó tí lo nìkì maa mì lo. Wàa wò tí nawù ꞌdakò ꞌví ꞌdi có mì kù lo.

6

Ndâ ꞌviì ta ndâ bu ndú ta ndâ nawu ndú

1 Ndâ ꞌviì, yo ꞌdi có mì ndâ mbe jò yo ta ṛè mì Mbe tí ndoo. Ŋìnò a nèté mì yo. 2 Tacó có tí nó máa, «Tègàṛà ndâ bu lo ta nawu lo» nó a kpédélé có náa Mbíṛì ꞌdè ta cí ká tàkò  énó máa, 3 «ꞌDuù má tègàṛà ndâ bu wó ta nawu wó, yê bà tè ꞌduù tí nò wálá. ꞌDuù tí nò delè bà tù undù mì muu to tí nô.»

4 Wàa ndâ bu ndâ ꞌviì, ta ndâ nawu ndâ ꞌviì, yo ꞌví bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû kpolo tàkòcò ndâ ꞌviì mì yo nó lá. Yo nìbà ndâ tó kpokèjì ji ndú gbí pétékè có á go ŋìndi Mbe tí ndoo.

Ndâ bòò ta ndâ mbe tí ndú

5 Yo tí ndâ bòò, yo ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nó ta ṛè ndú a ndâ mbe tí yo á muu to tí nó nó, tí yúcó bà ꞌdi có ta tiṛì gbí  wálá, á go bà ꞌdi có mì Bìndi-Mbíṛì mì yo. 6 Yo ꞌví ꞌdi có mì ndú me ká mítí ṛo ndú cuki tacó bà peteke tàkòcò ndú nò lá. Yo bàkà ꞌdo gbí njembí yo, tacó a Mbíṛì ká ꞌdè có ji yo tí ndâ bòò mì Bìndi-Mbíṛì, máa, yo bàkà énò. 7 Yo bàkà nèté ta cèṛéṛé tí yo, ta ṛè mì Mbe tí ndoo, me ta ṛè mì ndâ ꞌduù lá. 8 Yo te mí gbí muu yo máa, bòò má bàkà tó nèté, Mbíṛì bà si yí sínò wálá. Gba delè má bàkà tó nèté, Mbíṛì bà si yí sínò wálá.

9 Wàa yo tí ndâ mbe tí ndâ bòò ꞌví tègàṛà ndâ bòò mì yo, á go bà tègàṛà yo mì ndú. Yo ꞌví koṛo muu yo máa, Mbe tí yo ta ndú ꞌdáá gî ká gbaànjé gbíṛì, ndâ ꞌduù kùṛo wó delè ꞌdáá gî ꞌvii ká ꞌvii.

Kùngù mì Mbíṛì

10 Ndòngbú có mì ye ji yo énó máa, yo je mbí yo mítí bà dù toko ta Mbe tí ndoo kácá-kácá, yo delè ꞌví je mbí yo mítí wotí mì wó mbe me gbolò nô. 11 Yo ꞌviindi tí yo ta ndâ zíꞌi-gó tí nó náa Mbíṛì njèè ji yo nó tí kpoò, wàa yo ꞌví ù ta Gba-vò-i. 12 Tacó ndâ kuꞌdì tí nó kpónó náa ndoo kû jòò tí ndoo gbí gó ta ndú nó me ndâ ꞌduù lá. Ndoo kû jòò tí ndoo gbí gó a i ta ndâ kpo-kpò gba, tí ndâ ṛèngbó ꞌdíꞌdiꞌo muu to tí nô, tí ndâ vo-vò lilí mbe kû dù gbí bèṛi. 13 À má énò, yo yuu bòngo gó mì Mbíṛì! Tacó wàa kuꞌdì tí nò má tè yo ta gó tí bàndò, yí ꞌví ꞌde yo tí ndâ ꞌdakò, yo má gò gó ta ndú cee gî, yo bà zèè bàndò mì yo.

14 Nò wélé gí, yo ꞌviindi tí yo, yo eṛe yúcó tí wúꞌdè á mì ṛèꞌdè yo, wàa yo ꞌví le bà bàkà ndâ i go ŋìnó náa à tí  nó tí i-tàkòcò. 15 Tàmà tí kò yo ꞌví dù a go bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù nìkì maa ji ndâ ꞌduù. 16 Yo ta o ꞌdáá gî ꞌví te bà tee njembí mítí Mbíṛì tí kùngù tacó bà lì gìṛì mì Vò-ꞌduù-tí-nò náa yí gba ta kpìṛì nò ꞌdo tí yo gî. 17 Yo ꞌví te bà njaanga miṛi yo mì Mbíṛì ꞌdo gbí vò i mítí muu yo tí tàgíyà, wàa có mì Mbíṛì náa Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌdè ji ndoo nó ꞌví dù tí sìzò á tà ꞌbì yo.

18 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì ta o ꞌdáá gî á tacó ndâ i ŋìnó ta go ndú tí yo nô. Wo yo ꞌví co ta bà dù tí zòꞌo kû ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì á tacó tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kaa tí ndú ji Mbíṛì gî nó lá. 19 Yo delè ꞌví ꞌdeke tí yo ji yí máa, yí ꞌví wu có tí nó náa ye ꞌví ꞌdè nó á mí gbí nje ye. Yí delè ꞌví je njembí bà ꞌdè có ta gúku gbí  wálá ji ye, wàa ye ꞌví ꞌdè ta gbí ngìì Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù. 20 Tacó ye a ꞌduù ŋìnó náa à kû tuu ye ta Banga-Ngú-Có. Ye delè kpónó kuu gbí zàà á muu có bà ma Banga-Ngú-Có. À má énò, yo ꞌdeke tí yo á tacó tí ye ji Mbíṛì, máa, ta o tí nó náa ye má kû ma Banga-Ngú-Có nó, gúku ꞌví bàkà ye lá.

Ndòngbú ꞌvé mì Páwòlò

21 Yo má ꞌvee có tí ye, ta ndâ i ŋìnó náa ye kpónó kû bàkà nó, Tìkíkùsù tí nó tí kpóló-kpolo náꞌvindí ndoo, á mbe kû konì ye ta njembí wó gbaànjé ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó, bà ꞌdè ndâ có tí nò gbaànjé-gbaànjé ji yo gî. 22 Ye kpónó kû tuu yí nó, tacó bà ya gí bà ꞌdè ndâ ŋa ŋìnó tí ze kàá nó ji yo kà, tacó wàa, yo ꞌví zèè ta njembí yo.

23 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Bu ndoo tí Mbíṛì, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, ndú ꞌví si yo ꞌví dù ta njembí yo ꞌdèè kpóó; ꞌbí i delè ꞌví ba muu yo lá; máa, ndú ꞌví si yo ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa, ndú delè ꞌví si yo ꞌví tee njembí yo mítí Mbíṛì, ndâ náꞌvindí. 24 Mbíṛì ꞌví bàkà nambeè mì wó ji yo, tí ndâ mbe kû zè Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nìkì dúú bà ya tí .

Fìlípì

1

2

3

4

Páwòlò cu wáràgà ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata

FÌLÍPÌ

1

1 A ze tí ndâ Páwòlò ta Tìmàtéyò, tí ndâ bòò mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ká kû cu wáràgà tí nó ji ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì mbe ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù gbí gbata Fìlípì. Ze kû cu wáràgà tí nó ji yo ta ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo yo, ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kû konì ndâ kpo ꞌduù kùṛo yo ta nèté yo, tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì kà nó ꞌdáá gî. 2 Ze kû cu wáràgà tí nó ta bà ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí Bu ndoo, delè ta bà ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, ndú ꞌví bàkà nambeè ji yo, ndú delè ꞌví si ꞌbí i ꞌví ba muu yo lá.

Páwòlò ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndâ mbe ꞌdeke wáràgà tí nô

3 Ye tí Páwòlò ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì mì ye ta o tí nó náa ye má kû koṛo có tí yo. 4 Ye ta o ꞌdáá gî kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tacó tí yo ta líkíꞌo tí ye. 5 Tàkòcò ye delè peteke gítí yo ngé ma, tacó bà dù yo tí ndâ mbe konì ye ta bà je wotí ji ye gítí bà ma Banga-Ngú-Có ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà ꞌdi Banga-Ngú-Có mì yo, yee gbí ṛi tí nó wúnó nô. 6 Ye ŋò ni gî, máa, Mbíṛì tí mbe ꞌbìtà bà tè kùṛo yo tí kpokèjì tí nò nó bà tè kùṛo yo yee tí o bà gì yo tí ndâ ꞌdóó ŋìnó mì wó ta ṛi bà gì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù wúnò gî.

7 Àá mì ye a yúcó tacó bà dù ta tàkòcò ye pétékèꞌi gítí yo énò, tacó có tí yo ta o ꞌdáá gî kuu gbí njembí ye, tacó yo a ndâ ka ye, náa Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ndoo ta ndoo kpónó si ye kuu gbí zàà nô. Yí delè táánò bàkà nambeè ji ndoo ta ndoo ta o tí nó náa ye táánò kuu sè, kû tì muu Banga-Ngú-Có, ta bà ꞌdè ndâ có ŋìnó náa à tí  á gítí  nô. 8 Mbíṛì ŋò ni gî, máa, kôꞌo tí yo ꞌdáá gî bà zi ye gî. Tàkòcò ye peteke gítí yo ꞌdáá gî ká go bà peteke tàkòcò Bìndi-Mbíṛì tí Jézù gítí yo.

9 Ye kû ꞌdeke tí ye tacó tí yo ji Mbíṛì énó máa, yo ta o ꞌdáá gî ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì túkàꞌi. Yí delè ꞌví je cèe muu tacó bà ꞌviiki gbí có ji yo. 10 Tacó wàa, yo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta bà lê tí yo wálá nó kû ù ta ndi o bà co Ṛi bà gì Bìndi-Mbíṛì, 11 tí ndâ ꞌduù mbe ꞌde tó i tí nó náa Jézù bà gì tí  nó me gbolò. Tó i tí nó tí bà dù jáá kùṛo Mbíṛì, tacó bà wu ṛè Mbíṛì, ta bà ùlù yí nô.

ꞌVálá a Bìndi-Mbíṛì

12 Có tí nó ta go bà ꞌdè ji yo tí ye nó a có gítí i tí nó mbe ꞌde ye nô, ndâ náꞌvindí. I tí nó tí bà te ye mí gbí zàà nó njaanga a kpokèjì bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù. 13 Tacó ndâ àsìkérì mbe kû kpolo tí ꞌbá mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò ꞌdáá gî, ta sè ndâ ꞌduù gbí gbata Rómà ꞌdáá gî, kpónó ŋò ni gî, máa, à te ye mì gbí zàà nó a i muu Bìndi-Mbíṛì. 14 Bà dù ye gbí zàà nó kû yù a njembí ndâ ꞌbí náꞌvindí ndoo gítí bà koṛo có lì mítí Mbe tí ndoo. Ndú kpónó kû ma có mì Bìndi-Mbíṛì ta gúku tí ndú wálá.

15 À dú káa yúcó, máa, a go bà tò kiì, ta go bà gbòòꞌbè ta ye ká kû te ndâ ꞌbí ꞌduù gítí nèté bà ma có gítí Bìndi-Mbíṛì. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù kû bàkà ꞌdo gbí có mì tó njembí. 16 Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà ꞌdo gbí có mì tó njembí nó kû bàkà tacó ndú zè ye nìkì maa. Ndú delè kû bàkà tacó ndú ŋò ni gî, máa, à te ye mí gbí zàà nó a i tacó bà tì muu Banga-Ngú-Có. 17 Káa ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ma có gítí Bìndi-Mbíṛì tacó bà tò kiì ta ye, delè tacó bà gbòòꞌbè ta ye nó, kû bàkà káa ꞌdóó nèté mì ndú gítí miṛi ndú. Ye tà kpêtí má kû ꞌde gbí zàà kàá káa kpo se muu gbí ndâ i tí nò náa ndú kû bàkà nò, ŋìnò a i ŋìnó mbe nìkì tí ndú. 18 Káa à ꞌdáá nò me có ji ye ká nò lá! Tacó ꞌbè gbí òkò tí ndâ mbe tiṛì ta ndâ mbe tó njembí kùṛo ye wálá. Tàkòcò ye kû peteke gítí ndú ꞌdáá gî ká dúú kû ya tí , tacó ndú ꞌdáá kû bàkà káa nèté bà ma có gítí Bìndi-Mbíṛì.

À énò! Tàkòcò ye ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi, 19 tacó ye ŋò ni gî, máa, bà ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, giì je bà konì tí mì Bèṛi-mì-Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, bà ꞌvala ye gî. 20 I ŋìnó ta go  tí ye ngé má, tí i ŋìnó náa ye kpónó kû koṛo có lì mítí  nó, a có máa, ꞌbí i ꞌví te gúku mítí ye lá, ye ꞌví dù ta yú njembí ye kpónó á go ŋìnó cóó-cóó nô. Tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ùlù ta Bìndi-Mbíṛì á ꞌdo gbí có mì ye. À má a ku, a ku! À má a ꞌválá, a ꞌválá! 21 Káa à má gítí ye, i tí nó náa a kû nì ꞌválá mítí  nó, tacó tí ye a Bìndi-Mbíṛì. Káa ye bà ꞌde i gbí bà cì ye me gbolò. 22 Káa ꞌbí có a ŋìnó máa, ye má kû bàkà a nèté ŋìnó náa à tí  nó, ye ꞌví je a ꞌválá, wèè, ye ꞌví je a ku wè? 23 Ye kpónó yee tí bà njèè kpokèjì mì ndâ ꞌválá ta ku gî, káa ye ŋò ꞌdóó kpokèjì ŋìnó náa ye ꞌví co tí  nó ni lá. Go bà co tí kpokèjì mì ku, wàa ye ꞌví ya gí mì ze ta Bìndi-Mbíṛì tí ye ndii go bà co tí kpokèjì mì ꞌválá gî. 24 Káa ye koṛo có máa, yo bà ꞌde i me gbolò a i ꞌdo gbí bà ꞌvala ye. 25 Ŋìnò a i ŋìnó náa ye ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî nó ká nò. À má énò, ye bà co tí kpokèjì mì ꞌválá. Ye ŋò ni gî, máa, ye bà dù tí wuù tacó bà konì yo ꞌdáá gî, tacó wàa yo ꞌví tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì ta peteke tàkòcò yo dúú kû ya tí . 26 Bà dù ye tí wuù, tacó wàa ye ꞌví dele ta ndi ye ya gí mì yo nò, ꞌví dù ji yo tí gbolò ndeṛè bà ùlù Bìndi-Mbíṛì tí Jézù.

27 Yo ta o ꞌdáá gî ꞌví kììꞌbà á ꞌdo tí ndâ i ŋìnó mbe kû co ta yo me tí kpokèjì mì Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì lá nô. Tacó wàa, ye kpêtí má ya gí mì yo kà lá, ye ꞌví dù me ꞌdú kû ꞌdi có tí yo, máa, yo kû ṛò tíyò tí ndâ ꞌdakò ta có mì yo ká gbaànjé kû konì tí yo tacó bà ṛu ndi kpokèjì mì Banga-Ngú-Có. 28 Yo ꞌví cì gúku tí ndâ mbe kû jòò gbí có ta yo tacó bà ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì nò lá. Yo dù ta o ꞌdáá gî ká tí ndâ yú ꞌdakò. Bà eṛe gba có mì yo gbaànjé nò ꞌví dù ji ndú tí seṛè, náa Mbíṛì bàkà tacó bà tùbà bà mìì ndú ji ndú, káa à ꞌví dù tí i bà tùbà  ji yo énó máa, yo bà dù tí ndâ ꞌválá. 29 À wu ji yo sàà gî, máa, yo bà dù me ká tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì cuki lá. Yo delè bà mbu muu wó. 30 Yo kpónó yuu tí yo mí gbí gó tí nó náa yo táánò ŋò ye kû gò nó gî. Ye delè kpónó kpòò kû gò káa gó, á go có tí nò náa yo kû ꞌdi nò.

2

Bà si tí Bìndi-Mbíṛì tí i lá

1 Bà ꞌvala ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì dú má káa i ŋìnó mbe kû je wotí ji yo, bà zè yo nìkì maa mì Bìndi-Mbíṛì dú má káa i mbe kû yìì yo, gbèe Bèṛi tí nó mì Mbíṛì nó má kuu gbí njembí yo ꞌdáá gî, njembí yo dú má káa ꞌdê njembí, tí njembí ndâ mbe ŋò yê ṛo ꞌduù, 2 yo tò muu líkíꞌo tí nó tí ye nó ta bà koṛo gbèe có. Yo ꞌvala toko gbaànjé ta tó njembí yo. Ndeṛè bà ꞌvala yo ta ŋa bà koṛo có mì yo ꞌví dù ká gbaànjé. 3 Yo ꞌví tò kiì gbí òkò tí yo lá. Yo delè ꞌví bàkà ꞌviya gbí òkò tí yo lá. ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo ꞌví bàkà tí wó máa yì ma nò ji ndâ ꞌbí ka wó lá, yí ꞌví si ndâ ꞌbí ka wó ta o ꞌdáá gî tí ndâ kpóló-kpolo ꞌduù ndii yí gî. 4 ꞌDuù ꞌví koṛo có me ká gítí miṛi wó cuki lá, yí ꞌví koṛo có gítí ndâ ꞌbí ka wó. 5 À ꞌví dù gbí muu yo káa gbèe ŋa có tí nó gbí muu Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nô:

6 Tú Jézù táánò a tú Mbíṛì,

káa yí zèè có gítí bà dù yí tí Mbíṛì nò me kácá-kácá lá.

7 Yí giì jee bà dù tú wó tí tú Mbíṛì nó mí to,

yí giì je tú bòò.

À giì jò yí je cè kózò tí ndâ ꞌduù.

8 Yí mâ giì ꞌde tú wó tí tú ꞌduù,

yí giì si tí wó tí i kùṛo Mbíṛì lá,

ta bà ꞌdi có mì Mbíṛì gí mì ku,

náa à kpêtí káa bà cì yí mí tí njèèkpè mû,

yí giì ùnje gítí  gî.

9 Tacó énò, Mbíṛì giì te yí ngéé gí yaà,

bìndi  yí giì gbì ṛè ŋìnó mbe wu co tí ndâ ꞌbí ṛè ꞌdáá gî nó mí muu wó.

10 Tacó wàa, ndâ i tàṛì,

ta ndâ i muu to tí nó,

ta ndâ i tà to ꞌdáá gî ꞌví ùlù ṛè Jézù.

11 Delè tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ꞌdè có ta nje ndú gbí ŋa ndâ nje có ꞌdáá gî,

máa, Bìndi-Mbíṛì tí Jézù a Mbe tí ndoo,

tacó bà wu ta ṛe Mbíṛì tí Bu ndoo.

Bà tòngbaà go ngbaꞌo muu to tí nô

12 Yo ꞌdo sàà káa ndâ mbe kû ꞌdi có mì ye ta o ꞌdáá gî, ndâ tó ꞌduù mì ye. Káa yo ꞌví dù tí ndâ mbe ꞌdi có mì ye nò me ká ta o tí nó náa ndoo má kuu ta ndoo a bà gbèe to nó lá. Yo dù kácáá nje nèté, tacó bà ꞌvala miṛi yo ꞌdo gbí vò i ta ꞌdì á nje yo wálá. 13 Tacó a Mbíṛì ká kû bàkà nèté gbí njembí yo, tacó wàa yo ꞌví dù ta go bà bàkà i tí nó mbe kû peteke tàkòcò wó nô.

14 Yo ꞌví bàkà ndâ i ꞌdáá gî me ta bà ꞌdè ngùṛù-ngùṛù có lá. Yo delè ꞌví bàkà ndú me ta bà ꞌdè kòlòwò lá, 15 tacó wàa, yo ꞌví tù ta bà tí yo tí ndâ yê ta vò i mì yo wálá, ta njembí yo ngbáṛángàꞌi, tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì ta bà lê tí yo wálá, gbí òkò tí ndâ vóló-volo ꞌduù tí nó kpónó mbe kû co tí lókó-loko kpokèjì nô. Yo koṛo muu yo énó máa, yo kû ꞌvala gbí òkò tí ndú go ngbaꞌo. 16 Yo zèè có tí nó mbe kû je ꞌválá ji yo nó tí kpoò. Tacó wàa, à má wúnò ta o bà co ṛi tí nó tí ṛi bà gì Bìndi-Mbíṛì gí bà waa có nó, ye ꞌví cè ta cè-ꞌbì énó máa, ye táánò ì me kù ngèlè lá. Ye delè ka wuꞌo me sínò lá.

17 À kpêtí kpónó má ꞌdè có énó máa, à ci mbelè ye ji Mbíṛì á go bà ci njembí yo ji yí nò, tàkòcò ye bà peteke gî. Có gbí njembí ye delè énó máa, tàkòcò yo ꞌví peteke á go bà peteke tàkòcò ye. 18 À má énò, tàkòcò yo delè ꞌví dù pétékèꞌi, wàa tàkòcò ndoo ꞌdáá gî ꞌví peteke toko gbaànjé.

Ndâ Tìmàtéyò ta Èpàfòròdítù

19 Ye kû koṛo có lì mítí Mbe tí ndoo Jézù énó máa, yí ꞌví si ye ꞌví tuu Tìmàtéyò ya tí  gí mì yo kà gálà, tacó wàa ye má ꞌdi vò ŋa ŋìnó náa à tí yo kà nó gî, njembí ye ꞌví ki ta tí to. 20 Ye ŋò ꞌbí ꞌduù kákáꞌi ta tó njembí wó, mbe kû koṛo có ta njembí wó gbaànjé gítí yo bìndi wó, wàa ye ꞌví tuu yí ji yo nò lá, 21 tacó ndâ ꞌduù mì ze kàá ꞌdáá gî kû bàkà káa ndâ ꞌdóó nèté mì ndú. Ndú kû bàkà me ndâ nèté mì Jézù lá. 22 Káa yo ta kpéétí yo ŋò ni gî máa, Tìmàtéyò me có ꞌdì lá. Yí kû bàkà nèté toko ta ye gítí Banga-Ngú-Có, go ꞌviì mbe kû bàkà nèté ta bu wó. 23 À má énò, ye má ŋò ŋa ŋìnó náa à tí ye nó gî, ye ngé kû tuu yí ji yo. 24 ꞌDóó ye ta miṛi ye ngbá kû koṛo có bà ya gí mì yo kà, náa Mbe tí ndoo má je nó ji ye gî nò.

25 Káa à kpêtí ká énò, ye kû koṛo có énó máa, bà tuu Èpàfòròdítù mì ye ji yo a kpóló-kpolo có ngé ndii gî. Yí a náꞌvindí ye, yí a ka nèté mì ye, yí a ka ye àsìkérì, yí delè a ꞌduù tí nó náa a yo táánò ká tuu yí gì tí , tacó bà kpolo tí ndâ ꞌbí i ŋìnó náa à tí  nó tacó tí ye. 26 Ye kû tuu yí ji yo, tacó kôꞌo tí yo tí wó ngé. Njembí wó delè wálá ta go bà ŋò yo, tacó yo ꞌdi có séꞌi tí nó táánò mbe bàkà yí nó gî. 27 Séꞌi tí nò dú me yí tí vò bà i. Yí ŋò ndâ ku ta ṛo wó, káa Mbíṛì giì ŋò yê ṛo wó gî. Tacó bà cì yí táánò bà zi a ndi mbugo tí nó náa ye kpónó kuu gbí  nô. 28 Ye kû tuu yí ji yo gálà tacó wàa njembí ye ꞌví ꞌdèè tí  gàà, wàa njembí yo delè ꞌví ꞌdèè ta bà ŋò yí. 29 À má énò, yo te wiṛi mítí wó ta líkíꞌo tí yo. Yo tègàṛà ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó go yí nò tí kpoò, 30 tacó yí táánò ŋò ndâ ku ta ṛo wó tacó bà bàkà nèté mì Mbe tí ndoo. Yí delè giì yuu miṛi wó mí gbí kpalà kû konì ta ye tacó tí yo.

3

Cèe kpokèjì ꞌválá mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 Ndòngbú có mì ye ji yo go énó máa, yo dù ta tàkòcò yo pétékèꞌi tacó yo a ndâ ꞌdóó ŋìnó mì Mbe tí ndoo, ndâ náꞌvindí ye. Bà cu wáràgà ji yo kákáꞌi gítí gbèe ndâ i tí nó me nèté mbe te ṛíki mí gbímbí ye lá. Káa àá bà dù a nèté tacó bà kpolo tí yo.

2 Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ bô tí nó tí ndâ mbe bàkà vò i, tí ndâ mbe kû waaka nje kú tí ndú nô. 3 Tacó ndoo me go ndú lá. A ndoo ká ya gí gbí cèe gàzâ, a ndoo ká kû bàkà i-Mbíṛì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Ndoo delè kû cè cè-ꞌbì a i ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, ndoo tee njembí ndoo mítí dìì ndoo lá. 4 Ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, àá kùtàá bà dù á mì ye a ndeṛè tacó bà tee njembí ye mítí dìì ye. ꞌBí ꞌdakò má ꞌdè có énó máa, àá mì yì a ndeṛè tacó bà tee njembí yì mítí dìì yì, ndeṛè mì wó nò bà ndii ndeṛè mì ye wálá. 5 Tacó à má gítí ye, à ya ta ye gí gbí gàzâ ta sili bìndi bà jò ye vô-nje taꞌô, go i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî. Ŋa ye a Ìzìrìyélì, tí ꞌviì kòtí Bènjàmínò, tí Ìzìrìyélì gbúú-gbuu, náa ndâ bu ye ta nawu ye só káa ndâ Ìzìrìyélì. À má gítí có bà ṛu ndi tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ye táánò a mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà 6 À má gítí có bà tì muu tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ye táánò a mbe kû mèèkèꞌi tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. À mâ giì gì gítí có bà co jáá tí kpokèjì mì có mì Mòze, bà lê táánò tí ye gbaànjé wálá.

7 Ye táánò sàà kùṛo bà ꞌde tí ze ta Bìndi-Mbíṛì kû si ndâ i tí nò tí ndâ tó i mbe konì ye, káa ye kpónó giì ŋò ni gî máa, ndú a ndâ i mbe kû ya ta ye gí nje vò i. 8 Ye kpónó ŋò ꞌbí i gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nò ꞌdáá gî ṛo ye tí i mbe konì ye lá, tacó ye ŋò Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí Mbe tí ye ni ngé ndii gî. Ye ùnje gítí bà bè gbí ndâ i ꞌdáá gî tacó tí wó gî. Ye kpónó kû ŋò ndâ i ṛo ye ꞌdáá gî ká go ndâ zùkùmèè, i gbí bà ŋò Bìndi-Mbíṛì ni mì ye ndii i gbí ndâ i ꞌdáá gî gî; ye delè giì ŋò ndâ i ṛo ye ꞌdáá gî tí i lá, 9 tacó wàa ye ꞌví ꞌde tí  ta bàndò bà dù ye ngbé mì ze ta Bìndi-Mbíṛì. Ye kû pà me ꞌdóó kpokèjì mì ye, tí kpokèjì tí nó mbe si ye kû ṛu a ndi có mì Mòze, tacó wàa ye ꞌví dù tí  tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì nó lá. À tí ye kpónó káa go bà dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ꞌdo gbí bà tee njembí ye mítí Bìndi-Mbíṛì. Ŋìnò a ŋa kpokèjì bà dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, mbe ꞌbì ꞌdo tí bà tee njembí ꞌduù mítí Mbíṛì. 10 Ye kùtàá má ŋò Bìndi-Mbíṛì ni go có tí nó gbí njembí ye nó gî! Ye má ŋò wotí tí nó mbe ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó ni gî! Ye má kònò ŋa bà kònò séꞌi tí nó náa yí táánò kònò nó, bìndi  ye ꞌví cì ŋa ku mì wó nò gî, ꞌbí có mì ye bà dù kákáꞌi wálá. 11 Ŋìnò a kpokèjì tí nó náa ye kû koṛo có gítí bà ꞌvala ndi ye ꞌdo gbí muuꞌdú ye go i mì Bìndi-Mbíṛì lì mítí  nó ká nò.

Bà ya ndírí gítí i ŋìnó náa a tí

12 Ye kpónó kû bàkà me tí ye, máa, bà lê cee ꞌdo tí ye gî nò lá; ye kû kpòkò a tí ye tacó bà ꞌde tó i tí nó náa Bìndi-Mbíṛì zèè ye tí ꞌduù mì wó, wàa ye ꞌví dù go yì nô. 13 Ye kû bàkà me tí ye, máa, ye ꞌde i tí nò gî nò lá, ndâ náꞌvindí ye. Káa gbèe i ŋìnó náa ye kû bàkà nó a bà ò-bà-mbí ndâ i ŋìnó mbe ndii gî nô. Ye kpónó kû bàkà wotí a i gítí ndâ i ŋìnó kùṛo ye nô. 14 Ye kû jòò tí ye a i gítí bà ya gí kùṛo tacó bà yee tà é tí nó mì Mbíṛì, náa yí kû tè ta é tí ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù gítí ꞌválá tí nó gbíṛì nô.

15 Ŋìnò a có náa à ꞌví dù gbí muu ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta gbí dìì ndoo mbe yù gî nó ká nò. Káa ndâ ꞌbí có mbe co tende má kuu gbí muu yo, Mbíṛì bà ꞌdè gbí ndú ji yo gî. 16 Káa ndoo ꞌví ṛu káa ndi kpokèjì tí nó náa ndoo kpónó kuu tí  nô.

17 Yo mèlè ndi ŋa ꞌválá mì ye nó toko gbaànjé, ndâ náꞌvindí ye. Yo delè ꞌví kpolo ṛo yo mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌvala go ŋìnó náa yo ŋò ꞌdo mì ze nô. 18 Ye ꞌdè có tí nó ji yo ꞌvílí-ꞌvìlì, káa ye kpónó kû bùù nó a gbí ndí  ta ngo-ṛo tà ṛo ye ji yo, máa, a ŋa bà ꞌvala ndâ ꞌduù me mbè ká kû njèè gbí òkò tí ndú ta njèèkpè mû mì Bìndi-Mbíṛì. 19 Ndòngbú i tacó tí ndâ mbe kû ꞌvala gbí ŋa kpokèjì tí nò káa bà mìì ndú. Mbíṛì mì ndú káa i-zó-zò. Ndú kû cè cè-ꞌbì ká ta ṛè ndâ i-nô mì ndú náa ndú kû bàkà nô. Njembí ndú delè ká tí ndâ i muu to tí nô. 20 Káa à má gítí ndoo, ꞌbá mì ndoo a i gbíṛì. Mbe ꞌvala ndoo, tí Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì bà gì a i ꞌdo gbíṛì. Ndoo kpónó léngé-lenge kû ù nó a ndi bà gì yí 21 gí bà ꞌvìsì jóꞌdókò dìì ndoo tí nó tí i mì ku nó tí wu dìì á go dìì wó, á ta wotí tí nó mbe si yí ꞌví dù tí Mbe tí ndâ i ꞌdáá gî nô.

4

Páwòlò kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Fìlípì

1 À má énò, yo tí ndâ náꞌvindí ye, ye zè yo nìkì ma, kôꞌo tí yo bà zi ye gî! Yo a ndâ mbe kû peteke tàkòcò ye! Yo a ndâ mbe kû njè muu ye! Yo tee njembí yo mítí Mbe tí ndoo tí kpoò, ndâ tó kómbe ye.

2 Ye kû ꞌdeke tí ye ji ndâ Èvódìyà ta Síndìkè máa, ndú ꞌviindi gbí òkò tí ndú ta ṛè mì Mbe tí ndoo. 3 Ye delè kû ꞌdeke tí ye ji wò tí Sìzìgúsù tí ꞌdóó ka ye mbe te koṛi á go gbí ṛè lo tí nò, máa, wò ꞌví konì ndâ niì tí nò náa ye nì ṛè ndú sósòꞌô nò, tacó a ndú táánò ká ṛò tíyò seè tí ye gbí gó muu Banga-Ngú-Có, ndú sósòꞌô nò, giì je Kèlèméndè, giì je ndâ ꞌbí ka nèté mì ye ꞌdáá gî. Ṛè ndú nò ꞌdáá gî kû gbí wáràgà mì ndâ ꞌválá.

4 Có gbí njembí ye ji yo énó máa, yo ꞌvala ta Mbe tí ndoo ta pétékè tàkòcò yo. Ye bà bùù gbí ndi có tí nò ji yo. Có mì ye ji yo énó máa, yo dù ta pétékè tàkòcò yo. 5 Yo ꞌví ꞌvala ta ndâ ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta tó njembí yo, tacó Mbe tí ndoo kpónó-kpónó kèjì. 6 Njembí yo ꞌví mù tacó ꞌbí ŋa i ngé gî lá. I má mì yo wálá, yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, yo tù ꞌbì yo ji yí, yo ꞌdeke ṛè ndâ i tí nó náa ndú mì yo wálá nó ji yí, yo ꞌdè nìkì maa ji yí. 7 Bìndi  ŋa ꞌdê njembí tí nó mì wó tí Mbíṛì náa ŋa  mì ꞌbí ꞌduù muu to tí nó ngé gî wálá nó ꞌví kpolo tí njembí yo, yí delè ꞌví kpolo tí bà koṛo có mí yo tacó yo a ndâ ŋìnó mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù.

8 Ndòngbú có mì ye ji yo énó máa, yo ꞌví si à ꞌví yè gbí njembí yo káa yúcó, ndâ náꞌvindí ye. Yo si à ꞌví dù gbí muu yo káa cèe có, ta có ŋìnó jáá, ta có ŋìnó tí tó có, ta ngbáṛángà có, ta tó ṛè. Yo ꞌví koṛo có ká gítí ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii tí ndâ i náa à ꞌví ùlù ndú nô. 9 Yo ya gí kùṛo ta bà bàkà ndâ i tí nó náa yo táánò tala bà bàkà ndú ꞌdo mì ye, ta ndâ i ŋìnó náa ye nìbà ndú ji yo nô. Yo bàkà go ndâ có ŋìnó náa yo ꞌdi ꞌdo gbí nje ye, ta ndâ i ŋìnó náa yo táánò ŋò ye kû bàkà nô, bìndi  Mbíṛì tí mbe je ꞌdê njembí ji yo bà si yo ꞌví dù nìkì maa dúú bà ya tí .

Páwòlò ꞌdè nìkì maa tacó ndâ i-nambeè náa à je ji yí

10 ꞌBí có mì ye tacó bà ꞌdè ji yo a ŋìnó máa, tàkòcò ye peteke gítí yo tacó bà konì ye mì yo ngé ndii gî. Tàkòcò ye delè giì peteke gítí Mbe tí ndoo ngé ndii gî, tacó yo kpónó ꞌbìtà bà koṛo có gítí bà tù ꞌbì yo ji ye kákáꞌi gî. Yo táánò kû koṛo có tí ye, káa a i náa yo ꞌde kpokèjì bà tùbà tí yo tí  gí sè lá. 11 Ye kû ꞌdè có tí nò me tacó máa ye kû ce a célè yê tí ye á ji yo nò lá. Tacó ye ni bà ꞌvala miṛi ye ta ŋa i ŋìnó náa à kuu mì ye nó gî. 12 Ye ni bà ꞌvala gbí yê gî. Ye delè ni bà ꞌvala gbí dà gî. Ye a ká gàzâ, ye ŋò tiṛì gítí bà ꞌvala tí ndâ bàndò ꞌdáá gî ni gî. Ye giì ŋò tiṛì gítí bà ꞌvala gbí tó o, ta bà ꞌvala gbí vò o ni gî. Ye má ta yéŋì, có mì ye wálá. Ye delè má ta go tí ye, có mì ye wálá. I má mì ye wálá, ye ŋò lìꞌvì gítí bà ꞌvala ye gî. I delè má jee tí mítí ye á to, ye ŋò lìꞌvì gítí bà ꞌvala ye delè gî. 13 Wotí bà bàkà ndâ i ꞌdáá ta ṛè ꞌDuù tí nò mbe je wotí á ji ye nó kuu tí ye.

14 Kpêtí ká énò, yo táánò bàkà ji ye a nambeè, náa yo konì ta ye gbí vò i tí nò mbe ꞌde ye, náa ye kpónó tí  kuu gbí zàà nô. 15 Yo tí ndâ ꞌduù gbí gbata mì Fìlípò ŋò ta kpéétí yo ni gî, máa, ta o tí nó náa ye táánò kû njè nó ꞌdo gbí to Mèsìdónìyà ta o bà ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có mì ye kà nó, ndâ ꞌbí mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdo bà ꞌbí to jé mbe tù ꞌbì ndú ji ye, máa, «À nô» káa ye giì lì ꞌbì ye gí tà ꞌbì ndú gî nò, wálá. Àá táánò káa yo ká kû ŋò yê tí ye. 16 Tacó à kpêtí ká ta o tí nó táánò náa ye tí  kuu gbí gbata Tèsàlónìkà nó, ye kì ꞌbì ye gítí bà konì ye mì yo yee gbí sósòꞌô. 17 Gbí có tí nò me énó máa, ye kû mòkò a tàkò i-nambeè nò lá; ye kû mòkò a tàkò i ŋìnó mbe kû jò mboo ji yo nô. 18 Ndâ i ŋìnó ta go ndú tí ye nó kpónó ꞌdáá gî kuu mì ye. Yì ye kpónó yè ngé yee tàkòcò ye. Tacó ndâ i-nambeè tí nó náa yo tuu ta Èpàfòròdítù á ji ye nó yee tí ye gî. Ndú go ndâ i ta banga pó ndú, náa à kû ci ji Mbíṛì, tí ndâ i-cí-ci mbe nìkì tí Mbíṛì, náa yí lì ꞌbì wó gí tà ndú gî.

19 Mbíṛì mì ye bà ko mboo nambeè mì yo náa yo bàkà ji ye nò ji yo me gbolò ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, tacó Mbíṛì kû ꞌva ꞌbì wó ká mí gbí i. 20 À ùlù Mbíṛì tí Bu ndoo kpòò ya tí . Go-i-tí-nò.

Ndòngbú bà ꞌvee ꞌvé mì Páwòlò

21 Ye ꞌvee ndâ ꞌduù ŋìnó mì yo kà tí ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. Ndâ náꞌvindí ndoo ŋìnó mbe kû dù toko ta ye kàá nó delè ꞌvee yo ma. 22 Ndâ ꞌduù mì ze kàá ꞌdáá gî, ꞌdóó ndâ ꞌduù ꞌbá mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò, ꞌvee yo ngé ndii gî.

23 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, nambeè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌví dù gbí njembí yo ꞌdáá gî.

Kòlósìyà

1

2

3

4

Páwòlò cu wáràgà ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata

KÒLÓSÌYÀ

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, mbe gì tí tú mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ꞌdo gbí có mì Mbíṛì ká kû cu wáràgà tí nô; ze kû gbo gbí bà cu wáràgà tí nó ta náꞌvindí ndoo Tìmàtéyò 2 ji ndâ ꞌduù mì Mbíṛì gbí gbata Kòlósìyà, tí ndâ náꞌvindí mbe kû ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì ta njembí ndú gbaànjé. Ze kû ꞌdeke tí ze máa Mbíṛì tí bu ndoo ꞌví bàkà nambeè ji yo, yí delè ꞌví si yo ꞌví dù ta ꞌdê njembí yo.

Bà ꞌdeke tí ta bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì

3 Ze ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tí Bù mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ta o tí nó náa ze má kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì á tacó tí yo. 4 Tacó ze ꞌdi tàwo bà tee njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, ta tàwo bà zè ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ꞌdáá gî nìkì maa mì yo gî. 5 Tacó à kû kpolo tí i tí nó náa yo kû koṛo có lì mítí  nó á mí gbíṛì. Yo ꞌdi có gítí i tí nò náa yo kû koṛo có lì mítí  nò kpédéléꞌi ta o tí nó náa yo ù ta nje á gítí yúcó tí nó tí Banga-Ngú-Có nô. 6 Banga-Ngú-Có kû jò ꞌvèè cee muu to tí nó ꞌdáá gî, jé ká go bà ꞌvèè có tí nò gbí òkò tí yo ꞌdo tí kpédélé o tí nó náa yo táánò ꞌdi ta gbí yúcó gítí nambeè mì Mbíṛì, 7 á go ŋìnó náa yo ꞌdi ꞌdo mì Èpàfáràsì tí tó ka ze, náa ze kû bàkà nèté ta ndú. Yí a ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà nèté mì Bìndi-Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé bìndi ze. 8 À delè a yí ká dìtà tó njembí bà zè tí tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je ji yo nó ji ze.

9 ꞌDo tí o tí nó náa Èpàfáràsì ꞌdè ta có ji ze nó, ze yee tí wúnó jé waa ꞌdo tí bà ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tacó tí yo lá. Ze ta o ꞌdáá gî kû yù nambeè á ꞌdo mì wó, máa, yí ꞌví je muu tacó bà bàkà go có mì wó ji yo me gbolò. Ze delè kû yù ꞌdo mì Mbíṛì, máa, yí ꞌví je bà ꞌdi gbí-o gítí ndâ có mì wó ji yo. 10 Ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì máa, yí ꞌví si yo ꞌví ꞌvala go có mì Mbe tí ndoo, tí ŋa ꞌválá ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò wó ta o ꞌdáá gî nô. Tacó wàa, ꞌválá mì yo ꞌví dù a ꞌválá ŋìnó ta i ká gbí  gbí ndâ ŋa ndâ tó nèté ꞌdáá gî, wàa muu yo ꞌví njaanga gítí bà ŋò Mbíṛì ni . 11 Ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì máa, yí ꞌví dù gbí ngba wó ꞌví je wotí ji yo me gbolò, tacó wàa yo ꞌví zèè njembí yo, ta wotí bà kònò ndâ i ꞌdáá gî túkàꞌi ta tàkòcò yo pétékèꞌi ta o ꞌdáá gî. 12 Yo ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Buù tí mbe bàkà yo tí ndâ ꞌviì-ꞌbá ꞌvii ká ꞌvii ta ndâ ꞌduù tí nó náa yí tí Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gbí ngbaꞌo gî nô. 13 Yí ꞌvala ndoo ꞌdo gbí wotí mì ꞌdíꞌdiꞌo mì vò i, bìndi  yí giì ꞌdòkò ndoo gí ꞌbá mì kpóló-kpolo ꞌViì mì wó 14 mbe njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí vò i, ta bà je à-cee-gî ji ndoo gítí ndâ vò i mì ndoo.

Ndâ nèté mì Jézù

15 Bìndi-Mbíṛì je a kózò tí Mbíṛì náa ndoo ŋò yí lá.

Yí a ꞌviì-kíṛi, tí kùṛo ndâ i tí nó náa Mbíṛì suu ndú nó ꞌdáá gî.

16 Tacó a yí ká suu ndâ i tàṛì, ta ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî.

A yí ká suu ndâ i ŋìnó náa ndoo kû ŋò ndú ta ṛo ndoo nó,

ta ndâ i ŋìnó náa ndoo ŋò ndú ta ṛo ndoo lá nô.

A yí ká suu ndâ gba, ta ndâ mbe to.

A yí ká suu ndâ mbe zogo ꞌbá, ta ndâ mbe wotí.

Mbíṛì je wotí bà suu ndâ i ꞌdáá gî a i ji yí.

Mbíṛì suu ndâ i ꞌdáá gî tacó tí wó.

17 Yí táánò sàà kuu tí  kùṛo o bà suu ndâ i ꞌdáá gî.

A wotí mì wó ká kû eṛe ndâ i ꞌdáá gî toko gbaànjé.

18 A Bìndi-Mbíṛì ká kû tùbà kpokèjì bà co tí

ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì wó tí Bìndi-Mbíṛì nô.

Yí a ṛèngbó ꞌválá.

Àá táánò jò yí tí ꞌviì-kíṛi mì ndâ ku,

tí kpédélé ku mbe ꞌvala ꞌdo gbí muuꞌdú wó

tacó wàa yí ꞌví dù tí kpédélé ꞌduù gbí ndâ i ꞌdáá gî.

19 Mbíṛì bàkà énò tacó wàa ndâ i tí nó ꞌdáá gbí tú yì tí Mbíṛì nó

ꞌví dù kuu gbí tú ꞌViì mì yì.

20 Mbíṛì tuu a ꞌViì mì wó gí bà ꞌviindi kpokèjì gbí òkò tí ndú

ta ndâ i muu to tí nó, ta ndâ i tàṛì.

A bà cì ꞌViì-mì-Mbíṛì mítí njèèkpè mû

ká si njembí Mbíṛì ꞌví ꞌdèè gítí ndâ i ꞌdáá gî.

21 Káa yo, yo ta ꞌbí o táánò kû dù me ꞌdú ꞌdo tí Mbíṛì, yo gbí ndâ o tí nò táánò a ndâ kuꞌdì tí Mbíṛì tacó njembí yo gbí o tí nò táánò a vò njembí, yo delè gbí ndâ o tí nò táánò a ndâ mbe bàkà vò i, 22 káa yí kpónó ꞌviindi nambeè gbí òkò tí yo ta ndú ta ꞌdóó dìì wó ta bà cì ꞌViì mì wó. Mbíṛì bà kaa yo mò gí mì wó tí ndâ ngbáṛángà ꞌduù ta vò i mì yo wálá kùṛo wó, 23 náa yo má ùnje gítí yúcó ta njembí yo gbaànjé, yo ꞌví ꞌdò kò yo mí to tí kpoò toko ta Bìndi-Mbíṛì, yo ꞌví koṛo có ta njembí yo sósòꞌô gítí i tí nó náa Banga-Ngú-Có ci yo gítí  nó lá nò, Banga-Ngú-Có tí nó náa à ma ji ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, náa ye tí Páwòlò a bòò mbe kû ma  nô.

Páwòlò bàkà nèté ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

24 Tàkòcò ye kpónó peteke gítí bà kònò séꞌi mì ye muu yo gî. Tacó bà kònò séꞌi mì ye cee sè ndâ bà kònò séꞌi mì Bìndi-Mbíṛì á muu dìì wó, tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì wó tí Bìndi-Mbíṛì nó gî. 25 Káa àá táánò bàkà ye tí bòò mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì; Mbíṛì je nèté tí nó ji ye, máa ye bàkà tacó tí yo. Nèté tí nò a bà ma Banga-Ngú-Có mì wó ji yo. 26 Banga-Ngú-Có tí nò táánò a có kóó náa Mbíṛì ngùù ꞌdo tí ndâ ꞌduù gbí ndâ ká o gî, káa yí kpónó ꞌdè gí sè ji ndâ ꞌduù mì wó gî. 27 Mbíṛì ꞌdè có kóó tí nò gí sè ji ndâ ꞌduù mì wó, ꞌdo ká gbí ꞌdóó có mì wó gbí njembí wó, tacó wàa, yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa yo me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌví ꞌdi ta seṛè banga có kóó tí nò. Có kóó tí nò énó máa, Bìndi-Mbíṛì kuu gbí njembí yo, tí ꞌduù náa yo kû koṛo có gítí bà dù gbí ngba Mbíṛì lì mítí wó. 28 Tacó énò, ze kû ma có tí Bìndi-Mbíṛì, ze kû ci ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta muu tí ze náa Mbíṛì ká je ji ze, delè kû nìbà i ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta gbèe ŋa muu tí nò, tacó wàa ze ꞌví ya ta ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gí kùṛo Mbíṛì tí ndâ yú ꞌduù mbe kû dù toko ta Bìndi-Mbíṛì. 29 Ŋìnò a gbí ndeṛè có tí nó náa ye kû bàkà ta nèté tí kpoò ta gbolò wotí tí nó náa Bìndi-Mbíṛì je ji ye nó ká nò.

2

1 Go bà si yo ꞌví ŋò ni énó máa, ye kû bàkà nèté tí kpoò tacó tí yo, ta ndâ ꞌduù gbí gbata Làwòdésìyà, delè tacó tí ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó jé mbe ŋò ye ta ṛo ndú lá nó, kuu tí ye. 2 Ye kû bàkà nèté tí kpoò nò, tacó bà je wotí mí gbí njembí ndú, tacó wàa ndú ꞌví zè tí ndú gbí òkò tí ndú nìkì maa, wàa ndú ꞌví dù toko gbaànjé. Tacó wàa muu ndú ꞌví dù ngbáṛángàꞌi gítí bà ꞌdi gbí có kóó mì Mbíṛì. Có kóó tí nò mì Mbíṛì tí Bìndi-Mbíṛì, 3 tí mbe njaanga njekèjì gálá bà ꞌdi gbí-o ta muu mì Mbíṛì.

4 Ye ꞌdè có tí nò ji yo, tacó wàa yo ꞌví si ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo ta bà toṛo bàà mítí ndâ mbù ꞌvéṛè mì wó lá. 5 Tacó ye kpêtí me mì yo kà lá, njembí ye ká gáꞌdáá tí yo, tàkòcò ye delè kû peteke gítí có bà eṛe gba có mì yo tí kpoò kû tee ta njembí yo mítí Bìndi-Mbíṛì nô.

Bìndi-Mbíṛì gì ta yúcó ꞌválá

6 Yo lê má ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, tí Jézù tí Mbe tí ndoo gî, yo ꞌvala toko ta yí. 7 Yo ꞌví nanaka mítí wó go cá tí ngbù tìítìí; yo sì ꞌbá mítí wó, yo tee njembí yo mítí wó tí kpoò, á go có tí nó náa à nìbà  ji yo nô, wàa yo ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì ta njembí yo gbaànjé.

8 Yo ꞌví kpolo ṛo yo, máa, ꞌbí ꞌduù ꞌví bàkà yo tí ndâ i mì wó ta bà eendi yo ta ndâ sú bà nìbà i ta ṛèngbó ndú ꞌdo ká mì ndâ ꞌduù muu to tí nó, ta ndâ kpo-kpò bààcì, á bìndi bà nìbà i tí nó mbe gì ꞌdo mì Bìndi-Mbíṛì nó lá. 9 Tacó ndâ i tí nó ꞌdáá gbí tú Mbíṛì nó ꞌdáá gî kû ꞌvala gbí dìì Bìndi-Mbíṛì. 10 Tacó énò, ndâ i ꞌdáá gî kuu mì yo tacó yo kû ꞌvala toko ta Bìndi-Mbíṛì. Yí a gba mì ndâ bààcì ta ndâ gba ꞌdáá gî.

11 Àá táánò ya ta yo gí gbí gàzâ ꞌdo gbí có bà dù yo toko ta Bìndi-Mbíṛì, káa à me ꞌduù ká waaka nje kú tí yo gbí gàzâ tí nò lá. Gàzâ tí nò a bà too dìì yo tí nó mbe yè ta vò i gî nó ꞌdo tí yo gî, tí gàzâ náa a Bìndi-Mbíṛì ká bàkà . 12 Tacó bà caka tí yo táánò ꞌvii ká ꞌvii go bà duu yo toko ta Bìndi-Mbíṛì, Mbíṛì delè táánò ꞌvala yo ꞌdo gbí muuꞌdú yo ta ndú, á ꞌdo gbí có bà tee njembí yo mítí wotí mì wó tí Mbíṛì tí mbe ꞌvala Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó. 13 Yo táánò a ndâ ku, náa ndâ vò i mì yo, giì je bà ya yo gí gbí gàzâ tacó bà ꞌdii kû a ꞌdo tí yo lá mì yo gî, káa Mbíṛì giì ꞌvala yo toko ta ndâ Bìndi-Mbíṛì ta bà je à-cee-gî ji ndoo gítí ndâ vò i mì ndoo ꞌdáá gî gî. 14 Mbíṛì si có gítí i tí nó táánò muu ndoo náa kózò tí ndoo ꞌví sì có  nó mí to, ta bà gbì i tí nò mítí njèèkpè mû. 15 Bìndi-Mbíṛì kpò nje ndâ kpo-kpò gba ta ndâ bààcì mítí njèèkpè mû, ta bà si ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî kû ŋò bà ko tàkò ndú go bà ko tàkò ndâ ꞌduù gbí zàà ta o tí nó náa ndâ ꞌduù kû ko yí ta o bà kpò nje ndú mì wó nô.

16 À má énò, yo si ꞌbí ꞌduù ꞌví ꞌviiki yo gítí có i-zó-zò, ta có gítí pe lá. Yo delè ꞌví si ꞌduù ꞌví ꞌviiki yo gítí có ndâ kpo-kpò o, ta có gítí ngú pì, ta có gítí Ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá. 17 Ndâ i tí nò ꞌdáá káa ndâ tàzo i tí nó kèjì nô; cèe i tí nó kèjì nó a i mì Bìndi-Mbíṛì. 18 Yo ꞌví si ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kpomozo tí ndú ta bà mà tí ndú, máa ndâ yì a ndâ mbe kû ùlù ndâ basìlì nó, ꞌví zò yo lá. Ndú kû wu gbí tí ndú, máa ndâ yì a ndâ mbe kû ŋò ndâ i gbí ṛiì, káa gbí ndâ có mì ndú nò wálá, tacó à yè gbí muu ndú káa go ndâ i gítí miṛi ndú. 19 Nèté mì ndú kákáꞌi ta Bìndi-Mbíṛì tí Kùṛo ndâ mbe kili ta ṛè wó nó wálá. Káa a Bìndi-Mbíṛì ká kû ko nje ndâ mbe kû kili ta ṛè wó, a yí ká kû si ndú ꞌví dù toko gbaànjé go bà ꞌdeeke ndâ bà to tí ꞌduù mì ndâ ꞌbilì ta ndâ yèlè kû uu go có mì Mbíṛì.

Bìndi-Mbíṛì gì ta ngú ꞌválá

20 Yo táánò má cì ta ndâ Bìndi-Mbíṛì gî, wotí mì ndâ bààcì muu to tí nó gítí yo wálá. À má énò, yo kû ꞌvala go i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó tacó yè? Yo kû ꞌdi ndâ ŋa có tí nó máa, 21 «Zèè i ŋìnó lá,» «I ŋìzó ꞌví di gbí nje lo lá,» «Gàà ꞌbí ŋìnó lá,» nó tacó yè? 22 Ndâ có tí nò káa ndâ có mì ndâ ꞌduù á muu to tí nô, tacó à má zò i-zó-zò gî, à zò gî. 23 Bà ꞌdi ndâ có tí nò go tó i nô. Ndú go ndâ có mbe si ꞌduù ꞌví zè Mbíṛì nìkì co tí ŋìnó sàà kùṛo nó gî, ndú delè go ndâ có mbe si ꞌduù ꞌví si tí wó tí i lá, delè mbe si yí ꞌví kpolo tí dìì wó, káa wotí tí ndú gítí ndâ i gbí kû ꞌduù wálá.

3

1 Mbíṛì táánò ꞌvala yo ꞌdo gbí ku ta ndâ Bìndi-Mbíṛì gî. À má énò, yo koṛo có kpolo ma a i gítí ndâ i ŋìnó gbíṛì, tí bàndò tí nó náa Bìndi-Mbíṛì kû ki tí wó pí jàlàmbà mì wó gbí kùꞌbì mì Mbíṛì tí  nô. 2 Yo ꞌví koṛo muu yo kpolo ma a i gítí ndâ i gbíṛì, me gítí ndâ i muu to tí nó lá. 3 Tacó yo táánò cì gî, káa à kpónó ngùù ꞌválá mì yo mí mì Bìndi-Mbíṛì tí mbe kû dù á mì ndú ta Mbíṛì. 4 Káa ta o bà ꞌvanda Bìndi-Mbíṛì tí ꞌválá mì yo nó wúnò gí ṛo ṛi, yo delè bà ꞌvanda ta ndú gí gbí ngbaꞌo.

Ndâ ká ꞌválá ta ngú ꞌválá

5 Yo ziki ndâ vo-vò i tí nó ta go ndú tí yo muu to tí nó nó ꞌdo gbí njembí yo gî: bà bàkà bangbaya, bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii á ṛo ꞌbá lá, bà dù ta go ndâ vò i, ta bà dù ta gbolò njembí, tí bà si ndâ i ꞌdáá gî tí ndâ i bà ùlù ndú go bà ùlù Mbíṛì. 6 Tacó a ndâ ŋa ndâ vò i tí nò ká kû si kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌví tè ndâ mbe ꞌdi có mì wó lá. 7 Káa yo táánò sàà kû ṛu a ndi ŋa ndâ vò i tí nò, ta o tí nó náa ndú gèè bè ndú mí muu yo gî nô. 8 Káa yo kpónó ꞌví duu gùù, wàa yo ꞌví nè ndâ kòlòwò, ta kpo-tàkòcò, ta bà bàkà i ŋìnó mbe kû mìlìsé tí ndâ ꞌbí ꞌduù, ta bà ꞌdè vò có, ta bà ꞌdè zu có, á mí gbí . 9 Yo ꞌví ꞌdè ꞌvéṛè á ji ndâ ꞌbí ka yo lá, tacó yo kpónó si ká ŋa bà ꞌvala ndò mì yo táánò nó, ta ndâ ká cè bà bàkà i mì wó táánò nó, mí to gî. 10 Yo kpónó kû ꞌvala a ngú ŋa ꞌválá, náa à kû ꞌvìsì muu yo ta o ꞌdáá gî tí ngú muu tacó bà je cè kózò tí mbe suu yo. 11 Gbí ngú ŋa ꞌválá tí nò, ꞌbè gbí òkò tí ndâ Ìgìrígì, ta ndâ Jùdéyà wálá, ꞌbè gbí òkò tí ndâ mbe ya gí gbí gàzâ ta ndâ mbe ya gí gbí gàzâ lá wálá, ꞌbè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta nje có mì ndú me có Ìgìrígì lá nó, ta ndâ mbe ꞌdi gbí-o lá, ta ndâ i-zógó-zogo, ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ i-zógó-zogo lá nó, wálá. I ꞌdáá gî káa Bìndi-Mbíṛì, Bìndi-Mbíṛì delè a mbe toko ndâ i ꞌdáá gî.

12 Mbíṛì zè yo nìkì ma, bìndi  yí giì cu ꞌbì wó mítí yo tí ndâ ꞌdóó ꞌduù mì wó gî. À má énò, yo ꞌvala ta ndâ ꞌduù ta pétékè có, yo bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù, yo si tí yo tí i lá, yo dù tí ndâ ꞌdê ꞌduù, yo delè ꞌví zèè njembí yo. 13 Yo kònò tí yo gbí òkò tí yo, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo má bàkà vò i ta wò, wò ꞌví je à-cee-gî ji yí, á go ŋìnó náa Mbe tí ndoo je ta à-cee-gî ji yo nô. 14 Káa tó bà zè tí a kpóló-kpolo i co tí ndâ i ꞌdáá gî, mbe kû eṛe ndâ i ꞌdáá gî toko gbaànjé. 15 Yo ꞌví si ꞌdê njembí tí nó náa Bìndi-Mbíṛì je ji yo nó ꞌví tùbà kpokèjì á ji yo, tacó ŋìnò a ndeṛè bà tèꞌé tí yo toko gbaànjé máa yo dù tí ndâ bà to tí gbèe dìì nó ká nò. Nògí, yo ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì. 16 Yo ꞌví si ndâ có mì Bìndi-Mbíṛì ꞌví dù gbí njembí yo me gbolò. Yo nìbà i, yo delè ꞌví kpo-gbí-tà-tù yo gbí òkò tí yo ta muu yo me gbolò. Yo cè cè ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì ji Mbíṛì, yo ùlù ṛè wó gbí cè, yo cè ndâ cè tí nó náa a ci ndú ji Mbíṛì gî nó ji yí, ta bà ꞌdè nìkì maa gbí njembí yo. 17 Yo ꞌví ꞌdè ndâ có ꞌdáá gî, yo delè ꞌví bàkà ndâ i ꞌdáá gî, ta ṛè Mbe tí ndoo Jézù, ta ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì Buù ta ṛè mì wó.

Ŋa bà ꞌvala ndò mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌbá mì ndú gbí ngú ꞌválá

18 Yo tí ndâ nawù ndâ ꞌdakò ꞌví ꞌdi có mì ndâ ꞌdakò mì yo, tacó ŋìnò a i ŋìnó náa yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌví bàkà nó ká nò. 19 Ndâ bu niì, yo zè ndâ nawù yo nìkì maa, yo ꞌví dù ta ndú ꞌbúṛúkú-ꞌbùṛùkù lá. 20 Yo tí ndâ ꞌviì ta o ꞌdáá gî ꞌví ꞌdi có mì ndâ bu yo ta nawu yo. Tacó ŋìnò a i ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì nó ká nò. 21 Yo tí ndâ bu ndâ ꞌviì, ꞌví kpolo tàkòcò ndâ ꞌviì mì yo lá, tacó yo bà gba gbí kìì ndú. 22 Yo tí ndâ i-zógó-zogo ꞌví ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ mbe tí yo muu to tí nó nó ꞌdáá gî. Káa yo ꞌví bàkà énó me ká mítí ṛo ndú tacó bà peteke tàkòcò ndú lá, yo bàkà ta njembí yo gbaànjé, tacó bà te duù mítí Mbe tí ndoo. 23 ꞌDuù kpêtí má kû bàkà káa ŋa nèté yè wè, yí ꞌví bàkà ta njembí wó gbaànjé, goòlá yí kû bàkà a nèté mì Mbíṛì, me nèté mì ndâ ꞌduù lá. 24 Yo ꞌví te mí gbí muu yo énó máa, Mbíṛì bà ko mboo nèté mì yo ji yo ta bà bàkà yo tí ndâ ꞌviì-ꞌbá mì wó, tacó yo kû bàkà nèté a i ji Mbe tí ndoo tí Bìndi-Mbíṛì. 25 Káa Mbíṛì bà kèèndè vò i mì ndâ mbe bàkà vò i ji ndú, tacó yí me mbe ŋò gbíṛo ꞌduù gítí bà waa có mì wó lá.

4

1 Ndâ mbe tí ndâ i-zógó-zogo, yo zèè ndâ i-zógó-zogo mì yo ta tó ꞌbì. Yo te mí gbí muu yo máa, Mbe tí yo delè kuu gbíṛì.

Páwòlò kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

2 Yo nanaka muu yo mítí bà ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì. Yo ꞌví kpolo tí yo, yo delè ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì ta o tí nó náa yo má kû ꞌdeke tí yo. 3 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì máa, yí ꞌví njaanga kpokèjì bà ma có kóó mì Bìndi-Mbíṛì ji ze. Tacó ŋìnó a ndeṛè có tí nó náa ye kpónó kuu gbí zàà nó ká nò. 4 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì máa, yí ꞌví si ye ꞌví ma có tí nò ngbáṛángàꞌi, á go ŋìnó náa à tí  nô.

5 Yo ꞌví bàkà i ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá nó ta muu tí yo. Yo si o tí nó náa yo kuu bà gbèe to ta ndú nó tí o náa Mbíṛì wu ji yo tacó bà konì ndú. 6 Yo ta o ꞌdáá gî ꞌví ꞌdè banga nje, tí nje ŋìnó ta gbí  a gbí nó ta ndú, tacó wàa yo ꞌví ni ta bà ꞌvìsì có ji ndú ꞌdáá gî.

Ndâ ndòngbú ꞌvé

7 A Tìkíkùsù ká bà ꞌdè ndâ có ŋìnó náa à tí ye kàá nó ji yo. Yí a tó náꞌvindí ndoo, yí delè a ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà nèté ta njembí wó gbaànjé, tí ka ndoo bòò mì Mbe tí ndoo. 8 Ye kû tuu yí tacó wàa yí ꞌví ꞌdè ndâ có ŋìnó náa à tí ze kàá nó ji yo, wàa yí delè ꞌví je wotí ji yo. 9 Ye kû tuu ndâ Tìkíkùsù ji yo ta ꞌbí kpóló-kpolo náꞌvindí ndoo mbe tee njembí wó ꞌdáá gî mítí Bìndi-Mbíṛì, ta ṛè wó a Ònésìmò, tí ꞌdóó ꞌduù mì yo. Ndú bà ꞌvanda ndi ndâ i ŋìnó mbe bàkà tí mì ze kàá nó gbaànjé-gbaànjé ji yo gî.

10 Àrìsìtárìkù tí ka ye náa ze kpónó kuu gbí zàà ta yí ꞌvee yo ma. Márìkò tí nó tí náꞌvindí Bàrànábà, náa à ꞌdè có gítí wó á ji yo sàà gî nó, má ya gí mì yo kà, yo ꞌví te wiṛi mítí wó. 11 ꞌDakò tí nó ta ṛè wó a Jézù, náa à kû nì Júsìtò mítí wó nó delè ꞌvee yo ma. Ndâ ꞌdakò tí nò a ndâ ꞌduù taꞌô cuki, tí ndâ Jùdéyà ŋìnó, kpónó náa ze kû bàkà nèté gítí ꞌbá mì Mbíṛì á ta ndú, ndú delè kû konì ye ngé ndii gî. 12 Èpàfáràsì tí nò tí ꞌbí ꞌduù mì yo gbaànjé, tí bòò mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó, ꞌvee yo ngé ma. Yí ta o ꞌdáá gî kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé tacó tí yo, tacó wàa yo ꞌví dù tí ndâ yú ꞌduù, ta kponje nje yo gítí bà bàkà go có mì Mbíṛì wálá. 13 Ye bà ꞌdè có ta yúcó muu wó gî, máa, yí kû bàkà nèté tacó tí yo ta ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Làwòdésìyà ta Ìyèràpólìsì ta wotí ká tí . 14 Ndâ Lúkà tí nó tí tó mbe kû bàkà yeè ji ndâ ꞌduù nó, ta Démàsì ꞌvee yo. 15 Ye ꞌvee ndâ ꞌduù gbí gbata Làwòdésìyà ꞌdáá gî, ye delè giì ꞌvee niì tí nó tí Nífà, ta ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mí ꞌbá mì wó nó ꞌdáá gî.

16 À má ꞌdeke wáràgà tí nó ji yo gî, yo ꞌví te mí gbí muu yo máa, yo ꞌví ya gí bà ꞌdeke á ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Làwòdésìyà. Yo delè ꞌví ꞌdeke ꞌbí wáràgà mì ye tí nó náa ndâ ꞌduù gbí gbata Làwòdésìyà bà tuu ji yo nô. 17 Yo ꞌví ꞌdè có ji Àrìkìpúsù máa, «Te mí gbí muu lo máa, wò ꞌví cee nèté tí nó náa Mbe tí ndoo je ji wò nô.»

18 Ŋìnó káa ꞌdóó ye tí Páwòlò ká kû cu ndâ ꞌvé tí nó mí gbí wáràgà tí nó nó ta ꞌbì ye ji yo. Yo ꞌví ò-bà-mbí ye gbí zàà lá. Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, yí ꞌví bàkà nambeè ji yo.

1 Tèsàlónìkà

1

2

3

4

5

KPÉDÉLÉ TÈSÀLÓNÌKÀ

Kpédélé bà cu wáràgà mì Páwòlò ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Tèsàlónìkà

1

1 Muu ze tí ndâ mbe kû cu wáràgà tí nó a ndâ ꞌduù taꞌô: ŋìnó a ye tí Páwòlò, giì je Sìlìvánò, giì je Tìmàtéyò, ká kû cu wáràgà tí nó ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Tèsàlónìkà, tí ndâ ꞌduù mì ndâ Mbíṛì Buù, ta Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. Ze kû cu wáràgà tí nó ta bà ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì máa, yí ꞌví cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo. Yí delè ꞌví si yo ꞌví dù ta ꞌdê njembí yo.

Ŋa cè bà ꞌvala ndâ ꞌduù gbí gbata Tèsàlónìkà, ta ŋa cè bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì

2 Ze ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó tí yo ꞌdáá gî. Ṛè yo delè jé waa ꞌdo gbí nje ze ta o tí nó náa ze má kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì nó lá. 3 Bà mbí ze delè jé ta ꞌbí ṛi gbaànjé ò tí ndâ nèté tí nó náa yo kû bàkà ꞌdo gbí có mì bà tee njembí yo á mítí wó tí Mbíṛì nó lá; bà mbí ze jé ò ꞌdo tí ndâ nèté tí nó ꞌdáá gî náa yo kû bàkà ta tó njembí yo gítí Mbíṛì nó lá; à delè jé ò ꞌdo tí bà koṛo có mì yo lì kácáá mítí Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì lá.

4 Ze ŋò ni gî, máa, Mbíṛì zè yo nìkì ngé ndii gî, ndâ náꞌvindí ze. Ze delè giì ŋò ni gî, máa, a yí ká cu ꞌbì wó mítí yo, máa, yo dù tí ndâ ꞌdóó ŋìnó mì yì. 5 Ze ŋò ni énò gî, tacó Banga-Ngú-Có tí nó náa ze táánò ma ji yo nó me káa bodo có sínò lá. Ze ma ji yo a có ta wotí ká tí , tí wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, tí có náa ze ŋò ni tí yúcó gî. Yo delè ŋò ni énò ꞌdo tí ŋa ꞌválá tí nó náa ze táánò kû ꞌvala tacó tí yo si ze kuu mì yo kà nó gî. 6 Yo táánò gì tí ndâ mbe ṛu ndi ze. Yo delè giì gì tí ndâ mbe ṛu ndi Mbe tí ndoo ꞌdo gbí bà kònò séꞌi mì yo. Ndâ mbe kû mèèkèꞌi tí yo táánò ꞌdee yo kìgìṛìgìì gî, káa à giì wu bà ùnje gítí Banga-Ngú-Có ta líkíꞌo ji yo a Bèṛi-mì-Mbíṛì.

7 Tacó énò, ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí ndâ to Mèsìdónìyà ta ndâ to Àkáyà giì ŋò bà kònò séꞌi ta líkíꞌo muu Banga-Ngú-Có ni a i ꞌdo mì yo. 8 Tacó ndú ꞌdi me káa tàwo bà ma có mì Bìndi-Mbíṛì mì yo cuki lá. Có bà tee njembí yo mítí Mbíṛì delè wu cee muu to tí ŋa ŋìnó náa gbí ndeṛè bà ꞌdè có mì ze ji ndâ ꞌduù gítí  kákáꞌi wálá. 9 À ndí  kpónó a ndâ ꞌduù ká kû dìtà ŋa nèté tí nó náa ze táánò ꞌbìtà bà bàkà gbí òkò tí yo nó ji ze. À delè káa ndâ ꞌduù ká kû dìtà ŋa bà ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ bààcì gítí Mbíṛì, ta tàwo bà bàkà nèté mì cèe Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nó mì yo ji ze. 10 À ꞌdáá káa ndâ ꞌduù ká kû ꞌvanda ndi có bìndi yo gítí bà gì ꞌViì-mì-Mbíṛì ꞌdo gbíṛì ji ze, ꞌViì-mì-Mbíṛì tí nó tí Jézù, náa Mbíṛì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nô, Jézù tí nó tí mbe ꞌvala ndoo á ꞌdo kùṛo kpo-tàkòcò tí nó náa Mbíṛì kèjì tí  gítí ndâ ꞌduù nô.

2

Nèté mì Páwòlò gbí gbata Tèsàlónìkà

1 Yo ta kpéétí yo ŋò ni gî, máa, ze táánò co gí mì yo kà me kùnga wiṛi lá. Ze ya gí mì yo ta ndeṛè, bìndi  ndeṛè mì ze nò giì yù gî, ndâ náꞌvindí ze. 2 Yo ŋò ni gî máa, ze táánò ta ꞌbí o á kùṛo bà ya ze gí mì yo kà ꞌde kpo-se-muu, ze delè giì ꞌde bà ŋonoko ze mì ndâ ꞌduù gbí gbata Fìlípì gî. Káa àá táánò a Mbíṛì mì ze ká je wotí ji ze, náa ze giì ma tí  ta Banga-Ngú-Có mì wó ji yo á mí kùṛo ndâ kpo-kpò mbe kû jòò gbí có ta yí nò. 3 Ṛèngbó có tí nó náa ze kpónó kû ma ji yo nó me ꞌvéṛè lá; à me vò kóṛó-koṛo có lá; à delè me có ta tiṛì ká gbí  lá. 4 À me énò lá. À káa Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌdóó có mì wó gbí njembí wó ká ŋò ze ni tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa yì má kpili Banga-Ngú-Có ji ze, ze bà ni bà ꞌdòkò ndi  á go yí  á ji ndâ ꞌduù gî. À má énò, ze kû ꞌdè có me tacó bà peteke tàkòcò ndâ ꞌduù lá. Ze kû ꞌdè có a i tacó bà peteke tàkòcò wó tí Mbíṛì, tí mbe kû ŋò ndâ ŋa có gbí njembí ze. 5 Yo ŋò ngbáṛángàꞌi ni gî, Mbíṛì delè ŋò ni gî máa, ze jé ꞌdè ꞌvéṛè ji yo tacó bà peteke tàkòcò yo nò lá. Ze delè jé bàkà tiṛì tacó bà ꞌde i ꞌdo tí yo lá. 6 Ze jé pà kpokèjì tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ùlù tí  ta ze nò lá. Ze pà ndâ i tí nò ꞌdo mì yo lá. Ze delè pà ndú ꞌdo mì ndâ ꞌbí ꞌduù lá.

7 Ŋìnò táánò bà dù a ndâ i ŋìnó náa ze bà kùmùkù yo, máa, yo bàkà ji ze, sé náa ze a ndâ tú mì Bìndi-Mbíṛì nò, káa ze táánò ya gítí ndâ ŋa ŋìnò lá. Ze táánò dù gbí òkò tí yo ta pétékè ꞌbì ze, go ꞌbì niì mbe kû kpolo tí dó ꞌviì mì wó. 8 Tacó énò, go yo táánò tí ze ngé ndii gî. Ŋa go yo tí nò táánò tí ze nò! Go yo giì te ze cuki me ká gítí bà ma Banga-Ngú-Có ji yo lá. À giì te mítí ze delè a go bà ꞌvala ta ṛè mì yo. Yo táánò a ndâ wú-gbí-ṛé ze.

9 Go bà ꞌva mbí yo gítí ndâ ŋa seṛè nèté tí nó náa ze táánò kû bàkà nó kuu tí ze, ndâ náꞌvindí ze. Síí gbí o bà bàkà nèté tacó bà ꞌde ndâ i mì ze gítí miṛi ze ta o tí nò náa ze táánò kû ma ta Banga-Ngú-Có ji yo nò wálá. Ze táánò ŋò ṛi ni lá. Ze delè ŋò bèbìlì ni lá. Ze táánò kû bàkà ndâ ŋa seṛè nèté tí nò énò, tacó wàa, ze ꞌví pèè ta mbí ꞌbí ꞌduù gbaànjé tacó ꞌbí i ta o tí nò náa ze táánò kû ma ta Banga-Ngú-Có ji yo nò lá.

10 Yo ŋò ta ṛo yo gî, Mbíṛì delè ŋò gî, máa, ze táánò kû ꞌvala ta yo gbí tó ŋa kpokèjì. Ze ꞌvala ta yo ta banga tí , ta tiṛì mì ze gítí yo wálá. 11 Yo ŋò ni gî, máa, ze táánò kû kpo-gbí-tà-tù yo ká go bà kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌviì mì bu ndú. Ze kû je wotí ji yo ká go bà je wotí mì bu ndâ ꞌviì á ji ndâ ꞌviì mì wó. Ze delè kû do mítí yo náa yo má bàkà i mbe lè gî ká go ŋìnó náa bu ndâ ꞌviì kû bàkà ta ndú. 12 Ze táánò a ndâ mbe kû nìbà kpokèjì ŋìnó jáá nó ji yo. Ze a ndâ mbe kû je wotí ji yo. Ze delè a ndâ mbe kû ꞌdeke tí ze ji yo, máa, yo ꞌví co tí kpokèjì ŋìnó mbe kû nìkì tí Mbíṛì, tí mbe kû tèꞌé tí yo gí gbí ngba wó, delè tí mbe kû tèꞌé tí yo máa, yo ꞌví dù tí ndâ bòò-gba mì yì nô.

13 Ze ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó tí yo, tacó ta o tí nó náa ze táánò ya tí  ta có mì wó tí Mbíṛì gí mì yo kà nó, yo giì ùnje gítí  gî. Yo ùnje gítí  nò me go bà ùnje mì ꞌduù gítí có mbe co ꞌdo gbí nje ꞌbí ka wó ꞌduù á muu to tí nó nò lá. Yo ùnje gítí  a i go bà ùnje mì ndâ ꞌduù gítí có mbe co ꞌdo gbí nje Mbíṛì. À dú káa yúcó, có tí nò náa ze táánò ma ji yo nò a có mbe co ꞌdo gbí nje Mbíṛì, à me có náa ꞌbí ꞌduù ká koṛo ꞌdo gbí muu wó nò lá. A có tí nó mì Mbíṛì mbe dù kû bàkà nèté gbí njembí ndâ mbe ùnje gítí  gî nô. 14 Tacó yo tí ndâ náꞌvindí ze kpónó kû co ká ndírí tí gbèe kpokèjì tí nó náa ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí ndâ to Jùdéyà kû co tí  nô. Tacó yo kû mbu ji bà mèèkèꞌi tí yo mì ndâ ꞌdóó nambe yo jé ká go ŋa bà mbu ndú ꞌbì ndâ nambe ndú tí ndâ Jùdéyà, 15 tí ndâ mbe zi Mbe tí ndoo tí Jézù. A ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò táánò ká ziki ndâ ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Àá táánò a ndú tí ndâ Jùdéyà ká kû mèèkèꞌi tí ze. I tí ndú a bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû kpolo tàkòcò Mbíṛì, giì je bà jòò gbí có ta ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 16 A ndú táánò ká kû bàkà bà jòò gbí có, ta bà nè kpokèjì bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌdo tí ze, tacó wàa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌví ꞌde ta ꞌválá lá. Ndú kû bàkà vò i ká mí pí ka wó vò i. Káa ndú bà ꞌde mbèlè kpo-tàkòcò mì Mbíṛì mítí ndú.

Go bà co wiṛi gí Tèsàlónìkà kákáꞌi kuu tí Páwòlò

17 Káa à má gítí ze, ndâ náꞌvindí ze, ꞌdo tí o tí nó táánò náa ndoo njèè ta gbí òkò tí ndoo ta làmbu o nó, à káa kùfolofo dìì ze ká kàá, káa njembí ze ꞌdáá gî a i mì yo kà. Ze bàkà ŋa i muu to tí nó cee gî, tacó wàa ndoo ꞌví ŋò ta tí ndoo kákáꞌi, 18 tacó kôꞌo tí yo bàkà có bà zi ze gî. ꞌDóó ye tí Páwòlò nó bàkà dú káa ndi ye tacó bà ŋò yo, káa Vò-ꞌduù-tí-nò nè kpokèjì ꞌdo tí ye gî. 19 Yo kû koṛo có máa a ndâ ꞌdi ká bà te líkíꞌo mítí ze kùṛo Mbe tí ndoo tí Jézù ta o bà gì yí wúnò? À me yo lá? A yo wúnò ká bà dù tí ndâ ngbù êṛé náa ze bà seke mí gbí muu ze, kû dùlù ta tí ze ta ŋa  wálá kùṛo Mbe tí ndoo tí Jézù. 20 Tacó a yo ká kû mba ze. À delè káa yo ká kû peteke tàkòcò ze.

3

1 Bà zèè njembí ze gítí bà njèè gbí òkò tí ndoo dúú kû ya tí  mâ giì co tí ze gî, ndòngbú có mì ze giì dù énò máa, à nìkì tí ze á bà tuu Tìmàtéyò ya tí  ji yo kà, wàa ze ta Sìlìvánò ꞌví dù ŋìndi ze gbí gbata Àtínà. 2 Tacó énò, ze giì tuu Tìmàtéyò tí náꞌvindí ze, tí ka ze náa ze kû bàkà nèté mì Mbíṛì tí nèté bà ma Banga-Ngú-Có mì Bìndi-Mbíṛì ta ndú nó, máa, yí ꞌví ya gí bà konì yo ta bà sè ta nèté gítí bà tee njembí yo mítí Mbíṛì mí tà to tí kpoò. 3 Ze bàkà énò tacó wàa, njembí yo ꞌdáá gî ꞌví me ta duù gbí ŋa vò o tí nó náa yo kpónó gbí  nô. Yo delè ta kpéétí yo ŋò ni gî, máa, ŋìnò a ŋa ŋìndi ndoo gbí tú ndoo. 4 Tacó ze táánò kû ci yo ta o tí nó náa ze kuu tí  mì yo kà nó énó máa, «O bà mèèkèꞌi tí yo mì ndâ ꞌduù ká kèjì! O bà mèèkèꞌi tí yo mì ndâ ꞌduù ká kèjì!» Káa à kpónó nò a yí  náa yo kû ŋò mítí yo nò. 5 Ye táánò tuu Tìmàtéyò nò énó máa, yí ya gí bà ŋò máa, yo ká kpòò kû tee njembí yo mítí Mbíṛì wè? Tacó ṛé ze kaṛa ta gúku gî, máa ndâ-ꞌbî-lá, wotí mì Vò-ꞌduù-tí-nò mbe kû eendi ndâ ꞌduù gítí vò i nó bà ndii muu wotí mì yo, tí ŋa ŋìnó náa ndâ nèté tí nó náa ze táánò bàkà gbí òkò tí yo kà nó bà ya sínò.

6 Káa Tìmàtéyò giì dele ndi wó ꞌdo mì yo kà ji ze ta ngú có mbe peteke tàkòcò ze énó máa, yo kû tee njembí yo mítí Mbíṛì, yo kû ꞌvala ta ndâ ꞌduù ta tó njembí yo, tàkòcò yo ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi gítí ze, yí delè giì ꞌdè có ji ze máa, kôꞌo tí ze bà ziki yo kà gî, go ŋìnó náa kôꞌo tí yo kû kaṛaka ta ṛé ze kàá gî nô. 7 A có bà tee njembí yo mítí Mbíṛì nò ká kû ꞌdèè njembí ze gbí ndâ ŋa bà mèèkèꞌi tí nó náa à kû mèèkè mítí ze kàá nô, ndâ náꞌvindí ze. 8 Njembí ze kpónó ki tí to gî, tacó ze ꞌdi gî máa, ꞌbì yo ká kácáá kuu tí Mbe tí ndoo. 9 Ze kpónó ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì gbí ŋa nje có yè gítí ŋa bà peteke tàkòcò ze tí nó náa ze kpónó tí  kuu kùṛo wó tí Mbíṛì tacó tí yo nó! 10 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì ta síí gbí  wálá, tacó wàa, yí ꞌví si ndoo ꞌví ꞌde tí ndoo kákáꞌi. Tacó wàa, ze ꞌví je ndâ ꞌbí i ŋìnó mbe gboo ꞌdo tí bà tee njembí yo mítí wó tí Mbíṛì gî nó ji yo.

11 Ze kû ꞌdeke tí ze ji yí tí Mbíṛì tí Bu ndoo, ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, ndú ꞌví ꞌviindi kpokèjì bà ya gí mì yo kà ji ze. 12 Ze kû ꞌdeke tí ze énó máa, Mbe tí ndoo ꞌví je bà ꞌvala ta tó njembí mí gbí òkò tí yo ji yo, yí delè ꞌví si yo ꞌví ꞌvala ta ndâ ꞌbí tende ꞌduù ta tó njembí yo á go cè bà ꞌvala ndoo ta ndoo. 13 Tacó wàa yí ꞌví bàkà yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta bà lê tí yo wálá, náa yí tí Mbíṛì kaa yo mò gí mì wó gî á kùṛo wó tí Mbíṛì mì ndoo tí Bu ndoo, ta o bà gì ndâ Mbe tí ndoo Jézù ta ndâ tó ꞌduù mì wó wúnò.

4

Ŋa bà ꞌvala ndò ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì nô

1 À má énò, ze kpónó kû wa ji yo a gbí ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù énó máa, yo kákáꞌi ꞌví ne ꞌdo tí ŋa kpokèjì ꞌválá ŋìnó mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì, náa yo táánò ŋò ꞌdo mì ze nó lá, ndâ náꞌvindí ze. Yo co ká tí gbèe kpokèjì tí nò, á go ŋìnò náa yo kpónó kuu nje  nò dúú kû ya tí . 2 Tacó yo ŋò ndâ i tí nó náa ze táánò nìbà ndú ji yo á ꞌdo gbí wotí mì Mbe tí ndoo Jézù nó ni gî.

3 Có gbí njembí Mbíṛì gítí yo énó máa, yo ꞌví dù tí ndâ tó ꞌduù, wàa yo ꞌdáá gî ꞌví dù janga-jàngá gí ndiì á ꞌdo tí ndâ vò i. Yo delè ꞌdáá gî ꞌví dù tí ndâ ngbáṛángà ꞌduù mbe kû kììꞌbà ꞌdo tí bà bàkà bangbaya. 4 Wàa yo ꞌdáá gî ꞌví kò niì gbí tó kpokèjì náa ndâ ꞌduù kû te duù mítí , 5 yo dù ta go bà dù ta ndâ niì sàkàmàà go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà peteke tàkòcò Mbíṛì ni lá nó lá. 6 Có gbí njembí Mbíṛì gítí yo delè énó máa, ꞌbí ꞌduù ꞌví giṛiꞌo ta ꞌviya gítí náꞌvindí wó ta bà tèṛì cìkii nawù wó nò lá. Ze táánò ꞌdè có tí nò ji yo sàà kùṛo gî. Ze delè giì ci yo énó máa, Mbíṛì bà waa có mítí ndâ mbe bàkà ŋa i-ꞌviya tí nò ta wotí ká tí  nò gî. 7 Mbíṛì táánò tèꞌé tí ndoo me gítí gìlìnì lá; yí tèꞌé tí ndoo tacó wàa ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌdóó ŋìnó mì wó tí Mbíṛì. Yí tèꞌé tí ndoo tacó wàa ndoo ꞌví dù janga-jàngá gí ndiì ꞌdo tí ndâ vò i. 8 À má énò, ꞌduù má nè tù wó ꞌdo tí bà ꞌdi có tí nó náa ze kû ꞌdè nó gî, yí kû nè tù wó nò me ꞌdo tí bà ꞌdi có mì ze tí ndâ ꞌduù go yí lá, yí kû nè a i ꞌdo tí bà ꞌdi có mì Mbíṛì tí mbe je Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji yí tí ꞌduù tí nò.

9 À má gítí có bà zè ndâ náꞌvindí yo nìkì maa, ndeṛè bà cu wáràgà mì ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ze á ji yo gítí ŋìnò wálá, tacó Mbíṛì táánò nìbà ŋìnò ji yo gî. 10 À delè dú káa yúcó máa, yo kpónó kû zè ndâ náꞌvindí yo gbí ndâ to Mèsìdónìyà ꞌdáá gî nìkì maa. Káa ze kpónó kû ꞌdeke a tí ze ji yo tí ndâ náꞌvindí ze énó máa, yo ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo dúú kû ya tí  gí kùṛo nìkì ndii ŋìnó náa yo kû bàkà kpónó nó gî. 11 Yo bàkà wotí gítí  énó máa, gbínje ꞌví dù gbí òkò tí yo lá. Bìndi , yo ꞌví koṛo có me gbolò a i gítí bà bàkà nèté tacó bà ꞌde i-zó-zò mì yo, á go có tí nó náa ze táánò ꞌdè ji yo nô. 12 Yo ko tí yo ta ꞌbì yo, tacó wàa, ndâ ꞌbí tende ꞌduù ꞌví ùlù ta ṛè yo énó máa, yo me ndâ mbe kû zò i gbí wuꞌo mì ndâ ꞌbí ꞌduù nò lá.

O bà gì Mbe tí ndoo wúnò

13 Go bà ꞌdè có ji yo gítí ndâ ku kuu tí ze, ndâ náꞌvindí ze. Yo si bà dù ta sé có gbí njembí yo ngé ndii gî tacó tí ndâ ꞌbí ka yo ŋìnó mbe cì gî nó mí to. Tacó ŋìnò a ŋa i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe koṛo có gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó ká nò. 14 Ndoo lê má ùnje gî, máa, Jézù táánò cì gî, bìndi  yí giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, gbí  énó máa, Mbíṛì bà ꞌvala ndi ndâ ꞌbí ka ndoo ŋìnó mbe cì gî nó ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ta ṛè mì Jézù, ká go bà ꞌvala ndi wó tí Jézù nò, bìndi  a yí tí Jézù ká bà gì gí bà tè kùṛo ndú ya tí  gí gbíṛì. 15 Có tí nó náa ze kpónó kèjì gí bà ꞌdè ji yo nó a có mbe co ꞌdo gbí nje Mbíṛì. Kòcò Mbíṛì énó máa, ta o bà gì Mbe tí ndoo kákáꞌi wúnò, ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ wu ꞌduù ta ṛi tí nò nó bà yee mì wó kùṛo si ndâ ꞌduù ŋìnó mbe cì sàà gî nó mí ndiì wálá. 16 Tacó ta o tí nò, à káa ꞌdóó Mbe tí ndoo ká bà gì ꞌdo gbíṛì gí muu to tí nô. Yí bà gì gí bà ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà. Bìndi , kùṛo ndâ basìlì mì Mbíṛì bà giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù. Gbí mòngò mì Mbíṛì bà giì me tí, bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì mbe cì sàà gî nó ká bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú á kùṛo má kózò gî nó, 17 àá bà giì tèꞌé tí ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe cì lá nó á gí mì ndú gbí kùlù mù tàṛì, tacó wàa, ndoo ꞌví kaa toko gbaànjé ta ndú ya gí kùṛo Mbe tí ndoo gbí pípìṛi, gí bà dù ngbé kà á mì ndoo ta ndú kà. 18 À má énò, yo yìì tí yo gbí òkò tí yo ta o ku ta ndâ có tí nò.

5

Yo ꞌviindi tí yo á gítí o bà gì Mbe tí ndoo

1 Káa à má gítí sè ndâ sili, ta ndâ pì, ta ndâ o bà bàkà tí mì ndâ i tí nò, ze bà cu mbè có gítí ndú ji yo wálá, ndâ náꞌvindí ze, 2 tacó yo ta kpéétí yo ŋò ni gî, máa, o bà gì Mbe tí ndoo kákáꞌi wúnò bà dù go bà gì mbe ngbà ta bèbìlì. 3 Ndâ ꞌduù ta o tí nò bà dù kû koṛo có máa, «Vò i wálá.» Káa ndú giì gu maa káa ndiì ta bà gbo ndú mì vò i, go bà gbaaka niì mì gó-káyì, bìndi  ꞌbí i náa ndú bà bàkà nó wálá.

4 Káa yo kpónó kû ꞌvala me gbí ꞌdíꞌdiꞌo tacó wàa o tí nò ꞌví gbaaka tí  ta yo á go bà gbaaka yo mì mbe ngbà nò lá, ndâ náꞌvindí ze. 5 Tacó yo ꞌdáá gî a ndâ ꞌviì gbí ngbaꞌo, tí ndâ ꞌviì gbí ngbàà ṛi. Ndoo ta ndoo ꞌdáá gî me ndâ ꞌduù gbí ꞌdíꞌdiꞌo lá. 6 À má énò, ndoo tèṛì á go i mì ndâ ꞌbí ꞌduù lá. Ndoo dù tí zòꞌo ta ṛo ndoo ngbáṛángàꞌi. 7 Tacó ndâ mbe tèṛì kû tèṛì a i ta bèbìlì. Ndâ mbe kû sa ta pe delè kû sa a i ta bèbìlì. 8 Káa ndoo a ndâ ꞌduù gbí ngba ṛi, à má énò, ndoo dù ta ṛo ndoo ngbáṛángàꞌi. Ndoo si bà tee njembí ndoo mítí Mbíṛì, giì je bà zè Mbíṛì nìkì maa, ꞌví dù go kùngù tacó bà lì ta zíꞌi ꞌdo tí ndoo gbí gó. Wàa, bà koṛo có lì mítí Mbíṛì ꞌví dù tí i bà lì mû ꞌdo tí muu ndoo gbí gó. 9 Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí ndoo me tacó bà mbu ndoo gí tàkò có mì kpo-tàkòcò mì wó lá. Yí bàkà a i tacó bà ꞌvala ndoo ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, 10 tí mbe cì tacó tí ndoo. Tacó wàa, ndoo ꞌví dù toko ta ndú si ndoo kpónó kû ꞌvala muu to tí nó nô; delè tacó ndoo ꞌví dù toko ta ndú bìndi bà cì ndoo. 11 À má énò, yo je wotí ji ndâ ꞌbí ka yo. Yo konì tí yo gbí òkò tí yo á go ŋìnó náa yo kû bàkà kpónó nô.

Ndòngbú có

12 Ze kû ꞌdeke a tí ze ji yo énó máa, yo ꞌví te duù mítí ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ kpo ꞌduù kùṛo yo, mbe kû bàkà nèté bà nìbà tó kpokèjì ji yo ta ṛè mì Mbe tí ndoo nô, ndâ náꞌvindí ze. 13 Yo te duù mítí ndú ndii bà te duù mì yo mítí sè ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Yo ꞌdè nìkì maa ji ndú tacó nèté tí nò náa ndú kû bàkà nò. Yo delè ꞌví ꞌvala gbí òkò tí yo nìkì maa.

14 Ze kû yù ꞌdo mì yo a nambeè énó máa, yo ꞌví ꞌdè có gítí bà bàkà nèté ji ndâ mbe kpó tí kpoò, ndâ náꞌvindí ze. Yo je wotí ji ndâ ꞌduù ŋìnó á gbí òkò tí yo ta wotí bà te ṛo ndú gí yaà kùṛo ndâ ꞌduù á tí ndú wálá nô. Yo konì ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí ndú wálá nô. Yo delè ꞌví kònò ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 15 Yo kèèndè vò i gbí òkò tí yo lá. À ꞌví dù gbí njembí yo ta o ꞌdáá gî káa có gítí bà bàkà tó i gbí òkò tí yo, ta có gítí bà bàkà tó i ji ndâ ꞌbí tende ꞌduù. 16 Yo ꞌví dù ta pétékè tàkòcò yo ta o ꞌdáá gî. 17 Yo ꞌví kaṛa tà bà ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì lá. 18 Yo má gbí dà, yo ꞌví ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, à delè má volo mítí yo gî, yo má gbí mbúlùwu, yo ꞌví ꞌdè nìkì maa ji yí, tacó ŋìnò a ŋa có ŋìnó náa à gbí njembí wó gítí yo tí ndâ mbe kû ꞌvala ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó ká nò.

19 Yo ꞌví ꞌbuuku muu wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì lá. 20 Yo delè ꞌví go ꞌvéṛè mítí có ŋìnó náa a Mbíṛì ká wu mí gbí nje ꞌduù nó lá. 21 Yo ꞌviiki gbí có kùṛo má kózò gi. Yo má ꞌde có tí nò tí yúcó, yo ꞌví nanaka muu yo mítí , 22 káa yo má ꞌde tí ꞌve có, yo ꞌví mò tí yo ꞌdo tí ndâ ꞌve i ꞌdáá gî gî. 23 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí mbe kû je tó bà dù ndò ji ndâ ꞌduù, máa, yí ꞌví kaa yo mò gí mì wó. Yí ꞌví si yo ꞌví dù ta gbí dìì yo nìkì maa, ta bà lê tí yo wálá, ta vò i tí lilí yo wálá, ta njembí yo ngbáṛángàꞌi kû ù ta ndi bà gì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. 24 Mbíṛì tí mbe tèꞌé tí yo bà si yo ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà sóló i wálá, tacó yí me mbe ne ꞌdo tí po ngo nje wó lá.

25 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ze, ndâ náꞌvindí ze.

26 Yo ꞌvee ndâ náꞌvindí ze kà ta njembí bà zè Mbíṛì tacó tí ze.

27 Ye kû be ji yo a tí Mbe tí ndoo énó máa, yo ꞌví ꞌdeke wáràgà tí nó ji ndâ náꞌvindí ndoo á mì yo kà ꞌdáá gî.

28 Nambeè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌví dù ta yo.

2 Tèsàlónìkà

1

2

3

BÀ SÓ TÈSÀLÓNÌKÀ

Bà só bà cu wáràgà mì Páwòlò ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Tèsàlónìkà

1

1 Muu ze tí ndâ mbe kû cu wáràgà tí nó a ndâ ꞌduù taꞌô: ŋìnó a ye tí Páwòlò, giì je ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò. Ze kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì tí Bu ndoo, tí ndâ ꞌduù mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mí gbí gbata Tèsàlónìkà. 2 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí Bu ndoo, ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, ndú ꞌví cù ꞌdê ngo cù ndú mítí yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa.

Bà waa có ta o bà gì Bìndi-Mbíṛì wúnò

3 Àá mì ze a ndeṛè tacó bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì go ŋìnó náa à tí  tacó tí yo ꞌdáá gî, ndâ náꞌvindí ze, tacó yo kpónó kû tee njembí yo mítí Mbíṛì ta wotí tí  ndii ŋìnó sàà kùṛo gî. Yo delè kû zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì ta banga tí  ngé ndii gî. 4 Ze kû mba tí ze ta ṛè yo kùṛo ndâ ꞌbí mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, tacó à tà kpêtí má kû pèè mbí yo ta bà mèèkèꞌi tí yo, yo kpòò kû tee káa njembí yo mítí Mbíṛì.

5 Gbí có bà tee njembí yo kácáá mítí Mbíṛì nò énó máa, yo ŋò ni gî máa, yí a mbe waa yúcó. Káa mboo tàkò ŋa i tí nò náa yo kû me nò a bà bàkà yo mì Mbíṛì tí ndâ bòò-gba mì wó tí Mbíṛì. 6 Mbíṛì bà waa có ta yúcó, yí bà kèèndè mbugo tí nó náa yo kuu gbí  nó á mítí ndâ mbe kû mbu yo nó gî. 7 Bìndi  yí bà kaa yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa à kpónó kû mèèkèꞌi tí yo nó mítí tó bàndò tí nó náa yí bà kaa ze mítí  nó ta o bà tùbà tí Jézù mì wó ꞌdo gbíṛì ta ndâ basìlì mì wó tí Mbíṛì, náa yí je wotí ji ndú. 8 Jézù ta o tí nò bà da nó gì co gbí ngba wu gí bà kèèndè có ndâ vò i mì ndâ mbe si Mbíṛì tí có lá, ta ndâ mbe biya bà ùnje gítí Banga-Ngú-Có mì wó tí Jézù tí Mbe tí ndoo, ji ndú. 9 Ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò bà mbu ji bà waa có mítí ndú, énó máa, ndú ꞌví dù tí ndâ vóló-volo ꞌduù dúú bà ya tí , giì je bà mò ndú ꞌdo kùṛo Mbe tí ndoo gî, à delè bà mò ndú ꞌdo gbí ngba wotí mì wó gî. 10 Yí bà me ndâ i tí nò a i ta o tí nó náa yí bà gì tí , tacó wàa, ndâ ꞌduù tí nó náa yí kaa ndú mò gí mì wó gî nó ꞌví ùlù yí, ta bà te duù mítí wó nô. Yo ta o tí nò delè bà dù kuu gbí òkò tí ndâ mbe kû ùlù Jézù, tacó yo ùnje gítí yúcó tí nó náa ze táánò ꞌdè ji yo nó gî.

11 Ŋìnò a ndeṛè bà ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì ta o ꞌdáá gî ká nò. Ze kû yù nambeè ꞌdo mì wó, máa, yí ꞌví si yo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù mbe ꞌvii tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa yí tèꞌé tí ndú gî, yí delè ta wotí mì wó ꞌví si yo ꞌví bàkà go ndâ tó có tí nó ꞌdáá gbí njembí yo nô, tacó wàa, yo ꞌví cee ta nèté tí nó náa yo kû bàkà yee tí kpónó nó ꞌdo gbí có mì bà tee njembí yo mítí wó. 12 Gbí ŋa kpokèjì tí nò, ndâ ꞌduù bà ùlù ṛè Mbe tí ndoo Jézù ꞌdo gbí có mì yo, ndú delè bà ùlù ṛè yo ꞌdo gbí có mì wó, á ꞌdo gbí nambeè mì Mbíṛì, delè ꞌdo gbí nambeè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.

2

Vò-ꞌduù-tí-nò

1 À má gítí Ṛi bà gì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ta có gítí bà kili ndoo toko gbaànjé mí mì ndoo ta ndú ta Ṛi tí nò, 2 kòcò ze ji yo énó máa, yo ꞌví co ká ngé kû gu ta gúku ꞌdo gbí có mì ꞌbí ꞌduù mbe bàkà tí wó tí mbe ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, ta ndâ mbe kû fiini có énó máa, Ṛi tí nò co sàà gî nó lá. Njembí yo delè ꞌví mù ꞌdo gbí có mì ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdè ꞌvéṛè ji yo énó máa, a ze ká cu wáràgà ji yì ta ŋa có tí nò nò lá.

3 Yo si ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo gítí bà koṛo ŋa ndâ có tí nò lá. Tacó Ṛi tí nò tí Ṛi bà gì Mbe tí ndoo nò bà co a i bìndi bà gì ꞌduù tí nó tí gbolò mbe kû gbì gbí njembí wó gítí vò i ta Mbíṛì nô. ꞌDuù tí nò náa muu wó bà ꞌva tí to nò, 4 a mbe kû jòò gbí có ta ndâ bààcì ꞌdáá gî. Yí delè a mbe si tí wó tí i ndii ndâ i tí nó náa ndâ ꞌduù kû ci i ji ndú nó ꞌdáá gî. Yí si tí wó tí gbolò i tí ŋa ŋìnó náa ndú kpónó nje bá ta Mbíṛì ká gbaànjé. Yí delè kpónó kû kò kò ji ndâ ꞌduù máa, yì lá a Mbíṛì.

5 Bà mbí yo ó-ò? Ye táánò ꞌdè có gítí bà co Ṛi bà gì Bìndi-Mbíṛì nò ji yo ta o tí nó náa ye táánò kuu mì yo kà nó lá? 6 Yo delè ŋò i tí nó mbe kû zèè ꞌduù tí nó ta yúcó mì wó wálá nó, tii mí to, di tí o bà co Ṛi tí nó náa à ci nó, ni gî. 7 Bà jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì kpónó kuu tí , káa, a i náa à kû bàkà tí a i gbí ŋa kpokèjì ŋìnó náa bà ꞌdi gbí  kpò ndâ ꞌduù muu to tí nó gî, yee tí o tí nó náa à má mò i tí nó mbe kû nè kpokèjì ꞌdo tí  nó á ꞌdo tí kpokèjì má kózò gî, 8 bìndi  ꞌduù tí nò tí mbe kû gbì gbí njembí wó gítí vò i ta Mbíṛì nò bà giì co gí gbí ngbàà ṛi. Bìndi  Mbe tí ndoo Jézù bà giì zi yí, ta bà òlò woò gbí nje wó mítí wó, bà co Jézù ta ngba wó bà zi yí gî.

9 Bà gì ꞌduù tí nò tí mbe kû gbì gbí njembí wó gítí vò i ta Mbíṛì nò bà dù a i ta wotí mì Vò-ꞌduù-tí-nò. Yí bà gì gí bà bàkà ndâ mbù seṛè ta gbí ndú wálá, ta bà tùbà ndâ mbó, ta bà bàkà ndâ kpo-kpò i, 10 ta bà bàkà ndâ vo-vò tiṛì tacó bà ee ta ndi ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ kánjí ku nô, tacó ndú biya bà dù ta go yúcó, tacó wàa ndâ yì ꞌví ꞌde tí  ta ꞌválá nò gî. 11 Tacó énò, Mbíṛì kû tuu vò muu ji ndú, tacó wàa, ndú ꞌví ùnje ká gítí ꞌvéṛè. 12 Mbíṛì bàkà énò tacó bà waa có mítí ndâ mbe si bà co tí kpokèjì ŋìnó jáá nó mí to, káa àá giì nìkì tí ndú a bà co tí lókó-loko kpokèjì nô.

Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí yo tacó bà ꞌvala yo

13 Káa àá mì ze a ndeṛè tacó bà ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó tí yo ta o ꞌdáá gî, ndâ náꞌvindí ze, tí ndâ wú-gbí-ṛé Mbe tí ndoo. Tacó Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí yo ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó tacó bà ꞌvala yo ta bà bàkà yo mì Bèṛi-mì-Mbíṛì tí ndâ ngbáṛángà ꞌduù, delè ta ba ùnje mì yo gítí yúcó. 14 Mbíṛì tèꞌé tí yo tacó bà ꞌvala yo nò a i ꞌdo gbí bà ma Banga-Ngú-Có mì ze ji yo, tacó wàa yo ꞌví ꞌde tí  ta bàndò bà dù yo ŋìndi yo gbí ngba Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. 15 À má énò, yo ꞌdò kò yo mí to tí kpoò, wàa yo ꞌví kpolo tí có tí nó náa ze táánò ꞌdè ji yo ta nje ze, ze delè giì cu ji yo ta wáràgà nô, ndâ náꞌvindí ze.

16 Ze kû ꞌdeke tí ze tacó tí yo ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí Bu ndoo, tí mbe kû zè ndoo nìkì maa, náa yí giì je tí  ta ꞌdê njembí ji ndoo dúú kû ya tí , giì toko ta bà koṛo tó có gítí ꞌválá bìndi ku mì ndoo, á ꞌdo gbí nambeè mì wó, 17 énó máa, ndú ꞌví si njembí yo ꞌví dù tí yú njembí gbí bà bàkà ŋa ndâ tó i ꞌdáá gî, delè gbí bà ꞌdè yúcó.

3

Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ze

1 Ndòngbú có mì ze ji yo ꞌví énó máa, yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ze, ndâ náꞌvindí ze. Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví si có mì Mbe tí ndoo ꞌví ꞌvèè gálà-gálà, wàa ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌdi nó ꞌví te duù mítí , á go ŋìnó náa yo kpónó kû te ta duù mítí  nô. 2 Yo delè ꞌví ꞌdeke tí yo énó máa, yí tí Mbíṛì ꞌví ꞌvala ze á ꞌdo ꞌbì ndâ mbe vò muu tí nó tí ndâ vóló-volo ꞌduù nó, tacó ndâ mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá nó ògbù ngé. 3 Káa Mbe tí ndoo me mbe ꞌdè có gî, wàa yí giì ŋònòkò gbí ꞌbá wó ꞌdo tí po ngo nje wó gî nò lá. Yí bà je wotí ji yo gî, yí delè bà kpolo tí yo ꞌdo tí Vò-ꞌduù-tí-nò gî.

4 Káa à má gítí yo, ze bà be tí Mbe tí ndoo gî, máa, yo kpónó kû bàkà ndâ i tí nó náa ze táánò ꞌdè có gítí ndú ji yo nô, yo delè bà bàkà ndú kpòò kû ya tí  gí kùṛo. 5 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo énó máa, yí ꞌví ꞌvìsì njembí yo tí njembí ndâ mbe ŋò tó bà zè tí mì Mbíṛì ni , yí delè ꞌví si yo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû kònò vò i go i mì Bìndi-Mbíṛì nô.

Kózò tí yo ꞌví bàkà nèté

6 Ze kû ꞌdè có ji yo ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ndâ náꞌvindí ze, énó máa, yo dù gí ndiì ꞌdo tí ndâ náꞌvindí ndoo ŋìnó ta go bà bàkà nèté tí ndú wálá, mbe kû ꞌvala me go ŋa bà ꞌvala ndò tí nó náa ze táánò kpili ji yo nó lá nô. 7 Tacó yo ta kpéétí yo ŋò ni gî, énó máa, nèté mì yo a bà mèlè ndi ze. Káa yo ŋò ta ṛo yo gî máa, ze táánò ta o tí nó náa ze kuu mì yo kà nó me ndâ mbe kê-ṛo lá. 8 Ze táánò me ndâ mbe kû lì ꞌbì ze gí tà i ꞌdo mì ꞌbí ꞌduù sínò lá. Jé lá! Ze táánò kû zò i ꞌdo ká gbí bà ka wuꞌo mì ze. Ze táánò wu gbí gó ṛi gítí nèté mì ze lá, ze delè wu gbí bèbìlì lá. Ze bàkà énò tacó wàa, ze ꞌví ba gbímbí yo ta bà zò-mítí-yo nò lá. 9 Ze táánò kû ziki tí ze ta bà bàkà nèté ṛéꞌbè-ṛéꞌbè ta wuꞌo nò, me tacó máa yúcó mì ze tacó bà ꞌdè có ji yo énó máa, yo je i ŋìnó ji ze, yo bàkà énó ji ze, wálá nò, lá. Ze bàkà énò a i tacó bà tùbà bà bàkà nèté ji yo, tacó wàa yo ꞌví bàkà go yí . 10 Ze táánò ꞌdè có ji yo si ze kuu mì yo kà nó énó máa, ꞌduù má biya bà bàkà nèté gî, yí ꞌví zò i lá, nò gî. 11 Káa ze kpónó kû ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo kà a ndâ vo-vò mbe kpó, ta go bà tee ꞌbì ndú mítí nèté tí ndú wálá. À tí ndú káa go bà yuu nje ndú gí gbí có mì ndâ ꞌbí ꞌduù ta ṛè ndú gbí  wálá. 12 Ze kû ꞌdè có ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì énó máa, ndú si ŋa nèté tí nò mí to, wàa ndú ꞌví bàkà a nèté tacó bà ꞌde ta i bà ko ta tí ndú.

13 Wo yo ꞌví co ta bà bàkà i ŋìnó náa à tí  nó lá, ndâ náꞌvindí ze. 14 ꞌBí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí yo má biya bà ꞌdi có tí nó náa ze cu mí gbí wáràgà tí nó nó gî, yo ꞌví kììꞌbà ꞌdo tí ꞌduù tí nò. Nèté mì yo ꞌví dù ta yí kákáꞌi wálá. Tacó wàa, yí ꞌví ŋò tí  ni énó máa, kpokèjì tí nò náa yì kû co tí  nò a lókó-loko kpokèjì. 15 Káa yo ꞌví mèèkèꞌi tí wó go bà mèèkèꞌi tí kuꞌdì nó lá. Yo kpo-gbí-tà-tù wó, tacó yí a náꞌvindí yo, tacó wàa, yí ꞌví dele ta ndi wó gítí jáá kpokèjì.

Ndòngbú có

16 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo, tí mbe kû si ndâ ꞌduù kû dù nìkì maa, énó máa, yí ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa ta o ꞌdáá gî, gbí ŋa ndâ kpokèjì ꞌdáá gî. Mbe tí ndoo ꞌví dù ta yo ta o ꞌdáá gî.

17 Ŋìnó a ye tí Páwòlò ká kû cu ndâ ꞌvé tí nó ji yo mí gbí wáràgà tí nó ta ꞌdóó ꞌbì ye. Ŋìnó a mbó ndi ꞌbì ye gbí ndâ wáràgà mì ye ꞌdáá gî ká nô. Ŋìnó a cè ŋa bà cu wáràgà mì ye ká nô.

18 Ye kû yù nambeè ꞌdo mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tacó tí yo ꞌdáá gî.

1 Tìmàtéyò

1

2

3

4

5

6

KPÉDÉLÉ TÌMÀTÉYÒ

Kpédélé bà cu wáràgà mì Páwòlò ji Tìmàtéyò

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, tí tú mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. Ye gì tí tú mì Bìndi-Mbíṛì go có mì Mbíṛì tí mbe ꞌvala ndoo, delè go có mì wó tí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí nó, náa ndoo kû koṛo ꞌválá lì mítí wó nô. Ye kû cu wáràgà tí nó. 2 Ji wò tí Tìmàtéyò, tí ꞌdóó ꞌviì mì ye, náa ndà só ta ndà kû tee njembí ndà mítí Bìndi-Mbíṛì. Ye kû ꞌdeke tí ye ji Bu ndoo tí Mbíṛì, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, tí Mbe tí ndoo, máa ndú ꞌví bàkà nambeè mì ndú, wàa ndú ꞌví ŋò yê ṛo lo. Ndú delè ꞌví si wò ꞌví dù ta ꞌdê njembí lo.

3 Ye táánò ci wò ta o tí nó náa ye kû ya gí tàkò to Mèsìdónìyà nó, máa wò ꞌví co ꞌdo gbí gbata Éfàsù lá. Tacó wàa wò ꞌví ŋò ta có gítí ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nó mbe kû nìbà ndâ sú có ji ndâ ꞌduù á bìndi có mì Mbíṛì nô. 4 Nèté mì ŋa ndâ ꞌduù tí nò a bà je mbí ndú kpolo ma mítí ndâ tà-ká-tà mì ndâ ká gù ndú, ta bà ꞌdeke ndâ ṛè ndâ ká gù ndú mèè ji ndâ ꞌduù. Káa ndâ ŋa ndâ i tí nò náa ndú kû bàkà nò a ndâ i mbe kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù ꞌdo tí bà bàkà go có mì Mbíṛì, náa ꞌduù kû ŋò ni ta bà tee njembí wó mítí Mbíṛì nô. 5 Káa ndoo kû nìbà i ji ndâ ꞌduù tacó wàa ndú ꞌví zè ndâ ꞌbí ka ndú nìkì maa, tí ŋa tó bà zè tí ŋìnó mbe gì ꞌdo gbí ndâ ngbáṛángà njembí, ta tó muu, ta bà ùnje gítí Mbíṛì ta njembí ꞌduù gbaànjé. 6 Ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò ne ꞌdo tí cèe kpokèjì mì yúcó gî. Ndú kû ya ká yàlàkàà gí tàkò ndâ ꞌbí ŋa ndâ có ta njì gbí ndú wálá. 7 Ndú kû bàkà tí ndú tí ndâ kpo-kpò mbe ꞌdi gbí ndâ có mì Mòze, káa ndú ꞌdi gbí ndâ có tí nò náa ndú kû ꞌdè nò lá. Ndú delè ŋò ndâ i tí nó náa ndú kû ꞌdè có gítí ndú nó ni ká lá.

8 Ndoo ŋò ni gî máa, ndâ có mì Mòze a ndâ tó có, náa ꞌduù má ŋò ndeṛè ndú ni gî nò. 9 Ndoo delè giì ŋò ni gî, máa, à kû ꞌdè có me ji ndâ tó ꞌduù lá. À kû ꞌdè có a i ji ndâ mbe bàkà vò i, go ndâ mbe ngbútù, ta ndâ mbe bàkà i-Mbíṛì lá, ta ndâ mbe bèè ṛo Mbíṛì, ta ndâ mbe zi ndâ bu ndú ta ndâ nawu ndú, ta ndâ mbe zi ku. 10 À giì ꞌdè có a i ji ndâ mbe zingbà ta ndâ niì, ta ndâ mbe sì ta ndâ ꞌbí ka ndú ꞌdakò, ta ndâ mbe ngbà ndâ ꞌduù, ta ndâ mbe ꞌvéṛè, ta ndâ mbe see tí ndú gítí ꞌve có, ta ndâ mbe bàkà ndâ ꞌbí ŋa i ŋìnó mbe co tende ꞌdo tí cèe bà nìbà i tí nó 11 mbe ya ꞌvii ta ŋa seṛè Banga-Ngú-Có tí nó náa Mbíṛì tí nó náa ndoo kû ùlù yí nó kpili ji ye, máa, ye kpolo tí , wàa ye ꞌví ma ji ndâ ꞌduù nô.

ꞌDè nìkì maa ji Mbíṛì á gí tàkò nambeè mì wó

12 Ye ꞌdè nìkì maa ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí Mbe tí ndoo, mbe je wotí ji ye, tacó yí ŋò ni gî máa, ye bà bàkà nèté mì yì go có tí nó náa à gbí muu yì nó gî. 13 Ye táánò sàà a mbe kû ꞌdè ndâ vò có gí bà tí Jézù. Ye táánò a mbe kû mèèkèꞌi tí ndâ ꞌduù mì wó. Ye delè táánò a mbe kû go ndú ta zu ngò. Káa Mbíṛì giì toṛo ndâ vò i mì ye nò ꞌdáá gî mítí wó tí bàà, tacó yí ŋò ni gî, máa, ye táánò ŋò ndâ vò i tí nò náa ye kû bàkà nò ni lá, tacó ye ta o tí nò ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì kálásê. 14 Mbíṛì bàkà nambeè ji ye me gbolò, ta bà wu bà ùnje, ta bà zè Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nìkì maa mí gbí njembí ye me gbolò. 15 Có tí nó náa à ꞌdè máa, «Bìndi-Mbíṛì tí Jézù táánò gì gí muu to nó tacó bà ꞌvala ndâ mbe bàkà vò i,» nó a cèe yúcó ta kponje gítí  wálá, tí cèe có mbe ꞌvii tí có bà ùnje gítí  ta njembí ꞌduù gbaànjé. Ye a fùúfû gbí òkò tí ndâ mbe bàkà vò i ꞌdáá gî. 16 Káa ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, Mbíṛì giì bàkà nambeè ji ye mí pí ndâ vò i mì ye nò me gbolò. Tacó wàa, Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ꞌví tù ta bà bà kònò ndâ mbe bàkà vò i ji ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî á kèjì gí bà ùnje gítí wó tacó bà ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

17 Ndoo te duù mítí Mbíṛì,

ndoo ùlù yí tí gba tí nó mbe cee lá nó,

kpòò ya tí .

Ndoo te duù mítí Mbíṛì,

ndoo ùlù yí tí ꞌduù tí mbe dù tí ká nó,

kpòò ya tí .

Ndoo te duù mítí Mbíṛì,

ndoo ùlù yí tí nó náa ndoo ŋò yí ta ṛo ndoo lá nó,

kpòò ya tí .

Go-i-tí-nò!

18 Ye kû ꞌdeke a tí ye ji wò máa, bà mbí lo ꞌví ò tí ndâ có mì ndâ mbe ma có mì Mbíṛì náa ndú táánò ꞌdè gítí lo nó lá, Tìmàtéyò, ꞌviì mì ye. Kpolo tí ndú mì gbí njembí lo, wàa wò ꞌví gò gó go i mì ngáángbá ꞌviì-ꞌdakò. 19 Ndâ zíꞌi-gó mì lo ꞌví dù a bà tee njembí lo mítí Mbíṛì, ta bà dù ta tó muu. Ye kû ꞌdè có tí nò ji wò tacó ndâ ꞌbí ꞌduù táánò bàkà vò muu, bìndi  ndú giì mèèkè gbí bà ùnje mì ndú gítí Mbíṛì kùdùù gî. 20 Ndâ ꞌbí ꞌduù sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò a ndâ Ìmànáyò ta Àlèsándòrò, náa ye táánò ká waa có mítí ndú ta bà kaa ndú ji Gba-vò-i, tacó wàa ndú ꞌví no bà ꞌdè zu có gí bà tí Mbíṛì ngbó.

2

Ŋa kpokèjì bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì

1 Má énò, kpédélé có mì ye ji wò énó, máa, wò ꞌví ꞌdeke tí lo ji Mbíṛì tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Wò ꞌví yù i gítí miṛi lo ꞌdo mì Mbíṛì. Wò ꞌví yù nambeè ꞌdo mì wó tacó tí ndâ ꞌbí ꞌduù. Wò delè ꞌví ꞌdè nìkì maa ji yí.

2 Wò ꞌví ꞌdeke tí lo ji Mbíṛì kpolo ma tacó tí ndâ gba mì ndoo, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndoo, tacó wàa ndoo ꞌví ꞌvala ta wo gbí òkò tí ndoo lá, ndoo ꞌví ꞌvala a i gbí ꞌdê tí, ta bà te duù mítí Mbíṛì, delè ta bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii á ṛo ꞌbá nô. 3 Bà ꞌdeke tí ndoo énò a tó i mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì tí mbe ꞌvala ndoo. 4 Tacó à tí wó a go bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, tacó wàa, ndú ꞌví ŋò yúcó ni . 5 Tacó Mbíṛì ká gbaànjé cuki. Mbe kû ꞌviindi gbí òkò tí ndâ ꞌduù muu to tí nó ta Mbíṛì delè ká gbaànjé, tí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, 6 mbe sì miṛi wó ji ku á muu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Mbíṛì táánò tuu yí tí mbe ma có ꞌválá ji ndâ ꞌduù ta tó o mì wó mbe ꞌvii gbí muu wó tí Mbíṛì. 7 Ye kû ꞌde ji wò ta yúcó, ye jé ꞌdè ꞌvéṛè lá, máa, àá táánò je ye tí mbe nìbà có tí nò tí yúcó nò ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, tacó wàa, ndú ꞌví ùnje gítí .

8 Má énò, có gbí muu ye énó máa, ndâ ꞌduù tí ndâ bàndò ꞌdáá gî ꞌví ꞌdeke tí ndú ta bà kaa ꞌbì ndú, tí ꞌbì ndâ yê ta vò i mì ndú wálá, á gí yaà ji Mbíṛì, ta pétékè tàkòcò ndú, delè ta gbínje gbí òkò tí ndú wálá.

9 Có mì ye ji ndâ niì énó máa, ndú ꞌví yuu bòngo ŋìnó mbe ꞌvii á ṛo ꞌbá mbe te nô mí ṛo ndâ ꞌduù lá nô. Ndú delè ꞌví je mbí ndú kpolo ma mítí bà te banga cèkèè tacó bà mà tí ndú ji ndâ ꞌduù lá; 10 ndú ꞌví te banga a i ta bà bàkà ndâ tó i á go i mì ndâ ŋa ndâ niì ŋìnó mbe tùbà tí ndú tí ndâ mbe ùnje gítí Mbíṛì gî nô. 11 À delè má kû nìbà i ji niì, yí ꞌví dù ngbìì. Yí delè ꞌví te duù mítí ꞌduù tí nò mbe kû nìbà i ji yí nò. 12 Ye ùnje gítí  énó máa, niì ꞌví dù tí mbe nìbà i ji ndâ ꞌdakò nò lá. Yí delè ꞌví dù pí tí ndâ ꞌdakò lá. Yí ꞌví dù ngbìì kùṛo ndâ ꞌdakò. 13 Tacó Mbíṛì táánò suu kùṛo a Ádàmà tí ꞌdakò, bìndi  yí giì suu Évà tí niì. 14 Gba-vò-i delè táánò ee me ndi Ádàmà lá, yí ee a ndi Évà tí niì, bìndi  niì giì kpò có mì Mbíṛì gî. 15 Káa a bà jò ndâ ꞌviì ká bà ꞌvala ndâ niì, náa ndú má dù tí ndâ niì ŋìnó mbe aanga muu ndú mítí bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì nò.

3

Ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 Có tí nó máa, go bà dù tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má tí ꞌduù, yí kû koṛo a tó có ngé waa gî nó, a yúcó ta kponje gítí  wálá. 2 Káa ŋa ꞌduù tí nò ꞌví dù me mbe kû bàkà ndâ i-nô lá. Yí ꞌví dù me mbe kò njèèkù niì lá. Yí ꞌví dù a i tí ꞌduù ŋìnó ta ngbáṛángà muu wó. Yí ꞌví dù me ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà ndâ i-ꞌviì nó lá. Yí ꞌví dù a i tí ꞌduù ta muu ká tí wó. Yí ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó ta njekèjì ꞌbá mì wó ká ngàà ji ndâ ꞌduù. Yí delè ꞌví dù tí mbe nìbà tó kpokèjì bà ꞌvala  ndò ji ndâ ꞌduù. 3 Ŋa ꞌduù tí nò ꞌví dù me vò mbe njù pe lá. Yí ꞌví dù me mbe kùmùkù ndâ i mì ndâ ꞌduù lá. Yí ꞌví dù a i tí ꞌdê ꞌduù, me mbe gbínje lá. Yí delè ꞌví dù me mbe go ndâ kpo-kpò i lá. 4 Yí ꞌví dù tí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe ni bà ꞌviindi ꞌbá mì wó nìkì maa gî, náa ndâ ꞌviì mì wó kû ꞌdi có mì wó, delè náa ṛo ndâ ꞌduù ká ngbáṛángàꞌi gítí ndâ ꞌviì mì wó. 5 Tacó bà kpolo tí ꞌdóó ꞌbá mì wó má kpò yí gî, yí bà ꞌde wotí gítí bà kpolo tí ꞌbá mì Mbíṛì ꞌdo kòtí ꞌdi? 6 Yí ꞌví dù me ngú mbe ùnje gítí Jézù lá. Tacó yí bà luguu á tí wó ta bà si tí wó tí gbolò ꞌduù ta kpéétí wó, bìndi  Mbíṛì bà waa có mítí wó go bà waa có mítí Gba-vò-i. 7 ꞌDuù tí nò ꞌví dù a ŋa ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá nó kû te duù mítí wó. À má me énò lá, ṛè wó bà volo gî, bìndi  yí bà tè wú mì Gba-vò-i.

Ndâ mbe konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

8 Ndâ mbe kû konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌdáá gî delè ꞌví dù a ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû te duù mítí ndú nô. Ndú ꞌví dù tí ndâ mbe ꞌdè yúcó. Ndú ꞌví dù me ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa pe kò ndú gî nó lá. Ndú delè ꞌví dù me ndâ mbe go ndâ kpo-kpò i lá. 9 Ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu ndú ngbáṛángàꞌi, mbe kû ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdo ká ngé ṛèngbó . 10 À ꞌví ŋò muu ndú kùṛo kózò gî, bà lê má tí ndú wálá, à ꞌví giì bàkà ndú.

11 Ndâ niì ŋìnó mbe kû konì ndâ mbe kû kpolo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó, delè ꞌví dù a ŋa ndâ niì ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû te duù mítí ndú nô. Ndú ꞌví dù me ndâ mbe nì ṛè lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ niì ŋìnó ta muu ndú ngbáṛángàꞌi nô. Ndú delè ꞌví dù tí ŋa ndâ niì ŋìnó mbe kû bàkà nèté ta njembí ndú gbaànjé nô.

12 Ndâ ꞌdakò ŋìnó tí ndâ mbe kû konì bà kpolo tí nèté gítí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó delè ꞌví dù me ndâ bu njèèkù niì lá. Ndú delè ꞌví dù a ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû kpolo tí ndâ ꞌbá mì ndú, ta ndâ ꞌviì mì ndú nìkì maa. 13 Tacó ndâ ꞌduù kû te duù mítí ndâ mbe kû bàkà nèté bà konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì jáá. À delè tí ndú a wotí bà ꞌdè có gítí bà tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì ta gúku tí ndú wálá.

14 Ye kû cu wáràgà tí nó ji wò ta có bà ya gí mì yo kà gbí muu ye. 15 Káa ꞌbí i máa tii bà ya ye gí kà gî, wò ꞌví ŋò énó máa, ndâ ꞌduù ꞌví ꞌvala ꞌbá mì Mbíṛì nìkì maa. Ye kû nì a ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì, delè tí ndâ mbe kû te ṛè có mì Mbíṛì gí yaà tí kpoò nô.

16 À dú káa yúcó máa, bà ꞌdi gbí kpokèjì mì Mbíṛì táánò sàà a gbolò cò kóó. Có kóó tí nò a Bìndi-Mbíṛì,

tí mbe gì gí muu to tí nó táánò tí ꞌduù.

A Bèṛi-mì-Mbíṛì táánò ká tùbà tí wó,

ndâ basìlì táánò ŋò yí gî,

àá táánò ma có tí wó ji ndâ ꞌduù gî.

Ndâ ꞌduù táánò ùnje gítí wó muu to tí nó gî,

àá táánò te yí ya tí  gí gbíṛì gî.

4

Ndâ sú mbe nìbà i

1 A Bèṛi-mì-Mbíṛì ká ꞌdè có ta nje wó ngbáṛángàꞌi énó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí ndâ sè sili tí nó gí kùṛo o bà gì Bìndi-Mbíṛì kákáꞌi nó bà je mbí ndú kpolo ma a i gítí bà ṛu ndi ndâ ꞌvéṛè mì ndâ bààcì á bìndi có mì Mbíṛì. 2 Ndâ mbe ꞌdòkò có mì ndâ ŋa ndâ bààcì tí nò a ndâ mbe ꞌvéṛè, tí ndâ mbe tiṛì ta ndi nô bà ꞌdè ꞌvéṛè kákáꞌi á ṛo ndú wálá. 3 Ndâ ꞌbí ŋa ꞌvéṛè mì ndú máa: bà kò niì a vò i kùṛo Mbíṛì, wàa ndâ ꞌduù delè ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí ndâ ꞌbí ŋa ndâ i-zó-zò. Káa Mbíṛì táánò suu ndâ i tí nò náa ndâ vò ꞌduù tí nò kû ꞌdè có máa ndâ ꞌduù ꞌví zò ndú lá nò, tacó wàa ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, tí ndâ mbe ŋò yúcó ni gî, ꞌví zò ta bà ꞌdè nìkì máa ji Mbíṛì ta líkíꞌo tí ndú. 4 Mbíṛì táánò suu ꞌdáá káa ndâ tó i, tacó wàa ndoo ꞌví zò ndú ꞌdáá gî ta pétékè tàkòcò ndoo, náa ndoo má a ndâ mbe ŋò tó i náa ꞌduù bàkà ji ndoo ni  nò. Má énò, ndoo ꞌví bè ndâ ꞌbí i, máa, ndú a ndâ vò i nò lá. 5 Tacó a có mì Mbíṛì, toko ta bà ꞌdeke tí ndoo ji Mbíṛì tacó ndâ i tí nò, ká kû bàkà ndú tí ndâ ngbáṛángà i.

Tó bòò mì Bìndi-Mbíṛì

6 Wò má nìbà ndâ có tí nò ꞌdáá gî ji sè ndâ náꞌvindí lo, gbí  énó máa, wò bà dù tí tó mbe bàkà nèté mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. Wò delè kû nì a bà  máa, bà nìbà i mì Bìndi-Mbíṛì náa wò kû ṛu ndi  nó ya gí gbí mbelè lo ngé tè gî. 7 Nèté mì lo ꞌví dù ta ndâ ŋónókó tà-ká-tà ta i gbí ndú wálá gítí ndâ i muu to tí nó nó lá. Aanga muu lo mítí bà dù tí ꞌduù mì Mbíṛì. 8 Bà tala bà ngaka tí ꞌduù tacó bà je wotí ji dìì wó a tó i, káa bà tala bà ngaka tí ꞌduù tacó bà bàkà go có mì Mbíṛì a kpóló-kpolo i co tí bà ngaka tí tacó bà je wotí ji dìì ꞌduù gî. Tacó ꞌduù bà ꞌde i gbí  ta bà  só: ꞌbí  gbaànjé á si yí muu to tí nô, bìndi  ꞌbí  á bìndi ku mì wó. 9 Tee njembí lo mítí có tí nò, tacó ŋìnò a yúcó ngé waa gî. 10 Tacó énò, ndoo kpónó kû te kpo muu, ndoo delè kû bàkà nèté tí kpoò, tacó ndoo kû koṛo có lì a i mítí Mbíṛì tí nó mì ndoo, tí wu Mbíṛì mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nô. Co tí ndâ i ꞌdáá gî, yí kû ꞌvala a ndâ mbe ùnje gítí yúcó tí nò. 11 Nìbà ndâ có tí nò ji ndâ ꞌduù, wàa wò ꞌví ŋò máa, ndú bàkà go ndú.

12 Si tí lo ji ndâ ꞌduù wàa ndú ꞌví ŋonoko wò máa, wò a ꞌviì nò lá. Dù tí mbe nìbà ndâ ŋa ndâ tó i ꞌdáá gî, go bà ꞌdè banga nje, ta tó ꞌválá, ta bà zè ndâ ꞌduù nìkì maa, ta bà dù ta ngbáṛángà njembí, ji ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì. 13 Dù kû ꞌdeke wáràgà mì Mbíṛì, wàa wò ꞌví nìbà ndâ có gbí  ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, yee tí o bà gì ye gí mì yo kà. 14 Bà mbí lo ꞌví ò tí i-nambeè tí nó táánò náa Mbíṛì je ji wò ta o tí nó náa ndâ mbe ma có mì Mbíṛì ꞌdè ta có, bìndi có tí nó ndâ kpo ꞌduù mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì giì tee ta ꞌbì ndú mítí lo nó lá. 15 Koṛo gbí có tí nò náa ye ꞌdè ji wò nò tí kpoò, bìndi  wò ꞌví mèlè ndi ndâ i tí nò náa ye ꞌdè có gítí ndú ji wò nò. Tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò máa, wò me mbe ja gí ndiì lá. 16 Kpolo tí lo, wò delè ꞌví kpolo tí i tí nó náa wò kû nìbà  ji ndâ ꞌduù nô. Bàkà ndâ i tí nò ta o ꞌdáá gî, tacó wàa, wò ꞌví ꞌvala ta miṛi lo, wò delè ꞌví ꞌvala ta miṛi ndâ mbe kû ꞌdi có mì lo ꞌdo gbí vò i.

5

Nèté gítí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 Wò ꞌví ꞌdè gbí vò i mì ꞌduù ŋìnó tí kpo ꞌduù ji wò nó ji yí ta ꞌbê lá. ꞌDè có ta yí pétékèꞌi, á go bà ꞌdè có mì lo ji bu lo. Wò ꞌví ꞌdè có ji ndâ ꞌviì-ꞌdakò á go bà ꞌdè có ji ndâ náꞌvindí lo. 2 Bìndi  wò ꞌví ꞌdè gbí bà lê mì ndâ kpo niì ji ndú gbí tó kpokèjì á go bà ꞌdè có ji nawu lo. Bìndi  wò ꞌví ꞌdè gbí ŋa ndâ vò i mì ndâ ꞌvinî ji ndú ta ngbáṛángà njembí lo á go njembí ꞌduù gítí ndâ námì wó.

3 Yo ꞌví te duù mítí ndâ nawù ku; ye kû nì a ndâ nawù ku ŋìnó tí ndâ mbe yê ta ꞌdóó ꞌduù mì ndú wálá nô. 4 Káa ndâ ꞌviì, ta ndâ ꞌviì-gù má kuu mì nawù ku, yo ꞌví si ndú ꞌví tala bà kpolo tí nawu ndú á go có mì Mbíṛì, tacó bà sì có ndâ nèté tí nó náa nawu ndú tí nò táánò bàkà gítí ndú si ndú gbí ꞌviì nó kùṛo má kózò gi. Tacó nèté bà kpolo tí ndâ mbe jò ndoo a nèté mbe kû peteke tàkòcò Mbíṛì. 5 Káa niì ŋìnó tí nawù ku ta ꞌviì mì wó wálá, delè ta ꞌdóó ꞌduù mì wó wálá nó, ꞌví koṛo có gítí Mbíṛì, ta bà dù kû ꞌdeke tí wó, ta bà yù i ꞌdo mì Mbíṛì ta o ꞌdáá gî. 6 Káa ŋa nawù ku ŋìnó mbe zèè kpolo ma a ngê líkíꞌo muu to tí nó nó a kánjí ku. 7 ꞌDè có tí nò ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví ŋo ndi ndú lá. 8 ꞌDè có ji ndú máa, ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú má kpolo tí ndâ ꞌviì mì wó ta ndâ ꞌdóó nambe wó lá, gbí  énó máa, ꞌduù tí nò biya nò a bà ꞌdi có mì Bìndi-Mbíṛì gî. À delè nìkì káa ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì lá nó á co tí ŋa ꞌduù tí nò.

9 Wò ꞌví cu mí gbí wáràgà bà cu ṛè ndâ nawù ku ŋìnó náa ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì kû kpolo tí ndú nó káa ṛè ndâ nawù ku ŋìnó ta ndoò tí ndú ndii ziꞌduù-taꞌô gî nô. Ndú ꞌví dù a ndâ niì ŋìnó jé mbe ṛàngà kù lá. 10 Delè ta ṛè ndú wu ta bà bàkà ndâ tó i ŋìnó go bà ko ndâ ꞌviì mì ndú gbí tó kpokèjì, ta bà konì ndâ yê, ta bà te wiṛi mítí ndâ mbe ꞌdo ꞌdo, ta bà caka kò ndâ mbe kû bàkà nèté mì Bìndi-Mbíṛì go i gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà tacó bà te wiṛi mítí ndú, ta bà koṛo có gítí bà bàkà ndâ tó i nô.

11 Káa yo ꞌví cu ṛè ndâ nawù ku ŋìnó ta mbelè ndú kû i ngèlè kálásê nó lá. Tacó go bà-nò-vò-ndô má giì tanga mítí ndú ndii muu wotí bà koṛo có mì ndú gítí Bìndi-Mbíṛì gî, a có bà kò tí kákáꞌi ká bà dù gbí muu ndú. 12 Bìndi  ndâ ꞌduù bà giì kùtù a tí gítí ndú máa, ndú ŋònòkò gbí ꞌbá ndú ꞌdo tí kpédélé ngo nje ndú gî. 13 Ndâ ꞌbí ŋa i gbí kû ndâ dó nawù ku tí nò ta mbelè ndú kû ì ngèlè kálásê nò, a jè, ta bà nò ta ꞌbá mì ndâ ꞌduù sàkàmàà. Ndú kùtàá má si ká mítí ndâ ŋìnó, má wálá, à nìkì ma. Káa ndâ i mbe giì volo ndú ngé gî, a ndâ bà kùtù tí, ta bà yuu tí ndú mí gbí ndâ i, ta ndâ có ŋìnó ta ṛè ndú gbí  wálá, delè ta bà ꞌdè ndâ ꞌbí ŋa kpo-kpò có mbe ꞌvii ta ndú lá. 14 Ye koṛo có máa, àá bà ꞌvii ta ndâ nawù ku ŋìnó ta mbelè ndú kû ì ngèlè kálásê nó a bà kò ndâ ꞌbí ngú ꞌdakò, ndú ꞌví jò ta ndâ ꞌviì, wàa ndú ꞌví koṛo có gítí ndâ i-ꞌbá mì ndú. Tacó wàa, ndâ kuꞌdì mì ndoo ꞌví ꞌde ta kpokèjì bà ŋonoko ndoo lá. 15 Ye kû ꞌdè có tí nò tacó ndâ ꞌbí nawù ku kpónó ꞌdòkò ꞌdo tí ndoo kû ṛu ndi Gba-vò-i gî. 16 Má énò, nambe ꞌbí niì gbaànjé gbí òkò tí yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì má a nawù ku, à nìkì énó máa yí kpolo tí nambe wó tí nò, wàa sè yo ꞌví koṛo có gítí sè ndâ nawù ku ŋìnó ta ndâ ꞌduù mì ndú wálá nô.

17 ꞌBí có mì ye kákáꞌi ji wò a ŋìnó máa, yo ꞌví te duù mítí ndâ tó kpo ꞌduù ŋìnó tí ndâ kùṛo yo nô. Ye kû nì a ndâ kpo ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvii tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa à ꞌví te duù mítí ndú gî nô. Yo delè ꞌví ko mboo ndâ nèté mì ndú ji ndú. Co tí ndâ i ꞌdáá gî, yo ꞌví te duù mítí ndâ ŋa ndâ tó kpo ꞌduù ŋìnó mbe kû ma có mì Mbíṛì, ta ndâ ŋìnó mbe kû nìbà có mì Mbíṛì ta wotí tí  nô. 18 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «À caka gbí nje mbe gbà deme ta wu ngo lá.» À giì cu ꞌbí  máa, «Ko mboo nèté mì ndâ mbe bàkà nèté á ji ndú.»

19 À má kpì ngbàngà tí ꞌbí kpo ꞌduù ji wò, wò ꞌví ùnje gítí có tí nò lá, sè  káa ŋìnó wò má ꞌdi có tí nò ꞌdo gbí nje ndâ ꞌduù go só, go taꞌô, kózò gi. 20 ꞌBí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndâ kpo ꞌduù mì yo má nanaka muu wó mítí bà bàkà vò i, wò ꞌví ꞌdè gbí vò i mì wó nò ji yí mí kùṛo ndâ mbè ꞌduù, tacó wàa ndâ ꞌbí ka wó kpo ꞌduù ꞌví cì ta gúku bà bàkà ŋa i tí nò. 21 Ye kû see wò ji Mbíṛì, ye kû see wò ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, ye delè kû see wò ji ndâ basìlì mì Mbíṛì, máa, wò ꞌví kpolo tí ndâ có tí nó ꞌdáá náa ye ꞌdè ji wò nó ta kábà tí ndú. Wò delè ꞌví njèè gbí òkò tí ndâ ꞌduù lá. 22 Gu gítí bà bàkà ꞌduù tí kùṛo ndâ mbe kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì lá. Tacó ndâ ꞌduù bà go wò á muu wó. Kpolo tí lo ꞌdo tí ndâ vò i ꞌdáá gî.

23 Wò ꞌví njù ꞌve ngo mì lú lá. Wò ta o ꞌdáá gî ꞌví ŋònòkò ngo njú-njù mì lo ta làmbu pe zùù-zùù énô, tí yeè gítí gbí yì lo, delè tacó séꞌi kû bàkà wò ká tà ndi ka wó.

24 À kû ŋò vò i mì ndâ ꞌbí ꞌduù ká mítí njì ṛo ndú. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù a ndâ gbààꞌvà, wò bà bàkà a o tacó bà ꞌdi gbí vò i mì ndú. 25 Tó i delè ká énò, à ngùù lá. Káa ꞌduù kpêtí má tala bà ngùù tí wó tí , àá bà co ká co gí sè.

6

1 Ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ i-zógó-zogo mì ndâ ꞌbí ka ndú nó ꞌví te duù mítí ndâ mbe tí ndú, tacó wàa à ꞌví volo ṛè Mbíṛì lá, à delè ꞌví no ta nje gítí bà nìbà i mì ndoo lá. 2 Káa ndâ i-zógó-zogo ta mbe tí wó só má a ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, yí ꞌví bàkà nèté ji mbe tí wó ta vò tàmuu, tacó náa ndâ yì a ndâ náꞌvindí nò, lá. Ngé gî lá! Tacó ꞌduù tí nò mbe kû ꞌde gbolò i gbí nèté mì wó nò a náꞌvindí wó tí mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, tí kpóló-kpolo ꞌduù mì Mbíṛì.

Ndâ sú bà nìbà i ta ndâ kpo-kpò i

Nìbà ndâ có tí nò ji ndâ ꞌduù pétékèꞌi, yee tí o tí nó náa à ya gí gbí muu ndú gî, wàa ndú ꞌví bàkà go ndâ có tí nò. 3 Káa ꞌbí ꞌduù má nìbà ꞌbí ŋa lókó-loko có mbe ꞌvii ta wu có mì Mbíṛì náa Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nìbà  ji ndoo nó lá, 4 ꞌduù tí nò kû luguu a tí wó, ta bà mòò ṛo wó sínò. Yí delè ŋò ꞌbí i gbaànjé ni lá. À gbí muu ŋa ndâ ꞌduù tí nò a mâ bà ꞌvee gbí ndâ i ꞌdáá gî. ꞌBí ŋa i mì ndú delè a bà ꞌdè ndâ ꞌbí ŋa tende có mbe kû jò ndâ kiì, ta mà, ta ngò, ta ndâ vò có, delè ta bà koṛo ndâ vò có ta ndeṛè ndú wálá gbí òkò tí ndâ ꞌduù. 5 Nèté mì ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò delè a bà ŋònòkò muu ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu tí ndú wálá, mbe dò ꞌbì ndú ꞌdo tí yúcó gî, mbe kû si bà bàkà go có mì Mbíṛì tí i bà ꞌde ndâ kpo-kpò i gbí  a muu to tí nó, nô.

6 À dú káa yúcó máa, bà bàkà go có mì Mbíṛì kû je tó i me gbolò ji ꞌduù. Káa sè  káa ŋìnó máa, ꞌduù tí nò ꞌví dù me mbe gbolò njembí lá. 7 Te mí gbí muu lo énó máa, àá táánò jò ndoo me ta ꞌbí i ꞌbì ndoo ꞌdo gbí yì lá. À delè wúnò bà duu ndoo me ta ꞌbí i ꞌbì ndoo lá. 8 Má énò, ndâ i-zó-zò, ta bòngo má kuu mì ndoo, à tè ta ndoo gî. 9 Tacó ndâ ꞌduù ŋìnó ta go ndâ kpo-kpò i tí ndú nó a ndâ ndò kècè mì ndâ i ŋìnó mbe kû yòòngò ndâ ꞌduù gítí ndâ vò i nô. Ndú kû yuu miṛi ndú mí gbí wú, ta ndâ ꞌbí ŋa i ŋìnó ta gbí ndú wálá nó, ta bà dù ta go ndâ i mbe kû gì ji ndú ta vò i, mbe kû gbo nje ndú ta bà mìì ndú. Ndâ i tí nò kû volo ndú gbí có mì gbolò njembí. 10 Tacó a bà dù ta gbolò njembí ká kû jò ndâ ŋa ndâ vò i tí nò ꞌdáá gî. A go ndâ kpo-kpò i ká gbì tàmuu ndâ ꞌbí ꞌduù kû giṛiꞌo párángáá ꞌdo tí kpokèjì mì yúcó. A delè káa go ndâ kpo-kpò i ká kû te séꞌi me gbolò mí gbí njembí ndâ ꞌbí ꞌduù.

Páwòlò kpo-gbí-tà-tù Tìmàtéyò

11 Káa wò tí ꞌduù mì Mbíṛì ꞌví kììꞌbà ꞌdo tí ndâ ŋa ndâ vò i tí nò ꞌdáá gî, wò ꞌví koṛo có bà dù tí tó ꞌduù mì Mbíṛì, wò delè ꞌví koṛo có gítí bà bàkà go có mì Mbíṛì. Wó ꞌví tee njembí lo mítí Mbíṛì, wò ꞌví zè ndâ ꞌduù nìkì maa. Wò ꞌví dù tí mbe kònò ndâ i, wò delè ꞌví dù tí mbe ꞌdê njembí. 12 Wò ꞌví gò gó muu có mì Bìndi-Mbíṛì tí kpoò, tacó wàa wò ꞌví ꞌde ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô, tacó ŋìnò a i tí nó táánò náa Mbíṛì tèꞌé tí lo gítí  ta o tí nó náa wò tù ta bà tí lo tí ꞌduù mì Mbíṛì mí kùṛo ndâ ꞌduù nô. 13 Ye kû see wò ji Mbíṛì, bìndi  ye giì see wò ji Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí mbe dù tí ꞌdakò táánò kùṛo Pónísìyò Pìlátò nó, 14 máa, wò ꞌví bàkà ndâ i tí nó táánò náa a ꞌdè ji wò máa wò ꞌví bàkà ndú nó ngbáṛángàꞌi, yee tí o bà gì Mbe tí ndoo, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì kákáꞌi.

15 Yí bà gì ta o tí nó mbe ꞌvii gbí muu Mbíṛì tí nó,

náa à kû ùlù yí,

tí mbe kû zogo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî,

tí Gba tí nó náa ꞌbí gba muu to tí nó mbe me gbolò ndii yí wálá,

tí Mbe tí ndoo,

náa ꞌbí mbe tí ndoo muu to tí nó mbe me gbolò ndii yí wálá.

16 À káa yí ta kpéétí wó ká dù tí ká.

Ngba bàndò tí nó náa yí kû dù tí  nó me i bà zeke ta ṛo ꞌduù lá.

ꞌBí ꞌduù jé mbe ŋò yí ta ṛo wó wálá.

ꞌBí ꞌduù delè jé gí bà ŋò yí ta ṛo wó wálá.

À ùlù yí tí gba muu to tí nó kpòò ya tí .

Go-i-tí-nò.

17 ꞌBí có náa ye kû ꞌdè ji wò a ŋìnó máa, wò ꞌví ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ mbe ndâ kpo-kpò i muu to tí nó nó, máa, ndú ꞌví mba tí ndú lá. Ndú delè ꞌví tee njembí ndú mítí ndâ kpo-kpò i mì ndú nò lá, tacó ndâ i tí nò ká go ngo díí. ꞌDè có ji ndú máa ndú ꞌví tee njembí ndú a i mítí Mbíṛì tí mbe kû je ndâ i ŋìnó mbe kû te líkíꞌo mítí ndoo ta o ꞌdáá gî nô. 18 ꞌDè có ji ndú máa, ndú ꞌví bàkà ndâ tó i, ndú ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà ndâ tó nèté, go bà dù tí ndâ mbe je i ji ndâ ꞌduù ta tó njembí, delè tí ndâ mbe ꞌviiki gbí bà je i ji ndâ ꞌbí ꞌduù lá. 19 Ndú má ꞌvala gbí ŋa kpokèjì tí nò, ndú bà kili ndâ tó i me gbolò gítí taàbé, náa go cèe ꞌválá má kuu tí ndú nò.

20 Káa wò ꞌví kpolo tí i tí nó táánò náa à je ji wò máa wò ꞌví kpolo tí  nô, Tìmàtéyò. Si bà yuu nje lo gí gbí ndâ có ŋìnó náa ndú me ndâ có mì Mbíṛì lá nó, ta ndâ kponje ŋónókó mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdi gbí có mì Mbíṛì nó mí to. 21 Tacó ndâ ꞌbí mbe tè gí tàkò ŋa ndâ i tí nò giṛiꞌo tí vò ŋa ŋìnó ꞌdo tí kpokèjì mì yúcó gî.

Mbíṛì ꞌví konì yo ꞌdáá gî.

2 Tìmàtéyò

1

2

3

4

BÀ SÓ TÌMÀTÉYÒ

Bà só bà cu wáràgà mì Páwòlò ji Tìmàtéyò

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò tí mbe gì tí tú mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ꞌdo gbí có mì Mbíṛì. Mbíṛì je ye, tacó wàa ye ꞌví dù tí mbe ma có ꞌválá tí nó mbe cee lá, náa yì tí Mbíṛì táánò ci cí máa yì bà je ji ndâ ꞌduù ŋìnó bà gì tí ndâ mbe kû dù toko ta Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nô. 2 Ye kû cu wáràgà tí nó tacó bà ꞌdè có ji wò tí Tìmàtéyò, tí kpóló-kpolo ꞌviì mì ye, máa, ye kû ꞌdeke tí ye ji Bu ndoo tí Mbíṛì, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí Mbe tí ndoo, máa ndú ꞌví bàkà nambeè ji wò, ndú ꞌví ŋò yê ṛo lo, ndú delè ꞌví si wò ꞌví dù ta ꞌdê njembí lo.

Kì nô tí Mbe tí ndoo lá

3 Ye má koṛo có tí lo, ye kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì. Mbíṛì tí nó tí Mbíṛì mì ndâ ká gù ndà, náa ndà kû bàkà nèté ji yí gbí cèe kpokèjì nô. Ye ta o ꞌdáá gî kû koṛo có tí lo ta o tí nó náa ye má kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì. 4 Ye má koṛo có bà ꞌdù ngo-ṛo lo táánò ta o bà njèè gbí òkò tí ndà nó, go bà ŋò wò má a i mbe zi ku, à kpónó zi ye gî. O bà ꞌde tí ndà kákáꞌi ta ꞌbí o wúnò bà me líkí tí ye ta ŋa  wálá. 5 Mbí ye kuu tí ŋa bà tee njembí lo mítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. Wò ꞌde ŋa njembí tí nò me ꞌdo to lá. Ndâ gù lo Lùyíjà, tí nawu nawu lo, ta nawu lo Yúnìsì, delè táánò káa ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù go i mì lo nò. À kpónó teke-tèkè mì lo nò káa gbèe ŋa bà ùnje mì ndú táánò nò, ta kponje tí  wálá.

6 Má énò, ye kpónó kû ꞌva a mbí lo, máa, wò ꞌví kili wu gí tà i-nambeè tí nó táánò náa Mbíṛì je ji wò ta o bà bàkà wò mì ye tí mbe nìbà i nô. 7 Tacó Mbíṛì táánò je ji ndoo me bèṛi mbe si ndoo ꞌví dù tí ndâ mbe kì nô kùṛo ndâ ꞌduù nó lá, yí je ji ndoo a Bèṛi mbe je wotí bà zeke gbí njì ṛo ndâ ꞌduù. Bèṛi tí nò a mbe si ndoo ꞌví zè Mbíṛì ta tó njembí, yí delè a mbe si ndoo ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà i-ꞌviì lá.

8 Má énò, wò ꞌví cì gúku lá, wò delè ꞌví kì nô tí bà ma có tí Mbe tí ndoo lá. Wó delè ꞌví kì nô tí ye tacó náa ye kpónó kuu gbí zàà á muu wó nò lá. Gbì gbí njembí lo gítí bà kònò séꞌi muu bà ma Banga-Ngú-Có mì Mbe tí ndoo, sé náa Mbíṛì je wotí gítí  ji wò gî nò. 9 Mbíṛì ꞌvala ndoo ꞌdo gbí vò i, bìndi  yí giì tèꞌé tí ndoo, máa ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌdóó ꞌduù mì yì. Yí tèꞌé tí ndoo me tacó máa ndoo bàkà a ꞌbí i mbe nìkì ma nò lá. Yí bàkà énò ꞌdo ká gbí ꞌdóó nambeè mì wó, ta ndeṛè  ká mì wó. Yí bàkà nambeè tí nò táánò ji ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù á kùṛo bà suu to tí nô. 10 Káa a Mbe tí ndoo tí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù kpónó ká giì ṛò wotí mì ku gî, ta bà ma Banga-Ngú-Có gítí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

11 Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí ye, máa ye dù tí tú mbe ma Banga-Ngú-Có tí nò, delè tí mbe nìbà . 12 Ŋìnò a ndeṛè có bà mbu ye nó kpónó ká nò. Kpêtí ká énò, njembí ye mù lá, tacó ye ŋò Jézù tí ꞌduù tí nó, náa ye kû tee njembí ye mítí wó nó, ni gî. Ye delè giì ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, wotí bà kpolo tí i tí nó náa yí je ji ye máa ye ꞌví kpolo tí  yee tí o bà ko mboo nèté mì ndâ ꞌduù nó, kuu tí wó. 13 Má énò, kpolo tí cèe có tí nó táánò náa ye ꞌdè ji wò nô. Wò delè ꞌví ꞌvanda jé káa ndi ndú ndírí ji ndâ ꞌduù tí nó náa wò kû nìbà i ji ndú nô. Dù ta bà tee njembí lo mítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù, delè ta bà zè yí nìkì maa. 14 Kpolo tí tó i tí nó táánò náa à je ji wò nô; kpolo tí  ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì tí nó mbe kû ꞌvala gbí njembí ndoo nô.

15 Wò ŋò ni gî máa, ndâ Fìgélò, ta Èrèmàjìnísì, ta sè ndâ ꞌbí ꞌduù gbí ndâ to Ásìyà kpónó ꞌdáá mò tí ndú ꞌdo tí ye gî nó gî. 16 Káa Mbíṛì ꞌví si ndâ ꞌviì kòtí Ònèsìfórù, tacó a yí ta ndâ ꞌbí o táánò ká kû ꞌdèè njembí ye ta bà gala ye ta nô ṛo wó gítí ndeṛè bà zèè ye mí gbí zàà wálá. 17 Ta o bà yee yí gbí gbata Rómà táánò, yí pà ba tí ye ta njembí wó gbaànjé yee tí o tí nó náa yí giì ꞌde ye gî. 18 Mbíṛì ꞌví konì yí ta ndòngbú o wúnò. Wò delè ŋò ŋa nambeè tí nó táánò náa yí kû bàkà ji ye si ye gbí gbata Éfàsù kà nó ta ṛo lo ngbáṛángàꞌi gî.

2

Tó àsìkérì mì Bìndi-Mbíṛì

1 Mbíṛì bàkà nambeè ji wò ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù gî, ꞌviì mì ye. Má énò, dù tí ꞌdakò, tacó wàa, 2 wò ꞌví ꞌdòkò ndi bà ma ndi ndâ có ŋìnó táánò náa wò ꞌdi ꞌdo gbí nje ye á kùṛo ndâ ꞌduù nó, ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa wò kû tee njembí lo mítí ndú nó, wàa ndú delè ꞌví ꞌdòkò ndi bà ma ndi gbèe có tí nò gí kùṛo ji ndâ ꞌbí ꞌduù.

3 Má énò, kònò bà séꞌi ŋìndi lo go i mì tó àsìkérì mì Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. 4 Wò ŋò a àsìkérì ꞌdi ta go bà dù tí kùṛo ndâ ꞌbí ka wó tí wó jé ká kû ŋo ꞌdì á nje nèté? 5 À kû bàkà ndâ i ꞌdáá ká ta ŋa kpokèjì bà bàkà ndú. Káa ꞌduù ma có me tí ŋa kpokèjì tí nò náa à tí  nò lá, mbe wu gbí wó wálá. 6 ꞌDuù má zèè bá kâ tí kpoò, to bà ꞌboo yí wálá. 7 Koṛo gbí ndâ có tí nò náa ye ꞌdè ji wò nò, bìndi  Mbíṛì bà je muu bà ꞌdi gbí ndú ji wò gî.

8 Je mbí lo mítí Banga-Ngú-Có tí nó táánò náa ye kû nò ta bà ma máa, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌviì-gù Dàvídè, ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî, nô. 9 Ye kpónó kû kònò séꞌi ta ꞌbò tí kò ye, goòlá ye bàkà a ꞌbí ŋa gbolò vò i nó gbí có tí nò. Kpêtí ká énò, có mì Mbíṛì me ꞌbí i go njì ŋa wàa ꞌduù ꞌví nè mí gbí còngò nò lá. 10 Má énò, ye bà kònò ndâ séꞌi tí nò ꞌdáá gî tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì ṛuka ndú tí ndâ ꞌduù mì wó nô. Tacó wàa, ndú delè ꞌví ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô, wàa ndú ꞌví dù ta líkíꞌo tí ndú ta ndâ Bìndi-Mbíṛì tí Jézù dúú bà ya tí  á tí banga bàndò. 11 Có náa wò ꞌví tee njembí lo mítí  a có tí nó, máa,

«Ndoo táánò má cì ta ndâ Jézù,

ndoo delè bà ꞌvala ta ndú.

12 Ndoo má kònò tí ndoo,

ndoo delè bà dù tí ndâ kpo-kpò gba ta ndú.

Ndoo má ꞌboo yí,

yí delè bà ꞌboo ndoo.

13 Ndoo má a ndâ lókó-loko ꞌduù,

yí ta o ꞌdáá gî káa ꞌduù ŋìnó jáá nô,

tacó wotí bà ꞌboo tí wó, tí wó wálá.»

Tó mbe bàkà nèté

14 ꞌVa mbí ndâ ꞌduù mì lo gítí ndâ kpóló-kpolo có tí nò. Wò delè ꞌví see ndú ji Mbíṛì, máa ndú ꞌví tò kponje gítí ndâ có ŋìnó ta gbí ndú wálá nó lá. Tacó ndòngbú tó i mì ndâ ŋa ndâ kponje tí nò káa bà ŋònòkò muu ndâ mbe kû sè tù ndú gítí ndâ ŋa ndâ kponje tí nò. 15 Bàkà wotí mì lo, tacó wàa wò ꞌví ya gí kùṛo Mbíṛì ta nô ṛo lo wálá, go i mì ꞌduù ŋìnó mbe bàkà ngbáṛángà nèté, tí ꞌduù ŋìnó mbe nìbà có mì Mbíṛì jáá.

16 Wò ꞌví ya gí gbí ndâ kponje ŋónókó mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta gbí có mì ndú gítí Mbíṛì wálá nó lá. Tacó bà tò kponje ta ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò kû tooko ꞌduù me ꞌdú ꞌdo tí Mbíṛì. 17 Ŋa ndâ kponje ŋónókó tí nò kû dèèkè go bà dèèkè kàngàndono nô. Ndâ ꞌbí mbe kû nìbà ndâ ŋa ndâ có ŋónókó tí nò ji ndâ ꞌduù a ndâ Ìmànáyò ta ka wó Fìlétù, 18 tí ndâ mbe giṛiꞌo ꞌdo tí kpokèjì mì yúcó gî. Ndú kû ŋònòkò muu ndâ mbe ùnje gítí yúcó. 19 Kpêtí ká énò, Mbíṛì sè tà ꞌbá mì wó ta díí ṛìtì gî. À cu mítí su-sú ꞌbá tí nò, máa, «Mbíṛì ŋò ndâ ꞌdóó ꞌduù mì wó ni gî.» À giì cu ꞌbí , màa, «Mbe ꞌdè có máa yì a ꞌduù mì Mbíṛì ꞌví mò tí wó ꞌdo tí bà bàkà lé-lè i gî.»

20 Ŋa ndâ káꞌi bà zò i gbí gbolò ꞌbá ꞌdáá me ká gbaànjé lá. Ndâ cèe káꞌi bà zò i ta ndâ kpo-kpò o kuu tí . Bìndi  ndâ ŋa ŋìnó náa a kû zò i gbí ndú ta ṛì ꞌdáá gî nó ká kuu tí . 21 Má énò, ꞌduù má kììꞌbà ꞌdo tí ŋa ndâ vò i tí nó náa ye ꞌdè có gítí ndú nó gî, yí bà dù tí cèe ꞌduù mì Mbíṛì, go ndâ cèe káꞌi ŋìnó náa mbe ꞌbá mò ndú gí ndiì kpolo ma gítí ndâ kpo-kpò o, wàa gbí ndú ꞌví dù cóó-cóó ká ngbáṛángàꞌi tacó nèté nô. 22 Tè gí tàkò có mì ndâ i gbí kû yo tí ndâ ꞌviì-ꞌdakò lá. Je mbí lo tí kpoò a i gítí bà bàkà ndâ tó i. Wò ꞌví tee njembí lo mítí Mbíṛì. Dù ta tó njembí lo gítí wó. Wàa wò delè ꞌví dù nìkì maa ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ngbáṛángà njembí ndú, náa yo kû ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì ta ndú nô.

23 Yuu nje lo gí gbí ndâ kponje ŋónókó, ta ndâ có ŋìnó ta gbí ndú wálá nó lá. Tacó wò ŋò ni gî máa, ndú kû gì ta gbínje gí gbí òkò tí ndâ ꞌduù. 24 Káa bòò mì Mbíṛì bàkà gbínje lá. Yí a mbe bàkà nambeè ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, yí a tó mbe nìbà i ji ndâ ꞌduù, yí a mbe du njembí, 25 yí delè ꞌví tùbà bà lê tí có mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta có mì ndú ya toko ta có mì wó lá nó ji ndú pétékèꞌi, ta bà koṛo có máa, ndâ-ꞌbî-lá, Mbíṛì bà ꞌvìsì muu ndú gítí bà ŋò yúcó. 26 Muu ndú má gì gítí ndú gî, ndú ꞌví njaanga miṛi ndú ꞌdo gbí wú mì Gba-vò-i náa yí zèè ta ndú, bìndi  yí giì bàkà ndú tí ndâ bòò mì wó nô.

3

Ndâ ndòngbú sili

1 Te mí gbí muu lo, máa, ndâ i kèjì gí bà me kpoò gbí ndâ sili tí nó gí nje o nó ngé. 2 Tacó ndâ ꞌduù bà giì koṛo có ká gítí ꞌdóó miṛi ndú, ta có gítí ndâ gùrúsù mì ndú. Ndú bà giì si tí ndú tí ndâ mbe mòò ṛo, ta bà wu gbí tí ndú ta kpéétí ndú. Ndú bà giì dù tí ndâ mbe ꞌdè kù có, delè tí ndâ mbe ngbútù ji ndâ bu ndú ta nawu ndú. Ndú bà giì dù tí ndâ ꞌduù mbe ŋò ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà tó i ji ndú nó ni lá, tó i mì ndú delè bà giì dù wálá. 3 Njembí bà giì dù tí ndâ ꞌduù wálá, delè nambeè bà giì dù gbí yì ndú wálá. Ndú bà giì dù tí ndâ mbe waaka có, delè tí ndâ vóló-volo ꞌduù. Ndú bà giì dù tí ndâ kàzà, delè tí ndâ mbe sogo ndâ tó i. 4 Ndú bà giì dù tí ndâ mbe ba ngbù ndâ ꞌbí ka ndú, delè tí ndâ mbe bàkà ndâ i-ŋónókó. Ndú bà giì dù tí ndâ mbe luguu tí. Àá bà giì dù tí ndú a go ndâ líkíꞌo bìndi Mbíṛì. 5 Ndú bà giì tù ngba ndú, máa ndâ yì a ndâ mbe ꞌdi có mì Mbíṛì, káa có mì Mbíṛì gbí njembí ndú gbaànjé wálá. Má énò, kpolo tí lo ꞌdo tí ŋa ndâ ꞌduù tí nò.

6 Tacó ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú a ndâ mbe bàkà lìꞌvì mì ndú mí ꞌbá mì ndâ ꞌduù, tacó bà ṛì muu ndâ niì ŋìnó ta muu ndú mbe me njíꞌdí, mbe bàkà vò i ndii muu ndú gî, delè njembí ndú me fùlà-fùlà, náa ṛo ndú ꞌde to lá ta go ŋa ndâ i ꞌdáá gî. 7 Ndâ ŋa ndâ niì tí nò ta o ꞌdáá gî kû tala i, káa bà ŋò yúcó ni  kpò ndú gî. 8 Ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò mbe kû ŋònòkò muu ndâ niì tí nò a ndâ mbe tò kponje gítí yúcó, go i mì ndâ ꞌdakò tí nó dígísèé ta ṛè ndú a ndâ Jènésì ta Jàmbèrésì, mbe go ꞌvéṛè tí có mì Mòze nô. Muu ŋa ndâ ꞌduù tí nò volo gî. Bà ꞌdi yúcó delè kpò ndú gî. 9 Káa ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù nó bà ya ta ŋa kpokèjì tí nò gí kùṛo wálá. Tacó ndâ ꞌduù bà giì ꞌdi gbí ndú ni go bà ꞌdi gbí ndâ Jènésì ta Jàmbèrésì ni mì ndâ ꞌduù dígísèé gî nô.

Ndòngbú bà kpo-gbí-tà-tù Tìmàtéyò mì Páwòlò

10 Ye me ngú tí ye ji wò lá, Tìmàtéyò. Wò táánò ŋò ndâ ŋa bà nìbà i mì ye ji ndâ ꞌduù, ta ŋa cè bà ꞌvala ye, ta ndeṛè bà ꞌvala ye, ta bà tee njembí ye mítí Mbíṛì, ta bà me duù mì njembí ye, ta bà zè ndâ ꞌduù mì ye nìkì maa, ta bà kònò tí ye gî. 11 Wò delè táánò ŋò bà mbu ye, ta bà mèèkèꞌi tí ye mì ndâ ꞌduù, ta ndâ ŋa ndâ vò i tí nó mbe ꞌde ye gbí ndâ gbata Àndìyókì, ta Ìkónìyùmù, ta Lísítàrà nó gî. Ye kònò ndâ bà mèèkèꞌi tí ye nò ꞌdáá gî, Mbíṛì delè giì ꞌvala ye ꞌdo gbí ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 12 Má énò, wò kpónó ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, kponje gítí bà mèèkèꞌi tí ꞌduù ŋìnó mbe kû jè ta bà bàkà go có mì Bìndi-Mbíṛì nó wálá.

13 Káa ndâ vò ꞌduù, ta ndâ mbe tiṛì kèjì gí bà zì ta nèté mì ndú ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. Ndú bà eendi ndâ ꞌduù, à delè bà eendi ndú. 14 Káa à má gítí lo, wò ꞌví ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí có tí nó táánò náa à nìbà  ji wò káa wò giì ùnje gítí  ta njembí lo gbaànjé gî nó lá. Mbí lo delè ꞌví ò tí ye tí Páwòlò, ta ndâ ꞌbí ka ye ŋìnó táánò mbe nìbà i ji wò nó lá. 15 Mbí lo delè ꞌví dù ká kácáá tí ndâ có tí nó táánò náa wò ꞌdi ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌviì lo nô. Tacó a ndâ có tí nò ká je muu ji wò gítí bà ꞌde ꞌválá, ta bà ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù. 16 Delè tacó a Mbíṛì táánò ká wu ndâ có tí nò mí gbí muu ndâ mbe cu ndú. Nèté mì ndâ có tí nò kpolo ma a bà nìbà yúcó ji ndâ ꞌduù, ta bà yù gbí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ji ndú, delè ta bà tùbà cèe kpokèjì kákáꞌi ji ndâ mbe giṛiꞌo gî. 17 Ŋìnò a ŋa kpokèjì bà ꞌviindi tí ndâ mbe kaa tí ndú ji Mbíṛì gî, gítí tó nèté.

4

1 Ye kû see wò ji Mbíṛì, ye delè kû see wò ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí ꞌduù tí nó bà giì dù tí mbe waa có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nô. Ye giì see wò delè ji ṛi bà gì Bìndi-Mbíṛì gí bà dù tí gba muu to tí nó, 2 máa, wò ꞌví nanaka muu lo mítí bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù. Go bà ꞌdi  má tí ndú, à nìkì ma; go bà ꞌdi  tà má tí ndú wálá, sè ŋìnò a ŋìndi ndú. Je kponje ꞌdo nje ndâ ꞌduù gî. Do mítí ndâ mbe ngbútù, wò delè ꞌví je wotí gítí bà ùnje gítí có tí nó náa wò kû ma nó ji ndâ ꞌduù. Káa wò ꞌví si njembí lo ꞌví dù lèè ta o tí nó náa wò kû nìbà i ji ndâ ꞌduù nô. 3 Bàkà ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji wò nò kpónó, tacó ꞌbí o bà giì gì wúnò náa go bà sè tù gítí yúcó bà giì dù tí ndâ ꞌduù wálá. Tù ndú bà giì njaanga a i gítí bà ꞌdi ndâ ꞌbí tende có mbe nìkì tí ndú, náa ndú bà giì kili ndâ mbe nìbà i mì ndú mbe ꞌvii ta ndú, tí ndâ mbe nìbà ndâ i tí nò ji ndú. 4 Tù ndú bà giì njaanga a i gítí bà ꞌdi ndâ tà-ká-tà mì ndâ ká gù ndú á bìndi yúcó. 5 Káa wò ꞌví kpolo tí lo máa, muu lo ꞌví dù tí tó muu ta o ꞌdáá gî. Zèè njembí lo ta o vò i, bàkà nèté bà ma Banga-Ngú-Có. Wò delè ꞌví bàkà nèté tí nó náa Mbíṛì je wò mí nje  nó ta kábà .

6 À má gítí ye, à kpónó ga wú mítí miṛi ye gî. Sè  káa «ṛìtì», wàa bà có tí nò ꞌví cee gî. 7 Ye gò dú káa gó muu Mbíṛì. Ye kpò nje ndâ ꞌduù gbí ngèlè gî, ye bàkà nèté tí nò ta njembí ye gbaànjé gî. 8 Mboo tàkò tó nèté mì ye, náa Mbíṛì tí mbe waa yúcó kû kpolo tí  tacó bà je ji ye ta ṛi bà ko mboo nèté mì ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá mbe kû ù bà gì Bìndi-Mbíṛì nó kpónó kû ùndi ye á gbíṛì.

Ndâ ꞌdóó có mì Páwòlò gbí muu wó

9 Bàkà wotí mì lo wàa wò ꞌví gì gálà gí mì ye, 10 tacó ndâ ꞌduù kpónó ꞌvaaka ꞌdáá ꞌdo tí ye gî. Kèrèsènísì ya gí gbí to Gàlátì gî, bìndi  Títò ya gí gbí to Dàlìmàsíyà gî. Káa ŋó ṛo ndâ i muu to tí nó giì te Démàsì ꞌdo tí ye ya tí  gí gbí gbata Tèsàlónìkà gî. 11 À kpónó káa Lúkà ká kû dù mì ze ta yí. Wò má kû gì , yo ꞌví gì ta Márìkò. Tacó yí a kpóló-kpolo mbe konì ye ta nèté mì ye. 12 Ye tuu Tìkíkùsù gí mì yo Éfàsù kà gî. 13 Ye táánò si ndâ wáràgà mì ye ta ndâ bòngo mì ye ji Kàrípù gbí gbata Tòrówà. Yo má kû gì , wò ꞌví kaa ndú gì tí  ji ye. Wò ꞌví ꞌvìsì kapí lo gítí ꞌbí wáràgà mì ye ŋìnò tí kpóló-kpolo nó ngé gî lá.

14 ꞌDakò tí nó tí Àlèsándòrò tí muu-tàwu, mbe kû cee ndâ i ꞌdo tí fádà nó, bàkà vò i ta ye ngé tè gî. A Mbíṛì ká bà ꞌvee gbí nje wó gítí ŋa vò i mì wó náa yí bàkà ta ye nò! 15 Wò ꞌví kpolo tí lo ꞌdo tí wó, tacó có mì wó dooko gí gbí có mì ndoo ngé gî lá.

16 Gbí kpédélé o bà ya ta ye gí gbí ngbàngà táánò, gbèe ꞌduù mbe ꞌdè có muu ye wálá. Ndâ ꞌduù ꞌdáá bè ye ta o tí nò gî. Mbíṛì ꞌví ŋò yê ṛo ndú. 17 Káa Mbíṛì giì ṛò tíyò á kapí ye, yí giì je wotí ji ye, tacó wàa ye ꞌví dù tí tú mbe ma có mì yì ta kábà  ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌdáá gî, wàa ndú ꞌví ꞌdi . Bìndi  yí giì ꞌvala ye ꞌdo gbí nje ndâ siingiì gî.

18 Mbíṛì bà ꞌvala ye ꞌdo gbí ndâ vò i ꞌdáá gî. Yí bà ya ta ye gí ꞌbá mì wó gbíṛì nìkì maa.

À ùlù Mbíṛì á kpóó ya tí ! Go-i-tí-nò.

Ndâ ndòngbú ꞌvé

19 Ye ꞌvee ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà, ta ndâ kòtí Ònèsìfórù. 20 Èrásìtù táánò giì yee ta ze ká gbí gbata Kòríndì, bìndi  ye giì jee Tòròfímù ta séꞌi tí wó mí gbí gbata Mìlétù. 21 Bàkà wotí mì lo wàa yo ꞌví gì á kùṛo ndâ pì mì ndâ kpo-kpò pípìṛi tí nó kèjì nô.

Ndâ Yùbúlù, ta Pùdénì, ta Línò, ta Kìláwúdìyà, ta ndâ náꞌvindí ndoo ꞌdáá gî ꞌvee wò ma.

22 Mbíṛì ꞌví je njembí bà ŋò yí tí Mbíṛì ni  ji wò.

Mbíṛì delè ꞌví konì yo ꞌdáá gî.

Títò

1

2

3

Páwòlò cu wáràgà ji

TÍTÒ

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, tí bòò mì Mbíṛì, ye delè a tú mì Bìndi-Mbíṛì. Mbíṛì cu ꞌbì wó á mítí ye, bìndi  yí giì tuu ye gí bà konì ndâ ꞌduù tí nó náa yí tí Mbíṛì ṛuka ndú tí ndâ ŋìnó mì wó gî nó ta bà kili wu gí tà bà tee njembí ndú mítí wó, delè gí bà nìbà yúcó tí nó mbe ꞌvii ta có mì wó tí Mbíṛì nô, 2 yúcó tí nó mbe kû je muu ji ndú gítí bà koṛo có lì mítí ꞌválá tí nó mbe cee lá, náa Mbíṛì tí mbe ꞌdè ꞌvéṛè jé lá ci ndâ ꞌduù gítí  sàà gî nô. 3 O tí nò náa Mbíṛì ci nò mâ giì gì gî, Mbíṛì giì uu gbí còngò có kóó mì wó nò. Bìndi  yí giì kpili có mì wó nò ji ye, náa ye kpónó kû ma ji ndâ ꞌduù go kòcò wó tí Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo nô. 4 Ye kû cu wáràgà tí nó ji wò tí Títò, tí ꞌdóó ꞌviì mì ye, tacó ndà sósòꞌô ta ndà a ndâ mbe tee njembí mítí Mbíṛì. Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tí Bu ndoo, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí mbe ꞌvala ndoo, énó máa, ndú ꞌví bàkà nambeè ji wò, ndú delè ꞌví si ꞌbí i ꞌví ba muu lo lá.

Nèté mì Títò gbí to Kèrétì

5 Ye táánò si wò mí Kèrétì, tacó wàa, wò ꞌví ꞌviindi ndâ i kà. Ye táánò ꞌdè có ji wò énó máa, wò ꞌví ŋò ndâ ꞌbí kpo ꞌduù, wàa wò ꞌví bàkà ndú tí ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ta ndi gbí ndâ gbata gbí to Kèrétì gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 6 Ndâ ŋa ndâ kpo ꞌduù tí nó ꞌví dù a ndâ cèe kpo ꞌduù, ta tó muu ndú. Ndú ꞌví dù me ndâ mbe kò njèèkù niì lá. Ndâ ꞌviì mì ndú ꞌví dù a ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, tí ndâ ꞌviì mbe kû ꞌdi có, ta tó ṛè ndú. 7 Tacó ꞌduù ŋìnó tí kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó a mbe kpolo tí ꞌbá mì Mbíṛì. À má énò, yí ꞌví dù me ŋa ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû no nje ndú gítí ndâ cè bà i mì wó nó lá; yí ꞌví dù me ŋa ꞌduù ŋìnó mbe koṛo có máa, à ꞌví si có ꞌdáá ká mítí có mì yì nó lá; yí ꞌví dù me ꞌduù ŋìnó ta tàkòcò wó kû kpolo ká gálà nó lá, yí ꞌví dù me vò mbe njù pe lá, yí ꞌví dù me mbe cee có gbí òkò tí ndú ta ꞌduù ta ꞌbì wó lá, yí ꞌví dù me ŋa ꞌduù ŋìnó ta njembí wó ká gítí bà ꞌde i gbí i nó lá. 8 ꞌDuù ŋìnó tí kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó mbe kû te wiṛi mítí ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó ta go bà bàkà tó i kuu tí wó, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó náa a muu ká tí wó, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó náa tàkòcò Mbíṛì kû peteke gítí wó, yí ꞌví dù me ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà i gí tàkò có mì sé njembí nó lá. 9 ꞌDuù ŋìnó tí kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌví dù a mbe zèè yúcó tí nó ta kponje gítí  wálá náa à nìbà  ji yí nó ta ꞌbì wó sósòꞌô, tacó wàa, yí ꞌví ꞌde ta wotí bà nìbà yúcó ji ndâ ꞌduù, yí delè ꞌví ꞌde ta wotí bà uu gbí còngò ꞌvéṛè mì ndâ mbe kû ꞌvii ꞌvéṛè mítí yúcó nó ji ndú.

10 Tacó ndâ tù-ká-kpò-có, ta gbí có mì ndú wálá, tí ndâ mbe ꞌvéṛè mbe kû eendi ndâ ꞌduù me mbè kuu tí . Ndâ mbe le bèṛè ndâ i ꞌvéṛè tí nò kpolo ma a ndâ mbe zèè có gítí tàkìì bà ya gí gbí gàzâ. 11 Wò ꞌví si ndú ꞌví njaanga nje ndú lá. Tacó ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò a ndâ mbe volo ꞌbá mì ndâ ꞌduù ta bà nìbà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nô. Ndú delè kû bàkà ndâ i-nô tí nò ká tacó bà zò-nje ndú cuki. 12 A ꞌbí ꞌduù tí ꞌdóó dìì ndú, delè tí mbe ꞌdè-kòcò mì ndú tí ndâ ꞌduù Kèrétì táánò, ká ꞌdè có énó máa, «Nèté mì ndâ ꞌduù Kèrétì káa bà ꞌdè ꞌvéṛè cuki. Ndú a ndâ mbe kpó, tí ndâ mbe gàmàtà ta i gbí ndú wálá.» 13 Có tí nò náa ꞌduù tí nò ꞌdè nò a yúcó. À má énò, baṛaka mítí ndú, tacó wàa ndú ꞌví dù tí ndâ cèe mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì, 14 wàa ndú ꞌví je mbí ndú mítí ndâ tà-ká-tà ꞌvéṛè mì ndâ Jùdéyà lá, ndú delè ꞌví bàkà go ndâ có mì ndâ ꞌduù tí nó náa bà ꞌdi yúcó me cékélè gbí tú ndú gî nó lá.

15 Ndâ i ꞌdáá gî kùṛo ndâ ꞌduù ŋìnó ta njembí ndú ngbáṛángàꞌi kùṛo Mbíṛì nó káa ndâ ngbáṛángà i, káa ngbáṛángà i kùṛo ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ vóló-volo ꞌduù mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá nó wálá, tacó muu ndú, ta ndâ kpokèjì bà koṛo có mì ndú volo gî. 16 Ndú kû bàkà tí ndú tí ndâ mbe ŋò Mbíṛì ni gî, káa cè ŋa bà bàkà ndâ i mì ndú dooko gítí bà bàkà i mì ndâ mbe ŋò Mbíṛì ni gî lá. Ndú a ndâ vò ꞌduù, tí ndâ mbe kpò có, mbe ꞌvii tí ndâ mbe bàkà tó i lá.

2

Cèe bà nìbà i

1 Káa à má gítí lo, wò ꞌví nì ji ndâ ꞌduù káa bà kpokèjì mì yúcó. 2 ꞌDè có ji ndâ kpo ꞌduù máa, ndú ꞌví si tí ndú ji pe lá, ndú ꞌví dù tí ndâ mbe koṛo có, ndú ꞌví dù me tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà i á gí tàkò có mì sé njembí nó lá, ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Mbíṛì ta njembí ndú gbaànjé, ta go ndâ ꞌduù tí ndú, ndú delè ꞌví dù me ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ nuù-gú-nuù-bèꞌdè nó lá.

3 Wò delè ꞌví ꞌdè có ji ndâ niì ŋìnó ta gbí dìì ndú mbe yù gî nó, máa, ndú ꞌví bàkà i á go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí kpokèjì mì Mbíṛì nô. Ndú ꞌví dù me tí ndâ mbe tùbà vò kpokèjì ji ndâ ꞌduù lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ mbe vò nje lá. Ndú delè ꞌví dù tí ndâ mbe zèè ngê pe lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ mbe nìbà cèe kpokèjì bà ꞌvala ndò á ꞌbá ji ndâ ꞌduù, 4 tacó wàa, ndú ꞌví dù tí  tí ndâ mbe kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌvinî ŋìnó mbe kû kpolo gí yaà gí tàkò ndú nó gítí bà zè ndâ ꞌdakò mì ndú, ta ndâ ꞌviì mì ndú, nìkì maa. 5 Ndú ꞌví kpo-gbí-tà-tù ndú tacó wàa, ndú ꞌví dù tí ndâ niì ŋìnó mbe ni bà koṛo có gî, ta ṛo ndú mbe me vá lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ niì mbe zèè ꞌbá mì ndú. Ndú delè ꞌví dù tí ndâ niì ŋìnó ta ꞌdê njembí ndú, mbe kû ꞌdi có mì ndâ ꞌdakò mì ndú nô. ꞌDè có ji ndú máa, ndú ꞌví nìbà ndâ i tí nò ji ndâ niì, tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví go ta ꞌvéṛè mítí có mì Mbíṛì lá.

6 Wò delè ꞌví kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌviì-ꞌdakò máa, ndú ꞌví tè gí tàkò có mì ndâ i gbí kû ndú lá. 7 Wò ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò bà bàkà ndâ tó i ꞌdáá gî ni a i ꞌdo mì lo. Wò má kû nìbà i ji ndâ ꞌduù, wò ꞌví tùbà tí lo ji ndú tí ꞌduù ŋìnó ta bà lê tí lo wálá. À delè ꞌví dù gbí kòcò lo a wotí go kòcò gba. 8 Wò ꞌví ꞌdè ji ndâ ꞌduù a ndâ cèe có ta njì ká gbí ndú, tí ndâ có ŋìnó náa wotí bà ꞌvìsì tende có gí tàkò ndú ꞌví dù tí ꞌbí ꞌduù wálá. Tacó wàa, ndâ mbe kû jòò gbí có ta ndoo ꞌví ŋò ꞌdóó có ŋìnó náa ndú ꞌví kpì tí  ta ngbàngà tí ndoo nó lá. 9 ꞌDè có ji ndâ bòò máa, ndú ꞌví ꞌdi có mì ndâ mbe tí ndú. Ndú delè ꞌví bàkà go có ŋìnó gbí njembí ndâ mbe tí ndú nó ta o ꞌdáá gî ta kponje mì ndú gítí  wálá. 10 Ndú delè ꞌví po ndâ ꞌbí vící i mì ndâ mbe tí ndú lá.

Ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌduù jáá, tacó wàa, ndâ i tí nò ꞌdáá náa ndú kû bàkà nò ꞌví sì ta ndâ ꞌduù ꞌví wu gbí bà nìbà i mì Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo.

11 Wò ŋò ni gî, máa, Mbíṛì tùbà nambeè mì wó a i tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 12 Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ndoo, tacó wàa, ndoo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ndoo ꞌví ꞌdò kò ndoo mítí kpokèjì ŋìnó mbe kû ya ta ndoo gí ꞌdè ꞌdo tí wó tí Mbíṛì nó lá. Delè tacó wàa, ndoo ꞌví dù ta go ndâ i tí nó muu to tí nó mbe ya gí gbí có mì wó tí Mbíṛì lá nó, lá. Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ndoo, tacó wàa, ndoo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ndoo ꞌví ꞌvala ta muu ndoo ngbáṛángàꞌi, tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó tí Mbíṛì 13 kû ù ta ndi bà gì líkíꞌo mì ndoo, náa ndoo kû koṛo có lì mítí , tí o bà tù ngba gbolò Mbíṛì mì ndoo, tí Mbe ꞌvala ndoo, tí Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì, 14 mbe sì miṛi wó ji ku, tacó bà njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí ndâ ŋa ndâ vò i ꞌdáá gî, nô. Yí bàkà ndoo tí ndâ ngbáṛángà ꞌduù, tacó wàa, ndoo ꞌví dù tí  tí ndâ ꞌdóó ꞌduù mì yì; delè tacó à ꞌví dù tí ndoo káa go bà bàkà tó i cuki.

15 Kò-kò ta ndâ có tí nò ji ndâ ꞌduù. Tùbà cèe kpokèjì ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo gî nó ta bà do mítí ndú ta gúku tí lo wálá, go i mì gba. Wò ꞌví si ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌví si wò tí ꞌdé ꞌduù lá.

3

Bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû konì ndâ ꞌduù

1 ꞌVa mbí ndâ ꞌduù mì lo máa, ndú ꞌví ꞌdi có mì ndâ gba mì ndú, ta ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndú. Ndú ta o ꞌdáá gî ꞌví dù ká léngé-lenge kû ù bà bàkà i ŋìnó náa à tí . 2 Ndú ꞌví ꞌdè vò có gítí ndâ ꞌduù lá. Ndú delè ꞌví dù tí ndâ mbe kû kììꞌbà ꞌdo tí bà ꞌdèèkè mà. Ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌdê ꞌduù mbe kû si ndâ ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî tí i. 3 Tacó, ꞌbí o táánò kuu tí  náa ꞌdóó ndoo ta miṛi ndoo a ndâ mbe ŋónókó, tí ndâ tù-ká-kpò-có, náa à kû eendi ndoo. Njembí ndoo ta o tí nò ká gítí ndâ tende ŋa i mbe nìkì tí ndoo muu to tí nô. O mì ndoo ta o tí nò ká gítí bà tò kiì, giì je bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû mìlìsé tí ndâ ꞌbí ꞌduù nô. Ndâ ꞌduù ta o tí nò kû sogo ndoo. Ndoo delè ta o tí nò kû sogo tí ndoo gbí òkò tí ndoo.

4 Káa Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo nó giì tùbà nambeè mì wó, ta tó bà zè ndoo mì wó, 5 ta bà ꞌvala ndoo. Káa yí ꞌvala ndoo nò me gí tàkò ꞌbí ŋa tó i náa ndoo bàkà ji yí nò lá; à káa ꞌdóó bà ŋò yê ṛo ndoo mì wó ká si yí ꞌví ꞌvala ndoo, go có mì wó gbí njembí wó. Yí ꞌvala ndoo ta bà caka tí ndoo ta ngo, mbe kpò gbí ndi bà jò ndoo. Bìndi  yí giì bàkà ndoo tí ndâ ngú ꞌduù ta bà tuu Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji ndoo.

6 Mbíṛì je Bèṛi mì wó ji ndoo túkàꞌi ta ṛè mì Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo. 7 Mbíṛì njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí vò i, tacó wàa, ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌviì-ꞌbá mbe kû koṛo có lì mítí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô. 8 Ŋìnò a yúcó ta kponje á gítí  wálá ká nò.

Có gbí njembí ye énó máa, wò ꞌví nanaka muu lo mítí ndâ có tí nò. Tacó wàa, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì nó ꞌví te tí  mí gbí muu ndú máa, ndâ yì ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà ndâ tó i ta i ká gbí ndú tacó tí ndâ ꞌduù ta o ꞌdáá gî. 9 Káa wò ꞌví kììꞌbà ꞌdo tí bà tò ndâ kponje ŋónókó, ta bà ꞌdeke ṛè ndâ ká gù lo kpènjèngèꞌvèè tí i ꞌvéṛè mì ndâ Jùdéyà. Wò delè ꞌví kììꞌbà ꞌdo tí bà ꞌdèèkè mà ta bà ꞌdè wo muu ndâ có mì Mòze. Tacó nèté mì ndâ ŋa có tí nò wálá. I delè gbí ndú wálá. 10 ꞌDuù má kû njèè gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, wò ꞌví ci yí, máa yí ṛò tíyò ꞌdo tí ŋa i tì nò, yee gbí só. Yí má biya bà ꞌdi có mì lo gî, wò ꞌví ꞌvee bà tí wó kákáꞌi lá. 11 Káa, wò ꞌví ŋò ni énó máa, ŋa ꞌduù tí nò a vóló-volo ꞌduù, tí vò mbe bàkà vò i, mbe le wú mítí miṛi wó ta kpéétí wó gî.

Ndòngbú có mì Páwòlò ji Títò

12 Ye kèjì gí bà tuu ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ Àrètémà ta Tìkíkùsù ji wò. ꞌDuù tí nò náa ye bà tuu yí nò má yee tí lo ngé gî, wò ꞌví gì gálà gí bà ꞌde ye gbí gbata Nìkòpólìsì, tacó ye kû koṛo có bà cì ndâ pì côꞌo tí nó kèjì nó a i mí kà. 13 Je wotí gítí nó mì ndâ Àpólò ta Zénà tí nó tí mbe kû waa có gbí ngbàngà nô.

14 Ndâ ꞌduù mì ndoo ꞌdáá gî ꞌví tala bà bàkà ndâ tó nèté, tacó wàa ndú ꞌví ꞌde ta i tacó bà konì tí ndú, náa ꞌbí i má gbaaka ndú nò; ndú ꞌví dù me tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta i gbí ndú wálá nó, lá.

15 Ndâ ꞌduù tí nó náa ze ta ndú kàá nó ꞌdáá gî ꞌvee wò ma. ꞌDòkò ndi ꞌvé mì ze á ji ndâ tó nambe ze ŋìnó mì yo kà mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì nô.

Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, yí ꞌví bàkà nambeè mì wó ji yo ꞌdáá gî.

Fílímònì

Páwòlò cu wáràgà ji

FÍLÍMÒNÌ

1

1 Ŋìnó a ye tí Páwòlò, tí ꞌduù tí nó á kpónó kuu gbí zàà muu Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó, ká kû cu wáràgà tí nô. Ze kû gbo gbí bà cu wáràgà tí nó ta Tìmàtéyò, tí náꞌvindí ndoo, ji wò tí Fílímònì, tí tó ka ze mbe nèté, 2 ta ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á mí ꞌbá mì lo nó, ta námì ze Áfìyà, ta Àrìkìpúsù tí ka ze àsìkérì mì Bìndi-Mbíṛì 3 Ze kû ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì tí Bu ndoo, ze delè kû ꞌdeke tí ze ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa ndú ꞌví bàkà nambeè ji yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù ta gbí òkò tí yo nìkì maa.

Páwòlò ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí Fílímònì

4 Fílímònì, ye ta o ꞌdáá gî má kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì, ye delè kû ꞌdeke tí ye tacó tí lo, ye delè kû ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì tacó tí lo, 5 tacó ye kû ꞌdi tàwo bà tee njembí lo mítí Mbe tí ndoo Jézù, ta tàwo bà zè ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ta njembí bà zè Mbíṛì mì lo. 6 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì, máa yí ꞌví si bà nì kaà mì lo ta ndâ ꞌbí ka lo mbe kû ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì nò ꞌví je muu bà ŋò ndâ tó i tí nó ꞌdáá gî náa ndoo kû ꞌde ꞌdo mì wó tí Mbíṛì ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌví nó ꞌví ni ji yo túkàꞌi. 7 Có bà dù njembí lo tí njembí bà zè Mbíṛì nò peteke tàkòcò ye ngé ndii gî, à delè giì je ji ye a wotí, náꞌvindí ye. Tacó wò ꞌdèè njembí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî.

Páwòlò yù nambeè ꞌdo mì Fílímònì tacó tí Ònésìmò

8 Ye ŋò ni gî máa, à tí ye a wotí tacó bà ꞌdè có ji wò máa, wò bàkà go có mì ye ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 9 Káa, à kpêtí ká énò, ye kpónó kû bàkà me ŋa ŋìnò lá. Ye kpónó tí Páwòlò, tí kpo ꞌdakò tí nó á kuu gbí zàà muu Bìndi-Mbíṛì tí Jézù nó kû ꞌdeke a tí ye ji wò, máa, wò si njembí lo ꞌví dù tí njembí bà zè Mbíṛì. 10 Ye kû ꞌdeke tí ye ji wò tacó tí ꞌviì mì ye Ònésìmò, náa ye gí tí bu wó si ye kpónó kuu gbí zàà nô. 11 Yí táánò sàà kùṛo a ꞌduù ŋìnó ta i gbí wó ji wò wálá nô, káa i gbí wó kpónó me gbolò ji ndà só ngé ndii gî.

12 Ye kpónó kû tuu ndi wó ji wò ta njembí ye ká gáꞌdáá tàkò wó. 13 Ye kùtàá bà si yí ꞌví dù á mì ze ta yí, tacó wàa yí ꞌví dù tí mbe konì ye bìndi lo á si ye kpónó kuu gbí zàà á muu có bà ma Banga-Ngú-Có nô. 14 Káa go bà bàkà énò kùṛo bà ꞌdi có ꞌdo gbí nje lo tí ye wálá. Tacó ŋa ŋìnò bà dù goòlá ye kû yòòngò wò yóóngó-yòòngò gítí bà bàkà nambeè ji ye nô. Káa à nìkì káa bà bàkà nambeè ji ye mì lo ꞌdo gbí ꞌdóó có mì lo gbí njembí lo.

15 Ndâ-ꞌbî-lá Mbíṛì táánò njèè gbí òkò tí yo ta Ònésìmò ta làmbu o nò ká tacó wàa yí ꞌví dele ndi wó gí mì lo ngbé. 16 Káa yí bà dele me tí i-zógó-zogo kákáꞌi lá. Yí bà dele ndi wó gí mì lo tí kpóló-kpolo náꞌvindí lo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. À kpêtí káa ꞌdóó ye, Ònésìmò kpónó a kpóló-kpolo ꞌduù mì ye. Káa à má ji wò, yí a ꞌdóó-ꞌdòò náꞌvindí lo, yí delè a náꞌvindí lo ta ṛè mì Mbe tí ndoo.

17 À má énò, te wiṛi mítí wó á go bà te wiṛi mì lo mítí ye, náa wò dú má káa ka ye nò. 18 Káa yí táánò má bàkà a ꞌbí i mbe nìkì lá ta wò, ꞌbí i mì lo delè má ká mì lo muu wó, ye bà sì có ndâ i tí nò ji wò á muu wó gî. 19 A ye tí Páwòlò ká kû cu wáràgà tí nó ji wò ta ꞌdóó ꞌbì ye, máa, ye bà sì có ndâ i mì lo náa àá muu wó nó ꞌdáá gî. Ye delè bà ꞌvèè gbí nje lo tacó ndâ i ŋìnó mì ye muu lo nó wálá. 20 À má énò, ye kpónó kû koṛo có lì a i mítí lo ta ṛè mì Mbe tí ndoo, náꞌvindí ye. Tacó wàa, wò tí mbe kû ṛu ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌví je wotí.

21 Ye ŋò ni gî, máa, wò bà ꞌdi có mì ye gî; ye delè giì ŋò ni gî, máa, ye bà ꞌde ndâ i ꞌdo mì lo me gbolò ndii ndâ i tí nó náa ye yù ꞌdo tí lo gbí wáràgà tí nó nó gî. 22 Kaa tà ꞌbá wiṛi mì lo ù ta ndi ye, tacó ye kû koṛo có bà ya gí mì yo kà, náa Mbíṛì má ŋò bà ꞌdeke tí yo, wàa yí ꞌví je nó ji ye nò.

Ndâ ka nèté mì Páwòlò ꞌvee Fílímònì

23 Èpàfáràsì, tí ka ye, náa ze kpónó kuu gbí zàà muu Bìndi-Mbíṛì tí Jézù ta yí nó ꞌvee yo ngé ma. 24 Ndâ ka ye mbe nèté: ŋìnó a Márìkò, giì je Àrìsìtárìkù, giì je Démàsì, giì je Lúkà, delè ꞌvee yo ma. 25 Ye kû ꞌdeke tí ye máa Mbe tí ndoo, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ꞌví cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo ꞌdáá gî.

Ìbìráyò

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Wáràgà ji ndâ

ÌBÌRÁYÒ

1

Mbíṛì tuu ꞌViì mì wó ta ndâ có mì wó

1 Mbíṛì gbí ndâ ká o dígísèé kû tuu a ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó ta ndâ có ŋìnó náa à gbí njembí wó nó ji ndâ ká gù ndoo. Yí tuu ndú ꞌvílí-ꞌvìlì gbí ndâ tende ŋa kpokèjì. 2 Káa gbí ndòngbú o tí nó, tí o mì ndoo náa ndoo kpónó kû ꞌvala gbí  á gí nje o nó, yí tuu a ꞌdóó ꞌViì mì wó tí mbe ꞌdòkò có gbí nje wó ji ndoo, ꞌViì mì wó tí nó náa yí je yí tí mbe zèè ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî, náa yí táánò je wotí bà suu ndâ i ꞌdáá gî ji yí nô. 3 A ꞌViì tí nò mì Mbíṛì nò ká je cè kózò tí Mbíṛì teke-tèkè. À delè káa yí ká je tú Mbíṛì kpíí mítí wó. Ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî, ta ndâ i gbíṛì ꞌdáá gî kû dù a i ꞌdo gbí có mì wó, tacó à gbí kòcò wó a wotí go kòcò gba. Yí mâ giì toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó gî, yí giì ki tí wó dèngècè to gbí kùꞌbì mì gbolò Gba á ngéé gbíṛì, 4 lê náa yí gì tí gbolò ꞌduù ndii ndâ basìlì mì Mbíṛì ꞌdáá gî gî nò.

ꞌViì-mì-Mbíṛì a gbolò ꞌduù ndii ndâ basìlì mì Mbíṛì gî

5 Tacó Mbíṛì jé ta ꞌbí ṛi gbaànjé ꞌdè có ji basìlì mì wó ngàyi, máa,

«Wó a ꞌviì mì ye, ye wúnó gì tí bu lo gî»?

Yí delè je ta gbèe ṛi ꞌdè có ji ꞌbí basìlì mì wó gbaànjé énó máa, yì tí Mbíṛì bà dù tí bu wó, wàa yí ꞌví dù tí ꞌviì mì yì nò lá.

6 Káa, ta o tí nó náa Mbíṛì táánò kû tuu tí  ta ꞌViì-kíṛi mì wó gí muu to tí nó nó, kòcò Mbíṛì gí tàkò wó énó máa,

«Yo tí ndâ basìlì mì ye tí Mbíṛì ꞌdáá gî ꞌví ùlù yí.»

7 Bìndi  kòcò Mbíṛì gítí ndâ basìlì mì wó tí Mbíṛì énó máa, yì tí Mbíṛì bàkà ndâ tú mì yì tí pípìṛi, bìndi  yì giì bà bàkà ndâ bòò mì yì tí ngba wu.

8 Káa Mbíṛì giì ꞌdè có gítí ꞌViì mì wó énó máa,

«Jàlàmbà mì lo, ‹Ákoo Mbíṛì›, bà dù tí ká.

Wò bà cu mû-kóṛó-gba mì lo co ká tí kpokèjì ŋìnó jáá nô.

9 Wò bà zogo ꞌbá mì lo ta bà waa có mítí ndâ ꞌduù mì lo ta yúcó.

Wò a mbe co ta ndâ ꞌduù tí jáá kpokèjì;

go bà co tí lókó-loko kpokèjì tí lo wálá.

Ŋìnó a gbí ndeṛè có tí nó náa Mbíṛì tí nó, tí Mbíṛì mì lo nó,

le tí  ta bèṛè ji wò ta pétékè tàkòcò wó

á kùṛo ndâ ka lo nó ká nò.

10 A wò táánò ká sè ṛèngbó to tí nó ta ꞌbì lo.

À delè ká wò ká suu ndâ i tàṛì ta ꞌbì lo.

11 Ndâ to ta tàṛì bà cee gî,

káa wò bà cee wálá.

Ndâ to ta tàṛì bà me ká go bà me ká mì bòngo gî,

káa wò bà me ká wálá.

Ndâ to ta tàṛì bà yaka go bà yaka bòngo nó gî,

káa wò bà dù tí ká.

12 Wò bà paṛaka ndâ to ta tàṛì go bà paṛaka zì bòngo ꞌva gí ꞌdè;

àá bà ꞌvìsì ndú go bà ꞌvìsì bòngo.

Káa wò bà dù cóó-cóó ká tí wò tí nò kuu nò dúú bà ya tí ;

wò bà zò to wálá.»

13 Mbíṛì jé ꞌdè có ji ꞌbí basìlì mì wó gbaànjé énó máa,

«Ki tí lo to gbí kùꞌbì mì ye,

wàa ye ꞌví bàkà ndâ mbe kû sogo wò tí ndâ i-tà-tàmà mì lo,» nò lá.

14 À má énò, ndâ basìlì mì Mbíṛì a ndâ yè? Ndâ basìlì mì Mbíṛì a ndâ lilí mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì, náa Mbíṛì kû tuu ndú gí bà konì ndâ ꞌduù tí nó kèjì gí bà ꞌde ꞌválá nô.

2

Gbolò ꞌválá

1 À má énò, ndoo kpolo tí yúcó tí nó náa ndoo ꞌdi nó kácá-kácá. Ndoo má kpolo tí ndoo lá, ndoo bà soloko ꞌdo tí  gî. 2 Tacó có tí nó náa Mbíṛì dígísèé tuu ta basìlì mì wó ji Mòze, máa yí ꞌdòkò ji ndâ ká gù ndoo nó, má dú káa yúcó, náa ndâ mbe biya bà ꞌdi gî ꞌde mbèlè tàkò bà kù tù bà ꞌdi có mì ndú lá gî, 3 ndoo bà ndo ꞌdo gbí mbèlè bà biya bà ꞌdi gbolò có tí nò, tí có mbe je ꞌválá ji ndoo nò, co tí kpokèjì ngàyi? Kpédélé mbe ꞌdè có tí nò ji ndâ ꞌduù gbí o mì ndoo a Mbe tí ndoo tí Jézù, bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi ꞌdò gbí nje wó nó giì ꞌdòkò ndí  ji ndoo. 4 Mbíṛì delè giì tùbà có tí nò náa ndâ mbe ꞌdi ꞌdo gbí nje Mbe tí ndoo ꞌdòkò ji ndoo nò tí yúcó ta bà bàkà ndâ kpo-kpò i ŋìnó náa bà ꞌdè có gítí ndú kpò nje ndâ ꞌduù gî nó, ta bà bàkà ndâ seṛè, ta bà je Bèṛi mì wó tí Mbíṛì tí i-nambeè ji ndâ ꞌduù go có mì wó náa à gbí njembí wó tí Mbíṛì.

Mbe tè kùṛo ndâ ꞌduù gí gbí ꞌválá

5 Tacó Mbíṛì táánò bàkà me ndâ basìlì mì wó tí ndâ mbe zogo to tí nó kèjì, náa ndoo kû ꞌdè có gítí  nó, lá.

6 Káa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énò máa,

«Àá Mbíṛì, ꞌduù tà a yè wàa wó ꞌví je ta mbí lo mítí wó?

7 Wò táánò je wotí ji ꞌduù gàà gí tàkò ndâ basìlì mì lò ta làmbu o.

Wò táánò bàkà yí tí gba ngbèzèè.

Wò giì te duù mítí wó.

8 Wò giì bàkà yí tí gba mì ndâ i ꞌdáá gî.»

Mbíṛì bàkà ꞌduù tí gba mì ndâ i ꞌdáá gî, yí mò ꞌbí i gbaànjé gí ndiì máa ꞌduù me gba mì ŋìnó lá nò lá. Káa ndoo ŋò bà dù ꞌduù tí gba mì ndâ i ꞌdáá gî á go có tí nò kálásê. 9 I ŋìnó náa ndoo ŋò nó a bà bàkà Jézù mì Mbíṛì tí lúkúfà ꞌduù co tí ndâ basìlì gî ta làmbu o gàà énô. Tacó wàa yí ꞌví cì tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî á ꞌdo gbí nambeè mì Mbíṛì. À kpónó le bèṛè á ji yí ngbèzèè, à delè kû te duù mítí wó, ꞌdo gbí có bà kònò séꞌi mì wó, ta bà cì yí.

10 À dú nò a yí . Tacó wàa Jézù tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì suu ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî tacó tí wó, náa ndâ i delè ꞌdáá gî kû dù muu to tí nó ta ṛè wó nó, ꞌví dù tí kpédélé ꞌduù mbe kònò séꞌi tacó bà gì ta ndâ ꞌduù gí gbí ngbaꞌo. 11 Ṛèngbó ꞌduù tí nó tí ꞌDuù mì Mbíṛì nó, ta ṛèngbó ndâ ꞌduù tí nó náa yí bàkà ndú tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì nó, ká gbaànjé. Tacó énò, nô ṛo wó gítí bà nì «náꞌvindí» mítí ndú wálá. 12 Yí kû ꞌdè có ji Mbíṛì énó máa,

«Ye bà kò-kò ta ṛè lo ji ndâ náꞌvindí ye.

Ye bà ùlù wò mí kùṛo ndú ta o tí nó náa ndú má kili gî,» nô.

13 ꞌBí có mì wó kákáꞌi énó máa,

«Ye bà koṛo có lì mítí Mbíṛì.»

Bìndi ꞌbí kòcò wó máa,

«Ŋìnó a ye ká kuu nô;

ŋìnó a ze ta ndâ ꞌviì tí nó náa Mbíṛì kaa ndú ji ye nó ká kuu nô.»

14 Ndâ ꞌviì tí nó mì Mbíṛì náa yí kaa ndú ji Jézù nó ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù ta mbelè gbí dìì ndú. Tacó énò, Jézù giì je gbèe ŋa tú ndú nò, tacó wàa yì ꞌví dù tí ꞌduù go ndú. Yí bàkà énò, tacó wàa yì mà cì gî, yì ꞌví mò ta Gba-vò-i tí gba mì ku ꞌdo pí jàlàmbà gí nje seè. 15 Wàa yì ꞌví ꞌvala tí  ta ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî náa gúku kû da ꞌbò mítí kò ndú gî nô. 16 Tacó nèté mì wó táánò me ta ndâ basìlì mì Mbíṛì lá, nèté mì wó a i ta ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò. 17 Tacó énò, Mbíṛì giì bàkà yí go ndâ náꞌvindí wó teke-tèkè. Tacó wàa, yí ꞌví dù tí  tí ꞌduù mbe ŋò yê ṛo ndú, delè tí gbolò bu-Mbíṛì mì ndâ mbe kû bàkà nèté mì Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé. Tacó wàa, Mbíṛì ꞌví je tí  ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndú. 18 Tacó yí táánò ta miṛi wó ŋò sé bà tala yí mì Gba-vò-i gî. Tacó énò, wotí bà konì ndâ ꞌduù ŋìnó náa Gba-vò-i kpónó kû tala ndú nó kuu tí wó.

3

Jézù a gbolò duù ndii Mòze gî

1 À má gó énò, yo tí ndâ náꞌvindí ye, tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì náa yí kaa yo mò gí mì wó tí Mbíṛì gî nó, ꞌví koṛo có gítí Jézù tí tú mì Mbíṛì, delè tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì yúcó tí nó náa ndoo kû ùnje á gítí  nô. 2 Yí tí Jézù táánò bàkà nèté mì Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé ká go i mì Mòze tí mbe bàkà nèté mì Mbíṛì dígísèé ta njembí wó gbaànjé. 3 Káa à te duù mítí Jézù ndii Mòze gî, á go ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû te ta duù mítí mbe gèè ꞌbá ndii ꞌbá tí nó náa yí gèè nó gî nô. 4 À bì ndâ ꞌbá ꞌdáá gî a ꞌbì ꞌduù, káa a Mbíṛì ká suu ndâ i ꞌdáá gî. 5 Káa Mòze táánò bàkà nèté mì Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì tí ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî, á go bòò mì Mbíṛì mbe kû ꞌdè yúcó gítí ndâ i ŋìnó náa Mbíṛì kèjì gí bà bàkà ndú nô. 6 Káa Jézù tí Bìndi-Mbíṛì táánò bàkà nèté ꞌbá mì Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé á go njembí ꞌViì mì Bu wó. Káa ndoo a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì, náa ndoo má cì gúku lá nò. Ndoo delè má kì nô gítí i tí nó náa ndoo kû koṛo có lì mítí  nó lá nò.

Bàndò bà wotí tacó tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì

7 Tacó énò, kòcò Bèṛi-mì-Mbíṛì énó máa,

«Yo wúnó má ꞌdi kòcò Mbíṛì,

8 yo ꞌví bàkà ngbútù á go i mì ndâ ꞌduù tí nó dígísèé

mbe volo mítí Mbíṛì ta o bà tala ndú mì wó,

si ndú gbí kángáá nga ngoò nó lá.

9 Ndâ ká gù yo dígísèé tala bà ŋò wotí mì ye,

káa ndú ŋò ta ndoò ziꞌduù-só gî.

10 Tacó énò, tàkòcò ye táánò giì kpolo gítí ndâ ꞌduù tí nò.

Bìndi  ye giì ꞌdè có énó máa,

‹Ndâ có gbí njembí ndú ꞌdáá ká tende.

Ndú ta o ꞌdáá gî kû co me tí kpokèjì mì ye lá.›

11 Káa ye tí Mbíṛì giì be tí ye ta kpo tàkòcò énó máa,

‹Ndú bà ꞌdò kò ndú mítí bàndò bà tèwo ye wálá.› »

12 Yo kpolo tí yo, ndâ náꞌvindí ye, tacó wàa ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò yo ꞌví dù ta vò njembí wó, tí ŋa vò njembí ŋìnó mbe si yí ꞌví njèè gbí òkò tí ndú ta wu Mbíṛì nó lá. 13 Yo konì tí yo gbí òkò tí yo ta ṛi ꞌdáá gî. Yo ꞌví nì «taàbé» gítí bà konì tí yo gbí òkò tí yo lá, tacó wàa, njembí yo ꞌví gbì kàángbá gítí Mbíṛì ꞌdo gbí tiṛì mì vò i lá. 14 Tacó ndoo ꞌdáá gî a ndâ ka Bìndi-Mbíṛì, náa ndoo má zèè kpédélé có tí nó náa ndoo táánò ùnje gítí  nó tí kpoò yee tí o ku mì ndoo gî nò.

15 À cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Yo má ꞌdi kòcò Mbíṛì wúnó

yo ꞌví bàkà ngbútù á go i mì ndâ ꞌduù tí nó mbe kpò có mì Mbíṛì dígísèé nó, lá.»

16 A ndâ ꞌdi dígísèé ká ꞌdi kòcò Mbíṛì káa ndú giì kpò tí mítí wó ta ngbútù gî nó? À dígísèé me ndâ Ìzìrìyélì tí nó náa Mòze kaa ndú ꞌdo Másìrì nó lá. 17 Káa tàkòcò Mbíṛì dígísèé kpolo a i gítí ndâ ꞌdi ta ndoò ziꞌduù-só nó? À kpolo me gítí ndâ mbe bàkà vò i tí nó mbe ci-ciki ta ndi gbí kángáá nga ngoò nó lá? 18 Káa Mbíṛì dígísèé be tí wó nó a i ji ndâ ꞌdi, énó máa, ndú bà ꞌdò kò ndú gbaànjé á mì bàndò bà tèwo yì wálá nó? Yí be tí wó me ji ndâ mbe kpò cò lá? 19 À má énò, ndoo kpónó ŋò ni gî, máa, bà yee tí bàndò bà tèwo ndú dígísèé kpò ndú gî tacó ndú tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá.

4

1 À má énò, ndoo kpolo tí ndoo, tacó bà cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta ndâ ká gù ndoo gítí bà ya ndú gítí bàndò bà tèwo ndú nó cee lá. Káa ndoo má kpolo tí ndoo lá, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo bà bè gbí bà yee tí bàndò tí nò gî. Tacó Mbíṛì wúnò bà ꞌvee gbí nje ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí yo mbe yee tí bàndò tí nò lá nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 2 Ndoo táánò ꞌdi Banga-Ngú-Có go ŋìndi ndú, káa ndú ꞌde i gbí Banga-Ngú-Có tí nò náa ndú ꞌdi nò lá, tacó có tí nò ꞌde njembí ndú me tí njembí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì nó lá. 3 A ndoo tí ndâ mbe ùnje gítí Banga-Ngú-Có tí nò ká yee tí bàndò bà wotí tí nò náa Mbíṛì dígísèé ci ndâ ká gù ndoo gítí  nò. Tacó kòcò Mbíṛì énó máa,

«Ye be tí ye ta kpo-tàkòcò gî énó máa,

‹Ndú bà ꞌdò kò ndú mítí bàndò bà tèwo mì ye gbaànjé wálá.› »

Mbíṛì ꞌdè có tí nò si yí cee ta nèté bà suu ndâ i mì wó sàà gî. 4 Tacó à cu có gítí bà vô-nje só sili mì gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Mbíṛì giì tèwo wó ta bà vô-nje só sili ꞌdo tí ndâ nèté mì wó ꞌdáá gî.»

5 À giì cu ꞌbí  kákáꞌi énó máa, Mbíṛì máa,

«Ndú bà ꞌdò kò ndú gbaànjé á mítí bàndò bà tèwo mì ye wálá.»

6 ꞌBí có kpónó a ŋìnó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌví yee tí bàndò bà tèwo tí nò mì Mbíṛì nò, lê náa ndâ kpédélé ꞌduù tí nó táánò mbe ꞌdi Banga-Ngú-Có nó yee kà lá tacó ndú táánò biya bà ꞌdi có mì Mbíṛì gî nò. 7 Tacó énò, Mbíṛì giì ci cí gítí ꞌbí o náa yí giì gbì ṛè o tí nò tí «Wúnó.» Bìndi  yí giì tuu Dàvídè, tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà, ta kôndi o bìndi có tí nò, ta gbèe ndi có tí nò, máa,

«Yo Wúnó má ꞌdi kòcò wó,

yo ꞌví bàkà ngbútù lá.»

8 Tacó Jósùwà táánò má tè kùṛo ndâ Ìzìrìyélì yee tí bàndò bà tèwo tí nò náa Mbíṛì táánò ci ndú gítí  nò gî, Mbíṛì táánò bà ci ndi ꞌbí ngú o ji ndú wálá. 9 À má énò, bàndò bà wotí mì Mbíṛì náa yí kû kpolo tí  tacó tí ndâ ꞌduù mì wó nó kuu tí . Bàndò tí nò a ṛi tí nó tí ṛi bà wotí Mbíṛì á bìndi bà suu ndâ i mì wó nô. 10 Tacó ꞌduù ŋìnó mbe ya gí bà tèwo wó á mì ndú ta Mbíṛì gî nó a ꞌduù ŋìnó mbe cee ta nèté mì wó gî nô. Tacó Mbíṛì táánò tèwo wó si yí cee ta nèté mì wó gî.

11 À má énò, ndoo te kpo muu, tacó wàa ndoo ꞌví yee tí bàndò bà tèwo ndoo. Ndoo te kpo muu tacó wàa ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndoo ꞌví gboo mí ndiì ta ngbútù, á go ŋìndi ndâ ká gù ndoo dígísèé nó, lá. 12 Tacó có mì Mbíṛì a wu có, tí có ŋìnó ta wu jé ꞌdèè ꞌdo tí  lá, mbe kû cu ꞌduù tí bà ꞌdeeke ꞌbilì wó ngéé gí gbí òkò ndâ ꞌbilì á tàꞌi kà ndii zi nje sìzò gî. Có mì Mbíṛì a có ŋìnó mbe ŋò ꞌbè gbí òkò tí ndâ yúcó ta ꞌvéṛè ngéé gbí njembí ꞌduù tàꞌi kà ni gî. 13 ꞌBí i ŋìnó náa à suu yí súú-suu nó mbe ni bà ngùù tí wó ꞌdo tí Mbíṛì gî nò wálá. Mbíṛì ŋò ndâ i gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. Ndâ i ꞌdáá gî kû gbaa tí ndú mí gbí ngbàà ṛi á mí kùṛo wó tí Mbíṛì tí nó náa ndoo ꞌví yù gbí ndâ i tí nó náa ndoo bàkà nó ꞌdáá gî nô.

Jézù tí gbolò Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì

14 À má énò, ndoo tee njembí ndoo mítí Mbíṛì tí kpoò, lê náa gbolò bu-Mbíṛì mì ndoo tí Jézù, tí ꞌViì-mì-Mbíṛì, bà ba gbí pípìṛi ya gí gbíṛì gî nò. 15 Tacó gbolò bu-Mbíṛì mì ndoo tí Jézù me ꞌduù ŋìnó mbe kû si tàmuu ndoo ji Gba-vò-i ta o tí nó náa Gba-vò-i má kû paa ta bà a tàmuu ndoo gítí bà bàkà vò i nó lá, tacó Gba-vò-i táánò paa ta yí á go bà paa ta ndoo mì wó kpónó nó gî, káa yí giì kpò nje Gba-vò-i gî.

16 À má énò, ndoo cì gúku gítí bà yèè ndi ndoo dê gí ṛègbà jàlàmbà mì Mbíṛì lá. Ndoo yèè ndi ndoo dê gítí , tacó wàa yí ꞌví ŋò ta yê ṛo ndoo. À delè má gì gítí o mì bà konì tí, yí ꞌví bàkà ta nambeè ji ndoo.

5

1 Àá táánò kû cu ꞌbì mítí ꞌduù, bìndi  àá giì bàkà yí tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, mbe dù kû bàkà i-Mbíṛì ta ṛè mì ndâ ꞌduù ꞌdo ká gbí òkò tí yo. Nèté mì ꞌduù tí nò náa à bàkà yí tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì nò a bà ci ndâ i-ꞌbì ndâ ꞌduù, ta bà waa mbelè tacó bà sì muu ndâ vò i mì ndâ ꞌduù. 2 À má énò, ꞌduù tí nò náa à bàkà yí tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì nò ꞌví ꞌvala ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi gbí-o lá, giì je ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo gî nó, ta pétékè có, tacó yí tí bu-Mbíṛì delè káa ꞌduù ŋìnó ta ndâ ꞌdóó vò i ŋìndi wó delè kuu kapí wó. 3 Tacó énò, kózò tí wó tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ꞌví waa mbelè tacó bà sì muu ndâ ꞌdóó vò i ŋìndi wó, delè tacó ndâ vò i mì ndâ ꞌduù. 4 ꞌDuù bàkà tí wó tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ta kpéétí wó lá. A Mbíṛì ká kû cu ꞌbì wó mítí ꞌduù, máa yí dù tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, á go bà cu ꞌbì wó mítí Àrónì, máa yí dù tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì dígísèé nô.

5 À kpêtí káa Bìndi-Mbíṛì, àá táánò me káa yí ká ki tí wó pí jàlàmbà ꞌdo gbí ꞌdóó có mì wó gbí muu wó ta kpéétí wó énó máa, yì a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì nò, lá, a ꞌduù tí nó mbe ꞌdè có ji yí énó máa,

«Wò a ꞌViì mì ye, ye wúnó gì tí Bu lo gî.»

6 ꞌBí kòcò ꞌduù tí nò ji yí kákáꞌi énó máa,

«Wò bà dù tí bu-Mbíṛì dúú bà ya tí  á go ŋìndi Mèlèkìzédèkì.»

7 Si Jézù táánò kû ꞌvala muu to tí nó, nó, yì giì ꞌdeke tí wó ta ngo-ṛo tà ṛo wó ta kòcò wó ngéé gí yaà á ji Mbíṛì, tí ꞌDuù tí nó ta wotí bà ꞌvala yí ꞌdo ꞌbì ku a kuu tí wó nô. Káa Mbíṛì giì ŋò yê ṛo wó, tacó yí táánò a mbe si Mbíṛì tí i. 8 Yí kpêtí káa ꞌViì mì Mbíṛì, bà kònò séꞌi giì je muu ji yí tacó bà dù tí mbe ꞌdi có gî. 9 Mbíṛì mâ giì yù yí ngbóó gî, yí giì dù tí ṛèngbó ꞌválá ji ndâ mbe kû ꞌdi có mì wó, 10 tacó Mbíṛì giì bàkà yí tí bu-Mbíṛì go Mèlèkìzédèkì.

Yo ꞌví ne ꞌdo tí kpokèjì mì Mbíṛì lá

11 Ndâ có mì ze me mbè tacó bà ꞌdè gítí có bà dù Bìndi-Mbíṛì tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì á go ŋìndi Mèlèkìzédèkì nò kuu mì ze, káa bà ꞌdè gbí ndú mì ze ji yo kpóló-kpolo, tacó bà ya có gí gbí muu yo kpóló-kpolo. 12 Tacó a yo kùtàá ká bà dù tí ndâ mbe nìbà i ji ndâ ꞌduù, káa à giì dù ndí  a yo kpónó ká kû giì pà ꞌduù, wàa yí ꞌví ꞌbìtà bà nìbà có mì Mbíṛì ji yo á ꞌdo ṛèngbó  kákáꞌi. À tí yo a go bà no kí, go bà zò i tí yo wálá. 13 Tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû no kí nó ŋò kpokèjì gítí bà dù jáá kùṛo Mbíṛì ni lá, tacó yí a dó ꞌviì. 14 À kû zò i a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kù tì bà zò i gî, tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌviiki gbí có tacó bà ŋò ꞌbè gbí òkò tí ndâ tó i, ta vò i nô.

6

1 À má énò, ndoo kpónó ꞌví koṛo có go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó náa gbí dìì ndú yù gî nô. Ndoo si bà dù kû ꞌviiki káa gbí ndâ kpédélé có tí nó náa àá táánò nìbà ndú ji ndoo gítí Bìndi-Mbíṛì nó mí to. Ndâ có tí nó náa àá táánò nìbà ndú ji ndoo énó máa, ndoo ꞌvìsì muu ndoo ꞌdo tí bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû ya ta ndoo gí nje ku nó gî, wàa ndoo ꞌví tee njembí ndoo mítí Mbíṛì; 2 ta có gítí bà caka tí, ta bà je wotí, giì je có gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, ta có gítí ndòngbú bà waa có ngbé lá nô. 3 Ndoo bà koṛo có go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó náa gbí dìì ndú yù gî nó gî, náa Mbíṛì má ùnje gî nò.

4 Káa à má gítí ndâ ꞌduù tí nó náa ṛo ndú táánò njaanga gî, ndâ ꞌduù tí nó mbe tala líkí i-nambeè tí nó mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì nó gî, ndâ ꞌduù tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji ndú gî, 5 ndâ ꞌduù tí nó mbe ŋò tó i mì có mì Mbíṛì ni gî, ndú delè giì ŋò ndâ wotí bìndi ku ni gî nó, 6 ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò má caka ꞌbì ndú ꞌdo gbí ndâ i tí nò jéé gî, bà ꞌvìsì muu ndú ndí  gítí bà co tí kpokèjì mì Mbíṛì kákáꞌi a cèe «pàṛà-ngùù-kpò-diigba.» Wotí mì ndú gítí bà dele ndi ndú gì gítí kpokèjì mì Mbíṛì kákáꞌi wálá, lê náa ndú ùnje gítí bà gbì ꞌViì-mì-Mbíṛì mítí njèèkpè mû gî, ndú delè giì ùnje gítí bà ŋonoko yí mí kùṛo ndâ ꞌduù gî nò. 7 Tacó to mbe njù ngo mù tí nó mbe kû nì mítí , bìndi  ndâ ŋa tí nó náa ndâ ꞌduù ji mítí  nó giì bàkà ji ndú gî nó, a to ŋìnó náa Mbíṛì cù ꞌdê ngo cù wó mítí  gî. 8 Káa to ŋìnó mbe kû kù ndâ bè kpeṛè ta zìbàmù nó, a to mbe dooko ta bà ì njà mítí  mì Mbíṛì gî. Ndòngbú kâ tacó bà ji ta ŋa to tí nò delè káa wu.

9 Ze kpêtí má ꞌdè ká énò, bà ŋìndi yo kpòò káa bà tó, ndâ tó ꞌduù mì ze. Gúku gbí njembí ze gítí yo wálá; yo a ndâ ꞌduù mì ꞌválá. 10 Tacó Mbíṛì me mbe ꞌboo ꞌduù, wàa yí ꞌví neke tí  ta ṛo wó ꞌdo tí bà zeke ndâ tó nèté mì yo, ta tó bà zè tí tí nó náa yo táánò zè ta ndâ ꞌduù mì wó náa yí kaa ndú mò gí mì wó gî ta ṛè wó nó lá. 11 Káa có ŋìnó kpónó gbaànjé gbí njembí ze nó énó máa, yo ꞌdáá gî ꞌví bàkà nèté ta go nèté tí nò tí yo yee tí ndòngbú o tí nó náa yo ꞌde i tí nó náa yo kû koṛo có lì mítí  nó gî. 12 Yo dù tí ndâ mbe kpó lá, yo mèlè bìndi ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌde i tí nó náa Mbíṛì táánò ci ndâ ꞌduù gítí  nó ꞌdo gbí bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì, giì je bà dù ndú tí ndâ mbe kpácà nô.

Yâ-cí-ci mì Mbíṛì kpili lá

13 Ta o tí nó náa Mbíṛì táánò kû ci tí  ta Àbìráámò nó, yí ta o tí nò be káa ꞌdóó tí wó tí Mbíṛì ji Àbìráámò, tacó ꞌbí ꞌduù mbe me gbolò ndii yí tí Mbíṛì gî tacó wàa yí ꞌví be ta tí ꞌduù tí nò ji Àbìráámò nò wálá. 14 Tacó énò, yí giì be tí wó ji Àbìráámò énó máa, «Ye bà cù ꞌdê ngo cù mítí lo ta njembí ye gbaànjé ta bà je ndâ ꞌviì ji wò me mbè.» 15 Àbìráámò táánò giì dù kpécè kû ù ndi i tàkò cí tí nò náa Mbíṛì ci ta yí nò, yee tí o tí nó náa yí giì ꞌde gî. 16 Ndâ ꞌduù kû be tí ndú a i ta ṛè ꞌduù ŋìnó tí kpóló-kpolo ꞌduù mì ndú nô. Có má gbí òkò tí ndâ ꞌduù, à kû ŋò yúcó a i ꞌdo tí bà be tí ndú. 17 À má énò, tacó go bà je kponje ꞌdo nje ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì dígísèé ci ndú máa yì jé ꞌvìsì muu yì lá nó, mâ giì gì gítí Mbíṛì gî, yí giì be tí wó ji ndú. 18 Yí bàkà énò, tacó wàa à ꞌví dù kuu tí  a ndâ i sósòꞌô, náa bà ꞌvìsì ndú a cèe «pàṛà-ngùù-kpò-diigba», tacó wàa ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe fa ngèlè vò i gì gí mì yì nó ꞌví ꞌde ta wotí gítí bà koṛo có lì mítí cí tí nò náa yì ci ta ndoo nô. 19 I tí nò náa ndoo kû koṛo có lì mítí  nò ká kû si lilí ndoo ꞌví dù tí ndoo. Ŋìnò a i ŋìnó mbe ya ngéé gí kapí ngbùngbù á tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì á gbíṛì, 20 gítí bàndò tí nó náa Jézù ya gítí  tí kpédélé ꞌduù tacó tí ndoo nô. Jézù ya gí mì Mbíṛì á kapí ngbùngbù tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì tacó yí gì tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì go Mèlèkìzédèkì dúú bà ya tí  gî.

7

Bu-Mbíṛì tí nó tí Mèlèkìzédèkì nô

1 Mèlèkìzédèkì tí nó tí gbolò gba Sàlémì, delè tí bu-Mbíṛì tí nó tí mbe kû bàkà i ji Mbíṛì tí nó mbe kû dù ngéé gbíṛì nó táánò giì ya gí kùṛo Àbìráámò ta o bà dele ndi Àbìráámò ꞌdo bà mìì ndâ kpo-kpò gba gbí gó. Ndú mâ giì ꞌde tí ndú gî, Mèlèkìzédèkì giì cù ꞌdê ngo cù wó mítí Àbìráámò.

2 Bìndi  Àbìráámò giì ṛuka bà i mì Mbíṛì ꞌdo tí ndâ ŋa i tí nó náa yí zèè ꞌdo gbí gó nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, bìndi  yí giì kaa ji Mèlèkìzédèkì. Kpédélé gbí ṛè tí nò tí Mèlèkìzédèkì nò énó máa, yí a gbolò gba ŋìnó mbe kû co ká tí jáá kpokèjì mì Mbíṛì. Gbí ŋìnó tí Mèlèkìzédèkì tí gbolò gba Sàlémì nó énó máa, Mèlèkìzédèkì a gba mbe kû zogo ndâ ꞌduù mì wó ta ꞌdê njembí wó. 3 Mèlèkìzédèkì a ꞌduù ŋìnó náa à ꞌdi tà-ká-tà gítí bu wó lá, à ꞌdi tà-ká-tà gítí nawu wó lá, à delè ꞌdi tà-ká-tà gítí ndâ ká gù wó lá. Ṛèngbó wó wálá, ndòngbú wó delè wálá, káa yí kû dù tí bu-Mbíṛì go ꞌViì-mì-Mbíṛì nó ká dúú bà ya tí .

4 ꞌDakò tí nò tí Mèlèkìzédèkì nò táánò bà dù me ꞌdé gba lá, lê náa a Àbìráámò tí ṛèngbó ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî táánò ká gò i-Mbíṛì á ji yí gî nò. 5 À cu mí gbí wáràgà mì Mòze énó máa, ndâ ꞌviì-gù Lévì tí ndâ bu-Mbíṛì ꞌví gò i ꞌdo mì ndâ náꞌvindí ndú, náa ndú káa ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò go ndú. 6 Káa ꞌdakò tí nó tí Mèlèkìzédèkì náa ṛèngbó wó ꞌdo me tí Àbìráámò lá nó táánò gò i a i ꞌdo mì Àbìráámò. Bìndi  yí giì cù ꞌdê ngo cù wó mítí Àbìráámò tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì táánò ci yí nô. 7 Có ŋìnó ta kponje á gítí  ngé gî wálá nó a ŋìnó máa, a kpo ꞌduù ká kû cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndâ ꞌviì tàkò wó. 8 ꞌBí có mbe giì dù kákáꞌi a ŋìnó máa, ndâ bu-Mbíṛì tí nó mbe kû gò i ꞌdo mì ndâ ꞌduù nó, a ndâ ꞌduù náa à jò ndú ji ku nô. Káa à cu mì gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Mèlèkìzédèkì kû ꞌvala ká dúú bà ya tí . 9 Lévì tí ṛèngbó ndâ bu-Mbíṛì tí nó náa ndâ Ìzìrìyélì táánò kû gò i ji yí nó, táánò gò i ji Mèlèkìzédèkì gî. Yí kpêtí má gò ta ꞌbì wó lá, i tí nó náa Àbìráámò tí mbe jò ŋa ndâ Ìzìrìyélì táánò gò ji Mèlèkìzédèkì si a jò yí tí Lévì lá nó sì muu ndâ ꞌviì gbí yì wó tí Àbìráámò ꞌdáá gî dúú kû ya tí . 10 Tacó pàṛà wó tí Lévì táánò ta o bà ꞌde tí ndâ gù wó Àbìráámò ta Mèlèkìzédèkì nò kuu gbí kongoo gù wó Àbìráámò.

11 Mbíṛì táánò lê má bàkà ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta bà lê tí ndú wálá nó a i ꞌdo gbí có mì ndâ bu-Mbíṛì, tí ndâ ꞌviì kòtí Lévì, tacó ŋìnó táánò a ṛèngbó bà tuu Mòze mì Mbíṛì ta ndâ có mì wó tí Mbíṛì ji ndâ Ìzìrìyélì ká nò, gbí ndeṛè bà bàkà ndâ ꞌbí ngú bu-Mbíṛì ŋìnó á tí ndâ kòtí Mèlèkìzédèkì si ndâ kòtí Àrónì nó mí to ꞌví dù a yè? 12 Tacó à má ꞌvìsì ŋa ndâ bu-Mbíṛì gî, à delè ꞌví ꞌvìsì ndâ có mì Mòze gî. 13 Tacó ŋa Mbe tí ndoo, tí ꞌDuù tí nó náa à kû ꞌdè ndâ có tí nó gítí wó nó, tende. ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo njekèjì mì ndú mbe dù tí bu-Mbíṛì jé táánò wálá. 14 Tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, Mbe tí ndoo táánò a ꞌViì kòtí Júdàà. Káa Mòze táánò ꞌdè có ta ṛè bà dù ꞌbí ꞌduù tí bu-Mbíṛì ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌviì kòtí Júdàà jé lá.

ꞌBí bu-Mbíṛì go Mèlèkìzédèkì

15 ꞌBí có ta kponje gítí  wálá a ŋìnó máa, ꞌbí ngú bu-Mbíṛì go Mèlèkìzédèkì kpónó ꞌvanda gí gbí ngbaꞌo gî. 16 Ngú bu-Mbíṛì tí nò ꞌvanda me ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó ta ṛèngbó ndú ꞌdo tí ndâ bu-Mbíṛì á go có mì Mòze nó lá. Yí gì tí bu-Mbíṛì ta wotí mì ꞌválá tí nó mbe cee lá nô. 17 Tacó à cu có gítí wó mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Wò bà dù tí bu-Mbíṛì dúú bà ya tí ,

á go i mì Mèlèkìzédèkì.»

18 Tacó à kpónó mò ká có tí nó táánò mì Mòze nó gí nje seè gî, tacó wotí kpónó cee ꞌdo tí có tí nò gî, delè tacó gbí có tí nò kpónó bàkà nèté ta ndâ ꞌduù lá. 19 Có mì Mòze lê má cee bà lê tí ꞌduù lá, ꞌbí cèe có mbe si ndoo ꞌví koṛo có gí kùṛo mbe zèè bàndò bìndi có mì Mòze kpónó gì gî. Có tí nò a có mbe yèè ndoo dê gítí Mbíṛì.

20 ꞌBí có a có bà see tí Mbíṛì. Mbíṛì táánò jé see tí wó ta o bà bàkà ndâ bu-Mbíṛì ŋìnó kùṛo nó lá. 21 Káa ta o tí nó náa yí kû giì bàkà ta Jézù tí bu-Mbíṛì nó, Mbíṛì giì see tí wó ji yí énó máa,

«Mbíṛì see tí wó gî,

yí jé gítí bà ꞌvìsì muu wó wálá.

‹Wò bà dù tí bu-Mbíṛì ká dúú bà ya tí .› »

22 A bà see tí Mbíṛì nò ká bàkà Jézù tí mbe ꞌviindi nambeè gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì gbí bà njù mùká tí nó náa Mbíṛì njù ta ndâ ꞌduù mbe nìkì ndii ŋìnó kùṛo nó gî nô.

23 Muu ndâ bu-Mbíṛì tí nó táánò kùṛo nó me mbè tacó ndú táánò a ndâ ꞌduù náa ku si ndú ꞌví dù á nje nèté mì ndú lá. 24 Káa Jézù bà dù tí bu-Mbíṛì ká dúú bà ya tí , tacó yí kû ꞌvala ká dúú bà ya tí . 25 À má énò, wotí kuu tí wó tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe yèè ndi ndú dê gí ṛègbà tí Mbíṛì mì wó nô, lê náa yí kû ꞌvala ká dúú bà ya tí  tacó bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì tacó tí ndú nò.

26 À ꞌvii ta ndoo énò máa, ꞌduù tí nó tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndoo nó ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì kaa yí mò gí mì wó tí Mbíṛì gî nô, tí yê ta vò i mì wó wálá. Yí ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó ta ngbáṛángà njembí wó, náa ndâ mbe kû bèè ṛo Mbíṛì e zì ndú mítí wó lá, náa Mbíṛì te yí ya tí  ngéé gí yaà gí tàngbó ṛì gî. 27 Nèté mì wó ta bà waa mbelè ji Mbíṛì ta ṛi ꞌdáá gî á go ŋìndi ndâ ꞌbí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, náa ndú kû waa mbelè ta ṛi ꞌdáá gî, tacó bà làyì ta ndâ ꞌdóó vò i mì ndú má kózò gî, bìndi  ndú giì waa ꞌbí  tacó bà làyì ta ndâ vò i mì ndâ ꞌduù nó, wálá. Yí waa mbelè ji Mbíṛì ká ta bà  gbaànjé tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta o tí nó náa yí ù ta nje gítí bà cì yí nô. 28 Ndâ ꞌduù tí nó náa à dígísèé bàkà ndú tí ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì go có mì Mòze nó ꞌdáá káa ndâ ꞌduù ta bàndò bà di ngo tí ndú kuu tí , káa có tí nó náa Mbíṛì giì ci ta bà see tí wó bìndi có mì Mòze nó giì bàkà ꞌViì-mì-Mbíṛì tí ꞌduù ŋìnó ta bà lê tí wó wálá nó ngbé.

8

Jézù tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndoo

1 Gbí có tí nó kpónó náa ndoo kû ꞌdè nó énó máa, ꞌduù tí nó tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndoo nó kuu pí jàlàmbà mì wó mò gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì tí gbolò gba ngéé gbíṛì. 2 Yí a mbe kû bàkà nèté gbúú-gbuu á tàꞌi tí bàndò tí nó náa a te káṛà-Mbíṛì mítí , á tà ndùúṛù tí nó náa à káa ꞌdóó Mbíṛì ká tò ta ꞌbì wó nô.

3 Tacó nèté mì ndâ ꞌduù tí nó náa à bàkà ndú tí ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà nó ꞌdáá gî a bà ci ndâ i-nambeè tí nó náa ndâ ꞌduù gò ji Mbíṛì nó á mí bàndò mì Mbíṛì, giì je bà waa mbelè ji Mbíṛì. Tacó énò, i tacó bà ci ji Mbíṛì delè kuu tí  á mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì tí nó tí Jézù nô. 4 Yí kùtàá má a ꞌduù náa yí kpónó kuu muu to tí nó, yí bà dù tí bu-Mbíṛì ngé gî wálá, lê náa ndâ bu-Mbíṛì tí nó mbe kû ci i ji Mbíṛì go có mì Mòze nó kuu tí  nò. 5 Káa yí kpêtí má dù tí bu-Mbíṛì muu to tí nó lá, á me có lá, tacó ndâ i tí nò ꞌdáá náa ndâ bu-Mbíṛì kû bàkà ji Mbíṛì muu to tí nó, nò káa bà mèlè ndi ndâ yúcó i tí nó gbíṛì nô; a káa tàzo ndú sínò, tacó ta o tí nó táánò náa Mòze kû giì bàkà có bà tò ndùúṛù ji Mbíṛì nó, Mbíṛì giì ꞌdè có ji yí kpolo ngé ma, énó máa, «Koṛo muu lo máa, wò ꞌví tò ndùúṛù tí nò jé ká go ŋìnó náa ye táánò ka bà  ji wò pí gú nô.» 6 Káa wotí tí nèté bà dù bu-Mbíṛì tí nó náa Mbíṛì je ji Bìndi-Mbíṛì nó ndii wotí tí nèté tí nó táánò náa ndâ ká bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà kû bàkà nó gî. Tacó ngú mùká tí nó náa Mbíṛì njù ta ndâ ꞌduù, náa yí kû nò gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì gbí kà có  nó a kpóló-kpolo ŋa bà njù mùká mbe ndii ká ŋìnó kùṛo nó gî, tacó Mbíṛì ci ndâ ꞌduù gítí ꞌbí i mbe nìkì ndii ndâ i ŋìnò sàà nó gî gbí bà njù ngú mùká tí nò.

7 ꞌBí i táánò mbe gboo ꞌdo gbí bà see kpédélé bà njù mùká ŋìzó má wálá, Mbíṛì táánò bà dele ndi wó gí bà njù bà só ŋìnó wálá. 8 Tacó Mbíṛì giì ꞌde kpokèjì mì ndâ ꞌduù mì wó lókó-loko ta o tí nó náa yí ꞌdè ta có énó máa:

«Kòcò ye tí Mbíṛì ji yo énó máa,

yo kpolo tí yo!

Tacó o tí nò wúnò ká kèjì,

o tí nò náa ye kèjì gí bà njù ngú mùká ta ndâ kòtí Ìzìrìyélì,

giì je ndâ kòtí Júdàà nô.

9 Mùká tí nò náa ye kèjì gí bà njù ta ndú nò

bà dù me go ŋìnó náa ye táánò njù ta ndâ ká gù ndú

ta o bà zèè ꞌbì ndú mì ye kû ja ta ndú ꞌdo Másìrì nó, lá.

Ndú táánò giì ne ꞌdo tí kpokèjì bà see mùká tí nó gbí òkò tí ze ta ndú nó gî.

Tacó énò, ye delè giì bè ndú gî.

10 Kòcò ye tí Mbíṛì énó máa,

ye kákáꞌi bà ꞌdè ndâ có mì ye mí gbí tù ndâ ꞌviì kòtí Ìzìrìyélì

ta o tí nó náa ye wúnò bà gì tí  gí bà njù ta ngú mùká ta ndú nô.

Ye ta o tí nò bà cu ndâ có mì ye mí gbí njembí ndú.

Ye kèjì gí bà dù tí Mbíṛì mì ndú,

bìndi  ndú bà dù tí ndâ ꞌduù mì ye.

11 ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí ndú kákáꞌi bà tùbà tí ye tí Mbíṛì

ji ndâ ꞌbí ka wó ꞌviì-ꞌbá wálá;

ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú delè bà tùbà tí ye tí Mbíṛì

ji ndâ náꞌvindí wó wálá,

tacó ndú ꞌdáá gî bà ŋò ye ni gî,

ndâ kpo-kpò ꞌduù ta ndâ táángbà ꞌduù mì ndú gbí òkò tí ndú ꞌdáá gî bà ŋò ye ni gî.

12 Tacó ye kèjì gí bà ŋò yê ṛo ndú me gbolò

ta ndâ lókó-loko kpokèjì mì ndú nò.

Ye kákáꞌi bà zèè có gítí ndâ vò i mì ndú mí gbí njembí ye wálá.»

13 Gbí bà ꞌdè có mì Mbíṛì gítí bà njù ngú mùká ta ndâ ꞌduù nò énó máa, yí ŋò kpédélé ŋìnó gì tí ká gî. Káa i ŋìnó mbe me ká gî mbe kû gbì káa muu wó nó dooko gítí bà ndii ꞌdo ṛo ṛi gî.

9

ꞌBá bà ùlù Mbíṛì muu to tí nó, ta ŋìnó gbíṛì

1 Gbí o kpédélé bà njù mùká tí nó náa Mbíṛì táánò njù ta ndâ ꞌduù nó, ŋa kpokèjì bà bàkà i-Mbíṛì mì ndâ ꞌduù kuu tí . Bàndò bà bàkà i-Mbíṛì mì ndâ ꞌduù muu to tí nó ta o tí nò delè táánò kuu tí . 2 Ndâ ꞌduù ta o tí nò tò ndùúṛù ji Mbíṛì, bìndi  ndú giì njèè gbí tàꞌi ndùúṛù tí nó sósòꞌô ta ngbùngbù. Ndú giì bàkà bàndò bà tù wu, ta tùkà, ta bàndò bà ci kô ji Mbíṛì, á mí tàꞌi ŋìnó mbe mò gí njekèjì náa ndú kû nì mítí  a Bàndò-mì-Mbíṛì nô. 3 Bìndi  à giì dù mò gí kapí ngbùngbù gí tàꞌi kùṛo kà a ꞌbí ndùúṛù, tí bàndò náa ndú kû nì mítí  a Bàndò-bà-dù-Mbíṛì. 4 À kû dù á tàꞌi bàndò bà dù Mbíṛì nò a káꞌi bà gbo ngûwu dì ji Mbíṛì náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì, giì je Gbùúkuṛu náa à gba tí  ꞌdáá gî ta dâꞌbì, náa à kû dù gbí  a ndâ pápáákà díí tí nó sósòꞌô náa Mbíṛì táánò cu ndâ có mì wó muuꞌbì mítí ndú nó, giì je káꞌi mánà, giì je mû-kóṛó tí nó mì bu-Mbíṛì tí nó tí Àrónì táánò mbe tù dó kpâ nô. 5 À giì kaa mí yaà á muu Gbùúkuṛu tí nò a ndâ súrà ndâ ꞌbí ŋa i náa muu ndú a muu ꞌduù, káa sè dìì ndú a dìì nò, káa à tí ndú a ndâ mbíṛì go ndâ basìlì mì Mbíṛì nô. O mì ye kpónó gítí bà ꞌdè có gítí ndâ i tí nò léé énó wálá.

6 Ŋa kpokèjì bà bàkà i-Mbíṛì mì ndâ ꞌduù gbí o tí nò táánò énô: Sè ndâ ꞌbí bu-Mbíṛì ta o ꞌdáá gî kû ya gí bà bàkà i-Mbíṛì mí tàꞌi ŋìnó mbe mò gí njekèjì ndùúṛù, náa à kû nì mítí  a Bàndò-mì-Mbíṛì nô. 7 À káa Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ká kû ya mò gí tàngbó, kapí ngbùngbù ta bà  gbaànjé gbí ndoò gí bà ci mbelè ji Mbíṛì, tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî gítí ndâ ꞌdóó vò i mì wó tí mbe waa mbelè, giì je ndâ vò i mì ndâ ꞌduù tí nó náa yí waa mbelè tí nò muu ndú nô. 8 Bèṛi-mì-Mbíṛì kû tùbà  gbí ŋa kpokèjì tí nò énò máa, bàndò bà bàkà i-Mbíṛì ŋìnó mbe dù mò gí njekèjì á tà ndùúṛù nó má ká kuu bàndò mì wó, gbí  énó máa, kpokèjì bà ya gí mì Mbíṛì njaanga tí kálásê. 9 Bàndò bà bàkà i-Mbíṛì tí nó mbe dù mò gí mì njekèjì á tà ndùúṛù nó, a mbó tacó bà tùbà  ji ndâ ꞌduù tí nó kpónó mbe kû ꞌvala muu to tí nó nó énó máa, ndâ ꞌbí i-nambeè ta ndâ mbelè ndâ nò tí nó náa ndoo kû waa ji Mbíṛì nó bàkà njembí ndoo tí ndâ ngbáṛángà i yee tà lá. 10 Ndú kû bàkà nèté ká ta ndâ i-zó-zò, ta ndâ i-njú-njù, giì je ndâ ꞌbí mbè ndâ ꞌbí tende ŋa kpokèjì bà bàkà ndâ i tí ndâ ngbáṛángà i, ta ndâ có gítí dìì ndoo cuki, yee tí o bà zèè to tí nó mì ngú có mì Mbíṛì.

11 Káa Bìndi-Mbíṛì gì a i tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ tó i tí nó mbe gì sàà gî nô. Ndùúṛù tí nó náa yí kpónó kû bàkà nèté tà  nó me gbolò ndii ŋìnó náa ndâ ꞌduù ká tò ta ꞌbì ndú nó gî, bà lê tí  delè wálá, à delè me i ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nó náa Mbíṛì suu ndú muu to tí nó nó lá. 12 Bìndi-Mbíṛì táánò ṛì gí tà ndùúṛù á gí bàndò tí nó náa Mbíṛì bàkà tí ꞌdóó bàndò mì wó tí Mbíṛì gî nó ká ta bà  gbaànjé ngbé. Yí delè te ta yí ta o bà ṛì yí gí kà nò me mbelè ndâ bee, ta mbelè ndâ dì mòꞌdú tacó bà ci ji Mbíṛì lá. Yí te ta yí káa ꞌdóó mbelè wó tacó bà sì ta tàkò ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ndoo. 13 Tacó à lê má kû va mbelè ndâ bee ta mbelè ndâ dì mòꞌdú, ta mbúlùwu ndâ ngbú dì mòꞌdú mítí ndâ ꞌduù a i tacó bà si gbí dìì ndú ꞌví dù nìkì maa, 14 wàa mbelè Bìndi-Mbíṛì náa yí ci ji Mbíṛì, tí i-cí-ci ta bà lê tí  wálá, ta wotí mì Bèṛi tí nó mbe cee lá nó ꞌví dù kû bàkà mí gbí njembí ndoo a ꞌdé nèté tacó wàa ndoo ꞌví ꞌvìsì tí  ta muu ndoo ꞌdo tí bà bàkà ndâ ku nèté gítí bà bàkà nèté ji Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nó lá?

15 À má énò, Bìndi-Mbíṛì a mbe see mbelè tí nó náa Mbíṛì táánò njù ta ndâ ꞌduù nô. Tacó wàa, Mbíṛì ꞌví cù tí  ta ꞌdê ngo cù wó mítí ndâ ꞌduù tí nó mì wó náa yí tí Mbíṛì tèꞌé tí ndú nó dúú bà ya tí , á go cí tí nó náa yí tí Mbíṛì ci ta ndú gítí bà dù ndú tí ndâ ꞌviì-nje-wu mì wó dúú bà ya tí  nô. Àá táánò a bà cì ꞌduù ká ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo gbí có tàkò bà gbètèkè kpédélé mbelè tí nó náa Mbíṛì táánò njù ta ndú nô.

16 Káa có lê má yee gbí ngo nje ku gî, kózò tí ndâ ꞌduù bà ṛu káa ndi kòcò ngo nje ku. 17 Tacó ꞌduù má ꞌdè có máa, yì má cì gî, à ꞌví bàkà énó, ndâ ꞌduù kû ṛu káa ndi ngo nje wó nò á bìndi bà cì yí. 18 Ŋìnó a ndeṛè có tí nò, náa à kpêtí káa kpédélé có tí nó náa Mbíṛì táánò toko ta ndâ ꞌduù nó, àá táánò dù tí có ká ta bà waa mbelè gítí  nó ká nò. 19 À delè nò káa gbí có tí nò náa Mòze táánò mâ giì tùbà ndâ i ŋìnó náa à tí  tacó bà bàkà nó ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî cee gî, yí giì yee mbelè ndâ di mòꞌdú ta mbelè ꞌviì-dì bee mì gbí káꞌi, yí giì tò ngo mí gbí , bìndi  yí giì eṛe kpâ-kpondíí ta bí-bi wú bòngo náa à gò ꞌdo tí se tí ndâ nò, bìndi  yí giì va ta mbelè tí nò cee tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, giì je tí wáràgà mì Mbíṛì. 20 Ta o tí nò náa yí kû va tí  ta mbelè tí nò mítí ndâ ꞌduù, ta tí wáràgà mì Mbíṛì nó, yí kû see nje wó énó máa, «Ŋìnó a mbelè tí nó náa Mbíṛì toko có ta yo mí pí , náa yí giì ꞌdè có ji yo énó máa, yo ꞌví kpolo tí có tí nò nó ká nô.» 21 Bìndi  yí giì va mbelè ta ndi tí ndùúṛù mì Mbíṛì, giì je tí ndâ káꞌi bà bàkà i-Mbíṛì ꞌdáá gî. 22 Ndâ i ꞌdáá gî kû dù tí ndâ i-ṛo-ꞌbá mì Mbíṛì ká ta bà waa mbelè. Mbelè má yee tí to lá, Mbíṛì je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù lá.

Bìndi-Mbíṛì tí gbolò i-cí-ci ji Mbíṛì

23 Bà waa mbelè nò táánò a kpóló-kpolo i ngé ndii gî tacó tí ndoo. Tacó ŋìnò táánò a kpokèjì bà bàkà ndâ i muu to tí nó mì ndoo tí i-ṛo-ꞌbá á go ndâ i gbíṛì. Káa ndâ i ŋìnó gbíṛì nó gì tí ndâ i-ṛo-ꞌbá ꞌdo gbí bà waa mbelè ŋìnó mbe nìkì ndii ndâ ŋìnó náa ndoo kû waa muu to tí nó nó gî. 24 Tacó Bìndi-Mbíṛì táánò ṛì me gí tà ndùúṛù tí nó náa a ndâ ꞌduù ká tò ta ꞌbì ndú ji Mbíṛì tacó bà ŋò ta cè kózò tí cèe ndùúṛù tí nó mì Mbíṛì á gbíṛì nó, lá. Yí táánò ya a i gí gbíṛì. Yí kpónó kû tì muu ndoo kùṛo Mbíṛì á gbíṛì kà. 25 Yí táánò ci tí wó ji Mbíṛì nò me ꞌvílí-ꞌvìlì, go bà ya ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì ta ndoò ꞌdáá gî gí Bàndò-bà-dù-Mbíṛì á tà ndùúṛù nó lá. 26 Tacó Bìndi-Mbíṛì táánò má nò gí bà ci tí wó ji Mbíṛì ta bà  me mbè á ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó, yí táánò bà kònò séꞌi ta bà  me mbè. Káa yí giì gì ká ta bà  gbaànjé ngbé, gí nje o tí nó gí bà toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ta bà ci mbelè wó ji Mbíṛì. 27 Mbíṛì cu ku mì gbí tú ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, máa, ndú ꞌdáá gî bà cì ta bà  gbaànjé ngbé, má kózò gî, yì ꞌví giì waa có mítí ndú. 28 Bìndi-Mbíṛì delè táánò ci mbelè wó ji Mbíṛì ká ta bà  gbaànjé, tacó bà toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù me mbè. Bìndi-Mbíṛì bà delè ndi wó kákáꞌi gì gí muu to tí nó bìndi bà ci mbelè wó ji Mbíṛì nò me ká kpòò gí gbí nèté bà toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù lá. Yí bà gì gbí ŋìnò a i tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù tí nó kpónó mbe kû ù ndi wó léngé-lenge nô.

10

1 Tacó có mì Mòze káa có gítí ngo muu ndâ tó i tí nó náa Bìndi-Mbíṛì kèjì ta ndú ji ndoo nô. À me có mbe tùbà ndâ tó i tí nò gbáṛájáá énó lá. À delè me có ŋìnó mbe cee bà lê tí ndâ mbe kû bàkà i-Mbíṛì ta síí gbí  wálá ta ndoò ꞌdáá gî nó lá. 2 Àá táánò má me énò lá, ndú táánò bà si bà waa mbelè ji Mbíṛì mí to gî? Àá táánò má toṛo ndâ vò i mì ndâ mbe kû bàkà i-Mbíṛì nò ta bà  gbaànjé ngbé gî, có gítí vò i kùtàá bà dù gbí njembí ndú kákáꞌi wálá. 3 Káa mbelè tí nó náa ndú kû waa ta ndoò ꞌdáá gî nó kû ꞌva mbi ndú gítí ndâ vò i tí nó náa ndú bàkà gbí ndâ ndoò tí nò nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 4 Tacó mbelè ndâ dì mòꞌdú, ta mbelè ndâ dì bee me ndâ i mbe toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù gbaànjé lá.

5 Tacó énò, ta o tí nó náa Bìndi-Mbíṛì táánò kû gì tí  gí muu to tí nó nó, kòcò wó náa yí ꞌdè nó énó máa,

«Go bà waa mbelè táánò tí lo tí Mbíṛì wálá,

go bà ci cû delè tí lo wálá,

káa wò giì je ji ye a kùùyù dìì ye.

6 Líkí gbí bà doo i-cí-ci táánò tí lo wálá,

líkí gbí bà waa mbelè tacó bà toṛo vò i delè tí lo wálá.

7 Bìndi  ye giì ꞌdè có énó máa, ‹Ŋò ye kuu nô!

Ákoo Mbíṛì, ye gì tacó bà bàkà go có mì lo,

á go có tí nó náa à cu mì gbí wáràgà mì lo nó gî.› »

8 Ta o tí nó náa Bìndi-Mbíṛì ꞌdè ta có énó máa, «Go bà waa mbelè tí lo wálá, go bà ci cû tí lo wálá, go bà doo ndâ kùùyù nò tí ndâ i-cí-ci tí lo wálá, líkí gbí ndâ i tí nò delè ꞌdáá gî tí lo wálá,» nó, ndâ ꞌduù kû bàkà ndâ i tí nò ta o tí nò go có mì Mòze. 9 Bìndi  yí tí Bìndi-Mbíṛì mâ giì ꞌdè ꞌbí có énó máa, «Ŋò ye kuu nô, ye gì tacó bà bàkà go có mì lo gî nó» yí mò nò a ká có ꞌdo gbí kudu gî ji ngú có. 10 A có tí nò mì Mbíṛì náa Bìndi-Mbíṛì ùnje gítí bà bàkà go yí  nò ká kaa ndoo mò gí mì Mbíṛì ꞌdo gbí bà ci i tí nó mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, náa yí ci ta dìì wó ji Mbíṛì ta bà  gbaànjé ngbé nô.

11 Ndâ bu-Mbíṛì ꞌdáá gî kuu nje nèté mì ndú, ndú kû bùù gbí ndi bà ci gbèe mbelè tí nó ta ꞌbí i jé gbí  mbe kû toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù wálá nô. 12 Káa Bìndi-Mbíṛì ci mbelè wó tacó bà toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ká ta bà  gbaànjé cuki, bìndi  yí giì ya gí bà ki tí wó to gbí kùꞌbì mì Mbíṛì ngbé. 13 Yí kpónó kuu kà kû ù ndi o bà bàkà ndâ mbe kû jòò gbí có ta yí mì Mbíṛì á tí ndâ i-tà-tàmà mì wó. 14 Tacó gbèe i tí nó náa yí ci nó bàkà ndâ ꞌduù tí nó náa à toṛo ndâ vò i mì ndú gî nò tí ndâ yú ꞌduù ngbé.

15 Bèṛi-mì-Mbíṛì delè giì ꞌdè yúcó ji ndoo énó máa,

16 «Kòcò Mbíṛì énó máa,

‹Ŋìnó a mbelè náa ye bà njù ta ndú ká nô.

Ye ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo

bà bàkà njembí ndú tí gboko bà kili ndâ có mì ye.

Ye bà cu ndâ có mì ye mì gbí mbelè ndú.› »

17 ꞌBí kòcò Mbíṛì náa yí giì ꞌdè kákáꞌi énó máa,

«Ye kákáꞌi bà koṛo có gítí ndâ ká vò i mì ndú,

ta ndâ ká i tí nó náa ndú bàkà lè gî, nó wálá.»

18 À lê má me tí énò gî, à kákáꞌi waa mbelè tacó bà pà làyì gítí ndâ vò i tí nó náa Mbíṛì je à-cee-gî gítí ndú gî nó lá.

Si ndoo ꞌví yee ndi ndoo dê gí mì Mbíṛì

19 À má énò, à kpónó mì ndoo a ndeṛè tacó bà ṛì gí tàꞌi tí nó tí Bàndò-mì-Mbíṛì nô, ndâ náꞌvindí ye, tacó Jézù cì tacó bà njaanga njekèjì bà ṛì gí kà ji ndoo gî. 20 Yí njaanga ngú kpokèjì tacó tí ndoo, tí kpokèjì mbe ya ta ndoo gí gbí ꞌválá co gbí ngbùngbù tí nó tí ꞌdóó dìì wó nô. 21 À kpónó mì ndoo a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì tí mbe kû kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì Mbíṛì ꞌdáá gî. 22 À má énò, ndoo yèè ndi ndoo dê gí mì Mbíṛì ta gúku gbí njembí ndoo gbaànjé wálá, tí ndâ ꞌduù ta yú njembí ndú ŋìnó ngbáṛángàꞌi ta ndâ vo-vò kóṛó-koṛo có gbí njembí ndú wálá, náa à va mbelè Jézù mítí njembí ndú gî. Ndoo delè ꞌví yèè gí mì wó ta ngbáṛángà dìì ndoo, náa à caka ta ngbáṛángà ngo gî. 23 Ndoo ꞌví ṛu ndi có tí nó náa ndoo táánò ꞌdè ta nje ndoo nô. Ndoo me kpììkì-kpììkì gítí bà koṛo có lì mítí Mbíṛì lá, tacó Mbíṛì tí nó tí mbe ci ndoo nó me mbe kû ŋònòkò tí wó, náa yí má ꞌdè có ta nje wó gî nó lá. 24 Ndoo delè ꞌví koṛo có gítí bà bàkà wotí gítí bà konì ndâ ꞌbí ka ndoo gítí bà zè ndâ ꞌbí ꞌduù nìkì maa, delè gítí bà bàkà ndâ tó nèté. 25 Ndoo ꞌví ò-bà-mbí bà kili toko gbaànjé ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì go ŋa i mì ndâ ꞌbí ꞌduù náa ndú kû bàkà nó lá. Ndoo je wotí gítí  ji ndâ ꞌbí ka ndoo. Ndoo je wotí ji ndú tí kpoò, sé náa ndoo ŋò o bà gì Mbe tí ndoo gí bà waa có dooko gî nò.

26 Tacó ndoo má bàkà vò i ta tí á bìndi bà nìbà yúcó ji ndoo, kpokèjì gítí bà waa mbelè tacó bà toṛo ndâ vò i tí nò kákáꞌi wálá. 27 Có ŋìnó náa à kuu tí  bìndi ŋìnò káa có gítí ŋa bà waa có, ta seṛè ŋa wu tí nó kèjì gí bà mìì ndâ mbe ne ꞌdo tí kpokèjì mì Mbíṛì gî nô. 28 ꞌDuù má biya bà bàkà go có mì Mòze gî, wàa ndâ ꞌduù go só, go taꞌô, ꞌví zò cû á gítí wó gbí ngbàngà máa à dù nò a i náa yí bàkà gî, à kû zi yí ta ṛè mbe ŋò yê ṛo ku wó wálá. 29 À má énò, yo kû koṛo có énó máa, àá bà waa a ŋa tó có yè mbe je bà wo woò á ji ꞌduù ŋìnó mbe si ꞌViì-mì-Mbíṛì tí i lá, mbe kû ꞌdè có ŋónókó gítí mbelè ꞌViì-mì-Mbíṛì mbe toṛo ndâ vò i mì wó, delè kû go Bèṛi-mì-Mbíṛì tí mbe nambeè? 30 Tacó ndoo ŋò ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdè có énó máa,

«Bà kèèndè i a i mì ye;

ye bà ko mboo vò i ta vò i,» nó ni gî.

ꞌBí kòcò wó kákáꞌi máa,

«Mbíṛì kèjì gí bà waa có mítí ndâ ꞌduù mì wó.»

31 Wotí tí bà ꞌva tí ꞌduù ꞌbì Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nó ngé ndii gî.

32 Yo koṛo muu yo gítí bà kònò tí yo gbí ndâ ŋa séꞌi tí nó mbe kû meṛeke ta yo á bìndi bà ŋò ngbaꞌo mì yo nó gi! 33 À ta ndâ ꞌbí o kû ŋonoko yo, à delè kû mèèkèꞌi tí yo, mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Káa yo ta ndâ ꞌbí o kû tì muu ndâ ꞌduù ŋìnó náa à kû mèèkèꞌi tí ndú nô. 34 Tacó yo a ndâ mbe kû ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù gbí zàà. Yo delè a ndâ ꞌduù ŋìnó náa à kpêtí má kû kùmùkù ndâ i mì yo, tàkòcò yo jé kpolo lá, tacó yo ŋò ni gî máa, ꞌbí i mbe nìkì ndii ndâ i tí nò gî, tí i ŋìnó mbe kû dù tí ká nó kuu mì yo.

35 À má énò, yo ꞌva yúcó mì yo tí nó ta mboo tàkò  mbe me gbolò ngé ndii gî nó gí ꞌdè lá. 36 Tacó à ꞌví dù gbí òkò tí yo a bà kònò tí, tacó wàa yo ꞌví bàkà tí  go có mì Mbíṛì, wàa yo ꞌví ꞌde ta i tí nó náa yí ci ndâ ꞌduù gítí  nô. 37 Tacó à cu mì gbí wáràgà mì wó tí Mbíṛì énó máa,

«Sè o kpónó dooko gî;

ꞌduù tí nó mbe kû gì nó kèjì kpónó-kpónó.

38 ꞌDuù mì ye mbe kû co tí jáá kpokèjì nó bà ꞌde ꞌválá

ꞌdo gbí bà tee njembí wó mítí ye tí Mbíṛì.

Káa yí má ꞌvìsì kapí wó gítí ye ta gúku,

tàkòcò ye bà peteke gítí wó wálá.»

39 Káa ndoo me ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kpomozo tí ndú ta gúku, náa à giì mìì ndú gî nó lá. Ndoo a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû tee njembí ndoo mítí Mbíṛì, náa Mbíṛì giì tì muu ndoo nô.

11

Bà tee njembí mítí Mbíṛì

1 Bà tee njembí ꞌduù mítí Mbíṛì a bà koṛo có mì ꞌduù ta njembí wó gbaànjé lì mítí Mbíṛì, a bà ùnje mì ꞌduù ta njembí wó gbaànjé énó máa, Mbíṛì dú ta yúcó kuu tí , tí mbe bàkà go ndâ có tí nó náa yì cí ndâ ꞌduù gítí ndú nó ꞌdáá gî, kpêtí yì má ŋò yí ta ṛo yì lá. 2 Mbíṛì dígísèé nì «Ìyoo,» gí tàkò có mì ndâ ká gù ndoo ꞌdo gbí có bà tee njembí ndú mítí wó tí Mbíṛì.

3 A bà tee njembí ndoo mítí Mbíṛì ká je muu ji ndoo tacó bà ŋò ni énó máa, a Mbíṛì táánò ká suu ndâ i ꞌdáá gî ta nje wó. Gbí có tí nò énó máa, ndâ i tí nó ꞌdáá náa ndoo kpónó kû ŋò ndú nó gì ꞌdo gbí kòcò Mbíṛì, yí suu ndú ꞌdo tí ndâ i ŋìnó náa ndú jé sàà wálá.

4 A bà tee njembí Àbélè mítí Mbíṛì táánò ká si yí ꞌví ci i ŋìnó tí tó i ndii ŋìndi Kàyínò gî nó ji Mbíṛì. Tacó énó, ta o tí nó náa Mbíṛì kû lì ta ꞌbì wó gí tà i-cí-ci mì Àbélè nó, Mbíṛì giì ùlù Àbélè énó máa, yí a ꞌduù jáá. Àbélè kpêtí má cì gî, tàwo bà tee njembí wó mítí Mbíṛì yee gbí ṛi tí nó wúnó nó cee lá. 5 Mbíṛì táánò te Énòkì ya tí  gí gbíṛì tí wu wó tacó wàa yí ꞌví cì lá á ꞌdo gbí có bà tee njembí Énòkì mítí wó tí Mbíṛì. Ndâ ꞌduù giì ŋò Énòkì lá, tacó Mbíṛì te yí ya tí  gí gbíṛì gî. Káa kùṛo bà te Énòkì mì Mbíṛì ya tí  gí gbíṛì nò, à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì gî, máa yí a mbe peteke tàkòcò Mbíṛì.

6 Bà peteke tàkòcò Mbíṛì mì ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí wó mítí Mbíṛì lá nó a ꞌbí ŋa i ŋìnó náa à jé gí bà bàkà tí wálá, tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû yèè ndi wó dê gí ṛègbà tí Mbíṛì nó a ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gî máa, Mbíṛì ta yúcó kuu tí . Yí delè a ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gî máa, Mbíṛì a Mbe kû ko mboo ndâ nèté mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû pà kpokèjì bà ŋó yí ni  nô. 7 Àá táánò a bà tee njembí Nówà mítí Mbíṛì ká te gúku Mbíṛì mítí Nówà, náa yí giì bàkà tí  ta gbâ, tacó bà ꞌvala ndú ta ndâ ꞌviì mì wó, ta o tí nó náa Mbíṛì ci ta yí máa, vò i kèjì nô. Mbíṛì ta o tí nò giì waa có mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó á ꞌdo gbí có bà tee njembí Nówà mítí wó tí Mbíṛì. Mbíṛì giì bàkà Nówà tí ꞌduù ŋìnó jáá nó á ꞌdo gbí có bà tee njembí Nówà á mítí wó tí Mbíṛì.

8 Àá táánò a bà tee njembí Àbìráámò mítí Mbíṛì ká te yí ꞌdo gbí òkò tí ndâ nambe wó ya tí  gí gbí to tí nó náa Mbíṛì táánò giì je ji ndú ta ndâ ꞌviì bìndi wó tí ŋìndi ndú nô. Àbìráámò táánò ŋò to tí nò náa yí kû ya gítí  nò ta o bà njè nó mì wó ꞌdo ꞌbá mì ndú ni lá. 9 Àá táánò a bà tee njembí Àbìráámò mítí Mbíṛì ká si yí ꞌví dù á tà ndùúṛù á gbí to tí nó náa Mbíṛì ci yí gítí  nó go i mì ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdó-ꞌdo, yí tí Àbìráámò, giì je ndâ Ìzákò ta Jàkóbè, tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì je to tí nò ji ndú nô. 10 Tacó Àbìráámò ta o tí nò kû koṛo có a i gítí gbata ŋìnó náa à sè tà ndâ ꞌbá gbí  ṛìtì-ṛìtì gî nô, gbata tí nó náa Mbíṛì ka bà ndâ ꞌbá mí gbí , bìndi  yí giì gèè ndú nô.

11 Mbíṛì táánò wu ꞌviì ji Sárà tí nawù Àbìráámò si yí me kpo niì ta ndoò tí wó ndii ndoò bà jò ndò gî, ká ꞌdo gbí có bà tee njembí Àbìráámò á mítí wó tí Mbíṛì. Àbìráámò táánò ùnje ta njembí wó gbaànjé gî, máa Mbíṛì tí mbe ci yì gítí ꞌviì bà ꞌvìsì muu wó ꞌdo tí bà bàkà go có ŋìnó náa yí ꞌdè ta nje wó gî nó wálá. 12 Tacó énò, ꞌdo tí gbèe ꞌdakò, tí kpo ꞌdakò mbe kû ù káa ndi o mì wó, ndâ ꞌviì bìndi wó giì jò àdì go ndâ yii tàṛì; ndú giì jò me tí i bà ꞌdéké-ꞌdeke lá, go njì ngoò gbí pù ngo.

13 Ndâ ká ꞌduù tí nò dígísèé mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì nó mìì ꞌdáá ká ta bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì. Ndú mìì ꞌdáá kùṛo o bà ꞌde i tí nó náa Mbíṛì ci ndú gítí  nô. Ndú ŋò i tí nò ká ꞌdo tí ꞌdú, bìndi  njembí ndú giì ꞌdèè gî. Tacó ndú ŋò ni gî máa, ndâ yì muu to tí nó a ndâ ꞌduù mbe ꞌdó-ꞌdo ta dúú bàndò tí ndâ yì wálá. 14 Ndâ ꞌduù mbe ꞌdè ŋa có tí nò ngbáṛángàꞌi énò a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû pà ꞌdóó to ꞌbá mì ndú. 15 Có bà dele ndi ndú ya gítí to tí nó náa ndú táánò njè nó ꞌdo tí  nó táánò má kuu gbí njembí ndú, i mbe tii ndú ꞌdo tí bà bàkà énò wálá. 16 Káa ŋa ŋìnò táánò gbí njembí ndú wálá. À gbí njembí ndú kpolo ma ta o tí nò káa có gítí ꞌbá ŋìnó gbíṛì, tí ꞌbá mbe nìkì ndii ŋìnó náa ndú ꞌvìsì kapí ndú gítí  gî nô. Tacó énò, nô ṛo Mbíṛì gítí bà ꞌdè có énó máa, yì tí Mbíṛì a Mbíṛì mì ndú nò, wálá, tacó yí ꞌviindi gbata tacó tí ndú gî.

17 Àá táánò a bà tee njembí Àbìráámò mítí Mbíṛì ká si yí ꞌví ùnje gítí có bà zi gbèe ꞌviì mì wó tí Ìzákò tacó bà ci ji Mbíṛì ta o tí nó náa Mbíṛì tala ta yí tacó bà ꞌdi có gbí njembí wó nô. Káa Àbìráámò tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì ci yí ta ndâ cí nó giì me kpììkì-kpììkì gítí bà zi gbèe ꞌviì mì wó tí nó tí Ìzákò nó tacó bà ci ji Mbíṛì lá. 18 Káa kòcò Mbíṛì táánò ji Àbìráámò si yí jò Ìzákò lá énó máa, «Ìzákò bà jò ṛè lo.» 19 Njembí Àbìráámò táánò mù gítí có bà zi Ìzákò gbaànjé lá, tacó yí ŋò ni gî máa, ꞌduù kpêtí má cì ká cì, wotí bà ꞌvala ndi wó kuu tí Mbíṛì. Ìzákò táánò a kánjí ku ꞌbì bu wó, káa Mbíṛì giì je ndi wó tí wuù ji Àbìráámò gî.

20 Àá táánò a bà tee njembí Ìzákò mítí Mbíṛì ká si yí ꞌví cù ꞌdê ngo cù wó gítí wúnò mítí ndâ ꞌviì mì wó, tí ndâ Jàkóbè ta Èzàwú.

21 À giì dù káa bà tee njembí Jàkóbè mítí Mbíṛì ká giì si yí ꞌví cu mû-kóṛó mì wó, yí giì mò ta tí wó gí to kùṛo Mbíṛì kû cù ta ꞌdê ngo cù wó mítí ndâ ꞌviì-gù wó, tí ndâ ꞌviì mì bà wó Jùzépè á kùṛo o bà cì yí.

22 À delè giì dù káa bà tee njembí Jùzépè mítí Mbíṛì, táánò ká giì si yí ta o tí nó náa yí kû giì cì nó ꞌví ꞌdè cò gítí bà njè nó mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdo Másìrì. Yí giì je tí  ta nje mítí ndú énó máa, yì má cì gî, ndú ꞌví si ꞌbilì yì mí Másìrì lá.

23 À giì dù káa bà tee njembí ndâ bu Mòze ta nawu wó mítí Mbíṛì táánò ká si ndú ꞌví ngùù dó Mòze mí tàꞌi ta pì taꞌô bìndi bà jò yí. Banga tí dó Mòze si ndâ bu wó ta nawu wó ꞌví ꞌdi có mì gba Másìrì lá.

24 A delè táánò káa bà tee njembí Mòze mítí Mbíṛì ká giì si yí ta o tí nó náa yí kpolo tè tí ꞌdakò gî nó ꞌví biya gî máa, à ꞌví nì «ꞌViì mì nájú Gbolò gba Másìrì» mítí yí lá. 25 À giì nìkì tí Mòze ta o tí nò káa bà dù yí gbí yê mì ndú ta ndâ nambe wó ndâ Ìzìrìyélì, tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, co tí bà zò tó i ŋìnó mbe dù tí ká lá nô. 26 Yí si bà ŋonoko tí tí nó náa ndâ ꞌduù kû ŋonoko ta yí muu Bìndi-Mbíṛì ta o tí nò nó tí i ta i gbí  me gbolò ndii i gbí ndâ kpo-kpò i tí nó Másìrì nó gî, tacó ṛo wó ta o tí nò a i ngbóó tí mboo tàkò bà ŋonoko yí nò ꞌdo mì Mbíṛì. 27 A bà tee njembí Mòze mítí Mbíṛì táánò ká si yí ꞌví njè nó ꞌdo Másìrì ta bà ꞌvee ꞌvé gí bà kpo-tàkòcò mì Gbolò gba Másìrì lá. Mòze ta o tí nò ꞌvìsì kapí wó gítí Másìrì ká go i mì ꞌduù ŋìnó mbe kû ŋò Mbíṛì ta ṛo wó. 28 A bà tee njembí Mòze mítí Mbíṛì táánò ká si yí ꞌví waa mbelè gítí o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì, bìndi  yí giì va mbelè tí nò mítí ndâ njekèjì mì ndâ Ìzìrìyélì á Másìrì, tacó wàa basìlì mì Mbíṛì ꞌví gàà ndâ ꞌviì-kíṛi mì ndú ta vò i lá.

29 Àá táánò a bà tee njembí ndâ Ìzìrìyélì mítí Mbíṛì ká si ndú ꞌví di Bí-bi Kàpá gí tìto ta o bà njè nó mì ndú ꞌdo Másìrì gbí lê go ndâ ꞌduù mbe kû nò nó gbí kù to. Káa ndâ ꞌduù Másìrì mâ giì mèlè ndi ndú, ngo giì mìì ndú gî.

30 À delè táánò a bà tee njembí ndâ Ìzìrìyélì mítí Mbíṛì ká kiꞌviki ndùgù ꞌdo tàkò ndâ ꞌduù Jérìkò ta o tí nó náa ndâ Ìzìrìyélì se ta ndùgù mì ndú ꞌdee gî ta sili vô-nje só nô.

31 Niì tí nó tí Ràꞌábù, tí vò niì mbe dù ta ndâ ꞌdakò ká sàkàmàà nó, táánò ꞌvala ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kpò có mì Mbíṛì gî nó ꞌdo ká gbí có mì bà tee njembí wó mítí Mbíṛì, bìndi  yí giì te wiṛi mítí ndâ ṛigó mì ndâ Ìzìrìyélì ta banga tí .

32 Ye kpónó ꞌví ꞌdè kpòò a ŋa có yè? O mì ye tacó bà ꞌdè có ji yo gítí ndâ Jídìyònì, ta Bàrákì, ta Sàmìsónì, ta Jèfìtâ, ta Dàvídè, ta Sàmùwélè, giì je ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé, 33 tí ndâ mbe kpò nje ndâ kpo-kpò gba ta wotí mì bà tee njembí mítí Mbíṛì nó, wálá. Ndú táánò bàkà káa ndâ i ŋìnó náa à tí  nô. A ndú ká ꞌde ndâ i ŋìnó náa Mbíṛì cí ndâ ꞌduù gítí ndú nô. À tí ndú táánò a wotí bà nè nje ndâ siingiì, 34 ta wotí bà mee ndâ kpo-kpò wu mbe kû zìì ngbàlà-ngbàlà, ta wotí bà kììꞌbà ꞌdo nje ndâ sìzò gbí gó. Ndâ nawu ndú táánò jò ndú me tí ndâ mbe wotí lá, káa a Mbíṛì ká giì je wotí bà dù tí ndâ ngáángbá ꞌdakò mbe toṛo nje ndâ àsìkérì mbe gì ꞌdo kèꞌbî gí bà tè ndú ta gó ta to. 35 Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú dele ndi ndú gí mí ndâ nawù ndú ta bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.

Káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe biya bà njaanga miṛi ndú gî nó cì a vò ku, tacó bà ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú gí gbí tó ꞌválá. 36 Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌde mítí ndú a bà ŋonoko ndú, ta bà gbì ndú, ta bà eṛe ndú, ta bà te ndú mì gbí zàà. 37 Àá táánò ziki ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú ta bà ꞌvaka ndú ta díí. À waaka gbí ndú ꞌvúngbú-ꞌvungbu ta mùsárà. À saaka miṛi ndâ ꞌbí  ta ndâ nja-njà sìzò. Bòngo tí ndú táánò wálá, ndú ta o tí nó kû ꞌbu káa ꞌbì ndú mítí ndú kû nó tí , ta ndâ kû-bee, ta kû-rómbo tí ndú. Ndú táánò a ndâ mbe yê ta bà ꞌvala ndú kpóló-kpolo, náa à kû mèèkèꞌi tí ndú. 38 Bà ꞌvala muu to tí nó táánò nìkì ta ndú á ngé gî lá. Ndú táánò kû wùùkù to ta ndi gbí ndâ kángáá nga ngoò, delè ta gbí òkò ndâ kpo-kpò gú, á go i mì ndâ mbe fa ngèlè vò i; ndú kû ꞌvala gbí ndâ kpo-kpò zì gùù, tacó bàndò tí ndú wálá.

39 Ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî táánò a ndâ ꞌduù ta ṛè ndú wu ta bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì ngé ma. Kpêtí ká énò, ndú táánò ꞌde i tí nó náa Mbíṛì ci ndâ ꞌduù gítí  nó lá, 40 lê náa Mbíṛì ŋò ꞌbí i mbe nìkì ngé ma kèjì tacó tí ndoo gî nò. Tó i tí nò a ŋìnó máa, ndú ꞌví ya gí gbí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó si ndoo mí ndiì lá.

12

Mbíṛì tí Buù

1 Gbí kòcò ndâ mbe kû ꞌdè yúcó gítí bà tee njembí mítí Mbíṛì kpónó ꞌdee ndoo go bà te ꞌboṛò nó gî. À má énò, ndoo tuṛu ndâ du i tí nó á muu ndoo mbe kû tii bà ì ngèlè ꞌdo tí ndoo nó mí to. Ndoo delè ꞌví ndoo vò i tí nó mbe nanaka mítí ndoo go cá tí ngbù tìítìí nó ꞌdo tí ndoo gî, wàa ndoo ꞌví te ta kpo muu gítí ngèlè tí nó kùṛo ndoo nô. 2 À má énò, ndoo je mbí ndoo tí kpoò mítí Jézù tí kpédélé ꞌduù ŋìnó mbe tee njembí wó mítí Mbíṛì, tí mbe kû tè kùṛo ndâ mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì ya tí  gí kùṛo Mbíṛì nô. Yí táánò kònò bà dù tí njèèkpè mû ta nô ṛo wó gítí  wálá ta líkíꞌo i tí nó kùṛo wó nô. Yí kpónó kû ki tí wó pí mbata mì wó náa à te mò gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì gbí ngbàngà mì Mbíṛì.

3 Yo koṛo có gítí Jézù tí mbe kònò ŋa ndâ vò i tí nó náa ndâ mbe bàkà vò i táánò bàkà ta yí nó, tacó wàa, njembí yo ꞌví mù lá, yo delè ꞌví cì gúku lá. 4 Yo kpónó kû bàkà wotí tacó bà kpò muu vò i, káa yo bàkà wotí tí nò yee tí ŋa ŋìnó náa a mbelè ká bà yee to gbí  nó lá. 5 Bà mbí yo ò tí có tí nó náa Mbíṛì táánò ꞌdè ji yo tacó bà je wotí ji yo énó máa, yo a ndâ ꞌviì mì yì nó gí?

«Yo si zèè mû tí nó náa Mbíṛì naka ta yo nó tí ꞌdé i lá, ndâ ꞌviì mì ye,

yo delè ꞌví cì gúku ta o tí nó náa yí má kû je muu ji yo nó lá.

6 Tacó Mbíṛì kû naka ta zèè mû a ꞌduù ŋìnó náa yí zè yí nìkì maa nô,

giì je ndâ ꞌduù ŋìnó náa yí ùnje gítí ndú máa ndú dù tí ndâ ꞌviì mì yì gî nô.»

7 Ndoo kònò tí ndoo, tacó wàa, Mbíṛì ꞌví naka ta ndoo ta zèè mû lá. Mbíṛì kû bàkà i tí ndoo ká go bà bàkà i tí ndâ ꞌviì mì bu ndú; káa a ŋa ꞌviì ngàyi jé náa bu wó naka yí ta zèè mû lá? 8 Mbíṛì kùtàá má naka yo ta zèè mû tí nò mbe ṛo yo ꞌdáá gî nò lá, yo kùtàá bà dù a ndâ ꞌviì-ngbà. 9 Ndoo lê má kû te duù mítí ndâ bu ndoo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû je muu ji ndoo muu to tí nó nó, à ꞌví giì kpò ndoo a bà te duù mítí Bu lilí ndoo wàa ndoo ꞌví ꞌvala tí ? 10 Tacó ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ bu ndoo nó táánò kû je muu ji ndoo ká ta làmbu o mì ndú náa à tí  gbí njembí ndú. Káa Mbíṛì tí Bu lilí ndoo kû je muu ji ndoo ká gítí miṛi ndoo, tacó wàa ndoo ꞌví je tí  ta ŋa ngbáṛángà muu tí nò mì yì nò. 11 Líkí gbí o tí nó náa à kû je muu ji ndoo nó tí ndoo wálá. Tàkòcò ndoo peteke ta o tí nò lá, má kózò gî, ndoo bà giì dù nìkì maa, tacó ndoo kû ꞌvala tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì.

Bà nìbà i, ta bà kpo-gbí-tà-tù

12 À má énò, yo kaa ndâ ꞌbì yo tí nó mbe kû dù ṛekpe-ṛèkpèè nó gí yaà, wàa ndâ muungbó yo tí nó mbe kû gu ṛèkpè-ṛèkpè nó ꞌví si bà gu mí to. 13 Yo bàkà kpokèjì mì yo jáá, wàa yo ꞌví nè ndâ dùgùù to ŋìnó náa à tí  nó gî, tacó wàa ndâ ꞌduù ŋìnó ta wu gbí kò ndú wálá nó má ṛu ndi yo, wàa vò i ꞌví ꞌde kò ndú lá. 14 Yo bàkà wotí gítí bà ꞌvala ta ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta ꞌdê njembí yo, yo delè ꞌví ꞌvala go có mì Mbíṛì, tacó ndâ mbe bàkà énò lá bà ŋò Mbíṛì ta ṛo ndú wálá. 15 Yo kpolo tí yo, tacó wàa ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo ꞌví bè gbí nambeè tí nó náa Mbíṛì kû bàkà ji ndâ ꞌduù nò lá. Yo delè ꞌví kpolo tí yo máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí yo ꞌví dù tí mbe ju njembí mbe kû volo gbí òkò tí yo nò lá. 16 ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo delè ꞌví dù tí mbe vò muu, delè tí ꞌduù ŋìnó ta njembí wó wálá go i mì Èzàwú táánò mbe sì jàlàmbà mì wó tí ꞌviì-kíṛi gí ꞌdè á tacó gbèe kùṛùngbú kô nó lá. 17 Tacó yo ŋò ni gî máa, yí mâ giì dele ndi wó gí mì bu wó ta ngo-ṛo ta ṛo wó ta o tí nó náa go bà cù ꞌdê ngo cù mì bu wó gì gítí wó gî nó, bu wó giì biya gî, tacó kpokèjì mì wó giṛi gî.

18 Yo kpónó gì me gítí i ŋìnó náa yo bà zèè ta ꞌbì yo gî nó lá, yo gì me gí bà ŋò ngba wu mbe kû zìì ꞌvìlì-ꞌvìlì lá, yo gì me gí gbí ꞌdíꞌdiꞌo tí nó njíkiṛíí nó lá, yo gì me gí mì i ŋìnó mbe kû je kpo-tàkòcò ji yo nó lá, yo delè gì me gí gbí mbìímbî lá. 19 Yo gì me gí tà gbí mòngò lá. Yo delè gì me gí tà gbí ŋa kòcò ŋìnó mbe kû baṛaka gbí tù yo náa bà ꞌdi gbí có tí nó náa ꞌduù tí nò kû ꞌdè ji yo nó kpo yo gî, go i mì ndâ Ìzìrìyélì dígísèé nó lá. 20 Tacó wotí bà ꞌdi có tí nò náa à kû ꞌdè ji ndú ta o tí nò nò tí ndú wálá, tacó kòcò Mbíṛì ta o tí nò ji ndú énó máa, «À kpêtí káa nò má gàà gú tí nò, àá bà zi yí ta bà ꞌvaka yí ta díí gî.» 21 Bà zeke ŋa i tí nò ta o tí nò te gúku mítí ndâ ꞌduù tí ŋa ŋìnó náa Mòze giì ꞌdè có ta nje wó máa, «Ye kû gú-gu ta gúku.»

22 Káa yo kpónó gì a i gí pí gú Zìyónì tí gbata mì Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nô. Yo gì a i gí Jèrùzàlémè tí nó gbíṛì nô. Yo gì a i gí mì ndâ basìlì tí nó mbe kili mèè mì bà líkíꞌo nô. 23 Yo gì a i gí bàndò bà kili ndâ ꞌviì-kíṛi tí nó náa à cu ṛè ndú mí gbí wáràgà gbíṛì gî nô. Yo gì a i gí mì mbe waa có tí nó, tí Mbíṛì mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nô. Yo gì a i gí bàndò mì ndâ lilí ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì ta vò i mì ndú wálá nô. 24 Yo kpónó gì a i gí mì Jézù tí ꞌduù tí nó mbe kû nò gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta Mbíṛì gbí ngú mbelè tí nó náa Mbíṛì njù ta ndâ ꞌduù nô. Yo gì a i gí mì ꞌduù tí nò ta wu gbí kòcò mbelè wó ndii wu gbí kòcò mbelè Àbélè gî nô.

25 Yo kpolo tí yo, tacó wàa yo ꞌví biya ta bà ꞌdi có mì Mbíṛì tí mbe kû ꞌdè có ji yo nó lá. Tacó ndâ ꞌduù tí nó náa yí táánò ꞌdè có ji ndú muu to tí nó mbe biya bà ꞌdi có mì wó gî nó má ꞌde kpokèjì bà ndo ꞌdo nje bà waa có mì wó mítí ndú lá, à cuki káa ndoo ká bà ndo ꞌdo gbí bà waa có mì wó náa ndoo má biya bà ꞌdi có mì wó tí mbe kû ꞌdè có ji ndoo á ꞌdo gbíṛì gî nò?

26 Ta o tí nò náa yí táánò kû ꞌdè ta có ji ndâ ꞌduù tí nò nó, kòcò wó ngaka a to. Káa yí kpónó ci cí máa, «Sè bà gì gí bà ꞌdè có mì ye kákáꞌi gbaànjé. Káa a gbí ŋìnò me káa to ká bà ngaka tí lá, gbíṛì delè bà ngaka tí.» 27 Gbí ndò có tí nò máa, «kákáꞌi gbaànjé» nò énó máa, àá bà giì mò ndâ i ŋìnó mbe ngaka tí nó gî, tacó ndú a ndâ i ŋìnó náa à suu ndú súú-suu, tacó wàa ndâ i ŋìnó mbe ngaka tí lá nó ꞌví dù tí 28 À má énò, ndoo ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, tacó bà dù ndoo ꞌbá mì wó, tí ꞌbá mì gba mbe ngaka tí lá nô. Ndoo kpolo tí nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndoo nô, wàa ndoo ꞌví bàkà i ji yí gbí ŋa kpokèjì ŋìnó náa yí bà lì ꞌbì wó gí tà  gî. Ndoo bàkà i-Mbíṛì ta bà te duù mítí Mbíṛì, delè ta bà cì gúku tí wó, 29 tacó Mbíṛì mì ndoo a wu mbe kû laka to.

13

Ŋa kpokèjì bà peteke tàkòcò Mbíṛì

1 Yo zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa á go i mì ndâ ꞌduù ta ndâ náꞌvindí ndú. 2 Yo delè ꞌví ṛò tíyò á ꞌdo tí bà te wiṛi mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdó-ꞌdo, náa yo ŋò ndú ni lá nó lá. Tacó ndâ ꞌbí ꞌduù táánò te wiṛi mítí ndâ basìlì mì Mbíṛì káa ndú ŋò ndú ni lá á ꞌdo gbí bà te wiṛi mítí ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo. 3 Yo ꞌví ò-bà-mbí ndâ ꞌduù ŋìnó gbí zàà nó lá; yo je mbí yo mítí ndú ká goòlá a yo ká gbí zàà. Yo delè ꞌví koṛo có gítí ndâ ꞌduù ŋìnó náa à kû mèèkèꞌi tí ndú nó, tacó ndú delè káa ndâ ꞌduù ta mbelè gbí dìì ndú á go yo. 4 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví te duù mítí bà kò tí. Wàa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kò tí ndú gî nó ꞌví co ká tí kpokèjì ŋìnó jáá nô. Tacó Mbíṛì bà waa có mítí ŋa ꞌduù ŋìnó náa ka wó mbe ꞌbá má gélé, káa yí gélé ta ꞌbí ꞌduù gbí kpâ-sili mì ndú á kapí ṛo wó nô. 5 Yo kpolo tí yo á ꞌdo tí bà tee njembí yo mítí gùrúsù. À ꞌví tè ta yo káa i ŋìnó náa à kuu mì yo nó, tacó ꞌdóó kòcò Mbíṛì náa yí ꞌdè ta nje wó énó máa,

«Ye bà si yo ꞌví bè gbí i wálá.

Ye delè gí bà ꞌvìsì kapí ye gítí yo wálá.»

6 À má énò, ndoo bà ni bà ꞌdè có ta gúku tí ndoo wálá énó máa,

«Mbíṛì à mbe konì ye;

ye bà cì gúku wálá.

ꞌDuù bà bàkà ta ye a yè?» gî.

7 Yo koṛo có gítí ndâ kpo ꞌduù mì yo, tí ndâ mbe ŋò ṛo ṛi kùṛo yo, tí ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe ꞌdè có mì Mbíṛì ji yo nô. Yo koṛo có gítí ndâ i tí nó náa ndú táánò kû bàkà gbí ꞌválá mì ndú nò, wàa yo ꞌví mèlè ndi bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì. 8 Jézù tí Bìndi-Mbíṛì yáánó ká go Jézù tí Bìndi-Mbíṛì wúnó, yí delè bà dú ká tí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì á dúú bà ya tí . 9 À má énó yo si ndâ ꞌbí ŋa tende bà nìbà i ꞌví soloko yo ꞌdo tí kpokèjì tí nó jáá nó lá; tacó à nìkì a bà tee njembí ndoo mítí nambeè mì Mbíṛì, tí i ŋìnó mbe kû je wotí mí gbí njembí ndoo nó, á co tí bà koṛo có gítí ndâ gèṛè gítí ndâ i-zó-zò tí i ŋìnó náa ndâ mbe kû tee njembí ndú mítí  ꞌde i gbí  lá nô. 10 Tacó Bàndò bà ci i ji Mbíṛì mì ndoo, náa ndâ mbe kû bàkà nèté tà ndùúṛù mì Mbíṛì zò i tí nó náa à ci mítí  lá nó, kuu tí . 11 Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì kû ya ta mbelè ndâ nò tí nó náa à ziki ndú nó gí Bàndò-mì-Mbíṛì á tà ndùúṛù mì Mbíṛì tacó bà yù à-cee-gî ꞌdo mì Mbíṛì gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù mì wó. Bìndi  à giì tuṛu ndâ kùùyù nò tí nò ya tí  gí bà doo gí ndiì ꞌdo tí bàndò tí nó náa ndâ ꞌduù tò ndâ ndùúṛù mì ndú gìjì-gìjì mítí  nô. 12 Jézù táánò kònò séꞌi njekèjì ndùgù sè tacó bà toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ta ꞌdóó mbelè wó delè ká énò. 13 À má énò, ndoo toṛo ndâ có ŋónókó tí nó náa ndâ ꞌduù kû ŋonoko ta ndoo á muu wó nó mítí ndoo tí bàà, wàa ndoo ꞌví ya gí mì wó nje seè kà. 14 Tacó gbata mì ndoo mbe dù tí ká muu to tí nó wálá. Ndoo kû pà a bà gbata tí nó kèjì nô.

15 À má énò, ndoo ùlù Mbíṛì ta ṛè mì Jézù dúú bà ya tí . Tacó bà ùlù Mbíṛì nò a ndâ có mbe jò ꞌdo gbí nje ndâ mbe si ṛè Mbíṛì tí có. 16 Yo ꞌví ò-bà-mbí bà bàkà tó i lá, yo delè ꞌví ò-bà-mbí bà kùtù tí ꞌbí i ŋìnó náa à kuu mì yo nó ji ndâ ꞌbí ꞌduù lá, tacó ŋìnò a ndâ ꞌbí ŋa bà ci i mbe kû nìkì tí Mbíṛì ká nò.

17 Yo ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nó náa à bàkà ndú tí ndâ kpo ꞌduù kùṛo yo nô. Yo si tí yo tí ndâ i mì ndú, tacó a ndú ká kû kpolo tí lilí yo. À delè a ndú ká bà ꞌdè có gítí ndâ i ŋìnó náa ndú bàkà á muu yo nó ji Mbíṛì. À má énò, yo si ndú ꞌví bàkà ndâ i tí nò ta pétékè tàkòcò ndú, tacó ndú má bàkà ta kpo-tàkòcò ndú, àá bà nìkì ji yo wálá.

18 Yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí ze, tacó ze ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa njembí ze ká ngbáṛángàꞌi. À delè tí ze káa go bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá nô. 19 Ye gbí ŋìnó kû yù nambeè ꞌdo mí yo kpolo ma, énó máa, yo ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví si ye ꞌví dele ndi ye ya gí mí yo kà gálà.

Bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì

20 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tí mbe ꞌdê njembí, mbe ꞌvala ndi Jézù tí Mbe tí ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú wó, Jézù tí nó tí gbolò mbe gbà bee, mbe kû gbà ndâ rómbo, mbe cì tacó wàa, bà njù mbelè tí nó náa Mbíṛì njù ta ndâ ꞌduù nó ꞌví dù tí yú bà njù mbelè dúú bà ya tí  nó, 21 máa, yí ꞌví je ndâ tó i ꞌdáá gî ji yo. Tacó wàa, yo ꞌví bàkà ndâ i ꞌdáá gî ká go có mì wó. Mbíṛì ꞌví si có tí nò ꞌví bàkà mí gbí njembí yo káa ndâ i ŋìnó ta go bà zeke ndú tí wó tí Mbíṛì nó ta ṛè mì Jézù tí Bìndi wó tí Mbíṛì. À ùlù Jézù tí Bìndi-Mbíṛì kpòò ya tí . Go-i-tí-nò.

Bà yee nje có

22 Ndâ náꞌvindí ye, ye kû ꞌdeke a tí ye ji yo énó máa, yo ꞌví ꞌdi ndò có tí nó náa ye cu ji yo tacó bà je wotí ji yo nó ta pétékè tàkòcò yo. 23 Ye kû ꞌva nó a mbí yo énó máa, à njaanga náꞌvindí ndoo Tìmàtéyò ꞌdo gbí zàà gî. Yo bà ŋò ze ta yí, náa yí má yee tí ye gálà si ye njè nó lá nò.

24 Ye ꞌvee ndâ ꞌduù tí nó náa à bàkà ndú tí ndâ kpo ꞌduù kùṛo yo kà nó, ta ndâ ꞌduù tí nó kà, náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó tí Mbíṛì gî nó ꞌdáá gî ma. Ndâ ꞌduù ŋìnó Ìtálìyà kàá, náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî nó, delè ꞌvee yo ꞌdáá gî ma. 25 Nambeè mì Mbíṛì ꞌví dù gbí njembí yo ꞌdáá gî. Go-i-tí-nò.

Jákòmò

1

2

3

4

5

Wáràgà mì

JÁKÒMÒ

1

1 Ŋìnó a wáràgà ꞌdo mì ye tí Jákòmò, tí bòò mì ndâ Mbíṛì ta Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ji yo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe ꞌvaaka cee muu to ꞌdáá gî. Ye ꞌvee yo ꞌdáá gî ma.

Ndâ vò o

2 Ndâ náꞌvindí ye, ye kû cu wáràgà tí nó tacó bà ꞌdè có ji yo máa, ta ndâ o tí nó náa ndâ ŋa ndâ vò i muu to tí nó ꞌdáá gî má kû tala yo nó, yo ꞌví si ndâ o tí nò tí ndâ líkíꞌo. 3 Ndâ ŋa ndâ vò o tí nò a ndâ o tacó bà ŋò máa, njembí yo má dú kuu tí Mbíṛì, tacó yo ŋò ni gî máa, bà tala bà ùnje mì yo nò kû jò yú njembí. 4 Káa yú njembí delè ꞌví si yo ꞌví dù tí ndâ cèe ꞌduù, ta bà lê tì yo wálá, ta ꞌbí i mbe gboo á ꞌdo mì yo delè wálá. 5 Má énò, ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí yo má ŋò i tí nó náa yí ꞌví bàkà gbí o vò o nó lá, à nìkì máa, yí yù bà ꞌdi gbí-o ꞌdo mì Mbíṛì tí mbe kû je i ji ndâ ꞌduù ká sínò ta có tàkò  wálá nô. Bìndi  Mbíṛì bá je bà ꞌdi gbí-o ji yí gî. 6 Káa ta o tí nó náa wò má kû ꞌdeke tí lo ji Mbíṛì nó, wò ꞌví si njembí lo ꞌví dù ká gbaànjé, wò ꞌví me wê-wê lá. Tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû me wê-wê nó ká 7 go ngo gbí pù mbe kû gbàngà ta pípìṛi, ya énô, ya ézô. 8 Ŋa ꞌduù tí nò mbe kû me wê-wê á kùṛo Mbíṛì go ꞌduù tí bà njèè kpokèjì, náa yí ŋò ꞌdóó kpokèjì ŋìnó náa yí ꞌví co tí  lá nò, bà ŋò ꞌdóó ŋa i tí nó náa yí bà yù ꞌdo tí Mbíṛì nó ni wálá. Má énò, yí ꞌví si bà koṛo có gítí bà ꞌde ꞌbí ŋa i á ꞌdo mì Mbíṛì mí to.

Ndâ mbe yê ta ndâ mbe i

9 Ndâ náꞌvindí ye, à nìkì máa, mbe yê tí mbe kû ṛu ndi Jézù ꞌví dù ta líkíꞌo tí wó, tacó Mbíṛì te yí gí yaà gî. 10 Wàa ꞌduù ŋìnò ta ndâ i mì wó me gbolò mbe kû ṛu ndi Jézù nó delè ꞌví dù ta líkíꞌo bà ꞌvii tí wó ta ndâ mbe yê tí nó mbe kû ṛu ndi Jézù nô, tacó ndâ mbe kpo-kpò i bà mìì ta ndâ kpo-kpò i mì ndú nò ꞌdo muu to tí nó ká go bà mìì ndâ ꞌvì mbílì, 11 náa ju gó ṛi má mo mbílì gî, ndâ ꞌvì wó giì ꞌduku ꞌdáá gî, bìndi  ndâ banga i tí nó kùtàá nó kákáꞌi wálá. À ꞌvii ká ꞌvii ta ꞌduù ŋìnó ta ndâ i mì wó me gbolò nô. Yí bà cì ká mí nje nèté ndâ i tí nò.

Ndâ i mbe kû eendi ꞌduù gítí bà bàkà vò i

12 À nìkì tí ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdò kò wó mí to tí kpoò gbí ndâ o vò i nó, tacó Mbíṛì bà ko mboo bà kònò séꞌi mì wó nò ji yí ta ꞌválá ŋìnó mbe cee lá, náa yí tí Mbíṛì ci ndâ ꞌduù ŋìnó mbe zè yí nìkì ta tó njembí ndú nó gítí  nô.

13 Má énò, ta o tí nó náa ꞌbí i má kû eendi yo gítí bà bàkà vò i nó, yo ꞌví ꞌdè cò máa, «A Mbíṛì ká tuu i tí nò» nò, jé lá, tacó Mbíṛì jé eendi ꞌduù gítí bà bàkà vò i lá. 14 À kû yòòngò ꞌduù gítí bà bàkà vò i káa njembí wó, ta bà legee miṛi wó gí tàkò có mì njembí wó. 15 Vò njembí kû jò vò i, káa vò i má zèè to gî, yí kû jò ku.

16 Má énò, yo si bà eendi tí yo, máa, a Mbíṛì ká kû yòòngò ndâ vò i gítí yo nò mí to, ndâ náꞌvindí ye. 17 Tacó à káa ndâ ngbáṛángà i, ta ndâ i ŋìnó ta bà lê tí ndú wálá nó, ká gì ꞌdo gbíṛì mì Mbíṛì tí mbe suu ndâ ṛi, ta pì, ta ndâ yii mbe kû tòngbaà á tàṛì. Ṛi tòngbaà ta bèbìlì lá, delè ndâ pì ta ndâ yii, tòngbaà ta gó ṛì lá. Káa síí gbí o bà tòngbaà mì Mbíṛì go ndâ i tí nò wàlà; Mbíṛì ta o ꞌdáá gî ká ngbèzèè kuu bàndò mì wó. 18 À káa ꞌdóó có mì Mbíṛì gbí muu wó ká si yí ꞌví bàkà ndoo tí ndâ ꞌviì mì wó, tacó wàa ndoo ꞌví dù gbí òkò tí ndâ i tí nó náa yì suu ndú mí muu to tí nó tí ndâ kpédélé i gbí njí náa à kû ci ji yì tí Mbíṛì nô.

Cèe kpokèjì bà peteke tàkòcò Mbíṛì

19 Yo je mbí yo tí kpoò, ndâ náꞌvindí ye, máa, ꞌduù má kû ꞌdè cò ji yo, yo ꞌví sè tù yo tí kpoò. Yo ꞌví bàkà tí yo tí ndâ muu có lá. Yo delè ꞌví co gálà gí bà òkòlòwò lá. 20 Tacó mbe kpo-tàkòcò bà ni bà bàkà i ŋìnó mbe nìkì tí Mbíṛì nó wálá. 21 Má énò, yo duu ndâ i zuù tí nó ꞌdáá náa yo kû bàkà nó mí tà to. À nìkì máa yo biya ndâ ŋa ndâ vò i ꞌdáá gî. Yo si tí yo ji Mbíṛì. Yo sè tù yo gítí có tí nó náa Mbíṛì cu mí gbí njembí yo nô, tacó à tí có tí nò a wotí bà njaanga miṛi yo ꞌdo gbí ku.

22 Yo delè ꞌví bàkà ndâ i tí nó náa Mbíṛì ꞌdè có ji yo máa yo bàkà ndú nô. Yo sè me káa tù yo cuki lá. Tacó ꞌduù má sè káa tù wó gítí có, káa yí bàkà ndâ i go có tí nò náa yí ꞌdi nò lá, ꞌduù tí nò kû ee a ndi tí wó. 23 ꞌDuù má sè káa tù wó gítí có, káa yí bàkà go có tí nò lá, gbí  máa, yí go ꞌduù mbe zeke gbíṛo wó gbí mándàrà, 24 Káa à káa póó bà te mándàrà ꞌdo ꞌbì wó mí to, yí ngé giì ò-bà-mbí cè tí gbíṛo wó gî. 25 Káa ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi ndâ có mì Mbíṛì ngbáṛángàꞌi, bìndi  yí giì kpolo tí ndú mí gbí njembí wó, delè yí giì bàkà go ndú nó, Mbíṛì bà cù ꞌdê ngo cù mítí i tí nò náa yí kû bàkà nò.

26 ꞌDuù má si tí wó tí mbe ṛu ndi kòcò Mbíṛì, káa yí ni bà kpolo tí mè wó lá, gbí có bà ṛu ndi kòcò Mbíṛì mì wó nò wálá, yí delè kû ee a ndi tí wó ta kpéétí wó. 27 Bà bàkà nambeè ta búlù tí  wálá á ta Bu ndoo tí Mbíṛì a bà ya gí bà konì ndâ nawù ku, ta ndâ njò, ta o tí nó náa ndú má gbí mbugo, delè ta bà kììꞌbà ꞌdo tí ndâ vò i muu to tí nô, tacó wàa ndú ꞌví ŋònòkò muu ꞌduù lá.

2

Yo te duù mítí ndâ mbe yê

1 Yo kpónó a ndâ mbe ùnje gítí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí Mbe tí ndoo náa ndoo kû ŋò Mbíṛì mítí wó. Má énó, yo bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí yo, máa, àá mì ꞌduù ŋìnó a i, káa ŋìzó a mbe yê nò, lá, ndâ náꞌvindí.

2 Yo tala bà koṛo muu yo gi. Ndâ ꞌduù sósòꞌô kpónó má yee bàndò bà kili yo gí bà ùlù Mbíṛì, káa ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndú zaa ꞌdo tí muu wó di tí kò wó, ta ndâ i-banga ta ṛè ndú a ṛè ta ndi tí ndâ sìlì ꞌbì wó, káa ka wó tí nó náa ndú gì ta yí gbaànjé nó yuu a káṛákà zì bòngo, 3 káa yo giì te wiṛi mítí ꞌduù tí nó mbe záá-zaa nó mítí banga bàndò, bìndi  yo giì ꞌdè có ta bà tù ꞌbì yo ji mbe yuu káṛákà zì bòngo nó máa, «Ya gí bà pà bàndò wàa wò ꞌví dù tí  á kàzô.» 4 Yo má bàkà go énò, à co to ngé. Ta gbí  go énó máa, yo bàkà nò a ꞌbè mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù ta bà koṛo lókó-loko có máa, ꞌbí ꞌduù a cèe ꞌduù, káa ka wó a vò .

5 Má énò, yo sè tù yo gítí có tí nô, ndâ náꞌvindí. Máa, Mbíṛì táánò ṛuka a ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù muu to tí nó kû si ndú tí ndâ mbe yê nó, máa, ndú ꞌví tee njembí ndú mítí yì, wàa ndú ꞌví dù tí ndâ cèe ꞌduù, mbe dù tí ndâ mbe ndâ i tí nó náa yì tí Mbíṛì ci cí máa, yì bà je ji ndâ ꞌduù tí nó mbe zè yì nìkì maa nô. 6 Káa yo kpónó si ndâ mbe yê tí ndâ i lá. À me ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ kpo-kpò i ká mì ndú nó cóó-cóó ká kû mèèkèꞌi tí yo lá? A ndâ ꞌdi cóó-cóó ká kû gbùṛùngà yo ya tí  gí gbí ngbàngà? À me ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ kpo-kpò i ká mì ndú nó lá? 7 À me ndú delè ká kû volo ṛè tó ꞌDuù tí nó tí Bìndi-Mbíṛì náa yo kaa tí yo gí gbí gèṛè mì wó gî nó lá?

8 Cèe i bà bàkà  mì yo a bà ꞌdi kpóló-kpolo có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa, «Zè ꞌbí ka lo nìkì á go bà zè tí lo,» nô. 9 Káa, à má me énò lá, wàa yo ꞌví dù kû gbètèkè có tí nò ta bà bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù, gbí  máa, yo kû bàkà a vò i ta bà ndii muu có mì Mbíṛì. À má énò, Mbíṛì bà waa có mítí yo.

10 Kpêtí ká énò, a tè lá. Tacó ꞌduù kpêtí má kpolo tí sè ndâ ꞌbí có mì Mbíṛì ꞌdáá gî, káa yí ꞌví gbètèkè káa ꞌbí  gbaànjé, gbí  máa, Mbíṛì bà waa có mítí wó tacó yí ne nò ꞌdo tí kpokèjì mì Mbíṛì gî. 11 Ta ndeṛè  énó máa, a Mbíṛì ká ꞌdè có máa, «Bàkà bangbaya lá.» À delè káa gbèe Mbíṛì tí nò ká ꞌdè có máa, «Zi ꞌduù lá.» Káa, à má énò, vò i náa ꞌduù bàkà kpêtí má káa bà zi ku, káa yí bàkà bangbaya lá, gbí  go énó máa, yí volo nò ꞌdáá káa có mì gbèe Mbíṛì tí nò.

12 Má énò, yo ꞌdè banga có ji ndâ ꞌduù, yo delè ꞌví bàkà ndâ tó i ji ndú ta ꞌdê njembí yo, tacó yo kpónó a ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa a Mbíṛì ká kû zogo yo ta có ŋìnó mbe njaanga miṛi ndâ ꞌduù ꞌdo gbí vò i. 13 Tacó ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò yê ṛo ndâ ꞌbí ka ndú kpónó lá nó, Mbíṛì delè bà ŋò yê ṛo ndú ta ndòngbú o wálá. Káa ꞌduù mbe kû ŋò yê ṛo ndâ ꞌbí ka wó kpónó, Mbíṛì bà ŋò yê ṛo wó ta ndòngbú o ndii ŋìnó náa yí bàkà nó gî.

Bà ùnje ta bà bàkà ndâ i go có mì Mbíṛì

14 Ndâ náꞌvindí, ꞌduù má ꞌdè káa có ta nje wó cuki máa, yì ùnje gítí Mbíṛì gî, káa yí bàkà go có mì Mbíṛì lá, gbí có bà ùnje mì ꞌduù tí nò wálá.

15 Yo tala káa bà koṛo muu yo gi, máa, ꞌbí ka lo náa yo kû ṛu ndi Jézù ta yí kpónó má ta go tí wó, delè ta bòngo tí wó wálá, 16 káa wò giì ꞌdè káa có ji yí ta nje lo cuki, máa, «Zèè njembí lo. Mbíṛì bà je ndâ i-zó-zò ta bòngo ji wò gî.» Káa wò je me ꞌbí zì i ji yí wàa yí ꞌví ꞌbu mítí wó lá, wò delè je me ꞌbí làmbu i tacó bà miṛi ngo cù ji yí lá. Gbí có mì lo nò bà dù kuu tí ?

17 Bà ùnje gítí Mbíṛì delè ká go énò. ꞌDuù má ꞌdè ká có ta nje wó cuki máa, yì ùnje gítí Mbíṛì gî, káa yí bàkà ndâ i tí nó náa Mbíṛì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa ndú ꞌví bàkà nó, lá, gbí  máa, gbí có bà ùnje mì ꞌduù tí nò wálá.

18 ꞌBí ꞌduù má ꞌdè có ji ye, máa, ye a mbe bàkà go có mì Mbíṛì, káa yì a mbe ùnje gítí Mbíṛì, ye bà ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò, máa, ꞌbí kpokèjì bà tùbà tí ꞌduù tí mbe ùnje gítí Mbíṛì kákáꞌi á bìndi bà bàkà go có mì Mbíṛì wálá. ꞌDuù ta ùnje gítí Mbíṛì ta ŋa kpokèjì ngàyi, náa yí má bàkà go có mì Mbíṛì lá? 19 Bá ùnje mì lo máa Mbíṛì ká gbaànjé cuki a banga có. Káa ndâ vò lilí delè ùnje ká gítí gbèe Mbíṛì tí nò á mì lo nò, ndú delè kû gu ta gúku tí Mbíṛì.

20 Ŋò nô, ndi lo ŋónókó, ye kpónó kèjì gí bà tùbà  ji wò máa, ꞌduù má ꞌdè káa có ta nje wó cuki máa yì ùnje gítí Mbíṛì gî, káa yí bàkà go có mì Mbíṛì lá, gbí có mì ꞌduù tí nò wálá. 21 Tala bà koṛo muu lo gítí ŋa nambeè tí nó táánò á gbí òkò tí ndâ gù ndoo Àbìráámò ta Mbíṛì nó gi. À me ꞌdo gbí có bà ùnje gítí bà waa mbelè ꞌviì mì wó Ìzákò ji Mbíṛì lá? 22 Wò kpónó ŋò ni gî, máa, ndâ bà ùnje gítí Mbíṛì, ta bà bàkà go có mì Mbíṛì, mì Àbìráámò táánò kû bàkà nèté toko gbaànjé. Gbí  go énò máa, ꞌbí i táánò náa Àbìráámò bàkà  ká tùbà  máa, bà lê tí bà ùnje mì wó wálá. 23 Ŋìnò a gbí có tí nó náa à giì cu tí  mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, «Àbìráámò táánò ùnje gítí Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé» nó ká nò. Tacó énò, Mbíṛì giì ŋò Àbìráámò ni tí ꞌduù mbe ya lè lá. À delè táánò nò a ndeṛè bà dù Àbìráámò tí kómbe Mbíṛì. 24 Wò kpónó ꞌdi gbí  ni gî, máa, a bà bàkà go có mì Mbíṛì ká kû si ꞌduù tí tó ꞌduù kùṛo Mbíṛì, me káa bà ùnje ta kpéétí wó cuki lá.

25 Yo koṛo muu yo kákáꞌi gítí ꞌbí niì tí nó táánò ta ṛè wó a Ràꞌábù, tí vò mbe nò-vò-ndô nó gi. Ta ndâ bà nò-vò-ndô mì wó nò ꞌdáá gî, yí delè táánò tùbà tí wó tí mbe ùnje gítí Mbíṛì ká ta bà bàkà tó i. Yí te wiṛi mítí ndâ tú mì ndâ Ìzìrìyélì ta bà je i-zó-zò ji ndú, delè ta bà ngùù ndú ꞌdo tí ndâ kuꞌdì tí ndú, bìndi  ta o bà njè nó mì ndú ꞌdo ꞌbá mì wó, yí giì tùbà kpokèjì ŋìnó ta vò i tí  wálá nó ji ndú.

26 Bà ùnje gítí Mbíṛì ta bà bàkà go có mì Mbíṛì á gí tàkò  wálá a ku i, go dìì ta woò gbí  wálá.

3

Mè

1 À nìkì máa ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí yo ꞌví gì tí ndâ mbe nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù lá, ndâ náꞌvindí. Ye ꞌdè có tí nò ji yo tacó àá bà waa có mítí ze tí ndâ mbe kû nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù nó tacó bà nìbà  co to, ta wotí tí  co tí ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdáá gî. 2 Ndoo ꞌdáá káa ndâ mbe giṛiꞌo. Káa ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdè có máa nje yì jé yaaka muu to tí nó lá má kuu, yí bà dù a ŋa ꞌduù ŋìnó mbe ni bà kpolo tí miṛi wó gî.

3 Yo ŋò káa kècè gi, ndoo kû yuu làmbu liì mì gbí nje kècè tacó bà bàkà yí ꞌví ꞌdi có mì ndoo, wàa yí ꞌví co tí kpokèjì tí nó náa à gbí muu ndoo nô. 4 Delè yo ꞌví giì koṛo káa muu yo gítí gbâ á ṛo ngo gi. Gbolò pípìṛi kpêtí má kû pì yí ya tí  gí kèꞌbî, ꞌduù bà loko nje wó gítí kpokèjì tí nó náa à gbí muu wó nó ká ta cèe làmbu i bà aa ngo cuki. 5 Mè ꞌduù delè ká énò. Cèe làmbu bà to tí ꞌduù, káa à tí wó a wotí bà ꞌdè có gítí ndâ kpo-kpò i.

Yo kpónó koṛo muu yo á gítí bà mìì cèe gbolò jìlì mì làmbu wu nje njì kùꞌò gi! 6 Mè delè a wu. Mè a vò bà to gbí òkò tí ndâ bà to tí ndoo, mbe kû njèè vò i cee gbí dìì ndoo ꞌdáá gî. Mè kû doo kùùyù ndoo ta wu náa à cu mítí  ꞌdo ꞌbá mì ndâ ku.

7 ꞌDuù bà ko ndâ ꞌviì-nò náa yí zèè ꞌdo gbí jìlì gî. Yí delè bà ko ndâ nuù, ta ndâ kpoo, ta ndâ i tà ngo gî, 8 káa ꞌduù mbe kpolo tí mè wó wálá. Mè a ꞌbí ŋa i mbe kû pèè mbí ndâ ꞌduù, ta zì wó go zì kpoo. Yí jé dù ngbìì lá, yí kû njèè zì wó nò ta ndi to.

9 Ndoo kû ùlù Mbíṛì tí Mbe tí ndoo tí Bu ndoo ta mè ndoo. Ndoo delè giì ꞌvìsì tí ndoo gí bà ŋonoko ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì suu ndú tí kózò tí wó nó ká ta gbèe mè ndoo tí nò. 10 Ndâ bà ùlù tí, ta bà ŋonoko tí, co ꞌdáá ꞌdo ká gbí gbèe nje. À lè mi nò gî, ndâ náꞌvindí. 11 Ndâ líkí ngo ta míníkà ngo jé ꞌva ꞌdo gbí gbèe gùù gî? 12 Mbiìgá jé ṛì mbâ gî? Mbâ delè jé ṛì mbiìgá gî? Ndâ náꞌvindí. Má énò, líkí ngo jé ꞌva ꞌdo gbí màŋò lá, delè míníkà ngo jé ꞌva ꞌdo gbí cèe njáá lá.

Cèe bà ꞌdi gbí-o

13 ꞌBí ꞌduù mbe ꞌdi gbí-o á gbí òkò tí yo kuu tí ? ꞌDuù tí nò ꞌdi gbí-o gî? Si yí ꞌví bàkà ndâ tó i mbe tùbà bà ŋò-gbí-o mì wó. Si yí ꞌví bàkà ndâ i tí nò me ta bà tù ngba wó lá. Tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò tí  ni énó máa, yí a mbe ꞌdi gbí-o. 14 Káa ndâ ju kiì ta bà koṛo có ká gítí miṛi ꞌduù má gèè bè ndú mí gbí njembí lo gî, bà gbo i nìkì lá, wò delè kû ꞌdè a ꞌvéṛè máa wò a mbe ꞌdi gbí-o. 15 Bà to kiì ta bà dù ta bà koṛo có ká gítí miṛi ꞌduù me ndâ i mì mbe ꞌdi ŋa gbí-o tí nó mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì nó lá. Ndú gì a i ꞌdo tí ndâ vò bà koṛo có mì ndâ ꞌduù muu to tí nó, ta ndâ vo-vò i mbe kû volo muu ndâ ꞌduù. 16 Bàndò tí nó náa ndâ ju kiì ta bà koṛo có ká gítí miṛi ꞌduù kû dù tí  nò, a bàndò ŋìnó náa ndâ vò i ta ndâ ŋa ŋónókó-ŋònòkò tí ꞌdáá gî kû dù tí .

17 Káa cèe bà ꞌdi gbí-o mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì tende. Ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò bà dù tí i ta bà lê tí  wálá, delè bà dù tí i mbe ꞌdèè njembí ndâ ꞌduù. ꞌDuù mbe ꞌdi ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò bà zèè ndâ ꞌduù ta pétékè ꞌbì wó, yí delè bà dù tí mbe ꞌdi có mì ndâ ꞌduù. Mbe ꞌdi ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò bà ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù, yí delè bà bàkà tó i ká tà ndi ka wó tó i. Njembí ꞌduù mbe ꞌdi ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò me duù. Yí delè me mbe nambeè-ṛo lá. 18 Ndâ mbe peteke njembí ndâ ꞌduù kû bàkà gbí pétékè có. Ndú go ndâ ꞌduù mbe ṛo ndâ banga i mí gbí njí mì ndú. Nèté mì ndú a bà bàkà ndâ banga i túkàꞌi.

4

Gbínje gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì

1 A yè ká kû si yo kû ꞌdèèkè mà? A yè ká kû si yo kû gò gó ta o ꞌdáá gî? Ndâ i tí nó ta go ndú tí yo nó kû gò gó gbí njembí yo ta o ꞌdáá gî; ŋìnò a i tí nò mbe kû si yo kû gò gó gbí òkò tí yo nò. 2 Yo kû tò kiì muu ꞌbí i, káa bà ꞌde i tí nò kpò yo gî, má énò; yo kû ꞌdèèkè mà, yo delè kû gò gó. Yo kû dù ta go ndâ i gbí njembí yo, káa kpokèjì bà ꞌde ndâ i tí nò mì yo wálá; má énò, yo kû ziki ndâ ꞌduù bìndi ndâ i tí nò. Yo ꞌde ndâ i tí nò ta go ndú tí yo gbí njembí yo nò lá, tacó náa yo yù ndú ꞌdo me mì Mbíṛì lá. 3 Káa yo ta ndâ ꞌbí o kpêtí má yù ndú, Mbíṛì je ndú ji yo lá, tacó yo yù ndú me ta cèe ndeṛè lá, yo kû yù ndú ká tacó bà bàkà líkíꞌo mítí yo cuki.

4 Njembí yo dù tí gbèe i lá, go njembí ndâ niì mbe ṛàngà kù. ꞌDuù má zèè ndâ i muu to tí nó ta ꞌbì wó sósòꞌô, yí ꞌví kù a ꞌbí ngú ꞌbì tacó bà zèè ta Mbíṛì? ꞌDuù má tee njembí wó ꞌdáá ká mítí ndâ i á muu to tí nó, yí bà gì tí kuꞌdì tí Mbíṛì. 5 Yo koṛo có máa, có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mí Mbíṛì, máa, «Mbíṛì suu lilí ji ndoo tacó wàa ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌdóó i mì yì» nó a ꞌvéṛè? Má énò, yí kû tò kiì muu ndoo ta o tí nó náa ndoo má kû tee njembí ndoo mítí ndâ ꞌbí tende i si yí mí to nô. 6 Tacó énò, Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ndoo me gbolò, tacó wàa ndoo ꞌví dù ta o ꞌdáá gî tí ndâ i mì yì. Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì wó tí Mbíṛì, máa, «Mbíṛì kû bàkà nambeè me gbolò ji ndâ mbe si tí ndú kùṛo wó tí Mbíṛì tí i lá, káa yí biya có mì ndâ mbe si tí ndú tí i ta wotí tí » nô.

7 Má énò, ye kû ꞌdè có ji yo, máa, yo si tí yo ji Mbíṛì, wàa yo ꞌví ꞌdò kò yo mí to tí kpoò gítí gó ta Gba-vò-i, bìndi  Gba-vò-i bà ì ngèlè ꞌdo tí yo gî. 8 Yo yèè ndi yo dê gí mì Mbíṛì, wàa Mbíṛì bà yèè ndi wó dê gí mì yo. Yo si bà bàkà i zuù mí to, ndi yo ndâ mbe gìlìnì, wàa yo tí ndâ mbe gbo gbù sè mí nje ngá só ꞌví si njembí yo ꞌví dù ngbáṛángàꞌi. 9 Yo wa tí yo tacó ndâ vò i mì yo. Yo dù ta yê ṛo yo tí yo, yo ŋo ꞌdì lá, yo dù zùkùù, yo dù ta líkíꞌo tí yo lá. 10 Yo si tí yo tí i kùṛo Mbíṛì lá, wàa a yí ká ꞌví bàkà yo tí ndâ ꞌduù.

11 Yo ꞌdè vò có gbí òkò tí yo lá, ndâ náꞌvindí. ꞌBí ꞌduù má ꞌdè vò có gítí náꞌvindí wó, yí má ŋonoko yí, gbí  go énó máa, ꞌduù tí nò kû ꞌdè nò a vò có gítí ndâ có mì Mbíṛì, yí kû ŋonoko nò a ndâ có mì Mbíṛì. Káa ꞌduù má nì ŋónókó gítí ndâ có mì Mbíṛì gî, yí kpòò nò me mbe sè tù wó gítí ndâ có tí nò kákáꞌi lá. Gbí  máa, yí kû si tí wó tí ꞌduù ta wotí mì wó ndii muu ndâ có tí nò gî. 12 Káa wotí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ká tí Mbíṛì cuki. Wotí bà waa có mítí ndâ ꞌduù delè ká mì wó tí Mbíṛì ta kpéétí wó. Wotí bà ꞌvala ndâ ꞌduù, ta wotí bà zi ndâ ꞌduù delè ká mì wó. Káa wò a ꞌdi, wàa wò ꞌví waa ta có á mítí ꞌbí ká lo ꞌduù á go wò?

Ndâ mbe ci o

13 Yo sè tù yo, ndí yo ndâ ꞌduù tí nó mbe ò-bà-mbí Mbíṛì gî, bìndi  yo giì ci o, máa, «Ze má ya wúnó lá, ze bà ya taàbé gí bà mà ꞌvélè á gbí gbata tí zô. Ze má too ndoò gbaànjé mí kà, ze bà ꞌde i me gbolò.» 14 Káa yo ta kpéétí yo ŋò i ŋìnó á kèjì gí bà bàkà tí taàbé dê nó lá. Bà ꞌvala yo tà go yè? Bà ꞌvala yo ká go ngomè náa pípìṛi má pì kpónó gbí làmbu o, ngomè aanga gî. 15 À nìkì mì yo kùtàá a bà ꞌdè có go énó máa, «Mbíṛì má konì ze yee tí o tí nó gbí muu ze nó, ze bà bàkà go énô, go énô.» 16 Káa yo kpónó kû bàkà tí yo tí ndâ ꞌduù ngé ndii gî. Yo delè kû gbo i gítí ndâ i ŋìnó náa yo kèjì gí bà bàkà ndú nô. Káa ŋa bà gbo i énò nìkì lá.

17 ꞌDuù má ŋò yúcó ni gî, káa yí bàkà lá, gbí  máa, yí kû bàkà a vò i.

5

Ndâ mbe kpo-kpò i bà giì kònò séꞌi

1 Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi ta có tí nô, ndâ mbe kpo-kpò i. Yo wa tí yo, yo ꞌví tò ndòzì, tacó yo kèjì gí bà kònò séꞌi ta wotí tí . 2 Ndâ kpo-kpò i mì yo nò bà giì zii ꞌdáá gî, ndâ ki bà giì da ndâ bòngo mì yo nò ꞌdáá gî. 3 Ndâ gùrúsù mì yo nò bà giì gbì ngbàza. Ngbàza tí nò bà tùbà  máa, yo bàkà tó i ta gùrúsù mì yo lá. Ngbàza tí nò delè bà tùbà  máa, ꞌbí i bà giì zò dìì yo á go bà zò ndâ liì mì ngbàza. Ndâ i tí nò náa yo zèè ndú kácá-kácá nò bà giì dù tí tàcu wu tacó bà giì doo ta yo ta ndòngbú o.

4 Yo ŋò ŋa ndâ i tí nò náa yo kû bàkà nò gi. Yo ko mboo nèté mì ndâ mbe bàkà nèté gbí ndâ njí mì yo ji ndú lá. Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi káa kòcò ndâ i tí nó náa yo biimo ndâ mbe bàkà nèté tacó tí ndú ꞌdo tí ndú gî nó kû ꞌdè kòlòwò gítí yo gi. Kòcò gbí mì ndâ ꞌduù tí nò mbe bàkà nèté gbí ndâ njí mì yo káa yo sì tàkò nèté mì ndú lá nó yee gbí tù Mbíṛì tí Mbe tí ndâ i ꞌdáá gî gî.

5 Yo kû ꞌvala á muu to tí nó gbí dà. Yo zò ŋó, wàa yo ꞌví yuku ta tí yo, káa yo ŋò ni lá máa, yo kû ꞌvii nò a ndi tí yo tacó bà waaka yo mì Mbíṛì go bà waa bee ta o bà waa có. 6 Yo ká kû waaka có ta ꞌvéṛè mítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta vò i mì ndú wálá nó gbí ngbàngà; ndâ ꞌduù ŋìnó ta ꞌbí i mì ndú náa ndú ꞌví me ta yo tacó bà ꞌvala miṛi ndú ꞌdo mì yo wálá nó kû mìì ꞌdo gbí có mì yo.

Yo te duù mítí njembí yo

7 Má énò, yo kpónó ꞌví zèè njembí yo di tí o bà gì Mbe tí ndoo, ndâ náꞌvindí ye. Yo ŋò káa ŋa bà zèè njembí ndâ mbe ji njí gi. Ndú zèè njembí ndú ꞌdo tí o bà yee njì ŋa mí tà to di tí o bà kili ndâ tó i ꞌdo gbí njí. 8 Má énò, yo zèè njembí yo, wàa yo ꞌví ꞌdò kò yo mí to tí kpoò, tacó o bà gì Mbe tí ndoo kpónó me jéꞌdéé gî.

9 Yo si bà ꞌdè víí có gbí òkò tí yo mí to, ndâ náꞌvindí. Yo má bàkà go énò, àá bà waa có mítí yo ta ndòngbú o. Yo zekeꞌo gi, kùṛo o bà gì mbe waa có kpónó dooko gî. Yí kpónó-kpónó bà yee tí yo.

10 Yo ꞌví koṛo muu yo delè gítí ŋa kpácà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gbí ndâ vò o gbí o mì ndâ ká gù ndoo dígísèé, wàa yo ꞌví mèlè ndi ndú. 11 Yo ŋò ŋa nambeè tí nó táánò náa Mbíṛì bàkà ji ndú tacó ndú táánò a ndâ mbe kpácà gbí ndâ vò o tí nò nò gi. Yo ꞌdi tàwo ŋa nambeè tí nó náa Mbíṛì táánò bàkà ji Jóbè á bìndi bà nanaka muu wó mítí bà ùnje gítí Mbíṛì si yí táánò ta séꞌi tí wó nó gî. Yo delè giì ŋò ni gî, máa, Mbíṛì táánò giì sì có ndâ i mì Jóbè mbe volo nó ta bà  me mbè. Mbíṛì bàkà ŋa gbolò nambeè tí nò ji Jóbè tacó yí kû zè ndoo ta pétékè njembí wó, yí delè kû ŋò yê ṛo ndoo.

12 ꞌBí kpóló-kpolo có gbaànjé náa ye bà ꞌdè ji yo a ŋìnô, ndâ náꞌvindí, máa, yo si bà see tí yo mí to. Yo see tí yo máa, «Go gbíṛì,» lá, yo delè ꞌví see tí yo máa, «Go to tí nó,» delè ta ṛè mì ꞌbí ŋa i là. Káa wò tí ꞌduù má ùnje gítí i gî, ꞌdè káa có máa, «Ye ùnje gî.» Káa wò má biya i gî, wò delè ꞌví ꞌdè káa có máa, «Ye biya gî.» Káa wò má me me énò lá, wò bà yuu miṛi lo mí gbí vò i ta ndòngbú o.

Bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì

13 ꞌBí i má kû pèè mbí ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo, si yí ꞌví ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì. Káa delè ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo má ta líkíꞌo tí wó, si yí ꞌví be ṛè Mbíṛì gbí cè. 14 ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí yo má ta nòꞌo tí wó, si yí ꞌví tèꞌé tí ndâ ꞌbí tó kpo ꞌduù gbí òkò tí yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, wàa ndú ꞌví ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí wó. Káa ta o tí nó náa ndú má kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì nó, ndú ꞌví toṛo bàà mítí wó ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. 15 Ndú má ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì ta njembí ndú dú, Mbíṛì bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì mbe nòꞌo tí nò gî, yí delè bà si yí ꞌví a gí yaà ꞌdo gbí nòꞌo mì wó nò gî. 16 Má énò, yo yù gbí ndâ vò i mì yo á gbí òkò tí yo. Yo delè ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó tí yo gbí òkò tí yo, wàa yí ꞌví ꞌvala ta yo ꞌdo tí ndâ i ŋìnó mbe kû pèè mbí yo nô. Ye ꞌdè có tí nò ji yo, tacó tó ꞌduù má ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, à gbí kòcò wó a wotí tacó bà gì ta ndâ kpo-kpò i ꞌdo mì Mbíṛì.

17 Yo koṛo muu yo gítí Èlíjà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò gbí o mì ndâ ká gù ndoo gi. Yí táánò káa ꞌduù ta ndâ sìlì ꞌbì wó vô ká go ŋìndi ndoo. Káa ta ꞌbí o gbaànjé Èlíjà giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé, máa, mù ꞌví si bà nì mí to. À dú káa yúcó, ꞌdo tí o tí nò, mù giì nì gbí to tí nò lá ta ndoò taꞌô ta pì vô-nje gbaànjé pí . 18 Káa bà o tí nò mâ giì ndii gî, Èlíjà giì ꞌdeke ndi tí wó ji Mbíṛì kákáꞌi máa, yí si mù ꞌví nì . Mù dú giì nì go có mì wó nò gî. Bìndi  ndâ dó kú i giì ꞌbìtà bà kù ndi ndú kákáꞌi.

19 Ndâ náꞌvindí, yo konì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo ꞌdo tí kpokèjì mì Mbíṛì gî nô. Yo gì ta ndú gítí tó kpokèjì kákáꞌi. 20 Yo ŋò ni gî máa, ꞌduù má ꞌvìsì muu ꞌbí mbe giṛiꞌo ꞌdo tí kpokèjì mì Mbíṛì gî gítí tó kpokèjì, gbí  máa, ꞌduù tí nò ꞌvala nò a ka wó ꞌdo gbí bà waa có mítí wó bìndi ku mì wó gî. Mbíṛì delè bà je à-cee-gî gítí ndâ ꞌbí ká vò i tí nó ꞌdáá gî náa ꞌduù tí nò mbe dele gítí tó kpokèjì nò bàkà ndú si yí táánò tí vò kpokèjì nó gî.

1 Pìyétòrò

1

2

3

4

5

KPÉDÉLÉ PÌYÉTÒRÒ

Kpédélé bà cu wáràgà mì Pìyétòrò

1

1 Ŋìnó a ye tí Pìyétòrò tí tú mì Bìndi-Mbíṛì ká kû cu wáràgà tí nó ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, mbe ꞌvaaka go ndâ zà-za gó á ta ndi gbí ndâ to, Póndùsù, Kàpàdósìyà, Ásìyà ta ndâ to Bèsínìyà. 2 Mbíṛì tí Bu ndoo táánò ṛuka yo á go có mì wó náa à sàà kuu gbí njembí wó; bìndi  Bèṛi-mì-Mbíṛì giì kaa yo mò gí mì Mbíṛì, tacó wàa yo ꞌví dù tí ndâ mbe ꞌdi có mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, wàa yí ꞌví va mbelè wó mítí yo. Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, yí ꞌví bàkà nambeè ji yo túkàꞌi, yí delè ꞌví si ꞌbí i ꞌví ba muu yo lá.

Wu bà koṛo có lí mítí Mbíṛì

3 Ndoo ùlù Mbíṛì tí Bu Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí gbolò mbe ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù, tacó a yí ká je ngú ꞌválá ji ndoo ta bà ꞌvala ndi Jézù tí Bìndi-Mbíṛì mì wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, náa ndoo kû koṛo có lì mítí . 4 Ndoo delè kû koṛo có lì mítí ndâ kpóló-kpolo i-nambeè tí nó náa ndú jé gí bà cee wálá, ndú gí bà volo wálá, ndú delè gí bà me túmbúzù wálá, náa Mbíṛì kû kpolo tí ndú mí gbíṛì tacó tí yo, 5 tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kû kpolo tí yo ta wotí mì wó ꞌdo gbí có bà tee njembí yo mítí wó tí Mbíṛì nó, yee tí o bà co ṛi ꞌválá tí nó náa yí ꞌviindi  sàà, tacó bà tùbà  gí sè ta ndòngbú o nô.

6 À má énò, yo dù ta tàkòcò yo pétékèꞌi, yo kpêtí kpónó má kû ngìì káa nge ta ndâ kpíkpàꞌdà ŋa vò i má gàà kózò gi nò. 7 Ndâ vò i tí nò mbe kû ngìì nge ta yo nò kû tala a yo tacó bà ŋò énó máa, yo kû tee njembí yo mítí Mbíṛì ta yúcó wè. À kpêtí káa dâꞌbì, tí i ŋìnó náa àá bà cee ta ndòngbú o gî nó, à kû tala bà ŋò tó  ni a i ta wu. Káa bà tee njembí yo mítí Mbíṛì a kpóló-kpolo i kùṛo Mbíṛì ndii dâꞌbì gî. À má énò, yo má kpòò kû tee káa njembí yo mítí Mbíṛì bìndi bà ngìì nge mì ndâ vò i ta yo, àá bà ùlù yo, àá bà ŋò ngba yo, à delè bà te duù mítí yo wúnò ta o bà gì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. 8 Yo kpêtí jé má ŋò yí ta ṛo yo lá, yo zè yí nìkì ma. Yo kpêtí kpónó má me kû ŋò yí ta ṛo yo lá, yo ùnje gítí wó gî; tàkòcò yo delè peteke tí ŋa ŋìnó náa bà ꞌdè có gítí  kpò yo gî ta líkíꞌo, 9 tacó i ŋìnó náa yo ꞌde ꞌdo gbí bà tee njembí yo mítí Mbíṛì nó a bà ꞌvala lilí yo.

10 Ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì mbe ꞌdè-kòcò gítí nambeè mì Mbíṛì nó táánò pà ꞌválá tí nò ta nje-gbí. 11 Ndú táánò kû pà ŋa ꞌduù tí nò, ndú delè kû pà ŋa o tí nò, ta o tí nó náa Bèṛi mì Bìndi-Mbíṛì gbí njembí ndú má kû ꞌdè-kòcò gítí bà kònò ndâ séꞌi mì Bìndi-Mbíṛì, ta bà tòngbaà mì wó bìndi bà kònò ndâ séꞌi tí nò nô. 12 Mbíṛì táánò ꞌdè có ji ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó máa, ndú táánò kû bàkà nèté tí nó me gítí miṛi ndú lá, ndú kû bàkà a nèté yo; ŋìnò a ndâ i tí nó náa ndâ mbe ma Banga-Ngú-Có kò ta kò ji yo ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì tí nó náa à tuu yí ꞌdo gbíṛì ji yo nô. À kpêtí káa ndâ basìlì mì Mbíṛì, go bà ꞌdi ndâ có tí nò táánò kuu tí ndú.

À tèꞌé tí yo a i gítí tó bà ꞌvala ndò

13 À má énò, yo ꞌviindi muu yo gítí nèté. Yo si ndâ i ꞌví gbaaka yo lá, wàa yo ꞌví koṛo có ꞌdáá gî lì a i mítí i-nambeè tí nó náa àá kèjì gí bà je ji yo ta o bà gì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nô. 14 Yo ꞌdi có mì Mbíṛì, tacó yo a ndâ ꞌviì mì wó; yo dù ta go ndâ vò i go ŋa i tí nó náa yo táánò kû bàkà si yo ꞌdi gbí-o lá nó lá. 15 ꞌDuù tí nó mbe tèꞌé tí yo nó mò tí wó ꞌdo tí ndâ vò i gî, à má énò, yo delè ꞌví mò tí yo ꞌdo tí ndâ vò i ꞌdáá gî go ŋìndi wó nò. 16 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, «Yo mò tí yo ꞌdo tí ndâ vò i gî, tacó ye mò tí ye ꞌdo tí ndâ vò i gî nô» 17 Káa yo má kû nì Buù mítí ꞌduù tí nó tí Mbíṛì mbe kû waa có mítí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌvii ta cè ŋa bà bàkà i mì ndú nó, yo ꞌví kpolo tí yo ta gúku wó ta o tí nó ꞌdáá gî náa yo kû ꞌvala muu to tí nô. 18 Yo ŋò ni gî, máa, àá táánò sì muu yo ꞌdo gbí ndâ ŋa vo-vò kpokèjì ꞌválá tí nó náa yo ṛuka ꞌdo bìndi ndâ bu yo nó me ta ndâ i ŋìnó náa ndú bà cee gî, go ndâ dâꞌbì, ta fádà, nó lá; 19 à sì muu yo a i ta mbelè Bìndi-Mbíṛì náa à me i bà ŋo ta ꞌdì lá, go mbelè ꞌviì-rómbo ŋìnó ta mbó tí wó wálá náa à kû ci ji Mbíṛì nô. 20 Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí wó kùṛo o bà suu to tí nô, káa yí giì tùbà tí wó a i gbí ndâ ndòngbú o tí nó tacó tí yo. 21 Yo kpónó kû tee njembí yo mítí Mbíṛì tí nó mbe te yí gí yaà ꞌdo gbí ku, bìndi  yí giì je wotí ji yí nó, ꞌdo gbí có mì wó, tacó énò, yo kû tee njembí yo tí kpoò mítí Mbíṛì, yo delè kû koṛo có ꞌdáá gî lì mítí wó.

22 Yo kpónó bàkà lilí yo ngbáṛángàꞌi ta bà ꞌdi yúcó, tacó bà zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì go i mì ndâ náꞌvindí ta tiṛì gbí  wálá. Yo zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì ta njembí yo gbaànjé. 23 Tacó àá táánò jò ndi yo kákáꞌi me ꞌdo tí njì ŋa ŋìnó mbe pìì nó lá; à jò yo a i ꞌdo tí njì ŋa ŋìnó mbe pìì lá ká dúú bà ya tí , ꞌdo gbí wu có mì Mbíṛì mbe dù tí ká nô. 24 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî go mbílì,

bìndi  ndâ banga i mì ndú ꞌdáá gî go ꞌvì mbílì. Mbílì má aanga gî,

ndâ ꞌvì wó kû ꞌduku gí to,

25 káa có mì Mbíṛì kû dù tí ká.»

Có tí nò mì Mbíṛì nò a Banga-Ngú-Có tí nó náa àá táánò ma ji yo nô.

2

Wu díí ta ndâ tó ꞌduù

1 Yo duu gùù wàa yo ꞌví nè ndâ vò muu ꞌdáá gî, ta ndâ ꞌvéṛè, ta ndâ i-còkòndé, ta kiì, giì je ndâ vò nje mí gbí . 2 Yo dù go ndâ dó ꞌviì, yo wa cèe ngo kí ꞌdo mì Mbíṛì, tacó wàa yo ꞌví uu tí  gí gbí ꞌválá, 3 tacó yo tala líkí nambeè mì Mbe tí ndoo gî.

4 Yo gì gí mì Mbe tí ndoo, tí wu díí tí nó náa ndâ ꞌduù táánò bè gî máa, i gbí  wálá, káa Mbíṛì giì cu ꞌbì wó mítí , máa i gbí  me gbolò nô. 5 Yo kpónó delè gì tí ndâ wu díí tacó bà bì ta ꞌbá ji Mbíṛì gî, yo a ndâ bu-Mbíṛì mbe kaa tí yo mò gí mì Mbíṛì gî, mbe kû ci ndâ i ŋìnó mbe nìkì tí Mbíṛì gî nó ji yí, ta ṛè mì Jézù. 6 Á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, kòcò Mbíṛì máa,

«Ye kû te díí mì ye á mí pí gú Zìyónì,

tí díí náa ye cu ꞌbì ye mítí ,

ta i gbí  me gbolò,

à delè bà te nô mí ṛo mbe ùnje gítí wó wálá.»

7 À má ji yo tí ndâ mbe ùnje gítí wó, i gbí wó me gbolò, káa à má ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí wó lá nó, yí a i mbe kû tò kò ndú, a go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Gbèe díí tí nó náa ndâ mbe bì ꞌbá táánò bè gî nó ká gì tí kpédélé díí bà sè tà ꞌbá,» nô.

8 À delè giì cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì kákáꞌi énó máa,

«Díí tí nò bà dù tí I náa ndâ ꞌduù kû tò kò ndú tí ;

díí tí nò bà dù tí díí mbe ꞌva ndâ ꞌduù mí to.»

Ndú kû tò kò ndú tacó tù ndú kpò bà ꞌdi có mì Mbíṛì gî, á tí ŋa i gbí kû ndú.

9 Káa yo a ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì ṛuka yo gbí ŋa yo ꞌdáá gî tí ndâ ꞌdóó ꞌduù ŋìnó mì wó gî, ŋa yo a tó ŋa mì Mbíṛì, ŋa yo a ndâ bu-Mbíṛì mì Mbíṛì náa yí ṛuka yo tí ndâ mbe ma có ndâ kpo-kpò i tí nó náa yí tí mbe tèꞌé tí yo táánò ꞌdo gbí ꞌdíꞌdiꞌo gí gbí gbolò ngbaꞌo mì wó bàkà nô. 10 Yo táánò sàà kû ꞌvala ká jááká-jaaka, káa yo kpónó a ndâ ꞌduù mì Mbíṛì; Mbíṛì táánò sàà ŋò yê ṛo yo lá, káa yí kpónó kû ŋò yê ṛo yo.

Ndâ bòò mì Mbíṛì

11 Ye kû ꞌdeke a tí ye ji yo, ndâ náꞌvindí, máa, yo kpónó go ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo á ꞌbá kuꞌdì, à má énò, yo ꞌví si tí yo ji ndâ i-gbí-kû yo mbe kû tè lilí yo ta go nó lá. 12 Yo ꞌvala ta tó muu gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nô, tacó wàa, ndú kpêtí má ꞌdè vò có gítí yo, máa yo a ndâ mbe bàkà vò i, ndú má ŋò ndâ tó i tí nó náa yo kû bàkà nó, ndú wúnò ꞌví ùlù ta Mbíṛì ta ṛi bà gì yí gí bà waa có mítí ndâ ꞌduù ta ndòngbú o.

13 Yo ꞌví ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî náa à bàkà ndú tí ndâ kpo ꞌduù kùṛo yo nô ta ṛè mì Mbe tí ndoo. Yo ꞌdi có mì gba tí gbolò ꞌduù kùṛo ndú ꞌdáá gî; 14 yo delè ꞌví ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nó náa gba je wotí bà waa có mítí ndâ mbe bàkà vò i, ta wotí bà ko mboo nèté mì ndâ mbe bàkà tó i ta tó i ji ndú nô. 15 Tacó có gbí njembí Mbíṛì énó máa, ndâ tó i mì yo náa yo kû bàkà nó ꞌví nè nje ndâ mbe ŋò yúcó ni lá nó gí tàkò ndâ có ŋónókó mì ndú. 16 Yo ꞌvala go ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà go có mì ndú náa à gbí njembí ndú, káa yo ꞌví si bà bàkà go có mì yo náa à gbí njembí yo nó tí i bà ꞌbuuku muu ndâ vò i mì yo lá, yo ꞌvala go ndâ bòò mì Mbíṛì. 17 Yo ꞌví te ꞌduù mítí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, yo ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo tí ndâ náꞌvindí nìkì maa, yo ꞌví cì gúku tí Mbíṛì, wàa yo ꞌví te duù mítí ndâ gba mì yo.

Yo ŋò ꞌdo tí bà kònò séꞌi mì Bìndi-Mbíṛì

18 Yo tí ndâ bòò ꞌví te duù mítí ndâ mbe tí yo; yo delè ꞌví ꞌdi có mì ndú, káa yo ꞌví ꞌdi me káa có mì ndâ ŋìnó mbe kû bàkà nambeè ji yo nó lá, yo delè ꞌví ꞌdi có mì ndâ ŋìnó mbe kû bàkà i tí yo nìkì lá nô. 19 Tacó Mbíṛì bà cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo, náa yo má kònò ndâ vò i tí nó náa à kû bàkà ta yo ta ndeṛè ndú wálá nó ta ṛè mì wó nò. 20 Tacó à gbí bà kònò sé bà gbì tí a yè náa à má gbì ꞌduù ꞌdo gbí vò i mì wó nò? Káa ꞌduù má kònò séꞌi a i tacó bà bàkà tó i, Mbíṛì bà cù ꞌdê ngo cù wó mítí ꞌduù tí nò gî. 21 Mbíṛì táánò tèꞌé tí yo tacó bà kònò séꞌi muu bà bàkà tó i, tacó Bìndi-Mbíṛì táánò kònò séꞌi muu yo, bìndi  yí giì si yo máa yo ꞌví co tí kpokèjì tí nó bìndi yì nô. 22 Yí táánò bàkà vò i lá, ꞌbí ꞌduù jé mbe ꞌdi ngò gbí nje wó wálá. 23 Àá táánò má go yí, yí ꞌvìsì ngò gí tàkò ngò tí nó lá; àá táánò má bàkà vò i ta yí, yí toṛo mítí wó ká tí bàà, yí si ndâ vò i ndâ ngò tí nò náa à bàkà ta yí nò ꞌdáá ji Mbíṛì tí mbe waa yúcó. 24 Bìndi-Mbíṛì táánò te du ndâ vò i mì ndoo gbí dìì wó ya tí  gítí njèèkpè mû, tacó wàa ndoo ꞌví bàkà vò i kákáꞌi lá, wàa ndoo ꞌví ꞌvala tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì; ndâ kà mì wó ꞌvala yo gî. 25 Yo táánò giṛiꞌo go ndâ rómbo nó gî, káa à kpónó dele ta yo gí mì mbe gbà yo go bà gbà ndâ rómbo, mbe kû kpolo tí lilí yo nó gî.

3

Ndâ nawù ꞌdakò ta ndâ kù ndú

1 Yo tí ndâ nawù ꞌdakò ꞌví ꞌdi có mì ndâ kù yo, tacó wàa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú kpêtí má biya bà ꞌdi có mì Mbíṛì gî, tó cè bà bàkà i mì yo ꞌví si ndú ꞌví ꞌdi có mì Mbíṛì. Yo ꞌví ꞌdè có ji ndú ta nje yo máa ndú ꞌdi có mì Mbíṛì nò gbaànjé lá, 2 tacó ndú bà ŋò ꞌdo ká tí cè ŋa bà te duù mì yo, delè ꞌdo tí cè ŋa bà tègàṛà ṛè Mbíṛì mì yo. 3 Yo ꞌví dù cuki me ká tí ndâ na banga mbe kû yuu káa ndâ banga bòngo, ta bà leke ndâ kpo-kpò i-banga ngbeze-ngbèzè ta ndì gbí muu yo, lá. 4 Banga mì yo ꞌví ngùù tí wó a i mí gbí njembí yo, tí ŋa banga ŋìnó mbe cee lá, tí banga mì ꞌdê njembí, ta tó muu, tí ndâ kpóló-kpolo i kùṛo Mbíṛì. 5 Tacó ndâ niì tí nó gbí ndâ ká o dígísèé mbe kaa tí ndú ji Mbíṛì gî, mbe kû koṛo có lì mítí Mbíṛì nó, te a ŋa banga tí nò kû ꞌdi ta có mì ndâ ꞌdakò mì ndú, 6 go bà ꞌdi có mì Àbìráámò mì nawù wó Sárà dígísèé, náa yí táánò kû nì mítí Àbìráámò káa, «Mbe tí ye» nô. Káa yo kpónó a ndâ nájú Sárà, náa yo má bàkà i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá wàa, yo delè ꞌví si ꞌbí i ꞌví te gúku mítí yo lá nô.

7 Yo tí ndâ ꞌdakò delè ꞌví ꞌvala ta ndâ nawù yo gbí tó kpokèjì, yo te duù mítí ndâ niì mì yo, tacó ndú a ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí mì ndú me njíꞌdí. Yo delè ꞌví te mì gbí muu yo énó máa, ndâ nawù yo a ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì je ꞌválá tí i-nambeè ji yo gbaànjé ta ndú. Yo bàkà énó tacó wàa ꞌbí i ꞌví nè kpokèjì bà ŋò bà ꞌdeke tí yo mì Mbíṛì lá.

Yo kònò séꞌi muu bà bàkà i ŋìnó dú nô

8 Ndòngbú có mì ye ji yo énó máa, yo ꞌdáá gî ꞌví koṛo káa gbèe có; ꞌbí ka yo má ta líkíꞌo tí wó, yo ꞌdáá gî ꞌví dù ta líkíꞌo tí yo, o má volo tí wó gî, o delè ꞌví volo tí yo ꞌdáá gî. Yo zè tí yo nìkì gbí òkò tí yo go ndâ náꞌvindí, yo dù ta ꞌdê njembí yo, yo delè ꞌví me tí yo tí i lá. 9 Yo ꞌví ko mboo vò i ta vò i lá, ꞌduù má ꞌdè vò có gítí yo, yo ꞌví toṛo mítí yo tí bàà; yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì máa, yí cù ꞌdê ngo cù wó mítí ndâ mbe bàkà vò i ta yo, ta ndâ mbe ꞌdè vò có gítí yo, tacó Mbíṛì táánò tèꞌé tí yo a i tacó wàa yì ꞌví cù ꞌdê ngo cù yì mítí yo. 10 Tacó à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa,

«Duù ŋìnó ta go bà ꞌvala ta pétékè tàkòcò wó,

wàa ꞌbí i ꞌví ba muu wó lá tí wó nó,

ꞌví kpolo tí mè wó á ꞌdo tí vò có,

Yí delè ꞌví nè nje wó á ꞌdo tí bà ꞌdè tiṛì.

11 Yí ꞌví ꞌvìsì muu wó á ꞌdo tí bà bàkà vò i á gítí bà bàkà tó i.

Yí ꞌví pà kpokèjì ŋìnó ta ꞌbí i mbe ba muu ndâ ꞌduù ba tí  wálá nó,

wàa yí ꞌví nanaka muu wó á mítí .

12 Tacó ṛo Mbe tí ndoo ta o ꞌdáá gî ká ngbóó tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí jáá kpokèjì nô,

tù wó delè ká kácáá gbí njè ndâ mbe kû ꞌdeke tí ndú á káa yí ꞌvìsì kapí wó á gítí ndâ mbe kû bàkà vò i gî.»

13 A ꞌdi ká bà bàkà vò i ta yo, náa à má tí yo a go bà bàkà i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá nó? 14 Káa yo kpêtí kpónó má kû mbu ta ṛè mì i ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì nó, yí bà cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo gî. À má énò, yo ꞌví cì gúku tí ndâ ꞌduù lá, njembí yo delè ꞌví mù gítí ndú lá. 15 Káa yo ꞌví ùlù tí Bìndi-Mbíṛì, tí Mbe tí yo, ta njembí yo gbaànjé. Yo delè ta o ꞌdáá gî ꞌví dù ká léngé-lenge kû ù bà ꞌvìsì có ji ndâ mbe ꞌvee yo gítí bà ꞌdè gbí ndeṛè i tí nó náa yo kû koṛo có lì mítí  nô, káa yo ꞌví ꞌdè ji ndú ta pétékè có, ta bà cì gúku tí Mbíṛì, 16 delè ta ngbáṛángà njembí yo, tacó wàa ꞌduù má ꞌdè có ŋónókó mítí yo, ndâ ꞌduù ꞌví te nô mí ṛo ꞌduù tí nò mbe ꞌdè vò có mítí yo nò, tacó tó cè bà bàkà i mì yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. 17 Tacó à nìkì a bà kònò séꞌi muu bà bàkà i ŋìnó dú nó, náa à má a có mì Mbíṛì nò, co tí bà kònò séꞌi muu bà bàkà lé-lè i. 18 Tacó Bìndi-Mbíṛì táánò tí yê ta vò i mì wó gbaànjé kùṛo Mbíṛì wálá, cì ta bà  gbaànjé cuki tacó vò i mì ndâ mbe bàkà vò i ꞌdáá gî, tacó wàa yì ꞌví kaa ndoo ya tí  ji Mbíṛì. Àá táánò zi yí ta dìì wó, káa à giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta lilí wó, 19 náa yí giì ya tí  gí bà ma Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì ji ndâ lilí ŋìnó gbí zàà nô. 20 Ndâ lilí tí nó náa lilí Bìndi-Mbíṛì táánò ya gí bà ma Banga-Ngú-Có ji ndú gbí zàà nò a ndâ lilí ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe kpò có mì Mbíṛì gî, ta o tí nó náa Mbíṛì táánò ù ta ndú kpòò, máa ndú bà ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú si Nówà kû bàkà gbâ tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdo tí gbolò ngo mù nô. À ta o tí nò ꞌvala ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù to tí nó ꞌdáá gî káa ndâ ꞌduù vô-nje taꞌô cuki. 21 Ngo táánò ꞌvala Nówà ta ndâ ꞌduù tí nó ta yí gbí gbâ nó go bà ꞌvala ndoo mì ngo ta bà caka tí ndoo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì. Ngo bà caka tí ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì kû caka bètí ꞌdo me ká kapí kû ndoo cuki lá; ngo tí nò a i mbe kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, tacó wàa yí ꞌví si njembí ndoo ꞌví dù ngbáṛángàꞌi ta ṛè mì bà ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó, 22 mbe ya gí gbíṛì kû ki tí wó gbí kùꞌbì mì Mbíṛì tí gba mbe zogo ndâ basìlì ta ndâ kpo-kpò bààcì.

4

Yo ꞌví kònò séꞌi muu to tí nó go i mì Bìndi-Mbíṛì

1 À má énó, Bìndi-Mbíṛì lê táánò má kònò séꞌi si yí kû ꞌvala muu to tí nó gî, yo ꞌdò kò yo mì to tí kpoò gítí bà kònò séꞌi go ŋìndi wó nò, tacó ꞌduù mbe kû kònò séꞌi á muu to tí nó ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó si bà bàkà vò i mì to gî. 2 À má énó, yo kpónó ꞌví ꞌvala sè ꞌválá mì yo muu to tí nó me ta go bà mòkò tàkò ndâ i muu to tí nó go i mì ndâ vò ꞌduù lá, yo ꞌvala go có mì Mbíṛì. 3 Tacó bà ndâ ŋa o tí nó náa yo táánò kû ꞌvala go i mì ndâ mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó kpónó cee gî. Yo táánò kû ꞌvala ká dúú énò gí kà ta ꞌbí i mbe kili nje yo gí ꞌbá wálá, yo gbí ndâ o tí nò kû dù ta go bà bàkà ndâ vò i, ꞌválá mì yo táánò káa bà sa ta pe, ta bà pìì wo ta pe, ta bà tì pe, ta bà bàkà go có mì ndâ sú mbíṛì. 4 Nje ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó kpónó ꞌdèè gítí ŋa ngú kpokèjì bà ꞌvala yo nó gî; ndú kû ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú ta kpéétí ndú, máa, a yè káa yo kpónó ꞌvala ŋa bà ꞌvala ndò tí nó táánò mì yo ta ndâ yì, náa yo kû bàkà káa ndâ i sàkàmàà go i mì ndâ nò gbí jìlì, lá nó wè? Tacó énó, ndú kû nì ṛè yo. 5 Káa ndú wúnò bà ꞌdeke ndâ vò i mì ndú náa ndú kpónó kû bàkà nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî mì kùṛo ꞌduù tí nó kpónó mbe ꞌviindi tí wó gítí bà waa có mítí ndâ ꞌválá ta ndâ ku gî nó gî. 6 Tacó gbí ndeṛè có tí nó náa àá táánò ma ta Banga-Ngú-Có ji ndâ ku nò énó máa, àá táánò má waa có mítí ndú si ndú kû ꞌvala muu to tí nó gî, delè ndú ꞌví ꞌvala go bà ꞌvala Mbíṛì.

Ndâ mbe banda ndâ i-nambeè mì Mbíṛì

7 Ndòngbú o kpónó dooko gî; à má énò, yo dù ta tó muu, yo delè ꞌví dù ta njembí yo lèè tacó bà ꞌviindi tí yo gítí bà ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì. 8 Káa kpóló-kpolo có ngé ndii gî a ŋìnó máa, yo ꞌví zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa, tacó tó bà zè tí kû si ndoo ꞌví toṛo ndâ vò i tí nó náa ndâ ꞌbí ka ndoo bàkà ta ndoo nó tí bàà mítí ndoo. 9 Yo ꞌví te wiṛi mítí ndâ ꞌbí ka yo ta bà ꞌdè ngùṛù-ngùṛù có lá.

10 Mbíṛì njèè i-nambeè ji yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî gî. À má énò, yo bàkà nambeè ji ndâ ꞌbí ꞌduù ta ndâ ŋa i-nambeè tí nó náa yo ꞌde nò go i mì ndâ tó mbe kû kpolo tí ndâ i gbí gálá nambeè mì Mbíṛì. 11 Mbíṛì má wu mí gbí nje lo a bà ꞌdè có, wò ꞌví ma có mì Mbíṛì ká goòlá a yí tí Mbíṛì ká kû ma . Mbíṛì má wu ji ꞌduù a bà bàkà nèté ndâ ꞌduù, ꞌduù tí nò ꞌví bàkà ta wotí tí nò náa Mbíṛì je ji yí nò tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví ùlù Mbíṛì gbí ndâ i ꞌdáá gî ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. À ùlù Bìndi-Mbíṛì tí mbe wotí kpòò ya tí ! Go-i-tí-nò.

Bà kònò séꞌi go ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì

12 Nje yo ꞌví ꞌdèè gítí ŋa bà kònò séꞌi tí nó náa yo kpónó kû kònò goòlá a ꞌbí tende i ká kû bàkà tí nó lá, ndâ náꞌvindí. 13 Yo dù ta tàkòcò yo pétékèꞌi, tacó bà dù yo tí ndâ mbe kû gbo gbí bà kònò séꞌi ta Bìndi-Mbíṛì nò, tacó tàkòcò yo wúnò bà peteke ngé ndii gî ta o bà tùbà ngba Bìndi-Mbíṛì. 14 À tí yo a tó pá, náa ndâ ꞌduù má kû go yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nò, tacó ŋìnò kû tùbà  ji yo máa Bèṛi mì ngbaꞌo tí Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu tàkò yo. 15 Káa ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo ꞌví kònò séꞌi muu bà zi ku lá, ꞌbí ꞌduù ꞌví kònò séꞌi muu bà ngbà i lá, ꞌbí ꞌduù ꞌví kònò séꞌi muu bà bàkà vò i lá, ꞌbí ꞌduù ꞌví kònò séꞌi muu bà yuu tí wó á gí gbí có ŋìnó ta ṛè wó gbí  wálá nó lá. 16 Káa ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí yo má kònò séꞌi muu bà dù tí mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, ꞌduù tí nò ꞌví kì nô lá, yí ꞌví ùlù Mbíṛì tacó ṛè tí nó muu wó máa yí a mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì nò. 17 Tacó o bà ꞌbìtà bà waa có kpónó yee gî; à kû ꞌbìtà bà waa có tí nò a i mítí ndâ ꞌduù ꞌbá mì Mbíṛì. Káa à má kû ꞌbìtà bà waa có a i mítí ndoo, bà yee nje  mítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe biya bà ùnje gítí Banga-Ngú-Có mì Mbíṛì gî nó, bà dù go ŋa yè?

18 Káa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa,

«Bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì nó má kpóló-kpolo, ndâ ꞌduù ŋìnó ta Mbíṛì mì ndú wálá nó, ta ndâ mbe bàkà vò i,

bà ṛì tí ŋa njè ngàyi?»

19 A má énò, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû kònò séꞌi ta ṛè mì Mbíṛì nó ꞌví bàkà tó i, ndú delè ꞌví si lilí ndú mí ꞌbì mbe suu ndâ i ꞌdáá gî tí mbe kû kpolo tí cí mì wó.

5

Ndâ ꞌduù mì Mbíṛì

1 À má énò, ye kû ꞌdeke tí ye ji ndâ kpo ꞌduù gbí òkò tí yo, ye tí ka ndú kpo ꞌduù, tí mbe kû ꞌde yúcó gítí bà kònò ndâ séꞌi mì Bìndi-Mbíṛì, ye delè bà dù gbí ngba wó ta o bà gì yí wúnò ta ndâ ꞌbí ka ye. Kòcò ye ji yo énó máa, 2 yo ꞌví gbà ndâ rómbo tí nó mì Mbíṛì náa yí kaa ndú ji yo máa yo kpolo tí ndú nò me tacó máa à bàkà yo ta wotí gítí bà gbà ndú nò lá, yo gbà ndú ꞌdo gbí ꞌdóó có mì yo gbí njembí yo; yo ꞌví gbà ndú me tacó bà zò i gbí ndú lá, yo gbà ndú ta go bà gbà ndú tí yo; 3 yo ꞌví bàkà i tí ndú me go bà bàkà i tí ndâ i-zógó-zogo mì yo lá; yo dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndâ rómbo tí nò ꞌví mèlè ndi tó cè bà bàkà i mì yo. 4 Bìndi  ta o tí nó náa gbolò Mbe gbà rómbo bà gì wúnò nó, yí bà ko mboo nèté mì yo ji yo ta ngbaꞌo ŋìnó jé mbe me méṛè-méṛè lá nô.

5 Ndâ ꞌviì delè ꞌví si ndâ mbe ŋò ṛo ṛi kùṛo ji ndú tí i. Wàa yo ꞌdáá gî ꞌví bàkà dì tí gbí òkò tí yo lá, tacó có mì Mbíṛì máa,

«Có mì Mbíṛì toko ta ndâ mbe kû mba tí ndú lá,

káa yí kû bàkà nambeè ji ndâ mbe si tí ndú tí i lá.»

6 À má énò, yo si tí yo tí i kùṛo Mbíṛì tí gba mì yo lá, wàa a yí ká ꞌví bàkà yo tí i ta o mì wó náa à gbí njembí wó. 7 Yo kpili ndâ i tí nó mbe kû mù njembí yo nó ꞌdáá gî ji yí, tacó a yí ká kû kpolo tí yo. 8 Yo si muu yo ꞌví dù ngbáṛángàꞌi, tacó Gba-vò-i tí mbe kû jòò gbí có ta yo kpónó kû jèlè to go siingiì mbe kû ṛengà kû pà ꞌduù tacó bà zi yí. 9 Yo tè gí tàkò có mì wó lá; yo tee njembí yo mítí Mbíṛì tí kpoò, tacó yo ŋò ni gî máa, ndâ náꞌvindí yo mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì cee muu to tí nó ꞌdáá gî kû kònò káa gbèe ŋa séꞌi tí nò náa yo kpónó kû kònò nò. 10 Káa yo má kònò séꞌi tí nò ta làmbu o gàà énó gî, à ká a ꞌdóó yí tí Mbíṛì tí nò tí mbe nambeè táánò mbe tèꞌé tí yo gí gbí ngbaꞌo ŋìnó mbe cee lá ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì no ká kèjì gí bà gbì búlù tí yo, à ká a yí ká bà si yo ꞌví te duù mítí njembí yo, à delè ká a yí ká bà je wotí ji yo. 11 Mbíṛì ꞌví dù tí gba ká dúú bà ya tí ! Go-i-tí-nò.

Ndòngbú ꞌvé

12 Ye kû tuu a Sìlìvánò tí nó náa ye ŋò yí gbí njembí ye tí náꞌvindí mbe kû tee njembí wó ꞌdáá gî mítí Mbíṛì nó, ta wáràgà tí nó ji yo. Ye cu ndò wáràgà tí nó ji yo tacó bà je wotí ji yo, delè tacó bà ꞌdè có ji yo gítí yúcó kpokèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì náa yo kpónó gbí  nô.

13 Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Bàbìlónìyà kàá, náa Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ndú ká go bà cu ꞌbì wó mítí yo, giì je ꞌviì mì ye Márìkò, ꞌvee yo ngé ma. 14 Yo ꞌvee tí yo gbí òkò tí yo ta bà òlò gbí tù yo ta njembí bà zè Mbíṛì.

Mbíṛì ꞌví si yo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá gî ꞌví dù nìkì maa.

2 Pìyétòrò

1

2

3

BÀ SÓ PÌYÉTÒRÒ

Bà só bà cu wáràgà mì Pìyétòrò

1

1 Ŋìnó a ye tí Sìmónè Pìyétòrò tí bòò, delè tí tú, mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ká kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì wu bà ùnje gítí wó tí Mbíṛì ji yo ꞌvii ká ꞌvii go ŋìndi ze, á ta ṛè mì Mbíṛì mì ndoo tí Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì, tí mbe ꞌvala ndoo, tí jáá ꞌduù, mbe bàkà ꞌbè gbí òkò tí ndâ ꞌduù lá nó gî. 2 Có gbí njembí ye énó máa, Mbíṛì ꞌví si nambeè mì wó ꞌví dù kû jò ji yo, yí delè ꞌví si njembí yo ta o ꞌdáá gî ꞌví dù ká ꞌdèè kpóó á ꞌdo gbí bà ŋò Mbíṛì, delè ta bà ŋò Jézù tí Mbe tí ndoo, mì yo ni ngbáṛángàꞌi.

Bà ꞌvala go i mì ndâ mbe kû ṛu ndi Mbe tí ndoo

3 Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌdóó wotí mì wó kaa ndâ i ŋìnó mbe si ndoo ꞌví ꞌvala go có mì wó tí Mbíṛì nó ji ndoo, ꞌdo gbí có bà ŋò ꞌduù tí nó mbe tèꞌé tí ndoo ta nambeè mì wó gí gbí ngba wó tí Mbíṛì nô. 4 Mbíṛì kaa ndâ kpo-kpò kpóló-kpolo i-nambeè tí nó ji yo tí ndâ i mbe ci yo gítí bà kììꞌbà ꞌdo tí ndâ i ŋìnó mbe kû volo to tí nó nô, tacó wàa yo ꞌví dù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe je tú yì tí Mbíṛì nô.

5 Ŋìnó a gbí ndeṛè có tí nò náa yo ꞌví kili ta ndòngbú wotí mì yo, wàa yo ꞌví gbo bà tee njembí yo mítí Mbíṛì mí nje bá, ta bà dù tí ndâ tó ꞌduù; 6 yo ꞌví gbo bà dù tí ndâ tó ꞌduù mí nje bá, ta bà ŋò Mbíṛì ni ta njembí yo; yo ꞌví gbo ndâ bà zèè njembí mí nje bá, ta gbèe njembí; 7 yo ꞌví gbo gbèe njembí mí nje bá, ta bà bàkà go có mì Mbíṛì; yo ꞌví gbo ndâ bà bàkà go có mì Mbíṛì mí nje bá, ta bà zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì go ndâ náꞌvindí; yo ꞌví gbo ndâ bà zè tí yo nìkì go ndâ náꞌvindí, ta bà zè ndâ ꞌbí ꞌduù ta njembí bà zè Mbíṛì. 8 Ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò má kuu mì yo túkàꞌi, ndú bà si yo ꞌví dù tí ndâ sú ꞌduù ta i gbí yo wálá nò wálá. Ndú bà si yo ꞌví ŋò Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ni . 9 Káa ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò má mì ꞌduù wálá, yí a mbe sú ṛo, mbe zekeꞌo dí tà lá. Yí delè a ꞌduù ŋìnó mbe ò-bà-mbí ndâ ká vò i mì wó náa à caka ndú gî nó gî.

10 À má énò, ndâ náꞌvindí ye, yo bàkà ndootí tacó bà tùbà  énó máa, Mbíṛì táánò tèꞌé tí yo, bìndi  yí giì ṛuka yo gî. Yo má bàkà ndâ i tí nò náa ye ꞌdeke ndú ji yo nò gî, yo bà ne ꞌdo tí jáá kpokèjì wálá, 11 Mbíṛì delè bà njaa njekèjì ngàà ji yo tacó bà dù tí ndâ bòò-gba mì Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe tí ndoo tí mbe ꞌvala ndoo dúú bà ya tí .

12 À má énò, ye ta o ꞌdáá gî bà dù kû ꞌva mbí yo gítí ndâ i tí nò. Yo tà kpêtí má ŋò ndú ni sàà kùṛo gî, yo delè tà kpêtí má kû co ká ndírí tí kpokèjì mì yúcó. 13 Ye koṛo có máa àá mì ye a ndeṛè tacó bà dù kû ꞌva mbí yo gítí ndú kpónó si sè bà ṛo ye kuu tí  nó, 14 tacó ye ŋò ni gî máa ye kpónó gì tí ṛi-ꞌdêꞌo gî, tacó Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌdè ji ye ngbáṛángàꞌi gî. 15 Káa ye bà kili sè wotí mì ye tacó bà tùbà ta kpokèjì bà si mbí yo ꞌví dù tí ndâ i tí nò á bìndi bà ya ye gí tàkò ndâ ká gù ye.

Ze táánò ŋò ngba Bìndi-Mbíṛì ta ṛo ze gî

16 Ze táánò cè ji yo me cè tiṛì náa ze ꞌdi ꞌdo gbí nje ꞌbí ꞌduù ta o tí nó náa ze ꞌdè ta có ji yo gítí wotí, delè ta có gítí bà gì mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó, lá. Ze táánò ŋò wotí mì wó ta ꞌdóó ṛo ze. 17 Tacó ta o tí nó táánò náa Mbíṛì Buù te ta duù mítí Jézù, yí delè je ta wotí ji yí nó, ze giì ꞌdi kòcò Gba-gbíṛì kû ꞌdè có máa, «Ŋìnó a ꞌViì mì ye tí wú-gbí-ṛé ye, náa tàkòcò ye peteke gítí wó ngé ndii gî,» nó, 18 ze ꞌdi kòcò Mbíṛì ta o tí nò kû ꞌdè có ꞌdo gbíṛì gî, tacó ze ta o tí nò ta ndâ Jézù pí gú tí nò tí bàndò mì Mbíṛì nò. 19 Tacó énò, kponje nje ze gítí có mì ndâ ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì wálá. Yo má ꞌdi có tí nò, àá bà nìkì ji yo ngé ma. Tacó có mì ndú go wu mbe kû zìì nje kùpò gbí ꞌdíꞌdiꞌo, mbe kû zìì yee tí o bà co dôngú ta nje yé yee tí bà too yé, kû gbí njembí yo. 20 Kpédélé có náa yo ꞌví te mí gbí muu yo a ŋìnó máa, ꞌbí có mì ndâ ká mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gbaànjé gbí wáràgà mì Mbíṛì náa ꞌduù ꞌví ꞌdè gbí  go ꞌdóó có mì wó mbe nìkì tí wó nò wálá. 21 Tacó ꞌbí có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì náa ndú cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì mbe gì ꞌdo gbí muu ndú nò gbaànjé wálá. Ndú ꞌdè ndâ có tí nò ꞌdáá gî ká ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì.

2

Ndâ sú mbe nìbà i

1 À kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nó oloko gí gbí ngba ṛi ꞌdo ká gbí òkò tí ndâ ꞌduù, jé ká go ŋìnó náa ndâ mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i kèjì gí bà oloko gí gbí ngba ṛi ꞌdo gbí òkò tí yo nô. Ndâ ꞌduù tí nò náa ndú kèjì gí bà bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i nò, bà gì ta vò sú ŋa bà nìbà i mì ndú nò tàbèngìì. Ndú delè bà ꞌboo mbe tí ndoo tí mbe sì ndú nó gî; bà ꞌboo mbe tí ndoo nò a i mbe ngoꞌve bà ja vò i gítí ndú. 2 Kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù me mbè bà tè gí tàkò có mì ndú ta ndâ i-nô mì ndú náa ndú kèjì gí bà bàkà nò, bìndi  ṛè kpokèjì mì yúcó bà giì volo ꞌdo gbí có mì ndú. 3 Gbolò njembí ndâ ꞌduù tí nò náa ndú kèjì gí bà bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i nò bà te ndú gítí bà zò yo kaṛaka gî. Káa wu ꞌdèè ꞌdo nje có tí nó náa Mbíṛì waa mítí ndú sàà gî nó lá; à gítí bà mìì ndú delè me kponje lá.

4 Mbíṛì táánò si ndâ basìlì mì wó mbe bàkà vò i nó sínò lá. Yí ꞌvaka ndú gí gbí zàà á tí bàndò mì ndâ vò ꞌduù gbí ꞌdíꞌdiꞌo, gbí njì wú kû ù ta ndi o bà waa có mítí ndú. 5 Ta o tí nó táánò náa Mbíṛì ziki ta ndâ vò ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ta gbolò ngo mù nó, yí si tí ꞌválá káa Nówà, tí mbe kû ma có ji ndâ ꞌduù máa, ndú co tí jáá kpokèjì nó, giì je ndâ ꞌduù vô-nje só toko mítí wó.

6 Ta o tí nó táánò náa Mbíṛì doo ta ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Sòdómà ta Gòmórà ꞌdáá gî ta wu búdúú nó, yí bàkà énò tacó wàa ndâ ꞌduù ŋìnó ta có bà bàkà vò i gbí njembí ndú nó ꞌví ŋò ta mbèlè bà bàkà vò i ta ṛo ndú. 7 Mbíṛì ꞌvala ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò náa yí doo ndú nò káa Lótì, tacó yí yuu tí wó gí gbí ndâ i-nô mì ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì doo ndú nó lá. 8 Njembí Lótì, tí tó ꞌduù mbe kû ꞌvala gbí òkò tí ndâ vò ꞌduù tí nò táánò kû mìlìsé ta ṛi ꞌdáá gî ta bà zeke ndâ vò i tí nò náa ndú kû bàkà nò. 9 Mbíṛì bàkà énò tacó bà tùbà  énó máa, kpokèjì bà ꞌvala ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà go có mì yì nó ꞌdo gbí ndâ i ŋìnó mbe kû yòòngò yí gí gbí vò i nó kuu mì yì; bìndi  yí giì da ꞌbò mítí kò ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí lókó-loko kpokèjì nó kû ù ta ndi o bà waa có mítí ndú. 10 Mbíṛì bàkà énò kpolo ma tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe te njembí ndú gáꞌdáá mítí ndâ i zuù mì ndú mbe nìkì tí ndú tí ndâ mbe kû ŋo ꞌdì ta có mì wó tí Mbíṛì nô.

Ndâ sú mbe nìbà i tí nò wu gbí i lá, ndú bàkà tí ndú tí ndâ cèe ꞌduù ngé ndii gî, ndú delè te duù mítí ndâ banga i tí nó gbíṛì nó lá. 11 Káa à kpêtí káa ndâ basìlì mì Mbíṛì náa wotí tí ndú me gbolò ndii ndâ ꞌduù tí nò mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i gî nò, ndú jé waaka có ta ṛè ndâ ꞌduù tí nò á kùṛo Mbíṛì lá. 12 Káa ndâ ꞌduù tí nò mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i nò kû bàkà i go ndâ nò gbí jìlì ta muu tí ndú wálá, náa à jò ndú tacó bà zèè ndú, wàa à ꞌví ziki ndú nô. Ndú kû ꞌdè có ŋónókó gítí ndâ i ŋìnó náa ndú ꞌdi gbí ndú lá. Ndú bà mìì go bà mìì ndâ nò. 13 Mbíṛì bà ko mboo ndâ vò i mì ndú náa ndú kû bàkà nò delè ká ta vò i. I ŋìnó mbe me líkí tí ndú nó a bà ja kpâ á ꞌdo tí ndâ niì gbí ngbàà ṛi. Ndâ cè bà bàkà i mì ndú ꞌdáá káa ndâ i-nô. Ndú delè a ndâ vò mbe tiṛì mbe kû volo ṛè yo, náa yo má toko bà zò i-cí-ci ta ndú nò, 14 tacó ṛo ndú ta o ꞌdáá gî ká ṛóꞌdó-ṛoꞌdoo gí tà kpâ tí ndâ niì. Ndú a ndâ mbe kû ṛì gbí tù ndâ ꞌduù ŋìnó ta njembí ndú fúlà-fúlà nô. À kpo njembí ndú ta goꞌi yù ngbóó gî; Mbíṛì delè ì njà mítí ndú gî. 15 Ndú biya bà ꞌdi yúcó mì Bìndi-Mbíṛì gî, kû ꞌdi a ꞌvéṛè mì ꞌdakò tí nó tí Bàláámù táánò mbe kû zò ꞌve i mì ndâ ꞌduù, ta ṛè bu wó a Bèꞌórè. 16 Bàláámù tí nó táánò tí mbe ꞌdè kòcò, náa Mbíṛì táánò je wotí bà ꞌdè có go i mì ꞌduù ji kècè mì wó, bìndi  kècè tí nò giì ꞌdè gbí i-mâ mì wó náa yí tí Bàláámù kû bàkà nó ji yí nô.

17 Ndâ ꞌduù tí nò mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i nò go gùù ngo ta ngo gbí  wálá, ndú delè go kùlù mù mbe kû te gbí pípìṛi ká sínò káa mù nì lá, káa Mbíṛì ꞌviindi bàndò kû ù ta ndi ndú mí gbí ꞌdíꞌdiꞌo ŋìnó njíkiṛíí nó gî. 18 Ndú kû mòò ṛo ndú ta bà dè ndâ bodo có kû ṛì ta gbí tù ndâ ꞌduù ŋìnó mbe njaanga miṛi ndú ꞌdo gbí vò i tí ngû nô. 19 Ndâ ꞌduù tí nò mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe nìbà i nò, kû ci ndâ ꞌduù ta ꞌvéṛè máa, ndú bàkà go có mì ndú gbí njembí ndú, káa vò i da ꞌbò mítí kò ndú ŋìndi ndú gî. Tacó ꞌduù ta o ꞌdáá gî a i-zógó-zogo mì i ŋìnó mbe gèè bè mí muu wó gî nô. 20 Káa ꞌduù ŋìnó mbe biya ndâ vò i tí nó muu to tí nó gî tacó náa yí ŋò Mbe tí ndoo tí mbe ꞌvala ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ni gî nó, má ùnje gítí ndâ vò i tí nò kákáꞌi, ndâ vò i tí nò bà gèè bè ndú mí muu wó ndii ŋìnó sàà á kùṛo nó gî. 21 À delè ngbá nìkì mì ŋa ꞌduù tí nò káa bà ŋò Bìndi-Mbíṛì ni kpokoo gî lá, co tí bà ŋò yí ni gî bìndi  yí giì dele ndi wó kákáꞌi gí bà ùnje gítí ndâ vò i. 22 Tacó ŋa ŋìnò náa ŋa ꞌduù tí nò bàkà nò ká go có tí nó máa, «Bô dele ndi wó là gaà mì wó,» nô. À delè go có tí nó máa, «Kàdùrúkù náa à caka tí wó gî dele ndi wó gí bà mèṛèkè tí wó gbí bètú,» nô.

3

Bà gì Bìndi-Mbíṛì kákáꞌi wúnò

1 Ŋìnó kpónó a bà só bà cu wáràgà mì ye ji yo, ndâ tó kómbe ye. Ye cu mí gbí ndâ wáràgà tí nò sósòꞌô nò a có tacó bà je wotí ji yo, tacó bà koṛo cèe có gbí muu yo tacó bà ꞌva mbí yo, 2 tacó wàa mbí yo ꞌví dù tí ndâ có tí nó náa ndâ tó mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà nô, delè tacó bà ꞌva mbí yo gítí có mì Mbe tí ndoo tí mbe ꞌvala ndoo, náa yo ꞌdi ꞌdo mì ndâ mbe kû ma có mì Mbíṛì ji yo nô.

3 Kpédélé có náa ye bà ꞌva gbí tù yo tí  a ŋìnó máa, ndâ ꞌduù tí nó ta nèté mì ndú a bà ŋo ndâ ꞌduù, delè ta bà pà káa ndâ ꞌdóó ŋa i mì ndú gbí njembí ndú nó, bà gì gbí ndâ ndòngbú sili tí nó jéꞌdéé kùṛo o bà gì Jézù kákáꞌi nó, bà gì gí bà ŋo yo tí ndâ mbe kû tee njembí yo mítí có bà gì Jézù kákáꞌi nó, 4 ta bà ꞌvee gbí nje yo ta ꞌviya énó máa, «Jézù tí nó mì yo mbe ci cí táánò máa yì kèjì kákáꞌi nó bà gì ta o ngàyi? À kpónó a o ká too bìndi bà mìì ndâ bu ndoo, káa à ŋò yí lá, ꞌbí i delè mbe ꞌvìsì tí ꞌdo bìndi o bà suu to tí nó wálá.» 5 Ndâ ꞌduù tí nò ta nèté mì ndú a bà ŋo ndâ ꞌduù nò bàkà tí ndú tí ndâ mbe ŋò yúcó tí nó máa, Mbíṛì táánò sàà suu tàṛì ta có gbí nje wó nó ni lá, ta tí. Ndú delè biya bà ŋò ni énó máa, Mbíṛì táánò suu to tí nó ꞌdo tí ngo ta bà njèè gbí òkò tí ndâ kù to ta ngo nò, ta tí. 6 Ndú delè eṛe muu ndú ꞌdo tí bà ŋò ni énó máa, Mbíṛì táánò gbí ká o mìì ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ta gbolò ngo mù nò gî. 7 Káa à káa gbèe có tí nò mì Mbíṛì nò ká kû kpolo tí ndâ tàṛì ta to tí nó, kû ù ta ndi o bà waa có ta o tí nó náa yí bà mìì ndâ ꞌduù tí nó muu to tí nó mbe ne ꞌdo tí kpokèjì mì wó tí Mbíṛì gî nó, ꞌdáá gî ta wu.

8 Káa ꞌbí có gbaànjé náa yo ꞌví ò-bà-mbí  lá a ŋìnó máa, gbèe sili, ta sili ziꞌduù-vô ta bà  muuꞌbì ꞌdáá ká gbaànjé kùṛo Mbíṛì, ndâ tó kómbe ye. 9 Mbe tí ndoo, Jézù ꞌdèè mé ꞌdèè gítí bà gì yí go cí mì wó náa yí táánò ci nò, go có tí nò náa ndâ ꞌbí ꞌduù kû koṛo nò, lá. Yí ngoꞌve tí wó gítí bà gì lá tacó bà je o ji yo, tacó wàa, yo ꞌví ꞌvìsì muu ta yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo. Tacó go bà giṛi ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo tí wó wálá.

10 Káa ndoo wúnò bà gu a ndiì ta o bà gì Mbe tí ndoo. Káa ta o bà co ṛi tí nò tí ṛi bà gì yí nò, ndoo bà ꞌdi wo wu mbe kû naꞌva ndâ i tàṛì go wo wu tí gbolò guù. Wu delè bà doo to tí nó ta ndâ i tí nó muu to tí nó nó búdúú gî. 11 Ndâ i ꞌdáá gî lê má kèjì gí bà mìì gbí ŋa kpokèjì tí nò, yo ŋìndi yo bà ṛì tí ŋa njè ngàyi? Yo ꞌvala tí ndâ tó ꞌduù mbe kû bàkà go có mì Mbíṛì, 12 si yo kpónó kû ùndi o bà co ṛi tí nó, tí ṛi mì Mbíṛì, tí ṛi bà naꞌva ndâ i tàṛì ta wu nò. 13 Káa ndoo kpónó kû ù a ndi ngú tàṛì, ta ngú to tí nó tí bàndò bà sì ꞌbá mì ndâ ꞌduù ŋìnó jáá náa Mbíṛì táánò ci ndoo gítí  nô.

14 À má énò, yo lê má kû ù a ndi o bà co ṛi tí nó tí ṛi mì Mbíṛì nó, yo bàkà ndòngbú wotí mì yo tacó bà ꞌvala tí ndâ tó ꞌduù, tacó wàa Mbe tí ndoo ꞌví gì gí bà ꞌde yo ta ꞌdê njembí yo, ndâ tó kómbe ye. 15 Yo te mí gbí muu yo énó máa, Mbe tí ndoo gu gítí bà gì lá nò a i tacó bà je o ji yo tacó bà ꞌvala miṛi yo ꞌdo gbí vò i, á go có tí nó náa tó náꞌvindí ndoo Páwòlò, náa Mbíṛì je muu ji yí, bìndi  yí giì cu ta wáràgà ji yo nô. 16 Cè bà cu ndâ wáràgà mì Páwòlò gítí ndâ i tí nò ꞌdáá ká gbaànjé. Káa gbí ndâ ꞌbí có gbí ndâ wáràgà mì wó kpóló-kpolo ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu tí ndú wálá nô. Bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu ndú me jáá lá nó kû ŋònòkò gbí ndâ kpóló-kpolo có tí nó gbí gbèe ŋa kpokèjì tí nó náa ndú kû ŋònòkò ta gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì, náa ndú kû mìì gbí  nô.

17 À má énò, yo kpolo tí yo, ndâ to kómbe ye, tacó wàa ndâ ꞌduù tí nò ta gbí có mì ndú wálá nò ꞌví soloko yo ꞌdo tí jáá kpokèjì mì yo lá, náa yo lê ŋò ndâ vò ꞌduù tí nò ni gî nò. 18 Yo zèè có gítí bà bàkà nambeè ta Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí kpoò, yo delè ꞌví ŋò yí ni ngbáṛángàꞌi.

À ùlù Jézù kpónó, à delè ꞌví ùlù yí dúú bà ya tí ! Go-i-tí-nò.

1 Jòvánì

1

2

3

4

5

KPÉDÉLÉ JÒVÁNÌ

Kpédélé bà cu wáràgà mì Jòvánì

1

Có mì Mbíṛì gì tí ꞌduù gî

1 ꞌBí i náa yí táánò sàà kuu tí  kùṛo bà suu to tí nó, náa ze ꞌdi kòcò wó gî, ze delè giì ŋò yí ta ꞌdóó ṛo ze gî, ze ŋò yí gî, ze delè giì tee ꞌbì ze mítí wó gî, i tí nò náa ndoo kpónó kèjì gí bà ꞌdè có gítí  nó a Có, tí ꞌVálá. 2 Ta o tí nó táánò náa ꞌVálá tí nò tù ta bà tí wó nó, ze ŋò yí gî; tacó énò, ze kû ꞌdè nó a yúcó gítí wó ji yo. Ze kû ma nó a có gítí ꞌVálá ŋìnó mbe cee lá, táánò mbe kû dù a i mì ndú ta Buù, náa à giì tùbà tí wó ji ndoo nô. 3 Ze kû ma nó a có i ŋìnó náa ze ŋò ta ṛo ze gî nó ji yo. Ze delè kû ꞌvanda ji yo nó a ndi ndâ có ŋìnó náa ze ꞌdi gî nô. Tacó wàa, yo ꞌví nì ta kaà á ta ze, á go bà nì kaà mì ze á ta ndâ Buù ta ꞌViì mì wó tí Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì nô. 4 Ze kû cu wáràgà tí nó ji yo tacó bà tò muu líkíꞌo tí nó tí ze nô.

Bà nò nó gbí ngbaꞌo

5 Có tí nó náa ze kû ma ji yo énó máa, Mbíṛì a Ngbaꞌo; ꞌdíꞌdiꞌo tí bàndò tí nó ta yí tí  nó ngé gî wálá, nó, a có náa a ꞌViì mì wó tí Mbíṛì ká ꞌdè ji ze. 6 Ndoo má ꞌdè có máa ndoo a ndâ kómbe wó, káa ndoo kû ꞌvala gbí ꞌdíꞌdiꞌo, ndoo kû ꞌdè a ꞌvéṛè, ndoo delè kû ꞌvala me jáá lá. 7 Káa ndoo má kû ꞌvala gbí ngbaꞌo, á go ŋìnó náa yí tí Mbíṛì kû ꞌvala gbí ngbaꞌo nó, gbí  énó máa, có gbí njembí ndoo ꞌdáá ká gbaànjé, delè mbelè Jézù tí ꞌViì mì wó tí Mbíṛì caka ndâ vò i mì ndoo ꞌdáá gî gî.

Bà njèè gbí tí ndoo ta vò i

8 Ndoo má ꞌdè có énó máa, vò i mì ndoo wálá, gbí  énó maa, ndoo kû ee a ndi tí ndoo. Ndoo delè kû biya a bà ùnje gítí yúcó. 9 Káa ndoo má yù gbí ndâ vò i mì ndoo ji Mbíṛì, yí bà je à-cee-gî ji ndoo gítí ndú ꞌdáá gî gî. Tacó yí me mbe ꞌbuuku muu i mì ꞌduù lá, yí delè me mbe bàkà i co tende ꞌdo tí ndi ngo nje wó lá. 10 Ndoo má ꞌdè có énó máa, ndoo jé bàkà vò i lá, gbí  énó máa, ndoo kû go a ꞌvéṛè tí Mbíṛì, gbí  delè énó máa, có mì wó gbí njembí ndoo wálá.

2

Bìndi-Mbíṛì tí mbe konì ndoo

1 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo, tacó wàa yo ꞌví bàkà vò i lá, ndâ víí ꞌviì mì ye. Káa ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo má bàkà vò i, mbe tì muu ndoo kùṛo Bu ndoo kuu tí . Yí a Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì. 2 Yí tí Bìndi-Mbíṛì a ꞌduù tí nó náa Mbíṛì je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndoo ta ṛè mì wó. Káa Mbíṛì je à-cee-gî me ká gítí ndâ vò i mì ndoo cuki lá, yí delè je gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî.

Yo ꞌdi ndâ có mì Mbíṛì

3 Ndoo má kpolo tí ndâ có mì Mbíṛì gî, gbí  énó máa, ndoo ŋò yí ni gî ta kponje gítí  wálá. 4 ꞌDuù má ꞌdè có énó máa yì ŋò Mbíṛì ni gî, káa yí kpolo tí ndâ có mì Mbíṛì lá, ꞌduù tí nò a mbe ꞌvéṛè. 5 ꞌDuù má kpolo tí ndâ có mì Mbíṛì gî, yí a ꞌduù mbe zè Mbíṛì nìkì ta njembí wó gbaànjé. 6 ꞌDuù má ꞌdè có máa yì kû ꞌvala ta ṛè mì Mbíṛì, ꞌduù tí nò ꞌví ꞌvala káa ŋa bà ꞌvala ndò mì Bìndi-Mbíṛì.

7 Có tí nó náa ye kû cu mí gbí wáràgà ji yo nó me ngú có lá, ndâ nambe ye. Ye kû cu ji yo a ká có, náa yo ꞌdi sàà ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó gî. 8 Káa à má gbí ꞌbí ŋa kpokèjì, ye kû cu ji yo a ngú có. À kû ŋò ngú có tí nò ni tí yúcó mítí Bìndi-Mbíṛì, à delè kû ŋò ni mítí yo. Tacó bà ꞌdíꞌdiꞌo kpónó kû dá-da, cèe ngbaꞌo kpónó kû tòngbaà. 9 ꞌDuù má ꞌdè có máa yì kû ꞌvala gbí ngbaꞌo, káa yí dù kû sogo náꞌvindí wó, ꞌduù tí nò kû ꞌvala gbí ꞌdíꞌdiꞌo kálásê. 10 ꞌDuù má zè náꞌvindí wó nìkì maa, ꞌduù tí nò kû ꞌvala a i gbí ngbaꞌo, ta ꞌbí i mbe si yí ꞌví bèè ṛo Mbíṛì nò wálá. 11 Káa ꞌduù mbe kû sogo náꞌvindí wó kû ꞌvala a i gbí ꞌdíꞌdiꞌo, yí kû nò ká dúú énò gí kà gbí ꞌdíꞌdiꞌo, yí ŋò ꞌdóó dúú kpokèjì bà ya yí lá, tacó ꞌdíꞌdiꞌo ꞌdi ṛo wó gî.

12 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ ꞌviì mì ye, tacó Mbíṛì je à-cee-gî ji yo gítí ndâ vò i mì yo ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî. 13 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ bu ndâ ꞌviì, tacó yo ŋò ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu ndâ i nó gî. Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ ꞌviì-ꞌdakò, tacó yo kpò nje Vò-ꞌduù-tí-nò gî. 14 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ bu ndâ ꞌviì, tacó yo ŋò ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu ndâ i nó ni gî. Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo tí ndâ ꞌviì-ꞌdakò, tacó wotí kuu tí yo, delè tacó có mì Mbíṛì kuu gbí njembí yo, tacó yo kpò nje Vò-ꞌduù-tí-nò gî.

15 Yo ꞌví toko nambeè ta to tí nó lá, yo delè ꞌví tee njembí yo mítí ndâ i muu to tí nó lá. Tacó ꞌduù má zèè to tí nó ta ꞌbì wó sósòꞌô, yí bà kù a ꞌbí ꞌbì wó tacó bà zèè ta Buù? 16 Tacó ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî: ndâ vò i ŋìnó ta go ndú tí ndâ ꞌduù, ta ndâ i ŋìnó ta go bà ŋò ndú ta ṛo ndâ ꞌduù tí ndú, ta ndâ i ŋìnó mbe kû mba ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, me ndâ i mì Buù lá, ndú a ndâ i mbe ꞌdo muu to tí nô; 17 káa to tí nó, ta ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî ta go ndú tí ndâ ꞌduù nó, a ndâ wiṛi, káa ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà go có mì Mbíṛì nó bà cì wálá.

Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ sú bìndi-Mbíṛì

18 Ndâ ꞌviì mì ye, ndòngbú o kpónó dooko gî. Àá táánò ꞌdè có ji yo gî, máa, mbe jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì kpokèjì, káa ndâ mbe kû jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì kpónó yee gî; tacó énò, ndoo ŋò ni énó máa, ndòngbú o yee gî mítí bà gì ndâ mbe kû jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì. 19 Ndâ ꞌduù tí nò mbe kû jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì nò oloko ꞌdo ká kuu gbí òkò tí ndoo, káa ndú táánò me ndâ ꞌduù mì ndoo lá; tacó ndú táánò má a ndâ ꞌduù mì ndoo, ndú bà dù ta ndoo gî. Káa bà oloko ndú á ꞌdo tí ndoo nò kû tùbà  ngbáṛángàꞌi énó máa ndú me ndâ ꞌduù mì ndoo lá. 20 Káa yo kpónó ꞌdáá gî a ndâ duù ŋìnó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì gì gí muu yo gî; à má énò, yo ꞌdáá gî ŋò yúcó ni gî. 21 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo me tacó máa yo ŋò yúcó ni lá nò lá, yo ŋò yúcó ni sàà gî, yo delè giì ŋò ni gî máa, yúcó jé jò ꞌvéṛè lá. 22 Káa mbe ꞌvéṛè a ꞌdi? Mbe ꞌvéṛè a ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdè có máa, Jézù me Bìndi-Mbíṛì lá. Yí a mbe kû jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì. Yí a mbe ꞌboo Buù, yí delè a mbe ꞌboo ꞌViì. 23 Tacó ꞌduù má biya bà ùnje gítí ꞌViì gî, gbí  énó máa yí biya bà ùnje gítí Buù gî, tacó ꞌduù má ùnje gítí ꞌViì gî, yí ù nò a nje gítí Buù gî. 24 Yo kpolo tí có tí nó náa yo ꞌdi nó ꞌdo tí bà ꞌbìtà  mí gbí njembí yo. Yo má kpolo tí có tí nò náa yo ꞌdi nò ꞌdo tí bà ꞌbìtà  mí gbí njembí yo gî, yo bà ꞌvala ta o ꞌdáá gî toko ta ndâ ꞌViì ta Buù gî. 25 Káa ŋìnò a i tí nó náa à káa ꞌdóó Bìndi-Mbíṛì ká ci ndoo gítí , tí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô.

26 Ye kû cu wáràgà tí nó ji yo a i tacó tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû paa ta bà co ta yo tí lókó-loko kpokèjì nô. 27 Káa à má gítí yo, Bìndi-Mbíṛì je Bèṛi ji yo gî. Káa Bèṛi mì wó má kuu gbí njembí yo, ndeṛè bà nìbà i mì ꞌbí ꞌduù ji yo wálá. Tacó Bèṛi kû nìbà ndâ i ꞌdáá gî ji yo, káa Bèṛi kû nì a bà yúcó, yí nìbà ꞌvéṛè lá. À má énò, yo ꞌdi có mì Bèṛi, wàa yo ꞌví dù toko ta Bìndi-Mbíṛì.

28 Nògí, yo ꞌvala ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, ndâ ꞌviì mì ye, tacó wàa, gúku wó ꞌví bàkà ndoo ta o bà gì yí lá, ndoo delè ꞌví ꞌvìsì kapí ndoo gítí wó ta nô ta o bà gì yí lá. 29 Yo má ŋò ni gî máa, Mbíṛì a ꞌduù jáá, yo delè bà ŋò ni gî máa, ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí jáá kpokèjì nó a ꞌviì mì Mbíṛì.

3

Bà ꞌvala go ndâ ꞌviì mì Mbíṛì

1 Yo ŋò káa tó ŋa bà zè tí tí nó náa Buù kû zè ta ndoo náa ṛè ndoo tí  kpónó a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì nó gi. Káa à má ta bà ꞌdè ta yúcó, ndoo a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì. Ndâ ꞌduù muu to tí nó ŋò ndoo ni lá, tacó ndú ŋò Mbíṛì ni lá. 2 Ndoo kpónó a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì, ndâ kpóló-kpolo kómbe ye. Káa có ŋìnó mbe si ndoo kû koṛo có ká wìì nó a ŋìnó máa, ndoo wúnò bà dù tí ndâ yè wè? Káa ndoo ŋò ni gî máa, ndoo wúnò bà dù go Bìndi-Mbíṛì ta o bà gì yí. Ndoo bà ŋò yí ta kábà tí wó, ta ꞌbí i mbe gboo ꞌdo tí wó wálá. 3 ꞌDuù mbe kû koṛo có lì mítí Bìndi-Mbíṛì kû si njembí wó ꞌví dù ngbáṛángàꞌi, á go njembí Bìndi-Mbíṛì.

Bà mò tí ꞌdo tí vò i

4 Vò i mì ꞌduù ŋìnó mbe kû bèè ṛo Mbíṛì nó a bà ŋò yúcó ni lá, tacó bà bèè ṛo Mbíṛì a bà ŋò yúcó ni lá. 5 Yo ŋò ni gî máa, Bìndi-Mbíṛì táánò gì a i tacó bà toṛo ndâ vò i mì ndâ ꞌduù, káa vò i gbí njembí wó gbaànjé wálá. 6 À má énò, ꞌduù mbe kû ꞌvala ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì bèè ṛo Mbíṛì lá; ꞌduù mbe kû bèè ṛo Mbíṛì ŋò Bìndi-Mbíṛì ta ṛo wo lá, yí delè ŋò yí ni lá. 7 Yo si ꞌbí ꞌduù ꞌví eendi yo lá, ndâ víí ꞌviì mì ye. ꞌDuù ŋìnó mbe kû bàkà i dú nó a ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, á go Bìndi-Mbíṛì tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì. 8 ꞌDuù má waa ꞌdo tí bà bèè ṛo Mbíṛì lá, ꞌduù tí nò a ꞌduù mì Gba-vò-i, tacó ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà suu to tí nó síí gbí bà bèè ṛo Mbíṛì mì Gba-vò-i wálá. Káa ꞌViì-mì-Mbíṛì táánò gì gí muu to tí nó a i tacó bà zi nje ndâ nèté mì Gba-vò-i. 9 ꞌDuù ŋìnó náa a Mbíṛì ká jò yí nó bèè ṛò Mbíṛì lá, tacó mbelè Mbíṛì kuu gbí mbelè wó. Yí bèè ṛo Mbíṛì lá, tacó a Mbíṛì ká jò yí. 10 ꞌBè gbí òkò tí ndâ ꞌviì mì Mbíṛì ta ndâ ꞌviì mì Gba-vò-i kuu ngbáṛángàꞌi nô: ꞌDuù ŋìnó mbe bàkà i ŋìnó dú nó lá, me ꞌviì mì Mbíṛì lá. ꞌDuù ŋìnó delè mbe zè ndâ náꞌvindí wó nìkì lá nó, me ꞌviì mì Mbíṛì lá.

Yo kpolo tí ndâ có mì Mbíṛì

11 Có tí nó náa yo táánò ꞌdi kpédéléꞌi nó a có tí nó máa, ndoo ꞌví zè tí ndoo gbí òkò tí ndoo nìkì maa nô. 12 Ndoo ꞌdi me có gítí bà dù go ꞌdakò tí nó tí Kàyínò, tí ꞌduù mì Vò-ꞌduù-tí-nò, táánò mbe waa tàkòcò náꞌvindí wó Àbélè nó, lá. 13 Ndâ ꞌduù má kû sogo yo, yo ꞌví si tí ngú i lá, ndâ náꞌvindí ye, nje yo delè ꞌví ꞌdèè gítí  lá. 14 Ndoo ŋò ni gî máa, ndoo co ꞌdo gbí ku gí gbí ꞌválá gî. Kponje gítí có tí nò wálá, tacó ndoo kû zè ndâ náꞌvindí ndoo nìkì maa. ꞌDuù mbe kû sogo ndâ náꞌvindí wó kû ꞌvala gbí ku. 15 ꞌDuù mbe kû sogo ndâ náꞌvindí wó a mbe zi ku, káa yo ŋò ni gî máa, ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó mì mbe zi ku wálá. 16 Ndoo kû ŋò bà zè tí nìkì maa ni mítí bà cì Bìndi-Mbíṛì tacó tí ndoo. À má énò, kózò tí ndoo delè ꞌví cì tacó tí ndâ náꞌvindí ndoo. 17 ꞌBí ꞌduù ta ndâ i kuu mì wó muu to tí nó má ŋò ꞌbí náꞌvindí wó ta yê tí wó káa yí giì biya có gítí bà konì yí gî, có gítí bà zè Mbíṛì nìkì maa bà dù gbí njembí ꞌduù tí nò ta ŋa kpokèjì ngàyi? 18 Nambeè-nje me cèe nambeè lá, ndâ víí ꞌviì! Cèe nambeè a bà zè tí nìkì maa náa à kû ŋò ni mítí cè bà bàkà i mì ndoo.

19 Bà bàkà nèté gítí nambeè a i mbe kû si ndoo ꞌví ŋò ni énó máa, ndoo kû co tí kpokèjì mì yúcó. Ŋìnò a i mbe si njembí ndoo ꞌví dù lèè kùṛo Mbíṛì. 20 Káa njembí ndoo kpêtí má waa có mítí ndoo, ndoo ŋò ni gî máa, Mbíṛì me gbolò ndii njembí ndoo gî. Yí delè ŋò ndâ i gbaànjé-gbaànjé ni gî. 21 Njembí ndoo má volo ndoo lá, ndeṛè bà cì gúku mì ndoo kùṛo Mbíṛì wálá. 22 Yí kû je ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî náa ndoo kû yù ꞌdo tí wó nó ji ndoo tacó ndoo kû ꞌdi ndâ có mì wó, ndoo delè kû ꞌvala go có tí nó gbí njembí wó nô. 23 Ndâ có mì wó náa yí ꞌdè ji ndoo nò énó máa: Ndoo ꞌví ùnje gítí ꞌViì mì yì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, wàa ndoo delè ꞌví zè ndâ ꞌbí ka ndoo nìkì maa jé ká go có tí nó náa Bìndi-Mbíṛì ꞌdè ji ndoo nô. 24 ꞌDuù má ꞌdi ndâ có tí nò gî, ꞌduù tí nò kû ꞌvala gbí njembí Mbíṛì. Mbíṛì delè kû ꞌvala gbí njembí ꞌduù tí nò. Ndoo kû ŋò yúcó tí nò ni ꞌdo tí Bèṛi tí nó náa Mbíṛì je yí ji ndoo nô.

4

Ndâ yúcó Bèṛi ta ndâ sú bèṛi

1 Yo tee njembí yo mítí ndâ bèṛi sàkàmàà énò lá, ndâ tó ꞌduù mì ye. Yo pà gbí ndú pá-pà tacó bà ꞌde ndâ ŋìnó mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì nô. Tacó ndâ sú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì kpónó me mbè kuu muu to tí nô. 2 Yo bà ŋò ndâ bèṛi ŋìnó ꞌdáá gî mbe gì ꞌdo mì Mbíṛì nó ni mítí bà ùnje mì ndú máa, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì gì tí ꞌduù gí muu to tí nô. 3 Káa ndâ bèṛi ŋìnó mbe kû ꞌdè có máa, Jézù gì me tí ꞌduù lá nó, a ndâ bèṛi mì ꞌDuù tí nó tí mbe kû jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì, náa àá táánò ci yo máa yí kèjì nô. Yí kpónó kuu muu to tí nô. 4 Yo kpò muu ndâ sú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì nò gî, ndâ víí ꞌviì mì ye. Tacó yo gì ꞌdo mì Mbíṛì, káa wotí tí Bèṛi tí nó mbe kû dù gbí njembí yo nó, ndii wotí tí bèṛi tí nó mbe dù gbí njembí ndâ ꞌduù mbe kû ꞌvala muu to tí nó nó gî. 5 Ndú a ndâ ꞌduù mì to tí nô; tacó énò, ndâ ꞌduù muu to tí nó kû sè tù ndú tí ndâ có mì ndú, tacó ndú kû ꞌdè có a i gítí ndâ i muu to tí nô. 6 Káa ndoo a ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, tacó énò, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò Mbíṛì ni gî nó kû sè tù ndú tí ndâ có mì ndoo, káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò Mbíṛì ni lá nó kû biya bà ꞌdi có mì ndoo. Ŋìnò a kpokèjì bà ŋò ꞌbè gbí òkò tí ndâ Bèṛi mì yúcó ta ndâ sú bèṛi ni  ká nò.

Mbíṛì a tó bà zè tí

7 Ndoo zè tí ndoo gbí òkò tí ndoo nìkì maa, ndâ tó ꞌduù mì ye. Tacó tó bà zè tí gì ꞌdo mì Mbíṛì, tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû zè ndâ ꞌbí ka wó nìkì maa nó, a ꞌviì mì Mbíṛì, yí delè ŋò Mbíṛì ni gî. 8 ꞌDuù ŋìnó ta tó bà zè tí gbí njembí wó wálá nó, ŋò Mbíṛì ni lá, tacó Mbíṛì a tó bà zè tí. 9 Mbíṛì tùbà bà zè ndoo mì wó nìkì maa ji ndoo ta o tí nó náa yí tuu ta gbèe ꞌViì mì wó gí muu to tí nó, tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌde ta ꞌválá ta ṛè wó nô. 10 Ŋìnò a tó ŋa bà zè tí tí nó náa ye kû ꞌdè có gítí  nô. Ye kû nì me tó bà zè Mbíṛì mì ndoo lá. Ye kû nì a tó bà zè ndoo mì Mbíṛì ta o tí nó náa yí tuu ta ꞌViì mì wó, wàa à ꞌví waa mbelè wó tacó bá toṛo ta ndâ vò i mì ndoo nô. 11 Mbíṛì zè ndoo nìkì ngé ma, ndâ tó ꞌduù mì ye; má énó, ndoo delè ꞌví zè ndâ ꞌbí ka ndoo nìkì maa. 12 ꞌBí ꞌduù jé ta gbèe ṛi mbe ŋò Mbíṛì ta ṛo wó wálá. Káa ndoo má kû zè tí ndoo gbí òkò tí ndoo nìkì maa, Mbíṛì bà bàkà kudu mì wó mí gbí njembí ndoo, bìndi  yí bà zè ndoo nìkì ta kábà .

13 Ndoo bà ŋò ni énó máa, kudu mì ndoo kuu gbí njembí Mbíṛì, delè kudu mì Mbíṛì kuu gbí njembí ndoo á mítí bà je ꞌdóó Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji ndoo. 14 Ze ŋò ta ṛo ze, ze delè giì ꞌdè có gítí  ji ndâ ꞌbí ꞌduù máa, Buù tuu ꞌViì mì wó tí mbe njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndâ ꞌduù muu to tí nô. 15 ꞌDuù má ꞌdè có ta nje wó énó maa, Jézù a ꞌViì-mì-Mbíṛì gî, gbí  énó máa, Mbíṛì bàkà kudu mì wó mí gbí njembí ꞌduù tí nò gî. ꞌDuù tí nò delè bàkà kudu mì wó mí gbí njembí Mbíṛì gî. 16 Ze ŋò tó bà zè ndoo mì Mbíṛì ni gî, ze delè giì ùnje gítí  gî. ꞌDuù ŋìnó mbe kû zè ndâ ꞌbí ka wó nìkì maa nó, kû ꞌvala a i ta ṛè mì Mbíṛì. Mbíṛì delè kû dù gbí njembí ŋa ꞌduù tí nò. 17 Káa ndoo ꞌví zè tí ndoo gbí òkò tí ndoo nìkì ta yúcó; tacó wàa, njembí ndoo wúnò ꞌví mù ta gúku ta Ṛi bà waa có lá, tacó ndoo kû ꞌvala muu to tí nó go bà ꞌvala ndò mì Bìndi-Mbíṛì. 18 Tó bà zè tí má kuu gbí njembí ꞌduù, gúku tí wó wálá. Káa cèe tó bà zè tí kû mòkò gúku gí sè ꞌdo gbí njembí ꞌduù, tacó mbe gúku a ꞌduù ŋìnó mbe kû koṛo có máa, àá bà waa có mítí yì nô; mbe gúku delè a ꞌduù ŋìnó ta cèe tó bà zè tí gbí njembí wó wálá nô. 19 Ndoo kû zè Mbíṛì nìkì maa, tacó a yí ká ꞌbìtà bà zè ndoo nìkì maa kùṛo. 20 ꞌDuù má ꞌdè có énó máa, yì zè Mbíṛì nìkì ma, káa yí kû sogo náꞌvindí wó, ꞌduù tí nò a mbe ꞌvéṛè. Tacó ꞌduù ŋìnó mbe zè náꞌvindí wó náa yí kû ŋò yí ta ṛo wó nó nìkì lá, bà ꞌde wotí gítí bà zè Mbíṛì náa yí ŋò yí ta ṛo wó lá nó nìkì wálá. 21 Có mì Mbíṛì náa yí ꞌdè ji ndoo énó máa, ꞌduù má zè yì tí Mbíṛì nìkì maa, yí delè ꞌví zè náꞌvindí wó nìkì maa.

5

1 ꞌDuù má ùnje énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì gî, ꞌduù tí nò a ꞌviì mì Mbíṛì. ꞌDuù má zè bu ꞌviì nìkì maa, yí delè zè ꞌviì mì ꞌduù tí nò nìkì maa. 2 Ndoo bà ŋò ni énó máa, ndoo kû zè ndâ ꞌviì mì Mbíṛì nìkì maa ni mítí bà zè Mbíṛì nìkì maa mì ndoo, delè mítí bà ꞌdi ndâ có mì wó mì ndoo, 3 tacó a bà zè Mbíṛì nìkì maa ká kû si ndoo ꞌví ꞌdi ndâ có mì wó. 4 Tacó ndâ ꞌviì mì Mbíṛì ꞌdáá gî kpò nje ndâ vò i muu to tí nó gî. A bà tee njembí ndoo mítí Bìndi-Mbíṛì ká je wotí bà kpò nje ndâ vò i muu to tí nó ji ndoo. 5 A ꞌdi ká bà co gbí ŋò ndâ ꞌduù muu to tí nó? À káa ꞌduù ŋìnó mbe ùnje énó máa, Jézù a ꞌViì-mì-Mbíṛì gî, ká bà co gbí ŋò ndâ ꞌduù muu to tí nô.

Bà tee njembí mítí Mbíṛì

6 Jézù tí Bìndi-Mbíṛì táánò gì ta ngo, yí delè gì ta mbelè. Yí gì me ká ta ngo cuki lá, yí gì ta ngo, yí delè gì ta mbelè. A Bèṛi-mì-Mbíṛì ká ꞌdè yúcó tí nò, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì a yúcó. 7 À má énò, muu ndâ mbe ꞌdè yúcó taꞌô: 8 gbaànjé a Bèṛi-mì-Mbíṛì, só a ngo, taꞌô a mbelè, káa ndú ꞌdáá taꞌô ꞌdè káa gbèe có. 9 Ndoo má ùnje gítí có mì ndâ ꞌduù gî, có mì Mbíṛì a gbolò có mbe ndii có mì ndâ ꞌduù gî, káa ŋìnó a yúcó mì Mbíṛì náa yí kû ꞌdè gítí ꞌViì mì wó. 10 ꞌDuù má ùnje énó máa, Jézù a ꞌViì-mì-Mbíṛì gî, yúcó tí nò kuu gbí njembí wó. Káa ꞌduù má biya bà ùnje gítí ꞌViì-mì-Mbíṛì gî, ꞌduù tí nò kû go a ꞌvéṛè tí có mì Mbíṛì, tacó yí biya bà ùnje gítí yúcó tí nó náa Mbíṛì ꞌdè gítí ꞌViì mì wó tí Mbíṛì nó gî. 11 Yúcó tí nò énó máa, Mbíṛì je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji ndoo gî. Káa ṛèngbó ꞌválá tí nò a ꞌViì mì wó tí Mbíṛì. 12 ꞌViì-mì-Mbíṛì má kuu ta ꞌduù, ꞌválá kuu ta ꞌduù tí nò. Káa ꞌViì-mì-Mbíṛì má ta ꞌduù wálá, ꞌválá ta ꞌduù tí nò wálá.

ꞌVálá ŋìnó mbe cee lá nô

13 Ye cu ndâ có tí nò ꞌdáá gî ji yo tí ndâ mbe ùnje gítí ꞌViì-mì-Mbíṛì, tacó wàa yo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó kuu ta yo. 14 Gúku bà ṛò tíyò kùṛo Mbíṛì tí ndoo wálá, tacó ndoo ŋò ni gî máa, ndoo má ꞌdeke tí ndoo ji yí tacó ꞌbí i ŋìnó náa yí ŋò ni gî máa à ꞌvii ta ndoo gî nó, yí bà je ji ndoo gî. 15 Káa ndoo má ŋò ni gî máa, yí kû sè tù wó tí ndoo ta o i tí nó náa ndoo má kû yù i ꞌdo tí wó nó, ndoo delè ŋò ni gî, máa yí je i tí nò náa ndoo yù nò ji ndoo gî. 16 ꞌDuù má ŋò náꞌvindí wó kû bàkà vò i ŋìnó náa à me ŋìndi ku lá nó, yí ꞌví ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, wàa Mbíṛì bà ꞌvala yí gî, náa vò i mì wó nò má me vò i ŋìndi ku lá nò. Tacó ndâ ꞌbí vò i a ndâ vò i ŋìndi ku, káa ye kû ꞌdè me có máa yo ꞌví ꞌdeke tí yo ji Mbíṛì tacó ndâ vò i ŋìndi ku nò lá. 17 Bà bàkà ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî mbe ꞌvii ṛo ꞌbá mì Mbíṛì lá nó a vò i káa ndâ vò i ꞌdáá gî me ndâ vò i mbe kû tèꞌé tí ku gí ꞌbá lá. 18 Ndoo ŋò ni gî máa, ꞌduù ŋìnó tí ꞌviì mì Mbíṛì nó bà nanaka muu wó mítí bà bàkà vò i dúú kû ya tí  nò wálá, tacó ꞌViì-mì-Mbíṛì kû tì muu wó, tacó wàa Vò-ꞌduù-tí-nò ꞌví gàà yí lá. 19 Ndoo ŋò ni gî máa, ndoo a ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, káa sè ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî a ndâ i-tà-tàmà mì Vò-ꞌduù-tí-nò. 20 Ndoo delè ŋò ni gî, máa, ꞌViì-mì-Mbíṛì gì gî, yí delè je muu tacó bà ŋò yúcó Mbíṛì ni ji ndoo gî. Ndoo kû ꞌvala ta ṛè mì yúcó Mbíṛì, ndoo delè kû ꞌvala ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌViì-mì-Mbíṛì. Ŋìnò a ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô. 21 Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ndâ sú mbíṛì, ndâ ꞌviì mì ye.

2 Jòvánì

BÀ SÓ JÒVÁNÌ

Bà só bà cu wáràgà mì Jòvánì

1

1 Ŋìnó a ye tí kpo ꞌduù mì yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ká kû cu wáràgà tí no ji wò tí niì tí nó náa Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí lo gî nó, delè ji ndâ ꞌviì mì lo. Ye zè yo nìkì maa ta yúcó. À delè me káa ye ta kpéétí ye ká kû zè yo nìkì maa lá, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò yúcó ni gî nó delè ꞌdáá gî kû zè yo nìkì maa. 2 Tacó yúcó kuu gbí njembí ndoo; yúcó delè bà dù gbí njembí ndoo dúú bà ya tí . 3 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Bu ndoo tí Mbíṛì, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí ꞌViì mì Bu ndoo tí Mbíṛì máa, ndú ꞌví bàkà nambeè ji yo, ndú ꞌví ŋò yê ṛo yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù nìkì maa ta ṛè mì yúcó, delè ta ṛè mì bà zè tí nìkì maa.

Ndâ yúcó ta tó bà zè tí

4 Tàkòcò ye giì peteke ta bà ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌviì mì lo kû co tí kpokèjì mì yúcó á go có tí nó náa Bu ndoo táánò ꞌdè ji ndoo nó, ngé ndii gî. 5 Ye kpónó kû cu wáràgà tí nó ji wò me tacó bà ꞌdè ꞌbí ngú có ji wò lá, naà. Ye kû ꞌva a mbí lo gítí có tí nó náa ndoo ꞌdi ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà dù ndoo tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì nô. 6 Bà zè tí nìkì maa a bà ꞌvala go ndâ có mì Mbíṛì. Ŋìnò a có náa yo ꞌdáá gî ꞌdi ꞌdo tí o bà ꞌbìtà bà dù yo tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, máa, yo ꞌdáá gî ꞌví ꞌvala ta bà zè tí yo gbí òkò tí yo nìkì maa nô.

7 Ndâ mbe kû eendi ndâ ꞌduù me mbè kpónó kuu muu to tí nô. Ndú biya bà ùnje énó máa, Bìndi-Mbíṛì táánò gì gí muu to tí nó ta dìì wó tí ꞌduù nò gî. Káa ꞌduù ta ŋa có tí nò gbí muu wó a mbe kû eendi ndâ ꞌduù, yí delè a mbe kû jòò gbí có ta Bìndi-Mbíṛì. 8 Má énò, yo kpolo tí yo, tacó wàa, yo ꞌví bàkà sé nèté mítí yo sínò lá. 9 ꞌDuù má ndii muu i tí nó náa Bìndi-Mbíṛì nìbà  nó gî, Mbíṛì mì ꞌduù tí nò wálá. Káa ꞌduù má ꞌvala go có tí nò, ndâ Bu ndoo tí Mbíṛì ta ꞌViì mì wó kuu tàkò wó. 10 ꞌDuù má gì gí ꞌbá mì yo ta ꞌbí ŋa tende bà nìbà i, yo ꞌví si yí ꞌví dù á ꞌbá mì yo lá, yo delè ꞌví ꞌvee ꞌbì wó lá. 11 Tacó mbe kû ꞌvee ꞌbì wó a ka wó, náa ndú gbí bà bàkà vò nèté tí nò ta yí.

Ndâ ndòngbú có

12 Ndâ có kuu mì ye me mbè tacó bà ꞌdè ji wò, káa ye koṛo có máa, bà cu ndú ta wáràgà bà dù me tó kpokèjì ngé ndii gî lá. Tacó énò, a gbí muu ye a có bà ya ꞌdóó ye ta miṛi ye gí kà, wàa ye ꞌví ꞌdè ndú ji wò ta nje ye, tacó tàkòcò ndà só ꞌví peteke gî.

13 Ndâ ꞌviì mì náꞌvindí lo náa Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí wó gî nó ꞌvee wò ma.

3 Jòvánì

BÀ TAꞌÔ JÒVÁNÌ

Bà taꞌô bà cu wáràgà mì Jòvánì

1

1 Ŋìnó a ye tí kpo ꞌduù mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ká kû cu wáràgà tí nó ji Gáyù, tí kpóló-kpolo tó ꞌduù mì ye. 2 Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì, máa yí ꞌví si wò ꞌví dù go ꞌvisî ṛo ngo. Ye ŋò ni gî máa, njembí lo gítí Mbíṛì ká ngbáṛángàꞌi, tó ꞌduù mì ye. 3 Tàkòcò ye táánò peteke ngé ndii gî ta o tí nó náa ndâ ꞌbí náꞌvindí ndoo gì ꞌdo mì yo kà, bìndi  ndú giì ꞌdè có ji ze máa, wò a ꞌdakò ŋìnó mbe kû co ká jáá tí kpokèjì mì yúcó nô. 4 ꞌBí có ŋìnó mbe giì peteke tàkòcò ye ndii bà ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌviì mì ye kû co jáá tí kpokèjì mì yúcó nò, wálá.

Ndâ ꞌduù ùlù nèté mì Gáyù ji Jòvánì

5 Wò kû bàkà a nèté mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ta o tí nó náa wò má kû konì ndâ náꞌvindí lo mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì go wò, tó ꞌduù mì ye ꞌdóó ŋìnó náa wò má kû konì a ndâ ŋìnó mbe ꞌdó-ꞌdo. 6 Ndú ꞌdè có gítí nambeè tí nó náa wò bàkà ji ndú nó mí kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mì ze kàá gî. Wotí bà konì ndú wàa ndú ꞌví co ká tí kpokèjì tí nó tí jáá kpokèjì nó má kuu tí lo, àá bà nìkì tí Mbíṛì ma. 7 Tacó ndú kpónó zèè kpokèjì ŋìnó jáá nó gî. Nèté mì ndú kákáꞌi ta kpokèjì ŋìnó mbe lókó-loko nó wálá. 8 À má énò, ndoo je wotí ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò, tacó wàa ndú ꞌví dù tí ndâ ka ndoo mbe kû bàkà nèté ta ṛè mì yúcó.

Ndâ Dìyòtèréfè ta Dìmítìrì

9 Ye cu wáràgà ya tí  ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî. Káa ꞌdakò tí nó tí Dìyòtèréfè, mbe dù ta go bà bàkà tí wó tí dì i kùṛo ndú nó biya bà ŋò ye ni tí ꞌduù kùṛo wó gî. 10 Káa ṛi bà ya ye gí mì yo kà ba co ká co. Ye má yee kà gî, ye ꞌví yù gbí ndâ vò i mì wó náa yí kû bàkà nó, ta ndâ có ŋónókó mì wó náa yí kû jèlè ta to ta bà volo ṛè ndoo nó ji yí á mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Bà ꞌdè ta nje zèè tí wó lá, tacó énò, ngú ŋa ŋìnó náa yí kpónó nje  nó a bà biya bà te wiṛi mítí ndâ náꞌvindí ndoo, ta bà mòkò ndâ ꞌduù ŋìnó ta go bà te wiṛi mítí ndú tí ndú nó ꞌdo tí  gî, ta bà mòkò ndú ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gî.

11 Wò ꞌví mèlè ndi mbe kû bàkà vò i lá, tó ꞌduù mì ye; mèlè a ndi mbe kû bàkà tó i. Tacó ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà tó i nó a ꞌviì mì Mbíṛì, káa mbe kû bàkà vò i ŋò Mbíṛì ni lá. 12 Ṛè ꞌdakò tí nó tí Dìmítìrì nó kpónó wu cee nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta bà bàkà tó i, yúcó tí nó náa yí kû nìbà  ji ndâ ꞌduù nó kû wu ṛè wó, ze delè ngbá kû wu ṛè wó, káa wò ŋò ni gî máa, ze me ndâ mbe ꞌdè ꞌvéṛè lá.

Ndâ ndòngbú ꞌvé

13 Ndâ có gbí muu ye tacó bà ꞌdè ji wò me mbè. Káa go bà cu ndú mí gbí wáràgà tí ye wálá, 14 tacó có bà ya gí mì yo kà kuu gbí muu ye. Ye má yee kà gî, ndà ꞌví ꞌdè ndú si ndà só kû ki tí ndà á to.

15 Mbíṛì ꞌví si wò ꞌví dù nìkì maa. Ndâ kómbe lo mì ze kàá ꞌdáá gî ꞌvee wò ma. Ze delè ꞌvee ndâ kómbe lo kà ꞌdáá gî ma.

Júdà

Wáràgà mì

JÚDÀ

1

1 Ŋìnó a ye tí Júdà, tí bòò mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, delè tí náꞌvindí Jákòmò, ká kû cu wáràgà tí nó ji ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì cu ꞌbì wó mítí ndú, mbe kû ꞌvala ꞌdo gbí tó bà zè tí mì Mbíṛì Buù, delè ꞌdo gbí bà kpolo tí ndú mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nô. 2 Ye kû ꞌdeke tí ye á ji Mbíṛì, máa yí ꞌví ŋò yê ṛo yo, yí ꞌví si ꞌbí i ꞌví ba muu yo lá, yí delè ꞌví zè yo nìkì túkàꞌi.

Ndâ sú mbe nìbà i

3 Ndâ tó kómbe ye, àá táánò gbí njembí ye kpolo ma a có bà cu wáràgà ji yo gítí gbèe ꞌválá tí nó náa Mbíṛì je ji ndoo ta ndoo nô. Káa ye kpónó giì ŋò énó máa, kpóló-kpolo có a bà cu wáràgà tacó bà je wotí ji yo gítí bà tì muu yúcó tí nó náa Mbíṛì táánò ꞌdè ji ndoo ta bà  gbaànjé ngbé, máa ndoo kpolo tí  tacó tí ndâ ꞌduù nô. 4 Tacó ndâ ꞌbí vò ꞌduù ta Mbíṛì mì ndú wálá, náa à cu có gítí ndú mì gbí wáràgà mì Mbíṛì sàà gî, kpónó pomboo tí ndú gí gbí òkò tí ndoo ta ngìŋò gî. Ndú delè bè Mbe tí ndoo Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì, tí gbèe Gba mì ndoo cuki nó gî.

5 Yo tà kpêtí má ꞌdi có tí nó náa ye kpónó kèjì gí bà cu mí gbí wáràgà tí nó ji yo nó sàà kùṛo gî, go bà ꞌva mbí yo á gítí  kuu tí ye, máa, Mbíṛì táánò ꞌvala ndâ ꞌduù mì ndâ Ìzìrìyélì ta bà kaa ndú ꞌdáá gî ꞌdo Másìrì gî, káa bìndi  yí giì mìì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kpò có mì wó gî nó léé gî. 6 Mbíṛì delè si ndâ basìlì tí nó mbe bàkà i ndii muu wotí tí nó náa yí táánò je ji ndú gî nó, me sínò lá. Yí eṛe ndú ta njì wú náa à jé bà kaṛa wálá nó, bìndi  yí giì kpolo tí ndú mì gbí ꞌdíꞌdiꞌo yee tí o bà co ṛi mì Gbolò o bà waa có. 7 Yo delè ꞌví si mbí yo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Sòdómà ta Gòmórà, ta ndâ ꞌbí gbata ŋìnó dê-dê ṛègbà tí ndú nô. Ndâ ꞌduù tí nò táánò gbètèkè tí ndú tí ŋa ŋìnó náa ndâ ꞌdakò kû sì ta ndâ ka ndú ꞌdakò. Káa Mbíṛì giì doo ndú ta wu ŋìnó jé mbe mee lá dúú bà ya tí  nó, tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví ŋò ta ṛo ndú máa, bà waa có mítí ndâ mbe bàkà vò i ta wu á bìndi ku mì ndú kuu tí .

8 Ndâ vò ꞌduù tí nò kû ṛi ṛiì ká gítí ndâ vò i mbe kû si ndú ꞌví volo tí ndú ta kpéétí ndú; ndú ŋò Mbíṛì tí mbe wotí ṛo ndú tí i lá, ndú delè kû ꞌdè vò i gítí ndâ i gbíṛì. 9 Káa à kpêtí káa Mìkélè, tí gba mì ndâ basìlì mì Mbíṛì, yí táánò ꞌdè vò có gítí Gba-vò-i ta o tí nó náa ndú tò ta kponje ta yí muu ku Mòze nó lá; kòcò wó ji Gba-vò-i cuki ká énò, máa, «Mbe tí ndoo bà ꞌdè vò i ji wò!» 10 Káa ndâ ꞌduù tí nò kû go ndâ i ŋìnó náa ndú ŋò ndú ni lá nó ꞌdáá gî ká go; káa ndâ i ŋìnó náa ndú ŋò ndú ni ꞌdo tí bà ji tàmuu ndú, me ta bà koṛo có lá, go i mì ndâ nò ta muu tí ndú wálá nó, a ndâ i ŋìnó mbe kû volo ndú nô. 11 Ndú bà ŋò mítí ndú! Tacó ndú kû mèlè a ndi Kàyínò; ndú kû ṛu a ndi lókó-loko kpokèjì mì ꞌdakò tí nó tí Bàláámù táánò nó tacó bà ꞌde i gbí i; ndú a ndâ mbe kû jòò gbí có ta Mbíṛì á go i mì ꞌdakò tí nó táánò ta ṛè wó a Kórà nó, káa ndú bà mìì go yí. 12 Ndâ ꞌduù tí nò a ndâ zu ꞌduù gbí òkò tí yo ta o tí nó náa yo má kili ta bà muu yo kû zò i nô. I tí ndú a bà gbala gbí só ndâ niì ta nô ṛo ndú wálá. Ndú kû koṛo có ká gítí miṛi ndú cuki. Ndú go kùlù mù mbe kû te gbí pípìṛi ta ngo mù gbí  wálá; ndú go ndâ mû ŋìnó mbe ṛì ta o bà ṛì ndâ ꞌbí ka ndú ta bèmbílì lá; ndú go ndâ mû ŋìnó náa à ndoo ndú ta tà teè ndú gî, ndú cì ta bà  só. 13 Ndâ i-nô mì ndú kû gbo pù go pù á muu ngo mbe kû ngbàngà gbí pù. Ndú kû nò ká sàkàmàà énò, kû mà ngba ndú go ngba ndâ yii, káa Mbíṛì ꞌviindi bàndò bà dù ndú dúú bà ya tí , ù ta ndi ndú mí gbí ꞌdíꞌdiꞌo ŋìnó njíkiṛíí nó sàà gî.

14 Énòkì tí bà vô-nje só bà ꞌdòkò bà jò tí bìndi Ádàmà táánò ꞌdè-kòcò gítí ndú máa, «Yo sè tù yo! Mbe tí ndoo gí ta ndâ basìlì mì wó me mbè go mbílì tí ꞌbá 15 gí bà waa có mì ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, gí bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nó ta Mbíṛì mì ndú wálá nó, tacó ndâ vò i mì ndú náa ndú kû bàkà nó, delè tacó ndâ vò có tí nó ꞌdáá gî náa ndú ꞌdè gítí Mbíṛì nô.» 16 Ndâ ꞌduù tí nò a ndâ mbe kitiki có, ndú delè a ndâ mbe kaa có mí muu ndâ ꞌbí ꞌduù ndú a ndâ mbe kû ṛu káa ndi ndâ vò i ndú mbe nìkì ká tí ndú, ndú a ndâ mbe ngàà nje, ndú delè a ndâ mbe toṛo bàà mítí có tacó bà ꞌde i do tí ndâ ꞌduù.

Yo kpolo tí yo

17 Káa mbí yo ꞌví dù tí có tí nó náa ndâ tú mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì táánò ꞌdè ji yo nô, ndâ tó kómbe ye. 18 Kòcò ndú táánò ji yo énó máa, «Ndâ mbe kû ŋo ndâ ꞌduù, ta nèté mì ndú káa bà mòkò tàkò ndâ i muu to tí nó nó, bà oloko gí ṛo ṛi gí bà ŋo yo gbí ndâ ndòngbú sili tí nó kèjì nô.» 19 Ndú a ndâ mbe kû bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí yo; à tí ndú káa go ndâ vò i muu to tí nô; Bèṛi-mì-Mbíṛì gbí njembí ndú wálá. 20 Káa yo tí ndâ tó kómbe ye, yo ꞌví dù tí ndâ yú ꞌduù ꞌdo gbí tó bà tee njembí yo mítí Mbíṛì ta ŋa  wálá, 21 wàa yo ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì zè yo nìkì maa á kpónó si yo kû ùndi bà gì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí mbe kû ŋò yê ṛo ndâ ꞌduù gí bà je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji yo nô; 22 yo delè ꞌví ŋò yê ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû me wê-wê nô; 23 yo ꞌví ꞌvala ndâ ꞌbí  ta bà ṛa ndú ꞌdo gbí wu, wàa yo ꞌvala ndâ ꞌbí  ta bà ŋò yê ṛo ndú; káa yo ꞌví kpolo tí yo, máa, ndú ꞌví e zì ndú mítí yo lá.

À ùlù Mbíṛì

24 À ùlù Mbíṛì tí nó ta wotí bà ꞌvala yo ꞌdo tí ndâ vò i á tí wó, tí mbe ya ta yo gí gbí ngba wó tí ndâ yê ta vò i mì yo wálá ta pétékè tàkòcò yo nô; 25 à ùlù gbèe Mbíṛì tí nó tí mbe ꞌvala yo ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe tí ndoo nó. Yí a ngbaꞌo, yí a gbolò gba, yí a mbe to tí nô, yí delè a mbe wotí, yí sàà kuu tí  á kùṛo bà suu to tí nô, yí kpónó kuu tí , yí delè bà dù ká kpòò ya tí ! Go-i-tí-nò.

Có Kóó

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Wáràgà gítí bá ꞌdè gbí

CÓ KÓÓ

mì Jézù ji Jòvánì

1

Ndâ có gbí wáràgà tí nô

1 Ŋìnó a wáràgà gítí bá ꞌdé gbí có kóó mí Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, náa Mbíṛì tuu ta yí tí Jézù gí bà tùbà ndâ i ŋìnó á kèjì gí bà bàkà tí kpónó-kpónó nó á ji ndâ bòò mì wó tí Mbíṛì. Bìndi-Mbíṛì giì tuu basìlì mì Mbíṛì gí bà ꞌdè gbí có kóó tí nò ji bòò mì wó Jòvánì, 2 tí mbe ꞌdè yúcó gítí có mì Mbíṛì, delè tí mbe ꞌdè yúcó gítí có mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, ta ndâ i ŋìnó náa yí ŋò ndú ta ṛo wó nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 3 Mbe ꞌdeke ndâ có mì Mbíṛì nó ji ndâ ꞌduù a mbe tó pá. Ndâ ꞌduù ŋìnó delè mbe ꞌdi ndâ có mì Mbíṛì nó, bìndi  ndú giì kpolo tí ndâ có tí nó mí gbí njembí ndú a ndâ mbe tó pá, tacó o bà bàkà tí mì ndâ i tí nò dooko gî.

Jòvánì ꞌvee ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì tí ndâ bàndò vô-nje só

4 Ŋìnó a ye tí Jòvánì ká kû cú wáràgà tí nó ji yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛe mì Bìndi-Mbíṛì tí ndâ bàndò vô-nje só gbí ndâ to Ásìyà: Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tí nó náa yí kpónó kuu tí , yí sàà ká kuu tí , yí delè wúnò kèjì nó máa, yí ꞌví bàkà nambeè mì wó ji yo, yí delè ꞌví si yo ꞌví dú ta ꞌdê njembí yo. Ye kû ꞌdeke tí ye ji ndâ bèṛi tí nó vô-nje só mbe se mí kùṛo Mbíṛì pí jàlàmbà mì wó nó máa, ndú bàkà nambeè mì ndú ji yo, ndú delè ꞌví si yo ꞌví dù ta tó njembí yo. 5 Ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí mbe ꞌdè yúcó gítí Mbíṛì ta njembí wó gbaànjé, tí kpédélé ꞌduù mbe ꞌvala ndí wó ꞌdo gbí muu ꞌdú wó, tí ꞌduù tí nó mbe kû zogo ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó nó, máa, yí ꞌví bàkà nambeè ji yo, yí delè ꞌví si yo ꞌví dù ta ꞌdê njembí yo. À ùlù yí tí mbe zè ndoo nìkì maa, delè tí mbe njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí ndâ vò i mì ndoo ta bà caka ndâ vò i mì ndoo ta mbelè wó. 6 Yí delè giì bàkà ndoo tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì, tí ndâ bu-Mbíṛì mì Mbíṛì mì wó tí Bu wó. À ùlù Jézù tí gba tí to tí nó á kpòò ya tí ! Go-i-tí-nò.

7 Yo kpolo tí yo máa yí kpónó-kpónó kèjì co gbí kùlù mù. Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà ŋò bà gì yí ta ṛo ndú gî. Ndâ ꞌduù tí nò táánò mbe cu yí ta ꞌdoò nó, ta ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî bà nì nikalaká ta ngo-ṛo tà ṛo ndú tacó tí wó. Ŋìnò a yúcó! Go-i-tí-nò.

8 Kòcò Mbe tí ndoo tí Mbíṛì énó máa; «Ye tí Mbíṛì a kpédélé i, ye delè a ndòngbú i. Ye kpónó kuu tí , ye táánò sàà kuu tí , ye delè wúnò kèjì. Ye a mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî.»

Jòvánì ŋò Bìndi-Mbíṛì go i gbí ṛiì nô

9 Ŋìnó a ye tí Jòvánì tí náꞌvindí yo, náa ndoo ta ndoo gbí mbugo, ndoo ta ndoo a ndâ bòò-gba mì Mbíṛì, ndoo ta ndoo delè gbí bà zèè njembí ndoo gbí bà kònò séꞌi ta ṛè mì Jézù. Àá táánò ya ta ye gí gbí zàà tí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo náa à kû nì mítí  a Pátìmòsì, á muu bà ma có mì Mbíṛì, delè muu bà ꞌdè yúcó gítí Bìndi-Mbíṛì. 10 À ta o tí nò a Ṛi bà tègàṛà ṛè Mbíṛì, bìndi  Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì gì gí muu ye. Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có kapí ye ta kòcò wó ngéé gí yaà go gbí mòngò nô. 11 Kòcò ꞌduù tí nò kû ꞌdè có ji ye énó máa, «Cu ndâ i tí no náa wò kèjì gí bà ŋò ndú no mí gbí wáràgà, wàa wò ꞌví tuu ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí ndâ gbata vô-nje só gbí to Ásìyà Éfàsù, Sìmírínà, Pèrègàmúmù, Tìyàtírà, Sàràdísì, Fìlàdélífìyà ta Làwòdésìyà.»

12 Ye mâ giì ꞌvìsì tí ye tacó bà bà ŋò ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdè có ji ye nò, ye giì ŋò a ndâ i náa à kû sè kùpò mí nje ndú vô-nje só, náa à bàkà ndú ꞌdo tí dâꞌbì. 13 Bìndi  ye giì ŋò ꞌbí i go ꞌduù nó, yuu njà bòngo wùrù-wùrù yee tí ngìì-ngíí kò wó to, bìndi  yí giì eṛe gbímbí wó ta wúꞌdè dâꞌbì, kû ṛò tíyò gbí òkò ndâ i bà seke kùpò tí nò. 14 Se muu wó ce go ꞌvì ꞌbì. Njì ṛo wó kû zìì go ngba wu. 15 Ndâ kpázà kò wó tí to go ngbàṛà mbe ꞌdo tà wu náa à toṛo bètí ꞌdo tí  gî, bìndi  gbí kòcò wó go wo ngo tí cùù-cùù. 16 Yí giì zèè mì ꞌbì wó ŋìnó gbí kùꞌbì nó a ndâ yii vô-nje só. Njà sìzò ta nje  sósòꞌô kû giì co ꞌdo gbí nje wó gí sè. Bìndi  gbí ṛo wó kû giì tòngbaà go bà tòngbaà mì ṛi ta ṛi gbúrú. 17 Ye mâ giì ŋò yí, ye giì ꞌva tí ye to kùṛo wó tí mê ye. Yí bà-i-nò giì tee ꞌbì wó ŋìnó gbí kùꞌbì nó mítí ye, bìndi  yí giì ꞌdè có ji ye énó máa, «Cì gúku lá! Ye a ṛèngbó ndâ i, ye delè a ndòngbú ndâ i. 18 Ye kpónó a wu ye, ye táánò cì gî, káa ye kpónó ꞌvala ndi ye ꞌdo gbí ku gî. Ye bà ci ndi ye kákáꞌi wálá. Wotí bá cì ndâ i a i ꞌbì ye. Wotí bà njaanga, ta bà nè njekèjì ꞌbá mì ndâ ku a i ꞌbì ye.»

19 ꞌDuù tí nò giì ꞌdè có ji ye máa, «Cu ndâ i ŋìnó náa wò ŋò kpónó nó, ta ndâ i ŋìnó kèjì gí bà bàkà tí nó mí to. 20 Káa à má gítí gbí có kóó gítí ndâ yii tí nó vô-nje só, náa wò ŋò ndú kpátù ꞌbì ye ŋìnó gbí kùꞌbì, ta ndâ i bà seke ndâ kùpò tí nó náa a bàkà ꞌdo tí dâꞌbì náa wò ŋò nó, ndâ yii tí nó vô-nje só nó a ndâ basìlì mì ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mítí ndâ bàndò vô-nje só gbí to Ásìyà nô. Bìndi  ndâ i bà seke ndâ kùpò tí nó vô-nje só nó a ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili mítí ndâ bàndò vô-nje só gbí to Ásìyà nô.»

2

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Éfàsù

1 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Éfàsù nô. ꞌDè có ji yí, máa, kòcò ye tí ꞌduù tí nó mbe kû zèè ndâ yii vô-nje só mí kpátù ꞌbì wó ŋìnó gbí kùꞌbì, mbe kû nò nó gbí òkò ndâ i bà seke ndâ kùpò tí nó vô-nje só náa à bàkà ndú ꞌdo tí ndâ dâꞌbì nó, máa, 2 ‹Ye ŋò ndâ nèté mì lo ni gî, ye ŋò bà ka wuꞌo mì lo ni gî, ye ŋò bà zèè njembí lo ta kôndi o tí nó gî. Ye ŋò ni gî maa, có mì lo bà toko ta có mì ndâ vò ꞌduù wálá; ye delè giì ŋò ni gî máa, wò tala ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà tí ndú tí ndâ mbe ma có mì Mbíṛì nó, káa wò giì ꞌde ndú tí ndâ mbe ꞌvéṛè gî. 3 Ye ŋò ni gî máa wò kû kònò séꞌi gbí mbugo muu ye, káa wò jee tàkò ye mí to lá.

4 « ‹Káa có mì ye gítí lo a ŋìnó maa, wò kpónó zè ye nìkì go kpédélé bà zè ye mì lo táánò nó lá. 5 Koṛo muu lo gítí tà kpalà to tí nó náa wò pasuluku á ꞌdo tí  nó gi! ꞌVìsì muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo gî, wàa wò ꞌví bàkà ndâ kpédélé nèté mì lo táánò nô. Wò má ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo lá, ye kpónó-kpónó bà gì gí mì lo kà, bìndi  ye bà ja i bà sè kùpò mì lo ꞌdo tí bàndò mì wó gî. 6 Káa tó i mì lo a ŋìnô: Wò kû sogo ndâ ŋa cè bà bàkà i mì ndâ ꞌduù mì ꞌdakò tí nó tí Nìkòláwù nó jé ká go bà sogo ndú mì ye.

7 « ‹Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, si yí ꞌví ꞌdi có tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kû ꞌdè ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì máa, ye bà kù ndo ŋa mû tí nó mbe kû je ꞌválá á gbí njí mì Mbíṛì nó tí i-zó-zò ji ꞌduù ŋìnó mbe kpò muu vò i gî, nô.› »

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Sìmírínà

8 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Sìmírínà. ꞌDè có ji yí, máa, ŋìnó a kòcò ye tí ꞌduù tí nó tí ṛèngbó ndâ i, delè tí ndòngbú ndâ i nô, ꞌduù tí nó táánò mbe cì gî, káa yí giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî nô. 9 ‹Ye ŋò mbugo tí lo ni gî, ye delè giì ŋò ndâ i-yê tí nó, náa à kû me mítí lo nó gî. Kpêtí ká énò wò me mbe yê kùṛo Mbíṛì lá! Ye ꞌdi ndâ vò có tí nó náa ndâ ꞌduù tí nó mbe kû bàkà tí ndú máa ndâ yì a ndâ Jùdéyà tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì nó, kû ꞌdè gítí lo nó gî. Ndâ ꞌduù tí nò me ndâ Jùdéyà lá; ndú a ndâ vò ꞌduù sínò mbe kili ta ṛè mì Gba-vò-i. 10 Wò ꞌví cì gúku tí ndâ vò i tí nó kèjì gítí lo nó lá. Wò ꞌví te mí gbí muu lo maa, ꞌduù mì Gba-vò-i wúnò bà kaa ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí yo mí gbí zàà, tacó bà ŋò muu yo. Yo kèjì gí bà mbu ji bà mèèkèꞌi tí yo ta sìlì muuꞌbì. Káa yo ꞌví tee njembí yo gbí ndâ vò o tí nò mítí ye, à kpêtí má bà ziki yo ká ziki; bìndi  ye bà je ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó ji yo gî.

11 « ‹Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, yí ꞌví sè tù wó gítí có tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kû ꞌdè ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô. Ndâ mbe kpo muu vò i gí bà cì ꞌvìlì só wálá.› »

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Pèrègàmúmù

12 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Pèrègàmúmù. ꞌDè có ji yí máa, kòcò ye tí ꞌduù tí nó náa ndâ tì njà sìzò mí wó só zì ká zì nó, 13 máa, ‹Ye ŋò ni gî, máa, wò kû ꞌvala gbí gbata tí nó náa Gba-vò-i gèè bè wó mí muu ndâ ꞌduù me mbè gbí  gî nô. Káa, ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, wò ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí yúcó lá. Kpêtí ta o tí nó táánò náa à zi ta ꞌdakò tí nó tí Ándìpàsì, mbe cì ta njembí wó gbaànjé muu ye mí gbí njì ṛo yo gbí gbata tí nó tí bàndò bà te jàlàmbà mì Gba-vò-i nó, wò jé ꞌboo ye lá.

14 « ‹Káa ndâ có gbí muu ye gítí lo me mbè: Ndâ ꞌbí ꞌduù mì lo kà kû ṛu a ndi kpokèjì mì ꞌdakò tí nó táánò ta ṛè wó a Bàláámù, náa yí tùbà ji Bàlákì tí gbolò gba mì ndâ ꞌduù Móbù máa, yí volo ta muu ndâ ꞌviì kòtí Ìzìrìyélì, máa ndú zò i-cí-ci náa à bàkà ji ndâ sú mbíṛì, wàa ndú delè ꞌví tèṛì gbí bè kpâ-sili sàkàmàà nô. 15 Ndâ ꞌbí ꞌduù mì lo kà delè kû tè a i gí tàkò có mì ꞌdakò tí nó tí Nìkòláwù nô. 16 ꞌVìsì muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo. Wò má ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo lá, ye bà gì kpónó-kpónó gí bà gò ndâ ꞌduù tí nò ta njà sìzò tí nó gbí nje ye nô.

17 « ‹ꞌDuù ŋìnó ta tù bà ꞌdi có kuu tí muu wó nó ꞌví ꞌdi có mì Bèṛi náa yí kû ꞌdè ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô. Ye bà je i-zó-zò tí nó tí mánà náa Mbíṛì ngùù tí i-zó-zò ji ꞌduù ŋìnó mbe kpò muu ndâ vò i gî nô. Ye delè bà je ó duù náa à cu ngú ṛè mítí , náa à ꞌdi ṛè tí nò káa ꞌduù tí nò náa ye bà je ó duù tí nò ji yí nô.› »

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Tìyàtírà

18 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Tìyàtírà. ꞌDè có ji yí, máa, ŋìnó a kòcò ye tí ꞌViì-mì-Mbíṛì, tí ꞌduù tí nó náa njì ṛo wó kû zìì go ngba wu, bìndi  ndâ kpázà kò wó tí to kû tòngbaà go ngbàṛà tà wu nó ká nô. Kòcò ye ji yí máa, 19 ‹Ye ŋò ndâ nèté mì lo ni gî, ye ŋò tó bà zè ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì mì lo ni gî. Ye ŋò bà tee njembí lo mítí Mbíṛì ni gî, ye ŋò bà konì ndâ ꞌduù mì lo ni gî, ye ŋò ŋa kôndi bà zèè njembí lo ni gî, ye delè ŋò ni gî, máa, wò kpónó kû bàkà nèté tí kpoò ndii kpédélé ŋìnó sàà á kùṛo nó gî.

20 « ‹Káa có mì ye ta wò kuu tí : Wò kû si niì tí nó tí Jèzàbélà, mbe kû bàkà tí wó tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, káa yí kû volo muu ndâ bòò mì ye ta bà nìbà bà tèṛì gbí bè-kpâ-sili sàkàmàà, ta bà zò ndâ i ŋìnó náa à bàkà ji ndâ sú mbíṛì nô. 21 Ye je o ji Jèzàbélà, máa, yí ꞌvìsì muu wó ꞌdo tí ndâ ŋa vò kpokèjì bà ꞌvala ndò tí nò. Káa yí biya bà ꞌvìsì muu wó gî. 22 À má énò, ye kpónó bà te ꞌbí ŋa gbolò nòꞌo mbe si yí ꞌví dù tí sì; bìndi  ndâ ꞌdakò tí nó ꞌdáá gî mbe zi ngbà ta yí nó bà dù gbí gbolò mbugo, sè  káa ŋìnó ndú má ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gî. 23 Ye delè bà si ku ꞌví ziki ndâ ꞌviì mì wó mbe tè gí tàkò có mì wó nò ꞌdáá gî, tacó wàa, ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ye a mbe ŋò ndâ kóṛó-koṛo có gbí muu ndâ ꞌduù, ta ndâ có gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Ye delè a mbe ko mboo nèté mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌvii ta nèté mì ndú.

24 « ‹Káa à má gítí sè yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó gbí gbata Tìyàtírà mbe tè gí tàkò có mì Jèzàbélà lá no, yo tí ndâ mbe tala có tí nó náa ndâ ꞌbí ꞌduù nì mítí  a «Có kóó mì Gba-vò-i» nó lá nó, có mì ye ta yo wálá. 25 Káa, yo ꞌví zèè kpokèjì mì yúcó tí kpoò yee tí o bà gì ye. 26 Ye bàkà ndâ ꞌduù ŋìnó mbe zèè có mì ye kácá-kácá, mbe kû bàkà go có mì ye yee tí ndòngbú  nó, tí ndâ mbe zogo ndâ ŋa ndâ ꞌduù me mbè. 27 Ye bà je wotí bà kpolo tí ndâ ꞌduù ji ndú go wotí tí nó náa Bu ye je ji ye nô. Mû-kóṛó-gba mì ndú bà dù a ꞌvókó liì. Ndú bà kiꞌviki ndâ mbe kpò có ta ꞌvókó liì tí nò go bà uuku gbí ndâ putú káṛà ŋìnó mbe baṛaka gî nó mì muu-káṛà. 28 Ye delè bà si ndú ꞌví tòngbaà go bà tòngbaà mì dôngú.

29 « ‹Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, si yí ꞌví ꞌdi có tí náa Bèṛi kû ꞌdè ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì, nô.› »

3

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Sàràdísì

1 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbì gbata Sàràdísì. ꞌDè có ji yí, máa, kòcò ye tí ꞌduù tí nó mbe kû zèè ndâ bèṛi vô-nje só, ta ndâ yii vô-nje só nó, énó máa, ‹Ye ŋò ndâ nèté mì lo gî. Ṛè lo kû wu go ṛè wu ꞌduù, káa à duu wò gî, si bú lo mí sè. 2 Ziya ꞌdo tí ṛì, wàa wò ꞌví je wotí ji séꞌi tí nó mbe dooko ta ku gî nó, tacó ye ꞌde nèté mì lo kùṛo Mbíṛì mì ye ta bà lê ká tí . 3 À má énò, koṛo muu lo gítí có tí nó táánò náa à ꞌdè ji wò káa wó giì ꞌdi gî nó, wàa wò ꞌví ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo. Wò má ziya ꞌdo tí ṛì lá, ye bà gì gítí lo go bà gì mbe ngbà, wò bà ŋò o bà yee ye tí lo wálá. 4 Kpêtí ká énò, sè gbí ndáá ꞌduù ŋìnó mbe gbètèkè bòngo mì ndú ta bètí lá nó ká kpòò kuu mì yo gbí gbata Sàràdísì kà; ze bà nò nó ta ndú ta ó bòngo tí ze, tacó ndú ꞌvii tí ndâ mbe nò nó ta ye gî. 5 Ye bà yuu ó bòngo ji ꞌduù ŋìnó mbe kpò muu vò i gî nô, ye delè bà toṛo ṛè wó ꞌdo gbí wáràgà mì ndâ ꞌválá wálá; ye bà ꞌdè yúcó ta ṛè wó mí kùṛo Bu ye, ye delè bà ꞌdè yúcó ta ṛè wó mí kùṛo ndâ basìlì mì Bu ye.

6 « ‹Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, yí ꞌví sè tù wó gítí có tí nó náa Bèṛi kû ꞌdè ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô.› »

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Fìlàdélífìyà

7 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Fìlàdélífìyà. ꞌDè có ji yí, máa, ŋìnó a kòcò ye tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa yí mò gí mì wó tí Mbíṛì gî nô, tí cèe mbe ꞌdè yúcó, tí ꞌduù tí nó náa ndâ i-ꞌbá mì Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî a i kpátù ꞌbì wó nô; ye má ùnje gítí i gî, mbe ndii muu có mì ye wálá, ye delè má biya i gî, mbe ꞌvìsì kòcò ye wálá. Kòcò ye ji yí énó máa, 8 ‹Ye ŋò ndâ nèté mì lo gî. Ye kpónó da kèjì bà gì gí ꞌbá mì ye ngàkàà ji wò gî; ꞌbí ꞌduù mbe da kpeṛè mítí kpokèjì tí nò wálá. Ye ŋò ni gî máa, wotí mì lo me njíꞌdí, káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, wò kû kpolo tí có mì ye, wò delè jé ꞌboo ṛè ye lá. 9 Te mí gbí muu lo máa, à má gítí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Gba-vò-i, tí ndâ mbe ꞌvéṛè tí nó mbe kû bàkà tí ndú máa ndâ yì lá a ndâ Jùdéyà káa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ye bà bàkà ndú ꞌví ìṛì ta muungbó ndú ya gí bà zèè kò lo. Tacó wàa, ndú ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ye zè wò nìkì ma. 10 Ye bà kpolo tí lo gbí ŋa mbugo tí nó kèjì gí bà tè ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî tacó bá ŋò muu ndú nó, tacó wò kpolo tí có mì ye ta njembí lo gbaànjé. 11 Ye kèjì kpónó-kpónó; zèè káa jáá kpokèjì tí nó kpónó kò lo nò, tacó wàa, à ꞌví ko ta mboo nèté mì lo ji wò. 12 Ye bà bàkà ꞌduù ŋìnó mbe kpo muu vò i gî nó tí gba-ꞌbá tí ꞌbá-Mbíṛì mì Mbíṛì mì ye ngbé. Ye bà cu ṛè Mbíṛì mì ye ta ṛè gbata mì Mbíṛì, tí ngú Jèrùzàlémè tí nó bà gì ꞌdo mì Mbíṛì á gbíṛì gí muu to tí nó nó mítí ꞌduù tí nò, ye delè bà cu ngú ṛè ye mítí ꞌduù tí nò.

13 « ‹ꞌDuù ŋìnó ta tù bà ꞌdi có kuu tí muu wó nó, si yí ꞌví ꞌdi có mì Bèṛi náa yí kû ꞌde ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô.› »

Có ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì á gbí to Làwòdésìyà

14 «Cu wáràgà ji basìlì mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì gbí gbata Làwòdésìyà. ꞌDè có ji yí, máa, ŋìnó a kòcò ye tí Go-i-tí-nò, tí ꞌduù tí nó ta có mì wó ká gbaànjé, tí cèe yúcó, tí ṛèngbó ndâ i tí nó náa Mbíṛì suu ndú ꞌdáá gî nô, máa,

15 ‹Ye ŋò ndâ nèté mì lo gî. Cèṛéṛé nèté tí lo wálá, wò delè me gbàꞌdá ká lá. Cèṛéṛé nèté kùtàá má tí lo wálá, wàa wò ꞌví dù tí gbàꞌdá, à nìkì ma. 16 Káa cèṛéṛé nèté tí lo wálá, káa wò delè me gbàꞌdá ká lá. Wò a ŋa ꞌduù ŋìnó ta gbí dìì lo gítí nèté ká máákàꞌi énô, tacó énò, ye bà mò wò ꞌdo nje nèté mì ye gî. 17 Tacó wò kû wu gbí tí lo, máa wò a mbe da i, ndâ i mì lo ma, wò ꞌdeke tí lo lá. Káa wò ŋò ni lá máa, i gbí lo wálá, ta yê ṛo lo tí yê, tí mbe sú ṛo mbe kû nò ta só kùṛo Mbíṛì. 18 À má énò, ye kû kpo-gbí-tà-tù lo máa, wò sì dâꞌbì ŋìnó tí cèe dâꞌbì ta bètí gbí  wálá nó ꞌdo mì ye, tacó wàa wò ꞌví dù tí  tí mbe i. Wò delè ꞌví sì ó bòngo ꞌdo mì ye, tacó bà ngùù ta só lo ꞌdo tí nô, wàa wò ꞌví sì yeè ꞌdo mì ye á gítí ṛo lo, tacó wò ꞌví zeke ta o.

19 « ‹Ye a mbe kû je muu ji ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî náa ye zè ndú nìkì maa nô. À má énò, ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí ndâ vò i mì lo ta njembí lo gbaànjé. 20 Sè tù lo! Ye kpónó kû ṛò tíyò njekèjì, kû ku njekèjì. ꞌDuù ŋìnó mbe ꞌdi kòcò ye, bìndi  yí ꞌví njaanga njekèjì ji ye nó, ye bà ṛì gí tàꞌi mì wò, bìndi  ze bà zò i ta yí. 21 Ye bà je wotí bà ki tí pí jàlàmbà mì ye ji ꞌduù ŋìnó mbe kpò muu vò i gî nó, á go ŋìnó náa ye táánò kpò muu vò i gî, káa ze kpónó kû ki tí pí jàlàmbà mì Bu ye ta yí nô.

22 « ‹Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, si yí ꞌví ꞌdi có tí nó náa Bèṛi kû ꞌdè ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nô.› »

4

Jòvánì ꞌdi kòcò ndâ ꞌduù kû ùlù Mbíṛì gbí ṛiì

1 Ye mâ giì zekeꞌo gí yaà, ye giì ŋò njekèjì njaanga tí gbíṛì, bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù tí nó náa ye ꞌdi sàà kùṛo gî nó kû ꞌdè có ji ye ta gbí kòcò wó go gbí mòngò nó, máa, «Yèè ndi lo gàà gí yaà, wàa ye ꞌví tùbà ndâ i tí nó kèjì gí bà bàkà tí á bìndi ŋìnó nó ji wò.» 2-3 Ngé bìndi bà ꞌdi kòcò ꞌduù tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ye, bìndi  ye giì ŋò jàlàmbà gbíṛì ta ꞌduù ta gbíṛo wó kû tòngbaà go meeꞌi nó kû ki tí wó pí . Ye giì ŋò koge ta ndíví wó bèè go ꞌdo kpâ nó jèlè tí wó ꞌdee jàlàmbà tí nò gî. 4 Ye giì ŋò ndâ ꞌbí jàlàmbà ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô náa à paka ndú ꞌdee kpédélé ŋìnó gî, ta ndâ kpo ꞌduù ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe yuu ndâ nja-njà ó bòngo, ta ndâ tàgíyà náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì ta ndi tí muu ndú, kû ki tí ndú pí ndâ jàlàmbà tí nò ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô nô. 5 Ye giì ŋò mù kû ì ꞌdo tí jàlàmbà tí nò gbí uù nô, ye delè giì ꞌdi gbí bà baṛaka i mì ngbàngbàṛì ꞌdo kà. Ye giì ŋò ndâ kùpò vô-nje só ta wu kû zìì nje ndú tí ndâ bìndi ndâ bèṛi mì Mbíṛì vô-nje só kùṛo jàlàmbà tí nò. 6 Bìndi  ye giì ŋò ꞌbí i go kàpá ta ṛo ngo gbí pù  ngbaṛanga láŋí-láŋí-láŋí kùṛo jàlàmbà tí nô.

Ndâ ꞌbí ŋa i nàꞌô go ndâ nò nó, ta ṛo ndú yè kùṛo ndú ta kapí ndú gî, giì paka ꞌdee jàlàmbà tí nò gbí uù nò gî. 7 Kpédélé i gbí òkò tí ndâ i tí nò nàꞌô nò go siingiì nô, ꞌbí  giì je a kózò tí dì mòꞌdú, bà taꞌô ŋìnó giì je a gbíṛo ꞌduù mítí wó, bà nàꞌô ŋìnó giì je a kózò tí gàànà mbe kû o gbí pípìṛi. 8 Gbèe i gbí òkò tí ndâ i tí nò nàꞌô mbe kû ꞌvala nò, kù a ndâ mbî vô-nje gbaànjé, ta ndâ njì ṛo wó yè gbí ndâ mbî wó nò ꞌdáá gî co sè, có tàꞌi. Nèté mì ndú a bà dù kû ùlù Mbíṛì too yé, ta ṛi, máa,

«Tó ꞌduù, Tó ꞌduù,

Mbe tí ze tí Mbíṛì mì ze tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî

a Tó ꞌduù. Yí táánò sàà kuu tí ,

yí kpónó kuu tí , yí delè kèjì!»

9 Ta o tí nó náa ndâ i tí nó nàꞌô go ndâ nò nó má kû ùlù, ta ba te duù, ta bà ꞌdè nìkì maa ji ꞌduù tí nó mbe kû ꞌvala ká dúú bà ya tí  mbe kû ki tí wó pí jàlàmbà nó, 10 ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe kû ki tí ndú pí ndâ jàlàmbà tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe jèlè yí ꞌdee gî nó, kû oloko ꞌdo pí ndâ jàlàmbà mì ndú gí to kùṛo ꞌduù tí nó pí jàlàmbà mbe kû ꞌvala ká dúú bà ya tí  nó, kû te duù mítí wó ta bà jaka ndâ tàgíyà mì ndú ꞌdo tí muu ndú kaa mí kùṛo wó kû ꞌdeke ta tí ndú ji yí máa,

11 «Ákoo Mbe tí ze tí Mbíṛì mì ze;

wò ꞌvii tí ꞌduù bà ùlù gî,

wò ꞌvii tí ꞌduù bà tègàṛà wò gî,

wò ꞌvii tí ꞌduù bà je gba ji wò gî,

tacó a wò táánò ká suu ndâ i ꞌdáá gî;

ndâ i ꞌdáá gî kû dù ꞌdo gbí có mì lo.»

5

Ndâ wáràgà ta ꞌViì-rómbo

1 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌdakò tí nó mbe ki tí wó pí jàlàmbà nó zèè wáràgà náa à cu i co gbí , delè có kapí , náa à nanaka nje  ta sù tí ndâ bàndò vô-nje só mí ꞌbì wó ŋìnó tí kùꞌbì. 2 Ye delè giì ŋò ꞌbí basìlì ta wotí tí wó kû ꞌvee ꞌvé ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «A ꞌdi ká ꞌvii tí mbe jaka ndâ sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nó nó gî, wàa yí ꞌví ꞌdeke ?» 3 Káa gbèe ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdo gbíṛì, wàlà mbe ꞌdo muu to tí nó, wàlà mbe ꞌdo tà to tí nó, ta wotí bà njaanga nje wáràgà tí nò tí wó wàa yí ꞌví ꞌdeke  nò, wálá. 4 Bìndi  ye giì wa tàṛo ye ngé ndo gî, tacó gbèe ꞌduù mbe ꞌvii tí mbe njaanga nje wáràgà tí nò tí wó wàa yí ꞌví ꞌdeke  nò wálá.

5 Káa ꞌbí kpo ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô nò giì yìì ye, máa, «Wa gbí lá. Ŋò nô; ꞌbí Siingiì mbe ꞌdo kòtí Júdàà, tí ꞌviì-gù Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, mbe kpò nje vò i gî nó, bà aaka ndâ sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò tí ndâ bàndò vô-nje só nó wàa  yí ꞌví ꞌdeke wáràgà tí nò gî.»

6 Ye mâ giì zekeꞌo gbí òkò tí ndâ jàlàmbà ta ndâ nò tí nó nàꞌô nó, ta ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe se jàlàmbà ꞌdee gî nó, ye giì ŋò ꞌViì-rómbo kû ṛò tíyò gbí uù goòlá à zi yí gî nó ta ndâ ꞌde vô-nje só, giì je ndâ ṛo vô-nje só tí muu wó; ndâ ṛo tí nò vô-nje só tí muu wó nò a ndâ bèṛi tí nó vô-nje só náa yí tuu ndú cee muu to tí nó ꞌdáá gî nô. 7 ꞌViì-rómbo giì ya gí kùṛo, bìndi  yí giì te wáràgà tí nó náa ꞌduù tí nó mbe kû ki tí wó pí jàlàmbà nó zèè mí ꞌbì wó ŋìnó tí kùꞌbì nô. 8 ꞌViì-rómbo mâ giì te wáràgà tí nò gî, ndâ nò tí nó nàꞌô ta ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe se jàlàmbà ꞌdee gî nó, giì kucuku muungbó ndú ꞌdáá gî mí to kùṛo wó, ta ndâ kùndi, ta ndâ káꞌi bà gbo ngûwu dì náa à me ꞌdo tí dâꞌbì, tí ndâ i bà ꞌdeke tí ndâ mbe kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ji Mbíṛì, á ꞌbì ndú, 9 kû cè ta ngú cè máa,

«Wò ꞌvii tí mbe te wáràgà,

wàa wò ꞌví aaka ndâ sù ꞌdo nje  gî nò gî,

tacó à waa táánò a mbelè lo

tí i bà sì muu ndâ ŋa ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé muu to tí nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî ji Mbíṛì.

10 Mbelè lo bàkà ndâ ꞌduù tí ndâ bòò-gba mì Mbíṛì gî,

mbelè lo bàkà ndâ ꞌduù tí ndâ bu-Mbíṛì mì Mbíṛì gî,

mbelè lo delè bà bàkà ndâ ꞌduù tí ndâ gba muu to tí nó gî.»

11 Káa si ye kû zeke ndâ i tí nò, ye giì ŋò ndâ basìlì me mbè go tùmèṛè tì jèlè ndâ nò tí nò nàꞌô, ta ndâ kpo ꞌduù tí nò ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe se jàlàmbà ꞌdee gbóó gî nô, ye giì ꞌdi kòcò ndâ basìlì tí nò 12 kû cè cè ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa,

«ꞌViì-rómbo tí nó náa àá táánò zi yí nó

ꞌvii tí ꞌduù bà je gba, ta ndâ kpo-kpò i, ji yí gî,

yí ꞌvii tí ꞌduù bà je bà ꞌdi gbí-o, ta wotí, ji yí gî,

yí ꞌvii tí ꞌduù bà te duù mítí wó gî,

yí ꞌvii tí ꞌduù bà ùlù yí gî,

yí ꞌvii tí ꞌduù bà tègàṛà yí gî.»

13 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ndâ i mbe kû ꞌvala tà ngo ꞌdáá gî, ta ndâ i mbe kû ꞌvala gbíṛì, ta ndâ i mbe kû muu to tí nó ꞌdáá gî, ta ndâ i mbe kû ꞌvala tà to ꞌdáá gî kû ꞌdè có, máa, «À ùlù ꞌduù tí nó mbe kû ki tí wó pí jàlàmbà nô, à delè ꞌví ùlù ꞌViì-rómbo, à te duù mítí ndú, à ùlù ndú á tí ndâ mbe to tí nó á kpòò ya tí !»

14 Bìndi  ndâ nò tí nó nàꞌô nó giì ꞌdè có, máa, «Go-i-tí-nò.» Ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô nó giì kucuku muungbó ndú mí to, kû ùlù Mbíṛì.

6

Ndâ sù bà nanaka ta nje wáràgà

1 Ye bà-i-nò giì ŋo ꞌViì-rómbo-mì-Mbíṛì aa kpédélé sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò nó ꞌdo tí  gî. Bìndi  ꞌbí nò gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ nò tí nó nàꞌô mbe kû dù á kùṛo jàlàmbà nó giì tèꞌé ta gbí kòcò wó kû baṛaka to go i mi ngbàngbàṛì nó, máa, «Gì !» 2 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌduù ta ganda ꞌbì wó pí ó jùwádì yee gî. Àá bà-i-nò giì te tàgíyà-gba mítí muu wó, bìndi  yí giì ya tí mbe kpò muu ndâ mbe kpò ndâ ndú.

3 ꞌViì-rómbo mâ giì ja ꞌbí sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò tí ꞌbí bàndò nò gî, ye kákáꞌi giì ꞌdi kòcò ꞌbí nò gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ nò tí nó nàꞌô no kû tèꞌé, máa, «Gì !» 4 Ye mà giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌduù pí ꞌbí jùwádì mbe bi ngbèè énô yee gî. Àá giì je njà sìzò ji yí, bìndi  à giì je wotí bà ŋònòkò muu ndâ ꞌduù, tacó wàa ndú ꞌví ziki tí ndú gbí òkò tí ndú, ji yí.

5 ꞌViì-rómbo mâ giì aaka bà taꞌô sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò nó gî, ye giì ꞌdi kòcò bà taꞌô nò ꞌdo gbí òkò tí ndâ nò tí nó nàꞌô mbe kû ṛò tíyò kùṛo jàlàmbà nó kû tèꞌé ta kòcò wó ngéé gí yaà máa, «Gì !» Ye bà-i-nò ngé giì ŋò ꞌduù zèè i bà ꞌvii i mí ꞌbì wó pí béé-bèè jùwádì yee gî. 6 Bìndi  ye giì ꞌdi i go kòcò ꞌduù nó kû ꞌdè có gbí òkò tí ndâ nò tí nò nàꞌô nò, máa, «ꞌVii ꞌvisî ꞌdo tí gémè gbaànjé gí tàkò nèté mì gbèe ṛi, bìndi  wò ꞌví ꞌvii ꞌvisî ꞌdo tí ngaa taꞌô gí tàkò nèté mì gbèe ṛi, káa wò ꞌví gàà tí bàà lá, wo delè ꞌví gàà tí nèbítì lá.»

7 ꞌViì-rómbo mâ giì aa bà nàꞌô sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò nó gî, ye giì ꞌdi kòcò bà nàꞌô nò ꞌdo gbí òkò tí ndâ nò tí nó nàꞌô mbe kû ṛò tíyò kùṛo jàlàmbà nó kû tèꞌé ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Gì !» 8 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí túmbúzù jùwádì ta ṛè ꞌduù tí nó mbe kû o yí nó a Ku, ta Gùù mì ndâ ku kû ṛu ndi wó; bìndi  àá giì njèè gbí to tí nó nàꞌô, bìndi  àá giì je wotí bà ziki ndâ ꞌduù gbí kacì  gbaànjé ji ndú ta sìzò, ta làngàwìṛí, ta ndâ tende ŋa nòꞌo, ta ndâ gbù kàzà muu to tí nô.

9 ꞌViì-rómbo mâ giì aa bà vô sù ꞌdo nje wáràgà tí nò gî, ye giì ŋò ndâ ꞌduù tí nó náa à ziki ndú tacó bà ma có mì Mbíṛì, delè tacó bà zèè có mì Mbíṛì ta njembí ndú gbaànjé nó, á bàndò ku-sòṛò-Mbíṛì á gbíṛì. 10 Ndú giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «Ákoo Gbolò Gba, tí Mbe tí ze, tí tó ꞌduù, delè tí mbe yúcó, wò bà kèèndè có ku ze ta bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nó muu to tí nó ta o ngàyi?» 11 Bìndi  àá giì njèè ndâ nja-njà ó bòngo ji ndú, bìndi  à giì ꞌdè có ji ndú máa, ndú dù gàà njíꞌdí yee tí o tí nó náa à mà ziki sè ndâ ꞌbí ka ndú mbe nèté, ta ndâ náꞌvindí ndú, cee kózò gi.

12 ꞌViì-rómbo mâ giì aa bà vô-nje gbaànjé sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò nó gî, to tí nó giì ngaka tí, tí cèe vô ŋa ŋìnô. Bìndi  ṛo ṛi giì bèè ꞌdíkí-ꞌdíkí, ṛo pì giì bi go mbelè. 13 Ndâ yii giì dù kû ꞌduku gí to ꞌdo tàṛì go bà ꞌdù ndo bàà ta mbìímbî. 14 Tàṛì giì paṛaka tí go wáràgà, ndâ kpo-kpò gú, ta ndâ to mbe le ta gbí u ndâ ngo giì yèè ndi ndú ꞌdo tí ndâ bàndò mì ndú ꞌdáá gî. 15 Bìndi  ye giì ŋò ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ kùṛo gó, ta ndâ mbe ndâ kpo-kpò I, ta ndâ mbe wotí, ndâ i-zógó-zogo, ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ i-zógó-zogo lá nó, ꞌdáá gî kû ngùù tí ndú ta ndi gbí ndâ gùù, delè ta ndi gbí òkò ndâ díí pí ndâ kpo-kpò gú. 16 Ye giì ꞌdi kòcò ndú kû ꞌdè có ji ndâ kpo-kpò gú, máa «Yo ꞌva tí yo muu ze, wàa yo ꞌví ngùù ze ꞌdo tí ꞌduù tí nó mbe kû ki tí wó pí jàlàmbà nó gî! Yo ngùù ze ꞌdo tí kpo-tàkòcò mì ꞌViì-rómbo dele gî, 17 tacó ṛi kpo-tàkòcò mì ndú wúnó co gî. Káa wotí bà ṛo tíyò kùṛo ndú tí ꞌdi?»

7

Ndâ Ìzìrìyélì 144,000

1 Bìndi  ye giì ŋò ndâ basìlì nàꞌô: ꞌbí  gbaànjé kû ṛò tíyò mò gí wàá, ꞌbí mò gí tàbú, ꞌbí  mò gí ngbóngbó, bìndi  ꞌbí  mò gí gbíꞌdè, kû ṛò bà pì pípìṛi ꞌdo tàkò ndâ to tí nò nàꞌô nò gí muu to tí nô, tacó wàa, gundiṛi ꞌví pì to tí nó lá, gundiṛi ꞌví pì kàpá lá, à delè ꞌví pì ndâ mû lá. 2 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí basìlì kû gì ꞌdo mò gí wàá, ta i bà da mbó mí Mbíṛì tí nó tí wu Mbíṛì nò ꞌbì wó, bìndi  yí giì tèꞌé tí ndâ basìlì tí nó nàꞌô náa Mbíṛì je wotí bà voloko gbí ndâ i muu to tí nó, ta ndâ i tà ngo, ji ndú nó ta kòcò wó ngéé gí yaà. 3 Yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ꞌví gàà ndâ i muu to tí nó, ta ndâ i tà ngo, ta ndâ mû lá, yee tí o tí nó náa ze má ka mbó mì Mbíṛì mì ndoo mì tìṛo ndâ bòò mì wó gî.» 4 Ye delè giì ꞌdi kòcò wó kû ꞌdeke muu ndâ ꞌduù tí nó náa à ꞌví ka mbó mì Mbíṛì mí tìṛo ndú nô; muu ndú ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù 144,000, ꞌdo gbí òkò tí ŋa ndâ Ìzìrìyélì muuꞌbì-nje só ꞌdáá gî:

5 ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Júdàà, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Rúbènì, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Gádì, 12,000,

6 ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Àsérè, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Nàfìtálì, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Mànásè, 12,000,

7 ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Sìmìyónè, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Lévì, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Ìsàkárà, 12,000,

8 ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Zèbùlúnì, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Jùzépè, 12,000,

ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí ŋa Bènjàmínò, 12,000.

Ndâ ꞌduù go tùmèṛè

9 Ye mâ giì zekeꞌo kákáꞌi, ye giì ŋo ndâ ꞌduù me mbè tí I bà ꞌdéké-ꞌdeke lá ꞌdo gbí ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó tende-tende ꞌdáá gî, ꞌdáá ta ó bòngo tí ndú, kû ṛò tíyò jara-jàràà kùṛo ndâ jàlàmbà ta ꞌViì-rómbo, ꞌdáá ta kpâ-lígì á ꞌbì ndú, 10 kû tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà máa, «ꞌVálá a i mì Mbíṛì mì ndoo á mbe kû ki tí wó pí jàlàmbà nô! ꞌVálá a i mì ꞌViì-rómbo!»

11 Ye bà-i-nò giì ŋò ndâ basìlì ꞌdáá gî kû ṛò tíyò jèlè ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe se ꞌdee jàlàmbà nó, ta ndâ nò tí nó nàꞌô mbe kû ṛò á kùṛo jàlàmbà nó gî. Ndâ basìlì tí nò ꞌdáá gî giì kucuku muungbó ndú mí to kùṛo jàlàmbà, bìndi  ndú giì ꞌbuku ꞌbì ndú mí gbíṛo ndú kû ùlù Mbíṛì, 12 máa, «Go-i-tí-nò! Bà ùlù tí, ta bà tòngbaà, ta bà ꞌdi gbí-o, ta bà ꞌdè nìkì maa, ta bà te duù mítí, ta wotí, ta dì tí, a ndâ i mì Mbíṛì mì ndoo á kpòò ya tí ! Go-i-tí-nò.»

13 Bìndi  ꞌbí kpo ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô nó giì ꞌvee ye máa, «Ndâ ꞌduù tí nó mbe yuu cé-ce bòngo nó a ndâ ꞌdi? Káa ndú gì ꞌdo kòtí ꞌdi?»

14 Káa ye giì ꞌvìsì có ji kpo ꞌduù tí nò máa, «Wò ŋò ndú ni gî, kpo ꞌduù.»

Káa yí giì ꞌvìsì có ji ye máa, «Ndâ ꞌduù tí nò a ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌvala ꞌdo gbí ndâ ŋa vò i tí nó náa a bàkà ta ndú nô. À ce ndâ bòngo mì ndú nò a bà caka ndú ta mbelè ꞌViì-rómbo. 15 Tacó énò, ndú kpónó kuu kùṛo jàlàmbà, kû ùlù Mbíṛì too yé, ta ṛi, á tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì; káa Mbíṛì tí nó mbe kû ki tí wó pí jàlàmbà nó bà kpolo tí ndú ta bà dù toko ta ndú. 16 Go kákáꞌi bà ṛo gbí njì ndú wálá, go ngo kákáꞌi ba dù á tàkòcò ndú wálá, ju ṛi delè kákáꞌi bà doo ndú wálá. 17 Tacó ꞌViì-rómbo, tí mbe kû ṛò tíyò gbú-gbu kùṛo jàlàmbà, bà dù tí mbe gbà ndú go mbe gbà ndâ bee. Yí delè bà ko ndú ya tí  gítí ndâ bàndò tí nó náa ngo mbe kû je ꞌválá kû ꞌva ꞌdo tí ndú nô. Mbíṛì delè bà kaa ngo-ṛo ꞌdo tà ṛo ndú ꞌdáá gî gî.»

8

Bà vô-nje só sù bà nanaka ta nje wáràgà

1 ꞌViì-rómbo mâ giì aa bà vô-nje só sù tí nó náa à nanaka ta nje wáràgà tí nò nó gî, o giì ṛe gbíṛì déé ta làmbu o ndì-ndì-ndì énô. 2 Ye bà-i-nò giì ŋò ndâ basìlì vô-nje só náa à kaa ndâ mòngò vô-nje só ji ndú kû ṛò tíyò kùṛo Mbíṛì. 3 Bìndi  ꞌbí basìlì gbaànjé mbe zèè káꞌi bà gbo ngûwu dì, náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì mí ꞌbì wó, giì co kû ṛò tíyò ṛègbà ku-sòṛò-Mbíṛì náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì delè. Bìndi  à giì sa dì túkàꞌi ji yí kû gbo , tacó wàa, ngûwu dì tí nò ꞌví ŋònòkò tí gbí pípìṛi ta gbí kòcò bà ꞌdeke tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ꞌdáá gî mí kùṛo jàlàmbà. 4 À dú ká a yúcó, gbí kòcò ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ꞌdáá gî náa ndú kû ꞌdeke ta tí ndú ji Mbíṛì nò, toko ta ngûwu dì tí nò náa basìlì tí nò gbo mí gbí ku-sòṛò-Mbíṛì nò, giì ya gí kùṛo Mbíṛì gî. 5 Basìlì tí nò giì aa njììkì wu ꞌdo gbí ku-sòṛò-Mbíṛì yè káꞌi díí gî, yí giì va ta káꞌi dì tí nò gí muu to tí nô; ꞌdo bà-i-nò, mù giì dù kû i mélé-mèlè, mélé-mèlè, ngbàngbàṛì kû giì baṛaka i, wo ndâ i kû giì me tí, bìndi  to kû giì ngaka tí.

Ndâ mòngò

6 Ye giì ŋò ndâ basìlì tí nò vô-nje só ꞌdáá mbe zèè mòngò mí ꞌbì ndú nó ꞌviindi tí ndú ꞌdáá gítí gítí bà o ndâ mòngò mì ndú gî. 7 Kpédélé basìlì mâ giì o mòngò mì wó, ndâ njì guṛu ta wu, ŋònòkò ta mbelè, giì ꞌbìtà bà nì ꞌdo gbíṛì gí to; ꞌbí kacì to, ta kacì ndâ mû giì doo ságálágáá gî, ta ndâ ꞌve mbílì mbe kù mí muu to tí nó delè giì doo ꞌdáá gî.

8 ꞌBí basìlì mâ giì o mòngò mì wó, ꞌbí i go gbolò gú nó giì kèṛè ꞌdo gbíṛì ta wu kû zìì tí  ꞌvìlì-ꞌvìlì, giì ꞌva tí bùdùù á tà kàpá. Kèꞌbí ngo gbí pù giì ꞌvìsì tí tí mbelè, 9 ndâ ꞌbí i mbe kû ꞌvala tà ngo giì mìì gî, ndâ ꞌbí gbâ á ṛo ngo giì kiꞌviki gî.

10 Bà taꞌô basìlì mâ giì o mòngò mì wó, ꞌbí gbolò yii ta wu kû zìì tí  go wu nje kùpò nó giì kèṛè ꞌdo gbíṛì ꞌva tí tà ndâ ngo gbí pù, ta tà ndâ ngo muu ndâ ngo á tí kacì to. 11 Ṛè yii tí nò a Ṛéjóló bìndi  ndâ ngo gbí kacì to tí nò giì me juù go ṛéjóló. Ndâ mbe njù ndâ ngo tí nò me mbè giì mìì gî.

12 Bà nàꞌô basìlì mâ giì o mòngò mì wó, ꞌbí kacì ṛi, ta ꞌbí kacì pì giì ba gî, tí ndâ ꞌbí yii delè giì baṛaka gî, ngba ṛi giì dù yee ká tí i go ṛi-ꞌdêꞌo, bìndi  ngba pì, ta ngba ndâ yii ta bèbìlì giì dù yee ká tí i go o bá co dôngú.

13 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò gàànà kû o co ngéé gbíṛì yaà kà; ye giì ꞌdi kòcò wó kû wa gbí máa, «Vò i, vò i, vò i kèjì gítí ndâ mbe kû ꞌvala muu to tí nó ta o bà wa gbí mì ndâ mòngò tì nó náa ndâ basìlì tí nó taꞌô nó kpónó-kpónó kèjì gí bà o nô.»

9

1 Bà vô basìlì mâ giì o mòngò mì wó, ye giì ŋò yii tí nó mbe ꞌva tí to ꞌdo gbíṛì nô, à je i bà njaanga nje gùù tí nó ta ndòngbú tà  wálá nó ji yí. 2 Yí mâ giì njaanga nje gùù tí nò, ngûwu giì pì ꞌdo gbí  gí sè go ngûwu gbolò guù, tí ŋa ŋìnó náa ṛo ṛi giì ꞌdi ta ngûwu gbí pípìṛi gî. 3 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ndâ kòṛòngbò kû oloko gí to ꞌdo gbí ngûwu tí nò. Sé gbí bà ṛo ꞌduù mì ndâ kòṛòngbò tí nò ká go sé sene. 4 Mbíṛì giì ꞌdè có ji ndú máa, ndú ꞌví zò mbílì lá, ndú ꞌví zò ndâ kpâ-mû lá, ndú delè ꞌví zò njí mì ndâ ꞌduù lá; ndú ꞌví ya ká gítí ndâ ꞌduù tí nó náa à ka mbó mì Mbíṛì mí tìṛo ndú lá nô; 5 máa ndú ꞌví pèèmbí ndâ ꞌduù ta sé tì ndú go sé sene nò ta pì vô, káa ndú ꞌví zi ku lá. 6 Ndâ ꞌduù tí nò bà pà ku gbí ndâ pì tí nò kèjì vô nò go bà pà mbátáá, wàa yí ꞌví mìì ndâ yì gî, káa ndú bà ꞌde yí wálá; ndú bà wa bà mìì ndú mì ku ta ngo-ṛo ndú, káa ku bà ì ngèlè ꞌdo tí ndú gî.

7 Ndâ kòṛòngbò tí nò je a kózò tí ndâ jùwádì mbe kû ù bà ya gí gbí gó, ta ndâ i bà te mítí muu ndâ gba náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì tí muu ndú; gbíṛo ndú giì dù go gbíṛo ndâ ꞌduù nô; 8 se muu ndú go se muu ndâ niì, bìndi  njì tì ndú go njì tì ndâ siingiì, 9 kélè giì dù gbí njembí ndú kpàngbàndàà, go kpâ-liì tí nó náa ndâ àsìkérì kû yuu mí gbí njembí ndú ta o gó nô, wo gbí mbíṛì ndí gbí go wo tí ndâ jùwádì mbe kû ja ndâ àsìkérì ya tí  gí bà gó. 10 Ndâ sílì ndú go gbò sene; sé gbí bà na ꞌduù mì ndú tí  kû bàkà a pì vô. 11 Gbolò gba mì ndâ kòṛòngbò tí nò a basìlì mbe kû dù gbí gùù tí nó ta ndòngbú tà  wálá nô. Ṛè wó ta có mì ndâ Jùdéyà a Àbàdónì, à ta có Ìgìrígì a Àpòlìyónì, (gbí  máa, Mbe voloko gbí i).

12 Bà kpédélé vò i kpónó cee gî, káa yo dù ká jé, ndâ ꞌbí vò i sósòꞌô kèjì.

13 Bà vô-nje gbaànjé basìlì mâ giì o mòngò mì wó, ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ꞌdo gbí ku-sòṛò-Mbíṛì tí nó náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì á kùṛo Mbíṛì nó 14 ji basìlì tí nò máa, «Njaanga wú ꞌdo tí ndâ basìlì tí nò nàꞌô náa à eṛe ndú mí tàbèꞌdè gbolò ngo tí nó tí Yùfìrétè nó gî.» 15 Bìndi  àá giì njaanga ndâ basìlì tí nò nàꞌô náa àá táánò zèè ndú kû ù ta ndoò, ta pì, ta ṛi, ta o tí nó náa Mbíṛì ci nó gí bà ziki ndâ ꞌduù me mbè muu to tí nó nó gî. 16 Ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdeke muu ndâ àsìkérì mbe kû nò ta jùwádì yee tí 200,000,000. 17 Ye giì ŋò ndâ jùwádì tí nò, ta ndâ àsìkérì tí nò mbe kû o ndú nó go ndâ i gbí ṛiì nô. Ndâ àsìkérì tí nò leke mí njembí ndú a ndâ kpâ-liì ta mbó gbí ndú ŋónókó-ŋònòkò: bà ndâ ꞌbí to tí ndú bí-bi, bà ndâ ꞌbí  go ꞌvì mbòló, bìndi  ndâ ꞌbí  go ngbù bàálùwá; muu ndâ jùwádì tí nò go muu ndâ siingiì; wu, ta ngûwu, giì je mbúlùwu, kû co ꞌdo gbí nje ndú. 18 Ŋìnó a wu, giì je ngûwu, giì je mbúlùwu, ndâ i tí nò taꞌô mbe co ꞌdo gbí nje ndâ jùwádì tí nò nò giì mìì ndâ ꞌduù muu to tí nó tí vò. 19 Tacó wotí mì ndâ jùwádì a i gbí nje ndú, ta sílì ndú; ndâ sílì ndú go ndâ kpoo ta muu ká nje ndú, náa ndú kû bàkà ta séꞌi mítí ndâ ꞌduù.

20 Sè ndâ ꞌduù tí nó muu to tí nó, náa ndâ i tí nò taꞌô nò ziki ndú lá nó a ndâ ꞌduù ŋìnó mbe dù zùkùù gítí có bà ùlù ndâ vo-vò bààcì, ta ndâ sú mbíṛì mì ndú náa ndú bàkà ta ꞌbì ndú ꞌdo tí ndâ i go dâꞌbì, ta ngbàṛà, ta yú liì, ta díí, ta mû, mbe zekeꞌo lá, mbe ꞌdi có lá, delè mbe nò nó lá nó, lá. 21 Ndú dù zùkùù gítí có bà zi ku mì ndú, ta có bà bàkà ndâ i-yeè mì ndú, ta bà bàkà bangbaya mì ndú, ta bà ngbà i mì ndú, lá.

10

ꞌBí basìlì ta làmbu wáràgà á ꞌbì wó

1 Ye bà-i-nò giì ŋò ꞌbí basìlì ta dì ká gbí wó náa kùlù mù yiiga yí gî kû gì ꞌdo gbíṛì, ta ꞌbí i kû tòngbaà tí muu wó zìnì-zìnì-zìnì go ndíví koge, gbíṛo wó kû tòngbaà go ṛi, ndâ kò wó bi go wu. 2 Yí zèè mí ꞌbì wó a làmbu wáràgà náa à njaanga gî. Yí giì ꞌdò kò wó ŋìnó gbí kùꞌbì nó mí tà ngo, bìndi  yí giì ꞌdò ŋìnó gbí gàlì nó mí tì gú. 3 Yí mâ giì tò kû ta gbí kòcò wó go gbí bà ṛengà mì siingiì nó, ndâ ngbàngbàṛì tí nó vô-nje só nó giì ꞌdè kòcò gí tàkò kû mì wó nò. 4 Ye mâ giì bàkà có bà cu kòcò ndâ ngbàngbàṛì tí nò mì gbí wáràgà, ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji ye ꞌdo gbíṛì, maa, «Kpolo tí có tí nò náa ndâ ngbàngbàṛì tí nò vô-nje só ꞌdè nò tí có kóó mí gbí njembí lo. Cu mí gbí wáràgà lá.»

5 Ye mâ giì zekeꞌo bìndi bà ꞌdi kòcò ꞌduù tí nò, ye giì ŋò basìlì tí nó mbe ṛò tíyò ta kò wó ŋìnó gbí kùꞌbì tà ngo nó, ta ŋìnó gbí gàlì tì gú nó tù ꞌbì wó kùꞌbì gí yaà, 6 kû see ta tí wó ji Mbíṛì mbe suu gbíṛì, ta to, ta ndâ kpo-kpò ngo, ta ndâ i ꞌdáá gî, máa, «O kpónó cee gî! 7 Káa ta o tí nó náa bà vô-nje só basìlì bà o mòngò mì wó nó bà dù a o bà gì Mbíṛì gí bà bàkà go có kóó mì wó náa yí táánò ꞌdè ji ndâ bòò mì wó, tí ndâ mbe ꞌdòkò có mì wó tí Mbíṛì nô.»

8 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù tí nó mbe ꞌdè có ji ye ꞌdo gbíṛì nó kû ꞌdè có ji ye kákáꞌi máa, «Ya gí bà je wáràgà tí nò náa basìlì tí nò mbe ꞌdò ꞌbí kò wó mì tà ngo, bìndi  ꞌbí  mí tì gú nó, i gbí  mí ꞌbì wó nò.»

9 Ye mâ giì ꞌdi có tí nò, ye giì ya gí mì basìlì tí nò, bìndi  ye giì ꞌdè có ji yí máa yí je wáràgà tí nò ji ye. Káa yí giì ꞌvìsì có ji ye máa, «Je , wàa wò ꞌví zò ; àá bà me líkí gbí nje lo go lí, káa àá bà me juù gbí yì lo.»

10 Ye bà-i-nò giì je wáràgà tí nò ꞌdo ꞌbì basìlì tí nò, ye mâ giì zò , à giì me líkí gbí nje ye go lí, káa ye mâ giì miṛi , à giì me juù gbí yì ye. 11 Bìndi  à giì ꞌdè có ji ye máa, «Wò ꞌví ma có mì Mbíṛì kákáꞌi gítí ndâ ꞌduù me mbè, ta ndâ ŋa ndâ ꞌduù me mbè, ta ndâ ŋa ndâ nje có, ta ndâ kpo-kpò gba muu to tí nô.»

11

Ndâ mbe ꞌdè yúcó sósòꞌô

1 À giì ki mbílì mí ꞌbì ye, bìndi  à giì tuu ta ye, máa, «Ya gí bà ꞌvii ta ꞌbá-Mbíṛì, ta gbí ku-sòṛò-Mbíṛì, giì je ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì kà nó. 2 Káa wò ꞌví ꞌvii ṛùkàtiì sè lá, tacó à si ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò dúú kpokèjì bà bàkà nambeè ta Mbíṛì ni lá nó tí ŋìndi ndú gî, tacó ndú bà dù kû da nó gbí gbata mì Mbíṛì ta pì ziꞌduù-só-nje só. 3 Káa ye kèjì gí bà je wotí ji ndâ mbe ꞌdè yúcó mì ye sósòꞌô nó, wàa ndú ꞌví yuu zì bòngo bà gee ku, kû ma ta có ji ndú ta ndâ sili gbí ndâ pì tí nò.»

4 Ndâ mbe ꞌdè yúcó tí nò sósòꞌô nò a ndâ mû-mbâ tí nó sósòꞌô, ta ndâ kùpò tí nó sósòꞌô ta wu kû zìì á nje ndú mbe kû ṛò tíyò kùṛo Mbe to tí nó nô. 5 À gbí nje ndú a wu mbe mìì ndâ kuꞌdì tí ndâ mbe kû pèè ta bà bàkà vò i ta ndú, ꞌduù má bàkà vò i ta ndú, ꞌduù tí nò a kánjí ku. 6 À tí ndú a wotí bà ṛò bà nì mù ta o tí nó náa ndú má kû ma có mì Mbíṛì nô, à delè tí ndú a wotí bà ꞌvìsì ngo tí mbelè, ta wotí bà te ndâ vo-vò tende ŋa njì nòꞌo mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ta o tí nó náa à má nìkì tí ndú gî.

7 Ndâ mbe ꞌdè yúcó tí nò sósòꞌô nò má cee ta nèté bà ma có mì ndú gî, kàzà tí nó mbe kû ꞌvala gbí gùù tí nó ta ndòngbú tà  wálá nó bà lu ta gó gítí ndú, yí bà kpònje ndú gî, yí bà ziki ndú, 8 bìndi  yí bà si ku ndú mítí kpokèjì gbí gbata tí nó náa àá táánò gbì Mbe tí ndú mítí njèèkpè mû gbí , náa ndâ mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi kû nì mítí  ta ndâ ꞌbí o a Sòdómà, ta ndâ ꞌbí o a Másìrì nô. 9 Ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî bà biya ku ndú mí sè, ndú bà dù kû zeke ku ndú ta sili taꞌô kû ya gí gbí bà nàꞌô sili. 10 Tàkòcò ndâ ꞌduù muu to tí nó bà peteke gítí có bà cì ndâ mbe ma có mì Mbíṛì sósòꞌô nò ta ŋa  wálá. Ndâ ꞌduù bà wunda ndâ i-nambeè gbí òkò tí ndú ta líkí có bà cì ndú nò, tacó ndú táánò a sògo gbímbí ndâ ꞌduù muu to tí nô. 11 Káa bìndi ndâ sili tí nò taꞌô mbe kû ya gí gbí bà nàꞌô sili nò, Mbíṛì giì je woò ji ndú, bìndi  ndú só giì a gí yaà kû nò nó. Gúku giì bàkà ndâ mbe ŋò ndú ngé ndii gî. 12 Ndú giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû tèꞌé tí ndú ta kòcò wó ngéé gí yaà ꞌdo gbíṛì, máa, «Yo gì gí kàá!» Ndú bà-i-nò giì njè nó gbí njì ṛo ndâ kuꞌdì tí ndú kû ya gí gbíṛì co gbí kùlù mù. 13 Ta o tí nò náa ndâ mbe ma có mì Mbíṛì sósòꞌô nò kû ya gí gbíṛì nò, to giì ngaka tí, tí vò ŋa ŋìnó náa ndâ ꞌbá giì kiꞌviki me mbè gbí gbata mì Mbíṛì. Bà ngaka tí mì to nò giì mìì ndâ ꞌduù 7,000. Gúku giì bàkà sè ndâ wu ꞌduù gbí gbata ꞌdáá gî ngé ndii gî, bìndi  ndú giì ùlù Mbíṛì á gbíṛì.

14 Bà só vò i kpónó ndii gî, káa bà taꞌô vò i kpónó-kpónó kèjì.

Bà vô-nje só mòngò

15 Bà vô-nje só basìlì tí ndòngbú  mâ giì o mòngò mì wó, ye giì ꞌdi kòcò ndâ ꞌduù kû ꞌdè có ta kòcò ndú ngéé gí yaà gbíṛì, máa, «Gba tí to tí nó kpónó a ndâ Mbe tí ndoo tí Mbíṛì ta Bìndi wó tí Mbíṛì; yí tí Mbíṛì bà dù tí gba ká kpòò ya tí .»

16 Bìndi  ye giì ŋò ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô mbe se ta jàlàmbà ꞌdee Mbíṛì gî nó kucuku muungbó ndú ꞌdáá mí to kùṛo Mbíṛì kû ùlù yí, 17 máa,

«Ze ꞌdè nìkì ma ji wò Mbe tí ze Mbíṛì,

tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî;

wò táánò sàà kuu tí ,

wò delè kpónó kuu tí ,

tacó wò kpónó le bèṛè mì lo gî,

wò ꞌbìtà bà dù tí gba gî.

18 Ndâ ꞌduù muu to tí nó táánò kû ba ta bà mbè wò gî,

káa ṛi kpo-tàkòcò mì lo kpónó co gî,

ṛi bà waa ngbàngà mì ndâ ku;

ta ṛi bà ko mboo nèté mì ndâ mbe ma có mì lo,

ta ndâ tó ꞌduù mì lo,

ta ndâ mbe tègàṛà ṛè lo,

ndâ kpo ꞌduù ta ndâ ꞌviì;

ta ṛi bà mìì ndâ mbe mìì ndâ ꞌduù muu to tí nó co gî.»

19 Ye mâ giì zekeꞌo gí yaà, ye giì ŋò njekèjì ꞌbá-Mbíṛì á gbíṛì ngàà; ye delè giì ŋò gbùúkuṛu tí nó náa, ndâ díí tí nó náa à cu có gítí bà toko nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù mítí ndú kû dù gbí  nó kuu tàꞌi yaà kà; mù giì dù kû ì mélé-mèlè, ngbàngbàṛì kû giì baṛaka i, to kû giì ngaka tí, bìndi  njì guṛu kû giì di gí to ꞌdo tàṛì.

12

Ndâ ꞌbí niì ta ꞌbí ŋa gbù kàzà

1 ꞌBí gbolò i-seṛè náa ye giì ŋò mbe co mí gbíṛì a ꞌbí niì mbe gala ṛi tí bòngo mítí wó, ta tàgíyà-gba náa à bàkà ꞌdo tí ndâ yii muuꞌbì-nje só tí muu wó; yí giì ꞌdò ndâ kò wó mí pí pì, 2 kû mèlè-mélè ta gó-káyì. 3 ꞌBí gbolò i-seṛè kákáꞌi náa ye giì ŋò mbe co mì gbíṛì a ꞌbí ŋa bí-bi gbù kàzà mbe je kózò tí kàzàngo, ta ndâ muu wó vô-nje só ta ndâ ꞌde wó muuꞌbì, ta ndâ tàgíyà-gba vô-nje só tí ndâ muu wó. 4 Gbù kàzà tí nò giì mèṛèkè ndâ yii ta sílì wó ꞌdo gbíṛì gí to cúú-cu-cù. Bìndi  yí giì ṛò tíyò kùṛo niì tí nò náa ꞌviì kû mi tí wó nò, tacó wàa à káa póó bà tè ꞌviì tí nò, yí ꞌví zò yí ngé gî. 5 Niì tí nò giì jò a ꞌviì-ꞌdakò náa yí bà dù tí mbe zogo ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ta wotí. Káa à káa póó bà tè ꞌviì tí nò, àá giì ṛa yí ꞌdo tí nawu wó ya tí  ji Mbíṛì pí jàlàmbà mì wó gî. 6 Niì tí nò bà-i-nò giì fa ta ngèlè bìndi bà tè ꞌviì ꞌdo tí wó ya gí gbí kángáá nga ngoò, gí bà dù tí bàndò náa Mbíṛì ꞌviindi  sàà tacó wàa à ꞌví kpolo tí wó mítí  ta sili 1,260 gî.

7 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò gó tanga gbí òkò tí ndâ basìlì mì Mìkélè tí kùṛo ndâ basìlì mì Mbíṛì, ta ndâ basìlì mì gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nó gî. 8 Káa gó mâ giì kpò ndâ gbù kàzà tí nò ta ndâ basìlì mì wó gbíṛì gî, bàndò bà dù ndú gbíṛì kákáꞌi giì dù lá. 9 Bìndi  à giì ꞌva gbù kàzà tí nò, tí ká gùlù kpoo tí nó, Vò-ꞌduù-tí-nò delè tí Mbe-wàtà, mbe kû eendi ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî nó ꞌdo gbíṛì gí to. À mâ giì ꞌva yí ꞌdo gbíṛì gí to gî, à giì ꞌvaka ndâ basìlì mì wó ꞌdáá gî gí tàkò wó. 10 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà gbíṛì, máa, «Ndâ ꞌválá, ta wotí, ta bà zèè to mì Mbíṛì mì ndoo, ta wotí bà zogo to mì Bìndi Mbíṛì kpónó gì gî, tacó à ꞌva mbe kû kpì ngbàngà tí ndâ náꞌvindí ndoo, co gbí ṛi, co gbí bèbìlì waa lá, kùṛo Mbíṛì mí ndoo nó, mí to gî. 11 Ndâ náꞌvindí ndoo co gbí ŋò Mbe-wàtà ta wotí mì mbelè ꞌViì-rómbo, delè ꞌdo gbí bà ma yúcó, ta bà ùnje mì ndú gítí ku. 12 Ákoo gbíṛì, ta yo tí ndâ mbe kû ꞌvala gbíṛì, yo dù ta tàkòcò yo pétékèꞌi! Ákoo ndâ to ta ngo, vò i ꞌde yo ŋìndi yo gî, tacó Vò-ꞌduù-tí-nò gì gítí yo ta kpo-tàkòcò gî, tacó yí ŋò ni gî máa, sè o mì yì me njíꞌdí gî.»

13 Gbù kàzà tí nò mbe je kózò tí kàzàngo nò mâ giì ŋò ni gî máa à ꞌva yì ꞌdo gbíṛì gí to gî, yí giì ꞌbìtà bà pà ba tí nawu ꞌviì-ꞌdakò tí nó mbe fa ngèlè ꞌdo tí wó ya gí gbí kángáá nga ngoò táánò nô. 14 Káa Mbíṛì giì wu ndâ kpo mbî sósòꞌô go mbî gàànà nó ji niì tí nò, bìndi  yí giì o ꞌdo tí gùlù kpoo tí nò ya gí bàndò bà dù yí gbí kángáá nga ngoò wàa à ꞌví kû kpolo tí wó ta ndoò taꞌô ta pì vô-nje gbaànjé pí , too o tí nò. 15 Káa gùlù kpoo tí nò giì ga ngo me gbolò go ngo gbí pù nó kû ì ngèlè gí tàkò niì tí nò, wàa ngo tí nò ꞌví te niì tí nò gî. 16 Káa to giì konì niì tí nò, ta bà njù ngo tí nò náa gbù kàzà tí nò ga nò ꞌdáá gî. 17 Tàkòcò gbù kàzà tí nò bà-i-nò giì kpolo gítí niì tí nò, bìndi  yí giì tè sè ndâ ꞌbí ꞌviì mì niì tí nò ŋìnó mbe kû ꞌdi có mì Mbíṛì, mbe kû ꞌde yúcó gítí Jézù nó, ta gó. 18 Bìndi  yí giì ṛò tíyò pí njì ngoò tì kàpá.

13

Ndâ kàzà tí nó sósòꞌô nô

1 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí kàzà kû co ꞌdo tà ngo ta ndâ muu wó vô-nje só, ta ndâ ꞌde wó muuꞌbì, ta ndâ tàgíyà nje ndâ ꞌde wó, ta ndâ vò ṛè náa à cu gítí Mbíṛì mítí ndâ muu wó. 2 Kàzà tí nò náa ye ŋò yí nò je a kózò tí móṛò. Ndâ kpázà wó giì me kpo-kpò go kpázà bèlá, bìndi  nje wó go nje mbííngà. Gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nó bà-i-nò giì le bèṛè-gba mì wó ji kàzà tí nò mbe co ꞌdo tà ngo nò; yí giì ki yí mí pí jàlàmbà mì wó, bìndi  yí giì je wotí bà dù tí gba ji yí me gbolò. 3 Ye mâ gî zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí ŋa gbolò ꞌbèè kà tí ꞌbí muu kàzà tí nó mbe co ꞌdo tà ngo ta ndâ muu wó vô-nje só nò, bìndi  ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî giì kaa kû ṛu ndi kàzà tí nò ta nje ndú ꞌdèè gî. 4 Ndâ ꞌduù giì ùlù gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nó tacó yí je gba ji kàzà tí nó mbe co ꞌdo tà ngo nó gî, bìndi  ndú giì ùlù kàzà tí nó mbe co ꞌdo tà ngo nó máa, «A ꞌdi ká bà ꞌvii tí wó ta yí! A ꞌdi ká bà ꞌde wotí gítí bà tè yí ta gó!»

5 Gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nó giì je wotí bà ꞌdè ndâ zu có gítí Mbíṛì ji kàzà tí nó mbe co ꞌdo tà ngo nô, yí delè giì je wotí bà dù tí gba ta pì ziꞌduù-só-nje só ji yí. 6 Kàzà tí nò mbe co ꞌdo tà ngo nò bà-i-nò giì dù kû ꞌdè ndâ zu có gítí Mbíṛì, ta bàndò bà dù yí, ta ndâ mbe kû ꞌvala bàndò bà dù yí. 7 Gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nó giì ùnje bà tè ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ta gó, ta wotí bà toṛo nje ndú ta to gbí gó, ji kàzà tí nó mbe co ꞌdo tà nô. Yí delè giì bàkà yí tí gba mì ŋa ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé muu to tí nó ꞌdáá gî. 8 Bìndi  ndâ ꞌduù ŋìnó muu to tí nó ꞌdáá gî, náa àá táánò cu ṛè ndú kùṛo bà suu to tí nó mí gbí wáràgà ꞌválá mì ꞌViì-rómbo kùṛo bà zi yí, lá nó, bà ùlù gbù kàzà tí nò.

9 Tù bà ꞌdi có má kuu tí muu ꞌduù, yí ꞌví ꞌdi có tí nó, máa,

10 «Á má bà zèè ꞌduù tí zà-za gó, yí ꞌví ya tí zà-za gó,

ꞌduù má kû zi ku ta sìzò, à ꞌví zì yí ta sìzò» nô.

Ŋìnò a có ji ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû zèè njembí ndú, delè mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì ká nò.

11 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí kàzà kû co gí sè ꞌdo ta to, ta ndâ ꞌde tí muu wó sósòꞌô go ndâ ꞌde ꞌviì-rómbo, káa yí kû wa gbí go i mì gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nó. 12 Kàzà tí nò mbe co gí sè ꞌdo tà to nò giì je wotí ꞌdo mì kpédélé kàzà tí nó, kû bàkà ta gba cee to ꞌdáá gî, kû yòòngò ta ndâ i mbe kû ꞌvala muu to tí nó, ta ndâ ꞌduù, kû ùlù kpédélé kàzà tí nò ta gbolò ꞌbèè kà tí muu wó nô. 13 Yí giì dù kû bàkà a ndú tí ndâ kpo-kpò i-seṛè ta ṛè mì kpédélé kàzà tí nò, à kpêtí ká a bà tèꞌé tí wu ꞌdo gbíṛì gí to, yí kû bàkà mí kùṛo ndâ ꞌduù. 14 Yí giì dù kû bàkà ndâ seṛè ta wotí bà bàkà ndâ seṛè tí nó náa à je ji yí nò, kû ee ta ndi ndâ ꞌduù cee to ꞌdáá gî mí kùṛo kpédélé kàzà tí nò. Yí delè kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, ndú bàkà ꞌbí i mbe je cè kózò tí kàzà tí nó náa àá táánò da yí ta njà sìzò tí muu wó káa yí cì lá nó, wàa ndú ꞌví ùlù . 15 Àá táánò je ji yí a wotí bà òlò woò ꞌválá mí gbí i tí nò mbe je cè kózò tí kàzà tí nò, ta wotí bà bàkà i tí nò ꞌví ꞌdè có. Bìndi  i tí nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, ꞌduù ŋìnó mbe biya bà ùlù yì gî nó, à ꞌví waa tàkòcò wó gî. 16 Yí delè giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî: ndâ ꞌviì ta ndâ kpo ꞌduù, ndâ mbe i, ta ndâ mbe yê, ndâ i-zógó-zogo ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ i-zógó-zogo lá nó máa, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ka mbó mì yì mítí kùꞌbì mì ndú, káa ndú má ka mítí kùꞌbì mì ndú lá, ndú ꞌví ka mí tìṛo ndú, 17 tacó wàa, ndú ꞌví mà ta ndâ ꞌvélè mì ndú, ndú delè ꞌví sì ta i ꞌdo mì ndâ ꞌbí ꞌduù; gbí có tí nò énó máa, ꞌduù ŋìnó ta mbó mì kàzà tí nò tí wó wálá nó mà ꞌvélè lá, yí delè sì i á ꞌdo mì ndâ ꞌbí ꞌduù lá. Mbó tí nò a ṛè kàzà tí nò, à delè a mbó mì wó, náa à kû ŋò yí ni tí .

18 Ŋìnò a nèté mì ndâ mbe ꞌdi gbí-o; ꞌduù ŋìnó ta muu kuu tí wó nó bà ꞌdi gbí mbó mì kàzà tí nò gî, tacó mbó tí nò a ṛè ꞌduù. Mbó tí nò a 666.

14

ꞌViì-rómbo ta ndâ ꞌduù mì wó

1 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌViì-rómbo kû ṛò tíyò pí gú Zìyónì ta ndâ ꞌduù tí nó 144,000 náa à cu ṛè ndú ta Bu wó mì tìṛo ndú nô. 2 Ye bà-i-nò giì ꞌdi kòcò ꞌduù go wo ngo tí cùù-cùù nó kû ṛengà go bà baṛaka i mì ngbàngbàṛì nó gí gbíṛì. Gbí kòcò i tí nó giì jìgìꞌdì tí gbí tù ye go gbí ndâ kùndi nô. 3 Ndâ ꞌduù tí nò 144,000 ṛò tíyò tù gbíṛo ndú gítí jàlàmbà mì Mbíṛì, ta ndâ nò tí nó nàꞌô, ta ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô nó kû cè ꞌbí ŋa cè náa à ká a ndú tí ndâ ꞌduù tí nò 144,000 náa Jézù ꞌvala ndú ꞌdo muu to tí nó gî nó ká ni bà cè . 4 Ndâ ꞌduù tí nò 144,000 nò a ndâ ꞌduù tí nó táánò mbe gbètèkè tí ndú ta ndâ niì muu to tí nó lá, tí ndâ ngbutu ꞌduù mbe ṛu ndi ꞌViì-rómbo cee tí ndâ bàndò ꞌdáá gî nô. ꞌViì-rómbo táánò ṛuka ndâ ꞌduù tí nò 144,000 nò ꞌdo gbí òkò tí sè ndâ ꞌduù muu to tí nó, tacó wàa ndú ꞌví dù go ndâ ngú i gbí njí nó tacó bà ci ji ndâ yì tí ꞌViì-rómbo ta Mbíṛì. 5 ꞌBí ꞌduù jé mbe ꞌdi ꞌvéṛè gbí nje ndâ ꞌduù tí nò wálá, tacó vò i mì ndú gbaànjé wálá.

Ndâ basìlì tí nó taꞌô nô

6 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí basìlì kû ba gbí pípìṛi ngéé yaà kà, kû ma banga ngú có ŋìnó mbe cee lá nó ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, gbí ndâ ŋa ndâ nje có muu to tí nó ꞌdáá gî, ta kòcò wó ngéé gí yaà, 7 máa, «Yo tègàṛà Mbíṛì, yo ùlù yí tí gba, tacó o bà waa có gì gî, yo ùlù yí tí mbe suu ṛì ta to, ta ndâ kàpá, ta ndâ muu ndâ ngo.»

8 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí basìlì ꞌvanda gí tàkò ŋìnó mbe kû ma banga ngú có nô, ye giì ꞌdi kòcò wó kû ꞌdè có, máa, «À ꞌbu gî! Gbolò gbata tí nó tí Bàbìlónìyà, náa bà sì ta ndâ vò niì kà kû sa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî go bà sa ꞌduù mì gó pe nó, ꞌbu gî!»

9 Ye mâ giì zeke ndi o, ye giì ŋò bà taꞌô basìlì gí tàkò ndâ ŋìnó náa ye ŋò ndú sósòꞌô nô, bìndi  ye giì ꞌdi kòcò wó kû ꞌdè có ngéé gí yaà, máa, «Ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe kû ùlù kàzà tí nó mbe gì ꞌdo tà ngo, delè mbe kû ùlù cè kózò tí wó, ta mbó mì wó tìṛo ndú, delè ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta mbó mì wó tí ꞌbì ndú nó, 10 bà ꞌdì kpàtà kpo-tàkòcò mì Mbíṛì! Mbíṛì bà bàkà gbolò séꞌi mítí ndú ta bà doo ndú ta wu kù kiṛi ŋònòkò ta kpò-kpó-tè-liì mí kùṛo ndâ basìlì ta ndâ ꞌViì-rómbo. 11 Ngûwu wu bà bàkà séꞌi mítí ndú nò bà te gí yaà ká dúú bà ya tí . Ndòngbú bà kònò séꞌi mì ndâ ꞌduù tí nò mbe kû ùlù kàzà tí nò, delè mbe kû ùlù cè kózò tí wó, ta mbó mì wó tí dìì ndú nó bà dù wálá.» 12 Ŋìnó a o bà zèè njembí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì mbe kû kpolo tí ndâ có mì Mbíṛì, delè mbe kû tee njembí ndú mítí Jézù.

13 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có gbíṛì, máa, «Cu kòcò ye nó mí to: Ndâ mbe cì ta ṛè mì Mbe tí ndoo, ꞌdo tí kpónó kû ya gí kùṛo, a ndâ mbe tó pá. Kòcò Bèṛi máa, ‹Pá ndú nìkì ngé ndii gî.› Ndú kpónó tèwo ndú ꞌdo tí bà ka wuꞌo gî, tacó mboo tàkò ndâ tó nèté mì ndú ko tàkò ndú gî.»

Bà kili ndâ i á ꞌdo gbí ndâ njí muu to tí nô

14 Ye mâ giì zekeꞌo gí yaà, ye giì ŋò cé-ce kùlù mù, bìndi  ye giì ŋò ꞌbí ꞌduù jé go ꞌViì-mì-ꞌDakò nô, kû ki tí wó to ta tàgíyà-gba náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì tí muu wó, bìndi  yí giì zèè zí sìzò mí ꞌbì wó gbí cé-ce kùlù mù tí nò. 15 Ye bà-i-nò giì ŋò ꞌbí basìlì co ꞌdo tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì kû ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà ji ꞌduù tí nò mbe kû ki tí wó pí cé-ce kùlù mù nò, máa, «O bà kili ndâ i ꞌdo gbí njí kpónó gì gî; ya ta sìzò mì lo nò gí bà kili ndâ i ꞌdo gbí njí, tacó ndâ i gbí ndâ njí muu to tí nó yù cee gî.» 16 Tacó énò, ꞌduù tí nò mbe kû ki tí wó pí cé-ce kùlù mù nò giì kili ndâ i ꞌdo gbí ndâ njí muu to tí nó ꞌdáá gî ta sìzò mì wó.

17 Ye mâ giì zekeꞌo bìndi ŋìnò, ye giì ŋò ꞌbí basìlì kákáꞌi co ꞌdo tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì á gbíṛì ta zí sìzò ꞌbì wó. 18 Bìndi  ye giì ŋò basìlì tí nó ta wotí bà mìì ndâ i muu to tí nó ta wu tí wó nó co ꞌdo bàndò ku-sòṛò-Mbíṛì, kû ꞌdè có ji ŋìnó ta zí sìzò ꞌbì wó nó, máa, «Ya ta sìzò mì lo nò gí bà waaka ndâ ṛí nèbítì tí nó mbe ṛì jùꞌbù-jùꞌbù, jùꞌbù-jùꞌbù, muu to nó gî, tacó ndâ ṛí nèbítì muu to yù ꞌdáá gî gî.»

19 Basìlì tí nò bà-i-nò giì co gí to, bìndi  yí giì waaka ndâ yú nèbítì muu to tí nó go có mì ka wó nò ꞌdáá gî, bìndi  yí giì kaa ndú ꞌdáá gî mí gbí gbolò gùù bà pee nèbítì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì náa à duu mí sè ꞌdo gbí gbata. 20 À mâ giì ꞌdò ndâ yú nèbítì tí nò, mbelè giì ba pàrú go pù ngo nó ta yendi  di dê lá; náa à kpêtí káa ꞌbí ŋa nò mbe me gbolò go ájí nó má kû di gí tìto, à wà yí ngéé tàkòcò wó.

15

Ndâ basìlì ta ndâ kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌbí ndú

1 Ye mâ giì zekeꞌo gí yaà, ye giì ŋò ndâ ꞌbí ŋa i seṛè gbíṛì náa nje ye giì ꞌdèè gítí ndú gî: Ndâ basìlì vô-nje só, náa Mbíṛì tuu ndú ta ndâ ŋa i vô-nje só mbe pèè mbí ndâ ꞌduù gítí ndâ ꞌduù muu to tí nó, tí ndòngbú kpo-tàkòcò mì wó tí Mbíṛì.

2 Ye giì ŋò ꞌbí i go kàpá ta ṛo ngo gbí pù  ŋònòkò ta wu ngbáṛángàꞌi nô. Ye delè giì ŋò ndâ ꞌduù tí nó mbe kpò nje vò kàzà tí nò gî, mbe ùlù cè kózò tí wó lá, delè mbe si mbó ṛè wó tí có lá nó, kû ṛò tíyò seè kàpá tí nò ta ndâ kùndi náa Mbíṛì je ji ndú ꞌbì ndú; 3 náa ndú kû gbì ta cè kû be ta ṛè Mòze tí bòò mì Mbíṛì, delè kû be ta ṛè ꞌViì-rómbo, máa,

«Ndâ i mì lo náa wò bàkà ndú a ndâ kpo-kpò i, ta banga tí ndú,

Mbe tí ze tí Mbíṛì tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî!

Wò a ꞌduù jáá, ta ndâ có mì lo a ndâ yúcó!

Wò a gbolò gba mì ndâ ꞌduù muu to tí nô!

4 Ṛè mbe te duù mítí lo lá a ꞌdi, Mbe tí ze?

Ṛe mbe tègàṛà ṛè lo lá a ꞌdi?

Tacó à káa wò gbaànjé ká mò tí lo ꞌdo gbí ndâ vò i gî.

Ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî kèjì gí bà ùlù wò,

tacó wò tùbà bà waa có mì lo gí sè gî.»

5 Ye mâ giì zekeꞌo bìndi bà ŋò ndâ basìlì tí nò mbe kû cè cè nò, ye giì ŋò njekèjì ꞌbá-Mbíṛì á gbíṛì ngàà. Ye mâ giì zekeꞌo ngéé gí bàndò bà dù Mbíṛì tàꞌi kà, 6 ye giì ŋò ndâ basìlì tí nó vô-nje só náa Mbíṛì tuu ndú ta ndâ njì nòꞌo vô-nje só nó kû co gí sè ꞌdo tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì. Ndú yuu mítí ndú a cèe ndâ cé-ce bòngo mbe kû tòngbaà, bìndi  ndú giì eṛe dâꞌbì mí gbímbí ndú. 7 Bìndi  ye giì ŋò ꞌbí nò gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ nò tí nó nàꞌô mbe kû dù á ṛègbà jàlàmbà mì Mbíṛì nó, kû njèè ndâ ꞌvisî vô-nje só náa à bàkà ndú ꞌdo tí dâꞌbì, yeke ta kpo-tàkòcò mì Mbíṛì tí nó mbe kû ꞌvala ká dúú bà ya tí  nó, ji ndâ basìlì tí nò vô-nje só nò. 8 Ngûwu ngba Mbíṛì ta ngûwu wotí tí wó giì yè tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì tí ŋa ŋìnó náa wotí bà ṛì gí tàꞌi giì dù tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé wálá, yee tí o tí nó náa ndòngbú basìlì yee njì nòꞌo ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó gí to gî.

16

Ndâ ꞌvisî kpo-tàkòcò mì Mbíṛì

1 Ye bà-i-nò giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà ꞌdo tà ꞌbá-Mbíṛì ji ndâ basìlì tí nó vô-nje só mbe zèè ndâ ꞌvisî ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì mí ꞌbì ndú nó máa, «Yo ya gí bà va ndâ njí kpo-tàkòcò mì Mbíṛì nò mí muu to.»

2 Ye mâ giì zekeꞌo bìndi bà ꞌdi kòcò ꞌduù tí nò, ye giì ŋò ꞌbí basìlì gbaànjé va njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó gí muu to. Ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì náa basìlì tí nò va ꞌdo gbíṛì gí muu to tí nó nò giì daaka ndâ vo-vò kà ta sé gbí ndú ngé ndii gî ta ndi tí ndâ ꞌduù tí nó mbe ka mbó mì kàzà tí nó ta gbolò ꞌbèè kà tí muu wó mítí ndú, delè mbe kû ùlù cè kózò tí wó nô.

3 Bà só basìlì mâ giì va ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó gí tà kàpá, ṛo ngo gbí pù giì ꞌvìsì tí tí mbelè go mbelè ku ꞌduù nô, bìndi  ndâ i mbe kû ꞌvala tà kàpá tí nò giì mìì léé gî.

4 Bà taꞌô basìlì mâ giì va ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó mí tà ndâ ngo gbí pù, delè mí tà ngo tí ndâ to tí nó náa ngo kû ꞌva tí ndú nó, ndâ ngo tí nò ꞌdáá gî giì ꞌvìsì tí tí mbelè. 5 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò basìlì tí nò kû ꞌdè có máa, «Wò waa ndâ có mì lo nò dú, wò kpónó kuu tí , wò delè sàà ká kuu, ákoo Tó ꞌduù mì Mbíṛì. 6 Tacó ndâ vò ꞌduù mìì ndâ tó ꞌduù mì Mbíṛì ta ndâ mbe ma có mì Mbíṛì gî. Tacó énò, wò giì waa có mítí ndú ta bà je mbelè ji ndú, wàa ndú ꞌví njù . Ŋìnò a i mbe ꞌvii ta ndú ká nò.» 7 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có gí bàndò ku-sòṛò-Mbíṛì, máa, «Ìyoo, Mbe tí ye Mbíṛì, tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî, wò a mbe yúcó, ndâ wáá-waa có mì lo ꞌdáá gî delè ká dú.»

8 Bà nàꞌô basìlì mâ giì va ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó gí ṛo ṛi, Mbíṛì giì si ṛi kû doo ndâ ꞌduù. 9 Gó wu ṛi mâ giì doo ndâ ꞌduù, ndú giì be Mbíṛì tí mbe je gó mí gbí ṛi. Ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gítí bà ùlù Mbíṛì lá.

10 Bà vô basìlì mâ giì va ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó mí pí jàlàmbà mì kàzà tí nó ta gbolò ꞌbèè kà tí muu wó nó, o giì ꞌdi gî, ndâ ꞌduù giì dù kû zò gbí tì ndú gbí ꞌdíꞌdiꞌo, 11 kû be Mbíṛì tí nó gbíṛì nó tacó ndâ séꞌi, ta ndâ kà tí nó tí ndú nô; ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ bà ndâ vò i mì ndú lá.

12 Bà vô-nje gbaànjé basìlì mâ giì va ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó gí tà gbolò ngo tí nó tí Yùfìrétè nó, ngo giì noo ꞌdo gbí pù tóꞌdó gî, tacó bà ꞌviindi kpokèjì tacó tí ndâ kpo-kpò gba mbe gí ꞌdo mò gí wàá. 13 Bìndi  ye giì ŋò ndâ ꞌbí ŋa vo-vò lilí taꞌô, ta cè tí ndú go cè tí ndâ lú nô: ꞌbí  gbaànjé kû co ꞌdo gbí nje gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo nô, ꞌbí  kû co ꞌdo gbí nje kàzà tí nó ta gbolò ꞌbèè kà tí muu wó nô, bìndi  ꞌbí  ꞌdo gbí nje ꞌbí sú mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. 14 Nèté mì ndâ vo-vò lilí tí nò a bà bàkà ndâ seṛè ta bà ya ta muu to kû kili ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó ꞌdáá gî mítí gbèe bàndò kû ù ta ndi o bà tè Mbe tí ndoo ta gó ta o bà co ṛi gbolò o mì Mbíṛì tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî. 15 («Yo kpolo tí yo máa ye wúnò bà gbaaka yo go bà gbaaka ꞌduù mì mbe ngbà; káa ꞌduù ŋìnó mbe dù tí zòꞌo kû kpolo tí ndâ bòngo mì wó, tacó wàa ye má yee gbìṛìngì gî, yí ꞌví bàkà i-nô kû nò ta só kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî lá nó, a mbe tó pá.») 16 Ndâ vo-vò lilí tí nò taꞌô nò kili ndâ kpo-kpò gba kû ù ta ndi bà co ṛi bà tè Mbíṛì ta gó nò mítí ꞌbí bàndò náa à kû nì mítí  gbí nje có Ìbìráyò a Àmàràgèdónì.

17 Bà vô-nje só basìlì mâ giì va ndâ njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì ꞌdo gbí ꞌvisî mì wó gí gbí pípìṛi, ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có gí bàndò bà dù Mbíṛì á tàꞌi ꞌbá-Mbíṛì á gbíṛì máa, «À cee gî.» 18 Mù bà-i-nò giì dù kû ì mélé-mèlè, mélé-mèlè, ngbàngbàṛì kû giì baṛaka , to kû giì ngaka tí ta wotí tí , tí ŋa ŋìnó náa à jé sàà bàkà tí kùṛo lá. 19 Gbolò gbata tí nò giì njèè gbí tí taꞌô, ndâ kpo-kpò gbata mì ndâ ꞌduù muu to tí nó giì ꞌbu lèè gî. Bìndi  Mbíṛì giì yù gàzâ ngbóó ji ndâ ꞌduù gbí gbolò gbata tí nó tí Bàbìlónìyà nô. 20 Bìndi  ngo giì ò yiiga muu ndâ to tí nó mbe le ta ndi gbí u ndâ ngo nó yìlílíí gî. À kákáꞌi giì ŋò muu ndâ nja-njà gú lá. 21 Kpo-kpò njì guṛu giì nì ndâ ꞌduù tí vò ŋa ŋìnó náa ndú giì dù kû see Mbíṛì tacó ŋa seṛè njì guṛu tí nò mbe nì ndú nò.

17

ꞌBí niì tí vò mbe kili ndâ ꞌdakò náa tàwo wó a tà

1 ꞌBí basìlì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ basìlì tí nò vô-nje só mbe zèè ndâ ꞌvisî njì kpo-tàkòcò mì Mbíṛì vô-nje só nó giì gì gí mì ye, bìndi  yí giì tèꞌé tí ye énó máa, «Gì , wàa ye ꞌví tùbà bà waa có mì Mbíṛì mítí niì tí nó tí mbe kili ndâ ꞌdakò cúú-cu-cù nó ji wò. Niì tí nó mbe kû ki tí wó muu ndâ ngo, 2 náa ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó ꞌdáá gî zingbà ta yí gî, náa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî sa ta bà dù ta yí go bà sa ta pe nó gî.»

3 Basìlì tí nò bà-i-nò giì te ye ta wotí mì Bèṛi ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò. Bìndi  ye giì ŋò ꞌbí niì kû o ꞌbí ŋa nò mbe bí-bi ta ndâ muu wó vô-nje só, ta ndâ ꞌde wó muuꞌbì, náa à cu ndâ ngò gítí Mbíṛì cee tí wó ꞌdáá gî. 4 Niì tí nò giì zaa ta ndâ ꞌbí ŋa bòngo mbe bi ngbòò énô, yí giì dù jèꞌbèè gbí dâꞌbì, ta ndâ kpo-kpò i-banga yè tí wó gî. Yí giì zèè ꞌvisî náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì yè ta ndâ i-zuù mì wó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá náa yí kili ꞌdo gbí nèté bà kili ndâ ꞌdakò tí nó mí ꞌbì wó. 5 Bìndi  à giì cu ꞌbí ŋa ṛè náa bà ꞌdi gbí  kpo ndâ ꞌduù gî mí tìṛo wó, máa, «Bàbìlónìyà tí gbolò gbata, tí nawu ndâ vo-vò niì, ta ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî mbe ꞌvii ṛè ṛo ndâ ꞌduù muu to tí nó lá.» 6 Bìndi  ye giì ŋò niì tí nò kû sa ta mbelè ndâ tí ꞌduù mì Mbíṛì, delè ta mbelè ndâ ꞌduù tí nó náa à ziki ndú muu có bà ꞌdè yúcó gítí Jézù nô.

Ye mâ giì ŋò niì tí nò, nje ye giì ꞌdèè gî. 7 Káa basìlì tí nó mbe te ye ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò nó giì ꞌvee ye, máa, «Nje lo ꞌdèè tacó yè? Ye bà ꞌdè gbí có kóó mì ndâ niì tí nò, ta kàzà tí nó ta ndâ muu wo vô-nje só, ta ndâ ꞌde wo muuꞌbì, mbe kû te yí nò, ji wò: 8 Nò tí nò náa wò ŋò yí nò, táánò sàà kuu tí , káa yí kpónó wálá, káa yí kèjì gí bà luꞌvu gí sè ꞌdo gbí gùù tí nó ta ndòngbú tà  wálá nó gítí bàndò bà ngbù yí, bìndi  nje ndâ ꞌduù tí nó náa àá táánò cu ṛè ndú mí gbí wáràgà ꞌválá kùṛo bà suu to tí nó lá nó kèjì gí bà ꞌdèè ta bà ŋò kàzà tí nò gî, tacó yí táánò sàà kuu tí , káa yí kpónó wálá, káa yí kèjì.

9 «A ndâ mbe ꞌdi gbí-o ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta muu tí ndú nó ká bà ꞌdi gbí ŋìnô: Ndâ muu tí nó vô-nje só nó a ndâ gú tí nó vô-nje só náa niì tí nò kû ki tí wó pí ndú nô. 10 Ndú delè a ndâ kpo-kpò gba tí nó vô-nje só, náa ndâ ꞌduù vô ꞌdo gbí òkò tí ndú kpónó a ndâ ku, gbaànjé kpónó kuu gbí gba, káa ꞌbí ŋìnó kákáꞌi nó gì tí gba kálásê, káa à wúnò má le bèṛè ji yí, yí bà dù gbí gba ká ta làmbu o. 11 À má gítí kàzà tí nó náa yí táánò sàà kuu tí , káa yí kpónó wálá nó, yí a bà vô-nje taꞌô ꞌduù mì ndâ kpo-kpò gba tí nó vô-nje só nô, káa yí kû ya a i gítí bàndò bà ngbù yí.

12 «Káa ndâ ꞌde tí nò muuꞌbì náa wò ŋò nò, ndú a ndâ kpo-kpò gba muuꞌbì, náa à le bèṛè ji ndú kálásê, káa ndú bà tù ká tù mí pí jàlàmbà ta ndâ kàzà tí nò. 13 Ndâ kpo-kpò gba tí nò muuꞌbì nò toko có mì ndú gbaànjé, bìndi  ndú giì kaa gba mì ndú ji kàzà tí nò. 14 Ndú kèjì gí bà tè ꞌViì-rómbo ta gó, káa ꞌViì-rómbo bà co gbí ŋò ndú gî, tacó yí a Mbe-tí-ndâ-mbe-tí-ndâ-ꞌduù, yí delè a Gba-mì-ndâ-kpo-kpò-gba, náa à kû nì mítí ndâ ꞌduù mì wó a ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tèꞌé tí ndú, yí giì cu ꞌbì wó mítí ndú gî, mbe kû ꞌdi có mì wó ta njembí ndú gbaànjé.»

15 Basìlì tí nò mbe te ye ya tí  gí gbí kángáá nga ngoò nó giì ꞌdè có ji ye, máa, «Ndâ ngo tí nò náa wò ŋò vò niì tí nò kû ki tí wó muu ndú nò a ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù mbe kû ꞌdè ndâ ŋa ndâ tende ŋa nje có muu to tí nô. 16 Bìndi  ndâ ꞌde tí nò muuꞌbì náa wó ŋò ndú nò, giì je kàzà tí nò, kèjì gí bà sogo niì tí nò tí vò mbe kili ndâ ꞌdakò nò, ndú kèjì gí bà mèèkèꞌi tí wó, ndú bà jaka ndâ bòngo ꞌdo tí wó gî, si yí ta só, ndú bà yaka gbí wó go i mì ndâ kàzà, ndú bà doo yí ta wu, 17 tacó a Mbíṛì ká cu mí gbí njembí ndú máa ndú toko có mì ndú gbaànjé, wàa ndú ꞌví leke ndâ bèṛè mì ndú ji kàzà tí nò yee tí o tí nó náa ndâ i ꞌdáá gî bàkà tí go có mì Mbíṛì gî. 18 Káa niì tí nò náa wò ŋò yí nò a gbolò gbata tí nó mbe gèè bè wó mí muu ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó ꞌdáá gî nô.»

18

Bà ꞌbu Bàbìlónìyà

1 Ye mâ giì zekeꞌo bìndi bà ŋò ndâ i tí nó gbí kángáá nga ngoò nó, ye giì ŋò ꞌbí basìlì ta dì ká gbí wó kû gì ta wotí ká tí wó ꞌdo gbíṛì gí muu to tí nô. Ngba wó giì ngbaṛanga to cee muu to ꞌdáá gî. 2 Yí giì ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa,

«À ꞌbu gî, gbolò gbata tí nó tí Bàbìlónìyà nó ꞌbu gî.

À ꞌvìsì tí, tí bàndò bà dù ndâ vo-vò bààcì gî,

à ꞌvìsì tí, tí zàà mì ndâ vo-vò lilí ꞌdáá gî gî,

à ꞌvìsì tí, tí zàà mì ndâ ŋa ndâ vo-vò nuù

ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû sogo ndú nó ꞌdáá gî gî;

3 tacó ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî

táánò njù pe gbí ndâ i-gìlìnì mì wó ta go ndú tí wó nò gî,

ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó ꞌdáá gî

zingbà ta yí gî,

ndâ mbe mà ꞌvélè muu to tí nó ꞌdáá gî

gì tí ndâ mbe kpo-kpò i ꞌdo gbí ndâ kpo-kpò i mì wó.»

4 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ꞌdo gbíṛì, máa,

«Yo co gí sè ꞌdo gbí wó gî, ndâ ꞌduù mì ye!

Yo yuu tí yo mí gbí ndâ vò i mì wó lá,

tacó yo bà gbo gbí ndâ i tí nò mbe kû pèè mbí wó nò ta ndú;

5 tacó pí ndâ vò i mì wó kùṛo Mbíṛì a pí,

káa mbí Mbíṛì ꞌva tí ndâ vò i mì wó gî.

6 Yo bàkà ta yí ká a ŋa i tí nó náa yí táánò bàkà ta yo nô,

yo ko mboo ndâ i mì wó náa yí táánò bàkà ji yo nó ji yí ta bà  só,

yo ŋònòkò pe mbe me gó ndii ŋìndi wó gî ta bà  sósòꞌô ji yí

mí gbí ꞌvisî tí nó náa yí táánò cu ta pe á ji yo nô.

7 Yí táánò kû dùlù tí wó, yí táánò gbí dà,

à má énò, bàkà gbolò séꞌi mítí wó,

te ngo ṛo mí tà ṛo wó.

Yí táánò kû koṛo có máa,

‹Ye a gba niì, ye pí jàlàmbà,

ye me nawù ku lá,

ye jé gítí bà wa gbí wálá.›

8 Tacó énò, ndâ nòꞌo mì wó gì ꞌdáá gbí gbèe ṛi;

ndâ vo-vò séꞌi, ta bà wa gbí, ta làngàwìṛí,

bìndi  àá kèjì gí bà doo yí ta wu,

tacó a wotí ká tí Mbe tí ndoo Mbíṛì

tí mbe kû waa có mítí wó.»

9 Káa ndâ kpo-kpò gba tí nó muu to tí nó táánò mbe zingbà ta niì tí nò, delè mbe gbo gbí bà dù ta yí gbí dà mì wó gî nó, kèjì gí bà wa gbí ta bà tò kû ta o bà ŋò ngûwu bà doo yí nò, 10 ndú bà ṛò janga-jàngá gí ndiì ta gúku gbolò séꞌi mì niì tí nò, kû ꞌdeke tí ndú máa,

«Ákoo, ákoo gbolò gbata,

wò tí Bàbìlónìyà tí gbolò gbata!

À gálà nó a bà waa có mítí lo ká nó!»

11 Ndâ mbe mà ꞌvélè muu to tí nó bà wa yí ta ngo ṛo ndú, 12 tacó mbe sì ꞌvélè ndâ dâꞌbì, ta ndâ fádà, ta ndâ kpo-kpò i-banga náa à bàkà ꞌdo tí ndâ káráwá mì ndú kákáꞌi wálá; mbe sì ꞌvélè ndâ banga ó bòngo náa à bàkà ꞌdo tí wú zéngé, ta ndâ mbùlà-mbùlà, ta ndâ bí-bi ŋàlí mì ndú kákáꞌi wálá; mbe sì ꞌvélè ndâ banga pó kù mû, ta ndâ i-banga náa à bàkà ꞌdo tí tì ya, ta ndâ ŋìnó náa à bàkà ꞌdo tí ndâ mû nó kákáꞌi wálá; mbe sì ndâ tende ŋa liì, ta ndâ banga duù mì ndú kákáꞌi wálá; 13 ndâ banga pó i bà ṛò yâ, ta ndâ dì, ta ndâ banga pó bàà, ndâ pe, ndâ bàà bà zó-zò, ndâ njú kô, ta ndâ i kó-ko, ndâ àràbíyà bà ja i, ndâ i-zógó-zogo — ndâ lilí ndâ ꞌduù — mì ndú kákáꞌi wálá. Ndú bà dù kû ꞌdeke tí ndú gítí gbata tí nò máa,

14 «Ndâ banga i tí nó táánò ta go ndú tí lo á ngé ndii gî nó

kaa ꞌdo tí lo ya gî,

ndâ i-cìkìtí, ta ndâ kpo-kpò i mì lo,

ta bà tòngbaà mì lo táánò nó,

giṛiki ꞌdo tí lo gî,

wò kákáꞌi bà ꞌde ndi ndú wálá!»

15 Ndâ mbe mà ꞌvélè tí nó táánò mbe kû ꞌde ndâ kpo-kpò i ꞌdo mì niì tí nò nó, bà ṛò janga-jàngá ꞌdo tí wó gí ndiì ta gúku gbolò séꞌi mì wó nò, kû wa gbí, ta bà tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa,

16 «Ákoo, ákoo gbolò gbata tí nó

táánò mbe kû yuu ndâ banga ŋa bòngo,

mbe kû dù gbí ndâ dâꞌbì,

ta ndâ kpo-kpò i-banga jéꞌbé-jeꞌbe-jèꞌbè nó!

17 À voloko gbí ndâ kpo-kpò i tí nò gbí ndò o gî.»

Káa ndâ mbe kpo-kpò ndâ gbâ ꞌdáá gî, ta ndâ mbe kû nò ꞌvélè ta ndâ gbâ, ta ndâ mbe kû bàkà nèté gbí ndâ gbâ ꞌdáá gî, ta ndâ mbe gò ngo ꞌdáá gî, bà ṛò me ꞌdú, 18 kû wa gbí ta bà zeke ngûwu tí nò, ta bà ꞌdeke tí ndú máa, «Ṛè ꞌbí gbata mbe me gbolò ndii gbata tí nò wálá!» 19 Ndú bà kaa njú to mí gbí muu ndú ta sé có kû wa ta gbí ta bà ꞌdeke tí ndú ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa,

«Ákoo, ákoo gbolò gbata tí nó

náa ndâ mbe ndâ kpo-kpò gbâ ꞌdáá gî táánò ꞌde i me gbolò ꞌdo gbí wó nó!

À gálà nó a mòòkò bìndi wó.»

20 «Yo dù ta tàkòcò yo pétékèꞌi gítí i tí nò mbe ꞌde yí nò, ndâ ꞌduù gbíṛì.

Yo dù ta tàkòcò yo pétékèꞌi, ndâ ꞌduù mì Mbíṛì,

ta ndâ mbe nò tú mì Mbíṛì,

ta ndâ mbe ma có mì Mbíṛì,

tacó Mbíṛì waa có mítí wó á muu yo gî.»

21 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí basìlì ta dì gbí wo te ꞌbí duù mbe me gù go gbolò ꞌvuù nô, bìndi  yí giì ꞌva gí tà kàpá ta wotí, ta bà ꞌdè có gí tàkò , máa,

«Àá bà ꞌva gbolò gbata tí nó tí Bàbìlónìyà nó mí to

go bà ꞌva duù tí nò.

À kákáꞌi bà ŋò Bàbìlónìyà wálá.

22 À kákáꞌi bà ꞌdi gbí ndâ kùndi,

ta gbí kòcò ndâ muu-cè,

ta gbí ndâ ꞌde, ta ndâ mòngò, gí kà wálá;

à kákáꞌi bà ꞌde ndâ ꞌduù ŋìnó ta banga nèté gbí ꞌbì ndú nò kà wálá,

a delè kákáꞌi bà ꞌdi gbí bà no i ta ꞌvuù gí kà wálá.

23 À kákáꞌi gí bà ŋò ngba wu nje tàcu ta bèbìlì gí kà wálá,

à delè kákáꞌi bà ꞌdi kòcò ndâ mbe kò ngú niì,

ta kòcò ndâ ngú niì gí kà wálá;

tacó ndâ mbe mà ꞌvélè mì lo táánò

a ndâ kpo-kpò ꞌduù muu to tí nô,

wò táánò delè kû eendi ndâ ꞌduù ta ndâ i-bààcì mì lo.

24 Wò táánò a bàndò bà ziki ndâ mbe ma có mì Mbíṛì,

ta ndâ ꞌduù mì Mbíṛì,

ta ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî náa àá táánò ziki ndú muu to tí nó nô.»

19

1 Ye giì ꞌdi ꞌbí i go kòcò ndâ ꞌduù me mbè nó kû ṛe-ṛe ta bà ꞌdè có gí gbíṛì máa,

«À ùlù Mbíṛì!

ꞌVálá, ta bà tòngbaà, ta wotí

a ndâ i mì Mbíṛì mì ndoo,

2 tacó yí kû waa có jáá ta yúcó.

Yí waa có mítí vò niì tí nó táánò tí mbe kili ndâ ꞌdakò,

mbe volo to tí nó ta ngbà-ꞌdakò gî nó gî.

Yí kèèndè mbelè ndâ bòò mì wó tí Mbíṛì ji niì tí nò gî.»

3 Ye kákáꞌi giì ꞌdi kòcò ndâ ꞌduù tí nó kû ṛe-ṛe ta bà ꞌdè có, máa «À ùlù Mbíṛì! Tacó ngûwu bà doo niì tí nò kû ya gí yaà ká kpòò ya tí .»

4 Bìndi  ye giì ŋò ndâ kpo ꞌduù tí nó ziꞌduù-gbaànjé-nje nàꞌô, ta ndâ nò tí nó nàꞌô mbe kû dù á ṛègbà jàlàmbà nó ꞌbuku gbíṛo ndú mí to kû ùlù Mbíṛì pí jàlàmbà máa, «Go-i-tí-nò, à ùlù Mbíṛì!»

Kàrámà bà ko niì mì ꞌViì-rómbo

5 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ꞌdo pí jàlàmbà máa,

«Yo ùlù Mbíṛì mì ndoo,

yo tí ndâ bòò mì wó ꞌdáá gî,

yo tí ndâ mbe kû te duù mítí wó ꞌdáá gî;

ndâ kpo ꞌduù ta ndâ ꞌviì.»

6 Ye kákáꞌi giì ꞌdi i go kòcò ndâ mbè ꞌduù nó kû nì gí gbí tù ye go wo ngo tí cùù-cùù nô, kû ṛengà go gbí bà baṛaka i mì ngbàngbàṛì nó, kû ꞌdè có máa,

«À ùlù Mbíṛì!

Tacó Mbe tí ndoo tí Mbíṛì mì ndoo, tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî nó, kpónó a gba.

7 Ndoo dù ta tàkòcò ndoo pétékèꞌi,

ndoo dùlù tí ndoo,

ndoo te ṛè wó gí yaà,

tacó ṛi bà ko niì mì ꞌViì-rómbo co gî.

Niì mì wó ꞌviindi tí wó gî.

8 À yuu ji yí a cèe ngbáṛángà bòngo, mbe ce go ꞌvì ꞌbì,»

(tacó cé-ce bòngo a mbó mì ndâ tó i tí nó náa ndâ ꞌduù mì Mbíṛì bàkà nô).

9 Dì basìlì tí nò giì ꞌdè có ji ye, máa, «Cu ndâ có tí nó mí to: Ndâ ꞌduù tí nó náa à tèꞌé tí ndú gí bà ko niì mì ꞌViì-rómbo nó a ndâ mbe tó pá.» Ye mâ giì cu có tí nò gî, basìlì tí nò giì ꞌdè có ji ye, máa, «Ŋìnò a ndâ yúcó mì Mbíṛì.» 10 Bìndi  ye giì kucuku muungbó ye mí kùṛo basìlì tí nò, tacó wàa ye ꞌví ùlù yí, káa yí giì ꞌdè có ji ye, máa, «Bàkà ŋa i tí nò lá! Ye a ka lo bòò, ye delè a ka ndâ náꞌvindí lo bòò go wò mbe kû zèè yúcó mì Jézù. Ùlù Mbíṛì!» Tacó yúcó mì Jézù a i mbe je wotí ji ndâ mbe ma có mì Mbíṛì.

Mbe kû o cé-ce jùwádì

11 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò njekèjì tàṛì ngàà, bìndi  ye giì ŋò cé-ce jùwádì kû ṛò tíyò kà. Ṛè ꞌduù tí nó mbe kû o jùwádì tí nò nó a Jáá, ta ꞌbí  a Yúcó, yí kû waa có ta yúcó, yí delè kû gò gó ta ndeṛè. 12 Ndâ njì ṛo wó kû zìì gbí kù kélè go ngba wu. Yí giì leke ndâ i-gba me mbè mítí muu wó; bìndi  àá giì cu ꞌbí ṛè mí tìṛo wó, náa ꞌbí ꞌduù mbe ꞌdi gbí ṛè tí nò wálá, à káa yí. 13 Bòngo tí nó náa yí yuu nó bi ta mbelè. Bìndi  ṛè tí nó náa à kû tè ta é tí wó nó a, «Có-mì-Mbíṛì!» 14 Ye giì ŋò ndâ àsìkérì gbíṛì yuu ndâ ngbáṛángà cèe bòngo ólé-ólé kû ko ta tàkò ꞌduù tí nó pí ndâ cé-ce jùwádì delè. 15 Ndâ có gbí nje wó zì go sìzò tí i bà saaka ta ndâ ꞌduù muu to tí nó, yí bà zogo ndú ta wotí; yí bà ꞌdò ndâ nèbítì gbí gùù bà pee nèbítì ju kpo-tàkòcò mì Mbíṛì tí mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî. 16 À giì cu ṛè mítí bòngo mì wó ꞌvii ta gbí lú kò wó, máa, «Gba-mì-ndâ-kpo-kpò-gba, Mbe-tí-ndâ-mbe-tí-ndâ-ꞌduù.»

17 Bìndi  ye giì ŋò ꞌbí basìlì kû ṛò tíyò muu ṛi kû tèꞌé tí ndâ nuù mbe kû o có gbí pípìṛi á tàṛì ꞌdáá gî ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Yo gì , yo kili tacó bà zò gbolò kô-njewu mì Mbíṛì, 18 gí bà zò yâ ndâ kpo-kpò gba, ta yâ ndâ gba gó, ta yâ ndâ ngáángbá ꞌdakò, ta yâ ndâ mbe o ndâ jùwádì, ta yâ jùwádì mì ndú ta yâ ndâ ꞌduù ꞌdáá gî: ndâ i-zógó-zogo ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ i-zógó-zogo lá, ndâ kpo ꞌduù ta ndâ ꞌviì.»

19 Ye delè giì ŋò ndâ kàzà tí nó ta gbolò ꞌbèè kà tìṛo wó nó, ta ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó, kili ta ndâ àsìkérì mì ndú tacó bà tè ꞌduù tí nó mbe kû ki tí wó pí jùwádì nó, ta ndâ àsìkérì mì wó, ta gó. 20 Káa gó giì co gbí ŋò ndâ kàzà tí nò ta sú mbe ꞌdòkò có mì wó tí mbe bàkà ndâ seṛè kû ee ta ndi ndâ ꞌduù tí nó mbe ka mbó mì kàzà tí nò mí tìṛo ndú, mbe kû ùlù súrà wó nó gî. Bìndi  àá giì ꞌvaka ndú sósòꞌô tí wu ndú gí tà kàpá wu kpò-kpó-tè-liì mbe kû doo . 21 Bìndi  ꞌduù tí nó mbe ki tí wó pí jùwádì nó giì ziki sè ndâ ꞌduù mì ndú ta sìzò, sìzò tí nó náa yí ziki ta ndú nò gì ꞌdo gbí nje wó; bìndi  ndâ nuù ꞌdáá gî giì zò bà yê tí ndú cee mítí ndâ ku ndú.

20

Ndoò álìfì gbaànjé

1 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí basìlì kû gì ꞌdo gbíṛì gí to ta i bà njaanga nje gùù tí nó ta ndòngbú tà  wálá nó, giì je kpùṛùꞌvù gìnjírì ꞌbí wó. 2 Basìlì tí nò giì zèè gbù kàzà tí nó mbe je kózò tí kàzàngo, tí gùlù kpoo tí nó, tí mbe Vò-ꞌduù-tí-nò, delè tí Gba-wàtà nó, bìndi  yí giì eṛe yí, tacó wàa yí ꞌví dù gbí wú ta ndoò 1,000, 3 yí mâ giì eṛe kàzà tí nò gî, yí giì te yí gbí gìnjírì ꞌva mí gbí gùù tí nó ta ndòngbú tà  wálá nó, bìndi  yí giì nè nje gùù ṛítí gí tàkò wó. Tacó wàa, yí ꞌví ee ta ndi ndâ ꞌduù kákáꞌi lá, yee tí o bà cee ndâ ndoò tí nò 1,000 nò, má kózò gî, à ꞌví giì njaanga yí ꞌdo gbí wú ta làmbu o njíꞌdí.

4 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ndâ jàlàmbà, ta ndâ ꞌduù tí nó náa à bàkà ndú tí ndâ mbe waa có nó kû ki tí ndú pí ndâ jàlàmbà tí nò. Ye delè giì ŋò ndâ lilí ndâ ꞌduù tí nó náa àá táánò saaka miṛi ndú muu to tí nó tacó bà ꞌdè yúcó gítí Jézù, delè tacó bà ma có mì Mbíṛì, mbe biya bà ùlù kàzà tí nò gî, delè mbe biya bà ùlù cè tí wó gî, mbe ka mbó mì wó mí tìṛo ndú lá, ndú delè ka mítí ꞌbì ndú lá nô. Ndú ꞌvala ndi ndú gî, bìndi  ndú giì dù tí ndâ kpo-kpò gba ta ndâ Bìndi-Mbíṛì ta ndoò 1,000. 5 Ŋìnò a kpédélé bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú. Sè ndâ ꞌbí ku ꞌvala ndi ndú lá, yee tí o bà cee ndâ ndoò tí nò 1,000 nô. 6 Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvala ndi ndú ꞌdo gbí muuꞌdú ndú gbí kpédélé o bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú nò, a ndâ mbe tó pá, ndú delè a ndâ tó ꞌduù, náa wotí bà ziki ndú bà dù tí ku tí nó kèjì kákáꞌi nó wálá. Ndú bà dù tí ndâ bu-Mbíṛì mì Mbíṛì, ndú bà dù tí ndâ bu-Mbíṛì mì Bìndi-Mbíṛì, ndú delè bà dù tí ndâ gba ta ndâ Bìndi-Mbíṛì ta ndoò 1,000.

Bà co gbí ŋò Gba-wàtà

7 Àá bà njaanga kàzà tí nò ꞌdo gbí zàà á bìndi bà cee ndâ ndoò tí nò 1,000 nó. 8 Tacó wàa, yí ꞌví ya gí bà eendi ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî; yí delè ꞌví ya gí bà kili ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, ndâ Gógì ta ndâ Màgógì, go tùmèṛè gítí bà tè Mbíṛì ta gó. 9 Ndú giì ꞌvèè cee muu to tí nó gî, ndú giì se bàndò bà dù ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, tí tó gbata mì Mbíṛì ꞌdee gî. Káa wu giì nì gítí ndú ꞌdo gbíṛì, wu tí nò giì mìì ndú gî. 10 Káa à giì ꞌva mbe eendi ndâ ꞌduù gítí gó ta Mbíṛì nò mí tà gbolò wu kpò-kpó-tè-liì tí nó náa á ꞌvaka ndâ kàzà tí nó ta gbolò ꞌbèè kà tí muu wó nó, ta sú mbe ꞌdòkò có mì wó, mí tà  nô. Ndú bà dù gbí gbolò séꞌi kà ta síí gbí  wálá dúú bà ya tí .

Ndòngbú bà waa có

11 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò gbolò cé-ce jàlàmbà ta ꞌduù pí , bìndi  ye giì ŋò ndâ to ta tàṛì taꞌva ꞌdo kùṛo ꞌduù tí nò gî, káa ye giì ŋò bàndò tí nó náa ndú taꞌva ya gítí  nó lá. 12 Káa ye giì ŋò ndâ ku, ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ táángbà ꞌduù kû ṛò tíyò kùṛo jàlàmbà. Àá giì njaanga ndâ ꞌbí wáràgà, à delè giì njaanga wáràgà mì ndâ ꞌválá. Bìndi  à kû giì waa có mítí ndâ ku ꞌvii ta ndâ ŋa i tí nó náa ndú táánò kû bàkà muu to tí nó, á go có tí nó náa àá táánò cu mí gbí ndâ wáràgà tí nò nô. 13 Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ndâ ꞌduù ŋìnó mbe cì mí tà ngo, ta ndâ ku ŋìnó náa à duu ndú dúú-duu nó, ꞌvala ndi ndú ꞌdáá gî, bìndi  à kû giì waa có mítí ndú ꞌvii ta ndâ i tí nó náa ndú táánò bàkà si ndú tí wu ndú nô. 14 Bìndi  à giì ꞌvaka ndâ Ku, ta ꞌBá mì ndâ ku mí tà gbolò wu kpò-kpó-tè-liì. Gbolò wu tí nò a bà só bà cì ku. 15 Káa àá táánò má cu ṛè ꞌduù mí gbí wáràgà mì ndâ ꞌválá lá, à kû ꞌva yí mí gbí gbolò wu kpò-kpó-tè-liì tí nò.

21

Ndâ ngú tàṛì ta ngú to

1 Ye mâ giì zekeꞌo ye giì ŋò ngú to, ta ngú tàṛì, tacó ndâ kpédélé to, ta kpédélé tàṛì taꞌva gî, ngo delè wálá. 2 Ye bà-i-nò giì ŋò ngú Jèrùzàlémè, tí gbolò gbata tí nó náa à kaa mò ji Mbíṛì gî nó, kû gì ꞌdo gbíṛì mì Mbíṛì go ngú niì mbe zaa gî kû ya gí mì ꞌdakò mì wó nô. 3 Bìndi  ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà pí jàlàmbà, máa, «Ŋò nô, Mbíṛì gì ta ꞌbá mì wó gí gbí òkò tí ndâ ꞌduù gî, yí kèjì gí bà ꞌvala gbí òkò tí ndâ ꞌduù, ndâ ꞌduù bà dù tí ndâ ꞌduù mì wó, bìndi  yí bà dù tí Mbíṛì mì ndú; yí tí Mbíṛì bà dù ngbé mì ndú ta ndâ ꞌduù. 4 Yí bà dù tí mbe toṛo ngo-ṛo ꞌdo tà ṛo ndâ ꞌduù; ku kákáꞌi bà dù wálá, ndâ bà tè kôꞌo, ta bà wa gbí, ta séꞌi, kákáꞌi bà dù wálá; tacó ndâ ká i tí nó táánò kùṛo nó ndii ya gî.»

5 Bìndi  ꞌduù tí nó mbe ki tí wó pí jàlàmbà nó giì ꞌdè có ji ye máa, «Ŋò ye bàkà ndâ i tí ngú ndú ꞌdáá gî.» Yí giì ꞌdè ꞌbí có ji ye kákáꞌi, máa, «Cu ndâ có tí nô, tacó ndú a ndâ yúcó náa ꞌduù ꞌví tee njembí wó á mítí ndú.» 6 ꞌBí có náa yí giì ꞌdè ji ye gbí ndò muu ŋìnò énó máa, «À cee gî! Ye a kpédéléꞌi; ye delè a ndòngbú i, ye a bà ꞌbìtà ndâ i; ye delè a bà yee nje ndâ i. Ye bà cu ngo ji ꞌduù ŋìnó ta go ngo tí wó nó ꞌdo bàndò bà ꞌva ngo ꞌválá sínò. 7 I-nambeè náa ye bà je ji ꞌduù ŋìnó mbe kpò nje vò i gî nó a bà dù ye tí Mbíṛì mì wó, bìndi  ꞌduù tí nò bà dù tí ꞌviì mì ye. 8 Káa, à má gítí ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ mbe gúku, mbe biya bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì gî, tí ndâ vóló-volo ꞌduù, ta ndâ mbe zi ku, ta ndâ vo-vò mbe nò vò ndô, ta ndâ mbe yeè, ta ndâ mbe ùlù ndâ sú mbíṛì, giì je ndâ mbe ꞌvéṛè, ꞌdáá gî, bàndò mì ndú a i gbí gbolò gó wu, ŋìnó bà dù tí bà só bà cì ndú nô.»

Ngú Jèrùzàlémè

9 ꞌBí basìlì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ basìlì tí nó táánò vô-nje só mbe vaka ndâ ndòngbú ndâ ŋa njì nòꞌo nó giì tèꞌé tí ye, máa, «Gì , wàa ye ꞌví tùbà tí ngú Niì tí nó tí nawù ꞌViì-rómbo nó ji wò.» 10 Basìlì tí nò bà-i-nò giì te ye ta wotí mì Bèṛi ya tí  gí pí ꞌbí njà gú. Bìndi  yí giì tùbà Jèrùzàlémè tí tó gbata mì Mbíṛì kû gì gí to ꞌdo gbíṛì 11 ta ngba Mbíṛì ngbézé-ngbeze-ngbèzè. 12 À giì bì gí tàkò  a gbolò ndùgù mbe me njà ngéé gí yaà ta ndâ njekèjì tí  muuꞌbì-nje só, ta ndâ basìlì kû ù ndâ njekèjì ndùgù tí nò; bìndi  àá giì cu ṛè ŋa ndâ ꞌviì mì Ìzìrìyélì muuꞌbì-nje só mítí ndâ njekèjì ndùgù tí nò muuꞌbì-nje só nò gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. 13 Ndâ njekèjì ndùgù taꞌô mò gí ngbóngbó, taꞌô mò gí gbíꞌdè, taꞌô mò gí wàá, bìndi  taꞌô mò gí tàbú. 14 À sè tà ndùgù gbata tí nò ta ndâ díí muuꞌbì-nje só, náa à cu ṛè ndâ tú mì ꞌViì-rómbo mítí ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî.

15 Basìlì tí nò táánò mbe kû ꞌdè có ta ye nò zèè mí ꞌbì wó a i bà ꞌvii i náa à bàkà ꞌdo tí dâꞌbì, tacó bà ꞌvii ta gbí gbata, ta ndâ ndùgù gbata, ta ndâ njekèjì ndùgù gbata. 16 Basìlì tí nò mâ giì ꞌvii cìkii ndùgù, ta còmuu  có tàꞌi, ta tà kpalà  gí yaà, yí giì ꞌde ndú ꞌdáá ꞌvii ká ꞌvii, 1,500 méyìlì. 17 Yí mâ giì ꞌvii mí su-sú ndùgù go bà ꞌvii i mì ndâ ꞌduù nó, à giì gì a sáá ꞌbì wó 144. 18 À bì su-sú ndùgù gbata tí nó ta ꞌbí ŋa duù ta kútí  cèkè-cèkè énó, bìndi  à giì bì ndâ ꞌbá gbí  ta ꞌbí ŋa ngbáṛángà dâꞌbì náa à kû zekeꞌo co gbí  lu gî. 19-20 À giì ṛègè bà sè ndùgù gbata tí nò ta ndâ banga tende ŋa duù muuꞌbì-nje só. 21 À giì bàkà ndâ i bà nè ndâ njekèjì ndùgù tí nò ꞌdáá gî ꞌdo tí ꞌbí ŋa banga ó duù mbe kpóló-kpolo, gbèe njekèjì ta gbèe kpâ-duù, gbèe njekèjì ta gbèe kpâ-duù. Bìndi  à giì bàkà ndâ kpokèjì tí nó mbe co gbí u gbata nó ꞌdáá gî ta cèe dâꞌbì náa à kû zekeꞌo lu gbí  gî.

22 Ye ŋò ꞌbá-Mbíṛì gbí gbata tí nò lá, tacó ndâ Mbe tí ndoo tí Mbíṛì mbe bàkà ndâ i ꞌdáá gî, ta ꞌViì-rómbo, a ndâ ꞌbá-Mbíṛì kà. 23 Nèté mì ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò ta ngba ṛi wálá, nèté mì ndú delè ta ngba pì wálá, tacó Mbíṛì kû tòngbaà kà, bìndi  ꞌViì-rómbo a kùpò bà tù wu mì ndâ ꞌduù kà. 24 Gbata tí nò bà tòngbaà ji ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, bìndi  ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó bà ya gí bà tùbà ndâ i ma mì ndú mí gbí . 25 Ndâ njekèjì ndùgù gbata tí nò bà dù ká nga-ngàà ta ṛi ꞌdáá gî, o delè jé gí bà bèè kà wálá. 26 Ndâ ꞌduù muu to tí nó bà ya ta ndâ kpo-kpò i mì ndú gí kà. 27 ꞌBí i ŋìnó náa yí me cèe i lá nó gí bà dí kà wálá, ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà ndâ i-nô, delè tí mbe kû ꞌdè ꞌvéṛè nó, delè bà ꞌdò kò wó mí kà wálá. À káa ndâ ꞌduù ŋìnó náa à cu ṛè ndú mí gbí wáràgà ꞌválá mì ꞌViì-rómbo gî nó ká bà ṛì gí gbí gbata tí nò.

22

1 Bìndi  basìlì tí nò giì tùbà pù ngo ꞌválá ta ngo gbí  ngbáṛángàꞌi ta ŋa  wálá kû ꞌva ꞌdo pí ndâ jàlàmbà mì Mbíṛì, ta jàlàmbà mì ꞌViì-rómbo, 2 kû ì ngèlè co gbí u gbolò kpokèjì gbí gbata; ndâ mû-ꞌválá sósòꞌô giì kù mí tì ngo tí nò, gbaànjé tìto kèꞌbî, gbaànjé kèꞌbî. À gbí gbèe mû a ndâ ndo mû muuꞌbì-nje só; gbèe mû kû ṛì a ndo mû gbaànjé gbí pì. Ndâ kpâ mì ndâ mû tí nò a yeè tacó tí ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. 3 ꞌDuù ŋìnó náa Mbíṛì ì njà mítí wó gî nó bà dù gbí gbata tí nò gbaànjé wálá, à káa ndâ jàlàmbà mì Mbíṛì, ta jàlàmbà mì ꞌViì-rómbo, ta ndâ bòò mì Mbíṛì ká bà dù kû ùlù yí kà. 4 Ndâ bòò mì Mbíṛì nò bà ŋò gbíṛo wó, bìndi  àá bà cu ṛè wó mí tìṛo ndú. 5 O bà bèè gbí gbata tí nò kákáꞌi wálá; nèté mì ndâ ꞌduù kà bà dù ta ngba wu nje kùpò wálá, nèté mì ndú delè bà dù ta ngba ṛi wálá, tacó Mbe tí ndoo tí Mbíṛì bà dù tí ngbaꞌo mì ndú, bìndi  ndú bà dù tí ndâ gba mbe kû zogo to tí nó dúú bà ya tí .

Bà gì Jézù

6 Basìlì tí nò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ye énó máa, «Ndâ có tí nó a ndâ yúcó ta kponje gítí ndú wálá, náa Mbe tí ndoo tí Mbíṛì tí mbe kû je Bèṛi ji ndâ mbe ma có mì wó tuu ta basìlì mì wó, gí bà tùbà ndâ i tí nó kpónó-kpónó kèjì gí bà bàkà tí nó ji ndâ bòò mì wó, 7 máa, ‹Wélégí, yo koṛo muu yo, máa, ye kpónó-kpónó kèjì nô.› ꞌDuù ŋìnó mbe kpolo tí ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì náa à cu mí gbí wáràgà tí nó nó a mbe tó pá.»

8 Ye tí Jòvánì a ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi ndâ có tí nò gî, ye delè ŋò ndâ i tí nò gî. Ye mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò ꞌdáá gî, ye delè mâ giì ŋò ndâ i tí nò ꞌdáá gî gî, ye giì kucuku muungbó ye mí kùṛo basìlì tí nò mbe tùbà ndâ i tí nò ji ye nò, wàa ye ꞌví ùlù yí, 9 káa yí giì ꞌdè có ji ye máa, «Bàkà i tí nò lá! Ye ngbá ká a bòò mì Mbíṛì go yo ta ndâ náꞌvindí lo tí nó mbe kû ma có mì Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe kû kpolo tí ndâ có tí nó náa wò cu mí gbí wáràgà tí nó, nô. À ùlù Mbíṛì.»

10 Basìlì tí nò giì ꞌdè có ji ye kákáꞌi máa, «Nè ndâ có mì Mbíṛì náa à cu mí gbí wáràgà tí nó nó mí gbí kùṛú lá, tacó o dooko gî. 11 Si mbe bàkà vò i ꞌví ya gí kùṛo ta bà bàkà vò i; si zu ꞌduù ꞌví ya gí kùṛo ta bà dù tí zu ꞌduù; ꞌduù ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì nó ꞌví ya gí kùṛo ta bà dù tí ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì; wàa tó ꞌduù ꞌví ya gí kùṛo ta bà tí tó ꞌduù kùṛo Mbíṛì.»

12 «Yo kpolo tí yo máa ye kèjì kpónó-kpónó; ye kèjì ta mboo tàkò ndâ nèté mì yo go ŋìnó náa a tí  nó ji yo. 13 Ye a kpédélé i, ye delè a ndòngbú i; ye a kùṛo tèmè, káa ye delè a ndòngbú tèmè; ye a bà ꞌbìtà i, káa ye delè a bà yee nje i.»

14 Ndâ mbe caka ndâ bòngo mì ndú ngbáṛángàꞌi a ndâ mbe tó pá, tacó énò, àá mì ndú a yúcó tacó bà zò ndo mû tí nó mbe kû je ꞌválá ji ndâ ꞌduù nô, delè tacó tacó wàa ndú ꞌví ꞌde ta kpokèjì bà ṛì gí gbí gbata co tí njekèjì ndùgù. 15 À kû dù á sè á kapí ndùgù a ndâ vóló-volo ꞌduù, ta ndâ mbe yeè, ta ndâ mbe nò vò ndô, ta ndâ mbe zi ku, ta ndâ mbe ùlù ndâ sú mbíṛì, giì je ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî ta go bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá tí ndú nô.

16 «Ye tí Jézù tuu basìlì mì ye ta yúcó tí nò ji yo tí ndâ mbe kû kili ta ṛè ye. Ye a ꞌviì-gù Dàvídè tí gbolò gba, ye delè a dôngú mbe tòngbaà ta nje yé.»

17 Ndâ Bèṛi ta ngú Niì kû tèꞌé tí máa, «Gì .» Káa ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có tí delè ꞌví tèꞌé Jézù, «Gì !» Wàa ꞌduù ŋìnó ta go ngo tí wó nó delè ꞌví gì , si ꞌduù ŋìnó ta go bà njù ngo tí wó nó ꞌví njù ngo tí nó mbe kû je ꞌválá nó sínò.

Bà gbo nje có

18 Ye kû ci yo tí ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌdi ndâ có mì Mbíṛì náa à cu mí gbí wáràgà tí nó nó, máa, ꞌduù má suu kò mítí ꞌbí có tí nò, Mbíṛì bà suu kò mítí ndâ njì nòꞌo tí nó náa à ꞌdè có gítí ndú gbí wáràgà tí nó nó mítí ꞌduù tí nò, 19 káa ꞌduù má ne tí ꞌbí có gbí wáràgà có mì Mbíṛì nó, Mbíṛì bà si ꞌduù tí nò ꞌví zò ndo mû tí nó mbe kû je ꞌválá ji ndâ ꞌduù náa à ꞌdè có gítí  gbí wáràgà tí nó nó, wálá, Mbíṛì delè bà si ꞌduù tí nó ꞌví ya gí gbí gbata mì wó tí Mbíṛì náa à ꞌdè có gítí  gbí wáràgà tí nó nó, wálá.

20 ꞌDuù tí nó tí mbe kû ꞌdè yúcó gítí ndâ i tí nò nó kû ꞌdè có máa, «Ye kèjì kpónó-kpónó ta kponje gítí  wálá.» Go-i-tí-nò! Gì , Mbe tí ye Jézù!

21 Ye kû ꞌdeke tí ye máa, Mbe tí ndoo Jézù ꞌví bàkà nambeè ji yo ꞌdáá gî.