^

Ndruna

Ndrǔna: Ungbòta-Ɔwʉ́tá Tɔ́ Bhǔkù New Testament

copyright © 2015 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Ndrǔna (Ngiti)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-17

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 17 May 2025

abb6c630-aaf1-5647-8172-605215e8fe12

Màtayò

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Màtayò

andí Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀

Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhǔkù nandí nɨ́ Màtayò. Ngǎtsi ndɨ Màtayò-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Lawì (Mrk 2.14). Ka nɨ’ɨ̀ Mʉ̀yàhudì, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ pàratà tɔ́ ndɔmbɛ̀ (9.9). Nɨ́ Yěsù náanzi ka ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ nʉbhà tɨ́, ndàdʉ̀ òngo pbɨ̀ndà uvitatálɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ tɨ́ (10.3).

Màtayò náandí pbɨ̀ndà bhǔkù fɨ̌yɔ̀ nɨ́, yà ɨ̀ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ’à’ù Yěsù Pbàyàhúdí. Ɨ Pbàyàhúdí nʉ́ʉnɨ Ungbòta-Ayɨ́ tɔ́ Andítá mběyi nyʉ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎránà pbɨ̀ndà andítá nɨ́pbɨ̀ rɔ̌ ndɨ Ungbòta-Ayɨ́ ɔ̀ ka kandí dhu rɔ̌.

Màtayò náandí pbɨ̀ndà bhǔkù, rɨ̀tɛ̀ dhu kpangba Yěsù ràrɨ̌ ndɨ yà Pbàyàhúdí náarɔ́dɔna ɨ̀rà rɨ́rà dhu tɨ́ Màsiyà (2.6).

Yěsù ka kʉgʉ Hɛ̀rɔdɛ̀ rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbìrì, Ìsràyelì, dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ (2.1,15). Nɨ́, kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀pɛ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndàrà àhʉ nà Yèrùsalɛmà, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Ìsràyelì nɨ́ɨ’ɨ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà nɔ́nyʉ̀ idzi dɔ̀ná rɔ́. Nɨ́, wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà nóongónà ndɨ̀ ndɔ́nyʉ̀ idzi dɔ̀yá pbìrì ʉ̀ndà yà ndɨ̀ ndʉ́lɨ ɨ pbìrì ɔ̌ pbàlɨ̀wálɨ́-otù ɔ̌. Nɨ́, Yěsù-ànyǎ natdɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ nɨ’ɨ̀ lɨ̀walɨ̀ Pìlatɔ̀.

Bhǔkù-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’ábhúna-ɔvɔ̀ mà kʉ̀gʉ ka kɨ́ dhu mànà (1.1–2.23).

- Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ náanzɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉ tɨ́ dhu (3.1-12).

- Yěsù rɨ̌ bàtizò àlʉ̌ dhu mà pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ rɨ̌ Kà-afí ùmvǔ dhu mànà (3.13–4.11).

- Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ dhu (4.12–18.35).

- Yěsù rɨ̌ abhi ɔ̀pɛ̀ pbɨ̀ndà kasʉ nà Gàlìlayà rɔ̀, ndàrà àhʉ nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu (19.1–20.35).

- Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ ʉ̀tsa ndɨ̀ ndɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, ràrà àhʉ ndʉ̀tɔ̌ ka kɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu ɔ̀ dhu (21.1–27.66).

- Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀ ndɨ́nɨ̌ «Ídzì Màkʉ̌rʉ̀» nʉnɔ tɨ́ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-tsʉ̀-tɨdɔ̀ tɔ̀ dhu (28.1-20).

1

Yěsù t’ábhúna-ɔvɔ̀

(Luk 3.23-38)

1 Yàrɨ́ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’ábhúna-ɔvɔ̀. Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ’ɨ̀ Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ Dàwudì nɨ’ɨ̀ Àbràhamʉ̀-dhú bvʉ̌ alɛ.

2 Àbràhamʉ̀ náadhɨ̀ Ìsakà, Ìsakà náadhɨ̀ Yàkɔbhɔ̀, Yàkɔbhɔ̀ náadhɨ̀ Yudhà mà adɔ́na mànà. 3 Yudhà náadhɨ̀ Pàrezì mà Zǎrà nà. Abádhí-tsánà nɨ’ɨ̀ Tàmarɨ̀. Pàrezì náadhɨ̀ Ɛ̀srɔmʉ̀, Ɛ̀srɔmʉ̀ náadhɨ̀ Àramʉ̀. 4 Àramʉ̀ náadhɨ̀ Àmɨ̀nàdabhʉ̀, Àmɨ̀nàdabhʉ̀ náadhɨ̀ Nàsɔnɨ̀, Nàsɔnɨ̀ náadhɨ̀ Sàlmɔnɨ̀, 5 ndɨrɔ̀, Sàlmɔnɨ̀ náadhɨ̀ Bɔ̀azà. Bɔ̀azà-tsánà nɨ’ɨ̀ Ràhabà. Bɔ̀azà náadhɨ̀ Ɔ̀bɛdɛ̀. Ɔ̀bɛdɛ̀-tsánà nɨ’ɨ̀ Rútà. Ɔ̀bɛdɛ̀ náadhɨ̀ Yɛ̌sɛ̀, 6 Yɛ̌sɛ̀ náadhɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì, ndɨrɔ̀, Dàwudì náadhɨ̀ Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀. Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀-tsánà nɨ’ɨ̀ yà Ùriyà-fɔ́ rɔ̀ Dàwudì akɔ̀ tsìbhálɛ. 7 Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ náadhɨ̀ Rɛ̀hɔ̀bɔ̀hamʉ̀, Rɛ̀hɔ̀bɔ̀hamʉ̀ náadhɨ̀ Àbiyà, Àbiyà náadhɨ̀ Asà, 8 Asà náadhɨ̀ Yɔ̀sàfatà, Yɔ̀sàfatà náadhɨ̀ Yɔ̀ramà, Yɔ̀ramà náadhɨ̀ Ùziyà, 9 Ùziyà náadhɨ̀ Yɔ̀tamʉ̀, Yɔ̀tamʉ̀ náadhɨ̀ Àhazɨ̀, Àhazɨ̀ náadhɨ̀ Zèkíyà, 10 Zèkíyà náadhɨ̀ Mànasɨ̀, Mànasɨ̀ náadhɨ̀ Àmɔsɛ̀, Àmɔsɛ̀ náadhɨ̀ Yòsíyà, 11 ndɨrɔ̀, Yòsíyà náadhɨ̀ Yɛ̀kɔ̀nɨyà mà adɔ́na mànà, yà Pbàìsràyélí ka kʉmba kowù nà ɨnɔ tɨ́ Bàbelì tɔ́ pbìrì ɔ̀ nɨ́nganɨ́.

12 Pbàìsràyélí ka kʉ́mbà kowù nà ɨnɔ tɨ́ Bàbelì tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yɛ̀kɔ̀nɨyà náadhɨ̀ Sàrtɨ̀yɛlɛ̀, Sàrtɨ̀yɛlɛ̀ náadhɨ̀ Zèrùbàbelì. 13 Zèrùbàbelì náadhɨ̀ Àbìhudì, Àbìhudì náadhɨ̀ Èlìyàkimù, Èlìyàkimù náadhɨ̀ Àzɔrɔ̀. 14 Àzɔrɔ̀ náadhɨ̀ Zàdhokì, Zàdhokì náadhɨ̀ Àkimù, Àkimù náadhɨ̀ Èlìhudì, 15 Èlìhudì náadhɨ̀ Èlìyèzerì, Èlìyèzerì náadhɨ̀ Màtanɨ̀, Màtanɨ̀ náadhɨ̀ Yàkɔbhɔ̀, 16 Yàkɔbhɔ̀ náadhɨ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀, ndɨ Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ’ɨ̀ Màrɨyà bhà alɛ. Ndɨ Màrɨyà nɨ́ ndɨ, Yěsù, yà Krɨ́stɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ nadhɨ̀.

17 Nɨ́ kɔ́rɔ́ ɨ rʉ̀gànda-bvʉ nɨ́ɨ’ɨ̀ yà dhu bhěyi: rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Àbràhamʉ̀ rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ Dàwudì rɔ̌, nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà rʉ̀gànda. Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Dàwudì rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ Pbàìsràyélí nʉ́mba ka kɨ́ kowù nà ɨnɔ tɨ́ Bàbelì tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhu ɔ̀, nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà rʉ̀gànda. Ndɨrɔ̀ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Pbàìsràyélí ka kʉ́mbà kowù nà ɨnɔ tɨ́ Bàbelì tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhu rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu ɔ̀, nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà rʉ̀gànda.

Yěsù nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu

(Luk 2.1-7)

18 Yěsù Krɨ́stɔ̀ nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ yà dhu bhěyi: kà-tsánà, Màrɨyà, nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà Yɔ̀zɛfʉ̀ órì rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, ɨnzá ɨ̀ àpɛ̀ ’ʉ̀mbǎ rɔ́rɔ̀, Màrɨyà náatù ndɨ̀ ɔ̀na nà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌. 19 Yɔ̀zɛfʉ̀, yà kà mà rɨ̌ ’ʉ̀mbǎ nà alɛ, nɨ’ɨ̀ obhónángatálɛ. Pbɛ́tʉ̀, kǎzè nzá kà-nyɨ̀ nɨ́wʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ibí alɛ nzínzì ɔ̌ dhu. Nɨ́ kǎzè ndɔ̀dhɔ̀ ka ɨnzá ìndrǔ nʉ́nɨ rɔ́rɔ̀.

20 Wɔ̀ dhu nɨ́rɛ̀ kà rɨ̌ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà bhà màlàyikà náavì ndɨ̀ ɔnyʉ-bvʉ̀ kà tɔ̀ ndàtɨ: «Yɔ̀zɛfʉ̀, Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ́, ɨ̀nzɨ̌ ɔnzɨ Màrɨyà nídyì nyɨ nyɨ́ pbʉ̀kʉ̀ tsìbhálɛ tɨ́ dhu-ɔdɔ̀. Obhó tɨ́, kà rɨ̌’ɨ̀ nà ari nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌ kǒdyì. 21 Kʉ̌gʉya kpatsìbhíngba, nyadʉ̀ ɔvɔ̀na nɔ́vɔ̀ Yěsù tɨ́, ka nɨ́ ndɨ pbɨ̀ndà alɛ nɨgʉ́ya fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.»

22 Kɔ́rɔ́ wɔ̀ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ angyí Kàgàwà nʉ́ʉnɔ pbɨ̀ndà nabì otù ɔ̌ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ:

23 «Kànɨ̌ ɨnzá àpɛ̀ kpatsìbhálɛ nʉ́nɨ̌ tsìbhíngba nɨ́ɨ’ɨya ɔ̀na nà.

Ndɨrɔ̀ kʉ̌gʉya kpatsìbhá ngbángba,

kadʉ̀ ɔvɔ̀na nɔ́vɔ̀ Mànolì tɨ́*.»

Kà-tɨ̀ nɨ́: «Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ atdíkpá àlɛ̌ mànà.»

24 Ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀và ndɨ̀ rɔ̀, Yɔ̀zɛfʉ̀ náanzɨ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà nʉ́nɔ̀nà fɨ̌ndà dhu. Nɨ́ kǎdʉ̀ Màrɨyà nídyì pbɨ̀ndà tsìbhálɛ tɨ́. 25 Pbɛ́tʉ̀ kʉ̌pbá nzá kà-ngbɔ̀, ràrà àhʉ kà rɨ̌ kpatsìbhá ngbángba nʉ́gʉ dhu ɔ̀. Nɨ́ Yɔ̀zɛfʉ̀ náadʉ̀ ndɨ ngbángba-ɔvɔ̀ nɔ́vɔ̀ Yěsù tɨ́.

2

Abhɔ ɨnga nʉ́nɨ alɛ-akpá rǐwu Yěsù tɔ́ ngbángba nándà dhu

(Luk 2.8-20)

1 Yěsù ka kʉgʉ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀, Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀ tɨ́ kátɨna ɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà atɔ ɔ̌. Ndɨ nɨ́nganɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu dɔ̌ ɨnga nʉ́nɨ alɛ-akpá níiwú adyifɔ̀ náarɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀, ’ìwǔ ùvò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 2 Nɨ́ abádhí níivú dhu ìndrǔ-tsʉ̌ ’àtɨ: «Yà ka kʉ̀gʉ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀ngbɔrɔ́? Mǎ màla kàbhà alalɨ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ adyifɔ̀ arɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀. Nɨ́ mǎ mìwǔ ka nɨ́fʉ.»

3 Wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ mà kɔ́rɔ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà mànà nɨ́ɨrɛ̀ nga abhɔ nyʉ́, dɔ̀ya ràdʉ̀ ndɨ̀nza atdídɔ̌. 4 Nɨ́ kǔndu pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà kɔ́rɔ́, ndìvǔ Krɨ́stɔ̀ nʉ́gʉ ka kàmbɛ̀nà ɨ nga tsʉ̀yá. 5 Nɨ́ abádhí náadù ɔtɛ kà tɔ̀ ’àtɨ: «Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà nabì náandí dhu angyí, ndàtɨ:

6 ‹Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̌, Yudhà bhà pbìrì ɔ̌ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀,

nyɨ nɨ́ nzɨ̌ pɔ́tsɔ̀ kɨgɔ̀ Yùdɛyà ɔ̌ kɨgɔ̀ nzínzì ɔ̌.

Obhó tɨ́, ʉ̀nʉ́ rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdí kamà rǎhʉ.

Ndɨ kamà nɨ́ ndɨ Pbàìsràyélí, pbàkà alɛ nʉndaya*.›»

7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ náanzi kɔ̌kɔ̀ ɨnga nʉ́nɨ alɛ-akpá ɨnzá ngʉ̌kpà alɛ nʉ́nɨ rɔ́rɔ̀, ndìvǔ alalɨ abádhí ala dòtsí ɔ̀ná ɨdhɔ tsʉ̀yá. 8 Nɨ́ kǎdʉ̀ abádhí nóvì Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu nyɔ̀mɛ pɛ́ awáwʉ̀ wɔ̀ ngbángba dɔ̌. Ndɨrɔ̀ ka nyɨ̌ nyòtù rɔ̀, nɨ́ nyàdʉ̀ nyìbho màkʉ̌rʉ̀ idù, ndɨ́nɨ̌ ma madʉ̀ tɨ́ àrà kɨ̀fʉ átɔ̀.»

9 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadɨ̀ dɔ̀ya ’òwù. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà abádhí álaná adyifɔ̀ arɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀ alalɨ náadɨ̀ angyi abádhí tɔ̀, ndàmbɛ àrà dɔ̌, ndàrà ìde yà ngbángba rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ngari-dɔ̀tsírɔ́. 10 Abádhí níitdègu wɔ̀ alalɨ nálǎ, nɨ́ abádhí-dhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌ nyʉ́. 11 Nɨ́ abádhí náatsù ányɨ̀-dza, ’àdʉ̀ ngbángba mà nála ɨ́yànà Màrɨyà mànà. Nɨ́ abádhí nʉ́ʉkɔ ɨ̀ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌, ɨ̀ rɨ̀fʉ ndɨ ngbángba. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí nʉ́ʉnga fɨ̀yɔ́ bhɔlɔ-tsʉ̀, ’àdʉ̀ pɛrɛ̀ núbho, ’ɔ̀dhɛ̀ ka nɨ̌. Ɨ pɛrɛ̀ nɨ’ɨ̀: ɔrɔ̀ mà, mběyi arɔ́ngʉ kàzʉ ɔ̀ ka kɔ̀bɨ̀ ndɨ̀ rɔ̀ alɨndra-tɨdɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ mběyi arɔ́ngʉ akyɛ-tɨdɔ̀, mànɛ̀manɛ̀ tɨ́ kátɨna mànà. 12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà nʉ́ʉnɔ dhu ɔnyʉ-bvʉ̀ abádhí tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ nadù tɨ́ Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà nanǎ. Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’àdu fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̀ ngǎtsi otu ɔ̌.

Yěsù tɔ́ ngbángba nà ka kótse Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhu

13 Kɔ̌kɔ̀ abhɔ ɨnga nʉ́nɨ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu dɔ̌ alɛ-akpá nádu ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà náavì ndɨ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ tɔ̀ ɔnyʉ-bvʉ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyidyì ngbángba mà ɨ́yànà mànà, nyadʉ̀ ɔ̀kʉ nà Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyàdʉ̀ nyòko ányɨ̀ ràrà àhʉ ma mɨ́ nyǎvǐ nyǎdu nyɨ̌ ányɨ̀ rɔ̀ dhu ɔ̀. Obhó tɨ́, Hɛ̀rɔdɛ̀ rɨ̌ ngbángba nábhʉ̌ kambɛ ɔ̀nɛ̀nà dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́.» 14 Nɨ́ ndɨ iku ɔ̌ tɨ́, Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ́ɨvà ndɨ̀ ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ndìdyì ngbángba mà ɨ́yànà mànà, ndɔ̀kʉ̀ nà Mísrì tɔ̀ pbìrì ɔ̀. 15 Abádhí adʉ̀ òko ányɨ̀, ràrà àhʉ Hɛ̀rɔdɛ̀ rɔ̌vɛ̀ dhu ɔ̀. Wɔ̀rɨ́ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nʉ́ʉnɔ pbɨ̀ndà nabì-otù ɔ̌ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ: «Ma mánzì idhùdu ràhʉ Mísrì rɔ̀*.»

Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kpabhá nzónzo nɔ́kyɛ ka kɨ́ dhu

16 Hɛ̀rɔdɛ̀ níitdègu dhu nɔ́sʉ̀ ʉ̀trǎ tɨ́ abhɔ ɨnga nʉ́nɨ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu dɔ̌ alɛ-akpá rʉ̀trǎ ndɨ̀, nɨ́ kà-afí-ɔ̌nga nɨ́ɨwa ndɨ̀ atdídɔ̌. Nɨ́, kǎvì pbɨ̀ndà pbànówí rɔ̀kyɛ̀ ɔ́yɔ̌ atɔ nà kpabhá nzónzo mà, ɨnzá àpɛ̀ ɔ́yɔ̌ atɔ nísě kpabhá nzónzo mànà kɔ́rɔ́, Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ mà, tɨná arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ pbanga mànà ɔ̌ rɔ̀. Kǎnzɨ̀ wɔ̀ dhu àdhàdhɨ̀ yà ɨ abhɔ ɨnga nʉ́nɨ alɛ-akpá nábhʉ fɨ̌ndà alalɨ ɨ̀ ala ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ dɔ̌ awáwʉ̀ rɔ̌. 17 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà nabì Yɛ̀rɛ̀mɨyà nʉ́ʉnɔ kpangba dhu náaká. Kǎtɨ:

18 «Alɛ-tù ɨ̀rɨ̀ ndɨ̀ Ramà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

Ìndrǔ rɔ̌dzɨ, ndàdʉ̀ àmbɛ ndʉ̀hʉ dɔ̌ atdídɔ̌.

Ràkelì nɨ́ ndɨ rɨ́ pbɨ̀ndà inzo nɔ́dzɨ.

Kòzè nzá kopè afína mà,

ɨwà ɨ inzo nʉ́vɛ nɨ́dhunɨ̌*.»

Yěsù tɔ́ ngbángba nà ka kíngo Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ dhu

19 Hɛ̀rɔdɛ̀ nɔ́vɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà náavì ndɨ̀ ɔnyʉ-bvʉ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ tɔ̀ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀. 20 Ndɨ màlàyikà náatɨ Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyidyì ngbángba mà ɨ́yànà mànà, nyadʉ̀ nyadu abádhí nà Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̀. Obhó tɨ́, yà ndɨ ngbángba nazè ’òhò alɛ nʉ́vɛ wà.» 21 Nɨ́, Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndìdyì ngbángba mà ɨ́yànà mànà, ndàdu ndɨ̀ nà Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̀. 22 Pbɛ́tʉ̀, kǐtdègu dhu nɨ́rɨ Àrkɛ̀lawʉ̀ ràrɨ̌ ndɨ àbanà Hɛ̀rɔdɛ̀ dzidɔ̌ idzi nɔ́nyʉ̀ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ pbìrì ɔ̀ ndɨ̀ ndárà àdɨ dhu-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀. Kàgàwà ɔ̀vɔ̀ dhu fɨ̌ndà ɔnyʉ-bvʉ̀ dhu-dzidɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ náadʉ̀ àrà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 23 Kǎdʉ̀ àrà àdɨ Nàzàretì tɨ́ kátɨna atdí kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà nʉ́ʉnɔ pbɨ̀ndà pbànábí-otù ɔ̌ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ: «Ka kanziya ka Nàzàretì ɔ̌ alɛ tɨ́*.»

3

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu

(Mrk 1.1-8; Luk 3.1-18; Yùw 1.19-28)

1 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ Yùdɛyà tɔ́ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀. Kǎmbɛ́nà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndàrà àtɨ̀nà rɔ̌: 2 «Nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga. Obhó tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-tsʉ̀ níndù wà ndɨ̀.»

3 Yùwanɨ̀ nɨ́ ndɨ, yà nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ dhu dɔ̀ná alɛ, ndàtɨ:

«Kànɨ̌ atdí alɛ-tù rɨ̌ ndɨ̀rɨ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀:

‹Nyɔ̀bhɔlɔ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ngʉdhà,

nyùtǒ kàbhà otu*.›»

4 Ndɨ Yùwanɨ̀ rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nɨ’ɨ̀ ngàmɨyà tɨ́ kátɨna ɨ̀zǎ-ká nɨ̌ ka kódyù. Ndɨrɔ̀ kǐsónà ɔ̀na asé tɔ́ kùkyě nɨ̌. Kǒngónà àdʉ̀ ndòngù índù mà, ɨrɨ́ ɔ̌ ɨtɨ-dha mànà nɨ̌. 5 Nɨ́ ìndrǔ nóongónà ìwu kà-tɨ’ɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́, ndɨrɔ̀ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-bɨdɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀ rɔ̀ màtɨ́. 6 Abádhí nʉ́ʉnɔ́nà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga kpangba kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, Yùwanɨ̀ ràdʉ̀ bàtizò núbho fɨ̌yɔ̀ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà ɔ̀.

7 Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ náala ábhɔ̌ Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà tɨna ɔ̀ rówu ìwu rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ bàtizò rɔ́. Nɨ́ kǎtɨ abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌, ámvɔ̀ tɔ́ osu-tsè! Ádhɨ ndɨ dhu nɔ́vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyotse tɨ́ yà rɨ́rà Kàgàwà bhà nàwí-tsʉ̌ rɔ̀? 8 Nyɔ̀nzɨ ɨwà nyɨ̌ nyʉ́gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌, nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga dhu návǐ rɨ́ dhu. 9 Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyɨ̀rɛ̀ nga afíkʉ ɔ̀, nyǎtɨ: ‹Àbràhamʉ̀ nɨ́ abhukà!› Ma mɨ́ dhu nʉ́nɔ kpangba fʉ̌kʉ̀, Kàgàwà rǎdʉ̀ kǎkàrɨ́ odu mà nʉ́gɛ̀rɛ̀ ròngò Àbràhamʉ̀ t’ídhúna tɨ́. 10 Àlɔ̌ ka kɨ̀lɨ wà itsu-pfɔ̀ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ka kɨ’à tɨ́ ɨ itsu-vɛ́ nɨ̌. Nɨ́ kɔ́rɔ́ itsu yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ídzì itsu-kpɔ̌ nɨ́’ɔ̌, nʉ́kɛ̀rɛ̌ ka kɨ́, kadʉ̀ àwànà kàzʉ ɔ̀. 11 Ɨma, ma mɨ́ bàtizò núbhǒ fʉ̌kʉ̀ ɨdha nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨwà nyɨ̌ nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga dhu navì tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, dzidu dɔ̌ rɨ́rà alɛ náaraya bàtizò núbho rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, ndɨrɔ̀ kàzʉ nɨ̌. Ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà atdídɔ̌ ròsè dùdu nǎ. Ma màkǎ nzá mʉwà kà-pfɔ̀ rɔ̌ kàyìtò mà. 12 Kàlʉ̌ ɔ̀nyʉ̀-ɔ̌nga t’ɨ́lɛ̀ta tɔ́ kanyà-tɨdɔ̀ fɔná. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ pbɨ̀ndà odhó-dɔ̌nga nátsu, ndàdʉ̀ nganʉ̀-kpɔ̌ nípfo kɛ́lɛ́na ɔ̀ rɔ̀. Kà rɨ̌ pbɨ̀ndà nganʉ̀-kpɔ̌-tsʉ̀ núndǔ ɔ́ngɔ̀lɨ̌ ɔ̀, ndàdʉ̀ dzɛ́ngɛ́lɛ́na nʉ́bɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ arávɛ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ ɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ bàtizò nálʉ̌ dhu

(Mrk 1.9-11; Luk 3.21-22)

13 Atdíku, Yěsù nɨ́ɨra Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndɨ̀rà àhʉ Yùwanɨ̀-tɨ’ɔ̀, Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-tsʉ̀, ndɨ́nɨ̌ kǎbhʉ̀ tɨ́ bàtizò fɨ̌ndà. 14 Nɨ́ Yùwanɨ̀ núuvó ndɨ̀ kà-rɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨma nɨ́ ndɨ, ma màmbɛ̀nà bàtizò nálʉ̌ fʉnʉ́, nɨ́ ádhu nyɨ nyádʉ̀ ɨ̀rà kònzì fudú nɨ̌?» 15 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù náadʉ̀ ɔtɛ àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ úvǒ nyɨ! Ítsè kà rɨ’ɨ ndɨ dhu bhěyi. Obhó tɨ́, kòmbí dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu Kàgàwà nózè ka dhu bhěyi.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yùwanɨ̀ náadʉ̀ Yěsù nʉ́nɔ̀ dhu ná’ù, ndàdʉ̀ bàtizò nábhʉ kà tɔ̀.

16 Bàtizò ndɨ̀ ndàlʉ̌ rɔ́rɔ̀ tɨ́, Yěsù rǎhʉ ɨdha ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà-tsʉ̀ náangbɛ ndɨ̀ kà tɔ̀. Nɨ́ kǎla Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɔrʉ̀ rɔ̀ rífo àmbò tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɔ́, ndɨ àmbò ràdʉ̀ àdɨ dɔ̀ná. 17 Ndɨrɔ̀ Kàgàwà-tù náadʉ̀ ndɨ̀rɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: «Yàrɨ́ nɨ́ Idhùdu, atdídɔ̌ ma mózè, nyɨ̀kpɔ́du nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ.»

4

Pfɔ̀mvɔ rɨ̌ Yěsù-afí númvǔ dhu

(Mrk 1.12-13; Luk 4.1-13)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náabhʉ̀ Yěsù ràrà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Pfɔ̀mvɔ núumvú tɨ́ afína. 2 Nɨ́ Yěsù nʉ́ʉtsɨ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ ɨ̀fɔ kumì ɨdhɔ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndàrà ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ̀ rɔ̌ adyíbhengá màtɨ́ ndɨrɔ̀ kùbhingá màtɨ́. Nɨ́ àwù náadʉ̀ kàlʉ atdídɔ̌. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ pfɔ̀mvɔ nɨ́ɨra àhʉ kà-tɨ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà t’Ídhùnà nyʉ́ tɨ́, nɨ́ ávǐ kàrɨ́ odu rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’òngò mʉ̀gatì tɨ́.» 4 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ:

‹Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ mʉ̀gatì kɛ̀lɛ̌ ndɨ ìndrǔ tɔ̀ rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábhʉ,

pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà-li’ɔ̀ rɔ̀ àhʉ kɔ́rɔ́ ɔtɛ nɨ́ ndɨ rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábhʉ ìndrǔ tɔ̀*.›»

5 Tdɨ́tdɔ̌, Pfɔ̀mvɔ náarà kà nà Yèrùsàlɛmà, ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ kàbhʉ rùpò Kàgàwà bhà ɨdza dɔ̀-tsírɔ́ ɔrʉ́ ngari dɔ̀, 6 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́ tɨ́, nɨ́ ɔ́bɛ̀ pɛ́ nyɨ obvò. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ:

‹Kàgàwà rɨ̌ dhu nʉ́yǎ pbɨ̀ndà màlàyikà tɔ̀ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀,

ndɨ́nɨ̌ nyɨ nɔkɔ tɨ́ ɔrʉ́ rɔ̀ ɔtsʉ́na-tsírɔ́,

akyɛ odu nɔ́ɔbɛna pfɔ̌nʉ nɨ̌*.›»

7 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu átɔ̀ katɨ:

‹Dhu-àkǎ nzá nyumvǔ pbʉ̀kʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-afí*.›»

8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pfɔ̀mvɔ abhʉ̀ Yěsù rùpò ádzǐ pbìrì-akpà dɔ̀. Kǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ yà adzɨ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ pbìrì mà, kɔ́rɔ́ ɔ̀yá ònzì mànà nɨ́tɛ̀ kà tɔ̀. 9 Kǎdʉ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Nyɨ nyapɛ́ nyɔkɔ̀ ɔtdyʉ̀nʉ dɔ̌ ɔnzɨ̀dú nyɨfʉ ma, nɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu núbhǒ ma mɨ́ ɨndʉ̀.» 10 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Índrǐ nyɨ́ àwú, Sìtanɨ̌! Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ:

‹Dhu àkǎ nyʉlɛ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ pbʉ̀kʉ̀ Kàgàwà,

nyadʉ̀ kà kɛ̀lɛ̌ nɨ́fʉ atdírɔ̀.›»

11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pfɔ̀mvɔ náadʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà kà-tɨ́ rɔ̀. Kàgàwà bhà màlàyíká náadʉ̀ ìwu Yěsù-tɨ’ɔ̀, àdʉ̀ àmbɛ kà kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ dɔ̌.

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ nɔ́pɛ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ dhu

(Mrk 1.14-15; Luk 4.14-15)

12 Yěsù níitdègu bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ ka kósò imbi ɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kǎdʉ̀ àrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 13 Ányɨ̀, kǎdɨ̀ nzá Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ àrà àdɨ Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɨgɔ̀, Kàpɛ̀rnàwumù tɨ́ kátɨna ɔ̀. Kàpɛ̀rnàwumù nɨ’ɨ̀ Zàbʉ̀lɔnà mà, Nɛ̀ftalɨ̀ mànà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ kɨgɔ̀.

14 Kɔ́rɔ́ wɔ̀ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà nʉ́ʉnɔ pbɨ̀ndà nabì Ìsayà-otù ɔ̌ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ:

15 «Ɔ̀ɔ! Zàbʉ̀lɔnà bhà pbìrì mà, Nɛ̀ftalɨ̀ bhà pbìrì mànǎ,

ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀ rárà ngʉdhà,

Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-adzè nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ pbìrì, Gàlìlayà,

yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí náaróko ɔ̀ná pbìrì!

16 Yà ɨ́nɔ̀ ɔ̌ aróko kɔ́rɔ́ alɛ nála wà ádrʉ̀ngbǎ awáwʉ̀.

Yà ɔvɛ-sɨsɨ̀ tɔ́ ɨ́nɔ̀ níibvú ndɨ̀ dɔ̀ná pbìrì ɔ̌ aróko alɛ dɔ̌nga

awáwʉ̀ náwʉ̀ wà*.»

17 Kàpɛ̀rnàwumù ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Yěsù apɛ̀ ndʉ̀nɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, ndàrà àtɨ̀nà rɔ̌: «Nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga. Obhó tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-tsʉ̀ níndù wà ndɨ̀.»

Yěsù rɨ̌ ɨ̀fɔ àwěrù núnzi dhu

(Mrk 1.16-20; Luk 5.1-11)

18 Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ ndɨ̀ ndúbhi rɔ́rɔ̀, Yěsù náala atdí alɛ bhà ɔ́yɔ̌ inzo. Abádhí nɨ’ɨ̀ àwěrù. Atdí-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Sìmonì. Ngǎtsi ndɨ Sìmonì-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Pɛ́tɛrʉ̀. Ndɨrɔ̀ kà t’ádɔ̀nà-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Àndɛ̀rɛyà. Abádhí ubhínà ɨ̀bhɛ̀ nɔ́kyɛ̀ rɔ̌ imbi nɨ̌ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀. 19 Nɨ́ Yěsù atɨ abádhí nɨ̌: «Nyìwǔ owùdu ɔ̌! Ma mɨ́ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀, nyǒngò ìndrǔ-tsʉ̀ núndu róngo, ndɨ́nɨ̌ owùdu nʉngʉ tɨ́ alɛ tɨ́.» 20 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, abádhí nʉ́ʉbhà fɨ̀yɔ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ, ’àdʉ̀ òwu kǒwù ɔ̌.

21 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù náandrì ɨtsɛta akɛ, ndàdʉ̀ Zɛ̀bɛ̀dayò bhà ɔ́yɔ̌ inzo nála. Ɨ inzo nɨ’ɨ̀ Yàkɔbhɔ̀ mà adɔ̀nà Yùwanɨ̀ mànà. Abádhí nɨ́ɨ’ɨ̀ fɨ̀yɔ́ ibhú ɔ̀, àbayà Zɛ̀bɛ̀dayò mànà, fɨ̀yɔ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ nɔ́bhɔlɔ ɨ̀ ɨ́ rɔ́. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ abádhí nánzì. 22 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, abádhí adʉ̀ àbayà nʉ́bhà ibhú mànà, ’àdʉ̀ òwu Yěsù-owù ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ, ndàdʉ̀ andɨtálɛ nɨ́gʉ dhu

(Mrk 1.9; Luk 4.44; 6.17-18)

23 Yěsù nóongónà ùbhi kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌. Kǎránà dhu ùdhe rɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎránà kɔ́rɔ́ andɨ-tɨdɔ̀ nɨ́gʉ rɔ̌, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ otsu-tɨdɔ̀ nɨ́gʉ. 24 Nɨ́ kɔ̀yɨ̌ náaká kɔ́rɔ́ Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ka kowúnà dhèdhèrɔ̀ andɨ-tɨdɔ̀ nɨ̌ arándɨ alɛ nʉ́mbà rɔ̌ kà-fɔ’ɔ̀. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ yà nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà alɛ mà, sɨ́mvɔtálɛ mà, ndɨrɔ̀ ngbɔ̌ya ʉ́vɛ alɛ mànà. Nɨ́ Yěsù náaránà ɨ alɛ nɨ́gʉ rɔ̌ kɔ́rɔ́. 25 Ábhɔ̌ ihé-yà nóowúnà ìwu rɔ̌ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, Dɛ̀kàpolì tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-adzè rɔ̀ màtɨ́, ɨ̀ rùbhi kǒwù ɔ̌.

5

Yěsù rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ihé-yà tɔ̀ pbìrì dɔ̌ rɔ̀ dhu

(Mrk 3.13; Luk 6.12-13)

1 Yěsù níitdègu ihé-yà nálǎ, nɨ́ kǔpò pbìrì dɔ̀, ndàdʉ̀ àdɨ obvò. Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ìwu kà-tɨ’ɔ̀. 2 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu abádhí tɔ̀, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌:

Hirò nɔnzɨya alɛ

(Luk 6.20-23)

3 «Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́

yà nǎkʉ̀ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀ alɛ,

ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi nɨ́ abádhí tɔ́ nɨ́dhunɨ̌!

4 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́,

yà kòmbí aróko nyɨ̀ya-dha ɔ̌ alɛ,

Kàgàwà nóopéya abádhí-afí nɨ́dhunɨ̌!

5 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́

yà ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌ aróko alɛ,

abádhí nóokoya yà adzɨ-kàmǎ tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.

6 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́,

yà obhónánga ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu tɔ́ àwù nà arɨ́’ɨ̀, àdhàdhɨ̀ ɔ̀nyʉ̀ mà ɨdha mànà-atdyú òho ka karɨ́ dhu bhěyi alɛ,

Kàgàwà náadʉ̀ya abádhí ózè dhu nábhʉ ràkǎ abádhí tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

7 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́

ɨzʉ nábà arɨ́ ɔdhɨ́ya dɔ̌ alɛ,

Kàgàwà náabáya ɨzʉ abádhí dɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

8 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́

afíya ɔ̀nǎ rɔ̀ ɨ́lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ alɛ,

abádhí náalaya Kàgàwà-ngbɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

9 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́,

màrʉ̀ngà ɔ̌ arɨ́ ìndrǔ nábhʉ̌ ròkò alɛ,

Kàgàwà náanziya abádhí pbɨ̀ndà inzo tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.

10 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́

obhónánga ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka karávu rɔ̀yá alɛ,

ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi nɨ’ɨya abádhí tɔ́ nɨ́dhunɨ̌.

11 Ndɨrɔ̀, hirò nɔnzɨya nɨ́ nyɨ̌,

yà nyɨ̌ nɨ̌ ka karɨ́ dhu nʉ́nɔ,

kavu rʉ̀kʉ́,

kadʉ̀ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ náwɛ dʉ̀kʉ́ okúdu dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀.

12 Nɨ́ nyìlè nyɨ̌, nyǎdʉ̀ òko dhɛ̀dhɛ ɔ̌, nyɨ̌ nyabáya ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀kɨ̀mbà nyʉ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. Wɔ̀ dhu bhěyi tɨ́ nɨ́ ndɨ ka kavù angyi ɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà pbànábí rɔ̌.»

Yěsù-owù nʉ́ngʉ̌ arɨ́ alɛ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ iko mà, awáwʉ̀ mànà dhu

(Mrk 9.50; Luk 14.34-35)

13 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà nɨ̌: «Nyɨ̌ nɨ́ iko yà adzɨ dɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, iko-òvǔ náapɛ́ ìku, nɨ́ ka kádʉ̀ kàbhʉ ròkyè àdhu nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌? Kà kàsʉ̌ rɨ̌ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌. Kà rǎdʉ̀ àkǎ koyì iri, kadʉ̀ àmbɛ ɔ̀nánga nótsì dɔ̌ alɛ-pfɔ̀ nɨ̌.

14 Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ awáwʉ̀ yà adzɨ dɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌. Pbìrì dɔ̌ ka kɔ́sɨ̀ kɨgɔ̀ náarɨ́ nzɨ̌ ndòru. 15 Ndɨrɔ̀, ka kɨ́nzɨ̌ àdʉ̀ tarà nɔ́bɨ̀, kadʉ̀ àtsìnà ɨ̀tǎ-tsì. Pbɛ́tʉ̀, ka kádʉ̀ kɔ̀bɨ̀, kadʉ̀ ɨ̀lɨnà tarà ʉ̀lɨ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná ɔrʉ́ ngari ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kà rǎdʉ̀ ɨdzá rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̌nga náwʉ̀. 16 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, dhu àkǎ fʉ̀kʉ́ awáwʉ̀ ràwʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̌nga, ndɨ́nɨ̌ abádhí ala tɨ́ ídzì kàsʉ̌kʉ, ’àdʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà nɨ́fʉ.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě Ʉyátá nɨ́fʉ̌ ka kɨ́ dhu dɔ̌ dhu

17 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Àpɛ́ nyɨ̀rɛ̀ nga ma rɨ́rà Músà bhà Ʉyátá mà, pbànábí nʉ́ʉnɔ dhu mànà dhu núgolo. Ma mɨ́rà nzá abádhí núgolo, pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́rà ndɨ́nɨ̌ ma mabhʉ̀ tɨ́ ɨ Ʉyátá nʉ́nɔ̀ dhu rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀. 18 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: òko yà adzɨ mà ɔ̀rʉ̀-akpà mànà nóko rɔ́rɔ̀, atdí andítá-nyɨ̀kpɔ́-tʉ́tʉ̌ngba mà ɨ Ʉyátá ɔ̌ náawíya nzɨ̌, ràrà àhʉ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀. 19 Nɨ́rɔ̀, atdí alɛ náapɛ atdí akɛkpá Ʉyátá-ngba mà nʉ́kɔ̀ kɔ̀rɨ́ Ʉyátá nzínzì ɔ̌, ndàdʉ̀ dhu ùdhe ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ròwù kʉ̀kɔ̀ rɔ̌ átɔ̀ ndɨ̀ bhěyi, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ’ɨya ndɨ ákɛ̌kpá alɛ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ ɨ Ʉyátá nɨ́fʉ̌ rɨ̌, ndàdʉ̀ dhu ùdhe ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ rɨ̀fʉ ka átɔ̀ ndɨ̀ bhěyi alɛ, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ’ɨya ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ.

20 Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna obhónánga náapɛ́ nzɨ̌ òse Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà tɔ́ obhónánga dɔ̀nǎ, nɨ́ nyɨ̌ nyotsúya nzɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi ɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě ìndrǔ rǎkǒ dhu dɔ̌ dhu

21 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà abhúkʉ tɔ̀ Kàgàwà ʉyá dhu ndàtɨ: ‹Dhu àkǎ nzá nyohò abvo. Abvo nòhò alɛ nákǎ kɔtdɨ̀ ànyǎna.› 22 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀, matɨ: ɔdhɨ̀nà rɔ̌ àkǒ alɛ, nákǎ kɔtdɨ̀ ànyǎna. Ndɨrɔ̀, ɔdhɨ̀nà nàtɨ̀ kɨ̀dhɔmà tɨ́ alɛ, nákǎ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ rɔ̀tdɨ̀ anya dɔ̀ná. Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ ràtɨ ɔdhɨ̀nà nɨ̌: ‹Ɨnyɨ nɨ́ àrǐtálɛ!› Nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ, kobvù yà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀.

23 Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ pɛrɛ̀ nábhʉ̌ nyɨ nyɨ́ màzàbahʉ̀ dɔ̌ rɔ̀ Kàgàwà tɔ̀ rɔ́, dhu ràdʉ̀ ìse ʉ̀nʉ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ ìnè nzɛ́rɛ dhu ràrɨ̌’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ adɔ̀nʉ nà, 24 nɨ́ dhu àkǎ nyʉbhà ndɨ pɛrɛ̀ màzàbahʉ̀-ɔ̀nzɨ̌, nyadʉ̀ nyadu, nyǒwù ndɨ nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́tɔ̀ angyi adɔ̀nʉ mànà. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, nyɨ nyádʉ̀ nyadu, nyɨrà pbʉ̀kʉ̀ pɛrɛ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀.

25 Dhu nà nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ nà nzínzìkʉ ɔ̌ ɔdhɨ̀nʉ náapɛ́ àmbɛ àrà dɔ̌ nyɔbhʉ̀, nyǎdʉ̀ òko nyǎmbɛ òwu dɔ̌ atdíkpá ka mànà dhʉ̀wanɨ̀ ɔ̀, nɨ́ dhu àkǎ nyɔnzɨ̀ ɔbɨ, nyɨ̌rɨ̀ nyɨ̌, nyɨ̌tɔ̀ ndɨ dhu, ɨnzá nyɨ̌ nyàpɛ̀ òwu ùvò anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ́rɔ̀. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, kà rǎdʉ̀ nyabhʉ kɔtdɨ̀ ànyǎnʉ, kadʉ̀ nyabhʉ pùrǔsì ròsò nyɨ imbi ɔ̀. 26 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀: nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àhʉ imbi ɔ̀ rɔ̀ ɨnzá nyɨ nyùbho dʉ̀nʉ́ ka kɔ̀tdɨ̀ dhu rìku kɔ́rɔ́ rɔ́rɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ dɔ̌ dhu

(Mrk 9.43,47-48)

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà yà ka kʉnɔ dhu, katɨ: ‹Dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀.› 28 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: atdí kpatsìbhálɛ náapɛ́ ngǎtsi alɛ-ve dɔ̀ nga nándà, ndàdʉ̀ kǎtdyú nóhò, nɨ́ ndɨ alɛ nɔ́nzɨ̀ wà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ndɨ̀ tsìbhálɛ nà afína ɔ̀.

29 Nɨ́ dhu náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀, fangà tɔ́ nyɨ̀kpɔ́nʉ náarɨ́ nyabhʉ̌ nyotsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ nyɨtǎ ka, nyadʉ̀ ìtùnà nyobvù ɨtsɛ rʉ̀nʉ́ rɔ̀. Obhó tɨ́, dhu àkǎ wà nyiwǐ atdí ngbɔ̌nʉ-rɔ̌ngá-ngba, ròsè kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ nóbvù ka kɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ. 30 Ndɨrɔ̀, dhu náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀, fangà tɔ́ ɔtsʉ́nʉ náarɨ́ nyabhʉ̌ nyotsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ nyɔtdɨ̀ ka, nyadʉ̀ òbvùnà ɨtsɛ rʉ̀nʉ́ rɔ̀. Obhó tɨ́, dhu àkǎ wà nyiwǐ atdí ngbɔ̌nʉ-rɔ̌ngá-ngba, ròsè kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ nóbvù ka kɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě kpatsìbhálɛ mà rɨ̌ ’ʉ̀bhǎ
pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nà dhu dɔ̌ dhu

(Màt 19.9; Mrk 10.11-12; Luk 16.18)

31 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ka katɨ átɔ̀: ‹Pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nɔ́dhɔ rɨ́ alɛ nákǎ ndàndǐ ʉbhátá tɔ́ bhàrʉwà, ndàdʉ̀ àbhʉnà kà-fɔ́.› 32 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ‹Atdí alɛ mà náapɛ́ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nɔ́dhɔ ɨnzá nɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ kɔ̀nzɨ̀nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ nítsu wà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀, ndɨ tsìbhálɛ mà rǎdʉ̀ òwu ’ʉ̀mba ngǎtsi kpatsìbhálɛ nà nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, ndɨ ɔ̀dhɔ ka kɔ̀dhɔ̀ tsìbhálɛ nà ɨ̀ nʉ̀mbǎ alɛ nádʉ̀ ɨ’ɨ̀ ɨwà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ átɔ̀.›»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě dhu t’ɔ́tsɔta dɔ̌ dhu

33 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà yà abhúkʉ tɔ̀ ka kʉyá dhu, katɨ: ‹Àpɛ́ nyʉ̀tsɔ̌ dhu tɨ̀tɔ̀ dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ nyɔ̌nzɨ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɔ́tsɔ̀ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu tɨ́ dhu*.› 34 Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: Àpɛ́ nyʉ̀tsɔ̌ dhu akɛkpá màtɨ́. Àpɛ́ nyʉ̀tsɔ̌ dhu ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔvɔ̀ rɔ̌ màtɨ́, Kàgàwà náarádɨ dɔ̀ná tombi nɨ́ ndɨ nɨ́dhunɨ̌. 35 Àpɛ́ nyʉ̀tsɔ̌ dhu yà adzɨ-ɔvɔ̀ rɔ̌ màtɨ́, Kàgàwà náarɨ́ pfɔ̌na ʉ̀lɨ̌ rɔ́nga nɨ́ ndɨ nɨ́dhunɨ̌. Àpɛ́ nyʉ̀tsɔ̌ dhu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌ màtɨ́, ádrʉ̀ngbǎ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà kɨgɔ̀ nɨ́ ndɨ nɨ́dhunɨ̌. 36 Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyʉ̀tsɔ̌ dhu dʉ̀kʉ-ɔvɔ̀ rɔ̌ màtɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ atdí àyɨ̌-vɛ́-ngba mà nábhʉ rɔ̀tɨ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ròpfò nɨ́dhunɨ̌. 37 Obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nákǎ nyǎtɨ̀ obhó dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nákǎ nyǎtɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ obhó dhu tɨ́. Wɔ̀ dhu dɔ̌ ka kísěna ngʉ̌kpà dhu nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ alɛ, Pfɔ̀mvɔ bhà rɔ̀ ɨ̀rà dhu.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě nzɛ́rɛ dhu núbhǒ ka kɨ́ nzɛ́rɛ dhu nɨ̌ dhu dɔ̌ dhu

(Luk 6.29-30)

38 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà yà ka kʉnɔ dhu, katɨ: ‹Alɛ-nyɨ̀kpɔ́ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ arì ɔ̌, ndɨrɔ̀ alɛ-kù alɛ-kù arì ɔ̌*.› 39 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, dhu ràkǎ nzá nyǔbho nzɛ́rɛ dhu nzɛ́rɛ dhu nɨ̌. Atdí alɛ náapɛ́ ngàngànʉ ɔ̀pbɨ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, nɨ́ dhu àkǎ nyʉgɛ̀rɛ̀ ígù dɔ̀nǎ ngàngànʉ kà rɔ̀pbɨ̀ átɔ̀. 40 Atdí alɛ náapɛ́ ndòzè ndàrà nyɔbhʉ̀ dhʉ̀wanɨ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndakɔ̀ tɨ́ rʉ̀nʉ́ sìmisì, nɨ́ dhu àkǎ nyɨwà rʉ̀nʉ́ kotì átɔ̀, nyabhʉ kà tɔ̀. 41 Atdí alɛ náapɛ́ nyʉtʉ̌ ɔbɨ nɨ̌ nyanɔ̀ dɔ̀ná dhu, nyarà nà atdí kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ nyanɔ̀ ka, nyarà nà ɔ́yɔ̌ kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́. 42 Atdí alɛ náapɛ́ dhu ònzi fʉnʉ́, nɨ́ dhu àkǎ nyabhʉ ndɨ dhu kà tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎpɛ́ dhu ònzi ndʉ̀wʉ fʉnʉ́, nɨ́ dhu àkǎ nzá nyuvǒ nyɨ ndɨ dhu rɔ̌.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě òmvǔ nózè ka kɨ́ dhu dɔ̌ dhu

(Luk 6.27-28,32-36)

43 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà yà ka kʉnɔ dhu átɔ̀, katɨ: ‹Dhu àkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ, nyadʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ nɔ́ndrɔ̀.› 44 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: Dhu àkǎ nyǒzè fʉ̀kʉ́ òmvǔ, nyǎdʉ̀ òwu nyɨ̌tsɔ̀ rɔ̌ rʉ̀kʉ́ arávu alɛ dɔ̌. 45 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyǎdʉ̀ òngo ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà bhà inzo tɨ́. Obhó tɨ́, ka nɨ́ ndɨ adyifɔ̀ nábhʉ̌ arɨ́ rɨ̀kà nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mànà dɔ̌. Ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ igye nábhʉ̌ rɨ̀kɔ̌ obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ kɔ̀nzɨ alɛ mànà. 46 Nyɨ̌ nyapɛ́ yà nyɨ̌ nózè alɛ kɛ̀lɛ̌ nózè, nɨ́ ádhu Kàgàwà adʉ̀ya àbhʉnà fʉ̌kʉ̀ pɛrɛ̀ tɨ́? Pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà náatɨ́ obhó dhu nɔ́nzɨ átɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́? 47 Ndɨrɔ̀ adɔ́kʉ-tsʉ̌ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ mʉ̀lɛ̀mbɛ̀ nɔ́ngʉ̀ rɔ̀, ádhu ndɨ ádrʉ̀ngbǎ dhu tɨ́ nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna? Ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ mà náatɨ́ obhó dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀? 48 Nɨ́, dhu àkǎ nyɨ̌’ɨ̀ mbǎ afátá nà alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbǎkʉ Kàgàwà narɨ́ mbǎ afátá nà alɛ dhu bhěyi.»

6

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě pɛrɛ̀ núbho ka kádʉ̀ tɨ́ dhu dɔ̌ dhu

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyàndà nga mběyi ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ ídzì dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kala tɨ́ nyɨ̌. Ndɨ dhu bhěyi nyɨ̌ nyapɛ́ kɔ̀nzɨ, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ pɛrɛ̀ núbho fʉ̌kʉ̀. 2 Nɨ́, pɛrɛ̀ nábhʉ̌ nyɨ nyɨ́ nyɔnzɨ̀ ìndrǔ-dzʉ̀nà nɨ̌ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyabhʉ ka ìkǔ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ náarɨ́ kɔ̀nzɨ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀ ndɨrɔ̀ ngʉdhà ɔ̌ rɔ̀ màtɨ́ dhu bhěyi. Abádhí náarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi ndɨ́nɨ̌ ka kɨfʉ tɨ́ ɨ̀. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: abádhí nábà wà fɨ̀yɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà angyangyɨ. 3 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, pɛrɛ̀ nábhʉ̌ nyɨ nyɨ́ nyɔnzɨ̀ ìndrǔ-dzʉ̀nà nɨ̌ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyabhʉ ígù tɔ́ ɔtsʉ́nʉ rʉ̀nɨ fangà tɔ́ ɔtsʉ́nʉ rǎbhʉ̌na dhu. 4 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ nyàbhʉ pɛrɛ̀ rǎdʉ̀ àdɨ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Àbanʉ Kàgàwà, yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ dhu nálǎ arɨ́ alɛ, nɨ́ rǎdʉ̀ mʉ̀kɨ̀mbà nábhʉ ɨndʉ̀.»

Yěsù rɨ̌ alɛ nɨ́tsɔ̀ ka kádʉ̀ tɨ́ dhu núdhě dhu

(Luk 11.2-4)

5 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ nyɨ̌ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ náarɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu bhěyi. ’Ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀, abádhí náarɨ́ ’òzè ’ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ ɔrʉ́ ɨ̀ ìkò rɔ́rɔ̀ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ otu-yàgá ɔ̌ rɔ̀ màtɨ́, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ náala tɨ́ ɨ̀. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, abádhí nábà wà fɨ̀yɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà. 6 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, nyɨtsɔ̀ nyɨ nyɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, dhu àkǎ nyotsù pbʉ̀kʉ̀ kàluga ɔ̀, nyadyì tsʉ̀nʉ ányɨ̀, nyadʉ̀ nyɨtsɔ̀ yà ányɨ̀ rɨ́’ɨ̀ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ Àbanʉ Kàgàwà rɔ̌. Nɨ́, ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ nyɨ nyɔ́nzɨna dhu àlǎ arɨ́ ndɨ Àbanʉ Kàgàwà, rǎdʉ̀ pɛrɛ̀ nábhʉ ɨndʉ̀.

7 Nɨ́, nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyʉ̌nɔ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà ɔtɛ abhɔ, yà ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ náarɔ́nzɨna dhu bhěyi. Abádhí náarɨ́ ɨnga nɨ́rɛ̀, abhɔ ɨ̀ ɔ̀tɛ̀ rɔ̀ nga ràrɨ̌ ndɨ Kàgàwà rǎdʉ̀ ɨ̀ ʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ̀ nɨ̌. 8 Nɨ́, dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ nyɨ̌ abádhí bhěyi. Obhó tɨ́, Àbakʉ Kàgàwà nʉ́nɨ wà àkǎ àkǎ fʉ̌kʉ̀ dhu, ɨnzá nyɨ̌ nyàpɛ̀ ndɨ dhu ònzi fɔná rɔ́rɔ̀ màtɨ́.

9 Nɨ́, kànɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ nyɨ̌tsɔ̀ tɨ́ dhu:

‹Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakà Kàgàwǎ,

Ábhʉ̌ ɔvɔ̀nʉ rìlè ndɨ̀,

10 ábhʉ̌ idzi ɔ̀nyʉ nyɨ nyɨ́ dɔ̀ká ɔ̀ná ɨdhɔ ràkǎ,

ábhʉ̌ nyɨ nyòzè dhu ròngò ndɔ̀nzɨ̀ yà adzɨ dɔ̌, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu bhěyi.

11 Íbhò yà bìlǐnganà nyɨ nyaríbhona ɔ̀nyʉ̀ indo fǎkà.

12 Ʉ́bà fàká afátá fǎkà,

àdhàdhɨ̀ mǎ marɨ́ dhu nʉ́ba ɔnzɨ̀ká dhu nʉ̀fǎ alɛ tɔ̀ dhu bhěyi.

13 Ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyabhʉ̀ pfɔ̀mvɔ rùmvǔ afíka,

pbɛ́tʉ̀, ɔ́dɔ mǎ wɔ̀ ndɨ Nzɛ́rɛ alɛ rɔ̌ rɔ̀.

[Obhó tɨ́, Idzi t’ɔ́nyʉta mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mànà nákǎ ɨnyɨ nà tɨ́ dhòdhódhónga nà. Àmɨ̀nà.›]

14 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ dhu nʉ́bà ɔnzɨ̀kʉ́ dhu nʉ̀fǎ alɛ tɔ̀, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà rǎdʉ̀ dhu nʉ́bà átɔ̀ fʉ̌kʉ̀. 15 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ dhu nʉ́ba ɔnzɨ̀kʉ́ dhu nʉ̀fǎ alɛ tɔ̀, nɨ́ Àbakʉ Kàgàwà rɨ̌ nzɨ̌ adʉ̀ dhu nʉ́bà átɔ̀ fʉ̌kʉ̀.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀ ka kádʉ̀ tɨ́ dhu dɔ̌ dhu

16 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nyɨ̌ nyʉ̀tsɨ̀ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyǒkò ɨzʉ̀kʉ ɔ̌, ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ náarɔ́nzɨna dhu bhěyi. Abádhí náarɨ́ nyɨ̀ya wɔ̀yɔ̌ nʉ́gɛ̀rɛ̀, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ náala tɨ́ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ ɨ̀ ʉ̀tsɨ̀ dhu. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: abádhí nábà wà fɨ̀yɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà angyangyɨ. 17 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nyɨ nyʉ̀tsɨ̀ rɔ̀, dhu-àkǎ nyu’o nyɨ̀nʉ rɨ̀lǎ, nyadʉ̀ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nútri dʉ̀nʉ rɔ̌ àyɨ̌ ɔ̀, 18 akyɛ kɔ́rɔ́ alɛ náalana ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nyɨ nyʉ̀tsɨ̀ dhu nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, Àbanʉ Kàgàwà yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ányɨ̀, nɨ́ ndɨ àkǎ ndʉ̀nɨ ka. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ Àbanʉ Kàgàwà, yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ nyɨ nyɔ́nzɨna dhu nálǎ arɨ́, náadʉ̀ya pɛrɛ̀ àbhʉ ɨndʉ̀.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ka kɨ́ ongyéngá-tsʉ̀ núndǔ dhu dɔ̌ dhu

(Luk 12.33-34)

19 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Dhu àkǎ nzá nyǔndu ongyéngá-tsʉ̀ fʉ̌kʉ̀ yà adzɨ dɔ̌. Ányɨ̀, akuku mà kéngezé mànà náarɨ́ dhu ɨ̀nzǎ, ndɨrɔ̀ ányɨ̀ ogbotálɛ náarɨ́ ɨdza-tsʉ̀ nʉ́kɔ̌, ’àdʉ̀ ɔ̀yá dhu nʉ́mbà. 20 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nyǔndu ongyéngá-tsʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, yà ɨ̀nzɨ̌ akuku mà kéngezé mànà náarɨ́ dhu ɨ̀nzǎ ɨ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ogbotálɛ náarɨ́ ɨdza-tsʉ̀ nʉ́kɔ̌, ’àdʉ̀ ɔ̀yá dhu nʉ́mbà ɨ. 21 Obhó tɨ́, pbʉ̀kʉ̀ ongyéngá náarɨ́’ɨ̀ ɨ nga nɨ́ ndɨ afínʉ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nɨ̌.»

Alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ tarà dhu

(Luk 11.34-36)

22 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ tarà. Nɨ́, nyɨ̀kpɔ́nʉ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ídzì rɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ awáwʉ̀ ɔ̌. 23 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ andɨ nà, nɨ́ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ́nɔ̀ ɔ̌. Nɨ́rɔ̀, afínʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ awáwʉ̀ náapɛ́ òngo ɨ́nɔ̀ tɨ́, nɨ́ ndɨ ɨ́nɔ̌-yà tɨ́ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́?»

Kàgàwà-kàsʉ̌ mà yà adzɨ dɔ̌ ònzì-kàsʉ̌ mànà

(Luk 16.13)

24 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ́yɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ atdíkpá, atdí kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Kà rǎdʉ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nɔ́ndrɔ̀, ndàdʉ̀ ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎlɛ nózè. Ndɨrɔ̀, kà rǎdʉ̀ ndàpba atdí alɛ rɔ̌, ndàdʉ̀ ngǎtsi alɛ nɨ́dzɛ̀lɛ̀. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ atdíkpá yà adzɨ dɔ̌ ònzì-kàsʉ̌ mànà.»

Ɨnzá dhu àkǎ kitǔ alɛ-afí yà adzɨ ɔ̌ dhu nɨ̌ dhu

(Luk 12.22-31)

25 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Kɔ̀nɨ̌ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: dhu ràkǎ nzá nyǐtǔ afíkʉ fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga mà ngbɔ̌kʉ mànà dhu nàndà dhu nɨ̌, nyǎmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: nyɨ̌ ràrɨ̌ àdhu ɔ̀nyʉ, nyɨ̌ ràrɨ̌ àdhu ɔ̀mvʉ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ ràrɨ̌ àdhu ʉ̀fɔ̌ rʉ̀kʉ́. Ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga nósè tɨ́ nzá ɔ̀nyʉ̀ dɔ̀nǎ? Ndɨrɔ̀, alɛ-ngbɔ̀ nósè tɨ́ nzá mbɛrʉ̀ dɔ̀nǎ? 26 Nyàndà pɛ́ ɔrʉ́ arángɨlɨ àrɛ̀: abádhí arɨ́ nzɨ̌ ɨnga nóbhì, ndɨrɔ̀ abádhí arɨ́ nzɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nógu. Abádhí arɨ́ nzɨ̌ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ mà núndǔ ɔ́ngɔ̀lɨ̌ ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà náarɨ́ abádhí nóngù. Nɨ́ nyɨ̌, nyɨ̌ nyʉ́dà tɨ́ nzá ɨ àrɛ̀ kɔ́rɔ́? 27 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nzínzìkʉ ɔ̌, wɔ̀ afína ndɨ̀ ndìtǔ abhɔ dhu rǎdʉ̀ ɨdhɔ̀na nɨ́trɔ atdí ɨdhɔ nɨ̌ màtɨ́ yà adzɨ dɔ̌? 28 Ndɨrɔ̀, ádhu nyɨ̌ nyarɨ́ afíkʉ nítǔ rʉ̀kʉ́ nyɨ̌ nyʉ́fɔ̌na dhu nɨ̌ nɨ́? Nyàndà pɛ́ ɨnga ɔ̌ màuwà náarɨ́ ɨ̀nga tɨ́ dhu: abádhí arɨ́ nzɨ̌ kasʉ nɔ́nzɨ, ndɨrɔ̀ abádhí arɨ́ nzɨ̌ mbɛrʉ̀ nódyù. 29 Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ònzì-ɨ́yà ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ kamà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ nyʉ́ mà, náafɔ́ nzá fɨ̀ndá aya rǎkǎ àdhàdhɨ̀ kɔ̌kɔ̀ màuwà nzínzì ɔ̌, atdí màuwà tɔ́ aya nà màtɨ́ atdí mbɛrʉ̀ mà. 30 Ɨrɨ́-bɨ̌ nɨ́ indo tɨ́ rɨ́nga ɨnga ɔ̌, kadʉ̀ òbvùnà tsútsǎ tɨ́ kàzʉ ɔ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà náarɨ́ abádhí ʉ̀fɔ̌ mběyi nyʉ́. Nɨ́ Kà tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ nyʉ̌fɔ mběyi nyʉ́ ròsè ɨ ɨrɨ́-bɨ̌ dɔ̀nǎ, nyɨ̌, ákɛ̌ a’uta nà alɛ́? 31 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyǐtǔ afíkʉ nyǎtɨ: ‹Mǎ mɨ́ àdhu ɔ̀nyʉ? Mǎ mɨ́ àdhu ɔ̀mvʉ̀? Ndɨrɔ̀ rɔ̀ká mǎ mɨ́ àdhu ʉ̀fɔ̌?› 32 Obhó tɨ́, ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ nɨ́ ɨ afíya nítǔ arɨ́, àmbɛ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́mɛ̀ dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà nʉ́nɨ wà nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨ dhu-atdyú nà.

33 Nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, dhu àkǎ pɛ́ nyɔ̌mɛ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi, fɨ̀ndá obhónánga mànà. Ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ, Àbakʉ Kàgàwà rǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí námà àma tɨ́ fʉ̌kʉ̀. 34 Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nzá nyǐtǔ afíkʉ tsútsǎnga tɔ́ dhu nɨ̌. Tsútsǎnga tɔ́ dhu nándà nga tsútsǎnga nà tɨ́, ndɨrɔ̀ indonga tɔ́ àpbɛ̀ nákǎ wà indonga nà tɨ́.»

7

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě ìndrǔ-ànyǎ t’ɨ́tdɨ̀ta dɔ̌ dhu

(Luk 6.37-38,41-42)

1 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Dhu àkǎ nzá nyɨ̌tdɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ-ànyǎ, akyɛ Kàgàwà náadʉ̀ya ànyǎkʉ ɨ̀tdɨ̀ nɨ̌. 2 Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya ànyǎkʉ àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nyarɨ́ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀ kǔdhèya dhu fʉ̌kʉ̀ yà nyɨ̌ nyarɨ́ dhu ùdhě ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ɔ̀nǎ mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̌ tɨ́. 3 Ádhu nyɨ nyɨ́ ɔdhɨ̀nʉ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀ ɨ̀tsɨ̀ kɨ̌kɔ̌-ngba kɛ̀lɛ̌ nálǎ, ɨ̀nzɨ̌ nyadʉ̀ yà nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ itsukpó-tsʉ̀dɔ́-ngba nyʉ́ nínè nɨ̌? 4 Nyɨ nyádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ɔdhɨ̀nʉ nɨ̌: ‹Ítsè midyi wɔ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kɨ̌kɔ̌-ngba›, àzèmbè itsukpó-tsʉ̀dɔ́-ngba nyʉ́ nóongó ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀? 5 Nyɨ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàna nà alɛ. Ípfǒ pɛ́ nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ itsukpó-tsʉ̀dɔ́-ngba angyi, ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ, nyɨ nyádʉ̀ ɔdhɨ̀nʉ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kɨ̌kɔ̀ nídyì nyɨ nyɨ́ tɨ́ dhu nála mběyi.

6 Dhu àkǎ nzá nyǎbhʉ Kàgàwà tɔ̀ ka kútri dhu ìtsě tɔ̀, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá nyǎwà fʉ̀kʉ́ yɔ̀kpɔ́ àdʉ̀-ɔ̀nzɨ̌, akyɛ abádhí adʉ̀na kà-ɔ̌nga òtsì pfɔ̌ya nɨ̌, ndɨrɔ̀ akyɛ abádhí adʉ̀na ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀ka nyɨ̌ nɨ̌.»

Dhu ònzi ka kɨ́ dhu mà, dhu ɔ̀nɛ ka kɨ́ dhu mà, tsǎtsʉ̀ ɨ̀tdɔ̌ ka kɨ́ dhu mànà

(Luk 11.9-13)

7 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Dhu àkǎ nyǒnzì nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna nóho dhu, nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kádʉ̀ kàbhʉ fʉ̌kʉ̀. Dhu àkǎ nyɔ̌mɛ̀ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna nóho dhu, nɨ́rɔ̀ nɨ̌ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ kàbà. Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nyɨ̌tdɔ̌ tsǎtsʉ̀, nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ka kádʉ̀ kàpfò fʉ̌kʉ̀. 8 Dhu nònzì alɛ tɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kádʉ̀ ndɨ dhu nábhʉ. Dhu nɔ̀nɛ̀ alɛ nɨ́ ndɨ rǎdʉ̀ ndɨ dhu àbà, ndɨrɔ̀ tsǎtsʉ̀ nɨ́tdɔ̌ alɛ nɨ́ ndɨ, ka kádʉ̀ kàpfò fɨ̌ndà. 9 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nzínzìkʉ ɔ̌ rádʉ̀ odu àbhʉ pbɨ̀ ɨngba tɔ̀, mʉ̀gatì kònzì fɔná rɔ̀? 10 Ndɨrɔ̀, ádhɨ pbá alɛ ndɨ ɨ̀bhɛ̀ pbɨ̀ ɨngba ònzì fɔná rɔ̀ rǎdʉ̀ osu àbhʉ kà tɔ̀? 11 Nyɨ̌ nyʉ́, nzɛ́rɛ alɛ tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ ídzì dhu núbhǒ fʉ̀kʉ́ inzo tɔ̀. Nɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà rǎdʉ̀ àdɨ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ɨnzá ndɨ̀ ndàbhʉ fɔná ka kònzì ídzì dhu ɨ dhu nònzì fɔná alɛ tɔ̀ rɔ́rɔ̀?

12 Dhu àkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ídzì dhu ngʉ̌kpà alɛ rɔ̌, àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nyòzè abádhí rɔ̀nzɨ̀ ka rʉ̀kʉ́ dhu bhěyi. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Músà bhà Ʉyátá mà, Kàgàwà bhà pbànábí náandí dhu mànà nʉ́ʉnɔ dhu.»

Yěsù rɔ̌tɛ ndɨ̀ nɨ́pbɔ̌ tsǎtsʉ̀ dɔ̌ dhu

(Luk 13.24)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Dhu àkǎ nyǒtsù ndɨ̀ nɨ́pbɔ̌ tsǎtsʉ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, yà ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga rǎwǐ dhòdhódhónga nà ɨ ka kótsù ɔ̀ná tsǎtsʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́, ányɨ̀ rárà otu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ íhǔ nyʉ́. Ndɨrɔ̀ ndɨ tsǎtsʉ̀ ɔ̌ rótsù, ’àdʉ̀ òwu ányɨ̀ alɛ náarádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ibí nyʉ́. 14 Pbɛ́tʉ̀, dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà ka kɨ́ ɨ, ka kótsù ɔ̀ná tsǎtsʉ̀ narɨ́ ndɨ̀ nɨ́pbɔ̌ tsǎtsʉ̀, ányɨ̀ rárà otu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ákɛ̌kpá otú-ngba nyʉ́. Ndɨrɔ̀, ndɨ tsǎtsʉ̀ àlǎ rɨ́, ’òtsù ɔ̀ná, ’àdʉ̀ òwu ndɨ otu ɔ̌ alɛ náarádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ngúfe nyʉ́.»

Itsu nʉ́nɨ̌ ka karɨ́ kpɔ̌na rɔ̌ dhu

(Luk 6.43-44)

15 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí rɔ̌ rɔ̀. Abádhí náarítsù nzínzìkʉ ɔ̌ tàmà-ndɨ̀ ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá rɔ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ afíya ɔ̀nǎ rɔ̀ ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ tsamangɛ̀rɛ̌ nyʉ́. 16 Nyɨ̌ nyádʉ̀ abádhí nʉ́nɨ fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ rɔ̌. Vǐnyò-kpɔ̌ nɔ́pɛ̀ ka tɨ́ àdʉ̀ ɔ̀pɛ̀ okpèna nà itsu dɔ̌? Ndɨrɔ̀ mùtinì-kpɔ̌ nɔ́pɛ̀ ka tɨ́ àdʉ̀ ɔ̀pɛ̀ ɨlɛ́ dɔ̌? 17 Kɔ́rɔ́ ídzì itsu-tɨdɔ̀ náarɔ́dhɨna nɨ́ ídzì itsu-kpɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ nzɛ́rɛ itsu-tɨdɔ̀ náarɔ́dhɨna nɨ́ nzɛ́rɛ itsu-kpɔ̌. 18 Ídzì itsu-tɨdɔ̀ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ nzɛ́rɛ itsu-kpɔ̌ nɔ́dhɨ̀, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ itsu-tɨdɔ̀ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ídzì itsu-kpɔ̌ nɔ́dhɨ̀. 19 Kɔ́rɔ́ itsu, yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ídzì itsu-kpɔ̌ nɔ́dhɨ, nʉ́kɛ́rɛ̌ ka karɨ́ kawà kàzʉ ɔ̀. 20 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyádʉ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ̀ pbànábí nʉ́nɨ fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ rɔ̌.»

Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi ɔ̀ otsúya alɛ

(Luk 13.25-27)

21 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ, yà mɨtdɛ̀ arɨ́ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi ɔ̀ otsúya, pbɛ́tʉ̀ ányɨ̀ otsúya alɛ nɨ́ kǎkà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà ózè dhu nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ kɛ̀lɛ̌. 22 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ábhɔ̌ alɛ nóowuya àtɨ̀nà rɔ̌ ma nɨ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ́! Tɨ́ obhó mǎ ndɨ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ mǎ mʉnɔ ìndrǔ tɔ̀ ɔvɔ̀nʉ rɔ̌? Tɨ́ obhó mǎ ndɨ nzɛ́rɛ-alafí mǎ mipfo ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ ɔvɔ̀nʉ rɔ̌? Ndɨrɔ̀ tɨ́ obhó mǎ ndɨ mǎ manzɨ̀ ábhɔ̌ wɨwɨ̀ nyʉ́ ɔvɔ̀nʉ rɔ̌?› 23 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma maraya dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba abádhí tɔ̀ matɨ: ‹Ɨnzá ma mʉ́nɨ nyɨ̌ akɛkpá màtɨ́, nyìndrǐ nyɨ̌ ɨtsɛ tɨdú rɔ̀, nyɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́rɔ̀.›»

Ɔ́yɔ̌ ɨdza-tɨdɔ̀ tɔ́ mbólí

(Luk 6.47-49)

24 Kʉ̀tsa ndɨ̀ ndɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Yà ma mʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́rɨ rɨ́, ndàdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà alɛ, nɨ́ rɨ̌ ndɨ̀lɨ̌ nyɨ̀kpɔ́na ótdyù alɛ, yà bhalabhala dɔ̌ pbɨ̀ndà ɨdza narʉ̀ bhěyi. 25 Igye nɨ́ɨkɔ́, ɨdha rùtǔ nɨ̌. Nɨ́ igye-dha náakpà ndɨ ɨdza-pfɔ̀, awɛ ràdʉ̀ òpili ɔbɨ nyʉ́ nà ndɨ ɨdza rɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ ɨdza náadʉ̀ nzá ndàdrù, bhalabhala dɔ̌ ka karʉ̀ kà-pfɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 26 Pbɛ́tʉ̀, yà ma mʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́rɨ rɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà alɛ, nɨ́ rɨ̌ ndɨ̀lɨ̌ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ ìwǐ nà alɛ, yà ɔsɔkpɔ́ dɔ̌ pbɨ̀ndà ɨdza nasɨ̀ bhěyi. 27 Igye nɨ́ɨkɔ́, ɨdha rùtǔ nɨ̌. Nɨ́ igye-dha náakpà ndɨ ɨdza-pfɔ̀, awɛ ràdʉ̀ òpili ɔbɨ nyʉ́ nà ndɨ ɨdza rɔ̌. Nɨ́ ndɨ ɨdza náadrù ndɨ̀ drùù!»

Ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ nʉ́kɔ̌ Yěsù núdhe dhu tɨ́ fɨ̌yɔ̀ dhu dɔ̌ dhu

(Mrk 1.22; Luk 4.32)

28 Yěsù níitdègu ihé-yà tɔ̀ ndɨ̀ ndùbhi ùdhenà rɔ̌, dhu t’údheta nɨ́tɔ, nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ɨ ihé-yà kà rɨ̌ dhu núdhě fɨ̌yɔ̀ tɨ́ dhu dɔ̌. 29 Obhó tɨ́, kàbhà dhu t’údheta nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ àdhàdhɨ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó tɔ́ dhu t’údheta bhěyi, ndɨrɔ̀ kǎránà dhu núdhe rɔ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà.

8

Yěsù rɨ̌ kɨ́kɨ́ nà atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 1.40-45; Luk 5.12-16)

1 Yěsù níitdègu àwǔ pbìrì dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ihé-yà adʉ̀ òwu kɔ̌wù ɔ̌. 2 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɨ́kɨ́ nà atdí alɛ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀, ndìtsì ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyòzè ka nɨ̌, dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyɨgʉ̌ ma.» 3 Nɨ́ Yěsù agba ɔtsʉ́na ndàpbàlǎ kà-ngbɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨwà ma mòzè wɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu. Nɨ́ ɔ́gʉ̀!» Nɨ́ ányɨ̀ rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀rɨ́ alɛ-rɔ̌ kɨ́kɨ́ náadʉ̀ ɔ̀gʉ̀. 4 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ́rɨ dhu mběyi! Àpɛ́ nyʉnɔ wɔ̀ dhu atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, árà nyɨtɛ̀ nyɨ nyɨ̀lɨ nyɨ tɨ́ dhu pbàkùhánɨ́ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyádʉ̀ nyabhʉ̀ yà Músà bhà Ʉyátá nʉ́ʉnɔ pɛrɛ̀ Kàgàwà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨwà nyɨ nyɔ̀gʉ̀ dhu navì tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà kasʉtálɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Luk 7.1-10; Yùw 4.46-54)

5 Kàpɛ̀rnàwumù tɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̀ Yěsù rǒtsù ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌, atdí mɨyà pbànówí dɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨra Yěsù-tɨ’ɔ̀. Kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kà-rɔ̌, ndònzì mʉ̀dzʉ̀nà fɔná, 6 ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, pbàkà kasʉtálɛ rɨ̌’ɨ̀ ara dɔ̌ ndɨ̀ ndàyi ɨdzá rɔ́. Kà-ngbɔ̀ nʉ́vɛ wà, nɨ́ kà rǎndɨ atdídɔ̌ nyʉ́.» 7 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Àrà ma márà pbʉ̀kʉ̀, madʉ̀ kɨ̀gʉ.» 8 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, dhu-àkǎ nzá nyarà àhʉ pbàkà, ɨnzá ma mɨ̀lɨ ma nyɨ nyádʉ̀ òtsù pbɨ̀ ɨdza alɛ bhěyi nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, órì atdí dhú-ngba kɛ̀lɛ̌, nɨ́ pbàkà kasʉtálɛ rǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ atdídɔ̌. 9 Ɨma nyʉ́, yà ma mɨ́’ɨ̀ ɨrɔ́ rɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè dùdu-tsírɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nà, ndɨrɔ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ma marúvǐna pbànówí nà. Ma mapɛ́ àtɨna atdí mùnowì nɨ̌: ‹Árà ndǎlʉ̀!›, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àrà ányɨ̀. Ma mapɛ́ àtɨna ngǎtsi mùnowì nɨ̌: ‹Ɨ́rà àzú!› Nɨ́ ka rǎdʉ̀ ɨ̀rà. Ndɨrɔ̀ ma mapɛ́ àtɨna pbàkà kasʉtálɛ nɨ̌: ‹Ɔ́nzɨ yà dhu!› Nɨ́ kà rǎdʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀.»

10 Nɨ́ wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nʉ́nɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Yěsù atdídɔ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà owùna ɔ̌ rúbhi ìwu rɔ̌ alɛ nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀. Ɨnzá ma màpɛ̀ yà dhu bhěyi a’uta-tɨdɔ̀ nà alɛ nálǎ atdí màtɨ́ Pbàìsràyélí tɔ̀ pbìrì ɔ̌. 11 Nɨ́ ma mátɨna kpangba nyɨ̌ nɨ̌, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ níiwúya adyifɔ̀ náarɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀ màtɨ́ ndɨrɔ̀ adyifɔ̀ náarótsù ɨnǎ rɔ̀ màtɨ́, àdʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá Àbràhamʉ̀ mà, Ìsakà mà, Yàkɔbhɔ̀ mànà, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌. 12 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ndɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi ɔ̌ àkǎnà ’òkò alɛ nyʉ́ nɨ́ ka kipfoya, kawà iri ɨ́nɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ nɨ’ɨya ɔdzɨ mà, alɛ-kù t’átrita mànà.»

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌: «Árà pbʉ̀kʉ̀! Wɔ̀ nyɨ nyà’ù ndɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ dhu tɨ́ dhu, nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ɨndʉ̀.» Nɨ́ wɔ̀ dhu Yěsù nʉ́nɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà kasʉtálɛ náadʉ̀ ɔ̀gʉ̀ dòtsí.

Yěsù rɨ̌ ábhɔ̌ alɛ nɨ́gʉ̌ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀ dhu

(Mrk 1.29-34; Luk 4.38-41)

14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù arà Pɛ́tɛrʉ̀ bhà. Nɨ́ ɨdza ndɨ̀ ndòtsù rɔ̀, kǎtù Pɛ́tɛrʉ̀ bhà agʉna-àyi ara dɔ̌ àyi rɔ́, atdídɔ̌ andɨ àbhʉ kàzʉ rʉ̀tɔ̀ ndɨ̀ ɔ̀na nǎ nɨ́dhunɨ̌. 15 Nɨ́ Yěsù apbálá kɔ̌tsʉ́-ngbɔ̀, kà ràdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ atdídɔ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ɔ̀nyʉ̀ Yěsù tɔ̀.

16 Pbɨ́tsɔ̀ngánǎ, ka kʉmba ábhɔ̌ alɛ yà nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà, kiwǔ nà Yěsù-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ Yěsù náaránà nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ abádhí ɔ̀ rɔ̀ ɔ̀tɛ̌na nɨ̌ tɨ́, ndàdʉ̀ andɨ nà alɛ nɨ́gʉ kɔ́rɔ́. 17 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà Kàgàwà bhà nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ dhu náaká. Kǎtɨ:

«Kǐtdu àlɛ̌ tɔ́ ivívínga,

ndàdʉ̀ àlɛ̌ rɔ̌ andɨ tɔ́ ìtǔnga nánɔ̀*.»

Yěsù-owù nòzè ’ʉ̀ngʉ alɛ

(Luk 9.57-62)

18 Yěsù níitdègu ihé-yà nálǎ ngbɔ̌na nàkpɔ̀rɔ̀ rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kàda rɛ̀rʉ̀-adzè.» 19 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ atdí màlimò náandrì Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Màlimǒ, ma móngo ùbhi owùnʉ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ nyɨ nyúbhi ɨ nanǎ.» 20 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ayíwě mà náarɨ́ ìnè bhǔya nà, ndɨrɔ̀ yà ɔrʉ́ arángɨlɨ àrɛ̀ mà náarɨ́’ɨ̀ ìnè ɨdzàya nà. Pbɛ́tʉ̀, Ìndrǔ t’ídhùnà rɨ̌ ndɔ̀kɔ̀, ndɨ̀lɨ dɔ̀na obvò rɔ́nga mà náarɨ́’ɨ̀ mbǎ.» 21 Ndɨrɔ̀, kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náatɨ kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ítsè mara mɔtdʉ́ pɛ́ àbadu angyi.» 22 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ́rà owù-du ɔ̌, ʉ́bhà kɔ̌kɔ̀ abvo rʉ̀tdʉ̌ fɨ̀yɔ́ abvo.»

Yěsù rɨ̌ àpùpú nábhʉ̌ rìdè dhu

(Mrk 4.35-41; Luk 8.22-25)

23 Yěsù níitdègu ùpo ibhú ɔ̀, nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ùpo átɔ̀ kǒwù ɔ̌. 24 Nɨ́ kòmbómbí tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ àpùpú náapɛ̀ ndòpìlì atdídɔ̌ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, mʉ̀kʉrà ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àwà ɨ̀ ibhú ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀dhɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀dhɔ̀ rɔ́. 25 Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náandrì kà-tɨ’ɔ̀, ’ɨ̀nga ka ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́gʉ̌ àlɛ̌! Kànɨ̌ àlɛ̌ kʉ́vɛ!» 26 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ ɔdɔ ɔ̀nzɨ nɨ̌? Nyɨ̌ nɨ́ ákɛ̌ a’uta nà alɛ!» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ ndɨ̀và ndìdè, ndàdʉ̀ ɔ̀tɛ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà awɛ mà, rɛ̀rʉ̀ ɔ̌ ɨdha mànà nɨ̌, ɨnga ràdʉ̀ ɨ̀nɛ̀ bhìì. 27 Ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ábhàlɨ̌ atdídɔ̌, ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ nzínzì yà ɔ̌ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ́ngbǎgà alɛ-tɨdɔ̀ yà, awɛ mà, rɛ̀rʉ̀ ɔ̌ ɨdha mànà dhu náarɨ́ tsʉ̀ná dhu nɨ́rɨ?»

Yěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà ɔ́yɔ̌ alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 5.1-20; Luk 6.26-39)

28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù níitdègu àrà àhʉ rɛ̀rʉ̀-adzè, Pbàgɛ̀rasɨ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀, nɨ́ ɔ́yɔ̌ alɛ yà nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà, núuvò yà ìndrǔ ʉ̀tdʉ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná ngari ɔ̀ rɔ̀, ’ìwǔ Yěsù-tɨ’ɔ̀. Ɨ̀ alɛ nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ arɨ́ ɔ̀rʉ̀ alɛ, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà ràdʉ̀ àrà ndòzè rɔ̌ ndʉ̀dà ndɨ ngari ɔ̀nǎ. 29 Nɨ́ abádhí adʉ̀ òkù, ’àtɨ Yěsù nɨ̌: «Ádhu nyɨ nyòzè mǎ nà Kàgàwà t’Ídhùnǎ? Nyɨ nyɨ̀rà tɨ́ ɨrɔ́ ndɨ́nɨ̌ nyavù tɨ́ rɔ̀ká angyangyɨ, àdɨ̌ ndɨ avuta-ɨdhɔ̀ nádɨ rɔ́rɔ̀?» 30 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àdʉ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ màhò nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨtsɛta abádhí tɨ́ rɔ̀, ànyʉ̌ ɨ̀ ányʉ rɔ́. 31 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ alɛ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nɨ́ɨtsɔ̀ ɨ̀ Yěsù rɔ̌, ’àtɨ: «Nyɨ nyapɛ́ nyozè nyipfo mǎ kǎkà alɛ ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ óvì mǎ mǒwù òtsù ndǎkà àdʉ̀ tɔ́ màhò ɔ̀.» 32 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu ányɨ̀.» Nɨ́ nzɛ́rɛ-alafí núuvò kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òwu òtsù kɔ̌kɔ̀ àdʉ̀ ɔ̀. Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kɔ̀rɨ́ àdʉ̀ tɔ́ màhò náadrú pbìrì ɔngɔ̀ rɔ̌ rɔ̀, ɨ̀ rʉ̀pbà ɨ̀ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀vɛ ányɨ̀. 33 Ndɨrɔ̀, ɨ àdʉ̀ nʉ́ndà rɔ̌ rúbhi alɛ náatsè ɔyɨ nà kɨgɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ abádhí náawɛ wɔ̀ ɨ nɔ̀nzɨ̀ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀, kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí nà ɔ́yɔ̌ alɛ-rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu mànà kɔ́rɔ́. 34 Nɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ nɨ́ɨvà ɨ̀ kɔ́rɔ́, ɨ̀ rìwǔ Yěsù-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ Yěsù ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí náadʉ̀ Yěsù nónzì rɨ̀và ndɨ̀ ndàrà fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀.

9

Yěsù rɨ̌ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 2.1-12; Luk 5.17-26)

1 Yěsù níitdègu ùpo ibhú ɔ̀, nɨ́ kǎdà rɛ̀rʉ̀-adzè, ndàdʉ̀ àrà fɨ̌yɔ́ kɨgɔ̀ nyʉ́ ɔ̀. 2 Nɨ́ ányɨ̀ kàrà àhʉ rɔ̀, ka kiwú ngbɔ̌na ʉ́vɛ atdí alɛ nà kà-tɨ’ɔ̀ ótdù dɔ̌ ka kànɔ̀ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ abádhí tɔ́ a’uta ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Yěsù náatɨ wɔ̀ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: «Ótù afínʉ pbànɨ̌ngbá! Pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga nʉ́bà wà ndɨ̀!» 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ ngúfe màlímó náatɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àtɨ: «Wɔ̀rɨ́ alɛ rɨ̌ dhu nʉ́nɔ nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌!» 4 Yěsù níitdègu abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta nʉ́nɨ̌, nɨ́ kǐvú dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ kɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta nà afíkʉ ɔ̀ nɨ́? 5 Ɨsɔ́ rɔ́’ɔ dhu nɨ́ ɨ̀ngbǎgà? Tɨ́ katɨ: ‹Pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga nʉ́bà wà ndɨ̀›, ndɨrɔ̀, tɨ́ katɨ: ‹Ɨ́và nyɨ nyubhi?› 6 Ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu, ìnè Ìndrǔ t’ídhùnà ràrɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ndʉ̀bà ìndrǔ bhà nzɛ́rɛnga yàrɨ́ adzɨ dɔ̌.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyitdù pbʉ̀kʉ̀ ótdù, nyadʉ̀ àrà pbʉ̀kʉ̀.» 7 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ ndɨ̀và ndìdè, ndàdʉ̀ àrà pbɨ̀ndà. 8 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ ihé-yà ɔ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ Kàgàwà nɨ́fʉ wɔ̀ dhu bhěyi ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ kǐbhò ìndrǔ tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

Yěsù rɨ̌ Màtayò nánzi dhu

(Mrk 2.13-17; Luk 5.27-32)

9 Yěsù níitdègu ndɨ̀và wɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, nɨ́ ʉ̀da ndɨ̀ ndʉ́da rɔ́rɔ̀, kǎla Màtayò tɨ́ kátɨna atdí alɛ pàratà nʉ́fɔ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná ɨdza ɔ̌ àdɨ rɔ́. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ́rà owùdu ɔ̌.» Nɨ́ Màtayò adʉ̀ ndɨ̀và ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ndàrà kǒwù ɔ̌.

10 Wɔ̀ dhu lutɨ̀nǎ, Yěsù adʉ̀ àrà dhu ɔ̀nyʉ̀ Màtayò bhà ɨdza. Nɨ́ Yèsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ ányɨ̀-dzá rɔ̀, ábhɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ níiwú dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá abádhí mànà. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà, nzɛ́rɛ fɨ̌yɔ́ mʉ̀tsɔ nà ngʉ̌kpà alɛ mànà. 11 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó níitdègu wɔ̀ dhu nálǎ, nɨ́ abádhí náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù bhà ábhàlɨ̌-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu fʉ̀kʉ́ màlimò rɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mànà, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ fɨ̌yɔ́ mʉ̀tsɔ nà alɛ mànà nɨ̌?» 12 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ andɨ nà alɛ náarɨ́ nzɨ̌ mʉ̀ngangà-atdyú nóho, pbɛ́tʉ̀ andɨ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ mʉ̀ngangà-atdyú nóho arɨ́. 13 Nyòwu nyɔ̀mɛ pɛ́ Kàgàwà bhà bhǔkù ɔ̀ ka kandí dhu-tɨ̀. Ndɨ andítá rǎtɨna: ‹Ma mózè dhu nɨ́ ìndrǔ dɔ̌ ka kɨ́ ɨzʉ àbà dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ núbhǒ ka kɨ́ idù dhu*.› Obhó tɨ́, ma mɨ́rà nzá obhónángatálɛ alɛ núnzì, pbɛ́tʉ̀ mà mɨ́rà nzɛ́rɛngatálɛ núnzì.»

Yěsù bhà ɨrɛ̀ta ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ ka kɨ́ dhu dɔ̌

(Mrk 2.18-22; Luk 5.33-39)

14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu mǎ’ɨ, Pbàfàrìsáyó mànà, mǎ marɨ́ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ bìlǐnganà, ɨ̀nzɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ ràdʉ̀ kʉ̀tsɨ̀ átɔ̀ nɨ̌?» 15 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ ɨnga, àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ ìwǔ alɛ ràrǎdʉ̀ òko ɨzʉ̀ya ɔ̌, àzèmbè ìnè akpa-tsi rɨ̌’ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ rɔ́rɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, atdí ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, yà akpa-tsi nódyì ka kɨ́ ɔ̀ná kowù nà abádhí-nzínzì ɔ̌ rɔ̀. Ndɨ ɨdhɔ-ɔ̌nga nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ya ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀ nɨ̌.

16 Ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ ngoyì-ɔwʉ́tá tɔ́ kɛ̀lɛ̀mʉ̀ nápba mbɛrʉ̀-ayɨ́ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi kʉ̀pbǎ ka rɔ̀, ndɨ kɛ̀lɛ̀mʉ̀ rǎdʉ̀ ndɨ mbɛrʉ̀-ayɨ́-ɔ̌nga ʉ̀dha rʉ̀fà ndɨ̀, ndɨ ʉfàta-bhu rǎdʉ̀ àhʉ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́. 17 Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá nʉ́dhɔ kàmʉdzɛ̀-ayɨ́ ɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi ka kʉ̀dhɔ ka rɔ̀, ndɨ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá rǎdʉ̀ ɨ̀vʉ̀ kàmʉdzɛ̀-ayɨ́ ɔ̀, ràdʉ̀ ndɨ kàmʉdzɛ̀-ayɨ́ nʉ́fà, dɨ̀vayì ràdʉ̀ ndʉ̀fʉ̀ obvò. Nɨ́ dhu àkǎ kʉdhɔ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá kàmʉdzɛ̀-ɔwʉ́tá ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ kàmʉdzɛ̀ adʉ̀ tɨ́ ndʉ̀fà, dɨ̀vayì ràdʉ̀ ndʉ̀fʉ̀ obvò.»

Yěsù rɨ̌ atdí tsìbhálɛ nɨ́gʉ̌ ndàdʉ̀ atdí tsìbhíngba nɨ́kyɛ dhu

(Mrk 5.21-43; Luk 8.40-56)

18 Yěsù rɨ̌ dhu nɔ́vɔ Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨra àhʉ Yěsù-tɨ́, ndìtsì ndɔ̀kɔ̀ kɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Màlimǒ, ma mʉ̀bhà ɨvàdú-ngba kòmbí tɨ́ afína ɨ̀tdɛ̌ rɔ́. Nɨ́ ma mòzè nyɨrà, ndɨ́nɨ̌ nyɨlɨ tɨ́ ɔtsʉ́nʉ kà-dɔ̌, kà ràdʉ̀ ɨ̀kyɛ.» 19 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ndɨ̀và, ’àdʉ̀ òwu atdíkpá pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ-owù ɔ̌.

20 Nɨ́, otu ɔ̌ abádhí rǒwu rɔ́rɔ̀, atdí tsìbhálɛ náandrì olùnǎ rɔ̀ Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàpbàlǎ kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ bɨdɔ̀-ngbɔ̀. Ndɨ tsìbhálɛ nɨ’ɨ̀ yà vèbhálɛ tɔ́ ɔgɔ́bhà tɔ́ azu náarɨ́rà rɔ̀ná, ràrà àhʉ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ tɨ́. 21 Obhó tɨ́, ka nɨ’ɨ̀ afína ɔ̀ rɨ́rà ɔ̀tɛ rɔ̌, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌ ma mapbálána gukyè, nɨ́ ma mɔ́gʉ̀ ɔ̀gʉ̀.» 22 Nɨ́ Yěsù agɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàndà olùnga, ndàla wɔ̀ tsìbhálɛ, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba fɨ̌ndà ndàtɨ: «Ótù afínʉ pbà nɨ̌ tsìbhíngbá! Pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ wà nyɨ.» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ tsìbhálɛ náadʉ̀ ɔ̀gʉ̀ atdídɔ̌.

23 Yěsù níitdègu àrà àhʉ wɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà, nɨ́ kǎtù rʉ̀gɛ̌ ʉ̀mɨ rɨ́ alɛ mà* ihé-yà mànà atdídɔ̌ tsìya náva ɨ̀ ányɨ̀-dzá rɔ́. 24 Nɨ́ kǎtɨ: «Nyùvò àwú-dza rɔ̀! Wɔ̀ tsìbhíngba nɔ́vɛ̀ nzá, pbɛ́tʉ̀ kàyi àyǐ tɨ́!» Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ náadʉ̀ kà rʉ̌nɔna dhu gàyà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́.

25 Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ ndɨ̀ ndàbhʉ rùvò ɨdza rɔ̀ rɔ̀, Yěsù atsù, ndàlʉ̌ tsìbhíngba ɔtsʉ́na rɔ̌, kà ràdʉ̀ ɨ̀kyɛ. 26 Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu-ɔ̀yɨ̌ náadʉ̀ ndʉ̀gà kɔ́rɔ́ wɔ̀ ndɨ pbìrì ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ ɔ́yɔ̌ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ nʉ́ngbɛ̌ dhu

(Màt 20.29-34)

27 Ʉrɔ́ rɔ̀ Yěsù ɨ̀và ndɨ̀ rɔ̀, ɔ́yɔ̌ ndùmùndúmú adʉ̀ òko, ’àmbɛ òwu dɔ̌ kǒwù ɔ̌. Abádhí owúnà ùkǔ rɔ̌ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ábà ɨzʉ dɔ̀ká, Dàwudì t’Ídhùnǎ!» 28 Nɨ́ ɨdza Yěsù àrà àhʉ rɔ̀, kɔ̀rɨ́ ndùmùndúmú náandrì Yěsù ɨ. Nɨ́ Yěsù ivú dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyà’ù tɨ́ wà dhu ʉ̀ngbɛ̌ ma ràrǎdʉ̀ nyɨ̀kpɔ́kʉ nʉ́ngbɛ?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨwà mǎ mà’ù.» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́lɨ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ dɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Dhu àkǎ ndɨ dhu rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ fʉ̌kʉ̀ yà nyɨ̌ nyà’ù ka dhu bhěyi!» 30 Nɨ́ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ náadʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. Yěsù náadʉ̀ dhu ʉ̀ya ɔbɨ nyʉ́ nà abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna dhu mběyi! Atdí alɛ mà nákǎ nzá ndʉ̀nɨ wɔ̀ rʉ̀kʉ́ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu!» 31 Pbɛ́tʉ̀, abádhí níitdègu ’ɨ̀và, ’òwù Yěsù-tɨ́ rɔ̀, nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’òwù yà Yěsù ɔ̀nzɨ̀ rɔ̀yá dhu náwɛ rɔ̌ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ̀.

Yěsù rɨ̌ atdí ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɔ̀tɛ alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 12.22-24; Luk 11.14-15)

32 Abádhí rǔvò, àmbɛ òwu dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ka kiwú atdí alɛ, yà ɔ̀nà rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nʉ́tsɨ̀ tsʉ̀na, ɨ̀nzɨ̌ ròngò ɔtɛ nà Yěsù-tɨ’ɔ̀. 33 Nɨ́ Yěsù níitdègu nzɛ́rɛ-alafí nípfǒ wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ ihé-yà atdídɔ̌, ràdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨnzá mǎ màpɛ̀ yà dhu bhěyi dhu-tɨdɔ̀ nálǎ atdíku màtɨ́ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌.» 34 Pbɛ́tʉ̀, Pbàfàrìsáyó náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Sìtanɨ̀, nzɛ́rɛ-alafí ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ ndɨ arɨ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ̌ kà tɔ̀, kà ràmbɛ nzɛ́rɛ-alafí nódì dɔ̌ nɨ̌.»

Yěsù rɨ̌ ɨ̀zʉ àbà ihé-yà dɔ̌ dhu

35 Yěsù núubhì kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ pbanga ɔ̀nǎ màtɨ́ kɔ́rɔ́. Kǎránà dhu núdhe rɔ̌ Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎránà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà kɔ́rɔ́ andɨ nɨ́gʉ rɔ̌, ndàdʉ̀ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ kɔ́rɔ́ ivívínga nɨ́gʉ.

36 Nɨ́ Yěsù níitdègu ihé-yà nʉ́lɨ ɨ̀ tɨ́ dhu nálǎ, nɨ́ ɨzʉ ʉka ka atdídɔ̌, abádhí nɨ́ngyɛ̌ ɨ̀, ’àdʉ̀ ɨ̀fàlà, ɨ̀mbǎ ʉ̀ndana rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ tàmà bhěyi nɨ́dhunɨ̌. 37 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɔ̀nyʉ̀ nɔ́’ɔ̀ wà, pbɛ́tʉ̀ ndɨ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ núndǔ rɨ́ alɛ rɨ̌ ɨ̀ ngúfe. 38 Nɨ́ kɨ̀tsɔ̀ alɛ ɨnga-àbadhi rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ kasʉtálɛ-bvʉ nɨtrɔ́ tɨ́ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ t’únduta tɔ̀.»

10

Yěsù bhà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ-ɔvɔ̀

(Mrk 3.13-19; Luk 6.12-26)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náanzi pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ nzɛ́rɛ-alafí nípfo abádhí rǎdʉ̀ nɨ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ kɔ́rɔ́ andɨ-tɨdɔ̀ nɨ́gʉ nɨ̌ kɔ́rɔ́ ivívínga mànà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ fɨ̌yɔ̀. 2 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɨ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ-ɔvɔ̀. Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ nɨ́ Sìmonì, Pɛ́tɛrʉ̀ tɨ́ kátɨna mà, adɔ̀nà Àndɛ̀rɛyà mànà. Abádhí dzidɔ̌ nɨ́ Zɛ̀bɛ̀dayò bhà ɔ́yɔ̌ inzo, Yàkɔbhɔ̀ mà, adɔ̀nà Yùwanɨ̀ mànà, 3 Fìlipò mà, Bàrtɔ̀lɔ̀mayò mànà, ndɨrɔ̀ Tʉ̀masɨ̀ mà, Màtayò mànà. Angyi ndɨ Màtayò nɨ’ɨ̀ pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ ndɔmbɛ̀. Ngʉ̌kpà uvitatálɛ nɨ́ Yàkɔbhɔ̀, Àlʉ̀fayò t’ídhùnà mà, Tàdayò mànà. 4 Ndɨrɔ̀ Sìmonì, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ nugyénà fɨ̀yɔ́ pbìrì dɔ̌ alɛ mà, Yudhà Ìskàrìyɔtà, yà Yěsù nipfo ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ mànà.

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ núvǐ dhu

(Mrk 6.7-13; Luk 9.1-60)

5 Yěsù núuví kɔ̌kɔ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ uvitatálɛ, ndàdʉ̀ dhu ʉ̀ya fɨ̌yɔ̀ ndàtɨ: «Àpɛ́ nyòwu ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyòtsù Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí kɨgɔ̀ ɔ̀ màtɨ́. 6 Pbɛ́tʉ̀, nyòwu Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà, yà ùwǔwǐ tàmà bhěyi ɨ̀ nʉ̀lɨ bvʉ̀. 7 Ányɨ̀ nyɨ̌ nyówu rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀, nyǒwù àtɨ̀nà rɔ̌: ‹Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-tsʉ̀ níndù wà ndɨ̀.› 8 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù andɨtálɛ nɨ́gʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ nɨ́kyɛ rɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù kɨ́kɨ́tálɛ nɨ́gʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀. Nyɨ̌ nyàbà kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ nɨ̌ ɔbɨ tɨ́rɔ̌rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù ɨ dhu nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ tɨ́rɔ̌rɔ̀. 9 Àpɛ́ nyùgu ɔrɔ̀ mà, fʉ̀rangà mànà nyʉ̌fɔ̌ ngbɔ̌kʉ ɔ̀. 10 Àpɛ́ nyùgu bhɔlɔ abhi tɔ̀, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyʉ̀fɔ̌ mbɛrʉ̀ ɔyɔ̌yɔ́ rʉ̀kʉ́. Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyùgu kàyìtò mà, mùgǒ mànà. Obhó tɨ́, kasʉ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nákǎ ndàbà ndɨ̀ ndɔ́nyʉna dhu pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀ rɔ̀.

11 Ɨ̀ngbǎ tɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ kɨgɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbǎ tɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ pbanga ɔ̌ màtɨ́ nyɨ̌ nyòwu ùvò rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna nyǎkɔ rádʉ̀ alɛ-tɨdɔ̀ nɔ́mɛ̀ rɔ̌. Ndɨ alɛ àkɔ nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna òko rɔ̌ kàbhà ɨdzá ràrà àhʉ ányɨ̀ rɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyúvò, nyǒwù dhu ɔ̀. 12 Atdí alɛ bhà ɨdza nyɨ̌ nyòtsù rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna ányɨ̀-dzá-bhà nátsɛ̀ rɔ̌, nyǎtɨ: ‹Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌.› 13 Ányɨ̀-dzá-bhà nákɔ nyɨ̌ mběyi rɔ̀, Kàgàwà arana abádhí àso rɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɨnzá abádhí àkɔ nyɨ̌ mběyi rɔ̀, Kàgàwà arana nzɨ̌ abádhí náso rɔ̌. 14 Atdí ɨdza ɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ atdí kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ mà nóowuna gukyè ’ùvo rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ’àkɔ nyɨ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyowuna òwu rɔ̌ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, nyǎdʉ̀ pfɔ̌kʉ-tsítsírɔ́ àhʉ̀ nɔ́’ɔ̀ ányɨ̀rɔ̌. 15 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, ɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ dɔ̌ ka kɨtdɨ̀ya dhu ròsè yà Sɔ̀dɔmɔ̀ mà Gɔ̀mɔrà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà dɔ̌ ka kɨ́tdɨ̀na dhu dɔ̀nǎ.»

Yěsù rɔ̌tɛ ìndrǔ rɔ̌ ka kavùya, rǎdʉ̀ àpbɛ̀ àbà dhu dɔ̌ dhu

(Mrk 13.9-13; Luk 21.12-17)

16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà uvitatálɛ nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌ ma mùvǐ nyɨ̌ tàmà bhěyi atdídɔ̌ arɔ́rʉ̀ tsamangɛ̀rɛ̌ nzínzì ɔ̀. Nɨ́ nyàbhʉ nyɨ̀kpɔ́kʉ ròtdyù osu-nyɨ̀kpɔ́ ótdyù dhu bhěyi, nyǎdʉ̀ òko yɔrɔwà ɔ̌ àmbò bhěyi. 17 Dhu àkǎ nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌ mběyi! Ìndrǔ nóowuya nyǐpfo rɔ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ kɨtdɨ̀ ànyǎkʉ. Ndɨrɔ̀ abádhí nóowuya nyʉ̌vɨ rɔ̌ asé nɨ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. 18 Ìndrǔ nóowuya òwu rɔ̌ nyɨ̌ nà lɨ̀walɨ̀-ɔ̀nzɨ̌, ndɨrɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mànà dhu-ɔ̀nzɨ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ pbàkà ngàmbì tɨ́ abádhí-ɔ̀nzɨ̌, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ, yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-ɔ̀nzɨ̌ màtɨ́. 19 Nyɨ̌ nà ka kòwù ùvò ànyǎkʉ nɨ́tdɨ̀ ka kɨ́ ɨ rɔ̀, àpɛ́ nyǒwuya afíkʉ nítu rɔ̌ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu nɨ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ kʉ̀nɔ tɨ́ dhu nɨ̌. Nyɨ̌ nyowuya nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu nábà rɔ̌ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. 20 Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ̌ ndɨ nyɨ̌ nyowuya ɔtɛ rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ Àbakʉ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náaraya ndɨ ɔ̀tɛ rɔ̌ ʉ̀kʉ nǎ rɔ̀.

21 Ngǎtsi alɛ náaraya adɔ̀nà nípfo rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́. Ndɨrɔ̀ nzónzo t’ábána nóowuya dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ fɨ̌yɔ́ inzo rɔ̌. Nzónzo nɨ́ɨvàya dhu ɨ̀ nɔ́dhɨ̀ alɛ rɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí àbhʉ kɔkyɛ̀. 22 Kɔ́rɔ́ alɛ nɔ́ɔndrɔ́ya nyɨ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ dhu-dzi òndù rɨ́ kɔ́rɔ́, ràrà àhʉ kɔ́rɔ́ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀ alɛ nɨ́ ndɨ ɔ̀gʉ̀ ɔgʉ́ya. 23 Yà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kɨgɔ̀ ɔ̌ ka kɔ̀pɛ̀ kavu rʉ̀kʉ́, nyǎmbɛ àpbɛ̀ àbà dɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyowuya òtse rɔ̌ ngǎtsi kɨgɔ̀ ɔ̀. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, nyɨ̌ nyasòya nzɨ̌ Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ kɔ́rɔ́, ɨnzá Ìndrǔ t’ídhùnà níngò rɔ́rɔ̀.

24 Dhu núdhě ka kɨ́ fɨ̌ndà alɛ bhà ɨrɛ̀ta náarɨ́ nzɨ̌ òse pbɨ̀ndà màlimò bhà ɨrɛ̀ta dɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ kasʉtálɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga náarɨ́ nzɨ̌ òse kasʉ ɔ̀nzɨ kà rɨ̌ fɨ̌ndà alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ. 25 Nɨ́, ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu nɨ́, dhu ùdhě ka kɨ́ fɨ̌ndà alɛ ròngò pbɨ̀ndà màlimò bhěyi. Ndɨrɔ̀ ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu nɨ́, kasʉtálɛ ròngò pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhěyi. Ìndrǔ apɛ́ ɨdza-àbadhi nyʉ́ nánzi Bɛ̀lìzèbulì tɨ́, nɨ́ kàbhà ɨdzá bhà dɔ̌ abádhí tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ nzɛ́rɛ ɔvɔ nyʉ́ nɔ́vɔ̀!»

Ádhɨ ndɨ àkǎkǎ kɔnzɨ̀ ɔdɔ̀na?

(Luk 12.2-7)

26 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi alɛ-ɔdɔ̀. Kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɨ̀ nuru, núuvòya kpangba. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí, yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ aróko, núuvìya ɨ̀ kpangba kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. 27 Yà ɨ́nɔ̀ ɔ̌ ma mʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nákǎ nyǒwù ìpfonà rɔ̌ awáwʉ̀ ɔ̀, ndɨrɔ̀ yà bhɛ̀lʉ ɔ̌ ka kʉ́nɔna rɔ́ nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ dhu nákǎ nyǒwù ʉ̀nɔ̀nà rɔ̌ ìkǔ ɔ̌ ɨdza dɔ̌ rɔ̀.

28 Nɨ́ dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ alɛ-ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nóho rɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ alɛ-afí nóhò átɔ̀ alɛ-ɔdɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nyɔ̌nzɨ̀ Kàgàwà-ɔdɔ̀, yà alɛ-ngbɔ̀ mà, alɛ-afí mànà nábhʉ rádʉ̀ rògbè, yà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónga nà kàzʉ ɔ̀. 29 Ɔ́yɔ̌ àrɛ̀-tʉ́tʉ̌-nzo nódzi ka ka tɨ́ obhó atdí fʉ̀rangà-kpɔ̌ rɔ̌? Pbɛ́tʉ̀, atdí abádhí nzínzì ɔ̌ mà náarɨ́ nzɨ̌ ɨ̀tsɨ̀ obvò ɨnzá Àbakʉ Kàgàwà nózè rɔ́rɔ̀. 30 Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌, Kàgàwà nʉ́nɨ wà ìfe màtɨ́ dʉ̀kʉ-ká-vɛ́ náarɨ́ ɨ̀’ɨ̀ dhu. 31 Nɨ́ dhu àkǎ ɨnzá nyɔ̌nzɨ̀ ɔdɔ. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ̀dà ábhɔ̌ àrɛ̌-nzo ɨtsɛ nyʉ́.»

Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ tɨ́ ka kóko dhu mà, kɔ̀dhɔ ka kɨ́ dhu mànà dhu

(Luk 12.8-9)

32 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ndɨ alɛ apɛ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba ibí alɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndàtɨ ndɨ ràrɨ̌ pbàkà alɛ, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ màtɨ́, ma madʉ̀ya dhu nʉ́nɔ̀ átɔ̀ kpangba matɨ, ndɨ alɛ ràrɨ̌ pbàkà alɛ. 33 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ nʉ́ʉnɔya gukyè dhu kpangba ìndrǔ-ɔ̀nzɨ̌, ndàtɨ ɨnzá ndɨ̀ rʉ́nɨ ma, nɨ́ ma madʉ̀ya dhu nʉ́nɔ̀ átɔ̀ kpangba ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ matɨ, ɨnzá ma rʉ́nɨ ka.»

Ìndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ Yěsù bhà ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Luk 12.51-53; 14.26-27)

34 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Àpɛ́ nyɨ̀rɛ̀ nga ma rɨ́rà yà adzɨ dɔ̌ alɛ àbhʉ ròkò màrʉ̀ngà ɔ̌. Ma mɨ́rà ɨnzá màrʉ̀ngà nà, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́rà nà dhu nɨ́ alɨ. 35 Ma mɨ́rà ɨngba mà ɔ̌nga nʉ́ndɔ̀ àbanà nà, tsìbhíngba mà ɔ̌nga nʉ́ndɔ̀ ɨ́yànà nà, ndɨrɔ̀ àdhɨ̀ngbǎ mà ɔ̌nga nʉ́ndɔ̀ pbɨ̀ndà agʉna-àyi nà. 36 Ìndrǔ rɔ̌ òmvǔ naraya ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ ndɨ alɛ bhà ɨdzá bhà kɛ̀lɛ̌.

37 Atdí alɛ náapɛ́ àbanà mà, ndɨrɔ̀ ɨ́yànà mà nózè, ròsè dùdunǎ, nɨ́ ndɨ alɛ nákǎ ɨnzá ndàtɨ̀ ndɨ̀ owùdu nʉ́ngʉ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ náapɛ́ idhùnà mà, ndɨrɔ̀ ɨvànà mà nózè, rósè dùdunǎ, nɨ́ ndɨ alɛ nákǎ ɨnzá ndàtɨ̀ ndɨ̀ owùdu nʉ́ngʉ alɛ tɨ́*. 38 Ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ pbɨ̀ndà mʉ̀sàlabhà nánɔ̀, ndàdʉ̀ owùdu ʉ̀ngʉ nà alɛ, nákǎ ɨnzá ndàtɨ̀ ndɨ̀ owùdu nʉ̀ngʉ alɛ tɨ́. 39 Pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nózè rɨ́ ndɔ̀dɔ̀ fɨ̌ndà alɛ níiwíya ka, pbɛ́tʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwǐ rɨ́ okúdu dɔ̀ rɔ̀ alɛ náadʉ̀ya kàbà àbà tdɨ́tdɔ̌.»

Yěsù-owù nʉ́ngʉ alɛ nàkɔ alɛ náabáya pɛrɛ̀

(Mrk 9.41)

40 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Atdí alɛ apɛ́ nyǎkɔ̌, nɨ́ ɨwà ma nàkɔ átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨma nàkɔ alɛ nɨ́ ɨwà ma nivi alɛ nàkɔ. 41 Atdí alɛ náapɛ́ Kàgàwà bhà nabì nákɔ̌, Kàgàwà bhà nabì tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ náabáya Kàgàwà bhà nabì àkǎ ndàbà pɛrɛ̀. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ náapɛ́ obhónángatálɛ nákɔ̌, obhónángatálɛ tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ náabáya obhónángatálɛ nákǎ ndàbà pɛrɛ̀.

42 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: atdí alɛ náapɛ́ ìrǐre ɨdha tɔ́ kɔ́pà-tsí dhu mà nábhʉ̌ kǎkà owùdu nʉ́ngʉ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí àkyǎkyɛ̀ alɛ tɔ̀, owùdu kʉ̀ngʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ náabáya àbà pbɨ̀ndà pɛrɛ̀.»

11

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nóvì
rǒwu dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ dhu

(Luk 7.18-35)

1 Yěsù níitdègu yà pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndúbhi ʉ̀yanà rɔ̌ dhu t’ʉ́yátá nɨ́tɔ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. Kǎrà dhu núdhe ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̀ abádhí tɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ ɔ̀na nǎ.

2 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ imbi ɔ̀ ka kósò rɔ́. Nɨ́ imbi ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, kɨ̌rɨ Krɨ́stɔ̀ rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ dhu-ɔ̀yɨ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ngúfe alɛ nóvì, ròwù dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: 3 «Nyɨ tɨ́ yà mǎ márɔ́dɔna ndɨ́nɨ̌ ɨra tɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ mǎ màkǎ tɨ́ mɔ̌dɔ̀ vurò alɛ?» 4 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyòwu nyʉ̀nɔ yà nyɨ̌ nyɨ́rɨna dhu, ndɨrɔ̀ yà nyɨ̌ nyálǎna dhu Yùwanɨ̀ tɔ̀. 5 Ɨ dhu nɨ́: ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ rǒwu ’ʉ̀ngbɛ rɔ̌, ’àdʉ̀ ɨnga àla. Òtsótsù alɛ rǒwu ùbhi rɔ̌ mběyi. Kɨ́kɨ́ nà alɛ ràrǒwu ʉ̀gʉ rɔ̌, ìwǐ ràdʉ̀ ɨnga nɨ́rɨ̀. Ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ rǒwu ɨ̀kyɛ rɔ̌, ndɨrɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ rǒwu Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́rɨ̀ rɔ̌. 6 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́ nzɨ̌ yà ma mʉ́nɔna dhu rǎbhʉ̌na ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ.»

7 Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ nɨ́và ɨ̀, ’àmbɛ ’àdu dɔ̌ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ dhu ihé-yà tɔ̀ Yùwanɨ̀ dɔ̌. Kǎpɛ̀ ndɔ̀ngʉ̀ dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyówù àndànà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀? Tɨ́ awɛ rɨ̌ ɔ̀nánga nʉ́tdyǎ ízò? 8 Ádhɨ nyʉ́ nyɨ̌ nyawù àndànà? Tɨ́ atdídɔ̌ áya mʉ̀dzarʉ̀ nʉ̀fɔ̌ alɛ? Pbɛ́tʉ̀, atdídɔ̌ àya mʉ̀dzarʉ̀ nʉ̀fɔ̌ alɛ náaróko ádrɔ̀drɔ̌ kámá-ɨdzà ɔ̌. 9 Nɨ́ ádhu nyʉ́ nyɨ̌ nyówù àndànà? Tɨ́ Kàgàwà bhà nabì? Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyówù Kàgàwà bhà nabì nándà. Pbɛ́tʉ̀ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ɨwà kà ròsè Kàgàwà bhà ngʉ̌kpà pbànábí dɔ̀nǎ màtɨ́. 10 Yùwanɨ̀ nɨ́ ndɨ, yà Kàgàwà bhà Andítá rɨ̌ dhu ʉ̀nɔ kpangba dɔ̀ná ndàtɨ:

‹Kɔ̀nɨ̌ ma mɨ́ pbàkà mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ nóvì angyi ɨndʉ̀,

ndɨ́nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ otu nɔbhɔlɔ tɨ́ ɨndʉ̀*.›

11 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, yà vèbhálɛ ʉ́gʉ̀ yà adzɨ dɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌, Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga ósè alɛ rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà ákɛ̌ alɛ tɨ́ ka kálǎna ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ alɛ, nɨ́ rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ tɨ́, ròsè Bàtizò ùbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀ dɔ̀nǎ. 12 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà ndɨ Bàtizò ùbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀ apɛ̀na ndɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉ, rɨ̀rà àhʉ indo nga ɔ̀ rɔ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi náarɨ́ ìnè ɔbɨ nɨ̌ ka karúgyena rɔ́, ndɨrɔ̀ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ alɛ náarɨ́ kàpà fɨ̌yɔ̀ ɔbɨ nɨ̌.

13 Músà bhà Ʉyátá mà, Kàgàwà bhà pbànábí mànà kɔ́rɔ́, rɨ̀rà àhʉ Yùwanɨ̀ ɔ̀, náapɛ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu angyangyɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi dɔ̌. 14 Ndɨrɔ̀, ma mʉ́nɔna dhu ná’ù nyɨ̌ nyádʉ̀ nánɨ̌, ma màmbɛ̀nà àtɨna nyɨ̌ nɨ̌, Yùwanɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ Ɛ̀lɨyà, yà ɨ̀rà rɨ́rà dhu tɨ́ ka katɨ. 15 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́ alɛ nɨ́rɨ yà dhu mběyi!

16 Yà indo arɨ́ alɛ núdhe ma mádʉ̀ àdhà bhà rɔ̌? Abádhí ʉ̀lɨ ɨ̀ yà pbanga-tsi dɔ̌ ɨ̀ nùndu nzónzo bhěyi. Atdídhená ràdʉ̀ òwu ɔdhɨ́ya núnzì rɔ̌ ìkǔ ɔ̌ àtɨ:

17 ‹Mǎ mʉ̀mɨ̀ mbǎ ɔbɛ́ tɔ́ adyi rʉ̀gɛ̌ ɔ̌ màtɨ́ fʉ̌kʉ̀,

nɨ́ nyɨ̌ nyàdʉ̀ ɨnzá ɔ̀bɛ̀.

Ndɨrɔ̀ mǎ mʉ̀yʉ̀ mbǎ ɨzʉ tɔ́ adyi mà fʉ̌kʉ̀,

nɨ́ ɨzʉ àdʉ̀ ɨnzá nyʉ̌ka.›

18 Obhó tɨ́, Yùwanɨ̀ nɨ́ɨra, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ àrà dhu ɔ̀nyʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ àrà dhu mà nɔ́mvʉ̀ rɔ̌. Nɨ́ ìndrǔ adʉ̀ àtɨ̀nà nzɛ́rɛ-alafí ràrɨ̌’ɨ̀ kà’ɔ̀. 19 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́rà ndàrà dhu ɔ̀nyʉ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ arà dhu nɔ́mvʉ̀ rɔ̌. Nɨ́ ìndrǔ arádʉ̀ kàtɨ̀ ɔ̀na óvò alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ arɨ́ ndɔ̀mvʉ̀ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ abádhí arádʉ̀ kàtɨ̀ pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà, yà nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mànà ɨ̀ nózè alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà arɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò tɨ́ dhu tɔ́ obhónga náarɨ́ ndàvǐ kpangba kà rɔ̌nzɨna dhu-nyʉtsì.»

Yěsù rɔ̌rʉ̀ yà ɔ̀yá alɛ núvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ a’u tɨ́ ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu kɨgɔ̀ dɔ̌ dhu

(Luk 10.13-15)

20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù apɛ̀ ndɔ̀rʉ̀ atdídɔ̌ yà ábhɔ̌ wɨwɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndɔ́nzɨ̀ ɔ̀yá kɨgɔ̀ dɔ̌, ɨnzá ɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kǎtɨ: 21 «Kɔ̀ràzinì mà, Bɛ̀tɛ̀sàyidà mànà tɔ́ kɨgɔ̌, yà ʉ̀kʉ́ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀ nɨ́’ɨ̀yana gukyè Tirò mà, Sìdɔnà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ nɨ́’ɨ̀yana angyí ɨ̀ ʉ́fɔ̌ gɔ̀nɨ́yà mbɛrʉ̀ tɨ́ rɔ̀yá, ’àdʉ̀ ohu nʉ́trɔ dɔ̀ya ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga dhu navì tɨ́ rɔ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ Kɔ̀ràzinǐ, ndɨrɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ Bɛ̀tɛ̀sàyidǎ. 22 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba fʉ̌kʉ̀. Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, kɨ̌tdɨ̀ya dhu dʉ̀kʉ́ abhàbhɔ́ nyʉ́, ròsè Tirò mà, Sìdɔnà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́tdɨ̀na dhu dɔ̀nǎ. 23 Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ, Kàpɛ̀rnàwumù tɔ̀ kɨgɔ̌, yà ʉ̀nʉ́ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ wɨwɨ̀ nɨ́’ɨ̀yana gukyè Sɔ̀dɔmɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ Sɔ̀dɔmɔ̀ nɨ́’ɨ̀yana ìnè indo màtɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨnyɨ, Kàpɛ̀rnàwumù tɔ̀ kɨgɔ̌, nyɨ nyà’ù tɨ́ dhu, ɨ̀dzɨ̌ Kàgàwà ràrǎdʉ̀ nyɨdzɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ nyɨdzɨ, akɛkpá màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌ nyifǒ obvò, ndàdʉ̀ nyobvù ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀. 24 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba fʉ̌kʉ̀, Kàpɛ̀rnàwumù ɔ̌ bhǎ, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, kɔ̌tdɨ́ya dhu Kàpɛ̀rnàwumù tɔ̀ kɨgɔ̀ dɔ̌ abhɔ nyʉ́, ròsè Sɔ̀dɔmɔ̀ tɔ̀ kɨgɔ̀ dɔ̌ ndɨ̀ ndɔ́tdɨ̀na dhu dɔ̀nǎ.»

Yěsù rɨ̌ mʉ̀hɛtʉ̀ àbhʉ afíya rɨ̀ngyɛ̌ ɨ̀ alɛ núnzi tɨna ɔ̀ dhu

(Luk 10.21-22)

25 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɔ̀ɔ, Àba Kàgàwà, ɔ̀rʉ̀-akpà mà, yà adzɨ mànà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mɨ̀fʉ nyɨ atdídɔ̌ yà ɨnga nʉ́nɨ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na alɛ-rɔ̌ nyɨ nyarù dhu nɨ́ nyɨ nyábhʉ àkyǎkyɛ̀ alɛ nyʉ́ rʉ̀nɨ nɨ́dhunɨ̌. 26 Obhó tɨ́ Àbá, nyɨ nyazè ndɨ dhu rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi.»

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Àbadu níibho wà kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga fudú. Atdí alɛ mà nʉ́nɨ nzá Kàgàwà t’ídhùnà, pbɛ́tʉ̀ ka nʉ́nɨ nɨ́ kà t’Ábanà kɛ̀lɛ̌. Ndɨrɔ̀ atdí alɛ mà nʉ́nɨ nzá kà t’Ábanà, pbɛ́tʉ̀ ka nʉ́nɨ nɨ́ Ɨma kà t’ídhùnà kɛ̀lɛ̌, yà ma mózè mɔvɔ̀ ka fɨ̌yɔ̀ alɛ mànà.»

28 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyìwǔ tɨdu ɔ̀, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ yà nyɨ̌ nyɨ̀ngyɛ̌ nyɨ̌, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀ nà’ɛ ànɔ̀ nà dʉ̀kʉ́ rɔ̀. Nɨ́ ma mɨ́ asota nábhʉ fʉ̌kʉ̀. 29 Nyòsò yà tudú rɨ́’ɨ̀ kɔ̀mɔ̀ átɔ̀ tukʉ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̀rɨ fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́yǎna dhu. Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ ndɨ ɨ̀yɔ̀ arádɨ, ndɨrɔ̀ yɔrɔwà tɔ́ afína nà alɛ. Ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ asota nábà afíkʉ ɔ̀. 30 Obhó tɨ́, pbàkà kɔ̀mɔ̀ nɨ́ ɨsɔ́ rɔ́’ɔ kɔ̀mɔ̀, ndɨrɔ̀ pbàkà ànɔ̀ nɨ́ ɨsɔ́ ɨnzá ndɨ̀ nà’ɛ ànɔ̀*.»

12

Yěsù bhà ɨrɛ̀ta sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌

(Mrk 2.23-28; Luk 6.1-5)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náambɛ́nà ʉ̀da dɔ̌ nganʉ̀ tɔ́ ɨnga ɔ̀na nǎ ʉ́dà otu ɔ̌. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kàbhà ábhàlɨ̌ nɨ́ɨ’ɨ̀ àwù nà atdídɔ̌. Nɨ́ ɨ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀, ’òwù otu-igì dɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nganʉ̀ náfà rɔ̌, ’ʉ̀tsɛ̀rɛ̌ kpɔ̌na liya ɔ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀kanà. 2 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó níitdègu wɔ̀ dhu nálǎ, nɨ́ abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ándà pɛ́ pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ rɨ̌ ɨnzá àkǎ kɔnzɨ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu nɔ́nzɨ.» 3 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ obhó Dàwudì mà, rɔ̀ná alɛ mànà náanzɨ̀ atdíku àwù nà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ rɔ̀ dhu nɔ́zʉ̀*? 4 Àbadhi náatsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho Kàgàwà tɔ̀ mʉ̀gatì núgù, ɨ̀ rɔ̀nyʉ̀ rɔ̀ná alɛ mànà. Wɔ̀ ndɨ mʉ̀gatì nɨ’ɨ̀ ɨnzá àkǎ àbadhi mà, rɔ̀ná alɛ mànà rɔ̀nyʉ̀ mʉ̀gatì. Pbɛ́tʉ̀, kɔ̀nyʉ̀ rádʉ̀ alɛ nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ kɛ̀lɛ̌ vǐya dɔ̌ rɔ̀*. 5 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyɔ́zʉ̀ tɨ́ obhó Músà bhà Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ dhu, katɨ: ‹Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ Kàgàwà bhà ɨdzá, ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀fʉ ndɨ ɨdhɔ pbàkùhánɨ́, nɨ́ dɔ̌ ka ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ dhu nɔ́zʉ̀ afátá tɨ́?› 6 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba fʉ̌kʉ̀: yà ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nósè ɨwà Kàgàwà bhà ɨdza dɔ̀nǎ màtɨ́. 7 Dhu ɨ́’ɨ̀ná gukyè ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ yà Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dhu-tɨ̀ dhu tɨ́, yà ɨ̀tɨ́ rátɨna: ‹Ma mózè dhu nɨ́ ɨzʉ àbà ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ núbhǒ ka kɨ́ idù dhu kɛ̀lɛ̌*›, nɨ́ nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà nzɨ̌ anya nɨ́tdɨ̀ yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ afátá nà alɛ dɔ̌. 8 Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́ ndɨ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ.»

Yěsù rɨ̌ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 3.1-6; Luk 6.6-11)

9 Ʉrɔ́ rɔ̀ Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndàrà òtsù fɨ̀yɔ́ unduta-dzà ɔ̀. 10 Nɨ́ ɔtsʉ́na ótsù atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ányɨ̀ ɨdza. Ányɨ̀ rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náazè ’ɔ̀bhʉ̀ Yěsù. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ àvǐ ìndrǔ kɨgʉ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌?» 11 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdí tàmà nà tɨ́, ndɨ tàmà ràdʉ̀ ɨ̀tsɨ̀ ádzǐ ibhu-akpà ɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ òfo ndɨ ibhu-akpà ɔ̀, ndàrà kìdyì ányɨ̀ rɔ̀? 12 Ìndrǔ òsè tɨ́ nzá tàmà dɔ̀nǎ! Nɨ́rɔ̀, Músà bhà Ʉyátá návi wà kɔnzɨ̀ ídzìnga ìndrǔ tɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌.» 13 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ̌: «Ɨ́gba ɔtsʉ́nʉ.» Nɨ́ ndɨ alɛ náadʉ̀ ɔtsʉ́na nɨ́gbà, ndɨ kɔ̌tsʉ́ ràdʉ̀ ɔ̀gʉ̀, ròngò yà ídzì rɔ̌ rɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ngǎtsi kɔ̌tsʉ́ bhěyi.

14 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó núuvò, ’òwù ’ùndu, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ ɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ ɨ̀ ɨ́ Yěsù nábhʉ̌ kohò dhu dɔ̌.

Yěsù nɨ́ fɨ̌ndà Kàgàwà ɔ́pɨ̀ kasʉtálɛ dhu

15 Yěsù níitdègu wɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và ányɨ̀ rɔ̌ rɔ̀ ndàrà. Nɨ́ ábhɔ̌ alɛ́-yà náadʉ̀ òwu kǒwù ɔ̌, kà ràdʉ̀ andɨ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ́gʉ kɔ́rɔ́. 16 Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌yá dhu ɔbɨ nyʉ́ nà abádhí tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ àdhɨ màtɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu nʉnɔ tɨ́ ìndrǔ tɔ̀. 17 Wɔ̀ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́nɨ̌ yà Kàgàwà nʉ́ʉnɔ pbɨ̀ndà nabì Ìsayà-otù ɔ̌ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ:

18 «Kànɨ̌ ma mɔ́pɨ̀ pbàkà ɨnɔ-akpà,

yà atdídɔ̌ ma mózè alɛ, ndɨrɔ̀ afídu arɨ́ ɨdha nɔ́mvʉ̀ pbɨ̀ndà dhu dɔ̌ alɛ.

Ma mɨ́ kɨ̀rǎ pbàkà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌,

ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ obhónánga ɔ̀vɔ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ̀.

19 Kà rɨ̌ nzɨ̌ tsʉ̀na nálɛ̀ atdí alɛ nà màtɨ́, ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ nzɨ̌ ɔtɛ ɔrʉ́ tǔna nà. Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ kà-tù ɨ̀rɨ ngʉdhà ɔ̌ rɔ́tɛ rɔ́.

20 Kà rɨ̌ nzɨ̌ ndɨ̀ nàtdo ízò nʉ́kɔ̀,

ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ nzɨ̌ núnúnú rɔ́rʉ̀ tarà nɨ́vɛ̌,

ràrà àhʉ mʉ̀lɛ̀mà nábhʉ̌ kà rɨ̌ obhónánga tɔ̀ dhu ɔ̀.

21 Nɨ́ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ náapbáya afíya kà-rɔ̌ tɨ́*.»

Yěsù rɨ̌ ɔtɛ nádǔ ndɨ̀ nɔ̀bhʉ̀ alɛ tɔ̀ dhu

(Mrk 3.22-30; Luk 11.14-23)

22 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ìndrǔ níiwú nzɛ́rɛ-alafí arɨ́ ɔ̀nà atdí alɛ nà Yěsù-tɨ’ɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ndùmùndúmú, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɔ́tɛ alɛ. Nɨ́ Yěsù ɨgʉ́ ka, ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀, ndàdʉ̀ ɨnga àla. 23 Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ kɔ́rɔ́ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ, abádhí ràdʉ̀ àtɨ̀nà: «Tɨ́ nzɨ̌ Dàwudì t’ídhùnà yà?» 24 Pbɛ́tʉ̀, abádhí rʉ̌nɔna dhu nɨ̀rɨ̀ Pbàfàrìsáyó náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ alɛ náarɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nódì Bɛ̀lìzèbulì tɨ́ kátɨna pfɔ̀mvɔ ɔ̌ kamà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌.»

25 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù nʉ́ʉnɨ abádhí rɨ̌rɛ̀na dhu, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ náapɛ́ ambɛ ’ùgyè dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-tsʉ̀ rǎdʉ̀ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀dɨ̀ tɨ́. Atdí kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ atdí ɔdhɨ mà náapɛ́ àmbɛ anya nɔ́nzɨ̀ dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, nɨ́ ɨ kɨgɔ̀ náarɨ́ nzɨ̌ àpɛrɛ, ndɨrɔ̀ ɨ alɛ tɔ́ ɔdhɨ-tɨ̀ náarɨ́ nzɨ̌ ìde. 26 Nɨ́ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ náapɛ́ àdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndòdì pfɔ̀mvɔ, nɨ́ ka nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ndùgye rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ. Nɨ́ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi rǎdʉ̀ àpɛrɛ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi? 27 Ndɨrɔ̀, ma mapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Bɛ̀lìzèbulì bhà ɔbɨ nɨ̌ ma márɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nódì dhu tɨ́, nɨ́ fʉ̀kʉ́ inzo náarádʉ̀ kòdì àdhɨ bhà ɔbɨ nɨ̌? Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, abádhí nɨ́ɨtdɨ̀ya ndɨ ànyǎkʉ. 28 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌ ma márɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nódì dhu tɨ́, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́rà wà àhʉ bvʉ̀kʉ̀. 29 Ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ òtsù ɔbɨ nɨ̌ ɨ̀dzɨ̌dzɔ̀ alɛ bhà ɨdza, ndàdʉ̀ kàbhà ɨdzá dhu nʉ́mbà, ɨnzá ndɨ̀ ndʉ̀tsɨ̀ ndɨ ɨ̀dzɨ̌dzɔ̀ alɛ angyi rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ka ndɨ̀ ndʉ̀tsɨ̀ dhu-dzidɔ̌ nga nɨ́ ndɨ kà rǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ kàbhà ɨdzá dhu nʉ́mbà nɨ̌. 30 Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ tɨdu ɔ̀nǎ rɔ̀ alɛ nɨ́ pbàkà òmvǔ. Ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ dhu-tsʉ̀ ùndǔ* atdíkpá ma mànà alɛ, nɨ́ rɨ̌ dhu ɨ̀nda ɨ̀nda tɨ́ rùdú rɔ̀. 31 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ kʉ̀nɔ kpangba fʉ̌kʉ̀: ìndrǔ náabáya àbà kɔ́rɔ́ fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga mà, Kàgàwà nɨ̌ ɨ̀ arɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ dhu mànà dhu tɔ́ ʉbàta. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ rɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ alɛ, náabáya nzɨ̌ ʉbàta akɛkpá màtɨ́. 32 Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ̌ rɨ́ nzɛ́rɛ dhu ʉ̀nɔ alɛ náabáya àbà ʉbàta. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ rɨ́ nzɛ́rɛ dhu ʉ̀nɔ alɛ náabáya nzɨ̌ ʉbàta, yà kombí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ olù rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́.»

Itsu nʉ́nɨ̌ ka karɨ́ kpɔ̌na rɔ̌

(Luk 6.43-45)

33 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Atdí itsu náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ídzì itsu-tɨdɔ̀ tɨ́, nɨ́ ndɨ itsu rǎdʉ̀ ɨ̀’ɔnà nɨ́ ídzì itsu-kpɔ̌-tɨdɔ̀. Ndɨrɔ̀ itsu náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ itsu-tɨdɔ̀ tɨ́, nɨ́ ndɨ itsu rǎdʉ̀ ɨ̀’ɔnà nɨ́ nzɛ́rɛ itsu-kpɔ̌-tɨdɔ̀. Obhó tɨ́, itsu nʉ́nɨ̌ ka karɨ́ kpɔ̌na rɔ̌. 34 Nyɨ̌, ámvɔ̀ tɔ́ osu tɔ́ rʉ̀gànda tɨ́rɔ̀, ídzì ɔtɛ rǎdʉ̀ àhʉ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi likʉ ɔ̀ rɔ̀, àzèmbè nyɨ̌ nongó ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́? Obhó tɨ́, alɛ-tsʉ̀ arórìna dhu nɨ́ alɛ-afí àlè nɨ̌ ɨrɛ̀ta. 35 Ídzì afína nà alɛ-afí ɔ̀ rɔ̀ aráhʉ dhu nɨ́ ídzì dhu, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ afína nà alɛ-afí ɔ̀ rɔ̀ aráhʉ dhu nɨ́ nzɛ́rɛ dhu. 36 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, kǎraya ìndrǔ návi rɔ̌ ràwɛ yà ɨ̀ ʉnɔ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu mà kɔ́rɔ́. 37 Obhó tɨ́, tsʉ̀nʉ-bvʉ rɔ̌ nɨ́ ndɨ ka kɔzʉ́ya nyɨ obhónángatálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ tsʉ̀nʉ-bvʉ rɔ̌ nɨ́ ndɨ ka kɔtdɨ́ya anya dʉ̀nʉ́.»

Yěsù àvǐ ka kɨ́ rɔ̀nzì wɨwɨ̀ dhu

(Mrk 8.11-12; Luk 11.29-32)

38 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ ngúfe màlímó mà, ngúfe Pbàfàrìsáyó mànà náatɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, mǎ mòzè nyɔnzɨ̀ wɨwɨ̀ ndɨ́nɨ̌ mǎ mala tɨ́.» 39 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Indo arɨ́’ɨ̀ alɛ narɨ́ nzɛ́rɛ alɛ, ndɨrɔ̀ abádhí náarɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ. Abádhí òzè kɔnzɨ̀ wɨwɨ̀ kɛ̀lɛ̌ fɨ̌yɔ̀, nɨ́ ka kɨ́ nzɨ̌ atdí wɨwɨ̀ mà nɔ́nzɨ abádhí tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí tɔ̀ ka kávǐna dhu nɨ́ nabì Yɔ̌nà rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ wɨwɨ̀ kɛ̀lɛ̌. 40 Àdhàdhɨ̀ nabì Yɔ̌nà náadhɔ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ádrʉ̀ngbǎ ɨ̀bhɛ̌-yà-ba ɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɔ́ɔdhɔ́ya ɨ̀bhʉ ɨdhɔ adzɨ ɔ̀. 41 Nabì Yɔ̌nà rʉ̌nɔna Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Nìnawè tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, Nìnawè ɔ̌ bhà nɨ́ɨvàya ɨ̀ ’ìkò indo arɨ́ alɛ-nyɨ̀kpa rɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí-ànyǎ nɨ́tdɨ̀. Ndɨrɔ̀ yà ɔnzɨ̀kʉ́ ìdè alɛ nósè wà Yɔ̌nà dɔ̀nǎ. 42 Músùngú dɔ̀nǎ rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Sabà tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̌ tsìbhá ádrʉ̀ngbǎ kamà nɨ́ɨra yà adzɨ-tsʉ̀ ɔ́dɨ̀ ndɨ̀ ɨ rɔ̀, ndɨ̀rà yà dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉnɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ rʉ̌nɔna ɔtɛ nɨ́rɨ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, ɨ́yàdhíyà nɨ́ɨvàya ndɨ̀, ndìdè indo arɨ́ alɛ-nyɨ̀kpa rɔ̌, ndàdʉ̀ abádhí-ànyǎ nɨ́tdɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà ɔnzɨ̀kʉ́ ìdè alɛ nósè wà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ dɔ̀nǎ màtɨ́.»

Nzɛ́rɛ-alafí rɨ̌ ndàdǔ tdɨ́tdɔ̌ yà ndɨ̀ ndáhʉ ɔ̀nà rɔ̀ alɛ ɔ̀ dhu

(Luk 11.24-26)

43 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nzɛ́rɛ-alafí náapɛ́ àhʉ atdí alɛ ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àrà, ndùbhi rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀nǎ, ndàmbɛ ndɨ̀ ndárà ndàso rɔ́nga nɔ́mɛ̀ dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ àbànà. 44 Nɨ́ kà rǎdʉ̀ àtɨ̀nà afína ɔ̀: ‹Ma mɨ́ madǔ yà ma mahʉ̀ ɔ̀nà rɔ̀ pbàkà ɨdza ɔ̀.› Ányɨ̀ kàdu ndɨ̀ rɔ̀, kà rɨ̌ ndɨ ɨdza nótù tɨ́rɔ̌rɔ̀, ɨwà ka kàtsù ɔ̀nánga, kadʉ̀ ɔ̀bhɔ̀lɔ̀nà mběyi nyʉ́ rɔ́. 45 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kà rǎdʉ̀ àrà àrʉ̀bhʉ̀ ngʉ̌kpà nzɛ́rɛ-alafí, yà atdídɔ̌ ɔ̀rʉ̀ ròsè dɔ̀na nǎ núnzì, ’ìwǔ òtsù mànà atdíkpá ndɨ alɛ ɔ̀. Nɨ́ wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ alɛ bhà ɔ́fɔ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ nyʉ́ ròsè yà angyi ɨ’ɨ̀ kàbhà ɔ́fɔ̀ dɔ̀nǎ. Nɨ́ ndɨ dhu nɨ́ɨ’ɨya ndɨ dhu bhěyi tɨ́ yà indo arɨ́ nzɛ́rɛ alɛ tɔ̀.»

Yěsù tsánà mà kà t’ádɔ́na mànà

(Mrk 3.31-35; Luk 8.19-21)

46 Yěsù rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kà-tsánà mà kà t’ádɔ́na mànà níiwú ùvò kà rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɨdza-lí. Nɨ́ abádhí níitsi iko irinǎ rɔ̀, ’àdʉ̀ ’òzè ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔtɛ tɨ́ Yěsù nà. 47 Nɨ́ atdí alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ɨ́yànʉ mà adɔ́nʉ mànà rɨ̌’ɨ̀ irí, nɨ́ abádhí òzè ’ɔ̀tɛ̀ ɨnyɨ nà.» 48 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu ndɨ alɛ-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ɨ́yàdu nɨ́ àdhɨ, ndɨrɔ̀ adɔ́du nɨ́ àdhɨ mà?» 49 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ́tɛ̀ ɔtsʉ́na nɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kànɨ̌ ɨ́yàdu mà, adɔ́du mànà. 50 Obhó tɨ́, adɔ̀du, awɛ̀du, ndɨrɔ̀ ɨ́yàdu nɨ́ yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ.»

13

Ɔ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí

(Mrk 4.1-9; Luk 8.4-8)

1 Ndɨ nɨ́nganɨ́ tɨ́, Yěsù náahʉ̀ ɨdza rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà àdɨ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌. 2 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà nyʉ́ núundu ɨ̀, ɨ̀ ràkpɔ̀rɔ̀ kà-ngbɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ ùpo, ndàdɨ ibhú ɔ̀. Ihé-yà náadʉ̀ òko rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌. 3 Yěsù nʉ́ʉnɔ ábhɔ̌ dhu nyʉ́ abádhí tɔ̀ mbólí ɔ̌, ndàtɨ: «Atdí alɛ náahʉ̀ ndàmbɛ ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ̀ dɔ̌. 4 Nɨ́ yà ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ kà rɨ̌ pbɨ̀ndà ɨnga ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdídhená itse náawà ɨ̀ otu-gì dɔ̌. Nɨ́ àrɛ̀ náadʉ̀ ìwu, ’ùbhǐ ɨ itse otu-gì dɔ̌ rɔ̀. 5 Ngʉ̌kpà-tsí náadʉ̀ ’àwà ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ abhɔ dɔ̀ná odu-kɛngɛrɛ dɔ̌. Ɨ itse nɨ́ɨnga kòmbómbí, ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ abhɔ tsìyà nɨ́dhunɨ̌. 6 Pbɛ́tʉ̀, adyifɔ̀ níitdègu ɨ̀ka, nɨ́ kǎdʉ̀ wɔ̀ ɨ̀ngɨngà ɔ̀nyʉ̌-nzo nʉ́bɨ̀, ràdʉ̀ òtdyù, ɨnzá ɨvɛ́ya nótsù ádzàdzǐ adzɨ ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 7 Atdídhená itse náawà ɨ̀ okpèya nà itsukpó-nzo nzínzì ɔ̌. Ɨ okpèya nà itsukpó-nzo náadʉ̀ òvi kòmbómbí, ’àdʉ̀ wɔ̀ ɨ̀ngɨngà ídzì ɔ̀nyʉ̀ nʉ́tsɨ̀. 8 Pbɛ́tʉ̀ ngʉ̌kpà itse náawà ɨ̀ ídzì adzɨ ɔ̌. Nɨ́ ɨ itse-tsí náa’ɔ̀, atdídhená rɔ̀dhɨ̀ atdátdí mɨyà itse, ngʉ̌kpà rɔ̀dhɨ̀ azàzá kumì itse, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà ràdʉ̀ ɨbhɨ̀bhʉ́ kumì itse nɔ́dhɨ̀.»

9 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà nɨ̌: «Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rɨ̀ yà ma mʉ́nɔna dhu mběyi!»

Ádhu Yěsù náaránà ɔ̀tɛ rɔ̌ mbólí ɔ̌ nɨ́?

(Mrk 4.10-12; Luk 8.9-10)

10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náandrì kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu nívu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu nyɨ nyarɨ́ dhu nʉ́nɔ ihé-yà tɔ̀ mbólí ɔ̌ tɨ́ nɨ̌?» 11 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà nábhʉ wà nyɨ̌ nyʉ̌nɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-nyʉtsì ndɨ̀ nórù dhu, pbɛ́tʉ̀ abádhí nʉ́nɨ nzá ka. 12 Obhó tɨ́, dhu nà arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀, ka kabhʉ̀ya dhu abhɔ, ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu nà abhɔ nyʉ́ ròsè. Pbɛ́tʉ̀, akɛkpá arɨ́’ɨ̀ dhu nà alɛ, nɨ́-fɔ́ rɔ̀ ka kakɔ̀ya ndɨ ákɛ̌ fɛ́nángba mà kɔ́rɔ́. 13 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma márɨ́ dhu nʉ́nɔ abádhí tɔ̀ mbólí ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ abádhí nóowu tɨ́ ɨnga nándà rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ dhu nála. Abádhí nóowu tɨ́ bɨ̌ya nɨ́kpɛ̀lɛ̀ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ dhu nɨ́rɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu ràdʉ̀ dɔ̀ya nálʉ. 14 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ dhu rǎdʉ̀ àkǎ. Kǎtɨ:

Kàgàwà rǎtɨna: ‹Nyɨ̌ nyɨ́ ɨnga nɨ́rɨ ɨ̀rɨ mběyi nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ yà nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ dhu ràdʉ̀ dʉ̀kʉ àlʉ akɛkpá màtɨ́.

Nyɨ̌ nyɨ́ ɨnga nándà àndà mběyi nyʉ́, pbɛtʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ atdí dhu mà nála.

15 Obhó tɨ́, atdí dhu mà náarɨ́ nzɨ̌ kàrɨ́ alɛ-afí-ngbɔ̀ nʉ́bɛ̀lɛ̀.

Abádhí nʉ́rɨ̌ bɨ̌ya,

ndɨrɔ̀ abádhí núpbǐ nyɨ̀kpɔ́ya,

akyɛ ɨ̀ alana nga nɨ̌,

akyɛ ɨ̀ ɨrɨna nga nɨ̌,

ndɨrɔ̀ akyɛ dhu alʉ́na dɔ̀ya,

’àdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga,

madʉ̀ ɨ̀ nɨ́gʉ nɨ̌*.›

16 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nɨ́ ndɨ hirò nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀, yà nyɨ̀kpɔ́kʉ náarɨ́ ɨnga nálǎ, ndɨrɔ̀ bɨ̌kʉ ràdʉ̀ ɨnga nɨ́rɨ̀ rɔ̀. 17 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, ibí pbànábí mà, obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mànà, náazè ’àla yà kombí nyɨ̌ nyálǎna dhu, pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ nzá kàla. Abádhí náazè ’ɨ̀rɨ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́rɨna kòmbí dhu, pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ nzá kɨ̀rɨ̀.»

Ɔ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí-tɨ̀

(Mrk 4.13-20; Luk 8.11-15)

18 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̀rɨ pɛ́ yà ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí-tɨ̀. 19 Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ ìndrǔ dɔ̌ dhu dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́ alɛ, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu ràdʉ̀ dɔ̀ya àlʉ, nʉ́lɨ ɨ̀ yà itse náawà ɨ̀ ɔ̀yá otu-gì-dɔ bhěyi. Pfɔ̀mvɔ rǎdʉ̀ ɨ̀rà, ndàdʉ̀ yà abádhí-afí ɔ̀ ka kòzò ɔtɛ nʉ́wa abádhí-afí ɔ̀ rɔ̀.

20 Ngʉ̌kpà alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ yà itse náawà ɨ̀ ɔ̀yá, ɨ̀mbǎ ábhɔ̌ adzɨ nà dɔ̀ná odu-kɛngɛrɛ-dɔ bhěyi. Abádhí rɨ̌ Kàgàwà bhà ɔtɛ nɨ́rɨ, ’àdʉ̀ àkɔnà dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. 21 Abádhí rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kàbhʉ ɨvɛ́na rɔ̀dɨ̀ ndɨ̀ afíya ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí rǎdʉ̀ ɨ̀ àpba ndɨ ɔtɛ rɔ̌ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Nɨ́ yà àpbɛ̀ mà, avuta mànà nɔ́pɛ̀ ɨ̀ Kàgàwà bhà ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta nʉ́bhà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́.

22 Ngʉ̌kpà alɛ-tsí tdɨ́tdɔ̌, nʉ́lɨ ɨ̀ yà itse náawà ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ okpèya nà itsukpó-nzo bhěyi. Abádhí rɨ̌ Kàgàwà bhà ɔtɛ nɨ́rɨ, pbɛ́tʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ ɨrɛ̀ta mà, yà adzɨ dɔ̌ ònzì náarábhʉ̌na tɨ̀tɔ̀ tɔ̀ dhɛ̀dhɛ mànà dhu ràdʉ̀ ndɨ ɔtɛ nʉ́tsɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀dhɨ̀ itse. 23 Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ yà itse náawà ɨ̀ ɔ̀ná ídzì adzɨ bhěyi. Ɨ̀ alɛ náarɨ́ Kàgàwà bhà ɔtɛ nɨ́rɨ, ’àdʉ̀ à’ùnà. Ndɨrɔ̀ abádhí nɨ́ ɨ itse ɔ̀dhɨ̀ rádʉ̀: atdídhená rɔ̀dhɨ̀ ka atdátdí mɨyà, ngʉ̌kpà rɔ̀dhɨ̀ ka azàzá kumì, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà-tsí ràdʉ̀ ɨbhɨ̀bhʉ́ kumì nɔ́dhɨ̀.»

Nganʉ̀ nzínzì ɔ̌ ɨ̀ngà nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ tɔ́ mbólí

24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náawɛ ngǎtsi mbólí ihé-yà tɔ̀ ndàtɨ: «Kànɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ nà dhu: Atdí alɛ náazò ídzì nganʉ̀-tsè pbɨ̀ndà ɨnga ɔ̌. 25 Nɨ́ atdíku kúbhingánǎ, ɨdhɔ ɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, òmvǔ nɨ́ɨra, ndòzò nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ tɔ́ itse ndɨ nganʉ̀ nzínzì ɔ̌, ndàdʉ̀ àrà. 26 Wɔ̀ nganʉ̀ níitdègu ɨnga, ndòvì, ndàdʉ̀ ndìtù, nɨ́ wɔ̀ nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ náadʉ̀ ɨ̀nga, ndòvì átɔ̀. 27 Nɨ́ wɔ̀ ɨnga-àbadhi bhà kasʉtálɛ níiwú kà-tɨ’ɔ̀, ’ìvǔ dhu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyazò ɨnga ɔ̌ dhu nɨ’ɨ̀ tɨ́ obhó ídzì nganʉ̀-tsè? Olu, wɔ̀ nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ nádʉ̀ ɨ̀rà àdhà rɔ̀?› 28 Wɔ̀ ɨnga-àbadhi náadʉ̀ dhu àdu kasʉtálɛ tɔ̀ ndàtɨ: ‹Òmvǔ nɨ́ ndɨ wɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀.› Kɔ̌kɔ̀ kasʉtálɛ náadʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌ ’àtɨ: ‹Nyɨ nyòzè tɨ́ nzá mǒwù ɨ nzɛ́rɛ ɨrɨ́ nɔ́drʉ̀?› 29 Nɨ́ ɨnga-àbadhi náadʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: ‹Ɨnzá ma mòzè nyǒwù kɔ̀drʉ̀, akyɛ nyɨ̌ nyadʉ̀na nganʉ̀ nɔ́kpɔ̀ átɔ̀ kɔ̀drʉ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀ nɨ̌. 30 Nyìtse pɛ́ abádhí rovi atdíkpá, ràrà àhʉ nganʉ̀ nótsè ka kowuya ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. Ndɨ nɨ́nganɨ́ nɨ́ ndɨ ma matɨya nganʉ̀ nótse rɨ́ alɛ nɨ̌: Nyɔ̀drʉ pɛ́ wɔ̀ nzɛ́rɛ ɨrɨ́ nyʉ̌tsɨ̀ dɔ̀na tɨ́, ndɨ́nɨ̌ kʉbɨ̀ tɨ́ kàzʉ ɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyàdʉ̀ nyòtse nganʉ̀, nyàdʉ̀ ùndunà nyʉ̌lɨ ɔ́ngɔ̀lɨ̌ ɔ̀.›»

Hàràdalɨ̀-kpɔ̌ tɔ́ mbólí

(Mrk 4.30-32; Luk 13.18-19)

31 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ ngǎtsi mbólí náwɛ ihé-yà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́lɨ ndɨ̀ pbɨ̀ndà ɨnga ɔ̌ atdí alɛ níidyi ndòzò hàràdalɨ̀-kpɔ̌ bhěyi. 32 Ndɨ hàràdalɨ̀-kpɔ̌ nɨ́ ákɛ̌kpá dhu-tʉ́tʉ̌-ngba nyʉ́ kɔ́rɔ́ itse nzínzì ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ kǎpɛ́ ɨ̀nga, ndàdʉ̀ òvi, nɨ́ kǎrádʉ̀ òse yà ɨnga ɔ̌ ka karɨ́ òzòna kɔ́rɔ́ itsukpó dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, kǎrádʉ̀ òngo itsú-yà-ba tɨ́, àrɛ̀ mà ràdʉ̀ òwu ɨdzàya nɔ́sɨ̀ rɔ̌ ɔpbɨ́na nzínzì ɔ̌.»

Afi tɔ́ mbólí

(Luk 13.20-21)

33 Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ ngǎtsi mbólí náwɛ tdɨ́tdɔ̌ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́lɨ ndɨ̀ yà tsìbhálɛ rǐdyina ndàngbǒ nganʉ̀-ra tɔ́ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná imbò nà kìlo ɔ̀ afi bhěyi. Nɨ́ ndɨ dhu rǎdʉ̀ ndɨ idyi nábhʉ rɨ̀vʉ̀ kɔ́rɔ́.»

Ádhu Yěsù náaránà ɔ̀tɛ rɔ̌ mbólí ɔ̌ nɨ̌?

(Mrk 4.33-34)

34 Yěsù náawɛ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu mbólí ɔ̌ ihé-yà tɔ̀. Kǎránà nzɨ̌ atdí dhu mà nʉ́nɔ̀ rɔ̌ abádhí tɔ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàwɛ mbólí ɔ̌ rɔ́rɔ̀, 35 ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà nabì nʉ́ʉnɔ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ:

«Ma mʉnɔya dhu abádhí tɔ̀ mbólí ɔ̌,

ndɨrɔ̀ ma mawɛya yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ aróko yà Kàgàwà anzɨ̀na yà adzɨ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu abádhí tɔ̀.»

Nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ tɔ́ mbólí-tɨ̀

36 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù nʉ́ʉbhà wɔ̀rɨ́ ihé-yà, ndàdʉ̀ òtsù ɨdza. Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ òtsù kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Áwɛ̌ pɛ́ wɔ̀ ɨnga ɔ̌ ɨnga nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ tɔ́ mbólí-tɨ̀ fǎkà.» 37 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yà ídzì itse òzò rɨ́ alɛ nɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà. 38 Itse òzò ka kɨ́ ɔ̀ná ɨnga nɨ́ yà adzɨ. Ndɨ ídzì itse nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ dɔ̀yá alɛ. Nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ nɨ́ Nzɛ́rɛ alɛ, Pfɔ̀mvɔ bhà inzo. 39 Yà ndɨ nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ nózò òmvǔ nɨ́ Pfɔ̀mvɔ. Nganʉ̀ nótse ka kɨ́ ɨnga ɔ̌ rɔ̀ dhu nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ. Ndɨrɔ̀, nganʉ̀ òtse rɨ́ alɛ nɨ́ Kàgàwà bhà màlàyíká. 40 Nɨ́ àdhàdhɨ̀ ka karɨ́ nzɛ́rɛ ɨrɨ́ núndǔ ɨnga ɔ̌ rɔ̀ kʉbɨ̀ kàzʉ ɔ̀ dhu bhěyi, ndɨ dhu ɔnzɨya ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rǐtsi ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́. 41 Nɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà náavìya pbɨ̀ndà màlàyíká rìwǔ yà ngʉ̌kpà alɛ nábhʉ̌ arɨ́ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛnga alɛ mà, yà nzɛ́rɛnga nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ mànà nípfo pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̌ rɔ̀. 42 Ɨ màlàyíká náadʉ̀ya abádhí náwà yà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónga nà kàzʉ ɔ̀. Ányɨ̀ nɨ’ɨya ɔdzɨ mà, alɛ-kù t’átrita mànà. 43 Nɨ́, obhónángatálɛ náambɛ̀ya ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ adyifɔ̀ bhěyi ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbayà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̌. Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ yà ma mʉ́nɔna dhu.»

Ɨnga ɔ̌ ka kórù ábhɔ̌ odzìna nà dhu tɔ́ mbólí

44 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù atɨ: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́lɨ ndɨ̀ ɨnga ɔ̀ ndɨ̀ nórù ábhɔ̌ odzìna nà dhu bhěyi. Atdí alɛ náapɛ́ kàbà, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ kìdyì, ndòrù tdɨ́tdɔ̌ ndɨ ɨnga ɔ̌ tɨ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ábhɔ̌ dhɛ̀dhɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, kà rǎdʉ àrà, ndùdzǐ kɔ́rɔ́ fɔná arɨ́’ɨ̀ dhu-tsí, ndàdʉ̀ ɨ̀rà ndɨ ɨnga nódzì fɨ̌ndà.»

Ábhɔ̌ odzìna nà yɔ̀kpɔ́ tɔ́ mbólí

45 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù atɨ ihé-yà nɨ̌: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́lɨ ndɨ̀ ʉ̀yʉ̌ya yɔ̀kpɔ́ nɔ́mɛ rɨ́ ndòdzì dhu t’údzítátálɛ bhěyi. 46 Ɔrʉ́ odzìna rɨ̌’ɨ̀ atdí yɔ̀kpɔ́ ndɨ̀ ndàbà rɔ̀, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àrà, ndùdzǐ kɔ́rɔ́ fɔná arɨ́’ɨ̀ dhu, ndàdʉ̀ ndɨ yɔ̀kpɔ́ nódzì.»

Ɨ̀bhɛ̀-mbǐ tɔ́ mbólí

47 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́lɨ ndɨ̀ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ ka kùpe ɨ̀bhɛ̀ t’óhota tɔ́ imbi bhěyi. Ndɨ imbi rǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ ɨ̀bhɛ-tɨdɔ̀ nɔ́tsɨ̀. 48 Kǎpɛ́ àle ɨ̀bhɛ̀ nɨ̌, nɨ́ ka nùpenà alɛ rǎdʉ̀ kàdhà, ’ìpfo ɨdha-bɨdɔ̀, ’àdʉ̀ òko obvò ɨ̀bhɛ̀-ɔ̌nga t’óvòta tɔ̀. Abádhí rǎdʉ̀ ídzì ɨ̀bhɛ̀ nʉ́dɔ fɨ̌yɔ́ sɛ̌ngɛ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ nzɛ́rɛ-tsí náwà.

49 Dhu ɔnzɨya ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́. Kàgàwà bhà màlàyíká níiwúya, ’àdʉ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nípfo obhónángatálɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀. 50 Abádhí náadʉ̀ya ɨ nzɛ́rɛngatálɛ náwà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhòdhónganà kàzʉ ɔ̀. Ányɨ̀ nɨ’ɨya ɔdzɨ mà, alɛ-kù t’átrita mànà.»

Dhu-ɔwʉ́tá mà, dhu-ayɨ́ mànà tɔ́ mbólí

51 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̌, ndàtɨ: «Yà ma màwɛ kɔ́rɔ́ dhu nálʉ̌ tɨ́ wà dʉ̀kʉ?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨwà dɔ̀ka nàlʉ̌.» 52 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ atɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi dɔ̌ ka kúdhe dhu fɨ̌ndà Músà bhà Ʉyátá tɔ́ atdí màlimò, rǎdʉ̀ ndɨ̀lɨ atdí ɨdza-àbadhi, yà pbɨ̀ndà ongyéngá nɔ́dɔ ndɨ̀ ndarɨ́ ɔ̀nà dhu ɔ̀ rɔ̀ arɨ́ dhu-ɔwʉ́tá mà, dhu-ayɨ́ mànà nípfǒ bhěyi.»

Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà ná’ù nzá Yěsù dhu

(Mrk 6.1-6; Luk 4.16-30)

53 Yěsù níitdègu kɔ̌kɔ̀ mbólí t’áwɛta nɨ́tɔ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. 54 Kǎdʉ̀ àrà yà ndɨ̀ ndavì ɔ̀ná kɨgɔ̀ ɔ̀. Kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàrà dhu núdhe rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ fɨ̀yɔ́ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ yà kà rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́ alɛ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌. Abádhí náambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ ɨnga t’ʉ́nɨta-tɨdɔ̀ mà wɨwɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ́ ɔbɨ mànà nɨ́ kǎbà àdhà? 55 Ka tɨ́ obhó sàpàtɨ t’ídhùnà? Kà-tsánà-ɔvɔ̀ tɨ́ obhó Màrɨyà? Ndɨrɔ̀, kà t’ádɔ́na tɨ́ obhó Yàkɔbhɔ̀ mà, Yɔ̀zɛfʉ̀ mà, Sìmonì mà, Yudhà mànà? 56 Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ kà t’áwɛ́na nátɨ́ obhó òko ɨrɔ́ àlɛ̌-nzínzì ɔ̌? Nɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu kǎbà àdhà?» 57 Nɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí nóowúnà nzɨ̌ kà rʉ̌nɔna dhu ná’ù rɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nabì nɨ́fʉ̌ ka karɨ́ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ̀ nyʉ́ ka kadhɨ̀ ɔ̀ná kɨgɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ fɨ̌-dzá bhà nzínzì ɔ̌, kǎrɨ́’ɨ̀ mbǎ ɨfʉta nà.» 58 Nɨ́ wɔ̀ ɨ̀mbǎ abádhí rɨ̌’ɨ̀ a’uta nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ nzá ábhɔ̌ wɨwɨ̀ nɔ́nzɨ̀ ányɨ̀rɔ̌.

14

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ɔvɛ

(Mrk 6.14-29; Luk 9.7-9)

1 Hɛ̀rɔdɛ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ lɨ̀walɨ̀ tɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kɨ̌rɨ Yěsù dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu. 2 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɨ̌: «Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nɨ́ wɔ̀ ndɨ̀ nɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kà rɨ̌’ɨ̀ wɨwɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ́ ɔbɨ nà.»

3 Wɔ̀ ndɨ Hɛ̀rɔdɛ̀ nɨ́ ndɨ ʉyátá nabhʉ̀ kosò Yùwanɨ̀, kadʉ̀ ʉ̀tsɨ̀nà kɨdɔ̀ imbi ɔ̀. Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu, adɔ̀nà Fìlipò-ve, Hɛ̀rɔ̀diyà-okú dɔ̀ rɔ̀.

4 Obhó tɨ́, Yùwanɨ̀ ongónà àtɨ̀nà ɨnzá dhu ràkǎ Hɛ̀rɔdɛ̀ rìdyì Hɛ̀rɔ̀diyà venà tɨ́. 5 Nɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀ nóongónà ndòzè ndàbhʉ Yùwanɨ̀ kohò. Pbɛ́tʉ̀, kǒngónà ihé-yà ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́ʉnɨ dhu Yùwanɨ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà nabì nɨ́dhunɨ̌.

6 Nɨ́ atdíku, Hɛ̀rɔdɛ̀ rɨ̌ ndɨ̀ ka kadhɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ́rɛ̀ nɨ́nganɨ́, Hɛ̀rɔ̀diyà bhà tsìbhíngba náabɛ̀ yà Hɛ̀rɔdɛ̀ núnzìnà alɛ-ɔnzɨ̌, ndɨ ɔbɛ́ ràdʉ̀ Hɛ̀rɔdɛ̀-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ atdídɔ̌. 7 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ɔtsɔ̀ ndàtɨ, ndɨ̀ ràrɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ndɨ tsìbhíngba rǒnzina-fɔná nábhʉ̌ kà tɔ̀. 8 Nɨ́ ɨ́yànà ɔ̀vɔ̀ fɨ̌ndà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ tsìbhíngba náadʉ̀ àtɨ̀nà Hɛ̀rɔdɛ̀ nɨ̌: «Íbhò bàtizò ùbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀-dɔ fudú ɨrɔ́ tsàlɨ̀tsalɨ̀ dɔ̌!» 9 Nɨ́ ɨzʉ nʉ́ʉka ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ atdídɔ̌ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, angyangyɨ ndɨ̀ ndɔ̀tsɔ̀nà dhu yà ndɨ̀ ndùnzìnà alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ʉ̀ya ndɨ́nɨ̌ kabhʉ̀ tɨ́ Yùwanɨ̀-dɔ kà tɔ̀. 10 Nɨ́ kǎdʉ̀ atdí alɛ návi ràrà Yùwanɨ̀-dɔ nɔ́kɛ̀rɛ̀ imbi ɔ̀ rɔ̀. 11 Wɔ̀ alɛ adʉ̀ ɨ̀rà Yùwanɨ̀-dɔ nà tsàlɨ̀tsalɨ̀ dɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà wɔ̀ tsìbhíngba-fɔ́, kà ràdʉ̀ àrà àbhʉnà ɨ́yànà-fɔ́. 12 Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ìwu kǎ-bvò nídyì, ’òwù ɔ̀tdʉ̀nà. Abádhí adʉ̀ òwu wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu ɔ̀yɨ̌ nà Yěsù tɔ̀.

Yěsù rɨ̌ imbò lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhu

(Mrk 6.30-44; Luk 9.10-17; Yùw 6.1-14)

13 Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nɔ́vɛ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀ ibhú ɔ̌, ndàrà atdí rɔ̀ atdí rʉ̀ngʉ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ngari ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kà rǎrà dhu nɨ̀rɨ̀ ihé-yà náadʉ̀ ùvò fɨ̌yɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ’òwù kǒwù ɔ̌ pfɔ̌ya dɔ̌, ɨdha-gì dɔ̀nǎ.

14 Ibhú ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndàhʉ rɔ̀, Yěsù náala ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà, ndàdʉ̀ ɨzʉ nábà atdídɔ̌ abádhí dɔ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɨ̀gʉ̌ abádhí ìwǔ nà andɨtálɛ.

15 Pbɨ́tsɔ̀ngǎnǎ, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ níiwú kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnga nátɨ ɨwà, ndɨrɔ̀ ɨrɔ́ nga rɨ̌’ɨ̀ igi. Nɨ́ ávǐ kɔ̌kɔ̀ alɛ ràdʉ ɨ̀ pbanga-tsidɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ udzí tɨ́ ɔ̀nyʉ̀ fɨ̌yɔ̀.» 16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnzá dhu àkǎ abádhí ròwù pbanga-tsidɔ̀! Nyàbhʉ ɔ̀nyʉ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ abádhí tɔ̀.» 17 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Ɔ̀nyʉ̀ tɨ́ mǎ mɨ́’ɨ̀ nà ɨrɔ́ dhu nɨ́ imbò mʉ̀gatì mà, ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ mànà kɛ̀lɛ̌.» 18 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìwǔ ɨ dhu nà àzú fudu ɔ̀.» 19 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù náadʉ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ́-yà návi ròkò obvò ɨrɨ́ dɔ̌. Kǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ imbò mʉ̀gatì núgù, ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ mànà ndʉ̀lʉ̌ fɔná. Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga nándà, ndàdʉ̀ Kàgàwà nónzì ràso ɨ dhu. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ, ndùbho pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, abádhí ràdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà ihé-yà-fɔ́. 20 Kɔ́rɔ́ alɛ náanyʉ̀ dhu, ɨ̀ rùlè nɨ̌ àkǎkǎ dhu-bvʉ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ núundu ɔ̀dɔ̀dɨ̀ ɔ̀nyʉ̀-go-tsʉ̀, ɨ̀ rɨ̀rǎ ɨdrɛ dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà sɛ̌ngɛ̀ nɨ̌. 21 Dhu nanyʉ̀ alɛ-bvʉ nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ imbò lʉfʉ̀ kpabhálɛ, ɨnzá ka kɔ̀zʉ̀ vèbhálɛ mà, nzónzo mànà rɔ́rɔ̀.

Yěsù rǔbhi rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ dhu

(Mrk 6.45-52; Yùw 6.15-21)

22 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yěsù náavì pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ rùpò ibhú ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ada tɨ́ angyi fɨ̌ndà rɛ̀rʉ̀-adzè, ihé-yà návǐ ndɨ̀ ndɨ́ ràdu ɨ̀ ɨbha ɔ̀na nǎ. 23 Abádhí ndɨ̀ ndàdu dhu lutɨ̀nǎ, kǎdʉ̀ ùpo pbìrì dɔ̀, ndàrà ndɨ̀tsɔ̀. Nɨ́ ɨnga nátɨ rɔ̀, kǎtù ndɨ̀ atdírɔ̀ ányɨ̀. 24 Ibhú náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndàrà ɨtsɛ nyʉ́ ɨdha-bɨdɔ̌ rɔ̀ rɔ́. Mʉ̀kʉrà núubhínà ndʉ̀pbɨ̀ rɔ̌ ibhú rɔ̌, awɛ rǒpili tʉ̀mbà tɨ́ abádhí-nyɨ̀kpa rɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

25 Nɨ́ à’ʉ̌-akpà-ɔ̀ngɔ̌ ɔ̌, Yěsù adɨ̀ ndàmbɛ ɨ̀rà dɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀ ɨdha dɔ̌ ndɨ̀ ndúbhi rɔ́rɔ̀. 26 Nɨ́, ɨdha dɔ̌ kà rǔbhi dhu ɨ̀ àla rɔ̀, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Mɨ̀gɨ̀ngɔ̀ nɨ́ yà!» Nɨ́ abádhí náapɛ̀ ’àmbɛ ùkǔ dɔ̌ ɔdɔ rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù náadʉ̀ tǔna nápfò abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyòtù afíkʉ! Ɨma nɨ́ yà, ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ!» 28 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨnyɨ tɨ́ kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀, nɨ́ ávǐ ma marà tɨnʉ ɔ̀ ɨdha dɔ̌.» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ́rà nà!» Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ifo ibhú ɔ̀ rɔ̀, ndàmbɛ ùbhi dɔ̌ ɨdha dɔ̌ Yěsù-tɨ’ɔ̀ ndɨ̀ ndárà rɔ̀. 30 Pbɛ́tʉ̀, awɛ rǒpili ɔbɨ nà dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ àbadhi ɔ̀. Nɨ́ ɨdha ɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndòsù rɔ̀, kǎkù: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́ ɨ́gʉ̌ ma!» 31 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yěsù adʉ̀ ɔtsʉ́na nágbà, ndàlʉ̌ ka, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ, ákɛ̌ a’uta nà alɛ, ádhu afínʉ rǔguru nɨ̌?» 32 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ ùpo ɔ́yɔ̌ rɔ̀ kɔ́rɔ́ ibhú ɔ̀, awɛ ràdʉ̀ opilita nʉ́bhà. 33 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ibhú ɔ̀ ɨ̀’ɨ̀nà Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nʉ́ʉkɔ ɨ̀ kɔ̀nzɨ̌, ɨ̀ rɨ̀fʉ ka, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Obhó nyʉ́, nyɨ nɨ́ Kàgàwà t’ídhùnà.»

Yěsù rɨ̌ Gɛ̀nɛ̀zàretì tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ andɨtálɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 6.53-56)

34 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níitdègu rɛ̀rʉ̀ náda, nɨ́ abádhí awù ùvo Gɛ̀nɛ̀zàretì tɔ́ pbìrì ɔ̀. 35 Ndɨ pbìrì ɔ̌ bhà nʉ́ʉnɨ Yěsù. Nɨ́ abádhí náadʉ̀ ìndrǔ núvi ròwù dhu nɔ́vɔ̀ kɔ́rɔ́ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ pbanga ɔ̀na nǎ. Nɨ́ ìndrǔ náadʉ̀ andɨ nà rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́mbà Yěsù-tɨ’ɔ̀. 36 Abádhí náadʉ́nà Yěsù nɨ́tdɛ̀ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ rʉ̀bhà ɨ andɨtálɛ rʉ̀pbàlǎ rɔ̀ná mʉ̀dzarʉ̀-bɨdɔ̀-ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌. Nɨ́ ka nʉ̀pbàlǎ alɛ nóowúnà ʉ̀gʉ rɔ̌ dòtsí.

15

Pbàyàhúdí t’ábhúya nóongónà ùdhenà màndʉ

(Mrk 7.1-13)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàfàrìsáyó mà Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà níiwú Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ’ìwǔ ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: 2 «Ádhu pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ náarɨ́ nzɨ̌ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ́ màndʉ nɨ́fʉ̌ nɨ̌? Obhó tɨ́, abádhí náarɨ́ nzɨ̌ ɔtsʉ́ya nú’ǒ tdʉ̌ ɨ̀ ɔnyʉ dhu rɔ̀.» 3 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ́, ndàtɨ: «Olu nyɨ̌, ádhu nyɨ̌ nyarɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌, pbɛ́tʉ̀ nyǎdʉ̀ abhúkʉ tɔ́ màndʉ kɛ̀lɛ̌ nɨ́fʉ nɨ̌? 4 Obhó tɨ́, Kàgàwà náatɨ: ‹Ɨ́fʉ̌ àbanʉ mà ɨ́yànʉ mànà.› Ndɨrɔ̀ kǎtɨ: ‹Àbanà nɨ̌ ndɨrɔ̀ ɨ́yànà nɨ̌ màtɨ́ dhu nʉ̀nɔ̀ alɛ, nákǎ kohò, rɔ̀vɛ̀.› 5 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyarɨ́ àtɨna, atdí alɛ rapɛ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba àbanà tɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ́yànà tɔ̀ màtɨ́, ndàtɨ: ‹Dzʉ̀nànʉ nɔ́nzɨ ma màmbɛ̀nà nɨ̌ fudú rɨ́’ɨ̀ dhu, nɨ́ ma mùtri wà pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀.› 6 Nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌ mbǎ àbanà mà ɨ́yànà mànà dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-atdyú nà. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyóhò wà Kàgàwà bhà Ɔtɛ fʉ̀kʉ́ màndʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Nyɨ̌, ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ́! Nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ obhó dhu nyʉ́ dʉ̀kʉ́, ndàtɨ:

8 ‹Kàrɨ́ alɛ náarɨ́ mɨfʉ̌ tsʉ̀ya-kpɔ̀ dɔ̌ tɨ́, afíya ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨtsɛ nyʉ́ rùdú rɔ̀.

9 Yà abádhí arɨ́ mʉlɛ̌ nɨ̌ ʉlɛ́tá nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ nga tɔ́.

Abádhí náarúdhěna ìndrǔ tɔ̀ nɨ́ ìndrǔ tɔ́ ʉyátá*.›»

Ìndrǔ nábhʉ rádʉ̀ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu

(Mrk 7.14-23)

10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù anzi ihé-yà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna dhu, nyǎdʉ̀ àlʉnà mběyi dʉ̀kʉ ɔ̀. 11 Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ alɛ-lí òtsù dhu ndɨ ìndrǔ nábhʉ rádʉ̀ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ nábhʉ rádʉ̀ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu nɨ́ ndɨ alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu.»

12 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ìndri kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ nyʉ̀nɨ tɨ́ wà Pbàfàrìsáyó-ɔ̌nga nɨ́wà ndɨ̀ tɨ́, wɔ̀ nyɨ nyʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀ dhu?» 13 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Kɔ́rɔ́ itsukpó, yà ɨnzá ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà náazò nɨ́ ka kɔngbɛ́ya kɔ́rɔ́ ɨvɛ́ya mànà. 14 Nyʉ̀bhà abádhí. Ndùmùndúmú nɨ́ kɔ̌kɔ̀ rɨ́ ndùmùndúmú nʉ́nda. Ndɨrɔ̀, atdí ndùmùndúmú náapɛ́ àmbɛ ngǎtsi ndùmùndúmú nʉ́ndà dɔ̌, nɨ́ abádhí rǎdʉ̀ ’àwà ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ ibhu ɔ̀.»

15 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Áwɛ̌ pɛ́ wɔ̀rɨ́ mbólí-tɨ̀ fǎkà.» 16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ́ mà, kàlʉ̌ tɨ́ obhó dʉ̀kʉ átɔ̀? 17 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá dhu kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà alɛ-lí rótsù, ràrǎdʉ̀ ʉ̀da alɛ ɔ̀, ndàdʉ̀ àhʉ alɛ ɔ̀ rɔ̀ ɔtsɔ́ dɔ̀ ka kòwù rɔ̀? 18 Pbɛ́tʉ̀, alɛ-tsʉ̀ arórìna dhu nɨ́ alɛ-afí ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu. Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu nɨ́ ndɨ arádʉ̀ ìndrǔ àbhʉ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. 19 Obhó tɨ́, ìndrǔ-afí ɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ nzɛ́rɛ dhu náarúvò nɨ̌. Ɨ dhu nɨ́: nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta, abvo òho ka kɨ́ dhu, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu, màkunì ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu, ogbo ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu, tɨ̀tɔ̀ nʉ́nɔ ka kɨ́ alɛ t’ɔ́dhɨ́na dɔ̌ dhu, ndɨrɔ̀ ìndrǔ nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ dhu mànà. 20 Kɔ̀rɨ́ nɨ́ ɨ ìndrǔ àbhʉ rádʉ̀ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ ka kɨ́ ɨnzá ka kù’o alɛ-ɔtsʉ́ rɔ́rɔ̀ dhu, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ìndrǔ nábhʉ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.»

Atdí ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì-àyi rɨ̌ Yěsù ná’u dhu

(Mrk 7.24-30)

21 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀, ndàrà Tirò mà, Sìdɔnà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 22 Nɨ́ ndɨ pbìrì ɔ̌ arádɨ Kànanà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí tsìbhálɛ nɨ́ɨra àhʉ Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùkǔ, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Dàwudì t’Ídhùnǎ, ábà ɨzʉ dùdú! Nzɛ́rɛ-alafí rǎvu atdídɔ̌ ɨvàdú-ngba rɔ̌.» 23 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù adʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu kà tɔ̀. Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náandrì Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ávǐ wɔ̀ tsìbhálɛ ràdu ndɨ̀ àlɛ̌-owù ɔ̌ rɔ̀, ìkǔ nà kà rǔbhi àlɛ̌-owù ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.» 24 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà ívì ma Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎkà ùwǔwǐ tàmà bhěyi ɨ̀ nʉ́lɨ alɛ.» 25 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ tsìbhálɛ náadʉ̀ ɨ̀rà, ndɔ̀kɔ̀ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɔ́nzɨ dzʉ̀nàdu!» 26 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnzá dhu ɔ̀fɔ̀ nga kidyì nzónzo tɔ́ ɔ̀nyʉ̀, kadʉ̀ òbvùnà ìtsě-nzo tɔ̀.» 27 Wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Wɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ́. Pbɛ́tʉ̀, ìtsě-nzo mà náarɨ́ abáya rɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ dɔ̀ná rɔ̀ mɨzà dɔ̌ rɔ̀ ɨ̀ nàwà ɔ̀nyʉ̀-ú’ù nɔ́nyʉ.» 28 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ìgyò! Yà tsìbhálɛ́, pbʉ̀kʉ̀ a’uta rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́. Wɔ̀ nyɨ nyòzè dhu nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ɨndʉ̀ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyòzè ka dhu bhěyi.» Nɨ́, wɔ̀ tsìbhálɛ t’ɨ́vànǎ-ngba náadʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́.

Yěsù rɨ̌ ábhɔ̌ alɛ nɨ́gʉ̌ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀ dhu

(Mrk 7.31-37)

29 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀, ndàrà Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ kǎdʉ̀ ùpo atdí pbìrì dɔ̀, ndàdʉ̀ àdɨ obvò. 30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abhàbhɔ́ alɛ nà ɔ̀yá ihé níiwú ngbɔ̌ya ʉ́vɛ kɔ́rɔ́ alɛ mà, ndùmùndúmú mà, otsutálɛ mà, ìwǐ mà, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà andɨtálɛ mànà nà ’ìwǔ ʉ̀lɨnà Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, kà ràdʉ̀ abádhí ɨ̀gʉ. 31 Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ihé-yà atdídɔ̌ nyʉ́ ìwǐ rɔ̌tɛ dhu, ngbɔ̌ya ʉ́vɛ alɛ-ngbɔ̀ rʉ̌gʉ dhu, otsutálɛ rǔbhi dhu, ndɨrɔ̀ ndùmùndúmú mà rɨ̌ ɨnga àlǎ dhu ɨ̀ àla rɔ̀. Nɨ́ abádhí náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ɨ̀ rɨ̀fʉ Pbàìsràyélí tɔ́ Kàgàwà atdídɔ̌ nyʉ́.

Yěsù rɨ̌ ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhu

(Mrk 8.1-10)

32 Wɔ̀ dhu-dzi dɔ̌, Yěsù náanzi pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ kǎkàrɨ́ alɛ-ɨzʉ ɔ̀nzɨ atdídɔ̌. Kɔ̀nɨ̌ mǎ mòkò ɨ̀bhʉku abádhí mànà mbàlìmbàlì, ndɨrɔ̀ abádhí rɔ̌nyʉna dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Nɨ́ ma mòzè nzá mabhʉ abádhí ròwù ɨnzá dhu nɔ̀nyʉ̀ rɔ́rɔ̀, akyɛ sàzɨ̀ arana abádhí àbhʉ ràwà ɨ̀ otu ɔ̌ nɨ̌.» 33 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Yàrɨ́ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌, àlɛ̌ kówu yà dhu bvʉ̌ tɨ́ ihé-yà nóngù àlɛ̌ kɨ́ nɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nábà àdhà?» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mʉ̀gatì nà ìfe?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Àrʉ̀bhʉ̀, ndɨrɔ̀ ngúfe ɨ̀bhɛ̀ nzo mànà.» 35 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ ihé-yà návi ròkò obvò.

36 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ mʉ̀gatì mà, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhɛ̀ mànà núgù ndʉ̀lʉ̌ fɔná, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ, ndùbho pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, abádhí ràdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà ihé-yà tɔ̀. 37 Kɔ́rɔ́ alɛ náanyʉ̀ dhu ’ùlè nɨ̌ àkǎkǎ dhu bvʉ̌. Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɔ̀dɔ̀dɨ̀ ɔ̀nyʉ̀-go-tsʉ̀ núndu, rùlè àrʉ̀bhʉ̀ sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌. 38 Dhu nanyʉ̀ alɛ-bvʉ nɨ’ɨ̀ ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ kpabhálɛ, ɨnzá ka kɔ̀zʉ̀ vèbhálɛ mà nzónzo mànà rɔ́rɔ̀. 39 Kɔ̀rɨ́ ihé-yà ndɨ̀ ndàvi ràdu ɨ̀ ɨbha dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀, ndàdʉ̀ àrà Màgàdanɨ̀ tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̀.

16

Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà rɨ̌ Yěsù návǐ rɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀ dhu

(Mrk 8.11-13; Luk 12.54-56)

1 Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà náawù ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ kà-afí ɨ̀ omvú tɨ́ nɨ̌, abádhí náavì ka rɨ̀tɛ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà atdí ize fɨ̌yɔ̀. 2 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnga rǎtɨ rɔ̀, nyɨ̌ nyáróngo àtɨ̀nà: ‹Igye rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀kɔ̌, ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀-rɔ̌nga nílìlu tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.› 3 Ndɨrɔ̀ bhɔ̌tsʉngá, nyɨ̌ nyarádʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Indo igye rǒgye ògye, ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀-rɔ̌nga nɨ́tɨ̀ ɨ̀tɨ̀ tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.› Nyɨ̌ nyʉ́nɨ dhu nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ nyɨ̌ nyàla dhu rɨ̌tɛ̀na dhu kɛ̀lɛ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ ɨ̀rà rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu nʉ́nɨ. 4 Indo arɨ́ alɛ nɨ́ nzɛ́rɛ alɛ, ndɨrɔ̀ abádhí náarɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ. Abádhí ózè kɔnzɨ̀ wɨwɨ̀ fɨ̌yɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ka kɨ́ nzɨ̌ atdí wɨwɨ̀ mà nɔ́nzɨ abádhí tɔ̀. Abádhí tɔ̀ ka kávǐna dhu nɨ́ nabì Yɔ̌nà rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ wɨwɨ̀ kɛ̀lɛ̌.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ abádhí nʉ́bhà, ndàdʉ̀ àrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌.

Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà tɔ́ afi

(Mrk 8.14-21)

5 Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níitdègu ada rɛ̀rʉ̀-adzè, nɨ́ mʉ̀gatì nídyì ɨ̀ ɨ́ dhu náadzò Yěsù bhà ábhàlɨ̌ ɔ̀nǎ rɔ̀. 6 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɔ̀ɔ! Nyàndà nga mběyi! Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà tɔ́ afi rɔ̌ rɔ̀.» 7 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ka rɔ̌tɛ wɔ̀ dhu bhěyi ɨnzá àlɛ̌ kìdyì mʉ̀gatì dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.» 8 Nɨ́ Yěsù náasʉ̀ abádhí rʉ̌nɔna dhu, ndàdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyátɨna nzínzìkʉ ɔ̌, ɨ̀mbǎ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ mʉ̀gatì nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu ràrɨ̌ ndɨ nɨ̌? Nyɨ̌ nɨ́ ákɛ̌ a’uta nà alɛ! 9 Kàpɛ̀ tɨ́ obhó dʉ̀kʉ àlʉ̌? Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ nzá imbò mʉ̀gatì-ɔ̌nga ma mʉkɔ, imbò lʉfʉ̀ alɛ ràdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà dhu ɨ̀rɛ̀? Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ ɨnzá yà nyɨ̌ nyadʉ̀ òwunà ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go tɔ́ sɛ̌ngɛ̀-bvʉ? 10 Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ ɨnzá àrʉ̀bhʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga ma mʉkɔ, ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ alɛ rɔ̀nyʉ̀ dhu? Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ ɨnzá yà nyɨ̌ nyadʉ̀ òwunà ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go tɔ̀ sɛ̌ngɛ̀-bvʉ? 11 Ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu, ɨnzá nyɨ̌ nyàdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ, ɨ̀nzɨ̌ ràrɨ̌ mʉ̀gatì ma mɔ́tɛ dɔ̀ná, yà ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ matɨ, nyɨ̌ rɔ̀dɔ nyɨ̌ Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà tɔ́ afi rɔ̌ rɔ̀ rɔ̀.» 12 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nádʉ̀ dhu ʉ̀nɨ, Yěsù rɔ̌tɛ dɔ̀na dhu ràrɨ̌ nzɨ̌ mʉ̀gatì nɔ́nzɨ ka karɨ́ nɨ̌ afi. Pbɛ́tʉ̀, kà rɔ̌tɛ dɔ̀ná dhu ràrɨ̌ Pbàfàrìsáyó mà Pbàsàdùkáyó mànà náarúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu.

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ Yěsù nátɨ Krɨ́stɔ̀ tɨ́ dhu

(Mrk 8.27-30; Luk 9.18-21)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù Kàyìsàriyà-Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀-bɨdɔ̌ rɨ́’ɨ̀ pbìrì ɔ̀. Nɨ́ kǐvú dhu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu ìndrǔ nàarʉ́nɔna Ìndrǔ t’ídhùnà dɔ̌?» 14 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Atdídhená alɛ náarátɨna nyɨ ràrɨ̌ Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀. Ngʉ̌kpà alɛ náarádʉ̀ àtɨ̀nà nyɨ ràrɨ̌ nabì Ɛ̀lɨyà. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ-tsí náarádʉ̀ àtɨ̀nà nyɨ ràrɨ̌ nabì Yɛ̀rɛ̀mɨyà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ nyɨ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà pbànábí nzínzì ɔ̌ atdí nabì.» 15 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Olu nyɨ̌, nyɨ̌ nyarátɨna ma ràrɨ̌ àdhɨ?» 16 Nɨ́ Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nɨ́ Krɨ́stɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ arɔ́vɛ̀ Kàgàwà t’ídhùnà.» 17 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ atɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò, Sìmonì, Yùwanɨ̀ t’ídhùnǎ! Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ ndɨ wɔ̀ dhu nàbhʉ nyʉnɨ. Pbɛ́tʉ̀ ka nàbhʉ nyʉnɨ nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà. 18 Nɨ́, ma mátɨna nyɨ nɨ̌: Nyɨ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀, bhalabhala tɔ́ odu. Ndɨ bhalabhala tɔ́ odu dɔ̌ nɨ́ ndɨ ma mɔsɨ́ya pbàkà Kànɨsà. Ɔvɛ-bvʉ̀ ka kótsù ɔ̀ná tsǎtsʉ̀ nɔ́ɔnzɨya nzɨ̌ atdí dhu mà ndɨ Kànɨsà rɔ̌. 19 Ma mabhʉ̀ya ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ ka kótsù nɨ̌ fʉ̀ngʉlà fʉnʉ́. Kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà adzɨ dɔ̌ nyɨ nyʉ̀tsɨ̀, nóngo ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ nʉ̀tsɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ màtɨ́. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà adzɨ dɔ̌ nyɨ nyʉ̀nga, nóngo ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ nʉ̀nga ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ màtɨ́.» 20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu nʉ́ya pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ dhu nʉnɔ tɨ́ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́ ndɨ̀ ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

(Mrk 8.31–9.1; Luk 9.22-27)

21 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, Yěsù apɛ̀ ndɔ̀vɔ̀ dhu kpangba pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ ndàtɨ, dhu ràkǎ wà ndàrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náabhʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndàbà àpbɛ̀ abhɔ ányɨ̀. Abádhí ràrɨ̌ ndàbhʉ̌ kohò ndɨ̀, kadʉ̀ ndɔ̀tdʉ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, ndɨ̀ radʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. 22 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ kìdyì ndàrà nà igi, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀rʉ̀ kà-dɔ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, Kàgàwà àkǎ ndɔ̀dɔ̀ ngbɔ̌nʉ! Ɨnzá dhu àkǎ wɔ̀ dhu rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ rʉ̀nʉ́.» 23 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ndàgɛrɛ, ndàtɨ Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Índrǐ nyɨ ɨtsɛ tɨdú rɔ̀ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̌! Nyɨ nyɨ́ dhu ɔ̀nzɨ nyitsu ma nzɛ́rɛnga ɔ̀. Obhó tɨ́, nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ ɨnga nɨ́rɛ̀ Kàgàwà náarɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyɨ́ ɨnga nɨ́rɛ̀ ìndrǔ náarɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ dhu bhěyi.»

24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ndɨ alɛ náapɛ́ ndòzè ndùbhi owùdu ɔ̌, nɨ́ kàkǎ ndàdzo rɔ̀ná rɔ̀, ndàdʉ̀ ndà’ù ndànɔ̀ pbɨ̀ndà mʉ̀sàlabhà, ndàdʉ̀ ùbhi owùdu ɔ̌. 25 Pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nòzè ndɨ̀gʉ̌ alɛ níiwíya ka. Pbɛ́tʉ̀ okúdu dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwǐ alɛ, náadʉ̀ya kàbà àbà tdɨ́tdɔ̌. 26 Ìndrǔ rɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ dhu nóngyè kɔ́rɔ́, pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ràdʉ̀ àwǐ dhu tɔ́ ídzìnga nɨ́ àdhu? Atdí dhu mà tɨ́ ìnè, yà ìndrǔ rǎdʉ̀ àbhʉnà pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nʉwʉ̀ tɨ́? 27 Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́ɨraya Àbanà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ pbɨ̀ndà màlàyíká mànà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà núbho ndɨ alɛ bhà kasʉ-bvʉ rɔ̌. 28 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ngʉ̌kpà alɛ kǎkà ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, nʉ́ʉvɛ̀ya nzɨ̌ ɨnzá ɨ̀ àla Ìndrǔ t’ídhùnà rɨ̌rà pbɨ̀ndà idzi tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga ɔ̌ dhu rɔ́rɔ̀.»

17

Yěsù-wɔ̀yɔ̌ rɨ̌ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ dhu

(Mrk 9.2-13; Luk 9.28-36)

1 Azà ɨdhɔ dzidɔ̌, Yěsù núugu Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ Yàkɔbhɔ̀ t’ádɔ̀nà Yùwanɨ̀ mànà, ’àdʉ̀ òwu nà lɛ̀ngɛ̀lɛ̀ngɛ̀ ádzǐ pbìrì-akpà dɔ̀.

2 Nɨ́ Yěsù-wɔ̀yɔ̌ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀. Kà-nyɨ̀ náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndʉ̀mbɨ̀lɨ̀ adyifɔ̀ bhěyi, kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ ràdʉ̀ ɔ̀wʉ tdyé awáwʉ̀ bhěyi.

3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Músà mà Ɛ̀lɨyà mànà nʉ́ʉtɔ ɨ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ Yěsù mànà. 4 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, dhu ɔ̀fɔ̀ nga àlɛ̌ ròkò ɨrɔ́. Nɨ́ nyɨ nyòzè ka nɨ̌, ma mɨ́ ɨ̀bhʉ hɛmɛ̌-dzà núpě ɨrɔ́, atdí nɨ́ pbʉ̀kʉ̀, ngǎtsi nɨ́ Músà bhà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ́ Ɛ̀lɨyà bhà.»

5 Wɔ̀ dhu nʉ́nɔ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨnga àwʉ̀ rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ àpbù níibvú ndɨ̀, ndàtsì abádhí sɨsɨ̀na nɨ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ àpbù ɔ̀ rɔ̀, atdí alɛ-tù náadʉ̀ ndɨ̀rɨ, ndàtɨ: «Yàrɨ́ nɨ́ Idhùdu, atdídɔ̌ ma mózè alɛ. Kǎrɨ́ nyɨ̀kpɔ́du nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ. Nɨ́, nyɨ̀rɨ kà-tsʉ̌ dhu.»

6 Yěsù bhà ábhàlɨ̌ níitdègu wɔ̀rɨ́ alɛ-tù nɨ́rɨ, nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀. Abádhí adʉ̀ ’àwà obvò, ɨ̀ rʉ̀pbǎ nyɨ̀ya adzɨkpa nyʉ́ rɔ̌. 7 Nɨ́ Yěsù náandrì abádhí-tɨ’ɔ̀, ndàpbàlǎ abádhí-ngbɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̀và nyɨ̌, Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ!» 8 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ nɨ́ɨvà ɨ̀ ’àndà nga, ’àdʉ̀ Yěsù kɛ̀lɛ̌ nála atdírɔ̀.

9 Pbìrì dɔ̀ rɔ̀ abádhí rǎwǔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu nʉ́ya abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Àpɛ́ nyàwɛ yà nyɨ̌ nyàla dhu atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́, ràrà àhʉ Ìndrǔ t’ídhùnà rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu ɔ̀.» 10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó náarátɨna Ɛ̀lɨyà ràkǎ pɛ́ ndɨ̀rà angyi nɨ̌?» 11 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Obhó tɨ́, Ɛ̀lɨyà nákǎ wà ndɨ̀rà, kɔ́rɔ́ dhu nyɨ̀tɨ̀ ndɨ̀ ndohú tɨ́. 12 Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna Ɛ̀lɨyà nɨ́rà wà àhʉ, ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ ràdʉ̀ Ɛ̀lɨyà tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu nʉ́nɨ. Ndɨrɔ̀ abádhí náadʉ̀ àvu kà-rɔ̌ afíya nózè dhu bhěyi. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, abádhí náavùya Ìndrǔ t’ídhùnà rɔ̌.» 13 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ʉ̀nɨ, yà Yěsù rǔbhi ɔ̀tɛ rɔ̌ dɔ̀ná fɨ̌yɔ̀ alɛ ràrɨ̌ Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀.

Yěsù rɨ̌ sɨ́mvɔ nà ngbángba nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 9.14-29; Luk 9.37-43a)

14 Yěsù mà, pbɨ̀ndà ɨ̀bhʉ ábhàlɨ̌ mànà níitdègu ìwu ùvò ihé-yà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́, nɨ́ atdí alɛ níindri Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɔ̀kɔ̀ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ kɔ̀nzɨ̌, 15 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ábà ɨzʉ idhùdu dɔ̌. Kà rɨ̌’ɨ̀ sɨ́mvɔ nà, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ àndɨ atdídɔ̌. Bìlǐnganà kǎrɨ́ ndàwà kàzʉ ɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨdha ɔ̀ màtɨ́. 16 Ma mɨ̀rà kà nà ndɨ́nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ nɨ́ɨgʉ́ tɨ́, nɨ́ abádhí àdʉ̀ nzá kɨ̀gʉ.» 17 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Hàkà! Nyɨ̌, ɨ̀mbǎ a’uta nà alɛ tɔ́ rʉ̀gànda, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ! Àlɛ̌ kokoya nyɨ̌ mànà ìfe kàsʉmɨ̀ tɨ́? Ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ dhu-dzi ma mondúya ràrà àhʉ ìfe ɨdhɔ tɨ́? Nyìwǔ ndɨ ngbángba nà àzú fudu ɔ̀!» 18 Yěsù adʉ̀ ɔ̀tɛ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà wɔ̀ ngbángba ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌, ndɨ nzɛ́rɛ-alafí ràdʉ̀ àhʉ ndɨ ngbángba ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ndɨ ngbángba náadʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́.

19 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ òndri Yěsù-tɨ’ɔ̀ atdírɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ádhu ɨnzá mǎ mìpfo wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí nɨ̌?» 20 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyìpfo nzá ka fʉ̀kʉ́ ákɛ̌ a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: fʉ̀kʉ́ a’uta nɨ́’ɨ̀ná gukyè hàràdalɨ̀-kpɔ̌ náarɨ́’ɨ̀ dhu bvʉ̀tɨ́ màtɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyambɛ̀nà àtɨna yàrɨ́ pbìrì nɨ̌: ‹Ɨ́ngbɛ̀ nyɨ ɨrɔ́ rɔ̀ nyarà ndǎlʉ̀,› nɨ́ ndɨ pbìrì àmbɛ̀nà àdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, lɛ̀màkʉ nɔ́nzɨ rɨ́ atdí dhu mà námbɛ̀nà ɨ̀’ɨ̀ mbǎ. [ 21 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛ-alafí-tɨdɔ̀ nábhʉ rádʉ̀ ràhʉ dhu nɨ́ ɨtsɔ̀ta mà, ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ t’ʉ́tsɨta mànà kɛ̀lɛ̌.»]

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ tdɨ́tdɔ̌ dhu

(Mrk 9.30-32; Luk 9.43b-45)

22 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níitdègu ’òtù atdíkpá Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀, nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ka kɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nípfǒ, kabhʉ ìndrǔ-fɔ́. 23 Nɨ́ ɨ alɛ rɨ̌ kòho, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, kǎdʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀.» Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨzʉ náadʉ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nʉ́ka atdídɔ̌.

Yěsù mà Pɛ́tɛrʉ̀ nà rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza-dɔ tɔ́ pàratà nʉ́fɔ̌ dhu

24 Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níitdègu owu ùvò Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ Kàgàwà bhà ɨdza-dɔ tɔ́ pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ níindri Pɛ́tɛrʉ̀-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Fʉ̀kʉ́ màlimò náatɨ́ Kàgàwà bhà ɨdza-dɔ tɔ́ pàratà nʉ́fɔ̌ ʉ̀fɔ̌?» 25 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ʉ̀fɔ̌ arʉ́fɔ̌na.» Nɨ́ ɨdza Pɛ́tɛrʉ̀ òtsù rɔ̀, Yěsù náapɛ̀ ɔtɛ angyi, ndìvǔ dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ nyɨ̀rɛ̀ wɔ̀ dhu dɔ̌, Sìmonǐ? Ádhɨ ndɨ yà adzɨ ɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ pàratà nʉ́fɔ rádʉ̀? Ndɨrɔ̀, ádhɨ ndɨ ùdzǐna ndɨ̀ ndɨ́ dhu-dɔ nátsà rádʉ̀ abádhí tɔ̀? Tɨ́ abádhí tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, tɨ́ ìwǔ tɨ́ ɨ́wǔ ndɨ pbìrì ɔ̌ alɛ?» 26 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ìwǔ tɨ́ íwǔ ndɨ pbìrì ɔ̌ alɛ.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ɨ̀tɨ́ ka kátɨna, ndɨ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kʉ̀fɔ. 27 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá àlɛ̌ ràbhʉ abádhí ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀. Nɨ́, ndɨ dhu bhěyi kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, árà rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, nyadʉ̀ ɨ́nɛ̀ nóbvù ɨdha ɔ̀. Nɨ́ angyi nyɨ nyíbvùna ɨ̀bhɛ̀-li’ɔ̀ nga nyángbɛ̌, nyadʉ̀ fʉ̀rangà-kpɔ̌ nídyì lina ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ fʉ̀rangà nɨ́ ndɨ nyɨ nyádʉ̀ pàratà náfɔ nɨ̌ àlɛ̌ tɔ̀, ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́.»

18

Ádrʉ̀ngbǎ alɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨ?

(Mrk 9.33-37; Luk 9.46-48)

1 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ níindri Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ alɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨ?» 2 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ atdí ákɛ̌ ngbángba nánzì, ndɨ̀lɨ rìdè abádhí-ɔ̀nzɨ̌. 3 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀, nyʉ̌lɨ nyɨ̌ nɨ̀nɨ́ nzónzo bhěyi, nɨ́ nyɨ̌ nyotsúya nzɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ akɛkpá màtɨ́. 4 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ndìfǒ rɨ́ obvò ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndɨ̀lɨ ndɨ̀ yàrɨ́ ngbángba bhěyi alɛ, nɨ’ɨya ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ alɛ. 5 Ndɨrɔ̀, yà dhu bhěyi ngbángba nákɔ̌ rɨ́ okúdu dɔ̀ rɔ̀ alɛ, nɨ́ ɨwà ɨma nàkɔ ɨma nyʉ́ tɨ́rɔ̀ alɛ.»

Ìndrǔ àbhʉ̌ ka kɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu-rɔ̌ rɔ̀ dhu àkǎ kɔdɔ̀ alɛ dhu

(Mrk 9.42-48; Luk 17.1-2)

6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Yà ma ná’ù nzónzo nzínzì ɔ̌, atdí ngbángba mà nábhʉ̌ rɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ, nɨ́ dhu ɔ̀fɔ̀ nga mběyi nyʉ́ kosò ádrʉ̀ngbǎ odu-ba ndɨ alɛ-tú, kadʉ̀ ndɨ alɛ nɨ́dɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ tɔ́ lùlù ɔ̀. 7 Àpbɛ̀ nɨ́ ndɨ yàrɨ́ adzɨ tɔ̀, ìndrǔ àbhʉ̌ kǎrɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, ìndrǔ rǎdʉ̀ òtsù òtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ nábhʉ̌ rɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌. 8 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔtsʉ́nʉ mà, ndɨrɔ̀ pfɔ̌nʉ mà náarɨ́ nyabhʉ̌ nyotsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɔ́tdɨ̀ ndɨ ɔtsʉ́nʉ mà ndɨ pfɔ̌nʉ mànà, nyadʉ̀ àwànà ɨtsɛ nyʉ́ rʉ̀nʉ́ rɔ̀. Dhu ɔ̀fɔ̀ nga mběyi nyʉ́, nyotsù atdí ɔtsʉ́nʉ nà, ndɨrɔ̀ atdí pfɔ̌nʉ nà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀, ròsè ɔ́yɔ̌ ɔtsʉ́nʉ mà, ɔ́yɔ̌ pfɔ̌nʉ mà nɔ́dɔ nyɨ nyɨ́ ɨndʉ̀, kadʉ̀ nyobvù nà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ. 9 Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ náarɨ́ nyabhʉ̌ nyotsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ́tǎ ka, nyadʉ̀ ɨ̀wànà nyobvù ɨtsɛ rʉ̀nʉ́ rɔ̀. Dhu ɔ̀fɔ̀ nga mběyi nyʉ́, nyotsù dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀ atdí nyɨ̀kpɔ́nʉ nà, ròsè ɔ́yɔ̌ nyɨ̀kpɔ́nʉ nɔ́dɔ nyɨ nyɨ́ ɨndʉ̀, kadʉ̀ nyobvù ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ.»

Àwǎwí, ndàdʉ̀ ndàbà tàmà tɔ́ mbólí

(Luk 15.3-7)

10 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi, ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ kǎkàrɨ́ nzónzo nzínzì ɔ̌ atdí ngbángba mà gàyà. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ abádhí tɔ́ màlàyíká náaróko bìlǐnganà, ’àmbɛ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà-nyɨ̀kpa nándà dɔ̌. [ 11 Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́ɨra àwǎwí alɛ nɨ́gʉ.]

12 Nɨ́, ádhu nyɨ̌ nyɨ́rɛ̀na yà dhu dɔ̌? Atdí alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdí mɨyà tàmà nà, atdí ràdʉ̀ àwǐ abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀gyètdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀gyètdí nà ngʉ̌kpà tàmà nʉ́bhà pbìrì dɔ̌ rányʉ rɔ́, ndàdʉ̀ àrà yà àwǎwǐnà tsí nɔ́mɛ̀? 13 Kǎpɛ́ kàbà, nɨ́ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà ndɨ tàmà-okú dɔ̀ rɔ̀, ròsè yà àrʉ̀gyètdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀gyètdí nà ngʉ̌kpà tàmà, yà ɨnzá ùwǐnà dɔ̀nǎ. 14 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà nózè nzá atdí ngbángba mà rǎwǐ kǎkàrɨ́ nzónzo nzínzì ɔ̌ rɔ̀ dhu.»

Dhu nàfǎ nyɨ nɨ̌ ɔdhɨ̀nʉ nɔ́nzɨ̀ nyɨ nyádʉ̀ tɨ́ dhu

15 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɔdhɨ̀nʉ náapɛ́ dhu àfǎ nyɨ nɨ̌, nɨ́ dhu àkǎ nyarà kòtù, nyadʉ̀ kàbhà afátá nɔ́vɔ̀ kà tɔ̀ ɔ́yɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ kà mànà rɔ́rɔ̀. Kǎpɛ́ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ nyɨ nyɨ̀gʉ̌ wà ndɨ ɔdhɨ̀nʉ. 16 Pbɛ́tʉ̀, kǎpɛ́ ndùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀rɨ̀ tsʉ̀nʉ́ dhu, nɨ́ ádʉ̀ nyidyi atdí alɛ mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ mà, nyǒwù mànà kà-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɔ́yɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀bhʉ ngàmbì mà nʉ́nɔ̀ dhu-bvʉ rɔ̌ ka kadʉ̀ tɨ́ ndɨ dhu nɔ́bhɔ̀lɔ̀. 17 Pbɛ́tʉ̀, kǎpɛ́ ndùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀rɨ̀ abádhí-tsʉ̌ dhu, nɨ́ ádʉ̀ nyipfo ndɨ dhu Kàgàwà ná’ù alɛ tɔ́ mʉ̀tʉ̀ nzínzì ɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎpɛ́ ndùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀rɨ̀ ɨ̀ alɛ mà, nɨ́ ádʉ̀ nyɔzʉ́ ka ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ádʉ̀ nyɔzʉ́ ka pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ atdí ndɔmbɛ̀ bhěyi.»

Dhu ʉ̀tsɨ ka kɨ́ dhu mà, dhu ʉ̀ngǎ ka kɨ́ dhu mànà

18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà adzɨ dɔ̌ nyɨ̌ nyʉ̀tsɨ̀, nóngo ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ nʉ̀tsɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ màtɨ́. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà adzɨ dɔ̌ nyɨ̌ nyʉ̀nga, nóngo ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ nʉ̀nga ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ màtɨ́. 19 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ tdɨ́tdɔ̌ fʉ̌kʉ̀: nzínzìkʉ ɔ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ mà náapɛ́ ’ɨ̀rɨ yà adzɨ dɔ̌, ’ònzì yà ɨ̀ òzè kɔ́rɔ́ dhu-tsí, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà rǎdʉ̀ ndɨ dhu nábhʉ àbhʉ̌ abádhí tɔ̀. 20 Obhó tɨ́, ɔ́yɔ̌ alɛ mà, ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀bhʉ alɛ mà núndu ɨ̀ ɔvɔ̀du rɔ̌ rɔ́, nɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè abádhí nzínzì ɔ̌.»

Dhu àkǎ kʉbà dhu alɛ t’ɔ́dhɨ̀nà tɔ̀ dhu

21 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ náandrì Yěsù-tɨ’ɔ̀ ndàdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mádʉ̀ dhu ʉ̀bà ìfe-gʉ̀na dhu nàfǎ ɔnzɨ̀dú ɔdhɨ̀du tɔ̀? Ma tɨ́ àdʉ̀ dhu ʉ̀bà kà tɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀-gʉ̀na?» 22 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ nzɨ̌ atɨna nyɨ ràrǎdʉ̀ dhu ʉ̀bà kà tɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀-gʉ̀na. Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nyʉbà dhu kà tɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kumì, àrʉ̀bhʉ̀-ràdɔ̌-gʉ̀na.

23 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mátɨna, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi rɨ́lɨ ndɨ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà yà pbɨ̀ndà wànzá nà arɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nazè rùbho ɨ wànzá bhěyi. 24 Nɨ́, kǐtdègu ɨ wànzá nà arɨ́’ɨ̀ alɛ-ɔvɔ̀ nɔ́pɛ̀ ndùnzì, nɨ́ ka kiwú atdí kasʉtálɛ, yà fʉ̀rangà tɔ́ lʉfʉ̀-tsʉ̀ tɔ́ wànzá nà rɨ́’ɨ̀ nà kà-tɨ’ɔ̀. 25 Wɔ̀ ndɨ alɛ rɨ̌ ndɨ wànzá núbhǒ nɨ̌ atdí dhu mà nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ kà-fɔ́. Nɨ́ kàbhà ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ dhu ʉ̀ya, ndɨ́nɨ̌ ka kudzí tɨ́ ndɨ alɛ mà, pbɨ̀ndà tsìbhálɛ mà, pbɨ̀ndà nzónzo mà, kɔ́rɔ́ fɔná arɨ́’ɨ̀ dhu mànà, ndɨ́nɨ̌ ka kubhò tɨ́ ndɨ wànzá nɨ̌. 26 Nɨ́ wɔ̀ kasʉtálɛ náakɔ̀ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kà-rɔ̌ ndàtɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ʉ́bà dhu idù, nyadʉ̀ nga ɔ̀dɔ̀ akɛ. Ùbhǒ ma mɨ́ wɔ̀ wànzá núbhǒ kɔ́rɔ́ ɨndʉ̀.› 27 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ ɨzʉ àbà atdídɔ̌ kà dɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀nzɨ̌ kà ràrɨ̌ atdí dhu mà núbhǒ fɨ̌ndà. Nɨ́ kǎdʉ̀ kʉ̀bhà ràrà. 28 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ ndɨ̀và ndɨ̀ rɔ̀, wɔ̀ kasʉtálɛ náatù yà ɨ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. Ndɨ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí mɨyà dɨ̀narɨ̀ tɔ́ kàbhà wànzá nà. Nɨ́, kǎkɔ̀ wɔ̀ alɛ dàna-tsì rɔ̌, ndɨ rìpbǒ dàna-tsì, ɨhɛ̀na rɔ̀rɨ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: ‹Úbhǒ pbàkà wànzá!› 29 Nɨ́ wɔ̀ kà t’ɔ́dhɨ̀nà náakɔ̀ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ kà-pfɔ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kà-rɔ̌, ndàtɨ: ‹Ʉ́bà dhu idù, nyadʉ̀ nga ɔ̀dɔ̀ akɛ. Ùbhǒ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ wànzá núbhǒ.› 30 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀rɨ́ alɛ náazè nzá ndɨ̀rɨ̀ kà rʉ̌nɔna dhu. Nɨ́, kǎdʉ̀ kàbhʉ kosò imbi ɔ̀, kɔ̀dɔ ndɨ̀ ndɨ́ rùbho pbɨ̀ndà wànzá dhu ɔ̀na nǎ.

31 Nɨ́, yà abádhí arɨ́ kasʉ nɔ́nzɨ mànà atdíkpá ngʉ̌kpà kà t’ɔ́dhɨ́na, níitdègu wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nálǎ, nɨ́ ɨzʉ nʉ́ʉka abádhí atdídɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu náwɛ kɔ́rɔ́ fɨ̌yɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀. 32 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ náavì kanzì ndɨ kasʉtálɛ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: ‹Nyɨ nɨ́ nzɛ́rɛ kasʉtálɛ nyʉ́! Nyɨ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ rùdú dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma màtɨ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ ràrɨ̌ atdí dhu mà núbhǒ idù. 33 Nɨ́ nyɨ nyàmbɛ̀nà àdʉ̀ dhu ʉ̀bà átɔ̀ ɔdhɨ̀nʉ tɔ̀, àdhàdhɨ̀ ma mʉ̀bà dhu ɨndʉ̀ dhu bhěyi.› 34 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ náakó atdídɔ̌, ndàdʉ̀ wɔ̀ kasʉtálɛ nábhʉ kosò imbi ɔ̀, kɔ̀dɔ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà wànzá nubhò tɨ́ dhu ɔ̀nǎ.»

35 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ nɨ́ ndɨ, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbadu Kàgàwà rǎdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ rʉ̀kʉ́, ɨnzá ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nʉ́bà dhu atdí afína nyʉ́ nà adɔ̀nà tɔ̀ rɔ̀.»

19

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě kpatsìbhálɛ mà rɨ̌ ’ʉ̀bhǎ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nà dhu dɔ̌ dhu

(Mrk 10.1-12)

1 Yěsù níitdègu yà ndɨ̀ ndúbhi ùdhenà rɔ̌ dhu t’údheta nɨ́tɔ, nɨ́ kɨ̌và ndɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndàrà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì-alàdɔ, yà Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-apkà-adzènǎ rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ ɔ̀. 2 Nɨ́ abhàbhɔ́ alɛ nà ɔ̀yá ihé náadʉ̀ òwu kǒwu ɔ̌, kà ràdʉ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ andɨ nà alɛ nɨ́gʉ ányɨ̀.

3 Nɨ́ ngúfe Pbàfàrìsáyó níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ omvú tɨ́ kà-afí. Nɨ́, abádhí níivú dhu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ wà atdí kpatsìbhálɛ mà rɔ̀dhɔ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ ɨ̀ngbǎ tɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ afátá-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́?» 4 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ obhó Kàgàwà bhà Andítá náarʉ́nɔna kpangba dhu nɔ́zʉ̀? Kǎrátɨna: ‹Mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà náanzɨ̀ kpatsìbhálɛ mà, tsìbhálɛ nà.› 5 Ndɨrɔ̀ kǎrátɨna: ‹Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kpatsìbhálɛ rǎdʉ̀ àbanà mà, ɨ́yànà mànà nʉ́bhà, ’àdʉ̀ ’ùngbò pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nà. Ndɨrɔ̀, abádhí ɔ́yɔ̌ rɔ̀ rǎdʉ̀ òngo atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́.› 6 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, abádhí nɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ tdɨ́tdɔ̌, pbɛ́tʉ̀ abádhí nóngò wà atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́. Nɨ́ dhu àkǎ nzá atdí alɛ mà rùtu Kàgàwà úngbò alɛ-ɔ̌nga.»

7 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Olu, ádhu Músà nʉ́ʉyá dhu ndàtɨ, dhu ràrǎdʉ̀ àkǎ kandǐ ʉbhátá tɔ́ bhàrʉwà kabhʉ tsìbhálɛ-fɔ́, ndɨ tsìbhálɛ òdì ka kɨ́ rɔ̀ nɨ̌*?» 8 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Músà náabhʉ̀ nyɨ̌ nyǒngo fʉ̀kʉ́ vèbhálɛ nódì odú afíkʉ náarɔ́’ɔ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, ndɨ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ wɔ̀ dhu bhěyi. 9 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: atdí kpatsìbhálɛ náapɛ́ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nɔ́dhɔ, ndàdʉ̀ òdìnà, ɨnzá nɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ kɛ̀lɛ̌ nɔ̀nzɨ̀ ngǎtsi kpatsìbhálɛ nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ngǎtsi tsìbhálɛ ndɨ̀ ndàmbà rɔ̀, ka nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ̀nzɨ̀.»

10 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Wɔ̀ dhu bhěyi kpatsìbhálɛ mà nzínzì ɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ tsìbhálɛ mànà rɔ̀, ìndrǔ rɨ̌ ’ʉ̀mbǎ dhu tɔ́ ídzìnga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ.» 11 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ wɔ̀rɨ́ Ɔtɛ náarɨ́ dɔ̀ya àlʉ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎrɨ́ dɔ̀ya àlʉ̌ alɛ nɨ́ kǎkà Kàgàwà ábhʉ kà ràlʉ̌ dɔ̀ya alɛ kɛ̀lɛ̌. 12 Kpabhálɛ-tsʉ̀ àtɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀mbǎ vèbhálɛ dhu-tsʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ibí. Obhó tɨ́, atdídhená kpabhálɛ náarɨ́ nzɨ̌ vèbhálɛ ʉ̀mbǎ ʉ̀dhɨ̌ tɨ́ ka kʉdhɨ́ ɨ̀ àmǎ tɨ́rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ngʉ̌kpà kpabhálɛ náarɨ́ nzɨ̌ vèbhálɛ nʉ́mbǎ, ɔbɨ nɨ̌ ka ka kʉ́gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’òngò àmǎ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà-tsí náaróko àmǎ bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀mbǎ vèbhálɛ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi-okú dɔ̀ rɔ̀. Yà ma mʉ̀nɔ̀ dhu rɨ̌ dɔ̀na àlʉ̌ alɛ nákǎ kà ràlʉ̌ dɔ̀na!»

Yěsù rɨ̌ nɨ̀nɨ́ nzónzo násǒ dhu

(Mrk 10.13-16; Luk 18.15-17)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ìndrǔ níiwú nɨ̀nɨ́ nzónzo nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kʉ̌lɨ tɨ́ ɔtsʉ́na dɔ̀yá, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̀yá. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ òko ’àmbɛ ɔ̀rʉ̀ dɔ̌ ɨ alɛ dɔ̌. 14 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyʉ̀bhà nzónzo rìwǔ tɨdu ɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyàtɔ̀ abádhí-tsʉ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́ abádhí bhěyi ɨ̀ nʉ́lɨ alɛ tɔ́ nɨ́dhunɨ̌.» 15 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́lɨ ɨ nzónzo dɔ̌, ndɨ dhu-dzidɔ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀.

Yěsù mà rɔ̌tɛ atdí ònzìtálɛ nà dhu

(Mrk 10.17-31; Luk 18.18-30)

16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, atdí alɛ nɨ́ɨra Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Màlimǒ, àdhu ndɨ ídzì dhu tɨ́ ma màkǎ mɔnzɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga?» 17 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ nyɨ́ dhu ìvǔ tsʉ̀dú ídzì dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ nɨ̌? Atdí alɛ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ ídzì alɛ tɨ́ rɨ́’ɨ̀. Nyɨ nyapɛ́ nyozè nyotsù dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀, nɨ́ dhu àkǎ nyɨfʉ Músà bhà Ʉyátá.» 18 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɨ́ngbǎgà Ʉyátá ɨ?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Dhu àkǎ nzá nyohò abvo, dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ ogbo, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá nyʉnɔ̀ tɨ̀tɔ̀ ɔdhɨ̀nʉ dɔ̌. 19 Dhu àkǎ nyɨfʉ àbanʉ mà ɨ́yànʉ mànà, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi*.»

20 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ kpatsìbhíngba náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ma mɨ́fʉ wà kɔ̌kɔ̀rɨ́ Ʉyátá kɔ́rɔ́, nɨ́ ádhu ndɨ àkǎkǎ mɔnzɨ̀ tdɨ́tdɔ̌?» 21 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ nyapɛ́ nyozè nyɨ’ɨ̀ àkǎkǎ alɛ tɨ́, nɨ́ árà, nyadʉ̀ kɔ́rɔ́ nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ nà dhu núdzi, nyadʉ̀ ɨ dhu ɔ̀ rɔ̀ nyɨ nyòngyè fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ nyadʉ̀ya ònzì nábà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, nyádʉ̀ nyɨra, nyadʉ̀ owùdu nʉ́ngʉ.» 22 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ kpatsìbhíngba níitdègu wɔ̀ ɔtɛ nɨ́rɨ, nɨ́ kǎdʉ̀ àrà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ atdídɔ̌ ɨzʉ nʉ́ka ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, atdídɔ̌ ndɨ̀ ndónzì nɨ́dhunɨ̌.

23 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ònzìtálɛ rǒtsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ dhu nɨ́ odú dhu nyʉ́. 24 Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀ tdɨ́tdɔ̌: ngàmɨyà rǒtsù, ndʉ̀dà sìndanɨ̀-bhu ɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨsɔ́. Pbɛ́tʉ̀, ònzìtálɛ rǒtsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́ ròsè.»

25 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ atdídɔ̌. Nɨ́ abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ dhu bhěyi kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, ádhɨ pbá alɛ ndɨ ɔ̀gʉ̀ rádʉ̀ ɔ̀gʉ̀?» 26 Nɨ́ Yěsù andà abádhí, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ìndrǔ tɔ̀ ndɨ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àkǎ, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà tɔ̀ kà rɨ̌ àkǎ àkǎ.»

27 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ: «Ɨ́rɨ, mǎ mʉ́bhà kɔ́rɔ́ dhu mǎdʉ̀ owùnʉ nʉ́ngʉ, nɨ́ ádhu ndɨ mǎ mabáya?» 28 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌ ’ʉ̀wʉ̌, ’òngò ɔwʉ́tána tɨ́ rɔ̀, Ìndrǔ t’ídhùnà náadɨ̀ya pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ tombi dɔ̌. Ndɨ nɨ́nganɨ́, nyɨ̌, yà owùdu nyɨ̌ nyʉ́ngʉ rɔ̀, nyɨ̌ nyokoya átɔ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà tombi dɔ̌, nyǎmbɛ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Pbàìsràyélí tɔ́ rʉ̀gànda-tsʉ̀-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ dɔ̌. 29 Ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, yà okúdu dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ pbɨ̀ndà ɨdza, adɔ́na, awɛ́na, àbanà, ɨ́yànà, pbɨ̀ndà inzo, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà ɔnzɨbvʉ mà nʉ́bha, náabáya ɨ dhu atdí mɨyà-gʉ̀na ròsè. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. 30 Pbɛ́tʉ̀, ábhɔ̌ alɛ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ nóongoya olù alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ yà olù alɛ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ kòmbí alɛ náadʉ̀ya òngo wɛmbɛrɛ̀ tɨ́.»

20

Vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̌ kasʉ nanzɨ̀ kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

1 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ́: «Obhó tɨ́, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ nà dhu: Atdí ɨdza-àbadhi náahʉ̀ bhɔ̌tsʉngánǎ ɨdza rɔ̀, ndàmbɛ kasʉtálɛ nɔ́mɛ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ owu tɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̀. 2 Abádhí nɨ́ɨrɨ ɨ̀ ɨ kasʉtálɛ mànà atdí dɨ̀narɨ̀-kpɔ̌ dɔ̌ atdíku ɨdhɔ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà tɨ́. Kǎdʉ̀ ɨ alɛ nóvì ròwù vǐnyò tɔ́ pbɨ̀ndà ɨnga-bvʉ̀.

3 Tdɨ́tdɔ̌, kǎhʉ̀ ɨ̀bhʉ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ kútsingá nga tɔ́ ɔ̌, ndàdʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ nála pbanga-tsidɔ̌ róko ɨ̀mbǎ kasʉ́na rɔ́. 4 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ alɛ nɨ̌: ‹Nyɨ̌ mà átɔ̀, nyòwu nyɔ̀nzɨ kasʉ vǐnyò tɔ́ pbàkà ɨnga ɔ̀, tdʉ̌ ma mádʉ̀ fʉ̀kʉ́ mʉ̀kɨ̀mbà núbho àkǎkǎ dhu bhěyi.› 5 Nɨ́ ɨ alɛ náadʉ̀ òwu ndɨ vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̀. Wɔ̀ ɨdza-àbadhi náahʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌, ndɨrɔ̀ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̌, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. 6 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, kǎhʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná atdí nà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ pbɨ́tsɔ̀ngǎ nga tɔ́ ɔ̌, ndàdʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ nála pbanga-tsidɔ̌ òkò, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ atdí dhu mà nɔ́nzɨ rɔ́rɔ̀ rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: ‹Ádhu, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kútsingánǎ rɔ̀ rɨ̀rà àhʉ kòmbí, nyɨ̌ nyòkò ɨrɔ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ atdí dhu mà nɔ́nzɨ rɔ́rɔ̀ nɨ̌?›

7 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: ‹Ɨnzá nɨ́ atdí alɛ mà nápɛ̀ mǐtsǔ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀.› Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ alɛ nɨ̌: ‹Olu nyɨ̌ mà átɔ̀, nyòwu nà nyɔ̀nzɨ kasʉ pbàkà vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̀.› 8 Nɨ́ pbɨ́tsɔ̀ngánǎ, wɔ̀ ɨnga-àbadhi náatɨ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌: ‹Únzi kasʉtálɛ, nyadʉ̀ fɨ̀yɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà núbho. Nyɨ nyɨ́ kɔ̀pɛ̀ yà olù kasʉ nɔ̀pɛ̀ alɛ rɔ̌ rɔ̀, nyadʉ̀ àrà kʉ̀tsà yà angyi kasʉ nɔ̀pɛ̀nà alɛ rɔ̌.› 9 Nɨ́ yà atdí kumì dɔ̀ná atdí nà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ pbɨ́tsɔ̀ngǎ nga tɔ́ ɔ̌ kasʉ nɔ̀pɛ̀ alɛ níiwú, kadʉ̀ ngǎtsi alɛ bhà atdí dɨ̀narɨ̀ nábhʉ ndɨ alɛ tɔ̀. 10 Yà angyi kasʉ nɔ̀pɛ̀nà alɛ níiwú ùvò átɔ̀. Abádhí nɨ́ɨrɛ̀ nga fɨ̌yɔ̀ ka kúbhǒna mʉ̀kɨ̀mbà ràrǒse òse yà olù kasʉ nɔ̀pɛ̀nà alɛ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà dɔ̀nǎ. Pbɛ́tʉ̀, abádhí mà átɔ̀ náadʉ̀ atdátdí dɨ̀narɨ̀ kɛ̀lɛ̌ nábà. 11 Nɨ́ kàkɔ̌ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ alɛ náapɛ̀ ’àmbɛ ònu dɔ̌ ɨnga-àbadhi nɨ̌. 12 Abádhí atɨ kà nɨ̌: ‹Kǎkà kasʉtálɛ níwǔ ùvò olù, ’àdʉ̀ kasʉ nɔ́nzɨ̀ atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Nɨ́ nyɨ nyàdʉ̀ tɨ́ mʉ̀kɨ̀mbà núbho abádhí tɔ̀ àdhàdhɨ̀ mǎ mànà, àzèmbè mǎ’ɨ nɨ́ ndɨ bìlǐ mǎ mɔ̀nzɨ̀ kasʉ, adyifɔ̀ ràdʉ̀ mɔ̌bɨ̀ rɔ̀?› 13 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu àdu atdí abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ tɔ̀, ndàtɨ: ‹Pbǎlɛ́ ma mɔ̀nzɨ̀ nzá nyɨ nzɛ́rɛ. Nyɨ nyà’ùnà tɨ́ nzá atdí dɨ̀narɨ̀ rɔ̌ nyɨ nyɨ́ kasʉ nɔ́nzɨ atdí ɨdhɔ ɔ̌ dhu? 14 Nɨ́rɔ̀, ákɔ̌ ɨndʉ́ mʉ̀kɨ̀mbà, nyadʉ̀ àrà ɨndʉ́ dhu nɨ̌. Ma mòzè mabhʉ ka wɔ̀ olù ɨ̀rànà alɛ tɔ̀ àdhàdhɨ̀ ɨndʉ̀ ma màbhʉ ka dhu bvʉ̀ tɨ́. 15 Ma mádʉ̀ pbàkà fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ ma mòzè ka dhu bhěyi. Tɨ́ nzɨ̌ obhó? Ndɨrɔ̀ yà ma mɔ̀nzɨ̀ ídzì dhu nyɨ nyàla tɨ́ nzɛ́rɛ dhu ma mɔ̀nzɨ̀ dhu tɨ́?›»

16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ olù alɛ tɨ́ alɛ nóongoya wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ alɛ náadʉ̀ya òngo olù alɛ tɨ́.»

Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌ Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

(Mrk 10.32-34; Luk 18.31-34)

17 Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndúpo rɔ́rɔ̀, Yěsù náanzi pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ igi. Nɨ́ otu ɔ̌ ɨ̀ ówu rɔ́rɔ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: 18 «Kànɨ̌ àlɛ̌ kúpo Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ ányɨ̀ ka kɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nípfǒ kabhʉ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà fɔ́. Abádhí rɨ̌ anya nɔ́tdɨ̀ kà-dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ ka, 19 ’àdʉ̀ kàbhʉ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-fɔ́. Ɨ alɛ rɨ̌ kɔ̀zʉ̀ àkyǎkyɛ̀ alɛ tɨ́, ’àdʉ̀ kʉ̀vɨ asé nɨ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ kʉ̀tɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌, rɔ̀vɛ̀, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, kǎdʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀.»

Zɛ̀bɛ̀dayò bhà ɨngba-tsánà rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga nónzi
Yěsù-fɔ́ pbɨ̀ndà ɔ́yɔ̌ inzo tɔ̀ dhu

(Mrk 10.35-45)

20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Zɛ̀bɛ̀dayò bhà ɨngba-tsánà mà, pbɨ̀ndà ɔ́yɔ̌ inzo mànà náandrì Yěsù-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ ndɨ ɨngba-tsánà náakɔ̀ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndonzi tɨ́ dhu kà-fɔ́. 21 Nɨ́ Yěsù ivú dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ nyòzè?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Pbʉ̀kʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̌, ábhʉ̌ kǎkà pbàkà ɔ́yɔ̌ inzo ròkò tɨnʉ́, atdí ràdɨ ɨndʉ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ngǎtsi ràdʉ̀ àdɨ ígù dɔ̀nǎ rɔ̀.» 22 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá wɔ̀ nyɨ̌ nyónzina fudú dhu. Nyɨ̌ tɨ́ àdʉ̀ yà ma mɔ́mvʉ̀na àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà-tsʉ̀ nɔ́mvʉ̀ ɔ̀mvʉ̀?» Nɨ́ wɔ̀ ɨngba-tsánà mà náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, àtɨ: «Ɔ̀mvʉ̀ mǎ mádʉ̀ ɔ̀mvʉ̀nà.» 23 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Obhó tɨ́, ɔ̀mvʉ̀ nyɨ̌ nyɔmvʉ́ya ma mɔ́mvʉ̀na kɔ́pà-tsʉ̀. Pbɛ́tʉ̀ ìndrǔ nɨ́lɨ̌ ka kɨ́ ràdɨ idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨrɔ̀ idú ígù dɔ̀nǎ rɔ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ ɔ̀tɛ̌du. Ɨ ngari nɨ́ yà Àbadu náabhɔ̀lɔ̀ ka fɨ̌yɔ̀ alɛ tɔ́.»

24 Wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, atdí kumì ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ àkǒ àkǒ tɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ atdí iya bhà alɛ rɔ̌. 25 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nánzì tɨna ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà yà ìndrǔ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ ka kátɨna alɛ náarádʉ̀ ɨ alɛ nʉ́lɨ fɨ̀yɔ́ ɨnɔ tɨ́, ’àmbɛ avu dɔ̌ rɔ̀yá dhu. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà yà ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náarádʉ̀ ɔbɨ̀ya à’ɛ ìndrǔ dɔ̌ tɨ́ dhu. 26 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi nzínzìkʉ ɔ̌. Atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ náapɛ́ ndòzè ndàdɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ fʉ̀kʉ́ kasʉtálɛ tɨ́. 27 Ndɨrɔ̀ atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ náapɛ́ ndòzè ndàdɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ fʉ̀kʉ́ ɨnɔ tɨ́. 28 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́rà nzá ndɨ́nɨ̌ ka kɔnzɨ tɨ́ kasʉ fɨ̌ndà. Pbɛ́tʉ̀ kɨ̌rà ndɨ́nɨ̌ ndɔnzɨ tɨ́ kasʉ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nábhʉ ábhɔ̌ alɛ nʉwʉ̀ tɨ́.»

Yěsù rɨ̌ ɔ́yɔ̌ ndùmùndúmú nɨ́gʉ̌ dhu

(Mrk 10.46-52; Luk 18.35-43)

29 Yěsù mà rǔvò pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà Yɛ̀rɨkɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ɔ̀nà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ábhɔ̌ ihé-yà náadʉ̀ òwu Yěsù-owù ɔ̌. 30 Nɨ́ yà otu-gì dɔ̌ ɨ̀ òkò rɔ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ ndùmùndúmú nɨ́ɨrɨ Yěsù rʉ̌da dhu. Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ́, ábà ɨzʉ dɔ̀ká!» 31 Ihé-yà náadʉ̀ òko ’àmbɛ ɔ̀rʉ̀ dɔ̌ abádhí dɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí návi rɨ̀nɛ̀. Pbɛ́tʉ̀ kɔ̌kɔ̀rɨ́ ndùmùndúmú náadʉ̀ ùkǔ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà tdɨ́tdɔ̌, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, Dàwudì t’ídhùnǎ, ábà ɨzʉ dɔ̀ká!» 32 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ìde, ndànzì abádhí, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀yá, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyòzè mɔnzɨ̀ fʉ̌kʉ̀?» 33 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ábhʉ̌ nyɨ̀kpɔ́ka ràla ɨnga.» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɨzʉ nábà abádhí dɔ̌, ndàdʉ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́-ngbɔ̀ nʉ́pbala. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kɔ̀rɨ́ ɔ́yɔ̌ alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àla ɨnga, ’àdʉ̀ òwu Yěsù-owù ɔ̌.

21

Yěsù rǒtsù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Mrk 11.1-11; Luk 19.28-40; Yùw 12.12-19)

1 Ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà nókò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɨ̀ owu tɨ́ ùvò rɔ́rɔ̀, nɨ́ abádhí nʉ́ʉtɔ ɨ̀ Bɛ̀tɛ̀fagɛ̀ tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀. Ndɨ pbanga nɨ́ɨ’ɨ̀ mìzèyìtunì tɨ́ kátɨna itsu náarɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̌. Nɨ́ Yěsù náavì ɔ́yɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ ròwù angyi, 2 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu wɔ̀ angyi rɨ́’ɨ̀ fʉ̌kʉ̀ pbanga ɔ̀. Nɨ́ ndɨ pbanga ɔ̀ nyɨ̌ nyòtsù rɔ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́ kayinǒ-yà nótù òsò ka kòsò rɔ́, pbɨ̀ndà ɨngba ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ tɨná. Nɨ́, nyʉ̀nga ka, nyǎdʉ̀ ìwu abádhí nà kɔ́rɔ́ tɨdu ɔ̀. 3 Nɨ́ atdí alɛ mà nʉ́ʉnɔna gukyè dhu abádhí dɔ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyadʉ̀na àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌’ɨ̀ abádhí-atdyú nà.› Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ka kadʉ̀na abádhí nʉ́bhà nyǐwǔ nà.»

4 Wɔ̀rɨ́ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́nɨ̌ angyí nabì Zàkàrɨyà nʉ́ʉnɔ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ:

5 «Nyàtɨ Sàyunì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ tsìbhíngba nɨ̌:

‹Ándà! Kànɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ kamà rɨ̌rà tɨnʉ ɔ̀!

Kà rɨ̌rà ɨ̀yɔ̀nga nyʉ́ ɔ̌, kayinǒ-yà dɔ̌ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ́rɔ̀,

kayinǒ-yà bhà ɨngba dɔ̌ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ́rɔ̀*.›»

6 Nɨ́ ábhàlɨ̌ náawù, ’àdʉ̀ yà Yěsù àvinà fɨ̌yɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀. 7 Abádhí níiwú kayinǒ-yà nà pbɨ̀ndà ɨngba mànà, ’àdʉ̀ rɔ̀yá ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ núhu dɔ̀yá, Yěsù ràdʉ̀ àdɨ dɔ̀ná. 8 Ábhɔ̌ ihé-yà núuhu rɔ̀yá mbɛrʉ̀ otu ɔ̌. Ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ itsu-dɔ̀ká nɔ́kɔ̀, ’àdʉ̀ ùhunà otu ɔ̌. 9 Nɨ́ yà angyi rówu Yěsù-ɔ̀nzɨ̌ alɛ mà, kǒwù ɔ̌ ríwu alɛ mànà náambɛ́nà ùkǔ dɔ̌, ’àtɨ: «Hɔ̀sanà! Ilèta nákǎ kabhʉ Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ tɔ̀! Kàgàwà nákǎ ndàso Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌ rɨ́rà alɛ! Hɔ̀sanà! Ilèta nákǎ kabhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà tɔ̀!»

10 Nɨ́ Yěsù rǒtsù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ-tsì náava ndɨ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀rɨ́ alɛ tɨ́ àdhɨ?» 11 Nɨ́ ihé-yà noowúnà dhu àdu rɔ̌ abádhí tɔ̀, ’àtɨ: «Nabì Yěsù nɨ́ yà, Nàzàretì-alɛ, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌.»

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ rɨ́ dhu núdzǐ alɛ nódì dhu

(Mrk 11.15-19; Luk 19.45-48; Yùw 2.13-22)

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náatsù Kàgàwà bhà-dza ɔ̀, ndàdʉ̀ ányɨ̀-dzá rɔ̀ rɨ́ dhu òdzi alɛ mà, ányɨ̀-dzá rɔ̀ rɨ́ dhu ùdzǐ alɛ mànà dhu nódì kɔ́rɔ́. Kǎdʉ̀ fʉ̀rangà-ɔ̌nga nʉ́wʉ̌ rɨ́ alɛ rɨ̌ fʉ̀rangà nʉ́wʉ̌ dɔ̀ná rɔ̀ mɨzà mà, àmbò núdzǐ rɨ́ alɛ nókò dɔ̀yá tombi mànà dhu nátdi.

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ alɛ nɨ̌: «Kàgàwà bhà bhǔkù ɔ̀ Andítá rǎtɨna: ‹Pbàkà ɨdza nɨ́ ka kanziya ɨtsɔ̀ta-dzà tɨ́, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyàdʉ̀ kʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròngò ogbotálɛ náarɨ́ ’ùru ɔ̀ná ngari tɨ́.›»

14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ndùmùndúmú mà, otsutálɛ mànà níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌, ka ràdʉ̀ ɨ̀ nɨ́gʉ. 15 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náakó yà Yěsù rɔ̌nzɨna wɨwɨ̀ ɨ̀ àla rɔ̀, ndɨrɔ̀ nzónzo rǔkǔ Kàgàwà bhà ɨdzá dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀. Ɨ nzónzo ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀sanà! Ilèta nákǎ kabhʉ Dàwudì dhú-bvʉ̌ alɛ tɔ̀.» 16 Abádhí adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Nyɨ tɨ́ kɔ̌kɔ̀ nzónzo rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ ɨ̀rɨ?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀rɨ ma mɨ́rɨna! Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ nzá Kàgàwà bhà bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu nɔ́zʉ̀? Ndɨ Andítá rǎtɨna: ‹Nyɨ nyábhʉ nzónzo mà, ndɨrɔ̀ ɨrɛ́-nzo mànà dhu ràmbɛ nyɨfʉ dɔ̌.›» 17 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ndɨ̀và pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà tɨ́ rɔ̀, ndàdʉ̀ àhʉ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàrà Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀. Ányɨ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àrà ɔ̀dhɔ̀.

Yěsù rɨ̌ mùtinì tɨ́ kátɨna itsu nófù dhu

(Mrk 11.12-14,20-25)

18 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ kútsingánǎ Yěsù rǐngo Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kɨ̌’ɨ̀ àwù nà. 19 Nɨ́ kǎla mùtinì tɨ́ kátɨna atdí itsu otu-gì dɔ̌, ndàdʉ̀ òndri tɨna ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ ndɨ itsu-bɨ̌ kɛ̀lɛ̌ nótù. Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ itsu nófù ndàtɨ: «Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ indo, atdí itsu-kpɔ̌ mà nákǎ nzá ndɔ̀’ɔ̀ dʉ̀nʉ́ tdɨ́tdɔ̌.» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ wɔ̀ itsu náadʉ̀ òtdyù atdídɔ̌.

20 Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náala wɔ̀ dhu, ɨdhɔ ràdʉ̀ ʉ̀kɔ atdídɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Wɔ̀rɨ́ mùtinì nótdyù atdídɔ̌ kòmbómbí tɨ́ ɨ̀ngbà-dhu bhěyi?» 21 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ a’uta nà ɨ̀nzɨ̌ afíkʉ ràdʉ̀ ùguru, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ wɔ̀ itsu rɔ̌ ma mɔ̀nzɨ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ́nzɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ àtɨ̀nà yà pbìrì nɨ̌ màtɨ́: ‹Ɨ́ngbɛ̀ nyɨ ʉrɔ́ rɔ̀, nyadʉ̀ àrà ɨ̀tsɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀!› Nɨ́ ndɨ dhu rǎdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ yà nyɨ̌ nyʉ̀nɔ̀ ka dhu bhěyi tɨ́. 22 Nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ a’uta nà, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ fʉ̀kʉ́ ɨtsɔ̀ta ɔ̌ nyɨ̌ nyònzì kɔ́rɔ́ dhu-tsí nábà àbà.»

Yěsù bhà ádrʉ̀ngbǎnga nɨ́rà àdhà rɔ̀?

(Mrk 11.27-33; Luk 20.1-8)

23 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù atsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí-bvʉ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà náandrì Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhɨ nyɨ návi nyongò kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́nzɨ? Ádhɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ ɨndʉ̀ nyongò ɨ dhu nɔ́nzɨ̀ nɨ̌?» 24 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ nívǔ tsʉ̀kʉ́. Nyɨ̌ nyapɛ́ ndɨ dhu nádǔ idù, nɨ́ ma mádʉ̀ ma márɨ́ ɨ dhu nɔ́nzɨ pbɨ̀ndà ɔbɨ nɨ̌ alɛ nʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀. 25 Ádhɨ Yùwanɨ̀ nivi rɨ̀rà bàtizò núbho ìndrǔ tɔ̀? Tɨ́ Kàgàwà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ tɨ́ ìndrǔ?» Pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɨ̀rɛ̀ nga nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àlɛ̌ kapɛ́ dhu àdǔ Kàgàwà ràrɨ̌ ndɨ ka nivi, nɨ́ kǎdʉ̀na dhu ìvu àlɛ̌-tsʉ̌ ndàtɨ: ‹Olu, ádhu ɨnzá nyɨ̌ nyadʉ̀ Yùwanɨ̀ nʉ́nɔ̀ dhu ná’ù nɨ̌?› 26 Ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kapɛ́ àtɨna, ìndrǔ ràrɨ̌ ndɨ ka nivi, nɨ́ àlɛ̌ kɨ́ ihé-yà-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ, kɔ́rɔ́ alɛ náarɨ́ Yùwanɨ̀ nɔ́zʉ̀ Kàgàwà bhà nabì tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.» 27 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨnzá mǎ mʉ̀nɨ.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nyʉ́ mà átɔ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ ɨ dhu nɔ́nzɨ ma márɨ́ nɨ̌ ɔbɨ nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀.»

Atdí àba bhà ɔ́yɔ̌ kpabhínzo tɔ́ mbólí

28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ yà ma máwɛ̌na mbólí dɔ̌? Atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ pbɨ̀ndà kpabhínzo nà. Nɨ́ kʉ̌nɔ dhu atdí ɨngba tɔ̀ ndàtɨ: ‹Pbànɨ̌ngbá, árà nyɔnzɨ kasʉ vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̀ indo.› 29 Wɔ̀ ɨngba náadʉ̀ dhu àdu àbanà tɔ̀, ndàtɨ: ‹Ɨ̀nzɨ̌ ma márà àwólò!› Pbɛ́tʉ̀ olù nyʉ́, kʉ̌gɛ̀rɛ̀ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta, ndàdʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà vǐnyò tɔ́ ɨnga-bvʉ̀. 30 Tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ alɛ nʉ́ʉnɔ àdhàdhɨ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ ngǎtsi pbɨ̀ndà ɨngba tɔ̀. Nɨ́ ndɨ-tsí náadʉ̀ dhu àdu àbanà tɔ̀, ndàtɨ: ‹Àrà ma márà àbá.› Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ nzá àrà ndɨ ɨnga-bvʉ̀.» 31 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhɨ ndɨ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ kpabhínzo nzínzì ɔ̌, àbanà òzè dhu nanzɨ̀?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Yà angyi àbanà àvinà ràrà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ ɨngba.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ vèbhálɛ mànà nóowuya ùvò angyi rʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀. 32 Obhó tɨ́, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nɨ́ɨra bvʉ̀kʉ̀, ndàdʉ̀ obhónánga tɔ́ otu nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyadʉ̀ nzá kà rʉ̌nɔna dhu ná’ù. Pbɛ́tʉ̀ pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ vèbhálɛ mànà nɨ́ ɨ kà rʉ̌nɔna dhu na’u. Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ dhu mà nyɨ̌ nyàla rɔ̀, nyɨ̌ nyadʉ̀ nzá nyʉ̌gɛ̀rɛ̀, nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga, nyǎdʉ̀ Yùwanɨ̀ rʉ̌nɔna dhu ná’ù.»

Vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̌ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

(Mrk 12.1-12; Luk 20.9-19)

33 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nɨ̌: «Nyɨ̀rɨ ngǎtsi mbólí. Atdí alɛ náazò pbɨ̀ndà vǐnyò tɔ́ ɨnga, ndàdʉ̀ ngbɔ̌na nákpɔ̀rɔ̀ kɔrɔwà nɨ̌. Kǎdʉ̀ ndɨ vǐnyo-kpɔ̌ náhà ka kóngo ɔ̀ná ibhu nógyè, ndàdʉ̀ ini nɔ́sɨ̀ ndɨ ɨnga ɔ̌ ɔdɔ́tálɛ tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, àbadhi mà náadʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ndɨ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ róngo alɛ mànà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ ndɨ ɨnga ɔ̌ ɔ̀’ɔ̀ dhu-ɔ̌nga nʉ́ndɔ̀ rɔ̌ ɨ alɛ mànà. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà abhi ɔ̀. 34 Nɨ́ ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ nɔ́pɛ̀ ka kɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎvì ngúfe alɛ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nzínzì ɔ̌ ròwù fɨ̌ndà ka kútù vǐnyò-kpɔ̌-tsí nákɔ, ndɨ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ-fɔ́. 35 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̀rɨ́ alɛ náadʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ùvǐ ka kùvǐ alɛ nʉ́lʉ ʉ̀lʉ̌ tɨ́. Abádhí náavɨ̀ atdí, ’àdʉ̀ atdí nóhò, ndɨrɔ̀ ’àdʉ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě-tsí núbvu odu nɨ̌. 36 Tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ɨnga-àbadhi náavì ibí ngʉ̌kpà kasʉtálɛ, ròsè yà angyi ɨ́’ɨ̀ dɔ̀na nǎ. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ vǐnyò tɔ́ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ náadʉ̀ ɨ alɛ nɔ́nzɨ̀ yà angyi ɨ’ɨ̀ alɛ ɨ̀ anzɨ̀ dhu bhěyi tɨ́. 37 Nɨ́ kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, wɔ̀ ɨnga-àbadhi náavì idhùnà nyʉ́ ràrà kɔ̌kɔ̀ pbɨ̀ndà ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ-tɨ’ɔ̀. Kǎdʉ̀ ɨnga ɨ̀rɛ̀ afína ɔ̀ ndatɨ: ‹Ɨ̀fʉ̌ abádhí rɨ̌ idhùdu nyʉ́ nɨ́fʉ̌.› 38 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ vǐnyò tɔ́ ɨnga kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ níitdègu wɔ̀ ɨnga-àbadhi t’ídhùnà nálǎ, nɨ́ abádhí atɛ̀ nzínzìya ɔ̌ ’àtɨ: ‹Kɔ̀nɨ̌, ɨnga-àbadhi tɨ́ ongoya olù alɛ nyʉ́ nɨ́ wɔ̀. Kòwu kòho ka, ndɨ́nɨ̌ ɨnga adʉ̀ tɨ́ àdɨ àlɛ̌ tɔ̀.› 39 Nɨ́ abádhí náalʉ́ ɨnga àbadhi t’ídhùnà, ’ìpfo ɨnga ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òhònà!»

40 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ rɔ̀, wɔ̀ ɨnga-àbadhi rɨ̌rà àhʉ nɨ́nganɨ́, kɔ̌nzɨya wɔ̀ vǐnyò tɔ́ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ ɨ̀ngbà dhu bhěyi?» 41 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Kɔ̌kyɛya kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ ɨ̀mbǎ ɨzʉ́ na, ndàdʉ̀ ndɨ vǐnyò tɔ́ ɨnga-kàsʉ̌ nábhʉ ngʉ̌kpà alɛ-fɔ́. Ɨ alɛ nɨ́ ɨ, kà tɔ̀ róngo àdʉ̀ òwu yà kà tɔ̀ ɨ̀ ùtù vǐnyò-kpɔ̌-tsí nábhʉ rɔ̌, ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ ɨ̀ ɔ̀pɛ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌.»

42 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ obhó Kàgàwà bhà bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu ɔ̀zʉ̀? Ndɨ Andítá rǎtɨna:

‹Yà odu-dzà nɔ́sɨ̀ arɨ́ alɛ náabvù igi odu,

nɨ́ ndɨ adʉ̀ òngo ɨdza-pbɨdɔ̀ nɔ́dɔ rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ odu tɨ́.

Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ ndɨ ndɨ dhu nanzɨ̀,

ndɨrɔ̀ ndɨ dhu nɨ́ ɨdhɔ rɨ̌ àlɛ̌ nʉ́kɔ̌ nɨ̌.›

43 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ka kakɔ̀ya Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi fʉkʉ́ rɔ̀, kadʉ̀ àbhʉnà yà ndɨ idzi-ɔ̌nga nà àkǎ itse nɔ́dhɨ̀ rádʉ̀ alɛ tɔ̀. 44 [Yà ndɨ òbvù ka kabvù odu dɔ̌ rɨ́tsɨ̀ alɛ nɨ́ ɔ̌nga nɨ́ɨkɔ̀ya ndɨ̀ ɨ̀kɔ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ ndɨ odu rɨ̌tsɨ̀ dɔ̀ná alɛ nɨ́ ɔ̌nga kɨ̌nyɨrɨya ɨ̀nyɨrɨ tɨ́.»]

45 Nɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàfàrìsáyó mànà níitdègu kɔ̌kɔ̀ Yěsù àwɛ mbólí nɨ́rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu nɔ́sʉ̀ ɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ Yěsù rɔ̌tɛ dɔ̀yá. 46 Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀mɛ̀ Yěsù nálʉ̌ ɨ̀’ɨ́ ɔ̀ná otu. Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ ihé-yà-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́ʉnɨ dhu Yěsù ràrɨ̌ Kàgàwà bhà nabì nɨ́dhunɨ̌.

22

Àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ mbólí

(Luk 14.15-24)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náapɛ̀ ndɔ̀vɔ̀ dhu tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà tɔ̀ mbólí ɔ̌, ndàtɨ: 2 «Kànɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ nà dhu: ‹Atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà náahʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ idhùnà bhà ndrǔ-àyi ka kʉ̀ndà rɔ̀. 3 Nɨ́ kǔví pbɨ̀ndà kasʉtálɛ ròwù ndɨ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ iwú tɨ́ ndɨ̀ ndúnzì alɛ návi rìwǔ. Pbɛ́tʉ̀, ɨ alɛ náadʉ̀ nzá ’òzè ’ìwǔ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀.› 4 Nɨ́ kǎdʉ̀ ngʉ̌kpà kasʉtálɛ núvi tdɨ́tdɔ̌ ròwù, ndàdʉ̀ dhu nʉ́ya fɨ̌yɔ̀, ndàtɨ: ‹Nyàtɨ, yà mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ iwú tɨ́ ma múnzì alɛ nɨ̌: mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ níye wà, pbàkà ìkyì-akpá mà, ivu nà ɨ̀zǎ mànà nɨ́ ka kàzè wà. Kɔ́rɔ́ dhu-tsí àkǎ wà, nɨ́ nyìwǔ àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀.› 5 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ka kʉ̀nɔ̀ dhu náatdú nzá kɔ̌kɔ̀ ùnzi ka kùnzì alɛ-afí mà. Abádhí adʉ̀ òwu ɨ̀ òzè dhu nyʉ́ nɔ́nzɨ. Atdí alɛ náarà pbɨ̀ ɨnga-bvʉ̀, ngǎtsi alɛ adʉ̀ àrà pbɨ̀ndà udzítá tɔ́ dhu-otù ɔ̌, 6 ngʉ̌kpà alɛ-tsí náadʉ̀ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà kasʉtálɛ nʉ́lʉ, ɨ̀ ràvu rɔ̀yá nzɛ́rɛ nyʉ́, ’àdʉ̀ ɔ̀kyɛ̀nà. 7 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà náakó atdídɔ̌. Kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà pbànówí nóvì ròwù kɔ̌kɔ̀ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɔ̀kyɛ̀ alɛ nɔ́kyɛ̀, ndɨrɔ̀ ràdʉ̀ ɨ alɛ tɔ́ kɨgɔ̀ nʉ́bɨ̀. 8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɔ̀dɔ̀dɨ̀ kasʉtálɛ nɨ̌: ‹Àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ níye wà. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ ɔ̀nyʉ̀ nɔnyʉ tɨ́ ma múnzì alɛ nákǎ nzá ’òtsù mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdzà ɔ̀. 9 Nɨ́ nyòwu otu-yàgá ɔ̀nǎ, nyǎdʉ̀ ányɨ̀ nyɨ̌ nyótùna alɛ núnzì kɔ́rɔ́, rìwǔ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀.› 10 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ kasʉtálɛ náawù ádrɔ̀drɔ̌ ngʉdhà ɔ̀, ɨ̀ rùndu kɔ́rɔ́ ányɨ̀ ɨ̀ òtù alɛ, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ídzìnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mànà, mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdzà-ɔ̌nga ràlè ìndrǔ nɨ̌. 11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà náaròtsù mʉ̀hɛndʉ̌-dzà ɔ̀, ndàhʉ kɔ̌kɔ̀ ka kùnzì alɛ nándà. Nɨ́ kǎla atdí alɛ ɨnzá mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ mbɛrʉ̀ nàfɔ̌ rɔ́. 12 Nɨ́ kǐvú dhu wɔ̀ alɛ-tsʉ̌ ndàtɨ: ‹Pbǎlɛ́, nyɨ nyìtsù ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi àzú-dza, ɨ̀mbǎ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ mʉ̀dzarʉ̀ nà rɔ́rɔ̀?› Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ alɛ rǎdǔna dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ atdí màtɨ́. 13 Nɨ́ kamà adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɨ̌: ‹Nyʉ̀tsɨ wɔ̀ alɛ-pfɔ̀, kɔ̌tsʉ́ mànà, nyǎdʉ̀ kìtdù, nyǒbvù iri ɨ́nɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ nɨ́ ɔdzɨ mà, alɛ-kù t’átrita mànà tɔ́ ngari.›» 14 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà nɨ̌: «Ùnzi ka kúnzì alɛ rɨ̌’ɨ̀ abhɔ, pbɛ́tʉ̀ òvò ka kóvò alɛ rɨ̌’ɨ̀ ngúfe.»

Ìndrǔ rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ pàratà t’ʉ́fɔ́tá dɔ̌ dhu

(Mrk 12.13-17; Luk 20.20-26)

15 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàfàrìsáyó náawù mʉ̀hanʉrà nɔ́nzɨ̀, ’àdʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ɨ̀’ɨ́ dhu ìvǔ Yěsù-tsʉ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ omvú tɨ́ kà-afí nɨ̌ dhu dɔ̌. 16 Nɨ́ abádhí adʉ̀ ngúfe fɨ̌yɔ́ ábhàlɨ̌ mà, Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà alɛ mànà nóvì ròwù àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, mǎ mʉ́nɨ wà dhu nyɨ rarɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ. Nyɨ nyarɨ́ obhó dhu núdhě Kàgàwà òzè ìndrǔ ròkò tɨ́ dhu dɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ nyarɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ rǎdʉ̀ ɨ̀rɛ̀nà dhu ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyarɨ́ ìndrǔ bhà ádrʉ̀ngbǎnga nándà nɨ́dhunɨ̌. 17 Nɨ́, ádǔ pɛ́ dhu fǎkà yà mǎ mívǔna tsʉ̀nʉ́ dhu dɔ̌. Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ àvǐ àlɛ̌ rʉ̀fɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ kamà Kàyìsarà bhà pàratà?»

18 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù nʉ́ʉnɨ abádhí rɨ̌rɛ̀na nzɛ́rɛ dhu angyangyɨ. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ́, ádhu nyɨ̌ nyɨ́ afídu númvǔ nɨ̌? 19 Nyɨ̀tɛ̀ pɛ́ ndɨ pàratà nʉ́fɔ̌ ka kárɨ́ nɨ̌ fʉ̀rangà-kpɔ̌ mandà.» Nɨ́ abádhí adʉ̀ atdí fʉ̀rangà-kpɔ̌ nábhʉ Yěsù-fɔ́. 20 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Yà ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ nyɨ̀na-wɔ̀yɔ̌, kadʉ̀ ɔvɔ̀na nándi ɨrɔ́ alɛ nɨ́ àdhɨ?» 21 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ kamà Kàyìsarà.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyùbho Kàyìsarà bhà dhu-tsí Kàyìsarà-fɔ’ɔ̀, nyǎdʉ̀ Kàgàwà bhà dhu-tsí núbho Kàgàwà-fɔ’ɔ̀.»

22 Wɔ̀ dhu bhěyi Yěsù àdu fɨ̌yɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨdhɔ náadʉ̀ abádhí nʉ́kɔ atdídɔ̌. Nɨ́ abádhí náadʉ̀ Yěsù nʉ́bhà, àdʉ̀ òwu fɨ̀yɔ́ dhu nɨ̌.

Pbàsàdùkáyó rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌
ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌ dhu

(Mrk 12.18-27; Luk 20.27-40)

23 Ndɨ nɨ́nganɨ́ tɨ́ ngúfe Pbàsàdùkáyó níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀. Abádhí nɨ́ ɨ arátɨna ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: 24 «Màlimǒ, Músà náatɨ atdí alɛ rapɛ́ tsìbhálɛ námba, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ ɨnzá ɨ̀ ɔ̀dhɨ̀ atdí ngbángba mà rɔ́rɔ̀, nɨ́ dhu ràkǎ ndɨ alɛ t’ádɔ̀nà rùndu yà pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ ɔ́vɛ̀ tsìbhálɛ-tsʉ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí rǎdʉ̀ nzónzo nɔ́dhɨ̀ wɔ̀ àvǎvɛ̀ adɔ̀nà-ɔvɔ̀ dɔ̌*. 25 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, fàrábvʉ̌ atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ kpabhínzo nà àrʉ̀bhʉ̀. Nɨ́ sengba náambà tsìbhálɛ, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ ɨnzá ɨ̀ ɔ́dhɨ̀ atdí ngbángba mà rɔ́rɔ̀. Kǎdʉ̀ venà nʉ́bhà lunatɨ̀nǎ adɔ̀nà-fɔ́. 26 Dhu adʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ kà-dzidɔ̌ kà t’ádɔ̀nà rɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě kpatsìbhíngba rɔ̌ màtɨ́, ràrà àhʉ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo rǐku dhu ɔ̀. 27 Kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ kpabhínzo nʉ́vɛ dhu lutɨ̀nǎ, wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ náadʉ̀ ɔ̀vɛ̀ átɔ̀. 28 Nɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ́nganɨ́, wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ nɨ’ɨya àdhɨ-ve, kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alɛ nʉ́ʉmbá ka nɨ́dhunɨ̌?» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyùwǐ ɨtsɛ nyʉ́ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta ɔ̌, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dhu mà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 30 Obhó tɨ́, ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ́nganɨ́, kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà nʉ́ʉmbáya nzɨ̌ ɨ̀. Pbɛ́tʉ̀ abádhí nóokoya Kàgàwà bhà màlàyíká náaróko ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu bhěyi. 31 Ndɨrɔ̀, yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌, nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ nzá Kàgàwà nʉ́ʉnɔ kpangba fʉ̌kʉ̀ dhu nɔ́zʉ̀? Kǎtɨ: 32 ‹Ɨma nɨ́ Àbràhamʉ̀ bhà Kàgàwà, Ìsakà bhà Kàgàwà, ndɨrɔ̀ Yàkɔbhɔ̀ bhà Kàgàwà.› Kàgàwà nɨ́ ípìrɔ̌rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ́ Kàgàwà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ tɔ́ Kàgàwà.»

33 Wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ihé-yà atdídɔ̌ kà rǔdhěna dhu dɔ̌.

Ádrʉ̀ngbǎ Ʉyátá ròsè kɔ́rɔ́ Ʉyátá dɔ̀nǎ

(Mrk 12.28-34; Luk 10.25-28)

34 Pbàfàrìsáyó níitdègu Yěsù àdu Pbàsàdùkáyó tɔ̀ dhu nábhʉ abádhí rɨ̀nɛ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí náadʉ̀ ’àndu ’ɔ̀tɛ̀. 35 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlimò, náazè ndòmvù Yěsù-afí. Nɨ́ kǐvú dhu Yěsù-tsʉ̌ ndàtɨ: 36 «Màlimǒ, ádrʉ̀ngbǎ Ʉyátá ròsè kɔ́rɔ́ Músà bhà Ʉyátá dɔ̀nǎ nɨ̌ ɨ̀ngbǎ Ʉyátá?» 37 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Dhu àkǎ nyozè pbʉ̀kʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà kɔ́rɔ́ afínʉ mànà, kɔ́rɔ́ atdyúnʉ mànà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ ɨrɛ̀ta mànà. 38 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ Ʉyátá ròsè kɔ́rɔ́ Ʉyátá dɔ̀nǎ. 39 Ndɨrɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě Ʉyátá, yà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ angyi rɨ́’ɨ̀ Ʉyátá nà: Dhu àkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ yà ɨnyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨtɨ́rɔ̀ dhu bhěyi. 40 Kɔ́rɔ́ Músà bhà Ʉyátá mà, Kàgàwà bhà pbànábí náarúdhěna kɔ́rɔ́ dhu mànà nɨ́pbɨ̀ ɨ̀ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ Ʉyátá rɔ̌.»

Krɨ́stɔ̀ nátɨ́ Dàwudì t’ídhùnà?

(Mrk 12.35-37; Luk 20.41-44)

41 Pbàfàrìsáyó nɨ́ɨ’ɨ̀ ùndǔ ɨ̀ ùndu ɨ̀ rɔ́. Nɨ́ Yěsù níivú dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: 42 «Ádhu Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ nyɨ̌ nyárɨ́ ɨ̀rɛ̀na? Ádhɨ t’ídhùnà ndɨ?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Krɨ́stɔ̀ nɨ́ Dàwudì t’ídhùnà.» 43 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Olu ádhu, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ ndʉ̀nda rɔ̀, Dàwudì náatɨ ka pbɨ̀ndà Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ nɨ̌? Ndɨ Dàwudì atɨ:

44 ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǎtɨna pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌:

ɨ́rà nyadɨ̀ idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀,

ràrà àhʉ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ nábhʉ̌ nyɔbɛ̀ dɔ̀ya dhu ɔ̀*.›

45 Nɨ́ Dàwudì rɨ̀’ɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ rɨ́ Krɨ́stɔ̀ nánzi, nɨ́ Krɨ́stɔ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi kà t’ídhùnà tɨ́?»

46 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà náadʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu Yěsù tɔ̀. Ndɨrɔ̀ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, atdí alɛ mà náadʉ̀ nzá ndòmvù ndɔ̀ngʉ̀ dhu Yěsù-tsʉ̌ tdɨ́tdɔ̌.

23

Yěsù rɨ̌ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ nítdyǔ Pbàfàrìsáyó mà
Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà rɔ̌ rɔ̀ dhu

(Mrk 12.38-40; Luk 11.39-52; 20.45-47)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náavɔ̀ dhu ihé-yà mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà tɔ̀, ndàtɨ: 2 «Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà nɨ́ tɔ́ kasʉ narɨ́ ’àwɛ Músà bhà Ʉyátá-tɨ̀ ìndrǔ tɔ̀. 3 Nɨ́ dhu àkǎ nyɨ̌rɨ̀ abádhí-tsʉ̌ dhu, nyǎdʉ̀ abádhí àvi fʉ̌kʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nzɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ nyɨ̌ abádhí náarɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu bhěyi. Obhó tɨ́, abádhí náarɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ yà ɨ̀ údhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀. 4 Abádhí náarɨ́ ɨ̀ nà’ɛ ànɔ̀ nʉ́tsɨ, ’àdʉ̀ ʉ̀gbanà ìndrǔ-ʉdɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ ’òzè ’ʉ̀pbàlǎ ɨ ànɔ̀-ngbɔ̀ ɔtsʉ́ya-dɔ nɨ̌ màtɨ́. 5 Abádhí náarɨ́ kɔ́rɔ́ fɨ̀yɔ́ dhu nɔ́nzɨ ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ náala tɨ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí náarɨ́ yà nyɨ̀ya-ndrìnǎ màtɨ́, ndɨrɔ̀ tsʉyatsʉ̀nǎ màtɨ́ ɨ̀ arúsǒna ɨ́sɔ̀wʉ̌-nzo* nɔ́bhɔlɔ rɨ̀’ɨ̀ íhìhǔ. Ndɨrɔ̀ abádhí arádʉ̀ fɨ̀yɔ́ mbɛrʉ̀-bɨdɔ̀ rɔ̌ bhɛ̀lɛ̀bhɛ́lɛ́ nɔ́nzɨ̀ rɨ̀’ɨ̀ ádzàdzǐ nyʉ́. 6 Mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌, abádhí arɨ́ ’òzè ’òkò ndàvǐ rɨ́ ngari ɔ̌. Ndɨrɔ̀ unduta-dzà ɔ̌, abádhí arɨ́ ’òzè ’òkò angyinǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨfʉta tɔ́ tombi dɔ̌. 7 Pbanga-tsidɔ̌ ìndrǔ arɨ́ ’ùndǔ ɔ̀yá ngari ɔ̌, abádhí arádʉ̀ ’òzè katsɛ̀ ɨ̀ ɨfʉta nyʉ́ nà, ’àdʉ̀ ’òzè kanzì ɨ̀ ‹Màlímó› tɨ́.

8 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ nyɨ̌ kambɛ nyǔnzì dɔ̌ ‹Màlímó› tɨ́. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ Màlimò nà atdí tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ atdí àba bhà alɛ. 9 Ndɨrɔ̀ yà adzɨ dɔ̌, dhu àkǎ nzá nyǎnzì atdí alɛ mà àbakʉ tɨ́. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ Àbakʉ nà atdí tɨ́. Ndɨ Àbakʉ nɨ́ Kàgàwà, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ. 10 Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá nyǎbhʉ nyɨ̌ kambɛ nyǔnzì dɔ̌ ‹Ìndrǔ ʉ̀nda arɨ́ alɛ› tɨ́. Obhó tɨ́, nyʉ̌nda arɨ́ nɨ́ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌. Ndɨ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀. 11 Nzínzìkʉ ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ náadɨ̀ya fʉ̀kʉ́ kasʉtálɛ tɨ́. 12 Ndɨ̀dzɨ̌ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔrʉ́ alɛ, nɨ́ Kàgàwà ifoya ìfǒ tɨ́. Ndɨrɔ̀ ndìfǒ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ, nɨ́ Kàgàwà ɨdzɨ́ya ɨ̀dzɨ̌ tɨ́.»

Yěsù rɔ̌rʉ̀ ɔyɔyɔ alɛ-ɨdà-dɔ nà ka kɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ dhu

(Mrk 12.40; Luk 11.39-42,47-52; 20.47)

13 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyárɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ ka kótsù ɔ̀ná tsǎtsʉ̀ nápbǐ ìndrǔ rɔ̌. Nyɨ̌ nyarɨ́ nzɨ̌ òtsù ányɨ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyarɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ányɨ̀ ɨ̀ nòzè ’òtsù alɛ mà nábhʉ ròtsù ányɨ̀. 14 [Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyárɨ́ abvo-ayí-fɔ́ dhu nʉ́dhǎ kɔ́rɔ́, nyǎdʉ̀ àmbɛ nyɨ̌tsɔ̀ dɔ̌ ádzàdzǐ, ndɨ́nɨ̌ katɨ tɨ́ nyɨ̌ ídzì alɛ tɨ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kɔtdɨ́ya anya dʉ̀kʉ́ ròsè ngʉ̌kpà alɛ dɔ̀nǎ!]

15 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyarúbhi kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ yà adzɨ dɔ̌, ndɨrɔ̀ rɛ̀rʉ̀ dɔ̀nǎ màtɨ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ atdí alɛ mà, nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ ròngò fʉ̀kʉ́ ábhàlɨ̌ tɨ́. Ndɨ alɛ nyɨ̌ nyàbà rɔ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ kàbhʉ ròngò ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ ogbeya alɛ tɨ́ ɔyɔ-gʉ̀na ròsè dʉ̀kʉ nǎ.

16 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, yà ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ ìndrǔ nʉ́nda rɔ̀! Nyɨ̌ nyarátɨna, atdí alɛ rapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ Kàgàwà bhà ɨdza-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ ndɨ dhu rɔ̌nzɨna dhu ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ rapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ Kàgàwà bhà ɨdzá dhu ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ nɨ̌ ɔrɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ dhu ràrǎdʉ̀ àkǎ ndɨ alɛ rɔ̀nzɨ̀ wɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀tsɔ̀ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu. 17 Nyɨ̌ nɨ́ ɨ̀mbǎ dɔ̀ya nà alɛ, ndɨrɔ̀ ndùmùdúmú! Ádhu ndɨ ádrʉ̀ngbǎ dhu nyʉ́ ròsè? Tɨ́ ɔrɔ̀, ndɨrɔ̀ tɨ́ Kàgàwà bhà ɨdza, wɔ̀ ndɨ ɔrɔ̀ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ròngò Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ dhu tɨ́? 18 Nyɨ̌ nyárádʉ̀ àtɨ̀nà átɔ̀, atdí alɛ rapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ màzàbahʉ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ ndɨ dhu rɔ̌nzɨna dhu ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ rapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ ndɨ màzàbahʉ̀ dɔ̌ rɨ́’ɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ dhu ràrǎdʉ̀ àkǎ ndɨ alɛ rɔ̀nzɨ̀ wɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀tsɔ̀ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu. 19 Nyɨ̌ nɨ́ ndùmùndúmú! Ádhu ndɨ ádrʉ̀ngbǎ dhu nyʉ́ ròsè? Tɨ́ yà Kàgàwà tɔ̀ ka kàbhʉ pɛrɛ̀? Ndɨrɔ̀, tɨ́ màzàbahʉ̀, wɔ̀ ndɨ pɛrɛ̀ nʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròngò Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ dhu tɨ́? 20 Atdí alɛ náapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ màzàbahʉ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ kɔ̀tsɔ̀ wà dhu ndɨ màzàbahʉ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, kɔ́rɔ́ dɔ̀ná rɨ́’ɨ̀ dhu mànà. 21 Atdí alɛ náapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ Kàgàwà bhà ɨdza-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ kɔ̀tsɔ̀ wà dhu ndɨ Kàgàwà bhà ɨdza-ɔvɔ̀ rɔ̌, ndɨrɔ̀ ányɨ̀-dzá arádɨ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌. 22 Atdí alɛ náapɛ́ dhu ɔ̀tsɔ ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ kɔ̀tsɔ̀ wà dhu Kàgàwà bhà tombi-ɔvɔ̀ rɔ̌, ndɨrɔ̀ kɔ̀tsɔ̀ wà dhu ndɨ tombi dɔ̌ àdɨ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌.

23 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyárɨ́ ɔ̀nyʉ̀-dzi nábhʉ̌ arɨ́ rɔ̀ngʉ̀ mběyi ɨrɨ́-bɨ̌-tɨdɔ̀ mà, pbabɨ̌ ɔ̀bhɔlɔ ka karɨ́ nɨ̌ ɨrɨ́-bɨ̌-tɨdɔ̀ mà, ɔ̀nyʉ̀ àbhʉ̌ arɨ́ ròvù mběyi ɨrɨ́-bɨ̌-tɨdɔ̀ mànà tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ núbhǒ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ Músà bhà Ʉyátá nzínzì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ Ʉyátá nyʉ́ nʉ́bhà ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌fʉ. Ɨ Ʉyátá nɨ́: Obhó dhu nɔ́nzɨ ka kɨ́ dhu mà, ɨzʉ àbà ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌, kadʉ̀ dhu ʉ̀bà fɨ̌ndà dhu mà, ndɨrɔ̀ dhu ka kɔ̀tsɔ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu mànà. Kɔ̌kɔ̀ nɨ́ ɨ àkǎkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀bhà ngʉ̌kpà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ nyɨ̌ nyɨ́ dhu rɔ́rɔ̀. 24 Nyɨ̌, ndùmùndúmú tɨ́ rɔ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ ìndrǔ nʉ́nda rɔ̀! Nyɨ̌ nyárɨ́ ɔ̀mvʉ̀na nyɨ̌ nyɨ́ dhu nʉ́rɔ̌ ʉ̀rɔ̌ tɨ́, akyɛ nyʉngʉnyʉngʉ mà nʉ́ʉdàna ɔ̀nà nɨ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyarádʉ̀ ngàmɨyà nyʉ́ nɔ́tɔ̀ ʉ̀kʉ̀!

25 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyárɨ́ kɔ́pà mà sǎnɨ̀ mànà-ngbɔ̀ nú’ǒ, pbɛ́tʉ̀ ɨ kɔ́pà mà, ɨ sǎnɨ̀ mànà ɔ̀nga ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ùlè tɨ́ ɨ̀ ùlè ogbo ɔ̌ nyɨ̌ nyùwě dhu mà, ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀dhǎ ɔbɨ nɨ̌ dhu mànà nɨ̌. 26 Ɨnyɨ, ndùmùndúmú tɔ́ Mʉ̀fàrìsayǒ, ú’ǒ pɛ́ kɔ́pà ɔ̀ nga angyi rɨ̀lǎ, ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ kà-ngbɔ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀lǎ átɔ̀.

27 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyʉ́lɨ nyɨ̌ ùtrǐ ka kùtri rɔ̀wʉ̀ adzɨ-dɔ bhěyi. Ɨ adzɨ-dɔ rǎdʉ̀ ʉ̀ya atdídɔ̌ iri nǎ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɔ̀yà rɔ̀ ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ùle tɨ́ ɨ̀ ùle ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ-kpa mà, kɔ́rɔ́ ʉ̀mʉ̌mɔ dhu-tɨdɔ̀ mànà nɨ̌ rɔ́. 28 Nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyarólo ídzì alɛ bhěyi nyǎndà rɨ́ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ afíkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀ pbánɨ́ ùlè tɨ́ nyɨ̌ nyùlè ɔyɔyɔ alɛ-ɨdà mà, nzɛ́rɛnga mànà nɨ̌ rɔ́rɔ̀.»

29 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànǎ, nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Nyɨ̌ nyárɨ́ ibhu nógye Kàgàwà bhà pbànábí ka kʉtdʉ́ tɨ́ ɔ̀yà, nyǎdʉ̀ obhónángatálɛ-adzɨ̀-dɔ tɔrɔ̀ nɔ́nzɨ̀. 30 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyarádʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Mǎ mɨ’ɨ̀na gukyè yà abhúka nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nɨ́ mǎ mɨrɨna nzɨ̌ mǎ abádhí mànà mʉ̌fʉ̀ Kàgàwà bhà pbànábí-azù.› 31 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyà’ù wà dhu nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ ràrɨ̌ yà Kàgàwà bhà pbànábí nakyɛ̀ alɛ tɔ́ pbàdzʉkʉrʉ. 32 Nɨ́rɔ̀, nyɔ̀nzɨ ɨ abhúkʉ náapɛ̀ kasʉ, nyǒwù ʉ̀tsànà!

33 Nyɨ̌ nɨ́ osu! Atdídɔ̌ arɔ́rʉ̀ ámvɔ̀! Nyɨ̌ nyʉgʉ̀ya ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi anya ɨ̀tdɨ̀ ka kɨ́ dʉ̀kʉ́ kawà nyɨ̌ yà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu ɔ̌ rɔ̀? 34 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mɨ́ Kàgàwà bhà pbànábí mà, dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà núvǐ ròwù bvʉ̀kʉ̀. Nyɨ̌ nyɔkyɛya atdídhená alɛ abádhí nzínzì ɔ̌, nyǎdʉ̀ ngʉ̌kpà nʉ́tɔ mʉ̀sàlabhà dɔ̌. Nyɨ̌ nyadʉ̀ya ngʉ̌kpà nɔ́vɨ̀ asé nɨ̌ fʉ̀kʉ́ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, nyǎdʉ̀ àvu rɔ̀yá kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀na nǎ. 35 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ka kɨtdɨ̀ya yà ɨ̀mbǎ afátá na ndɨ̀ nʉfʉ azu-ànyǎ kɔ́rɔ́ dʉ̀kʉ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Àbělì, obhónángatálɛ-azù rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ Zàkàrɨyà, Bèrèkiyà t’ídhùnà-azù ɔ̀. Ndɨ Zàkàrɨyà nyɨ̌ nyahò màzàbahʉ̀ mà yà ‹atdídɔ̌ ɨ́lǎ ngari› tɨ́ kátɨna kàluga mànà nzínzì ɔ̌ rɔ̀. 36 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ alɛ-azù-ànyǎ kǎkà indo arɨ́’ɨ̀ alɛ dɔ̌!»

Yěsù rɨ̌ dhu òzu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ dhu

(Luk 13.34-35)

37 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù apɛ̀ ɔtɛ ndàtɨ: «Yèrùsàlɛmǎ, Yèrùsàlɛmǎ, Kàgàwà bhà pbànábí nɔ́kyɛ nyɨ nyarɨ́, nyǎdʉ̀ Kàgàwà òvì tɨnʉ ɔ̀ alɛ núbvu odu nɨ̌ rɔ̀, ma mómvù mandu ʉ̀nʉ́ aróko alɛ-tsʉ̀ ìfe-gʉ̀na, àdhàdhɨ̀ à’ʉ̌-yà-ba náarɨ́ pbɨ̀ndà inzo nándǔ pékéléna-tsì dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyádʉ̀ nzá ndɨ dhu nózè! 38 Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ Kàgàwà rɨ̌ pɛ́ yà ʉ̀nʉ́ arɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà ɨdza nʉ́bha ròngò rʉ̀ngʉ̀ tɨ́. 39 Ma mɨ́ dhu ʉ̀nɔ fʉ̌kʉ̀: Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kombí nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ malǎ tdɨ́tdɔ̌, ràrà àhʉ nyɨ̌ nyowuya àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: ‹Kàgàwà àkǎ ndàso Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌ rɨ́rà alɛ› dhu ɔ̀!»

24

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza ka kugoloya dhu nɔ́vɔ dhu

(Mrk 13.1-2; Luk 21.5-6)

1 Yěsù àhʉ Kàgàwà bhà ɨdza rɔ̀ ndàmbɛ àrà dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kàbhà ábhàlɨ̌ náandrì kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ Kàgàwà bhà ɨdza ka kɔ́sɨ̀ tɨ́ dhu nɨ́tɛ̀ kà tɔ̀. 2 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyàla tɨ́ wà kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu? Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ngǎtsi nɨ́nganɨ́ atdí odu mà nɔ́ɔdɨ́ya nzɨ̌ ngǎtsi odu dɔ̌ yà ɨrɔ́ ka kɔ̀rʉ̀ odu nzínzì ɔ̌, ɨnzá ka kùgolo ndɨ̀ rɔ́rɔ̀.»

Yěsù rɔ̌tɛ tdʉ̌ ndɨ̀ ndingo ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀ ìndrǔ abáya àpbɛ̀ dɔ̌ dhu

(Mrk 13.3-13; Luk 21.7-19)

3 Yěsù àdɨ Mìzèyìtunì tɨ́ kátɨna itsu náarɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná pbìrì dɔ̌ rɔ́rɔ̀, kàbhà ábhàlɨ̌ náawù ɔ̀yá kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ʉ́nɔ pɛ́ wɔ̀ dhu nɔ́ɔnzɨya ndɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ fǎkà. Ndɨrɔ̀, ádhu ndɨ nyɨ nyíngo ɔ̀ná, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nɨtɛ̀ya fǎkà?»

4 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyàndà nga mběyi, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyǎbhʉ̀ atdí alɛ mà rʉ̀trǎ nyɨ̌. 5 Ábhɔ̌ alɛ nóowuya ìwu rɔ̌ ɔvɔ̀du rɔ̌, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ɨma nɨ́ Krɨ́stɔ̀.› Ndɨrɔ̀ abádhí nʉ́ʉtráya ábhɔ̌ alɛ nyʉ́. 6 Nyɨ̌ nyɨrɨya ɨla-ɔ̀yɨ̌ mà, ’ɔ̀nzɨ rɨ́ ila-gìrìtǐ mànà. Pbɛ́tʉ̀, àpɛ́ nyǎbhʉ̀ya ɔdɔ rɨ̀sɨ̌ ʉ̀kʉ̀. Obhó tɨ́, dhu àkǎ wà kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀rɨ́ nɨ’ɨya nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu. 7 Atdídhená alɛ-tɨdɔ̀ nóowuya ’ùgyè rɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ-tɨdɔ̀ mànà. Ndɨrɔ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ mà, nóowuya ’ùgyè rɔ̌ ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ mànà. Àgǎyì mà mùtìtì mànà nɨ́ɨ’ɨya dhèdhèrɔ̀ ngari ɔ̀nǎ. 8 Kɔ́rɔ́ ndɨ àpbɛ̀ nɨ́ɨ’ɨya àdhàdhɨ̀ yà ari ɔ̀pɛ̀ ndàkà ndɨ̀ ɔ̀ná tsìbhálɛ náarábàna àpbɛ̀ bhěyi.

9 Kɔ̌kɔ̀ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ìndrǔ nóowuya nyǐpfo rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ka kavù tɨ́ rʉ̀kʉ́, kadʉ̀ nyɔ̌kyɛ̀. Kɔ́rɔ́ alɛ yà ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ nɔ́ɔndrɔ́ya nyɨ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀. 10 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nʉ́ʉbhàya fɨ̀yɔ́ a’uta. Abádhí nɔ́ɔndrɔ́ya ɨ̀ nzínzìya ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nzínzìya ɔ̌, abádhí nóowuya ɨ̀ nípfo rɔ̌, ’ùbho ɨ̀ òmvǔ-fɔ́. 11 Tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ábhɔ̌ pbànábí nʉ́ʉnyàya ɨ̀, ’àdʉ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nʉ́tra. 12 Nzɛ́rɛnga nɔ́ɔtrɔya yà adzɨ dɔ̌, ràdʉ̀ ábhɔ̌ alɛ tɔ́ àzè nábhʉ ràzo. 13 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ dhu-dzi òndù rɨ́ kɔ́rɔ́, ràrà àhʉ kɔ́rɔ́ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀ alɛ nɨ́ ndɨ ɔ̀gʉ̀ ɔgʉ́ya.

14 Ka kʉnɔya pɛ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ angyi kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀ tɨ́ ɨ̀rɨ̀nà. Ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ náadʉ̀ya ndɔ̀dɨ̀.»

Yěsù rɔ̌tɛ ɔdɔ̀na rɔ̌’ɔ ìndrǔ-tsè ɔ̀tdɨ̀ rɨ́ dhu dɔ̌ dhu

(Mrk 13.14-23; Luk 21.20-24)

15 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̌ nyalaya yà Kàgàwà bhà nabì Dànyɛlɛ̀ nʉ́ʉnɔ ‹ɔdɔ̀na rɔ̌’ɔ atdídɔ̌ ɔ̀ndrɔ̀ ka kɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌ alɛ› tɨ́ ka kátɨna alɛ, Kàgàwà bhà ɨdzá ɨ̀lɨ̌lǎ ngari ɔ̀ ìdè rɔ́. Yàrɨ́ dhu ɔ̀zʉ̀ rɨ́ alɛ nákǎ ndàlʉ̌ ka mběyi dɔ̀na ɔ̀! 16 Nɨ́ ndɨ nɨ́nganɨ́, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ɨ̀ nòtù alɛ náakáya òtsè pbìrì-akpá dɔ̀. 17 Pbɨ̀ ɨdza dɔ̀ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ okota tɔ̀ ngari ɔ̀ ndɨ̀ nòtù alɛ, náakáya nzɨ̌ ndìfò, ndɨ̀rà pbɨ̀ ɨdzá dhu nʉ́mbà ndɔ̀kʉ̀ nà. 18 Ndɨrɔ̀, ɨnga-bvʉ̀ ndɨ̀ nòtù alɛ náakáya nzɨ̌ ndòngò ɨbha, ndàrà rɔ̀ná ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nídyì. 19 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ɔ̀ya nà rɨ́’ɨ̀ vèbhálɛ mà, ɨba nóndo rɨ́ nzónzo rɨ̌’ɨ̀ fɔyá vèbhálɛ mànà nɨ́ɨ’ɨya ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ ɔ̌! 20 Nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ Kàgàwà rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyángɨlɨ dhu nɨ́ɨ’ɨya tɨ́ yà igye àmɔ̌ ɔ̀ná ádrʉ̀ngbǎ gìrì nà kàsʉmɨ̀ mà, ndɨrɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ mànà ɔ̌. 21 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ìndrǔ náabáya àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́, ròsè kɔ́rɔ́ yà ɨ̀ abà yà Kàgàwà náanzɨ̀na yà adzɨ rɔ̀ rɨ̀rà àhʉ indo àpbɛ̀ dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀ ndɨ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ nɨ́ɨ’ɨya mbǎ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́. 22 Ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà núungòna gukyè wɔ̀rɨ́ ɨdhɔ-ɔ̌nga, nɨ́ atdí alɛ mà náagʉ̀na nzɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ kǔngò ndɨ ɨdhɔ-ɔ̌nga ròngò ídǒ yà fɨ̌ndà oko tɨ́ ndɨ̀ ndavò alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀.

23 Atdí alɛ mà náatɨya gukyè nyɨ̌ nɨ̌: ‹Nyàndà! Kànɨ̌ Krɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨrɔ́!› ndɨrɔ̀ ndàtɨ: ‹Ndǎnɨ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɔrɔ́!›, nɨ́ àpɛ́ nyǎ’uya ka. 24 Tɨ̀tɔ̀ tɔ́ Krɨ́stɔ̀ mà, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí mànà nʉ́ʉnyàya ɨ̀, ’àmbɛ ádrɔ̀drɔ̌ wɨwɨ̀ mà, ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉtrá tɨ́ fɨ̌ndà Kàgàwà avò alɛ mà, àkǎkǎ fɨ̌yɔ̀ nɨ̌. 25 Kɔ̀nɨ̌, ma mɔ̀vɔ̀ wà ndɨ dhu angyangyɨ fʉ̌kʉ̀!

26 Ìndrǔ owuya gukyè àtɨ̀nà rɔ̌ nyɨ̌ nɨ̌: ‹Nyàndà, ndǎnɨ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀,› nɨ́ àpɛ́ nyǒwuya òwu rɔ̌ ányɨ̀. Ndɨrɔ̀, ìndrǔ owuya gukyè àtɨ̀nà rɔ̌: ‹Kànɨ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ kàluga ɔ̌,› nɨ́ àpɛ́ nyǎ’uya ɨ alɛ rʉ̌nɔna dhu. 27 Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà rɨ̌rà dhu nɨ́ɨlɨya ndɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɔvɔ náarámbɨlɨ ɔ̀rʉ̀-akpà rɔ̌, ndɨ̀tɔ̀ ndɨ̀ adyifɔ̀ náarɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀, ndʉ̀dà adyifɔ̀ náarótsù ɨnǎ rɔ̀ dhu bhěyi. 28 Abvo rɨ̌’ɨ̀ rɔ́nga nɨ́ ndɨ pbàsɛ̀gɛ̀ núunduya ɨ̀ ɔ̀yá.»

Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo dhu

(Mrk 13.24-27; Luk 21.25-28)

29 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Wɔ̀rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ dzidɔ̌ tɨ́ adyifɔ̀ nʉ́ʉtɨ̀ya, àbǐ ràdʉ̀ ɨnga t’áwʉ̀ta nʉ́bhà. Alalɨ náawáya ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu-tsí níivìya. 30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kalaya Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌. Nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀ náambɛ̀ya ’ʉ̀hʉ dɔ̌ atdídɔ̌. Abádhí náalaya Ìndrǔ t’ídhùnà, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà ádrʉ̀ngbǎ àpbù dɔ̌, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ rɔ́. 31 Ádrʉ̀ngbǎ wàndà nɔ́ɔngɔ́ya, Ìndrǔ t’ídhùnà, ràdʉ̀ pbɨ̀ndà màlàyíká núvi ɨ̀fɔ yà adzɨ-pbɨdɔ̀ ɔ̀nǎ, ndɨ́nɨ̌ fɨ̌ndà ndɨ̀ ndavò alɛ-tsʉ̀ nundu tɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà adzɨ náapɛ̀ ndɨ̀ ɨ rɔ̀, ràrà àhʉ kà-tsʉ̀ náarà ndɔ̀dɨ̀ ɨ.»

Mùtinì tɨ́ kátɨna itsu tɔ́ mbólí rǎvǐna dhu

(Mrk 13.28-31; Luk 21.29-33)

32 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ mùtinì-kpa dɔ̌ rɔ́tɛ mbólí rʉ̌nɔna dhu: yà kà-bɨ̌ nɨ́pbànà ndɨ̀ tsànda ɔ̌ rɔ̀, kɔ̌pbɨ́ náapɛ́ ɨ̀’ǎ, bɨ̌na ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàtà, nɨ́ nyʉ̀nɨ dhu lábhú tɔ́ kàsʉmɨ̀ rɨ̀rà wà. 33 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyalaya gukyè kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyʉnɨya dhu Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ràkǎ wà, ndɨrɔ̀ kà ràrɨ̌’ɨ̀ tsǎtsʉ̀nǎ. 34 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, kǎkà kòmbí rɨ́’ɨ̀ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ ʉ̀vɛ kɔ́rɔ́ ɨnzá kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ rɔ́rɔ̀. 35 Ɔ̀rʉ̀-akpà mà, yà adzɨ mànà nʉ́ʉdàya ʉ̀dà, pbɛ́tʉ̀ pbàkà ɔtɛ nʉ́ʉdàya nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́.»

Atdí alɛ mà nʉ́nɨ nzá Yěsù ingoya ɔ̀ná ɨdhɔ dhu

(Mrk 13.32-37; Luk 17.26-30,34-36)

36 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Atdí alɛ mà nʉ́nɨ nzá ɨ dhu nɔ́ɔnzɨya ɨ̀ ɔ̀yá ɨdhɔ mà ndɨ kàsʉmɨ̀ mànà, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ màlàyíká màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ rɨ’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ka nʉ́nɨ nɨ́ Àba Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀.

37 Obhó tɨ́, yà Nʉwà bhà atɔ ɔ̌ ɨ̀ nanzɨ̀ dhu nɔ́ɔnzɨya ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ yà Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo nɨ́nganɨ́. 38 Obhó tɨ́, angyinǎ rɔ̀, tdʉ̌ ɨdha núutú ràmbìlǐ kɔ́rɔ́ yà adzɨ rɔ̀, ìndrǔ ongónà ’ɔ̀nyʉ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀mvʉ̀. Abádhí ongónà ’ʉ̀mba, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ nzónzo nábhʉ rʉ̀mbǎ ɨ̀, ràrà àhʉ Nʉwà rǒtsù sàfinà ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. 39 Ìndrǔ nɨ́ɨlɨ nzá afíya atdí dhu dɔ̌ màtɨ́, ràrà àhʉ ɨdha rǔtǔ ràmbìlǐ yà adzɨ, ràdʉ̀ ìndrǔ-tsè nɔ́tdɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu nɔ́ɔnzɨya ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo nɨ́nganɨ́. 40 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ɔ́yɔ̌ rɔ̀ ɨ̀ nòtù ɨnga-bvʉ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ka kowuya atdí alɛ nódyì rɔ̌, kadʉ̀ ngǎtsi alɛ nʉ́bhà. 41 Ndɨrɔ̀, ɔ́yɔ̌ rɔ̀ ɨ̀ nòtù dhu ò’ù ɨ̀’ɨ́ odu dɔ̌ rɔ́ vèbhálɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ka kowuya atdí tsìbhálɛ nódyì rɔ̌, kadʉ̀ ngǎtsi nʉ́bhà. 42 Nɨ́rɔ̀, nyàndà nga mběyi, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ fʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨraya ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ́dhunɨ̌. 43 Ndɨrɔ̀, nyàlʉ̌ yà ma mʉ́nɔna dhu mběyi dʉ̀kʉ ɔ̀: ɨdza-àbadhi náapɛ́ àdʉ̀ ogbotálɛ rɨ̌rà pbɨ̀ndà kúbhingá ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nʉ́nɨ angyangyɨ, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àdɨ ípìrɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ɨdza-tsʉ̀ nábhʉ ogbo rʉ̀kɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀ná dhu ʉ̀mbà. 44 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ípìrɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́ɨraya yà ɨnzá nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ kà rǎdʉ̀ ɨ̀rà ɔ̀ná dhu tɨ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌.»

Ídzì kasʉtálɛ mà nzɛ́rɛ kasʉtálɛ mànà tɔ́ mbólí

(Luk 12.41-46)

45 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ádhɨ pbà kasʉtálɛ yà ndɨ̀ nɨ́fʉ, ndɨrɔ̀ nyɨ̀kpɔ́na ótdyù, yà pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨlɨ kasʉtálɛ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, ròngò ɔ̀nyʉ̀ núbho kasʉtálɛ tɔ̀ àkǎkǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌? 46 Hirò nɔnzɨya nɨ́ wɔ̀ ndɨ kasʉtálɛ, yà ndàdǔ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀ pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rǒtùna fɨ̌ndà ka kavì kasʉ nɔ́nzɨ arɨ́ rɔ́ alɛ. 47 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨlɨya ka ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, ròngò kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà dhu-tsí nɔ́dɔ̀! 48 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ kasʉtálɛ nɨ́ɨ’ɨya gukyè nzɛ́rɛ alɛ tɨ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà afína ɔ̀: ‹Pbàkà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀ nadùya tsàkàtsàkà,› 49 ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀vɨ̀ ɨ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà atdíkpá ɔdhɨ́na, ’àdʉ̀ òwu dhu ɔ̀nyʉ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ atdíkpá òri aróri alɛ mànà, 50 nɨ́ kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌ ndàdǔ ɨnzá kɨ̀rɛ̀nà ɨdhɔ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨnzá kʉ̀nɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́nganɨ́, 51 kǒdíya ka kasʉ ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ ànyǎna nɔ́tdɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ka karɨ́ dhu bhěyi. Ányɨ̀ nɨ’ɨya ɔdzɨ mà, alɛ-kù t’átrita mànà.»

25

Ɨdrɛ̀ ɨnzá àpɛ̀ kpabhálɛ nʉ́nɨ̌ vèbhínzo tɔ́ mbólí

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́ɨlɨya ndɨ̀ yà dhu bhěyi: Ɨdrɛ̀ ɨnzá àpɛ̀ kpabhálɛ nʉ́nɨ̌ vèbhínzo núugu fɨ̌yɔ́ tarà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ amba-akpà-tsí nákɔ. 2 Nɨ́ imbò abádhí nzínzì ɔ̌ nɨ’ɨ̀ pbàdhɔ́má, ndɨrɔ̀ imbò nadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́ya ótdyù. 3 Pbàdhɔ́má tɔ́ imbò tsí núugu fɨ̌yɔ́ tarà, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ olù dzʉ̀nàya nɔnzɨna tarà ɔ̀ ɨdha nídyì. 4 Pbɛ́tʉ̀, yà nyɨ̀kpɔ́ya ótdyù tsí, náadʉ̀ fɨ̌yɔ́ tarà núgù, ’àdʉ̀ olù dzʉ̀nàya nɔnzɨna tarà ɔ̀ ɨdha nídyì ngǎtsi wɨ̀tʉ̀ ɔ̌. 5 Nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ amba-akpà-tsí rɨ̌rà tsàkàtsàkà rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨdrɛ̀ vèbhínzo-nyɨ̀kpɔ́ náapɛ̀ ’ɔ̀rɨ̀, ɨdhɔ ràdʉ̀ ’òdyì.

6 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ìkǔ náarà àta iku-alìkpa ɔ̌: ‹Kànɨ̌ amba-akpà-tsí nɨ́rà wà! Nɨ́ nyùvò nyǒwù kàkɔ!› 7 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɨdrɛ̀ vèbhínzo nɨ́ɨvà ɨ̀ ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ fɨ̀yɔ́ tarà. 8 Nɨ́ pbàdhɔ́má tɔ́ vèbhínzo náatɨ yà nyɨ̀kpɔ́ya ótdyù tsí nɨ̌: ‹Kànɨ̌ fàká tarà rǎvɛ, nɨ́ nyìbho fʉ̀kʉ́ tarà ɔ̀ ɨdha akɛ fǎkà.› 9 Nɨ́ yà nyɨ̀kpɔ́ya ótdyù tsí náadʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ’àtɨ: ‹Ɨ̀nzɨ̌ fɔká rɨ́’ɨ̀ ɨdha rǎkǎ àlɛ̌ tɔ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà! Nɨ́ nyòwu nyòdzi fʉ̀kʉ́ kùdzǐ arɨ́ alɛ-fɔ́.› 10 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ pbàdhɔ́má tɔ́ vèbhínzo náadʉ̀ òwu tarà ɔ̀ ɨdha nódzì. Pbɛ́tʉ̀, ányɨ̀ abádhí òwù rɔ́ nɨ́ ndɨ, amba-akpà-tsí adʉ̀ ndɨ̀tɔ̀. Nɨ́ yà imbò vèbhínzo, nyɨ̀kpɔ́ya ótdyù, yà angyangyɨ rúbhi kɔ̀dɔ̀ rɔ̌, náadʉ̀ òtsù atdíkpá àbadhi mànà amba ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀, kadʉ̀ tsǎtsʉ̀ nápbi atdídɔ̌. 11 Nɨ́ olù nyʉ́ nɨ́ ndɨ, ngʉ̌kpà imbò vèbhínzo níiwú ùvò. Abádhí níitsi ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ápfo tsǎtsʉ̀ fǎkà!› 12 Pbɛ́tʉ̀, amba-akpà-tsí náadʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: ‹Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Ɨnzá ma mʉ̀nɨ nyɨ̌!›»

13 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyòko nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ ndɨ ɨdhɔ mà, ndɨ kàsʉmɨ̀ mànà nɨ́dhunɨ̌.»

Atdí alɛ bhà ɨ̀bhʉ kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

(Luk 19.11-27)

14 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́lɨ ndɨ̀ yà dhu bhěyi: Atdí alɛ náazè ndàrà abhi ɔ̀. Nɨ́ kǎnzi pbɨ̀ndà kasʉtálɛ, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà malɨ̀ nʉ́ndɔ̀ fɔyá. 15 Atdí alɛ-fɔ́ kǎbhʉ̀ imbò tàlatà*, ngǎtsi-fɔ́ kǎbhʉ̀ ɔ́yɔ̌ tàlatà, ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě alɛ-fɔ́ kǎbhʉ̀ atdí tàlatà. Ngǎtsi alɛ tɔ̀ kǎránà kàbhʉ rɔ̌ ndɨ alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-bvʉ rɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà abhi ɔ̀. 16 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, yà imbò tàlatà nabà alɛ náarà mùtùruzì ɔ̀nzɨ̀ ndɨ fʉ̀rangà dɔ̌, ndàdʉ̀ ngǎtsi imbò tàlatà nóngyè. 17 Yà ɔ́yɔ̌ tàlatà nàbà alɛ náanzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ndàdʉ̀ ngǎtsi ɔ́yɔ̌ tàlatà nóngyè. 18 Pbɛ́tʉ̀, yà atdí tàlatà nabà alɛ náarà ibhu nógyè, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà malɨ̀ nɔ́tdʉ̀ ɔ̀nà.

19 Nɨ́ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ dzidɔ̌, wɔ̀ kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náarà ndàdu abhi ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ núnzì ndɨ́nɨ̌ ngǎtsi alɛ nʉ́ʉnɔ tɨ́ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ ndɨ̀ ndɔ́nzɨ̀ kasʉ fɔná ka kabhʉ̀ tàlatà nɨ̌ dhu. 20 Nɨ́ yà imbò tàlatà ka kabhʉ̀ fɔná alɛ nɨ́ɨra, ndɨ̀tɛ̀ yà ndɨ̀ ndóngyè ngǎtsi imbò tàlatà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyibho imbò tàlatà fudú, nɨ́ kànɨ̌ ma móngyè ngǎtsi imbò tàlatà.› 21 Kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ídzì dhu nɨ́ wɔ̀! Nyɨ nɨ́ ídzì kasʉtálɛ, ndɨrɔ̀ mběyi arɨ́ fɔná ka kɨ̀lɨ dhu ɔ̀dɔ alɛ. Nyɨ nyɔ́dɔ̀ yà fʉnʉ́ ma mabhʉ̀ ákɛ̌kpá dhu nyʉ́ mběyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ nyɨlɨ̌ nyongò pbàkà ádrʉ̀ngbǎ malɨ̀ nyʉ́ nɔ́dɔ̀. Ɨ́rà àlɛ̌ rɔnzɨ dhɛ̀dhɛ atdíkpá nyɨ mànà!› 22 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, yà ɔ́yɔ̌ tàlatà nabà alɛ nɨ́ɨra, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyibho ɔ́yɔ̌ tàlatà fudú. Nɨ́ kànɨ̌ ma móngyè ngǎtsi ɔ́yɔ̌ ngʉ̌kpà tàlatà.› 23 Kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ídzì dhu nɨ́ wɔ̀! Nyɨ nɨ́ ídzì kasʉtálɛ, ndɨrɔ̀ mběyi arɨ́ fɔná ka kɨ̀lɨ dhu ɔ̀dɔ alɛ. Nyɨ nyɔ́dɔ̀ yà fʉnʉ́ ma mabhʉ̀ ákɛ̌kpá dhu nyʉ́ mběyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ nyɨlɨ̌ nyongò pbàkà ádrʉ̀ngbǎ malɨ̀ nyʉ́ nɔ́dɔ̀. Nɨ́ ɨ́rà àlɛ̌ rɔnzɨ dhɛ̀dhɛ atdíkpá nyɨ mànà.› 24 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, yà atdí tàlatà nabà alɛ nɨ́ɨra átɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mʉnɨ dhu nyɨ ràrɨ̌ atdídɔ̌ arɔ́rʉ̀ alɛ. Nyɨ nyarɨ́ dhu ògu ɨnzá nyɨ nyazò dhu ɔ̀ná ɨnga ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ nyarɨ́ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ núndǔ ɨnzá nyɨ nyarɛ̀ itse ɔ̀ná ɨnga ɔ̌. 25 Ma mɨ’ɨ̀ ɔdɔ nà atdídɔ̌, nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma marà pbʉ̀kʉ̀ tàlatà nɔ́tdʉ̀ adzɨ ɔ̀. Nɨ́, ákɔ̌ pbʉ̀kʉ̀ malɨ̀ fudú rɔ̀.› 26 Kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: ‹Nyɨ nɨ́ nzɛ́rɛ, ndɨrɔ̀ ngbɔ̌na áyǐ kasʉtálɛ! Nyɨ nyʉnɨ wà dhu ma rarɨ́ dhu ògu ɨnzá ma mazò dhu ɔ̀ná ɨnga ɔ̌, ndɨrɔ̀ ma rarɨ́ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ ùndǔ ɨnzá ma marɛ̀ itse ɔ̀ná ɨnga ɔ̌. 27 Nɨ́ dhu akána tɨ́ obhó nyarà pbàkà fʉ̀rangà nɨ́lɨ yà fʉ̀rangà ɔ̀dɔ arɨ́ alɛ-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ma mɨ́ madǔ nɨ́nganɨ́, ma madʉ̀ya t’ítsi àkɔnà ɨwà dɔ̀ná nɨ̀dɔ̀ rɔ́rɔ̀.› 28 Wɔ̀ kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: ‹Nyàkɔ wɔ̀ atdí tàlatà kà-fɔ́ rɔ̀, nyǎdʉ̀ àbhʉnà yà ɨdrɛ̀ tàlatà nà rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀. 29 Obhó tɨ́, dhu nà arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀ ka kabhʉ̀ya dhu, àbadhi ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu nà abhɔ nyʉ́ ròsè. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ dhu nà alɛ-fɔ́ rɔ̀, ka kakɔ̀ya yà akɛkpá kǎrɨ́’ɨ̀ nà dhú-ngba mà. 30 Nɨ́ nyìdyi wɔ̀ àkyǎkyɛ̀ kasʉtálɛ, nyǒbvù iri ɨ́nɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ nɨ’ɨya ɔdzɨ mà alɛ-kù t’átrita mànà.›»

Ìndrǔ t’ídhùnà ɨtdɨ̀ya ìndrǔ-ànyǎ tɨ́ dhu

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ìndrǔ t’ídhùnà mà rǐwu pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà màlàyíká mànà nɨ́nganɨ́, kǎdɨ̀ya ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà tombi dɔ̌. 32 Nɨ́ kɔ́rɔ́ yà adzɨ dɔ̌ alɛ-tɨdɔ̀ núunduya ɨ̀ kɔ̀nzɨ̌, kà ràdʉ̀ ɔ̀yánga nʉ́ndɔ̀ àdhàdhɨ̀ tàmà nʉ́nda arɨ́ alɛ náarɨ́ tàmà mà nzínzì ɔ̌nga nútǔ ɨ̀ndrɨ̀ mànà dhu bhěyi. 33 Kʉ̌lɨya tàmà pbɨ̀ndà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀ndrɨ̀ nʉ́lɨ pbɨ̀ndà ígù dɔ̀nǎ rɔ̀. 34 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎ kamà náadʉ̀ya àtɨ̀nà pbɨ̀ndà-fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ̌: ‹Nyìwǔ, nyɨ̌ yà Àbadu náaso nyɨ̌ rɔ̀, nyǒkò yà angyangyɨ kǎbhɔ̀lɔ̀ fʉ̌kʉ̀ yà adzɨ ndɨ̀ ndanzɨ̀ nɨ́nganɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-kàmǎ tɨ́. 35 Obhó tɨ́, ma mɨ’ɨ̀ àwù nà, nɨ́ nyɨ̌ nyibho ɔ̀nyʉ̀ mɔnyʉ̀. Ma mɨ’ɨ̀ ɨdha-atdyú nà, nɨ́ nyɨ̌ nyibho ɨdha mɔmvʉ̀. Ma mɨ’ɨ̀ olo tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyakɔ̀ ma mběyi. 36 Ma mɨ’ɨ̀ tɨ́rɔ̌rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyʉfɔ́ ma. Ma mɨ’ɨ̀ andɨ nà, nɨ́ nyɨ̌ nyiwú mandà. Ndɨrɔ̀ ma mɨ’ɨ̀ imbi ɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyiwú mandà.› 37 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ obhónángatálɛ nɔ́ɔngʉ́ya dhu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́ngbàngá nga ndɨ mǎ mala nyɨ àwù nà nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, mǎdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ nábhʉ nyɔnyʉ̀ nɨ̌? Ɨ́ngbàngá nga ndɨ mǎ mala nyɨ ɨdha-atdyú nà nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, mǎdʉ̀ ɨdha nábhʉ nyɔmvʉ̀ nɨ̌? 38 Ɨ́ngbàngá nga ndɨ nyɨ nyɨ’ɨ̀ olo tɨ́, mǎdʉ̀ nyakɔ mběyi nɨ́? Ndɨrɔ̀, ɨ́ngbàngá nga ndɨ mǎ mala nyɨ tɨ́rɔ̌rɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, mǎdʉ̀ mbɛrʉ̀ nʉ́fɔ rʉ̀nʉ́ nɨ̌? 39 Ɨ́ngbàngá nga ndɨ, mǎ mala nyɨ andɨ nà nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, mǎdʉ̀ òwu nyandà nɨ́? Ndɨrɔ̀, ɨ́ngbàngá nga ndɨ mǎ mala nyɨ imbi ɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, mǎdʉ̀ òwu nyandà nɨ̌?› 40 Nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà, adʉ̀ya dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: ‹Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyanzɨ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu yà ɨ̀nzɨ̌ ka karɔ́zʉ̀na dhu tɨ́ adɔ́du nzínzì ɔ̌ atdí alɛ rɔ̌ màtɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyanzɨ̀ wà ka rùdú.›

41 Tdɨ́tdɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎ kamà náadʉ̀ya àtɨ̀nà fɨ̀ndá ígù dɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ̌: ‹Nyìndrǐ nyɨ̌ ɨtsɛ tɨdú rɔ̀, yà Àba Kàgàwà afù nyɨ̌ rɔ̀. Nyòwu yà kǎbhɔ̀lɔ̀ Pfɔ̀mvɔ mà, pbɨ̀ndà màlàyíká mànà tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀! 42 Obhó tɨ́, ma mɨ’ɨ̀ àwù nà, nɨ́ nyɨ̌ nyibho nzá dhu mɔnyʉ̀. Ma mɨ’ɨ̀ ɨdha-atdyú nà, nɨ́ nyɨ̌ nyibho nzá ɨdha mɔmvʉ̀. 43 Ma mɨra olo tɨ́ bvʉ̀kʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyakɔ̀ nzá ma. Ma mɨ’ɨ̀ tɨ́rɔ̌rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyʉfɔ́ nzá ma. Ma mɨ’ɨ̀ andɨ nà, ndɨrɔ̀ ma mɨ’ɨ̀ imbi ɔ̀ ka kósò ma rɔ́, nɨ́ nyɨ̌ nyiwú nzá mandà.› 44 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ígù dɔ̀nǎ rɔ̀ ɨ̀’ɨ̀nà alɛ náadʉ̀ya dhu ɔ̀ngʉ̀ átɔ̀ kà-tsʉ̌, ’àtɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́ngbàngá nga ndɨ mǎ mala nyɨ àwù rɨ̌ nyoho rɔ́, ɨdha-atdyú rɨ̌ nyoho rɔ́, olo tɨ́ nyɨ nyɨ̀rà fàrábvʉ̀ rɔ́, tɨ́rɔ̌rɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, andɨ nà nyɨ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́, ndɨrɔ̀ imbi ɔ̀ ka kósò nyɨ rɔ́, ɨ̀nzɨ̌ mǎdʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ ɨndʉ̀ nɨ̌?› 45 Nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà náadʉ̀ya dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: ‹Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyanzɨ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ ka karɔ́zʉ̀na dhu tɨ́ adɔ́du nzínzì ɔ̌ atdí alɛ-rɔ̌ màtɨ́ dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyanzɨ̀ nzá rùdú.› 46 Nɨ́ abádhí nóowuya dhòdhódhónga tɔ́ àpbɛ̀ ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ obhónángatálɛ náadʉ̀ya òwu dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀.»

26

Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ’ɨ̀rɨ Yěsù ɨ̀ oho tɨ́ dhu

(Mrk 14.1-2; Luk 22.1-2; Yùw 11.45-53)

1 Yěsù níitdègu yà ndɨ̀ ndúbhi ùdhenà rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ dhu t’údheta nɨ́tɔ kɔ́rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: 2 «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu Pásɨ̀ka tɔ́ Mʉ̀hɛndʉ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ ɨdhɔ dzidɔ̌. Nɨ́ ka kɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nípfǒ, kabhʉ òmvǔ-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ka kʉtɔ́ tɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌.»

3 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà, núundu ɨ̀ Kàyafà bhà ádrʉ̀ngbǎ ɨdzá-yà-ba ɔ̌. Kàyafà nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ dɔ̌ kamà. 4 Nɨ́, abádhí nɨ́ɨrɨ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ Yěsù ɨnzá kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́nɨ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ àbhʉnà kohò. 5 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Dhu àkǎ nzá àlɛ̌ ràlʉ̌ ka mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ rɔ̀, akyɛ ìndrǔ nɨ́ɨvàna dhu nɨ̌.»

Yěsù-dɔ̀tsirɔ̀ nútrǐ atdí tsìbhálɛ rɨ̌ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nɨ̌ dhu

(Mrk 14.3-9; Yùw 12.1-8)

6 Yěsù nɨ́ɨ’ɨ̀ Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbangá-ngba ɔ̌, Sìmonì tɨ́ kátɨna atdí alɛ bhà ɨdzá. Ndɨ Sìmonì nɨ́ yà kɨ́kɨ́ nà ɨ’ɨ̀ alɛ. 7 Nɨ́ atdí tsìbhálɛ náandrì kà-tɨ’ɔ̀. Ndɨ tsìbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ àlbatrɔ̀ tɨ́ kátɨna odu nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ tsúpà nà fɔná. Ndɨ tsúpà ɔ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ ndrùù rɔ́ngʉ, ndɨrɔ̀ ɔrʉ́ odzìna nà akyɛ. Nɨ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ Yěsù rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎdhɔ̀ ndɨ akyɛ Yěsù-dɔ̀tsírɔ́. 8 Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náapɛ̀ ’ònù nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Ádhu kà rɨ̌ wɔ̀rɨ́ akyɛ nɨ́nzǎ wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́? 9 Ka kàmbɛ̀nà tɨ́ obhó ndɨ akyɛ nábhʉ̌ kodzì ɔrʉ́ odzi ɔ̌, kadʉ̀ ndɨ fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀?» 10 Nɨ́ Yěsù níitdègu wɔ̀ abádhí rʉ̌nɔna dhu nɔ́sʉ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyʉ̀va wɔ̀ tsìbhálɛ-tsì nɨ̌? Yà rùdú kɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ́ ídzì dhu nyʉ́ ròsè. 11 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyóngo òko nǎkʉ̀tálɛ mànà bìlǐnganà, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ ongo òko nyɨ̌ mànà bìlǐnganà. 12 Wɔ̀ akyɛ kɔ̀dhɔ̀ dùdu-tsírɔ́ dhu nɨ̌, kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ wà ngbɔ̌du angyangyɨ ɔtdʉ́ tɔ̀. 13 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌, yà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ka kɨ́ yà adzɨ ɔ̌ ɨnanǎ, ka kóngo yà tsìbhálɛ nɔ́nzɨ̀ dhu àwɛ ìndrǔ tɔ̀, kowù kɨ̀rɛ̀ rɔ̌ rɔ̀ná.»

Yudhà rɨ̌ Yěsù ɔ̀nzɨ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ dhu

(Mrk 14.10-11; Luk 22.3-6)

14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨdrɛ dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Yudhà Ìskàrìyɔtà tɨ́ kátɨna, náarà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-tɨ́ ’ɔ̀, 15 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyòzè nyǐbhò idù ndɨ́nɨ̌ ma mipfo tɨ́ Yěsù mabhʉ fʉkʉ́?» Nɨ́ abádhí náadʉ̀ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ɨ̀bhʉ kumì fʉ̀rangà-kpɔ̌ nɔ́zʉ̀, ’àbhʉ kà-fɔ́. 16 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yudhà náadʉ̀ Yěsù nípfǒ ndɨ̀ ndɨ́, ndàbhʉ abádhí-fɔ́ nɨ̌ ídzì otu nɔ́pɛ̀ ndɔ̀nɛ̀.

Yěsù rɨ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ návǐ kɔbhɔ̀lɔ̀ dhu

(Mrk 14.12-21; Luk 22.7-14; 6.21-23; Yùw 13.21-30)

17 Ɨ̀mbǎ ɔ̀nà afi nà mʉ̀gatì ka kɔnyʉ́nà ɔ̀ná mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨdhɔ ɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náawù dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhà nga ndɨ nyɨ nyòzè Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ mɔ̌bhɔ̀lɔ̀ ɨndʉ̀ nɨ̌?» 18 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyòwu kɨgɔ̀ ɔ̀ atdí alɛ bhà, nyǎdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌, Màlimò rǎtɨna ɨwà pbɨ̀ndà ɔvɛ tɔ́ kàsʉmɨ̀-tsʉ̀ rìndù ndɨ̀. Nɨ́ ɨ̀ ràrɨ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ atdíkpá pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà pbʉ̀ ɨdzá rɔ̀.» 19 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náanzɨ̀ yà kàvinà fɨ̌yɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀.

20 Ɨnga níitdègu àtɨ, nɨ́ Yěsù mà náadʉ̀ òko ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ mànà. 21 Nɨ́ dhu nɔ́nyʉ ɨ̀ ɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù náatɨ abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ rɨ̌ mipfǒ, ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́.» 22 Nɨ́ ɨzʉ nʉ́ʉka Yěsù bhà ábhàlɨ̌ atdídɔ̌ nyʉ́, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu atdátdírà ɔ̌ kà-tsʉ̌, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌: «Tɨ́ ɨma ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́?» 23 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Yà atdíkpá mǎ mʉ̀fɔ̌ ɔtsʉ́ka nà kyàwì ɔ̀ alɛ nɨ́ ndɨ rɨ́ mipfǒ, ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́. 24 Ìndrǔ t’ídhùnà rɔ̌vɛ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dɔ̀ná dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, kìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ ɔ̌! Dhu akána nzɨ̌ kɔdhɨ̀ ndɨ alɛ mà!» 25 Nɨ́ Yudhà, yà Yěsù nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, náakɔ̀ ɔtɛ, ndìvǔ dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Tɨ́ ɨma ndɨ Màlimǒ?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nɨ́ ndɨ ka nyɨ nyʉ̀nɔ̀.»

Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nábhʉ̌ rɨ́ kɨrɛ̀ ɔ̀nyʉ̀

(Mrk 14.22-26; Luk 22.14-20; 1Kò 11.23-25)

26 Dhu ɔ̀nyʉ ɨ̀’ɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù idyi mʉ̀gatì, ndàlʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kʉ̌kɔ kà-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyàkɔ yà dhu, nyǎdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà. Ngbɔ̌du nɨ́ yà.» 27 Tdɨ́tdɔ̌ kǐdyi dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kɔ́pà ndàlʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kàbhʉ abádhí tɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌’ɨ kɔ́rɔ́, nyɔ̀mvʉ̀ ka. 28 Yàrɨ́ nɨ́ azùdu, yà ìndrǔ nùngbò Kàgàwà mànà azu, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nʉ̀fʉ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà nʉ́ʉbà tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga abádhí tɔ̀. 29 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, ma mɨ́ nzɨ̌ yàrɨ́ dɨ̀vayì nɔ́mvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌, ràrà àhʉ dɨ̀vayì ɔwʉ́tá nɔ́mvʉ̀ àlɛ̌ kowuya atdíkpá nyɨ̌ mànà Àbadu Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̌ dhu ɔ̀.» 30 Adyi* ɨ̀ ʉ̀yʉ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ òwu mìzèyìtunì tɨ́ kátɨna itsu náarɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná pbìrì dɔ̀.

Yěsù rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dhɔ dhu nɔ́vɔ dhu

(Mrk 14.27-31; Luk 22.31-34; Yùw 13.36-38)

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Indo, yàrɨ́ iku ɔ̌, nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyɨ́ mʉbha atdírɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ:

‹Ma mohoya tàmà t’ʉ́ndatatálɛ,

tàmà ràdʉ̀ ’ɨ̀fàlà kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ*.›

32 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ̀ngbɛ̀ ma dhu-dzidɔ̌, ma madʉ̀ya àrà nyɔ̌dɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀.» 33 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ apɛ̀ ɔtɛ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ngʉ̌kpà alɛ mà rɨ̌ mbǎ nyʉbha, nɨ́ ma mɨ́ nzɨ̌ nyʉbha akɛkpá màtɨ́.» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀: ‹Indo, yàrɨ́ iku ɔ̌, ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyàtɨ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́.›» 35 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ nzɨ̌ àtɨna akɛkpá màtɨ́ ɨnzá ma rʉ́nɨ nyɨ, ɨ̀mbǎ dhu ɨ’ɨna atdíkpá àlɛ̌ kʉ́vɛ nyɨ mànà dhu màtɨ́.» Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́.

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Gɛ̀tɛ̀sɛ̀manɨ̀ rɔ̀ dhu

(Mrk 14.32-42; Luk 22.39-46)

36 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Gɛ̀tɛ̀sɛ̀manɨ̀ tɨ́ kátɨna atdí ngari ɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòko ɨrɔ́ ndǎlʉ̀ ma márà mɨtsɔ̀ ɔ̀na nǎ.» 37 Nɨ́ kǎdʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Zɛ̀bɛ̀dayò bhà ɔ́yɔ̌ inzo mànà núnzì, ’àdʉ̀ òwu mànà ányɨ̀. Nɨ́ kɨ̌’ɨ̀ ɨzʉ nà atdídɔ̌, afína ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɨ̀nza ndɨ̀. 38 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Afídu rɨ̌’ɨ̀ ábhɔ̌ ɨzʉ nyʉ́ nà, akyɛ ma mɔ́vɛ̀ dhu bhěyi. Nɨ́ nyòko ɨrɔ́, ndɨrɔ̀ nyòko ípìrɔ̌rɔ̀, yà ma mádɨ dhu bhěyi.» 39 Kǎdʉ̀ àrà ɨtsɛta akɛ, ndàdʉ̀ ndìbvu obvò, ndàpbǎ nyɨ̀na adzɨkpa nyʉ́ rɔ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀, ndàtɨ: «Àbá, ndɨ dhu rǎdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ nánɨ̌, índrǐ wɔ̀ àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà ɨtsɛ rùdú rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ma mòzè ka dhu bhěyi, kàkǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyòzè ka dhu bhěyi.» 40 Nɨ́ kǎdʉ̀ ndàdu kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí nótù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu Pɛ́tɛrʉ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàdʉ̀ tɨ́ obhó òko ípìrɔ̌ rɔ̀ ma mànà atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ màtɨ́? 41 Nyòko ípìrɔ̌rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ akyɛ nyɨ̌ nyotsúna umvútá ɔ̀ nɨ̌. Alafí nózè ndɔ̀nzɨ̀ ídzì dhu, pbɛ́tʉ̀ alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ ndɨ ɨ̀’ɨ̀ ivíví ɨ dhu t’ɔ́nzɨta tɔ̀.»

42 Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, kǐndrí ndɨ̀ ɨtsɛ tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tɨ́ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ yà dhu bhěyi: «Àbadú, yàrɨ́ àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ́da dùdu nǎ ɨnzá ma mɔ̀mvʉ̀ rɔ́rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ítsè afínʉ òzè dhu rɔnzɨ ndɨ̀!» 43 Nɨ́, ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀ ndɨ̀ ndàdu ndɨ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ abádhí òtù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́, atdídɔ̌ ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́ya ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 44 Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndìndrǐ ndɨ̀ ɨtsɛ tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tɨ́ rɔ̀. Nɨ́ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀, ndʉ̀nɔ̀ yà angyi ndɨ̀ ndárà ʉ̀nɔ̀nà rɔ̌ ɔtɛ kɛ̀lɛ̌. 45 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdù ndɨ̀ ábhàlɨ̌ ɨ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ pbánɨ́ òko nyɨ̌ nyòko ɔ̀dhɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́dhɔ̀ rɔ́! Nyɨ̌ pbánɨ́ nyǎsǒ nyɨ̌? Nyàndà! Kànɨ̌ Ìndrǔ t’ídhùnà nábhʉ̌ ka kɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ-fɔ́ nɨ̌ kàsʉmɨ̀ nákǎ wà. 46 Nɨ́ nyɨ̀và nyɨ̌, kòwu! Kànɨ̌ ma àbhʉ̌ rɨ́ òmvǔ-fɔ́ alɛ nɨ́rà wà!»

Yěsù nálʉ̌ ka kɨ́ kosò dhu

(Mrk 14.43-50; Luk 22.47-53; Yùw 18.3-12)

47 Yěsù rɔ̌tɛ ɔ̀nanǎ, Yudhà, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ ábhɔ̌ ihé-yà mànà owùna ɔ̌. Ɨ alɛ-fɔ́ nɨ’ɨ̀ obhí-akpá mà, mùgǒ mànà. Abádhí nivi nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà. 48 Ndɨ Yudhà yà Yěsù nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ rɨ́ òmvǔ-fɔ́ alɛ, nɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndɔnzɨna Yěsù ka kʉnɨ tɨ́ rɔ̀ná dhu nʉ̀nɔ̀nà ihé-yà tɔ̀. Kǎtɨ abádhí nɨ̌: «Ma mámbǒna alɛ nɨ’ɨna ndɨ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna òho alɛ. Nɨ́ nyàlʉ̌ ka dòtsí.» 49 Nɨ́ Yudhà náandrì ányɨ̀rɔ̌ rɔ́ tɨ́ Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ kàtsɛ̀ ndàtɨ: «Yǎmbʉ̀ Màlimò!» Kǎdʉ̀ kàmbo. 50 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɔdhɨ́, ɔ́nzɨ nyɨ nyɨ̀rà ɔ̀nzɨ̀nà dhu!» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ ìndri, àlʉ̌ Yěsù, àdʉ̀ òsònà. 51 Nɨ́ Yěsù mà nɨ́’ɨ̀ mànà alɛ nzínzì ɔ̌, atdí alɛ nɨ́ɨdhá pbɨ̀ndà ɨla tɔ́ obhi-akpà, ndʉ̀’à pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà kasʉtálɛ-bɨ̀ nɨ̌. 52 Nɨ́ Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádǔ pbʉ̀kʉ̀ obhi fɨ̀ndá ngari ɔ̀. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ yà obhi ùgu arɨ́ ìndrǔ tɔ̀, nʉ́ʉvɛ̀ya obhi nɨ̌ tɨ́. 53 Nyɨ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu ɨ̀nzɨ̌ ma ràmbɛ̀nà mʉ̀dzʉ̀nà nónzi Àbadu Kàgàwà-fɔ́, ràdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà dɔ̀nǎ róse ɨla t’úgyeta tɔ́ pbɨ̀ndà màlàyíká tɔ́ pɨ̀kɔ̀ níbhò idù ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́? 54 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu bhěyi kɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, yà àndǐ ka kandí Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ dhu náakána ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi? Obhó tɨ́, ndɨ Andítá rǎtɨna kà ràkǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi.»

55 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyíwu ma nálʉ fʉkʉ́ obhí-akpá mà, mùgǒ mànà nà, ogbotálɛ nálʉ ríwu alɛ bhěyi nɨ̌? Bìlǐnganà ma múbhì àdɨ rɔ̀ mambɛ dhu ùdhe dɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ ma àlʉ. 56 Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà pbànábí náandí dhu náaká tɨ́.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ ábhàlɨ̌ nʉ́ʉbhà àbadhi, ’àdʉ̀ òtse.

Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Mrk 14.53-65; Luk 22.54-55,63-71; Yùw 18.13-14,19-24)

57 Yà Yěsù nòsò alɛ náawù kà nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, Kàyafà tɨ́ kátɨna bhà, yà Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà núndu ɨ̀ ɨ. 58 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àdɨ ɨtsɛta ndàmbɛ àrà dɔ̌ Yěsù-owù ɔ̌, ndàrà àhʉ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà ɨdza-li’ɔ̀. Nɨ́ kǎtsù ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ òko obvò atdíkpá sàndǐrì mànà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndala tɨ́ wɔ̀ dhu rǎrà ìku tɨ́ dhu.

59 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà kɔ́rɔ́, náambɛ́nà tɨ̀tɔ̀ dɔ̌ màtɨ́ ka kɨ́ Yěsù nɔ́bhʉ dɔ̀ná dhu nɔ́nɛ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kadʉ̀ tɨ́ kòhò. 60 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ábhɔ̌ ngàmbì mà níiwú, ’ʉ̀nɔ̀ tɨ̀tɔ̀ kà-dɔ̌, nɨ́ abádhí náabà nzá atdí dhu mà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɔ́yɔ̌ alɛ nʉ́ʉtɔ ɨ̀, 61 ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Wɔ̀rɨ́ alɛ átɨ: ndɨ̀ ràrǎdʉ̀ Kàgàwà bhà ɨdza núgolo, ndàdʉ̀ ɔ̀sɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌.»

62 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndìdè, ndàtɨ Yěsù nɨ̌: «Nyɨ tɨ́ obhó dhu àdǔ? Ádhu kɔ̌kɔ̀ alɛ rʉ̌nɔna dʉ̀nʉ́?» 63 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́. Nɨ́ wɔ̀ kamà adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Yà ɨ̀nzɨ̌ arɔ́vɛ̀ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌, ma mòzè nyɔtsɔ̀ dhu nyʉ́. Nyɨ tɨ́ Krɨ́stɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́?» 64 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ndɨ ka nyɨ nyʉ̀nɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nálǎ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ àdɨ rɔ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyalaya ka átɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbù dɔ̌ rɨ́rà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɔ́.» 65 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nʉ́ʉfa rɔ̀ná mbɛrʉ̀-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Kʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌! Ɨ̀mbǎ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ngàmbì-atdyú nà tdɨ́tdɔ̌. Nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ wà kʉ̀nɔ̀ Kàgàwà nɨ̌ dhu. 66 Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ kà dɔ̌?» Nɨ́ ihé-yà adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Kàkǎ wà ndɔ̀vɛ̀.»

67 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí núuso ɨsɔ Yěsù-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀, ’àdʉ̀ kùdù ùngùrǔ ɨ̀ ùngùrǔ ɔtsʉ́ya nɨ̌. Ngʉ̌kpà alɛ nóowúnà kʉ̀pbɨ̀ rɔ̌, 68 ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ Krɨ́stɔ̌, átɨ pɛ́ nyɨ nɔ̀pbɨ̀ alɛ fǎkà!»

Pɛ́tɛrʉ̀ rǎtɨna ɨnzá ndɨ̀ rʉ́nɨ Yěsù dhu

(Mrk 14.66-72; Luk 22.56-62; Yùw 18.15-18,25-27)

69 Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ irí ndɨ̀ ndàdɨ ɨdza-lí rɔ́. Nɨ́ kasʉ tɔ́ atdí tsìbhálɛ níindri kà-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ atdíkpá Yěsù, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ mànà.» 70 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ dhu nágò kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ nyɨ nyʉ́nɔna dhu.»

71 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀-li’ɔ̀. Nɨ́ kasʉ tɔ́ ngǎtsi tsìbhálɛ náala ka, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nɨ̌: «Yàrɨ́ alɛ mà nɨ́’ɨ̀nà atdíkpá Yěsù, Nàzàretì alɛ mànà!» 72 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ tsìbhálɛ ʉ̀nɔ̀ dhu nágò tdɨ́tdɔ̌, ndàdʉ̀ dhu nyʉ́ ɔ̀tsɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ alɛ.» 73 Nɨ́ ɨnzá kàsʉmɨ̀ nʉ́dà abhɔ màtɨ́ rɔ́rɔ̀, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náandrì Pɛ́tɛrʉ̀-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Obhó nyʉ́, nyɨ nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. Obhó tɨ́, mǎ mʉ̀nɨ nyɨ yà nyɨ nyɔ́tɛ tɨ́ dhu rɔ̀.» 74 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ádʉ̀ ɔtɛ nɔ́pɛ̀, ndàtɨ abádhí nɨ̌: «Kàgàwà nákǎ ndɔ̀tdɨ̀ ànyǎdu! Ma mɔ̀tsɔ̀ wà dhu matɨ, ɨnzá ma rʉ́nɨ wɔ̀ alɛ!» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ à’ʉ̌-akpà náadʉ̀ ɔ̀ngɔ̀. 75 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ yà Yěsù nʉ́nɔ̀nà fɨ̌ndà dhu nɨ́rɛ̀. Kǎtɨ: «Ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyàtɨ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na, ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́.» Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àhʉ iri, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀dzɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ nyʉ́ nà.

27

Yěsù nà ka kówu ùvò Pìlatɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Mrk 15.1; Luk 23.1-2; Yùw 18.28-32)

1 Kútsingánǎ nyʉ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà kɔ́rɔ́, nɨ́ɨrɨ ɨ̀ atdíkpá, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ Yěsù kohò. 2 Nɨ́ abádhí náabhʉ̀ ka kʉtsɨ̀, ’àdʉ̀ òwu àbhʉnà Pìlatɔ̀-fɔ́. Ndɨ Pìlatɔ̀ nɨ’ɨ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ lɨ̀walɨ̀.

Yudhà rɨ̌ ndʉ̀tsɨ dhu

(Kas 1.18-19)

3 Yudhà, yà Yěsù nípfo ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, níitdègu kà-dɔ̌ ka kɔ̀tdɨ̀ anya ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kǎpɛ̀ ndɨ̀rɛ̀ nga yà ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ dhu dɔ̌, ɨzʉ ràdʉ̀ ndʉ̀ka atdídɔ̌. Nɨ́ kǐdyi yà ndɨ̀ ndàkɔ ɨ̀bhʉ kumì fʉ̀rangà-kpɔ̌, ndàrà àdunà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà fɔ’ɔ̀. 4 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma máfǎ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́, ɨ̀mbǎ afátá nà alɛ ma mípfo ɔvɛ tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.» Pbɛ́tʉ̀, abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Ɨnzá wɔ̀ dhu àndà mǎ. Ɔ̀tɛ̌nʉ nɨ́ ndɨ!» 5 Nɨ́ Yudhà adʉ̀ wɔ̀ fʉ̀rangà nɨ́vɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá, ndàdʉ̀ àhʉ, ndàrà ndʉ̀tsɨ̀.

6 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nʉ́ʉwá wɔ̀ fʉ̀rangà-kpɔ̌, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi nzá àlɛ̌ rʉ̀lɨ yàrɨ́ fʉ̀rangà pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho Kàgàwà bhà ɨdzá fʉ̀rangà nʉ́lɨ̌ ka karɨ́ ɔ̀nà sàndukù ɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ fʉ̀rangà nɨ́ ìndrǔ-azù ka kòdzì rɔ̀ná fʉ̀rangà.» 7 Abádhí níitdègu ’ɨ̀rɨ ndɨ fʉ̀rangà dɔ̌, nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu ɨ̀tǎ ɔ̀rʉ arɨ́ alɛ bhà ɨnga nódzì kà-rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ka kongó tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nʉ́tdʉ ɔ̀ná. 8 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ndɨ ɨnga nánzi ka kárɨ́ indo màtɨ́ «azu tɔ́ ɨnga» tɨ́. 9 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà Kàgàwà bhà nabì Yɛ̀rɛ̀mɨyà nʉ́ʉnɔ dhu náaká. Kǎtɨ: «Abádhí níidyi ɨ̀bhʉ kumì fʉ̀rangà-kpɔ̌ yà Pbàìsràyélí nɨ́ɨrɨ ɨ̀ dɔ̀ná ka ka kodzi tɨ́ rɔ̀ná. 10 Abádhí adʉ̀ ndɨ fʉ̀rangà nídyì, ’àbhʉ ɨ̀tǎ nɔ́rʉ arɨ́ alɛ bhà ɨnga rɔ̌, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nʉ́ʉyá idù dhu bhěyi*.»

Pìlatɔ̀ rɨ̌ dhu nɔ́ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ dhu

(Mrk 15.2-5; Luk 23.3-5; Yùw 18.33-38)

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù níidè lɨ̀walɨ̀-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́ lɨ̀walɨ̀ níivú dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ndɨ ka nyɨ nyʉ̀nɔ̀.» 12 Tdɨ́tdɔ̌ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà náadʉ̀ kɔ̀bhʉ̀, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu. 13 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pìlatɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ nyɨ̀rɨ̀ tɨ́ nzá wɔ̀ kɔ́rɔ́ ka kʉ̀nɔ̀ dʉ̀nʉ́ dhu?» 14 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu kà tɔ̀, ɨdhɔ ràdʉ̀ lɨ̀walɨ̀ nʉ́kɔ atdídɔ̌.

Yěsù-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu

(Mrk 15.6-15; Luk 23.13-25; Yùw 18.39–19.16)

15 Bìlǐ, yà Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ náarɨ́rà dhu bhěyi, lɨ̀walɨ̀ bhà màndʉ nɨ’ɨ̀ ndɨ̀kɔ̀lɔ̀ atdí alɛ, yà ihé-yà nózè kɨkɔ̀lɔ̀ imbi ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀. 16 Nɨ́ ndɨ nɨ́nganɨ́, yà atdídɔ̌ ɔvɔ̀na ɔ́tɔ̀ ndɨ̀ Bàrabà tɨ́ kátɨna atdí alɛ, nɨ́ɨ’ɨ̀ imbi ɔ̀ ka kósò rɔ́. 17 Nɨ́ ihé-yà níitdègu ’àndǔ, nɨ́ Pìlatɔ̀ ivú dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhɨ nyɨ̌ nyòzè mɨkɔ̀lɔ̀ fʉ̌kʉ̀? Tɨ́ Yěsù Bàrabà? Ndɨrɔ̀ tɨ́ Yěsù, yà Krɨ́stɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ?» 18 Pìlatɔ̀ nʉ́ʉnɨ dhu mběyi nyʉ́ abádhí rìwǔ kà nà fɔna ɔ̀ kǎdhà nɔ́nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

19 Nɨ́ Pìlatɔ̀ àdɨ anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ tombi dɔ̌ rɔ́rɔ̀, kà-ve níivi tǔna kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nzǐtsǔ nyɨ wɔ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ afátá nà alɛ bhà dhu ɔ̀. Obhó tɨ́, indo kúbhingá, ma màbà àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́ ɔnyʉ-bvʉ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀.» 20 Pbɛ́tʉ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà níitsu dhu ihé-yà-dɔ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Bàrabà nonzi tɨ́ kɨkɔ̀lɔ̀, kadʉ̀ Yěsù nóhò. 21 Nɨ́ lɨ̀walɨ̀ náakɔ̀ ɔtɛ tdɨ́tdɔ̌, ndìvǔ dhu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhɨ ndɨ kǎkà ɔ́yɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ nyɨ̌ nyòzè mɨkɔ̀lɔ̀ fʉ̌kʉ̀?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Bàrabà!» 22 Nɨ́ lɨ̀walɨ̀ adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Olu, ádhu ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɨ́ ka kátɨna alɛ nɨ̌ ma mɔ́nzɨna?» Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Ʉ́tɔ̌ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌!» 23 Nɨ́ Pìlatɔ̀ níivú dhu tdɨ́tdɔ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyʉ́ ndɨ kǎfǎ?» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ ɨ̀dʉ̀ àrǐ nyʉ́ tɨ́, ’àtɨ: «Ʉ́tɔ̌ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhé!» 24 Dhu ɔ̀nzɨ̀ lɛ̀màna dhu mà, ìndrǔ-tsì àva ndɨ̀ tɨ́ dhu mànà dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Pìlatɔ̀ níidyi ɨdha, ndù’o ɔtsʉ́na nɨ̌ ihé-yà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ́: «Wɔ̀ alɛ-azù àbhʉ̌ ka kɨ́ rʉ̀fʉ̀ ndɨ̀ dhu ɔ̀ ma mɨ́ mbǎ ɨ̀’ɨ̀! Ɔ̀tɛ̌kʉ nɨ́ ndɨ.» 25 Nɨ́ kɔ́rɔ́ ihé-yà adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Kǎzù àkǎ ndàdɨ dɔ̀ka-tsírɔ́ fàká nzónzo mànà.» 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pìlatɔ̀ adʉ̀ Bàrabà nɨ́kɔ̀lɔ̀ abádhí tɔ̀. Kǎdʉ̀ Yěsù àbhʉ kʉvɨ asé nɨ̌, ndàdʉ̀ àbhʉnà kowù ʉ̀tɔnà mʉ̀sàlabhà dɔ̌.

Pbànówí rɨ̌ Yěsù ɨ̀wǎ dhu

(Mrk 15.16-20; Yùw 19.2-3)

27 Pìlatɔ̀ bhà pbànówí náawù Yěsù nà lɨ̀walɨ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎ ɨdzá-yà-ba ɔ̀, kɔ́rɔ́ pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀ ràdʉ̀ ’àndu rɔ̀ná. 28 Nɨ́ abádhí nʉ́ʉwa kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀, ’àdʉ̀ òlǒlù kanzʉ̀† náfɔ kà-rɔ̌. 29 Tdɨ́tdɔ̌ abádhí akpɔrɔ okpèna nà itsukpó-nzo tɔ́ mʉ̀kàkʉ́, ’àdʉ̀ àfɔnà kà-dɔ rɔ̌. Abádhí adʉ̀ ízò‡ nábhʉ kà ràlʉ̌ fangà tɔ́ ɔtsʉ́na nɨ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí nóowúnà ’ʉ̀kɔ rɔ̌ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌ kɔ̀nzɨ̌, ’àdʉ̀ òwu kɨ̀wa rɔ̌, ’ɔ̀pbɨ̀ sàlutì fɨ̌ndà, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Yǎmbʉ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà!» 30 Abádhí nóowúnà ɨsɔ núso rɔ̌ kà-dɔ̀, ’àdʉ̀ òwu ízò nɨ́dha rɔ̌ kà-fɔ́ rɔ̀, ’ʉ̀tɨ̀ kà-dɔ̀tsirɔ̀ nɨ̌. 31 Wɔ̀ dhu bhěyi ɨ̀ àvu kà-rɔ̌ dhu-dzidɔ̌, abádhí nɨ́ɨwa òlǒlù kanzʉ̀ kà-rɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nyʉ́ nʉ́fɔ kà-rɔ̌ tdɨ́tdɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ òwu kà nà, ’òwu ʉ̀tɔnà mʉ̀sàlabhà dɔ̌.

Yěsù nʉ́tɔ̌ ka kɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu

(Mrk 15.21-32; Luk 23.26-43; Yùw 19.17-27)

32 Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ úvò rɔ́rɔ̀, abádhí náatù ɨ̀ Kùrenì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí alɛ nà. Ndɨ alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Sìmonì. Nɨ́ pbànówí adʉ̀ kʉ̀tʉ rànɔ̀ Yěsù bhà mʉ̀sàlabhà. 33 Nɨ́ abádhí awù ùvò atdí ngari Gɔ̀lɔ̀gɔtà tɨ́ kátɨna ɔ̀. Gɔ̀lɔ̀gɔtà-tɨ̀ nɨ́ alɛ dɔ̀-kpa tɔ́ ngari. 34 Ányɨ̀ abádhí náabhʉ̀ tdyɔkpɔ́ nà ka kàngbǒ dɨ̀vayì ndɨ́nɨ̌ Yěsù ɔmvʉ́ tɨ́. Nɨ́ ka ndɨ̀ ndìnè rɔ̀, Yěsù adʉ̀ nzá kòzè ndɔ̀mvʉ̀. 35 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí nʉ́ʉtɔ́ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌, ’àdʉ̀ kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́ndɔ̀ fɔyá ngàlà ɔ̌ ɨ̀ ɔ̀vɨ̀ rɔ́rɔ̀. 36 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ òko obvò, ’àmbɛ kà-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ dɔ̌. 37 Kà-dɔ̀nǎ, abádhí apbá àndǐ ka kàndǐ dhu dɔ̀ná bháwʉ̌-ngba. Ɨ andítá nɨ’ɨ̀ kà-ànyǎ ka kɔ̀tdɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ okúna dɔ̀ rɔ̀ afátá nɨ́tɛ̀ rɨ́. Ndɨ andítá nɨ’ɨ̀: «Yàrɨ́ nɨ́ Yěsù, Pbàyàhúdí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà.» 38 Ndɨrɔ̀ ka kʉtɔ́ ɔ́yɔ̌ ogbotálɛ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ kà mànà, atdí alɛ kà tɔ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ kàbhà ígù dɔ̀nǎ rɔ̀.

39 Ányɨ̀rɔ̌ rʉ́da alɛ nóowúnà dhu nʉ́nɔ̀ rɔ̌ kà nɨ̌, ’àdʉ̀ òwu dɔ̀ya nóbhì rɔ̌. 40 Abádhí owúnà àtɨ̀nà rɔ̌ ka nɨ̌: «Ɨnyɨ, yà Kàgàwà bhà ɨdza nyɨ nyátsǔ nyugolo, nyadʉ̀ ɔ̀sɨ̀nà ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌ rɔ̀, ɨ́gʉ̌ pɛ́ nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀! Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́ tɨ́, nɨ́ ífo pɛ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀.»

41 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nʉ́ʉgbɔ́ ka ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ’àtɨ: 42 «Kɨ̌gʉ̌ ngʉ̌kpà alɛ, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ̀gʉ ndɨ̀tɨ́rɔ̀! Ka ná tɨ́ Pbàìsràyélí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà? Kìfo pɛ́ kombí mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎ madʉ̀na kà’ù. 43 Kǎ’u Kàgàwà, ndɨrɔ̀ kǎtɨ: ‹Ɨma nɨ́ Kàgàwà t’ídhùnà.› Nɨ́ kàndà pɛ́ Kàgàwà rɨ̌ kɨ̀gʉ̌ kombí dhu.» 44 Ndɨrɔ̀ kɔ̌kɔ̀ kà-tɨ́ ka kʉ̀tɔ̌nà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ogbotálɛ nʉ́ʉnɔ dhu kà nɨ̌ ndɨ dhu bhěyi tɨ́.

Yěsù rɔ̌vɛ̀ dhu

(Mrk 15.33-41; Luk 23.44-49; Yùw 19.28-30)

45 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̀, ɨ́nɔ̌-yà níibvú ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̌. 46 Nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ ndɨ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌, Yěsù náakù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Èloyì, Èloyì, lamà sàbàkàtanɨ̀?» Kà-tɨ̀ nɨ́: «Pbàkà Kàgàwà, pbàkà Kàgàwǎ, ádhu nyɨ nyʉ̀bhà ma nɨ́*?» 47 Ngúfe alɛ kɔ̌kɔ̀ ányɨ̀ rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ nɨ́ɨrɨ wɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kà rɨ̌ Ɛ̀lɨyà nánzi.» 48 Nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náakʉ̀, ndìdyì sìfɔngɔ̀, ndàfɔ̌ ògyǒgyè dɨ̀vayì ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kɨ̀wà ndɔ̀tʉ̀ ízò-tsʉ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ àvanà Yěsù-tsʉ̌ ndɨ́nɨ̌ kǎndʉ́ tɨ́ ɔ̀nà rɨ́’ɨ̀ dɨ̀vayì. 49 Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kàndà pɛ́ Ɛ̀lɨyà rɨ̌rà kɨ̀gʉ dhu.» 50 Yěsù adʉ̀ òkù tdɨ́tdɔ̌ àrǐ nyʉ́ tɨ́, afína ràdʉ̀ ɨ̀tdɛ̌. 51 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Kàgàwà bhà ɨdzá ka kúsò mbɛrʉ̀ náadù ndɨ̀fa, ɔ̀nánga rùtù ndɨ̀ ɔyɔ, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ɔrʉ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ obvò. Mùtìtì náabhʉ̀ adzɨ rìvi, bhalabhala tɔ́ odu ràdʉ̀ ’ʉ̀fa. 52 Ndɨrɔ̀, ìndrǔ ka kʉtdʉ́ ɔ̀yà ibhu-li’ɔ̀ náadʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ. Nɨ́ yà Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ náadʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ. 53 Abádhí núuvò ibhu ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ Yěsù ɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí àdʉ̀ òtsù Yèrùsàlɛmà ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀ ɔ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ràdʉ̀ ɨ̀ àla ányɨ̀. 54 Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí mɨyà pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ mà, yà Yěsù-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ rɔ̌ ùbhinà pbànówí mànà, náala mùtìtì nábhʉ adzɨ ràmbɛ ìvi dɔ̌ dhu, kɔ́rɔ́ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu mànà. Nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀, abádhí ràdʉ̀ àtɨ̀nà: «Obhó nyʉ́, yàrɨ́ alɛ nɨ’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà.»

55 Ábhɔ̌ vèbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ányɨ̀ rɔ̀ ’àmbɛ ’ɔ̀nzɨ rɨ́ dhu àndà dɔ̌ ɨtsɛ rɔ̀. Ɨ vèbhálɛ nɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ íwǔ Yěsù-owù ɔ̌, ’òwù kà-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ vèbhálɛ. 56 Abádhí nzínzì ɔ̌ ɨ’ɨ̀ nɨ́: Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà mà, Màrɨyà, Yàkɔbhɔ̀ mà Yɔ̀zɛfʉ̀ mànà tsánà, ndɨrɔ̀ Zɛ̀bɛ̀dayò bhà inzo tsánà mànà.

Yěsù nɔ́tdʉ̀ ka kɨ́ dhu

(Mrk 15.42-47; Luk 23.50-56; Yùw 19.38-42)

57 Pbɨ́tsɔ̀ngǎnǎ, atdí ònzǒnzì alɛ nɨ́ɨra àhʉ Pìlatɔ̀ bhà. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Àrìmàtayò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ kɔ̌vɔ̀ nɨ’ɨ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀. Ka nɨ’ɨ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ átɔ̀. 58 Nɨ́ kǎrà Pìlatɔ̀-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ Yěsù-abvò nónzì. Nɨ́ Pìlatɔ̀ àdʉ̀ ndɨ abvo návi kabhʉ kà-fɔ́. 59 Nɨ́ Yɔ̀zɛfʉ̀ adʉ̀ ndɨ abvo nídyì, ndàkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na yà abvo ɔ̀tdʉ̀ ka karɨ́ ɔ̀ná mbɛrʉ̀-ɔwʉ́tá nɨ̌. 60 Kǎdʉ̀ àrà kɔ̀tdʉ̀ yà ndɨ̀ nyʉ́ ka kɔtdʉ́ya tɨ́ ɔ̀ná ndɨ̀ ndabhʉ̀ kogyè bhalabhala ɔ̀ ibhu ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ odu-ɨ́yà-ba nɨ́gɛ̀rɛ̀ ndàpbǐ ndɨ ibhu-li’ɔ̀ nɨ̌, ndàdʉ̀ àrà. 61 Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà mà, ngǎtsi Màrɨyà mànà náadʉ̀ òko ányɨ̀rɔ̌, ibhu-tsʉ̀nǎ.

Pbànówí rɨ̌ Yěsù-adzɨ̀dɔ-ngbɔ̀ nɔ́dɔ dhu

62 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ tɔ̀ ìndrǔ ɔ́bhɔ̀lɔ̀ná ɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ dzidɔ̌ ùbho ɨnga ɔ̌, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàfàrìsáyó mànà náawù atdíkpá Pìlatɔ̀ bhà. 63 Abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, wɔ̀ tɨ̀tɔ̀-ba nʉ́ʉnɔ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ ɔ̀vɛ̀ rɔ́rɔ̀ dhu nísè wà ɔ̀ká. Kǎtɨ, ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌ ndɨ̀ rɨngbɛ̀ya ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. 64 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ nyavi kɔdɔ̀ wɔ̀ adzɨdɔ-ngbɔ̀ ràrà àhʉ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̀. Obhó tɨ́, kàbhà ábhàlɨ̌ rǎdʉ̀ ìwu kǎ-bvò nówè, ’òwù nà, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà ìndrǔ nɨ̌ ɨwà kà rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ wɔ̀ ndɨ tɨ̀tɔ̀ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ nyʉ́, ròsè yà angyi ɨ’ɨ̀ dɔ̀nǎ.» 65 Nɨ́ Pìlatɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kànɨ̌ pbànówí sàndǐrì tɨ́ oko tɨ́. Nɨ́ nyòwu, nyǎdʉ̀ ndɨ adzɨdɔ-ngbɔ̀ nábhʉ kɔdɔ̀ mběyi yà nyɨ̌ nyòzè ka dhu bhěyi.» 66 Nɨ́ abádhí awù, ’àdʉ̀ ize nɨ́lɨ ibhu-tsʉ̀ ka kàpbǐ nɨ̌ odu rɔ̌, ’àdʉ̀ pbànówí nʉ́lɨ ràmbɛ ndɨ adzɨdɔ-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ dɔ̌.

28

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu

(Mrk 16.1-10; Luk 24.1-12; Yùw 20.1-10)

1 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dzidɔ̌ rùbho ɨnga ɔ̌, Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà mà, ngǎtsi Màrɨyà mànà náawù màmbì ɔ̌ Yěsù ka kɔ̀tdʉ̀ rɔ́nga nándà. 2 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ mùtìtì nɨ́ɨsɨ́, Kàgàwà bhà màlàyikà ràdʉ̀ ìfo ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀. Kǎdʉ̀ odu nɔ́gɛ̀rɛ̀ igi, ndàdʉ̀ àdɨ dɔ̀ná. 3 Kɨ̌lɨ ndɨ̀ ɔvɔ námbɨlɨ dhu tɔ́ awáwʉ̀ bhěyi, kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ ràdʉ̀ ɔ̀wʉ tdyé, mbɨ̀lɨ̀kàkù bhěyi. 4 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ yà ibhu-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ̀ rɔ̌ rúbhi sàndǐrì ɔ̀. Abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ ìvi dɔ̌, ndɨrɔ̀ ’àdʉ̀ ’àwà obvò ɨwà ʉ̀vɛ alɛ bhěyi. 5 Nɨ́ màlàyikà náapɛ̀ ɔtɛ, ndàtɨ vèbhálɛ nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ. Ma mʉ̀nɨ wà dhu nyɨ̌ nyɔ́mɛna alɛ ràrɨ̌ Yěsù, yà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ka kʉ́tɔ̌ alɛ. 6 Kà rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ɨrɔ́, kɨ̀ngbɛ̀ wà ndɨ̀ yà ndɨ ndʉnɔ dhu bhěyi. Nyìwǔ nyàndà pɛ́ kǎ-bvò ka kɨ́lɨ ràyi rɔ́nga. 7 Nɨ́ nyòwu nyʉ̀nɔ dhu tsàkàtsàkà kàbhà ábhàlɨ̌ tɔ̀ nyǎtɨ, ka rɨ̀ngbɛ̀ wà ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ kà ràrɨ̌ àrà nyɔ̌dɔ̀ kòmbí Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. Ányɨ̀ nga ràrɨ̌ ndɨ nyɨ̌ nyɨ́ ndàlǎ nɨ̌. Kɔ̀nɨ̌ ma mɨ̀’ɨ̀ nà fʉ̌kʉ̀ ma mʉnɔ tɨ́ dhu nɨ́ wɔ̀.»

8 Nɨ́ abádhí nɨ́ɨvà ɨ̀, ’òwù tsàkàtsàkà ibhu-tsʉ̀nǎ rɔ̀, ùlè tɨ́ ɨ̀ ùlè ɔdɔ mà, ábhɔ̌ dhɛ̀dhɛ mànà nɨ̌ rɔ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀ abádhí adʉ̀ òtse ’òwù màkʉ̌rʉ̀ nà Yěsù bhà ábhàlɨ̌ tɔ̀. 9 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yěsù ɨra, ndɨ̀rà ndùsò abádhí mànà, ndàdʉ̀ abádhí nátsɛ̀, ndàtɨ: «Yǎmbʉ̀.» Abádhí adʉ̀ ìndri kà-tɨ’ɔ̀, ’ʉ̀lʉ̌ ɨ̀ kà-pfɔ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ kɨ̀fʉ. 10 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ. Nyòwu nyʉ̀nɔ dhu adɔ́du tɔ̀, ròwù Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ, abádhí rɨ̌ malǎ nɨ̌.»

Pbànówí rǒwu Yěsù ɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ dhu nɔ́vɔ̀ dhu

11 Otu ɔ̌ kɔ̌kɔ̀ vèbhálɛ rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, yà Yěsù adzɨ̀dɔ-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ rɔ̌ rúbhi pbànówí nzínzì ɔ̌ ngúfe alɛ náadù ɨ̀ Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Abádhí náawù kɔ̌kɔ̀ kɔ́rɔ́ ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu náwɛ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ̀. 12 Nɨ́ ɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà núundu ɨ̀, ’àdʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ubhò tɨ́ ábhɔ̌ fʉ̀rangà nyʉ́ pbànówí tɔ̀. 13 Abádhí adʉ̀ dhu ʉ̀ya ɨ pbànówí tɔ̀ ’àtɨ: «Nyɨ̌ nyowuna dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba nyǎtɨ, kàbhà ábhàlɨ̌ rìwǔ kǎ-bvò nówè kúbhingá ɔ̀dhɔ̀ nyɨ̌ nyɔ̀dhɔ̀ rɔ́. 14 Ndɨrɔ̀ lɨ̀walɨ̀ nɨ́ɨrɨna gukyè ndɨ dhu, nɨ́ mǎ mʉ̀nɨ wà mǎ mɨ́ kà-afí nábhʉ̌ rʉ̀kɔ̀ ndɨ̀ tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ mǎdʉ̀ nyɨ̌gʉ ɨ̀nzɨ̌ nyǎbá tɨ́ àpbɛ̀!» 15 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ Sàndǐrì náakɔ̀ fʉ̀rangà, ’àdʉ̀ wɔ̀ fɨ̌yɔ̀ ka kʉ̀yǎ dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ́nzɨ̀. Nɨ́ ndɨ màkʉ̌rʉ̀ náadʉ̀ ndʉ̀gà Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌, rɨ̀rà àhʉ indo màtɨ́.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Mrk 16.14-18; Luk 24.36-49; Yùw 20.19-23; Kas 1.5-8)

16 Yěsù bhà atdí kumì dɔ̀ná atdí nà ábhàlɨ̌ náawù Gàlìlayà yà kɨ̀tɛ̀nà fɨ̌yɔ̀ pbìrì dɔ̀. 17 Nɨ́ ábhàlɨ̌ níitdègu Yěsù nálǎ, nɨ́ abádhí nɨ́ɨfʉ ka. Pbɛ́tʉ̀, dhèdhè abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ náa’u nzá dhu Yěsù nyʉ́ ràrɨ̌ ndɨ. 18 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ìndri abádhí-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kàgàwà níibho wà kɔ́rɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga fudú ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu-tsí dɔ̌, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsí dɔ̌ màtɨ́. 19 Nɨ́rɔ̀, nyòwu kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ-bvʉ̀, nyǎdʉ̀ abádhí nábhʉ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’òngò pbàkà ábhàlɨ̌ tɨ́. Ndɨrɔ̀, nyùbho bàtizò abádhí tɔ̀, Àba Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̀, ka t’ídhùnà-ɔvɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-ɔvɔ̀ rɔ̌. 20 Ndɨrɔ̀, nyùdhe dhu abádhí tɔ̀ rɨ̀fʉ yà kɔ́rɔ́ ma mʉyá fʉ̌kʉ̀ dhu. Ndɨrɔ̀, nyʉ̀nɨ dhu ma ràrɨ̌ ìnè atdíkpá nyɨ̌ mànà, ràrà àhʉ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ náaraya ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.»

* 1:23 1.23 Ìsa 7.14

* 2:6 2.6 Mík 5.1

* 2:15 2.15 Ɔ̀sɛ 11.1

* 2:18 2.18 Yɛ̀r 31.15

* 2:23 2.23 Màt 21.11

* 3:3 3.3 Ìsa 40.3

* 4:4 4.4 Tɔ̀r 8.3

* 4:6 4.6 Zàb 91.11-12

* 4:7 4.7 Tɔ̀r 6.16

* 4:16 4.16 Ìsa 8.23–9.1

* 5:33 5.33 Law 19.12; Ɔzt 30.3; Tɔ̀r 23.22-24

* 5:38 5.38 Law 24.20; Tɔ̀r 19.21

* 8:17 8.17 Ìsa 53.4

* 9:13 9.13 Ɔ̀sɛ 6.6

* 9:23 9.23 Pbàyàhúdí-bvʉ̌, ka kongónà rʉ̀gɛ̌ ʉ̀mɨ arɨ́ alɛ mà, mběyi arɔ́dzɨ vèbhálɛ mànà nósò òso tɨ́ ɔdzɨ tɔ̀ ìndrǔ ɔ̀vɛ̀ rɔ́.

* 10:37 10.37 Tɔ̀r 33.9

* 11:10 11.10 Màl 3.1; Mrk 1.2

* 11:30 11.30 Kà-tɨ̀ nɨ́: ma mávǐna nyɔ̌nzɨ̀ dhu nɨ́ ɨsɔ́ rɔ́’ɔ dhu, ndɨrɔ̀ ma mábhʉ̌na nyǎnɔ̀ ànɔ̀ nɨ́ ɨsɔ́ rɔ́’ɔ ànɔ̀.

* 12:3 12.3 1Sà 21.3-7

* 12:4 12.4 Law 24.9

* 12:7 12.7 Ɔ̀sɛ 6.6

* 12:21 12.21 Ìsa 42.1-4

* 12:30 12.30 Ɨrɔ́ dhu-tsʉ̀ ùndǔ ka kɨ́ dhu-tɨ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ tàmà-tsʉ̀ ùndǔ ka kɨ́ dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɔnzɨ-bvʉ̌ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ ùndǔ ka kɨ́ dhu tɨ́.

* 13:15 13.15 Ìsa 6.9-10

* 15:9 15.9 Ìsa 29.13

* 19:7 19.7 Tɔ̀r 24.1-4

* 19:19 19.19 Uvt 20.12-16; Law 19.18; Tɔ̀r 5.16-20

* 21:5 21.5 Zàk 9.9

* 22:24 22.24 Ɔpt 38.8; Tɔ̀r 25.5-8

* 22:44 22.44 Zàb 110.1

* 23:5 23.5 Ɨ ɨ́sɔ̀wʉ̌-nzo ɔ̀ abádhí ʉlɨ́nà dhu nɨ’ɨ̀ Ʉyátá ka kúndǐ dɔ̀yá dhu.

* 25:15 25.15 Atdí tàlatà nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ imbò àbǐ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà Pbàgìríkí tɔ́ pbìrì ɔ̌.

* 26:30 26.30 Ka kʉyʉ́nà nɨ́ Zàb 113–118

* 26:31 26.31 Zàk 13.7

* 27:10 27.10 Yɛ̀r 18.2-3; 19.1-2; 32.6-15; Zàk 11.12-13

† 27:28 27.28 Òlǒlù kanzʉ̀ nɨ’ɨ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbànówí nʉ́ʉfɔ́nà mbɛrʉ̀.

‡ 27:29 27.29 Ndɨ ízò nʉ́ʉwʉ̀ dhu nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà-fɔ́ mùgǒ.

* 27:46 27.46 Zàb 22.2

Mǎrkɔ̀

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Mǎrkɔ̀

andí Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀

Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhǔkù nandí nɨ́ Mǎrkɔ̀, yà átɔ̀ ka kanzínà Yùwanɨ̀ Mǎrkɔ̀ tɨ́. Ka nɨ’ɨ̀ Màrɨyà t’ídhùnà, ndɨrɔ̀ ndɨ Màrɨyà nɨ’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà ɔ̌ bhà nzínzì ɔ̌ atdí alɛ (Kas 12.12, 25). Mǎrkɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ uvitatálɛ, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ’ɨ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ t’ɔ́dhɨ̀nà, yà atdíkpá abádhí arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà (1Pɛ́ 5.13). Ndɨrɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀-tsʉ̌ nɨ́ ndɨ kɨ̌rɨ Yěsù dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀. Mǎrkɔ̀ ʉnda andànà Bàrnabà mà uvitatálɛ Pɔlɔ̀ mànà fɨ̀yɔ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ abhi ɔ̌ (Kas 12.25; 13.5). Olùnǎ rɔ̀, Bàrnabà níidyi Mǎrkɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ara tɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ Kìpurɔ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɔ̀ (Kas 15.36-39). Olùnǎ rɔ̀ nyʉ́ tdɨ́tdɔ̌ nɨ́ ndɨ, Mǎrkɔ̀ mà náadʉ̀ òwu ’òtù Pɔlɔ̀ nà yà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ka kósò Pɔlɔ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ (Fìl 1.24; Kɔ̀l 4.10).

Mǎrkɔ̀ andí pbɨ̀ndà bhǔkù yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀. Ndɨ bhǔkù ɔ̀, kɨ̌lɨ pbɨ̀ndà ɔtɛ-ɨvɛ́ Yěsù-kàsʉ̌ dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kǎrúdhěna dhu dɔ̌. Kɨ̌tɛ̀ Yěsù «Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́» (1.1; 15.39), pbɛ́tʉ̀ Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ràdʉ̀ ndàtɨ̀ «Ìndrǔ t’ídhùnà tɨ́» (8.31,38) «Ìndrǔ t’ídhùnà-tɨ̀» nɨ́, Kàgàwà ábhʉ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fɔná alɛ. Kà rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ átɔ̀, Yěsù rɨ’ɨ̀ ìndrǔ obhó nyʉ́.

Yěsù apɛ̀ pbɨ̀ndà kasʉ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ (1.1–9.50), ndàdʉ̀ àrà àhʉ nà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ròsè dòtsí nɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ (10.1–16.20).

Bhǔkù-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɨ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu (1.1-13).

- Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀pɛ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà àhʉ nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu (1.14–10.52).

- Yěsù rɔ̌vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu (11.1–16.8).

- Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ tdʉ̌ ndɨ̀ ndɔdzɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ dhu (16.9-20).

1

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɨ̌ Kàgàwà bhà
Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu

(Màt 3.1-12; Luk 3.1-18; Yùw 1.19-28)

1 Yàrɨ́ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ náapɛ̀ ndɨ̀ tɨ́ dhu. 2 Àdhàdhɨ̀ nabì Ìsayà náandí dhu pbɨ̀ndà bhǔkù ɔ̀ dhu bhěyi, ndàtɨ: «Kàgàwà rǎtɨna: ‹Ma mɨ́ pbàkà mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ nóvì angyi ɨndʉ̀. Kà rɨ̌ otu nɔ́wɛ̀ ɨndʉ̀*.› 3 Ndɨ mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀, ndàtɨ: ‹Nyɔ̀bhɔlɔ ngʉdhà Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀, nyùtǒ kà rǔbhi ɔ̀ná otu*!›»

4 Nɨ́ Yùwanɨ̀ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀, ndàmbɛ bàtizò núbho dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà dhu nɔ́vɔ rɔ̌ abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga, nyǎdʉ̀ bàtizò nálʉ, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà adʉ̀ tɨ́ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà fʉ̌kʉ̀.» 5 Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ mànà níiwúnà kɔ́rɔ́ kà tɨ’ɔ̀. Abádhí nʉ́ʉnɔ́nà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga kpangba, Yùwanɨ̀ ràdʉ̀ bàtizò núbho fɨ̌yɔ̀ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà ɔ̀. 6 Yùwanɨ̀ náafɔ́nà ngàmɨyà tɨ́ kátɨna ɨ̀zǎ-ká nɨ̌ ka kódyù mʉ̀dzarʉ̀, ndàdʉ̀ mvʉna’ɔ̀ níso asé tɔ́ kùkyě nɨ̌. Kǒngúnà ndɨ̀ índù mà nɨ̌, ɨrɨ́ ɔ̌ ɨtɨ-dha mànà. 7 Kǎránà dhu nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ihé-yà tɔ̀ ndàtɨ: «Olù rɨ́rà dzidu dɔ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà atdídɔ̌ ròsè dùdunǎ. Ma màkǎ nzá mɔkɔ̀ ma mʉnga kàpfɔ̀ rɔ̌ kàyìtò-mbǐ* mà. 8 Ɨma, ma marɨ́ bàtizò núbhǒ fʉ̌kʉ̀ ɨdha nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, àbadhi náaraya bàtizò núbho rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌.»

Yěsù rɨ̌ bàtizò nálʉ̌ dhu

(Màt 3.13–4.11; Luk 3.21-22; 4.1-13)

9 Yùwanɨ̀ arɨ́ bàtizò ùbhǒ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù nɨ́ɨra Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí kɨgɔ̀, Nàzàretì tɨ́ kátɨna ɔ̀ rɔ̀, ndɨ̀rà àhʉ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà ɔ̀, Yùwanɨ̀ ràdʉ̀ bàtizò nábhʉ fɨ̌ndà. 10 Nɨ́ ɨdha ɔ̀ rɔ̀ Yěsù rǎhʉ rɔ̀, kǎla ɔ̀rʉ̀-akpà-li’ɔ̀ ndɨ̀kpa rɨ́ rɔ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràdʉ̀ ìfo ɔ̀ná kà-dɔ̌ àmbò tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 11 Ndɨrɔ̀, kɨ̌rɨ atdí alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɔ́tɛ rɔ́, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ Idhùdu, yà atdídɔ̌ ma mózè alɛ, ɨdhɛ̀du náarɨ́ ndɨ̀kǎ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀.»

12 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nʉ́ʉtʉ Yěsù ràrà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀. 13 Nɨ́ kǎnzɨ̀ ɨ̀fɔ kumì ɨdhɔ ányɨ̀, Sìtanɨ̀ ràdʉ̀ àmbɛ kà-afí númvu dɔ̌. Kǎdɨ̀ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ náaróko ɔ̀ná ngari ɔ̀, màlàyíká ràdʉ̀ àmbɛ dzʉ̀nàna nɔ́nzɨ̀ dɔ̌.

Yěsù rɨ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ núnzi dhu

(Màt 4.12-22; Luk 4.14-15; 5.1-11)

14 Yùwanɨ̀ ka kósò imbi ɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náarà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndàmbɛ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 15 Kǎránà àtɨ̀nà rɔ̌: «Kàsʉmɨ̀ nákǎ wà. Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi-tsʉ̀ níndù wà ndɨ̀. Nɨ́, nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga, ndɨrɔ̀ nyà’u Ídzì Màkʉ̌rʉ̀.»

16 Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ ndɨ̀ ndúbhi rɔ́rɔ̀, Yěsù náala ɔ́yɔ̌ àwěrù, Sìmonì† mà adɔ̀nà Àndɛ̀rɛyà nà, ɨ̀bhɛ̀ nóho rɨ́ imbi nɨ̌ rɛ̀rʉ̀ ɔ̌ rɔ́. 17 Nɨ́ Yěsù náatɨ abádhí nɨ̌: «Nyìwǔ owùdu ɔ̌, ma mɨ́ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyǒngò ìndrǔ tɔ́ àwěrù‡ tɨ́.» 18 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, abádhí nʉ́ʉbhà fɨ̀yɔ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ, ’àdʉ̀ òwu kǒwù ɔ̌.

19 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù náandrì ɨtsɛta akɛ, ndàdʉ̀ Zɛ̀bɛ̀dayò bhà inzo, Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ nà nála. Abádhí nɨ́ɨ’ɨ̀ fɨ̌yɔ́ ibhú ɔ̀, fɨ̀yɔ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ nɔ́bhɔlɔ ɨ̀’ɨ́ rɔ́. 20 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yěsù náanzi abádhí. Nɨ́, abádhí adʉ̀ àbayà Zɛ̀bɛ̀dayò nʉ́bhà ibhú ɔ̀ kasʉtálɛ mànà, ’àdʉ̀ òwu Yěsù-owù ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Luk 4.31-37)

21 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Kàpɛ̀rnàwumù tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ asota-dhɔ̀ ɔ̌, Yěsù náatsù unduta-dzà ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ányɨ̀-dzá ɨ̀’ɨ̀ alɛ tɔ̀. 22 Nɨ́ Yěsù rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́ alɛ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌, kàrɨ̌ dhu núdhě tɨ́ dhu dɔ̌. Obhó tɨ́, kàbhà dhu t’údheta nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó tɔ́ dhu t’údheta bhěyi. Ndɨrɔ̀, kǎmbɛ́nà dhu núdhe dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà.

23 Nɨ́ wɔ̀ kàrɨ̌ dhu núdhě ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ atdí alɛ náatsù ndɨ unduta-dzà ɔ̀, ndàdʉ̀ òkù ndàtɨ: 24 «Ádhu nyɨ nyòzè mǎ nà Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ́? Nyɨ nyɨ̀rà tɨ́ tsěka nyɨ nyɔtdɨ́ tɨ́? Ma mʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́ nyɨ ràrɨ̌ àdhɨ. Nyɨ nɨ́ Kàgàwà ívì Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ.» 25 Nɨ́ Yěsù náarʉ̀ wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌, ndàtɨ: «Ɨ́nɛ̀, áhʉ̌ wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀!» 26 Nɨ́ wɔ̀ ndɨ nzɛ́rɛ-alafí nɨ́ɨyà wɔ̀ alɛ-ɔ̌nga ɔbɨ nyʉ́ nà, ndàdʉ̀ àhʉ kà ɔ̀ rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ ìkǔ nyʉ́ nà. 27 Kɔ́rɔ́ alɛ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ, ràmbɛ dhu nɔ́ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ́ngbà dhu-tɨdɔ̀ wɔ̀? Màkʉ̌rʉ̀-ɔwʉ́tá nyʉ́ nɨ́ yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà ka kʉ̀nɔ̀! Yàrɨ́ alɛ rɨ̌ dhu nʉ́yǎ nzɛ́rɛ-alafí tɔ̀ màtɨ́, ràdʉ̀ tsʉ̀ná dhu nɨ́rɨ̀!» 28 Nɨ́ Yěsù rɔ̌nzɨna dhu-ɔ̀yɨ̌ nʉ́ʉgà ndɨ̀ kòmbómbí kɔ́rɔ́ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ andɨ nà ábhɔ̌ alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.14-17; Luk 4.38-41)

29 Unduta-dzà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ’ùvò dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà náadʉ̀ òwu ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́ Sìmonì mà Àndɛ̀rɛyà nà mà t’ɨ́dza. Abádhí awù atdíkpá Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà nà. 30 Nɨ́ ányɨ̀-dzá, Sìmonì bhà agʉna-àyi nɨ́ɨ’ɨ̀ ara dɔ̀ ndɨ̀ ndàyi rɔ́, atdídɔ̌ kàzʉ ʉ̀tɔ̀ ndɨ̀ ɔ̀na nǎ nɨ́dhunɨ̌. Nɨ́, yà Yěsù ɨ̀rà àhʉ rɔ́rɔ̀ tɨ́, ka kavɔ̀ ɨ́yàdhíyà rǎndɨ dhu kà tɔ̀. 31 Nɨ́ Yěsù náandrì kà ɨ, ndàlʉ̌ kɔ̌tsʉ́, ndàdʉ̀ kɨ̀và ɔrʉ̀. Nɨ́ kà-ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ kàzʉ náavɛ̀, kà ràdʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ɔ̀nyʉ̀ ùbho dɔ̌ abádhí tɔ̀. 32 Pbɨ́tsɔ̀ngǎ, adyifɔ̀ nótsù dhu-dzidɔ̌, ka kowúnà ìwu rɔ̌ andɨ nà arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nà Yěsù tɨ’ɔ̀, nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ alɛ mànà. 33 Nɨ́, kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ núundu ɨ̀ kɔ́rɔ́ Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɨdza-lí. 34 Nɨ́ Yěsù nɨ́ɨgʉ́ dhèdhèrɔ̀ andɨ-tɨdɔ̀ nɨ̌ arándɨ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́. Kǎránà nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ átɔ̀ ábhɔ̌ alɛ ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎránà nzɨ̌ ɨ nzɛ́rɛ-alafí nʉ́bhà rɔ̌ rɔ̀tɛ̀, ɨwà abádhí nʉ́nɨ Yěsù ràrɨ̌ àdhɨ dhu nɨ́dhunɨ̌.

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ dhu

(Luk 4.42-44)

35 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ bhɔ̌tsʉngá, ɨnzá ɨnga nápɛ̀ àwʉ̀ rɔ́rɔ̀, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndàhʉ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàrà igi rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀ ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ányɨ̀. 36 Nɨ́, Sìmonì mà ɔdhɨ́na mànà náawù kɔ̀mɛ̀. 37 Nɨ́ Yěsù ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí náatɨ kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ nyɔmɛ.» 38 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Kòwu kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ngʉ̌kpà pbanga ɔ̀. Ányɨ̀, ma màkǎ mʉnɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ átɔ̀, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ma mɨra nɨ́dhunɨ̌.» 39 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ ùbhi Gàlìlayà ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌, ndàrà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ndɨ pbìrì ɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ abádhí rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀yà alɛ ɔ̀ rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ kɨ́kɨ́ nà alɛ nábhʉ̌ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu

(Màt 8.1-4; Luk 5.12-16; 17.12-19)

40 Atdíku, kɨ́kɨ́ nà atdí alɛ nɨ́’ɨra Yěsù ɨ, ndìtsì ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ kɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kàrɔ̌ ndàtɨ: «Nyɨ nyòzè ka nɨ̌, nyɨ nyínè nyabhʉ ma mɨlǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.» 41 Nɨ́ Yěsù náabà ɨzʉ kàdɔ̌, ndàdʉ̀ ɔtsʉ́na nágbà, ndàpbàlǎ kàngbɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨwà ma mòzè. Ɨ́lǎnà!» 42 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kɨ́kɨ́ níikù wɔ̀rɨ́ alɛ rɔ̌ rɔ̀, kà ràdʉ̀ ɨ̀lǎ. 43 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ʉyá dhu kà tɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà, ndàdʉ̀ kàvi ràrà, 44 ndàtɨ nɨ̌: «Ándà nga mběyi, àpɛ́ nyʉnɔ wɔ̀ dhu atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ árà nyɨtɛ̀ nyɨ nyɔ̀gʉ̀ dhu kùhanɨ̀ tɔ̀, ndɨrɔ̀ nyádʉ̀ nyabhʉ̀ yà Músà bhà Ʉyátá nʉ́ʉyá pɛrɛ̀ Kàgàwà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɔ̀gʉ̀ dhu nɨtɛ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀*.» 45 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀rɨ́ alɛ níitdègu àrà, náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàrà rɔ̀ná ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu náwɛ rɔ̌ atdídɔ̌ nyʉ́, ndʉ̀gà ndɨ dhu-ɔ̀yɨ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ. Wɔ̀ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Yěsù náadʉ́nà nzɨ̌ àrà òtsù rɔ̌ kpangba atdí kɨgɔ̀ ɔ̀ màtɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǎránà àdɨ rɔ̌ lɛ̀ngɛ̀lɛ̀ngɛ̀. Nɨ́, ìndrǔ owúnà ìwu rɔ̌ kà-tɨ’ɔ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ rɔ̀.

2

Yěsù rɨ̌ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ́gʉ̌ ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga nʉ́bà dhu

(Màt 9.1-8; Luk 5.17-26)

1 Ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, Yěsù níingo tdɨ́tdɔ̌ Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ ràdʉ̀ dhu ɨ̀rɨ̀, ìnè kà ràrɨ̌’ɨ̀ ɨdzá*. 2 Nɨ́ ábhɔ̌ alɛ́-yà núundu ɨ̀ Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɨdza ɔ̌, ɨ̀mbǎ alɛ-pfɔ̀ kafɔ́ rɔ́nga mà rɨ̀’ɨ̀ ndɨ ɨdza-lí màtɨ́. Yěsù náadʉ̀ àdɨ ndàmbɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ núdhe dɔ̌ abádhí tɔ̀. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ngʉ̌kpà alɛ níiwú ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ɨ̀fɔ alɛ nánɔ̀ ótdù dɔ̌ rɔ́rɔ̀. 4 Pbɛ́tʉ̀, abádhí rɨ̌ ndɨ alɛ nítsǔ Yěsù-tɨ’ɔ̀ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́ ihé-yà-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ abádhí nʉ́ʉngbɛ ɨdza-dɔ̀tsirɔ̀ yà Yěsù nádɨ ɔ̀ná ngari dɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ wɔ̀rɨ́ alɛ nífo ɔ̀ná ótdù mànà Yěsù-ɔ̀nzɨ̌. 5 Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ tɔ́ a’uta ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Yěsù atɨ wɔ̀ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: «Ɔdhɨ́, ma mʉ̀bà wà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga.»

6 Nɨ́, yà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀ òkò rɔ́ ɨ’ɨ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ ngúfe màlímó, náambɛ́nà ɨnga nɨ́rɛ̀ dɔ̌ afíya ɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: 7 «Ádhu wɔ̀ alɛ rɨ̌ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌ nɨ̌? Ádhɨ ìndrǔ bhà nzɛ́rɛnga nʉ́bà rádʉ̀, ɨnzá nɨ́ Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nʉ́bà ka rɔ̀?» 8 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, Yěsù nʉ́ʉnɨ abádhí rɨ̌rɛ̀na afíya ɔ̀ dhu, ndàdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ wɔ̀rɨ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ nà nɨ̌? 9 Katɨ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: ‹Ma mʉ̀bà wà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga›, ndɨrɔ̀ katɨ: ‹Ɨ́và nyɨ, ítdù ɨndʉ́ ótdù, nyadʉ̀ àrà›, nɨ́ kɔ̀rɨ́ ɔ́yɔ̌ dhu nzínzì ɔ̌ ɨsɔ́ rɔ́’ɔ dhu nɨ́ àdhu? 10 Nɨ́rɔ̀, ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu, ìnè Ìndrǔ t’ídhùnà ràrɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndʉ̀bà ìndrǔ bhà nzɛ́rɛnga yà adzɨ dɔ̌.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: 11 «Ma mátɨna ɨnyɨ nɨ̌: Ɨ́và nyɨ, ítdù ɨndʉ́ ótdù, nyadʉ̀ àrà pbʉ̀kʉ̀.» 12 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀rɨ́ alɛ nɨ́ɨvà ndɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀, ndìtdù fɨ̀ndá ótdù, ndàdʉ̀ àrà pbɨ̀ndà. Ɨdhɔ nyʉ́ nʉ́ʉkɔ ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ́-yà kɔ́rɔ́ atdídɔ̌, ràdʉ̀ Kàgàwà nɨ́fʉ ’àtɨ: «Ɨnzá mǎ màpɛ̀ yà dhu bhěyi dhu-tɨdɔ̀ nálǎ!»

Yěsù rɨ̌ Lawì nánzi owùna nʉngʉ tɨ́ dhu

(Màt 9.9-13; Luk 5.27-32)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náadù ndɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀. Nɨ́, ihé-yà nóowúnà ìwu rɔ̌ kà ɨ, kà ràdʉ̀ àmbɛ dhu ùdhe dɔ̌ fɨ̌yɔ̀. 14 Nɨ́ ʉ̀da ndɨ̀ ndʉ́da rɔ́rɔ̀, kǎla Lawì†, Àlʉ̀fayò t’ídhùnà pàratà t’ʉ́fɔ́tá-dzà ɔ̌ àdɨ rɔ́. Nɨ́ Yěsù atɨ kà nɨ̌: «Ɨ́rà owùdu ɔ̌.» Nɨ́, Lawì adʉ̀ ndɨ̀và ndàrà kǒwù ɔ̌.

15 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù dhu nɔ́nyʉ̀ ndɨ Lawì bhà ɨdza. Nɨ́, pàratà tɔ́ ibí pbàndɔ́mbɛ́ mà, nzɛ́rɛnga tɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ atdíkpá abádhí mànà ndɨ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ. Obhó tɨ́, ibí ɨ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ nóongónà ndɨ ùbhi kǒwù ɔ̌. 16 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ abádhí níitdègu Yěsù mà rɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ ɨ nzɛ́rɛngatálɛ mà, pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mànà dhu nálǎ, náatɨ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ádhu kàrɨ̌ dhu nɔ́nyʉ pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛngatálɛ mànà nɨ́?» 17 Nɨ́, wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ atɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ andɨ nà alɛ náarɨ́ nzɨ̌ mʉ̀ngangà-atdyú nóho, pbɛ́tʉ̀ mʉ̀ngangà-atdyú òho arɨ́ alɛ nɨ́ andɨ nà rɨ́’ɨ̀ kɛ̀lɛ̌. Ɨnzá ma mɨra obhónángatálɛ núnzì, pbɛ́tʉ̀ ma mɨra ùnzìnà nɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ.»

Yěsù bhà ɨrɛ̀ta ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ t’ʉ́tsɨta dɔ̌

(Màt 9.14-17; Luk 5.33-39)

18 Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ mà Pbàfàrìsáyó mànà nóongónà ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀. Nɨ́ atdíku, ìndrǔ iwú dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ádhu Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ mà Pbàfàrìsáyó tɔ́ ábhàlɨ̌ mànà náarɨ́ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ, ɨ̀nzɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ ràdʉ̀ kʉ̀tsɨ̀ átɔ̀ nɨ̌?» 19 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ mbólí ɔ̌ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ ìwǔ alɛ ràrǎdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀, àzèmbè ìnè akpa-tsi rɨ̌’ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ rɔ́rɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ yà ìnè ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná atdíkpá akpa-tsi mànà ɔ̌, abádhí rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀. 20 Pbɛ́tʉ̀, atdí ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, yà akpa-tsi nódyì ka kɨ́ ɔ̀ná abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀. Ndɨ ɨdhɔ rǎkǎ nɨ́nganɨ́ nɨ́ ndɨ, abádhí nʉ́ʉtsɨya ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀.

21 Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ ngoyì-ɔwʉ́tá tɔ́ kɛ̀lɛ̀mʉ̀ nápba mbɛrʉ̀-ayɨ́ ɔ̌, akyɛ ndɨ kɛ̀lɛ̀mʉ̀ náadʉ̀na ndàduru ndɨ mbɛrʉ̀ ka kù’o rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ mbɛrʉ̀-ayɨ́ nʉ́fà, ndɨ ʉfàta-bhu ràdʉ̀ àhʉ íhǔ nyʉ́ tdɨ́tdɔ̌ nɨ̌. 22 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ dìvayì-ɔwʉ́tá nɨ́sɨ kàmʉdzɛ̀-ayɨ́ ɔ̀, akyɛ ndɨ dìvayì nɨ́ɨvʉ̀na kàmʉdzɛ̀-ayɨ́ ɔ̀, ràdʉ̀ ndɨ kàmʉdzɛ̀ nʉ́fà, ndɨ dìvayì ràdʉ̀ ndʉ̀fʉ̀ obvò nɨ̌. Nɨ́rɔ̀ dhu-ɔ̀fɔ̀ nga kɨsɨ̌ dìvayì-ɔwʉ́tá kàmʉdzɛ̀-ɔwʉ́tá ɔ̀.»

Yěsù bhà ɨrɛ̀ta Pbàyàhúdí tɔ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌

(Màt 12.1-8; Luk 6.1-5)

23 Atdíku Pbàyàhúdí tɔ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náambɛ́nà òwu dɔ̌ nganʉ̀ tɔ́ ɨnga ɔ̀na nǎ ʉ́dà otu ɔ̌. Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’òwù otu-igì dɔ̌ rɨ̌’ɨ̀ nganʉ̀ náfà rɔ̌. 24 Nɨ́ wɔ̀ dhu nàla Pbàfàrìsáyó náatɨ Yěsù nɨ̌: «Ándà pɛ́ dhu, ádhu pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ rɨ̌ ɨnzá àlɛ̌ tɔ́ ʉyátá ávi dhu ɔ̀nzɨ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ nɨ́*?» 25 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ ɨnzá Dàwudì náanzɨ̀ dhu nɔ́zʉ̀*? Atdíku, àbadhi mà rɔ̀ná alɛ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ àwù nà, ɨ̀mbǎ ɨ̀ ɔ́nyʉna dhu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀. 26 Nɨ́, kǎtsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho Kàgàwà tɔ̀ mʉ̀gatì nídyì ndɔ̀nyʉ̀. Obhó tɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá rǎtɨna wɔ̀ ndɨ mʉ̀gatì nɔ́nyʉ̀ rádʉ̀ ràrɨ̌ pbàkùhánɨ́ kɛ̀lɛ̌ vǐya dɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ Dàwudì níidyi ka ndɔ̀nyʉ̀, ndàdʉ̀ kàbhʉ átɔ̀ ɨ̀ ùbhi mànà pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀. Wɔ̀ ndɨ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ Àbìyàtarɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà tɨ́ nɨ́nganɨ́.»

27 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Ìndrǔ ka kanzɨ̀ nzá sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ka kanzɨ̀ ìndrǔ tɔ̀. 28 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨma Ìndrǔ t’ídhùnà, ɨma nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌ màtɨ́.»

3

Yěsù rɨ̌ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ́gʉ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu

(Màt 12.9-14; Luk 6.6-11)

1 Ngǎtsi nɨ́nganɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù náatsù tdɨ́tdɔ̌ unduta-dzà ɔ̀. Nɨ́ ɔtsʉ́na ótsù atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ányɨ̀-dza. 2 Ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ náambɛ́nà Yěsù nándà dɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà, ndɨ́nɨ̌ ’ala tɨ́, kàrà tɨ́ wɔ̀ alɛ nɨ́gɨ̌gʉ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ’adʉ̀ tɨ́ kɔ̀bhʉ̀ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Nɨ́ Yěsù atɨ wɔ̀ ndɨ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyidè ʉrɔ́ kɔ́rɔ́ alɛ nzínzì ɔ̌.» 4 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ dhu nívu yà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ-tsʉ̌ ndàtɨ: «Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ kɔnzɨ̀ ídzì dhu ìndrǔ tɔ̀, ndɨrɔ̀ tɨ́ kɔnzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu ìndrǔ tɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌? Tɨ́ kɨgʉ̌ ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga, ndɨrɔ̀ tɨ́ kʉbhà ndɨ alɛ rɔ̀vɛ̀?» Pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́. 5 Nɨ́, Yěsù náandà abádhí-dɔ̀ nga kɔ́rɔ́ akótá nyʉ́ nà, ɨzʉ ràdʉ̀ ndʉ̀ka atdídɔ̌ abádhí tɔ́ odú alɛ-afí-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ alɛ nɨ̌: «Ɨ́gba ɔtsʉ́nʉ!» Kà ràdʉ̀ kɨ̀gbà. Nɨ́ kɔ̌tsʉ́ náadʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́.

6 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Pbàfàrìsáyó núuvò unduta-dzà ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ ’ùndu Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà alɛ mànà, ndɨ́nɨ̌ ’ɨrɨ tɨ́ ɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ ka kɨ́ Yěsù nábhʉ̌ kohò dhu dɔ̌.

Ihé-yà rǐwu kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ rɔ̀ Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɨ dhu

(Màt 4.23-25; 12.15-16; Luk 6.17-19)

7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà nɨ́ɨdhá ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀, ábhɔ̌ alɛ tɔ́ ihé-yà ràdʉ̀ òwu owùya ɔ̌. Ɨ alɛ́-yà níiwú Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, 8 Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, Ìdùmɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-adzènǎ rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ abádhí iwú Tirò mà Sìdɔnà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀. Ɨ ábhɔ̌ alɛ tɔ́ ihé-yà níiwú Yěsù ɨ, kǎrɔ́nzɨna dhu-ɔ̀yɨ̌ ɨ̀ ɨ́rɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 9 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ návi rɨ̀lɨ atdí ibhú fɨ̌ndà, akyɛ ndɨ ihé-yà níipbóna ndɨ̀ nɨ̌. 10 Obhó tɨ́, ibí alɛ nɨ́gʉ̌ kǎrɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ andɨ nà rɨ́’ɨ̀ nóowúnà ’òdzì rɔ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ ɨ, ndɨ́nɨ̌ ’apbálá tɨ́ kàngbɔ̀. 11 Ndɨrɔ̀ Yěsù ɨ̀ àla rɔ̀, nzɛ́rɛ-alafí nóowúnà yà ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà alɛ nábhʉ rɔ̌ rʉ̀kɔ ɨ̀ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ’àdʉ̀ òwu abádhí àbhʉ rɔ̌ rùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨnyɨ, nyɨ nɨ́ Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́.» 12 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù adʉ́nà àrà dhu nʉ́ya rɔ̌ ɨ nzɛ́rɛ-alafí tɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà, ɨ̀nzɨ̌ àdhɨ màtɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu nʉnɔ tɨ́.

Yěsù rɨ̌ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà alɛ nóvò ndʉ̀lɨ uvitatálɛ tɨ́ dhu

(Màt 10.1-4; Luk 6.12-16)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù núupò atdí pbìrì dɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ ndòzè ndùnzì alɛ núnzì, ɨ alɛ ràdʉ̀ ìwu tɨna ɔ̀. 14 Kǎdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà alɛ nʉ́lɨ, ndàdʉ̀ ɔvɔ̀ya nɔ́vɔ̀ «uvitatálɛ» tɨ́. Kʉ̌lɨ abádhí ndɨ́nɨ̌ ’ongó tɨ́ oko mànà atdíkpá. Kʉ̌lɨ abádhí, ndɨ́nɨ̌ ndongó tɨ́ ùvinà ròwù Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀, 15 ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ’òwù nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ nɨ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀.

16 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ yà kǎvò atdí-kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Uvitatálɛ-ɔvɔ̀: Sìmonì (Yěsù adʉ̀ ngǎtsi kɔ̌vɔ̀ nɔ́vɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ tɨ́), 17 Yàkɔbhɔ̀ mà adɔ̀nà Yùwanɨ̀ nà. Abádhí ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ Zɛ̀bɛ̀dayò bhà inzo. Yěsù adʉ̀ ngǎtsi abádhí-ɔvɔ̀ nɔ́vɔ̀ Bɔ̀wànɛrgɛ̀ tɨ́, kà-tɨ̀ nɨ́ ɔvɔ bhà inzo. 18 Àndɛ̀rɛyà, Fìlipò, Bàrtɔ̀lɔ̀mayò, Màtayò, Tʉ̀masɨ̀, Yàkɔbhɔ̀ (Àlʉ̀fayò t’ídhùnà), Tàdayò, Sìmonì, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ nugyénà fɨ̀yɔ́ pbìrì dɔ̌ alɛ, 19 ndɨrɔ̀ Yudhà Ìskàrìyɔtà, yà Yěsù ìpfo adʉ̀ àrà ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ.

Yěsù àtɨ ka kɨ́ dɔ̀na ɨ̀nza ndɨ̀ dhu tɨ́
ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà dhu tɨ́ dhu

20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náadù ndɨ̀ ɨdza. Nɨ́, ihé-yà náadʉ̀ ’àndu tdɨ́tdɔ̌ kà-tɨ́, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ mà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mbǎ. 21 Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kà mà t’ɨ́dzá-bhà náadʉ̀ kàtɨ̀ ɨwà dɔ̀na ɨ̀nza ndɨ̀ dhu tɨ́. Nɨ́, abádhí adʉ̀ ìwu kòdyì òwùnà.

22 Ndɨrɔ̀, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ìwǔ Yěsù-tɨ’ɔ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó náambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Pfɔ̀mvɔ Bɛ̀lìzèbulì rɨ̌’ɨ̀ kà ɔ̀.» Ndɨrɔ̀ abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ ndɨ nzɛ́rɛ-alafí ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ ndɨ arɨ́ kàbhʉ̌ ròdì kɔ̌kɔ̀ ɨ nzɛ́rɛ-alafí.» 23 Nɨ́ Yěsù anzi abádhí, ndàdʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ fɨ̌yɔ̀ mbólí ɔ̌ ndàtɨ: «Nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, Sìtanɨ̀, rǎdʉ̀ ndòdì ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ndɨ̀tɨ́rɔ̀? 24 Atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ náapɛ́ àmbɛ ’ùgyè dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, nɨ́ ndɨ kamà bhà idzi náarɨ́ nzɨ̌ àpɛrɛ. 25 Ndɨrɔ̀, atdí ɔdhɨ náapɛ́ àmbɛ anya nɔ́nzɨ̀ dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, nɨ́ ɨ alɛ tɔ́ ɔdhɨ-tɨ̀ náarɨ́ nzɨ̌ ìde. 26 Nɨ́rɔ̀, Sìtanɨ̀ náapɛ́ àdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùgyè ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, kàbhà idzi-ɔ̌nga ràdʉ̀ ndùtu, nɨ́ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga rɨ̌ nzɨ̌ adʉ̀ àpɛrɛ, kàbhà idzi-tsʉ̀ ràdʉ̀ ndɔ̀dɨ̀.

27 Ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ òtsù ɔbɨ nɨ̌ ɨ̀dzɨ̌dzɔ̀ alɛ bhà ɨdza, ndàdʉ̀ kàbhà ɨdzá dhu nʉ́mbà, ɨnzá ndɨ̀ ndàlʉ̌ pɛ́ ka ndʉ̀tsɨ̀ angyi rɔ́rɔ̀. Ka ndɨ̀ ndàlʉ̌ ndʉ̀tsɨ̀ dhu-lutìnǎ nɨ́ ndɨ, kà rǎdʉ̀ kàbhà ɨdzá dhu nʉ́mbà. 28 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, ìndrǔ náabáya àbà kɔ́rɔ́ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ ʉbàta, ndɨrɔ̀ abádhí náabáya àbà Kàgàwà nɨ̌ ɨ̀ arɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ dhu tɔ́ ʉbàta mà. 29 Pbɛ́tʉ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ rɨ́ dhu ʉ̀nɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ náabáya nzɨ̌ ʉbàta akɛkpá màtɨ́. Obhó tɨ́, kàbhà nzɛ́rɛnga nɨ́ dhòdhódhónga nà rádɨ nzɛ́rɛnga.» 30 Yěsù atɛ̀ wɔ̀ dhu bhěyi abádhí nɨ̌, abádhí àtɨ ndɨ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nà ɔ̀nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Ádhɨ mà nyʉ́ ndɨ Yěsù-tsánà, kà t’ádɔ́na, kà t’áwɛ́na mànà?

(Màt 12.46-50; Luk 8.19-21)

31 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù-tsánà mà kà t’ádɔ́na mànà níiwú ùvò Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɨdza-lí. Abádhí itsi ìko irinǎ rɔ̀, ’àdʉ̀ atdí alɛ návi rànzì Yěsù ɨdza rɔ̀. 32 Ihé-yà nɨ́ɨ’ɨ̀ kà-tɨ́ ɨ̀ òkò, ’àkpɔ̀rɔ̀ kàngbɔ̀ rɔ́. Nɨ́ ka kadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Kànɨ̌ ɨ́yànʉ mà adɔ́nʉ mà awɛ́nʉ mànà rɨ̌’ɨ̀ iri. Abádhí rɨ̌ nyɔmɛ.» 33 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Ádhɨ ndɨ ɨ́yàdu, ndɨrɔ̀ ádhɨmà ndɨ adɔ́du?» 34 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ yà tɨná ókò ’àkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na alɛ dɔ̀ nga nándà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kànɨ̌ ɨ́yàdu mà adɔ́du mànà. 35 Kàgàwà òzè dhu nɔ́nzɨ rɨ́ alɛ nɨ́ ndɨ, adɔ̀du, awɛ̀du, ndɨrɔ̀ ɨ́yàdu.»

4

Ɔ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí

(Màt 13.1-9; Luk 8.4-8)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndàrà Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, kǎpɛ̀ ndàmbɛ dhu ùdhe dɔ̌ tdɨ́tdɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà nyʉ́ núundu ɨ̀, ’àkpɔ̀rɔ̀ kàngbɔ̀. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀, ndàdɨ ányɨ̀. Ndɨ ibhú nɨ́ɨ’ɨ̀ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, ihé-yà ràdʉ̀ òko rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌. 2 Nɨ́ kǎmbɛ́nà ábhɔ̌ dhu nyʉ́ núdhe dɔ̌ abádhí tɔ̀ mbólí ɔ̌. Ndɨ pbɨ̀ndà dhu t’údheta ɔ̌, kǎwɛ dhu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: 3 «Nyɨ̀rɨ pɛ́! Atdíku, atdí alɛ náahʉ̀ ndàrà ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ̀ ɨnga ɔ̌. 4 Nɨ́ yà ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́vɔ kàrɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdídhená itse náawà ɨ̀ otu ɔ̌. Nɨ́, àrɛ̀ adʉ̀ ìwu, ’ùbhǐ ɨ itse otu ɔ̌ rɔ̀. 5 Ngʉ̌kpà-tsí náawà ɨ̀ ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná abhɔ odu-kɛngɛrɛ dɔ̌. Kɔ̀rɨ́ itse náadʉ̀ ɨ̀nga kòmbómbí, ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀yá abhɔ nɨ́dhunɨ̌. 6 Nɨ́ adyifɔ̀ níitdègu ɨ̀ka, náadʉ̀ wɔ̀ ɨ̀ngɨngà ɔ̀nyʉ̌-nzo nɔ́bɨ̀, ràdʉ̀ òtdyù, ɨ̀mbǎ ɨvɛ́ya rɨ̌’ɨ̀ ádzàdzǐ nɨ́dhunɨ̌. 7 Atdídhená itse náawà ɨ̀ okpèna nà itsukpó nzínzì ɔ̌, ɨ okpèna nà itsu náadʉ̀ àta, ’àdʉ̀ òvi, ’àdʉ̀ wɔ̀ ɨ̀ngɨngà ídzì ɔ̀nyʉ̀ nʉ́tsɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ràdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀. 8 Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà itse náawà ɨ̀ ídzì adzɨ ɔ̌. Nɨ́ ɨ ɔ̀nyʉ̀ nɨ́ɨnga, ’òvì, ’àdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀ mběyi nyʉ́. Atdídhená náadhɨ̀ itse ɨ̀bhʉ kumì-gʉ̀na ròsè, ngʉ̌kpà náadhɨ̀ azà kumì-gʉ̀na ròsè, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpǎkà-tsí náadʉ̀ ɔ̀dhɨ atdɨ́-mɨyà-gʉ̀na ròsè.» 9 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ́rɨ ka.»

Yěsù rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí-tɨ̀ náwɛ̌ dhu

(Màt 13.10-17; Luk 8.9-10)

10 Yěsù níitdègu ndìndrǐ ɨtsɛ ihé-yà rɔ̌ rɔ̀, nɨ́ yà kà-tɨ́ aróko alɛ mà, kàbhà atdí-kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ mànà náavì ka ràwɛ kɔ̌kɔ̀ mbólí-tɨ̀. 11 Nɨ́ kǎdù dhu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Fʉ̌kʉ̀ nyʉ́, ka kɨ́tɛ̀ wà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi-nyʉ-tsì ndɨ̀ nórù dhu. Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ náarɨ́ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́rɨ mbólí tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌,

12 ‹ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ ɨnga àndà rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ atdí dhu mà nála,

ndɨrɔ̀ ’àdʉ̀ nga nɨ́rɨ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ atdí dhu mà ràdʉ̀ dɔ̀ya nálʉ,

akyɛ ɨ̀ owuna ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, Kàgàwà ràdʉ̀ dhu nʉ́bà fɨ̌yɔ̀ nɨ̌*!›»

13 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá yàrɨ́ mbólí rʉ̌nɔna dhu? Olu, nyɨ̌ nyádʉ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà mbólí rʉ̌nɔna dhu nʉ́nɨ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi? 14 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí-tɨ̀: Ɔ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ nɔ́rɛ̀ dhu nɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ. 15 Ngʉ̌kpà alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ yà Kàgàwà bhà Ɔtɛ náwà ɨ̀ ɔ̀ná otu bhěyi. Abádhí rɨ̌ ndɨ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ́rɨ, ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ Pfɔ̀mvɔ ràdʉ̀ ɨ̀rà, ndàdʉ̀ ndɨ ɔ̀rɛ ka kɔ̀rɛ̀ Ɔtɛ nípfo abádhí-afí ɔ̀ rɔ̀. 16 Ngʉ̌kpà alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ odu-kɛngɛrɛ-dɔ yà ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná abhɔ bhěyi. Kàgàwà bhà Ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ kà’ù dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. 17 Pbɛ́tʉ̀, abádhí rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kàbhʉ ɨvɛ́na rɔ̀dɨ̀ ndɨ̀ afíya ɔ̀, ’àdʉ̀ ’àpba kà-rɔ̌ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Nɨ́, yà àpbɛ̀ mà avuta mànà nɔ́pɛ̀ ɨ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ abádhí á’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ ’àwà dòtsí fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ rɔ̀. 18 Ngʉ̌kpà alɛ-tsí nʉ́lɨ ɨ̀ okpèna nà itsu nzínzì ɔ̌ itse náwà ɨ̀ ɔ̀ná ɨnga bhěyi. Abádhí náarɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ́rɨ, 19 pbɛ́tʉ̀, yà adzɨ dɔ̌ ka kóko tɨ́ dhu tɔ́ ɨrɛ̀ta mà, ònzì náaríbhona ʉtrátá tɔ́ dhɛ̀dhɛ mà, ngʉ̌kpà dhu-atdyú mànà rǎdʉ̀ òtsù abádhí-afí ɔ̀. Nɨ́, kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu rǎdʉ̀ ndɨ Ɔtɛ nʉ́tsɨ̀, ’àdʉ̀ àbhʉnà ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀dhɨ̀ itse. 20 Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ ídzì adzɨ ɔ̌ itse náwà ɨ̀ ɔ̀ná ɨnga bhěyi. Ɨ alɛ náarɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ́rɨ, ’àdʉ̀ à’ùnà. Ndɨrɔ̀, ɨ alɛ náarádʉ̀ ídzì itse nɔ́dhɨ̀: atdídhená alɛ rɔ̀dhɨ̀ ka ɨ̀bhʉ kumì-gʉ̀na ròsè, ngʉ̌kpà rɔ̀dhɨ̀ ka azà kumì-gʉ̀na ròsè, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà-tsí ràdʉ̀ kɔ̀dhɨ̀ atdí-mɨyà-gʉ̀na ròsè.»

Tarà tɔ́ mbólí mà Kàgàwà bhà Ɔtɛ rɨ̌ ìndrǔ-dɔ àlʉ̌ dhu tɔ́ mbólí mànà

(Luk 8.16-18)

21 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù ivú dhu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ka katɨ́ tarà ɔ̀bɔbɨ, kadʉ̀ àtsìnà ɨ̀tǎ-tsì? Ndɨrɔ̀, ka katɨ́ kɔ̀bɔbɨ, kadʉ̀ ɨ̀lɨnà ara-tsì? Ka katɨ́ nzɨ̌ kɔ̀bɨ kɨlɨ ɔrʉ́, mběyi kàrɨ̌ ɨnga náwʉ̀ rɔ́? 22 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ndɨ̀ narù náalaya ndɨ̀ kpangba, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ arádɨ náavìya ndɨ̀ kpangba awáwʉ̀ ɔ̀. 23 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rɨ̀ ka!»

24 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Nyàndà nga mběyi yà nyɨ̌ nyɨ́rɨna dhu nà. Ka kudhèya dhu fʉ̌kʉ̀ àdhàdhɨ̀ yà nyɨ̌ nyarɨ́ dhu núdhě ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̌, kadʉ̀ àmànà àma tɨ́. 25 Obhó tɨ́, dhu nà arɨ́’ɨ̀ abhɔ alɛ tɔ̀, ka kabhʉ̀ya dhu abhɔ nyʉ́ ròsè. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ dhu arɨ́’ɨ̀ abhɔ fɔná alɛ-fɔ́ rɔ̀, ka kakɔ̀ya yà akɛ kǎrɨ́’ɨ̀ nà dhu mà*.»

Vǐyà dɔ̌ rɔ̀ rɨ́nga itse tɔ́ mbólí

26 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ nà dhu: Atdí alɛ nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndɔ̀rɛ̀ nganʉ̀-tsè pbɨ̀ ɨnga ɔ̌. 27 Nɨ́ yà ɨnga náarátɨ, ndàdʉ̀ ùbho dhu bhěyi, kǎráyi ɨnga nátɨ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀và ɨnga núbho rɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ɔ̀nyʉ̀-tsè náaráta, ndàdʉ̀ ɨ̀nga ɨnzá àbadhi nʉ́nɨ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ kà rɨ̌nga dhu rɔ́rɔ̀. 28 Adzɨ rǎdʉ̀ wɔ̀rɨ́ nganʉ̀ nɨ́’ɔ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ kà rɨ̌ kàbhʉ̌ rɨ̀ngà, ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ ndàdʉ̀ kàbhʉ ròvì, kà rǐku dɔ̀ ná rɔ̀ nɨ̌, ndàdʉ̀ kàbhʉ rìtù ndɨ̀, ràdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀. 29 Wɔ̀ nganʉ̀ nɔ́’ɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, wɔ̀ alɛ rǎdʉ̀ kasʉ nɔ́pɛ̀ pbɨ̀ndà obhi nɨ̌, nganʉ̀ t’ótseta tɔ́ kàsʉmɨ̀ nákǎ wà nɨ́dhunɨ̌.»

Hàràdalɨ̀-kpɔ̌-tʉ́tʉ̌-ngba tɔ́ mbólí

(Màt 13.31-32,34; Luk 13.18-19)

30 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ádhu àlɛ̌ kádʉ̀ àtɨ̀nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ nà dhu tɨ́? Ndɨrɔ̀, ɨ́ngbà mbólí ndɨ kà dɔ̌ àlɛ̌ kádʉ̀ àwɛnà rɨ̀tɛ̀ ka? 31 Kɔ̌fɔ̀ ndɨ̀ hàràdalɨ̀ tɔ́ itsukpó-tsè nà. Adzɨ ɔ̀ ka kɨ́ kòzò ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ka nɨ́ ákɛ̌ dhu-tʉ́tʉ̌-ngba nyʉ́ ròsè kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ itse dɔ̀nǎ. 32 Pbɛ́tʉ̀, yà nɨ́ ka kɨ́ kòzò adzɨ ɔ̀, nɨ́ kà rǒvi, ndàdʉ̀ òngo ádrʉ̀ngbǎ itsukpó tɨ́, ròsè kɔ́rɔ́ itsukpó-tɨdɔ̀ dɔ̀nǎ. Kɔ̌pbɨ́ rǎdʉ̀ òvi ádzàdzǐ nyʉ́, àrɛ̀ mà ràdʉ̀ ɨdzàya nɔ́sɨ̀ kà-bɨ̌ tɔ́ sɨ́sɨ́ ɔ̌*.»

33 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Yěsù nʉ́ʉnɔ́nà Kàgàwà bhà Ɔtɛ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ ábhɔ̌ yàrɨ́ mbólí-tɨdɔ̀ ɔ̌. Kʉ̌nɔ́nà ka àdhàdhɨ̀ yà ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́ alɛ-dɔ nálʉ rádʉ̀ dhu bhěyi. 34 Kɔ̌tɛ́nà nzɨ̌ abádhí nà ɨnzá ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ mbólí ɔ̌ rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɔ̀yá ɨ̀ òtù ɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǒngónà àdʉ̀ ɨ mbólí-tɨ̀ náwɛ kɔ́rɔ́ abádhí tɔ̀.

Yěsù rɨ̌ àpùpú nábhʉ̌ rìdè dhu

(Màt 8.18,23-27; Luk 8.22-25)

35 Ndɨ nɨ́nganɨ́ tɨ́ pbɨ́tsɔ̀ngǎ, Yěsù náatɨ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kàda rɛ̀rʉ̀-adzè.» 36 Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nʉ́ʉbhà ihé-yà, ’àdʉ̀ òtsù yà Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ibhú ɔ̀, ’àdʉ̀ òwu. Ngʉ̌kpà ibhú náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ányɨ̀rɔ̌. 37 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ àpùpú náapɛ̀ ndòpìlì ɔbɨ nyʉ́ nà, mʉ̀kʉrà ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àwà ɨ̀ ibhú ɔ̀, ibhú ràdʉ̀ àmbɛ àle dɔ̌ ɨdha nɨ̌. 38 Yěsù náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ibhú tɔ́ kɔ̀bhɛ́ ɔ̀ ndɨ̀ ndàyi ndɨ̀pbɨ̀ dɔ̀na kùsé rɔ̌, ɨdhɔ ràdʉ̀ ndòdyì rɔ́. Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ nɨ́ɨnga ka ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌ ìkǔ nyʉ́ ɔ̌: «Màlimǒ, yà àlɛ̌ kʉ́vɛ dhu nátdǔ tɨ́ obhó afínʉ akɛkpá màtɨ́?» 39 Nɨ́ ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀và ndɨ̀ rɔ̀, Yěsù náarʉ̀ awɛ dɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà rɛ̀rʉ̀ nɨ̌: «Ɨ́nɛ̀! Ʉ́tsɨ tsʉ̀nʉ!» Nɨ́ awɛ náadʉ̀ opilita nʉ́bhà, ɨnga ràdʉ̀ ɨnɛ̀ bhìì. 40 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ ɔdɔ nɔ́nzɨ nɨ̌? Nyɨ̌ nyàpɛ̀ t’óbhó ɨ̀’ɨ̀ a’uta nà?» 41 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ ɔdɔ nyʉ́ nɨ́ɨsɨ́ abádhí ɔ̀, abádhí ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ nzínzìya ɔ̌ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhɨ pbá alɛ yà, awɛ mà, rɛ̀rʉ̀ mànà dhu náarɨ́ tsʉ̀ná dhu nɨ́rɨ?»

5

Yěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.28-34; Luk 8.26-39)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-adzè, Pbàgɛ̀rasɨ̀* tɔ́ pbìrì ɔ̀. 2 Nɨ́ yà Yěsù ìfò ibhú ɔ̀ rɔ̀ rɔ́rɔ̀ tɨ́, atdí alɛ náahʉ̀ ìndrǔ ʉ̀tdʉ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná ngari ɔ̀ rɔ̀, ndɨ̀rà kà-tɨ’ɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà alɛ. 3 Kǒngónà ɔ̀dhɔ̀ ndɨ ngari ɔ̀, ndɨrɔ̀ kà sɔ̀wɔ̀rɔ̀ nɔ́nzɨ rɨ́ ndʉ̀tsɨ̀ àdrà-mbǐ nɨ̌ atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ. 4 Obhó tɨ́, bìlǐnganà ka kʉtsɨ́nà kàpfɔ̀ sìngà-mbǐ nɨ̌, kadʉ̀ kɔ̌tsʉ́ nʉ́tsɨ̀ àdrà-mbǐ nɨ̌. Nɨ́ kǒngónà àdʉ̀ ɨ àdrà-mbǐ nátdɨ, ndàdʉ̀ sìngà-mbǐ nátdɨ átɔ̀. Ndɨrɔ̀, kàlʉ̌ rɨ́ ndɔ̀nzɨ̀ lɛ̀màna alɛ nɨ́ɨ’ɨ́nà mbǎ atdí màtɨ́. 5 Bìlǐnganà, yà ɨnga náarátɨ, ndàdʉ̀ ùbho dhu bhěyi, kǐtúnà ndɨ̀ ndàmbɛ ùbhi dɔ̌ ìndrǔ nʉ́tdʉ̌ ka karɨ́ ɨnanǎ, ndɨrɔ̀ pbìrì dɔ̀nǎ, ndàmbɛ ùkǔ dɔ̌, ndàdʉ̀ àrà ngbɔ̌na àzè rɔ̌ kpùwǎkpùwǎ odu nɨ̌.

6 Nɨ́ kǎla Yěsù ɨtsɛ rɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀kʉ tɨna ɔ̀. Kǎdʉ̀, ndìbvu kɔ̀nzɨ̌, ndʉ̀kɔ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌. 7 Kǎdʉ̀ òkù àrǐ nyʉ́ tɨ́ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ nyòzè ma nà Yěsù, kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà t’Ídhùnǎ? Ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ àvǔ rùdú.» 8 Wɔ̀ dhu kʉ̌nɔ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, Yěsù aránà àtɨ̀nà rɔ̌ kà nɨ̌: «Nzɛ́rɛ-alafí, áhʉ̌ wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀!» 9 Nɨ́ Yěsù adʉ́nà àrà dhu ìvu rɔ̌ kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ɔvɔ̀nʉ nɨ́ àdhɨ?» Kà ràdʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ndàtɨ: «Ɔvɔ̀du nɨ́ ‹Ihé›, ibí rɔ̀ mǎ mɨ́’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌.» 10 Nɨ́, kǎdʉ́nà àrà Yěsù nónzì rɔ̌ atdyúna nyʉ́ nà, ɨ̀nzɨ̌ ɨ nzɛ́rɛ-alafí nabhʉ̀ tɨ́ ròwù ɨtsɛ ndɨ pbìrì ɔ̌ rɔ̀.

11 Ányɨ̀rɔ̌, àdʉ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ màhǒ-yà nɨ́ɨ’ɨ̀ pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̌ ɨ̀ ányʉ rɔ́. 12 Nɨ́ ɨ nzɛ́rɛ-alafí náadʉ̀ Yěsù ɨ̀tdɛ̀ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, ’àtɨ: «Óvì mǎ mǒwù ndǎkà àdʉ̀ nzínzì ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ mǎdʉ̀ tɨ́ ùtsǔ abádhí ɔ̀.» 13 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ndɨ dhu ná’ù abádhí tɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí núuvò wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òwu òtsù àdʉ̀ ɔ̀. Nɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ àdʉ̀ tɔ́ màhǒ-yà, mbɛ̀mbɛ̀ ɔ́yɔ̌ lʉfʉ̀, náadrú pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̌ rɔ̀, ɨ̀ rʉ̀pbà ɨ̀ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, tsěya rɔ̀tdɨ̀ ɨ̀. 14 Kɔ̌kɔ̀ àdʉ̀ nʉ́ndà rɔ̌ rúbhi alɛ náatsè, ’òwù ɔyɨ nà kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨrɔ̀ igigi rɨ́’ɨ̀ pbanga ɔ̀na nǎ. Nɨ́ ìndrǔ náadʉ̀ ìwu, ’ìwǔ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu àndà. 15 Abádhí níiwú ùvò Yěsù tɨ́, ’àdʉ̀ wɔ̀ ndɨ ibí nzɛ́rɛ-alafí arúbhi ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ ɔ̀nà alɛ nála. Ndɨ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ obvò ndɨ̀ ndàdɨ, ndʉ̀fɔ̌ rɔ̀ná mʉ̀dzarʉ̀, pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta ràdʉ̀ ndàdu rɔ́. Nɨ́ ɔdɔ náadʉ̀ ɨ̀sɨ̌ abádhí ɔ̀. 16 Yà ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nàlanà alɛ náadʉ̀ wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí nà alɛ mà àdʉ̀ mànà rɔ̌ ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀nà dhu náwɛ abádhí tɔ̀. 17 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ ɔ̀pɛ̀ ’ɨ̀tdɛ̀ Yěsù ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ nɨvà tɨ́, ndàrà fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀.

18 Nɨ́ yà Yěsù rǔpo ibhú ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, yà nzɛ́rɛ-alafí núvònà ɔ̀nà rɔ̀ alɛ nɨ́ɨtdɛ̀ Yěsù ndɨ́nɨ̌ ’owu tɨ́ mànà atdíkpá. 19 Nɨ́ Yěsù náa’u nzá ndɨ dhu kà tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ alɛ nɨ̌: «Ádǔ nyɨ pbʉ̀kʉ̀, ɨndʉ́ alɛ-tɨ’ɔ̀, nyadʉ̀ yà ɨndʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu náwɛ abádhí tɔ̀, ɨzʉ kàbà dʉ̀nʉ́ dhu mànà.» 20 Nɨ́ wɔ̀ alɛ náadɨ̀ dɔ̀na ndàrà, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndʉ̀nɔ̀ yà Yěsù nɔ́nzɨ̀ fɨ̌ndà kɔ́rɔ́ dhu Dɛ̀kàpolì tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̌. Nɨ́, yà kà rʉ̌nɔna dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́ nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌.

Yàhirò bhà tsìbhíngba mà Yěsù rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ napbálá tsìbhálɛ mànà

(Màt 9.18-26; Luk 8.40-56)

21 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù náadà ibhú ɔ̌ rɛ̀rʉ̀-adzè. Nɨ́ ɨdha-gì dɔ̌ kìdè rɔ́rɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà náandu ndɨ̀ ndàkpɔ̀rɔ̀ kà-ngbɔ̀. 22 Nɨ́, unduta-dzà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ, Yàhirò tɨ́ kátɨna, nɨ́ɨra àhʉ ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ Yěsù ndɨ̀ ndàla rɔ̀, kǐbvú ndɨ̀ obvò kà-pfɔ̀ rɔ̌. 23 Kǎdʉ̀ kɨ̀tdɛ̀ atdyúna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ɨvàdú-ngba rɨ̌’ɨ̀ afína rɔ̌ ka kɔ́dɔna rɔ́. Nɨ́, ɨ́rà ɔtsʉ́nʉ nyɨ nyʉlɨ tɨ́ kà-dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kɔ̌gʉ́ tɨ́, ndàdʉ̀ àdɨ nyɨ̀kpɔ́na nà.» 24 Yěsù mà náadʉ̀ òwu Yàhirò nà, ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà ràdʉ̀ ndɨ̀dhɔ̀ owùya ɔ̌ Yěsù ɨ̀ ìpbǒ nzínzìya ɔ̌ rɔ́rɔ̀.

25 Ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí tsìbhálɛ, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ tɨ́ azu nóongónà ɨ̀rà rɔ̀ná. 26 Kǎbà àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́ ibí pbàngángá-bvʉ̀nǎ, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ fɔná ongyéngá-tsè nɔ́tdɨ̀ ányɨ̀. Pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu adʉ́nà nzɨ̌ àrà kà dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ rɔ̌, kà rɔ̌ andɨ ràdʉ̀ àrà ɔ̀trɔ rɔ̌ atdídɔ̌. 27 Nɨ́, Yěsù dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu ndɨ̀ ndɨ́rɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kɨ̌ra ihé-yà nzínzì ɔ̀, ndàpbàlǎ kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ olùnǎ rɔ̀. 28 Ka nɨ’ɨ̀ afína ɔ̀ rɨ́rà ɔ̀tɛ rɔ̌ ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ma mapɛ́ kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ nápbàlǎ, nɨ́ ma mɔ́gʉ̀ ɔ̀gʉ̀.» 29 Nɨ́ Yěsù rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ kàpbàlǎ rɔ́rɔ̀ tɨ́, yà kà-rɔ̌ arɨ́rà azu náadʉ̀ ìde, kà ràdʉ̀ ndìnè ɨwà ndɨ̀ ndɔ̀gʉ̀ pbɨ̀ndà andɨ ɔ̌ rɔ̀ rɔ́. 30 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Yěsù níinè ndɨ̀ ɨwà ìndrǔ t’ɨ́gʉ́tá tɔ́ pbɨ̀ndà ɔbɨ nɔ́nzɨ̀ kasʉ rɔ́. Nɨ́ kǎgɛ́rɛ́ ndɨ̀ ihé-yà nzínzì dɔ̀, ndìvǔ dhu ndàtɨ: «Ádhɨ rùdú mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ nàpbàlǎ?» 31 Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyàla wà ihé-yà nákpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌nʉ ’ìpbǒ nyɨ tɨ́ dhu. Nɨ́, nyɨ tɨ́ àdʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ ràrɨ̌ àdhɨ ngbɔ̌nʉ nàpbàlǎ?» 32 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù adʉ̀ ndàgɛrɛ ndàndà kɔ́rɔ́ ihé-yà-dɔ̀ nga, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndala tɨ́ ràrɨ̌ àdhɨ ndɨ dhu nɔ̀nzɨ̀. 33 Nɨ́ ndɨ tsìbhálɛ adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ìvi dɔ̌ ɔdɔ nɨ̌, ɨwà ndɨ̀ ndʉ̀nɨ rɔ̀ná ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ́dhunɨ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ ɨ̀rà ndìbvǔ ndɨ̀ Yěsù-pfɔ̀-rɔ̌, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ obhó dhu nʉ́nɔ̀ fɨ̌ndà. 34 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Pbà nɨ̌ tsìbhíngbá, pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ wà nyɨ. Nɨ́, árà mběyi, nyadʉ̀ ɔ̀gʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀.»

35 Wɔ̀ dhu nʉ́nɔ Yěsù rɨ̌ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɔyɨ nà ríwu unduta-dzà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ Yàhirò bhà rɔ̀ alɛ nʉ́ʉtɔ ɨ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Pbʉ̀kʉ̀ tsìbhíngba nɔ́vɛ̀ wà, nɨ́ ádhu nyɨ nyɨ́ Màlimò-tsì àvǎ tdɨ́tdɔ̌ nɨ̌?» 36 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù náadʉ̀ nzá afína mà nɨ́lɨ abádhí rʉ̌nɔna dhu dɔ̌. Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Yàhirò nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ ɔnzɨ ɔdɔ, ɨ́’ɨ̀ a’uta nà tɨ́.» 37 Kǎdʉ̀ nzá atdí alɛ mà nózè rʉ̀ndà ndɨ̀ ányɨ̀, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ ùnzìnà rʉ̀ndà ndɨ̀ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mà, adɔ̀nà Yùwanɨ̀ mànà kɛ̀lɛ̌. 38 Nɨ́ abádhí awù ùvò unduta-dzà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà. Nɨ́ ányɨ̀, Yěsù náatù ìndrǔ tsìya náva ɨ̀, ’àmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ ùkǔ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà rɔ́. 39 Nɨ́ kǎtsù ɨdza, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu wɔ̀ dhu bhěyi tsìkʉ náva ndɨ̀ nɨ̌? Ádhu nyɨ̌ nyɔ́dzɨ nɨ̌? Yàrɨ́ ngbángba nɔ́vɛ̀ nzá, pbɛ́tʉ̀ kɔ̀dhɔ̀ ɔ̀dhɔ̀ tɨ́.» 40 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ Yěsù rʉ̌nɔna dhu-gàyà ɔ̀nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ abádhí nípfo ɨdza rɔ̀ kɔ́rɔ́, ndàdʉ̀ ndɨ ngbángba t’ábanà mà kà-tsánà, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà ɨ̀bhʉ ábhàlɨ̌ mànà kɛ̀lɛ̌ núnzì, ’òtsù mànà ndɨ ngbángba-abvò rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kàluga ɔ̀. 41 Nɨ́ kǎlʉ́ ndɨ ngbángba ɔtsʉ́na rɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Tàlità kumì.» Kà-tɨ̀ nɨ́: «Tsìbhíngbá, ma mátɨna: ‹Ɨ́và nyɨ, nyidè!›» 42 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ tsìbhíngba nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndìdè, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùbhi. Obhó tɨ́, kàbhà atɔ nɨ’ɨ̀ ɨwà áhʉ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ tɨ́. Wɔ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ atdídɔ̌ nyʉ́. 43 Yěsù adʉ̀ dhu nʉ́ya abádhí tɔ̀ atdídɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu nabhʉ̀ tɨ́ atdí alɛ mà rʉ̀nɨ. Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ ngbángba t’álɛ nɨ̌: «Nyàbhʉ ɔ̀nyʉ̀ akɛ kà rɔ̀nyʉ̀!»

6

Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà ná’ù nzá Yěsù dhu

(Màt 13.53-58; Luk 4.16-30)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, ndàrà ndɨ̀ ndavì ɔ̀ná kɨgɔ̀ ɔ̀, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ ràdʉ̀ òwu owùna ɔ̌ ányɨ̀. 2 Nɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, kǎdɨ̀ ndàmbɛ dhu núdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ ábhɔ̌ alɛ yà kà rʉ̌nɔna dhu ɨ̀rɨ rɨ́, nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌. Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Kɔ́rɔ́ wɔ̀ ɔtɛ-tɨdɔ̀ nà kɨ̌rà àdhà rɔ̀? Wɔ̀rɨ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta-tɨdɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ wɔ̀ wɨwɨ̀ nɔ́nzɨ kǎrɨ́ nɨ̌ ɔbɨ mànà dhu kǎbà àdhà? 3 Tɨ́ obhó ka ndɨ sàpàtɨ, Màrɨyà t’ídhùnà? Ka tɨ́ obhó Yàkɔbhɔ̀ mà, Yɔ̌sɛ̀ mà, Yudhà mà, Sìmonì mànà t’ádɔ̀nà? Ndɨrɔ̀ kà t’áwɛ́na t’óbhó òko atdíkpá ɨrɔ́ àlɛ̌ mànà?» Nɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ìndrǔ nóowúnà nzɨ̌ kà rʉ̌nɔna dhu ná’ù rɔ̌. 4 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nabì nɨ́fʉ̌ ka karɨ́ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, yà ndɨ̀ nyʉ́ ka kadhɨ̀ ɔ̀ná kɨgɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ fɨ̀ndá alɛ nzínzì ɔ̌, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ ɨdzá-bhà nzínzì ɔ̌ màtɨ́, ka karɨ́ nzɨ̌ kɨ̀fʉ̌.» 5 Yěsù náadʉ̀ nzá atdí wɨwɨ̀ mà nɔ́nzɨ̀ ányɨ̀rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́lɨ ngúfe andɨtálɛ dɔ̌ tɨ́, ɨ alɛ ràdʉ̀ ʉ̀gʉ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀. 6 Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Yěsù atdídɔ̌, ɨ̀mbǎ fɨ̀yɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà rɨ̌’ɨ̀ a’uta nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ núvǐ dhu

(Màt 9.35; 10.1,5-14; Luk 9.1-6)

Yěsù náaránà ùbhi rɔ̌ kɔ́rɔ́ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ pbanga ɔ̀nǎ, ndàmbɛ dhu ùdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 7 Nɨ́ kǎnzi pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùvǐ abádhí ɔyɔ̌yɔ́ rɔ̀. Kǔví abádhí ɨwà ndɨ̀ ndàbhʉ nzɛ́rɛ-alafí nódì abádhí rǎdʉ̀ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fɨ̌yɔ̀ rɔ́rɔ̀. 8 Kǎdʉ̀ dhu nʉ́ya abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Àpɛ́ nyìdyi atdí dhu mà abhi tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyùgu mùgǒ kɛ̀lɛ̌. Àpɛ́ nyùgu mʉ̀gatì mà, bhɔlɔ mà, fʉ̀rangà mà ngbɔ̌kʉ ɔ̌. 9 Nyʉ̀fɔ̌ kàyìtò pfɔ̌kʉ rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ àpɛ́ nyʉ̀fɔ̌ mbɛrʉ̀ ɔyɔ̌yɔ́ rʉ̀kʉ́.» 10 Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ ka kàkɔ atdí ɨdza ɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna òko rɔ̌ ányɨ̀-dzá, ràrà àhʉ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyúvò nyǒwù dhu ɔ̀. 11 Atdí pbanga ɔ̌ alɛ nóowuna gukyè ’ùvo rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ’àkɔ nyɨ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyowuna òwu rɔ̌ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, nyǎdʉ̀ pfɔ̌kʉ-tsítsírɔ́ àhʉ̀ nɔ́’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí tɔ́ afátá nɨtɛ̀ tɨ́ abádhí tɔ̀.»

12 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ náawù Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌, dhu ràkǎ abádhí rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga. 13 Abádhí nóowúnà ábhɔ̌ nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òwu andɨ nà ábhɔ̌ alɛ nútri rɔ̌ akyɛ nɨ̌, ɨ alɛ ràdʉ̀ ʉ̀gʉ.

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ɔvɛ

(Màt 14.1-12; Luk 9.7-9,19-20)

14 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀* nɨ́ɨrɨ Yěsù dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu, kɔ̌vɔ̀ nɔ́tɔ̀ ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. Atdídhená alɛ nóowúnà àtɨ̀nà rɔ̌: «Bàtizò ùbho rɔ̌ arúbhi Yùwanɨ̀ nɨ́ngbɛ̀ wà ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎbà wɨwɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ́ ɔbɨ.» 15 Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ owúnà àtɨ̀nà rɔ̌: «Ɛ̀lɨyà nɨ́ wɔ̀.» Ngʉ̌kpà ràdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Angyí ɨ’ɨ̀ pbànábí nzínzì ɔ̌ atdí nabì bhěyi alɛ nɨ́ wɔ̀.» 16 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀ atɨ: «Bàtizò ùbho rɔ̌ arúbhi Yùwanɨ̀ nɨ́ wɔ̀. Ma mábhʉ kàdɔ kɔtdɨ̀, nɨ́ ka nɨ́ wɔ̀ wà ndɨ̀ nɨ̀ngbɛ̀.»

17 Wɔ̀ ndɨ Hɛ̀rɔdɛ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ʉyátá nabhʉ̀ kosò Yùwanɨ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà kʉtsɨ̀, kadʉ̀ ɨ̀lɨnà imbi-dzà ɔ̀. Hɛ̀rɔdɛ̀ náanzɨ̀ ndɨ dhu, adɔ̀nà Fìlipò-fɔ́ rɔ̀ ndɨ̀ ndakɔ̀ tsìbhálɛ nóokú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ tsìbhálɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Hɛ̀rɔ̀diyà. 18 Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu, Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nóongónà àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌, ɨnzá dhu ràkǎ kà ràkɔ adɔ̀nà-ve nɨ́dhunɨ̌. 19 Hɛ̀rɔ̀diyà náakó atdídɔ̌ Yùwanɨ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ kòzè ndàbhʉ kohò. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ odú kà tɔ̀. 20 Obhó tɨ́, Hɛ̀rɔdɛ̀ nóongónà Yùwanɨ̀-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ obhónángatálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ tɨ́ ndɨ̀ ndʉ̀nɨ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ kǒngónà àdʉ̀ Yùwanɨ̀-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ atdídɔ̌. Yùwanɨ̀ rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà ɨrɛ̀ta nóongónà àdʉ̀ ndɨ̀nza atdídɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kǒngónà àdʉ̀ kà rʉ̌nɔna dhu òzè ndɨ̀rɨ̀ atdídɔ̌.

21 Nɨ́ atdíku, Hɛ̀rɔ̀diyà náabà Yùwanɨ̀ àbhʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ kohò ɔ̀ná otu. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ yà Hɛ̀rɔdɛ̀ rɨ̌ ndɨ̀ ka kadhɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ́rɛ̀ ɔ̀ná mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu. Nɨ́ Hɛ̀rɔdɛ̀ unzi rìwǔ ndɨ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ alɛ nɨ’ɨ̀: yà ɨ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbɨ̀ndà pbànówí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ pbangá-nzo ɔ̀nǎ arɨ́’ɨ̀ ɨfʉta nà atdídɔ̌ alɛ mànà. 22 Nɨ́ Hɛ̀rɔ̀diyà bhà tsìbhíngba náatsù mʉ̀hɛndʉ̌-dzà ɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀bɛ̀ atdídɔ̌. Ndɨ ɔbɛ́ náafɔ̀ Hɛ̀rɔdɛ̀-nyɨ̀kpɔ́ atdídɔ̌ yà ndɨ̀ ndùnzìnà alɛ mànà. Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ tsìbhíngba-ɔwʉ́ nɨ̌: «Ónzi afínʉ òzè dhu fudú, nɨ́ ma mɨ́ ndɨ dhu àbhʉ̌ àbhʉ̌ ɨndʉ̀.» 23 Kǎdʉ̀ dhu nɔ́tsɔ̀ ndɨ tsìbhíngba-ɔ̀nzɨ̌ ndàtɨ: «Ma mɔ̀tsɔ̀ wà dhu ndɨ́nɨ̌ ma mabhʉ̀ tɨ́ nyɨ nyónzina dhu ɨndʉ̀, ɨ̀mbǎ ɨ’ɨna yà idzi ma mɔ́nyʉ̀ dɔ̀ná pbìrì tɔ́ atdínga ɔ́yɔ̌ dɔ̌ mà nábhʉ̌ ma mɨ́ ɨndʉ̀ dhu màtɨ́.» 24 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhíngba náahʉ̀ àwú-dza rɔ̀, ndàdʉ̀ dhu nívu ɨ́yànà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu ndɨ ma màkǎ monzì?» Nɨ́ kà-tsánà adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Bàtizò núbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀-dɔ.» 25 Nɨ́ tsìbhíngba náangbó ndɨ̀ kòmbómbí ádrʉ̀ngbǎ kamà-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ònzì fɔná ndàtɨ: «Ma mòzè nyibhò Bàtizò ùbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀-dɔ kòmbí fudú tsàlɨ̀tsalɨ̀ dɔ̌ rɔ̀.» 26 Nɨ́ ɨzʉ nʉ́ʉka ádrʉ̀ngbǎ kamà atdídɔ̌ nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌ ndùvǒ Yùwanɨ̀-dɔ rɔ̌ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́, yà ndɨ̀ ndùnzìnà alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀tsɔ̀nà dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kǎdʉ̀ ngbɔ̌na nɔ́dɔ arɨ́ pbànówí nzínzì ɔ̌ atdí mùnowì nóvì, ndʉ̀yǎ dhu fɨ̌ndà ndɨ́nɨ̌ ɨra tɨ́ Yùwanɨ̀-dɔ nà fɔná. Nɨ́ wɔ̀ mùnowì nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndàrà imbi-dzà ɔ̀, ndìtsì Yùwanɨ̀-dɔ nɔ́kɛ̀rɛ̀. 28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ɨ̀rà ndɨ alɛ-dɔ nà tsàlɨ̀tsalɨ̀ dɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà wɔ̀ tsìbhíngba-fɔ́, ndɨ tsìbhíngba ràdʉ̀ àbhʉnà ɨ́yànà-fɔ́. 29 Nɨ́ Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ níitdègu wɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ ìwu, ’àdʉ̀ kǎ-bvò nídyì ’òwù ɔ̀tdʉ̀nà.

Yěsù rɨ̌ imbò lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhu

(Màt 14.13-21; Luk 9.10-17; Yùw 6.1-14)

30 Yěsù bhà uvitatálɛ náandu ɨ̀ kà-tɨ́, ’àdʉ̀ yà ɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu mà, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀ ùdhe ìndrǔ tɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu mànà dhu náwɛ kà tɔ̀. 31 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, abádhí-tɨ’ɔ̀ ríwu alɛ mà, abádhí tɨ́ ɔ̀ rɔ̀ rɨ́ ’àdǔ alɛ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́, ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ abádhí rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ mà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mbǎ. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà uvitatálɛ nɨ̌: «Nyìwǔ rʉ̀ngʉ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ atdí ngari ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyaso tɨ́ nyɨ̌ akɛ.» 32 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ òwu vǐyà dɔ̌ rɔ̀ ibhú ɔ̌ rʉ̀ngʉ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ atdí ngari ɔ̀. 33 Pbɛ́tʉ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náala abádhí rǒwu dhu, ’àdʉ̀ abádhí rǒwu ɨ nga nʉ́nɨ. Nɨ́ ìndrǔ náadʉ̀ ’ɨ̀và kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀, ’òwù tsàkàtsàkà nyʉ́ pfɔ̌ya dɔ̌ ányɨ̀, ’àdʉ̀ òwu ùvò angyi abádhí rɔ̌.

34 Nɨ́ Yěsù náhʉ ibhú ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, kǎla wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà, abádhí-ɨzʉ̀ ràdʉ̀ ndàlʉ atdídɔ̌, ɨ̀mbǎ ʉ̀ndana rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ tàmà tɔ́ màhò bhěyi abádhí nʉ́lɨ ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Yěsù adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ábhɔ̌ dhu nyʉ́ núdhe dɔ̌ abádhí tɔ̀. 35 Ɨnga rǎtɨ dhu níitdègu ndìndù, nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ níindri kà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨrɔ́ nga rɨ̌’ɨ̀ rʉ̀ngʉ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨnga nátɨ wà.» 36 Nɨ́, ávǐ kɔ̌kɔ̀ alɛ ròwù ɨnga nóbhì ka karɨ́ ɔ̀yà ngari ɔ̀, ndɨrɔ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ pbanga ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nudzí tɨ́ fɨ̌yɔ̀. 37 Yěsù adʉ̀ ɔtɛ nádu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyàbhʉ ɔ̀nyʉ̀ abádhí tɔ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀!» Nɨ́ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu nívu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ nyòzè tɨ́ mǒwù mʉ̀gatì nódzì ɔ́yɔ̌ mɨyà dɨ̀narɨ̀† rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ mǎ mabhʉ̀ tɨ́ abádhí rɔ̀nyʉ̀?» 38 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu nívu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ífe mʉ̀gatì nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà? Nyàndà pɛ́ ka.» Nɨ́ kà-bvʉ ɨ̀ ʉ̀nɨ rɔ̀, abádhí adʉ̀ dhu nádu kà tɔ̀ àtɨ: «Mǎ mɨ́’ɨ̀ imbò mʉ̀gatì nà, ndɨrɔ̀ ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ nà.» 39 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù avì pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ ràbhʉ kɔ́rɔ́ alɛ ròkò tsʉ̀na rɔ̌ obvò ɨrɨ́ dɔ̌. 40 Abádhí adʉ̀ òko tsʉ̀na tɨ́: atdídhená ngari ɔ̌ atdátdí mɨyà alɛ, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà ngari ɔ̌ imbìmbó kumì alɛ. 41 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù núugu kɔ̌kɔ̀ imbò mʉ̀gatì, ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ mànà ndʉ̀lʉ̌ fɔná. Nɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga àndà ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́rɔ̀, kǎdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀. Kǎdʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ, ndùbho pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí nʉ́ʉndɔ tɨ́ ìndrǔ tɔ̀. Kǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ nʉ́ndɔ̀ átɔ̀ abádhí-fɔ́ kɔ́rɔ́. 42 Ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ náanyʉ̀ dhu ’ùlè nɨ̌. 43 Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɔ̀dɨ̀ ɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go-tsʉ̀ núndu, ɨ̀bhɛ̀-go mànà, ’àdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà sɛ̌ngɛ̀ nɨ́ra nɨ̌. 44 Ndɨ mʉ̀gatì nanyʉ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, kpabhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ imbò lʉfʉ̀ tɨ́.

Yěsù rǔbhi ɨdha dɔ̌ dhu

(Màt 14.22-33; Yùw 6.16-21)

45 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ tɨ́, Yěsù náabhʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ rùpò ibhú ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ada tɨ́ angyi fɨ̌ndà rɛ̀rʉ̀-adzè, Bɛ̀tɛ̀sàyidà tɔ́ kɨgɔ̀ ɨnǎ rɔ̀, yà ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ihé-yà návǐ ròwù ɨbha ɔ̀nanǎ. 46 Ihé-yà nà ɨ̀ ʉ̀bhǎ ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àrà pbìrì dɔ̀, ndàrà ndɨ̀tsɔ̀. 47 Ɨnga nátɨ rɔ̀, ibhú nɨ́ɨ’ɨ̀ rɛ̀rʉ̀-alìkpa ɔ̀ ábhàlɨ̌ nà, Yěsù ràdʉ̀ ndʉ̀bhà atdírɔ̀ olù ɨdha-adzè. 48 Nɨ́ Yěsù ala ɔbɨ tɨ́ ibhú t’ɔ́tʉ̀ta rɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu, tʉ̀mbà tɨ́ awɛ rǒpili abádhí-nyɨ̀kpa rɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. Nɨ́ à’ʉ̌-akpà-ɔ̀ngɔ̌ ɔ̌, kǎrà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàmbɛ ùbhi dɔ̌ ɨdha dɔ̌. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ angyi ndʉ́da abádhí tɔ̀ dhu bhěyi. 49 Nɨ́, kà rǔbhi ɨdha dɔ̌ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí náadʉ̀ kàtɨ̀ mɨ̀gɨ̀ngɔ̀ tɨ́, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, 50 ábhɔ̌ ɔdɔ nyʉ́ nà kàlǎ rɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, Yěsù adʉ̀ tǔna àpfò abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyòtù afíkʉ, ɨma nɨ́ yà! Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ!» 51 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀ abádhí-tɨ’ɔ̀, awɛ ràdʉ̀ opilita nʉ́bhà atdídɔ̌. Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ abádhí atdídɔ̌ nyʉ́. 52 Obhó tɨ́, Yěsù ɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀, ndɨ̀trɔ̌ mʉ̀gatì dhu náalʉ́ nzá abádhí-dɔ: abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta rɨ̌ ndɨ dhu-tɨ̀ nálʉ̌ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ odú.

Yěsù rɨ̌ Gɛ̀nɛ̀zàretì tɔ́ pbìrì ɔ̌ andɨtálɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 14.34-36; Yùw 6.22-25)

53 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níitdègu rɛ̀rʉ̀ náda, nɨ́ abádhí náasò fɨ̀yɔ́ ibhú kìfukù ɔ̌, ’àdʉ̀ òtsù Gɛ̀nɛ̀zàretì tɔ́ pbìrì ɔ̀. 54 Nɨ́ ibhú ɔ̀ rɔ̀ abádhí núvò rɔ́rɔ̀ tɨ́, ìndrǔ náadʉ̀ Yěsù nʉ́nɨ. 55 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ àngɨlɨ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̀nǎ, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀mbà andɨtálɛ, ’òwù òwu rɔ̌ nà ótdù dɔ̌, Yěsù-bvʉ ka kɔ̀’ɨ̀ ɔ̀yà kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀na nǎ. 56 Ndɨrɔ̀, kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ Yěsù rǔbhi ɨnanǎ, pbanga ɔ̀nǎ, kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ ɨnga nóbhì ka karɨ́ ɨnǎ màtɨ́, ìndrǔ nóowúnà ìwu rɔ̌ andɨtálɛ nà, ’ʉ̀lɨ pbanga-tsidɔ̌ ìndrǔ náarɨ́ ’ùndǔ ɔ̀yá ngari ɔ̌. Abádhí adʉ́nà òwu Yěsù nónzì rɔ̌ rʉ̀bhà ɨ alɛ rʉ̀pbàlǎ rɔ̀ná mʉ̀dzarʉ̀-bɨdɔ̀-ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌. Nɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà yà kàbhà mʉ̀dzarʉ̀-bɨdɔ̀-ngbɔ̀ nàpbàlǎ, náaránà ɔ̀gʉ̀ rɔ̌ dòtsí.

7

Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ

(Màt 15.1-9; Luk 11.37-41)

1 Pbàfàrìsáyó mà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ìwǔ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ ngúfe màlímó mànà núundu ɨ̀ Yěsù tɨ́. 2 Nɨ́, abádhí náala Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ, ɔ̀tɔ̀tɨ̀ ɔtsʉ́ya nɨ̌ rówu dhu nɔ́nyʉ̀ rɔ̌, kà-tɨ̀ nɨ́ ɨnzá ɨ̀ ù’o ɔtsʉ́ya yà fɨ̀yɔ́ sɔmà tɔ́ màndʉ nónzì ka dhu bhěyi rɔ́rɔ̀. 3 Pbàfàrìsáyó mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà Pbàyàhúdí mànà nɨ́ɨfʉ abhúya tɔ́ màndʉ atdídɔ̌. Nɨ́, abádhí nɔ́ɔnyʉ́nà nzɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ ɨnzá ɨ̀ ù’o ɔtsʉ́ya mběyi nyʉ́ rɔ́rɔ̀. 4 Ndɨrɔ̀ kòbǐ ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ìngò rɔ̀, abádhí nɔ́ɔnyʉ́nà nzɨ̌ dhu ɨnzá ɨ̀ ù’o ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Abádhí nɨ́ɨfʉ yà ɨ́ abà ábhɔ̌ ngʉ̌kpà màndʉ átɔ̀. Ɨ màndʉ nɨ’ɨ̀: kɔ́pà nú’ǒ ka kɨ́ mběyi nyʉ́ dhu, ɨ̀tǎ mà, sʉma nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɨ̀tǎ mà, dɔ̀yá ka karóyì dhu mànà nú’ǒ ka kɨ́ mběyi nyʉ́ dhu mànà. 5 Nɨ́, Pbàfàrìsáyó mà Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu ɨnzá pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ nɨ́fʉ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ́ màndʉ, ’àdʉ̀ àmbɛ dhu nɔ́nyʉ̀ dɔ̌ ɔ̀tɔ̀tɨ̀ ɔtsʉ́ya nɨ̌ nɨ́?» 6 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ obhó dhu nyʉ́ dʉ̀kʉ́. Nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ afíya nà alɛ yà kǎndí dhu bhěyi tɨ́, ndàtɨ:

‹Kàgàwà rǎtɨna: kàrɨ́ alɛ náarɨ́ mɨfʉ̌ tsʉ̀ya ɔ̌ tɨ́,

afíya ràdʉ̀ ɨ̀ ɨtsɛ nyʉ́ rùdú rɔ̀. 7 Abádhí náarɨ́ mʉlɛ̌ kɔkɔ́rɔ̀.

Abádhí arúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ́ ìndrǔ tɔ́ ʉyátá kɛ̀lɛ̌*.›»

8 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̌ nyárɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá nʉ́bha igi, nyǎdʉ̀ nyǎpba ìndrǔ ɔ́vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu rɔ̌ tɨ́. 9 Nyɨ̌ nyárɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɔ́dhɔ, nyǎdʉ̀ afíkʉ nápba fʉ̀kʉ́ màndʉ rɔ̌ tɨ́. 10 Obhó tɨ́, Músà nʉ́ʉyá dhu fʉ̌kʉ̀ ndàtɨ: nyɨ ràkǎ nyɨfʉ àbanʉ mà ɨ́yànʉ mànà, ndɨrɔ̀ àbanà mà ɨ́yànà mànà nɨ̌ dhu nʉ̀nɔ̀ alɛ ràkǎ kohò òho tɨ́. 11 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyárɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ nyǎtɨ: ndɨ alɛ rapɛ́ dhu ʉ̀nɔ kpangba àbanà tɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ́yànà tɔ̀ màtɨ́ ndàtɨ: ‹Dzʉ̀nànʉ nɔ́nzɨ ma màmbɛ̀nà nɨ̌ fudú rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́ Kɔ̀rbanɨ̀, kà-tɨ̀ nɨ́: Kàgàwà tɔ̀ ka kùtri pɛrɛ̀.› 12 Nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌ mbǎ àbanà mà, ndɨrɔ̀ ɨ́yànà mà dzʉ̀nà nɔ́nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-atdyú nà. Nɨ́ nyɨ̌ nyarádʉ̀ ndɨ dhu kɛ̀lɛ̌ ná’ù ndɨ alɛ tɔ̀. 13 Nɨ́ ndɨ dhu nɨ̌, nyɨ̌ nyárɨ́ Kàgàwà bhà ɔtɛ-òvǔ nɨ́tɔ, yà nyɨ̌ nyarúdhěna fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ fʉ̀kʉ́ màndʉ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ ndɨ dhu bhěyi dhu-tɨdɔ̀ nɔ́nzɨ abhɔ nyʉ́.»

Ìndrǔ nábhʉ rádʉ̀ rɔ̀tɨ̀ Kàgàhà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu

(Màt 15.10-20)

14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náanzi ihé-yà tdɨ́tdɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu, ndɨrɔ̀ nyàlʉ̌ ka dʉ̀kʉ ɔ̀. 15 Ɨ̀nzɨ̌ iri rɔ̀ rótsù ìndrǔ ɔ̀ atdí dhu mà, rǎdʉ̀ ìndrǔ nábhʉ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ-afí ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu nɨ́ ndɨ kàbhʉ rádʉ̀ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. 16 [Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu*.»]

17 Yěsù níitdègu ihé-yà nʉ́bha ndàdʉ̀ òtsù ɨdza, nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ wɔ̀ ndɨ mbólí-tɨ̀ nívu kà-tsʉ̌. 18 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ́ mà, kàlʉ̌ t’óbhó dʉ̀kʉ átɔ̀? Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ t’óbhó dhu, ɨ̀nzɨ̌ iri rɔ̀ rótsù ìndrǔ ɔ̀ atdí dhu mà ràrǎdʉ̀ ìndrǔ nábhʉ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌? 19 Obhó tɨ́, ndɨ dhu nótsù nzá ndɨ alɛ-afí ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kòtsù ndɨ alɛ-fi-tsʉ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ àhʉ kà-ɔ̀ rɔ̀ ɔtsɔ́ dɔ̀ ndɨ alɛ àrà rɔ̀.» Wɔ̀ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ ɔtɛ ɔ̌, Yěsù náavɔ̀ dhu kpangba ɔ̀nyʉ ka ràrǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ nɔ́nyʉ̀. 20 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ìndrǔ-afí ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu nɨ́ ndɨ rádʉ̀ ìndrǔ nábhʉ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. 21 Obhó tɨ́, ìndrǔ-afí ɔ̀ rɔ̀ arúvò nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta náarɨ́ ndɨ ìndrǔ nábhʉ̌ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu. Ɨ nzɛ́rɛ dhu nɨ́: mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta, ogbo t’ɔ́nzɨta, abvo t’óhota, 22 màkunì t’ɔ́nzɨta, ngǎtsi alɛ-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ ka kɨ́ alɛ-afí ɨ̀lɨ̌ dhu, ɔ̀rʉ̀ ka kɔ́rʉ̀ dhu, ìndrǔ t’ʉ́trátá, ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ ʉyátá-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ dhu, adha t’ɔ́nzɨta, ìndrǔ nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ dhu, alɛ ɔ̀yɔ̀ ka kɨ́ dhu, àrǐ bhěyi ka kɨ́ alɛ ɔ̀nzɨ dhu. 23 Kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛ dhu náarúvò ìndrǔ-afí ɔ̀ rɔ̀, ràdʉ̀ ìndrǔ nábhʉ rɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.»

Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mùyàhudì-àyi rɨ̌ Yěsù ná’u dhu

(Màt 15.21-28)

24 Ʉrɔ́ rɔ̀, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndàrà Tirò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀. Nɨ́ kǎtsù atdí ɨdza ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ atdí alɛ mà nózè rʉ̀nɨ ányɨ̀rɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌ ndòru dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ odú. 25 Obhó tɨ́, atdí tsìbhálɛ yà nzɛ́rɛ-alafí náarávu pbɨ̀ndà tsìbhíngba rɔ̌, nɨ́ɨrɨ Yěsù dɔ̌ ka káwɛ̌na dhu. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ɨ́yàdhíyà náadʉ̀ ɨ̀rà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ ndìbvu obvò kàpfɔ̀ rɔ̌. 26 Ndɨ tsìbhálɛ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mùyàhudì-àyi, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ’ɨ̀ Sìrò-Fòyìnikì tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ. Nɨ́ kɨ̌tsɔ̀ ndɨ̀ Yěsù rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nipfo tɨ́ pbɨ̀ndà tsìbhíngba ɔ̀ rɔ̀. 27 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ʉ́bhà pɛ́ nzónzo rɔ̀nyʉ̀ dhu ’ùlè nɨ̌ angyi. Obhó tɨ́, dhu ɔ̀fɔ̀ nzá nga kidyì nzónzo tɔ́ ɔ̀nyʉ̀, kadʉ̀ òbvùnà ìtsě-nzo tɔ̀.» 28 Ɨ́yàdhíyà náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Obhó Ádrʉ̀ngbǎlɛ, pbɛ́tʉ̀ mɨzà tsìnǎ rɨ́’ɨ̀ ìtsě mà náarɨ́ nzónzo-fɔ́ rɔ̀ ɨ̀ nàwà ɔ̀nyʉ̀-ú’ǔ-nzo mà nɔ́nyʉ.» 29 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Wɔ̀ nyɨ nyàdu ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, ádǔnà nyɨ pbʉ̀kʉ̀, ɨwà nzɛ́rɛ-alafí náhʉ pbʉ̀kʉ̀ tsìbhíngba ɔ̀ rɔ̀.» 30 Nɨ́ kǎdù ndɨ̀ pbɨ̀ndà, ndàdʉ̀ pbɨ̀ ɨngba nótù ara dɔ̌ àyi rɔ́, ɨwà nzɛ́rɛ-alafí náhʉ ɔ̀nà rɔ̀ rɔ́.

Yěsù rɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨnga ɨ̀rɨ ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ɔ̀tɛ atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 15.29-31)

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ɨvà ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ Tirò tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndʉ̀dà Sìdɔnà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ, ndàdʉ̀ ìngo Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀, Dɛ̀kàpolì tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ ndɨ̀ ndʉ̀dà rɔ́rɔ̀. 32 Nɨ́, ka kiwú ɨ̀nzɨ̌ bɨ̌na arɨ́ nga ɨ̀rɨ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɔ́tɛ mběyi atdí alɛ nà Yěsù tɨ ’ɔ̀. Ka kadʉ̀ kɨ̀tdɛ̀ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ɔtsʉ́na nɨlɨ tɨ́ ndɨ alɛ dɔ̌. 33 Nɨ́ Yěsù náadʉ̀ kìdyì atdírɔ̀ ndàrànà lɛ̀ngɛ̀lɛ̀ngɛ̀ ihé-yà ɔ̌ rɔ̀. Kǎdʉ̀ ɔtsʉ́na-kpɔ̀ nʉ́fɔ wɔ̀ alɛ-bɨ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ ɨsɔ nísò ɔtsʉ́na-kpɔ̀ rɔ̌, ndàpbàlǎ kɨ̌dà-dɔ-ngbɔ̀ nɨ̌. 34 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù andà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga, ndàdha ɨhɛ̀na, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ alɛ nɨ̌: «Ɛ̀fatà!» Kà-tɨ̀ nɨ́ «Ángbɛ̌ nyɨ!» 35 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀rɨ́ alɛ-bɨ̀ nʉ́ʉngbɛ ɨ̀, ɨdàna ràdʉ̀ ɔ̀’ɔ ɨsɔ́ ɔtɛ tɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀ mběyi. 36 Yěsù adʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́sɔ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu nʉnɔ tɨ́ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́, pbɛ́tʉ̀ yà kàrɨ̌ abádhí nɔ́sɔ̀ dhu náaránà ìndrǔ názɨ rɔ̌ àzɨ̌ tɨ́ ràmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ ndɨ dhu dɔ̌. 37 Nɨ́ ɨdhɔ náadʉ̀ abádhí nʉ́kɔ atdídɔ̌ nyʉ́ ròsè, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kà rɔ̌nzɨna dhu nɨ́ kɔ́rɔ́ ídzì dhu nyʉ́. Ndɨrɔ̀, kà rǎrà bɨ̌ya ʉ́rɨ̌ alɛ-bɨ̀ mà nʉ́ngbɛ rɔ̌, ndàdʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɔ́tɛ alɛ mà nábhʉ rɔ̀tɛ̀.»

8

Yěsù rɨ̌ ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhu

(Màt 15.32-39; Mrk 6.30-44)

1 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà náandu ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́ ɨ̀mbǎ abádhí rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nyʉna ɨ̀ ɨ́ dhu nà nɨ́dhunɨ̌, Yěsù anzi pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: 2 «Ma mɨ́’ɨ̀ ɨzʉ nà atdídɔ̌ kǎkà alɛ dɔ̌. Mǎ mòkò wà abádhí mànà ɨ̀bhʉku mbàlìmbàlì, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀nyʉna ɨ̀ ɨ́ dhu nà. 3 Ma mapɛ́ abádhí àvǐ ròwù àwù nà fɨ̀rábvʉ̀, nɨ́ sàzɨ̀ rǎrà abádhí nábhʉ ràwà ɨ̀ otu ɔ̌. Obhó tɨ́, abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ níwǔ ɨtsɛ rɔ̀ nyʉ́.» 4 Nɨ́, kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Ka kówu abádhí nóngù ka kɨ́ nɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nótù àdhà yàrɨ́ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌?» 5 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mʉ̀gatì nà ìfe?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Mǎ mɨ́’ɨ̀ mʉ̀gatì nà àrʉ̀bhʉ̀.» 6 Nɨ́ Yěsù avì ihé-yà ròkò obvò. Kǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀rɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ mʉ̀gatì núgù ndʉ̀lʉ̌ fɔná, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ɨ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ ndùbho pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí ʉndɔ tɨ́ ihé-yà tɔ̀. Nɨ́ ɨ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɨ mʉ̀gatì nʉ́ndɔ̀ ɨ alɛ tɔ̀.

7 Abádhí nɨ́ɨ’ɨ̀ ngúfe ɨ̀bhɛ̌-nzo nà átɔ̀. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀ kɔ̌kɔ̀rɨ́ ɨ̀bhɛ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ návi rʉ̀ndɔ̀ ɨ ɨ̀bhɛ̌-nzo átɔ̀. 8 Kɔ́rɔ́ alɛ náanyʉ̀ dhu ’ùlè nɨ̌ àkǎkǎ dhu bhěyi. Nɨ́ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go-tsʉ̀ núndu, rùlè àrʉ̀bhʉ̀ sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌. 9 Ányɨ̀rɔ̌, ìndrǔ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ ráhʉ dhu bvʉ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ abádhí àvi ròwù. 10 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà núupò ibhú ɔ̀, ’àdʉ̀ òwu Dàlmànutà tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̀.

Pbàfàrìsáyó rɨ̌ Yěsù àvǐ rɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀ dhu

(Màt 16.1-4; 12.38-39)

11 Atdíku, Pbàfàrìsáyó níiwú ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ kà nà kǎfí ɨ̀ omvú tɨ́. Nɨ́, abádhí náavì ka rɔ̀nzɨ̀ atdí wɨwɨ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà rɔ̀ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́rà dhu navì tɨ́. 12 Nɨ́ ndɨ dhu adʉ̀ ɨ̀nzɛ Yěsù rɔ̌ atdídɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Heè! Ádhu indo arɨ́’ɨ̀ alɛ nózè wɨwɨ̀ kɛ̀lɛ̌ ’àla nɨ̌? Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ka kɨ́ nzɨ̌ atdí wɨwɨ̀ mà nɔ́nzɨ abádhí tɔ̀.» 13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ɨvà ndɨ̀ abádhí-tɨ́ rɔ̀, ’àdʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, ’àdʉ̀ àda rɛ̀rʉ̀-adzè.

Pbàfàrìsáyó tɔ́ afi mà, Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà afi mànà

(Màt 16.5-12)

14 Mʉ̀gatì nídyì ɨ̀ ɨ́ àkǎkǎ dhu bvʉ̀tɨ́ dhu náadzò Yěsù bhà ábhàlɨ̌ ɔ̀nǎ rɔ̀, abádhí ràdʉ̀ ’òtù atdí mʉ̀gatì kɛ̀lɛ̌ nà fɔyá ibhú ɔ̀. 15 Nɨ́ Yěsù nʉ́ʉyá dhu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyàndà nga mběyi, nyɔ̀dɔ nyɨ̌ Pbàfàrìsáyó tɔ́ afi* mà, Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà afi mànà dhu rɔ̌ rɔ̀.» 16 Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náatɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ ɨ̀mbǎ ɨ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ mʉ̀gatì nà. 17 Nɨ́ Yěsù náasʉ̀ abádhí rʉ̌nɔna dhu, ndàdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyátɨna, ɨ̀mbǎ nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ mʉ̀gatì nà nɨ̌? Ndɨ dhu àpɛ̀ t’óbhó dʉ̀kʉ àlʉ̌? Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ nzá ndɨ dhu àlʉ̌ dʉ̀kʉ ɔ̀? Fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta dɔ̀nǎ dhu òsè t’óse tɨ́? 18 Nyɨ̀kpɔ́kʉ rǐnè, nɨ́ nyɨ̌ t’óbhó ɨnga nálǎ? Bɨ̌kʉ rǐnè, nɨ́ nyɨ̌ t’óbhó ɨnga nɨ́rɨ*? Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ t’óbhó 19 ìfe sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌ màtɨ́ nyɨ̌ nyundu ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go-tsʉ̀ rùlè dhu, yà imbò mʉ̀gatì-ɔ̌nga ma mʉkɔ imbò lʉfʉ̀ alɛ tɔ̀ nɨ́nganɨ́?» Abádhí adʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Atdí-kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌.» 20 Ndɨrɔ̀ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ ndàtɨ: «Yà àrʉ̀bhʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga ma mʉkɔ ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ alɛ tɔ̀ nɨ́nganɨ́, nyɨ̌ nyundu ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go-tsʉ̀ rùlè ìfe sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu, ’àtɨ: «Àrʉ̀bhʉ̀ sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌.» 21 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nɨ́ ndɨ dhu àpɛ̀ tɨ́ nzá dʉ̀kʉ àlʉ̌ kòmbí màtɨ́?»

Yěsù rɨ̌ atdí ndùmùndúmú nɨ́gʉ̌ dhu

(Yùw 9.1-11)

22 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Bɛ̀tɛ̀sàyidà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, ìndrǔ níiwú atdí ndùmùndúmú nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ Yěsù rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ kà-ngbɔ̀ napbálá tɨ́. 23 Nɨ́ Yěsù náalʉ́ wɔ̀rɨ́ ndùmùndúmú ɔtsʉ́na rɔ̌, ’ùvò nà pbanga ɔ̀ rɔ̀. Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ ɨsɔ nísò kànyɨ̀kpɔ́ rɔ̌, ndàdʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́lɨ kà dɔ̌. Ndɨrɔ̀ Yěsù adʉ̀ dhu nívu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ atdí dhu mà nálǎ àlǎ?» 24 Nɨ́ wɔ̀ ndùmùndúmú náangbɛ nyɨ̀kpɔ́na, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́ ìndrǔ nálǎ itsu bhěyi rólo rɔ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí rǔbhi ùbhǐ.» 25 Yěsù adʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́lɨ tdɨ́tdɔ̌ kànyɨ̀kpɔ́ dɔ̌, kà ràdʉ̀ ɨnga nála kpangba. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ atdídɔ̌, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu àla mběyi nyʉ́. 26 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ kàvi ràdu ndɨ̀ pbɨ̀ndà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Àpɛ́ nyotsú wɔ̀ pbanga ɔ̀.»

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ Yěsù nátɨ Krɨ́stɔ̀ tɨ́ dhu

(Màt 16.13-20; Luk 9.18-21; Yùw 6.67-71)

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù Kàyìsàriyà-Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ pbangá-nzo ɔ̀. Nɨ́ otu ɔ̌, kǐvú dhu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ìndrǔ arátɨna ma ràrɨ̌ àdhɨ?» 28 Abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Atdídhená alɛ náarátɨna nyɨ ràrɨ̌ bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀. Ngʉ̌kpà alɛ náarádʉ̀ àtɨ̀nà nyɨ ràrɨ̌ Ɛ̀lɨyà†. Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ-tsí náarádʉ̀ àtɨ̀nà nyɨ ràrɨ̌ angyí ɨ’ɨ̀ ngʉ̌kpà pbànábí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ.» 29 Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Olu nyɨ̌, nyɨ̌ nyarátɨna ma ràrɨ̌ àdhɨ?» Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnyɨ, nyɨ nɨ́ Krɨ́stɔ̀.» 30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ abádhí nɨ́sɔ ɨ̀nzɨ̌ wɔ̀ dhu nʉnɔ tɨ́ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́.

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 16.21-28; Luk 9.22-27)

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náadɨ̀ ndàmbɛ dhu núdhe dɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀. Kǎtɨ: «Dhu àkǎ Ìndrǔ t’ídhùnà ràbà àpbɛ̀ atdídɔ̌. Pbanga ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà nɔ́ɔdhɔya ka. Ndɨrɔ̀, ka kohoya ka, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌ kǎdʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀.» 32 Kʉ̌nɔ wɔ̀ dhu abádhí tɔ̀ kpangba nyʉ́. Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ kìdyì ndàrà nà igi, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀rʉ̀ dɔ̀ná. 33 Nɨ́ Yěsù agɛ́rɛ́ ndɨ̀ ndàndà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ ɔ̀rʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ dɔ̌ ndàtɨ: «Índrǐ nyɨ ɨtsɛ tɨdú rɔ̀ Pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̌! Nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ ɨnga nɨ́rɛ̀ Kàgàwà náarɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ dhu bhěyi nɨ́dhunɨ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyɨ́ ɨnga nɨ́rɛ̀ ìndrǔ bhěyi.»

34 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù náanzi ihé-yà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ndɨ alɛ náapɛ́ ndòzè ndùbhi owùdu ɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndàdzo rɔ̀ná rɔ̀, ndàdʉ̀ ndà’ù ndànɔ̀ pbɨ̀ndà mʉ̀sàlabhà‡, ndàdʉ̀ ùbhi owùdu ɔ̌. 35 Obhó tɨ́, pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nòzè ndɔ̀dɔ̀ fɨ̌ndà alɛ níiwíya ka. Pbɛ́tʉ̀, okúdu dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwǐ alɛ, nɨ́ɨgʉ́ya ka. 36 Ndɨrɔ̀, ìndrǔ rɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ ònzì nábà, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwi dhu tɔ́ ídzìnga nɨ́ àdhu? 37 Ìndrǔ rǎdʉ̀ àbhʉnà pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ndʉwʉ̀ tɨ́ nɨ̌ atdí dhu mà tɨ́’ɨ̀ ìnè? 38 Indo arɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ’ɔ̀dɔ Kàgàwà tɔ̀ alɛ. Nɨ́ ndɨ alɛ-nyɨ̀ náapɛ́ ɨ̀wʉ okúdu dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ pbàkà ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ kɔ̀rɨ́ ɨ alɛ nzínzì ɔ̌, nɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà-nyɨ̀ nɨ́ɨwʉya átɔ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ítsi ìwu ɨ̀lɨ̌lǎ màlàyíká mànà Àbanà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ nɨ́nganɨ́.»

9

1 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: yà ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, ngʉ̌kpà alɛ nʉ́ʉvɛ̀ya nzɨ̌ ɨnzá ɨ̀ àla ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi rɨ̌rà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà dhu rɔ́rɔ̀.»

Yěsù-wɔ̀yɔ̌ rɨ̌ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ dhu

(Màt 17.1-13; Luk 9.28-36)

2 Azà ɨdhɔ dzidɔ̌, Yěsù náanzi Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mà, Yùwanɨ̀ mànà, ’àdʉ̀ ùpo mànà ádzǐ pbìrì-akpà dɔ̀. Ányɨ̀ abádhí náatù ɨ̀ ɔ̀yá. Nɨ́ Yěsù-wɔ̀yɔ̌ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀. 3 Kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ náapɛ̀ ndʉ̀mbɨ̀lɨ̀ atdídɔ̌, ràdʉ̀ ɔ̀wʉ̀ tdyé, ɨ̀nzɨ̌ yàrɨ́ adzɨ dɔ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ dhu ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ rɔ̀wʉ̀ dhu bhěyi. 4 Tdɨ́tdɔ̌, nabìƐ̀lɨyà mà Músà mànà nʉ́ʉtɔ ɨ̀ abádhí tɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ Yěsù mànà. 5 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ náatɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, dhu ɔ̀fɔ̀ nga àlɛ̌ ròkò ɨrɔ́. Mǎ mɨ́ ɨ̀bhʉ hɛmɛ̌-dzà núpě, atdí ɨndʉ̀, atdí Músà tɔ̀, ndɨrɔ̀ atdí Ɛ̀lɨyà tɔ̀.» 6 Pɛ́tɛrʉ̀ nʉ́ʉnɨ nzá àdhu mà nʉ́nɔ ndɨ̀ ndɨ́ dhu. Obhó tɨ́, àbadhi mà ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔdɔ nà atdídɔ̌. 7 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ àpbù níibvú ndɨ̀, ndàtsì abádhí sɨsɨ̀na nɨ̌. Ndɨrɔ̀ atdí alɛ-tù náadʉ̀ ndɨ̀rɨ̀ wɔ̀ àpbù ɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: «Yàrɨ́ nɨ́ Idhùdu, atdídɔ̌ ma mózè alɛ. Nyɨ̀rɨ kà-tsʉ̌ dhu.» 8 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kɔ̌kɔ̀rɨ́ ábhàlɨ̌ náandà tɨyá nga, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ àdʉ̀ atdí alɛ mà nála. Yěsù kɛ̀lɛ̌ náadʉ̀ ɨ̀ atdírɔ̀ abádhí-tɨ́.

9 Pbìrì dɔ̀ rɔ̀ abádhí rǎwǔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù nʉ́ʉyá dhu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Àpɛ́ nyàwɛ yà nyɨ̌ nyàla dhu atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́, ràrà àhʉ ɨma, Ìndrǔ t’ídhùnà, ma mɨ́ mɨngbɛ̀ dhu ɔ̀.» 10 Nɨ́ abádhí náalʉ́ wɔ̀ fɨ̌yɔ̀ ka kʉ̀yǎnà dhu dɔ̀ya ɔ̀, àzèmbè ɨ̀ ɨ́ dhu ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌ rɔ́rɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ìndrǔ rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́ àdhu?» 11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó náarátɨna, Ɛ̀lɨyà ràkǎ pɛ́ ndɨ̀rà angyi nɨ̌*?» 12 Nɨ́ Yěsù adù dhu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Obhó tɨ́, Ɛ̀lɨyà nákǎ wà ndàdu ndɨ̀ angyi, ndɨ̀rà kɔ́rɔ́ dhu-nyɨ̀tɨ̀ nóhù*. Pbɛ́tʉ̀, ádhu Kàgàwà bhà Andítá náarátɨna átɔ̀ ìndrǔ t’Ídhùnà rabáya àpbɛ̀ abhɔ, kadʉ̀ ɨtsɨ̀na nɔ́nzɨ̀ nɨ̌?» 13 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀: Ɛ̀lɨyà bhěyi atdí alɛ nɨ́ɨra wà àhʉ, ìndrǔ ràdʉ̀ àvu rɔ̀ná ɨ̀ òzè dhu bhěyi*, àdhàdhɨ̀ Andítá nɔ́vɔ̀ kà dɔ̌ dhu bhěyi.

Yěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí ìpfǒ ɨ̀nzɨ̌ arɔ́tɛ, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ɨnga ɨ̀rɨ̀ ngbángba ɔ̀ rɔ̀ dhu

(Màt 17.14-21; Luk 9.37-43a)

14 Yěsù mà kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ ábhàlɨ̌ mànà níiwú ùvò ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌-tɨ́. Nɨ́ abádhí náala ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà ɨ ábhàlɨ̌-ngbɔ̀ nàkpɔ̀rɔ̀ rɔ́. Ndɨrɔ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó náadʉ̀ òko ’àmbɛ ’àgò dɔ̌ abádhí mànà. 15 Nɨ́, ìndrǔ níitdègu Yěsù nálǎ, nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ abádhí atdídɔ̌, ’àdʉ̀ òtse ’òwù Yěsù nátsɛ̀. 16 Yěsù adʉ̀ dhu ìvu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu abádhí mànà nyɨ̌ nyɨ́ nyǎgò dɔ̀ná?» 17 Nɨ́ ihé-yà nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Màlimǒ, ma mɨ̀rà idhùdu nà fʉnʉ ɔ̀. Nzɛ́rɛ-alafí yà kàbhʉ̌ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ràmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ kà ɔ̀. 18 Kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌, ndɨ nzɛ́rɛ-alafí nɨ́và dhu kà rɔ̌ rɔ́, kǎrɨ́ kà-ɔ̌nga níbvǔ obvò, ɨsɔ́-yà rùpbò ndɨ̀ liná, ràdʉ̀ àmbɛ kǔna nátri dɔ̌, kàngbɔ̀ ràdʉ̀ ndìfìrì ndɨ̀dzɔ̀. Nɨ́ ma màvi pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ rìpfo ndɨ nzɛ́rɛ-alafí kà ɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí nádʉ̀ nzá kà-lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀.» 19 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu nʉ́nɔ̀ abádhí tɔ̀ kpangba ndàtɨ: «Hàkà! Nyɨ̌ ɨ̀mbǎ a’uta nà alɛ́! Àlɛ̌ kokoya nyɨ̌ mànà ìfe kàsʉmɨ̀ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌? Ma mɨ́ fʉ̀kʉ́ dhu-dzi nóndù ràrà àhʉ ìfe ɨdhɔ tɨ́? Nyìwǔ ndɨ ngbángba nà tɨdu ɔ̀.» 20 Nɨ́ ka kadʉ̀ ìwu kà nà Yěsù-tɨ’ɔ̀. Ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí níitdègu Yěsù nálǎ, nɨ́ kɨ̌yà ndɨ ngbángba-ɔ̌nga ɔbɨ nyʉ́ nà, ràdʉ̀ ɨ̀tsɨ̀ obvò, ràmbɛ ndùbolo dɔ̌ adzɨ ɔ̌, ɨsɔ́-yà ràdʉ̀ ndùpbò liná. 21 Yěsù adʉ̀ dhu ìvu kà t’ábanà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Wɔ̀ dhu ɔ́pɛ̀ ndɨ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ngá kà rɔ̌?» Kà t’ábanà náadʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Àdɨ̌ kàdɨ ngbángba nyʉ́ tɨ́ rɔ́rɔ̀. 22 Ndɨrɔ̀ ibí-gʉ̀na nyʉ́, nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́ kàbhʉ̌ ràwà ndɨ̀ kàzʉ ɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨdha ɔ̀ màtɨ́, ndɨ́nɨ̌ ɔvɛ́ tɨ́. Nɨ́, ɨ̀mbǎ màtɨ́ dhu ɨ̀’ɨ, ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ nyɨ nyádʉ̀ nánɨ̌, ábà ɨzʉ dɔ̀ká nyɔnzɨ̀ dzʉ̀nàka.» 23 Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ pbánɨ́ àtɨna, ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ nyɨ nyádʉ̀ nánɨ̌? Kɔ́rɔ́ dhu rǎdʉ̀ àkǎ a’uta nà rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀.» 24 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ ngbángba t’ábanà náafà ndɨ̀ ndàtɨ: «Ìnè ma mɨ́’ɨ̀ a’uta nà! Nɨ́ ɔ́nzɨ dzʉ̀nàdu nyɨtrɔ̌ ka!»

25 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ala ihé-yà tɨya ɔ̀ rítse rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ ɔ̀rʉ̀ ndɨ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌, ndàtɨ kà nɨ̌: «Yà ngbángba nábhʉ̌ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ràmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ràmbɛ nga nɨ́rɨ̀ dɔ̌ nzɛ́rɛ-alafí, ma mátɨna nyɨ nɨ̌: ‹Áhʉ̌ yà ngbángba ɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyadù nyɨ tdɨ́tdɔ̌ kà ɔ̀.›» 26 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛ-alafí náakù, ndɨ̀yà wɔ̀ ngbángba-ɔ̌nga ɔbɨ nyʉ́ nà, ndàdʉ̀ àhʉ kà ɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ ngbángba nɨ́ɨlɨ ndɨ̀ ɨwà ɔ̀vɛ̀ alɛ bhěyi, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ ábhɔ̌ alɛ ràdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨwà ɔ̀vɛ̀.» 27 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù náadʉ̀ kàlʉ ɔtsʉ́na rɔ̌, ndɨ̀và, rìdè.

28 Yěsù níitdègu ndàdǔ ɨdza, kàbhà ábhàlɨ̌ ràdʉ̀ ’òtù ɔ̀yá kà mànà, nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu ɨnzá mǎ mìpfo wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí nɨ̌?» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ vurò dhu rǎdʉ̀ wɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛ-alafí-tɨdɔ̀ nípfo. Pbɛ́tʉ̀ kìpfo rádʉ̀ nɨ́ ɨtsɔ̀ta kɛ̀lɛ̌.»

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ kɔ̀tdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ tdɨ́tdɔ̌ dhu

(Màt 17.22-23; Luk 9.43b-45)

30 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà nɨ́ɨvà ɨ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀da Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀na nǎ. Kǎzè nzá kʉnɨ ɨ̀ngbɔrɔ́ màtɨ́ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà dhu. 31 Obhó tɨ́, kǎmbɛ́nà dhu ùdhe dɔ̌ abádhí tɔ̀, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ abádhí nɨ̌: «Ka kɨ́ mipfǒ, ɨma Ìndrǔ t’Ídhùnà, kabhʉ ma ìndrǔ-fɔ́. Nɨ́ ɨ alɛ rɨ̌ moho, kadʉ̀ mɔtdʉ̀. Ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, ma mádʉ̀ mɨngbɛ̀ ɨ̀ngbɛ̀.» 32 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀rɨ́ ɔtɛ náalʉ́ ɨnzá kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌-dɔ, ndɨrɔ̀ abádhí adʉ̀ kà-tsʉ̌ ɨ̀ ɨ́ dhu ɔ̀ngʉ̀ dhu-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́.

Ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨ?

(Màt 18.1-5; Luk 9.46-48)

33 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Kàpɛ̀rnàwumù tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́, ɨdzá ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, Yěsù níivú dhu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyúbhi nyǎgò rɔ̌ dɔ̀ná otu ɔ̌?» 34 Pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́. Obhó tɨ́, otu ɔ̌, abádhí ubhínà ’àgò rɔ̌ nzínzìya ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉnɨ tɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ ròsè nzínzìya ɔ̌ ràrɨ̌ àdhɨ. 35 Nɨ́ Yěsù adɨ̀ obvò, ndàdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ núnzì, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ndɨ alɛ náapɛ́ ndòzè ndɨ̀’ɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ arádɨ olù alɛ tɨ́, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́.» 36 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ ákɛ̌ ngbángba nídyì, ndɨ̀lɨ rìdè abádhí-ɔ̀nzɨ̌. Kǐdyi ndɨ ngbángba ndàtdǔ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: 37 «Yàrɨ́ ngbángba bhěyi atdí ngbángba nàkɔ okúdu dɔ̀ rɔ̀ alɛ, nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ɨma nàkɔ alɛ. Ndɨrɔ̀ ɨma nàkɔ alɛ nákɔ ɨnzá ɨma kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ kàkɔ ɨma nívì alɛ átɔ̀.»

Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ tɨ́ alɛ nɨ́ àlɛ̌-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ

(Luk 9.49-50)

38 Yùwanɨ̀ náatɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, mǎ màla atdí alɛ nzɛ́rɛ-alafí nípfǒ rɨ́ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ ɔvɔ̀nʉ rɔ̌ rɔ́. Nɨ́ mǎ màtsǔ mɨ̌sɔ̌ ndɨ dhu kà tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náarúbhi atdíkpá àlɛ̌ mànà nɨ́dhunɨ̌.» 39 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀sɔ̌ ndɨ dhu kà tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ rǎdʉ̀ wɨwɨ̀ nɔ́nzɨ̀ ɔvɔ̀du rɔ̌, ndàdʉ̀ ɔ̀tɛ nzɛ́rɛ ɨma nɨ̌ kòmbómbí tɨ́ nɨ́dhunɨ̌. 40 Ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ tɨ́, nɨ́ ka nɨ́ àlɛ̌-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ. 41 Obhó tɨ́, ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɨdha mà nábhʉ̌ rɨ́ nyɔ̌mvʉ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ, náadɨ̀ya nzɨ̌ ɨnzá ndɨ̀ ndàbà pbɨ̀ndà pɛrɛ̀ rɔ́rɔ̀.»

Nzɛ́rɛnga rɔ̌rɔ̀ dhu àkǎ kɔdɔ̀ alɛ dhu

(Màt 18.6-9; Luk 17.1-2)

42 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Yà ma ná’ù nzónzo nzínzì ɔ̌ atdí ngbángba mà nábhʉ̌ rɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ-tú, dhu ɔ̀fɔ̀ nga mběyi nyʉ́ kosò dhu ò’ù ka karɨ́ dɔ̀ná odu-ba, kadʉ̀ ndɨ alɛ nɨ́dɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀. 43 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔtsʉ́nʉ náarɨ́ nyabhʉ̌ nyotsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɔ́tdɨ̀ ka. Dhu ɔ̀fɔ̀ nga atdídɔ̌ ɨndʉ̀, nyotsù atdí ɔtsʉ́nʉ nà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀, ròsè ɔ́yɔ̌ ɔtsʉ́nʉ nà nyɨ nyárà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ. 44 [Ányɨ̀, alɛ-ngbɔ̀ nɔ́nyʉ rɨ́ rɨ̀pbà ndɨ̀ asa náarɨ́ nzɨ̌ ʉ̀vɛ, ndɨrɔ̀ ányɨ̀ kàzʉ náarɨ́ nzɨ̌ àvɛ akɛkpá màtɨ́.] 45 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ pfɔ̌nʉ náarɨ́ nyabhʉ̌ nyòtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɔ́tdɨ̀ ka. Dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyotsù atdí pfɔ̌nʉ nà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀, ròsè ɔ́yɔ̌ pfɔ̌nʉ nà ka kɨ́ nyobvù ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ. 46 [Ányɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ nɔ́nyʉ rɨ́ rɨ̀pbà ndɨ̀ asa náarɨ́ nzɨ̌ ʉ̀vɛ, ndɨrɔ̀ ányɨ̀ kàzʉ náarɨ́ nzɨ̌ àvɛ akɛkpá màtɨ́.] 47 Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdí nyɨ̀kpɔ́nʉ náarɨ́ nyabhʉ̌ nyotsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ítù ka nyobvù. Dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyotsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ atdí nyɨ̀kpɔ́nʉ nà, ròsè ɔ́yɔ̌ nyɨ̀kpɔ́nʉ nà ka kɨ́ nyobvù ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ. 48 Ányɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ nɔ́nyʉ arɨ́ rɨ̀pbà ndɨ̀ asa náarɨ́ nzɨ̌ ʉ̀vɛ, ndɨrɔ̀ ányɨ̀ kàzʉ náarɨ́ nzɨ̌ àvɛ akɛkpá màtɨ́*. 49 Obhó tɨ́, Kàgàwà núu’oya kɔ́rɔ́ alɛ kàzʉ nɨ̌ rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌, àdhàdhɨ̀ ka karɨ́ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kúbhǒna kà tɔ̀ dhu nú’ǒ iko nɨ̌ rɨ̀lǎ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu bhěyi*.

50 Iko nɨ́ ídzì dhu nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, iko-òvǔ náapɛ́ ìku, nɨ́ ka kádʉ̀ kàbhʉ ròkyè àdhu nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌? Nyàbhʉ òvǔkʉ rɨ̀’ɨ̀ iko nɨ̌ ka kɔ̀sɨ̀ dhu-òvǔ náarɨ́’ɨ̀ dhu bhěyi, nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌.»

10

Yěsù rɨ̌ dhu ùdhě kpatsìbhálɛ mà rɨ̌ ’ʉ̀bhǎ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nà dhu dɔ̌ dhu

(Màt 19.1-12; Luk 16.18)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀ Kàpɛ̀rnàwumù rɔ̀, ndàrà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndàdʉ̀ àda Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɨ́ kátɨna ɨdha-akpà-adzè. Nɨ́, ábhɔ̌ ihé-yà náadʉ̀ ’ùndu kàtɨ́ tdɨ́tdɔ̌, kà ràdʉ̀ dhu ɔ̀pɛ̀ ndùdhe tdɨ́tdɔ̌ fɨ̌yɔ̀ yà bìlǐnganà ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna dhu bhěyi.

2 Nɨ́ ngúfe Pbàfàrìsáyó níiwú kà ɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ omvú tɨ́ kǎfí. Abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ àtɨ: «Músà bhà Ʉyátá návi tɨ́ wà kpatsìbhálɛ rɔ̀dhɔ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ ndàdʉ̀ òdìnà?» 3 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu Músà bhà Ʉyátá nʉ́ʉnɔ fʉ̌kʉ̀ ndɨ dhu dɔ̌?» 4 Abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà: «Músà náatɨ, kpatsìbhálɛ ràrǎdʉ̀ ʉbhátá tɔ́ bhàrʉwà nándi, ndàbhʉ ndɨ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ-fɔ́, ndàdʉ̀ kòdì*.»

5 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Músà náandí wɔ̀rɨ́ Ʉyátá fʉ̌kʉ̀ odú afíkʉ náarɔ́’ɔ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 6 Pbɛ́tʉ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà náanzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́nganɨ́, kǎnzɨ̀ kpatsìbhálɛ mà tsìbhálɛ nà*. 7 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kpatsìbhálɛ rǎdʉ̀ àbanà mà ɨ́yànà mànà nʉ́bhà, ’àdʉ̀ òwu ’ùngbò atdíkpá pbɨ̀ndà tsìbhálɛ mànà, 8 abádhí ɔ́yɔ̌ rɔ̀ ràdʉ̀ òngo atdí alɛ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí nɨ́ nzɨ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ tdɨ́tdɔ̌, pbɛ́tʉ̀ abádhí nóngò ɨwà atdí alɛ tɨ́. 9 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nzá atdí alɛ mà rùtu Kàgàwà úngbò alɛ-ɔ̌nga.»

10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níitdègu ’àdǔ ɨdza, nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ɔ̀ngʉ̀ kà-tsʉ̌ tdɨ́tdɔ̌ ndɨ dhu dɔ̌. 11 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Atdí kpatsìbhálɛ náapɛ́ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nɔ́dhɔ, ndàdʉ̀ ngǎtsi tsìbhálɛ nídyì, nɨ́ ndɨ kpatsìbhálɛ nɔ́nzɨ̀ wà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, ndàdʉ̀ dhu àfa angyì pbɨ̀ndà tsìbhálɛ-ɔ̀nzɨ̌. 12 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, atdí tsìbhálɛ náapɛ́ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ nʉ́bha, ndàdʉ̀ ndɔ̀kʉ̀ ngǎtsi kpatsìbhálɛ tɔ̀, nɨ́ ndɨ tsìbhálɛ nɔ́nzɨ̀ wà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀.»

Yěsù rɨ̌ nɨ̀nɨ́ nzónzo násǒ dhu

(Màt 19.13-15; Luk 18.15-17)

13 Atdíku, ìndrǔ níiwú nzónzo nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kʉ̌lɨ tɨ́ ɔtsʉ́na dɔ̀yá, ndàdʉ̀ àsonà. Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɔ̀rʉ̀ ɔ̀rʉ̀ tɨ́ ɨ alɛ dɔ̌. 14 Nɨ́, wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Yěsù-ɔ̌nga náadʉ̀ ndɨ̀wà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ rɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyʉ̀bhà nzónzo rìwǔ tɨdu ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyʉ̀tɔ̀ abádhí-tsʉ̀. Obhó tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi nɨ́ abádhí bhěyi ɨ̀ nʉ́lɨ alɛ tɔ́. 15 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi nákɔ̌ ngbángba náarɨ́ dhu àkɔ̌ dhu bhěyi alɛ, náadʉ̀ya nzɨ̌ òtsù ányɨ̀ akɛkpá màtɨ́.» 16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ nzónzo númbo, ndʉ̀lɨ ɔtsʉ́na dɔ̀yá, ndàdʉ̀ abádhí náso.

Yěsù mà rɔ̌tɛ atdí ònzìtálɛ nà dhu

(Màt 19.16-30; Luk 18.18-30)

17 Yěsù níitdègu ɨ̀sɨ̌ otu ɔ̌ ndàmbɛ àrà dɔ̌, nɨ́ atdí alɛ nɨ́ɨkʉ ɔngʉ tɨ́ kà-tɨ’ɔ̀. Kǐtsi ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ídzì Màlimǒ, ádhu ndɨ àkǎ mɔnzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga?» 18 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádhu nyɨ nyɨ́ manzi ídzì alɛ tɨ́ nɨ̌? Ɨ̀mbǎ ídzì alɛ rɨ̌’ɨ̀ atdí màtɨ́, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀. 19 Nyɨ nyʉ̀nɨ wà Kàgàwà bhà Ʉyátá: ‹dhu àkǎ nzá nyohò abvo, dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ ogbo. Dhu àkǎ nzá nyadɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ngàmbì tɨ́ ɔdhɨ̀nʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá nyugù ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ dhu ʉtrátá ɔ̌. Dhu àkǎ nyɨfʉ àbǎnʉ mà ɨ́yànʉ nà.›» 20 Wɔ̀ alɛ náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ndàtɨ: «Màlimǒ, ma mɨ́fʉ kɔ̌kɔ̀rɨ́ Ʉyátá kɔ́rɔ́ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ idú ngbángba ɔ̀ rɔ̀.» 21 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ kàndà àzè nyʉ́ nà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Atdí dhu nɨ́ ndɨ rʉ̀nʉ́ ndɨ̀ nʉ̀bhà: Árà, nyadʉ̀ kɔ́rɔ́ nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ nà dhu núdzi, nyadʉ̀ nyɨ nyòngyè fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀, ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ nyabáya ònzì ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ádʉ̀ nyɨra, nyadʉ̀ owùdu nʉ́ngʉ.» 22 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ alɛ níitdègu wɔ̀ ɔtɛ nɨ́rɨ, nɨ́ kànyɨ̀-ɔ̌nga náadʉ̀ ɨ̀fà ɨ̀fà tɨ́, ndàdʉ̀ àrà ɨzʉ nyʉ́ nà, ábhɔ̌ ònzì nyʉ́ nà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

23 Nɨ́, Yěsù náandà tɨná nga, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ònzìtálɛ rǒtsù Kàgàwà bhà Idzi ɔ̀ dhu nɨ́ odú dhu nyʉ́!» 24 Nɨ́, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ábhàlɨ̌ atdídɔ̌ nyʉ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Pbànɨ̌nzó, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̀ ka kótsù dhu nɨ́ odú dhu nyʉ́. 25 Ngàmɨyà rǒtsù ndʉ̀dà sìndanɨ̀-bhu ɔ̀nǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨsɔ́ nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀ ònzìtálɛ rǒtsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́ ròsè.» 26 Ɨdhɔ náadʉ̀ ábhàlɨ̌ nʉ́kɔ atdídɔ̌ nyʉ́ ròsè angyi ɨ̀’ɨ̀nà dɔ̀nǎ, abádhí ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Olu, ádhɨ nyʉ́ ndɨ ɔ̀gʉ̀ rádʉ̀ ɔ̀gʉ̀?» 27 Nɨ́, Yěsù andà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ìndrǔ tɔ̀ ndɨ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àkǎ, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà tɔ̀ kà rǎdʉ̀ àkǎ àkǎ. Obhó tɨ́, Kàgàwà tɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu náarɨ́ àkǎ àkǎ.»

28 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ apɛ̀ ɔtɛ ndàtɨ kà nɨ̌: «Ɨ́rɨ, mǎ mʉ́bhà kɔ́rɔ́ dhu, mǎdʉ̀ owùnʉ nʉ́ngʉ.» 29 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: atdí alɛ mà náapɛ́ pbɨ̀ndà ɨdza, adɔ́na, awɛ́na, ɨ́yànà, àbanà, pbɨ̀ndà nzónzo mà, pbɨ̀ndà ɔnzɨbvʉ mànà nʉ́bha okúdu dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, 30 nɨ́ yà kòmbí àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎbáya ɨdza, adɔ́na, awɛ́na, ayína, inzo, ɔnzɨbvʉ mànà atdí mɨyà-gʉ̀na ròsè, kadʉ̀ àvu rɔ̀ná átɔ̀. Ndɨrɔ̀ olù rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎdʉ̀ya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. 31 Pbɛ́tʉ̀, ábhɔ̌ alɛ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, nóokoya olù alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ yà olù alɛ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ kòmbí alɛ nóokoya wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ tɨ́.»

Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌, Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀,
ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 20.17-19; Luk 18.31-34)

32 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà ɨ̀ úpo ɔ̀ná otu ɔ̌. Nɨ́, Yěsù náadɨ̀ ndàmbɛ àrà dɔ̌ angyi abádhí tɔ̀. Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ kàbhà ábhàlɨ̌ atdídɔ̌, ndɨrɔ̀ kà-dzidɔ̌ ríwu alɛ náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔdɔ nà. Nɨ́ Yěsù náanzi atdí-kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ tɨna ɔ̀ tdɨ́tdɔ̌, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ rɔ̀ná rɨ́ ndɔ̀nzɨ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu fɨ̌yɔ̀. 33 Kǎtɨ abádhí nɨ̌: «Nyɨ̀rɨ dhu, kànɨ̌ àlɛ̌ kúpo Yèrùsàlɛmà. Nɨ́ ányɨ̀, ka kɨ́ Ìndrǔ t’Ídhùnà nábhʉ̌ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà-fɔ́. Abádhí rɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀ kà-dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ kàbhʉ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-fɔ́. 34 Ɨ alɛ rɨ̌ kà gàyà nɔ́nzɨ, ɨ̀ rùso ɨsɔ kà-dɔ̀, ’ʉ̀vɨ ka asé nɨ̌, ’àdʉ̀ kòhò, kadʉ̀ kɔ̀tdʉ̀. Ndɨrɔ̀, ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, kǎdʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀.»

Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ nà rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga nónzi Yěsù-fɔ́ dhu

(Màt 20.20-28)

35 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Zɛ̀bɛ̀dayò bhà inzo, Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ nà níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀, àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Mǎ mòzè nyɔnzɨ̀ fʉnʉ́ mǎ mónzina dhu fǎkà.» 36 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyòzè mɔnzɨ̀ fʉ̌kʉ̀?» 37 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ àtɨ: «Pbʉ̀kʉ̀ Idzi tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀ nyɨ nyótsù nɨ́nganɨ́, nyɨ nyabhʉ̀ya mǎ mǒkò tɨnʉ́, atdí alɛ ràdɨ ɨndʉ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ àdɨ ígù dɔ̀nǎ rɔ̀.» 38 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá wɔ̀ nyɨ̌ nyònzì dhu. Nyɨ̌ tɨ́ àdʉ̀ yà ma mɔ́mvʉ̀na àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà-tsʉ̀ nɔ́mvʉ̀ ɔ̀mvʉ̀? Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ tɨ́ àdʉ̀ yà ma málʉ̌na àpbɛ̀ tɔ́ bàtizò nálʉ àlʉ̌?» 39 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ àtɨ: «Ɔ̀nzɨ mǎ mádʉ̀ lɛ̀màna nɔ́nzɨ̀.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Obhó tɨ́, ɔ̀mvʉ̀ nyɨ̌ nyɔmvʉ́ya ma mɔ́mvʉ̀na àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà-tsʉ̀, nyǎdʉ̀ ma málʉ̌na àpbɛ̀ tɔ́ bàtizò nálʉ. 40 Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ nɨ́lɨ̌ ka kɨ́ ràdɨ idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨrɔ̀ idú ígù dɔ̀nǎ rɔ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ ɔ̀tɛ̌du. Ɨ ngari nɨ́ Kàgàwà náabhɔ̀lɔ̀ ka fɨ̌yɔ̀ alɛ tɔ́.»

41 Wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, atdí-kumì ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ àkǒ àkǒ tɨ́ Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ nà rɔ̌. 42 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ abádhí nánzì kɔ́rɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà yà ìndrǔ ʉ̀nda rɨ́ dhu tɨ́ ka kátɨna alɛ náarádʉ̀ ’à’ɛ yà ɨ̀ ʉ́ndana alɛ dɔ̌ tɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà ìndrǔ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ ka kátɨna alɛ náarádʉ̀ òko ’àmbɛ ɔbɨ̀ya kɛ̀lɛ̌ nívì dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ dhu. 43 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ wɔ̀ ndɨ bhěyi nzínzìkʉ ɔ̌. Atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ náapɛ́ ndòzè ndɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, nɨ́ kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ fʉ̀kʉ́ kasʉtálɛ tɨ́. 44 Ndɨrɔ̀, atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ náapɛ́ ndòzè ndɨ̀’ɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ tɨ́, nɨ́ kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ɨnɔ tɨ́. 45 Obhó tɨ́, ɨma Ìndrǔ t’ídhùnà, ma mɨra nzá ndɨ́nɨ̌ ma mabhʉ̀ tɨ́ ìndrǔ rɔ̀nzɨ̀ kasʉ idù, pbɛ́tʉ̀ ma mɨra ìndrǔ-kàsʉ̌ ma mɔnzɨ tɨ́, madʉ̀ pbàkà ípìrɔ̌nga nábhʉ kɔ́rɔ́ alɛ nʉwʉ̀ tɨ́.»

Yěsù rɨ̌ Bàràtìmayò tɨ́ kátɨna ndùmùndúmú nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 20.29-34; Luk 18.35-43)

46 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà níiwú ùvò Yɛ̀rɨkɔ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ abádhí rǔvò pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí ndùmùndúmú Bàràtìmayò tɨ́ kátɨna, Tìmayò t’ídhùnà, náadɨ̀ otu-igì dɔ̌ ndàmbɛ dhu núnzi dɔ̌ ìndrǔ-fɔ́. 47 Nɨ́, kǐtdègu dhu nɨ́rɨ Yěsù, Nàzàretì ɔ̌ alɛ ràrɨ̌ wɔ̀ rɨ́rà, nɨ́ kǎpɛ̀ ndùkǔ, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yěsù, Dàwudì t’Ídhùnǎ, ábà ɨzʉ dùdú!» 48 Ábhɔ̌ alɛ náambɛ́nà ɔ̀rʉ̀ dɔ̌ kàdɔ̌ ndɨ́nɨ̌ kɨ̌nɛ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ùkǔ dɔ̌ àrǐ nyʉ́ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Dàwudì t’Ídhùnǎeè, ábà ɨzʉ dùdú!» 49 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ìde, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyànzi pɛ́ ka!» Nɨ́ abádhí náadʉ̀ wɔ̀ ndùmùndúmú nánzì, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Ótù afínʉ! Ɨ́và nyɨ, kànɨ̌ kà rɨ̌ nyanzi!» 50 Nɨ́ kǎbvù pbɨ̀ndà ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀bɛ̀ ndìdè, ndàdʉ̀ àrà Yěsù-tɨ’ɔ̀. 51 Nɨ́ Yěsù níivú dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ nyòzè mɔnzɨ̀ ɨndʉ̀?» Nɨ́ wɔ̀ ndùmùndúmú náadù ɔtɛ kà tɔ̀ ndàtɨ: «Màlimǒ, ma mòzè mala nga tdɨ́tdɔ̌.» 52 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Árà, ɨwà pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ nyɨ.» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ kǎdʉ̀ nga nɔ́pɛ̀ ndàla, ’àdʉ̀ òwu atdí otu ɔ̌ Yěsù mànà.

11

Yěsù rǒtsù Ádrʉ̀ngbǎ kamà bhěyi Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Màt 21.1-11; Luk 19.28-40; Yùw 12.12-19)

1 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rɨ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ níndù ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, abádhí náawù ùvò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Bɛ̀tɛ̀fagɛ̀ mà Bɛ̀tànɨyà mànà tɨ́ kátɨna pbangá nzo tɨ́. Ɨ pbangá nzo nɨ́ɨ’ɨ̀ Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̌. Nɨ́ Yěsù avì pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ, 2 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu wɔ̀ angyi rɨ́’ɨ̀ fʉ̌kʉ̀ pbanga ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ nyɨ̌ nyótsù rɔ́rɔ̀ tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ atdí kayinǒ-ngba nótù òsò ka kòsò rɔ́, yà ɨnzá atdí alɛ mà nápɛ̀ ùbhi dɔ̀ná angyi. Nɨ́ nyʉ̀nga ka, nyǎdʉ̀ ìwu nà ɨrɔ́. 3 Ndɨrɔ̀, atdí alɛ mà níivúna gukyè dhu tsʉ̀kʉ́ ndàtɨ: ‹Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ wɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ okúna dɔ̀ rɔ̀?› Nɨ́ nyɨ̌ nyadʉ̀na àtɨ̀nà ndɨ alɛ nɨ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌ kǎtdyú nóho, ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ kàdǔ kòmbí tɨ́.› »

4 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ òwu, àdʉ̀ kayinǒ-ngba nótù irí, tsǎtsʉ̀ tɨ́ ka kòsò ngʉdhà-bɨdɔ̌ rɔ́. Nɨ́ abádhí adʉ̀ kʉ̀nga. 5 Ngúfe alɛ, wɔ̀ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, níivú dhu abádhí-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu wɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna? Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ wɔ̀ kayinǒ-ngba nʉ́ngǎ nɨ̌?» 6 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ yà Yěsù ɔ̀vɔ̀nà fɨ̌yɔ̀ ɔtɛ kɛ̀lɛ̌ nádu abádhí tɔ̀, kadʉ̀ abádhí nʉ́bhà ròwù. 7 Abádhí níiwú wɔ̀ kayinǒ-ngba nà Yěsù-tɨ’ɔ̀. Abádhí adʉ̀ rɔ̀yá ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́wà, ’ùhu ndɨ kayinǒ-ngba dɔ̌, Yěsù ràdʉ̀ àdɨ dɔ̀ná. 8 Ibí alɛ náadʉ̀ rɔ̀yá ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́wà, ’ùhu otu ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ yà ɨnga ɔ̌ ɨ̀ à’à àwǎ-dɔ̀ká núhu otu ɔ̌. 9 Nɨ́, yà angyi rówu Yěsù-ɔ̀nzɨ̌ alɛ mà, kǒwù ɔ̌ ríwu alɛ mànà náambɛ́nà ùkǔ dɔ̌ ’àtɨ:

«Hɔ̀sanà*!

Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nákǎ ndàso ɔvɔ̀na rɔ̌ rɨ́rà alɛ!

10 Kàgàwà nákǎ ndàso yà rɨ́rà àlɛ̌ t’ábanà, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì bhà Idzi!

Hɔ̀sanà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà tɔ̀*!»

11 Nɨ́ Yěsù náarà àhʉ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ òtsù Kàgàwà bhà ɨdza. Nɨ́, tɨná rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu ndɨ̀ ndàndà dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ ùvò ’òwù pbɨ̀ndà atdí-kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ mànà Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀, ɨnga rɨ̌rà ndɨ́nɨ̌ ndatɨ̀ tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.

Yěsù rɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ arɔ́’ɔ̀ mùtinì tɨ́ katɨna itsu nófù dhu

(Màt 21.18-19)

12 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rǔvò Bɛ̀tànɨyà rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù nɨ́ɨ’ɨ̀ àwù nà. 13 Nɨ́ ɨtsɛ rɔ̀, kǎla mùtinì tɨ́ kátɨna itsu atdídɔ̌ bɨ̌na núkǔ rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ àrà ndɨ itsu dɔ̀ nga nándà, ndɨ́nɨ̌ ndotú tɨ́ itsu-kpɔ̌ kàdɔ̀. Nɨ́ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ̀ ndàrà àhʉ ndɨ itsu-tɨ́ rɔ̀, kǎtù kà-bɨ̌ kɛ̀lɛ̌, ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ itsu-tɨdɔ̀ náarɔ́’ɔ̀ ɔ̀ná nɨ́dhunɨ̌. 14 Nɨ́ Yěsù atɛ̀ wɔ̀ itsu nɨ̌ ndàtɨ: «Dhu àkǎ nzá atdí alɛ mà rɔ̀tɔ̀ dʉ̀nʉ́ rɔ́’ɔ̀ itsu-kpɔ̌ ɨ̀ngbàngá màtɨ́!» Kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ wɔ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́rɨ̀.

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ rɨ́ dhu núdzǐ alɛ nódì dhu

(Màt 21.12-17; Luk 19.45-48; Yùw 2.13-22)

15 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò tdɨ́tdɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ kǎtsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndòdì ányɨ̀-dzá rɔ̀ rɨ́ dhu núdzǐ alɛ. Kǎránà fʉ̀rangà-ɔ̌nga nʉ́wʉ̌ ka kɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ mɨzà nótdì rɔ̌†, ndàdʉ̀ àmbò núdzǐ rɨ́ alɛ nókò dɔ̀yá kitì náwà. 16 Ndɨrɔ̀ kǎránà nzɨ̌ atdí alɛ mà nábhʉ rɔ̌ rànɔ̀ dhu dɔ̀ná, ndʉ̀dà nà Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀na nǎ. 17 Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ùdhe abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, Kàgàwà rǎtɨna: ‹Pbàkà ɨdza ka katɨya ɨtsɔ̀ta-dzà tɨ́ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ̀*.› Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyádʉ̀ kʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròngò ogbotálɛ náarɨ́ ’òtù ɔ̀ná ngari tɨ́*.»

18 Nɨ́ Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà nɨ́ɨrɨ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu. Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀nɛ̀ Yěsù nábhʉ̌ ɨ̀ ɨ́ kohò ɔ̀ná otu. Obhó tɨ́, abádhí ambɛ́nà kɔ̌dɔ̀ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́kɔ rɔ̌ ɨdhɔ rǎrà kà rǔdhěna dhu dɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Ɨnga rǎtɨ dhu-tsʉ̀ dɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náadʉ̀ ùvò ’òwù Yèrùsàlɛmà rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ dhu ùdhě a’uta mà dhu t’ʉ́bàta mànà dɔ̌ dhu

(Màt 21.20-22)

20 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ kútsingánǎ, otu ɔ̌ ’ʉ́da rɔ́rɔ̀, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náala yà Yěsù ófùná mùtinì tɨ́ kátɨna itsu ɨwà òtdyù ɨvɛ́na mànà rɔ́. 21 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ yà Yěsù ʉ́nɔ̀ná ndɨ itsu nɨ̌ dhu nɨ́rɛ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Màlimǒ, ándà pɛ́ yà nyɨ nyófùná mùtinì nótdyù wà atdídɔ̌ dhu.» 22 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyà’u Kàgàwà. 23 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, atdí alɛ náapɛ́ atɨna yàrɨ́ pbìrì nɨ̌: ‹Ɨ́ngbɛ̀ nyɨ ʉrɔ́ rɔ̀, nyadʉ̀ àrà ɨ̀tsɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀›. Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ kǎfí náapɛ́ ùguru, pbɛ́tʉ̀ kà ràdʉ̀ yà ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ dhu ná’ù, nɨ́ ndɨ dhu rǎdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ kà tɔ̀. 24 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, Kàgàwà-fɔ́ nyɨ̌ nyónzina ɨtsɔ̀ta ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu, nákǎ nyǎ’ù ɨwà nyɨ̌ ràbà ndɨ dhu. Nɨ́ kà rǎdʉ̀ ndɨ dhu nábhʉ fʉ̌kʉ̀. 25 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyìkò nyǎmbɛ nyɨ̌tsɔ̀ dɔ̌ Kàgàwà rɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀ ìnè dhu nà afíkʉ ɔ̀ ɔdhɨ̀kʉ dɔ̌, nɨ́ dhu àkǎ nyʉ̌bà ndɨ dhu kà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ náadʉ̀ tɨ́ fʉ̀kʉ́ afátá nʉ́bà fʉ̌kʉ̀. [ 26 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ dhu nʉ́ba ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ fʉ̀kʉ́ afátá nʉ́bà fʉ̌kʉ̀ akɛkpá màtɨ́.]»

Yěsù arɨ́ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ àdhɨ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌?

(Màt 21.23-27; Luk 20.1-8)

27 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náadù ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ Kàgàwà bhà ɨdzá Yěsù rǔbhi ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà níiwú kà ɨ. 28 Nɨ́ abádhí níivú dhu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́nzɨ nyɨ nyárɨ́ àdhɨ-tù rɔ̌? Ádhɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ ɨndʉ̀ nyongò ɨ dhu nɔ́nzɨ̀ nɨ̌?» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ nívǔ tsʉ̀kʉ́. Nyɨ̌ nyapɛ́ ndɨ dhu nádǔ idù, nɨ́ ma mádʉ̀ yà ma marɨ́ ɨ dhu nɔ́nzɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ alɛ nʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀. 30 Ádhɨ Yùwanɨ̀ nívì rɨ̀rà bàtizò núbho ìndrǔ tɔ̀? Tɨ́ Kàgàwà, ndɨrɔ̀ tɨ́ ìndrǔ? Nyàdu pɛ́ ka idù.» 31 Pbɛ́tʉ̀ abádhí náapɛ̀ ’ɨ̀rɛ̀ ɨnga nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àlɛ̌ kapɛ́ dhu àdǔ: ‹Kàgàwà nɨ́ ndɨ ka nívì›, nɨ́ kǎdʉ̀na dhu ìvu àlɛ̌-tsʉ̌, ndàtɨ: ‹Olu, ádhu ɨnzá nyɨ̌ nyádʉ̀ Yùwanɨ̀ nʉ́ʉnɔ dhu ná’ù nɨ̌?› 32 Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kapɛ́ àtɨna: ‹Ìndrǔ nɨ́ ndɨ ka nívì…›» Abádhí náambɛ́nà ihé-yà-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ dɔ̌, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́ʉnɨ dhu Yùwanɨ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà obhóná nabì nyʉ́ nɨ́dhunɨ̌. 33 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ’àtɨ: «Ɨnzá mǎ mʉ̀nɨ.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Nɨ́rɔ̀, ɨma mà átɔ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ ɨ dhu nɔ́nzɨ ma marɨ́ nɨ̌ ɔbɨ nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀.»

12

Vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̌ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

(Màt 21.33-46; Luk 20.9-19)

1 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù náapɛ̀ ndàwɛ ɔtɛ mbólí ɔ̌ abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Atdí alɛ náazò vǐnyò tɔ́ ɨnga, ndàdʉ̀ ngbɔ̌na nákpɔ̀rɔ̀ kɔrɔwà nɨ̌. Kǎdʉ̀ ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ náhà ka kóngo ɔ̀ná ibhu nɔ́bhɔ̀lɔ̀, ndàdʉ̀ ini nɔ́sɨ̀ ɔdɔ́tálɛ tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ ɨnga nʉ́bhà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ róngo kà ɔ̌ alɛ-fɔ́, ndàdʉ̀ àrà abhi ɔ̀. 2 Nɨ́ ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ nɔ́pɛ̀ ka kɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nákǎ rɔ̀, kǎvì atdí pbɨ̀ndà kasʉtálɛ ràrà fɨ̌ndà ka kútù vǐnyò-kpɔ̌-tsí nákɔ ndɨ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ-fɔ́. 3 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náalʉ́ wɔ̀ ka kìvìnà alɛ ’ɔ̀ngbʉ̀, ’àdʉ̀ àdunà ròngò ɔtsʉ́na-kpa nà. 4 Nɨ́, ɨnga-àbadhi náavì ngǎtsi kasʉtálɛ ràrà abádhí-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ abádhí nʉ́ʉvɨ ndɨ alɛ-dɔ̀-tsirɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ nɨ̌. 5 Ɨnga-àbadhi náavì ngǎtsi alɛ tdɨ́tdɔ̌ ányɨ̀, abádhí ràdʉ̀ ndɨ-tsí nóhò. Ndɨrɔ̀, kǔví ibí ngʉ̌kpà kasʉtálɛ ányɨ̀, nɨ́ abádhí náavɨ̀ atdídhená-tsí, ’àdʉ̀ ngʉ̌kpǎkà nɔ́kyɛ̀. 6 Nɨ́, wɔ̀ ɨnga-àbadhi-fɔ́ arà ɔ̀dɨ̀ nɨ́ atdí kà t’ídhùnà yà atdídɔ̌ kǒzè kɛ̀lɛ̌. Nɨ́ kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, kǎvì ndɨ idhùnà abádhí ɨ, ndàdʉ̀ ɨnga nɨ́rɛ̀ afína ɔ̀ ndàtɨ: ‹Ɨ̀fʉ̌ abádhí rɨ̌ idhùdu nɨ́fʉ̌.› 7 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ vǐnyò tɔ́ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ náadʉ̀ ɔ̀tɛ nzínzìya ɔ̌ ’àtɨ: ‹Kɔ̀nɨ̌ ɨnga-àbadhi tɨ́ ongoya olù alɛ nɨ́ wɔ̀. Kòwu kòho ka, ndɨ́nɨ̌ ndɨ ɨnga náadɨ̀ya tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀.› 8 Nɨ́ abádhí náalʉ́ kà t’ídhùnà ’òhò, ’àdʉ̀ abvòna nóbvù ɨtsɛ ndɨ ɨnga ɔ̌ rɔ̀.» 9 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu ndàtɨ: «Ádhu nyʉ́ wɔ̀ ɨnga-àbadhi rǎdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà? Kà rǎdʉ̀ ɨ̀rà, ndɔ̀kyɛ̀ wɔ̀ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ, ndàdʉ̀ ndɨ vǐnyò tɔ́ ɨnga nábhʉ ngʉ̌kpà alɛ-fɔ́. 10 Nyɨ̌ nyɔ́zʉ̀ tɨ́ nzá yà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu:

‹Yà odu-dzà nɔ́sɨ̀ arɨ́ alɛ náabvù igi odu*,

náadʉ̀ òngo ɨdza-pbɨdɔ̀ nɔ́dɔ arɨ́ odu tɨ́.

11 Kɔ̀nɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náanzɨ̀ dhu,

ndɨrɔ̀ ndɨ dhu nɨ́ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ atdídɔ̌ dhu*.›»

12 Nɨ́ Pbàyàhúdí ɔ̌ kámá náasʉ̀ dhu ɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ Yěsù rɨ̌ ɨ̀ ʉ̀nɔ mbólí ɔ̌. Nɨ́ abádhí apɛ̀ ’ɔ̀mɛ̀ Yěsù nálʉ̌ ɨ̀ ɨ́ ɔ̀ná otu, pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ ihé-yà-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ kʉ̀bhà, ’àdʉ̀ òwu fɨ̀yɔ́ dhu nɨ̌.

Ìndrǔ rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ pàratà t’ʉ́fɔ́tá dɔ̌ dhu

(Màt 22.15-22; Luk 20.20-26)

13 Pbàyàhúdí ɔ̌ kámá náavì ngúfe Pbàfàrìsáyó mà Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà alɛ mànà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kà-ɨda-dɔ nidyi tɨ́ ɔtɛ̌na ɔ̌. 14 Nɨ́ abádhí náawù, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Màlimǒ, mǎ mʉ́nɨ wà dhu nyɨ rárɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ, ndɨrɔ̀ nyɨ rárɨ́ nzɨ̌ atdí alɛ-ɔdɔ̀ mà nɔ́nzɨ. Obhó tɨ́, nyɨ nyarɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ-nyɨ̀-kpa nándà, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyárɨ́ Kàgàwà bhà otu núdhě ìndrǔ tɔ̀ obhónga dɔ̌. Nɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ àvǐ àlɛ̌ rʉ̀fɔ̌ Rɔmà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pàratà? Ndɨrɔ̀, kɨ̌sɔ̌ tɨ́ ka ɨ̀sɔ̌? Àlɛ̌ tɨ́ àdʉ̀ kʉ̀fɔ ʉ̀fɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kʉ̀fɔ?» 15 Pbɛ́tʉ̀, òru tɨ́ abádhí òrù yà ɨ̀ ɨ́rɛ̀na afíya ɔ̀ dhu dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɨ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ afídu númvǔ nɨ̌? Nyìbho pɛ́ atdí fʉ̀rangà-kpɔ̌ fudu ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ mandá tɨ́.» 16 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ ìwu fʉ̀rangà-kpɔ̌ nà atdí Yěsù-fɔ ɔ̀. Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Yà ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ nyɨ̀na-wɔ̀yɔ̌, kadʉ̀ ɔvɔ̀na nándi alɛ nɨ́ àdhɨ?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàyìsarà.» 17 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ndɨ dhu bhěyi kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, nyùbho kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàyìsarà bhà dhu-tsí Kàyìsarà tɔ̀, nyǎdʉ̀ Kàgàwà bhà dhu-tsí núbho Kàgàwà tɔ̀.» Wɔ̀ dhu bhěyi Yěsù àdu dhu náadʉ̀ abádhí àbhʉ ɨdhɔ rʉ̀kɔ atdídɔ̌.

Pbàsàdùkáyó rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ dhu dɔ̌ dhu

(Màt 22.23-33; Luk 20.27-40)

18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ngúfe Pbàsàdùkáyó níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀. Abádhí nɨ́ ndɨ arátɨna ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: 19 «Màlimǒ, Músà náandí dhu yà dhu bhěyi fǎkà: ‹Atdí alɛ t’ádɔ̀nà náapɛ́ ɔ̀vɛ̀, ndàdʉ̀ tsìbhálɛ nʉ́bhà ɨ̀mbǎ atdí ngbángba nà màtɨ́ fɔná, nɨ́ dhu àkǎ ndɨ alɛ rùndu adɔ̀nà ʉ̀bhà abvo-àyi-tsʉ̀, ’àdʉ̀ nzónzo nɔ́dhɨ̀ nà yà ɔ̀vɔ̀vɛ̀ adɔ̀nà-ɔvɔ̀ dɔ̌*.›

20 Nɨ́, atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ kpabhínzo nà àrʉ̀bhʉ̀. Nɨ́ sengba náambà tsìbhálɛ, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndʉ̀bhà atdí ngbángba mà. 21 Nɨ́ kà lutɨ̀nǎ kpatsìbhíngba náadʉ̀ wɔ̀ abvo-àyi-tsʉ̀ núndu, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ átɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndʉ̀bhà atdí ngbángba mà. Ndɨ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě kpatsìbhíngba rɔ̌. 22 Nɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo wɔ̀ tsìbhálɛ nʉ́mbǎ ndɨ̀ fɨ̌yɔ̀, nʉ́ʉvɛ̀ kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀bhà atdí ngbángba mà. Abádhí nʉ́vɛ kɔ́rɔ́ dhu-dzidɔ̌, wɔ̀ tsìbhálɛ náadʉ̀ ɔ̀vɛ̀ átɔ̀. 23 Nɨ́ kòmbí, kɔ́rɔ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ́nganɨ́, wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ nɨ’ɨya àdhɨ bhà? Obhó tɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo nʉ́ʉmbá wà ɨ̀ ndɨ tsìbhálɛ nà.» 24 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyùwǐ wà fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta ɔ̌: nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá Kàgàwà bhà Andítá nʉ́nɔ̀ dhu mà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà. 25 Obhó tɨ́, ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ́nganɨ́, kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà nʉ́ʉmbáya nzɨ̌ ɨ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí nóokoya Kàgàwà bhà màlàyíká náaróko ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu bhěyi. 26 Ndɨrɔ̀, yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌, nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ nzá atdí ngari nɔ́zʉ̀ Músà bhà Andítá ɔ̀, yà kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀ná ɨ̀nzɨ̌ rógbe rɔ́rɔ̀ kɨ̀dzʉ̀mbà dɔ̌? Ányɨ̀rɔ̌ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà atɨ Músà nɨ̌: ‹Ɨma, Ɨma nɨ́ Àbràhamʉ̀ bhà Kàgàwà, Ìsakà bhà Kàgàwà, ndɨrɔ̀ Yàkɔbhɔ̀ bhà Kàgàwà*.›» 27 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Kàgàwà nɨ́ nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ tɔ́ Kàgàwà, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ ípìrɔ̌ rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ́ Kàgàwà. Nɨ́ nyɨ̌, nyɨ̌ nyùwǐ atdídɔ̌ nyʉ́ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta ɔ̌.»

Ádrʉ̀ngbǎ Ʉyátá ròsè kɔ́rɔ́ Ʉyátá dɔ̀nǎ

(Màt 22.34-40; Luk 10.25-28)

28 Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó nzínzì ɔ̌ atdí màlimò nɨ́ɨrɨ Yěsù mà rɨ̌ ’àgò Pbàsàdùkáyó mànà dhu. Kǎla Yěsù nádu dhu mběyi nyʉ́ Pbàsàdùkáyó tɔ̀ dhu. Nɨ́ kǎndrì Yěsù ɨ, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀ná ndàtɨ: «Ɨ́ngbà Ʉyátá ndɨ kɔ́rɔ́ Ʉyátá dɔ̀nǎ ósè?» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Kànɨ̌ kɔ́rɔ́ Ʉyátá dɔ̀nǎ ósè Ʉyátá: ‹Ɨ́rɨ dhu Ìsràyelǐ, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ ndɨ atdírɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 30 Dhu àkǎ nyozè pbʉ̀kʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà kɔ́rɔ́ afínʉ nà, kɔ́rɔ́ atdyúnʉ nà, kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ ɨrɛ̀ta nà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɔbɨ̀nʉ mànà*.› 31 Ndɨrɔ̀ kànɨ̌ ɔyɔ rɨ́ kìsě Ʉyátá: ‹Dhu àkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi.› Kɔ̌kɔ̀rɨ́ ɔ́yɔ̌ Ʉyátá dɔ̀nǎ róse ngǎtsi ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ mbǎ*.» 32 Nɨ́ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlimò náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Nyɨ nyɔ̀tɛ̀ mběyi nyʉ́ Màlimǒ. Nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́ obhó dhu: Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ ndɨ atdírɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi kà bhěyi Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 33 Nɨ́ dhu àkǎ ìndrǔ ròzè Kàgàwà kɔ́rɔ́ afína nyʉ́ nà, kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta nyʉ́ nà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɔbɨ̀na nyʉ́ mànà. Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ kà ròzè ɔdhɨ̀nà yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndózè ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ídzì dhu nyʉ́ ròsè Kàgàwà tɔ̀ ka kɨ́ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ nʉ́bɨ màzàbahʉ̀ dɔ̌, kadʉ̀ kɔ́rɔ́ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ núbho kà tɔ̀ dhu dɔ̀nǎ.»

34 Yěsù náala wɔ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlimò nádu dhu fɨ̌ndà mběyi nyʉ́ ndɨrɔ̀ ídzì ɨrɛ̀ta nyʉ́ nà dhu. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ̀mbǎ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ɨtsɛ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi rɔ̌ rɔ̀.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, atdí alɛ mà náamvù nzá ndìvǔ dhu tdɨ́tdɔ̌ Yěsù-tsʉ̌.

Krɨ́stɔ̀ ná tɨ́ Dàwudì t’ídhùnà nyʉ́?

(Màt 22.41-46; Luk 20.41-44)

35 Yěsù rɨ̌ dhu núdhě ìndrǔ tɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǐvú dhu ndàtɨ: «Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó náarátɨna ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ Dàwudì t’ídhùnà? 36 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ ndʉ̀nda rɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náatɨ:

‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náatɨ pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌:

ɨ́rà nyadɨ̀ idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀,

ràrà àhʉ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ nábhʉ̌ nyɔbɛ̀ dɔ̀ya dhu ɔ̀*.›

37 Dàwudì nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ̌ kànzi Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́. Nɨ́ kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi átɔ̀ Dàwudì t’ídhùnà tɨ́?»

Yěsù rɨ̌ ihé-yà návǐ rɔ̀dɔ̀ ɨ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀ dhu

(Màt 23.1-36; Luk 20.45-47)

Ábhɔ̌ ihé-yà núubhínà Yěsù rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀ rɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà. 38 Yà ndɨ̀ ndúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu ɔ̌, Yěsù ubhínà àtɨ̀nà rɔ̌ ɨ alɛ nɨ̌: «Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀. Abádhí arózèna dhu nɨ́ ’ùbhi ádzàdzǐ kanzʉ̀ ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ ìndrǔ nózè ràtsɛ̀ ɨ̀ ɨfʉta nyʉ́ nà ìndrǔ arɨ́ ’ùndǔ ɔ̀yá ngari ɔ̌. 39 Unduta-dzà ɔ̌, abádhí arɨ́ ’òzè ’òkò ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ̀ ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ngari ɔ̌, ndɨrɔ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌, ’àdʉ̀ òzè ’òkò ɨfʉta tɔ́ ngari ɔ̌. 40 Abádhí arɨ́ abvo-ayí-ɨdzà ɔ̌ dhu òvo kɔ́rɔ́, àzèmbè ɨ̀’ɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ ádzàdzǐ ndɨ́nɨ̌ ka katɨ tɨ́ ɨ̀ ídzì alɛ tɨ́ rɔ́rɔ̀. Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ka kɨtdɨ̀ya anya abádhí dɔ̌ ɔbɨ nyʉ́ nà.»

Nǎkʉ̀ tɔ́ abvo-àyi rɨ̌ pɛrɛ̀ nábhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ dhu

(Luk 21.1-4)

41 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náadɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá, Kàgàwà tɔ̀ ka karɨ́ pɛrɛ̀ nʉ́dɔ̌ ɔ̀nà sàndukù-tɨ́. Nɨ́ kǎdɨ̀ ndàmbɛ ìndrǔ rɨ̌ fʉ̀rangà nʉ́dɔ̌ ndɨ sàndukù ɔ̀ tɨ́ dhu nándà dɔ̌. Ònzì tɔ́ ibí alɛ nʉ́ʉdɔ fʉ̀rangà abhàbhɔ́. 42 Nɨ́ nǎkʉ̀ tɔ́ atdí abvo-àyi nɨ́ɨra, ndàdʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ábhɔ̌ kasʉ mà nɔ́nzɨ ɔ́yɔ̌ fʉ̀rangà-kpɔ̌-nzo kɛ̀lɛ̌ nɨ́dɔ̀ wɔ̀ sàndukù ɔ̀. 43 Nɨ́ Yěsù anzi pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Wɔ̀rɨ́ nǎkʉ̀ tɔ́ abvo-àyi nɨ́dɔ̀ fʉ̀rangà sàndukù ɔ̀ ròsè kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̀nǎ. 44 Kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ núbho ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ kasʉ nà fɨ̌yɔ̀ fʉ̀rangà kɛ̀lɛ̌ fɔyá rɨ́’ɨ̀ fʉ̀rangà dɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ pbɨ̀ndà nǎkʉ̀ ɔ̌, wɔ̀ abvo-àyi núbho dzʉ̀nàna nɔ́nzɨ àmbɛ̀nà pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ɔ̌ fɔná rɨ́’ɨ̀ fʉ̀rangà kɔ́rɔ́.»

13

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza ka kugoloya dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 24.1-2; Luk 21.5-6)

1 Yěsù rǎhʉ Kàgàwà bhà ɨdza rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náatɨ kà nɨ̌: «Màlimǒ, ándà pɛ́! Ɨ́ngbàtɨ́ ʉ̀ya odu kǎkà! Ɨ́ngbàtɨ́ ka kasɨ̀ ɔsɨ́-tɨdɔ̀ yà!» 2 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ nyàla tɨ́ wà kǎkà ɔsɨ́-abábá? Kàrɨ́ ɔsɨ́-abábá ka kɔ́sɨ̀ nɨ̌ odu nzínzì ɔ̌, atdí odu mà rɨ̌ nzɨ̌ ndʉ̀bha ngǎtsi odu dɔ̌. Ka kɨ́ abádhí núgòlǒ kɔ́rɔ́.»

Yěsù rɔ̌tɛ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨtɛ̀ya ize dɔ̌ dhu

(Màt 24.3-14; Luk 21.7-19)

3 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adɨ̀ Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì dɔ̌, ndàmbɛ Kàgàwà bhà ɨdza nándà dɔ̌ nyɨ̀na-kpa tɨ́. Nɨ́ ɔ̀yá ɨ̀ òtù ɨ̀ Yěsù mànà rɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mà, Yùwanɨ̀ mà, Àndɛ̀rɛyà mànà níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: 4 «Ʉ́nɔ pɛ́ ɨ̀ngbǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́ wɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu nɔ́ɔnzɨya ndɨ̀ dhu fǎkà? Ndɨrɔ̀, ɨ́ngbà ize ndɨ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nɨtɛ̀ya?»

5 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyàndà nga mběyi, ɨ̀nzɨ̌ nyǎbhʉ nyɨ̌ atdí alɛ mà rʉ̀trǎ nyɨ̌. 6 Ábhɔ̌ alɛ nóowuya ìwu rɔ̌ ɔvɔ̀du rɔ̌, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌: ‹Ɨma nɨ́ Krɨ́stɔ̀›. Ndɨrɔ̀ abádhí nʉ́ʉtráya ábhɔ̌ alɛ nyʉ́. 7 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyɔpɛ́ya gukyè nyɨ̌rɨ̀ ɨla rɨ̌ ndɔ̀nzɨ dhu mà, ɨla dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu mànà, nɨ́ àpɛ́ nyɔ̌nzɨya ɔdɔ. Dhu àkǎ wà kɔ̌kɔ̀ dhu rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀, pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ dhu nɨ’ɨya nzɨ̌ ɨwà yàrɨ́ adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ nɔ́dɨ̀ ndɨ̀ dhu. 8 Atdí pbìrì ɔ̌ alɛ núugyeya ɨ̀ ngǎtsi pbìrì ɔ̌ alɛ mànà. Ndɨrɔ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ núugyeya ɨ̀ ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ mànà. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, mùtìtì náabhʉ̀ya dhèdhèrɔ̀ pbìrì rìvi, ndɨrɔ̀ àgǎyì nɨ́ɨtsɨya yà adzɨ ɔ̌. Ndɨ dhu nɨ́ɨ’ɨya àdhàdhɨ̀ ari rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ ndàkà ndɨ̀ ʉgʉta tɔ̀ dhu bhěyi.

9 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyàndà nga mběyi. Ka kowuya nyǎbhʉ rɔ̌ anya ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ rɨ̀tdɨ̀ ànyǎkʉ. Ka kowuya nyǎbhʉ rɔ̌ kʉvɨ nyɨ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. Ka kowuya nyǎbhʉ rɔ̌ nyɔ̌nzɨ̀ mʉ̀sambà lɨ̀wálɨ́-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ okúdu dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ pbàkà ngàmbì tɨ́ abádhí-ɔ̀nzɨ̌. 10 Obhó tɨ́, dhu àkǎ pɛ́ kʉnɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ angyinǎ rɔ̀ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ̀. 11 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nà abádhí òwù ànyǎkʉ ka kɨtdɨ̀ tɨ́ rɔ̀, àpɛ́ nyǒwuya afíkʉ nítu rɔ̌ angyangyɨ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, dhu akáya nyǒwù tsʉ̀kʉ dɔ̌ ɨ̀sɨ̌ ɔtɛ kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, ɨ ɔtɛ nóowuya nzɨ̌ ùvò rɔ̌ ʉ̀kʉ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náaraya ndɨ kɨ̀lɨ rɔ̌ tsʉ̀kʉ dɔ̌. 12 Ìndrǔ náaraya adɔ̀nà nípfo rɔ̌ ndàbhʉ kohò, ndɨrɔ̀ ɨngba t’ábanà náaraya dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ pbɨ̀ ɨngba rɔ̌. Nzónzo nɨ́ɨvàya dhu ɨ̀ nɔ́dhɨ̀ alɛ rɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí àbhʉ kɔkyɛ̀. 13 Kɔ́rɔ́ alɛ nɔ́ɔndrɔ́ya nyɨ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà nɨ́ɨgʉ́ya alɛ nɨ́ kɔ̌kɔ̀ dhu-dzi nóndù rɨ́ kɔ́rɔ́ ràrà àhʉ ɨ dhu rǐku dhu ɔ̀ alɛ.»

Yěsù rɔ̌tɛ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ dɔ̌ dhu

(Màt 24.15-28; Luk 21.20-24)

14 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̌ nyalaya gukyè ‹ɔdɔ̀na rɔ̌’ɔ atdídɔ̌ ɔ̀ndrɔ̀ ka kɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌ alɛ› tɨ́ ka kátɨna alɛ, yà ɨnzá ndɨ̀ ndàkǎnà ndìdè ɔ̀ná ngari ɔ̌ ìdè rɔ́ (Yàrɨ́ dhu ɔ̀zʉ̀ rɨ́ alɛ nákǎ ndàlʉ̌ ka mběyi dɔ̀na ɔ̀), nɨ́ Yùdɛyà ɔ̌ ɨ̀ nòtù alɛ náakáya ’òtsè pbìrì-akpá dɔ̀. 15 Pbɨ̀ ɨdza dɔ̀ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ okota tɔ̀ ngari ɔ̀ ndɨ̀ nòtù alɛ, náakáya nzɨ̌ ndìfò, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndòtsù ndàhʉ atdí dhu mà nídyì ɨdza rɔ̀. 16 Ndɨrɔ̀, ɔnzɨ-bvʉ̀ ndɨ̀ nòtù alɛ náakáya nzɨ̌ ndòngò ɨbha, ndàrà rɔ̀ná ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nídyì. 17 Ɨ ɨdhɔ ɔ̌, ɔ̀ya nà rɨ́’ɨ̀ vèbhálɛ mà, ɨba òndo rɨ́ nzónzo rɨ̌’ɨ̀ fɔyá vèbhálɛ mànà nɨ́ɨ’ɨya àpbɛ̀ ɔ̌. 18 Nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ Kàgàwà rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́ɔnzɨya tɨ́ ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 19 Obhó tɨ́ ɨ ɨdhɔ ɔ̌, ìndrǔ náabáya àpbɛ̀ abhɔ, ròsè yà Kàgàwà anzɨ̀na yàrɨ́ adzɨ rɔ̀, rɨ̀rà àhʉ indo ɨ̀ arɨ́ àbàna àpbɛ̀ dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀ ɨ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀mbǎ akɛkpá màtɨ́ tdɨ́tdɔ̌. 20 Ɨ̀nzɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náadùna gukyè wɔ̀rɨ́ ɨdhɔ-ɔ̌nga, nɨ́ atdí alɛ mà náagʉ̀na nzɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ kǎdù ndɨ ɨdhɔ-ɔ̌nga rɔ̀dɨ̀ ídǒ, fɨ̌ndà ndɨ̀ ndóvò pbɨ̀kɨ̀ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 21 Atdí alɛ mà náatɨya gukyè nyɨ̌ nɨ̌: ‹Nyàndà, kànɨ̌ Krɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨrɔ́!› Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ‹nyàndà, ndǎnɨ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɔrɔ́!› Nɨ́ àpɛ́ nyǎ’uya ka! 22 Obhó tɨ́, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ krɨ́stɔ̀ mà, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí mànà nʉ́ʉnyàya ɨ̀ ʉ̀nyà. Abádhí náambɛ̀ya wɨwɨ̀ mà, ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ dhu mànà nɔ́nzɨ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ’ʉtrá tɨ́ yà Kàgàwà óvò fɨ̌ndà alɛ nɨ̌, àkǎ ka rǎdʉ̀ àkǎ fɨ̌yɔ̀ nɨ̌. 23 Nɨ́ nyɨ̌, nyàndà nga mběyi! Ma mɔ̀vɔ̀ wà kɔ́rɔ́ dhu fʉ̌kʉ̀ angyangyɨ.»

Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo dhu

(Màt 24.29-31; Luk 21.25-28)

24 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Pbɛ́tʉ̀ ɨ ɨdhɔ ɔ̌, wɔ̀ àpbɛ̀ tɔ́ kàsʉmɨ̀ dzidɔ̌, adyifɔ̀ nʉ́ʉtɨ̀ya, àbǐ ràdʉ̀ ɨnga t’áwʉ̀ta nʉ́bhà. 25 Alalɨ náawáya ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu níivìya*. 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kalaya ìndrǔ t’Ídhùnà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà ádrʉ̀ngbǎ àpbù ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ rɔ́*. 27 Nɨ́ kǔvìya pbɨ̀ndà màlàyíká ɨ̀fɔ yà adzɨ-pbɨdɔ̀ ɔ̀nǎ, rùndu yà ndɨ̀ ndavò fɨ̌ndà pbɨ̀ndà alɛ-tsʉ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà adzɨ-tsʉ̀ náapɛ̀ ndɨ̀ ɨ rɔ̀, ràrà àhʉ kà-tsʉ̀ arà ndɔ̀dɨ̀ ɨ*.»

Mùtinì tɨ́ kátɨna itsu tɔ́ mbólí rɨ̌tɛ̀na àlɛ̌ tɔ̀ dhu

(Màt 24.32-35; Luk 21.29-33)

28 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ mùtinì tɨ́ kátɨna itsu tɔ́ mbólí rɔ̌vɔna dhu: kɔ̌pbɨ́ náapɛ́ ɨ̀’ǎ, kà-bɨ̌ ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàtà, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu adyifɔ̀ tɔ́ kàsʉmɨ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌. 29 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyalaya gukyè kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyʉnɨya dhu kà rǐngo dhu ràrɨ̌’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌, ndɨrɔ̀ kà ràrɨ̌’ɨ̀ tsǎtsʉ̀nǎ. 30 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ rʉ̀gànda rɨ̌ nzɨ̌ ʉ̀da ɨnzá kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ rɔ́rɔ̀. 31 Ɔ̀rʉ̀-akpà mà yà adzɨ mànà nʉ́ʉdàya ʉ̀dà, pbɛ́tʉ̀ pbàkà ɔtɛ nʉ́ʉdàya nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́.»

Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nʉ́nɨ ndɨ Yěsù ingoya ɔ̀ná ɨdhɔ dhu

(Màt 24.36-44)

32 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ma míngo ɔ̀ná ɨdhɔ mà, ndɨ kàsʉmɨ̀ mànà dhu nàndà dhu nɨ̌, atdí alɛ mà nʉ́nɨ ɨnzá ka, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ màlàyíká màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ka nʉ̀nɨ nɨ́ Àba Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀.

33 Nyàndà nga mběyi, nyòko nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 34 Ndɨ dhu nɨ́ɨlɨya ndɨ̀ àdhàdhɨ̀ abhi ɔ̀ rárà alɛ náarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu bhěyi: kà rǎhʉ pbɨ̀ ɨdza rɔ̀, ndʉ̀bhà ndɨ ɨdza kasʉtálɛ-fɔ́. Kà rɨ̌ ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ ngǎtsi alɛ rɔ̌nzɨna kasʉ nɨ́tɛ̀ ndɨ alɛ tɔ̀, ndàdʉ̀ dhu nʉ́ya ɨdza-li’ɔ̀ nɔ́dɔ rɨ́ sàndǐrì tɔ̀ ràdɨ nyɨ̀kpɔ́na nà. 35 Nɨ́rɔ̀, nyòko nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ ɨdza-àbadhi rǐngo ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá dhu kà ràtɨ́ ndàdǔ pbɨ́tsɔ̀ngǎnǎ, ngǎtsi nɨ̌ iku-alìkpa ɔ̌, ngǎtsi nɨ̌ à’ʉ̌-akpà-ɔ̀ngɔ̌ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kútsingánǎ. 36 Kɨ̀tɔ̀ ndɨ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ̌, dhu àkǎ nzá kà ròtù nyɨ̌ ɔ̀dhɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́dhɔ̀ rɔ́. 37 Yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́ ma mʉ̀nɔ̀ wà kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Nyòko nyɨ̀kpɔ́kʉ nà!»

14

Pbàyàhúdí ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ’ɨ̀rɨ Yěsù nálʉ̌ ka kɨ́, kadʉ̀ òhònà dhu dɔ̌ dhu

(Màt 26.1-5; Luk 22.1-2; Yùw 11.45-53)

1 Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ mà, Ɨ̀mbǎ ɔ̀nà afi nà mʉ̀gatì tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔyɔ ɨdhɔ̀ya nɔ́dɨ̀ rɔ́. Nɨ́ Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náapɛ̀ ɔ̀nɛ̀ Yěsù nálʉ̌ ɨ̀’ɨ́ ɨnzá kɔ́rɔ́ alɛ ʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀ ɔ̀ná otu, ndɨ́nɨ̌ ’adʉ̀ tɨ́ àbhʉnà kohò. 2 Obhó tɨ́, abádhí owúnà àtɨ̀nà rɔ̌ nzínzìya ɔ̌: «Dhu àkǎ nzá àlɛ̌ ràlʉ̌ ka mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ rɔ̀, akyɛ ìndrǔ nɨ́ɨvàna dhu nɨ̌.»

Atdí tsìbhálɛ rɨ̌ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nɔ́dhɔ̀ Yěsù-dɔ̀tsírɔ́ dhu

(Màt 26.6-16; Luk 7.36-50; 22.3-6; Yùw 12.1-8)

3 Yěsù nɨ́ɨ’ɨ̀ Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̌, Sìmonì tɨ́ kátɨna alɛ bhà ɨdzá. Ndɨ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ kɨ́kɨ́ nà angyinǎ rɔ̀. Nɨ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ Yěsù rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí tsìbhálɛ náatsù àlbatrɔ̀ tɨ́ kátɨna odu nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ tsúpà nà fɔná. Ndɨ tsúpà ɔ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ ɔrʉ́ odzìna nà ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ. Ndɨrɔ̀ ndɨ akyɛ nɨ’ɨ̀ nardɔ̀ tɨ́ kátɨna ɨrɨ́-vǐ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ akyɛ. Nɨ́ ɨ́yàdhíyà nʉ́ʉkɔ̀ ndɨ tsúpà-tsʉ̀, ndàdʉ̀ ndɨ akyɛ nɔ́dhɔ̀ Yěsù-dɔ̀tsírɔ́. 4 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, dhèdhè alɛ náakó, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ nzínzìya ɔ̌ àtɨ: «Ádhu kàrɨ̌ wɔ̀rɨ́ akyɛ nɨ́nzǎ wɔ̀ dhu bhěyi nɨ̌? 5 Ka kambɛ̀nà tɨ́ obhó kàbhʉ̌ kodzì ɨ̀bhʉ mɨyà dɔ̀nǎ róse fʉ̀rangà-kpɔ̌ rɔ̌*, kadʉ̀ ndɨ fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀!» Abádhí náadʉ̀ àkǒ atdídɔ̌ nyʉ́ wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ rɔ̌. 6 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyʉ̀bhà wɔ̀ tsìbhálɛ ràdɨ. Ádhu nyɨ̌ nyʉ̀va kà-tsì nɨ̌? Yà rùdú kɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ́ ídzì dhu nyʉ́. 7 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyóngo òko nǎkʉ̀tálɛ mànà bìlǐnganà. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyòzè ka ɔ̀ná kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyóngo adʉ̀ abádhí-dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ. Pbɛ́tʉ̀ ɨma, àlɛ̌ kɨ́nzɨ̌ ongo òko nyɨ̌ mànà bìlǐnganà. 8 Ɨ́yàdhíyà ɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ́ lɛ̀màna nɔ́nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu: kùtri wà ngbɔ̌du, ndɔ̀bhɔ̀lɔ̀ angyangyɨ ɔtdʉ́ tɔ̀. 9 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ka kɨ́ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ ɨnanǎ, ka kóngo yà tsìbhálɛ nɔ́nzɨ̀ dhu náwɛ ìndrǔ tɔ̀ átɔ̀, kadʉ̀ òwu kɨ̀rɛ̀ rɔ̌ rɔ̀ná.»

Yudhà rɨ̌ Yěsù ɔ̀nzɨ ndìpfo, ndàbhʉ pbàkùhánɨ́ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-fɔ́ dhu

(Màt 26.14-16; Luk 22.3-6)

10 Yěsù bhà ɨdrɛ dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Yudhà Ìskàrìyɔtà tɨ́ kátɨna, náarà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndipfo tɨ́ Yěsù ndàbhʉ abádhí-fɔ́. 11 Nɨ́, Yudhà ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, abádhí-dhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌. Abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ ràrɨ̌ fʉ̀rangà nábhʉ̌ kà tɔ̀. Nɨ́ Yudhà náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀mɛ̀ Yěsù ìpfǒ ndɨ̀ ndɨ́ ndàbhʉ abádhí-fɔ́ ɔ̀ná ídzì kàsʉmɨ̀.

Yěsù mà rɨ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà dhu

(Màt 26.17-25; Luk 22.7-14,21-23; Yùw 13.21-30)

12 Ɨ̀mbǎ ɔ̀ná afi nà mʉ̀gatì tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨdhɔ, yà tàmà-akpá-nzo-zǎ ka kʉbɨ́nà ɔ̀ná ɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ níivú dhu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhànga ndɨ nyɨ nyòzè mǒwù Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔ̀nà ɨndʉ̀?» 13 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ nóvì, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ atdí alɛ nótù ɨdha nànɔ̀ andu ɔ̌ rɔ́. Nɨ́ nyàdʉ̀ nyòwu kǒwù ɔ̌. 14 Nɨ́ kà rǎrà òtsù ɨdza rɔ́, nyɨ̌ nyatɨna ndɨ ɨdza-àbadhi nɨ̌: ‹Màlimò nívǔ dhu ndàtɨ: Mǎ mɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ ɔ̀ná rɔ̀ pbàkà ábhàlɨ̌ mànà kàluga rɨ̌’ɨ̀ ngbɔrɔ́?› 15 Nɨ́, kǎdʉ̀na ɔrʉ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kàluga nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀, yà angyangyɨ ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nà. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɔbhɔlɔna ɔ̀nyʉ̀ àlɛ̌ tɔ̀ nɨ̌.» 16 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ́ɨvà ɨ̀ ’òwù kɨgɔ̀ ɔ̀. Abádhí náadʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nótù yà Yěsù nʉ́nɔ̀nà ka fɨ̌yɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, ’àdʉ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀.

17 Pbɨ́tsɔ̀ngánǎ, Yěsù mà pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò wɔ̀ ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀nà ngari ɔ̀. 18 Nɨ́, yà abádhí òkò ’àmbɛ dhu ɔ̀nyʉ̀ dɔ̌ mɨzà dɔ̌ rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù atɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ rɨ̌ ɨma nípfǒ ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́. Ndɨ alɛ nɨ́ yà atdíkpá mǎ mɨ́ dhu ɔ̀nyʉ mànà alɛ.» 19 Nɨ́, ɨzʉ nʉ́ʉka kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ atdídɔ̌ nyʉ́, ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu atdátdí-rà ɔ̌ kà-tsʉ̌, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌: «Tɨ́ ɨma ndɨ?» 20 Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ndɨ alɛ nɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ, yà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀, yà atdíkpá mǎ mɨ́ ɔtsʉ́ka ʉ̀fɔ̌ mànà sǎnɨ̀ ɔ̀ alɛ. 21 Obhó tɨ́, ìndrǔ t’Ídhùnà rɔ̌vɛ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá nʉ́nɔ̀ dɔ̀ná dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ t’Ídhùnà nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Dhu akána nzɨ̌ kɔdhɨ̀ ndɨ alɛ mà!»

Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nábhʉ̌ rɨ́ kɨrɛ̀ ɔ̀nyʉ̀

(Màt 26.26-35; Luk 22.7-20; 1Kò 10.16-17; 11.23-26)

22 Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù níidyi mʉ̀gatì ndàlʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kʉ̌kɔ kà-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyàkɔ yà dhu, ngbɔ̌du nɨ́ yà.» 23 Tdɨ́tdɔ̌ kǐdyi dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kɔ́pà ndàlʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kàbhʉ abádhí tɔ̀, abádhí kɔ́rɔ́ ràdʉ̀ ɔ̀mvʉ̀nà. 24 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Yàrɨ́ nɨ́ azùdu, yà ìndrǔ nùngbò Kàgàwà mànà azu, ndɨrɔ̀ yà ábhɔ̌ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nʉ̀fʉ̀. 25 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ dɨ̀vayì nɔ́mvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́, ràrà àhʉ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá nɔ́mvʉ̀ ma maraya ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.» 26 Adyi* ɨ̀ ʉ̀yʉ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ òwu Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì dɔ̀.

Yěsù rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dhɔ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 26.31-35; Luk 22.31-34; Yùw 13.36-38)

27 Yěsù atɨ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyɨ́ mʉbha ʉ̀bha. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ: ‹Ma mohoya tàmà t’ʉ́ndatatálɛ, tàmà ràdʉ̀ ’ɨ̀fàlà kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ.› 28 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ̀ngbɛ̀ ma dhu-dzidɔ̌, ma madʉ̀ya àrà nyɔ̌dɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀.» 29 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ngʉ̌kpà alɛ mà rɨ̌ mbǎ nyʉbha, nɨ́ ɨma, ma mɨ́ nzɨ̌ nyʉbha.» 30 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀, indo yàrɨ́ iku ɔ̌ tɨ́, ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ ɔyɔ-gʉ̀na rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyàtɨ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ɨma rɔ́.» 31 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ɔbɨ nyʉ́ nà: «Ma matɨna nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́ ɨnzá ma rʉ̀nɨ nyɨ, ɨ̀mbǎ dhu ɨ’ɨna atdíkpá àlɛ̌ kʉ́vɛ dhu màtɨ́.» Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Gɛ̀tɛ̀sɛ̀manɨ̀ tɨ́ kátɨna ɨnga ɔ̀ rɔ̀ dhu

(Màt 26.36-46; Luk 22.39-46)

32 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò atdí ngari Gɛ̀tɛ̀sɛ̀manɨ̀ tɨ́ kátɨna ɔ̀. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyòko ɨrɔ́ mɨtsɔ̀ ma márà ɔ̀nanǎ.» 33 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mà, Yùwanɨ̀ mànà núgù ’òwù mànà. Nɨ́, kǎpɛ̀ ndɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɔdɔ nà, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ábhɔ̌ ɨzʉ nà. 34 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Afídu rɨ̌’ɨ̀ ábhɔ̌ ɨzʉ nyʉ́ nà, akyɛ ma mɔ́vɛ̀ dhu bhěyi. Nɨ́, nyòko ɨrɔ́, ndɨrɔ̀ nyòko ípìrɔ̌ rɔ̀.» 35 Kǎdʉ̀ àrà ɨtsɛta akɛ, ndàdʉ̀ ndìbvu obvò. Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kàkǎ nɨ̌, ndɨ àpbɛ̀ tɔ́ kàsʉmɨ̀ nʉ́ʉdà tɨ́ dɔ̀na nǎ. 36 Nɨ́ kǎmbɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɔ̀ɔ Àbá, lɛ̀mànʉ ɔ̀nzɨ rɨ́ dhu náarɨ́’ɨ̀ mbǎ. Nɨ́ índrǐ wɔ̀ àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà ɨtsɛ rùdú rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ma mòzè ka dhu bhěyi, kàkǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ nyɨ nyʉ́ nyɨ nyòzè dhu bhěyi.» 37 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndàdu kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí nótù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Sìmonì, nyɨ tɨ́ ɔ̀dhɔ̀ ɔ̀dhɔ̀ tɨ́? Nyɨ nyàdʉ̀ tɨ́ obhó àdɨ ípìrɔ̌ rɔ̀ atdí adyi màtɨ́? 38 Nyòko ípìrɔ̌rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌, akyɛ nyɨ̌ nyotsúna umvútá ɔ̀ nɨ̌. Alafí nózè wà kɔnzɨ̀ ídzì dhu, pbɛ́tʉ̀ alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ivíví.» 39 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù indrí ndɨ̀ abádhí tɨ́ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ ndʉ̀nɔ̀ yà angyi ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀nà ɔtɛ kɛ̀lɛ̌. 40 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndàdu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí nótù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́, atdídɔ̌ ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́ya ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. Nɨ́ abádhí náadʉ̀ nzá kà tɔ̀ ɨ̀ ádǔna dhu nʉ́nɨ. 41 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌, Yěsù adù ndɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyòko tɨ́ òko ɔ̀dhɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́dhɔ̀ rɔ́? Nyɨ̌ tɨ́ nyǎsǒ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ́? Ɨwà àkǎ wɔ̀ dhu-bvʉ̀tɨ́! Kàsʉmɨ̀ nákǎ wà! Nyàndà, kànɨ̌ ka kɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nípfǒ kabhʉ nzɛ́rɛngatálɛ-fɔ́. 42 Nyɨ̀và nyɨ̌, kòwu! Kànɨ̌ ma nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́ alɛ nɨ́rà wà àhʉ ɨ́kyɛ̀rɔ̌!»

Yěsù nósò ka kɨ́ dhu

(Màt 26.47-56; Luk 22.47-53; Yùw 18.3-12)

43 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, yà Yěsù rɔ̌tɛ ɔ̀nanǎ, Yudhà, yà ɨdrɛ dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ ihé-yà mànà owùna ɔ̌. Ɨ alɛ-fɔ́ nɨ’ɨ̀ obhi-akpá, mùgǒ mànà. Abádhí nivi nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà. 44 Yudhà, yà Yěsù nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, nɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndɔnzɨna Yěsù ka kʉnɨ tɨ́ rɔ̀ná dhu nʉ̀nɔ̀nà ihé-yà tɔ̀. Kǎtɨ: «Ma mámbǒna alɛ nɨ’ɨna ndɨ yà nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna nóho alɛ. Nɨ́ nyɨ̌ nyalʉ́na ka, nyǎdʉ̀ òwu nà mběyi nyɨ̌ nyɔ́dɔna rɔ́rɔ̀.» 45 Yudhà níitdègu ndɨ̀tɔ, nɨ́ kǎndrì Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Màlimò!» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kàmbo. 46 Ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ Yěsù nálʉ, ’àdʉ̀ òsònà. 47 Nɨ́, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ nɨ́ɨdhá pbɨ̀ obhi-akpà, ndɨ̀tsà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà kasʉtálɛ-bɨ̀ nɨ̌. 48 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨma àlʉ nyɨ̌ nyíwu rɔ̀, nyɨ̌ nyàdʉ̀ tɨ́ ìwu fʉkʉ́ obhi-akpá nà mùgǒ mànà, ogbotálɛ nálʉ ríwu alɛ bhěyi? 49 Bìlǐnganà ma múbhì àdɨ rɔ̌ tɨkʉ́, madʉ̀ àmbɛ dhu núdhe dɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ malʉ. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ndɨ́nɨ̌ Andítá ʉ́nɔ̀ dhu náaká tɨ́.» 50 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ábhàlɨ̌ nʉ́ʉbhà àbadhi, ’àdʉ̀ òtse kɔ́rɔ́. 51 Atdí kpatsìbhíngba náadɨ̀ ndàmbɛ àrà dɔ̌ Yěsù-owù ɔ̌, atsìta tɔ́ mbɛrʉ̀ kɛ̀lɛ̌ ndɨ̀ ndòbvù rɔ̀ná rɔ́rɔ̀. Nɨ́ ka kadʉ̀ àbadhi nálʉ. 52 Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ ndɨ mbɛrʉ̀ nángɔlɔ rɔ̀ná rɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀kʉ nzɨ̀nzɨ́ rɔ̀.

Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Màt 26.57-68; Luk 22.54-55,63-71; Yùw 18.13-14,19-24)

53 Yà Yěsù nòsò alɛ náawù kà nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà, yà kɔ́rɔ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà núndu ɨ̀ ɨ. 54 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àdɨ ɨtsɛta, ndàmbɛ àrà dɔ̌ Yěsù-owù ɔ̌, ndàrà òtsù pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, abádhí náadʉ̀ òko atdíkpá sàndǐrì mànà, ’àmbɛ kàzʉ nɔ́vɔ̀ dɔ̌. 55 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ yà Pbàyàhúdí bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ mànà, náambɛ́nà Yěsù nɔ́bhʉ ka kɨ́ dɔ̀ná dhu nɔ́nɛ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ’adʉ̀ tɨ́ ànyǎna nɔ́tdɨ̀ kohò. Pbɛ́tʉ̀, abádhí náabà nzá atdí dhu mà. 56 Obhó tɨ́, ábhɔ̌ alɛ nóowúnà ìwu rɔ̌, ’àdʉ̀ Yěsù nɔ́bhʉ̀ tɨ̀tɔ̀ dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ abádhí-ɔ̀tɛ̌ nóowúnà nzɨ̌ ’àsò rɔ̌. 57 Ngúfe alɛ nɨ́ɨvà ɨ̀, ’ɔ̀bhʉ̀ ka tɨ̀tɔ̀ dɔ̌, ’àtɨ: 58 «Mǎ mɨ́rɨ̀ kà rǎtɨna: ‹Ma mɨ́ yà ìndrǔ asɨ̀ ɔtsʉ́ya nɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza núgòlǒ, madʉ̀ ngǎtsi-tsí, yà ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ rɨ̌ kàsʉ̌na nɔ́nzɨ ɔtsʉ́ya nɨ̌ nɔ́sɨ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌.›» 59 Nɨ́ wɔ̀ ndɨ ɔbhʉta dɔ̌ màtɨ́, abádhí-ɔ̀tɛ̌ náasò nzá ɨ̀. 60 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndìdè kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ t’óbhó dhu àdǔ kɔ̌kɔ̀ alɛ rʉ̌nɔna dʉ̀nʉ́ dhu dɔ̌?» 61 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ́nà àrà ɨ̀nɛ̀ rɔ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndàdu atdí dhu mà. Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà níivú dhu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ Krɨ́stɔ̀, yà mǎ márɨ́ ɨ̀fʉ̌na Kàgàwà t’Ídhùnà?» 62 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Obhó, ɨma nɨ́ ndɨ. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyalaya Ìndrǔ t’ídhùnà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ àdɨ rɔ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyalaya ka átɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ àpbù ɔ̌ rɨ́rà rɔ́.» 63 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nʉ́ʉfà rɔ̀ná mbɛrʉ̀-ɔ̌nga nàwí-okú dɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ádhu tɔ́ ngàmbì àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ atdyúna nà tdɨ́tdɔ̌! 64 Nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ wà kʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌ dhu. Nɨ́, ádhu nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ kà dɔ̌?» Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀ anya ɔ̀tdɨ̀ kà-dɔ̌, ’àtɨ kà ràkǎ kohò. 65 Abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náapɛ̀ ’ùso ɨsɔ Yěsù dɔ̀. Abádhí owúnà kà-nyɨ̀ nátsì rɔ̌, ’àdʉ̀ kùdù ɔtsʉ́ya nɨ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí owúnà àtɨ̀nà rɔ̌ kà nɨ̌: «Nyɨ nyʉ̀nɨ rɔ̀, átɨ pɛ́ nyɨ nɔ̀pbɨ̀ alɛ fǎkà.» Ndɨrɔ̀ sàndǐrì náalʉ́ Yěsù, ’àdʉ̀ ʉ̀pbɨ̀nà ɔtsʉ́ya nɨ̌.

Pɛ́tɛrʉ̀ rǎtɨna ɨnzá ndɨ̀ rʉ́nɨ Yěsù dhu

(Màt 26.69-75; Luk 22.56-62; Yùw 18.15-18,25-27)

66 Pɛ́tɛrʉ̀ àdɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà ɨdza-lí ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨ kamà bhà kasʉ tɔ́ vèbhálɛ nzínzì ɔ̌ atdí tsìbhálɛ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀. 67 Nɨ́, kǎla Pɛ́tɛrʉ̀ kàzʉ nɔ́vɔ rɨ́ rɔ́, ndàdʉ̀ nyɨ̀kpɔ́na nɔ́dɨ̀ rɔ̀ná, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Ɨnyɨ átɔ̀, nyɨ nyɨ̀’ɨ̀ atdíkpá Yěsù yà Nàzàretì ɔ̌ alɛ mànà.» 68 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu nágò ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ, ndɨrɔ̀ ɨnzá dùdu àlʉ̌ wɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu.» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀và ndɨ ɨdza-lí rɔ̀, ndàrà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀-li’ɔ̀, [à’ʉ̌-akpà ràdʉ̀ ɔ̀ngɔ̀.] 69 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ kasʉ tɔ́ tsìbhálɛ náala àbadhi, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu tdɨ́tdɔ̌ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ tɔ̀ ndàtɨ: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ!» 70 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɨ dhu nágò àgò tɨ́ tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ dzidɔ̌, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náatɨ Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌: «Obhó nyʉ́, nyɨ nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, nyɨ nɨ́ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ átɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.» 71 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀ ndàtɨ: «Dhu apɛ́ ɨ̀ tɨ̀tɔ̀ nʉ́nɔ ma mɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ Kàgàwà àkǎ ndɔ̀tdɨ̀ ànyǎdu. Ma mɔ̀tsɔ̀ wà dhu nyʉ́, ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɔna alɛ.» 72 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, à’ʉ̌-akpà náadʉ̀ ɔ̀ngɔ̀ ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌. Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ yà Yěsù ʉ̀nɔ̀nà fɨ̌ndà dhu nɨ́rɛ̀: «Ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ ɔyɔ-gʉ̀na rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyàtɨ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀dzɨ̀.

15

Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Lɨ̀walɨ̀ Pìlatɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Màt 27.1-2,11-14; Luk 23.1-5; Yùw 18.28-38)

1 Kútsingá nyʉ́, Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà núundu ɨ̀ pbàkʉ̀rʉ̌ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ yà Pbàyàhúdí bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ mànà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ ɨ̀ Yěsù dɔ̌. Nɨ́, abádhí adʉ̀ Yěsù àbhʉ kʉtsɨ̀, ’àdʉ̀ òwu nà ’òwù àbhʉnà Pìlatɔ̀-fɔ ɔ̀. 2 Nɨ́ Pìlatɔ̀ ivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ɨnyɨ, nyɨ tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ndɨ ka nyʉ̀nɔ̀.» 3 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náambɛ́nà Yěsù nɔ́bhʉ̀ dɔ̌ ibí otu ɔ̌. 4 Nɨ́ Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu nívu kà-tsʉ̌ tdɨ́tdɔ̌ ndàtɨ: «Nyɨ nyàdu tɨ́ nzá atdí dhu mà? Nyɨ nyɨ̀rɨ̀ wà abádhí rɨ̌ nyɔbhʉ dɔ̀ná kɔ́rɔ́ dhu!» 5 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu, ɨdhɔ ràdʉ̀ Pìlatɔ̀ nʉ́kɔ atdídɔ̌ nyʉ́.

Yěsù-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ ka kɨ́, ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu

(Màt 27.15-26; Luk 23.13-25; Yùw 18.39–19.16)

6 Yà Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ náarɨ́rà dhu bhěyi, Pìlatɔ̀ nóongónà atdí alɛ nɨ́kɔ̀lɔ̀ yà imbi ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀. Ndɨ alɛ nongónà ɨ̀’ɨ̀ yà ihé-yà nózè kɨkɔ̀lɔ̀ fɨ̌yɔ̀ alɛ. 7 Nɨ́, Bàrabà tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ imbi ɔ̀ ka kósò rɔ́. Ka kusó abádhí atdíkpá yà abvo nóhò alɛ mànà. Ɨ alɛ náahò ndɨ abvo yà dhu ɨ̀ ɨ̀và ɨ̀nzɨ̌ àmbɛ kamà-tsʉ̌ dhu nɨ́rɨ̀ dɔ̌ ɔ̀ná kasʉmɨ̀ ɔ̌. 8 Nɨ́, ihé-yà nɨ́ɨvà ɨ̀ ’òwù Pìlatɔ̀ bhà, ’àdʉ̀ kàvi rɨ̀kɔ̀lɔ̀ atdí alɛ fɨ̌yɔ̀, yà bìlǐ ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ dhu bhěyi. 9 Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyòzè tɨ́ mɨkɔ̀lɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà fʉ̌kʉ̀?» 10 Obhó tɨ́, kʉ̌nɨ dhu mběyi nyʉ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rìwǔ Yěsù nà fɔna ɔ̀ kǎdhà ɔ̀nzɨ ɨ̀’ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 11 Pbɛ́tʉ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ níitsu dhu ihé-yà-dɔ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Bàrabà kɛ̀lɛ̌ nonzi tɨ́ kɨkɔ̀lɔ̀ fɨ̌yɔ̀. 12 Nɨ́, Pìlatɔ̀ níivú dhu tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyʉ́ nyɨ̌ nyòzè mɔnzɨ̀ yà Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ nyɨ̌ nyarɨ́ ànzina alɛ nɨ̌?» 13 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ìkǔ nyʉ́ ɔ̌ àtɨ: «Ʉ́tɔ̌ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌!» 14 Nɨ́, Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu nívu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyʉ́ ndɨ kɔ̌nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu tɨ́?» Nɨ́, abádhí adʉ̀ ɨ̀dʉ̀ àrǐ nyʉ́ tɨ́ ’àtɨ: «Ʉ́tɔ̌ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌!» 15 Pìlatɔ̀ náazè ndɔ̀nzɨ̀ ihé-yǎ-dhɛ̀ nɨ́kǎ rɨ́ dhu. Nɨ́ kǎdʉ̀ Bàrabà nɨ́kɔ̀lɔ̀ abádhí tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ Yěsù nábhʉ kʉvɨ asé nɨ̌, ndàdʉ̀ àbhʉnà kowù ʉ̀tɔnà mʉ̀sàlabhà dɔ̌.

Pbànówí rɨ̌ Yěsù ìkpǒ dhu

(Màt 27.27-31; Yùw 19.2-3)

16 Pbànówí náawù Yěsù nà lɨ̀walɨ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎ ɨdzá-yà-ba-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀. Abádhí adʉ̀ kɔ́rɔ́ pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀ núnzì rìwǔ ányɨ̀rɔ̌. 17 Nɨ́, abádhí náafɔ́ òlǒlù ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ Yěsù rɔ̌, ’àdʉ̀ okpèna nà itsu-dɔ̀ká tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ nákpɔ̀rɔ̀, ’àfɔ̌ kà-dɔ rɔ̌. 18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náapɛ̀ ’àtsɛ̀ Yěsù ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌: «Yǎmbʉ̀, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà!» 19 Abádhí nóowúnà kà-dɔ̀tsirɔ̀ nɔ́vɨ̀ rɔ̌ ízò nɨ̌, ’àdʉ̀ ɨsɔ núso kà-dɔ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí adʉ́nà òwu ’ʉ̀kɔ rɔ̌ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌, ’àgǔ ɨ̀ obvò nyʉ́ kɔ̀nzɨ̌. 20 Ka ɨ̀ ìkpǒ dhu-lutìnǎ, abádhí nɨ́ɨwa òlǒlù ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ kàrɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ kàrɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́fɔ kàrɔ̌ tdɨ́tdɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ùvò kànà iri, ’àdʉ̀ òwu kʉ̀tɔ mʉ̀sàlabhà dɔ̌.

Yěsù nʉ́tɔ̌ ka kɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu

(Màt 27.32-44; Luk 23.26-43; Yùw 19.17-27)

21 Kùrenì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí alɛ, Sìmonì tɨ́ kátɨna, núubhínà ʉ̀da rɔ̌ ányɨ̀rɔ̌ ɨnga bvʉ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́rà rɔ́rɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Àlɨ̀sandʉrʉ̀ mà Rufù nà mà t’ábanà. Nɨ́ pbànówí nʉ́ʉtʉ ka rànɔ̀ Yěsù bhà mʉ̀sàlabhà. 22 Abádhí náawù Yěsù nà, ’òwù ùvò nà Gɔ̀lɔ̀gɔtà tɨ́ kátɨna ngari ɔ̀. Gɔ̀lɔ̀gɔtà-tɨ̀ nɨ́ «alɛ-dɔ-kpa tɔ́ ngari.» 23 Abádhí náatsú ’àbhʉ mànɛ̀manɛ̀ tɨ́ kátɨna itsu-dha nà ka kàngbǒ dɨ̀vayì Yěsù tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ nzá kɔ̀mvʉ̀. 24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ kʉ̀tɔ mʉ̀sàlabhà dɔ̌. Abádhí adʉ̀ kàrɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́ndɔ̀ fɔyá, ngàlà ɔ̌ ɨ̀ ɔ̀vɨ̀ rɔ́rɔ̀. Abádhí avɨ̀ ngàlà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉnɨ tɨ́ ngǎtsi alɛ ràrɨ̌ ngbǎgà-tsí nábà. 25 Ka kʉtɔ́ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ɨ̀bhʉ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ kútsingá nga tɔ́ ɔ̌. 26 Kòho ka kɨ́ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu ka kɨ̀tɛ̀ ɔ̀nà andítá náatɨ: «Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà.» 27 Ndɨrɔ̀, abádhí nʉ́ʉtɔ́ ɔ́yɔ̌ ogbotálɛ átɔ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ Yěsù tɨ́: atdí alɛ ka kʉtɔ́, kɔdɨ̀ Yěsù bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, kadʉ̀ ngǎtsi alɛ nʉ́tɔ, kɔdɨ̀ Yěsù bhà ígù dɔ̀nǎ rɔ̀. 28 [Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu náaká. Ndɨ Andítá rǎtɨna: «Ka kazʉ̀ ka nzɛ́rɛngatálɛ nzínzì ɔ̀*.»]

29 Nɨ́, ányɨ̀rɔ̌ rʉ́da alɛ nóowúnà dɔ̀ya nóbhì rɔ̌, ’àdʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ kà nɨ̌, ’àtɨ: «Ɔ̀hɔ̌! Ɨnyɨ, yà nyɨ nyátsǔ nyugolo Kàgàwà bhà ɨdza, nyadʉ̀ tɨ́ ɔ̀sɨ̀nà ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌ rɔ̀, 30 ɨ́gʉ̌ pɛ́ nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀, nyadʉ̀ ìfo mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀!» 31 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà nʉ́ʉgbɔ́ Yěsù, ’àdʉ̀ òwu àtɨ̀nà rɔ̌ nzínzìya ɔ̌: «Kɨ̌gʉ́ ngʉ̌kpà alɛ, pbɛ́tʉ̀ kàrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ̀gʉ ndɨ̀tɨ́rɔ̀! 32 Dhu àkǎ Krɨ́stɔ̀, Pbàìsràyélí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà, rìfò kòmbí mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ mǎ mala tɨ́, mǎdʉ̀ kà’ù.» Yà Yěsù tɨ́ ka kʉ̀tɔ̌nà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ alɛ, náambɛ́nà dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ átɔ̀ kà nɨ̌.

Yěsù rɔ̌vɛ̀ dhu

(Màt 27.45-56; Luk 23.44-49; Yùw 19.28-30)

33 Adyíbhengá nga tɔ́ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌, ɨ́nɔ̌-yà níibvú ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̌, ràrà àhʉ adyídɔ̌ nga tɔ́ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̀. 34 Nɨ́ adyídɔ̌ nga tɔ́ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌, Yěsù náakù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ndàtɨ: «Èloyì, Èloyì, lamà sàbàkàtanɨ̀.» Kàtɨ̀ nɨ́: «pbàkà Kàgàwà, pbàkà Kàgàwà, ádhu nyɨ nyʉ̀bhà ma nɨ́?» 35 Ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, wɔ̀ dhu nɨ̀rɨ̀ atdídhená alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̀rɨ pɛ́, kà rɨ̌ nabì Ɛ̀lɨyà nánzi!» 36 Atdí alɛ abádhí nzínzì ɔ̌ náakʉ̀ ndìdyì sɨ̀fɔngɔ̀, ndàfɔ̌ ògyògyè dìvayì ɔ̀. Kǎdʉ̀ kɨ̀wà ndɔ̀tʉ̀ ízò-tsʉ̀-dɔ̌, ndàbhʉ ndɨ́nɨ̌ Yěsù andʉ́ tɨ́ ɔ̀nà rɨ́’ɨ̀ dìvayì ndɔ̀tɔ̀. Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyìtse pɛ́! Kàndà pɛ́ Ɛ̀lɨyà ràtɨ́ kìfo ìfǒ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀!» 37 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ òkù àrǐ nyʉ́ tɨ́, afína ràdʉ̀ ɨ̀tdɛ̌.

38 Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ ka kúsò ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀-ɔ̌nga náadʉ̀ ndɨ̀fa ɔ̀nánga rùtù ndɨ̀ ɔyɔ, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ɔrʉ̀ rɔ̀ rɨ̀sɨ̌ obvò. 39 Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí mɨyà pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndìdè rɔ́. Nɨ́ Yěsù ɔ̀vɛ̀ tɨ́ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, kǎtɨ: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́’ɨ̀ obhó nyʉ́ Kàgàwà t’Ídhùnà!» 40 Ngúfe vèbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ átɔ̀ ányɨ̀rɔ̌, ’àmbɛ dhu àndà dɔ̌ ɨtsɛ rɔ̀. Abádhí nzínzì ɔ̌ ɨ’ɨ̀ nɨ́, Màgàdalà tɔ́ pbanga ɔ̌ Màrɨyà mà, Màrɨyà, Yàkɔbhɔ̌-ngba mà Yɔ̌sɛ̀ mànà-tsánà mà, Sɔ̀lɔmɨ̀ mànà. 41 Abádhí núubhì Yěsù-owù ɔ̌, ’àdʉ̀ òwu kà-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ kɨ̌’ɨ̀ rɔ̀. Ibí ngʉ̌kpà vèbhálɛ yà kà mànà upò atdíkpá ’òwù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀ ányɨ̀rɔ̌.

Yěsù nɔ́tdʉ̀ ka kɨ́ dhu

(Màt 27.57-61; Luk 23.50-56; Yùw 19.38-42)

42 Ɨnga rǎtɨ dhu-tsʉ̀ dɔ̌, yà tsútsǎ nɨ́nganɨ́ Sàbatʉ̀ nɨ́ɨ’ɨna rɔ́rɔ̀ ìndrǔ rɨ̌ ɨ̀ ɔ̀bhɔlɔ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌, 43 Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ́ɨra àhʉ. Ka nɨ’ɨ̀ Àrìmàtayò tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, ka nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ ka kɨ́fʉ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. Ndɨrɔ̀, ka nɨ’ɨ̀ átɔ̀ arɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi rɨ̌rà dhu nɔ́dɔ atdyúna nà alɛ. Nɨ́, kǎrà ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ɔdɔ́na Pìlatɔ̀ bhà, ndàdʉ̀ Yěsù-abvò nónzì kàfɔ́. 44 Pbɛ́tʉ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Pìlatɔ̀ atdídɔ̌ ɨwà Yěsù ɔ̀vɛ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí mɨyà pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ návi kanzì, ndàdʉ̀ angyí màtɨ́ Yěsù nɔ́vɛ̀nà dhu nívu tsʉ̀ná. 45 Nɨ́ wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nádu fɨ̌ndà dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ návi rìdyì Yěsù-abvò. 46 Yɔ̀zɛfʉ̀ náadʉ̀ abvo t’ɔ́tdʉ̀ta tɔ́ mbɛrʉ̀* nódzì. Kǎdʉ̀ Yěsù-abvò nífo mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, ndàkpɔ̀rɔ̀ ndɨ mbɛrʉ̀ ɔ̀. Kǎdʉ̀ àrà ndɨ abvo nà, ndàrà ɔ̀tdʉ̀nà, ndɨ̀lɨ bhalabhala ɔ̀ ka kóbhì ròtsù ibhu ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ odu-ɨ́yà-ba nɨ́gɛ̀rɛ̀, ndàpbǐ ndɨ ibhu-li’ɔ̀ nɨ̌. 47 Màgàdalà tɔ́ pbanga ɔ̌ Màrɨyà mà, Màrɨyà Yɔ̌sɛ̀-tsánà mànà, náadʉ̀ òko ’àmbɛ kɔ̀tdʉ̀ ka kɨ́ rɔ́ nga nándà dɔ̌.

16

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu

(Màt 28.1-8; Luk 24.1-12; Yùw 20.1-10)

1 Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ nʉ́dà dhu-dzidɔ̌, Màgàdalà tɔ́ pbanga ɔ̌ Màrɨyà mà, Màrɨyà, Yàkɔbhɔ̀-tsánà mà, Sɔ̀lɔmɨ̀ mànà núudzí ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ, ndɨ́nɨ̌ ’owu tɨ́ Yěsù-abvò-ngbɔ̀ nútri nɨ̌. 2 Nɨ́ kútsingá nyʉ́, Sàbatʉ̀ dzidɔ̌ rúbho nga ɔ̌, adyifɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tɔ rɔ́rɔ̀, abádhí náawù Yěsù ka kɔ́tdʉ̀ ɨ. 3 Nɨ́ otu ɔ̌, abádhí owúnà dhu ɔ̀ngʉ̀ rɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhɨ wɔ̀ odu-ɨ́yà-ba nɔ́gɛrɛ rɨ́ àlɛ̌tɔ̀ ibhu-lí rɔ̀?» 4 Pbɛ́tʉ̀, yà ɨ̀ ʉ̀bɛ̀ nga ’àndà rɔ̀, abádhí ala wɔ̀ odu ɨwà ka kɔ̀gɛ̀rɛ̀ igi rɔ́. Obhó tɨ́, ndɨ odu ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́. 5 Nɨ́ abádhí atsù ibhu ɔ̀, ’àdʉ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ kanzʉ̀ nàfɔ̌ kpatsìbhíngba* nála fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ àdɨ ányɨ̀ rɔ́. Nɨ́ ɔdɔ náadʉ̀ ɨ̀sɨ̌ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀. 6 Nɨ́, wɔ̀ kpatsìbhíngba adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ, nyɨ̌ nyɔ́nɛna nɨ́ Yěsù, Nàzàretì ɔ̌ alɛ, yà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ka kʉ́tɔ̌. Kɨ̀ngbɛ̀ wà ndɨ̀, nɨ́ kàrɨ̌ ɨ̀mbǎ ɨrɔ́. Nyàndà, kànɨ̌ kǎ-bvò ka kɨlɨ ràyi rɔ́ nga. 7 Nyòwu nyʉ̀nɔ dhu Pɛ́tɛrʉ̀ mà tɔ̀, ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ mànà nyǎtɨ, kà ràrɨ̌ àrà nyɔ̌dɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. Ányɨ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyɨ́ kàlǎ, yà fʉ̌kʉ̀ kʉ̌nɔ ka dhu bhěyi.» 8 Nɨ́ abádhí núuvò ibhu ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òtse ɨtsɛ nyʉ́ ndɨ ibhu tɨ́ rɔ̀. Obhó tɨ́, abádhí ambɛ́nà ìvi dɔ̌, ɨdhɔ ràdʉ̀ ’ʉ̀kɔ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí nʉ́ʉnɔ nzá atdí dhu mà atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́, ɔdɔ nà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà tɔ̀ dhu

(Màt 28.9-10; Yùw 20.11-18)

9 [Yěsù níitdègu ndɨ̀ngbɛ̀, nɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dzidɔ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨdhɔ ɔ̌, kǎvì ndɨ̀ angyi Màgàdalà tɔ́ pbanga ɔ̌ Màrɨyà tɔ̀. Ndɨ Màrɨyà nɨ́ ndɨ àrʉ̀bhʉ̀ nzɛ́rɛ-alafí kǐpfo ɔ̀nà rɔ̀. 10 Ɨ́yàdhíyà adʉ̀ àrà ndɨ dhu nʉ́nɔ̀ yà Yěsù mà nɨ́ɨ’ɨ̀ mànà alɛ tɔ̀. Ɨ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨzʉ nà, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌. 11 Pbɛ́tʉ̀, abádhí níitdègu Màrɨyà rǎtɨna Yěsù rɨ̀ngbɛ̀ wà ndɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨwà ndɨ̀ ràla ka dhu nɨ́rɨ, nɨ́ abádhí náadʉ̀ nzá kà rʉ̌nɔna dhu ná’ù.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Luk 24.13-35)

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náavì ndɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ tɔ̀. Kǎvì ndɨ̀ abádhí tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ abádhí rɨ̌ ndʉ̀nɨ̌ ɔ̀ná vurò wɔyɔ̀ ɔ̌. Ɨ ábhàlɨ̌ núubhínà òwu rɔ̌ atdí pbanga ɔ̀. 13 Nɨ́ ɨ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’àdu, ’òwù ndɨ dhu nɔ́vɔ̀ ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ɨ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ nzá abádhí rʉ̌nɔna dhu ná’ù.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà ɨdrɛ dɔ̀ná atdí nà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Màt 28.16-20; Luk 24.36-49; Yùw 20.19-23; Kas 1.6-8)

14 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, Yěsù náavì ndɨ̀ pbɨ̀ndà ɨdrɛ dɔ̀ná atdí nà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ abádhí rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Nɨ́ Yěsù apɛ̀ ndɔ̀rʉ̀ abádhí dɔ̌ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mbǎ a’uta nà, ndɨrɔ̀ afíkʉ rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́, ɨnzá nyɨ̌ nyà’ù yà ma mɨ̀ngbɛ̀ ma dhu nàla alɛ rʉ̌nɔna dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.» 15 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, nyǎdʉ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. 16 Nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu ná’u rɨ́, ndàdʉ̀ bàtizò nálʉ alɛ nɔ́ɔgʉ́ya ɔ̀gʉ̀. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu ná’u alɛ dɔ̌ ka kɔtdɨ́ya anya. 17 Kàrɨ́ nɨ́ ɨ yà nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu nà’ù alɛ nʉ́nɨ rɔ̌ ka kowuya rɔ̀yá ize: abádhí nóowuya nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ ɔvɔ̀du rɔ̌. Abádhí nóowuya ɔ̀tɛ rɔ̌ yà ɨnzá ɨ̀ àpɛ̀ ʉ̀nɨ̌na angyangyɨ alávà ɔ̌. 18 Abádhí nóowuya mbǎ osu mà nʉ́lʉ rɔ̌ ɔtsʉ́ya nɨ̌, ’àdʉ̀ ìndrǔ òho rɨ̌ itsu mà nɔ́mvʉ̀, nɨ́ atdí nzɛ́rɛ dhu mà náaraya nzɨ̌ ndɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ abádhí rɔ̌. Abádhí nóowuya ɔtsʉ́ya nʉ́lɨ rɔ̌ andɨtálɛ dɔ̌, ɨ alɛ ràdʉ̀ ʉ̀gʉ.»

Yěsù rɨ̌ ndàdǔ Kàgàwà ɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu

(Luk 24.50-53; Kas 1.9-11)

19 Wɔ̀ dhu bhěyi Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɔ́vɔ̀ dhu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà náadʉ̀ kòdyì tɨna ɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, kà ràdʉ̀ àdɨ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. 20 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ òwu Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ. Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náaránà abádhí-dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ ndɨ kasʉ ɔ̌, ndàdʉ̀ àrà abádhí rʉ̌nɔna ɔtɛ tɔ́ obhónga nábhʉ rɔ̌ ràvi ndɨ̀ wɨwɨ̀-otù ɔ̌†.]

* 1:2 1.2 Màl 3.1

* 1:3 1.3 Ìsa 40.3

* 1:7 1.7 Alɛ-pfɔ̀ rɔ̌ kàyìtò-mbǐ t’ʉ́ngata nɨ’ɨ̀ ɨnɔ-kàsʉ̌.

† 1:16 1.16 Ndɨ Sìmonì-ɔvɔ̀ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ átɔ̀ (Mrk 3.16).

‡ 1:17 1.17 Kà-tɨ̀ nɨ́: Ìndrǔ-tsʉ̀ ùndu róngo Kàgàwà-owù nʉngʉ tɨ́ alɛ.

* 1:44 1.44 Law 14.2-31

* 2:1 2.1 Ndɨ ɨdza nɨ’ɨ̀ ngǎtsi nɨ̌ Sìmonì mà Àndɛ̀rɛyà mànà màtɔ́ (Mrk 1.29).

† 2:14 2.14 Ngǎtsi ndɨ Lawì ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Màtayò (Màt 9.9).

* 2:24 2.24 Tɔ̀r 23.25

* 2:25 2.25 1Sà 21.1-6

* 4:12 4.12 Ìsa 6.9-10

* 4:25 4.25 Wɔ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́, fɨ̌ndà ka kùdhe dhu arɨ́ dɔ̀na àlʉ̌ alɛ, nɨ́ ka kabhʉ̀ya rʉ̀nɨ nga abhɔ. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ dɔ̀na arɨ́ fɨ̌ndà ka kùdhe dhu àlʉ̌ alɛ, nɨ́ dɔ ɔ̀ rɔ̀ ka kipfoya yà kǎrɨ́’ɨ̀ nà ákɛ̌ ɨrɛ̀tá-ngba mà kɔ́rɔ́.

* 4:32 4.32 Zèk 17.23; 31.6; Dàn 4.12,21

* 5:1 5.1 Ndɨ pbìrì nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbìrì.

* 6:14 6.14 Ndɨ Hɛ̀rɔdɛ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Àtìpasɨ̀. Ka nɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà.

† 6:37 6.37 Yěsù bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí dɨ̀narɨ̀ nɨ’ɨ̀ atdíku ɨdhɔ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà.

* 7:7 7.7 Ìsa 29.13

* 7:16 7.16 Wɔ̀rɨ́ andítá rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ábhɔ̌ angyè andítá ɔ̀.

* 8:15 8.15 Yěsù rǎtɨna afi tɨ́ dhu nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ Pbàfàrìsáyó mà, Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà alɛ mànà rɨ̌ dhu à’u dhu.

* 8:18 8.18 Yɛ̀r 5.21; Zèk 12.2

† 8:28 8.28 Ɛ̀lɨyà nɨ́ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ imbò mɨyà atɔ ɔ̌ angyinǎ rɔ̀ Yěsù tɔ̀. Ndɨrɔ̀, Pbàyàhúdí ongónà ɨnga ɨ̀rɛ̀ kà rɨraya angyinǎ rɔ̀ Màsiyà tɔ̀ (Màl 3.23).

‡ 8:34 8.34 Pbɨ̀ndà mʉ̀sàlabhà nánɔ̀ ìndrǔ rɨ̌ dhu-tɨ̀ nɨ́, ndɨ alɛ rɨ̌ ndà’u ndàbà àpbɛ̀ àdhàdhɨ̀ Yěsù abà apbɛ̀ dhu bhěyi dhu.

* 9:11 9.11 Màl 3.23

* 9:12 9.12 Màl 3.24

* 9:13 9.13 Mrk 6.14-29; Yùw 1.19-27

* 9:48 9.48 Ìsa 66.24

* 9:49 9.49 Law 2.13

* 10:4 10.4 Tɔ̀r 24.1

* 10:6 10.6 Ɔpt 1.27; 2.24

* 11:9 11.9 Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌, Hɔ̀sanà-tɨ̀ nɨ́: Ɨ́gʉ̌ mǎ kòmbí.

* 11:10 11.10 Zàb 118.25-26

† 11:15 11.15 Fʉ̀rangà-ɔ̌nga t’ʉ́wʉtatálɛ nɨ’ɨ̀ yà Pbàyàhúdí tɔ́ fʉ̀rangà rɔ̌ rádʉ̀ Pbàrɔ́má mà Pbàgìríkí mànà tɔ́ fʉ̀rangà nʉ́wʉ alɛ. Ɨ fʉ̀rangà dɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ-nyɨ̀-wɔ̀yɔ̌ nɨ’ɨ̀ afátá Pbàyàhúdí tɔ̀.

* 11:17 11.17 Ìsa 56.7

* 11:17 11.17 Yɛ̀r 7.11

* 12:10 12.10 Odu rɨ̌tɛ̀na nɨ́ Màsiyà

* 12:11 12.11 Zàb 118.22-23

* 12:19 12.19 Tɔ̀r 25.5-10

* 12:26 12.26 Uvt 3.1-6

* 12:30 12.30 Tɔ̀r 6.4-5

* 12:31 12.31 Law 19.18

* 12:36 12.36 Zàb 110.1

* 13:25 13.25 Ìsa 13.10; 34.4; Zèk 32.7; Yɔ̀w 2.10; 3.4

* 13:26 13.26 Dàn 7.13

* 13:27 13.27 Tɔ̀r 30.4; Nɛ̀h 1.9; Zàk 2.10

* 14:5 14.5 Ɨ̀bhʉ mɨyà fʉ̀rangà-kpɔ̌ nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ atdí atɔ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà.

* 14:26 14.26 Zàb 113–118

* 15:28 15.28 Ìsa 53.12

* 15:46 15.46 Abvo t’ɔ́tdʉ̀ta tɔ́ mbɛrʉ̀ nɨ’ɨ̀ kɨ̀tanɨ̀ tɨ́ kátɨna itsukpó-nzo-ɨmvɔ̀ nɨ̌ ka kódyù mbɛrʉ̀.

* 16:5 16.5 Ndɨ kpatsìbhíngba nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà màlàyikà.

† 16:20 16.20 Mrk 16.9-20 rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ibí ngʉ̌kpà angyè Andítá ɔ̀.

Lukà

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Lukà

andí Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀

Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ nɨ́ Lukà tɨ́ kátɨna ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀ngangà (Kɔ̀l 4.14) náandí Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀. Kǎndí ka Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, mbɛ̀mbɛ̀ azà kumì atɔ mà àrʉ̀bhʉ̀ kumì atɔ mànà nzínzì ɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Ndɨ Lukà nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ Yěsù bhà uvitatálɛ, pbɛ́tʉ̀ kǎtɛ̀ Yěsù nʉnda alɛ mànà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉnɨ tɨ́ Yěsù bhà ípìrɔ̌nga nɨ́ɨ’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ tɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, kʉ̌nda Yěsù bhà uvitatálɛ Pɔlɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta tɔ́ atdídhená kàbhà abhi ɔ̌ (Kas 16.10-17; 20.5–21.1). Ka nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ Mʉ̀yàhudì (Kɔ̀l 4.10-14).

Lukà andí ndɨ bhǔkù Tòfilò tɨ́ kátɨna Mùgìrikì tɔ̀. Ndɨ alɛ ɨ’ɨ̀ ɔrʉ́ ngarí ɔ̌. Kɔ̌vɔ̀-otù ɔ̌, Lukà ambɛ́nà dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-tɨdɔ̀ tɔ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀. Kǎzè dhu nɨ́ abádhí-dɔ ràlʉ̌ dhu Yěsù rɨra ɨ̀ nɨ́gʉ átɔ̀ atdíkpá Pbàyàhúdí mànà.

Lukà àndà nga nà atdídɔ̌ alɛ nɨ́ ɨtsɨ̀ya ɔ̀nzɨ ka karɨ́ alɛ: vèbhálɛ, nzónzo, nzɛ́rɛngatálɛ, nǎkʉ̀tálɛ, andɨtálɛ, nzɛ́rɛ-alafí ɨ́rǎ alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí. Kàbhà ɔtɛ-lùkpǒ nɨ́: ɨtsɔ̀ta, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, hirò ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu, nzɛ́rɛnga t’ʉ́bàta, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ kɔdɔ̀ alɛ ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo dhu tɔ̀ dhu.

Ungbòta-Ɔwʉ́tá ɔ̀, kǎndí ndɨ «Uvitatálɛ kàsʉ̌ tɔ́ bhǔkù.»

Bhǔkù-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhǔkù-dɔ̀kpa (1.1-4).

- Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ ʉ̀gʉ ka kɨ́ dhu mà Yěsù ʉ̀gʉ ka kɨ́ dhu mànà dhu (1.5–2.52).

- Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ dhu (3.1-20).

- Yěsù rɨ̌ bàtizò àlʉ̌ dhu mà pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ rɨ̌ kà-afí ùmvǔ dhu mànà dhu (Luk 3.21–4.13).

- Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Yěsù anzɨ̀ kasʉ (4.14–9.50).

- Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndárà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ Yěsù anzɨ̀ kasʉ (9.51–19.44).

- Yèrùsàlɛmà ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀ Yěsù anzɨ̀ dhu mà kʉ̌dà ɔ̀yá dhu mànà (19.45–24.53).

1

Yàrɨ́ bhǔkù Lukà andí okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Kas 1.1-3)

1 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Tòfilǒ, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nómvù wà ɨ̀ ràndǐ dhu yà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu dɔ̌. 2 Abádhí nándǐ ɨ dhu àdhàdhɨ̀, yà ɨ dhu rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ dhu nala nyɨ̀kpɔ́ya nyʉ́ nɨ̌ alɛ náawɛ àlɛ̌ tɔ̀ dhu bhěyi. Ɨ alɛ nɨ́ ɨ adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀nɔ̀ ndɨ ɔtɛ ìndrǔ tɔ̀. 3 Nɨ́ ɨma mà átɔ̀, ma mádʉ̀ kɔ́rɔ́ ɨ dhu tɔ́ obhónga nɔ́nɛ̀ mʉnɨ mběyi nyʉ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà ɨ dhu náapɛ̀ ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ Tòfilǒ, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mòzè mandǐ yà ma mɔ́nɛ̀ mʉnɨ fɨ̀ndá obhónga dhu ɨndʉ̀, 4 ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyʉnɨ tɨ́ dhu, yà ɨndʉ̀ ka kúdhe dhu ràrɨ̌ obhó dhu nyʉ́.

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀

(Zǒz 13.12; 1Sà 1.1)

5 Hɛ̀rɔdɛ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Zàkàrɨyà nɨ’ɨ̀ kùhanɨ̀. Ndɨ Zàkàrɨyà nɨ’ɨ̀ atdí kùhanɨ̀ yà Àbiyà bhà pbàdzʉkʉrʉ tɨ́ ɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ nzínzì ɔ̌. Kàbhà tsìbhálɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Èlìzàbetì, Àrɔ̌nɨ̀-dhú bvʉ̌ tsìbhíngba. Ndɨrɔ̀, ndɨ Àrɔ̌nɨ̀ nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà. 6 Nɨ́ Zàkàrɨyà mà Èlìzàbetì mànà ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ obhónángatálɛ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, ndɨrɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ arɨ́ atdídɔ̌ alɛ. 7 Pbɛ́tʉ̀ abádhí nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ atdí ngbángba nà màtɨ́, Èlìzàbetì nɨ’ɨ̀ ìngò-àyi nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ ɨwà óngò mʉ̀là tɨ́ alɛ.

8 Nɨ́ atdíku, yà Zàkàrɨyà mà náarɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà atdíkpá pbàkùhánɨ́ tɔ́ rʉ̀wʉ ɔ̌, Zàkàrɨyà adɨ̀ ndàmbɛ pbɨ̀ndà kasʉ nɔ́nzɨ̀ dɔ̌ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 9 Nɨ́, yà pbàkùhánɨ́ tɔ́ màndʉ nʉ́nɔ̀ dhu bhěyi, ɔdhɨ́na náavò Zàkàrɨyà ngàlà nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ otsú tɨ́ yà pbàkùhánɨ́ kɛ̀lɛ̌ vǐyà dɔ̌ rɔ̀ nóotsúnà ɔ̀nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ɨdzá kàluga ɔ̀. Kǎhʉ̀ ndrùù arɔ́ngʉ alɨndra-tɨdɔ̀ nɔ́bɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ màzàbahʉ̀ dɔ̌. 10 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ òko àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ irinǎ rɔ̀. 11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ Zàkàrɨyà tɨ́, ndàdʉ̀ ìde alɨndra nʉ́bɨ kà rɨ̌ dɔ̀ná rɔ̀ màzàbahʉ̀ tɔ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. 12 Nɨ́ wɔ̀ màlàyikà ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Zàkàrɨyà-afí náabɛ̀ ndɨ̀ atdídɔ̌, ɔdɔ ràdʉ̀ ɨ̀sɨ̌ ɔ̀nà. 13 Pbɛ́tʉ̀ màlàyikà adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Zàkàrɨyǎ, nzɨ̌ ɔnzɨ ɔdɔ, Kàgàwà nɨ́rɨ̀ wà pbʉ̀kʉ̀ ɨtsɔ̀ta nɨ́dhunɨ̌. Pbʉ̀kʉ̀ tsìbhálɛ Èlìzàbetì rɨ̌ kpatsìbhá ngbángba nʉ́gʉ ɨndʉ̀, nyadʉ̀ ɔvɔ̀na nɔ́vɔ̀ Yùwanɨ̀ tɨ́. 14 Nɨ́ kǒkú dɔ̀ rɔ̀, ɨdhɛ̀nʉ nɨ́ɨkaya ndɨ̀, nyadʉ̀ àdɨ ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ibí alɛ nyʉ́ nóokoya dhɛ̀dhɛ ɔ̌, ka kʉ̀gʉ̀ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.» 15 Ndɨ ngbángba nɨ’ɨya ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Kɔ̌mvʉ́ya nzɨ̌ dɨ̀vayì mà, ndɨrɔ̀ kɔ̌mvʉ́ya nzɨ̌ alɛ òrì rádʉ̀ atdí ɨwa-tɨdɔ̀ mà. Kàgàwà nɨɨráya ka pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, àdàdɨ̀ ɨ́yànà-fɨtsʉ̀ ɔ̀ rɔ́rɔ̀. 16 Ndɨrɔ̀, ka nɨ́ ndɨ Pbàìsràyélí nzínzì ɔ̌ ibí alɛ nabhʉ̀ya rìngò fɨ̀yɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-tɨ’ɔ̀. 17 Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ kǔbhìya nà alɛ-afí-tɨdɔ̀, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-tɨdɔ̀ nɨ’ɨya yà Kàgàwà bhà nabì Ɛ̀lɨyà nɨ́ɨ’ɨ̀ nà alɛ-afí mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mànà-tɨdɔ̀. Kǎbhʉ̀ya inzo mà rùngbò ɨ̀ abáya mànà, ndàdʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ alɛ nábhʉ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’òngò obhónángatálɛ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kɔ̌bhɔlɔya ìndrǔ angyangyɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà tɔ̀.

18 Zàkàrɨyà níivú dhu màlàyikà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu tɔ́ obhónga nʉ́nɨ̌ ma mɨ́ àdhu rɔ̌? Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ mʉ̀là-akpà nyʉ́, ndɨrɔ̀ pbàkà tsìbhálɛ bhà atɔ mà nárà wà ádzǐ nyʉ́ átɔ̀.» 19 Nɨ́ wɔ̀ màlàyikà adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ Gàbrìyelì, yà bìlǐ ma marɨ́ ìde Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, mambɛ kàbhà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ alɛ. Nɨ́ Kàgàwà ìvì ma tɨnʉ ɔ̀, mɨrà wɔ̀rɨ́ ídzì màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ ɨndʉ̀. 20 Pbɛ́tʉ̀ yà ɨnzá nyɨ nyà’ù yà ma mʉ̀nɔ̀ ɨndʉ̀ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ fɨ̀yɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyóngo ìwǐ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nyongò ɔ̀tɛ, ràrà àhʉ ɨ dhu nóowuya ’ɔ̀nzɨ̀ ɔ̀yá ɨdhɔ ɔ̀.»

21 Wɔ̀ Zàkàrɨyà mà rɔ̌tɛ màlàyikà mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ihé-yà náadʉ̀ òko ’àmbɛ Zàkàrɨyà nɔ́dɔ̀ dɔ̌ irí rɔ̀. Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ kà rǎhʉ sɛsɛ Kàgàwà bhà ɨdzá kàluga ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ abádhí atdídɔ̌. 22 Nɨ́ Zàkàrɨyà níitdègu àrà àhʉ ányɨ̀ rɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ nzá ɔ̀tɛ ìndrǔ mànà. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ɨnga nʉ́dhɔ̀ dɔ̌ ɔtsʉ́na-kpɔ̀ nɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́tɛ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ ìndrǔ adʉ̀ dhu ɔ̀sʉ̀, ɨwà Kàgàwà ràvi ndɨ̀ Zàkàrɨyà tɔ̀ ɔnyʉ rɔ̌dzɨ̀ kà-dɔ̀ dhu bhěyi dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ndɨ kàluga ɔ̌.

23 Zàkàrɨyà mà tɔ́ rʉ̀wʉ níitdègu ìku, nɨ́ kǎdù ndɨ̀ ndàrà àhʉ pbɨ̀ndà. 24 Nɨ́ ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, Èlìzàbetì, kàbhà tsìbhálɛ náangò ɔ̀na tɨ́. Kǎdʉ̀ ndòrù, ràrà àhʉ imbò àbǐ tɨ́. Kǒngónà àtɨ̀nà afína ɔ̀: 25 «Kànɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ idù dhu. Àbadhi nípfo wà ma yà nyɨ̀du àbhʉ̌ arɨ́ ràmbɛ ɨ̀wʉ dɔ̌ ìndrǔ nzínzì ɔ̌ dhu-ɨ́yà ɔ̌ rɔ̀.»

Yěsù nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀

(Màt 1.18-23; Ìsa 7.14)

26 Atdíku, azà àbǐ tɔ́ ɔ̀na nà Èlìzàbetì rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, Kàgàwà náavì pbɨ̀ndà màlàyikà Gàbrìyelì ràrà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀, Nàzàretì tɨ́ kátɨna atdí pbanga ɔ̀. 27 Ányɨ̀ kǎrà atdí tsìbhíngba, ɨnzá àpɛ̀ kpatsìbhálɛ nʉ́nɨ̌ tɨ’ɔ̀. Ndɨ tsìbhíngba nɨ’ɨ̀ ɨwà Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ, Yɔ̀zɛfʉ̀ órì. Kɔ̌vɔ̀ nɨ’ɨ̀ Màrɨyà. 28 Màrɨyà tɨ́ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, wɔ̀ màlàyikà náatsɛ ka, ndàtɨ: «Ílè nyɨ Màrɨyǎ, ɨwà nyɨ nyàbà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ídzìnga, ndɨrɔ̀ ìnè Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ nyɨ nà.» 29 Wɔ̀ ɔtɛ ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Màrɨyà-afí náabɛ̀ ndɨ̀ atdídɔ̌. Kɨ̌rɛ̀ nga afína ɔ̀ ndàtɨ: «Yàrɨ́ mʉ̀lɛ̀mbɛ̀-tɨ̀ nyʉ́ nɨ́ àdhu?» 30 Nɨ́ màlàyikà adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ ɔnzɨ ɔdɔ Màrɨyǎ, Kàgàwà bhà ídzìnga nyɨ nyàbà wà nɨ́dhunɨ̌. 31 Kɔ̀nɨ̌ nyɨ nyóngo ʉ̀nʉ tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ nyʉgʉya kpatsìbhá ngbángba, nyadʉ̀ ɔvɔ̀na nɔ́vɔ̀ Yěsù tɨ́. 32 Ka nɨ’ɨya ádrʉ̀ngbǎlɛ, ndɨrɔ̀ ka kanziya ka kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà tɨ́. Ndɨrɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náadʉ̀ya kɨ̀lɨ ràdɨ abhunà, kamà Dàwudì bhà tombi dɔ̌. 33 Kɔ̌nyʉya idzi Yàkɔbhɔ̀-dhú dɔ̌, ndɨrɔ̀ kàbhà idzi nɨ’ɨya dhòdhódhónga tɔ́.» 34 Nɨ́, Màrɨyà níivú dhu màlàyikà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ dhu rǎkǎ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi idù, yà ɨnzá ma màpɛ̀ kpatsìbhálɛ nʉ́nɨ̌ rɔ̀?» 35 Nɨ́, màlàyikà náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǐfo dʉ̀nʉ́, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́ Kàgàwà rɨ̌ nyatsì pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ sɨ́sɨ́ bhěyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyʉ́gʉna ngbángba nɨ’ɨya Kàgàwà ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà, ndɨrɔ̀ ka kanziya ka Kàgàwà t’ídhùnà tɨ́. 36 Kɔ̀nɨ̌, a’ɛ̀nʉ Èlìzàbetì rɨ̌’ɨ̀ azà àbǐ tɔ́ ɔ̀na nà, àzèmbè ɨwà ka katɨ ndɨ̀ ìngò-àyi tɨ́ rɔ́rɔ̀. Kà rɨ̌ kpatsìbhíngba nʉ́gʉ mʉ̀là dɔ̌ rɔ̀, 37 ɨ̀mbǎ Kàgàwà lɛ̀mà nɔ́nzɨ rɨ́ dhu náarɨ́’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌.» 38 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Màrɨyà náadʉ̀ àtɨ̀nà màlàyikà nɨ̌: «Ma nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ɨnɔ-àyi. Nɨ́, ítsè ndɨ dhu rɔnzɨ ndɨ̀ yà nyɨ nyʉ̀nɔ̀ ka dhu bhěyi.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, màlàyikà náadʉ̀ ndɨ̀và ndàrà kà-tɨ́ rɔ̀.

Màrɨyà rǎrà Èlìzàbetì nándà dhu

39 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Màrɨyà náadʉ̀ ndɨ̀và ndàrà kòmbómbí, yà Yùdhà bhà pbìrì ɔ̌ arɨ́ pbìrì-akpá nzínzì ɔ̌ atdí kɨgɔ̀ ɔ̀. 40 Nɨ́ ányɨ̀, kǎtsù Zàkàrɨyà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ kàbhà tsìbhálɛ Èlìzàbetì nátsɛ̀. 41 Èlìzàbetì níitdègu Màrɨyà nátsɛ̀ ndɨ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kà-fitsʉ̀ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ngbángba náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndʉ̀bɛ̌ nga kà’ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà náadʉ̀ Èlìzàbetì nɨ́ra Ɨ̀lɨ̌lǎ-Afína nɨ̌. 42 Nɨ́, Èlìzàbetì náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ Màrɨyà nɨ̌: «Kàgàwà náso wà nyɨ atdídɔ̌ ròsè kɔ́rɔ́ vèbhálɛ dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, kàso wà finʉ-tsʉ̀ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ngbángba átɔ̀. 43 Ɨ́ngbà dhu-bvʉ̀tɨ́ dhu yà, pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-tsánà nyʉ́ náarɨ́rà mandà nɨ̌? 44 Ándà, nyɨ nyàtsɛ̀ ma dhu nítdègu ɨ̀sɨ̌ bɨ̌du ɔ̀, nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, yà fidu-tsʉ̀ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ngbángba nádʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndʉ̀bɛ̌ nga fidu-tsʉ̀ ɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 45 Ɨnyɨ, nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nʉ́nɔ̀ ɨndʉ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ dhu nyɨ nyà’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

Màrɨyà rɨ̌ Kàgàwà nílè dhu

(1Sà 2.1-10; Zàb 113)

46 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Màrɨyà atɨ: «Ma mɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nílè atdyúdu nyʉ́ nà, 47 ndɨrɔ̀ afídu rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ ɔ̌, Kàgàwà pbàkà Ɔ̀gʉ̀ba ɔ̀. 48 Kàgàwà nɨ́rɛ̀ ma, yà ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ rǎdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà dhu tɨ́ pbɨ̀ndà ɨnɔ-àyi. Obhó tɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kombí, kɔ́rɔ́ alɛ rǒngo matɨ̀ hirò nɔ́nzɨ̀ tsìbhíngba tɨ́. 49 Kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà Kàgàwà nɔ́nzɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ dhu nyʉ́ idù. Kɔ̌vɔ̀ nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ ɔvɔ. 50 Ndɨrɔ̀, yà ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ dɔ̌ kǎrɨ́ ɨzʉ nábà bìlǐnganà. 51 Kǎvi ɔbɨ̀na nyʉ́, ndòpfòlò yà ɨdzɨ́tá tɔ́ afíya nà arɨ́’ɨ̀ alɛ-ɔ̌nga. 52 Kǐfo ádrɔ̀drɔ̌ kámá fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌nga tɔ́ tombi dɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ ka karɔ́zʉ̀na dhu tɨ́ alɛ nɨ́dzɨ, ndʉ̀lɨ ádrɔ̀drɔ̌ ngari ɔ̌. 53 Kǎbhʉ ɨ̀mbǎ dhu arɨ́’ɨ̀ fɔyá alɛ rònzì atdídɔ̌, ndàdʉ̀ ònzǒnzì alɛ nítu, ndòdì ròwù ɔtsʉ́ya-kpa nà. 54 Kɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà ɨnɔ, Pbàìsràyélí dzʉ̀nà, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ɨzʉ nɨ́rɛ̀ dɔ̀yá, 55 àdhàdhɨ̀ yà angyangyɨ ndɨ̀ ndavɔ̀ àlɛ̌ t’ábána, Àbràhamʉ̀ mà, pbɨ̀ndà pbàdzʉkʉrʉ mànà tɔ̀, bìlǐnganà ndɨ̀ ndongó tɨ́ ɔ̀nzɨ̀nà dhu bhěyi.» 56 Nɨ́ Màrɨyà mà náadʉ̀ òko atdíkpá Èlìzàbetì mànà, ràrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ àbǐ tɨ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀và, ndàdu ndɨ̀ pbɨ̀ndà.

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu

(Luk 1.13-17; 3.4-9)

57 Èlìzàbetì rɨ̌ ndʉ̀gʉ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níitdègu àkǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ kpatsìbhá ngbángba nʉ́gʉ̀. 58 Nɨ́, Èlìzàbetì mà aróko mànà atdíkpá pbanga ɔ̌ alɛ mà, kà mà t’ɨ́dzá-bhà mànà níitdègu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nábà ɨzʉ Èlìzàbetì dɔ̌, rʉ̀gʉ̀ ngbángba dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nɨ́rɨ, nɨ́ abádhí-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdíkpá Èlìzàbetì mànà. 59 Nɨ́, wɔ̀ ngbángba nɔ́nzɨ̀ atdí yɛngɛ̀ rɔ̀, abádhí iwú, kadʉ̀ kɔ̀nzɨ̌nga nɔ́bhɔ̀lɔ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí azè kɨlɨ àbanà Zàkàrɨyà-ɔvɔ̀ kà-dɔ̌. 60 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ngbángba-tsánà Èlìzàbetì náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi. Kàkǎ kɔvɔ̀ ɔvɔ̀na Yùwanɨ̀ tɨ́.» 61 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ Èlìzàbetì mà rɨ̌’ɨ̀ mànà alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ̀mbǎ Yùwanɨ̀ tɨ́ kátɨna ɔvɔ náarɨ́ ɨ̀’ɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ ɨdzá-bhà nzínzì ɔ̌ alɛ dɔ̌.» 62 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu ìvu kà t’ábanà-tsʉ̌ ɔtsʉ́ya nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉnɨ tɨ́ kà ròzè kɔvɔ̀ pbɨ̀ndà ɨngba-ɔvɔ̀ àdhɨ tɨ́. 63 Nɨ́, Zàkàrɨyà adʉ̀ dhu àndǐ karɨ́ dɔ̀ná odu-afǎ-ngba nónzì ɔtsʉ́na nɨ̌ kiwǔ nà, ndàdʉ̀ yàrɨ́ dhu àndi dɔ̀ná: «Kɔ̌vɔ̀ nɨ́ Yùwanɨ̀.» Nɨ́ ɨdhɔ adʉ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ nʉ́kɔ kɔ́rɔ́. 64 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ Zàkàrɨyà-tsʉ̀ náadʉ̀ ndàngbɛ, Zàkàrɨyà ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀, ndàmbɛ Kàgàwà nílè dɔ̌ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà. 65 Ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ kɔ́rɔ́ ányɨ̀rɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ pbanga ɔ̌ alɛ ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ pbìrì-akpá nzínzì ɔ̌ pbanga ɔ̌, ìndrǔ nóowúnà wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ kɛ̀lɛ̌ náwɛ rɔ̌. 66 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ náadɔ̀ ɨ dhu afíya ɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ ngbángba nɨ’ɨya ɨ̀ngbà dhu bhěyi ngbángba-tɨdɔ̀?» Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́ɨ’ɨ̀ ndɨ ngbángba nà.

Zàkàrɨyà rɨ̌ Kàgàwà nílè, Kàgàwà bhà nabì bhěyi dhu

67 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà nɨ́ɨrá Zàkàrɨyà, wɔ̀rɨ́ ngbángba t’ábanà, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌. Nɨ́, Zàkàrɨyà adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀ Kàgàwà bhà nabì bhěyi, ndàtɨ:

68 «Ilèta nákǎ kabhʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Pbàìsràyélí tɔ́ Kàgàwà tɔ̀,

kɨ̌rà pbɨ̀ndà alɛ nándà, ndàdʉ̀ ʉ̀wʉnà nɨ́dhunɨ̌.

69 Kǎdʉ̀ obhónánga tɔ́ ʉwʉta níbhò àlɛ̌ tɔ̀,

pbɨ̀ndà ɨnɔ-akpà Dàwudì bhà ɨdzá-bhà tɨ́rɔ̀.

70 Kàgàwà náavɔ̀ dhu angyí nyʉ́ pbɨ̀ndà ɨ̀lɨ̌lǎ pbànábí-otù ɔ̌, ndàtɨ:

71 Ndɨ̀ rɨgʉ́ya àlɛ̌ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ-fɔ́ rɔ̀,

ndɨrɔ̀ ndɨ̀ rɨgʉ́ya àlɛ̌ kɔ́rɔ́ alɛ yà àlɛ̌ nɔ́ndrɔ̀-fɔ́ rɔ̀.

72 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kɨ̌tɛ̀ pbɨ̀ndà ɨzʉ àlɛ̌ t’ábána tɔ̀,

ndàdʉ̀ abádhí tɔ̀ ndɨ̀ ndanzɨ̀ pbɨ̀ndà ɨ̀lɨ̌lǎ ungbòta tɔ́ làká nɨ́rɛ̀.

73 Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu àdhàdhɨ̀ yà àlɛ̌ t’ábanà Àbràhamʉ̀ tɔ̀ ndɨ̀ ndatsɔ̀ dhu bhěyi.

74 Kǎtɨ, ndɨ̀ rɨgʉ́ya àlɛ̌ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ-fɔ́ rɔ̀,

ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kongó tɨ́ kàsʉ̌na nɔ́nzɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kɨ́ ɔdɔ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀.

75 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kokoya ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, ndɨrɔ̀ obhónángatálɛ tɨ́,

kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ yà òko àlɛ̌ kòko àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ nà ɔ̀ná ɔ̌.

76 Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ pbànɨ̌ngbá, ɨnyɨ nɨ’ɨya kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà nabì.

Obhó tɨ́, nyɨ nyadɨ̀ya angyi Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀, otu nyɨ nyɔbhɔlɔ tɨ́ kà tɔ̀.

77 Ndɨrɔ̀, nyɨ nyadʉ̀ya dhu ɔ̀vɔ̀ kàbhà alɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí ʉnɨ tɨ́ dhu, kà ràrɨ̌ ɨ̀rà ɨ̀ nɨ́gʉ,

ndàdʉ̀ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà fɨ̌yɔ̀.

78 Obhó tɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà nɨ́ atdídɔ̌ arɨ́ ìndrǔ-ɨzʉ̀ nálǎ Kàgàwà:

kǎbhʉ̀ya ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ awáwʉ̀ ràwʉ̀ àlɛ̌-dɔ̌nga, àdhàdhɨ̀ ndɨ̀tɔ rɨ́ adyifɔ̀ náarɨ́ alɛ-dɔ̌nga náwʉ̀ dhu bhěyi.

79 Kǎbhʉ̀ya yà ɨ́nɔ̀ ɔ̌ aróko, yà ɔvɛ-sɨsɨ̀ níibvú ndɨ̀ dɔ̀yá alɛ-nyɨ̌nga ràwʉ̀.

Ndɨ dhu adʉ̀ya àlɛ̌ àbhʉ àlɛ̌ rʉ̀ngʉ màrʉ̀ngà tɔ́ otu.»

80 Wɔ̀rɨ́ ngbángba náambɛ́nà òvi dɔ̌, afína ràdʉ̀ àmbɛ ɔbɨ òtsì dɔ̌. Kǒngónà àdɨ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀, ràrà àhʉ Pbàìsràyélí-ɔ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndaraya ndàvi kpangba ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.

2

Màrɨyà rɨ̌ Yěsù nʉ́gʉ dhu

(Màt 1.18-25; 5.1-2; Ìsa 9.5)

1 Ndɨ ɨdhɔ ɔ̌, ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ kamà Kàyìsarà Ògústò náabhʉ̀ ʉyátá ndàtɨ, pbɨ̀ndà pbìrì ɔ̌ aróko kɔ́rɔ́ alɛ ràkǎ kandǐ fɨ́sɨ̀ ɔ̀. 2 Wɔ̀ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ andítá náanzɨ̀ ndɨ̀ yà Kùrèniyò nɨ́ɨ’ɨ̀ lɨ̀walɨ̀ tɨ́ Sìriyà tɔ́ pbìrì dɔ̌ nɨ́nganɨ́. 3 Kɔ́rɔ́ alɛ náawù ɨ̀ àndi, ngǎtsi alɛ ràrà ndàndi fɨ̀yɔ́ pbanga nyʉ́ ɔ̀. 4 Nɨ́, Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ́ɨvà ndɨ̀ átɔ̀, ndùpò Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ pbanga, Nàzàretì tɨ́ kátɨna ɔ̀ rɔ̀, ndàrà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndàrà àhʉ Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì ka kʉgʉ ɔ̀ná pbanga ɔ̀. Kǎrà ányɨ̀ Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 5 Àbadhi mà náawù ányɨ̀ yà ndɨ̀ ndórì pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Màrɨyà nà, ɔ̀na nà rɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kandí tɨ́ ɨ̀ fɨ́sɨ̀ ɔ̀. 6 Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, Màrɨyà rɨ̌ ndʉ̀gʉ ɔ̀ná ɨdhɔ náaká. 7 Nɨ́, kʉ̌gʉ pbɨ̀ndà sengba tɔ́ kpatsìbhá ngbángba, ndàdʉ̀ ngbɔ̌na nákpɔ̀rɔ̀ mbɛrʉ̀ nɨ̌. Kǎdʉ̀ ndɨ ngbángba nɨ́lɨ ràyi ɨ̀zǎ arɨ́ dhu ɔ̀nyʉ ɔ̀ná kɨ̀walɨ̀ ɔ̀, ɨ̀mbǎ ngari rɨ̌’ɨ̀ olo-dzà ɔ̀ abádhí tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

Màlàyíká rɨ̌ ’àvǐ mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ tɔ̀ dhu

(Màt 2.1-15; Ìsa 41.27)

8 Ndɨ pbìrì ɔ̌, mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ fɨ̀yɔ́ tàmà tɔ́ màhò nɔ́dɔ ɨ̀’ɨ́ kúbhingá ɨrɨ́ ɔ̌ rɔ́. 9 Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ abádhí tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ràdʉ̀ ndàtsì abádhí dɔ̌. Nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ abádhí-afí ɔ̀ atdídɔ̌. 10 Pbɛ́tʉ̀, màlàyikà náadʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ, ma mɨ̀rà kɔ́rɔ́ alɛ-ɨdhɛ̀ rɨ̌ ndɨ̀kǎ nɨ̌ ídzì màkʉ̌rʉ̀ nà fʉ̌kʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. 11 Indo yàrɨ́ iku ɔ̌, ka kʉ̀gʉ̀ Ɔ̀gʉ̀ba fʉ̌kʉ̀, Dàwudì bhà kɨgɔ̀ ɔ̌. Ndɨ Ɔ̀gʉ̀ba nɨ́ Krɨ́stɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 12 Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ kʉ̀nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀ná dhu: nyɨ̌ nyɨ́ ɨrɛ́-ngba nótù mbɛrʉ̀ ɔ̀ ka kàkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na, kadʉ̀ ɨ̀lɨnà ràyi ɨ̀zǎ náarɨ́ dhu ɔ̀nyʉ ɔ̀ná kɨ̀walɨ̀ ɔ̀ rɔ́.» 13 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ nɨ́ ndɨ, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ màlàyíká tɔ́ ihé-yà náandu ɨ̀ wɔ̀rɨ́ màlàyikà rɔ̌, ɨ̀ rìlè Kàgàwà, àtɨ:

14 «Ilèta nákǎ kabhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà tɔ̀!

Ndɨrɔ̀, màrʉ̀ngà nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ yà adzɨ dɔ̌ ídzì afíya nà alɛ tɔ̀!»

Mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ rǒwu Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀ dhu

15 Màlàyíká nɨ́và ɨ̀ tɨyá rɔ̀, ’àdu ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ náatɛ̀ nzínzìya ɔ̌ ’àtɨ: «Kòwu Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kala tɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nʉ́nɔ̀ àlɛ̌ tɔ̀ dhu.» 16 Nɨ́, abádhí náawù ányɨ̀ tsàkàtsàkà, ’àdʉ̀ Màrɨyà mà nótù Yɔ̀zɛfʉ̀ mànà, ndɨrɔ̀ ngbángba ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀zǎ arɨ́ dhu ɔ̀nyʉ ɔ̀ná kɨ̀walɨ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndàyi rɔ́. 17 Ndɨ ngbángba ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí náawɛ yà màlàyikà nʉ́nɔ̀nà fɨ̌yɔ̀ kà-dɔ̌ dhu. 18 Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ, yà mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ rʉ̌nɔna dhu nɨ̀rɨ̀ nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ wɔ̀ abádhí rʉ̌nɔna dhu dɔ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, Màrɨyà náadɔ̀ wɔ̀ dhu kɔ́rɔ́ afína ɔ̀, ndàdʉ̀ àmbɛ ɨnga nɨ́rɛ̀ dɔ̌ dɔ̀ná atdídɔ̌. 20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ náadù ɨ̀ Kàgàwà nɨ́fʉ̌ ɨ̀’ɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ ìlènà dɔ̌ rɔ́rɔ̀, kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɨ̀ ɨ̀rɨ̀, ’àdʉ̀ àlanà nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ yà abádhí tɔ̀ màlàyikà nʉ́nɔ̀nà dhu bhěyi tɨ́ nɨ́dhunɨ̌.

Yěsù tɔ́ ngbángba-ɔvɔ̀ nɔ́vɔ ka kɨ́ dhu

21 Atdí yɛngɛ̀ níitdègu àkǎ wɔ̀ ngbángba ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌, nɨ́ ka kadʉ̀ kɔ̀nzɨ̌nga nɔ́bhɔ̀lɔ̀. Ka kadʉ̀ ndɨ ngbángba-ɔvɔ̀ nɔ́vɔ̀ Yěsù tɨ́, àdhàdhɨ̀ yà màlàyikà nʉ́ʉnɔ ɨnzá kà-tsánà àpɛ̀ òngo ɔ̀na tɨ́ rɔ́rɔ̀ dhu bhěyi.

Yěsù tɔ́ ngbángba nɨ́tɛ̀ ka kówu Kàgàwà tɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ dhu

(Law 12)

22 Yɔ̀zɛfʉ̀ mà, Màrɨyà nà rɨ̌ ’ù’ǒ ’ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ náaká àdhàdhɨ̀ Músà bhà Ʉyátá nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi. Nɨ́ abádhí idyi Yěsù tɔ́ ngbángba ’òwù nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ’òwù ɨ̀tɛ̀nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà tɔ̀. 23 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ʉyátá ɔ̀ ka kandí dhu katɨ, sengba tɨ́ ka kʉ̀gʉ̀ kpatsìbhíngba nɔ́pɨ̀ ka ràrǒngo Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà tɔ̀. 24 Nɨ́ abádhí náadʉ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ʉyátá nʉ́nɔ̀ pɛrɛ̀ núbho átɔ̀. Ɨ pɛrɛ̀ nɨ’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ aliri, ngǎtsi nɨ̌ ɔ́yɔ̌ àmbǒ-nzo. 25 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí alɛ, Sìmìyonì tɨ́ kátɨna nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ídzì alɛ nyʉ́. Ka nɨ’ɨ̀ obhónángatálɛ, ndɨrɔ̀ Kàgàwà nɨ́fʉ̌ arɨ́ atdídɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, kǒngónà Pbàìsràyélí ndɨ̀ ndɨgʉ́ tɨ́ rɨ́rà alɛ nɔ́dɔ̀. Nɨ́ Kàgàwà nɨ́ɨrá ka pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, 26 ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ angyangyɨ kà tɔ̀ ndàtɨ: ɨ̀nzɨ̌ kà rɔvɛ́ya ɨnzá ndɨ̀ ndàla Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǐvìna Krɨ́stɔ̀ rɔ́rɔ̀. 27 Nɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ ndʉ̀nda rɔ̀, kǎrà òtsù Kàgàwà bhà ɨdza. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Màrɨyà mà, Yɔ̀zɛfʉ̀ nà níiwú Yěsù tɔ́ ngbángba nà, ndɨ́nɨ̌ yà Ʉyátá nʉ́nɔ̀ dhu náaká tɨ́. 28 Nɨ́, Sìmìyonì náakɔ̀ ngbángba ndàtdǔ, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀, ndàtɨ:

29 «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwǎ, kòmbí nyɨ nyɨ́ mbǎ pbʉ̀kʉ̀ ɨnɔ-akpà nʉ́bha rɔ̀vɛ̀,

àdhàdhɨ̀ yà angyangyɨ nyɨ nyavɔ̀ idù dhu bhěyi.

30 Obhó tɨ́, ma màla wà pbʉ̀kʉ̀ rɔ̀ ɨ̀rà ɔ̀gʉ̀ nyɨ̀kpɔ́du nyʉ́ nɨ̌.

31 Ndɨ ɔ̀gʉ̀ nɨ́ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀.

32 Ka nɨ́ yà ɨnzá àpɛ̀ nyʉnɨ̌ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-nyɨ̌nga náwʉ̀ rɨ́ awáwʉ̀.

Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ alɛ Pbàìsràyélí tɔ̀*.»

Sìmìyonì rɨ̌ Yěsù ɔnzɨya dhu nɔ́vɔ angyangyɨ, Kàgàwà bhà nabì bhěyi dhu

33 Yěsù t’ábanà mà, kà-tsánà mànà ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌, wɔ̀ Sìmìyonì rʉ̌nɔna Yěsù tɔ́ ngbángba nɨ̌ dhu nɨ́rɨ ɨ̀’ɨ́ rɔ̀. 34 Sìmìyonì náaso abádhí, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà-tsánà Màrɨyà nɨ̌: «Yàrɨ́ ngbángba rɨ̌ Pbàìsràyélí nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nábhʉ̌ ràwà ɨ̀, ndàdʉ̀ ábhɔ̌ alɛ nɨ́dɨ̀. Ndɨrɔ̀, ka nɨ́ ize yà ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ ràgò ɨ̀ nzínzìya ɔ̌, 35 ndɨ́nɨ̌ yà ábhɔ̌ alɛ núuru afíya ɔ̀ ɨrɛ̀ta núuvì tɨ́ ɨ̀ kpangba. Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ Màrɨyǎ, pbʉ̀kʉ̀ àpbɛ̀ rɨ̌ ndɨ̀lɨ̌ ɨla tɔ́ obhi-akpà ka kòdù, rɔ̀sʉ̀ afína alɛ bhà àpbɛ̀ bhěyi.»

Tsìbhá nabì Anà rɔ̌tɛ Yěsù tɔ́ ngbángba dɔ̌ dhu

36 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Kàgàwà bhà atdí tsìbhá nabì, Anà tɨ́ kátɨna, nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀. Anà nɨ’ɨ̀ Àserì-dhú-bvʉ̌ alɛ, Fànolì t’ɨ́vànà. Ka nɨ’ɨ̀ mʉ̀là-àyǐ-ngba nyʉ́. Abádhí náakò yà tsìbhíngba tɨ́ rɔ̀ ɨ̀ ʉmbá ɨ̀ nà alɛ nà àrʉ̀bhʉ̀ atɔ kɛ̀lɛ̌ tɨ́, ndɨ alɛ ràdʉ̀ ɔ̀vɛ̀. 37 Nɨ́, kǎdʉ̀ àdɨ abvo-àyi tɨ́, ràrà àhʉ àrʉ̀ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà atɔ nɔ́nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu ɔ̀. Kǒngónà nzɨ̌ àhʉ iri Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǒngónà Kàgàwà bhà ɨdzá kasʉ kɛ̀lɛ̌ nɔ́nzɨ̀ adyíbhengá màtɨ́ ndɨrɔ̀ kúbhingá màtɨ́. Kǒngónà àdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀, ndàdʉ̀ àmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌. 38 Nɨ́, ndɨ tsìbhá nabì Anà nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ wɔ̀ Sìmìyonì rɔ̌tɛ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàbhʉ ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ dhu Yěsù tɔ́ ngbángba dɔ̌, yà Kàgàwà rɨ̌ Yèrùsàlɛmà nʉ́wʉ̌ dhu nɔ́dɔ arɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀.

Yěsù tɔ́ ngbángba nà ka kóngo Nàzàretì dhu

39 Yěsù t’ábanà mà, kà-tsánà mànà níitdègu kɔ́rɔ́ dhu nɔ́nzɨ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ʉyátá nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi, nɨ́ abádhí adʉ̀ ’àdu Yěsù tɔ́ ngbángba nà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ fɨ̀yɔ́ kɨgɔ̀, Nàzàretì tɨ́ kátɨna ɔ̀. 40 Nɨ́, Yěsù tɔ́ ngbángba adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ovi dɔ̌, ndàdʉ̀ àmbɛ ɔbɨ àbà dɔ̌. Kàgàwà nɨ́ɨrá ka dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nɨ̌, kɔ́rɔ́ kà rɔ̌nzɨna dhu ràdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ atdídɔ̌.

Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ nà dhu

(Luk 2.41; 1Sà 1.3,7,21-28)

41 Yà atɔ náarɨ́rà dhu bhěyi, Yěsù t’ábanà mà kà-tsánà mànà nóongónà òwu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀. 42 Nɨ́, Yěsù níitdègu atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ nísě, nɨ́ abádhí náawù atdíkpá Yěsù tɔ́ ngbángba mànà àdhàdhɨ̀ yà angyi ɨ̀ arɔ́nzɨna dhu bhěyi. 43 Nɨ́, mʉ̀hɛndʉ̀ ìku rɔ̀, Yěsù t’ábanà mà, kà-tsánà mànà náadù ɨ̀, ’òngò ɨbha. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù tɔ́ ngbángba náadʉ̀ àdɨ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ɨnzá àbanà mà, ɨ́yànà mànà nʉ́nɨ rɔ́rɔ̀. 44 Abádhí adʉ̀ Yěsù àtɨ̀ ìnè rɨ́’ɨ̀ ɔdhɨ́na mànà ɨ̀ úbhi atdíkpá rɔ́ dhu tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨwà ɨ̀ ùbhi, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kútsingánǎ, ràrà àhʉ pbɨ́tsɔ̀ngǎ rɔ́rɔ̀, abádhí apɛ̀ ’ɔ̀mɛ̀ Yěsù, fɨ̀yɔ́ alɛ mà, ɔdhɨ́ya mànà nzínzì ɔ̌. 45 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ nzá kàla. Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí náadù ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ’òwù kɔ̀mɛ̀. 46 Nɨ́, ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, abádhí náawù kòtù Kàgàwà bhà ɨdzá àdɨ Ʉyátá tɔ́ màlímó nzínzì ɔ̌ rɔ́. Kǎmbɛ́nà Ʉyátá tɔ́ màlímó rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ àrà dhu ɔ̀ngʉ̀ rɔ̌ abádhí-tsʉ̌. 47 Kɔ́rɔ́ alɛ, yà kà rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́ nʉ́kɔ rɔ̌ ɨdhɔ aránà atdídɔ̌, kàbhà ɨnga t’ʉ́nɨta mà, kà rǎrà tsʉ̀ná ka kìvǔ dhu nádu rɔ̌ tɨ́ dhu mànà dhu dɔ̌. 48 Nɨ́, kà t’ábanà mà kà-tsánà mànà níitdègu kàlǎ, nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌. Nɨ́, kà-tsánà adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Pbànɨ̌ngbá, ádhu wɔ̀ nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ rɔ̀ká? Ándà pɛ́, ɨma, àbanʉ mànà, mǎ mɔ̀nɛ̀ nyɨ ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ nyʉ́ nà.» 49 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyúbhi mɔmɛ̀ rɔ̌ fɨ̌ndà? Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá dhu ma ràrɨ̌’ɨ̀ Àbadu bhà ɨdzá ma mɔ́nzɨna kasʉ nà?» 50 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ Yěsù nʉ́nɔ̀ dhu náadʉ̀ nzá kà t’ábanà mà, kà-tsánà mànà-dɔ nálʉ. 51 Nɨ́, Yěsù mà náadʉ̀ ɨ̀ àdu abádhí mànà ’òwù Nàzàretì. Kǒngónà abádhí-tsʉ̌ dhu nɨ́rɨ̀ atdídɔ̌, ndɨrɔ̀ kà-tsánà ongónà àdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́dɔ̀ kɔ́rɔ́ afína ɔ̀ tɨ́. 52 Ndɨrɔ̀, Yěsù tɔ́ ngbángba náadɨ̀ ndàmbɛ òvi dɔ̌ ngbɔ̌na ɔ̀ rɔ̀, dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta ràdʉ̀ àmbɛ ndìse dɔ̌. Kǒngónà àdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ rɨ́ dhu nɔ́nzɨ̀, ndàdʉ̀ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ rɨ́ dhu nɔ́nzɨ̀ átɔ̀.

3

Bàtizò nubhónà ìndrǔ tɔ̀ Yùwanɨ̀ nʉ́ʉnɔ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀

(Màt 3.1-12; Mrk 1.1-8; Yùw 1.6-8,19-28)

1 Tìbèriyò Kàyìsarà nɨ’ɨ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà. Nɨ́, atdí kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ tɨ́ kɔ̌nyʉ̀ idzi rɔ́ atɔ náhʉ rɔ́rɔ̀, Pòtiyò Pìlatɔ̀ nɨ’ɨ̀ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ lɨ̀walɨ̀. Ndɨrɔ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀ nɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà, Hɛ̀rɔdɛ̀ t’ádɔ̀nà, Fìlipò ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Ìtùriyò mà, Tràkònitì mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà. Ndɨrɔ̀, Lìsànɨyà nɨ’ɨ̀ Àbìlenì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà. 2 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Anà mà Kàyafà mànà nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kámá. Nɨ́, rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀ Zàkàrɨyà t’ídhùnà Yùwanɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, Kàgàwà náavɔ̀ pbɨ̀ndà ɔtɛ kà tɔ̀. 3 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yùwanɨ̀ náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùbhi Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-bɨdɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̀na nǎ. Kǎránà ìndrǔ núnzì rɔ̌ bàtizò tɔ̀, ndàrà àtɨ̀nà rɔ̌: «Nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga, nyǎdʉ̀ bàtizò nálʉ. Nɨ́, Kàgàwà rǎdʉ̀ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà fʉ̌kʉ̀.» 4 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nabì Ìsayà náandí pbɨ̀ndà bhǔkù ɔ̀ dhu náaká. Kǎtɨ:

«Kɔ̀nɨ̌ atdí alɛ-tù rɨ̌ ndɨ̀rɨ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀:

‹Nyɔ̀bhɔlɔ Àdrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ngʉdhà,

nyùtǒ kà rǔbhi ɔ̀ná otu.

5 Ɨ̀bhʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀yá ngari nákǎ nyʉ̌trɔ adzɨ ɔ̀yá rùlè,

nyǎdʉ̀ pbìrì-akpá mà pbìrǐ-nzo mànà núgolo,

nyǒhù ròngò kyɛ̀ngyɛ̀rʉ̀ tɨ́.

Ɨ̀ nʉ́tdya otu nákǎ nyǔtǒ rìkò tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́,

ndɨrɔ̀, kulukulu arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yá ngari nákǎ nyǒhù mběyi.

6 Ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ, kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ nɨ́gʉ̌ tɨ́ dhu nálǎ.›»

7 Nɨ́, ihé-yà nóowúnà ìwu rɔ̌ Yùwanɨ̀-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Yùwanɨ̀ núubhò tɨ́ bàtizò fɨ̌yɔ̀. Nɨ́, Yùwanɨ̀ aránà àtɨ̀nà rɔ̌ abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nɨ́ ámvɔ̀ tɔ́ osu-tsè! Ádhɨ ndɨ dhu nɔ́vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ndàtɨ, nyɨ̌ ràrɨ̌ ʉ̀gʉ yà rɨ́rà Kàgàwà bhà anya t’ɨ́tdɨ̀ta ɔ̌ rɔ̀? 8 Nyɔ̀nzɨ ɨwà nyɨ̌ nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌, nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ dhu návǐ rɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyɨ̀rɛ̀ nga afíkʉ ɔ̀ nyǎmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: ‹Àbràhamʉ̀ nɨ́ abhukà.› Ma mɨ́ dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Kàgàwà rǎdʉ̀ kàrɨ́ odu mà nʉ́gɛ̀rɛ̀ ròngò Àbràhamʉ̀ t’ídhúna tɨ́. 9 Àlɔ̌ ka kɨ̀yǎ wà kɨlɨ itsu-pfɔ̀ rɔ̌. Nɨ́ kɔ́rɔ́ itsu, yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ídzì itsu-kpɔ̌ nɨ́’ɔ̌, nʉ́kɛ̀rɛ̌ ka kɨ́, kadʉ̀ àwànà kàzʉ ɔ̀.» 10 Nɨ́ ihé-yà níivú dhu Yùwanɨ̀-tsʉ̌ ’àtɨ: «Mǎ mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbǎ tɨ́?» 11 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɔyɔ rɨ́’ɨ̀ mʉ̀dzarʉ̀ nà alɛ, nákǎ ndàbhʉ ka atdí yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ kà nà alɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɔ̀nyʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ fɔná alɛ nákǎ ndʉ̀ndɔ̀ ka ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ kà nà alɛ tɔ̀.» 12 Pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ níiwú átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ bàtizò. Nɨ́ abádhí níivú dhu Yùwanɨ̀-tsʉ̌, ’àtɨ: «Màlimǒ, mǎ mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbàtɨ́?» 13 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Àpɛ́ nyòwu pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ fʉ̀rangà-bvʉ nɔ́tdɨ̀ rɔ̌ ɔrʉ́ nyʉ́, ròsè yà ʉyátá ɔ̀ ka kɔ́tdɨ̀ ka tɨ́ dhu dɔ̀nǎ.» 14 Ndɨrɔ̀, pbànówí níivú dhu átɔ̀ Yùwanɨ̀-tsʉ̌ ’àtɨ: «Olu mǎ’ɨ́ na, mǎ mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbàtɨ́?» Nɨ́, Yùwanɨ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Àpɛ́ nyòwu atdí alɛ-fɔ́ fʉ̀rangà mà nɨ́dha rɔ̌ ɔbɨ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyòwu ìndrǔ nɔ́bhʉ̀ rɔ̌ tɨ̀tɔ̀ dɔ̌, nyǎdʉ̀ fɔná fʉ̀rangà nákɔ. Pbɛ́tʉ̀, nyòwu yà àbǐ dɔ̌ ka karɨ́ nyǔbhǒ nɨ̌ fʉ̀kʉ́ mʉ̀kɨ̀mbà kɛ̀lɛ̌ nɔ́dɔ̀ rɔ̌ nyǎlʉ̌.»

15 Ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́ náambɛ́nà ndɔ̀nzɨ rɨ́ dhu nɔ́dɔ̀ dɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́. Ndɨrɔ̀ abádhí kɔ́rɔ́ náambɛ́nà nga nɨ́rɛ̀ dɔ̌ afíya ɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ Yùwanɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ Krɨ́stɔ̀. 16 Nɨ́, Yùwanɨ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kɔ́rɔ́ ɨ alɛ nɨ̌: «Ɨma, ma mɨ́ bàtizò núbhǒ fʉ̌kʉ̀ ɨdha nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, dzidu dɔ̌ rɨ́rà alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà ròsè dùdu nǎ. Ma màkǎ nzá mʉnga kàpfɔ̀ rɔ̌ kàyìtò-mbǐ mà. Ndɨ alɛ náaraya bàtizò núbho rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, ndɨrɔ̀ kàzʉ nɨ̌. 17 Kàlʉ̌ ɔ̀nyʉ̀-ɔ̌nga t’ɨ́lɛ̀ta tɔ́ kanyà-tɨdɔ̀ fɔná, ndɨ́nɨ̌ ndipfo tɨ́ nganʉ̀-kpɔ̌ nɨ̌ kɛ́lɛ́na ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, kǔnduya nganʉ̀-kpɔ̌-tsʉ̀ pbɨ̀ndà ɔ́ngɔ̀lɨ̌ ɔ̀, ndàdʉ̀ dzɛ́ngɛ́lɛ́na nʉ́bɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ arávɛ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ ɔ̀.»

18 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Yùwanɨ̀ náaránà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Kǎránà ìndrǔ àkǎ ’òkò tɨ́ dhu nɔ́vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 19 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yùwanɨ̀ adʉ̀ lɨ̀walɨ̀ Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà nzɛ́rɛnga nɔ́vɔ̀ kà tɔ̀, adɔ̀nà-ve Hɛ̀rɔ̀diyà kǎkɔ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ abhɔ kʉ̌fǎ ngʉ̌kpà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Nɨ́, Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ dhu àfa tdɨ́tdɔ̌ atdídɔ̌ nyʉ́ ròsè, ndàbhʉ Yùwanɨ̀ kosò imbi ɔ̀.

Yěsù rɨ̌ bàtizò nálʉ̌ dhu

(Màt 3.13-17; Mrk 1.9-11; Yùw 1.32-34)

21 Kɔ́rɔ́ alɛ níitdègu bàtizò nálʉ̌, nɨ́ Yěsù adʉ̀ bàtizò nálʉ átɔ̀. Nɨ́, Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɔ̀rʉ̀-akpà-tsʉ̀ náangbɛ ndɨ̀, 22 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràdʉ̀ ìfo ɔrʉ̀ rɔ̀, àmbò tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndàdɨ kàdɔ̌. Ndɨrɔ̀, alɛ-tù náadʉ̀ ndɨ̀rɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nɨ́ Idhùdu, atdídɔ̌ ma mózè, nyɨ̀kpɔ́du nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ.»

Yěsù t’ábhúna-ɔvɔ̀

(Ɔpt 5; 11.10-27; Màt 1.1-17)

23 Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ nɔ́pɛ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kàbhà atɔ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ kumì tɨ́ ndɨ̀ ndáhʉ rɔ́. Nɨ́ ìndrǔ ongónà dhu ɨ̀rɛ̀ Yěsù ràrɨ̌ Yɔ̀zɛfʉ̀ t’ídhùnà. Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ’ɨ̀ Helì t’ídhùnà. 24 Helì nɨ’ɨ̀ Màtatì t’ídhùnà. Màtatì nɨ’ɨ̀ Lawì t’ídhùnà. Lawì nɨ’ɨ̀ Mèlekì t’ídhùnà. Mèlekì nɨ’ɨ̀ Yanà t’ídhùnà. Yanà nɨ’ɨ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ t’ídhùnà. 25 Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ’ɨ̀ Màtàtiyà t’ídhùnà. Màtàtiyà nɨ’ɨ̀ Àmɔsɛ̀ t’ídhùnà. Àmɔsɛ̀ nɨ’ɨ̀ Nàhumù t’ídhùnà. Nàhumù nɨ’ɨ̀ Èsilì t’ídhùnà. Èsilì nɨ’ɨ̀ Nàgayì t’ídhùnà. 26 Nàgayì nɨ’ɨ̀ Matì t’ídhùnà. Matì nɨ’ɨ̀ Màtàtiyà t’ídhùnà. Màtàtiyà nɨ’ɨ̀ Sìmeyì t’ídhùnà. Sìmeyì nɨ’ɨ̀ Yɔ̌sɛ̀ t’ídhùnà. Yɔ̌sɛ̀ nɨ’ɨ̀ Yudhà t’ídhùnà. 27 Yudhà nɨ’ɨ̀ Yɔ̀wanà t’ídhùnà. Yɔ̀wanà nɨ’ɨ̀ Rɛsà t’ídhùnà. Rɛsà nɨ’ɨ̀ Zèrùbàbelì t’ídhùnà. Zèrùbàbelì nɨ’ɨ̀ Sàrtɨ̀yɛlɛ̀ t’ídhùnà. Sàrtɨ̀yɛlɛ̀ nɨ’ɨ̀ Nerì t’ídhùnà. 28 Nerì nɨ’ɨ̀ Mèlekì t’ídhùnà. Mèlekì nɨ’ɨ̀ Adì t’ídhùnà. Adì nɨ’ɨ̀ Kɔ̀samà t’ídhùnà. Kɔ̀samà nɨ’ɨ̀ Èlìmàdamʉ̀ t’ídhùnà. Èlìmàdamʉ̀ nɨ’ɨ̀ Erì t’ídhùnà. 29 Erì nɨ’ɨ̀ Yɛ̀sʉwà t’ídhùnà. Yɛ̀sʉwà nɨ’ɨ̀ Èlìyèzerì t’ídhùnà. Èlìyèzerì nɨ’ɨ̀ Yòrimù t’ídhùnà. Yòrimù nɨ’ɨ̀ Màtatà t’ídhùnà. Màtatì nɨ’ɨ̀ Lawì t’ídhùnà. 30 Lawì nɨ’ɨ̀ Sìmìyonì t’ídhùnà. Sìmìyonì nɨ’ɨ̀ Yudhà t’ídhùnà. Yudhà nɨ’ɨ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ t’ídhùnà. Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ’ɨ̀ Yɔ̀namà t’ídhùnà. Yɔ̀namà nɨ’ɨ̀ Èlìyàkimù t’ídhùnà. 31 Èlìyàkimù nɨ’ɨ̀ Mɛ̀lɛyà t’ídhùnà. Mɛ̀lɛyà nɨ’ɨ̀ Mɛ́nà t’ídhùnà. Mɛ́nà nɨ’ɨ̀ Màtatà t’ídhùnà. Màtatà nɨ’ɨ̀ Nàtanà t’ídhùnà. Nàtanà nɨ’ɨ̀ Dàwudì t’ídhùnà. 32 Dàwudì nɨ’ɨ̀ Yɛ̌sɛ̀ t’ídhùnà. Yɛ̌sɛ̀ nɨ’ɨ̀ Ɔ̀bɛdɛ̀ t’ídhùnà. Ɔ̀bɛdɛ̀ nɨ’ɨ̀ Bɔ̀azà t’ídhùnà. Bɔ̀azà nɨ’ɨ̀ Sàlmɔnɨ̀ t’ídhùnà. Sàlmɔnɨ̀ nɨ’ɨ̀ Nàsɔnɨ̀ t’ídhùnà. 33 Nàsɔnɨ̀ nɨ’ɨ̀ Àmɨ̀nàdabhʉ̀ t’ídhùnà. Àmɨ̀nàdabhʉ̀ nɨ’ɨ̀ Àdɨ̀mɨnɨ̀ t’ídhùnà. Àdɨ̀mɨnɨ̀ nɨ’ɨ̀ Arnì t’ídhùnà. Arnì nɨ’ɨ̀ Hɛ̀srɔmɨ̀ t’ídhùnà. Hɛ̀srɔmɨ̀ nɨ’ɨ̀ Pàrezì t’ídhùnà. Pàrezì nɨ’ɨ̀ Yudhà t’ídhùnà. 34 Yudhà nɨ’ɨ̀ Yàkɔbhɔ̀ t’ídhùnà. Yàkɔbhɔ̀ nɨ’ɨ̀ Ìsakà t’ídhùnà. Ìsakà nɨ’ɨ̀ Àbràhamʉ̀ t’ídhùnà. Àbràhamʉ̀ nɨ’ɨ̀ Tɛrà t’ídhùnà. Tɛrà nɨ’ɨ̀ Nàhorì t’ídhùnà. 35 Nàhorì nɨ’ɨ̀ Sèrugù t’ídhùnà. Sèrugù nɨ’ɨ̀ Rewù t’ídhùnà. Rewù nɨ’ɨ̀ Pèlegì t’ídhùnà. Pèlegì nɨ’ɨ̀ Èberì t’ídhùnà. Èberì nɨ’ɨ̀ Sɛlà t’ídhùnà. 36 Sɛlà nɨ’ɨ̀ Kàyìnanà t’ídhùnà. Kàyìnanà nɨ’ɨ̀ Àrʉ̀fàsadì t’ídhùnà. Àrʉ̀fàsadì nɨ’ɨ̀ Semù t’ídhùnà. Semù nɨ’ɨ̀ Nʉwà t’ídhùnà. Nʉwà nɨ’ɨ̀ Làmekì t’ídhùnà. 37 Làmekì nɨ’ɨ̀ Mètùsilà t’ídhùnà. Mètùsilà nɨ’ɨ̀ Ɛ̀nɔkà t’ídhùnà. Ɛ̀nɔkà nɨ’ɨ̀ Yɛ̀rɛdɛ̀ t’ídhùnà. Yɛ̀rɛdɛ̀ nɨ’ɨ̀ Màhèlelì t’ídhùnà. Màhèlelì nɨ’ɨ̀ Kàyìnanà t’ídhùnà. 38 Kàyìnanà nɨ’ɨ̀ Ɛ̀nɔsà t’ídhùnà. Ɛ̀nɔsà nɨ’ɨ̀ Setì t’ídhùnà. Setì nɨ’ɨ̀ Àdamʉ̀ t’ídhùnà. Àdamʉ̀ nabhɔ̀lɔ̀ nɨ’ɨ̀ Kàgàwà.

4

Pfɔ̀mvɔ rɨ̌ Yěsù-afí númvǔ dhu

(Ɔpt 3.1-6; Màt 4.1-11; Mrk 1.12-13)

1 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́rǎ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, Yěsù náadù ndɨ̀ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràdʉ̀ ndʉ̀ndà ndàrà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀. 2 Nɨ́ ányɨ̀, Pfɔ̀mvɔ núumvú kà-afí ɨ̀fɔ kumì ɨdhɔ tɨ́. Kɔ̌kɔ̀rɨ́ ɨdhɔ́-yà nʉ́ʉdà ɨ̀nzɨ̌ kà rɔ̀nyʉ̀ atdí dhu mà, àwù ràdʉ̀ kàlʉ atdídɔ̌. 3 Nɨ́ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pfɔ̀mvɔ náatɨ Yěsù nɨ̌: «Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà tɨ́, nɨ́ ʉ́gɛ̀rɛ̀ pɛ́ wɔ̀rɨ́ odu ròngò mʉ̀gatì tɨ́.» 4 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà bhà Andítá rǎtɨna: ‹Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ mʉ̀gatì kɛ̀lɛ̌ ndɨ ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga ɔ̀dɔ̀ rádʉ̀.›» 5 Pfɔ̀mvɔ náadʉ̀ kàbhʉ ràrà ɔrʉ́ nyʉ́ ndɨ̀ nángbɛ ngari ɔ̀, ndàdʉ̀ kàbhʉ ràndà yà adzɨ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ pbìrì kɔ́rɔ́ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. 6 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ma mɨ́ nyabhʉ̌ nyɔnyʉ̀ idzi kɔ́rɔ́ kǎkàrɨ́ pbìrì dɔ̌, nyadʉ̀ àdɨ ɨ pbìrì tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌nga mà, ɔ̀yá ònzì mànà dɔ̌ kɔ́rɔ́. Ka kibho wà ka idù, nɨ́ ma mádʉ̀ kàbhʉ ma mòzè alɛ tɔ̀. 7 Nɨ́rɔ̀, nyɨ nyapɛ́ nyɔkɔ̀ ɔnzɨ̀dú, nyɨfʉ ɨma, nɨ́ ma mɨ́ kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu núbhǒ kɔ́rɔ́ ɨndʉ̀.» 8 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔtɛ àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Andítá rǎtɨna: ‹Dhu àkǎ nyɨfʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, pbʉ̀kʉ̀ Kàgàwà, nyadʉ̀ kà kɛ̀lɛ̌ nʉ́lɛ atdírɔ̀.›» 9 Tdɨ́tdɔ̌, Pfɔ̀mvɔ adʉ̀ Yěsù àbhʉ ràrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ràrà àhʉ Kàgàwà bhà ɨdza tɔ́ mʉ̀narà dɔ̀. Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà tɨ́, nɨ́ ɔ́bɛ̀ nyɨ ɨrɔ́ rɔ̀ nyɨsɨ̌ obvò. 10 Andítá rǎtɨna:

‹Kàgàwà rǎdʉ̀ pbɨ̀ndà màlàyikà návi rɔ̀dɔ̀ ngbɔ̌nʉ.›

11 Ndɨrɔ̀, ndɨ Andítá rǎtɨna tdɨ́tdɔ̌:

‹Abádhí rɨ̌ nyitdù ɔtsʉ́ya-tsírɔ́,

akyɛ odu abhʉ̀na pfɔ̌nʉ ràvɔ nɨ̌*.›»

12 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu Pfɔ̀mvɔ tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà bhà Andítá rǎtɨna: ‹Ɨnzá dhu àkǎ nyumvǔ Ádrʉ̀ngbǎlɛ pbʉ̀kʉ̀ Kàgàwà-afí*.›»

13 Nɨ́ Pfɔ̀mvɔ níitdègu Yěsù-afí númvǔ kɔ́rɔ́ otu ɔ̌, nɨ́ kǎdʉ̀ àrà ɨtsɛ Yěsù-tɨ́ rɔ̀, ràrà àhʉ ngǎtsi kàsʉmɨ̀ náaraya ndìbhò dhu ɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ dhu

(Ìsa 61.1-3; Màt 4.12-17; Mrk 1.1-15)

14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náadù ndɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ɨwà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́rǎ ndɨ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ kà rɔ̌nzɨna dhu-ɔ̀yɨ̌ nʉ́ʉgà ndɨ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̌. 15 Kǎránà dhu núdhe rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ ràdʉ̀ òwu ndɨ̀ kɛ̀lɛ̌ nɨ́fʉ rɔ̌.

Nàzàretì ɔ̌ bhà rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’a’u tɨ́ Yěsù dhu

(Màt 13.53-58; Mrk 6.1-6)

16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náarà Nàzàretì tɔ́ pbanga yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndavì ɔ̀ná ɔ̀. Nɨ́, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, kǎtsù unduta-dzà ɔ̀, yà bìlǐ ndɨ̀ ndarɨ́ ɔ̀nzɨna dhu bhěyi. Nɨ́, kɨ̌và ndɨ̀ ndìdè, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔzʉ́ tɨ́ Kàgàwà bhà Andítá. 17 Nɨ́, ka kadʉ̀ nabì Ìsayà náandí bhǔkù nábhʉ kà-fɔ́. Nɨ́, kǎngbɛ ndɨ bhǔkù, ndàdʉ̀ ɨ̀sɨ̌ yà dhu bhěyi ka kándǐ dhu ɔ̀ná ngari dɔ̌:

18 «Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɨ̀ dùdú.

Kǔtri ɨma, ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀.

Kǐvì ɨma, ndɨ́nɨ̌ ma mɔvɔ tɨ́ imbi ɔ̀ ka kúsǒ alɛ nʉ́kɔ̀lɔ̌ ka kɨ́ dhu ɨ alɛ tɔ̀,

madʉ̀ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ rɨ̌ ɨ̀ nʉ́ngbɛ̌ dhu nɔ́vɔ̀ ɨ ndùmùndúmú tɔ̀.

Kǐvì ɨma, ndɨ́nɨ̌ ma mʉkɔlɔ tɨ́ yà rɔ̀yá ka karávu alɛ, ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀,

19 madʉ̀ ndɨ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ pbɨ̀ndà ídzìnga návǐ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná atɔ nɔ́vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀*.»

20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ wɔ̀rɨ́ Andítá nápbi, ndàdʉ̀ àdunà unduta-dzà ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ-fɔ ɔ̀, ndàdʉ̀ àdɨ obvò. Nɨ́ wɔ̀ unduta-dzà ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ náadʉ̀ nyɨ̀kpɔ́ya nʉ́dɨ Yěsù rɔ̌ tɨ́. 21 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ abádhí nɨ̌: «Wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ ma mɔ́zʉ̀na rɔ́ Andítá nákǎ wà indo.»

22 Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ náa’u wɔ̀ Yěsù rʉ̌nɔna dhu, ɨdhɔ ràdʉ̀ ɨ̀ ʉ̀kɔ kà-li’ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ídzì ɔtɛ nɨ́rɨ ɨ̀’ɨ́ rɔ̀. Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Tɨ́ obhó Yɔ̀zɛfʉ̀ t’ídhùnà nyʉ́ wɔ̀?» 23 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyínè ɨ̀’ɨ̀ nyʉ̌nɔ̀ yàrɨ́ mbàyì idù, nyǎtɨ: ‹Mʉ̀ngangǎ, ɨ́gʉ̌ pɛ́ nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀.› Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyínè ɨ̀’ɨ̀ nyǎtɨ ɨma nɨ̌ átɔ̀: ‹Mǎ mɨ́rɨ̀ wà Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ nyɨ nyɔ́nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu. Nɨ́rɔ̀, ɔ́nzɨ pɛ́ ɨ dhu átɔ̀ yà fʉ̀kʉ́ kɨgɔ̀ ɔ̌.›» 24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́ kʉ̀nɔ kpangba fʉ̌kʉ̀, obhó dhu nyʉ́ nɨ́ ndɨ: Kàgàwà bhà atdí nabì mà nákɔ̌ ka karɨ́ nzɨ̌ mběyi yà ndɨ̀ nyʉ́ ka kʉ́gʉ̀ ɔ̀ná pbanga ɔ̌. 25 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Nabì Ɛ̀lɨyà bhà atɔ ɔ̌, abvo-ayí nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ibí nyʉ́ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌. Ndɨ atɔ ɔ̌, igye náadɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀kɔ̌ ɨ̀bhʉ atɔ dɔ̀ná azà àbǐ nà tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ àgǎyì ràdʉ̀ ɨ̀tsɨ̀ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̌. 26 Nɨ́, Kàgàwà náavì nzá nabì Ɛ̀lɨyà ràrà kɔ́rɔ́ ɨ abvo-ayí-bvʉ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ kòvì ràrà pbɨ̀ndà nɨ́ Sìdɔnà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Sàrɛ̀patà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí abvo-àyi kɛ̀lɛ̌. 27 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà nabì Èlisà bhà atɔ ɔ̌, kɨ́kɨ́tálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ibí nyʉ́ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌. Nɨ́, abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà rɔ̌ kɨ́kɨ́ náagʉ̀ nzá. Pbɛ́tʉ̀, rɔ̀ná kɨ́kɨ́ náagʉ̀ nɨ́ Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí alɛ, Nàmanɨ̀ tɨ́ kátɨna kɛ̀lɛ̌*.»

28 Nɨ́, wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kɔ́rɔ́ wɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náakó atdídɔ̌. 29 Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và, ’àdhà Yěsù, ’ìpfo kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu-dzidɔ̌ abádhí adʉ̀ ùpo kà nà ndɨ kɨgɔ̀ ka kɔ́sɨ̀ dɔ̀ná pbìrì dɔ̀-tsirɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ’idzì tɨ́ ka ròbòlò pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̀, ràrà ɨ̀tsɨ̀ pbìrì-pfɔ̀ ɔ̀. 30 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ndàwɨlɨ abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌.

Yěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀ná alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 4.13-16; 8.14-18; Mrk 1.21-39)

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náarà Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ kǎdɨ̀, ndàmbɛ dhu núdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌. 32 Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌, kà rɨ̌ dhu núdhě ádrʉ̀ngbǎlɛ bhěyi nɨ́dhunɨ̌. 33 Ndɨrɔ̀, nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀ná atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ unduta-dzà ɔ̌. Nɨ́, ndɨ alɛ akù àrǐ nyʉ́ tɨ́ ndàtɨ: 34 «Áà! Ádhu nyɨ nyòzè mǎ nà Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ́? Nyɨ nyɨ̀rà tɨ́ tsěka nyɨ nyɔtdɨ́ tɨ́? Ma mʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́ nyɨ ràrɨ̌ àdhɨ. Nyɨ nɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ.» 35 Nɨ́, Yěsù náarʉ̀ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌, ndàtɨ: «Ɨ́nɛ̀! Áhʉ̌ wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀!» Nɨ́ wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí níibvú wɔ̀ alɛ-ɔ̌nga kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ àhʉ kà-ɔ̀ rɔ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ atdí nzɛ́rɛ dhu mà kà-rɔ̌ rɔ́rɔ̀. 36 Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔtɛ dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ́ngbà dhu bhěyi ɔtɛ-tɨdɔ̀ wɔ̀? Wɔ̀ alɛ rɨ̌ dhu nʉ́yǎ nzɛ́rɛ-alafí tɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhěyi, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà, ɨ nzɛ́rɛ-alafí ràdʉ̀ ùvò ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀!» 37 Nɨ́, Yěsù-ɔ̀yɨ̌ náadʉ̀ ndʉ̀gà kɔ́rɔ́ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ ábhɔ̌ alɛ nɨ́gʉ̌ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀ dhu

(Màt 8.14-17; Mrk 1.29-34)

38 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náahʉ̀ unduta-dzà ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà Sìmonì bhà ɨdza. Ányɨ̀ ɨdzá, Sìmonì bhà agʉna-àyi nɨ́ɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ kàzʉ ʉ̀tɔ̀ ndɨ̀ ɔ̀na nǎ rɔ́. Nɨ́, ka kadʉ̀ Yěsù návi, ndɨ́nɨ̌ ka nɨgʉ́ tɨ́. 39 Nɨ́, ányɨ̀-dza ndɨ̀ ndòtsù rɔ̀, Yěsù náagú ndɨ̀ agʉna-àyi dɔ̌, ndàdʉ̀ ɔ̀rʉ̀ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà kàbhà andɨ dɔ̌, ndɨ andɨ ràdʉ̀ ɔ̀gʉ̀. Nɨ́, wɔ̀ agʉna-àyi adʉ̀ ndɨ̀và ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ ndòyè ɔ̀nyʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. 40 Adyifɔ̀ rǒtsù rɔ́rɔ̀, yà dhèdhèrɔ̀ andɨ-tɨdɔ̀ nà alɛ nà rɨ́’ɨ̀ ɨdzàya ɔ̀nǎ kɔ́rɔ́ alɛ, níiwú ɨ andɨtálɛ nà Yěsù-tɨ’ɔ̀. Nɨ́, Yěsù nʉ́ʉlɨ ɔtsʉ́na ɨ andɨtálɛ dɔ̌, ɨ alɛ ràdʉ̀ ʉ̀gʉ. 41 Nzɛ́rɛ-alafí náadʉ̀ ùvò átɔ̀ ibí andɨtálɛ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òwu ùkǔ rɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyɨ nɨ́ Kàgàwà t’ídhùnà!» Pbɛ́tʉ̀, Yěsù náaránà ɔ̀rʉ̀ rɔ̌ ɨ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ abádhí à’ù rɔ̀tɛ̀, ɨwà abádhí nʉ́nɨ ndɨ̀ ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀ nɨ́dhunɨ̌!

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhu

(Màt 4.23; Mrk 1.35-39)

42 Ɨnga níitdègu ubho, nɨ́ Yěsù ahʉ̀ Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà atdí ngari lɛ̀ngɛ̀lɛ̀ngɛ̀ rɨ́’ɨ̀ ɔ̀. Nɨ́, ihé-yà adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ɔ̀mɛ̀ ka. Abádhí níitdègu owu kòtù, nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ùvo kàrɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ara tɨ́ nzínzìya ɔ̌ rɔ̀. 43 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma ka kivi, ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ marà kʉ̀nɔ̀ átɔ̀ ngʉ̌kpà kɨgɔ̀ ɔ̀.» 44 Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndʉ̀nɔ̀ ka Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ unduta-dzà ɔ̀nǎ.

5

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɔ́pɛ̀ ndùnzì dhu

(Màt 4.18-22; Mrk 1.16-20; Yùw 1.35-51; 21.1-11)

1 Atdíku, Yěsù idè Gɛ̀nɛ̀zàretì tɔ́ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌. Nɨ́, ihé-yà adʉ̀ ’àndu ɨ́kyɛ̀rɔ̌ nyʉ́ kàtɨ́, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ kà rʉ̌nɔna Kàgàwà bhà Ɔtɛ. 2 Nɨ́, Yěsù ala ɔ́yɔ̌ ibhú rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌. Ɨ ibhú ɔ̀ ɨ̀’ɨ̀ àwěrù náadʉ̀ ìfo, ’àmbɛ fɨ̀yɔ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ nú’o dɔ̌. 3 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ ùpo ɨ ibhú nzínzì ɔ̌ atdí ibhú ɔ̀. Ndɨ ibhú nɨ’ɨ̀ Sìmonì bhà ibhú. Nɨ́ kǎdʉ̀ Sìmonì àvi rɔ̀tʉ̀ ibhu rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ rɔ̀, ròndrì akɛ ɨdha ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àdɨ ibhú ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ihé-yà tɔ̀. 4 Nɨ́, Yěsù itdègu ndɨ̀ ndúbhi ùdhenà rɔ̌ dhu nɨ́tɔ, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Sìmonì nɨ̌: «Ɔ́tʉ̀ ibhú, ròndrì ádzǐ ɨdha rɨ̌’ɨ̀ rɔ́.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, nyàdʉ̀ nyùpe fʉ̀kʉ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ ɨdha ɔ̀. 5 Nɨ́, Sìmonì adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, mǎ mɔ̀nzɨ̀ kasʉ kurà, ɨ̀nzɨ̌ mǎbà atdí dhu mà. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàvi ka dhu bhěyi, ma mɨ́ kùpě ùpě.» 6 Nɨ́, ɨ̀bhɛ̀-mbǐ ɨ̀ ùpe rɔ̀, Sìmonì mà ɔdhɨ́na mànà náadʉ̀ ábhɔ̌ ɨ̀bhɛ̀-ɨ́yà nyʉ́ nɔ́tsɨ̀, abádhí tɔ́ ɨ̀bhɛ̀-mbǐ ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀drʉ ɨ̀ ɨ̀bhɛ̀ à’ɛ ndɨ̀ dhu nɨ̌. 7 Sìmonì mà adʉ̀ ngǎtsi ibhú ɔ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔdhɨ́ya nánzì, rìwǔ dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ̀. Nɨ́, ɨ abádhí t’ɔ́dhɨ́ya níiwú, ’àdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ibhú nɨ́ra ɨ̀bhɛ̀ nɨ̌. Ɨ ibhú náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ usu dɔ̌ ɨdha ɔ̀, ɨ̀bhɛ̀ ná’ɛ ɨ̀ atdídɔ̌ ɔ̀yà nɨ́dhunɨ̌. 8 Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ níitdègu wɔ̀ dhu àlǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Índrǐ nyɨ ɨtsɛ tɨdú rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨma nɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ nɨ́dhunɨ̌.» 9 Obhó tɨ́, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ atdídɔ̌ nyʉ́ Sìmonì mà, yà atdíkpá ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ mànà kɔ́rɔ́ ɔdhɨ́na mànà ɔ̀ yà abhɔ nyʉ́ ɨ̀ ɔ̀kyɛ̀ ɨ̀bhɛ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Sìmonì t’ɔ́dhɨ́na: Yàkɔbhɔ̀ mà, Yùwanɨ̀ mànà ɔ̀ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Ɨ kà t’ɔ́dhɨ́na nɨ’ɨ̀ Zɛ̀bɛ̀dayò bhà inzo. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Sìmonì nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ ɔnzɨ ɔdɔ, Sìmonǐ! Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ indo, nyɨ nyóngo ìndrǔ tɔ́ àwěrù tɨ́.» 11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí náawù fɨ̀yɔ́ ibhú nà ɨnga-kpa dɔ̀, ’àdʉ̀ kɔ́rɔ́ fɔyá ɨ̀’ɨ̀ dhu nʉ́bhà ányɨ̀rɔ̌, ndɨ dhu-dzidɔ̌ ’àdʉ̀ Yěsù-owù nʉ́ngʉ.

Yěsù rɨ̌ kɨ́kɨ́ nà atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.1-4; Mrk 1.40-45; Luk 17.12-19)

12 Atdíku, Yěsù nɨ́ɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́, kɨ́kɨ́ álʉ̌ ngbɔ̌na kɔ́rɔ́ atdí alɛ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀, ndàdʉ̀ Yěsù nála. Nɨ́ kɨ̌ra, ndìtsì ndìbvu Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndàpbǎ nyɨ̀na adzɨkpa nyʉ́ rɔ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ Yěsù rɔ̌ ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyòzè ka nɨ̌, dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyɨgʉ̌ ma.» 13 Nɨ́ Yěsù agba ɔtsʉ́na, ndàpbàlǎ kàngbɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨwà ma mòzè ka. Nɨ́ ɔ́gʉ̀ nà!» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀rɨ́ alɛ rɔ̌ kɨ́kɨ́ náadʉ̀ ndàwʉ. 14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ Yěsù adʉ̀ dhu ʉ̀ya wɔ̀ alɛ tɔ̀, ndàtɨ: «Àpɛ́ nyʉnɔ wɔ̀ dhu atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, árà nyɨtɛ̀ nyɨ nyɔ̀gʉ̀ dhu kùhanɨ̀ tɔ̀, nyadʉ̀ yà Músà bhà Ʉyátá nʉ́ʉnɔ pɛrɛ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨwà nyɨ nyɔ̀gʉ̀ dhu navì tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀.» 15 Wɔ̀ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu-ɔ̀yɨ̌ nʉ́ʉgà ndɨ̀ atdídɔ̌. Nɨ́, ihé-yà náadʉ̀ àndu Yěsù tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ kà rʉ̌nɔna dhu, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ kɨ̌gʉ́ tɨ́ nyʉyatsì rɨ́’ɨ̀ andɨ. 16 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ́nà àrà ndɨ̀và rɔ̌, ndàrà àdɨ lɛ̀ngɛ̀lɛ̀ngɛ̀ rɨ́’ɨ̀ ngari ɔ̀, ndàdʉ̀ àmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ ányɨ̀.

Yěsù rɨ̌ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Zàb 103.3; Màt 9.1-8; Mrk 2.1-12)

17 Atdíku Yěsù adɨ̀ ndàmbɛ dhu núdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́, Pbàfàrìsáyó mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà níiwú, ’òkò Yěsù tɨ́. Abádhí níiwú Gàlìlayà mà Yùdɛyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ pbanga ɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀ màtɨ́. Ndɨrɔ̀, yà Yěsù rɨ̌’ɨ̀ nà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ náaránà kàbhʉ rɔ̌ rɨ̀gʉ̌ andɨ nà alɛ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀. 18 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ìndrǔ níiwú ngbɔ̌na ʉ́vɛ atdí alɛ nà ótdù dɔ̌ ɨ̀ ànɔ̀ rɔ́rɔ̀. Abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ɨdza ɨ̀ itsu tɨ́ ka, ’àdʉ̀ ɨ̀lɨnà Yěsù-ɔ̀nzɨ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, abádhí rɨ̌ kìtsǔ tɨ́ ányɨ̀-dza dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́, ihé-yà-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, abádhí núupò kà nà ɨdza dɔ̀, ’àdʉ̀ ɨdza dɔ̀-tsirɔ̀ nʉ́ngbɛ, ’ìfo wɔ̀ alɛ pbɨ̀ndà ótdù mànà imbi rɔ̌ ɔ̀ná, ’àdʉ̀ ɨ̀lɨnà ihé-yà nzínzì ɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌. 20 Nɨ́, Yěsù itdègu kɔ̀rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ nà a’uta nálǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: «Yà alɛ́, pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga nʉ́bà wà ndɨ̀.» 21 Nɨ́, Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà náadʉ̀ òko ’àmbɛ ɨnga nɨ́rɛ̀ dɔ̌ afíya ɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhɨ pbá alɛ wɔ̀ wɔ̀ dhu bhěyi rɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌? Ádhɨ ndɨ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà rádʉ̀ ɨnzá nɨ́ Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nʉ́bà ka rɔ̀?» 22 Nɨ́, Yěsù asʉ̀ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta, ndàdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ wɔ̀rɨ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ nà afíkʉ ɔ̀ nɨ̌? 23 Ádhu ndɨ ɨsɔ́ rɔ́’ɔ ʉ̀nɔna ka kɨ́ rɔ̀? Tɨ́ katɨ: ‹Pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga nʉ́bà wà ndɨ̀›, ndɨrɔ̀ tɨ́ katɨ: ‹Ɨ́và nyɨ, nyubhi?› 24 Pbɛ́tʉ̀ ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu ìnè Ìndrǔ t’ídhùnà ràrɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà yà adzɨ dɔ̌, ndʉ̀bà ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ̌: «Ma mátɨna ɨnyɨ nɨ̌: ‹Ɨ́và nyɨ, nyitdù ɨndʉ́ ótdù, nyadʉ̀ àrà pbʉ̀kʉ̀!›» 25 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀rɨ́ alɛ nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndìdè, kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ yà ndɨ̀ ka kànɔ̀nà dɔ̀ná ótdù nídyì, ndàdʉ̀ àrànà pbɨ̀ndà Kàgàwà nílè rɔ̌ ndɨ̀ ndárà rɔ́rɔ̀. 26 Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌. Abádhí ambɛ́nà Kàgàwà nílè dɔ̌ atdídɔ̌, ùlè tɨ́ ɨ̀ ùlè ɔdɔ nɨ̌ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Indo mǎ màla dhu nɨ́ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ dhu!»

Yěsù rɨ̌ Lawì nánzi dhu

(Màt 9.9-13; Mrk 2.13-22)

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ahʉ̀ ɨdza rɔ̀, ndàdʉ̀ pàratà tɔ́ atdí ndɔmbɛ̀, Lawì tɨ́ kátɨna nála pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ bɨ̀rɔ ɔ̌ àdɨ rɔ́. Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ́rà owùdu ɔ̌.» 28 Nɨ́ Lawì adʉ̀ ndɨ̀và, ndʉ̀bhà kɔ́rɔ́ fɔná ɨ̀’ɨ̀ dhu-tsí, ndàdʉ̀ àrà kǒwù ɔ̌.

29 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Lawì adʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀hɛndʉ̀ nɔ́nzɨ̀ Yěsù tɔ̀ pbɨ̀ndà dzá. Ányɨ̀-dzá, abádhí nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ atdíkpá pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ ibí pbàndɔ́mbɛ́ mànà, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ mànà. 30 Nɨ́, Pbàfàrìsáyó mà, fɨ̀yɔ́ Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náambɛ́nà ònu dɔ̌ nzínzìya ɔ̌. Nɨ́, abádhí ivú dhu Yěsù bhà ábhàlɨ̌-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀nyʉ, nyǎdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ atdíkpá pàratà t’ʉ́fɔ́tá tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛngatálɛ mànà nɨ̌?» 31 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ andɨ nà alɛ náarɨ́ nzɨ̌ mʉ̀ngangà-atdyú nóho. Pbɛ́tʉ̀ kǎtdyú òho arɨ́ nɨ́ andɨ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ kɛ̀lɛ̌. 32 Ma mɨ́rà nzá ídzì alɛ núnzì. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́rà ùnzìnà nɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga.»

Yěsù bhà ɨrɛ̀ta ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ t’ʉ́tsɨta dɔ̌

(Màt 9.14-17; Mrk 2.18-22)

33 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàfàrìsáyó mà, nzínzìya ɔ̌ Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náatɨ Yěsù nɨ̌: «Bàtizò núbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ mà, fàká ábhàlɨ̌ mànà náarɨ́ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ, ’àdʉ̀ àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ àpàpɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ kɛ̀lɛ̌ náarádʉ̀ òko ’àmbɛ dhu ɔ̀nyʉ̀ dɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ dhu ɔ̀mvʉ̀ dɔ̌.» 34 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu nyɨ̌ ràrǎdʉ̀ àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ ìwǔ alɛ nágo ɔbɨ nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nɔnyʉ tɨ́, àzèmbè ìnè ɨ̀ nɨ́’ɨ̀ atdíkpá akpa-tsi mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌? 35 Pbɛ́tʉ̀, ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, yà akpa-tsi nɨ́và ka kɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ ɔ̀ná. Ɨ ɨdhɔ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, abádhí nʉ́ʉtsɨya ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀.»

36 Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ átɔ̀ abádhí tɔ̀. Kǎtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ kɛ̀lɛ̀mʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́lɨ̌na dhu nɨ́fa mbɛrʉ̀-ɔwʉ́tá ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àpbanà mbɛrʉ̀-ayɨ́ ɔ̌. Kǎpɛ kɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi, nɨ́ rǎdʉ̀ ndɨ mbɛrʉ̀-ɔwʉ́tá nɨ́nza ɨ̀nzǎ tɨ́. Ndɨrɔ̀, ndɨ kɛ̀lɛ̀mʉ̀ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨ̀ àkɔ mbɛrʉ̀-ayɨ́ nà. 37 Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá nʉ́dhɔ andu-ayɨ́ ɔ̀, akyɛ ndɨ dɨ̀vayì nɨ́ɨvʉ̀na ɨ andu-ayɨ́ ɔ̀, ràdʉ̀ ɨ andu nɔ́trɛ̀, ndɨ dɨ̀vayì ràdʉ̀ ndʉ̀fʉ̀ obvò nɨ̌. 38 Nɨ́rɔ̀, dhu ɔ̀fɔ̀ nga kʉdhɔ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá andu-ɔwʉ́tá ɔ̀. 39 Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ dɨ̀vayì-ayɨ́ nɔ̀mvʉ̀ alɛ rǎdʉ̀ ndòzè ndɔ̀mvʉ̀ dɨ̀vayì-ɔwʉ́tá tdɨ́tdɔ̌, kà rǎdʉ̀ àtɨ̀nà dɨ̀vayì-ayɨ́ ràrɨ̌ ndɨ òvòvù nɨ́dhunɨ̌.»

6

Yěsù bhà ɨrɛ̀ta sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌

(Màt 12.1-14; Mrk 2.23–3.6; Luk 13.10-17; 14.1-6)

1 Atdíku, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náakò ’àmbɛ owu dɔ̌ nganʉ̀ tɔ́ ɨnga ɔ̀na nǎ ʉ́dà otu ɔ̌. Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’òwù otu-igì dɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nganʉ̀ náfà rɔ̌, ’àdʉ̀ òwu ɨ̀nyɨ̀nà rɔ̌ ɔtsʉ́ya-tsírɔ́, ’àdʉ̀ kpɔ̌na nʉ́ka. 2 Nɨ́, ngúfe Pbàfàrìsáyó náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù bhà ábhàlɨ̌-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ ɨnzá àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi kɔnzɨ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu nɔ́nzɨ nɨ́?» 3 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ obhó Dàwudì anzɨ̀ atdíku, àwù nà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ rɔ̀ná alɛ mànà rɔ̀ dhu nɔ́zʉ̀? 4 Àbadhi náatsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho Kàgàwà tɔ̀ mʉ̀gatì núgù ndɔ̀nyʉ̀. Kǎdʉ̀ kʉ̀bhà átɔ̀ rɔ̀ná alɛ tɔ̀, àzèmbè àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá nóongó àtɨ̀nà ndɨ mʉ̀gatì ɔ̀nyʉ̀ rádʉ̀ ràrɨ̌ pbàkùhánɨ́ kɛ̀lɛ̌ vǐya dɔ̌ rɔ̀?» 5 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Ìndrǔ t’ídhùnà, nɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ.»

Yěsù rɨ̌ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 12.9-14; Mrk 3.1-6)

6 Ngǎtsi nɨ́nganɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù náatsù unduta-dzà ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́, atdí alɛ, fangà tɔ́ ɔtsʉ́na ótsù nɨ́ɨ’ɨ̀ ányɨ̀-dzá. 7 Nɨ́ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà náambɛ́nà Yěsù nándà dɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́ kàrà tɨ́ àdʉ̀ wɔ̀ alɛ nɨ́gʉ̌ ɨ̀gʉ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, abádhí azè ’àbà kɔ̀bhʉ̀ ɨ̀ ádʉ̀ dɔ̀ná dhu. 8 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù nʉ́ʉnɨ abádhí rɨ̌rɛ̀na dhu. Nɨ́, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyidè ndɔrɔ́ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌.» Nɨ́, wɔ̀ alɛ adʉ̀ ndɨ̀và, ndìdè wɔ̀ Yěsù ɨ̀tɛ̀ rɔ́. 9 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ dhu nívǔ tsʉ̀kʉ́: àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ àvǐ kɔnzɨ̀ ídzì dhu mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kɔnzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu mà ìndrǔ tɔ̀? Ndɨrɔ̀, kǎvi tɨ́ àvǐ kɨgʉ̌ ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, kʉbhà ndɨ alɛ rɔ̀vɛ̀?» 10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù andà kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ alɛ dɔ̀ nga, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ̌: «Ɨ́gba ɔtsʉ́nʉ!» Wɔ̀ alɛ náadʉ̀ ɔtsʉ́na nɨ́gbà: ndɨ ɔtsʉ́na ràdʉ̀ ndàto, ndɔ̀gʉ̀. 11 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náakó atdídɔ̌, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ nzínzìya ɔ̌, àdhu mà àkǎ ɨ̀ rɔ̀nzɨ̀ Yěsù-rɔ̌ dhu dɔ̌.

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ nóvò dhu

(Màt 10.1-4; Mrk 3.13-19; Kas 1.13)

12 Atdíku Yěsù núupò pbìrì dɔ̀, ndàrà ndɨ̀tsɔ̀. Nɨ́, kǎdɨ̀ ányɨ̀, ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ kurà Kàgàwà rɔ̀. 13 Nɨ́ ɨnga núbho rɔ̀, Yěsù núunzi pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌, ndàdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà alɛ nóvò nzínzìya ɔ̌ rɔ̀. Kǎdʉ̀ abádhí ɔvɔ̀ nɔ́vɔ̀ uvitatálɛ tɨ́. Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɨ alɛ-ɔvɔ̀: 14 Sìmonì, yà Yěsù adʉ̀ ɔvɔ̀na nɔ́vɔ̀ átɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ tɨ́ mà, adɔ̀nà Àndɛ̀rɛyà mànà. Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ nà. Fìlipò mà Bàrtɔ̀lɔ̀mayò nà. 15 Màtayò mà, Tʉ̀masɨ̀ nà. Yàkɔbhɔ̀, Àlʉ̀fayò t’ídhùnà mà, Sìmonì, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ nugyénà fɨ̀yɔ́ pbìrì dɔ̌ alɛ mànà. 16 Yudhà, Yàkɔbhɔ̀ t’ídhùnà mà, Yudhà Ìskàrìyɔtà, yà Yěsù nipfo ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ mànà.

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě, ndàdʉ̀ àrà andɨ nà alɛ nɨ́gʉ rɔ̌ dhu

(Màt 4.23-25; 5.2-12; Mrk 3.7-13)

17 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà, pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ mànà náawú pbìrì dɔ̀ rɔ̀, ’ìwǔ ùvò kyɛ̀ngyɛ̀rʉ̀ dɔ̌, yà ábhɔ̌ ngʉ̌kpà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ rɨ̌’ɨ̀ rɔ́. Ányɨ̀rɔ̌, ábhɔ̌ ihé-yà nɨ́ɨ’ɨ̀ átɔ̀. Ɨ alɛ níiwú Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɨgɔ̀, Tirò mà Sìdɔnà nà tɨ́ kátɨna ɔ̀ rɔ̀. 18 Abádhí níiwú, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ Yěsù rʉ̌nɔna dhu, ndɨrɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kɨ̌gʉ́ tɨ́ nzínzìya ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ andɨ nà alɛ. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀yá alɛ nɨ́gʉ. 19 Kɔ́rɔ́ alɛ, yà andɨ nà rɨ́’ɨ̀, nóowúnà ’òzè rɔ̌ ’àpbàlǎ Yěsù-ngbɔ̀. Obhó tɨ́, kà-nyʉtsì rɔ̀ ráhʉ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ náaránà kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́gʉ rɔ̌ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀.

Hirò nɔnzɨya alɛ mà, àpbɛ̀ ɔ̌ okoya alɛ mànà

(Màt 5.1-12)

20 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ dɔ̀ nga àndà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ ábhàlɨ̌ nɨ̌:

«Nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò yà nǎkʉ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀,

Kàgàwà nɔ́ɔnyʉya idzi dʉ̀kʉ́ nɨ́dhunɨ̌.

21 Nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò yà àwù nà nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ kòmbí rɔ̀,

nyɨ̌ nyulèya ɔ̀nyʉ̀ nɨ̌ nɨ́dhunɨ̌.

Nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò yà nyɨ̌ nyarɨ́ ɔ̀dzɨ kòmbí rɔ̀,

nyɨ̌ nyokoya ʉgbɔ́tá ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

22 Nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò yà ìndrǔ nɔ́ndrɔ̀ nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǐtu nzínzìya ɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ òwu dhu ʉ̀nɔ̀ rɔ̌ nyɨ̌ nɨ̌, ndɨrɔ̀ ’àdʉ̀ òwu nyɔ̌zʉ̀ rɔ̌ nzɛ́rɛ alɛ tɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀.

23 Nyàbhʉ ɨdhɛ̀kʉ rɨ̀ka ndɨ̀, ndɨrɔ̀ nyɔ̀bhɛ̀ nyɨ̌ dhɛ̀dhɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, fʉ̀kʉ́ pɛrɛ̀ nɨ́ɨ’ɨya ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. Obhó tɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi tɨ́ abádhí t’ábáya náavù pbànábí rɔ̌.

24 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, nyɨ̌ ònzìtálɛ tɨ́ rɔ̀,

nyɨ̌ nyábà wà nyǎbhʉ̌ rɨ́ nyɔ̌nzɨ̀ hirò dhu nɨ́dhunɨ̌.

25 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ yà kòmbí nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ ɔ̀nyʉ̀ nà abhàbhɔ́ rɔ̀,

nyɨ̌ nyokoya àwù nà nɨ́dhunɨ̌.

Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, yà kòmbí nyɨ̌ nyarɨ́ òko ʉgbɔ́tá ɔ̌ rɔ̀,

nyɨ̌ nyokoya ɨzʉ ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyǎdʉ̀ àmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

26 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ yà kɔ́rɔ́ alɛ náarɨ́ nyǐlè rɔ̀,

ndɨ dhu bhěyi tɨ́, abádhí t’ábhúya níilè tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí nɨ́dhunɨ̌*.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě òmvǔ nózè ka kɨ́ dhu dɔ̌ dhu

(Màt 5.38-48; 7.12a)

27 «Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ yà nyɨ̌ nyɨ́ ma mʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ rɔ̀, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: Nyòzè fʉ̀kʉ́ òmvǔ. Nyɔ̀nzɨ ídzìnga yà nyɨ̌ nɔ́ndrɔ̀ alɛ tɔ̀. 28 Nyàso nyǒfù arɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀, nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̌dhʉ̌ arɨ́ alɛ dɔ̌. 29 Atdí alɛ náapɛ́ atdídhená bɨnʉ-bhu nɔ́pbɨ, nɨ́ ágɛ̀rɛ̌ ngǎtsi kà rɔ̀pbɨ̀ átɔ̀. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ náapɛ́ pbʉ̀kʉ̀ ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nídyì, nɨ́ àpɛ́ nyúvǒ nyɨ ɨ̀nzɨ̌ kà rìdyì pbʉ̀kʉ̀ sìmisì átɔ̀. 30 Dhu nònzì fʉnʉ́ alɛ tɔ̀ dhu àkǎ nyarà ndɨ dhu àbhʉ rɔ̌. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ náapɛ́ ɨndʉ́ dhu nídyì, nɨ́ dhu àkǎ nzá nyʉdyɔ̌ ka. 31 Ɔ́nzɨ dhu ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ àdhàdhɨ̀ nyɨ nyózè abádhí rɔ̀nzɨ̀ ka ɨndʉ̀ dhu bhěyi. 32 Nyɨ̌ nyapɛ́ yà nyɨ̌ nózè alɛ kɛ̀lɛ̌ nózè, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga nyɨ̌ ràrǎdʉ̀ ídzìnga nábà àbà? Nzɛ́rɛngatálɛ mà nózè yà ɨ̀ nózè alɛ átɔ̀! 33 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyapɛ́ ídzìnga nɔ́nzɨ yà fʉ̌kʉ̀ arɨ́ kɔ̀nzɨ alɛ tɔ̀ tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga nyɨ̌ ràrǎdʉ̀ ídzìnga nábà àbà? Nzɛ́rɛngatálɛ mà náarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ átɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́! 34 Nyɨ̌ nyapɛ́ dhu ʉ̀wʉ̌ yà nyɨ̌ nyà’ù ndɨ dhu àdu rádʉ̀ fʉ̌kʉ̀ alɛ tɔ̀ tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga nyɨ̌ ràrǎdʉ̀ ídzìnga nábà àbà? Nzɛ́rɛngatálɛ mà átɔ̀ náarɨ́ dhu ʉ̀wʉ̌wʉ̌ yà fɨ̌yɔ̀ rádʉ̀ kàdu alɛ tɔ̀! 35 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyòzè fʉ̀kʉ́ òmvǔ, nyǎdʉ̀ ídzìnga nɔ́nzɨ̀ fɨ̌yɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyàdʉ̀ nyʉ̀wʉ dhu ìndrǔ tɔ̀, ɨnzá nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ nga abádhí rǎdǔna fʉ̌kʉ̀ dhu dɔ̌ rɔ́rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyabáya ádrʉ̀ngbǎ pɛrɛ̀. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ alɛ náanziya nyɨ̌ pbɨ̀ndà inzo tɨ́. Obhó tɨ́, kǎrɨ́ ídzìnga nɔ́nzɨ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ fɨ̌yɔ̀ ka kɔ̀nzɨ̀ dhu tɔ́ ídzìnga nʉ́nɨ̌ alɛ tɔ̀, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɔ̀ màtɨ́ átɔ̀. 36 Nyàvi fʉ̀kʉ́ ídzìnga ìndrǔ tɔ̀, àdhàdhɨ̀ Àbakʉ Kàgàwà náarɨ́ kàvǐ dhu bhěyi.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě ìndrǔ-ànyǎ t’ɨ́tdɨ̀ta dɔ̌ dhu

(Màt 7.1-5)

37 «Dhu àkǎ nzá nyʉ̌nɔ̀ ìndrǔ-ànyǎ, akyɛ Kàgàwà náaraya ànyǎkʉ ʉ̀nɔ̀ nɨ̌. Dhu àkǎ nzá nyɨ̌tdɨ̀ anya ìndrǔ dɔ̌, akyɛ Kàgàwà náaraya anya ɨ̀tdɨ̀ dʉ̀kʉ́ nɨ̌. Dhu àkǎ nyʉ̌bà dhu ìndrǔ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà náadʉ̀ya tɨ́ dhu ʉ̀bà fʉ̌kʉ̀. 38 Dhu àkǎ nyǎbhʉ fʉkʉ́ rɨ́’ɨ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà adʉ̀ya tɨ́ dhu àbhʉ fʉ̌kʉ̀. Ka kɨtrɔ̀ya dhu fʉ̀kʉ́ ɨ́sɔ̀wʉ̌ ɔ̀ ídzì mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̌, ràlè, ròyì ndɨ̀, kadʉ̀ òsònà, kape, kadʉ̀ ɨ̀ranà mběyi nyʉ́. Obhó tɨ́, ka kudhèya dhu fʉ̌kʉ̀ àdhàdhɨ̀ yà nyɨ̌ nyarɨ́ dhu núdhě ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ɔ̀ná mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̌.»

39 Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí ʉ̀nɔ̀ átɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Atdí ndùmùndúmú t’ádʉ̀ ngǎtsi ndùmùndúmú nʉ́ndà ʉ̀nda? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́: abádhí rǎdʉ̀ ’àwà ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ ibhu ɔ̀. 40 Ɨ̀nzɨ̌ atdí ábhàlɨ̌ bhà ɨrɛ̀ta mà náaróse pbɨ̀ndà màlimò bhà ɨrɛ̀ta dɔ̀nǎ. Pbɛ́tʉ̀, mběyi ka kùdhe dhu fɨ̌ndà ábhàlɨ̌ bhà ɨrɛ̀ta rǎdʉ̀ àkǎkǎ pbɨ̀ndà màlimò bhà ɨrɛ̀ta nà. 41 Ádhu nyɨ nyádʉ̀ nyozè nyala ɔdhɨ̀nʉ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀ ɨ̀tsɨ̀ kɨ̌kɔ̌-ngba kɛ̀lɛ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyadʉ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ ɨ̀tsɨ̀ itsukpó-tsʉ̀dɔ́-ngba nyʉ́ nínè nɨ̌? 42 Nyɨ nyádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɔdhɨ̀nʉ nɨ̌: ‹Ɔdhɨ́, ítsè midyi nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kɨ̌kɔ̀,› àzèmbè nyɨ nyongó ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyɨ́ nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ itsukpó-tsʉ̀dɔ́-ngba nyʉ́ nínè rɔ́? Ɨnyɨ, ɔyɔyɔ ɨdàna nà alɛ́, ídyì pɛ́ nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ itsukpó-tsʉ̀dɔ́-ngba angyi, ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ nyádʉ̀ ɔdhɨ̀nʉ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kɨ̌kɔ̀ nídyì nyɨ nyɨ́ tɨ́ dhu nála mběyi.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě itsu nʉ́nɨ̌ ka karɨ́ kpɔ̌na rɔ̌ dhu dɔ̌ dhu

(Màt 7.16-20; 12.33-35)

43 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨ̀nzɨ̌ ídzì itsu-tɨdɔ̀ rǎdʉ̀ nzɛ́rɛ itsu-kpɔ̌ nɨ́’ɔ. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nzɛ́rɛ itsu-tɨdɔ̀ rǎdʉ̀ ídzì itsu-kpɔ̌ nɨ́’ɔ. 44 Kɔ́rɔ́ itsu-tɨdɔ̀ nʉ́nɨ̌ ka karɨ́ kpɔ̌na nyʉ́ rɔ̌. Ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ mùtinì-kpɔ̌ nɔ́pɛ̀ ɨlɛ́ dɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ vǐnyò-kpɔ̌ nɔ́pɛ̀ okpèna nà itsu dɔ̌. 45 Ídzì afína nà alɛ náafí ɔ̀ rɔ̀ aráhʉ dhu nɨ́ ídzì dhu. Ndɨrɔ̀, nzɛ́rɛ afína nà alɛ náafí ɔ̀ rɔ̀ aráhʉ dhu nɨ́ nzɛ́rɛ dhu. Alɛ-tsʉ̀ náarɨ́ òrìna dhu nɨ́ alɛ-afí rǔbhi ɨ̀rɛ̀nà rɔ̌ atdídɔ̌ dhu.»

Ɔ́yɔ̌ ɨdza-tɨdɔ̀ tɔ́ mbólí

(Màt 7.24-27)

46 «Ádhu nyɨ̌ nyárɨ́ mɨtdɛ̀, nyǎmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ! Ádrʉ̀ngbǎlɛ́›, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ nɨ́? 47 Ma mɨ́ pɛ́ tɨdu ɔ̀ rɨ́rà alɛ, ndɨ̀rɨ̀ ma mʉ́nɔna dhu, ndàdʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀, nɨ́ rǎdʉ̀ ndɔ̀fɔ̀ nà alɛ nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀. 48 Ndɨ alɛ nɨ́lɨ ndɨ̀ yà pbɨ̀ndà ɨdza napɛ̀ ndɔ̀sɨ̀ alɛ bhěyi. Kǎgyè pbɨ̀ndà ɨdza-bhu mběyi nyʉ́ ndàrà ɨ̀sɨ̌ bhalabhala dɔ̌, ndàdʉ̀ ɨdza-pfɔ̀ nɔ́rʉ̀ ndɨ bhalabhala dɔ̌. Nɨ́, igye nɨ́kɔ̌, ɨdha rùtǔ nɨ̌ rɔ̀, ɨdha náakpà ndɨ ɨdza-pfɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ngbɔ̌na mà ràdʉ̀ ndàyà, mběyi nyʉ́ ka kasɨ̀ ndɨ ɨdza nɨ́dhunɨ̌. 49 Pbɛ́tʉ̀, ma mʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndɨ dhu nɔ́nzɨ̀ alɛ, nɨ́lɨ ndɨ̀ yà adzɨ-vǐ ɔ̌ pbɨ̀ndà ɨdza nasɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndògyè bhǔna rɔ́rɔ̀ alɛ bhěyi. Igye nɨ́kɔ̌, ɨdha rùtǔ nɨ̌ rɔ̀, ɨdha náakpà ndɨ ɨdza-pfɔ̀, ràdʉ̀ ndùgòlò ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ràdrù ndɨ̀ atdídɔ̌.»

7

Yěsù rɨ̌ pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà kasʉtálɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.5-13; Yùw 4.46-54)

1 Yěsù níitdègu yà ndɨ̀ ndúbhi ʉ̀nɔ̀nà rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ dhu t’ʉ́nɔta nɨ́tɔ, nɨ́ kǎdʉ̀ àrà Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 2 Ányɨ̀, Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí mɨyà pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà kasʉtálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ afína rɔ̌ ka kɔ́dɔna rɔ́. Ndɨrɔ̀ ndɨ kasʉtálɛ nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ kǒzè. 3 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ níitdègu Yěsù dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kǎvì Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ ngúfe pbàkʉ̀rʉ̌ ròwù Yěsù nánzì, ndɨ́nɨ̌ ɨra tɨ́ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɨ́gʉ. 4 Kɔ̌kɔ̀ pbàkʉ̀rʉ̌ náawù ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ atdídɔ̌ Yěsù rɔ̌, ’àtɨ: «Yà mǎ nìvì tɨnʉ ɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ nákǎ wà nyɔnzɨ̀ dzʉ̀nàna. 5 Àbadhi nózè tɨkàdɔ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀, ka nɨ́ ndɨ fàká unduta-dzà nábhʉ kɔsɨ̀.» 6 Nɨ́, Yěsù mà náadʉ̀ òwu atdíkpá kɔ̌kɔ̀ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà. Nɨ́, ɨ́kyɛ̀rɔ̌ abádhí òkò wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨdza-li’ɔ̀ ɨ̀ owu tɨ́ ùvò rɔ́rɔ̀, ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ ɔdhɨ́na nóvì ròwù dhu ʉ̀nɔ̀ Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ rǎtɨna nyɨ nɨ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nzǐtǔ afínʉ! Ɨnzá ma mɨ̀lɨ ma nyɨ nyádʉ̀ òtsù pbɨ̀ndà ɨdza alɛ bhěyi.› 7 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ átɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma màdɨnà ɨ̀nzɨ̌ marà ma-tɨ́rɔ̀ tɨnʉ ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, órì atdí dhu kɛ̀lɛ̌, nɨ́ pbàkà kasʉtálɛ rǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ɔ̀gʉ̀. 8 Ɨma nyʉ́, yà ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè dùdu-tsírɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nà. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ma marúvǐna pbànówí nà. Ma mapɛ́ àtɨna atdí mùnowì nɨ̌ ‹Árà!› Nɨ́ kà rǎdʉ̀ àrà. Ndɨrɔ̀ ma mapɛ́ àtɨna ngǎtsi nɨ̌ ‹Ɨ́rà!›, nɨ́ ndɨ tsí rǎdʉ̀ ɨ̀rà. Ndɨrɔ̀, ma mapɛ́ àtɨna pbàkà kasʉtálɛ nɨ̌ ‹Ɔ́nzɨ yà dhu!›, nɨ́ kà rǎdʉ̀ kɔ̀nzɨ̀.» 9 Nɨ́ Yěsù níitdègu wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nʉ́nɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌. Nɨ́, Yěsù adʉ̀ ndàgɛrɛ ndàtɨ yà owùna ɔ̌ rúbhi ìwu rɔ̌ ihé-yà nɨ̌: «Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ɨnzá ma màpɛ̀ yà dhu bhěyi a’uta-tɨdɔ̀ nà alɛ nálǎ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ màtɨ́.» 10 Kɔ̌kɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nóvìnà Yěsù-tɨ’ɔ̀ ɔdhɨ́na níitdègu ’àdǔ, ’ìwǔ ùvò ɨdza, nɨ́ abádhí náatù wɔ̀ andɨ nà ɨ̀’ɨ̀nà kasʉtálɛ ɨwà ɔ̀gʉ̀ rɔ́.

Yěsù rɨ̌ atdí abvo-àyi bhà ɨngba nɨ́kyɛ̌ dhu

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náarà Nàyinà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀. Kàbhà ábhàlɨ̌, ábhɔ̌ ihé-yà mànà náadʉ̀ kʉ̀ndà ányɨ̀. 12 Nɨ́, pbanga ɔ̀ kótsù rɔ́ kàrà àhʉ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ka kubhínà òwu rɔ̌ atdí abvo nà, ndɨ́nɨ̌ ka kowu tɨ́ ɔ̀tdʉ̀nà. Ndɨ abvo nɨ’ɨ̀ atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ atdí abvo-àyi-fɔ́ ngbángba-abvò. Ndɨ pbanga ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ atdíkpá ɨ̀ ówu ndɨ abvo-àyi mànà kàbhǔlì ɔ̀ rɔ́. 13 Nɨ́ ka ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù náabà ɨzʉ atdídɔ̌ kàdɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nzɔ̌dzɨ iyá!» 14 Nɨ́ kǎdʉ̀ ìndri ndàlʉ̌ ótdù-ngbɔ̀, ka nànɔ̀ alɛ ràdʉ̀ ìko. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Mʉ̌lɛ̌-ngbá, ma mátɨna nyɨ nɨ̌: ɨ́và nyɨ.» 15 Nɨ́ wɔ̀ ɔ̀vɔ̀vɛ̀nà alɛ nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndàdɨ sùnátù dɔ̌, ndàdʉ̀ ɔtɛ nɔ́pɛ̀. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ kàdu ɨ́yànà-fɔ ɔ̀. 16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ɔ̀. Nɨ́, abádhí níilè Kàgàwà, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ Nabì náhʉ wà àlɛ̌-nzínzì ɔ̌, ndɨrɔ̀ Kàgàwà nɨ́rà ɨwà pbɨ̀ndà alɛ-kʉ̀mbà nɔ́nzɨ̀.» 17 Wɔ̀ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu-ɔ̀yɨ̌ náadʉ̀ àkǎ kɔ́rɔ́ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌, tɨná arɨ́’ɨ̀ ngʉ̌kpà pbanga mànà.

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ ròwù dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ dhu

(Màt 11.2-19)

18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ wɔ̀ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu náwɛ kɔ́rɔ́ fɨ̀yɔ́ màlimò tɔ̀. Nɨ́, Yùwanɨ̀ náanzi ɔ́yɔ̌ alɛ abádhí nzínzì ɔ̌, 19 ndàdʉ̀ òvìnà ròwù dhu ìvu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ tɨ́ yà mǎ marɨ́ ɔ̀dɔna, ndɨ́nɨ̌ ɨra tɨ́ alɛ? Ndɨrɔ̀ mǎ màkǎ tɨ́ mɔ̌dɔ̀ vurò alɛ?» 20 Kɔ̌kɔ̀ Yùwanɨ̀ nívì alɛ níitdègu ìwu ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀, nɨ́ abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Bàtizò núbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀ nívì mǎ mǐwǔ dhu ìvu tsʉ̀nʉ́, nyɨ ràtɨ́ yà mǎ marɨ́ ɔ̀dɔna, ndɨ́nɨ̌ ɨra tɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ mǎ ràkǎ tɨ́ mɔ̌dɔ̀ vurò alɛ?» 21 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Yěsù nɨ́ɨgʉ́ ibí alɛ nyʉ́ fɨ̀yɔ́ andɨ mà, nzɛ́rɛ arɨ́ ɨ̀ ɔ̀nzɨ dhu mànà ɔ̌ rɔ̀. Kǎránà nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ ibí ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ nábhʉ rʉ̀ngbɛ ɨ̀. 22 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ dhu àdu Yùwanɨ̀ ìvìnà alɛ tɔ̀, ndàtɨ: «Nyòwu nyàwɛ yà nyɨ̌ nyálǎna dhu mà, yà nyɨ̌ nyɨ́rɨna dhu mànà Yùwanɨ̀ tɔ̀. Kà tɔ̀ nyɨ̌ nyáwɛ̌na dhu nɨ́: ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ ràrǒwu ’ʉ̀ngbɛ rɔ̌, ’àdʉ̀ ɨnga àla. Òtsótsù alɛ ràrǒwu ʉ̀gʉ rɔ̌, ’àdʉ̀ ùbhi mběyi. Kɨ́kɨ́ nà alɛ ràrǒwu ʉ̀gʉ̌ rɔ̌, ìwǐ ràdʉ̀ òwu ɨnga nɨ́rɨ̀ rɔ̌. Ʉvʉ̌vɛ alɛ ràrǒwu ɨ̀kyɛ rɔ̌, ʉ̀tdʉ̌ ka kʉ̀tdʉ̌ alɛ ràdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ. Ndɨrɔ̀, nǎkʉ̀tálɛ ràrǒwu Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́rɨ̀ rɔ̌. 23 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ’àwà okúdu dɔ̀ rɔ̀ alɛ.»

24 Kɔ̌kɔ̀ Yùwanɨ̀ ìvìnà alɛ níitdègu ’ɨ̀và ’òwù, nɨ́ Yěsù adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ dhu ihé-yà tɔ̀ Yùwanɨ̀ dɔ̌. Kǎpɛ̀ ndɔ̀ngʉ̀ dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhɨ nyɨ̌ nyawù àndànà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀? Tɨ́ awɛ rɨ̌ ɔ̀nánga nʉ́tdyǎ ízò? 25 Ádhɨ nyʉ́ nyɨ̌ nyawù àndànà? Tɨ́ ɔrʉ́ odzìya nà mʉ̀dzarʉ̀ nàfɔ̌ alɛ? Pbɛ́tʉ̀, ɔrʉ́ odzìya nà mʉ̀dzarʉ̀ nʉ̀fɔ̌ alɛ, ’àdʉ̀ òko ònzì ɔ̌, nótù nyɨ̌ nyádʉ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá-ɨdzà ɔ̌. 26 Nɨ́ ádhɨ nyʉ́ nyɨ̌ nyawù àndànà olu? Tɨ́ Kàgàwà bhà nabì? Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyawù Kàgàwà bhà nabì nándà. Pbɛ́tʉ̀ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ɨwà kà ròsè nabì dɔ̀nǎ màtɨ́. 27 Kǒkú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ ka kandí dhu katɨ:

‹Kɔ̀nɨ̌ ma mòvì pbàkà mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ angyi ɨndʉ̀,

ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyʉ́bhi ɔ̀ná otu nɔbhɔlɔ tɨ́*.›

28 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, yà tsìbhálɛ nyʉ́ nʉ́ʉgʉ yà adzɨ dɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌, Yùwanɨ̀ dɔ̀nǎ òsè alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀, yà ákɛ̌ alɛ tɨ́ ka kálǎna ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ alɛ, nósè wà Yùwanɨ̀ dɔ̀nǎ.

29 Yùwanɨ̀ rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ, pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mànà, náa’u Kàgàwà ózè ɨ̀ rɔ̀nzɨ̀ dhu, ’àdʉ̀ bàtizò àlʉ̌ Yùwanɨ̀-fɔ́. 30 Pbɛ́tʉ̀, Pbàfàrìsáyó mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náadhɔ̀ Kàgàwà òzè ’ɔ̀nzɨ̀ dhu. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí náadʉ̀ nzá ’òzè ’àlʉ̌ bàtizò Yùwanɨ̀-fɔ́.

31 Yà indo arɨ́ alɛ nyʉ́ núdhe ma mádʉ̀ àdhà bhà rɔ̌? Abádhí nʉ́lɨ ɨ̀ àdhà bhà bhěyi? 32 Abádhí nʉ́lɨ ɨ̀ yà pbanga-tsidɔ̌ ɨ̀ nùndu nzónzo bhěyi. Atdídhená rǎdʉ̀ òwu ɔdhɨ́ya núnzì rɔ̌ ìkǔ ɔ̌, ’àtɨ: ‹Mǎ mʉ̀mɨ̀ mbǎ ɔbɛ́ tɔ́ adyi rʉ̀gɛ̌ ɔ̌ màtɨ́ fʉ̌kʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyàdʉ̀ nzá ɔ̀bɛ̀. Ndɨrɔ̀, mǎ mʉ̀yʉ̀ mbǎ làngáyí tɔ́ adyi mà fʉ̌kʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyàdʉ̀ nzá ɔ̀dzɨ.› 33 Obhó tɨ́, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nɨ́ɨra, ɨ̀nzɨ̌ ndàrà ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ̀ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ dhu mà nɔ́mvʉ̀. Nɨ́, nyɨ̌ nyadʉ̀ àtɨ̀nà, nzɛ́rɛ-alafí ràrɨ̌’ɨ̀ kà-ɔ̀. 34 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́rà, ndàrà dhu ɔ̀nyʉ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀. Nɨ́, nyɨ̌ nyarádʉ̀ kàtɨ̀ ɔ̀na óvò alɛ, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ arɨ́ ndɔ̀mvʉ̀ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ kàtɨ̀ pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà nzɛ́rɛngatálɛ mànà ɨ̀ nózè alɛ tɨ́. 35 Pbɛ́tʉ̀, dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ obhónga náarɨ́ ndàvǐ kà-nyʉtsì rɔ̀ àhʉ dhu-otù ɔ̌.»

Yěsù rɨ̌ dhu nʉ́bà nzɛ́rɛnga tɔ́ tsìbhálɛ tɔ̀ dhu

(Màt 26.6-13; Mrk 14.3-9; Yùw 12.1-8)

36 Atdí Mʉ̀fàrɨ̀sayò náanzi Yěsù ’òwù dhu ɔ̀nyʉ̀ mànà pbɨ̀ndà. Nɨ́, Yěsù arà, ndòtsù kàbhà ɨdza, ndàdʉ̀ àdɨ ndàmbɛ dhu ɔ̀nyʉ̀ dɔ̌. 37 Nɨ́ kòmbómbí tɨ́, ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ nzɛ́rɛnga tɔ́ atdí tsìbhálɛ nɨ́ɨrɨ Yěsù rɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ Mʉ̀fàrɨ̀sayò bhà ɨdzá rɔ̀ dhu. Nɨ́ kǎdʉ̀ ɨ̀rà àlʉ̀batrɔ̀ tɨ́ kátɨna odu nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ tsúpà nà fɔná Yěsù-tɨ’ɔ̀. Ndɨ tsúpà ɔ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu nɨ́ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ. 38 Nɨ́, kǐtsi ìde Yěsù tɨ́ olù nǎ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀dzɨ̀. Nɨ́ ɔ̀dzɨ ndɨ̀ ndɔ́dzɨ rɔ́rɔ̀, kǎdʉ̀ ndàgu ndàmbɛ Yěsù-pfɔ̀-ngbɔ̀ nɨ́mɔ dɔ̌ nyɨ̀na-dha nɨ̌, ndàdʉ̀ ùndonà dɔ̀na-ká nɨ̌. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ Yěsù-pfɔ̀ námbo, ndàdʉ̀ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nʉ́dhɔ dɔ̀yá. 39 Nɨ́ wɔ̀ Yěsù nànzìnà ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀ Mʉ̀fàrɨ̀sayò níitdègu wɔ̀ dhu nálǎ, náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ afína ɔ̀: «Yàrɨ́ alɛ ɨ́’ɨ̀ná gukyè Kàgàwà bhà nabì nyʉ́ tɨ́, nɨ́ kàmbɛ̀nà pɛ́ wɔ̀ ngbɔ̌na nʉ́lʉ̌ rɨ́ tsìbhálɛ ràrɨ̌ àdhɨ dhu nʉ́nɨ̌. Kàmbɛ̀nà pɛ́ dhu nʉ́nɨ̌ ɨ́yàdhíyà ràrɨ̌ nzɛ́rɛnga tɔ́ tsìbhálɛ.» 40 Nɨ́, Yěsù apɛ̀ ɔtɛ ndàtɨ wɔ̀ Mʉ̀fàrɨ̀sayò nɨ̌: «Sìmonǐ, ma mòzè mʉnɔ̀ atdí dhu ɨndʉ̀.» Nɨ́ Sìmonì adʉ̀ àtɨ̀nà: «Màlimǒ, ʉ́nɔ nà ndɨ dhu.» 41 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Atdí alɛ náabhʉ̀ fʉ̀rangà ɔ́yɔ̌ alɛ rʉ̀wʉ fɔná: atdí alɛ tɔ̀ kǎbhʉ̀ imbò mɨyà fʉ̀rangà-kpɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ tɔ̀ kǎbhʉ̀ imbò kumì fʉ̀rangà-kpɔ̌. 42 Nɨ́ ɨ̀mbǎ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ kɔ́rɔ́, wɔ̀ ɨ̀ ʉwʉ̀ fʉ̀rangà nádǔ ɨ̀’ɨ́ nɨ̌ fangà nà rɔ̀, wɔ̀ alɛ náadʉ̀ dhu ʉ̀bà ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ abádhí tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ rùbho fɨ̀yɔ́ wànzá. Nɨ́, ádhɨ ndɨ nyɨ nyʉ̀nɨ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ atdídɔ̌ rádʉ̀ wɔ̀ fʉ̀rangà nʉwʉ̀ fɨ̌ndà alɛ nózè?» 43 Sìmonì adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mʉ̀nɨ rɔ̀, atdídɔ̌ rádʉ̀ wɔ̀ alɛ òzè alɛ nɨ́ yà ábhɔ̌ fʉ̀rangà tɔ́ wànzá ka kʉ̀bà fɨ̌ndà alɛ.» Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Sìmonì nɨ̌: «Nyɨ nyʉ̀nɔ̀ wà obhó dhu nyʉ́.» 44 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ndàgɛrɛ, ndàndà wɔ̀ tsìbhálɛ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà Sìmonì nɨ̌: «Nyɨ nyàla tɨ́ wà wɔ̀ tsìbhálɛ, Sìmonǐ? Ándà, ma mìtsù pbʉ̀kʉ̀ ɨdza, nɨ́ nyɨ nyìbhò nzá alɛ-pfɔ̀ tɔ́ ɨdha mà idù. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ tsìbhálɛ nú’o pfɔ̌du nyɨ̀na-dha nyʉ́ nɨ̌, ndàdʉ̀ ngbɔ̌na núndo dɔ̀na-ká nyʉ́ nɨ̌. 45 Nyɨ nyàmbǒnà nzá ɨma, nyɨ nyɨ́ makɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà pbʉ̀kʉ̀ ɨdza ma mìtsùnà rɔ̀, ɨ́yàdhíyà rɨ̌’ɨ̀ ìnè pfɔ̌du námbo rɔ̌ ndɨ̀ ndárà rɔ́. 46 Nyɨ nyɨ̀tdɛ̌nà nzá akyɛ mà dùdu-tsí rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, ɨ́yàdhíyà nʉ́dhɔ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nyʉ́ pfɔ̌du dɔ̌. 47 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mɨ́ dhu nɔ́vɔ kpangba ɨndʉ̀. Wɔ̀ tsìbhálɛ návi ádrʉ̀ngbǎ àzè nyʉ́ idù. Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mʉ̀bà wà kàbhà nzɛ́rɛnga kɔ́rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, akɛkpá dhu ka kʉ̀bà fɨ̌ndà alɛ bhà àzè narɨ́ ákɛ̌ kɛ̀lɛ̌ yà fɨ̌ndà dhu nʉ̀bà alɛ tɔ̀.» 48 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ tsìbhálɛ nɨ̌: «Ma mʉ̀bà wà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga.»

49 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ Yěsù mà rǔbhi dhu ɔ̀nyʉ̀ rɔ̌ mànà alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ afíya ɔ̀: «Ɨ́ngbà alɛ-tɨdɔ̀ yà ìndrǔ bhà nzɛ́rɛnga mà nʉ́bà rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀?» 50 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ tsìbhálɛ nɨ̌: «Pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ wà nyɨ. Nɨ́ árà mběyi.»

8

Yěsù-owù ɔ̌ ubhì vèbhálɛ

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù núubhì kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ pbanga ɔ̀nǎ màtɨ́. Kǎránà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ àrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà kàbhà ábhàlɨ̌ mà, 2 yà kǐpfo nzɛ́rɛ-alafí ɔ̀yà rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà kɨ̌gʉ́ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀ ngúfe vèbhálɛ mànà, nóowúnà ùbhi rɔ̌ atdíkpá kà mànà. Yàrɨ́ nɨ́ ɨ vèbhálɛ-ɔvɔ̀: Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà, yà àrʉ̀bhʉ̀ nzɛ́rɛ-alafí Yěsù ipfo ɔ̀nà rɔ̀, 3 Zǎnɨ̀, Kʉzà bhà ɨngba-tsánà. Ndɨ Kʉzà nɨ’ɨ̀ Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà malɨ̀ nɔdɔ́nà alɛ. Ndɨrɔ̀ nɨ’ɨ̀ Sùzanà mà, ibí ngʉ̌kpà vèbhálɛ mànà. Ɨ vèbhálɛ nɨ́ yà Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà nɨ́ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ owúnà fɔyá dhu nɨ̌ vèbhálɛ.

Ɔ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólí

(Màt 13.1-9; Mrk 4.1-9)

4 Atdíku, ìndrǔ níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀ dhèdhèrɔ̀ pbanga ɔ̀nǎ rɔ̀. Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà náandu ɨ̀’ɨ̀ Yěsù-tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: 5 «Atdí alɛ nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndàrà ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ̀ pbɨ̀ndà ɨnga ɔ̌. Nɨ́ yà ɔ̀nyʉ̀-tsè nɔ́rɛ kà rɨ̌ ɨnga ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdídhená itse náawà ɨ̀ ndɨ ɨnga-gìnǎ ʉ́dà otu ɔ̌, ìndrǔ ràdʉ̀ ɔ̀yánga nótsì pfɔ̌ya nɨ̌. Ndɨrɔ̀, àrɛ̀ adʉ̀ ìwu, ’ùbhǐ ɨ itse otu ɔ̌ rɔ̀. 6 Ngʉ̌kpà-tsí náawà ɨ̀ ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná abhɔ odu-kɛngɛrɛ dɔ̌. Nɨ́, ɨ tsí nɨ́ɨnga, adyifɔ̀ ràdʉ̀ ìtdyunà, ɨ̀mbǎ ɔ̀dɔ̀dʉ̀ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ abhɔ dɔ̀yá dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà itse náawà ɨ̀ okpèya nà itsukpó-vɛ́ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà adzɨ ɔ̌. Nɨ́, ɨ okpèya nà itsu-kpó náadʉ̀ àta, ’òvì atdíkpá kɔ̀ ɨ̀ngɨngà ɔ̀nyʉ̀ mànà, ’àdʉ̀ ɨ òvi róvi ɔ̀nyʉ̀ nʉ́tsɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ràdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀. 8 Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà itse náawà ɨ̀ ídzì adzɨ ɔ̌. Nɨ́, ɨ tsí nɨ́ɨnga, ’òvì, ’àdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀, ngǎtsi ràrà atdí mɨyà itse nɔ́dhɨ̀ rɔ̌.» Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌: «Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌kʉ nà nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀, nɨ́ nyɨ̀rɨ nga mběyi!»

Ádhu Yěsù náaránà ɔ̀tɛ rɔ̌ mbólí ɔ̌ nɨ̌?

(Màt 13.10-17; Mrk 4.10-12)

9 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ mbólí ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ dhu-lutìnǎ, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ níivú ndɨ mbólí-tɨ̀ kà-tsʉ̌. 10 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi-nyʉtsì ndɨ̀ nórù dhu. Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ka karɨ́ kàwɛ̌ mbólí tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌,

ndɨ́nɨ̌ abádhí owu tɨ́ ɨnga àndà rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ atdí dhu mà nála,

’àdʉ̀ òwu ɨnga nɨ́rɨ̀ rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ atdí dhu mà ràdʉ̀ dɔ̀ya nálʉ*.»

Yěsù rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀-tsè tɔ́ mbólí-tɨ̀ náwɛ̌ dhu

(Màt 13.18-23; Mrk 4.13-20)

11 «Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ wɔ̀rɨ́ mbólí-tɨ̀: Ɔ̀nyʉ̀-tsè nɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ. 12 Atdídhená alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ yà itse náawà ɨ̀ ɔ̀ná otu bhěyi. Kàgàwà bhà ɔtɛ abádhí ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pfɔ̀mvɔ rǎdʉ̀ ɨ̀rà, ndìpfo ndɨ ɔtɛ abádhí-afí ɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ abádhí a’u tɨ́ dhu, ’àdʉ̀ ʉ̀gʉ. 13 Ngʉ̌kpà alɛ nʉ́lɨ ɨ̀ yà ɨ̀mbǎ adzɨ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná abhɔ odu-kɛngɛrɛ-dɔ bhěyi. Kàgàwà bhà ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, abádhí rɨ̌ kà’u dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà. Pbɛ́tʉ̀, abádhí rɨ̌ ’àpbǎ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́ Kàgàwà bhà ɔtɛ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ kàbhʉ ɨvɛ́na rɔ̀dɨ̀ ndɨ̀ afíya ɔ̀. Nɨ́, alɛ-afí ùmvǔ rɨ́ dhu-tɨdɔ̀ nɔ́pɛ̀ ndɨ̀ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta nʉ́bhà atdídɔ̌. 14 Okpèna nà itsu-vɛ́ nà adzɨ bhěyi ɨ̀ nʉ́lɨ alɛ nɨ́, yà Kàgàwà bhà ɔtɛ nɨ́rɨ arɨ́, ɨ̀nzɨ̌ yà ɨ̀ ɨ̀rɨ̀nà ɔtɛ ràdʉ̀ itse nɔ́dhɨ̀. Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsí tɔ́ ɨrɛ̀ta mà, yà adzɨ dɔ̌ ònzì mà, ndɨrɔ̀ yà adzɨ dɔ̌ ka kóko dhu tɔ́ dhɛ̀dhɛ mànà, náarádʉ̀ abádhí-afí nʉ́tsɨ̀. 15 Ídzì adzɨ bhěyi ɨ̀ nʉ́lɨ alɛ nɨ́, yà Kàgàwà bhà ɔtɛ nɨ́rɨ arɨ́ atdí afíya nyʉ́ nà, ’àdʉ̀ ɔ̀dɔ̀nà afíya ɔ̀, ’àdʉ̀ ’àpba rɔ̀ná alɛ.»

Tarà tɔ́ mbólí

(Mrk 4.21-25)

16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ tarà nɔ́bɨ̀, ndàdʉ̀ àtsì nà ɨ̀tǎ-tsì. Ndɨrɔ̀, kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kɔ̀bɨ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀lɨnà ara-tsì. Pbɛ́tʉ̀, ka kádʉ̀ kɔ̀bɨ̀ kɨlɨ ɔrʉ́, ndɨ́nɨ̌ ɨdza rítsù alɛ-nyɨ̌nga nawʉ̀ tɨ́. 17 Kɔ́rɔ́ dhu tsí, yà ùru ɨ̀ nuru núuvìya ɨ̀ kpangba. Ndɨrɔ̀, kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ aróko, nɨ́ ka kʉnɨya kɔ́rɔ́, ràdʉ̀ ’ùvi kpangba awáwʉ̀ ɔ̀. 18 Nyàndà nga mběyi yà fʉ̌kʉ̀ ka kʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ nyɨ̌ nyárɨ́ tɨ́ dhu nà. Obhó tɨ́, dhu nà arɨ́’ɨ̀ abhɔ alɛ náabáya dhu abhɔ nyʉ́ ròsè. Ndɨrɔ̀, ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ kà nà alɛ-fɔ́ rɔ̀ ka kakɔ̀ya yà kǎrɨ́ ɨ̀rɛ̀na ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ nà dhu tɨ́ dhu mà.»

Yěsù-tsánà mà Yěsù t’ádɔ́na mànà

(Màt 12.46-50; Mrk 3.31-35)

19 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù-tsánà mà, kà t’ádɔ́na mànà níiwú Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɨ. Pbɛ́tʉ̀, abádhí rǒwu ùvò kà-tɨ́ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́ ihé-yà-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Nɨ́, ka kadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀, katɨ: «Ɨ́yànʉ mà adɔ́nʉ mànà níkò irí. Nɨ́, abádhí òzè ’àla ngbɔ̌nʉ.» 21 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà yà tɨná ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nɨ̌: «Ɨ́yàdu mà, adɔ́du mànà nɨ́ yà Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ́rɨ arɨ́, ’àdʉ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ alɛ.»

Yěsù rɨ̌ àpùpú nábhʉ̌ rìdè dhu

(Màt 8.18,23-27; Mrk 4.35-41)

22 Atdíku, Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà núupò atdí ibhú ɔ̀. Nɨ́, kǎtɨ abádhí nɨ̌: «Kàda rɛ̀rʉ̀-adzè.» Nɨ́, abádhí adʉ̀ abhi ɔ̀pɛ̀ ’òwù ányɨ̀. 23 Nɨ́ ɨdha dɔ̌ ɨ̀ ówu rɔ́rɔ̀, Yěsù náayì, ɨdhɔ ròdyì ndɨ̀. Nɨ́, kòmbómbí tɨ́ àpùpú náapɛ̀ ndòpìlì rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, ɨdha ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndòtsù ibhú ɔ̀. Nɨ́, ibhú ɨ’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabì tɨ́ abádhí nà ɨdha ɔ̀. 24 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ábhàlɨ̌ náandrì Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’ɨ̀nga ka ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, àlɛ̌ kìku wà!» Nɨ́, Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndɨ̀sɔ̌ awɛ mà, mʉ̀kʉrà mànà rìkò. Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, awɛ nʉ́ʉbhà opilita, ɨdha ràdʉ̀ ɨ̀nɛ̀ bhìì. 25 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̌ nyàpɛ̀ tɨ́ obhó ɨ̀’ɨ̀ a’uta nà?» Nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ abádhí ɔ̀, ɨdhɔ ràdʉ̀ ’ʉ̀kɔ. Abádhí ambɛ́nà ɔ̀tɛ dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ́ngbà dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ yà? Kǎrɔ́tɛ awɛ mà, ɨdha mànà dhu dɔ̌, ràdʉ̀ tsʉ̀ná dhu ɨ̀rɨ̀!»

Yěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́ àvu rɔ̀ná atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.28-34; Mrk 5.1-20)

26 Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Pbàgɛ̀rasɨ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ndɨ pbìrì nɨ́ɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-adzènǎ rɔ̀. 27 Nɨ́, ibhú ɔ̀ rɔ̀ Yěsù ìfò, ndàhʉ ɨdha-bɨdɔ̀ rɔ̀, kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí alɛ nɨ́ɨra àhʉ kɔ̀nzɨ̌. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ibí nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà. Ndɨrɔ̀, kɨ̌’ɨ̀ mbǎ mbɛrʉ̀ nà rɔ̀ná ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́. Kǒngónà nzɨ̌ àdɨ atdí ɨdza ɔ̌ màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, kǒngónà àdɨ kàbhǔlì ɔ̀. 28 Nɨ́, Yěsù ndɨ̀ ndàla rɔ̀, kǎkù, ndàdʉ̀ ɨ̀rà ndìbvu obvò Yěsù-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀ ɔrʉ́-tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Hɨ́ɨ̀! Àdhu àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ rɨ̌’ɨ̀ Yěsù, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà t’Ídhùnǎ? Ma mɨ̀tsɔ̀ ma ɨ̀tsɔ̀ tɨ́ nyʉ́ rʉ̀nʉ́, nzɨ̌ àvǔ rùdú.» 29 Obhó tɨ́, Yěsù adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ dhu nʉ́ya dɔ̌ wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àhʉ tɨ́ kà ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ibí-gʉ̀na ndɨ nzɛ́rɛ-alafí ongónà dhu ɨ̀và kà rɔ̌. Nɨ́, ka kongónà àdʉ̀ ndɨ alɛ nɔ́dɔ̀ àdrà-mbǐ nɨ̌ ka kʉ̀tsɨ̀ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ sìngà-mbǐ nɨ̌ ka kʉ̀tsɨ̀ pfɔ̌na mà rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǒngónà kɔ̌kɔ̀ ndɨ̀ ka kʉ̀tsɨ̀ nɨ̌ imbi nátdɨ kɔ́rɔ́. Ndɨrɔ̀, kà’ɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nóongónà àdʉ̀ kìdzì ràrà ɨ̀mbǎ ìndrǔ arɨ́’ɨ̀ ɨ nanǎ. 30 Nɨ́, Yěsù níivú dhu wɔ̀ alɛ-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɔvɔ̀nʉ nɨ́ àdhɨ?» Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ɔvɔ̀du nɨ́ ‹Ihé-yà.›» Obhó tɨ́, ibí nzɛ́rɛ-alafí nyʉ́ náatsù kà ɔ̀. 31 Ndɨrɔ̀, ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nɨ́ɨtsɔ̀ ɨ̀ Yěsù rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ dhu nʉyá tɨ́ fɨ̌yɔ̀ ’òwù òyǐ ɔ̀.

32 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àdʉ̀ tɔ́ màhò nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀ ányʉ pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̌ rɔ́. Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí náadʉ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ Yěsù rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ rʉsà nʉfà tɨ́ fɨ̌yɔ̀, ’òwù òtsù ɨ àdʉ̀ ɔ̀. Nɨ́, kǎdʉ̀ ndɨ rʉsà ʉ̀fà abádhí tɔ̀. 33 Kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí náadʉ̀ ’ʉ̀nyà wɔ̀ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà alɛ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òwu òtsù àdʉ̀ ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨ àdʉ̀ tɔ́ màhò náadʉ̀ àdrǔ pbìrì-ɔngɔ̀ rɔ̌ rɔ̀, ’òwù ’ʉ̀pbà ndɨ pbìrì-pfɔ̀ ɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, tsěya rɔ̀tdɨ̀ ɨ̀. 34 Wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ àdʉ̀ nʉ́ndà rɔ̌ rǔbhi alɛ náatsè kɔ́rɔ́, ’àdʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀yɨ̌ nʉ́gà kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀, ndɨrɔ̀ pbanga ɔ̀nǎ màtɨ́. 35 Ìndrǔ náawù wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nándà. Nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí núvò ɔ̀nà rɔ̀ alɛ nótù kà-tɨ́ nyʉ́ àdɨ rɔ̀ná mbɛrʉ̀ mànà, ndɨrɔ̀ ídzì rɔ̌ rɔ̀ nyʉ́ rɔ́. Nɨ́, ɔdɔ náadʉ̀ ɨ̀sɨ̌ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀. 36 Wɔ̀ ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu nàla alɛ náawɛ wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́ àvu rɔ̀ná alɛ nɔ́gʉ̀ tɨ́ dhu kɔ̌kɔ̀ ìwǔ ìwǔ alɛ tɔ̀. 37 Nɨ́ Pbàgɛ̀rasɨ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́ náadʉ̀ Yěsù nónzì rɨ̀và ndɨ̀ fɨ̀rábvʉ̌ rɔ̀, atdídɔ̌ ɨ̀’ɨ́ ɔdɔ nɔ́nzɨ nɨ́dhunɨ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀, ndàdʉ̀ ndàdu abádhí-bvʉ̀ rɔ̀. 38 Wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí núvònà ɔ̀nà rɔ̀ alɛ nɨ́ɨtsɔ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ atdíkpá Yěsù mànà. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù àdʉ̀ ndùvo ùvǒ tɨ́ kàrɔ̌, ndàtɨ: 39 «Ádǔ nyɨ pbʉ̀kʉ̀ nyadʉ̀ Kàgàwà ɔ̀nzɨ̀ rʉ̀nʉ́ kɔ́rɔ́ dhu náwɛ.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ alɛ náadʉ̀ àrà, ndàdʉ̀ àmbɛ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ fɨ̌ndà dhu náwɛ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ Yàhirò bhà tsìbhíngba mà atdí tsìbhálɛ mànà nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 9.18-26; Mrk 5.21-43)

40 Yěsù níitdègu ndàdǔ, ndàdà rɛ̀rʉ̀-adzè, nɨ́ ányɨ̀ ihé-yà nyʉ́ náadʉ̀ kàkɔ, angyangyɨ ɨ̀ úbhi kɔ̀dɔ̀ rɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 41 Nɨ́ kombómbí tɨ́, Yàhirò tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨra àhʉ ányɨ̀rɔ̌. Ka nɨ’ɨ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Nɨ́, kǐbvú ndɨ̀ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kàrɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ara tɨ́ pbɨ̀ndà. 42 Kɨ̌tsɔ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, yà atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ fɔná tsìbhíngba rɨ̌’ɨ̀ afína rɔ̌ ka kɔ́dɔna rɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ ndɨ tsìbhíngba ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí kumì dɔ́nà ɔ́yɔ̌ nà atɔ nà. Nɨ́, Yàhirò bhà Yěsù rǎrà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ihé-yà nyʉ́ níibòlò ɨ̀ kà-rɔ̌, ’ìpbǒ ka átsǐ. 43 Ndɨrɔ̀, atdí tsìbhálɛ, yà vèbhàlɛ tɔ́ ɔgɔ́bhà tɔ́ azu náarɨ́ ɨ̀rà rɔ̀ná, ràrà àhʉ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ tɨ́, nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè abádhí nzínzì ɔ̌. Ka nɨ’ɨ̀ ɨwà fɔná ongyéngá-tsè nɔ́tdɨ̀ pbàngángá dɔ̀nǎ ndɨ̀ ndarɨ́ ùbhi rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, atdí mʉ̀ngangà mà náadʉ̀ nzá kɨ̀gʉ. 44 Nɨ́, wɔ̀ tsìbhálɛ náawè ndɨ̀ Yěsù-dzidɔ̀ nǎ rɔ̀, ndàpbàlǎ kàrɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-bɨdɔ̀-ngbɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ rɔ̌ arɨ́ ɨ̀rà azu náadʉ̀ ìde. 45 Nɨ́, Yěsù ivú dhu ihé-yà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhɨ ngbɔ̌du nàpbàlǎ?» Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀ ’àgò àgò tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀ ndàtɨ: «Hɔ̀kɔ̀ Màlimò, ihé-yà nyʉ́ nɨ́ ndɨ ngbɔ̌nʉ nàkpɔ̀rɔ̀, ’ìpbǒ nyɨ átsǐ!» 46 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨwà atdí alɛ nápbàlǎ ngbɔ̌du! Ma mʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, atdí ɔbɨ ràhʉ wà nyʉdutsì rɔ̀.» 47 Nɨ́, wɔ̀ tsìbhálɛ níitdègu ɨwà Yěsù nɔ́sʉ̀ wɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ dhu dhu nálǎ, nɨ̌ kǎdʉ̀ ɨ̀rà ìvǐ ndɨ̀ ndívi rɔ́rɔ̀, ndìbvǔ ndɨ̀ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌: Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, kǎdʉ̀ Yěsù rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀-bɨdɔ̀-ngbɔ̀ ndɨ̀ ndàpbàlǎ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu mà, ndɨrɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀gʉ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ dhu mànà dhu náwɛ. 48 Nɨ́ Yěsù ádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ́yàdhíyà nɨ̌: «Pbà nɨ̌ tsìbhíngbá, ɨwà pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ nyɨ! Nɨ́ árà màrʉ̀ngà ɔ̌.»

49 Àzèmbè Yěsù rɔ̌tɛ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí alɛ nɨ́ɨra Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ, Yàhirò tɨ́ kátɨna bhà rɔ̀. Nɨ́, kǐtsi àtɨ̀nà ndɨ Yàhirò nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨvànʉ́-ngba nɔ́vɛ̀ wà! Nɨ́ nzɨ̌ àvǎ Màlimò-tsì.» 50 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù níitdègu wɔ̀ Yàhirò tɔ̀ ka kʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ Yàhirò nɨ̌: «Nzɨ̌ ɔnzɨ ɔdɔ! Ɨ́’ɨ̀ a’uta nà tɨ́! Nɨ́ pbʉ̀kʉ̀ tsìbhíngba rɔ̌gʉ̀ ɔ̀gʉ̀.» 51 Nɨ́ Yàhirò bhà ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, Yěsù náa’u nzá atdí alɛ mà ròtsù ɨdza owùna ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kǎ’u nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yùwanɨ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mà, wɔ̀ ngbángba t’ábanà mà, kà-tsánà mànà kɛ̀lɛ̌. 52 Ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ náambɛ́nà ɔ̀dzɨ dɔ̌, ɨzʉ ràdʉ̀ ’ʉ̀ka atdídɔ̌ wɔ̀ ngbángba bhà ɔvɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀dzɨ, ɨnzá wɔ̀ ngbángba nɔ́vɛ̀! Kɔ̀dhɔ̀ ɔ̀dhɔ̀ tɨ́.» 53 Nɨ́ ìndrǔ adʉ̀ Yěsù rʉ̌nɔna dhu ʉ̀gbɔ ʉ̀gbɔ̌ tɨ́, ɨ̀ ʉ̀nɨ dhu ɨwà wɔ̀ tsìbhíngba rɔ̀vɛ̀ nɨ́dhunɨ̌. 54 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ wɔ̀ tsìbhíngba nálʉ ɔtsʉ́na rɔ̌, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌ndà ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Pbànɨ̌ngbá, ɨ́và nyɨ!» 55 Nɨ́, kà-afí náadʉ̀ ìngo, ndàdʉ̀ ndɨ̀và ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ àvi kabhʉ kà tɔ̀. 56 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhíngba t’ábanà mà, kà-tsánà mànà nʉ́kɔ ɨ̀dhɔ adʉ̀ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀, Yěsù adʉ̀ abádhí nɨ́sɔ ɨ̀nzɨ̌ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nɔvɔ tɨ́ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́.

9

Yěsù rɨ̌ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ núvǐ dhu

(Màt 10.5-15; Mrk 6.7-13)

1 Yěsù andu atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̀, ndàbhʉ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fɨ̌yɔ̀. Ndɨ ɔbɨ nɨ’ɨ̀ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ-alafí nípfo abádhí rǎdʉ̀ nɨ̌ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ dhèdhèrɔ̀ andɨ-tɨdɔ̀ nà alɛ nɨ́gʉ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ. 2 Nɨ́, kǔví abádhí ròwù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀, ’àdʉ̀ andɨ nà alɛ nɨ́gʉ. 3 Kʉ̌yá dhu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Àpɛ́ nyìdyi atdí dhu mà abhi tɔ̀. Àpɛ́ nyùgu mùgǒ mà, bhɔlɔ mà, mʉ̀gatì mà, ndɨrɔ̀ fʉ̀rangà mànà. Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyùgu mbɛrʉ̀ ɔyɔ̌yɔ́. 4 Nyɨ̌ ka kàkɔ ɔ̀ná ɨdza ɔ̌, nyɨ̌ nyowuna òko rɔ̌, ràrà àhʉ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌và nyǒwù dhu ɔ̀. 5 Ndɨrɔ̀, ɨnzá ka kàkɔ nyɨ̌ ɔ̀ná kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna ùvò rɔ̌, nyǎdʉ̀ pfɔ̌kʉ-tsítsírɔ́ àhʉ̀ nɔ́’ɔ̀ ányɨ̀rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ abádhí tɔ́ afátá nɨtɛ̀ tɨ́ abádhí tɔ̀.» 6 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ nɨ́ɨvà ɨ̀ ’òwù, ɨ̀ rùbhi dhèdhèrɔ̀ pbanga ɔ̀na nǎ, ’àmbɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌, ’àdʉ̀ òwu ìndrǔ nɨ́gʉ rɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ.

Hɛ̀rɔdɛ̀-dɔ rɨ̌ ndɨ̀nzǎ Yěsù rɔ̌nzɨna dhu ɨ̀rɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀ dhu

(Màt 14.1-12; Mrk 6.14-29)

7 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ nɨ́ɨrɨ Yěsù rɔ̌nzɨna dhu-ɔ̀yɨ̌. Nɨ́ ndɨ dhu adʉ̀ kàdɔ àbhʉ rɨ̀nza ndɨ̀ atdídɔ̌. Atdídhená alɛ nóowúnà àtɨ̀nà rɔ̌, bàtizò ùbho rɔ̌ arúbhi Yùwanɨ̀ rɨ̀ngbɛ̀ wà ndɨ̀. 8 Ngʉ̌kpà alɛ adʉ́nà òwu àtɨ̀nà rɔ̌, Ɛ̀lɨyà ràrɨ̌ wɔ̀ ndɨ̀ nɨ̀tɔ̀. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà-tsí náadʉ́nà òwu àtɨ̀nà rɔ̌, yà angyí ʉvɛ̀ pbànábí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ ràrɨ̌ wɔ̀ ndɨ̀ nɨ̀ngbɛ̀. 9 Pbɛ́tʉ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mávi wà bàtizò ùbho rɔ̌ arúbhi Yùwanɨ̀-dɔ kɔkɛ̀rɛ̀. Nɨ́rɔ̀, ádhɨ pbá alɛ nyʉ́ wɔ̀ ma márà ɔ̀nzɨna rɨ́ dhu-ɔ̀yɨ̌ nɨ́rɨ̀ rɔ̌?» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ ndòzè ndàla Yěsù.

Yěsù rɨ̌ imbò lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhu

(Màt 14.13-21; Mrk 6.30-44; Yùw 6.1-15)

10 Yěsù bhà uvitatálɛ níitdègu ’àdǔ, nɨ́ abádhí adʉ̀ ɨ̀ ɔ̀nzɨ dhu àwɛ Yěsù tɔ̀ kɔ́rɔ́. Nɨ́, Yěsù mà, ɨ ábhàlɨ̌ mànà adʉ̀ ùvò atdíkpá, ’òwù lɛ̀ngɛ̀lɛ̀ngɛ̀ rɨ̌’ɨ̀ ngari ɔ̀, Bɛ̀tɛ̀sàyidà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀-tɨ’ɔ̀. 11 Pbɛ́tʉ̀ ihé-yà níitdègu abádhí òwù ndɨ ngari ɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ ihé-yà adʉ̀ òwu ányɨ̀ átɔ̀. Nɨ́, ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, Yěsù adʉ̀ abádhí àkɔ, ndàdʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀ ndàwɛ fɨ̌yɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi dɔ̌. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ ɨ̀ nòzè ndɨ̀gʉ̌ ɨ̀ alɛ nɨ́gʉ átɔ̀. 12 Nɨ́ ɨnga níitdègu ndɔ̀pɛ̀ ndàtɨ, nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ìwu kà-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨrɔ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀. Nɨ́, óvì ihé-yà ròwù kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ pbanga mà, ɨnga òbhì ka karɨ́ ɔ̀yá ngari mànà ɔ̀nǎ. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ abádhí rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ mà, ɨdhɔ tɔ́ ngari mànà dhu nábà nɨ̌.» 13 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyàbhʉ ɔ̀nyʉ̀ abádhí tɔ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀!» Nɨ́, ábhàlɨ̌ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Mǎ mɨ́ imbò mʉ̀gatì mà ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ kɛ̀lɛ̌ mànà nà. Nɨ́, nyɨ nyòzè tɨ́ mǒwù ɔ̀nyʉ̀ ùdzi mǎ-tɨ́rɔ̀ kɔ̌kɔ̀ alɛ́-yà tɔ̀ kɔ́rɔ́!» 14 Ányɨ̀rɔ̌ kpabhálɛ ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ imbò lʉfʉ̀ tɨ́. Nɨ́, Yěsù adʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ àvi ràbhʉ kɔ̌kɔ̀ alɛ, ròkò obvò, imbìmbó kumì rɔ̀ tsʉ̀na tɨ́. 15 Ɨ ábhàlɨ̌ adʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ’àbhʉ kɔ́rɔ́ alɛ ròkò obvò. 16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ugu kɔ̌kɔ̀ imbò mʉ̀gatì mà, ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ mànà, ndʉ̀lʉ̌ fɔná. Nɨ́, kǎdʉ̀ ɔrʉ̀-akpà-ɔ̀nga àndà, ndàdʉ̀ wɔ̀rɨ́ ɔ̀nyʉ̀ náso. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ, ndùbho pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí nʉ́ʉndɔ tɨ́ ihé-yà tɔ̀. 17 Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ náadʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ ’ùlè nɨ̌. Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go mà, ɨ̀bhɛ̀-go mànà-tsʉ̀ núndu, ’àdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà sɛ̌ngɛ̀ nɨ́ra nɨ̌.

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ Yěsù nátɨ Kàgàwà bhà Krɨ́stɔ̀ tɨ́ dhu

(Màt 16.13-19; Mrk 8.27-30; Yùw 6.66-71)

18 Atdíku, Yěsù núubhínà ndɨ̀tsɔ̀ rɔ̌ atdírɔ̀, ìnè pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ rɨ̌’ɨ̀ tɨná rɔ́rɔ̀. Nɨ́, kǐvú dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Yà ìndrǔ rɔ̌tɛ dùdú rɔ̀, abádhí náaróngo àtɨ̀nà ma ràrɨ̌ àdhɨ?» 19 Nɨ́ abádhí náadù ɔtɛ kà tɔ̀ ’àtɨ: «Atdídhená alɛ náarátɨna nyɨ ràrɨ̌ yà bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀. Ngʉ̌kpà alɛ náarátɨna nyɨ ràrɨ̌ Ɛ̀lɨyà. Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ-tsí náarádʉ̀ àtɨ̀nà nyɨ ràrɨ̌ angyí ʉvɛ̀ pbànábí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nɨ́ngbɛ̀ atdí alɛ.» 20 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Olu, nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyarátɨna ma ràrɨ̌ àdhɨ?» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Nyɨ nɨ́ Kàgàwà bhà Krɨ́stɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɛ́ya kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 16.20-28)

21 Yěsù adʉ̀ abádhí nɨ́sɔ ɔbɨ nyʉ́ nà ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu nʉnɔ tɨ́ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́. 22 Kadʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌: «Dhu àkǎ Ìndrǔ t’ídhùnà ràbà àpbɛ̀ atdídɔ̌. Pbanga ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà dhu nɔ́ɔdhɔya ka. Ka kohoya ka, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. Ndɨrɔ̀, ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌, kǎdʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀.»

Yěsù-owù nʉ́ngʉ̌ ka kɨ́ tɨ́ dhu

(Mrk 8.30–9.1)

23 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nɨ̌: «Ndɨ̀ nòzè ndùbhi owùdu ɔ̌ alɛ nákǎ ndàdzo rɔ̀ná rɔ̀, ndàdʉ̀ ndà’ù ndànɔ̀ pbɨ̀ndà mʉ̀sàlabhà kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndàdʉ̀ owùdu nʉ́ngʉ. 24 Pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nòzè ndɔ̀dɔ̀ fɨ̌ndà alɛ níiwíya ka. Pbɛ́tʉ̀, okúdu dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwǐ alɛ, nɨ́ɨgʉ́ya ka. 25 Ìndrǔ rɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ònzì nábà, pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ràdʉ̀ ndɨ̀nza, ngǎtsi nɨ̌ ndɨ̀ nyʉ́ ndàdʉ̀ àwǐ dhu tɔ́ ídzìnga nɨ́ àdhu? 26 Ìndrǔ-nyɨ̀ náapɛ́ ɨ̀wʉ okúdu dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ pbàkà ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́, nɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà-nyɨ̀ nɨ́ɨwʉya átɔ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndítsi ɨ̀rà pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mà Àbanà bhà awáwʉ̀ mà ndɨrɔ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ màlàyíká tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mànà ɔ̌ nɨ́nganɨ́. 27 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ngʉ̌kpà alɛ, yà ɨrɔ́ rɨ̌’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, nʉ́ʉvɛ̀ya nzɨ̌ ɨnzá ɨ̀ àla Kàgàwà rɨ̌ idzi nɔ́nyʉ ìndrǔ dɔ̌ dhu rɔ́rɔ̀.»

Yěsù-wɔ̀yɔ̌ rɨ̌ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ dhu

(Màt 17.1-9; Mrk 9.2-10)

28 Mbɛ̀mbɛ̀ àrʉ̀ ɨdhɔ dzidɔ̌, wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɔ́tɛ̀ rɔ́rɔ̀, Yěsù náanzi Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yùwanɨ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀ mànà, ’àdʉ̀ ùpo nà pbìrì dɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨtsɔ̀ tɨ́ ɨ̀. 29 Nɨ́, Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kà-nyɨ̀-wɔ̀yɔ̌ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ ràdʉ̀ ɔ̀wʉ, ndàmbɛ ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nóho rɨ́ dhu bhěyi. 30 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌, ɔ́yɔ̌ alɛ nʉ́ʉtɔ ɨ̀, ’àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ Yěsù mànà. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Músà mà Ɛ̀lɨyà nà. 31 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ ɨ̀ ʉ̀tɔ̀ ɨ̀ rɔ̀, abádhí náambɛ́nà ɔ̀tɛ dɔ̌ Yèrùsàlɛmà Yěsù rǎrà pbɨ̀ndà kasʉ nʉ́tsà nɨ̌ abhi dɔ̌. 32 Pɛ́tɛrʉ̀ mà, ɔdhɨ́na mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ɨdhɔ nʉ́dà nà atdídɔ̌ rɔ́. Nɨ́, ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ɨ̀và ɨ̀ rɔ̀, abádhí náala Yěsù bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀, kɔ̌kɔ̀ tɨná ìkò ɔ́yɔ̌ alɛ mànà. 33 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀rɨ́ alɛ rɨ̌ Yěsù nʉ́bha ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, dhu ɔ̀fɔ̀ nga àlɛ̌ ròkò ɨrɔ́. Kʉ̀dɨ̌ ɨ̀bhʉ hɛmɛ̌-dzà, atdí ɨndʉ̀, ngǎtsi Músà tɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi Ɛ̀lɨyà tɔ̀.» (Pɛ́tɛrʉ̀ nʉ́ʉnɨ ɨnzá àdhu mà nʉ́nɔ ndɨ̀ ndɨ́ dhu.) 34 Wɔ̀ dhu nɔ́tɛ kà rɨ̌ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ádrʉ̀ngbǎ àpbù níibvú ndɨ̀, ndàtsì abádhí sɨsɨ̀na nɨ̌. Nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ ɔ̀, wɔ̀ àpbù rɨ̌ ndàtsì dɔ̀yá dhu ɨ̀ àla rɔ̀. 35 Wɔ̀ àpbù ɔ̀ rɔ̀, atdí alɛ-tù nɨ́ɨrɨ ndɨ̀, ndàtɨ: «Yàrɨ́ nɨ́ Idhùdu, idù ma mɔ́pɨ̀ alɛ. Nɨ́, nyɨ̀rɨ kà-tsʉ̌ dhu.» 36 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù náadʉ̀ ndòtù atdírɔ̀ tɨ́ ányɨ̀rɔ̌. Kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ wɔ̀ ɨ̀ àla dhu nɔ́dɔ̀ afíya ɔ̀ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ àdʉ̀ atdí dhu mà nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀.

Yěsù rɨ́ nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀ná ngbángba nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 17.14-21; Mrk 9.14-29)

37 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Yěsù mà, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawú pbìrì dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, ihé-yà náadʉ̀ ìwu Yěsù tɨ́ ɔ̀. 38 Nɨ́, ɨ ihé-yà nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náavɔ̀ dhu ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Màlimǒ, ma mɨ̀tsɔ̀ mà ɨ̀tsɔ̀ tɨ́ nyʉ́ rʉ̀nʉ́, ágɛ̀rɛ̌ pɛ́ nyɨ nyàndà idhùdu. Obhó tɨ́ àbadhi arɨ́’ɨ̀ atdírɔ̀ tɨ́ fudú. 39 Nzɛ́rɛ-alafí òtsù kà ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ kǎrókù, ndɨ nzɛ́rɛ-alafí ràdʉ̀ ɔ̀nánga nɨ́yà ɔbɨ nyʉ́ nà, ɨsɔ́-yà ràdʉ̀ ndùpbò liná. Ndɨ nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́ àrà kʉ̀bhà pbǎ ngbɔrɔ́ rɔ̀, ɨwà ndɨ̀ ndàbhʉ ka rɨ̀ngyɛ̌ ndɨ̀, ndʉ̀vɛ̌ kpàna atdídɔ̌ nyʉ́ rɔ́rɔ̀. 40 Nɨ́, ma mɨ̀tsɔ̀ ma pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí nipfo tɨ́ kà ɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí àdʉ̀ nzá kà-lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀.» 41 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Hàkà! Nyɨ̌ indo arɨ́’ɨ̀ alɛ tɨ́ rɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ a’uta nà alɛ! Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ nzɛ́rɛ alɛ! Àlɛ̌ kokoya atdíkpá nyɨ̌ mànà ìfe kàsʉmɨ̀ tɨ́? Ndɨrɔ̀, ma mondúya fʉ̀kʉ́ dhu-dzi ràrà àhʉ ìfe ɨdhɔ tɨ́?» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ngbángba t’ábanà nɨ̌: «Ɨ́rà ndɨ idhùnʉ nà ɨrɔ́!» 42 Nɨ́, Yěsù-tɨ’ɔ̀ ndɨ ngbángba rǒndri ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nzɛ́rɛ-alafí níibvú kà-ɔ̌nga obvò, ndàdʉ̀ kà-ɔ̌nga nɨ́yà ɔbɨ nyʉ́ nà. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù náadʉ̀ ɔ̀rʉ̀ wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌, wɔ̀ ngbángba ràdʉ̀ ɔ̀gʉ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ ngbángba nádu àbanà-fɔ ɔ̀. 43 Nɨ́, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ atdídɔ̌, Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ ɨ̀ àla rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ tdɨ́tdɔ̌ dhu

(Màt 17.22-23; Mrk 9.30-32)

Òko ìndrǔ òko ɨdhɔ rɨ̌ ’ʉ̀kɔ̌ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu dɔ̌ rɔ́rɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀. 44 Kǎtɨ́: «Nyʉ̀dɨ̌ bɨ̌kʉ nyɨ̌rɨ̀ yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔna ɔtɛ mběyi: Obhó tɨ́, ka kɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nípfǒ kabhʉ ìndrǔ-yà-fɔ́.» 45 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ɔtɛ náadʉ̀ nzá abádhí-dɔ àlʉ. Obhó tɨ́, ndɨ ɔtɛ-tɨ̀ náarù ndɨ̀ òru tɨ́ abádhí rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ abádhí ʉnɨ tɨ́. Ndɨrɔ̀, abádhí adʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ ɨ̀’ɨ́ ndɨ ɔtɛ-tɨ̀ nívǔ dhu-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́.

Ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨ

(Màt 18.1-5; Mrk 9.33-37)

46 Ɨ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ nzínzìya ɔ̌. Abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ ádhɨ?» 47 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù nʉ́ʉnɨ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta angyangyɨ. Nɨ́, kǎdʉ̀ ákɛ̌ ngbángba nídyì ndɨ̀lɨ rìdè tɨná nyʉ́, 48 ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndàtɨ: «Yàrɨ́ ngbángba nàkɔ ɔvɔ̀du rɔ̌ alɛ nákɔ wà ma. Ndɨrɔ̀, ɨma nàkɔ alɛ nákɔ wà yà ɨma nívì alɛ. Obhó tɨ́, nzínzìkʉ ɔ̌ kɔ́rɔ́, ákɛ̌ alɛ tɨ́ rɨ̌’ɨ̀ alɛ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ.»

Ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ àlɛ̌ nzínzì ɔ̀ alɛ

(Mrk 9.38-41)

49 Yùwanɨ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Màlimǒ, mǎ màla atdí alɛ ɔvɔ̀nʉ rɔ̌ rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nípfǒ ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ rɔ́. Nɨ́ mǎ mɨ̀sɔ̌ ka ɨ̀nzɨ̌ kǎrɨ́ ùbhi atdíkpá mǎ mànà owùnʉ ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.» 50 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀sɔ̌ ndɨ dhu kà tɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ àlɛ̌ nzínzì ɔ̀ alɛ.»

Sàmàrɨyà ɔ̌ bhà rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’àkɔ Yěsù dhu

51 Yěsù rɔ̌dzɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀, ndàrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndìndù ndɨ̀ rɔ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎká ndàrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 52 Nɨ́, kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ nóvì ròwù angyi fɨ̌ndà. Nɨ́ ɨ alɛ uvò ’òwù, ’òwù òtsù Pbàsàmàrɨ́yá tɔ́ atdí pbanga ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔbhɔlɔ tɨ́ kàkɔ̌ ka kɨ́ tɨ́ dhu. 53 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ pbanga ɔ̌ bhà adʉ̀ nzá Yěsù àkɔ fɨ̀rábvʉ̌, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ kà rǎrà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 54 Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌, Yàkɔbhɔ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà níitdègu wɔ̀ dhu àlǎ, nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyòzè tɨ́ wà mǒnzì kàzʉ rìfò ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, rɔ̀tdɨ̀ kɔ̌kɔ̀ alɛ-tsè?» 55 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ndàgɛrɛ ndàndà abádhí dɔ̀ nga, ndàdʉ̀ ɔ̀rʉ̀ abádhí dɔ̌. 56 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náadʉ̀ ùvò, ’òwù ngǎtsi pbanga ɔ̀.

Yěsù-owù nòzè ’ʉ̀ngʉ alɛ

(Màt 8.19-22)

57 Otu ɔ̌ kɔ̌kɔ̀ alɛ rǒwu rɔ́rɔ̀, atdí alɛ náavɔ̀ dhu Yěsù tɔ̀ ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma móngo ùbhi owùnʉ ɔ̌, kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ nyɨ nyúbhi ɨ nanǎ.» 58 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ayíwě mà náarɨ́’ɨ̀ ìnè bhǔya nà. Ndɨrɔ̀, yà ɔrʉ́ arángɨlɨ àrɛ̀ mà náarɨ́’ɨ̀ ìnè ɨdzàya nà. Pbɛ́tʉ̀, Ìndrǔ t’ídhùnà, rɨ̌ ndɔ̀kɔ̀, ndɨ̀lɨ dɔ̀na obvò rɔ́nga mà náarɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ.» 59 Ndɨrɔ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ngǎtsi alɛ nɨ̌: «Ɨ́rà owùdu ɔ̌!» Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ʉ́fà rʉsà idù, marà pɛ́ àbadu ɔ̀tdʉ̀ angyi.» 60 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ʉ́bhà kɔ̌kɔ̀ abvo rʉ̀tdʉ̌ fɨ̌yɔ́ abvo. Pbɛ́tʉ̀, árà nyʉnɔ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi tɔ́ Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀.» 61 Ngǎtsi alɛ náatɨ tdɨ́tdɔ̌ Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mòzè mʉngʉ owùnʉ. Pbɛ́tʉ̀, ʉ́fà pɛ́ rʉsà angyi idù, marà pbàkà ɨdzá-bhà nóvì.» 62 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨwà ɨnga nɔ̀pɛ̀ ndòbhì alɛ náapɛ́ olùnga àndà, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ kasʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌.»

10

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ núvǐ ɔyɔ̀yɔ́ rɔ̀ dhu

(Màt 10.7-16)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù náavò àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ngʉ̌kpà alɛ. Kǎdʉ̀ ɨ alɛ núvi ɔyɔ̀yɔ́ rɔ̀ ròwù angyi fɨ̌ndà, yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ndɨ̀ ndàkǎnà ndàrà ɔ̀yà kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ mà, kɔ́rɔ́ ngari mànà ɔ̀. 2 Tdʉ̌ abádhí òwu rɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɔ̀nyʉ̀ t’óguta-kàsʉ̌ rɨ̌’ɨ̀ abhɔ nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ ndɨ ɔ̀nyʉ̀ ògu rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ngúfe. Nɨ́ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ ɨnga-àbadhi rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ t’óguta-kàsʉ̌ t’álɛ-bvʉ nɨtrɔ́ tɨ́. 3 Nɨ́rɔ̀, nyòwu: Kɔ̀nɨ̌ ma mùvǐ nyɨ̌ tàmà bhěyi tsamangɛ̀rɛ̌ nzínzì ɔ̀. 4 Àpɛ́ nyùgu ɨ́sɔ̀wʉ̌ mà, bhɔlɔ mànà. Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyùgu kàyìtò. Àpɛ́ nyòwu ìko rɔ̌ ìko tɨ́ otu ɔ̌, atdí alɛ mà nátsɛ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀. 5 Atdí ɨdza ɔ̀ nyɨ̌ nyòtsù rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna ányɨ̀ ɨdzá-bhà àtsɛ̀ rɔ̌ angyi nyǎtɨ: ‹Màrʉ̀ngà àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ àzú-dzá.› 6 Màrʉ̀ngà nòzè atdí alɛ mà nɨ́’ɨ̀ ányɨ̀-dzá rɔ̀, nɨ́ wɔ̀ nyɨ̌ nyòzè rɨ̀’ɨ̀ ányɨ̀-dzá màrʉ̀ngà náarana ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ ndɨ alɛ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ nyǎkɔ̌ rɨ̌ màrʉ̀ngà ɔ̌ alɛ nɨ́’ɨ̀ rɔ̀, ndɨ màrʉ̀ngà arana ndàdu rɔ̌ fʉkʉ ɔ̀. 7 Nyɨ̌ ka kàkɔ ɔ̀ná ɨdza ɔ̌, nyɨ̌ nyowuna òko rɔ̌ ányɨ̀-dzá tɨ́. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyowuna fʉ̌kʉ̀ ka kàbhʉ dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ́nyʉ̀ rɔ̌, nyǎdʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ka kàbhʉ dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ́mvʉ̀. Obhó tɨ́ kasʉtálɛ nákǎ ndàbà pbɨ̀ndà mʉ̀kɨ̀mbà. Àpɛ́ nyòwu ʉ̀da rɔ̌ atdí ɨdza ɔ̀ rɔ̀ ngǎtsi ɨdza ɔ̀. 8 Atdí kɨgɔ̀ ɔ̀ nyɨ̌ nyòtsù, kadʉ̀ nyǎkɔ rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna fʉ̌kʉ̀ ka kàbhʉ dhu nɔ́nyʉ̀ rɔ̌ ɔ̀nyʉ. 9 Nyɨ̌ nyowuna ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ andɨ nà alɛ nɨ́gʉ rɔ̌, nyǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nɨ̌: ‹Kàgàwà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ dʉ̀kʉ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀.› 10 Pbɛ́tʉ̀, atdí kɨgɔ̀ ɔ̀ nyɨ̌ nyòtsù, ɨ̀nzɨ̌ kadʉ̀ nyǎkɔ rɔ̀, nyɨ̌ nyowuna ùvò rɔ̌ ndɨ kɨgɔ̀-tsidɔ̌ ngʉdhà ɔ̀, nyǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nɨ̌: 11 ‹Kànɨ̌, mǎ mɔ̀’ɔ̀ wà pfɔ̌ka-tsítsírɔ́ ɨ̀ nʉ̀pbǎ fʉ̀kʉ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ àhʉ̀ ròngò dʉ̀kʉ̀. Pbɛ́tʉ̀ nyʉ̀nɨ dhu, Kàgàwà rɨ̌ idzi nɔ́nyʉ ìndrǔ dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ rìndù wà ndɨ̀.› 12 Ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀: Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, wɔ̀rɨ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ kɔ̌tdɨ́ya anya, ròsè Sɔ̀dɔmɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ ndɨ̀ ndatdɨ̀ anya dɔ̀nǎ.»

Ɔ̀yá alɛ núvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’a’u tɨ́ Yěsù dhu

(Màt 11.20-24)

13 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ Kɔ̀ràzinì tɔ́ kɨgɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ Bɛ̀tɛ̀sàyidà tɔ́ kɨgɔ̌! Obhó tɨ́, yà ʉ̀kʉ́ ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀ nɨ́’ɨ̀yana gukyè Tirò mà, Sìdɔnà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ nɨ́’ɨ̀yana angyí nyʉ́ ɨ̀ ʉgɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ rɔ́. Abádhí ɨ’ɨ̀yana ɨwà ɨ̀ ʉfɔ́ gɔ̀nɨ̌yà mbɛrʉ̀ tɨ́ rɔ̀yá, ’àdʉ̀ ohu nʉ́trɔ dɔ̀ya ɔ̀ rɔ́. 14 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, kɨ̌tdɨ̀ya dhu dʉ̀kʉ́ abhàbhɔ́ nyʉ́, ròsè Tirò mà Sìdɔnà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ ndɨ̀ ndɨtdɨ̀ dhu dɔ̀nǎ. 15 Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ Kàpɛ̀rnàwumǔ, nyɨ nyà’ù tɨ́ dhu ɨ̀dzɨ̌ Kàgàwà ràrǎdʉ̀ nyɨdzɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀? Pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ nyifǒ obvò, ndàdʉ̀ nyabhʉ nyarà àhʉ ɔvɛ-bvʉ̀.

16 Tsʉ̀kʉ́ dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ nɨ́rɨ̀ wà tsʉ̀dú dhu. Ndɨrɔ̀, ɨnzá nyɨ̌ nàkɔ alɛ nákɔ nzá ɨma átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨnzá ɨma nàkɔ alɛ nákɔ nzá yà ɨma nívì alɛ.»

Àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ rɨ̌ ɨ̀ àdǔ dhu

17 Kɔ̌kɔ̀ Yěsù ùvinà àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ náadù ɨ̀ atdídɔ̌ nyʉ́ ɨdhɛ̀ya nɨ́ka ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Nɨ́, abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nzɛ́rɛ-alafí mà nɨ́rɨ̀ tsʉ̀ká dhu, ɔvɔ̀nʉ rɔ̌ mǎ mòdì ɨ̀ rɔ̀!» 18 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma màla àlǎ Sìtanɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́tsɨ̀, ràmbɨlɨ ɔvɔ bhěyi rɔ́. 19 Kɔ̀nɨ̌ ma màbhʉ wà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔbɛ́ tɨ́ osu mà áwɨ̀ya nɨ̌ arɨ́ ìndrǔ ʉ̀bɨ̌ àwǔ-tɨdɔ̀ mànà-ɔ̌nga nɨ̌. Ndɨrɔ̀ ma màbhʉ wà ɔbɨ fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ wɔ̀ òmvǔ bhà kɔ́rɔ́ ɔbɨ lɛ̀mà nɨ̌. Ndɨrɔ̀, nyɔ̌nzɨ rɨ́ nzɛ́rɛ atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 20 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá ɨdhɛ̀kʉ rɨ̀ka ndɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí rǒwu tsʉ̀kʉ́ dhu ɨ̀rɨ̀ rɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Dhu àkǎ kà rɨ̀ka ndɨ̀ ɨwà ka kúndǐ ɔvɔ̀kʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

Yěsù-ɨdhɛ̀ rɨ̌ ndɨ̀kǎ dhu

(Màt 11.25-27; 13.1-17)

21 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náabhʉ̀ Yěsù ɨdhɛ̀na rɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌. Nɨ́ kǎtɨ: «Ɔ̀ɔ Àba Kàgàwà, ɔ̀rʉ̀-akpà mà yà adzɨ mànà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mìlè nyɨ atdídɔ̌ nyʉ́, yà ɨnga nʉ́nɨ, ’àdʉ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ rɔ̌ nyɨ nyarù dhu nɨ́ nyɨ nyábhʉ ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà dhu tɨ́ alɛ nyʉ́ rʉ̀nɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́ Àbá, wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ nyazè ndɨ dhu rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀. 22 Àbadu níibho wà kɔ́rɔ́ dhu fudú, ndɨrɔ̀ atdí alɛ mà nʉ́nɨ nzá àdhɨ mà ràrɨ̌ Kàgàwà t’ídhùnà, pbɛ́tʉ̀ ka nʉ́nɨ nɨ́ kà t’Ábanà kɛ̀lɛ̌. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ mà nʉ́nɨ nzá Àba ràrɨ̌ àdhɨ mà dhu, pbɛ́tʉ̀ ka nʉ́nɨ nɨ́ kà t’ídhùnà kɛ̀lɛ̌, ndɨrɔ̀ yà kǒzè ndɨ̀tɛ̀ ka fɨ̌yɔ̀ alɛ mànà.»

23 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù agɛ́rɛ́ ndɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ dɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀ tɨ́ ɔ̀yá, ndàtɨ: «Hirò nɔ̀nzɨ̀ alɛ nɨ́ yà nyɨ̌ nyálǎna dhu àlǎ rɨ́ alɛ. 24 Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ábhɔ̌ pbànábí nyʉ́, ábhɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ pbàkámá mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ dhu-atdyú nà ’àla yà nyɨ̌ nyálǎna dhu, pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ nzá ɨ dhu nála. Ndɨrɔ̀, abádhí ɨ’ɨ̀ dhu-atdyú nà ’ɨ̀rɨ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́rɨna dhu, pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ nzá ɨ dhu nɨ́rɨ̀.»

Ídzì afína nà Mʉ̀sàmàrɨyà tɔ́ mbólí

(Màt 22.34-40; Mrk 12.28-34)

25 Ʉyátá tɔ́ atdí màlimò nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndìvǔ dhu Yěsù-tsʉ̌ kà-afí ndɨ̀ ndomvú tɨ́ nɨ̌, ndàtɨ: «Màlimǒ, ádhu ndɨ àkǎkǎ mɔnzɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga?» 26 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádhu àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ? Ádhu kà ɔ̀ nyɨ nyarɨ́ ɔ̀zʉ̀na?» 27 Wɔ̀ alɛ náadʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Dhu àkǎ nyozè pbʉ̀kʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà kɔ́rɔ́ afínʉ nyʉ́ nà, kɔ́rɔ́ atdyúnʉ nà, kɔ́rɔ́ ɔbɨ̀nʉ nà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ ɨrɛ̀ta mànà. Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi.» 28 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ nyɔ̀tɛ̀ mběyi nyʉ́. Ɔ́nzɨ ka, nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ ípìrɔ̌nga nábà.» 29 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ Ʉyátá tɔ́ màlimò náazè ndòlè dhu fɨ̌ndà. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɔdhɨ̀du nɨ́ àdhɨ?» 30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ. Kǎtɨ: «Atdí alɛ núubhínà àwǔ rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàmbɛ àrà dɔ̌ Yɛ̀rɨkɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ otu ɔ̌, ogbotálɛ náakɛ̀rɛ̀ ka, ’àdʉ̀ kɔ̀ngbʉ̀, ’àdʉ̀ kàrɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́dha, ’àdʉ̀ òwu fɨ̀yɔ́ dhu nɨ̌, ’ʉ̀bhà àbadhi ɨwà ɔvɛ-ngbɔ̀ nɔ̀fɔ̀ rɔ́. 31 Nɨ́ pbǎ ngbɔrɔ́ rɔ̀, atdí kùhanɨ̀ núubhínà ʉ̀da rɔ̌ wɔ̀ otu ɔ̌. Nɨ́ ndɨ alɛ ndɨ̀ ndàla rɔ̀, wɔ̀ kùhanɨ̀ nʉ́ʉdà otu-igì dɔ̀, ndàdʉ̀ àrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌. 32 Ndɨrɔ̀, atdí Mʉ̀lawì nɨ́ɨra àhʉ ányɨ̀rɔ̌ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Nɨ́, kǎndrì ndàla wɔ̀rɨ́ alɛ, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà otu nága igi, ndàdʉ̀ àrà. 33 Pbɛ́tʉ̀, Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí alɛ, wɔ̀ ndɨ otu ɔ̌ rárà, náarà àhʉ wɔ̀ ngbɔ̌na àvɔ alɛ tɨ́. Nɨ́ ka ndɨ̀ ndàla rɔ̀, àbadhi náadʉ̀ ɨzʉ àbà atdídɔ̌ kàdɔ̌. 34 Nɨ́, kǎdʉ̀ òndri tdɨ́tdɔ̌ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ nyʉ́ kà-tɨ’ɔ̀, ndɨ̀ rʉ̀dhɔ akyɛ, dɨ̀vayì mànà kà-rɔ̌ otú dɔ̌, ndàdʉ̀ ndɨ otú nʉ́tsɨ̀. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ kìtdù ndɨ̀lɨ pbɨ̀ndà kayinò dɔ̌, ndàdʉ̀ àrànà olo-dzà ɔ̀. Ányɨ̀, kǎdʉ̀ kàngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ mběyi nyʉ́. 35 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, kǐdyi ɔ́yɔ̌ fʉ̀rangà-kpɔ̌ ndàbhʉ olo-dzà-àbadhi-fɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ɔ́dɔ yàrɨ́ alɛ mběyi. Tdɨ́tdɔ̌ ma mʉ́da ɨrɔ́ rɔ̀, ma mítsi kǒkú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ nyìwǐ tdɨ́tdɔ̌ dhu núbho ɨndʉ̀ ma-tɨ́rɔ̀.›» 36 Wɔ̀rɨ́ mbólí dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu ndàtɨ: «Ádhɨ ndɨ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ alɛ nzínzì ɔ̌ ndɨ̀ nàvi nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̌ wɔ̀ ogbotálɛ angbʉ̀ alɛ t’ɔ́dhɨ̀nà tɨ́?» 37 Nɨ́, Ʉyátá tɔ́ màlimò náadʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Yà ídzìnga nɔ̀nzɨ̀ kà tɔ̀ alɛ.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ nyʉ́ mà átɔ̀, árà, nyadʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi.»

Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Màrɨtà mà, Màrɨyà mànà mà t’ɨ́dzá dhu

38 Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rɨ̌’ɨ̀ abhi ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ abádhí awù òtsù atdí pbanga ɔ̀. Ndɨ pbanga ɔ̌, Màrɨtà tɨ́ kátɨna atdí tsìbhálɛ náakɔ̀ abádhí pbɨ̀ ɨdzá. 39 Ndɨ Màrɨtà nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè Màrɨyà tɨ́ kátɨna awɛ̀nà nà. Nɨ́, ndɨ Màrɨyà náadɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɨ́ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ nyʉ́, ndàmbɛ kà rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀ dɔ̌. 40 Pbɛ́tʉ̀, Màrɨtà adʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdídɔ̌ ɨdzá ábhɔ̌ kasʉ náva tsìna rɔ́. Nɨ́, ɨ́yàdhíyà arà Yěsù-tɨ’ɔ̀ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kǎtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, wɔ̀ awɛ̀du ʉ̀bhà ɨma, mambɛ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ atdírɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀ tɨ́ nzá atdí dhu mà rʉ̀nʉ́? Nɨ́rɔ̀, ávǐ ka rɨ̀rà dzʉ̀nàdu ɔ̀nzɨ̀.» 41 Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Màrɨtà! Màrɨtà! Nyɨ nyɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ abhɔ, tsìnʉ ràdʉ̀ ndàva ábhɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 42 Atdí dhu kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ àkǎkǎ dhu tɨ́ rɨ̌’ɨ̀. Màrɨyà òvò ídzì dhu nyʉ́, yà ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ àkɔnà fɔná rɔ̀.»

11

Yěsù rɨ̌ alɛ ɨ̀tsɔ̀ ka kádʉ̀ tɨ́ dhu núdhě pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Màt 6.9-13; 7.7-11)

1 Atdíku Yěsù náadɨ̀ ndàmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ atdí ngari ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ kǐtdègu ɨtsɔ̀ta nɨ́tɔ, nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náatɨ kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, údhě mǎ màkǎ mǒngò mɨ̌tsɔ̀ tɨ́ dhu fǎkà, àdhàdhɨ̀ Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ núudhè ka pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu bhěyi.» 2 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, nyòngò àtɨ̀nà:

‹Àbakǎ,

ɔvɔ̀nʉ àkǎ kʉnɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ Ɔvɔ tɨ́.

Ábhʉ̌ dɔ̀ká nyɨ nyɨ́ idzi ɔ̀nyʉ ɔ̀ná ɨdhɔ ràkǎ.

3 Óngò mǎ’ɨ nà rákǎ ɔ̀nyʉ̀ níbhò fǎkà bìlǐnganà.

4 Ʉ́bà fàká nzɛ́rɛnga fǎkà,

átɔ̀ mǎ marɨ́ dhu ʉ̀ba ɔnzɨ̀ká dhu nʉ̀fǎ alɛ tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyabhʉ̀ mǎ mǒtsù umvútá ɔ̀.›»

5 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ rɨ̀’ɨ̀ ɔdhɨ̀nà nà, ndàdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà iku-alìkpa ɔ̌ ndɨ ɔdhɨ̀nà bhà, ndìtsì àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ɔdhɨ́, íbhò pɛ́ ɨ̀bhʉ mʉ̀gatì mʉwʉ fʉnʉ́, 6 atdí ɔdhɨ̀du nɨ́rà àhʉ pbàkà, abhi ɔ̀nǎ rɔ̀, nɨ́ ma mábhʉ̌na kà rɔ̀nyʉ̀ dhʉ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ akɛkpá màtɨ́ fudú.› 7 Nɨ́, ɨdza nǎ rɔ̀ wɔ̀ alɛ náapɛ́ àdʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: ‹Ɨ̀nzɨ̌ ávǎ tsìdu. Tsǎtsʉ̀ ka kàpbǐ wà. Mǎ mòyì wà pbàkà inzo mànà. Nɨ́, ma mɨ́ nzɨ̌ mɨvà marà mʉ̀gatì àbhʉ ɨndʉ̀.› 8 Nɨ́ ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba fʉ̌kʉ̀: wɔ̀ alɛ rɨ̌ mbǎ àdʉ̀ àdɨ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀và ndɨ̀, ndɨ̀rà mʉ̀gatì àbhʉ kà tɔ̀ ɔdhɨ̀nà tɨ́ kà rɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kà rǎdʉ̀ ndɨ̀và, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu yà kà rɨ̌ atdyúna òho nábhʉ kà tɔ̀ dhu nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀ kà rǔbhi kònzì rɔ̌ dhu.

9 Nɨ́rɔ̀, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: dhu àkǎ nyǒnzì dhu, ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kádʉ̀ kàbhʉ fʉ̌kʉ̀. Dhu àkǎ nyɔ̌nɛ̀ dhu, nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ kàbà. Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nyɨ̌tdɔ̌ tsǎtsʉ̀, nɨ́ ka kádʉ̀ kàpfò fʉ̌kʉ̀. 10 Obhó tɨ́, dhu nònzì alɛ tɔ̀ ka kádʉ̀ dhu àbhʉ. Dhu nɔ̀nɛ̀ alɛ, rǎdʉ̀ dhu àbà. Ndɨrɔ̀, tsǎtsʉ̀ nɨ̀tdɔ̌ alɛ nɨ́ tɔ̀ ka kádʉ̀ tsǎtsʉ̀ àpfò. 11 Ádhɨ pbá alɛ t’ábanà ndɨ idhùnà nónzì ɨ̀bhɛ̀ fɔná rɔ̀ rádʉ̀ osu nábhʉ kà tɔ̀? 12 Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, idhùnà nónzì à’ʉ̌-bhǐ fɔná rɔ̀, kà t’ádʉ̀ áwɨ̀na nɨ̌ arɨ́ ìndrǔ ʉ̀bɨ̌ àwǔ-tɨdɔ̀ nábhʉ àbhʉ̌ kà tɔ̀? 13 Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́ ngà, nzɛ́rɛ alɛ tɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ ídzì dhu núbhǒ fʉ̀kʉ́ nzónzo tɔ̀ rɔ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Àbakʉ rǎdʉ̀ àdɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨ̀nzɨ̌ ndàbhʉ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ka nònzì fɔná alɛ tɔ̀?»

Yěsù rɨ̌ ɔtɛ nádǔ ndɨ̀ nɔ̀bhʉ̀ alɛ tɔ̀ dhu

(Màt 12.22-30; Mrk 3.22-27)

14 Atdíku Yěsù adɨ̀ ndàmbɛ atdí alɛ nábhʉ ròngò ìwǐ tɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nípfo dɔ̌ ndɨ alɛ ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ nzɛ́rɛ-alafí níitdègu àhʉ, nɨ́ ndɨ alɛ adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀tɛ̀, ɨdhɔ ràdʉ̀ ihé-yà nʉ́kɔ atdídɔ̌. 15 Pbɛ́tʉ̀, ngúfe alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Kàrɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nódì Bɛ̀lìzèbulì tɨ́ kátɨna nzɛ́rɛ-alafí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɔbɨ nɨ̌.» 16 Ngʉ̌kpǎkà-tsí náazè ’òmvù Yěsù-afí. Nɨ́, abádhí náavì ka rɔ̀nzɨ̀ atdí wɨwɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ kàbhà ɔbɨ ɨ́rà dhu navì tɨ́. 17 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù nʉ́ʉnɨ abádhí rɨ̌rɛ̀na dhu angyangyɨ. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ-ɔ̌nga náapɛ́ àdʉ̀ ndʉ̀ndɔ̀, nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà idzi-tsʉ̀ rǎdʉ̀ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀dɨ̀ tɨ́, ɔ̀ná ɨdza ràdʉ̀ ’ùgolo, atdídhená ɨdza ràdrù ɨ̀ ngʉ̌kpà ɨdza dɔ̌. 18 Nɨ́ Pfɔ̀mvɔ náapɛ́ àmbɛ ndùgyè dɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, nɨ́ kàbhà idzi rǎdʉ̀ àdɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨ̀nzɨ̌ tsʉ̀na rɔ̀dɨ̀ ndɨ̀, wɔ̀ nyɨ̌ nyátɨna Bɛ̀lìzèbulì bhà ɔbɨ nɨ̌ ma rarɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nódì rɔ̀? 19 Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Bɛ̀lìzèbulì bhà ɔbɨ nɨ̌ ma marɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nódì dhu tɨ́, nɨ́ fʉ̀kʉ́ alɛ náarádʉ̀ kòdì àdhɨ bhà ɔbɨ nɨ̌? Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨ fʉ̀kʉ́ alɛ nʉ́ʉnɔya ndɨ ànyǎkʉ. 20 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma marɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nípfǒ modì ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ dhu tɨ́, nɨ́ nyʉ̀nɨ dhu Kàgàwà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ dʉ̀kʉ́ ɔ̀ná ɨdhɔ nákǎ wà.

21 Ɔbɨ nà atdí alɛ, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ fɨ̀ndá màtsǔmù nà, náapɛ́ àmbɛ pbɨ̀ndà pbanga-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ dɔ̌, nɨ́ kàbhà dhu-tsí rǎdʉ̀ òko mběyi, ɨ̀nzɨ̌ kɨnza. 22 Pbɛ́tʉ̀ ngǎtsi alɛ yà ɨ̀dzɨ̌dzɔ̀ ròsè kà dɔ̀nǎ náapɛ́ àdʉ̀ ɨ̀rà àhʉ, ndàdʉ̀ kà lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀, ndʉ̀dhǎ yà kǎrɨ́ ndɔ̀yɔ̀ rɔ̀yá kɔ́rɔ́ kà-fɔ́ màtsǔmù, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ kà-fɔ́ rɔ̀ ndɨ̀ ndʉ̀dhǎ dhu nʉ́ndɔ̀ ɔdhɨ́na tɔ̀. 23 Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ tɨdu ɔ̀nǎ rɔ̀ alɛ nɨ́ pbàkà òmvǔ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ dhu-tsʉ̀ ùndǔ atdíkpá ɨma mànà alɛ nɨ́ rɨ̌ dhu ɨ̀nda ɨ̀nda tɨ́.»

Nzɛ́rɛ-alafí rǎdʉ̀ ndàdu ndɨ̀ ndahʉ̀ ɔ̀nà rɔ̀ alɛ-ɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ dhu

(Màt 12.43-45)

24 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nzɛ́rɛ-alafí náapɛ́ àhʉ atdí alɛ ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́ àrà, ndùbhi rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀nǎ màtɨ́ ndàmbɛ ndɨ̀ ndárà ndàso rɔ́nga nɔ́mɛ̀ dɔ̌. Nɨ́ ɨnzá ndɨ̀ ndàbà ka rɔ̀, kà rǎdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ma mɨ́ madǔ yà ma mahʉ̀ ɔ̀nà rɔ̀ pbà ɨdza ɔ̀.› 25 Ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, kà rɨ̌ ányɨ̀-dzá nga nótù ɨwà ka kàtsù, kadʉ̀ nyɨ̀natɨ̀ òhù mběyi nyʉ́ rɔ́. 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kà rǎdʉ̀ àrà àrʉ̀bhʉ̀ ngʉ̌kpà nzɛ́rɛ-alafí, atdídɔ̌ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga-ɔbɨ̀ ósè pbɨ̀ndà ɔbɨ dɔ̀na nǎ núnzì, ’ìwǔ òko mànà atdíkpá ndɨ alɛ ɔ̀. Nɨ́ wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ alɛ bhà ɔ́fɔ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ nyʉ́ ròsè yà angyi ɨ̀’ɨ̀ kàbhà ɔ́fɔ̀ dɔ̀nǎ màtɨ́.»

Hirò nɔnzɨya alɛ

27 Wɔ̀ dhu bhěyi Yěsù rɔ̌tɛ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí tsìbhálɛ náatɨ kà nɨ̌ ihé-yà nzínzì ɔ̀ rɔ̀: «Ɨndʉ́ ari ayɔ̀ finatsʉ̀ ɔ̀, nyadʉ̀ ɨbàna òndò tsìbhálɛ nɔ́nzɨ̀ wà hirò.» 28 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Hirò nyʉ́ nɔ́nzɨ̀ alɛ nɨ́ yà Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ́rɨ arɨ́, ’àdʉ̀ ndɨ Ɔtɛ rʉ̌nɔna dhu nɔ́nzɨ̀ alɛ.»

Yěsù rɔ̌tɛ ihé-yà nózè kɔnzɨ̀ wɨwɨ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu dɔ̌ dhu

(Màt 12.38-42)

29 Ihé-yà níitdègu ’ɔ̀pɛ̀ ’àndu ɨ̀ Yěsù tɨ́, nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀ ndàtɨ: «Indo arɨ́’ɨ̀ alɛ narɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́. Abádhí nózè kɔnzɨ̀ wɨwɨ̀ kɛ̀lɛ̌ fɨ̌yɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ka kɨ́ nzɨ̌ atdí ngǎtsi wɨwɨ̀ mà nɨ́tɛ̀ abádhí tɔ̀, ɨnzá nɨ́ Yɔ̌nà rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ nádɨ wɨwɨ̀ tɨ́ abádhí tɔ̀ rɔ̀. 30 Àdhàdhɨ̀ yà nabì Yɔ̌nà rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ wɨwɨ̀ tɨ́ Nìnawè ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu bhěyi, Ìndrǔ t’ídhùnà rɔ̌ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu nɨ́ɨ’ɨya wɨwɨ̀ tɨ́ kǎkà indo arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀. 31 Ndɨrɔ̀ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ka kɨ́ nɨ́nganɨ́, Sabà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ tsìbhá kamà nɨ́ɨvàya ndɨ̀, ndìdè indo arɨ́ alɛ-nyɨ̀kpa rɔ̌, ndàdʉ̀ abádhí-ànyǎ nɨ́tdɨ̀. Obhó tɨ́, kɨ̌ra yà adzɨ-tsʉ̀ adɨ̀ ndɨ̀ ɨ rɔ̀, ndɨ̀rà dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉnɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀. Ndɨrɔ̀ nyʉ̀nɨ dhu, yà ɔnzɨ̀kʉ́ ìdè alɛ nósè wà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ dɔ̀nǎ màtɨ́. 32 Ndɨrɔ̀, ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ka kɨ́ nɨ́nganɨ́, Nìnawè ɔ̌ bhà nɨ́ɨvàya ɨ̀, ’ìkò kǎkà indo arɨ́ alɛ-nyɨ̀kpa rɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí-ànyǎ nɨ́tdɨ̀. Obhó tɨ́, Nìnawè ɔ̌ bhà nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ Yɔ̌nà rʉ̌nɔna dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ nyʉ̀nɨ dhu ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ rʉ̀dà wà Yɔ̌nà dɔ̀nǎ màtɨ́.»

Alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ tarà

(Màt 5.15; 6.22-23)

33 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ ɔtɛ ìse ndàtɨ: «Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ tarà nɔ́bɨ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀lɨnà ndɨ̀ nórù ngari ɔ̌, ngǎtsi nɨ̌ ndàdʉ̀ àtsìnà ɨ̀tǎ-tsì. Pbɛ́tʉ̀ kà rǎdʉ̀ kɔ̀bɨ̀, ndàdʉ̀ àgʉ̀rʉ̀nà ɔrʉ́, ndɨ́nɨ̌ ɨdza rítsù alɛ-nyɨ̌nga nawʉ̀ tɨ́. 34 Nyɨ̀kpɔ́nʉ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ngbɔ̌nʉ náwʉ̀ rɨ́ tarà bhěyi. Nyɨ̀kpɔ́nʉ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ídzì rɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ awáwʉ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ mbǎ ídzì rɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ́nɔ̀ ɔ̌. 35 Nɨ́ dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyɔdɔ̀ afínʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ awáwʉ̀ mběyi, ɨ̀nzɨ̌ ongo tɨ́ ɨ́nɔ̀ tɨ́. 36 Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ náapɛ́ àwʉ̀, ɨ̀mbǎ rʉ̀nʉ́ atdí ngari mà rɨ̀’ɨ̀ ɨ́nɔ̀ ɔ̌, nɨ́ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌nʉ rǎdʉ̀ àwʉ̀, àdhàdhɨ̀ yà atdídɔ̌ ráwʉ̀ tarà nátdyi ngbɔ̌nʉ dhu bhěyi.»

Yěsù rɔ̌rʉ̀ Pbàfàrìsáyó mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà dɔ̌ dhu

(Màt 23.1-36; Mrk 12.38-40; Luk 20.45-47)

37 Wɔ̀ Yěsù rɔ̌tɛ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, atdí Mʉ̀fàrɨ̀sayò náanzi ka ràrà ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ̀ pbɨ̀ndà. Nɨ́, Yěsù atsù kàbhà ɨdza, ndàdɨ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ. 38 Nɨ́, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ wɔ̀ Mʉ̀fàrɨ̀sayò atdídɔ̌ nyʉ́ yà Yěsù rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́pɛ̀ ndɔ̀nyʉ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndù’o ɔtsʉ́na rɔ́rɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀. 39 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Nyɨ̌, Pbàfàrìsáyó tɨ́rɔ̀, Nyɨ̌ nyárɨ́ kɔ́pà mà sǎnɨ̀ mànà ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nú’ǒ, pbɛ́tʉ̀ afíkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀ nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ùlè tɨ́ nyɨ̌ nyùlè ogbo t’ɔ́nzɨta mà, nzɛ́rɛnga t’ɔ́nzɨta mànà-atdyú nɨ̌ rɔ́. 40 Nyɨ̌ nɨ́ ɨ̀mbǎ dɔ̀ya nà alɛ. Kàgàwà, yà alɛ-ngbɔ̀ nanzɨ̀, náanzɨ̀ tɨ́ obhó alɛ-afí átɔ̀? 41 Nɨ́ dhu àkǎ nyǔbho afíkʉ nyʉ́ ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

42 Nyɨ̌ Pbàfàrìsáyó tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ̌ nyárɨ́ ɔ̀nyʉ̀ nábhʉ̌ arɨ́ ròvù ɨrɨ́-bɨ̌-tɨdɔ̀ mà, kɔ́rɔ́ ìtò-tɨdɔ̀ mànà tɔ́ atdínga ɨdrɛ dɔ̌ núbhǒ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀, nyǎdʉ̀ àdzo obhónánga ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu mà, Kàgàwà òzè nyɨ̌ nyɨ́ dhu mànà dhu rɔ̌ rɔ̀. Kɔ̌kɔ̀ nɨ́ ɨ àkǎkǎnà nyɔ̌nzɨ̀ dhu, ɨnzá nyɨ̌ nyàdzo kɔ̌kɔ̀ angyangyɨ nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna ngʉ̌kpà dhu rɔ̌ rɔ̀ rɔ́rɔ̀. 43 Nyɨ̌ Pbàfàrìsáyó tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌, nyɨ̌ nyárɨ́ nyǒzè nyǒkò angyinǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ tombi dɔ̌, ndɨrɔ̀ ìndrǔ arɨ́ ’ùndǔ ɔ̀yá ngari ɔ̌, nyɨ̌ nyárɨ́ nyǒzè kowù nyǎtsɛ̀ rɔ̌ ɨfʉta nyʉ́ nà! 44 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ̌ nyʉ́lɨ nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ’àlǎ adzɨdɔ, yà ìndrǔ arúbhi dɔ̀yá ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀ bhěyi.»

45 Tdɨ́tdɔ̌, Ʉyátá tɔ́ atdí màlimò náatɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, wɔ̀ nyɨ nyɔ́tɛna ɔtɛ ɔ̌, nyɨ nyʉ̀nɔ̀ wà dhu mǎ nɨ̌ átɔ̀.» 46 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌, Ʉyátá tɔ́ màlímó tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ átɔ̀! Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyárɨ́ odú rɔ́’ɔ ànɔ̀na ka kɨ́ rɔ̀ ànɔ̀ nʉ́gbǎ ìndrǔ dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ nyǒzè nyǎpbàlǎ ɨ ànɔ̀-ngbɔ̀ ɔtsʉ́kʉ-dɔ nɨ̌ màtɨ́. 47 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ̌ nyárɨ́ Kàgàwà bhà pbànábí-adzɨ̀dɔ nɔ́rʉ, àzèmbè pbánɨ́ abákʉ kɛ̀lɛ̌ náakyɛ̀ abádhí rɔ́rɔ̀! 48 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyɨ̀tɛ̀ dhu kpangba ɨwà nyɨ̌ rà’ù abákʉ anzɨ̀ dhu. Obhó tɨ́, abádhí náakyɛ̀ Kàgàwà bhà pbànábí, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyarádʉ̀ ɨ pbànábí-adzɨ̀dɔ nɔ́rʉ̀. 49 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà náavɔ̀ dhu kpangba dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta nɨ̌ ndàtɨ: ‹Ma mɨ́ pbàkà pbànábí mà, pbàkà uvitatálɛ mànà núvǐ abádhí nzínzì ɔ̀. Nɨ́ abádhí nɔ́ɔkyɛya kɔ̌kɔ̀ ma mòvì alɛ nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ, ’àdʉ̀ àvu ngʉ̌kpà-tsí rɔ̌.› 50 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya yà indo arɨ́’ɨ̀ alɛ-ànyǎ, yà yà adzɨ Kàgàwà anzɨ̀na rɔ̀ ndɨ̀ nʉfʉ Kàgàwà bhà pbànábí-azù-okú dɔ̀ rɔ̀, 51 rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Àbělì-azù rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ Zàkàrɨyà-azù ɔ̀. Ndɨ Zàkàrɨyà ka kahò Kàgàwà bhà ɨdzá màzàbahʉ̀ mà atdídɔ̌ ɨ́lǎ ngari mànà nzínzì ɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, ma mɨ́ kʉ̀nɔ kpangba fʉ̌kʉ̀, Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya yà àkyɛ ka kakyɛ̀ alɛ-abvò-ànyǎ yà indo arɨ́’ɨ̀ alɛ dɔ̌. 52 Nyɨ̌, Ʉyátá tɔ́ màlímó tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ̌ nyɨ́wà ɨnga t’ʉ́nɨta tɔ́ tsǎtsʉ̀ tɔ́ fʉ̀ngʉlà, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ nyǒzè nyǒtsù nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ ndɨ tsǎtsʉ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyǎdʉ̀ nyǔvo ɨ̀ nòzè ’òtsù kà ɔ̌ alɛ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ròtsù!»

53 Yěsù níitdègu ndɨ̀và ʉrɔ́ rɔ̀, nɨ́ Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà náakó atdídɔ̌ kà rɔ̌, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ ábhɔ̌ dhu nyʉ́ kà-tsʉ̌. 54 Abádhí nóowúnà kà-afí nómvù rɔ̌ ɔtɛ nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ idyi tɨ́ kà-ɨdà-dɔ ’àdʉ̀ kɔ̀bhʉ̀ dɔ̀ná.

12

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-nyɨ̀kpɔ́ nítdyǔ dhu

(Màt 10.26-27)

1 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ábhɔ̌ ihé-yà náandu ɨ̀ Yěsù tɨ́, ’àkpɔ̀rɔ̀ kà-ngbɔ̀, alɛ-pfɔ̀ kafɔ́ rɔ́nga mà ràwǐ. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù apɛ̀ ndɔ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ angyi, ndàtɨ: «Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi Pbàfàrìsáyó tɔ́ afi rɔ̌ rɔ̀. Ndɨ afi nɨ́ abádhí tɔ́ ɔyɔyɔ alɛ-ɨdà. 2 Kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɨ̀ nuru nʉ́ʉnɨya ɨ̀ kpangba. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̌ aróko nʉ́ʉnɨya ɨ̀ kpangba. 3 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, yà ɨ́nɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyɔ̀tɛ̀ kúbhingá dhu náaraya ndɨ̀rɨ̀ rɔ̌ kpangba awáwʉ̀ ɔ̌. Ndɨrɔ̀, yà bhɛ̀lʉ ɔ̌ nyɨ̌ nyɔ̀tɛ̀ kàluga ɔ̌ rɔ̀ dhu núku rɔ̌ ka kowuya ìkǔ ɔ̌ ɨdza dɔ̌ rɔ̀.»

Ádhɨ ndɨ àkǎkǎ kɔnzɨ̀ ɔdɔ̀na?

(Màt 10.28-31)

4 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ɔdhɨ́dǔ, ma mɨ́ yà dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ yà ngbɔ̌kʉ kɛ̀lɛ̌ nóho rɨ́, ndɨ dhu-dzidɔ̌ ɨ̀mbǎ ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ rʉ̀kʉ́ ɨ̀ ɔ́nzɨna ngǎtsi dhu nà alɛ-ɔdɔ̀. 5 Ma mɨ́ ɔdɔ̀na àkǎ nyɔ̌nzɨ̀ alɛ nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔdɔ̀na alɛ nɨ́ Kàgàwà, yà ìndrǔ ndɨ̀ ndòhò rɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ndòbvù ndɨ alɛ ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónganà kàzʉ ɔ̀ alɛ. Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔdɔ̀na.

6 Imbò àrɛ̀-tʉ́tʉ̌-nzo nódzi ka ka tɨ́ obhó ɔ́yɔ̌ fʉ̀rangà-kpɔ̌-nzo rɔ̌ tɨ́? Pbɛ́tʉ̀, atdí kɔ̌kɔ̀ àrɛ̀-tʉ́tʉ̌-nzo nzínzì ɔ̌ mà náarɨ́ nzɨ̌ àdzo Kàgàwà ɔ̀nǎ rɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ kà rɔ̀dɔ̀ ngbɔ̌na. 7 Ndɨrɔ̀ Kàgàwà ʉ́nɨ wà dʉ̀kʉ-ká-vɛ́-bvʉ mà kɔ́rɔ́. Nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ! Obhó tɨ́, fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga nósè wà ábhɔ̌ àrɛ̀-tʉ́tʉ̌-nzo tɔ́ ípìrɔ̌nga dɔ̀nǎ màtɨ́.»

Yěsù bhà alɛ tɨ́ ka kóko dhu mà, kɔ̀dhɔ ka kɨ́ dhu mànà

(Màt 10.32-33; 12.32)

8 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ndɨ alɛ náapɛ́ dhu ʉ̀nɔ kpangba ábhɔ̌ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ ndàtɨ ndɨ̀ ràrɨ̌ pbàkà alɛ, nɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà náadʉ̀ya àtɨ̀nà átɔ̀ Kàgàwà bhà màlàyíká-ɔ̀nzɨ̌, ndɨ alɛ ràrɨ̌ pbɨ̀ndà alɛ. 9 Pbɛ́tʉ̀, mɔdhɔ rɨ́ ìndrǔ-ɔ̀nzɨ̌ alɛ nɨ́ ma mɔdhɔya átɔ̀ Kàgàwà bhà màlàyíká-ɔ̀nzɨ̌. 10 Ndɨrɔ̀, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ̌ rɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ alɛ, náabáya àbà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga tɔ́ ʉbàta. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ rɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ alɛ, náabáya nzɨ̌ ʉbàta akɛkpá màtɨ́. 11 Nyɨ̌ nà ka kówu ànyǎkʉ kɨtdɨ̀ tɨ́ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀ màtɨ́, pbàkámá-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ pbanga ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ màtɨ́ rɔ̀, nɨ́ àpɛ́ nyǒwuya afíkʉ nítu rɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́ rʉ̀kʉ́ dhu nɨ́sɔ̌ tɨ́ dhu mà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu mà nɨ̌. 12 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náaraya ndɨ nyɨ̌ nyʉ́nɔna ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu núdhe rɔ̌ fʉ̌kʉ̀.»

Kpɔ́na ɔ̌ ìwǐ nà ònzìtálɛ tɔ́ mbólí

13 Ihé-yà nzínzì ɔ̌ rɔ̀, atdí alɛ náatɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, ávǐ adɔ̀du rʉ̀ndɔ̀ yà àbadu nʉ́ʉbhà ɔ̀vɛ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ rɔ̀ dhu-ɔ̌nga fɔká.» 14 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ádhɨ ndɨ ɨma nɨ́lɨ ndɨ́nɨ̌ mongó tɨ́ ànyǎkʉ nʉ́nɔ̀, madʉ̀ fʉ̀kʉ́ dhu nʉ́ndɔ̀ fʉkʉ́?» 15 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kɔ́rɔ́ alɛ nɨ̌: «Nyàndà nga mběyi! Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ ábhɔ̌ ongyéngá-atdyú òho nyɨ̌ nyɨ́ nyǎbà dhu rɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ábhɔ̌ ongyéngá ndɨ ìndrǔ tɔ̀ rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábhʉ.»

16 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù náadʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ ihé-yà tɔ̀. Kǎtɨ: «Ònzǒnzì atdí alɛ bhà ɨnga ɔ̌ ɔ̀nyʉ̀ náanzì, ndàdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀ mběyi nyʉ́. 17 Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɨ̀rɛ̀ nga afína ɔ̀, ndàtɨ: ‹Ádhu ndɨ àkǎ àkǎ mɔnzɨ̀ yà ɨ̀mbǎ ma mɨ́’ɨ̀ pbàkà ɔ̀nyʉ̀-tsè-tsʉ̀ núndǔ ma mɨ́ ɔ̀ná ngari nà rɔ̀? 18 Kànɨ̌ ma mɔ́nzɨna dhu: ma mɨ́ pbàkà ɔ́ngɔ̀lɨ̌ núgòlǒ, madʉ̀ ádrɔ̀drɔ̌ ngʉ̌kpà-tsí nʉ́sɨ. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨ́ kɔ́rɔ́ pbàkà ɔ̀nyʉ̀-tsè mà, kɔ́rɔ́ pbàkà ngʉ̌kpà ongyéngá mànà núndǔ mʉlɨ ɨ ɔ́ngɔ̀lɨ̌ ɔ̀. 19 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ afídu ɔ̀ matɨ: nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyɔdɔ rɨ́ ibí atɔ nyʉ́ tɨ́ ábhɔ̌ dhu-tsí-yà nà. Nɨ́ ásǒ nyɨ, ɔ́nyʉ nyɨ, ɔ́mvʉ̀ nyɨ, ndɨrɔ̀ ɔ́nzɨ mʉ̀hɛndʉ̀.› 20 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà náadʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: ‹Ɨnyɨ, nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ ìwǐ nà alɛ́, indo yàrɨ́ iku ɔ̌, nyɨ nyɨ́ yàrɨ́ adzɨ nʉ́bha! Nɨ́, yà nyɨ nyúndu nyɔdʉ̀ dhú-yà nʉ́bhà nyɨ nyɨ́ àdhɨ tɔ̀?› 21 Wɔ̀ dhu bhěyi tɨ́ nɨ́ ndɨ ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ yà dhu-tsʉ̀ ùndǔ arɨ́ fɨ̌ndà, ɨ̀mbǎ ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ònzìtálɛ tɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ alɛ tɔ̀.»

Kàgàwà arɨ́ pbɨ̀ndà alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ tɨ́ dhu

(Màt 6.25-34)

22 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌, wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: dhu ràkǎ nzá nyǐtǔ afíkʉ fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ngbɔ̌kʉ-okú dɔ̀ rɔ̀ nyǎtɨ, nyɨ̌ ràrɨ̌ àdhu nɔ́nyʉ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ ràrɨ̌ àdhu nʉ́fɔ̌ rʉ̀kʉ́. 23 Obhó tɨ́, ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga nósè wà ɔ̀nyʉ̀ dɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ alɛ-ngbɔ̀ nósè wà mʉ̀dzarʉ̀ dɔ̀nǎ. 24 Nyàndà pɛ́ àkʉ̌rʉ̀! Abádhí náarɨ́ nzɨ̌ dhu òzò, ndɨrɔ̀ abádhí náarɨ́ nzɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ ògu ɔnzɨ-bvʉ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ abádhí-fɔ́, ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀dɔ ka karɨ́ ɔ̀yà àrɔ̌ mà, ɔ́ngɔ̀lɨ̌ mànà náarɨ́’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà náarɨ́ ndɨ abádhí nóngù! Nɨ́rɔ̀, fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga nósè wà atdídɔ̌ kɔ̌kɔ̀rɨ́ àrɛ̀ tɔ́ ípìrɔ̌nga dɔ̀nǎ! 25 Ádhɨ-pbá alɛ ndɨ nzínzìkʉ ɔ̌, wɔ̀ afína ndɨ̀ dìtǔ ndàmbɛ ɨ̀rɛ̀nà dɔ̌ dhu bhěyi, rádʉ̀ ɨdhɔ̀na nɨ́trɔ yà adzɨ ɔ̌ atdí ɨdhɔ nɨ̌ màtɨ́? 26 Nɨ́, dhu rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨsɔ́ rɔ́’ɔ dhu bhěyi rólo dhu sɔ̀wɔ̀rɔ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyádʉ̀ afíkʉ nítu ngʉ̌kpà dhu-tsí nɨ̌ nɨ́? 27 Nyàndà pɛ́ kɔ̌kɔ̀ ɨnga ɔ̌ arɨ́ ɨ̀nga dhu-tsí náarípfǒ tɨ́ dhu. Abádhí náarɨ́ nzɨ̌ kasʉ nɔ́nzɨ, ndɨrɔ̀ abádhí náarɨ́ nzɨ̌ mbɛrʉ̀ nódyù. Pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ádrʉ̀ngbǎ kamà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ nyʉ́ mà, kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ònzì-ɨ́yà ɔ̌, náafɔ́ nzá kɔ̀rɨ́ itsu-opfò nzínzì ɔ̌ atdí itsu-opfò tɔ́ aya dɔ̀nǎ màtɨ́ fɨ̀ndá aya rʉ̌da mʉ̀dzarʉ̀. 28 Ɨrɨ́-bɨ̌ nɨ́ indo tɨ́ rɨ́ ndàlǎ ɨnga ɔ̌, tsútsǎ ràdʉ̀ òtdyù, kadʉ̀ òbvùnà kàzʉ ɔ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà náarádʉ̀ abádhí ʉ̀fɔ mběyi nyʉ́. Nɨ́ kà tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ nyʉ̌fɔ mběyi nyʉ́ ròsè ɨ ɨrɨ́-bɨ̌ dɔ̀nǎ màtɨ́, nyɨ̌ ákɛ̌ a’uta nà alɛ́? 29 Nɨ́ nyɨ̌, dhu àkǎ nzá nyǐtǔ afíku, nyǎmbɛ nyɨ̌ nyɔ́nyʉna dhu mà, nyɨ̌ nyɔ́mvʉ̀na dhu mànà dhu nɔ́nɛ̀ dɔ̌. 30 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́nɛ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀’ɨ́ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀ alɛ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ, yà ɨnzá Kàgàwà ná’ù. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, Àbakʉ Kàgàwà nʉ́nɨ wà dhu nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ ɨ dhu-atdyú nà. 31 Nɨ́rɔ̀, nyɔ̀mɛ pɛ́ Kàgàwà bhà idzi angyi, ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ kà rǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúya òho dhu námà àma tɨ́ fʉ̌kʉ̀. 32 Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ, wɔ̀ ákɛ̌ tàmà tɔ́ màhǒ-ngba bhěyi nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ngúfe rɔ̀! Obhó tɨ́, Àbakʉ-nyɨ̀kpɔ́ dhu ɔ́fɔ̀ wà, ndàbhʉ pbɨ̀ndà Idzi fʉ̌kʉ̀.»

Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ka kɨ́ ongyéngá-tsʉ̀ núndǔ dhu

(Màt 6.19-21)

33 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyùdzǐ fʉkʉ́ arɨ́’ɨ̀ dhu-tsí, nyǎdʉ̀ nyɨ̌ nyòngyè fʉ̀rangà núbho pɛrɛ̀ tɨ́ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀. Nyɔ̀bhɔlɔ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ’ɨ̀nza ɨ́sɔ̀wʉ̌, nyǎdʉ̀ fʉ̀kʉ́ ongyéngá-tsʉ̀ núndu ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Ányɨ̀, kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ̀ ɨ̀nza, ogbotálɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òwu ùvò ányɨ̀, ndɨrɔ̀ akuku mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ dhu òbhè ányɨ̀. 34 Obhó tɨ́, pbʉ̀kʉ̀ ongyéngá rɨ̌’ɨ̀ ɨ nga nɨ́ ndɨ afínʉ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀nà átɔ̀.»

Kasʉ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǐngo dhu nákǎ kɔdɔ̀ tɨ́ dhu

(Màt 24.36-44; 25.1-30; Mrk 13.33-37)

35 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyòko kɛngɛ̀ dɔ̌, nyǎdʉ̀ mvʉkʉ’ɔ̀ níso kùkyě nɨ̌, fʉ̀kʉ́ tarà ràdʉ̀ òko ɔ̀rʉ̀ ɨ̀ ɔ́rʉ̀ rɔ́rɔ̀. 36 Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nyʉ̌lɨ nyɨ̌ átɔ̀ yà fɨ̀yɔ́ kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɔ́dɔ rɨ́ rìngò àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ rɔ̀ kasʉtálɛ bhěyi. Nɨ́, kɨ̀rà àhʉ, ndìtsì tsǎtsʉ̀ nɨ́tdɔ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ tsǎtsʉ̀ nápfò kà tɔ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. 37 Nɨ́, hirò nɔnzɨya kasʉtálɛ nɨ́ yà fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌rà àhʉ dhu nóotúya ípìrɔ̌ rɔ̀ alɛ. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, wɔ̀ kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌rà àhʉ rɔ̀, kǎfɔ́ya kasʉ tɔ́ pbɨ̀ndà mbɛrʉ̀ rɔ̀ná. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ya pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nóhù, ròkò ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ, ndàdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ nábhʉ abádhí rɔ̀nyʉ̀. 38 Iku-alìkpa ɔ̌ màtɨ́, ngǎtsi nɨ̌ à’ʉ̌-akpà-ɔ̀ngɔ̌ ɔ̌ màtɨ́ kɨ̀rà àhʉ rɔ̀, hirò nɔnzɨya nɨ́ yà ípìrɔ̌ rɔ̀ kà rǒtùna alɛ.

39 Nyàlʉ̌ yà ma mʉ́nɔna dhu mběyi dʉ̀kʉ ɔ̀. Ɨdza-àbadhi náapɛ́ àdʉ̀ ogbotálɛ rɨ̌rà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nʉ́nɨ, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ pbɨ̀ndà ɨdza-tsʉ̀ nábhʉ ogbotálɛ rʉ̀kɔ̀. 40 Nɨ́, nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, nyòko nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́ɨraya ɨnzá nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀nà ndɨ̀ ndádʉ̀ ɨ̀rà ɔ̀ná dhu tɨ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.»

Ndɨ̀ nɨ́fʉ kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

(Màt 24.45-51)

41 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ tɨ́ wɔ̀rɨ́ mbólí náwɛ̌ fǎkà tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ tɨ́ kàwɛ̌ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀?» 42 Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Ádhɨ-pbá kasʉtálɛ nyɨ̀kpɔ́na ótdyù, yà fɨ̌ndà ka kàvinà dhu ɔ̀nzɨ arɨ́? Ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ yà pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ya ɨ̀lɨnà pbɨ̀ndà alɛ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, ràrà ɔ̀nyʉ̀ nʉ́ndɔ̀ rɔ̌ abádhí tɔ̀ àkǎkǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 43 Nɨ́ hirò nɔnzɨya kasʉtálɛ nɨ́ yà pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ rǐngo rɔ̀ kà rǒtùna yà fɨ̌ndà ka kavì kasʉ nɔ́nzɨ arɨ́ rɔ́ alɛ. 44 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨlɨya ka kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà dhu-tsí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́. 45 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ kasʉtálɛ náapɛ́ àdʉ̀ ɨnga nɨ́rɛ̀ afína ɔ̀ ndàtɨ: pbàkà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ dhu ʉ́mbɛ̀ wà, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀vɨ̀ yà ɨ̀ árɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà atdíkpá kpabhálɛ mà, vèbhálɛ mànà, ndàdʉ̀ àrà ndɔ̀nyʉ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ ndɔ̀mvʉ̀, ndòrì, 46 nɨ́ kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌ ndàdǔ ɨnzá kɨ̀rɛ̀nà ɨdhɔ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨnzá kʉ̀nɨnà kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ náabhʉ̀ya atdídɔ̌ ɔ́rʉ̀ màlɨpɔ̀ kà tɔ̀*, ndàdʉ̀ kòbvù yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ fɨ̌yɔ̀ ka kàvi dhu ɔ̀nzɨ alɛ nzínzì ɔ̀. 47 Ndɨ kasʉtálɛ, yà ɨwà ndɨ̀ ndʉ́nɨ pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ-afí nózè dhu rɔ́rɔ̀ rádɨ ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ndɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ ózè dhu ɔ̀nzɨ̀, náabáya mùgǒ abhɔ nyʉ́ ròsè. 48 Pbɛ́tʉ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndʉ́nɨ pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ-afí ózè dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu àfǎ alɛ, ndɨ afátá ràdʉ̀ kòzè kʉvɨ, nɨ́ ndɨ alɛ náabáya mùgǒ ngúfe tɨ́. Abhɔ ka kubhò dhu fɔná alɛ-fɔ́ ka konziya dhu abhɔ, ndɨrɔ̀ abhɔ nyʉ́ ròsè ka kʉbhà dhu fɔná alɛ-fɔ́ ka kadʉ̀ya dhu ònzì abhɔ nyʉ́ ròsè.»

Ìndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Màt 10.34-36)

49 «Ma mɨ́rà kàzʉ ma mivó tɨ́ yà adzɨ dɔ̌, nɨ́ ma mòzè wà ndɨ̀ kàzʉ rɨ̀rʉ̌. 50 Ma mɨ́ atdí bàtizò nà ma málʉ̌na. Nɨ́, ìtǔ kà rɔ̌’ɔ rùdú dhu bhěyi, kàkǎ wà ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀.»

51 «Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga ma rɨ́rà màrʉ̀ngà níbhò yà adzɨ ɔ̌? Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ dhu bhěyi, akɛkpá màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́rà ìndrǔ-ɔ̌nga nábhʉ rʉ̀ndɔ̀ ɨ. 52 Obhó tɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, imbo rɔ̀ aróko atdí ɨdza ɔ̌ alɛ-ɔ̌nga náarana ndùtù rɔ̌ ɔyɔ, ɨ̀bhʉ alɛ rɔ̀ndrɔ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ ràdʉ̀ ɨ̀bhʉ alɛ nɔ́ndrɔ̀. 53 Àbanà náaraya idhùnà nɔ́ndrɔ̀ rɔ̌, idhùnà ràdʉ̀ àbanà nɔ́ndrɔ̀. Ɨ́yànà náaraya ɨvànà ɔ̀ndrɔ̀ rɔ̌, ɨvànà ràdʉ̀ ɨ́yànà nɔ́ndrɔ̀. Agʉna-àyi náaraya pbɨ̀ndà àdhɨ̀ngbǎ nɔ́ndrɔ̀ rɔ̌, àdhɨ̀ngbǎ ràdʉ̀ pbɨ̀ndà agʉna-àyi nɔ́ndrɔ̀.»

Kombí rádʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ dhu nʉ́nɨ̌ ka kɨ́-dhu

(Màt 16.2-3)

54 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà átɔ̀ ihé-yà nɨ̌: «Nyɨ̌ nyapɛ́ àpbù nálǎ adyifɔ̀ arótsù ɨnǎ rɔ̀ rɨ́rà rɔ́, nɨ́ nyɨ̌ nyarɨ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ ɨ̀kɔ̌ igye ràrɨ̌ ɨ̀kɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. 55 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ awɛ àlǎ mùsùngú dɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́rà rɔ́, nɨ́ nyɨ̌ nyarɨ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ka adyifɔ̀ ràrɨ̌ ɨ̀ka, ndɨ dhu ràdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. 56 Nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔ-ɔyɔ ɨdàya nà alɛ. Nyɨ̌ nyárɨ́ yà adzɨ dɔ̌ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu mà, ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu mànà dhu nʉ́nɨ̌ mběyi nyʉ́. Nɨ́, ádhu ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyárɨ́ àdʉ̀ yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu rʉ̌nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu nʉ́nɨ̌ nɨ́?»

Ìndrǔ mà rɨ̌ ’ɨ̀rɨ ndɨ̀ nɔ̀bhʉ̀ alɛ nà dhu

(Màt 5.25-26)

57 «Ádhu ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyárɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ obhónánga tɔ́ dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ̌? 58 Dhʉ̀wanɨ̀ ɔ̀ nyɨ̌ nyówu nyɨ nɔ̀bhʉ̀ alɛ mànà rɔ̀, dhu àkǎ nyɔnzɨ̀ ɔbɨ nyɨ̌rɨ̀ nyɨ̌ ndɨ alɛ nà, nyɨ̌tɔ̀ ndɨ dhu òko nyɨ̌ nyòko otu ɔ̌ rɔ́rɔ̀. Ɨnzá nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, kà rǎdʉ̀ àrà nyabhʉ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-fɔ́, ɨ alɛ ràdʉ̀ nyabhʉ pùrǔsɨ-fɔ́, ndɨ pùrǔsì ràdʉ̀ nyosò imbi ɔ̀. 59 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀: nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àhʉ imbi ɔ̀ rɔ̀ ɨnzá nyɨ nyùbho dʉ̀nʉ́ ka kɔ̀tdɨ̀ dhu, rìku kɔ́rɔ́ rɔ́rɔ̀.»

13

Ìndrǔ rɨ̌ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ dhu

1 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ngúfe alɛ níiwú Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu náwɛ Yěsù tɔ̀. Abádhí atɨ, Pìlatɔ̀ ràbhʉ ɨ alɛ kɔkyɛ̀, azùya rùngbǒ ndɨ̀ yà abádhí rǔbhǒna pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ-azù mànà. 2 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu kɔ̌kɔ̀ ɨ Gàlìlayà ɔ̌ bhà rɨ’ɨ̀ ɨ nzɛ́rɛngatálɛ ròsè Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ dɔ̀nǎ, wɔ̀ dhu bhěyi ka kakyɛ̀ abádhí dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? 3 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ɨ̀mbǎ kà rɨ́’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀, nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́vɛ kɔ́rɔ́ átɔ̀! 4 Ndɨrɔ̀, atdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀ nà alɛ, yà Sìlòamù tɔ́ mʉ̀narà núugòlò ndɨ̀ dɔ̀yá rʉ̀vɛ, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu abádhí rɨ’ɨ̀ nzɛ́rɛngatálɛ ròsè Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ dɔ̀nǎ? 5 Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀, nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ, nɨ́ nyɨ̌ nyʉvɛ̀ya kɔ́rɔ́ ndɨ dhu bhěyi.»

Ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɔ̀’ɔ̀ mùtinì-kpa tɔ́ mbólí

6 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ átɔ̀ ndàtɨ: «Atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ mùtinì-kpa nà pbɨ̀ndà vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̌. Nɨ́ kɨ̌ra ndɨ́nɨ̌ ndɔpɛ́ tɨ́ itsu-kpɔ̌ ndɨ̀ mùtinì-kpa dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ nzá atdí dhu mà nótù kà dɔ̌. 7 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ndɨ vǐnyò tɔ́ ɨnga kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ nɨ̌: ‹Ándà pɛ́! Kànɨ̌ atɔ náhʉ wà ɨ̀bhʉ nyʉ́ yà ma marɨ́ ɨ̀rà mùtinì-kpɔ̌ ma mɔpɛ́ tɨ́ yàrɨ́ mùtinì-kpa dɔ̌ rɔ́, nɨ́ ma márɨ́ nzɨ̌ atdí dhu mà nótù kà dɔ̌. Nɨ́ ɔ́kɛ̀rɛ̀ ka, ɨnga-ɔ̌nga nɨ́rɨ̌ kǎrɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.› 8 Wɔ̀rɨ́ kasʉtálɛ náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ítsè kà radɨ̀ pɛ́ yàrɨ́ atɔ ɔ̌ tɨ́. Ma mɨ́ kà-pfɔ̀-rɔ̌nga nóbhì, madʉ̀ ìkyǐ-zɨ̀ nʉ́trɔ rɔ̀ná. 9 Nɨ́ ngǎtsi nɨ̌, kǎdʉ̀ya ɔ̀’ɔ̀ ɔ̀’ɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ rɨ́rà atɔ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɨnzá kɔ̀’ɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ nyadʉ̀ya kàbhʉ kɔkɛ̀rɛ̀.›»

Yěsù rɨ̌ òtsótsù tsìbhálɛ nɨ́gʉ̌ dhu

10 Atdíku, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù adɨ̀ ndàmbɛ dhu núdhe dɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. 11 Nɨ́ atdí tsìbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ányɨ̀ ɨdzá. Ndɨ tsìbhálɛ nɨ’ɨ̀ yà ɔ̀nà arɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí ábhʉ adzína-kpa ràtdɔ̀ ndɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ròngò ndàto akɛ màtɨ́, ràrà àhʉ atdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀ nà atɔ tɨ́. 12 Nɨ́ Yěsù itdègu wɔ̀ tsìbhálɛ àlǎ, nɨ́ kǎnzi ɨ́yàdhíyà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Tsìbhálɛ́, nyɨ nyɔ̀gʉ̀ wà pbʉ̀kʉ̀ andɨ ɔ̌ rɔ̀.» 13 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́lɨ wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ dɔ̌, ányìrɔ̌ rɔ̀ tɨ́ kǎdzí-kpa ràdʉ̀ ndàto, ɨ́yàdhíyà ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɨ̀fʉ Kàgàwà. 14 Nɨ́ unduta-dzà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ níitdègu Yěsù ɨ̀gʉ̌ wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu nálǎ, náakó atdídɔ̌. Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náatɨ ihé-yà nɨ̌: «Ìndrǔ rǎdʉ̀ kasʉ nɔ́nzɨ̀ ɔ̀yá ɨdhɔ náarɨ́’ɨ̀ aza. Nɨ́ nyòngò ìwu nyɨ̌ nà kɨgʉ̌ nyɨ̌ ɨ azà ɨdhɔ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌!» 15 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ! Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ tɨ́, nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyatɨ́ nzɨ̌ fʉ̀kʉ́ ìkyì-akpá mà, fʉ̀kʉ́ kayinò mànà nʉ́ngǎ kɨ̀walɨ̀ ɔ̌ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀nyʉ rɔ́rɔ̀, nyǎdʉ̀ ʉ̀ndànà ròwù ɨdha nɔ́mvʉ̀? 16 Nɨ́ yàrɨ́ tsìbhálɛ nɨ́ Àbràhamʉ̀-dhú-bvʉ̌ tsìbhíngba, ndɨrɔ̀ Sìtanɨ̀ nʉ́ʉtsɨ ka ràrà àhʉ atdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀ nà atɔ nyʉ́ tɨ́. Nɨ́ dhu àmbɛ̀nà tɨ́ obhó àkǎ kɨkɔ̀lɔ̀ ka Sìtanɨ̀ bhà imbi ɔ̌ rɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌?» 17 Wɔ̀ dhu bhěyi Yěsù ìvǔ dhu rɔ̀, yà kà-rɔ̌ òmvǔ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̀ náadʉ̀ ɨ̀wʉ atdídɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ihé-yà-ɨdhɛ̀ náadʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌, yà Yěsù rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Hàràdalɨ̀-tsè tɔ́ mbólí

(Màt 13.31-32; Mrk 4.30-32)

18 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ádhu ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ nà? Ma mádʉ̀ kùdhe àdhu rɔ̌? 19 Kɨ̀lɨ ndɨ̀ yà atdí alɛ níidyi ndòzò pbɨ̀ndà ɨnga ɔ̌ hàràdalɨ̀-kpɔ̌ bhěyi. Ndɨ hàràdalɨ̀-kpɔ̌ nɨ́ɨnga, ndòvì, ndàdʉ̀ òngo itsukpó tɨ́, àrɛ̀ ràdʉ̀ ɨdzàya nɔ́sɨ̀ sɔ̀bɨ̌na nzínzì ɔ̌.»

Afi tɔ́ mbólí

(Màt 13.33)

20 Yěsù adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌, ndàtɨ: «Ádhu ndɨ ma mádʉ̀ Kàgàwà bhà idzi núdhě rɔ̀ná? 21 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ kɔ̌fɔ̀ ndɨ̀ nà dhu: Kɨ̌lɨ ndɨ̀ yà atdí tsìbhálɛ níidyi, ndàngbǒ mbɛ̀mbɛ̀ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná imbò nà kìlo nganʉ̀-ra tɔ́ ɔ̀ afi bhěyi, ndɨ dhu ràdʉ̀ ndɨ idyi nábhʉ rɨ̀vʉ̀ kɔ́rɔ́.»

Yěsù rɔ̌tɛ ndɨ̀ nɨ́pbɔ̌ tsǎtsʉ̀ dɔ̌ dhu

(Màt 7.13-14,21-23)

22 Yěsù adɨ̀ ndàmbɛ àrà dɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ kǎránà dhu núdhe rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ yà ndɨ̀ ndʉ́da ɔ̀yanǎ kɨgɔ̀ mà pbanga mànà ɔ̀nǎ. 23 Nɨ́ atdí alɛ níivú dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, tɨ́ ngúfe alɛ kɛ̀lɛ̌ ɨ ʉ̀gʉ̌gʉ̀ya?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: 24 «Nyɔ̀nzɨ ɔbɨ nyǒtsù ndɨ̀ nɨ́pbɔ̌ tsǎtsʉ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nóowuya ’òmvù rɔ̌ ’òtsù, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu náaraya nzɨ̌ àkǎ rɔ̌ abádhí tɔ̀. 25 Atdíku, ɨdza-àbadhi nɨ́ɨvàya ndɨ̀, ndàdʉ̀ tsǎtsʉ̀ nápbi ɨdza nǎ rɔ̀. Nɨ́ iri nyɨ̌ nyɔ̀tdɨ̀ nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyokoya gukyè nyǎmbɛ tsǎtsʉ̀ ɔ̀tdɔ̀ dɔ̌, nyǒwù àtɨ̀nà rɔ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ápfo tsǎtsʉ̀ fǎkà,› nɨ́ ɨdza-àbadhi náaraya dhu àdu rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ ndàtɨ: ‹Ɨnzá ma mʉ̀nɨ nyɨ̌ nyìwǔ àdhà rɔ̀ màtɨ́ dhu!› 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyowuya àtɨ̀nà rɔ̌ kànɨ̌: ‹Mǎ manyʉ̀ tɨ́ obhó dhu, mǎdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ ɔnzɨ̀nʉ́ rɔ̀? Ndɨrɔ̀ nyɨ nyaránà tɨ́ obhó dhu núdhe rɔ̌ fǎkà fàká pbanga-tsidɔ̌ ngʉdhà ɔ̌ rɔ̀?› 27 Nɨ́ àbadhi adʉ̀ya àtɨ̀nà nyɨ̌ nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌: ‹Ɨnzá ma mʉ̀nɨ àdhà rɔ̀ màtɨ́ nyɨ̌ nyìwǔ dhu. Nɨ́ nyìndrǐ nyɨ̌ ɨtsɛ nyʉ́ tɨdú rɔ̀, nyɨ̌ kɔ́rɔ́, yà nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyarɨ́ rɔ̀!› 28 Àbràhamʉ̀ mà, Ìsakà mà, Yàkɔbhɔ̀ mà kɔ́rɔ́ pbànábí mànà nyɨ̌ nyàla ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ òkò rɔ́, kadʉ̀ nyǒdì iri ányɨ̀rɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyambɛ̀ya ɔ̀dzɨ dɔ̌, nyǎdʉ̀ àmbɛ kǔkʉ nátri dɔ̌. 29 Nɨ́ ìndrǔ níiwúya ɨ̀fɔ yà adzɨ-pbɨdɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̌, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌. 30 Nɨ́ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ olù alɛ tɨ́ alɛ, nóokoya wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ yà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ arɨ́ kombí alɛ, nóokoya olù alɛ tɨ́.»

Yěsù rɨ̌ dhu òzu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̀ dhu

(Màt 23.37-39)

31 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, ngúfe Pbàfàrìsáyó níiwú dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨ́và nyɨ nyarà ɨrɔ́ rɔ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ́nɨ̌ ndabhʉ̀ tɨ́ nyɨ kohò nɨ́dhunɨ̌.» 32 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu nyàtɨ wɔ̀ ayíwě nɨ̌: Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ indo, ràrà àhʉ tsútsǎ, ma ràrɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nípfǒ, modì ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ma ràrɨ̌ andɨ nà alɛ nɨ́gʉ̌. Ndɨrɔ̀ ibho ma radʉ̀ya pbàkà kasʉ nɨ́tɔ̀. 33 Pbɛ́tʉ̀ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ indo, tsútsǎ, ràrà àhʉ ibho, dhu àkǎ mɔdɨ̀ dùdu, mambɛ àrà dɔ̌. Obhó tɨ́, dhu àkǎnà nzá nabì ràrà ɔ̀vɛ̀ igi Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ rɔ̌ rɔ̀.»

34 «Yèrùsàlɛmà, Yèrùsàlɛmǎ, nyɨ̌ nyarɨ́ pbànábí nɔ̀kyɛ nyǎdʉ̀ Kàgàwà òvì tɨnʉ ɔ̀ alɛ núbvu odu nɨ̌. Abhɔ-gʉ̀na nyʉ́ ma mómvù mandu ʉ̀nʉ́ aróko alɛ-tsʉ̀ àdhàdhɨ̀ à’ʉ̌-yà-ba náarɨ́ pbɨ̀ndà inzo-tsʉ̀ nándǔ pékéléna-tsì dhu bhěyi! Pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyádʉ̀ nzá ndɨ̀ dhu nózè. 35 Nɨ́rɔ̀ kɔ̀nɨ̌, ka kɨ́ pɛ́ fʉ̀kʉ́ ɨdza nʉ́bha fʉkʉ́. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ ma àlǎ tdɨ́tdɔ̌, ràrà àhʉ nyɨ̌ nyowuya àtɨ̀nà: Kàgàwà ràkǎ ndàso Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌ rɨ́rà alɛ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.»

14

Yěsù rɨ̌ atdí alɛ nɨ́gʉ̌ tdɨ́tdɔ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu

1 Atdíku sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù ɨra dhu ɔ̀nyʉ̀ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨdzá. Nɨ́ ìndrǔ adʉ̀ nyɨ̀kpɔ́ya nʉ́dɨ, ’àmbɛ kàndà dɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà. 2 Nɨ́, ɔ̀na ádhà ndɨ̀ atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌. 3 Nɨ́ Yěsù, ivú dhu Ʉyátá tɔ́ màlímó mà Pbàfàrìsáyó mànà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá ná’ù tɨ́ wà ìndrǔ ɨ̀gʉ ka kádʉ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, kǎtɨ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ka ràrǎdʉ̀ kɨ̀gʉ?» 4 Pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ ɨ̀nɛ̀, ɨ̀nzɨ̌ ’àdu ɔtɛ. Nɨ́ Yěsù idyi wɔ̀rɨ́ alɛ ndɨ̀gʉ̌, ndàdʉ̀ àvinà ràrà. 5 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhɨ pbá alɛ nzínzìkʉ ɔ̌, pbɨ̀ndà ɨngba mà, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà ìkyì mà nɨ́tsɨ̀ dzɨ̀wɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ rǎdʉ̀ kìpfo ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ ndɨ dzɨ̀wɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌?» 6 Nɨ́ abádhí rǎdǔna wɔ̀rɨ́ ɔtɛ dɔ̌ dhu náadʉ̀ abádhí-lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́.

Mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ ka kóko ɔ̀ná ngari dɔ̌ rɔ́tɛ mbólí

7 Yěsù níitdègu yà ɨ̀ ka kùnzìnà mànà ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀ alɛ nóvò angyinǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ tombi, ’àdʉ̀ òko dɔ̀yá dhu nálǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ ɨ alɛ tɔ̀ ndàtɨ: 8 «Atdí alɛ nánzì nyɨ àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyitsì àdɨ angyinǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ tombi dɔ̌. Obhó tɨ́, ngǎtsi nɨ̌ wɔ̀rɨ́ alɛ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ànzìnà pbʉ̀kʉ̀ ɨfʉta dɔ̀nǎ pbɨ̀ndà ɨfʉta ósè ngǎtsi alɛ átɔ̀. 9 Nɨ́ wɔ̀ ngǎtsi alɛ nɨ́tɔ̀ ndɨ̀ rɔ̀, wɔ̀ nyɨ̌ nùnzìnà ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ rǎdʉ̀ àrà àtɨ̀nà nyɨ nɨ̌: ‹Ɨ́và nyɨ, nyʉbhà ngari wɔ̀ alɛ tɔ̀.› Nɨ́ nyɨ nyɨ́ nyɨvà, nyarà àdɨ olù rɨ́’ɨ̀ tombi dɔ̌ dhu rǎdʉ̀ nyɨ̀nʉ nábhʉ rɨ̀wʉ̀ atdídɔ̌. 10 Nɨ́, nyɨ ka kànzì mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀ rɔ̀, dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyitsì àdɨ olùnǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ tombi dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ yà nyɨ nànzìnà alɛ nítsù rɔ̀, kǐtsi tɨ́ ndɨ àtɨ̀nà nyɨ nɨ̌: ‹Ɔdhɨ́, ʉ́dà nyadɨ angyinǎ rɔ̀.› Nɨ́, ndɨ dhu nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɨfʉta nyʉ́ tɨ́ ɨndʉ̀ yà atdíkpá nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀nyʉ mànà kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. 11 Obhó tɨ́, ndɨ̀dzɨ̌ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔrʉ́ alɛ nɨ́ ka kifoya. Ndɨrɔ̀, ndìfǒ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ nɨ́ ka kɨdzɨ́ya.»

Mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ rádʉ̀ àkǎ kunzì alɛ-tɨdɔ̀

12 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ndɨ̀ nànzìnà ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀ alɛ nɨ̌: «Kútsingá nga tɔ́ ɔ̀nyʉ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nyɨ nyɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyunzì ɔdhɨ́nʉ mà, adɔ́nʉ mà, fʉ̀kʉ́ ɨdzá-bhà mà, ndɨrɔ̀ ònzǒnzì ɔdhɨ́nʉ mànà. Obhó tɨ́, abádhí rǎdʉ̀ òwu nyanzì átɔ̀ fɨ̀yɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀, nyadʉ̀ yà abádhí tɔ̀ nyɨ nyanzɨ̀ dhu-arì ɔ̌ nábà abádhí-fɔ́. 13 Pbɛ́tʉ̀, dɨ̀nɨ́ nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ rɔ̀, dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyunzì alɛ nɨ́: nǎkʉ̀tálɛ mà, òtsótsù alɛ mà, ùkele arúkele alɛ mà, ndùmùndúmú mànà. 14 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ nyádʉ̀ hirò ɔ̀nzɨ̀, ɨ̀mbǎ abádhí rɨ̌’ɨ̀ ɨndʉ̀ ɨ̀ ádǔna dhu nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà náadʉ̀ya ndɨ yà nyɨ nyanzɨ̀ dhu-arì ɔ̌ nádu ɨndʉ̀, yà Kàgàwà rɨ̌ obhónángatálɛ nábhʉ̌ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ́nganɨ́.»

Ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ mbólí

(Màt 22.1-14)

15 Wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kà mà rǔbhi dhu ɔ̀nyʉ̀ rɔ̌ mànà atdíkpá alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náatɨ Yěsù nɨ̌: «Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ dhu nɔnyʉya alɛ!»

16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Atdí alɛ náanzɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ dɨ̀nɨ́ ndàdʉ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ núnzì ɔ̀nà. 17 Nɨ́, ndɨ dɨ̀nɨ́ tɔ́ kàsʉmɨ̀ àkǎ rɔ̀, kǎvì pbɨ̀ndà kasʉtálɛ ràrà dhu ʉ̀nɔ̀ yà ndɨ̀ ndúnzì alɛ tɔ̀, ndàtɨ: ‹Kɔ́rɔ́ dhu-tsí ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ wà, nɨ́ nyìwǔ kòmbí.› 18 Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ alɛ náapɛ̀ ’òwù ʉbàta nónzì rɔ̌ atdátdírà ɔ̌. Wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ atɨ wɔ̀ kasʉtálɛ nɨ̌: ‹Ma módzì atdí ɨnga, nɨ́ dhu àkǎ marà ndɨ ɨnga nándà. Nɨ́, ma mɨ̀tsɔ̀ ma rʉ̀nʉ́ atdídɔ̌, ʉ́bà dhu idù.› 19 Ngǎtsi alɛ náatɨ: ‹Ma módzì ɨnga t’óbhìta tɔ́ ìkyì-akpá ɨdrɛ, nɨ́ ma mɨ́ abádhí nɨ̌ ma móngo kasʉ ɔ̀nzɨ̀ tɨ́ dhu nómvù. Nɨ́rɔ̀, ma mɨ̀tsɔ̀ ma atdídɔ̌ rʉ̀nʉ́, ʉ́bà dhu idù.› 20 Ndɨrɔ̀, ngǎtsi alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Mǎ mʉ́mbǎ mǎ pbàkà tsìbhálɛ nà rɔ́ ɨdhɔ nápɛ̀ nzá ɔ̀trɔ. Nɨ́, ma mɨ́ nzɨ̌ àrà àwólò.› 21 Nɨ́ wɔ̀ kasʉtálɛ náadù ndɨ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ ɨ, ndàdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ alɛ rǒwu àdunà rɔ̌ fɨ̌ndà dhu náwɛ kɔ́rɔ́ àbadhi tɔ̀. Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ɨdza-àbadhi náakó atdídɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɨ̌: ‹Árà tsàkàtsàkà kɨgɔ̀ ɔ̌ ngʉdhà ɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ otu ɔ̀nǎ màtɨ́, nyundu nǎkʉ̀tálɛ mà, òtsótsù alɛ mà, ndùmùndúmú mà, ndɨrɔ̀ ùkele arúkele alɛ mànà, nyɨrà nà ɨrɔ́.› 22 Nɨ́, ányɨ̀rɔ̀ ndɨ̀ ndìngò rɔ̀, kǐtsi àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mɔ̀nzɨ̀ wà yà nyɨ nyàvi dhu, pbɛ́tʉ̀ ngari nɔ́dɨ̀ ɔ̀dɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ ɨdzá.› 23 Nɨ́ wɔ̀ kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɨ̌: ‹Áhʉ̌, nyarà igigi pbanga ɔ̀ rówu otu ɔ̀nǎ, ɨnga-ngbɔ̀ ka kʉ́kpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kɔrɔwà ɔ̀nǎ màtɨ́, nyadʉ̀ ìndrǔ nʉ́tʉ rìtsù, ndɨ́nɨ̌ ɨdzá nga núupílí tɨ́ ndɨ̀ ìndrǔ nɨ̌. 24 Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: atdí alɛ mà yà ka kùnzìnà alɛ nzínzì ɔ̌ níinèya nzɨ̌ pbàkà dɨ̀nɨ́ ɔ̌ ɔ̀nyʉ̀-dzi mà.›»

Yěsù bhà ábhàlɨ̌ tɨ́ ndɨ̀ nòzè ndàtɨ alɛ nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ dhu

(Màt 10.37-38)

25 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ábhɔ̌ ihé-yà núubhínà òwu rɔ̌ atdíkpá Yěsù mànà. Nɨ́ Yěsù agɛ́rɛ́ ndɨ̀ abádhí dɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: 26 «Owùdu ɔ̌ ndɨ̀ nòzè ndùbhi alɛ náapɛ́ nzɨ̌ àbanà mà, ɨ́yànà mà, pbɨ̀ndà tsìbhálɛ mà, pbɨ̀ndà nzónzo mà, adɔ́na mà, awɛ́na mà, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nyʉ́ mà nɔ́ndrɔ̀, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àdɨ pbàkà ábhàlɨ̌ tɨ́. 27 Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ pbɨ̀ndà mʉ̀sàlabhà nánɔ̀, ndàdʉ̀ ùbhi owùdu ɔ̌, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àdɨ pbàkà ábhàlɨ̌ tɨ́.

28 Ádhɨ pbá alɛ, nzínzìkʉ ɔ̌, ɨdzá-yà-ba ndɨ̀ ndòzè ndɔ̀sɨ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ àdɨ, ndʉ̀pɨ̌ pɛ́ ìfe màtɨ́ ndɨ ɨdza t’ɔ́sɨ̀ta kàsʉ̌ rǎdʉ̀ fʉ̀rangà nónzì dhu angyi, ndàdʉ̀ dhu àndà yà fɔná rɨ́’ɨ̀ fʉ̀rangà ràtɨ́ ndɨ kasʉ nɨ́tɔ ɨ̀tɔ? 29 Pbɛ́tʉ̀ kǎpɛ́ àdʉ̀ ndɨ ɨdza-pfɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nɔ́sɨ̀, ndɨ ɨdza-kàsʉ̌ ràdʉ̀ àkpa, nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ wɔ̀rɨ́ dhu nàla rǎdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀gbɔ̌ ndɨ alɛ, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌: 30 ‹Yàrɨ́ alɛ náapɛ̀ ndɔ̀sɨ̀ yà ɨdzá-yà-ba, pbɛ́tʉ̀ kà-kàsʉ̌ nɨ́tɔ kà rɨ̌ dhu nádʉ̀ wà kà-lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀.›

31 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ádhɨ pbá ádrʉ̀ngbǎ kamà, ɨla ùgyè ndɨ̀ ndárà ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kamà nà rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ rǎdʉ̀ àdɨ, ndàndà fɔná rɨ́’ɨ̀ pbànówí-bvʉ, ndɨ́nɨ̌ ndʉnɨ tɨ́ dhu, pbɨ̀ndà atdí kumì lʉfʉ̀ pbànówí ràtɨ́ àdʉ̀ ’ùgyè ùgye kɔ̌kɔ̀ pbɨ̀ndà òmvǔ rɨ̌rà nà ɔ́yɔ̌ kumì lʉfʉ̀ pbànówí mànà? 32 Kǎpɛ́ ndɨ dhu àlǎ odú fɨ̌ndà, nɨ́ kà rǎdʉ̀ pbɨ̀ndà mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ núvi ròwù wɔ̀rɨ́ ngǎtsi kamà bhà, àdɨ̀ kàdɨ̀ ɨtsɛ rɔ́rɔ̀, ròwù màrʉ̀ngà ɔ̌ ɨ̀ óko nɨ̌ otu nɔ́mɛ̀.

33 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, atdí alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌, ɨnzá fɔná arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu nʉ̀bhà, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àdɨ pbàkà ábhàlɨ̌ tɨ́.»

Ɨ̀mbǎ ɔ̀nà okyeta nà iko tɔ́ mbólí

(Màt 5.13; Mrk 9.50)

34 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Iko nɨ́ ídzì dhu nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ iko ɔ̀ okyeta náapɛ́ ìku, nɨ́ ka kádʉ̀ kàbhʉ ròkyè àdhu nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌? 35 Kà-kàsʉ̌ rɨ̌ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ akɛkpá màtɨ́ ɨnga tɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨnga ɔ̌ ka kʉ́trɔ̌na ìkyǐ-zɨ̀ tɔ̀ màtɨ́. Nɨ́ ka kádʉ̀ kòyì ɨrɨ́ ɔ̀. Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rɨ̀ dhu!»

15

Àwǎwí ndàdʉ̀ ndàbà tàmà tɔ́ mbólí

(Màt 18.11-14)

1 Àlɨ̀tá bhà fʉ̀rangà-tsʉ̀ núndǔ arɨ́ pbàndɔ́mbɛ́ mà, nzɛ́rɛ fɨ̌yɔ́ mʉ̀tsɔ nà alɛ mànà níiwú kɔ́rɔ́ Yěsù tɨ́ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ kà rʉ̌nɔna dhu. 2 Nɨ́, Pbàfàrìsáyó mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náambɛ́nà ònu dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ alɛ náarɨ́ nzɛ́rɛ fɨ̌yɔ́ mʉ̀tsɔ nà alɛ nákɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ dhu nɔ́nyʉ̀ dɔ̌ mànà.» 3 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ abádhí tɔ̀:

4 «Atdí alɛ nzínzìkʉ ɔ̌ náapɛ́ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí mɨyà tàmà nà, atdí ràdʉ̀ àwǐ nzínzìya ɔ̌ rɔ̌. Nɨ́, ndɨ alɛ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀gyètdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀gyètdí nà ngʉ̌kpà tàmà nʉ́bhà ànyʉ̌ rányʉ rɔ́, ndàdʉ̀ àrà àwǎwǐnà-tsí nɔ́nɛ̀, ràrà àhʉ kàbà ndɨ̀ ndárà dhu ɔ̀? 5 Ndɨrɔ̀ ka ndɨ̀ ndàbà rɔ̀, kà rǎdʉ̀ kìdyì ndɨ̀lɨ ʉna dɔ̌, atdídɔ̌ ɨdhɛ̀na ɨ̀ka ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, 6 ndàdu ndɨ̀ nà ɨbha. Kà rǎdʉ̀ ɔdhɨ́na núnzì, tɨná aróko alɛ mànà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: ‹Nyàbhʉ ɨdhɛ̀kʉ rɨ̀ka ndɨ̀ ma mànà atdíkpá, ma màbà wà àwǎwǐnà pbàkà tàmà nɨ́dhunɨ̌.› 7 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, atdí nzɛ́rɛngatálɛ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ròsè àrʉ̀gyètdí kumì dɔ̀ná àrʉ̀gyètdí nà ídzì alɛ, yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɨ̀ ɨ́ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga dhu-atdyú nà dɔ̀nǎ.»

Àwǎwǐ ràdʉ̀ ndàbà fʉ̀rangà-kpɔ̌ tɔ́ mbólí

8 «Ndɨrɔ̀, ádhɨ pbá tsìbhálɛ, ɨdrɛ fʉ̀rangà-kpɔ̌ nà ndɨ̀ ndɨ̀’ɨ̀, atdí ràdʉ̀ àwǐ nzínzìya ɔ̌ rɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ tarà nɔ́bɨ̀, ndàtsù ɨdzá nga, ndàdʉ̀ nga nɔ́nɛ̀ mběyi nyʉ́, ràrà àhʉ kàbà ndɨ̀ ndárà dhu ɔ̀? 9 Ndɨrɔ̀, ka ndɨ̀ ndàbà rɔ̀, ɨ́yàdhíyà rǎdʉ̀ ɔdhɨ́na núnzì, tɨná aróko alɛ mànà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: ‹Nyàbhʉ ɨdhɛ̀kʉ rɨ̀ka ndɨ̀ ma mànà atdíkpá, ma màbà wà fudú rɔ̀ àwǐ idú fʉ̀rangà-kpɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.› 10 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ma mɨ́ kʉ̀nɔ fʉ̌kʉ̀, Kàgàwà bhà màlàyíká-ɨdhɛ̀ rǎdʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌, atdí nzɛ́rɛngatálɛ kɛ̀lɛ̌ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga rɔ̀.»

Àwǎwí ndàdʉ̀ àrà ìngo kpatsìbhíngba tɔ́ mbólí

(Màt 7.7-8; 1Yù 3.1)

11 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ kpabhínzo nà ɔyɔ. 12 Nɨ́ olù ɨngba náatɨ àbanà nɨ̌: ‹Àbá, íbhò yà pbʉ̀kʉ̀ ongyéngá ɔ̌ rɔ̀ ákǎ kibhò dzǎkà dhu-tsí fudu ɔ̀.› Nɨ́ abádhí t’ábanà nʉ́ʉndɔ pbɨ̀ndà ongyéngá-ɔ̌nga pbɨ̀ndà inzo-fɔ́. 13 Nɨ́, ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, olù ɨngba núudzí fɨ̌ndà ka kùbho dhu-tsí, ndàdʉ̀ àrà pbɨ̀ndà fʉ̀rangà nà ɨtsɛ nyʉ́ ngǎtsi pbìrì ɔ̀. Ányɨ̀, kǎtdɨ̀ fɔná dhu-tsè kɔ́rɔ́, yà adzɨ dɔ̌ dhɛ̀dhɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Kǐtdègu fɔná fʉ̀rangà nɨ́nzǎ kɔ́rɔ́, nɨ́ àgǎyì nɨ́ɨsɨ́ wɔ̀ ndɨ pbìrì ɔ̌, àbadhi-ngbɔ̀ ràdʉ̀ ndɔ̀tdɨ̀ atdídɔ̌. 15 Nɨ́, àbadhi náarà òtsù ndɨ pbìrì ɔ̌ atdí alɛ bhà kasʉ ɔ̀. Ndɨ alɛ náadʉ̀ kòvì ràrà pbɨ̀ndà àdʉ̀ nóngù ɨnga ɔ̀. 16 Kǎránà ndòzè rɔ̌ ndòngù ndɨ̀ àdʉ̀ rɔ̌nyʉna itsu-kpɔ̌ nɨ̌, ndɨrɔ̀ kà tɔ̀ rɨ́ atdí dhu mà nábhʉ̌ alɛ náaránà ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ mbǎ. 17 Nɨ́, kǎpɛ̀ ndɨ̀rɛ̀ nga afɨ́na ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ífe kasʉtálɛ nyʉ́ àbadu tɔ̀ arɨ́ kasʉ nɔ́nzɨ, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ ’ùlè nɨ̌ gòna mà rɔ̀dɨ̀, madʉ̀ àmbɛ ɔ̀vɛ̀ dɔ̌ ɨrɔ́ àwù nɨ̌! 18 Ma mɨ́ mɨvà madu ma àbadu bhà. Nɨ́ ma mítsi àtɨ̀nà àbadu nɨ̌: Àbá, ma máfǎ dhu ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔ̀nzɨ̌, madʉ̀ dhu àfa ɔnzɨ̀nʉ́. 19 Nɨ́ ma màkǎ nzá kanzì ma tdɨ́tdɔ̌ pbʉ̀kʉ̀ ɨngba tɨ́. Ítsè madɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ kasʉtálɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ màtɨ́.› 20 Ʉrɔ́ rɔ̀, kǎdʉ̀ ndɨ̀và, ndàdu ndɨ̀ àbanà bhà.

Nɨ́ àdɨ̀ kàdɨ̀ ɨtsɛta nyʉ́ rɔ́rɔ̀, kà t’ábanà náala ka, ndàdʉ̀ ɨzʉ nábà atdídɔ̌ kàdɔ̌. Nɨ́ kà t’ábanà náakʉ̀ kà ɨ, ndìtsì ndìbvu kàdɔ̌, ndàdʉ̀ kàmbo. 21 Nɨ́ kà t’ídhùnà náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Àbá, ma máfǎ dhu ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀nzɨ̀, madʉ̀ dhu àfa ɔnzɨ̀nʉ́. Nɨ́, ma màkǎ nzá kanzì ma pbʉ̀kʉ̀ ɨngba tɨ́.› 22 Pbɛ́tʉ̀, kà t’ábanà náadʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ɨnɔ nɨ̌: ‹Nyɔ̀nzɨ dhu tsàkàtsàkà nyǐdyì atdídɔ̌ àya kanzʉ̀ nyǎfɔ̌ kà-rɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyìdyi pɛtɛ̀ nyǎfɔ̌ kɔ̌tsʉ́-kpɔ̀ rɔ̌, nyǎdʉ̀ kàyìtò nʉ́fɔ kà-pfɔ̀ rɔ̌. 23 Nyìwǔ ɔ̀yɔ̌yɔ̀ ìkyì-akpǎ-ngba nà nyǒdù, àlɛ̌ ràdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀hɛndʉ̀ nɔ́nzɨ̀. 24 Obhó tɨ́, yàrɨ́ pbàkà ɨngba náavɛ̀, nɨ́ kɨ̀kyɛ̀ wà. Ndɨrɔ̀ kǎwí, nɨ́ kàrà wà ndàdu.› Nɨ́, ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, abádhí adʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀hɛndʉ̀ nɔ́pɛ̀ ɨ̀ rɔ̀nzɨ̀.

25 Wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ rɔ̀, wɔ̀ alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎ ɨngba nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnga bvʉ̀ ndɨ̀ ndàrànà rɔ̌. Nɨ́, ányɨ̀rɔ̀ ndɨ̀ ndàrà ìngo rɔ̀, ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ̀ ndɔ̀dɨ̀ ɨdza-li’ɔ̀ ndɨtɔ tɨ́ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, kɨ̌rɨ adyi mà, ɔbɛ́ mànà tɔ́ wɔ̀gɔ̀. 26 Nɨ́ kǎnzi àbanà bhà kasʉtálɛ atdí, ndìvǔ wɔ̀ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu-tɨ̀ tsʉ̀ná. 27 Nɨ́ ndɨ kasʉtálɛ náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: ‹Adɔ̀nʉ nɨ́rà wà àhʉ. Nɨ́, ídzì rɔ̌ rɔ̀ kàrà ìngo dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àbanʉ àdʉ̀ ɔ̀yɔ̌yɔ̀ ìkyì-akpǎ-ngba nábhʉ kodù.› 28 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ ɨngba náadʉ̀ àkǒ, ndàdʉ̀ ndùvo ɨ̀nzɨ̌ ndotsú tɨ́ ɨdza. Kà t’ábanà náadʉ̀ àhʉ ɨdza rɔ̀, ndàdʉ̀ kà-afí nópè ndɨ́nɨ̌ otsú tɨ́ ɨdza. 29 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu àdu àbanà tɔ̀ ndàtɨ: ‹Yà atɔ-akpá-tsʉ̀ náarɨ́ ndɔ̀vɨ̀ dhu bhěyi, ma marɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɨndʉ̀ ɨnɔ bhěyi. Ndɨrɔ̀, ma màpɛ̀ nzá mɔbɛ̀ ɔ̀tɛ̌nʉ dɔ̀nǎ atdíku màtɨ́. Nɨ́, nyɨ nyapɛ̀na nzá ɨ̀ndrɨ̌-ngba-tsí dhu mà níbhò mozè, mɔ̌nzɨ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ nɨ̌ ɔdhɨ́du mànà! 30 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ɨngba, fʉnʉ́ dhu-tsè natdɨ̀ kɔ́rɔ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̌ nárà ìngo rɔ̀ nɨ́ ndɨ, nyɨ nyàdʉ̀ ɔ̀yɔ̌yɔ̀ ìkyì-akpǎ-ngba nábhʉ kodù kà tɔ̀.› 31 Kà t’ábanà náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Pbànɨ̌ngbá, àlɛ̌ karóko nyɨ nà bìlǐnganà, ndɨrɔ̀ yà kɔ́rɔ́ fudú rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́ pbʉ̀kʉ̀ átɔ̀. 32 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎnà àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ mʉ̀hɛndʉ̀, àlɛ̌-ɨdhɛ̀ ràdʉ̀ ndɨ̀ka. Obhó tɨ́, yàrɨ́ àvǎvɛ̀ adɔ̀nʉ nɨ́kyɛ̀ wà. Ndɨrɔ̀ kǎwí, nɨ́ kàla wà ndɨ̀.›»

16

Nyɨ̀kpɔ́na ótdyù kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

(Màt 6.24; 1Tì 6.17-19; 1Pɛ́ 5.2)

1 Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ dhu náwɛ átɔ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀: «Atdí ònzìtálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ atdí pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nà. Ndɨ kasʉtálɛ kɨ̌lɨ rɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà dhu-tsí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́. Nɨ́ ka kadʉ̀ ndɨ kasʉtálɛ nɔ́bhʉ̀ katɨ, kà rarɨ́ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà dhu-tsí nɨ́nzǎ. 2 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náanzi ka, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀ná ndàtɨ: ‹Ádhu wɔ̀ ma márà ɨ̀rɨ̀nà rɔ̌ dʉ̀nʉ́ ka kʉ́nɔna rɔ́? Ɨ́tɛ̀ pɛ́ pbàkà dhu-tsí nɔ́dɔ nyɨ nyárɨ́ tɨ́ dhu idù. Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, nyɨ́ nzɨ̌ adɨ tdɨ́tdɔ̌ pbàkà dhu-tsí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́.› 3 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ alɛ nɨ́ɨrɛ̀ nga afína ɔ̀, ndàtɨ: ‹Ma mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi yà pbàkà ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌ ɨma nípfǒ pbɨ̀ndà dhu-tsí t’ɔ́dɔta-kàsʉ̌ ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀? Tɨ́ mongò ɨnga nóbhì? Wɔ̀rɨ́ tɔ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɔbɨ nà. Tɨ́ mongò dhu núnzi ìndrǔ-fɔ́? Wɔ̀rɨ́ nɨ̌ nyɨ̀du rǎdʉ̀ ɨ̀wʉ tɨ́ ɨ̀wʉ. 4 Ɨwà ma mʉ̀nɨ ma mɔ́nzɨna dhu, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ ongó tɨ́ makɔ mběyi fɨ̀rábvʉ̀ nǎ, mipfǒ ka kɨ́ kasʉ ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀.› 5 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎpɛ̀ ndùnzì pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà wànzá nà arɨ́’ɨ̀ alɛ atdátdírà ɔ̌. Angyi ndɨ̀ nɨ̀tɔ̀ alɛ-tsʉ̌ kǐvú dhu, ndàtɨ: ‹Ífe dhu nyɨ nyɨ́’ɨ̀ nà pbàkà ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà wànzá tɨ́?› Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: 6 ‹Atdí mɨyà kàtinì akyɛ tɔ́.› Nɨ́ wɔ̀rɨ́ kasʉtálɛ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: ‹Kànɨ̌ bhàrʉwà. Ádɨ̌ obvò nyadʉ̀ imbò kumì kàtinì akyɛ tɔ́ nándi kà dɔ̌ tsàkàtsàkà.› 7 Tdɨ́tdɔ̌ kǐvú dhu ngǎtsi alɛ-tsʉ̌, ndàtɨ: ‹Olu ɨnyɨ, pbʉ̀kʉ̀ nɨ́ ìfe?› Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: ‹Ma mɨ́’ɨ̀ atdí mɨyà gɔ̀nɨ̌yà nganʉ̀-kpɔ̌ tɔ́ nà.› Nɨ́ wɔ̀ kasʉtálɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Kànɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ bhàrʉwà. Ándǐ àrʉ̀ kumì.› 8 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎlɛ níilè wɔ̀ ɨ̀mbǎ obhónánga nà pbɨ̀ndà kasʉtálɛ atdídɔ̌, àbadhi ɔ̀nzɨ̀ dhu nyɨ̀kpɔ́na ótdyù alɛ bhěyi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nótdyù atdídɔ̌ nyʉ́. Abádhí náarɨ́ nzínzìya ɔ̌ dhu nɔ́bhɔlɔ màgězì nà, ròsè yà awáwʉ̀ ɔ̌ arúbhi alɛ dɔ̀nǎ.

9 Nɨ́rɔ̀, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: nyùfě olo yà ɨ̀mbǎ fɨ̀ndá obhónánga nà otu ɔ̌ nyɨ̌ nyábà ongyéngá nɨ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, dhu ìtsìnà ndɔ̀tdɨ̀ rʉ̀kʉ́ nɨ́nganɨ́, ɨ olo náadʉ̀ya tɨ́ ndɨ nyǎkɔ yà dhòdhódhónga nà nyɨ̌ nyóngo òko ɔ̀yá ɨdza ɔ̀. 10 Obhónánga dɔ̌ arɨ́ akɛkpá dhú-ngba nɔ́dɔ alɛ, nɨ́ ndɨ rádʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ dhu nɔ́dɔ̀ átɔ̀ obhónánga dɔ̌. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ákɛ̌kpá dhu nɔ́dɔ obhónánga dɔ̌ alɛ, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ dhu mà nɔ́dɔ̀ átɔ̀ obhónánga dɔ̌. 11 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ àdʉ̀ yà fʉkʉ́ arɨ́’ɨ̀ yà adzɨ dɔ̌ ongyéngá nɔ́dɔ̀ obhónga dɔ̌, nɨ́ ádhɨ ndɨ ídzì ongyéngá-tɨdɔ̀ nábhʉ adʉ̀ya fʉ̌kʉ̀? 12 Ndɨrɔ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyɔ̀dɔ̀ fʉkʉ́ ka kàbhʉ ngǎtsi alɛ bhà dhu mà mběyi rɔ̀, ádhɨ ndɨ fʉ̌kʉ̀ adʉ̀ya fʉ̀kʉ́ ongyéngá nyʉ́ nábhʉ?

13 Ɨ̀nzɨ̌ atdí kasʉtálɛ mà rǎdʉ̀ ɔ́yɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ atdí kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. Obhó tɨ́, kà rǎdʉ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nɔ́ndrɔ̀, ndàdʉ̀ ngǎtsi nózè. Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, kà rǎdʉ̀ ndàpba atdí rɔ̌, ndàdʉ̀ ngǎtsi nɨ́dzɛ̀lɛ̀. Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ Kàgàwà-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ atdíkpá fʉ̀rangà-kàsʉ̌ mànà.»

Yěsù rɨ̌ dhèdhèrɔ̀ dhu-tɨdɔ̀ núdhě dhu

(Màt 11.12-13; 5.31-32; Mrk 10.11-12)

14 Pbàfàrìsáyó, abhɔ ɨ̀ ózè fʉ̀rangà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, núubhínà Yěsù rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ òko ’àmbɛ ndɨ dhu nʉ́gbɔ dɔ̌. 15 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌, nyɨ̌ nɨ́ obhónángatálɛ tɨ́ arɨ́ ’àbhʉ̌ ìndrǔ rɔ̀zʉ̀ ɨ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ʉ́nɨ wà afíku ɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́rɛ̀na dhu. Obhó tɨ́, yà ìndrǔ rɔ̌zʉ̀na ádrʉ̀ngbǎ dhu tɨ́ dhu nɨ́ ndɨ Kàgàwà ɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌ dhu.» 16 Músà bhà Ʉyátá mà, pbànábí mànà tɔ́ kàsʉmɨ̀-tsʉ̀ náarà ìku bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɔ̌. Ndɨrɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ndɨ Yùwanɨ̀ bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̀ rɔ̀, ka kárʉ́nɔna nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀. Nɨ́, ngǎtsi alɛ náarɨ́ ɔbɨ ɔ̀nzɨ fɨ̌ndà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndotsú tɨ́ ndɨ idzi ɔ̀. 17 Yà adzɨ mà, ɔ̀rʉ̀-akpà mànà rǎdʉ̀ ʉ̀da ʉ̀da ɨsɔ́ nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ yàrɨ́ Ʉyátá ɔ̌ atdí andítá-tʉ́tʉ̌ngba mà náawíya nzɨ̌.

18 «Atdí kpatsìbhálɛ mà náapɛ́ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nɔ́dhɔ, ndàdʉ̀ ngǎtsi tsìbhálɛ nɔ́kʉ̀, nɨ́ ndɨ alɛ nɔ́nzɨ̀ wà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀. Ndɨrɔ̀ atdí kpatsìbhálɛ mà náapɛ́ àdʉ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ ɔ́dhɔ̀ tsìbhálɛ nɔ́kʉ, nɨ́ ndɨ alɛ ɔ̀nzɨ̀ wà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀.»

Ònzìtálɛ mà Làzarʉ̀ nà tɔ́ mbólí

(Zàb 49.17-21; 73.4-5,19; Luk 6.20-21,24-25)

19 «Atdí alɛ nɨ’ɨ̀ ònzìtálɛ. Ndɨ alɛ nóongónà atdídɔ̌ ʉ́ya ɔrʉ́ odzìya nà mbɛrʉ̀ nʉ́fɔ. Bìlǐnganà kǒngónà àdɨ dhɛ̀dhɛ ɔ̌ tɨ́, ndàdʉ̀ ídzì ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nɔ́nyʉ̀ dɔ̌. 20 Ndɨrɔ̀, Làzarʉ̀ tɨ́ kátɨna alɛ nɨ’ɨ̀ nǎkʉ̀tálɛ. Ka nɨ’ɨ̀ otú ɨ́pbà ngbɔ̌na kɔ́rɔ́ alɛ. Nɨ́, kǒngónà àyi wɔ̀ ònzìtálɛ bhà ɨdza-lí. 21 Kǒngónà àdʉ̀ ndòzè ndòngù ndɨ̀ ònzìtálɛ rɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ dɔ̀ná rɔ̀ mɨzà dɔ̌ rɔ̀ rɨ́ ’àwà obvò ɔ̀nyʉ̀-ú’ǔ-nzo nɨ̌. Ndɨrɔ̀ ìtsě nóongónà àdʉ̀ ìwu, ’àmbɛ kà rɔ̌ otú dɔ̌nga nʉ́tda dɔ̌. 22 Nɨ́ atdíku wɔ̀rɨ́ nǎkʉ̀tálɛ náavɛ̀, Kàgàwà bhà màlàyíká ràdʉ̀ afína nódyì, ’òwù nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, Àbràhamʉ̀-tɨ’ɔ̀. Ngǎtsi ɨdhɔ ɔ̌, wɔ̀ ònzìtálɛ náadʉ̀ ɔ̀vɛ̀ átɔ̀, kadʉ́ ɔ̀tdʉ̀nà. 23 Nɨ́ ɔvɛ-bvʉ̀, àzèmbè ndɨ̀ ndɨ́ àpbɛ̀ nábà abhɔ nyʉ́ rɔ́rɔ̀, wɔ̀ ònzìtálɛ náangbɛ dɔ̀na, ndàndà nga, ndàdʉ̀ Àbràhamʉ̀ nála ɨtsɛ rɔ̀, Làzarʉ̀ àdɨ tɨná rɔ́. 24 Nɨ́ wɔ̀ ònzìtálɛ náafà ndɨ̀ ndàtɨ: ‹Àbadu Àbràhamʉ̌, ábà ɨzʉ dùdú! Ávǐ Làzarʉ̀ ròdù ɔtsʉ́na-kpɔ̀-dɔ ɨdha ɔ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀rà nà ɨdàdu-dɔ ma mɨdʉ́ tɨ́ nɨ̌. Obhó tɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ ábhɔ̌ àpbɛ̀ nyʉ́ ɔ̌ yàrɨ́ kàzʉ ɔ̀.› 25 Pbɛ́tʉ̀ Àbràhamʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Pbànɨ̌ngbá, ɨ́rɛ̀ pɛ́ dhu: nyɨ nyábà ábhɔ̌ ídzìnga nyʉ́ pbʉ̀kʉ̀ ípìrɔ̌nga ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ Làzarʉ̀ ɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ɔ̌. Nɨ́ kòmbí Làzarʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ídzìnga ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌. 26 Ndɨrɔ̀ ròsè kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ, àlɛ̌-nzínzì ɔ̌ nyɨ̌ mànà rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́ ádzǐ ibhu-akpà. Nɨ́ àzú dhená rɔ̀ ìndrǔ rǎda tɨkʉ ɔ̀ nɨ̌ fangà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ, ndɨrɔ̀ tɨkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀ màtɨ́ ìndrǔ rɨ̌da tɨka ɔ̀ nɨ̌ fangà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ átɔ̀.› 27 Wɔ̀ ònzìtálɛ adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: ‹Ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ atdídɔ̌ àbadú. Ávǐ Làzarʉ̀ ràrà àba bhà pbanga ɔ̀. 28 Obhó tɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè imbò adɔ́du nà. Nɨ́, dhu àkǎ Làzarʉ̀ ràrà dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ ngàmbì bhěyi, akyɛ abádhí nóowuya ìwu átɔ̀ yàrɨ́ àpbɛ̀ tɔ́ ngari ɔ̀ nɨ̌.› 29 Nɨ́ Àbràhamʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: ‹Músà mà pbànábí mànà náandí dhu rɨ̌ ɨ̀’ɨ̀ ìnè àwú. Nɨ́ ɨ adɔ́nʉ àkǎ ɨ̀ rɨ̀rɨ̀ ɨ Andítá rʉ̌nɔna dhu!› 30 Tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ònzìtálɛ adʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ɨnzá wɔ̀ dhu àkǎ wɔ̀ dhu bhěyi, àbadu Àbràhamʉ̌. Ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nɨ̀ngbɛ̀ atdí alɛ nyʉ́ náapɛ́ àrà dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, nɨ́ abádhí rǎdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ʉ̀gɛ̀rɛ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ.› 31 Pbɛ́tʉ̀ Àbràhamʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà àbadhi nɨ̌: ‹Ɨ̀nzɨ̌ abádhí náapɛ́ Músà mà, pbànábí mànà rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ, nɨ́ abádhí rɨ̌ nzɨ̌ ibhu ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nɨ́ngbɛ̀ alɛ rʉ̌nɔna dhu mà nɨ́rɨ.›»

17

Ìndrǔ àbhʉ rádʉ̀ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu

(Màt 18.6-9,21-22; Mrk 9.22-28,42; 1Kò 8.9-13; 10.32)

1 Yěsù atɨ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ìndrǔ rǎdɨ ɨ̀mbǎ ndɨ̀’ɨ̀ ndàbhʉ̌ rɨ́ ndòtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu nà dhu rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀ ɔdhɨ̀nà nábhʉ̌ rɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌. 2 Dhu ɔ̀fɔ̀ nga mběyi nyʉ́, kosò ádrʉ̀ngbǎ odu-ba ndɨ alɛ-tú, kadʉ̀ ndɨ alɛ nɨ́dɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, kɨ̀’ɨ̀ kàrɨ́ nzónzo nzínzì ɔ̌ atdí ngbángba mà nábhʉ̌ rɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ tɨ́ rɔ̀. 3 Nɨ́rɔ̀, nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi nyɨ̌-tɨ́rɔ̀!

Dhu t’ʉ́bàta

(Màt 18.15,21-22)

Ɔdhɨ̀nʉ náapɛ́ dhu àfǎ ɔnzɨ̀nʉ́, nɨ́ dhu àkǎ nyɔvɔ̀ kàbhà afátá kà tɔ̀. Kǎpɛ́ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga, nɨ́ dhu àkǎ nyʉbà dhu kà tɔ̀. 4 Ndɨrɔ̀ kǎpɛ́ dhu àfǎ ɔnzɨ̀nʉ́ àrʉ̀bhʉ̀-gʉ̀na atdí adyi ɔ̌, ndàdʉ̀ ndàdu àrʉ̀bhʉ̀-gʉ̀na ndɨ̀rà àtɨ̀nà nyɨ nɨ̌: ‹Ma mʉ̀gɛ̀rɛ̀ wà ma mʉbhà pbàkà nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ.› Nɨ́ dhu àkǎ nyarà dhu ʉ̀bà rɔ̌ kà tɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ a’uta dɔ̌ dhu

(Màt 17.19-20)

5 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, pbɨ̀ndà uvitatálɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́trɔ̌ fàká a’uta.» 6 Nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Fʉ̀kʉ́ a’uta nɨ́’ɨ̀ná gukyè hàràdalɨ̀ tɨ́ kátɨna itsu-kpɔ̌ bvʉ̌ màtɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà àtɨna yàrɨ́ itsu nɨ̌: ‹Ɨ́ngbɛ̀ nyɨ ɨvɛ́nʉ mànà, nyarà nyɔdɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀›, nɨ́ kàmbɛ̀nà àdʉ̀ tsʉ̀kʉ́ dhu nɨ́rɨ̀ ɨ̀rɨ.»

Yěsù rɨ̌ dhu núdhě yà fɨ̌ndà ka kàvi dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ̀nzɨ̀ kasʉtálɛ dɔ̌ dhu

7 «Ádhɨ pbá alɛ nzínzìkʉ ɔ̌ ndɨ, yà ɨnga bvʉ̀ rɔ̀ ríngo, ngǎtsi nɨ̌ tàmà ndɨ̀ ndʉ̀ndà ɨ rɔ̀ ríngo pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nɨ̌ rádʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ɨ́rà tsàkàtsàkà, ɔ̀nyʉ̀ nyɨ nyɔnyʉ tɨ́!› 8 Pbɛ́tʉ̀ kà tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Óyè ɔ̀nyʉ̀ idù. Ndɨrɔ̀ nyádʉ̀ nyʉfɔ́ nyɨ mběyi, nyadʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ níbhò idù. Dhu ma mɔ̀nyʉ̀ madʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, nyɨ nyadʉ̀na dhu ɔ̀nyʉ̀, nyadʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ átɔ̀.› 9 Wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ t’ádʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ àbhʉ̌ ndɨ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ tɔ̀ yà kà tɔ̀ ndɨ̀ ndàvinà dhu kɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? 10 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ yà fʉ̌kʉ̀ ka kàvinà dhu ɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǎtɨ: ‹Mǎ nɨ́ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà kasʉtálɛ, mǎ mɔ̀nzɨ̀ yà àkǎ àkǎnà mɔ̌nzɨ̀ fàká kasʉ kɛ̀lɛ̌.›»

Yěsù rɨ̌ ɨdrɛ̀ kɨ́kɨ́tálɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.2-4; Luk 5.12-14)

11 Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndárà rɔ́rɔ̀, Yěsù nʉ́ʉdà Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì mà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì mànà nzínzì ɔ̌ ifo ɔ̀na nǎ. 12 Nɨ́ atdí pbanga ɔ̀ kà rǒtsù rɔ́, ɨdrɛ̀ kɨ́kɨ́tálɛ náatù ɨ̀ kà mànà. Nɨ́, ɨtsɛta ɨ̀ ìkò rɔ́rɔ̀, 13 abádhí apɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yěsù, Màlimǒ, ábà ɨzʉ dɔ̀ká!» 14 Nɨ́, abádhí ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Yěsù atɨ abádhí nɨ̌: «Nyòwu nyɨ̀tɛ̀ nyɨ̌ pbàkùhánɨ́ tɔ̀.» Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ ówu rɔ́rɔ̀, abádhí náala ɨ̀ ɨwà ɨ̀ ʉ̀gʉ rɔ́. 15 Nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ níitdègu ndɨ̀ ndɔ̀gʉ̀ dhu nálǎ, náadù ndɨ̀ owùna-lú, Kàgàwà nɨ́fʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà rɔ́rɔ̀. 16 Nɨ́, kǐtsi ndìbvu Yěsù-pfɔ̀ rɔ̌, ndàpbǎ nyɨ̀na adzɨkpa nyʉ́ rɔ̌, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Yěsù tɔ̀. Wɔ̀ ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ. 17 Nɨ́, Yěsù ivú dhu ndàtɨ: «Nɨ̀’ɨ̀ tɨ́ obhó ɨdrɛ̀ alɛ ɨ ʉ̀gʉ̌ ʉ̀gʉ kɔ́rɔ́? Nɨ́ àrʉ̀gyètdí ngʉ̌kpà alɛ rɨ̌’ɨ̀ àdhà? 18 Tɨ́ yà vurò pbìrì ɔ̌ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌ ndɨ ndɨ̀ nàdu ndɨ̀rà Kàgàwà nɨ́fʉ?» 19 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ndɨ alɛ nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyadʉ̀ àrà. Ɨwà pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ nyɨ.»

Kàgàwà bhà idzi-dhɔ̀ ìndù ndɨ̀ dhu nɨ́tɛ̀ rɨ́ dhu

(Màt 24.23-42)

20 Pbàfàrìsáyó nívǔ Kàgàwà rɨ̌ idzi nɔ́nyʉ ìndrǔ dɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ Yěsù-tsʉ̌ rɔ̀, kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Kàgàwà rɨ̌ idzi nɔ́nyʉ ìndrǔ dɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀rà alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ̌ kádʉ̀ àlanà ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 21 Ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Nyàndà, kà rɨ̌’ɨ̀ ɨrɔ́!› Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌: ‹Kà rɨ̌’ɨ̀ ndɔrɔ́!› Obhó tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ ìnè nzínzìkʉ ɔ̌.»

22 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨya ìnè yà Ìndrǔ t’ídhùnà bhà ɨdhɔ nózè nyɨ̌ nyɨ́ nyǎla atdí màtɨ́ ɔ̀ná, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyadʉ̀ya nzɨ̌ kàla. 23 Ka kowuya àtɨ̀nà rɔ̌ nyɨ̌ nɨ̌: ‹Kà rɨ̌’ɨ̀ ndálʉ̀!› ngǎtsi nɨ̌: ‹Kà rɨ̌’ɨ̀ ɨrɔ́!› Nɨ́, àpɛ́ nyǒwuya òwu rɔ̌ ányɨ̀, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyǒwuya òtse rɔ̌ ányɨ̀. 24 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ ɔvɔ náarámbɨlɨ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌, atdídhená adzɨ-igì ɔ̀nǎ rɔ̀, ndʉ̀dà ngǎtsi adzɨ-igì ɔ̀ dhu bhěyi, Ìndrǔ t’ídhùnà bhà ɨdhɔ ɔ̌ dhu nɨ́ɨ’ɨya ndɨ dhu bhěyi tɨ́. 25 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ pɛ́ kà ràbà àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́ angyi, ndɨrɔ̀ yà indo arɨ́’ɨ̀ alɛ ràdʉ̀ kɔ̀dhɔ̀. 26 Nʉwà bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu-tɨdɔ̀ nɔ́ɔnzɨya ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà bhà ɨdhɔ ɔ̌. 27 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ìndrǔ nóongónà ’ɔ̀nyʉ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀mvʉ̀. Abádhí ongónà ’ʉ̀mba, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ nzónzo nábhʉ rʉ̀mbǎ ɨ̀, ràrà àhʉ Nʉwà rǒtsù sàfinà ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, ádrʉ̀ngbǎ igye nɨ́ɨkɔ́, ɨdha ràdʉ̀ yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí àmbili, ndàdʉ̀ ìndrǔ-tsè nɔ́tdɨ̀ kɔ́rɔ́. 28 Ndɨrɔ̀ kɔ̌nzɨya ndɨ̀ átɔ̀, yà Lotì bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu bhěyi. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ìndrǔ nóongónà ’ɔ̀nyʉ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀mvʉ̀. Abádhí ongónà ɔdhɨ́ya-fɔ́ dhu núdzi, ’àdʉ̀ òwu fɔyá dhu núbho rɔ̌ ɔdhɨ́ya rùdzǐ átɔ̀. Abádhí ongónà itse núzo ɨnga ɔ̌, ’àdʉ̀ òwu ɨdza nʉ́sɨ rɔ̌. 29 Pbɛ́tʉ̀ Lotì àhʉ Sɔ̀dɔmɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ nɨ́nganɨ́, Kàgàwà náabhʉ̀ ɔ̀rʉ̀ rɔ́rʉ̀ odu tɔ́ kàzʉ rɨ̀pbà ndɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, rɔ̀tdɨ̀ Sɔ̀dɔmɔ̀ ɔ̌ bhà-tsè kɔ́rɔ́. 30 Nɨ́, dhu nɔ́ɔnzɨya ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà rɨ̌ ndàvǐ ìndrǔ tɔ̀ nɨ́nganɨ́.

31 Ndɨ nɨ́nganɨ́, pbɨ̀ndà ɨdza dɔ̀ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ okota tɔ̀ ngari ɔ̀ ndɨ̀ nòtù alɛ, pbɨ̀ndà dhu-tsí ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨdza, náakáya nzɨ̌ ndìfò, ndàhʉ ɨ dhu-tsí núgù. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨnga bvʉ̀ ndɨ̀ nòtù alɛ náakáya nzɨ̌ ndàdu ndɨ̀ ɨbha. 32 Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ Lotì-ve rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu. 33 Pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nòzè ndɨ̀gʉ̌ alɛ níiwíya ka. Pbɛ́tʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwǐ rɨ́ alɛ náadʉ̀ya kɔ̀dɔ̀ ɔ̀dɔ̀. 34 Ma mɨ́ kʉ̀nɔ fʉ̌kʉ̀, ndɨ iku ɔ̌, ɔ́yɔ̌ rɔ̀ ɨ̀ nòtù atdí ara dɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ ka kowuya atdí alɛ nódyì rɔ̌, kadʉ̀ ngǎtsi alɛ nʉ́bhà. 35 Ɔ́yɔ̌ rɔ̀ rɨ́ dhu ò’ù atdíkpá odu dɔ̌ rɔ́ ɨ̀ nòtù vèbhálɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ka kowuya atdí nódyì rɔ̌, kadʉ̀ ngǎtsi nʉ́bhà. 36 [Ɔ́yɔ̌ rɔ̀ ɨ̀ nòtù ɨnga-bvʉ̌ kpabhálɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ka kowuya atdí alɛ nódyì rɔ̌, kadʉ̀ ngǎtsi alɛ nʉ́bhà.»] 37 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Wɔ̀rɨ́ dhu ɔnzɨya ndɨ̀ àdhà Ádrʉ̀ngbǎlɛ́?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Abvo rɨ̌’ɨ̀ rɔ́nga nɨ́ ndɨ pbàsɛ̀gɛ̀ núunduya ɨ̀ nɨ̌.»

18

Abvo-àyi mà, anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ mànà tɔ́ mbólí

1 Yěsù awɛ atdí mbólí pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨtɛ̀ tɨ́ dhu abádhí ràkǎ ’òngò ’ɨ̀tsɔ̀ bìlǐnganà ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀. 2 Kǎtɨ: «Atdí kɨgɔ̀ ɔ̌, anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ atdí alɛ mà nɨ́fʉ̌ alɛ. 3 Ndɨrɔ̀, ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, atdí abvo-àyi nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀. Nɨ́ ndɨ abvo-àyi ongónà ɨ̀rà anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kà-rɔ̌, ndàtɨ: ‹Ʉ́nɔ ànyǎka pbàkà anyatálɛ mànà.› 4 Nɨ́ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́, wɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ náazè nzá ndʉ̀nɔ̀ ndɨ anya. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdíku kɨ̌rɛ̀ nga, ndàtɨ: ‹Ma mɨ́ mbǎ ɨ̀nzɨ̌ ma marɨ́ Kàgàwà ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ dhu màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ma marɨ́ atdí alɛ mà nɨ́fʉ̌ dhu màtɨ́, 5 nɨ́, bìlǐ kǎrɨ́ tsìdu àvǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ wà mʉnɔ̀ abádhí-ànyǎ pbɨ̀ndà anyatálɛ mànà, akyɛ kǒngóna ɨ̀rà dùdu-ɔ̌nga ʉ̀kpà nɨ̌.›» 6 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̀rɨ pɛ́ wɔ̀ ɨ̀mbǎ obhónga nà anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ nʉ́ʉnɔ dhu! 7 Nɨ́, Kàgàwà tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ yà adyíbhengá nga mà, kùbhingá nga mànà ɔ̌ arɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ rɔ̀ná fɨ̌ndà ndɨ̀ ndavò alɛ rɔ̌ dhu nʉ́tsɛ̀? Kà tɨ́ àdʉ̀ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ abádhí rɔ̌? 8 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: kà ràrǎdʉ̀ abádhí-rɔ̌ dhu nʉ́tsɛ̀ tsàkàtsàkà nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo nɨ́nganɨ́, kǒtúya tɨ́ tdʉ̌ a’uta nà alɛ yà adzɨ dɔ̌?»

Mʉ̀fàrɨ̀sayò mà pàratà tɔ́ ndɔmbɛ̀ mànà tɔ́ mbólí

(Mbà 28.13; 30.12-13; Yàk 4.6,9; 1Pɛ́ 5.5-6)

9 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù awɛ yàrɨ́ mbólí yà obhónángatálɛ tɨ́ arɨ́ ’ɔ̀zʉ̀, ’àdʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ-gàyà nɔ́nzɨ̀ alɛ tɔ̀. 10 Kǎtɨ: «Ɔ́yɔ̌ alɛ náatsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndɨ́nɨ̌ ’ɨtsɔ̀ tɨ́ ɨ̀. Atdí abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ nɨ’ɨ̀ Mʉ̀fàrɨ̀sayò, ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ nɨ’ɨ̀ pàratà tɔ́ ndɔmbɛ̀. 11 Nɨ́, Mʉ̀fàrɨ̀sayò níidè, ndàmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ afína ɔ̀, ndàtɨ: ‹Ɔ̀ɔ Kàgàwǎ, ma màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ nyʉ́ ɨndʉ̀, ɨ̀mbǎ ma marɨ́’ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ-tsí bhěyi nɨ́dhunɨ̌. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ogbo ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ, kǎkà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ obhónángatálɛ, ndɨrɔ̀ kǎkà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀ ma nɨ́ nzɨ̌ pàratà tɔ́ yàrɨ́ ndɔmbɛ̀ bhěyi alɛ. 12 Ma márɨ́ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ ɔyɔ-gʉ̀na atdí yɛngɛ̀ rɔ̌. Ndɨrɔ̀ ma marɨ́ pbàkà kɔ́rɔ́ ongyéngá tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ núbhǒ pɛrɛ̀ tɨ́ ɨndʉ̀.› 13 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ pàratà tɔ́ ndɔmbɛ̀ níidè ɨtsɛta, ɨ̀nzɨ̌ ndòzè ndàngbɛ dɔ̀na, ndàndà ɔrʉ̀ nga mà. Pbɛ́tʉ̀, kǎdɨ̀ ndàmbɛ odrùna-dɔ nʉ́pbɨ̀ dɔ̌ ɨzʉ nà, ndàdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: ‹Ɔ̀ɔ Kàgàwǎ, ábà ɨzʉ dùdú, ɨma nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́rɔ̀.› 14 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: wɔ̀rɨ́ pàratà tɔ́ ndɔmbɛ̀ náadù ndɨ̀ pbɨ̀ndà ɨwà Kàgàwà nɔ́zʉ̀ ndɨ̀ ídzì alɛ tɨ́ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ̀dzɨ̌ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔrʉ́ alɛ nɨ́ ka kifoya obvò. Ndɨrɔ̀, ndìfǒ rɨ́ obvò ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ nɨ́ ka kɨdzɨ́ya ɔrʉ́.»

Yěsù rɨ̌ nɨ̀nɨ́ nzónzo násǒ dhu

(Màt 18.1-4; 19.13-15; Mrk 10.13-16)

15 Ìndrǔ nóowúnà ìwu rɔ̌ ɨba-tsʉ̀nǎ nzónzo nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kʉ̌lɨ tɨ́ ɔtsʉ́na dɔ̀yá. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, ábhàlɨ̌ adʉ̀ ɔ̀rʉ̀ ɔ̀rʉ̀ tɨ́ ɨ alɛ dɔ̌. 16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ɨ nzónzo nónzì kiwǔ nà tɨna ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyʉ̀bhà nzónzo rìwǔ tɨdu ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyǎtɔ̀ tsʉ̀ya. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà idzi nɨ́ abádhí bhěyi ɨ̀ nʉ́lɨ alɛ tɔ́. 17 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ Kàgàwà bhà idzi nákɔ̌ ákɛ̌ ngbángba bhěyi alɛ, nóotsúya nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́ kà ɔ̀.»

Yěsù mà rɔ̌tɛ ònzìtálɛ nà dhu

(Màt 19.16-30; Mrk 10.17-31)

18 Atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ níivú dhu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ídzì màlimǒ, ádhu ndɨ àkǎ àkǎ mɔnzɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga?» 19 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu nyɨ nyɨ́ ma ànzi ídzì alɛ tɨ́ nɨ̌? Ɨ̀mbǎ ídzì alɛ rɨ̌’ɨ̀ atdí màtɨ́. Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ ídzì alɛ. 20 Nyɨ nyʉ́nɨ wà Ʉyátá: ‹Dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, dhu àkǎ nzá nyohò abvo, dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ ogbo, dhu àkǎ nzá nyʉnɔ̀ tɨ̀tɔ̀ ɔdhɨ̀nʉ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nyɨfʉ àbanʉ mà ɨ́yànʉ nà.›» 21 Nɨ́ wɔ̀ alɛ náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mɨ́fʉ kɔ̌kɔ̀rɨ́ Ʉyátá kɔ́rɔ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ idú ngbángba ɔ̀ rɔ̀.» 22 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Atdí dhu nɨ́ ndɨ ndɨ̀ nʉ̀bhà tdɨ́tdɔ̌ ɨndʉ̀: dhu àkǎ nyudzǐ fʉnʉ́ arɨ́’ɨ̀ dhu kɔ́rɔ́, nyadʉ̀ kà ɔ̀ rɔ̀ nyɨ nyòngyè fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀, nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ònzì nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, nyádʉ̀ nyɨra, nyadʉ̀ owùdu nʉ́ngʉ.» 23 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨzʉ nʉ́ʉka ka atdídɔ̌, abhɔ ndɨ̀ ndónzì dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 24 Yěsù níitdègu ɨzʉ nʉ́ka ka atdídɔ̌ dhu nálǎ, náadʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ònzì t’álɛ rǒtsù Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nyʉ́ tɨ́. 25 Obhó tɨ́, dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨsɔ́ nyʉ́ ngàmɨyà ròtsù ndʉ̀dà sìndanɨ̀-bhu ɔ̀nǎ, ròsè ònzìtálɛ rǒtsù Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ dhu dɔ̀nǎ.» 26 Nɨ́, wɔ̀ Yěsù rʉ̌nɔna dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ níivú dhu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Olu, ádhɨ nyʉ́ ndɨ ɔ̀gʉ̀ rádʉ̀ ɔ̀gʉ̀?» 27 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ìndrǔ-lɛ̀mà nɔ̀nzɨ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà-lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀.» 28 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Kànɨ̌, mǎ mʉ́bhà fɔká dhu, mǎdʉ̀ owùnʉ nʉ́ngʉ.» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Ìndrǔ náapɛ́ pbɨ̀ndà ɨdza mà, pbɨ̀ndà ɨngba-tsánà mà, adɔ́na mà, àbanà mà, ɨ́yànà mà, pbɨ̀ndà inzo mànà nʉ́bha ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi-okú dɔ̀ rɔ̀, 30 nɨ́, yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kà rɨ̌ dhu nábà abhɔ nyʉ́ ròsè. Ndɨrɔ̀, olù rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎdʉ̀ya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà.»

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 20.17-19; Mrk 10.32-34; Luk 9.22,44-45)

31 Yěsù núugu pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ tɨna ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Kànɨ̌ àlɛ̌ kúpo Yèrùsàlɛmà. Nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu, yà pbànábí náandí Ìndrǔ t’ídhùnà dɔ̌, nɨ́ ràkǎ ányɨ̀. 32 Obhó tɨ́, ka kɨ́ àbadhi nípfǒ, kabhʉ yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-fɔ́. Ndɨrɔ̀ ka kɨ́ kʉ̀gbɔ̌ kadʉ̀ àvu rɔ̀ná, kadʉ̀ ɨsɔ núso kà dɔ̀. 33 Ndɨrɔ̀, asé nɨ̌ ka kʉ̀vɨ ka dhu-dzidɔ̌, ka kadʉ̀ya kòhò, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. Nɨ́ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, kǎdʉ̀ya ndɨ̀ngbɛ̀.» 34 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu náadʉ̀ nzá abádhí-dɔ nálʉ akɛkpá màtɨ́. Ndɨ ɔtɛ-tɨ̀ náarù ndɨ̀ òru tɨ́ abádhí rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ abádhí ràdʉ̀ àdhu dɔ̌ màtɨ́ Yěsù rɔ̌tɛ dhu nʉ́nɨ.

Yěsù rɨ̌ atdí ndùmùndúmú nɨ́gʉ̌ Yɛ̀rɨkɔ̀ dhu

(Màt 20.29-34; Mrk 10.46-52)

35 Yěsù níitdègu Yɛ̀rɨkɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ níndù, nɨ́ kǎtù atdí ndùmùndúmú otu-igì dɔ̌ àdɨ, ndàmbɛ dhu núnzi dɔ̌ ìndrǔ-fɔ́ rɔ́. 36 Nɨ́, wɔ̀ ndùmùndúmú nɨ́ɨrɨ ihé-yà rʉ̌da dhu, ndàdʉ̀ dhu ìvu, àdhu mà rɨ̌ ndɔ̀nzɨ dhu ndɨ̀ ndʉnɨ tɨ́. 37 Nɨ́ ka kadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀ katɨ: Yěsù, Nàzàretì ɔ̌ alɛ ràrɨ̌ wɔ̀ rʉ́da. 38 Nɨ́ kǎkù, ndàtɨ: «Yěsù, Dàwudì nɨ̌ngbá, ábà ɨzʉ dùdú!» 39 Nɨ́ yà angyi òkò ’àmbɛ òwu dɔ̌ alɛ náarʉ̀ kà dɔ̌, àdʉ̀ kàvi rɨ̀nɛ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ òkù tdɨ́tdɔ̌ àrǐ nyʉ́ tɨ́, ndàtɨ: «Dàwudì nɨ̌ngbá, ábà ɨzʉ dùdú!» 40 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ìde ndàdʉ̀ kàvi kiwǔ nà tɨna ɔ̀. Nɨ́, ɨ́kyɛ̀rɔ̌ kɨ̀rà àhʉ tɨná rɔ̀, Yěsù ivú dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: 41 «Ádhu nyɨ nyòzè mɔnzɨ̀ ɨndʉ̀?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mòzè mala nga.» 42 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Álǎ nà ɨnga! Ɨwà pbʉ̀kʉ̀ a’uta nɨ́gʉ̌ nyɨ!» 43 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàla nga, àbadhi ràdʉ̀ àrà Yěsù-owù ɔ̌, Kàgàwà-ɔvɔ̀ nílè ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ, wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nàla, náadʉ̀ Kàgàwà-ɔvɔ̀ nílè átɔ̀.

19

Zàkayò rɨ̌ Yěsù nózè ndàla dhu

(Luk 5.32)

1 Yɛ̀rɨkɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndòtsù rɔ̀, Yěsù náadɨ̀ ndàmbɛ ʉ̀da dɔ̌ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀na nǎ. 2 Nɨ́ atdí alɛ Zàkayò tɨ́ kátɨna nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ányɨ̀. Ndɨ Zàkayò nɨ’ɨ̀ pàratà tɔ́ pbàndɔ́mbɛ́ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ ònzìtálɛ. 3 Nɨ́ kǎzè ndàla Yěsù ràrɨ̌ àdhɨ. Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌ Yěsù nálǎ ihé-yà nzínzì ɔ̌ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ odú, ídǒ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 4 Nɨ́ kǎkʉ̀ angyi, ndàdʉ̀ ùpo mùkuyù tɨ́ kátɨna itsu dɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndala tɨ́ Yěsù, ányɨ̀rɔ̌ kà rʉ̌da dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Nɨ́, Yěsù níitdègu ɨ̀rà àhʉ ányɨ̀rɔ̌, nɨ́ kǎndà ɔrʉ̀ nga, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà Zàkayò nɨ̌: «Zàkayǒ, ífo tsàkàtsàkà. Indo dhu àkǎ mɔdhɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ɨdzá.» 6 Nɨ́ Zàkayò adʉ̀ ìfo tsàkàtsàkà, ndàdʉ̀ kàkɔ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà. 7 Nɨ́ wɔ̀ dhu nàla kɔ́rɔ́ alɛ náanù afíya ɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kàrà ɔ̀dhɔ̀ nzɛ́rɛngatálɛ bhà nyʉ́!» 8 Pbɛ́tʉ̀ Zàkayò nɨ́ɨvà ndɨ̀ ndìdè, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kànɨ̌ ma màbhʉ pbàkà ongyéngá tɔ́ atdínga ɔ́yɔ̌ dɔ̌ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ dhu ɨ’ɨna gukyè ìndrǔ bhà dhu ma makɔ̀ tɨ̀tɔ̀ dɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ma mɨ́ ndɨ dhu nádǔ ɨ̀fɔ-rà-dɔ̌ ndɨ alɛ tɔ̀.» 9 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Indo ɔ̀gʉ̀ nɨ́rà wà àhʉ àzú-dzá, yàrɨ́ alɛ nɨ́ Àbràhamʉ̀ t’ídhùnà átɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 10 Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà ɨ́rà ùwǔwí alɛ nɔ́nɛ̀, ndɨ́nɨ̌ ndadʉ̀ tɨ́ ɨ̀gʉnà.»

Ɨdrɛ̀ fʉ̀rangà tɔ́ mbólí

(Màt 25.14-30)

11 Yà ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ rɨ́ alɛ tɔ̀, Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ tdɨ́tdɔ̌. Obhó tɨ́, yà ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndotsú tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ìndrǔ náambɛ́nà ɨnga nɨ́rɛ̀ dɔ̌ afíya ɔ̀, kòmbí nga ràrɨ̌ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ nɨ̌. 12 Nɨ́ kǎtɨ: «Atdí alɛ nɨ’ɨ̀ kamà-tɨdɔ̀. Nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ɨvà ndɨ̀ fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀, ndàrà ɨtsɛ nyʉ́ vurò pbìrì ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kʉdɔ tɨ́ ndɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́, ndɨ dhu-dzidɔ̌, ndàdʉ̀ ìngo fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̀. 13 Nɨ́, kǔnzi ɨdrɛ̀ alɛ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ndàbhʉ ɨdrɛ̀ fʉ̀rangà*fɔyá. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ʉ̀ya abádhí tɔ̀, ndàtɨ: ‹Nyɔ̀nzɨ mùtùruzì wɔ̀ fʉ̀rangà dɔ̌, ràrà àhʉ ma míngo dhu ɔ̀.› 14 Pbɛ́tʉ̀, kà mà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ náandrɔ̀ ka atdídɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ ìndrǔ òvì ròwù kǒwù ɔ̌, ròwù àtɨ̀nà: ‹Mǎ mòzè nzá wɔ̀ alɛ rɔ̀nyʉ̀ idzi dɔ̀ká.› 15 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ ka kʉ́dɔ ndɨ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ̀ ndìngò fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, kǎvì kunzì kɔ̌kɔ̀ fʉ̀rangà ndɨ̀ ndʉndɔ fɔyá pbɨ̀ndà kasʉtálɛ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉnɨ tɨ́ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ abádhí nɔ́nzɨ̀ kasʉ ndɨ fʉ̀rangà nɨ̌ dhu. 16 Nɨ́, wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ alɛ nɨ́ɨra, ndàtɨ kà nɨ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, pbʉ̀kʉ̀ fʉ̀rangà nísě ndɨ̀ atdí kumì fʉ̀rangà nɨ̌.› 17 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ídzì dhu nɨ́ wɔ̀! Nyɨ nɨ́ ídzì kasʉtálɛ. Nyɨ nyɔ́dɔ̀ yà fʉnʉ́ ma mabhʉ̀ ákɛ̌kpá dhʉ́-ngba nyʉ́ mběyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ nyɨlɨ̌ nyadɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ɨdrɛ̀ kɨgɔ̀ dɔ̌.› 18 Ɔyɔ rɨ́ kìsě kasʉtálɛ nɨ́ɨra ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, pbʉ̀kʉ̀ fʉ̀rangà nísě ndɨ̀ imbò fʉ̀rangà nɨ̌.› 19 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ɨnyɨ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ nyádɨ imbò kɨgɔ̀ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́.› 20 Ngǎtsi kasʉtálɛ nɨ́ɨra, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ, kànɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ fʉ̀rangà. Ma makpɔrɔ ka mbɛrʉ̀ ɔ̀, madʉ̀ òrùnà. 21 Obhó tɨ́, ma marúbhi ɔdɔ̀nʉ nɔ́nzɨ̀ rɔ̌, ɨnyɨ nɨ́ atdídɔ̌ arɔ́rʉ̀ alɛ nɨ́dhunɨ̌. Nyɨ nyárɨ́ dhu ìdyi ɨnzá nyɨ nyɨlɨ dhu rɔ́, ndɨrɔ̀ nyɨ nyárɨ́ ɔ̀nyʉ̀ ògu ɨnzá nyɨ nyazò dhu rɔ́.› 22 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ma mɨ́ anya ɔ̀tdɨ̀ dʉ̀nʉ́ tsʉ̀nʉ-bvʉ rɔ̌. Ɨnyɨ nɨ́ nzɛ́rɛ kasʉtálɛ. Nyɨ nyʉnɨ wà dhu ma ràrɨ̌ ɔ̀rʉ̀ arɔ́rʉ̀ alɛ, ma rarɨ́ dhu ìdyi ɨnzá ma mɨlɨ dhu rɔ́, ndɨrɔ̀ ma rarɨ́ ɔ̀nyʉ̀ ògu ɨnzá ma mazò dhu rɔ́. 23 Nɨ́rɔ̀, ádhu ɨnzá nyɨ nyadʉ̀ àrà idú fʉ̀rangà nɨ́lɨ bǎkì ɔ̀ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mɨ́rà àhʉ nɨ́nganɨ́, ma madʉ̀ya tɨ́ àkɔnà ɨwà dɔ̀ná nɨ́dɔ̀ rɔ́rɔ̀?› 24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nɨ̌: ‹Nyàkɔ wɔ̀ kà-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ fʉ̀rangà, nyǎdʉ̀ àbhʉnà yà ɨdrɛ rɨ́’ɨ̀ kà nà alɛ tɔ̀.› 25 Nɨ́ ɨ alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɨdrɛ̀ fʉ̀rangà nyʉ́ nà.› 26 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ka kabhʉ̀ya dhu ìnè dhu rɨ̌’ɨ̀ fɔná alɛ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ dhu nà alɛ-fɔ́ rɔ̀, ka kakɔ̀ya yà kà-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu mà. 27 Ndɨrɔ̀ nyìwǔ pɛ́ yà ɨnzá ma nazè mɔnyʉ̀ idzi dɔ̀yá pbàkà òmvǔ-tsí nà ɨrɔ́, nyǎdʉ̀ àzènà ɔnzɨ̀dú rɔ̀.»

Yěsù rǎrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Zàk 9.9; Màt 21.1-11; Mrk 11.1-11; Yùw 12.12-19)

28 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù àdʉ̀ ʉ̀da ndàdɨ angyi ihé-yà tɔ̀, ndàdʉ̀ ùpo ndàrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 29 Nɨ́ kǐtdègu Bɛ̀tɛ̀fagɛ̀ mà Bɛ̀tànɨyà mànà tɔ́ pbanga níndù, Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì ɨnǎ rɔ̀, nɨ́ kǎvì ɔ́yɔ̌ alɛ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ ròwù angyi, 30 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Nyòwu wɔ̀ angyi rɨ́’ɨ̀ pbanga ɔ̀. Nɨ́, ányɨ̀ nyɨ̌ nyówu ùvò rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́ ɨnzá atdí alɛ mà nápɛ̀ ùbhi dɔ̀ná angyi kayinǒ-ngba nótù òsò ka kòsò rɔ́. Nɨ́ nyàdʉ̀ nyʉ̌nga ka, nyǎdʉ̀ ìwu nà ɨrɔ́. 31 Ndɨrɔ̀ atdí alɛ mà níivúna gukyè dhu tsʉ̀kʉ́ ndàtɨ: ‹Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ kʉ̀ngǎ nɨ̌?› Nɨ́ nyɨ̌ nyadʉ̀na dhu àdu kà tɔ̀ nyǎtɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ ràrɨ̌’ɨ̀ kǎtdyú nà.» 32 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ Yěsù òvì alɛ náawù, ’àdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí nótù yà Yěsù nʉ́nɔ̀nà fɨ̌yɔ̀ dhu bhěyi tɨ́. 33 Nɨ́ abádhí rɨ̌ kayinǒ-ngba nʉ́ngǎ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ndɨ kayinǒ-ngba-abádhí níivú dhu abádhí-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ kayinǒ-ngba nʉ́ngǎ nɨ̌?» 34 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌’ɨ̀ kǎtdyú nà.» 35 Abádhí náadʉ̀ òwu wɔ̀rɨ́ kayinǒ-ngba nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ rɔ̀yá ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́wà, ’ùhu dɔ̀ná, ’àdʉ̀ Yěsù àbhʉ rùpò ndàdɨ ndɨ kayinǒ-ngba dɔ̌. 36 Nɨ́ yà Yěsù rǎrà angyi dhu bhěyi, ìndrǔ nóowúnà rɔ̀yá mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́wà rɔ̌, ’ùhu otu ɔ̌. 37 Nɨ́ Yěsù itdègu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ níndù, yà Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì dɔ̀ rɔ̀ ráwǔ otu ɔ̌, nɨ́ kǒwu ɔ̌ ríwu ábhàlɨ̌ tɔ́ ihé-yà náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ìlè Kàgàwà ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà, yà Yěsù rɔ̌nzɨna kɔ́rɔ́ wɨwɨ̀ ɨ̀ àla dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 38 Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌:

«Asota nákǎ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌ rɨ́rà ádrʉ̀ngbǎ kamà nà.

Màrʉ̀ngà àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀,

ndɨrɔ̀, ilèta nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ ɔrʉ́ ngari ɔ̀*.»

39 Nɨ́ ihé-yà nzínzì ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ ngúfe Pbàfàrìsáyó náatɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, ɨ́sɔ̌ pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ rɨ̀nɛ̀.» 40 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: abádhí nɨ́ɨnɛ̀na gukyè, nɨ́ odu rɨ̌ ndɨ ùkǔ.»

Yěsù rɔ̌dzɨ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ dhu

41 Yěsù itdègu ɨ̀rà àhʉ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ tɨ́ ndàdʉ̀ kàla, nɨ́ kǎpɛ̀ ndɔ̀dzɨ̀ kà dɔ̌, 42 ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ ɨdhɔ ɔ̌, nyɨ nyʉ́ mà átɔ̀ nyɨ nyʉ́nɨ̌yana gukyè màrʉ̀ngà nábà nyɨ nyádʉ̀ tɨ́ dhu! Pbɛ́tʉ̀ kombí ndɨ dhu òrù wà ndɨ̀ rʉ̀nʉ́. 43 Obhó tɨ́, ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, yà pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ rɨ̌ nyɔkɛ̀rɛ̀, ɨ̀ ràkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌nʉ ɔ̀ná odu tɔ́ kàlɨ̀ nɨ̌, ɨ̀ rɨ̀lɨ nyɨ átsǐ, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùgyè nyɨ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ rɔ̀. 44 Abádhí rɨ̌ nyugòlǒ, ɨ̀ rɔ̀bɛ̀ ʉ̀nʉ́nga, ɨnyɨ, kɔ́rɔ́ ʉ̀nʉ́ aróko alɛ mànà. Ndɨrɔ̀, abádhí rɨ̌ nzɨ̌ ɨnyɨ ka kasɨ̀ nɨ̌ atdí odu mà nʉ́bha ràdɨ ngǎtsi odu dɔ̌, ɨnzá nyɨ nyʉnɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ mʉ̀dzʉ̀nà ɨ́rà ɨndʉ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nɨ́dhunɨ̌.»

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ rɨ́ dhu ùdzǐ alɛ nódì dhu

(Màt 21.12-17; Mrk 11.15-17; Yùw 2.13-17)

45 Kàgàwà bhà ɨdza ndɨ̀ ndòtsù rɔ̀, Yěsù adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndòdì ányɨ̀ ɨdzá rɔ̀ rɨ́ dhu ùdzǐ alɛ. 46 Kǎmbɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌ abádhí nɨ̌:

«Andítá átɨ: ‹Pbàkà ɨdza nɨ’ɨya ɨtsɔ̀ta-dzà›,

pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyádʉ̀ kʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròngò ogbotálɛ náarɨ́ ɨ̀ núru ɔ̀nà ngari tɨ́*.»

47 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àdɨ ndàrà dhu ùdhe rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ bìlǐnganà Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀. Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, ndɨrɔ̀ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀mɛ̀ kàbhʉ ɨ̀ ádʉ̀ kohò ɔ̀ná otu. 48 Pbɛ́tʉ̀ abádhí nʉ́ʉnɨ ɨnzá ɨ̀ ádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu, kɔ́rɔ́ alɛ rǒwu Yěsù rʉ̌nɔna dhu nɨ́rɨ̀ rɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà nɨ́dhunɨ̌.

20

Yěsù arɨ́ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ àdhɨ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌?

(Màt 21.23-27; Mrk 11.27-33)

1 Kɔ̌kɔ̀rɨ́ ɨdhɔ nzínzì ɔ̌, atdíku Yěsù adɨ̀ ndàmbɛ dhu ùdhe dɔ̌, ndàdʉ̀ àmbɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀. Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, ndɨrɔ̀ Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà náadʉ̀ ’ʉ̀tɔ̀ ányɨ̀rɔ̌. 2 Nɨ́ abádhí ivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ʉ́nɔ pɛ́ àdhɨ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ màtɨ́ nyɨ nyárɨ́ kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́nzɨ dhu fǎkà. Ndɨrɔ̀, ádhɨ nyʉ́ ndɨ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ ɨndʉ̀?» 3 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨma nyʉ́ mà átɔ̀, ma mɨ́ atdí dhu nívǔ tsʉ̀kʉ́: Nyàdu pɛ́ dhu idù. 4 Yùwanɨ̀ bhà bàtizò nɨ’ɨ̀ tɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà? Ka nɨ’ɨ̀ tɨ́ ìndrǔ-bvʉ̌ rɔ̀ áhʉ bàtizò?» 5 Pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɨ̀rɛ̀ nga nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àlɛ̌ kapɛ́ dhu àdǔ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ kà rɨ́rà, nɨ́ kǎdʉ̀na àtɨ̀nà: ‹Olu ádhu ɨnzá nyɨ̌ nyadʉ̀ Yùwanɨ̀ rʉ̌nɔna dhu ná’ù nɨ̌?› 6 Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kapɛ́ dhu àdǔ ìndrǔ-bvʉ̌ rɔ̀ kà ráhʉ, nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀na àlɛ̌ núbvu odu nɨ̌, ɨwà kɔ́rɔ́ alɛ ná’ù dhu Yùwanɨ̀ rɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà nabì nɨ́dhunɨ̌.» 7 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu, ɨnzá ɨ̀ rʉ́nɨ àdhà rɔ̀ màtɨ́ ndɨ bàtizò ɨ́rà dhu. 8 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨma nyʉ́ mà átɔ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ àdhɨ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ màtɨ́ ma marɨ́ ɨ dhu ɔ̀nzɨ dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀.»

Vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ kasʉtálɛ tɔ́ mbólí

(Màt 21.33-46; Mrk 12.1-12)

9 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ yàrɨ́ mbólí ihé-yà tɔ̀ ndàtɨ: «Atdí alɛ náazò vǐnyò tɔ́ ɨnga, ’àdʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ndɨ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ̀ róngo alɛ mànà. Wɔ̀ dhu-lutìnǎ, kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà abhi ɔ̀ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́. 10 Nɨ́ vǐnyò-kpɔ̌ t’ɔ́pɛ̀ta tɔ́ kàsʉmɨ̀ nákǎ rɔ̀, wɔ̀rɨ́ ɨnga-àbadhi náavì atdí pbɨ̀ndà kasʉtálɛ ràrà fɨ̌ndà ka kùtù vǐnyò-kpɔ̌ nákɔ ndɨ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ-fɔ́. Pbɛ́tʉ̀ ɨ kasʉtálɛ náadʉ̀ kɔ̀ngbʉ̀, ’àdʉ̀ kàdu ròngò ɔtsʉ́na-kpa nà. 11 Wɔ̀rɨ́ ɨnga-àbadhi náavì ngǎtsi kasʉtálɛ tdɨ́tdɔ̌ ràrà ányɨ̀. Pbɛ́tʉ̀ vǐnyò tɔ́ ɨnga-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ náangbʉ̀ ndɨ alɛ átɔ̀, ’ʉ̀nɔ̀ dhu nɨ̌, ’àdʉ̀ àdunà ròngò ɔtsʉ́na-kpa nà. 12 Tdɨ́tdɔ̌ kǎvì ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě kasʉtálɛ ràrà ányɨ̀. Nɨ́ abádhí náavɨ̀ ndɨ tsí átɔ̀, ngbɔ̌na rʉ̀ngbɨlɨ ndɨ̀ otú tɨ́, ’àdʉ̀ òdìnà. 13 Nɨ́ wɔ̀ ɨnga-àbadhi náatɨ: ‹Ma mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbǎ tɨ́? Ɔ̀tsɔ̀! Ma mɨ́ idhùdu nyʉ́, afídu-mbi nóvì ányɨ̀. Ngǎtsi nɨ̌ abádhí rɨ̌ kɨ̀fʉ̌ ɨ̀fʉ̌.› 14 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀rɨ́ kasʉtálɛ níitdègu wɔ̀rɨ́ kà t’ídhùnà nálǎ, nɨ́ abádhí náadʉ̀ ɔ̀tɛ nzínzìya ɔ̌ ’àtɨ: ‹Kɔ̀nɨ̌ ɨnga-àbadhi tɨ́ adɨ̀ya ngǎtsi nɨ́nganɨ́ alɛ nyʉ́ nɨ́ wɔ̀. Nɨ́ kòho ka, ndɨ́nɨ̌ ɨnga adʉ̀ya tɨ́ àdɨ àlɛ̌ tɔ̀.› 15 Nɨ́ abádhí adʉ̀ kòdì ɨnga ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ òhònà. Nɨ́, ádhu nyʉ́ ndɨ wɔ̀rɨ́ ɨnga-àbadhi rǎdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà kɔ̌kɔ̀rɨ́ kasʉtálɛ nɨ̌? 16 Kà rǎdʉ̀ ɨ̀rà, ndàbhʉ abádhí kɔkyɛ̀, ndàdʉ̀ ndɨ ɨnga-kàsʉ̌ nábhʉ ngʉ̌kpà alɛ-fɔ́.»

Nɨ́ ìndrǔ níitdègu wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨnzá wɔ̀rɨ́ dhu àkǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ wɔ̀ nyɨ nyʉ́nɔna dhu bhěyi.» 17 Nɨ́, Yěsù andà abádhí dɔ̀ nga, ndàdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Yà Kàgàwà bhà Andítá nʉ́nɔ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́ àdhu? Ndɨ Andítá átɨ:

‹Yà odu-dzà nɔ́sɨ̀ arɨ́ alɛ náabvù igi odu,

nɨ́ ndɨ adʉ̀ òngo ɨdza-pbɨdɔ̀ nɔ́dɔ̀ rádʉ̀ àkǎkǎ odu tɨ́*.›

18 Ndɨ odu dɔ̌ rɨ́tsɨ̀ alɛ nɨ́ɨkɔ̀ya ndɨ̀ ɨ̀kɔ̀ tɨ́ kà dɔ̌. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌tsɨ̀ dɔ̀ná alɛ nɨ́ ɔ̌nga kɨ̌nyɨrɨya ɨ̀nyɨrɨ tɨ́.»

Ìndrǔ rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ pàratà t’ʉ́fɔ́tá dɔ̌ dhu

19 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà náatsú ’àlʉ̌ Yěsù, pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ ihé-yà-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀. Abádhí nɨ’ɨ̀ ɨwà dhu nɔ̀sʉ̀ ɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ Yěsù rǔbhi ɔ̀tɛ rɔ̌ dɔ̀yá mbólí ɔ̌. 20 Nɨ́ abádhí náapɛ̀ ’àmbɛ Yěsù rʉ̌nɔna dhu mà kà rɔ̌nzɨna dhu mànà nándà dɔ̌ kɔ́rɔ́, ’àdʉ̀ abhábhɔ nʉ́lɨ ròkò Yěsù tɨ́ ídzì alɛ bhěyi. Ɨ abhábhɔ akò kà-tɨ́ ndɨ́nɨ̌ ’adʉ̀ tɨ́ kàlʉ nzɛ́rɛ alɛ tɨ́ tsʉ̀na-bvʉ rɔ̌, ’àdʉ̀ kìpfo ’àbhʉ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ mà, lɨ̀walɨ̀ mànà-fɔ́. 21 Nɨ́ ɨ abhábhɔ níivú dhu Yěsù-tsʉ̌, ɨ̀ ràtɨ: «Màlimǒ, mǎ mʉ́nɨ wà dhu nyɨ nyárɨ́ ʉ̀nɔna dhu mà, nyɨ nyárɨ́ ùdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu mànà ràrɨ̌ obhó dhu nyʉ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyárɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ-ɔ̌nga nóvò, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyárɨ́ Kàgàwà ózè ìndrǔ ròkò tɨ́ dhu núdhě obhónga dɔ̌. 22 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ ʉyátá návi tɨ́ àvǐ àlɛ̌ rʉ̀fɔ̌ Kàyìsarà bhà pàratà?» 23 Pbɛ́tʉ̀, abádhí rɨ̌rɛ̀na dɔ̀ná dhu ndɨ̀ ndɔ̀sʉ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìbho pɛ́ atdí dɨ̀narɨ̀ fudu ɔ̀. 24 Ádhɨ yà, nyɨ̀na-wɔ̀yɔ̌ mà pbɨ̀ndà andítá mànà rɨ̌’ɨ̀ kà dɔ̌?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Kàyìsarà nɨ́ ndɨ.» 25 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyùbho Kàyìsarà bhà dhu-tsí Kàyìsarà tɔ̀, nyǎdʉ̀ Kàgàwà bhà-tsí núbho Kàgàwà tɔ̀.» 26 Nɨ́ abádhí rɨ̌ kɔ̀zʉ̀ nzɛ́rɛ alɛ tɨ́ wɔ̀ kʉ̀nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu náadʉ̀ abádhí lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ɨdhɔ nʉ́kɔ ɨ̀ atdídɔ̌ fɨ̌yɔ̀ kàdu ɔtɛ nɨ̌ rɔ̀, abádhí adʉ̀ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́.

Pbàsàdùkáyó rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ʉ̀ngbɛ̌ dhu dɔ̌ dhu

(Màt 22.23-33; Mrk 12.18-27; 1Kò 15)

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàsàdùkáyó nzínzì ɔ̌ ngúfe alɛ níiwú Yěsù-tɨ’ɔ̀. Abádhí nɨ’ɨ̀ ɨnzá á’ù yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ kʉtdʉ̌ ɨ̀ alɛ rǎdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu alɛ. Nɨ́ abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: 28 «Màlimǒ, yàrɨ́ nɨ́ Músà náandí fǎkà Ʉyátá: Atdí alɛ náapɛ́ ɔ̀vɛ̀, ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ ɨ̀mbǎ atdí ngbángba nà màtɨ́, nɨ́ dhu àkǎ kà t’ádɔ̀nà rùndu ndɨ abvo-àyi-tsʉ̀, ’àdʉ̀ nzónzo ɔ̀dhɨ̀ mànà yà àvǎvɛ̀ adɔ̀nà-ɔvɔ̀ dɔ̌*. 29 Nɨ́rɔ̀, atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo nà. Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ɨngba náakʉ̀ tsìbhálɛ, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndʉ̀bhà atdí ngbángba mà. 30 Nɨ́ kà-lutìnǎ kpatsìbhíngba mà, 31 ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě mànà núundu wɔ̀rɨ́ abvo-àyi-tsʉ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀vɛ. Ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi tɨ́ kɔ̌kɔ̀rɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo rɔ̌, rʉ̀vɛ kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀bhà atdí ngbángba mà. 32 Abádhí ʉ́vɛ kɔ́rɔ́ dhu-dzidɔ̌, ndɨ tsìbhálɛ náadʉ̀ ɔ̀vɛ̀ átɔ̀. 33 Nɨ́, ʉngbɛta-ɨdhɔ̀ ɔ̌, wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ nɨ’ɨya àdhɨ bhà, yà kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀rɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo tɔ̀ kɨ̌’ɨ̀ tsìbhálɛ tɨ́ rɔ̀?» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ adzɨ ɔ̌, kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà náarɨ́ ’ʉ̀mbʉ̌mbǎ. 35 Pbɛ́tʉ̀ yà Kàgàwà ɔ́zʉ̀ àkǎkǎnà ’òkò yà olù rɨ́rà adzɨ ɔ̌ dhu tɨ́ alɛ, kà-tɨ̀ nɨ́ yà ’ʉ̀ngbɛ̌ rɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ vèbhálɛ mà kpabhálɛ mànà, nóokoya ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀mbǎ ɨ̀. 36 Ndɨrɔ̀ abádhí nʉ́ʉvɛ̀ya nzɨ̌ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́, màlàyíká bhěyi abádhí nʉ́ʉlɨya ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí nɨ’ɨya Kàgàwà bhà inzo ɨwà abádhí ʉ̀ngbɛ ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 37 Músà avɔ̀ dhu kpangba ʉ̀ngbɛ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀. Pbɨ̀ndà andítá ɔ̀, yà kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀ná kɨ̀dzʉ̀mbà dɔ̌ rɔ́tɛ ngari ɔ̌, kǎnzi Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà Àbràhamʉ̀ bhà Kàgàwà, Ìsakà bhà Kàgàwà, ndɨrɔ̀ Yàkɔbhɔ̀ bhà Kàgàwà tɨ́. 38 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà nɨ́ nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ tɔ́ Kàgàwà, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ ípìrɔ̌ rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ́ Kàgàwà. Obhó tɨ́, Kàgàwà tɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ípìrɔ̌ rɔ̀.» 39 Nɨ́, Ʉyátá tɔ́ ngúfe màlímó náakɔ̀ ɔtɛ ’àtɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, nyɨ nyɔ̀tɛ̀ mběyi nyʉ́.» 40 Abádhí náadʉ̀ nzá ’òmvù ’ìvǔ atdí dhu mà tdɨ́tdɔ̌ Yěsù-tsʉ̌.

Krɨ́stɔ̀ nátɨ́ Dàwudì t’ídhùnà?

(Yɛ̀r 23.5-6; Màt 22.41-46; Mrk 12.35-37)

41 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ka kádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ Dàwudì t’ídhùnà? 42 Dàwudì nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rǎtɨna Zàburì* tɔ́ bhǔkù ɔ̀:

‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǎtɨna pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌:

Ádɨ̌ idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀,

43 ràrà àhʉ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ nábhʉ̌ nyɔbɛ̀ dɔ̀ya dhu ɔ̀.›

44 Nɨ́, Dàwudì rɨ̀’ɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ rɨ́ kànzi, nɨ́ kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi Dàwudì t’ídhùnà tɨ́?»

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ návǐ rɔ̀dɔ̀ ɨ̀ Ʉyátá tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀ dhu

(Màt 23.1-36; Mrk 12.37-40)

45 Àzèmbè ihé-yà nókò ’àmbɛ ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌ rɔ́rɔ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: 46 «Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ Ʉyátá tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀. Abádhí arózèna dhu nɨ́ ’ùbhi ádzàdzǐ kanzʉ̀ ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ ìndrǔ nózè ràtsɛ̀ ɨ̀ ɨfʉta nyʉ́ nà yà ìndrǔ arɨ́ ’ùndu ɔ̀yá ngari ɔ̌. Abádhí arɨ́ ’òzè ’òkò ’àvǐ rɨ́ tombi dɔ̌ unduta-dzà ɔ̌, ’àdʉ̀ ’òzè ’òkò angyinǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ngari ɔ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌. 47 Abádhí arɨ́ abvo-ayí-fɔ́ dhu òvo kɔ́rɔ́, ’àdʉ̀ àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ ádzàdzǐ, ndɨ́nɨ̌ ka katɨ tɨ́ ɨ̀ ídzì alɛ tɨ́. Nɨ́ Kàgàwà ɨtdɨ̀ya anya abádhí dɔ̌ ɔbɨ nyʉ́ nà.»

21

Nǎkʉ̀ tɔ́ abvo-àyi rɨ̌ pɛrɛ̀ nábhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ dhu

(Mrk 12.41-44)

1 Yěsù angbɛ ndɨ̀ ndàndà nga, ndàdʉ̀ ònzìtálɛ nála pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀ úbhǒna Kàgàwà tɔ̀ fʉ̀rangà nʉ́dɔ̌ rɨ́ sàndukù ɔ̀ rɔ́. 2 Kǎdʉ̀ atdí nǎkʉ̀ tɔ́ abvo-àyi nála átɔ̀ rɨ̌ ɔ́yɔ̌ fʉ̀rangà-kpɔ̌-nzo nɨ́dɔ̀ ndɨ sàndukù ɔ̀ rɔ́. 3 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀ ɨdzá ɨ̀’ɨ̀ alɛ nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀. Wɔ̀rɨ́ nǎkʉ̀ tɔ́ abvo-àyi nɨ́dɔ̀ fʉ̀rangà abhɔ nyʉ́ ròsè kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̀nǎ. 4 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀rɨ́ ngʉ̌kpà alɛ núbho pɛrɛ̀ tɨ́ fʉ̀rangà nɨ́ yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ kasʉ nà fɨ̌yɔ̀ kɛ̀lɛ̌. Pbɛ́tʉ̀ ɨ́yàdhíyà, pbɨ̀ndà nǎkʉ̀ ɔ̌, nádʉ̀ kɔ́rɔ́ fɔná rɨ́’ɨ̀ fʉ̀rangà yà dzʉ̀nàna ɔ̀nzɨ àmbɛ̀nà nɨ́dɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza núgòlǒ ka kɨ́ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 24.1-2; Mrk 13.1-2)

5 Ngúfe alɛ náakò ’àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdza dɔ̌. Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌ ka rɔ́sɨ̀ ka ʉ̀yʉ̌ya odu mà, Kàgàwà tɔ̀ ka kúbho pɛrɛ̀ tɨ́ dhu mànà nɨ̌. Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: 6 «Ɨdhɔ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, yà ɨ̀nzɨ̌ atdí odu mà nʉ́ʉbhàya ndɨ̀ ngǎtsi odu dɔ̌ ɨnzá ka kùgòlò rɔ́rɔ̀ ɔ̀yá, kɔ̌kɔ̀ nyɨ̌ nyálǎna dhu nzínzì ɔ̌.»

Yěsù rɔ̌tɛ tdʉ̌ ndɨ̀ ndingo rɔ̀ ɨ̀ nɔnzɨya dhu dɔ̌ dhu

(Màt 24.3-14; Mrk 13.3-13)

7 Tdɨ́tdɔ̌ ɨ alɛ náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Màlimǒ, ɨ́ngbà tɨ́ngá nga ndɨ kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́ɔnzɨya ɨ̀ nɨ̌? Ádhu ndɨ ɨ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ àkǎ dhu nɨtɛ̀ya fǎkà?» 8 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Nyàndà nga mběyi, ɨ̀nzɨ̌ nyǎbhʉ nyɨ̌ atdí alɛ mà rʉ̀trǎ nyɨ̌. Obhó tɨ́, ábhɔ̌ alɛ níiwúya ɔvɔ̀du rɔ̌, ngǎtsi alɛ ràrà àtɨ̀nà rɔ̌: ‹Ɨma nɨ́ Krɨ́stɔ̀.› Ndɨrɔ̀: ‹Yà adzɨ dɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀-tsʉ̀ níndù wà ndɨ̀.› Nɨ́, àpɛ́ nyòwu òwu rɔ̌ ɨ alɛ-owù ɔ̌. 9 Nyɨ̌ nyowuya gukyè ɨla-ɔ̀yɨ̌ nɨ́rɨ̀ rɔ̌, nyǎdʉ̀ ìndrǔ ɨ̀và dhu ɨ̀nzɨ̌ ’àmbɛ fɨ̀yɔ́ kámá-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌ dhu-ɔ̀yɨ̌ nɨ́rɨ̀ rɔ̌, nɨ́ àpɛ́ nyǒwuya ɔdɔ nábhʉ rɔ̌ rɨ̀sɨ̌ ʉ̀kʉ̀. Obhó tɨ́, dhu akáya kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ angyi, pbɛ́tʉ̀ ɨ dhu náavìya nzɨ̌ dhu yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ ràrɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ kòmbí tɨ́.»

10 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Atdídhená alɛ-tɨdɔ̀ nóowuya ’ùgyè rɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ-tɨdɔ̀ mànà, ndɨrɔ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ nóowuya ’ùgyè rɔ̌ ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì ɔ̌ alɛ mànà. 11 Ádrɔ̀drɔ̌ mùtìtì náabhʉ̀ya adzɨ rìvi, ndɨrɔ̀ ozokpa mà àgǎyì mànà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ ngari ɔ̀nǎ. Ɔdɔ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀sɨ̌ ìndrǔ ɔ̀ dhu nɔ́ɔnzɨya ɨ̀, ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ ádrɔ̀drɔ̌ dhu ràdʉ̀ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌. 12 Pbɛ́tʉ̀, tdʉ̌ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́ɔnzɨ ɨ̀ kɔ́rɔ́ rɔ̀, ka kʉlʉ́ya pɛ́ nyɨ̌, kadʉ̀ àvu rʉ̀kʉ́. Ka kubhòya nyɨ̌ unduta-dzà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-fɔ́ ndɨ́nɨ̌ ka kɨtdɨ̀ tɨ́ ànyǎkʉ. Ka kusóya nyɨ̌ imbi ɔ̀, ndɨrɔ̀ ka kowuya nyɨ̌ nà ádrɔ̀drɔ̌ kámá mà, lɨ̀wálɨ́ mànà ɔ̀nzɨ̌, ɔvɔ̀du-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Ndɨ kàsʉmɨ̀-ɔ̌nga nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyowuya dùdú nyɨ̌ nyʉ́nɨ dhu náwɛ rɔ̌ abádhí tɔ̀ nɨ̌. 14 Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu, ɨnzá dhu ràkǎnà nyǐtǔ afíkʉ, nyɨ̌ nyɨ́ mʉ̀sambà ɔ̀nzɨ tɨ́ dhu nɨ̌. 15 Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ ndɨ ma maraya nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu mà, àkǎ àkǎ dhu-ɔ̀nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta mànà dhu nábhʉ fʉ̌kʉ̀. Nɨ́ fʉ̀kʉ́ òmvǔ nóowuya nzɨ̌ ìko rɔ̌ nyɨ̀kʉ-kpa rɔ̌, ’àgò nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu. 16 Abákʉ mà, ayíkʉ mà, adɔ́kʉ mà, fʉ̀kʉ́ ɨdzá-bhà mà, ɔdhɨ́kʉ mànà nóowuya nyǐpfo rɔ̌, ’ùbho nyɨ̌ òmvǔ-fɔ́, ’àdʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ núbho kɔkyɛ̀. 17 Kɔ́rɔ́ alɛ nɔ́ɔndrɔ́ya nyɨ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀. 18 Pbɛ́tʉ̀, dʉ̀kʉ rɔ̌ atdí àyɨ̌-ngba mà náawíya nzɨ̌. 19 Nyɨ̌ nyɨ́ dhu-dzi òndù tɨ́ dhu náabhʉ̀ya ndɨ nyɔ̌dɔ̀ fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga.»

Yěsù rɨ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ rɨ̌ ndʉ̀kɔ̌ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 24.15-21; Mrk 13.14-19)

20 «Nyɨ̌ nyalaya gukyè Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɨwà òmvǔ tɔ́ pbànówí àkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na rɔ́, nɨ́ nyɨ̌ nyʉnɨya dhu ndɨ kɨgɔ̀ rɨ̌ ndʉ̀kɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀-tsʉ̀ rìndù wà ndɨ̀. 21 Nɨ́, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ɨ̀ nòtù alɛ, náakáya ’òtsè pbìrì-akpá dɔ̀. Yèrùsàlɛmà ɨ̀ nòtù alɛ náakáya ’ùvò ányɨ̀rɔ̀, àdʉ̀ òtse. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà pbanga ɔ̀nǎ ɨ̀ nòtù alɛ náakáya nzɨ̌ ’òtsù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 22 Obhó tɨ́, ɨ ɨdhɔ nɨ’ɨya dhu t’ʉ́tsɛ̀ta tɔ́ ɨdhɔ, ndɨ́nɨ̌ yà Andítá náarʉ́nɔna kɔ́rɔ́ dhu náaká tɨ́. 23 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ɔ̀ya nà rɨ́ ’òtù vèbhálɛ mà, ɨba òndo rɨ́ nzónzo rɨ̌ ’òtù fɔyá vèbhálɛ mànà, nɨ́ɨ’ɨya àpbɛ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà náabáya àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà nàwí náadʉ̀ya ndàvi kpangba abádhí dɔ̌. 24 Abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ-tsè ka kɔtdɨ́ya obhi nɨ̌, kadʉ̀ ngʉ̌kpǎkà núso kʉmbà kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà pbìrì ɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, ɨ ngʉ̌kpà pbìrì ɔ̌ alɛ nɔ́ɔbɛ́ya Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀-dɔ, ràrà àhʉ fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ ɨ̀ ɨ́ ’àdǔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ rǎkǎ dhu ɔ̀.»

Ìndrǔ t’ídhùnà rǐngo dhu

(Màt 24.29-31; Mrk 13.24-27)

25 «Nyɨ̌ nyalaya ize adyifɔ̀ rɔ̌, àbǐ rɔ̌, ndɨrɔ̀ alalɨ rɔ̌ màtɨ́. Ndɨrɔ̀, yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nɨ́ɨ’ɨya ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ mà, mʉ̀kʉrà mànà rɔ̌nzɨna wɔ̀gɔ̀ nɨ́rɨ ɨ̀ ɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ àdhu mà nɔ́nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu nʉ́nɨ rɔ̀. 26 Ìndrǔ nʉ́ʉvɛ̀ya ʉ̀vɛ̌ tɨ́ ɔdɔ nɨ̌, yà adzɨ rɔ̌ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu nɔ́dɔ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. Obhó tɨ́, ádrɔ̀drɔ̌nga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ dhu-tsí níivìya kɔ́rɔ́. 27 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kalaya Ìndrǔ t’ídhùnà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà rɔ́. Kɨ̌raya ádrʉ̀ngbǎ àpbù nzínzì ɔ̌, ábhɔ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà. 28 Nɨ́, kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́ɔpɛ́ya gukyè ’ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyikòya mběyi, nyǎngbɛ dʉ̀kʉ, ɨwà nyʉ̌kɔ̀lɔ̌ ka kɨ́ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ níndù ndɨ̀ nɨ́dhunɨ̌.»

Mùtinì tɨ́ kátɨna itsu mà,
kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà itsu-tɨdɔ̀ mànà tɔ́ mbólí rǎvǐna dhu

(Màt 24.32-35; Mrk 13.28-31)

29 Yěsù adʉ̀ yàrɨ́ mbólí náwɛ tdɨ́tdɔ̌ abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyàndà pɛ́ mùtinì tɨ́ kátɨna itsu mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà itsu mànà. 30 Nyɨ̌ nyapɛ́ abádhí-bɨ̌ nálǎ ɨwà ɨ̀ nɔ̀pɛ̀ ’àtà rɔ́, nɨ́ ka nyɨ̌ nyàndà rɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ dhu nʉ́nɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ tɨ́ ɨwà lábhú tɔ́ kàsʉmɨ̀ rìndù ndɨ̀. 31 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyalaya gukyè kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyʉnɨya dhu Kàgàwà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ ìndrǔ dɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ-tsʉ̀ rìndù wà ndɨ̀. 32 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ rʉ̀gànda rɨ̌ nzɨ̌ ʉ̀da ɨnzá kɔ̌kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ rɔ́rɔ̀. 33 Ɔ̀rʉ̀-akpà mà, yàrɨ́ adzɨ mànà nʉ́ʉdàya ʉ̀dà, pbɛ́tʉ̀ pbàkà ɔtɛ nʉ́ʉdàya nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́.»

Yěsù rɨ̌ ìndrǔ návǐ ràndà nga mběyi,
’àdʉ̀ àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ bìlǐnganà dhu

34 «Nyàndà nga mběyi, akyɛ ɔnyʉ́ mà, ɨwa t’órita mà, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu t’ɨ́rɛ̀ta mànà náatdúna afíkʉ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, nyàndà nga mběyi, akyɛ ndɨ ɨdhɔ náaraya ɨ̀sɨ̌ dʉ̀kʉ́ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀ nɨ̌. 35 Àdhàdhɨ̀ àdà náarɨ́ ɨ̀sɨ̌ ɨ̀zǎ dɔ̌ dhu bhěyi, ndɨ ɨdhɔ nɨ́ɨsɨ́ya ndɨ dhu bhěyi tɨ́ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ dɔ̌. 36 Nɨ́rɔ̀, nyòko nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, nyǎdʉ̀ òwu nyɨ̌tsɔ̀ rɔ̌ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyadʉ̀ya yà rɨ́rà kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́gʉ nɨ̌, ndɨrɔ̀ Ìndrǔ t’ídhùnà-ɔ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyíko nɨ̌ ɔbɨ nábà.»

37 Adyíbhengá, Yěsù aránà dhu núdhe rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀, ndɨrɔ̀ kúbhingá ndàdʉ̀ àrà àhʉ rɔ̌, ndàrà àyi Mìzèyìtunì tɨ́ kátɨna pbìrì dɔ̀. 38 Ndɨrɔ̀ bhɔ̌tsʉngánǎ nyʉ́, kɔ́rɔ́ alɛ nóowúnà ’ɨ̀và rɔ̌, ’òwù Kàgàwà bhà ɨdza, Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ kà rǔdhěna dhu.

22

Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ’ɨ̀rɨ ndɨ́nɨ̌ ’abhʉ̀ tɨ́ Yěsù kohò dhu

(Màt 26.1-5; Mrk 14.1-2; Yùw 11.45-53)

1 Yà ɨ̀mbǎ ɔ̀ná afi nà Mʉ̀gatì tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀, Pásɨ̀ka tɨ́ kátɨna, nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ɨdhɔ̀na níndù ndɨ̀ rɔ́. 2 Nɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náambɛ́nà Yěsù nábhʉ ɨ̀ ádʉ̀ kohò ɔ̀ná otu nɔ́nɛ̀ dɔ̌, ihé-yà-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ ɨ̀ ɨ́ nɨ́dhunɨ̌.

Yudhà rɨ̌ Yěsù ìpfǒ ndàbhʉ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-fɔ́ dhu

(Màt 26.14-16; Mrk 14.10-11)

3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Sìtanɨ̀ náatsù Yudhà, Ìskàrìyɔtà tɨ́ kátɨna alɛ-afí ɔ̀. Ndɨ Yudhà nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. 4 Nɨ́ kǎrà, òwù ’ɨ̀rɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ sàndǐrì tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà, Yěsù nípfǒ ndɨ̀ ndɨ́ ndàbhʉ abádhí-fɔ́ tɨ́ dhu dɔ̌. 5 Nɨ́, abádhí-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌, ’àdʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ fʉ̀rangà ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ Yudhà tɔ̀. 6 Nɨ́ Yudhà náadʉ̀ ndɨ dhu ná’ù, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀nɛ̀ Yěsù nípfǒ ndɨ̀ ndɨ́ ndàbhʉ abádhí-fɔ́ ɔ̀ná otu, ɨnzá ihé-yà nʉ́nɨ rɔ́rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ návǐ kɔbhɔ̀lɔ̀ dhu

(Màt 26.17-25; Mrk 14.12-21; Yùw 13.21-30)

7 Yà ɨ̀mbǎ ɔ̀ná afi nà Mʉ̀gatì tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ náaká. Ndɨ ɨdhɔ nɨ’ɨ̀ yà tàmǎ-nzo náze ka kɨ́ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ tɨ́ ɔ̀ná ɨdhɔ. 8 Nɨ́, Yěsù avì Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà ndàtɨ nɨ̌: «Nyòwu nyɔ̀bhɔlɔ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɔnyʉ tɨ́.» 9 Nɨ́, abádhí ivú dhu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhà nga ndɨ nyɨ nyòzè mǒwù ndɨ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ɔ̀nà?» 10 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Kɨgɔ̀ ɔ̀ nyɨ̌ nyótsù rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́ nyǎsò ɨdha nànɔ̀ andu ɔ̌ atdí alɛ nà. Nɨ́, nyòwu kǒwù ɔ̌ tɨ́, nyǒwù òtsù kà rǎrà òtsù ɔ̀nà ɨdza ɔ̀. 11 Nɨ́ nyɨ̌ nyadʉ̀na àtɨ̀nà ndɨ ɨdza-àbadhi nɨ̌: ‹Màlimò nívǔ dhu tsʉ̀nʉ́ ndàtɨ: Mǎ mɨ́ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ ɔ̀ná rɔ̀ pbàkà ábhàlɨ̌ mànà kàluga rɨ̌’ɨ̀ àdhà?› 12 Nɨ́ kǎdʉ̀na ɔrʉ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kàluga, yà kɔ́rɔ́ dhu ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ɔ̀nà nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyɔbhɔlɔna ɔ̀nyʉ̀ àlɛ̌ tɔ̀ nɨ̌.» 13 Nɨ́ abádhí náawù kɨgɔ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nótù yà Yěsù ʉ̀nɔ̀nà ka fɨ̌yɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, ’àdʉ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀.

Yěsù nábhʉ̌ rɨ́ kɨrɛ̀ ɔ̀nyʉ̀

(Màt 26.26-30; Mrk 14.22-26; 1Kò 11.23-25)

14 Ɔ̀nyʉ̀ tɔ́ kàsʉmɨ̀ níitdègu àkǎ, nɨ́ Yěsù mà náakò ’àmbɛ dhu ɔ̀nyʉ̀ dɔ̌ pbɨ̀ndà uvitatálɛ mànà. 15 Nɨ́ Yěsù atɨ abádhí nɨ̌: «Atdyúdu ɨ̀’ɨ̀nà atdídɔ̌ àlɛ̌ rɔ̀nyʉ̀ yàrɨ́ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà tdʉ̌ ma mabá àpbɛ̀ rɔ̀. 16 Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ma ràrɨ̌ nzɨ̌ kɔ̀nyʉ tdɨ́tdɔ̌, ràrà àhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ kǎraya àkǎ dhu ɔ̀.» 17 Nɨ́, Yěsù idyi dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kɔ́pà, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ Kàgàwà tɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyàkɔ yàrɨ́ kɔ́pà, nyʉ̌dà nzínzìkʉ ɔ̌, nyɔ̌mvʉ̀ ɔ̀nà rɨ́’ɨ̀ dɨ̀vayì. 18 Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ma ràrɨ̌ nzɨ̌ dɨ̀vayì ɔ̀mvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌, ràrà àhʉ Kàgàwà rɨ̌ idzi nɔ́nyʉ ìndrǔ dɔ̌ dhu ɔ̀.» 19 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ mʉ̀gatì nídyì, nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kʉ̌kɔ ndɨ mʉ̀gatì-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ àbhʉnà pbɨ̀ndà uvitatálɛ-fɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: yàrɨ́ nɨ́ ngbɔ̌du, okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ ma màbhʉ. Nyòngò dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, nyǎmbɛ mɨrɛ̀ dɔ̌ rɔ̀ná. 20 Ɔ̀nyʉ̀ dzidɔ̌, kǎdʉ̀ dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kɔ́pà nábhʉ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ abádhí tɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ kɔ́pà nɨ́ ɔwʉ́tána tɨ́ rɨ́ nyǔngbò Kàgàwà nà, yà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ ndʉ̀fʉ azùdu-otù ɔ̌. 21 Pbɛ́tʉ̀, kànɨ̌ ɨma nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́ alɛ rɨ̌ ìnè atdíkpá ɨma mànà ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ. 22 Obhó tɨ́, Ìndrǔ t’ídhùnà rǎrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌ yà dɔ̀ná ka kudhé dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ ka nìpfo ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌.» 23 Nɨ́, Yěsù bhà uvitatálɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌, ràrɨ̌ àdhɨ pbá alɛ nzínzìya ɔ̌, wɔ̀ dhu bhěyi dhu ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀.

Ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨ?

(Màt 18.1-4; Mrk 10.35-45; Yùw 13.2-17)

24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náakò ’àmbɛ ’àgò dɔ̌ nzínzìya ɔ̌ ɔbɨ nyʉ́ nà. Abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá, ràrɨ̌ àdhɨ nyʉ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ nzínzìya ɔ̌ ròsè. 25 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Yà adzɨ ɔ̌ pbìrì dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá náarɨ́ ɨ pbìrì-dɔ nɔ́nyʉ ɔbɨ nyʉ́ nà. Ndɨrɔ̀ ɨ pbìrì dɔ̌ rɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà alɛ náarádʉ̀ ’òzè kanzì ɨ̀ ídzìnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́. 26 Nɨ́, fʉ̌kʉ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ndɨ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ ákɛ̌kpá alɛ bhěyi, ndɨrɔ̀ ìndrǔ ʉ̀nda rɨ́ alɛ nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ bhěyi. 27 Nɨ́rɔ̀, ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ nɨ́ àdhɨ? Tɨ́ yà mɨzà dɔ̌ rɔ̀ rɨ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ alɛ? Ngǎtsi nɨ̌, tɨ́ yà ɔ̀nyʉ̀ nʉ̀lɨ mɨzà dɔ̌ alɛ? Tɨ́ obhó yà ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ rɨ́ mɨzà dɔ̌ rɔ̀ alɛ kɛ̀lɛ̌ ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ? Pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ àdhàdhɨ̀ yà ɔ̀nyʉ̀ nʉ́lɨ̌ rɨ́ mɨzà dɔ̌ alɛ bhěyi. 28 Nyɨ̌, nyɨ̌’ɨ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádzi nyɨ̌, nyǒndù àpbɛ̀-dzi atdíkpá ɨma mànà alɛ. 29 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mútri nyɨ̌ ádrʉ̀ngbǎ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ̀, àdhàdhɨ̀ Àbadu Kàgàwà núutri ma kà tɔ̀ dhu bhěyi. 30 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɔnyʉya dhu, nyǎdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ atdíkpá ɨma mànà pbàkà idzi ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyadʉ̀ya òko kamà tɔ́ tombi dɔ̌, nyǎmbɛ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Pbàìsràyélí tɔ́ rʉ̀gànda-tsʉ̀-ànyǎ nʉ́nɔ̀ dɔ̌.»

Yěsù rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dhɔ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 26.31-35; Mrk 14.27-31; Yùw 13.37-38)

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Sìmonì, Sìmonǐ, ɨ́rɨ pɛ́! Sìtanɨ̀ nónzì nyɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨlɛ̀ tɨ́ ʉ̀kʉ́nga, àdhàdhɨ̀ nganʉ̀-ɔ̌nga nɨ́lɛ̀ ka karɨ́ dhu bhěyi. 32 Pbɛ́tʉ̀ ma mɨ̀tsɔ̀ ma okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ a’uta nóongo tɨ́ olù. Nɨ́, nyɨ nyapɛ́ ìngo tɨdu ɔ̀, nɨ́ dhu àkǎ nyabhʉ ɔbɨ adɔ́nʉ-afí tɔ̀.» 33 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mà’ù wà dhu kusǒ àlɛ̌ atdíkpá imbi ɔ̀, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ ràdʉ̀ ʉ̀vɛ atdíkpá nyɨ mànà.» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Pɛ́tɛrʉ̌, ma mátɨna nyɨ nɨ̌: indo, à’ʉ̌-akpà rɨ̌ nzɨ̌ ɔ̀ngɔ̀ ɨnzá nyɨ nyɔ̀dhɔ̀ ma ɨ̀bhʉ-gʉ̀na nyatɨ, ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́rɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà uvitatálɛ návǐ rùgù ɨ́sɔ̀wʉ̌ mà,
bhɔlɔ mà, ɨla tɔ́ obhi-akpá mànà dhu

35 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù ivú dhu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̌ ndàtɨ: «Yà ma muví nyɨ̌ nyǒwù ɨ̀mbǎ ɨ́sɔ̀wʉ̌ mà, ɨ̀mbǎ bhɔlɔ mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ kàyìtǒ na rɔ̀, nɨ́ atdí dhu mà náawí tɨ́ àwǐ rʉ̀kʉ́?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Ɨnzá atdí dhu mà náawí rɔ̀ká.» 36 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, ɨ́sɔ̀wʉ̌ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndìdyì ka, bhɔlɔ nà alɛ ràdʉ̀ pbɨ̀ndà bhɔlɔ nídyì. Ndɨrɔ̀, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɨla tɔ́ obhi-akpà nà alɛ nákǎ ndàbhʉ rɔ̀ná mʉ̀dzarʉ̀ kodzì, ndɨ́nɨ̌ ndadʉ̀ tɨ́ ɨla tɔ́ obhi-akpà nódzì ndɨ fʉ̀rangà rɔ̌. 37 Obhó tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: yà Andítá nʉ́nɔ̀ dùdú dhu nákǎ wà rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀. Ndɨ Andítá rǎtɨna: ‹Ka kazʉ̀ àbadhi nzɛ́rɛ alɛ nzínzì ɔ̀.› Nɨ́ obhó tɨ́, ɨma nàndà dhu nɨ́ rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ.» 38 Nɨ́, abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kànɨ̌ ɔ́yɔ̌ ɨla tɔ́ obhi-akpá.» Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨwà àkǎ.»

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì dɔ̌ rɔ̀ dhu

(Màt 26.36-46; Mrk 14.32-42; Yùw 18.1-2)

39 Yěsù náahʉ̀ ɨdza rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì dɔ̀, yà bìlǐ ndɨ̀ ndarɨ́ ɔ̀nzɨna dhu bhěyi. Kàbhà uvitatálɛ náadʉ̀ òwu kǒwù ɔ̌ ányɨ̀. 40 Nɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, kǎtɨ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌, akyɛ nyɨ̌ nyotsúna umvútá ɔ̀ nɨ̌.» 41 Tdɨ́tdɔ̌, kǐndrí ndɨ̀ ɨtsɛta abádhí tɨ́ rɔ̀, mbɛ̀mbɛ̀ òbvù ka kòbvù odu námbɛ̀nà ɨ̀tsɨ̀ rɔ́nga adzí tɨ́, ndàdʉ̀ ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌, ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀, 42 ndàtɨ: «Àbá, nyɨ nyòzè ka nɨ̌, índrǐ pɛ́ yàrɨ́ kɔ́pà ɨtsɛ rùdú rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, àpɛ́ kɨ̀’ɨ ma mòzè dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ dhu tɨ́, kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ndɨ nyɨ nyòzè dhu tɨ́.» 43 [Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ màlàyikà nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨ̀rà ɔbɨ nábhʉ kà tɔ̀. 44 Ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ nʉ́ka ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎránà ndɨ̀tsɔ̀ rɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ ɔbɨ nyʉ́ nà tdɨ́tdɔ̌, rɔ̀ná rɔ̀ rʉ́tdɛ̌ adyɔ ràdʉ̀ ndɨ̀lɨ azu rʉ̌tdɛ̌ obvò dhu bhěyi.] 45 Ɨtsɔ̀ta dzidɔ̌, kɨ̌và ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndàdu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí òtù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́, atdídɔ̌ ɨzʉ nʉ́ka ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 46 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyɔ́dhɔ̀ nɨ̌? Nyɨ̀và nyɨ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌, akyɛ nyɨ̌ nyotsúna umvútá ɔ̀ nɨ̌.»

Yěsù nósò ka kɨ́ dhu

(Màt 26.47-56; Mrk 14.43-50; Yùw 18.3-11)

47 Àzèmbè Yěsù rɔ̌tɛ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ihé-yà nʉ́ʉnyà ɨ̀, Yudhà tɨ́ kátɨna alɛ ràdʉ̀ àdɨ fɨ̀yɔ́ pɨ̀kɔ̀ dɔ̀-tsírɔ́. Ndɨ Yudhà nɨ’ɨ̀ Yěsù bhà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. Nɨ́ kǐndri Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndambó tɨ́ ka. 48 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Yudhǎ, tɨ́ ambótá-otù ɔ̌ nga ndɨ nyɨ nyɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nábhʉ̌ òmvǔ-fɔ́ nɨ̌?» 49 Kǎkà Yěsù mànà ɨ̀’ɨ̀nà alɛ níitdègu wɔ̀ rɨ́ ndàpà ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ dhu nálǎ, níivú dhu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, dhu àkǎ tɨ́ mʉ̌’a ìndrǔ ɨla tɔ́ obhi-akpá nɨ̌?» 50 Nɨ́, abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ nʉ́ʉ’à pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà kasʉtálɛ, ndɨ̀tsà fangà dɔ̀nǎ bɨ̌na. 51 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ìnzě, ʉ́bhà! Ɨwà àkǎ wɔ̀ dhu bvʉ̀tɨ́!» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ndɨ alɛ-bɨ̀-ngbɔ̀ nápbala, ràdʉ̀ ɔ̀gʉ̀. 52 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kɔ̌kɔ̀ rɔ̀ná ìwǔ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ sàndǐrì tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nɨ̌: «Nyɨ̌ nyàdʉ̀ tɨ́ ìwu fʉ̀kʉ́ ɨla tɔ́ obhi-akpá nà, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ mùgǒ mànà ogbotálɛ nósò ríwu alɛ bhěyi? 53 Àlɛ̌ kúbhì ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ nyɨ̌ mànà bìlǐnganà Kàgàwà bhà ɨdzá, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ malʉ. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí rɨ́ kàsʉmɨ̀ nɨ́ fʉ̀kʉ́, yà ɨ́nɔ̀ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɔbɨ mànà.»

Pɛ́tɛrʉ̀ rǎtɨna ɨnzá ndɨ̀ rʉ̀nɨ Yěsù dhu

(Màt 26.57-58,69-75; Mrk 14.53-54,66-72; Yùw 18.12-18,25-27)

54 Yěsù ɨ̀ àlʉ̌ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ òwu kà nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà. Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àdɨ olùnǎ rɔ̀, ndàmbɛ àrà dɔ̌ abádhí-owù ɔ̌. 55 Kɔ̌kɔ̀rɨ́ alɛ nʉ́ʉtɔ kàzʉ rʉ̀wʉgà dɔ̌, ’àdʉ̀ òko tsʉ̀na nǎ. Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ɨ̀rà, ndàdɨ átɔ̀ abádhí nzínzì ɔ̌. 56 Nɨ́, kasʉ tɔ́ atdí tsìbhálɛ náala Pɛ́tɛrʉ̀ kàzʉ-tsʉ̀nǎ àdɨ rɔ́. Nɨ́ kǎdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na kà rɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ alɛ mà nɨ́’ɨ̀nà átɔ̀ kà mànà.» 57 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ kà-tsʉ̌ dhu nágò, ndàtɨ: «Yà tsìbhálɛ́, ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ alɛ!» 58 Ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ dzidɔ̌ tɨ́, ngǎtsi alɛ náala ka tdɨ́tdɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ nɨ́ atdí abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ.» Pbɛ́tʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ alɛ nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ma abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ.» 59 Tdɨ́tdɔ̌, mbɛ̀mbɛ̀ ɨwà atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ nyʉ́ nʉ́dà rɔ́rɔ̀, ngǎtsi alɛ náavɔ̀ dhu ɔbɨ nyʉ́ nà ndàtɨ: «Obhó nyʉ́, yàrɨ́ alɛ mà nɨ́’ɨ̀ atdíkpá kà mànà, ka nɨ́ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nɨ́dhunɨ̌.» 60 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ nyɨ nyòzè nyʉnɔ̀ dhu.» Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, àzèmbè Pɛ́tɛrʉ̀ rɔ̌tɛ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, à’ʉ̌-akpà náadʉ̀ ɔ̀ngɔ̀. 61 Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù náagɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàndà Pɛ́tɛrʉ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nʉ́nɔ̀nà fɨ̌ndà dhu nɨ́rɛ̀. Kǎtɨ: «Indo, ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyɔ̀dhɔ̀ ma ɨ̀bhʉ-ràdɔ̌ rɔ́.» 62 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àhʉ iri, ndàdʉ̀ ɔ̀dzɨ ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ nyʉ́ nà.

Yěsù nɨ̌ ka kɨ́ dhu nʉ́nɔ, kadʉ̀ àmbɛ ɔ̀vɨ̀nà dɔ̌ dhu

(Màt 26.57-68; Mrk 14.65; Yùw 18.12-24)

63 Yà Yěsù rɨ̌’ɨ̀ fɔyá alɛ náambɛ́nà kʉ̀gbɔ dɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ kɔ̀vɨ̀ dɔ̌. 64 Abádhí owúnà kà-nyɨ̀ àtsì rɔ̌, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Átɨ pɛ́ nyɨ nʉ̀tɨ̀ alɛ fǎkà?» 65 Ndɨrɔ̀ abádhí náadʉ̀ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà nzɛ́rɛ dhu nyʉ́ nʉ́nɔ̀ kà nɨ̌.

Yěsù nà ka kówu ùvò Pbàyàhúdí bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Màt 26.59-66; Mrk 14.55-64; Yùw 18.19-24)

66 Ɨnga níitdègu ùbho, nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkʉ̀rʉ̌ mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà, núundu ɨ̀, ’àdʉ̀ Yěsù nábhʉ kowù nà fɨ̀rábvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. 67 Nɨ́, abádhí níivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ tɨ́, nɨ́ ʉ́nɔ pɛ́ ka fǎkà.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mapɛ́ kʉ̀nɔ fʉ̌kʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ kà’u. 68 Ndɨrɔ̀, ma mapɛ́ dhu ìvǔ tsʉ̀kʉ́, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ dhu àdu idù. 69 Pbɛ́tʉ̀ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kombí, Ìndrǔ t’ídhùnà rǎrà àdɨ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ tɔ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀.» 70 Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Olu nyɨ tɨ́ ndɨ Kàgàwà t’ídhùnà?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyàtɨ, ɨma ràrɨ̌ ndɨ.» 71 Nɨ́ abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà: «Àlɛ̌ tɨ́’ɨ̀ ìnè ngàmbì-atdyú nà tdɨ́tdɔ̌? Àlɛ̌ kɨ̀rɨ̀ wà kʉ̀nɔ̀ dhu àlɛ̌-bɨ̀ nyʉ́ nɨ̌.»

23

Yěsù rɨ̌ mʉ̀sambà ɔ̀nzɨ Pìlatɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ dhu

1 Abádhí nɨ́ɨvà ɨ̀ kɔ́rɔ́ atdíkpá, ’òwù Yěsù nà, ’òwù ùvò nà Pìlatɔ̀-ɔ̀nzɨ̌. 2 Nɨ́ abádhí apɛ̀ ’ɔ̀bhʉ̀ ka, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Mǎ mòtù yàrɨ́ alɛ àlɛ̌ tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ-dɔ ɨ̀dzɨ̌ rɨ́, ndɨ́nɨ̌ dhu nɨvà tɨ́ rɔ́. Kà rǎrà ìndrǔ-tsʉ̀ nátɔ̀ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ Kàyìsarà bhà pàratà nʉfɔ́ tɨ́. Ndɨrɔ̀ kà rǎrà ndàtɨ̀ rɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ Krɨ́stɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́.» 3 Nɨ́ Pìlatɔ̀ ivú dhu Yěsù-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ɨnyɨ, nyɨ tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ndɨ ka nyɨ nyʉ̀nɔ̀.» 4 Nɨ́ Pìlatɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, ihé-yà mànà nɨ̌: «Ɨnzá ma màla atdí afátá mà yàrɨ́ alɛ dɔ̌ ka kádʉ̀ anya ɔ̀tdɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀.» 5 Pbɛ́tʉ̀ abádhí náadʉ̀ dhu nʉ́tʉ atdídɔ̌, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kà rǔdhěna dhu náarɨ́ ìndrǔ-dɔ nɨ́dzɨ̌. Kɔ̌pɛ̀ ka Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndʉ̀dà nà kɔ́rɔ́ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ, ndɨ̀rà àhʉ nà ɨrɔ́.»

Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀-ɔ̀nzɨ̌ dhu

6 Pìlatɔ̀ níitdègu wɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, náadʉ̀ dhu ìvu wɔ̀ ndɨ alɛ ràtɨ́ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ. 7 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà pbìrì ɔ̌ alɛ tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pìlatɔ̀ adʉ̀ kàbhʉ kowù nà Hɛ̀rɔdɛ̀-fɔ ɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Hɛ̀rɔdɛ̀ náadʉ̀ ndòtù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́rà átɔ̀ rɔ́. 8 Nɨ́ Yěsù ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Hɛ̀rɔdɛ̀-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌. Obhó ka nɨ’ɨ̀ angyangyi tɨ́ ubhínà ndòzè rɔ̌ ndàla Yěsù-ngbɔ̀, yà kà dɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎzè ndàla kà rɔ̌nzɨna atdí wɨwɨ̀ mà. 9 Nɨ́ Hɛ̀rɔdɛ̀ náangʉ̀ dhu ádzǐta nyʉ́ Yěsù-tsʉ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu kà tɔ̀. 10 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ Yěsù ɔ̀bhʉ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà. 11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Hɛ̀rɔdɛ̀ mà, yà ngbɔ̌na ɔ̀dɔ rɨ́ pbànówí mànà, náambɛ́nà kʉ̀nɔ̀ dɔ̌ ɨtsɨ dɔ̌. Nɨ́ ka ndɨ̀ ndʉ̀gbɔ̌, ndàdʉ̀ àyǎya mbɛrʉ̀ náfɔ kà-rɔ̌ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ Yěsù àdu kowù nà tdɨ́tdɔ̌ Pìlatɔ̀-fɔ ɔ̀. 12 Ndɨ nɨ́nganɨ́ tɨ́, Hɛ̀rɔdɛ̀ mà Pìlatɔ̀ nà, náadʉ̀ ’òzè òzè tɨ́, àzèmbè òmvǔ tɨ́ ɨ̀ árúbhi ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ angyinǎ rɔ̀ rɔ́rɔ̀.

Yěsù-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu

13 Pìlatɔ̀ náandu pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, ngʉ̌kpà alɛ mànà. 14 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyìwǔ yàrɨ́ alɛ nà fudu ɔ̀, nyǎdʉ̀ àtɨ̀nà kà rarɨ́ ìndrǔ-dɔ nɨ́dzɨ̌ ndɨ́nɨ̌ dhu nɨvà tɨ́. Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ ma mɔ̀ngʉ̀ dhu kà-tsʉ̌ nyɨ̀kpɔ́kʉ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ ma màla nzá atdí afátá mà kà-dɔ̌ ka kɨ́ anya nɔ́tdɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ yà nyɨ̌ nyɔ̀bhʉ̀ ka dɔ̀ná. 15 Hɛ̀rɔdɛ̀ nyʉ́ mà nála nzá atdí afátá mà kà dɔ̌, kàdʉ̀ kàdu tdɨ́tdɔ̌ àlɛ̌-fɔ ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. Nɨ́, yà kɔ̌nzɨ̀ dhu ɔ̌, atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ, yà kàbhʉ rádʉ̀ kohò. 16 Nɨ́, ma mɨ́ kɨ̀kɔlɔ ɨwà ma màbhʉ ka kʉvɨ rɔ́rɔ̀.» 17 [Yà Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ náarɨ́rà dhu bhěyi, ka kongónà atdí alɛ nɨ́kɔ̀lɔ̀ imbi ɔ̀ rɔ̀ abádhí tɔ̀.] 18 Nɨ́, abádhí kɔ́rɔ́ náapɛ̀ ’ùkǔ atdíkpá, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ábhʉ̌ wɔ̀ alɛ kohò, nyadʉ̀ Bàrabà nɨ́kɔ̀lɔ̀ fǎkà.» 19 Ndɨ Bàrabà ka kasò imbi ɔ̀, kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ wɔ̀gɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ìndrǔ kǒhò dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

20 Pìlatɔ̀ abhʉ̀ tǔna tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà tɔ̀, Yěsù ndɨ̀ ndòzè ndɨ̀kɔ̀lɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 21 Pbɛ́tʉ̀, abádhí adʉ̀ ɨ̀dʉ̀: «Ʉ́tɔ̌ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌! Ʉ́tɔ̌ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌!» 22 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌, kǎtɨ abádhí nɨ̌: «Ádhu nyʉ́ ndɨ kǎfǎ? Ɨnzá ma màla atdí afátá mà, yà kàkǎ kohò okúna dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ma mɨ́ kàbhʉ̌ kʉvɨ, madʉ̀ ɨ̀kɔ̀lɔ̀nà ràrà.» 23 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ dhu ʉ̀tʉ, ’àmbɛ ùkǔ dɔ̌ àrǐ nyʉ́ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ka kʉtɔ́ tɨ́ ka mʉ̀sàlabhà dɔ̌. Nɨ́ abádhí tɔ́ ìkǔ-ɔbɨ̀ òsè dɔ̀na nǎ rɔ̀, 24 Pìlatɔ̀ adʉ̀ abádhí-afí òzè dhu nɔ́nzɨ̀. 25 Nɨ́ kɨ̌kɔ̀lɔ̀ yà imbi ɔ̀ ka kósò kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ wɔ̀gɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ abvo nóhò dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ yà abádhí rǔbhi ònzìnà rɔ̌ kɨkɔ̀lɔ̀ alɛ. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ Yěsù nábhʉ abádhí-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí ɔnzɨ tɨ́ afíya nózè dhu bhěyi.

Yěsù nʉ́tɔ̌ ka kɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu

26 Yěsù nà ɨ̀ ówu ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, abádhí náalʉ́ Sìmonì tɨ́ kátɨna atdí alɛ ɨnga bvʉ̀ rɔ̀ rɨ́rà rɔ́rɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Kùrenì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ. Nɨ́ abádhí náadʉ̀ mʉ̀sàlabhà nágba kà-dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kǎnɔ́ tɨ́, ndàmbɛ àrà dɔ̌ nà Yěsù-owù ɔ̌. 27 Ábhɔ̌ ihé-yà mà, vèbhálɛ mànà náambɛ́nà òwu dɔ̌ Yěsù owù ɔ̌. Ɨ vèbhálɛ náambɛ́nà odrùya-dɔ nʉ́pbɨ̀ dɔ̌ ɨzʉ-okú dɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ Yěsù ɔ̀dzɨ̀ dɔ̌. 28 Nɨ́ Yěsù agɛ́rɛ́ ndɨ̀ ndàndà abádhí, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yèrùsàlɛmà ɔ̌ vèbhínzó, ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀dzɨ ma! Pbɛ́tʉ̀, nyɔ̀dzɨ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɔ̀dzɨ fʉ̀kʉ́ nzónzo. 29 Obhó tɨ́, ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè yà ɔ̀yá ka kowuya àtɨ̀nà rɔ̌: ‹Hirò nɔ̀nzɨ̀ nɨ́ ìngò-ayí, ndɨrɔ̀ hirò nɔ̀nzɨ̀ nɨ́ ɨnzá ɨ̀ nʉgʉ vèbhálɛ, yà ɨnzá inzo apɛ̀na ɨbàya-tsʉ̀ nɨ́ndʉ̌ vèbhálɛ.› 30 Ndɨ nɨ́nganɨ́, ìndrǔ owuya àtɨ̀nà rɔ̌ pbìrì-akpá nɨ̌: ‹Nyàgbǔ nyɨ̌ dɔ̀ká!› Ndɨrɔ̀ abádhí owuya àtɨ̀nà rɔ̌ pbìrì nɨ̌: ‹Nyàtsì nyɨ̌ dɔ̀ká!› 31 Obhó tɨ́, yà dhu bhěyi ka kɨ́ dhu ɔ̀nzɨ kázǔ itsu rɔ̌ rɔ̀, òtdyǒtdyù itsu rɔ̌ ka kɔ́nzɨna dhu nóoloya ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi?»

32 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, ka kambɛ́nà òwu dɔ̌ átɔ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ ɔ́yɔ̌ alɛ nà, ndɨ́nɨ̌ ka kɔkyɛ tɨ́ atdíkpá Yěsù mànà. 33 Nɨ́, «Alɛ-dɔ-kpa» tɨ́ kátɨna ngari ɔ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí nʉ́ʉtɔ́ Yěsù mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ányɨ̀rɔ̌, kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ ɔ́yɔ̌ alɛ mànà. Atdí alɛ ka kʉtɔ́ Yěsù bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, kadʉ̀ ngǎtsi nʉ́tɔ kàbhà ígù dɔ̀nǎ rɔ̀. 34 [Nɨ́, Yěsù ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Àbá, ʉ́bà dhu abádhí tɔ̀, ɨnzá abádhí ʉ̀nɨ ɨ̀ ɔ́nzɨna dhu nɨ́dhunɨ̌.»] Abádhí náadʉ̀ Yěsù rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ́ndɔ̀ fɔyá, ngàlà ɔ̌ ɨ̀ ɔ̀vɨ̀ rɔ́rɔ̀. 35 Ìndrǔ náadʉ̀ ìko ányɨ̀rɔ̌, ’àmbɛ ndɔ̀nzɨ rɨ́ dhu nándà dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ òko ’àmbɛ Yěsù nʉ́gbɔ dɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kɨ̌gʉ̌ ngʉ̌kpà alɛ, nɨ́ kɨ̀gʉ̌ pɛ́ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀, Kàgàwà ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà alɛ tɨ́!» 36 Pbànówí náambɛ́nà kʉ̀gbɔ dɔ̌ átɔ̀, ’àdʉ̀ òwu ògyògyè dɨ̀vayì náva rɔ̌ kà-tsʉ̌. 37 Abádhí adʉ́nà òwu àtɨ̀nà rɔ̌: «Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́, nɨ́ ɨ́gʉ̌ pɛ́ nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀.» 38 Kà-dɔ̀nǎ ka kadʉ̀ dhu àndi yà dhu bhěyi: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà.»

39 Yà Yěsù tɨ́ ka kʉ̀tɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ nʉ́ʉnɔ dhu kà nɨ̌ ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ obhó Krɨ́stɔ̀? Ɨ́gʉ̌ pɛ́ nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀, nyadʉ̀ mǎ nɨ́gʉ!» 40 Pbɛ́tʉ̀ ngǎtsi kà t’ɔ́dhɨ̀nà náadʉ̀ ɔ̀rʉ̀ kà dɔ̌ ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ obhó Kàgàwà-ɔdɔ̀ mà nɔ́nzɨ, àzèmbè nyɨ nyongó ɨ̀’ɨ̀ ndɨ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nábà nyɨ nyɨ́? 41 Àlɛ̌ kɨ́ àpbɛ̀ nábà obhónánga dɔ̌, àlɛ̌ tɔ́ afátá-okú dɔ̀ rɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ kàbà nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ yàrɨ́ alɛ náfǎ nzá atdí dhu mà.» 42 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yěsǔ, ɨ̀rɛ̀ nyɨ́rɛ̀ ma pbʉ̀kʉ̀ idzi ɔ̀ nyɨ nyótsù rɔ̀.» 43 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀: àlɛ̌ kótsù nyɨ mànà indo tɨ́ pàràdisò ɔ̀.»

Yěsù rɔ̌vɛ̀ dhu

44 Mbɛ̀mbɛ̀ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌, ɨ́nɔ̌-yà níibvú ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ndɨ pbìrì ɔ̌, ràrà àhʉ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̀. 45 Adyifɔ̀ náavɛ̀, Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ ka kúsò ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀ pàziyà tɨ́ kátɨna-ɔ̌nga ràdʉ̀ ndɨ̀fa átsǐ rɔ̀. 46 Nɨ́ Yěsù akù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ndàtɨ: «Àbá, ma màbhʉ afídu fʉnʉ́.» Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndòrì dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, kà-afí náadʉ̀ ɨ̀tdɛ̌ dòtsí. 47 Wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí mɨyà pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ níilè Kàgàwà ndàtɨ: «Obhó nyʉ́, yàrɨ́ alɛ nɨ́’ɨ̀ obhónángatálɛ!» 48 Kɔ́rɔ́ alɛ́-yà, yà ibí rɔ̀ ìwǔnà dhu àndà, náala wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu. Nɨ́ abádhí náadù ɨ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ dɔ̀ya-tsirɔ̀ ʉ̀lʉ̌ ɨzʉ nyʉ́ nà rɔ́rɔ̀. 49 Yà Yěsù nʉ́nɨ kɔ́rɔ́ alɛ, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ ka nʉ́ndà vèbhálɛ mànà, níikò ɨtsɛta, ’àmbɛ ʉ̀da rʉ́da dhu nándà dɔ̌.

Yěsù nɔ́tdʉ̀ ka kɨ́ dhu

50 Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ídzì alɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ obhónángatálɛ. 51 Kǎtsù nzá yà Yěsù dɔ̌ rɨ́ ’ɨ̀rɨ alɛ tɔ́ ɔtɛ ɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ abádhí rɔ̌nzɨna dhu ɔ̀ màtɨ́. Wɔ̀ ndɨ Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ’ɨ̀ Àrìmàtayò tɨ́ kátɨna Pbàyàhúdí-bvʉ̌ atdí kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀ kǒngónà Kàgàwà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ ìndrǔ dɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ nɔ́dɔ̀. 52 Nɨ́ kǎrà Pìlatɔ̀ bhà, ndàrà Yěsù-abvò nónzì kà-fɔ́. 53 Kǎdʉ̀ Yěsù-abvò nífo mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ ngbɔ̌na nákpɔ̀rɔ̀ mbɛrʉ̀ ɔ̀. Kǎdʉ̀ àrà ndɨ abvo nɔ́tdʉ̀ bhalabhala ɔ̀ ka kóbhì ibhu ɔ̀. Ndɨ ibhu nɨ’ɨ̀ ɨnzá ka kàpɛ̀ atdí alɛ mà nɔ́tdʉ̀ ɔ̀nà angyi. 54 Wɔ̀ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ yà ìndrǔ rɨ̌ ’ɔ̀bhɔlɔ ndɨ́nɨ̌ sàbatʉ̀ adʉ̀ tɨ́ ndɔ̀pɛ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌. 55 Yà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ Yěsù nʉ́ndà vèbhálɛ, náadʉ̀ òwu atdíkpá Yɔ̀zɛfʉ̀ mànà. Abádhí náala Yěsù-abvò nɔ́tdʉ̀ ka kɨ́ ɔ̀nà ibhu, ’àdʉ̀ Yěsù ka kɨ̀lɨ ibhu ɔ̀ tɨ́ dhu nála. 56 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ ’àdu fɨ̀rábvʉ̀, ’òwù andrɔ̀kɔ mà, ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ mànà nɔ́bhɔ̀lɔ̀. Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, abádhí náadʉ̀ ’àso yà Ʉyátá nónzì dhu bhěyi.

24

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu

(Màt 28.1-10; Mrk 16.1-8; Yùw 20.1-13)

1 Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dzidɔ̌ rúbho nga ɔ̌, vèbhálɛ náawù kútsingá nyʉ́ kàbhǔlì ɔ̀. Abádhí awù ányɨ̀ yà angyangyɨ ɨ̀ ɔ́bhɔ̀lɔ̀ mběyi rɔ́ngʉ akyɛ mànà fɔyá. 2 Nɨ́, abádhí adʉ̀ odu nótù ɨwà ka kɔ̀gɛ̀rɛ̀ ibhu-lí rɔ̀ rɔ́. 3 Nɨ́ abádhí atsù ndɨ ibhu ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ nzá Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-abvò nótù. 4 Nɨ́ atdídɔ̌ ɨdhɔ nʉ́kɔ abádhí ndɨ dhu dɔ̌ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɔ́yɔ̌ alɛ nʉ́ʉtɔ ɨ̀ abádhí tɨ́, atdídɔ̌ rʉ́mbɨlɨ mʉ̀dzarʉ̀ nà rɔ̀yá. 5 Nɨ́ atdídɔ̌ ɔdɔ nɨ́sɨ̌ ɔ̀yà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí adʉ̀ dɔ̀ya nʉ́tdɔ̀ obvò. Pbɛ́tʉ̀, kɔ̀rɨ́ alɛ adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ ìnè rɨ́’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà alɛ nɔ́mɛ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ nzínzì ɔ̌ nɨ̌? 6 Kà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ɨrɔ́, kɨ̀ngbɛ̀ wà ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ yà fʉ̌kʉ̀ kʉ̌nɔ àdɨ̀ ndɨ̀ ndàdɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ́rɔ̀ dhu. 7 Kǎtɨ: ‹Dhu àkǎ kipfo Ìndrǔ t’ídhùnà kabhʉ nzɛ́rɛngatálɛ-fɔ́, kadʉ̀ ʉ̀tɔnà mʉ̀sàlabhà dɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dzidɔ̌, kà ràdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀.›» 8 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí náadʉ̀ yà Yěsù ʉnɔ ɔtɛ nɨ́rɛ̀. 9 Nɨ́ abádhí adù ɨ̀ ibhu-tɨ’ɔ̀ rɔ̀, ’òwù yà ɨ̀ àla kɔ́rɔ́ dhu nʉ́nɔ̀ atdí kumì dɔ̀ná atdí nà ábhàlɨ̌ tɔ̀, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà. 10 Ɨ vèbhálɛ nɨ’ɨ̀ Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà mà, Zǎnɨ̀ mà, Yàkɔbhɔ̀-tsánà, Màrɨyà mànà. Ndɨrɔ̀, yà abádhí ɨ̀’ɨ̀nà mànà ngʉ̌kpà vèbhálɛ, náadʉ̀ dhu àwɛ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ Yěsù bhà uvitatálɛ tɔ̀. 11 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ vèbhálɛ ʉ̀nɔ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu nátɨ̀ uvitatálɛ adʉ̀ zèze tɨ́. Nɨ́ abádhí adʉ̀ nzá ndɨ dhu ná’ù. 12 Pbɛ́tʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ náadʉ̀ ndɨ̀và, ndɔ̀kʉ̀ kàbhǔlì ɔ̀. Nɨ́, ndɨ̀ ndàgǔ ndɨ̀ ndàndà ibhu-ɔ̀nga rɔ̀, kǎla mbɛrʉ̀-mbɛ́lɛ́mbɛ̀lɛ̀ kɛ̀lɛ̌ ányɨ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndàdu ndàrà pbɨ̀ndà atdídɔ̌ ɨdhɔ nʉ́kɔ ndɨ̀ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu dɔ̌ rɔ́rɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ tɔ̀ Ɛ̀mawù rárà otu ɔ̌ dhu

(Mrk 16.12-13)

13 Ndɨ nɨ́nganɨ́ tɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ náakò ’àmbɛ òwu dɔ̌ Ɛ̀mawù tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀. Ndɨ pbanga nɨ́ɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná atdí nà kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ rɔ̌ rɔ̀. 14 Abádhí ambɛ́nà ɔ̀tɛ dɔ̌ yà ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌. 15 Nɨ́ wɔ̀ abádhí rɔ̌tɛ, ’àdʉ̀ àmbɛ ’àgò dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náandrì abádhí tɨ́ ɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ òwu dɔ̌ atdíkpá abádhí mànà. 16 Pbɛ́tʉ̀, dhu adʉ̀ abádhí-nyɨ̌nga nɨ́tɨ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀nɨ Yěsù. 17 Nɨ́ Yěsù ivú dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ́ nyǎgò dɔ̀ná, àzèmbè nyɨ̌ nyongó òwu?» Nɨ́ kɔ̀rɨ́ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ìko, ɨzʉ ràdʉ̀ ’ʉ̀ka atdídɔ̌. 18 Atdí abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ, Kìlìyɔpà tɨ́ kátɨna, náadʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ ndɨ atdírɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nzínzì ɔ̌ ɨnzá nyɨ nyʉ̀nɨ kàrɨ́ ɨdhɔ nzínzì ɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu?» 19 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu ndɨ?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Yà Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ rɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu. Ndɨ alɛ nɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɔbɨ nà nabì. Kǎrà ndɨ pbɨ̀ndà ɔbɨ návi rɔ̌ kàsʉ̌na ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɔ̀tɛ̌na ɔ̌ màtɨ́, Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ màtɨ́. 20 Nɨ́ fàká pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, fàká ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà nípfo ka, ’àbhʉ kɔtdɨ̀ anya dɔ̀ná ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́, ’àdʉ̀ kàbhʉ kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌. 21 Mǎ nyʉ́, mǎ múbhì dhu ɨ̀rɛ̀ rɔ̌ ka ràrɨ̌ ndɨ Pbàìsràyélí nʉ́wʉ̌ rɨ́ ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ròsè kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ, indo kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu ɔ́nzɨ̀ ɨ̀ rɔ́ ɨdhɔ náhʉ wà ɨ̀bhʉ. 22 Nɨ́ obhó tɨ́, nzínzìka ɔ̌ ngúfe vèbhálɛ nábhʉ ɨdhɔ rʉ̀kɔ mǎ atdídɔ̌. Abádhí òwùnà bhɔ̌tsʉngá kàbhǔlì ɔ̀. 23 Nɨ́ ɨnzá ɨ̀ òtù Yěsù-abvò rɔ̀, abádhí àdʉ̀ ìngo, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà màlàyíká ràvi ɨ̀ fɨ̌yɔ̀. Nɨ́, ɨ màlàyíká ràtɨ ìnè Yěsù ràrɨ̌’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà. 24 Yà mǎ mɨ̀’ɨ̀ mànà atdíkpá alɛ nzínzì ɔ̌, ngúfe alɛ nádʉ̀ òwu átɔ̀ kàbhǔlì ɔ̀, ’àdʉ̀ ndɨ dhu nótù àdhàdhɨ̀ yà vèbhálɛ náwɛnà dhu bhěyi tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ abádhí àdʉ̀ nzá ndɨ Yěsù-ngbɔ̀ nyʉ́ nála.»

25 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nɨ́ ɨ̀mbǎ ɨrɛ̀ta nà alɛ! Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ pbànábí nʉ́ʉnɔ kɔ́rɔ́ dhu ná’u tsàkàtsàkà alɛ! 26 Dhu aká tɨ́ obhó Krɨ́stɔ̀ ràbà àpbɛ̀ ndɨ dhu bhěyi tdʉ̌ ndɨ̀ ndotsú pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀ rɔ̀?» 27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ dɔ̀ná ka kandí Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tɨ̀ nɔ́pɛ̀ ndàwɛ abádhí tɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Músà bhà Andítá ɔ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ kɔ́rɔ́ pbànábí náandí dhu ɔ̀.

28 Abádhí níitdègu yà ɨ̀ úbhi òwu rɔ̌ ɔ̀nà pbanga níndù, nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ɨtsɛ rárà alɛ bhěyi. 29 Pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ Yěsù àgo ’àtɨ: «Ádɨ̌ atdíkpá mǎ mànà. Obhó tɨ́, adyifɔ̀ àrà wà, ndɨrɔ̀ ɨnga rǎtɨ kòmbí tɨ́.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ òtsù, ’òkò atdíkpá abádhí mànà. 30 Nɨ́ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ ɨ̀ òkò atdíkpá abádhí mànà rɔ́rɔ̀, Yěsù níidyi mʉ̀gatì ndàlʉ̌ fɔná, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ Kàgàwà tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ ndʉ̀ndɔ̀ abádhí-fɔ́. 31 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí-nyɨ̌nga náarà ndùtù, ’àdʉ̀ Yěsù nʉ́nɨ. Pbɛ́tʉ̀ Yěsù náadʉ̀ àwǐ dòtsí abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀. 32 Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àlɛ̌-afí nígběnà tɨ́ obhó àlɛ̌ ɔ̀, yà otu ɔ̌ kà rǔbhi Kàgàwà bhà Andítá-tɨ̀ náwɛ rɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀ rɔ̀?»

33 Abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ’àdu ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ abádhí atù kɔ̌kɔ̀ atdí kumì dɔ̀ná atdí nà uvitatálɛ ɔdhɨ́ya mànà ɨ̀ nàndu rɔ́. 34 Nɨ́ ɨ uvitatálɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Obhó nyʉ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ́ngbɛ̀ wà ndɨ̀. Kàvi wà ndɨ̀ Sìmonì tɔ̀.» 35 Nɨ́ kɔ̀rɨ́ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ rɔ̀yá ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ otu ɔ̌ dhu mà, ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ ɨ̀ òwù Yěsù nʉ́nɨ mʉ̀gatì-ɔ̌nga nʉ́kɔ̌ rɨ́ rɔ́ dhu mànà dhu náwɛ abádhí tɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná atdí nà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Màt 28.16-20; Mrk 16.14-18; Yùw 20.19-23; Kas 1.1-8)

36 Yà Ɛ̀mawù rɔ̀ ìwǔ alɛ rɔ̌tɛ ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ nɨ́ ndɨ, Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náavì ndɨ̀ abádhí nzínzì ɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kàgàwà àkǎ ndàbhʉ nyɨ̌ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.» 37 Nɨ́ atdídɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ ɔdɔ nɨ́sɨ̌ ɔ̀yà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí adʉ̀ dhu àtɨ̀ alɛ-mùlǐ ɨ̀ àla dhu tɨ́. 38 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù adʉ̀ dhu nívu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Ádhu fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta nɨ̀nza? Ndɨrɔ̀ ádhu wɔ̀rɨ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ afíku ɔ̀ nɨ̌? 39 Nyàndà pɛ́ ɔtsʉ́du mà pfɔ̌du mànà! Ɨma nyʉ́ nɨ́ yà! Nyàpbàlǎ pɛ́ ngbɔ̌du, ndɨrɔ̀ nyàndà pɛ́, alɛ-mùlǐ náarɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɨ̀zǎ nà rɔ̀ná, ndɨrɔ̀ kà-kpa mà náarɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ yà rùdú nyɨ̌ nyálǎna dhu bhěyi.» 40 Wɔ̀ dhu ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, kǎdʉ̀ ɔtsʉ́na mà, pfɔ̌na mànà nɨ́tɛ̀ abádhí tɔ̀. 41 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ nà ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ ɔ̌, abádhí rɨ̌ nzɨ̌ ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu ná’u, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ ɨdhɔ àdʉ̀ abádhí nʉ́kɔ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ̌ tɨ́’ɨ̀ ìnè ɔ̀nyʉ̀nà ka kádʉ̀ dhu nà fʉkʉ́ ɨrɔ́?» 42 Nɨ́ abádhí adʉ̀ ìkùrǔ ìkuru ɨ̀bhɛ̀-rɔrɔ̌-ngba nábhʉ kà tɔ̀. 43 Kǎdʉ̀ ndɨ ɨ̀bhɛ̀ nákɔ, ndàdʉ̀ à’ànà àzèmbè abádhí rǎlǎna rɔ́rɔ̀. 44 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌ yà fʉ̌kʉ̀ ma mongónà ʉ̀nɔ̀nà òko alɛ kòko atdíkpá rɔ́rɔ̀ dhu nɨ́ wɔ̀. Dhu aká yà kɔ́rɔ́ ka kandí dùdú Músà bhà Ʉyátá ɔ̀ màtɨ́, Kàgàwà bhà pbànábí tɔ́ Andítá ɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ Zàburì ɔ̀ màtɨ́ dhu rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ kɔ́rɔ́.» 45 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta nʉ́ngbɛ, ndɨ́nɨ̌ abádhí alʉ́ tɨ́ Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dhu dɔ̀ya ɔ̀. 46 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu katɨ: Krɨ́stɔ̀ àkǎ ndàbà àpbɛ̀, kàkǎ ndɔ̀vɛ̀, ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě ɨdhɔ ɔ̌ ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀. 47 Ndɨrɔ̀ kɔ̌vɔ̀ rɔ̌, dhu àkǎ kʉnɔ̀ ìndrǔ rɨ̌ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga, Kàgàwà ràdʉ̀ dhu ʉ̀bà fɨ̌yɔ̀ dhu kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Yèrùsàlɛmà rɔ̀. 48 Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì. 49 Ndɨrɔ̀ kɔ̀nɨ̌ ma mɨ́ yà Àbadu náakɔ̀ fɨ̀ndá làká fʉ̌kʉ̀ dhu nívì fʉ̌kʉ̀. Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò yàrɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ tɨ́, ràrà àhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábà nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ ndàdǔ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ Kàgàwà ɨ dhu

(Mrk 16.19; Kas 1.9-11)

50 Yěsù adʉ̀ àrà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nà Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga-tɨ’ɔ̀. Nɨ́, kǎngbɛ ɔtsʉ́na ndàso abádhí nɨ̌. 51 Nɨ́ yà abádhí násǒ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àbadhi mà nʉ́ʉbhá ɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, ndàdʉ̀ ɔ̀dzɨ̀, ndàrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. 52 Nɨ́ Yěsù ɨ̀ ɨ̀fʉ dhu-lutìnǎ, abádhí náadʉ̀ ’àdu ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 53 Abádhí nóongónà ’ùndu bìlǐnganà Kàgàwà bhà ɨdzá, ’àmbɛ Kàgàwà-ɔvɔ̀ nílè dɔ̌.

* 2:32 2.32 Ìsa 42.6; 49.6; 52.10

* 4:11 4.11 Zàb 91.11-12

* 4:12 4.12 Tɔ̀r 6.16

* 4:19 4.19 Ìsa 61.1-2

* 4:27 4.27 2Ká 5.1-14

* 6:26 6.26 Ìsa 5.22

* 7:27 7.27 Uvt 23.20; Màl 3.1

* 8:10 8.10 Ìsa 6.9

* 12:46 12.46 Kà-tɨ̀ nɨ́, kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nʉ́ʉ’àya kà-ɔ̌nga ràhʉ ɔyɔ.

* 19:13 19.13 Ndɨ fʉ̀rangà-bvʉ nɨ’ɨ̀ ìkyì-akpà òdzì rádʉ̀ fʉ̀rangà-bvʉ.

* 19:38 19.38 Zàb 118.26; Luk 2.14

* 19:46 19.46 Ìsa 56.7; Yɛ̀r 7.11

* 20:17 20.17 Zàb 118.22

* 20:28 20.28 Tɔ̀r 25.5

* 20:42 20.42 Zàb 110.1

Yùwanɨ̀

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Yùwanɨ̀

andí Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀

Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Ungbòta-Ɔwʉ́tá ɔ̀, Yùwanɨ̀ tɨ́ ka kátɨna alɛ rɨ̌’ɨ̀ ibí nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, yàrɨ́ bhǔkù nandí tsí tɨ́ ka kɨ̀rɛ̀ nɨ́ Zɛ̀bɛ̀dayò mà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Sàlɔmɛ̀ mànà t’ídhùnà, yà Yěsù bhà uvitatálɛ tɨ́ ɨ’ɨ̀. Pbɨ̀ndà bhǔkù ɔ̀, kà rɔ̌tɛ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndàtɨ̀ ndɨ̀ «Yěsù ózè ábhàlɨ̌» tɨ́ (21.20-25). Kǔndí átɔ̀ dhu nɨ’ɨ̀ Upfòta tɔ́ bhǔkù, 1 Yùwanɨ̀, 2 Yùwanɨ̀, ndɨrɔ̀ 3 Yùwanɨ̀ tɔ́ bhàrʉwà.

Yùwanɨ̀ andí yàrɨ́ bhǔkù mbɛ̀mbɛ̀ àrʉ̀ kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ mà nzínzì ɔ̌ àrʉ̀gyètdí kumì atɔ nà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Kǎndí Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà yàrɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀-afí ròtsì ɔbɨ nɨ̌. Kǎndí ndɨ Màkʉ̌rʉ̀ átɔ̀ yà iri ɨ’ɨ̀ fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ̀. Abádhí nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náa’u nzá dhu Yěsù ràrɨ̌ Màsiyà. Yùw 20.31 ɔ̀, Yùwanɨ̀ rǎtɨna, ndɨ̀ randí dhu ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ náa’u tɨ́ dhu Yěsù ràrɨ̌ Màsiyà, Kàgàwà t’ídhùnà, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà kɔ̌vɔ̀ rɔ̌.

Pbɨ̀ndà andítá ɔ̀, Yùwanɨ̀ rɔ̌tɛ ɔ́yɔ̌ dhu dɔ̌: «Pbàyàhúdí» (2.18-20, ndɨrɔ̀ 5.10-16), yà Yěsù nugyénà atdídɔ̌ alɛ, mà «a’uta» mànà. Pbàyàhúdí nɨ́ Pbàfàrìsáyó mà Pbàyàhúdí tɔ́ ngʉ̌kpà kámá mànà (11.57). A’uta tɔ́ atdí ɔ́fɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ 2.23-24 ɔ̀. Ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náa’u Yěsù yà kà rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ wɨwɨ̀ àlǎ ɨ̀ ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, kà tɔ̀ ɨnga nafɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ka kɨ’ɨ tɨ́ obhóná a’utatálɛ tɨ́ dhu nɨ’ɨ̀ yà ndɨ̀ ndùdhe dhu ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ atdídɔ̌ dhu (8.31).

Bhǔkù-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Yùwanɨ̀ rɨ̌ Yěsù àtɨ Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ rɨ́ kpangba Ɔtɛ tɨ́ dhu (1.1-18).

- Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ rɨ̌ Yěsù, Màsiyà rɨ̌rà dhu ɔ̀vɔ dhu (1.19-34).

- Yěsù rɨ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ òvò dhu (1.35-51).

- Yěsù rɨ̌ àrʉ̀bhʉ̀ ize nɨ́tɛ̀, rɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́ dhu (2.1–12.50).

- Yěsù rɨ̌ kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ dhu ùdhě pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ abádhí dɔ̌ dhu (13.1–17.26).

- Yěsù òsò ka kɨ́ dhu mà kà rɔ̌vɛ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu mànà dhu (18.1–20.9).

- Yěsù ɨngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu (20.10–21.25).

1

Kàgàwà t’Ídhùnà Yěsù nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndòngò ìndrǔ tɨ́ dhu

(1Yù 1.1-3; 5.20)

1 Ɔ̀pɛ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ rɔ̀, Ɔtɛ tɨ́ ka kátɨna alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ Ɔtɛ tɨ́ ka kátɨna alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ atdíkpá Kàgàwà mànà. Ndɨrɔ̀ ndɨ Ɔtɛ nɨ’ɨ̀ Kàgàwà. 2 Ɔ̀pɛ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ rɔ̀, kɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà-tɨ’ɔ̀. 3 Kàgàwà náanzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu kǒtù ɔ̌. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà náanzɨ̀ nzá atdí dhu mà ɨnzá ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ kǒtù ɔ̌ rɔ́rɔ̀. 4 Ndɨ Ɔtɛ-nyʉtsì ɨ’ɨ̀ dhu nɨ’ɨ̀ ípìrɔ̌nga, ndɨ ípìrɔ̌nga ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ awáwʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. 5 Ndɨ awáwʉ̀ nátdyi nga ɨ́nɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ɨ́nɔ̀ náadʉ̀ nzá ndɨ awáwʉ̀ nákɔ. 6 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà nívì atdí alɛ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀. Ndɨ alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Yùwanɨ̀. 7 Kɨ̌ra ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndadɨ̀ tɨ́ ngàmbì tɨ́ ndɨ awáwʉ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ náadʉ̀ tɨ́ ndɨ awáwʉ̀ ná’ù kà rʉ̌nɔna ndɨ awáwʉ̀ dɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 8 Ndɨ Yùwanɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ awáwʉ̀, pbɛ́tʉ̀ kɨ̌ra ndɨ́nɨ̌ ndadɨ̀ tɨ́ ngàmbì tɨ́ ndɨ awáwʉ̀ tɔ̀.

9 Ndɨ Ɔtɛ nɨ’ɨ̀ obhóná awáwʉ̀ nyʉ́, yà kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̌nga náwʉ̀ rǎdʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ̀rà àhʉ rɔ̀ awáwʉ̀. 10 Kɨ̌’ɨ̀ ìnè yà adzɨ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà náanzɨ̀ yà adzɨ kǒtù ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náadʉ̀ nzá kʉ̀nɨ. 11 Kɨ̌ra àhʉ fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ nzínzì ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ɨ alɛ nádʉ̀ nzá kàkɔ. 12 Pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ, yà ka nakɔ̀ ’àdʉ̀ kà’ù tɔ̀, kǎdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’òngò Kàgàwà bhà inzo nyʉ́ tɨ́. 13 Abádhí nóngò Kàgàwà bhà inzo tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ-afí nózè ka dhu bhěyi ka kʉgʉ ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ abádhí nóngò kà bhà inzo tɨ́ Kàgàwà ózè ka rɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Ɔtɛ tɨ́ ka kátɨna alɛ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, ndòngò ìndrǔ tɨ́, ndàdʉ̀ ɨ̀rà àdɨ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, àlè tɨ́ ndɨ̀ ndàlè ídzìnga mà, obhónga mànà nɨ̌ rɔ́rɔ̀. Àlɛ̌ kala kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀. Ndɨ awáwʉ̀ nɨ́, yà Àbanà Kàgàwà-fɔ́ ndɨ atdí tɨ́ arɨ́ ɨ̀’ɨ̀ kàbhà ɨngba náabà. 15 Kà dɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́ dhu àwɛ̌ rɔ̀, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ náavɔ̀ dhu àrǐ nyʉ́ tɨ́, ndàtɨ: «Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ yà ma mʉnɔ alɛ, matɨ: ‹Dzidu dɔ̌ rɨ́rà alɛ ràrɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́, ròsè dùdunǎ. Kɨ̌’ɨ̀ ìnè angyangyɨ ɨnzá ka kàpɛ̀ mʉgʉ rɔ́rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.›»

16 Pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎso àlɛ̌, àlɛ̌ ràbà ídzìnga, ídzìnga dɔ̀. 17 Kàgàwà níibho pbɨ̀ndà Ʉyátá àlɛ̌ tɔ̀, Músà-otù ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga mà, pbɨ̀ndà obhónga mànà níbhò àlɛ̌ tɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 18 Atdí alɛ mà nápɛ̀ nzá Kàgàwà àlǎ akɛkpá màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ka nábhʉ àlɛ̌ rʉ̀nɨ nɨ́ yà atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ kà t’Ídhùnà. Ndɨ kà t’Ídhùnà nɨ́ ndɨ̀ Àbanà tɨ́ arádɨ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ Kàgàwà.

Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ náawɛ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dɔ̀ná dhu

(Màt 3.1-12; Mrk 1.1-8; Luk 3.1-18; Yùw 5.33-36)

19 Atdíku Yèrùsàlɛmà rɔ̀, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náavì pbàkùhání mà, pbàláwí mànà ròwù dhu ìvu Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀-tsʉ̌ ka ràrɨ̌ àdhɨ. Nɨ́, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Yùwanɨ̀ adʉ̀ àdunà dhu. 20 Ɨnzá ndɨ̀ ndàgò ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, kǎvɔ̀ dhu kpangba ndàtɨ: «Ɨma, ma nɨ́ nzɨ̌ Krɨ́stɔ̀.» 21 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Olu, ɨnyɨ nɨ́ àdhɨ? Nyɨ tɨ́ Ɛ̀lɨyà?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ma Ɛ̀lɨyà.» Abádhí níivú dhu tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ tɨ́ Kàgàwà bhà nabì yà mǎ márɔ́dɔna?» Yùwanɨ̀ náadʉ̀ dhu àdu: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ma Kàgàwà bhà Nabì.» 22 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Olu, nyɨ nɨ́ àdhɨ, ndɨ́nɨ̌ mǎ madʉ̀ tɨ́ òwu nyɨ nyádǔna fǎkà dhu ɔ̀vɔ̀ yà mǎ nìvìnà alɛ tɔ̀? Ádhu nyɨ nyʉ́ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dʉ̀nʉ́?» 23 Nɨ́, Yùwanɨ̀ adʉ̀ yà Kàgàwà bhà nabì Ìsayà náandí dhu nádu abádhí tɔ̀, ndàtɨ:

«Ɨma nɨ́ yà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀ rɔ̀ rúkǔ, tǔna ràmbɛ ndɨ̀rɨ̀ dɔ̌ alɛ:

‹Nyùtǒ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà otu*.›» 24 Kɔ̌kɔ̀ ka kìvìnà alɛ nɨ’ɨ̀ Pbàfàrìsáyó. 25 Nɨ́ abádhí níivú dhu tdɨ́tdɔ̌ Yùwanɨ̀-tsʉ̌, ’àtɨ: «Olu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ Krɨ́stɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ Ɛ̀lɨyà mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ yà mǎ marɨ́ ɔ̀dɔna Kàgàwà bhà nabì mà rɔ̀, ádhu nyɨ nyárɨ́ bàtizò núbhǒ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌?»

26 Nɨ́ Yùwanɨ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨma, ma márɨ́ bàtizò núbhǒ ìndrǔ tɔ̀ ɨdha nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ nɨ́ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ́nɨ alɛ. 27 Kà rɨ̌rà dzidu dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ma màkǎ nzá mɔkɔ̀ ma, mʉnga kà-pfɔ̀ rɔ̌ kàyìtò-mbǐ mà.»

28 Wɔ̀ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀, yà Yùwanɨ̀ ongónà bàtizò núbho ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná rɔ̀, Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɨ́ kátɨna ɨdha-akpà-adzènǎ rɔ̀.

Yěsù nɨ́ Kàgàwà bhà Tàmǎ-ngba dhu

29 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Yùwanɨ̀ náala Yěsù tɨna ɔ̀ rɨ́rà rɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kànɨ̌ Kàgàwà bhà Tàmǎ-ngba, yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga nú’ǒ rɨ́. 30 Ka nɨ́ ndɨ yà ma mʉnɔ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀, matɨ: ‹Dzidu dɔ̌ rɨ́rà alɛ ràrɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè dùdunǎ, kɨ̌’ɨ̀ ìnè angyangyɨ, ɨnzá ka kàpɛ̀ mʉgʉ rɔ́rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.› 31 Ɨma nyʉ́ mà ma mʉnɨ nzá ka. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́rà bàtizò núbho ìndrǔ tɔ̀ ɨdha nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ Ìsràyelì ɔ̌ bhà nabhʉ̀ tɨ́ rʉ̀nɨ ka.»

32 Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ tdɨ́tdɔ̌, ndàtɨ: «Ma mala Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo àmbò tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndàdɨ kà-dɔ̌ rɔ́. 33 Ndɨrɔ̀ ɨma nyʉ́ mà, ma mʉnɨ nzá ka. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà, yà ɨma nivi mɨrà bàtizò núbho ìndrǔ tɔ̀ ɨdha nɨ̌, náatɨ ɨma nɨ̌: ‹Nyɨ nyálǎna Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǐfo, ndàdʉ̀ àdɨ dɔ̀ná alɛ nɨ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ rɨ́ bàtizò núbho ìndrǔ tɔ̀ alɛ.› 34 Nɨ́rɔ̀, ma mála wà ndɨ dhu, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba, àbadhi ràrɨ̌ ndɨ Kàgàwà t’ídhùnà.»

Yěsù rɨ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ núnzi dhu

(Màt 4.18-22; Mrk 1.16-20; Luk 5.1-11)

35 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ tdɨ́tdɔ̌, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ yà inzì ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ná ɔ̀ná ngari ɔ̌ tɨ́, pbɨ̀ndà ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ mànà. 36 Nɨ́, Yěsù ndɨ̀ ndàla ʉ̀da rʉ́da rɔ́ rɔ̀, kǎtɨ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌ Kàgàwà bhà Tàmǎ-ngba.» 37 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ nɨ́ɨrɨ wɔ̀ Yùwanɨ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ ’ɨ̀và, ’òwù Yěsù-owù ɔ̌. 38 Nɨ́, àrà ndɨ̀ ndárà rɔ́rɔ̀, Yěsù náagɛ́rɛ́ ndɨ̀ ndàndà olùnga, ndàdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ nála owùna ɔ̌ ríwu rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɔ́nɛna?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Rabǐ, nyɨ nyarádɨ ɨ̀ngbɔrɔ́?» Rabì-tɨ̀ nɨ́ Màlimò. 39 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyìwǔ, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyala tɨ́ ka.» Nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu, ’àdʉ̀ kǎrádɨ rɔ́ nga àla. Abádhí adʉ̀ òko atdíkpá kà mànà ndɨ nɨ́nganɨ́. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨdrɛ̀ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̌ dhu. 40 Kɔ̌kɔ̀ Yùwanɨ̀ rʉ̌nɔna dhu nɨ̀rɨ̀nà, ’àdʉ̀ òwu Yěsù-owù ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Àndɛ̀rɛyà. Ndɨ Àndɛ̀rɛyà nɨ’ɨ̀ Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ t’ádɔ̀nà. 41 Nɨ́ Yěsù-tɨ́ rɔ̀ ɨ̀ ɨ̀và ɨ̀ rɔ̀, Àndɛ̀rɛyà náadʉ̀ àrà angyi adɔ̀nà Sìmonì rɨ̌’ɨ̀ ɨ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Mǎ màla Màsiyà.» Màsiyà-tɨ̀ nɨ́ Krɨ́stɔ̀. 42 Kǎdʉ̀ wɔ̀ ndɨ adɔ̀nà, Sìmonì, nʉ́ndà ’òwù nà Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɨ. Nɨ́ ányɨ̀ abádhí òwù ùvò rɔ̀, Yěsù ʉdɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ndàndà Sìmonì, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Ɨnyɨ, nyɨ nɨ́ Sìmonì, Yùwanɨ̀ t’ídhùnà. Nɨ́ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, ka kóngo nyanzì Kɛfà tɨ́.» Kà-tɨ̀ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀.

Yěsù rɨ̌ Fìlipò mà Nàtànelì mànà núnzi owùna nʉngʉ tɨ́ dhu

43 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Yěsù azè ndàrà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ ndárà rɔ́rɔ̀, kǎtù Fìlipò, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Fìlipǒ, ɨ́rà owùdu ɔ̌.» 44 Wɔ̀ ndɨ Fìlipò nɨ’ɨ̀ Àndɛ̀rɛyà mà Pɛ́tɛrʉ̀ mànà mà tɔ́ pbanga, Bɛ̀tɛ̀sàyidà tɨ́ kátɨna ɔ̌ alɛ. 45 Nɨ́ Fìlipò arà, ndàrà àhʉ Nàtànelì-tɨ́, ndìtsì àtɨ̀nà kànɨ̌: «Mǎ màla wà yà pbɨ̀ndà Ʉyátá ɔ̀ Músà avɔ̀ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà fɨ̀yɔ́ andítá ɔ̀ Kàgàwà bhà pbànábí náavɔ̀ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀ alɛ*. Ndɨ alɛ nɨ́ Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, Yɔ̀zɛfʉ̀ t’ídhùnà.» 46 Nɨ́, Nàtànelì adʉ̀ dhu ìvu Fìlipò-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ídzì dhu nyʉ́ t’ádʉ̀ àhʉ àhʉ̌ Nàzàretì rɔ̀ dhéè?» Nɨ́, Fìlipò adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ́rà pɛ́ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyala tɨ́ ka.»

47 Nɨ́, Yěsù itdègu Nàtànelì àlǎ tɨna ɔ̀ rɨ́rà rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: «Kànɨ̌ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ nɨ́ yà, ɨ̀mbǎ ʉtrátá rɨ̌’ɨ̀ nyʉnatsì.» 48 Nɨ́ Nàtànelì adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyʉ̀nɨ ma ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnzá Fìlipò àpɛ̀ nyanzi rɔ́rɔ̀, ma màlanà nyɨ mùtinì-kpa-tsìnǎ nyɨ nyìdè rɔ́.» 49 Nɨ́ Nàtànelì adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, ɨnyɨ nɨ́ Kàgàwà t’ídhùnà, ndɨrɔ̀ nyɨ nɨ́ Pbàìsràyélí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà!» 50 Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nyà’ù tɨ́ dhu, yà ma màtɨ, ma ràlanà nyɨ mùtinì-kpa-tsìnǎ nyɨ nyìdè rɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyɨ́ wɔ̀ dhu dɔ̀nǎ róse ádrɔ̀drɔ̌ dhu nyʉ́ nálǎ!» 51 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀. Nyɨ̌ nyɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-tsʉ̀ nálǎ ndɨ̀ nàngbɛ, Kàgàwà bhà màlàyíká ràdʉ̀ òwu ùpo rɔ̌ ɔrʉ̀, ’àdʉ̀ ìfo obvò Ìndrǔ t’ídhùnà dɔ̌ rɔ́*.»

2

Yěsù rɨ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà wɨwɨ̀ nɔ́nzɨ dhu

1 Ɨ̀bhʉ ráhʉ ɨdhɔ ɔ̌, ka kanzɨ̀ àdhɨ̀ngbǎ ka kʉ̀ndà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ Kanà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̌, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Yěsù tsánà, Màrɨyà, nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ndɨ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌. 2 Ndɨrɔ̀ ka kadʉ̀ Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà núnzì átɔ̀ rìwǔ ndɨ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀. 3 Nɨ́, yà ɔ̀mvʉ̀na ka kɨ́ dɨ̀vayì níku rɔ̀, Yěsù tsánà náatɨ Yěsù nɨ̌: «Kàrɨ́ alɛ rɔ̌mvʉ̀na dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ mbǎ.» 4 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Iyá, ádhu ndɨ nyɨ nyòzè mɔnzɨ̀? Ɨnzá pbàkà kàsʉmɨ̀ nápɛ̀ àkǎ.» 5 Nɨ́ kà-tsánà adʉ̀ àtɨ̀nà kasʉtálɛ nɨ̌: «Ɔ̀nzɨ nyɔ̀nzɨ kà rǎvǐna nyɔ̌nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu.» 6 Ányɨ̀rɔ̌, yà odu nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ andu-abábá nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè aza. Ɨ andu nɨ’ɨ̀ yà Pbàyàhúdí náarɨ́ ’ù’ǒ ’ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ nɨ̌ ɨdha nʉ́dhɔ̌ ka karɨ́ ɔ̀yà andu. Ndɨrɔ̀, ɨ andu nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí mɨyà lítrè mà rǎdʉ̀ òtsù atdí ɔ̀ nɨ̌ dhu bvʉ̀tɨ́ andu. 7 Nɨ́ Yěsù atɨ kɔ̌kɔ̀ kasʉtálɛ nɨ̌: «Nyùtdyǒ ɨdha, nyɨ̌rǎ kɔ̀rɨ́ andu nɨ̌ kɔ́rɔ́.» Nɨ́ abádhí adʉ̀ ɨ andu nɨ́ra ɨdha nɨ̌ rùlè liyá.

8 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìtdyo pɛ́ ka akɛ, nyǒwù nà mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rìnè.» Nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu kà nà ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ rìnè. 9 Wɔ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ níinè yà dɨ̀vayì tɨ́ Yěsù ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròngò ɨdha, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ àdhà rɔ̀ màtɨ́ ka kìwǔ ndɨ dɨ̀vayì nà dhu nʉ́nɨ. Pbɛ́tʉ̀ yà ndɨ ɨdha nùtdyǒnà kasʉtálɛ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ɨ ɨwà ka nʉnɨ. Nɨ́ wɔ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ náanzi akpatsi, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀ná, ndàtɨ: 10 «Ìgyò! Kɔ́rɔ́ alɛ náarɨ́ atdídɔ̌ òvù dɨ̀vayì nábhʉ̌ kɔpɛ̀ ɔmvʉ́ rɔ̀ná rɔ̀ angyi, kadʉ̀ yà ɨnzá òvù mběyi-tsí níbhò olù, ɨwà ìndrǔ ɔ̀mvʉ̀ ɨ̀ ’òrì rɔ́rɔ̀. Nɨ́, nyɨ nyàdʉ̀ tɨ́ atdídɔ̌ òvù dɨ̀vayì nyʉ́ nɔ́dɔ̀ rɨ̀rà àhʉ kòmbínga ɔ̀ màtɨ́?» 11 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Yěsù anzɨ̀ pbɨ̀ndà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ wɨwɨ̀. Kǎnzɨ̀ ka Kanà tɨ́ kátɨna Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga ɔ̀. Ndɨ dhu adʉ̀ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nɨ́tɛ̀, kàbhà ábhàlɨ̌ ràdʉ̀ kà’ù.

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà náadʉ̀ òwu Kàpɛ̀rnàwumù tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀ atdíkpá, ɨ́yànà mà, adɔ́na mà, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà. Abádhí náadʉ̀ òko ányɨ̀ ngúfe ɨdhɔ kɛ̀lɛ̌ tɨ́.

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ rɨ̌ dhu ùdzǐ alɛ nódì dhu

(Màt 21.12-13; Mrk 11.15-17; Luk 19.45-46)

13 Atdíku, Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndìndù ndɨ̀ rɔ́. Nɨ́ Yěsù ɨvà ndɨ̀, ndàrà Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 14 Nɨ́ ányɨ̀, kǎtsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ ìkyì-akpá mà, tàmà mà, àmbò mànà nábhʉ̌ rɨ́ kudzǐ alɛ mà nótù obvò òkò rɔ́. Ndɨrɔ̀ ányɨ̀-dza kǎtù ngʉ̌kpà alɛ nɨ’ɨ̀ fʉ̀rangà ɔ̌ nga nábhʉ̌ rɨ́ kʉwʉ alɛ. 15 Nɨ́, Yěsù akyɛ̀ imbi asé bhěyi, ndàdʉ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ nódì nɨ̌ kɔ́rɔ́, ndìpfo Kàgàwà bhà ɨdza rɔ̀, fɨ̀yɔ́ tàmà mà, ndɨrɔ̀ fɨ̀yɔ́ ìkyì-akpá mànà. Kǎdʉ̀ yà fʉ̀rangà-ɔ̌nga nábhʉ rɔ̌ rúbhi kʉwʉ alɛ tɔ́ fʉ̀rangà-ɔ̌nga nʉ́vɔ obvò, ndàdʉ̀ abádhí tɔ́ mɨzà nátdi ràwà ɨ̀ adzíya dɔ̌. 16 Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà àmbò nábhʉ rɔ̌ rúbhi kudzǐ alɛ nɨ̌: «Nyìpfo kɔ̌kɔ̀ dhu ɨrɔ́ rɔ̀. Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ Àbadu bhà ɨdza nʉ́gɛ̀rɛ̀ ròngò dhu t’údzítá-ɨdzà tɨ́.» 17 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu nɨ́rɛ̀. Ndɨ andítá rǎtɨna: «Pbʉ̀kʉ̀ ɨdza ma mózè nɨ̌ àzè náarɨ́ mɔbɨ àdzò bhěyi*.» 18 Nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ɨ́ngbǎgà wɨwɨ̀ nyɨ nyávǐna fǎkà wɔ̀ nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀?» 19 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyùgolo pɛ́ wɔ̀rɨ́ Kàgàwà bhà ɨdza, nɨ́ ma mɨ́ kɔ̀sɨ̀ rìdè ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌.» 20 Nɨ́, kɔ̀rɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Wɔ̀rɨ́ ɨdza ka kasɨ̀ ràrà àhʉ ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná azà nà atɔ nyʉ́ tɨ́, nɨ́ nyɨ tɨ́ àdʉ̀ kɔ̀sɨ̀ ɔ̀sɨ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌?» 21 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù ɨpbɛ́ ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ ɨdza tɨ́ dhu nɨ’ɨ̀ ngbɔ̌na nyʉ́ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. 22 Nɨ́, yà ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù níitdègu ndɨ̀ngbɛ̀ ibhu ɔ̀ rɔ̀, nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ yà kʉ̌nɔ dhu nɨ́rɛ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá mà, Yěsù ʉnɔ fɨ̌yɔ̀ ɔtɛ mànà dhu ná’ù.

Yěsù arɨ́ alɛ-afí ɔ̀ dhu nʉ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu

23 Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ níitdègu Yěsù òtù Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náa’u ka yà kà rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ wɨwɨ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 24 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náa’u nzá ɨwà abádhí ná’ù ndɨ dhu, kʉ̌nɨ abádhí kɔ́rɔ́ nɨ́dhùnɨ̌. 25 Ndɨrɔ̀, kǎránà mbǎ ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ ngàmbì-atdyú nà ìndrǔ bhà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀wà ndɨ̀ ndʉ̀nɨ ndɨ alɛ-afí ɔ̀ dhu kɔ́rɔ́ angyangyɨ nɨ́dhunɨ̌.

3

Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ mà rɔ̌tɛ Yěsù nà dhu

(Màt 18.3; Yùw 1.12-13; 2Kò 5.17; Zèk 36.26)

1 Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ. 2 Nɨ́ atdíku, kɨ̌và ndɨ̀ ndɨ̀rà àhʉ kúbhingánǎ Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Màlimǒ, mǎ mʉ́nɨ wà dhu nyɨ ràrɨ̌ Kàgàwà ívì rɨ̀rà dhu ùdhe fǎkà alɛ. Obhó tɨ́, atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ nyɨ nyarɔ́nzɨna wɨwɨ̀-tɨdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ ɨ̀mbǎ Kàgàwà ɨ̀’ɨ̀ atdíkpá ndɨ̀ nà rɔ̀.» 3 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀. Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òtsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀ ɨnzá ka kʉ̀gʉ̀ ndɨ̀ ɔwʉ́tána tɔ́ ʉgʉta nɨ̌ rɔ́rɔ̀*.» 4 Nɨ́, Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɨwà óngò mʉ̀là tɨ́ alɛ nʉ́gʉ̀ ka kádʉ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi tdɨ́tdɔ̌? Ndɨ alɛ tɨ́ àdʉ̀ ndàdu tdɨ́tdɔ̌ ɨ́yànà-fɨtsʉ̀ ɔ̀, kadʉ̀ ndʉ̀gʉ̀ ɔyɔ rɨ́ kìsě ʉgʉta nɨ̌?» 5 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀: ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ ndàbhʉ̌ kʉgʉ̀ ndɨ̀ ɨdha mà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí mànà-otù ɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òtsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀*. 6 Ìndrǔ ɔ̀dhɨ arɨ́ ngbɔ̌na ɔ̀nǎ rɔ̀ nɨ́ ìndrǔ. Ndɨrɔ̀ ìndrǔ ɔ̀dhɨ arɨ́ afína ɔ̀nǎ rɔ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. 7 Nɨ́, dhu àkǎ nzá ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ yà ma mátɨna dhu ràkǎ kʉgʉ̀ nyɨ̌ ɔwʉ́tána tɔ́ ʉgʉta nɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 8 Awɛ náarópili, ndàmbɛ àrà dɔ̌ afína òzè ɨ, nyadʉ̀ àmbɛ tǔna nɨ́rɨ̀ dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àdhà rɔ̀ màtɨ́ ka rɨ̌rà dhu, ndɨrɔ̀ àdhà màtɨ́ kà rǎrà dhu nʉ́nɨ. Nɨ́ ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌ ndɨ̀ nʉ́gʉ̀ alɛ tɔ̀.» 9 Nɨ́, Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀rɨ́ dhu rǎdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi?» 10 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ atdídɔ̌ ndɨ̀ nʉ́nɨ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ màlimò nyʉ́, nɨ́ nyɨ nyʉ́nɨ tɨ́ ɨnzá wɔ̀ dhu? 11 Ma mɨ́ obhó dhu nʉnɔ ɨndʉ̀. Mǎ marʉ́nɔna dhu nɨ́ ʉ̀nɨ̌ mǎ mʉ́nɨ dhu. Ndɨrɔ̀ mǎ maróko fɨ̀ndá ngàmbì tɨ́ dhu nɨ́ nyɨ̀kpɔ́ka nɨ̌ mǎ mála dhu, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ mǎ mʉ́nɔna dhu ná’ù. 12 Yà ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyárɨ́ fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔna yà adzɨ dɔ̌ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu ná’u rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔna ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu ná’ù ɨ̀ngbà dhu bhěyi? 13 Atdí alɛ mà núpò nzá ányɨ̀. Pbɛ́tʉ̀ ányɨ̀ úpò nɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà kɛ̀lɛ̌, yà ányɨ̀rɔ̀ ifo alɛ. 14 Nɨ́ àdhàdhɨ̀ Músà nɨ́ɨdɨ̀ osu-wɔ̀yɔ̌ itsu dɔ̌ rɔ̀ ɔrʉ́ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ dhu bhěyi*, dhu-àkǎ kɨdɨ̀ Ìndrǔ t’ídhùnà ɔrʉ́, 15 ndɨ́nɨ̌ ka nà’ù ɨ̀ngbà tɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà náadʉ̀ya tɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. 16 Obhó tɨ́, Kàgàwà náazè yà adzɨ ɔ̌ alɛ atdídɔ̌. Nɨ́ kǐbho yà atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ Idhùnà yà adzɨ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ka nà’ù ɨ̀ngbà tɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà náadʉ̀ya tɨ́ nzɨ̌ àwǐ, pbɛ́tʉ̀ ndɨ alɛ adʉ̀ya tɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. 17 Obhó tɨ́, Kàgàwà níivi nzá Idhùnà rɨ̀rà yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀, pbɛ́tʉ̀ kǐvi ka rɨ̀rà ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ nʉ́ʉgʉ̀ tɨ́ otùna ɔ̌. 18 Ndɨ̀ alɛ náapɛ́ kà’u, nɨ́ ndɨ alɛ dɔ̌ Kàgàwà adʉ̀ya nzɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨnzá ka ná’ù alɛ dɔ̌ kɔ̌tdɨ̀ wà anya angyangyɨ, ɨnzá kǎ’ù Idhùnà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya anya ìndrǔ dɔ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu. Awáwʉ̀ nɨ́ɨra àhʉ yà adzɨ ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ìndrǔ náadʉ̀ ɨ́nɔ̀ ɔ̌ ɨ̀ óko dhu nózè atdídɔ̌, ròsè ndɨ awáwʉ̀ dɔ̀nǎ, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Obhó tɨ́, nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ náarɨ́ awáwʉ̀ ɔ̀ndrɔ̀ ɔ̀ndrɔ̀ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndòzè ndàhʉ awáwʉ̀ ɔ̀, akyɛ ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna nzɛ́rɛ dhu náadʉ̀na àrà ndàla rɔ̌ kpangba nɨ̌. 21 Pbɛ́tʉ̀, obhó dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ náarɨ́ ndòzè ndùbhi awáwʉ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna dhu náala tɨ́ ndɨ̀ Kàgàwà ózè dhu bhěyi ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna dhu tɨ́.»

Yěsù nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ròsè Yùwanɨ̀ dɔ̀nǎ

(Yùw 1.19-24)

22 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, abádhí náakò ngúfe ɨdhɔ tɨ́, ’àdʉ̀ òwu bàtizò núbho rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 23 Yùwanɨ̀ náaránà bàtizò núbho rɔ̌ átɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ Sàlimù tɨ́ kátɨna pbanga tɨ́ arɨ́’ɨ̀ ngǎtsi pbanga, Àyìnonì tɨ́ kátɨna ɔ̌. Obhó tɨ́, ndɨ pbanga ɔ̌ ɨdha nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́. Nɨ́ ìndrǔ nóowúnà ìwu rɔ̌ Yùwanɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨ, kà ràdʉ̀ bàtizò núbho fɨ̌yɔ̀. 24 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yùwanɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnzá ka kàpɛ̀ òsòna imbi ɔ̀ rɔ́.

25 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ mà atdí Mʉ̀yàhudì mànà náakò ’àmbɛ ’àgò dɔ̌ ìndrǔ rɨ̌ ndù’ǒ ndɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ tɨ́ dhu dɔ̌. 26 Nɨ́, ɨ ábhàlɨ̌ níiwú Yùwanɨ̀-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Màlimǒ, yà Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-adzè nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mànà atdíkpá alɛ, yà nyɨ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ nyɨ nyɔ́vɔ̀ dhu dɔ̀ná fǎkà alɛ, nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ bàtizò ùbhǒ ndɨ̀ ndɨ́ ìndrǔ tɔ̀ rɔ́. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ rǒwu òwu rɔ̌ kà-tɨ’ɔ̀.» 27 Nɨ́ Yùwanɨ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ìndrǔ rǎdʉ̀ àbànà dhu nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ka kìbhò fɨ̌ndà dhu kɛ̀lɛ̌. 28 Nyɨ̌ nyʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ yà ma mʉnɔ dhu tɔ́ ngàmbì. Ma mátɨ ɨma ràrɨ̌ nzɨ̌ Krɨ́stɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ma ràrɨ̌ Kàgàwà ívì angyinǎ rɔ̌ kà tɔ̀ alɛ. 29 Àdhɨ̀ngbǎ-ɔwʉ́tá nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ́ ndɨ ndɨ àdhɨ̀ngbǎ bhà alɛ. Pbɛ́tʉ̀ ndɨ kà bhà alɛ t’ɔ́dhɨ̀nà, yà kà-tɨ́ ìdè ndàmbɛ kà rʉ̌nɔna dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌, nɨ́ɨdhɛ̀ rǎdʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌ kà-tù ɨ̀rɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ma mɨ́’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà, ndɨrɔ̀ ndɨ dhɛ̀dhɛ nákǎ wà atdídɔ̌ nyʉ́ kòmbí. 30 Nɨ́ dhu àkǎ wà Yěsù-ɔvɔ̀ ràmbɛ ndɔ̀tɔ̀ dɔ̌, ɔvɔ̀du ràdʉ̀ àmbɛ àwǐ dɔ̌.»

Yùwanɨ̀ rɨ̌ Yěsù àtɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà alɛ tɨ́ dhu

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yùwanɨ̀ náadʉ̀ dhu-ɔvɔ̀ tdɨ́tdɔ̌, ndàtɨ: «Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà alɛ nɨ́ ndɨ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, yà adzɨ ɔ̌ ka kʉ́gʉ̀ alɛ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ kɛ̀lɛ̌, ndɨrɔ̀ kà rǎdʉ̀ ɔ̀tɛ yà adzɨ ɔ̌ dhu dɔ̌ tɨ́. Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà alɛ rɨ̌’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌. 32 Kǎrʉ́nɔna dhu nɨ́ nyɨ̀kpɔ́na nyʉ́ nɨ̌ ndɨ̀ ndála dhu, ndɨrɔ̀ nɨ́ bɨ̌na nyʉ́ nɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́rɨ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ arɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kà rʉ̌nɔna dhu ná’ù. 33 Kà rʉ̌nɔna dhu nà’ù alɛ návi dhu kpangba Kàgàwà ràrɨ̌ obhó dhu ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ. 34 Obhó tɨ́, Kàgàwà ívì alɛ náarɨ́ Kàgàwà bhà ɔtɛ nʉ́nɔ, atdídɔ̌ kɨ̀rǎ ndɨ̀ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 35 Kàgàwà ózè Idhùnà atdídɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga nábhʉ kà-fɔ́. 36 Kàgàwà t’ídhùnà nà’ù alɛ, nɨ́ rǎdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ̀ nùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀rɨ̀ kà t’Ídhùnà-tsʉ̌ dhu alɛ, náabáya nzɨ̌ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà bhà nàwí rǒngo àdɨ dhòdhódhónganà ndɨ alɛ dɔ̌.»

4

Yěsù mà rɔ̌tɛ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí tsìbhálɛ nà dhu

(Ìsa 55.1; Yùw 7.37-39; Kas 8.25)

1 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Pbàfàrìsáyó nɨ́ɨrɨ ìndrǔ rʉ̌nɔna Yěsù dɔ̌ dhu. Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌, Yěsù ràrɨ̌ àrà ibí alɛ nyʉ́ nʉ́gɛ̀rɛ̀ rɔ̌ ròngò pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɨ́, ndàdʉ̀ àrà bàtizò núbho rɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ tɔ̀, ròsè yà Yùwanɨ̀ arɨ́ kɔ̀nzɨ tɨ́ dhu dɔ̀nǎ. 2 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náaránà nzɨ̌ bàtizò núbho rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, kùbho rɔ̌ owúnà nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌. 3 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ ndɨ̀và Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndàdu ndɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 4 Nɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ ndárà rɔ̀, kǎká ndʉ̀dà Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀na nǎ. 5 Nɨ́ kǎrà àhʉ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga, Sìkarì tɨ́ kátɨna ɔ̀. Ndɨ pbanga nɨ́ɨ’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ yà idhùnà Yɔ̀zɛfʉ̀ tɔ̀ Yàkɔbhɔ̀ náabhʉ̀ adzɨ tɨ́. 6 Ndɨrɔ̀, Yàkɔbhɔ̀ bhà dzɨ̀wɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́, Yěsù itsi àdɨ wɔ̀rɨ́ dzɨ̀wɔ̀-bɨdɔ̌ atdídɔ̌ ndɨ̀ ndɨ̀ngyɛ̌ ndɨ̀ abhi nɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌ dhu. 7 Nɨ́, Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí tsìbhálɛ nɨ́ɨra ɨdha nítdyò. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Íbho pɛ́ ɨdha mɔmvʉ̀.» 8 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɨ̀ òwù ɔ̀nyʉ̀ núdzi ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnyʉ tɨ́ rɔ́. 9 Nɨ́, wɔ̀ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ tsìbhálɛ náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Hɔ̀kɔ̀! Ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu, ɨnyɨ Mʉ̀yàhudì tɨ́ rɔ̀, nyɨ nyɨ́ ɨ̀dha nónzi fudú ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɔmvʉ́ tɨ́, àzèmbè ɨma nongó ɨ̀’ɨ̀ Mʉ̀sàmàrɨyà-àyi?» Obhó tɨ́, ɨrɨta nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ Pbàyàhúdí mà nzínzì ɔ̌ Sàmàrɨyà ɔ̌ bhà mànà. 10 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀ ndàtɨ: «Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ná gukyè Kàgàwà arábhʉ̌na ìndrǔ tɔ̀ dhu nʉ́nɨ alɛ tɨ́, nyadʉ̀ yà fʉnʉ́ rɨ́ ɨdha nónzi ndɔ̀mvʉ̀ alɛ ràrɨ̌ àdhɨ dhu nʉ́nɨ, nɨ́ nyɨ nyàmbɛ̀nà ndɨ ɨdha nónzi kà-fɔ́, kà ràdʉ̀ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɨdha nábhʉ ɨndʉ̀.» 11 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨdha ìtdyò nyɨ nyádʉ̀ nɨ̌ ngɛmɛkʉ̀ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ fʉnʉ́, ndɨrɔ̀ yàrɨ́ dzɨ̀wɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ádzǐ nyʉ́. Nɨ́ nyɨ nyɨ́ wɔ̀ ndɨ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ rɨ́ ɨdha nábà àdhà? 12 Abhukà Yàkɔbhɔ̀ nɨ́ ndɨ yàrɨ́ dzɨ̀wɔ̀ nʉbhà fǎkà. Ka nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, kàbhà inzo mà, kà bhà mʉ̀tʉngà mànà, nʉ́ʉmvʉ́ kà ɔ̌ ɨdha átɔ̀. Nɨ́ ɨnyɨ, nyɨ tɨ́ ndɨ adrʉ̀ngbǎlɛ ròsè ndɨ abhukà Yàkɔbhɔ̀ dɔ̀nǎ?» 13 Nɨ́ Yěsù àdʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà yàrɨ́ dzɨ̀wɔ̀ ɔ̌ ɨdha nɔ̀mvʉ̀, nóhò ɨdha-atdyú rǎdʉ̀ òho tdɨ́tdɔ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀, yà ɨma nyʉ́ ma mábhʉ̌na ɨdha nɔ́mvʉ̀ rɨ́ alɛ, nóhò ɨdha-atdyú rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́. Obhó tɨ́, ma mábhʉ̌na ndɨ alɛ tɔ̀ ɨdha rǎdʉ̀ òngo dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɨdha rǒngo ɨ̀tʉ ɔ̀nà rɔ̀ ɨdha-dɔ̀tɨ tɨ́.» 15 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, íbhò wɔ̀rɨ́ ɨdha idù, ɨ̀nzɨ̌ ɨdha-atdyú nóongó tɨ́ mohò, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ma mongó tɨ́ ɨ̀rà ɨdha nítdyò ɨrɔ́ tdɨ́tdɔ̌.» 16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Árà nyanzi pbʉ̀kʉ̀ kpatsìbhálɛ, nyǎdʉ̀ ìwu mànà ɨrɔ́.» 17 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ ma mɨ́’ɨ̀ kpatsìbhálɛ nà.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Nyɨ nyàdu dhu mběyi nyʉ́ nyatɨ, ɨ̀mbǎ nyɨ ràrɨ̌’ɨ̀ kpatsìbhálɛ nà. 18 Obhó tɨ́, nyɨ nyʉ́mbǎ nyɨ imbò kpabhálɛ nyʉ́ tɔ̀. Nɨ́, yà kombí nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà kpatsìbhálɛ nɨ́ nzɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ alɛ. Nɨ́, wɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́.» 19 Nɨ́, wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨwà ma mʉ̀nɨ dhu nyɨ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà nabì nyʉ́. 20 Abhúka nóongónà Kàgàwà nʉ́lɛ yàrɨ́ pbìrì dɔ̌ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ Pbàyàhúdí-tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ àtɨ̀nà, Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ràrɨ̌ ndɨ Kàgàwà nʉ́lɛ ka kádʉ̀ òwu ɔ̀nà rɔ̀ kɨgɔ̀.» 21 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Yàrɨ́ tsìbhálɛ́, á’u yà ma mʉ́nɔna ɨndʉ̀ dhu. Atdí kàsʉmɨ̀ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, yà ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyʉlɛ́ya àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà yàrɨ́ pbìrì dɔ̌ rɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ màtɨ́ ɔ̀ná. 22 Nyɨ̌, Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyárɨ́ Kàgàwà nʉ́lɛ̌ ɨnzá nyɨ nyʉ́nɨ mbɛ̌yi rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ mǎ, Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, mǎ márɨ́ kʉ̀lɛ̌ ɨwà mǎ mʉ́nɨ mbɛ̌yi nyʉ́ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà rǐbhona ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀gʉ̀ rǎhʉ Pbàyàhúdí nzínzì-bvʉ̌ rɔ̀*. 23 Pbɛ́tʉ̀, kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ nákǎ wà. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́, yà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi arɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ alɛ rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀lɛ̌ ka afíya ɔ̀, ndɨrɔ̀ obhónga nyʉ́ dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀. Obhó tɨ́, àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà arɔ́nɛna nɨ́ ndɨ dhu bhěyi rɨ́ ndʉ̀lɛ̌ alɛ-tɨdɔ̀. 24 Kàgàwà nɨ́ Alafí. Nɨ́ dhu àkǎ kʉ̀lɛ̌ rɨ́ alɛ rʉ̀lɛ̌ ka afíya ɔ̀, ndɨrɔ̀ obhónga nyʉ́ dɔ̌.» 25 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ma mʉ̀nɨ wà dhu Màsiyà, Krɨ́stɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ rɨraya ɨ̀rà. Nɨ́, kà rɨ̌rà nɨ́nganɨ́, kǎwɛya kɔ́rɔ́ dhu fǎkà.» 26 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ ndɨ Krɨ́stɔ̀, yà ɨnyɨ nà ma mɔ́tɛ.» 27 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ʉ̀tɔ̀ ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ abádhí atdídɔ̌, ɨ̀ àla Yěsù mà rɔ̌tɛ atdí tsìbhálɛ nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, atdí alɛ mà abádhí nzínzì ɔ̌ náadʉ̀ nzá ndòmvù ndìvǔ dhu Yěsù-tsʉ̌, ràrɨ̌ àdhu Yěsù rɨ̌’ɨ̀ atdyúna nà, ndɨrɔ̀ ràrɨ̌ àdhu abádhí rɔ̌tɛ dɔ̀ná wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ mànà. 28 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ tsìbhálɛ nʉ́ʉbhà fɔná ɨdha-andù ʉrɔ́, ndàdʉ̀ òngo ndàrà kɨgɔ̀ ɔ̀. Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀ ndɨ̀ ndòtù alɛ nɨ̌: 29 «Nyìwǔ nyàndà pɛ́ yà kɔ́rɔ́ ma marɔ́nzɨna dhu nàwɛ idù alɛ! Ngǎtsi nɨ̌, pbǎ ɨ̀nzɨ̌ Krɨ́stɔ̀ ndɨ.» 30 Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ náadʉ̀ ’ɨ̀và, ’òwù Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɨ. 31 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nʉ́ʉtʉ Yěsù ’àtɨ: «Màlimǒ, ɔ́nyʉ dhu akɛ.» 32 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ma mɔ́nyʉna ɔ̀nyʉ̀ nà. Ndɨ ɔ̀nyʉ̀ nɨ́ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ ɔ̀nyʉ̀.» 33 Nɨ́ ɨ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Atdí alɛ mà nɨ́rà tɨ́ ɨ̀rà ɔ̀nyʉ̀ nà kàtɔ̀?» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Pbàkà ɔ̀nyʉ̀ nɨ́ mɔnzɨ̀ yà ma nívì alɛ-afí òzè dhu, madʉ̀ yà kǐbhò ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ kasʉ nɔ́nzɨ̀ mɨtɔ̀. 35 Tɨ́ obhó nyɨ̌ ndɨ nyɨ̌ nyarɨ́ àtɨna: ‹Ɨnga ɔ̌ rɔ́’ɔ̀ ɔ̀nyʉ̀ nógu ka kɨ́ ɔ̀ná àbǐ nʉ́bhà ndɨ̀ ɨ̀fɔ àbǐ tɨ́.› Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, nyɨ̌ ràngbɛ pɛ́ dʉ̀kʉ nyǎndà ɨnga. Ɔ̀nyʉ̀ nɔ́’ɔ̀ wà ɨnga ɔ̌, ndɨrɔ̀ kàkǎ wà oguta nà! 36 Ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ nùndu ɨnga ɔ̌ rɔ̀ alɛ náarɨ́ pbɨ̀ndà mʉ̀kɨ̀mbà nábà. Ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀ núndǔ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà ɔ̀nyʉ̀-tsè nazò ɨnga ɔ̌ alɛ mà, kà-tsʉ̀ núndu adʉ̀ ɨnga ɔ̌ rɔ̀ alɛ mànà-ɨdhɛ̀ rǎdʉ̀ ndɨ̀ka atdíkpá. 37 Obhó tɨ́, yàrɨ́ mbólí nʉ́nɔ̀ dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́: ‹Atdí alɛ náarɨ́ ɔ̀nyʉ̀-tsè nózò ɨnga ɔ̌, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ ndɨ ɔ̀nyʉ̀ nógù ɨnga ɔ̌ rɔ̀.› 38 Nɨ́ ɨma, ma móvì nyɨ̌ nyǒwù ɔ̀nyʉ̀ ògù ɨnzá nyɨ̌ nyazò dhu ɔ̀ná ɨnga ɔ̌. Ngʉ̌kpà alɛ náanzɨ̀ ndɨ kasʉ kà ɔ̌ angyinǎ rɔ̀, nyǎdʉ̀ ídzìnga nábà abádhí tɔ́ kasʉ-nyʉ-tsì.»

39 Nɨ́, wɔ̀rɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ aróko Sàmàrɨyà ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náa’u Yěsù, wɔ̀rɨ́ tsìbhálɛ náwɛnà fɨ̌yɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kǎtɨ: «Kàwɛ ma mɔ́nzɨ̀ dhu kɔ́rɔ́ idù.» 40 Nɨ́, Sàmàrɨyà ɔ̌ alɛ níitdègu ìwu ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀, nɨ́ abádhí adʉ̀ kònzì ndɨ́nɨ̌ adɨ̀ tɨ́ ɨ̀ mànà fɨ̀rábvʉ̌. Nɨ́ Yěsù mà náadʉ̀ òko abádhí mànà ɔ́yɔ̌ ɨdhɔ tɨ́. 41 Nɨ́, ábhɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ nyʉ́ náadʉ̀ Yěsù ná’ù, yà kà rʉ̌nɔna ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 42 Abádhí owúnà àtɨ̀nà rɔ̌ wɔ̀ tsìbhálɛ nɨ̌: «Mǎ mà’ù Yěsù, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ mǎ mà’ù ka yà bɨ̌ka nyʉ́ nɨ̌ mǎ mɨ̀rɨ̀ kà rʉ̌nɔna dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, mǎ mʉ̀nɨ wà dhu ka nyʉ́ ràrɨ̌ ndɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba.»

Yěsù rɨ̌ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨ̀ngba nɨ́gʉ̌ dhu

(Màt 8.5-13; Luk 7.1-10)

43 Ɔ́yɔ̌ ɨdhɔ ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ Sàmàrɨyà dhu-dzidɔ̌, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndàrà Gàlìlayà. 44 Obhó tɨ́, ka nɨ’ɨ̀ ɨwà átɨ ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ka rarɨ́ nabì nɨ́fʉ̌ pbɨ̀ndà pbìrì nyʉ́ ɔ̌*. 45 Pbɛ́tʉ̀, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ Yěsù àrà àhʉ rɔ̀, ányɨ̀ bhà náakɔ̀ ka mběyi nyʉ́, ɨwà ɨ̀ awù átɔ̀ Yèrùsalɛmà, Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, ’àdʉ̀ kà rɔ̌nzɨna kɔ́rɔ́ dhu àla nɨ́dhunɨ̌.

46 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àrà tdɨ́tdɔ̌ Kanà tɨ́ kátɨna atdí pbanga ɔ̀, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ndɨ pbanga nɨ́ ndɨ kʉ̌gɛ̀rɛ̀ ɨdha ròngò dɨ̀vayì tɨ́ ɔ̀ná. Gàlìlayà, Kàpɛ̀rnàwumù tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̌, àlɨ̀tá bhà kasʉ tɔ́ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ t’ídhùnà nɨ́ɨ’ɨ̀ andɨ nà. 47 Nɨ́, Yěsù ɨ̀rà Yùdɛyà rɔ̀ ndɨ̀rà àhʉ Gàlìlayà dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ náarà Yěsù-tɨ’ɔ̀. Kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ Yěsù rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ awú tɨ́, ndàrà idhùnà nɨ́gʉ Kàpɛ̀rnàwumù. Ndɨ kà t’ídhùnà nɨ́ɨ’ɨ̀ afína rɔ̌ ka kɔ́dɔna rɔ́. 48 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ dhu à’u, ɨnzá nyɨ̌ nyàla wɨwɨ̀ mà, ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ nzínzì ɔ̌ dhu mànà dhu rɔ̀!» 49 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́rà nyawú pbàkà ɨnzá pbàkà ɨngba-afí nápɛ̀ ɨ̀tdɛ̌ rɔ́rɔ̀.» 50 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Árà ɨbha! Ìnè idhùnʉ rɨ̌’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà.» Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ náa’u Yěsù ʉ̀nɔ̀ fɨ̌ndà dhu, ndàdʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà. 51 Nɨ́ ɨbha ndɨ̀ ndóngo rɔ́rɔ̀, abádhí núusò ɨ̀ otu ɔ̌ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ mànà, ɨ alɛ ràdʉ̀ àtɨ̀nà ɨwà kà t’ídhùnà rɔ̀gʉ̀. 52 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Kɔ̌gʉ̀ná ìfe adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌?» Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀ ’àtɨ: «Kɔ̌gʉ̀ná inzì, àrʉ̀bhʉ̀ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌.» 53 Nɨ́ wɔ̀ ngbángba t’ábanà adʉ̀ dhu ɔ̀sʉ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ Yěsù rátɨná ndɨ̀ nɨ̌: ɨwà pbɨ̀ndà ɨngba rɔ̀gʉ̀. Nɨ́ àbadhi mà, kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɨdzá-bhà mànà náadʉ̀ Yěsù ná’ù atdídɔ̌. 54 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Yěsù anzɨ̀ ɔyɔ rɨ́ kìsě pbɨ̀ndà wɨwɨ̀, Yùdɛyà rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀rà àhʉ Gàlìlayà rɔ̀.

5

Yěsù rɨ̌ ngbɔ̌na ʉ́vɛ atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, yà Pbàyàhúdí rɨ̌ fɨ̀yɔ́ sɔmà tɔ́ atdí mʉ̀hɛndʉ̀ nɔ́nzɨ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndàrà Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 2 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀ ka kótsù ɔ̀ná atdí tsǎtsʉ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Tàmà tɔ́ Tsǎtsʉ̀.» Nɨ́, ùye ka kúyè ɨdha nɨ́ɨ’ɨ̀ ndɨ tsǎtsʉ̀ tɨ́. Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌, ndɨ ɨdha-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Bɛ̀tɛ̀sàyidà. Ndɨrɔ̀, kǐgì rɔ̌ ka kasɨ̀ imbò mbàrazà. 3 Nɨ́, dhèdhèrɔ̀ andɨ-tɨdɔ̀ nà alɛ nóongónà òyì ɨ mbàrazà tsìnǎ. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ndùmùndúmú mà, òtsótsù alɛ mà, ndɨrɔ̀ ngbɔ̌ya ʉ́vɛ alɛ mànà. [ 4 Nɨ́, abádhí ongónà òyì ányɨ̀rɔ̌, ’àmbɛ Kàgàwà bhà màlàyikà rɨ̌ ndɨ ɨdha-ɔ̌nga nángbǒ dhu ɔ̀dɔ̀ dɔ̌. Obhó tɨ́, atdí kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà bhà màlàyikà nóongónà ìfo ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndòtsù ndɨ ɨdha ɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀nánga àngbo. Nɨ́, wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ òtsù ndɨ ɨdha ɔ̀ alɛ nóongónà àdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ dòtsí pbɨ̀ndà andɨ ɔ̌ rɔ̀.] 5 Nɨ́, ányɨ̀rɔ̌ ɨ’ɨ̀ atdí alɛ nɨ’ɨ̀ ɨwà andɨ alʉ́ ndɨ̀ rɔ́ atɔ árà àhʉ ɨ̀bhʉ kumì dɔ̀ná àrʉ̀ nà atɔ tɨ́ alɛ. 6 Nɨ́, wɔ̀ alɛ ndɨ̀ ndàla àyǎyi rɔ́, ndàdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ ɨwà ka rɔ́nzɨ̀ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ andɨ nà rɔ̀, Yěsù ivú dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyòzè tɨ́ ɨwà nyɔgʉ̀?» 7 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨdha-ɔ̌nga màlàyikà àngbǒ rɔ̀, ma marɨ́ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mitdu rɨ́, ndàfɔ̌ ma ndɨ ɨdha ɔ̀ alɛ nà. Ndɨrɔ̀, yà ma mɨ́ momvù ndɨ́nɨ̌ ma mofo tɨ́ ɨdha ɔ̀ rɔ̀, ngǎtsi alɛ kɛ̀lɛ̌ náarádʉ̀ òfo angyi rùdú ndɨ ɨdha ɔ̀.» 8 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ alɛ nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyitdù ɨndʉ́ ara, nyadʉ̀ àrà.» 9 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ alɛ náagʉ̀, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ara nítdù ndàrà nà.

Wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ’ɨ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀. 10 Nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ɔ̀gɔ̀gʉ̀ alɛ nɨ̌: «Indo rɨ́’ɨ̀ nɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀! Nɨ́ dhu àkǎ nzá nyanɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ara nyambɛ ùbhi dɔ̌ nà.» 11 Nɨ́, wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨma nɨ̀gʉ̌ alɛ nɨ́ ndɨ àtɨ ɨma nɨ̌, ma rìtdu pbàkà ara, madʉ̀ àrà nà.» 12 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nyɨ nɨ̌ àtɨ, nyɨ rìtdu pbʉ̀kʉ̀ ara, nyadʉ̀ àrà nà?» 13 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ka kɨ̀gʉ̌ alɛ náadʉ̀ nzá àdhɨ mà ʉ̀nɔ̀nà ndɨ dhu dhu nʉ́nɨ. Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù adʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndàwɨ̀lɨ̌ ndɨ̀, ndàrà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ ihé-yà nzínzì ɔ̌ rɔ̀ rɔ́. 14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àrà wɔ̀ alɛ nótù Kàgàwà bhà ɨdzá, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌ nyɨ nyɔ̀gʉ̀ wà. Nɨ́ àpɛ́ nyɔnzɨ nzɛ́rɛnga tdɨ́tdɔ̌, akyɛ nzɛ́rɛ dhu nyʉ́ ròsè wɔ̀rɨ́ dɔ̀nǎ náarana nyabà tdɨ́tdɔ̌ nɨ̌.» 15 Nɨ́ wɔ̀ alɛ náadʉ̀ àrà, ndìtsì àtɨ̀nà Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɨ̌, Yěsù ràrɨ̌ ndɨ ndɨ̀ nɨ̀gʉ̌nà. 16 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀nɛ̀ Yěsù, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ kohò, sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ kà rǎrà ìndrǔ ɨ̀gʉ rɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 17 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Àbadu Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè kòmbí màtɨ́ ndɨ̀ ndɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ rɔ́, nɨ́ ɨma mà átɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ ma mɨ́ rɔ́.» 18 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀nɛ̀ Yěsù tdɨ́tdɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ kohò. Abádhí ambɛ́nà kɔ̀nɛ̀ dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨnzá kɨ̌fʉ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǎrádʉ̀ Kàgàwà àtɨ̀ àbanà nyʉ́ tɨ́, ndɨ dhu ràdʉ̀ ndàbhʉ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Kàgàwà t’ídhùnà, Yěsù bhà ádrʉ̀ngbǎnga

19 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Kàgàwà t’Ídhùnà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ dɔ̀na rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kà rǎdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu nɨ́ yà Àbanà rɔ̌nzɨna rɔ́ ndɨ̀ ndálǎna dhu kɛ̀lɛ̌. Obhó tɨ́, Àbanà arɔ́nzɨna dhu nɔ́nzɨ̀ kà t’Ídhùnà rǎdʉ̀ átɔ̀. 20 Obhó tɨ́, Àbanà ózè Idhùnà, ndàdʉ̀ ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna kɔ́rɔ́ dhu núvi kà tɔ̀. Kàrɨ̌ yà ndɨ̀ ndɔ́nzɨ̀ dhu dɔ̀nǎ róse ádrɔ̀drɔ̌ dhu núvǐ tdɨ́tdɔ̌ ndɨ Idhùnà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨdhɔ adʉ̀ tɨ́ nyʉ̌kɔ nɨ̌ atdídɔ̌. 21 Àdhàdhɨ̀ Àbadu náarɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ nábhʉ̌ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ ípìrɔ̌nga ùbho fɨ̌yɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, nɨ́ ka t’Ídhùnà rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga núbho yà ndɨ̀ ndòzè ndùbho ka fɨ̌yɔ̀ alɛ tɔ̀. 22 Ndɨrɔ̀, Àbadu náarɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀, pbɛ́tʉ̀ kǐbhò anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ kɔ́rɔ́ Idhùnà-fɔ́, 23 ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́ɨfʉ tɨ́ Idhùnà, àdhàdhɨ̀ ɨ̀ arɨ́ Àbanà nɨ́fʉ̌ dhu bhěyi. Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà t’Ídhùnà nɨ́fʉ̀ alɛ, nɨ́fʉ nzá yà ka nívì Àbanà. 24 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Yà ma mʉ́nɔna dhu nɨ́rɨ rɨ́ alɛ, ndàdʉ̀ yà ɨma nívì alɛ ná’ù, nábà wà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga. Ndɨrɔ̀, ka kɔtdɨ́ya nzɨ̌ anya kà dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kʉ̌dà wà ɔvɛ ɔ̀na nǎ, ndàdʉ̀ òtsù ípìrɔ̌nga ɔ̀. 25 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ àkǎ wà. Ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́ yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ kʉtdʉ̌ ɨ̀ alɛ rɨ̌ Kàgàwà t’Ídhùnà-tù nɨ́rɨ ɔ̀ná, ndɨrɔ̀ kà-tù ɨ̀rɨ rɨ́ alɛ ràdʉ̀ ípírɔ̌nga nábà. 26 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ Àba Kàgàwà náarɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà nyʉnatsì dhu bhěyi, nɨ́ kǎbhʉ Idhùnà rɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà átɔ̀ nyʉnatsì. 27 Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ ìndrǔ-ànyǎ t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábhʉ Idhùnà tɔ̀, Ìndrǔ t’ídhùnà nɨ́ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 28 Nɨ́, àpɛ́ nyàbhʉ ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ̌ ndɨ dhu dɔ̌. Obhó tɨ́, kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀, yà kɔ́rɔ́ alɛ kǎkà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ kʉtdʉ̌ ɨ̀ rɨ̌ tǔdu ɨ̀rɨ ɔ̀ná, 29 ’àdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ yà ídzì nga ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀, ’àdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. Pbɛ́tʉ̀, yà nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ, nʉ́ʉngbɛya ɨ̀, kadʉ̀ anya nɨ́tdɨ̀ dɔ̀yá*.»

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga návǐ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

30 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nyʉ́, ma mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ dùdu rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mádʉ̀ ìndrǔ-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ Àbadu Kàgàwà nɔ́vɔ̀ ka idù dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀ ndɨ anya nɔ́tdɨ̀ ma mádʉ̀ obhónánga dɔ̌. Obhó tɨ́, ma marɨ́ nzɨ̌ ma mòzè dhu nɔ́nzɨ, pbɛ́tʉ̀ ma marɔ́nzɨna dhu nɨ́ yà ɨma nivi alɛ nózè dhu kɛ̀lɛ̌. 31 Ma mapɛ́ àdʉ̀ àdɨ pbàkà ngàmbì tɨ́ ma-tɨ́rɔ̀, nɨ́ ma mʉ́nɔna dhu nɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhó dhu. 32 Pbɛ́tʉ̀, ngǎtsi alɛ nɨ́ ndɨ pbàkà ngàmbì, ndɨrɔ̀ ma mʉ̀nɨ wà dhu, kà rʉ̌nɔna dùdú dhu ràrɨ̌ obhó dhu. 33 Nyɨ̌ nyóvì ìndrǔ ròwù dhu ɔ̀ngʉ̀ bàtizò núbhǒ arɨ́ Yùwanɨ̀-tsʉ̌, nɨ́ kǎdʉ̀ obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ɨ alɛ dɔ̌. 34 Ɨma nyʉ́, ma mózè nzá ìndrǔ rǎdɨ pbàkà ngàmbì tɨ́ dhu, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́ yàrɨ́ dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉgʉ̀ tɨ́. 35 Yùwanɨ̀ ɨ́’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ àdhàdhɨ̀ ɔ̀bɨ ka kɔ̀bɨ̀ ràmbɛ ɨnga náwʉ̀ dɔ̌ tarà bhěyi. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨdhɛ̀kʉ nábhʉ rɨ̀ka ndɨ̀ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́ kà rʉ̌nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌. 36 Nɨ́ ɨma nyʉ́, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè Yùwanɨ̀ ʉnɔ dhu dɔ̀nǎ òsè ngǎtsi dhu nà. Obhó tɨ́, ndɨ dhu nɨ́ yà Àbadu Kàgàwà íbhò ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ ràkǎ kasʉ, yà ìnè rɨ́’ɨ̀ ɔ̀nzɨ ma mɔ́nzɨna rɔ́. Nɨ́ ɨ kasʉ arɨ́ ndɨ dhu àvǐ, Àbadu Kàgàwà ràrɨ̌ ndɨ ɨma nívì. 37 Yà ma nívì Àbadu nɨ́ átɔ̀ pbàkà ngàmbì. Nɨ́, nyɨ̌ nyàpɛ̀ nzá kà-tù nɨ́rɨ akɛkpá màtɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàpɛ̀ nzá kà-nyɨ̀-kpa nálǎ. 38 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mbǎ kàbhà ɔtɛ nà afíkʉ ɔ̀, ɨnzá nyɨ̌ nyá’ù yà kǐvì alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 39 Nyɨ̌ nyózè nyǒgyè Kàgàwà bhà Andítá-ɔ̀nga, nyɨ̌ nyárɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ kǒtù ɔ̌ nyɨ̌ ràrǎdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, ɨ Andítá nɨ́ ɨ pbàkà ngàmbì. 40 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyózè nzá nyǐwǔ tɨdu ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ obhóná ípìrɔ̌nga. 41 Ma mózè nzá ìndrǔ rɨ̌ milè dhu. 42 Pbɛ́tʉ̀, ma mʉ́nɨ wà nyɨ̌: nyɨ̌ nyózè nzá Kàgàwà. 43 Ɨma, ma mɨ́rà Àbadu Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyàdʉ̀ nzá makɔ. Pbɛ́tʉ̀, ngǎtsi alɛ náapɛ́ àdʉ̀ ɨ̀rà ɔvɔ̀na nyʉ́ rɔ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ ndɨ alɛ àkɔ akyɛ. 44 Nyɨ̌ nyádʉ̀ dhu à’ù ɨ̀ngbà dhu bhěyi, yà nyɨ̌ nyózè nyɨ̌fʉ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ Kàgàwà atdírɔ̀ rɨ̌ nyɨ̌fʉ̌ dhu ɔ̀nɛ̀ rɔ̀? 45 Àpɛ́ nyɨ̀rɛ̀ nga ɨma ràrɨ̌ ndɨ ma mɨ́ nyɔ̌bhʉ Àbadu-fɔ́. Pbɛ́tʉ̀ nyɔ̌bhʉ rɨ́ nɨ́ Músà, yà atdídɔ̌ nyɨ̌ nyá’ù tsʉ̀ná dhu alɛ*. 46 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyá’ùyana gukyè Músà náandí dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀yana ma mʉ́nɔna dhu à’ù átɔ̀, okúdu dɔ̀ rɔ̀ kǎndí ɨ dhu nɨ́dhunɨ̌. 47 Nɨ́ yà ɨnzá nyɨ̌ nyá’ù kǎndí dhu rɔ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ ma mʉ́nɔna ɔtɛ ná’ù ɨ̀ngbà dhu bhěyi*?»

6

Yěsù rɨ̌ imbò lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhu

(Màt 14.13-21; Mrk 6.30-44; Luk 9.10-17)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adà Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-adzè. Ndɨ rɛ̀rʉ̀ ka kanzínà átɔ̀ Tìbèriyà tɨ́. 2 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà náadʉ̀ òwu kǒwù ɔ̌, andɨ nà alɛ rɔ̌ ka rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ wɨwɨ̀ nála rɔ̌ ɨ̀ ówu nɨ́dhunɨ̌. 3 Nɨ́ Yěsù núupò pbìrì dɔ̀, ’àdʉ̀ òko obvò ányɨ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà. 4 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pbàyàhúdí tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀, Pásɨ̀ka tɨ́ kátɨna-ɨdhɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndìndù ndɨ̀ rɔ́. 5 Nɨ́ Yěsù ʉbɛ̀ nga ndàndà, ndàdʉ̀ ihé-yà nála tɨna ɔ̀ ríwu rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu Fìlipò-tsʉ̌, ndàtɨ: «Àlɛ̌ kówu mʉ̀gatì òdzì àdhà ndɨ́nɨ̌ kǎkà alɛ ɔnyʉ tɨ́?» 6 Kǐvú wɔ̀ dhu Fìlipò-tsʉ̌, àbadhi-afí kɛ̀lɛ̌ ndɨ̀ ndomvú tɨ́ nɨ̌. Obhó tɨ́, kʉ̌nɨ wà ndɨ̀ ndádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu. 7 Nɨ́ Fìlipò adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Àlɛ̌ kɨ́ mbǎ mʉ̀gatì nódzi ɔ́yɔ̌ mɨyà fʉ̀rangà-kpɔ̌ rɔ̌ màtɨ́, kadʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà nɨ̀nɨ́ màtɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ-fɔ́, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àkǎ abádhí rɔ̌.» 8 Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌, Àndɛ̀rɛyà tɨ́ kátɨna atdí alɛ, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ t’ádɔ̀nà, náadʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: 9 «Atdí kpatsìbhíngba rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɨrɔ́ sàyirì tɨ́ kátɨna nganʉ̀-ra nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ imbò mʉ̀gatì nà, dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ nà. Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ ndɨ dhu mà rɔ̌nzɨna yà dhu bvʉ̀ tɨ́ alɛ rɔ̌ dhu nɨ́ àdhu?» 10 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyàvi ìndrǔ ròkò obvò.» Ányɨ̀rɔ̌ ɨrɨ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè abhɔ. Nɨ́ ihé-yà adʉ̀ òko obvò ndɨ ɨrɨ́ dɔ̌. Ɨ alɛ-bvʉ nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ imbò lʉfʉ̀ kpabhálɛ. 11 Nɨ́ Yěsù ugu kɔ̌kɔ̀ imbò mʉ̀gatì ndʉ̀lʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ɨ mʉ̀gatì àbhʉ kʉndɔ̀ ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ ɨ̀bhɛ̀ nábhʉ átɔ̀ kʉndɔ̀ abádhí tɔ̀, abádhí nà rákǎ dhu bhěyi. 12 Ihé-yà níitdègu dhu ɔ̀nyʉ ’ùlè nɨ̌, nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyùndu ɔ̀dɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go-tsʉ̀, akyɛ ndɨ̀ nɨnzana kɔkɔ́rɔ̀ nɨ̌.» 13 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɔ̀nyʉ ka kɔ̀nyʉ̀ imbò mʉ̀gatì ɔ̀ rɔ̀ ɔ̀dɨ̀ mʉ̀gatì-go-tsʉ̀ núndu, rùlè atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà sɛ̌ngɛ̀ ɔ̌. 14 Nɨ́ wɔ̀ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀ ɨ̀ àla rɔ̀, ihé-yà adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Obhó nyʉ́, yàrɨ́ alɛ nɨ́ yà ka kʉnɔ ɨ̀rà ɨraya yà adzɨ ɔ̌ dhu tɨ́ Kàgàwà bhà nabì nyʉ́.» 15 Nɨ́ Yěsù itdègu abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ ndɨ̀, ’ʉ̀dɔ ndɨ̀ fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ dhu ʉ̀nɨ̌, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀dha abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà atdírɔ̀ pbìrì dɔ̀.

Yěsù rǔbhi rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ dhu

(Màt 14.22-33; Mrk 6.45-52)

16 Ɨnga níitdègu àtɨ, nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náawú pbìrì dɔ̀ rɔ̀, ìwǔ ùvò rɛ̀rʉ̀-tsʉ̀. 17 Nɨ́ abádhí núupò atdí ibhú ɔ̀, ’àdʉ̀ abhi ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ òwu dɔ̌ rɛ̀rʉ̀-adzè, Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ pbanga ɔ̀. Ɨnga nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndàtɨ rɔ́, Yěsù ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ ɨ̀rà àhʉ abádhí ɨ rɔ́. 18 Ndɨrɔ̀ ɨdha adʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdídɔ̌ tsìna àva ndɨ̀ awɛ rǒpili ɔbɨ nyʉ́ nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ́. 19 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ɨ̀ ɔ̀tʉ̀ ibhú ràrà mbɛ̀mbɛ̀ imbò kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ mbɛ̀mbɛ̀ azà kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́ rɛ̀rʉ̀-alìkpa ɔ̀ rɔ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí náala Yěsù ɨdha dɔ̌ rúbhi pfɔ̌na dɔ̌, ndàmbɛ ɨ̀rà dɔ̌ ibhú ɨ rɔ́. Nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀. 20 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ! Ɨma nɨ́ yà.» 21 Nɨ́ abádhí náatsú ’àbhʉ Yěsù rùpò ibhú ɔ̀, nɨ́ kòmbómbí tɨ́ ibhú náadʉ̀ àrà àhʉ adzènǎ ɨdha-bɨdɔ̀, yà abádhí rǔbhi àda rɔ̌ ɨnǎ rɔ̀.

Ihé-yà rɨ̌ Yěsù ɔ̀nɛ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́ dhu

(Màt 14.34-36; Mrk 6.53-56)

22 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, rɛ̀rʉ̀-adzè ɨ̀ nʉ́bhàná ihé-yà nɨ́ɨrɛ̀ dhu atdí tɨ́ ibhú rɨ́’ɨ̀ná ɨdha-tsʉ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, abádhí ɨrɛ̀ dhu Yěsù rúpòná nzá ndɨ ibhú ɔ̀, ’àdà atdíkpá pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, pbɛ́tʉ̀ ɨ ábhàlɨ̌ rówùná ɔ̀yá. 23 Nɨ́, ngʉ̌kpà ibhú náadʉ̀ ìwu Tìbèriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀, ìwǔ ùvò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ yà ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ábhʉná mʉ̀gatì ihé-yà rɔ̀nyʉ̀ rɔ́. 24 Nɨ́ ihé-yà níitdègu dhu àlǎ, ɨ̀mbǎ Yěsù mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà ràrɨ̌’ɨ̀ nzínzìya ɔ̌, nɨ́ abádhí adʉ̀ ùpo Tìbèriyà rɔ̀ ìwǔ ibhú ɔ̌, ’òwù Yěsù ɔ̀nɛ̀ Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndàtɨ ípìrɔ̌nga nábhʉ rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ mʉ̀gatì tɨ́ dhu

25 Kɔ̌kɔ̀ ihé-yà náawù ùvò rɛ̀rʉ̀-adzè, ’àdʉ̀ Yěsù òtù ányɨ̀. Nɨ́ abádhí níivú dhu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Màlimò! Nyɨ nyɨ̀rà àhʉ ɨ̀ngbǎ tɨ́ ngá àzú?» 26 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: nyɨ̌ nyɨ́ mɔnɛ dhu nɨ́ mʉ̀gatì nyɨ̌ nyɔ́nyʉ̀ná nyǔlè nɨ̌ dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà ma márɔ́nzɨna wɨwɨ̀ nyɨ̌ nyála, nyǎdʉ̀ à’ùnà dhu. 27 Nɨ́, dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ kasʉ ndɨ̀nza rádʉ̀ ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kasʉ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ rádʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ ɔ̀nyʉ̀ àbhʉ rádʉ̀ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà. Obhó tɨ́, ka nɨ́ ndɨ Àbanà Kàgàwà nɨ́ɨlɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ize rɔ̀ná alɛ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndívì ndɨ ka dhu navì tɨ́.» 28 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ihé-yà adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu ndɨ àkǎkǎ mɔ̌nzɨ̀, ndɨ́nɨ̌ mà mɔnzɨ tɨ́ Kàgàwà bhà kasʉ?» 29 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà bhà kasʉ nɨ́, nyǎ’ù yà ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ndɨ̀ ndívì alɛ.» 30 Abádhí adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ɨ́ngbà wɨwɨ̀ nyɨ nyɔ́nzɨna mǎla, ndɨ́nɨ̌ mǎ madʉ̀ tɨ́ nya’ù? Ádhu ndɨ nyɨ nyɔ́nzɨna? 31 Abhúka náanyʉ̀ manà tɨ́ kátɨna mʉ̀gatì rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dhu bhěyi. Ndɨ Andítá rǎtɨna: ‹Kàgàwà náabhʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀rà mʉ̀gatì abádhí rɔ̀nyʉ̀*.›» 32 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Músà ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀rà mʉ̀gatì nabhʉ̀ fʉ̌kʉ̀. Pbɛ́tʉ̀, Àbadu Kàgàwà nɨ́ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀rà obhóná mʉ̀gatì nábhʉ̌ rɨ́ fʉ̌kʉ̀. 33 Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà mʉ̀gatì nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà mʉ̀gatì. Ndɨrɔ̀, ndɨ mʉ̀gatì nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ̀ mʉ̀gatì.» 34 Nɨ́, ihé-yà adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, óngò wɔ̀rɨ́ mʉ̀gatì níbhò fǎkà bìlǐnganà.» 35 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ kpangba, ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ ndɨ yà ípìrɔ̌nga nábhʉ rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ mʉ̀gatì. Ndɨ alɛ náapɛ́ ɨ̀rà tɨdu ɔ̀, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àwù nínè akɛkpá màtɨ́. Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ náapɛ́ ma’u, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ̀mvʉ̀na ndɨ̀ ndɨ́ dhu-atdyú nóhò akɛkpá màtɨ́. 36 Kɔ̀nɨ̌ ma mʉ̀nɔ̀ wà ɨ dhu fʉ̌kʉ̀. Nyɨ̌ nyála wà ma, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàpɛ̀ nzá ma’u. 37 Àba Kàgàwà níbhò idù alɛ nákǎ ’ìwǔ kɔ́rɔ́ tɨdu ɔ̀. Ndɨrɔ̀, tɨdu ɔ̀ ɨ̀rà alɛ nódì ma mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ iri. 38 Obhó tɨ́, ma mɨ́rà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ yà ma nívì alɛ-afí ózè dhu. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́rà nzá ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ afídu ózè dhu. 39 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ yà ma nívì Àbadu-afí ózè dhu: ‹Dhu àkǎ nzá mabhʉ yà fudú kǐbhò alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà ràwǐ. Pbɛ́tʉ̀, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rǐtsi ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́, dhu akáya mabhʉ abádhí rʉ̀ngbɛ ɨ̀.›» 40 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Àbadu ózè dhu: kɔ́rɔ́ alɛ yà Idhùnà àlǎ rɨ́, ’àdʉ̀ à’ùnà, rǎdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. Ndɨrɔ̀, ma madʉ̀ya abádhí nábhʉ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rǐtsi ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́.» 41 Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náapɛ̀ ’àmbɛ ònu dɔ̌ nzínzìya ɔ̌ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀. Abádhí anù wɔ̀ Yěsù àtɨ, ndɨ̀ ràrɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà mʉ̀gatì nɨ́dhunɨ̌. 42 Nɨ́, abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌ nzínzìya ɔ̌: «Tɨ́ obhó Yěsù, Yɔ̀zɛfʉ̀ t’ídhùnà nyʉ́ yà? Àlɛ̌ kʉ́nɨ wà kà t’ábanà mà, kà-tsánà mànà. Nɨ́, kà rǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ndɨ̀ rɨ́rà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀*?» 43 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nyònu nzínzìkʉ ɔ̌. 44 Ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ ɨ̀rà tɨdu ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà ɨma nívì Àbadu Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ nábhʉ ndɨ̀ ndɨ̀rà tɨdu ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ ma madʉ̀ya àbhʉnà rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rǐtsi ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́. 45 Kàgàwà bhà pbànábí náandí dhu ’àtɨ: ‹Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ núudhèya dhu kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀*.› Àbadu Kàgàwà rʉ̌nɔna dhu nɨ̀rɨ̀, ndàdʉ̀ à’ùnà alɛ nɨ́ ndɨ rádʉ̀ ɨ̀rà tɨdu ɔ̀. 46 Atdí alɛ mà nápɛ̀ nzá Àbadu àlǎ. Pbɛ́tʉ̀, ka nála nɨ́ yà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà alɛ kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀. 47 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Yěsù nà’ù alɛ nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nà. 48 Ɨma nɨ́ ndɨ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ mʉ̀gatì. 49 Abhúkʉ náanyʉ̀ manà tɨ́ kátɨna mʉ̀gatì rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀, nɨ́ abádhí adʉ̀ wà ùvɛ. 50 Pbɛ́tʉ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà mʉ̀gatì. Ndɨ mʉ̀gatì nɔ̀nyʉ̀ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ̀vɛ̀. 51 Ɨma nɨ́ ndɨ ípìrɔ̌nga tɔ́ ndɨ mʉ̀gatì, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà. Ndɨ alɛ apɛ́ ndɨ mʉ̀gatì nɔ́nyʉ, nɨ́ ndɨ alɛ adʉ̀ya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. Ma mábhʉ̌na ndɨ alɛ rɔ̀nyʉ̀ mʉ̀gatì tɨ́ dhu nɨ́ ngbɔ̌du. Ma mɨ́ ndɨ ngbɔ̌du nábhʉ̌, ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náabá tɨ́ ípìrɔ̌nga otùna ɔ̌.»

52 Wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pbàyàhúdí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà nzínzìya ɔ̌. Abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Yàrɨ́ alɛ rǎdʉ̀ ngbɔ̌na níbhò ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi àlɛ̌ rɔ̀nyʉ̀?»

53 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ Ìndrǔ t’ídhùnà-ngbɔ̀ nɔ́nyʉ, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ kǎzù nɔ́mvʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. 54 Ndɨ alɛ apɛ́ ngbɔ̌du nɔ́nyʉ, ndàdʉ̀ azùdu ɔ̀mvʉ̀, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà, ndɨrɔ̀ ma madʉ̀ya ndɨ alɛ àbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̌ rǐtsi ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́. 55 Obhó tɨ́, ngbɔ̌du nɨ́ obhóná ɔ̀nyʉ̀, ndɨrɔ̀ azùdu nɨ́ obhóná ɔmvʉ́. 56 Nɨ́ ndɨ alɛ apɛ́ ngbɔ̌du nɔ́nyʉ, ndàdʉ̀ azùdu ɔ̀mvʉ̀, nɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ndɨ alɛ-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè nyʉdutsì. 57 Ɨma nívì Àbadu Kàgàwà náarɨ́’ɨ̀ ìnè ípìrɔ̌nga nà, ndɨrɔ̀ ma márɨ́’ɨ̀ ìnè ípìrɔ̌nga nà kǒkú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ngbɔ̌du nɔ̀nyʉ̀ alɛ nɨ́ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà otùdu ɔ̌. 58 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ífò mʉ̀gatì. Ndɨ mʉ̀gatì rɨ̌’ɨ̀ mbǎ yà abhúkʉ náanyʉ̀ mʉ̀gatì bhěyi. Ndɨ mʉ̀gatì ɨ̀ ɔ̀nyʉ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ wà ʉ̀vɛ. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ náapɛ́ yàrɨ́ mʉ̀gatì nɔ́nyʉ, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ ɨ̀ngbǎ tɨ́ ngá màtɨ́.»

59 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Yěsù ʉnɔ dhu, yà Kàpɛ̀rnàwumù tɔ́ pbanga ɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dhu núdhě ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌.

Dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɔtɛ

(Ɛ̀br 4.12-13)

60 Wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ rɔ̀, kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ alɛ rǔdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ́dzɔ̀ ɨ̀dzɔ tɨ́. Nɨ́ ádhɨ pbá alɛ ndɨ kɨ̀rɨ̀ rádʉ̀?» 61 Yěsù itdègu kɔ̌kɔ̀ alɛ rǒnu nzínzìya ɔ̌ yà ndɨ̀ ndùdhe fɨ̌yɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu nʉ́nɨ̌, nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu nábhʉ tɨ́ nyɨ̌ nyǒtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀? 62 Olu, nyɨ̌ nyálǎyana gukyè Ìndrǔ t’ídhùnà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rúpo yà angyi ndɨ̀ ndɨ’ɨ̀ ɨ rɔ́, nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyʉ́nɔ̀yana? 63 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ndɨ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ nyʉ́ rǎdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ̀nɔ̀ ɔtɛ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò mʉnɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ɔtɛ. Ndɨrɔ̀, ndɨ ɔtɛ nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɔtɛ. 64 Pbɛ́tʉ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ ná’ù nzá ndɨ ɔtɛ.» Obhó tɨ́, angyangyɨ nyʉ́, Yěsù nʉ́ʉnɨ wà abádhí nzínzì ɔ̌ ɨnzá ndɨ̀ ná’ù alɛ mà, ndɨ̀ nipfoya ndàbhʉ ndɨ̀ òmvǔ-fɔ́ alɛ mànà. 65 Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, ma mɔ́vɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ matɨ: ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà ràrǎdʉ̀ ɨ̀rà tɨdu ɔ̀, ɨnzá Àba Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ nábhʉ ndɨ̀ ndɨ̀rà rɔ̀.»

66 Nɨ́ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nʉ́ʉdhá ɨ̀ olù, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’òwù ùbhi rɔ̌ kǒwù ɔ̌ tdɨ́tdɔ̌. 67 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ́ mà nyɨ̌ nyòzè tɨ́ nyǒwù átɔ̀?» 68 Nɨ́ Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, mǎ mówu àdhɨ bhà? Nyɨ nyarʉ́nɔna ɔtɛ nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɔtɛ. 69 Nɨ́ kòmbí mǎ’ɨ́ na, mǎ mà’ù wà nyɨ. Ndɨrɔ̀ mǎ mʉ̀nɨ wà dhu nyɨ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà rɔ̀ ɨ́rà Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ.» 70 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀, tɨ́ obhó ɨma ndɨ ma mavò nyɨ̌? Pbɛ́tʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ atdí alɛ nɨ́ Pfɔ̀mvɔ nyʉ́!» 71 Yěsù ambɛ́nà ɔ̀tɛ dɔ̌ dɔ̀ná nɨ́ Yudhà, Sìmonì Ìskàrìyɔtà t’ídhùnà. Obhó tɨ́, ndɨ Yudhà nɨ’ɨ̀ ndɨ Yěsù ìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, àzèmbè ndɨ̀ ndongó ɨ̀’ɨ̀ kàbhà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ.

7

Yěsù t’ádɔ́na rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ à’ù ka dhu

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ubhì Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ. Obhó tɨ́, kǎzè nzá ndùbhi Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rǒwu ndɔ̀nɛ̀ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ kohò ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pbàyàhúdí tɔ́ hɛmɛ̌-dzà tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndìndù ndɨ̀ rɔ́. 3 Nɨ́ Yěsù t’ádɔ́na náatɨ kà nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ ɨrɔ́ rɔ̀, nyarà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ náala tɨ́ nyɨ nyarɔ́nzɨna dhu átɔ̀. 4 Ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ nòzè kʉnɨ ndɨ̀ alɛ rǎdʉ̀ ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna dhu núrù ùru tɨ́. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ nyɨ nyarɔ́nzɨna dhu àkǎ nyarà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ ràdʉ̀ àlanà.» 5 Obhó tɨ́, ɨ Yěsù t’ádɔ́na nyʉ́ mà ɨ̀tɨ́rɔ̀ náa’u nzá kàbhà dhu. 6 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Idù ídzì kàsʉmɨ̀ nápɛ̀ nzá àkǎ. Pbɛ́tʉ̀, fʉ̌kʉ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ nɨ́ ídzì kàsʉmɨ̀. 7 Yà adzɨ ɔ̌ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ nyɔ̌ndrɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨma abádhí ɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌, yà ma márádʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ kpangba matɨ: abádhí arɔ́nzɨna dhu ràrɨ̌ nzɛ́rɛ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 8 Nɨ́ nyɨ̌, nyòwu mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀. Ɨmá na, ma mɨ́ nzɨ̌ àrà wɔ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀, ɨnzá ányɨ̀ ma márà nɨ̌ pbàkà kàsʉmɨ̀ àpɛ̀ àkǎ nɨ́dhunɨ̌.» 9 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ abádhí tɔ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ àdɨ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀.

Yěsù rɨ̌ dhu ùdhě hɛmɛ̌-dzà tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ dhu

(Law 23.34)

10 Yěsù t’ádɔ́na níitdègu òwu mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà átɔ̀ ányɨ̀. Kǎrà ányɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ kpangba ìndrǔ tɔ̀. 11 Nɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náambɛ́nà kɔ̀nɛ̀ dɔ̌ wɔ̀ ndɨ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌. Abádhí owúnà dhu ɔ̀ngʉ̀ rɔ̌ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ka nyʉ́ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀ngbɔrɔ́?»

12 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ihé-yà náambɛ́nà ’àgò dɔ̌ atdídɔ̌ nyʉ́ nzínzìya ɔ̌ Yěsù nàndà dhu dɔ̌. Atdídhená alɛ nóowúnà àtɨ̀nà rɔ̌: «Wɔ̀rɨ́ alɛ nɨ́ ídzì alɛ nyʉ́.» Ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ òwu àtɨ̀nà rɔ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi! Wɔ̀rɨ́ alɛ náarɨ́ ìndrǔ nʉ́trǎ atdídɔ̌.» 13 Pbɛ́tʉ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà náaránà nzɨ̌ ndɨ̀ ndòzè ndʉ̀nɔ̀ Yěsù dɔ̌ dhu nɔ́vɔ̀ rɔ̌ kpangba, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ ɨ̀’ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

14 Nɨ́, ɨwà mʉ̀hɛndʉ̀-ɔ̌nga nálì ndɨ̀ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Yěsù atsù Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀. 15 Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Pbàyàhúdí atdídɔ̌ nyʉ́. Abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ alɛ nyʉ́ nʉ́nɨ Andítá ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi, àzèmbè ɨnzá ndɨ̀ ndɔ́zʉ̀ dhu rɔ́rɔ̀?» 16 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yà ma marúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ dùdu ɔ̀ rɔ̀ áhʉ dhu, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu aráhʉ yà ma nívì Àbadu Kàgàwà-dɔ ɔ̀ rɔ̀. 17 Kàgàwà ózè dhu nòzè ndɔ̀nzɨ̀ alɛ nɨ́ ndɨ rádʉ̀ dhu ʉ̀nɨ, yà ma marúdhěna dhu ràtɨ́ Kàgàwà údhe idù dhu, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, yà ma marʉ́nɔna ɔtɛ ràtɨ́ dùdu ɔ̀ rɔ̀ àhʉ ɔtɛ. 18 Dɔ̀na ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu dɔ̌ tɨ́ arɨ́ ndòzè ndìdè alɛ nɨ́ ndɨ̀ nòzè kɨfʉ ndɨ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, yà ndɨ̀ nívì alɛ nòzè kɨfʉ alɛ rǎdʉ̀ obhó dhu nʉ́nɔ̀. Ndɨrɔ̀, nzɛ́rɛ dhu mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àhʉ kà-ɔ̀ rɔ̀. 19 Músà nʉ́ʉbhà tɨ́ nzá Ʉyátá fʉ̌kʉ̀? Pbɛ́tʉ̀, atdí alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ náarɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ Ʉyátá nɨ́fʉ. Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyárɨ́ mɔnɛ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabhʉ̀ tɨ́ ma kohò nɨ̌?» 20 Nɨ́ ihé-yà adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nà ʉ̀nʉ̀! Ádhɨ ndɨ nyɔnɛ rɨ́ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ nyɨ kohò?» 21 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɔ́nzɨ̀ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, ɨdhɔ ràdʉ̀ nyʉ̌kɔ kɔ́rɔ́. 22 Músà nʉ́ʉyá dhu fʉ̌kʉ̀ nyǒngò fʉ̀kʉ́ kpabhínzo-ɔ̀nzɨ̌nga nɔ́bhɔ̀lɔ̀. (Pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu nyʉ́ napɛ̀ nɨ́ nzɨ̌ Músà. Ka napɛ̀ nɨ́ abhúkʉ). Nɨ́, nyɨ̌ nyarádʉ̀ kpabhínzo-ɔ̀nzɨ̌nga nɔ́bhɔ̀lɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ màtɨ́. 23 Nyɨ̌ nyárɨ́ fʉ̀kʉ́ kpabhínzo-ɔ̀nzɨ̌nga nɔ́bhɔlɔ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ màtɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎbhʉ nyʉ̌kɔ̀ Músà bhà Ʉyátá. Nɨ́ ádhu ìndrǔ-ngbùlǔ nyʉ́ ma mɨ̀gʉ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyádʉ̀ àkǒ rùdú nɨ̌? 24 Ɨ̀nzɨ̌ nyòngò ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ yà nyɨ̀kpɔ́kʉ ɔ̌ nyɨ̌ nyálǎna dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, nyòngò ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ obhónánga dɔ̌.»

Ìndrǔ rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù ràtɨ́
yà Kàgàwà ʉnɔ ɨ̀rɨ̌raya dhu tɨ́ Ɔ̀gʉ̀ba dhu

25 Wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdídhená alɛ náapɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Tɨ́ obhó yà ka kúbhi ɔ̀nɛ̀nà rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ kabhʉ̀ tɨ́ kohò alɛ nyʉ́ wɔ̀? 26 Nyàndà pɛ́ kà rɔ̌tɛ kpangba, ɨ̀nzɨ̌ kadʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ rɔ̀ná! Àlɛ̌ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nyʉ́ nʉ́nɨ tɨ́ nzá wà dhu, yàrɨ́ alɛ ràrɨ̌ obhó nyʉ́ Krɨ́stɔ̀? 27 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà àdhà rɔ̀ màtɨ́ yàrɨ́ alɛ nɨ́rà dhu. Krɨ́stɔ̀ rɨ̌rà nɨ́nganɨ́, atdí alɛ mà nʉ́ʉnɨya ɨ̀nzɨ̌ àdhà rɔ̀ màtɨ́ kɨ̀rà dhu.»

28 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dhu ùdhě ìndrǔ tɔ̀ rɔ́rɔ̀, Yěsù atɛ̀ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà ma, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà àdhà alɛ màtɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́rà nzá ɔvɔ̀du dɔ̌ ma-tɨ́rɔ̀. Ɨma nívì alɛ nɨ́ àkǎ àkǎ nyǎ’ù alɛ, ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ nɨ́ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ́nɨ alɛ. 29 Pbɛ́tʉ̀, ma mʉ́nɨ wà àbadhi. Obhó tɨ́, ma mɨ́rà kà bhà rɔ̀, ndɨrɔ̀ Ka nɨ́ ndɨ ɨma nívì alɛ.» 30 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ Yěsù, pbɛ́tʉ̀ atdí alɛ mà náadʉ̀ nzá ɔtsʉ́na nɨ́lɨ kà-rɔ̌, ɨnzá kà bhà kàsʉmɨ̀ nápɛ̀ àkǎ nɨ́dhunɨ̌.

31 Pbɛ́tʉ̀, ihé-yà nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ Yěsù à’ù. Ɨ alɛ nóowúnà àtɨ̀nà rɔ̌: «Krɨ́stɔ̀ rɨ̌rà nɨ́nganɨ́, kɔ̌nzɨya tɨ́ ɔ̀nzɨ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ dhu ròsè yàrɨ́ alɛ rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ dhu dɔ̀nǎ?»

32 Pbàfàrìsáyó níitdègu kɔ̌kɔ̀ ihé-yà rʉ̌nɔna obvò tǔyá na Yěsù dɔ̌ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàfàrìsáyó mànà, náavì Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ nɔ́dɔ arɨ́ sàndǐrì, ròwù Yěsù nósò. 33 Nɨ́ abádhí níwǔ ùvò tɨná rɔ̀ Yěsù atɨ: «Àlɛ̌ kòko òko atdíkpá nyɨ̌ mànà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌. Ndɨ dhu-dzidɔ̌, ma mɨ́ madǔ yà ɨma nivi alɛ-tɨ’ɔ̀. 34 Nɨ́, nyɨ̌ nyowuya ɨma nɔmɛ̀ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ mala. Obhó tɨ́, yà ma márà ɨ nga nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ òwu ùvò ɨ nga.»

35 Nɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Kà rɨ̌ ndɨ̀và ndàrà àdhà, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kadʉ̀ tɨ́ ndàla? Kà tɨ́ àrà yà Pbàgìríkí-bvʉ̀nǎ ɨ̀ nɨ́fàlà Pbàyàhúdí-bvʉ̀? Kà tɨ́ àrà dhu ùdhe Pbàgìríkí tɔ̀? 36 Nyàndà pɛ́ kàtɨ, àlɛ̌ ràrɨ̌ ndɔ̀nɛ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ ràdʉ̀ ndàla, ndɨrɔ̀ ndɨ̀ ndárà ɨ nga ràrɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ ka kádʉ̀ òwu ùvò ɔ̀nà ngari. Nɨ́ wɔ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́ àdhu?»

Yěsù rɔ̌tɛ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ rɨ́ ɨdha dɔ̌ dhu

37 Hɛmɛ̌-dzà tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ rǐku ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ’ɨ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ ɨdhɔ nyʉ́. Nɨ́, ndɨ nɨ́nganɨ́, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndìdè ihé-yà-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ɨdha-atdyú nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rà tɨdu ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndadʉ̀ tɨ́ ɨdha nɔ́mvʉ̀. 38 Àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dhu bhěyi tɨ́, ɨma nà’ù alɛ-afí ɔ̀ rɔ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɨdha rǎdʉ̀ àhʉ, rɨ̀lɨ ndɨ̀ yà bhʉ̀na ɔ̌ rɔ́kʉ ɨdha-akpà ɔ̌ ɨdha bhěyi.» 39 Yěsù ʉnɔ wɔ̀ dhu, yà Kàgàwà rǎdʉ̀ ndɨ̀ nà’ù alɛ ɨ̀ra nɨ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nívì rɨ̀rà yà adzɨ dɔ̌ rɔ́. Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ Yěsù ɨ̀dzɨ̌, ndɨ̀lɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ rɔ́.

40 Nɨ́ wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ihé-yà nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náatɨ Yěsù nɨ̌: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́ obhó nyʉ́ Kàgàwà bhà nabì nyʉ́.» 41 Ngʉ̌kpà alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀.» Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà-tsí náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Hǒyì! Krɨ́stɔ̀ tɨ́ àdʉ̀ ɨ̀rà ɨ̀rà Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀? 42 Kàgàwà bhà Andítá nátɨ́ obhó àtɨna Krɨ́stɔ̀ rahʉ̀ya Dàwudì-dhú bvʉ̌ rɔ̀? Ndɨrɔ̀, kǎtɨ́ obhó àtɨna àbadhi rahʉ̀ya Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀, yà Dàwudì adɨ̀ ɔ̀ná pbanga ɔ̌ rɔ̀?» 43 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ihé-yà-ɔ̌nga náadʉ̀ ndʉ̀ndɔ̀ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀. 44 Nɨ́ atdídhená abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ náatsú ’òsò Yěsù, pbɛ́tʉ̀ atdí alɛ mà náadʉ̀ nzá ɔtsúna nɨ́lɨ kà-rɔ̌.

Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù Yěsù dhu

45 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, yà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàfàrìsáyó mànà nóvìnà ròwù Yěsù òsò sàndǐrì níitdègu ’àdǔ, nɨ́ ɨ alɛ níivú dhu ɨ sàndǐrì-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ádhu ɨnzá nyɨ̌ nyìwǔ Yěsù nà nɨ̌?» 46 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ sàndǐrì náadʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Ɨnzá atdí alɛ mà nápɛ̀ ɔ̀tɛ angyi wɔ̀rɨ́ alɛ rǎrà ɔ̀tɛ rɔ̌ dhu bhěyi!» 47 Pbàfàrìsáyó adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ́ mà, nyɨ̌ nyʉ̀bhà tɨ́ nyɨ̌ kà rʉ̀trǎ nyɨ̌ átɔ̀? 48 Nyɨ̌ nyála tɨ́ àlǎ àlɛ̌ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà, ndɨrɔ̀ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà ka ná’ù rɔ́? 49 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ka ná’ù ihé-yà nɨ́ ɨnzá àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá nʉ́nɨ alɛ. Ndɨrɔ̀, ɨ alɛ nɨ́ òfù tɨ́ ka kófù alɛ.»

50 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀, yà kúbhingánǎ arà àhʉ Yěsù-tɨ’ɔ̀ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè ɨ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: 51 «Àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá návi tɨ́ àvǐ kɔtdɨ̀ anya ìndrǔ dɔ̌, ɨnzá ka kɨ̀rɨ̀ ndɨ alɛ rʉ̌nɔna dhu mà, ndɨrɔ̀ ɨnzá ka kʉ̀nɨ ndɨ alɛ ɔ́nzɨ̀ dhu mà rɔ́rɔ̀?» 52 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ tɔ̀ ’àtɨ: «Nyɨ nátɨ́ átɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ? Ɔ́nɛ pɛ́ Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ nga mběyi! Nɨ́ nyɨ nyɨ́ dhu àlǎ, ɨnzá Kàgàwà bhà nabì ràpɛ̀ àhʉ atdí màtɨ́ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀.» [ 53 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ngǎtsi alɛ adʉ̀ ndɨ̀và ndɔ̀dɨ̀ dɔ̀na, ndàrà pbɨ̀ndà.

8

Mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ tsìbhálɛ nà ka kíwu ùvò Yěsù-tɨ’ɔ̀ dhu

(Zàb 50.18)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndàrà mìzèyìtunì tɨ́ kátɨna itsu náarɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná pbìrì dɔ̀. 2 Nɨ́, tsútsǎnɨ́nganɨ́ kútsingá nyʉ́, kǎdù ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdza, kɔ́rɔ́ alɛ ràdʉ̀ ’àndu tɨná. Nɨ́ kǎdɨ̀ obvò, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà, níiwú atdí tsìbhálɛ nà Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àbhʉnà rìdè kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨ tsìbhálɛ nɨ’ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ rɨ́ rɔ́ ka kɔ̀tdɨ̀. 4 Nɨ́ abádhí atɨ Yěsù nɨ̌: «Màlimǒ, yàrɨ́ tsìbhálɛ mà ka kɔ̀tdɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ rɨ́ rɔ́. 5 Músà nʉ́ʉyá dhu fǎkà ndàtɨ, ɨ dhu bhěyi vèbhálɛ núbvu mǎ ròngò odu nɨ̌, rʉ̀vɛ. Nɨ́ nyɨ nyʉ́, nyɨ nyátɨna ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi yàrɨ́ tsìbhálɛ nɨ̌?»

6 Abádhí níivú wɔ̀ dhu Yěsù-tsʉ̌, ’òmvù kà-afí nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ idyi tɨ́ kǎ-dà-dɔ, ’àdʉ̀ kɔ̀bhʉ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ndàgu obvò, ndàdʉ̀ àdɨ ndàmbɛ dhu àndi dɔ̌ ɔtsʉ́na-kpɔ̀ nɨ̌ adzɨkpa dɔ̌. 7 Nɨ́ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, Pbàfàrìsáyó mànà nʉ́tʉ dhu, ’àmbɛ dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀ná tɨ́ rɔ̀, Yěsù angbɛ ndɨ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nzínzìkʉ ɔ̌, ɨnzá àpɛ̀ dhu àfǎ atdíku màtɨ́ alɛ nákǎ ndɨ ndɔ̀pɛ̀ ndùbvǔ ka wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ odu nɨ̌.»

8 Yěsù adʉ̀ ndàgu tdɨ́tdɔ̌, ndàmbɛ dhu àndi dɔ̌ adzɨkpa dɔ̌. 9 Nɨ́ abádhí níitdègu wɔ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùwě ɨ̀ atdátdírà ɔ̌ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kǎkà ɨwà atɔ̀ya ówù angyi alɛ rɔ̌ rɔ̀. Yěsù mà náadʉ̀ ’ʉ̀bhà ɔ́yɔ̌ rɔ̀ tɨ́ wɔ̀ ndɨ ɔnzɨ̀ná ìdènà tsìbhálɛ mànà. 10 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎngbɛ ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ tsìbhálɛ nɨ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Kɔ̌kɔ̀ nyɔbhʉ̀ rɔ̌ rúbhi alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀ngbɔrɔ́? Atdí alɛ mà nɔ́tdɨ̀ tɨ́ obhó anya dʉ̀nʉ́?» 11 Nɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨnzá atdí alɛ mà nɔ́tdɨ̀ anya dùdú.» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ma nyʉ́ mà, ma mɨ́ nzɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀ dʉ̀nʉ́. Nɨ́ árà, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyɔnzɨ nzɛ́rɛnga tdɨ́tdɔ̌.»]

Yěsù rɨ̌ ndàtɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-nyɨ̌nga àwʉ̀ rɨ́ awáwʉ̀ tɨ́ dhu

(Yùw 1.4-5; 12.46)

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ ihé-yà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ ndɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-nyɨ̌nga àwʉ̀ rɨ́ awáwʉ̀. Ndɨ alɛ náapɛ́ owùdu nʉ́ngʉ̌, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ùbhi ɨ́nɔ̀ ɔ̌ akɛkpá màtɨ́, pbɛ́tʉ̀, kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ awáwʉ̀ nà.» 13 Nɨ́, Pbàfàrìsáyó adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Nyɨ nyarádɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ nyɨ nyarɔ́nzɨna dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́. Nɨ́, nyɨ nyarʉ́nɔna dhu nɨ́ nzɨ̌ obhó dhu.»

14 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ma marádɨ pbàkà ngàmbì tɨ́ ma-tɨ́rɔ̀ dhu màtɨ́, nɨ́ ma marʉ́nɔna dhu nɨ́ obhó dhu. Obhó tɨ́, ma mʉ́nɨ wà àdhà rɔ̀ màtɨ́ ma mɨ́rà dhu, ndɨrɔ̀ ma mʉ́nɨ wà àdhà màtɨ́ ma márà dhu. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyʉ́nɨ nzá àdhà rɔ̀ màtɨ́ ma mɨ́rà dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɨ nzá àdhà màtɨ́ ma márà dhu. 15 Nyɨ̌ nyárɨ́ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náarɨ́ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ma marɨ́ nzɨ̌ atdí alɛ-ànyǎ mà nɔ́tdɨ̀. 16 Ndɨrɔ̀, ma mapɛ́ àdʉ̀ ìndrǔ-ànyǎ nɔ́tdɨ̀, nɨ́ ma mádʉ̀ kɔ̀tdɨ̀ obhónga dɔ̌. Obhó tɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ mbǎ atdírɔ̀ ndɨ anya t’ɨ́tdɨ̀ta ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ mǎ mɨ́’ɨ̀ yà ɨma nívì Àbadu mànà. 17 Fʉ̀kʉ́ Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ, ɔ́yɔ̌ alɛ rapɛ́ òko atdí dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́, nɨ́ ɨ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu ràrǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhó dhu. 18 Nɨ́ ma marádɨ pbàkà ngàmbì tɨ́ ma-tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà ma nívì Àbadu nɨ́ átɔ̀ pbàkà ngàmbì.» 19 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ndɨ Àbanʉ rɨ̌’ɨ̀ àdhà?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ́nɨ nzá ma, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɨ nzá Àbadu. Nyɨ̌ nyʉ́nɨ̌yana gukyè ɨma, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́nɨ̌yana ʉ̀nɨ̌ Àbadu átɔ̀.»

20 Yěsù ambɛ́nà wɔ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá ndɨ̀ ndàdɨ ndàmbɛ dhu ùdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ rɔ́rɔ̀. Kǎdɨ̀ yà pɛrɛ̀ tɨ́ ka kúbhǒna Kàgàwà tɔ̀ fʉ̀rangà nʉ́dɔ̌ ka kárɨ́ ɔ̀nà sàndukù tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, atdí alɛ mà náadʉ̀ nzá kòsò, ɨnzá kàbhà kàsʉmɨ̀ nápɛ̀ àkǎ nɨ́dhunɨ̌.

Yěsù rǎtɨna ìndrǔ ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òwu ndɨ̀ ndárà ɨ dhu

21 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Pbàyàhúdí nɨ̌: «Kànɨ̌ ma màrà wà, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nyɔ̌pɛ̀ nyɔ̌nɛ̀ ma, pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyʉ́vɛ ʉ̀vɛ̌ tɨ́ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌. Ma márà ɨ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ òwu ùvò.» 22 Nɨ́, Pbàyàhúdí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kà tɨ́ ndòho òho tɨ́, wɔ̀ kà rǎtɨna ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ ràrǎdʉ̀ òwu ùvò ndɨ̀ ndárà ɨ rɔ̀?»

23 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nɨ́ obvò bhà, pbɛ́tʉ̀ ɨma nɨ́ ɔrʉ̀ alɛ. Nyɨ̌ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ bhà, pbɛ́tʉ̀ ɨma nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ. 24 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma màtɨ, ʉ̀vɛ̌ tɨ́ nyɨ̌ ràrʉ̌vɛ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ nɨ̌. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ dhu à’u ɨma ràrɨ̌ ndɨ yà ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́vɛ ʉ̀vɛ̌ tɨ́ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌.»

25 Pbàyàhúdí adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ nyʉ́, nyɨ nɨ́ àdhɨ?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ napɛ̀na rɔ̀ ma marʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ alɛ. 26 Ma mɨ́’ɨ̀ ábhɔ̌ dhu nyʉ́ nà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ ma mʉ́nɔna. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ dʉ̀kʉ́ ma mádʉ̀ anya ɨ̀tdɨ̀ okúya dɔ̀ rɔ̀ dhu nà abhɔ nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, yà ɨma nívì alɛ náarʉ́nɔna dhu nɨ́ obhó dhu. Ndɨrɔ̀, ma márádʉ̀ ɔ̀vɔ̀nà yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ̀ dhu nɨ́ kà-tsʉ̌ ma mɨ́rɨ̀ dhu.»

27 Nɨ́ Pbàyàhúdí náadʉ̀ nzá dhu ʉ̀nɨ Àbanà Kàgàwà-okú dɔ̀ rɔ̀ kà ràrǔbhi ɔ̀tɛ rɔ̌ fɨ̌yɔ̀. 28 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ìndrǔ t’ídhùnà nʉ́tɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ nɨ́nganɨ́ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyʉnɨya dhu ma ràrɨ̌ ndɨ yà ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyadʉ̀ya dhu ʉ̀nɨ, ɨ̀nzɨ̌ ma rarɨ́ atdí dhu mà nɔ́nzɨ ma mòzè ka dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀, ma marʉ́nɔna dhu ràrɨ̌ Àbadu Kàgàwà núudhè idù dhu kɛ̀lɛ̌. 29 Yà ɨma nívì Àbadu náarɨ́’ɨ̀ ìnè atdíkpá ma mànà. Kǔbhà nzá ma atdírɔ̀, yà ma márɔ́nzɨna bìlǐnganà dhu nɨ́ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ nɨ́dhunɨ̌.» 30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ dhu bhěyi Yěsù ɔ̀tɛ̀ rɔ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ kà’ù.

Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ nyʉ́ nɨ́ àdhɨ mà?

(Rɔm 6.14; Gàl 3.7,29; 1Yù 3.8-10)

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà yà ndɨ̀ nà’ù Pbàyàhúdí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyapɛ́ yà ma mʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́fʉ̌, nɨ́ nyɨ̌ nɨ’ɨna obhó nyʉ́ pbàkà ábhàlɨ̌. 32 Nyɨ̌ nyɨ́ obhónga nʉ́nɨ̌, ndɨ obhónga ràdʉ̀ nyǎbhʉ nyɨ̌’ɨ̀ dʉ̀kʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀.» 33 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí náadʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Mǎ nɨ́ Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ. Ndɨrɔ̀, mǎ mapɛ̀na nzá òko atdí alɛ bhà ɨnɔ mà tɨ́. Nɨ́ ádhu nyɨ nyátɨna, mǎ ràrɨ̌ mʉ̌gɛ̀rɛ̀ mɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ká mǎ-tɨ́rɔ̀ nɨ̌?» 34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Ndɨ alɛ náapɛ́ àmbɛ nzɛ́rɛnga nɔ́nzɨ̀ dɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ ɨnɔ. 35 Ɨnɔ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ àdɨ ɨdzá alɛ nyʉ́ tɨ́ bìlǐnganà alɛ. Pbɛ́tʉ̀, alɛ t’ídhùnà nyʉ́ náarádɨ ɨdzá alɛ tɨ́ bìlǐnganà. 36 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́ náapɛ́ àdʉ̀ nyǐpfo ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhó tɨ́ dʉ̀kʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀. 37 Ma mʉ́nɨ wà dhu nyɨ̌ ràrɨ̌ Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ mɔnɛ̀, ndɨ́nɨ̌ nyǎbhʉ̀ tɨ́ ma kohò, ɨ̀nzɨ̌ yà ma mʉ́nɔna dhu náarádʉ̀ ngari àbà afíkʉ ɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 38 Ma marʉ́nɔna dhu nɨ́ Àbadu Kàgàwà bhà ma mála dhu. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna dhu nɨ́ yà àbakʉ nʉ́ʉnɔ fʉ̌kʉ̀ dhu.»

39 Nɨ́ Pbàyàhúdí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ’àtɨ: «Àbakà nɨ’ɨ̀ Àbràhamʉ̀.» Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀yana gukyè Àbràhamʉ̀ bhà inzo nyʉ́ tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyóngòyana Àbràhamʉ̀ anzɨ̀ kasʉ nɔ́nzɨ̀. 40 Ma mʉ́nɔ̀ yà Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ idu obhó dhu fʉ̌kʉ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ mɔnɛ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyǎbhʉ̀ tɨ́ ma kohò. Àbràhamʉ̀ náanzɨ̀ nzá dhu wɔ̀ nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna dhu bhěyi. 41 Nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna dhu nɨ́ àbakʉ arɔ́nzɨna dhu.» Nɨ́ abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Mǎ nɨ́ nzɨ̌ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̌ ka kɔ́dhɨ̀ nzónzo. Àbakà rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ndɨ Àbakà nɨ́ Kàgàwà.»

42 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kàgàwà ɨ́’ɨ̀yana gukyè Àbakʉ tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyózèyana ma òzè, Àbadhi-tɨ’ɔ̀ rɔ̀ ma mɨ́rà, ndɨrɔ̀ kǐvì ndɨ ɨma nɨ́dhunɨ̌. Ma mɨ́rà nzá ɔvɔ̀du dɔ̌ ma-tɨ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨma nívì nɨ̀ Àbadhi ndɨ̀tɨ́rɔ̀. 43 Nɨ́ ádhu ɨ̀nzɨ̌ ma mʉ́nɔna dhu náarɨ́ dʉ̀kʉ àlʉ̌ nɨ̌? Obhó tɨ́, kǎrɨ́ nzɨ̌ dʉ̀kʉ àlʉ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 44 Nyɨ̌ nɨ́ àbakʉ Pfɔ̀mvɔ bhà inzo. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyarózèna nyɔ̌nzɨ̀ dhu nɨ́ ndɨ àbakʉ ózè dhu kɛ̀lɛ̌. Mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, àbadhi nɨ’ɨ̀ ìndrǔ-tsè ɔ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ. Kǎpɛ̀na nzá obhó dhu nʉ́nɔ akɛkpá màtɨ́, ɨ̀mbǎ obhónga náarɨ́’ɨ̀ kà ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. Tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, kǎrɔ́nzɨna dhu nɨ́ pbɨ̀ndà màndʉ nyʉ́. Obhó tɨ́, àbadhi nɨ́ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ tɨ̀tɔ̀ t’ábanà. 45 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma marʉ́nɔna dhu nɨ́ obhó dhu. Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu ná’ù. 46 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nzínzìkʉ ɔ̌ rádʉ̀ pbàkà nzɛ́rɛnga nɨ́tɛ̀? Ádhu obhó dhu nʉ́nɔ ma mɨ́ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu ná’ù nɨ̌? 47 Kàgàwà bhà inzo rǎdʉ̀ kàbhà ɔtɛ ɨ̀rɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ kàbhà ɔtɛ ɨ̀rɨ̀, nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ kàbhà inzo dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ ndàtɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ Àbràhamʉ̀ rɔ̌ dhu

48 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàyàhúdí náadʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ’àtɨ: «Mǎ mʉ̀nɔ̀ obhó dhu nyʉ́, yà mǎ màtɨ nyɨ ràrɨ̌ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí ràrɨ̌’ɨ̀ ʉ̀nʉ̀ rɔ̀.» 49 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nzɛ́rɛ-alafí rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ùdù. Ma márɨ́ Àbadu Kàgàwà nɨ́fʉ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ mɨfʉ. 50 Ma márɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ rɨ̌ mɨfʉ̌ dhu nɔ́nɛ. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ rɨ̌ mɨfʉ̌ dhu nɔ́nɛ arɨ́, ndàdʉ̀ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ atdí alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè. 51 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀. Ndɨ alɛ náapɛ́ ma mʉ́nɔna dhu nɨ́fʉ̌, nɨ́ ndɨ alɛ náalaya nzɨ̌ ɔvɛ-ngbɔ̀ akɛkpá màtɨ́.»

52 Nɨ́ Pbàyàhúdí adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ɔ̀tsɔ̀! Kòmbí nga nɨ́ ndɨ mǎ mà’ù dhu ìnè nzɛ́rɛ-alafí ràrɨ̌’ɨ̀ ʉ̀nʉ̀ nɨ̌. Àbràhamʉ̀ náavɛ̀ wà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà pbànábí mà nʉ́ʉvɛ̀ wà átɔ̀. Nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi nyɨ nyʉ́nɔna dhu nɨ́fʉ̌ rɨ́ alɛ ralaya nzɨ̌ ɔvɛ-ngbɔ̀ akɛkpá màtɨ́? 53 Nyɨ tɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́, ròsè yà àvǎvɛ̀ abhukà Àbràhamʉ̀ dɔ̀nǎ? Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà pbànábí mà nʉ́ʉvɛ̀ wà átɔ̀. Nɨ́ nyɨ nyʉ́, nyɨ nyɔ́zʉ̀ nyɨ àdhɨ tɨ́?»

54 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Dhu ɨ́’ɨ̀yana gukyè ma-tɨ́rɔ̀ ma márɨ́ mɨfʉ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ ɨfʉta nɨ́’ɨ̀yana mbǎ tɨ̌na nà. Pbɛ́tʉ̀, mɨfʉ̌ arɨ́ nɨ́ Àbadu Kàgàwà, yà nyɨ̌ nyarátɨna fʉ̀kʉ́ Kàgàwà tɨ́. 55 Nyɨ̌ nyʉ́nɨ nzá Àbadhi, pbɛ́tʉ̀ ma mʉ́nɨ wà ka. Ma mapɛ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà ɨnzá ma rʉ́nɨ ka, nɨ́ ma nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ma mòngò tɨ̀tɔ̀tálɛ tɨ́ átɔ̀ nyɨ̌ bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ ma mʉ́nɨ wà ka, ndɨrɔ̀ ma márɨ́ kà bhà ɔtɛ nɨ́fʉ̌. 56 Abhukʉ Àbràhamʉ̀ nʉ́ʉnɨ dhu, àhʉ̌ ndɨ̀ raraya àhʉ ma mɨ́rà yà adzɨ ɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. Nɨ́ ndɨ ɨdhɔ ndɨ̀ ndàla pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌ rɔ̀, kɨ̌dhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌.» 57 Nɨ́ Pbàyàhúdí adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ nyʉ́, nyɨ nyàpɛ̀ nzá imbò kumì atɔ mà nísě. Nɨ́, nyɨ nyala tɨ́ àlǎ Àbràhamʉ̀?» 58 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Ɨnzá ka kàpɛ̀ Àbràhamʉ̀ nʉ́gʉ rɔ́rɔ̀, ma mɨ’ɨ̀ ìnè.» 59 Nɨ́rɔ nɨ́ ndɨ, Pbàyàhúdí náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀wǎ odu, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ubvú tɨ́ ka nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ ndòrù dòtsí, ndàdʉ̀ àhʉ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀ rɔ̀.

9

Yěsù rɨ̌ ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀ ka kʉgʉ atdí alɛ nɨ́gʉ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu

(Mrk 8.22-25; 10.46-52)

1 Otu ɔ̌ ɨ̀ ówu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà rɔ́rɔ̀, Yěsù ala ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀ ka kʉgʉ atdí alɛ. 2 Nɨ́ kàbhà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Màlimǒ, ádhɨ nzɛ́rɛnga nanzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ wɔ̀rɨ́ alɛ nabhʉ̀ tɨ́ kʉgʉ̀ ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀? Tɨ́ ka nyʉ́ ndɨ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nzɛ́rɛnga nanzɨ̀? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, tɨ́ kà t’ábanà mà kà-tsánà mànà ɨ nzɛ́rɛnga nanzɨ̀?» 3 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ àbadhi bhà nzɛ́rɛnga mà ndɨ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kà t’ábanà mà kà-tsánà mànà tɔ́ nzɛ́rɛnga mà ndɨ. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀rɨ́ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ kà-rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ náavì tɨ́ ndɨ̀ kà-nyʉtsì. 4 Nɨ́, dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ yà ma nívì alɛ bhà kasʉ àdɨ̀ ɨnga àdɨ̀ adyíbhengá nga tɨ́ rɔ́. Kɔ̀nɨ̌ ɨnga rɨ̌rà ndɨ́nɨ̌ ndatɨ̀ tɨ́, yà ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ iku ɔ̌ nɨ̌. 5 Yà àdɨ̌ ma màdɨ yà adzɨ dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨma nɨ́ ndɨ yà adzɨ ɔ̌ awáwʉ̀.»

6 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù isò ɨsɔ obvò, ndàdʉ̀ ɔtdɔ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ ndɨ ɨsɔ nɨ̌. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ ɔtdɔ nídyì ndàbòlǒ, ndàdʉ̀ àtrinà wɔ̀ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ rɔ̌. 7 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Árà nyu’o nyɨ̀kpɔ́nʉ Sìlòamù tɨ́ kátɨna ùye ka kúyè ɨdha ɔ̀.» (Silòamù-tɨ̀ nɨ́: ìvì tɨ́ ka kívì alɛ.) Nɨ́ wɔ̀ ndùmùndúmú arà ɨdha ɔ̀, ndàdʉ̀ nyɨ̀kpɔ́na nú’o. Nɨ́, ányɨ̀rɔ̀ kà rɨ̌ ndàdǔ rɔ̀, kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàla ɨnga mběyi.

8 Nɨ́, yà atdíkpá abádhí aróko mànà alɛ mà, yà kàlǎ arɨ́ dhu ùnzǐ rɨ́ ìndrǔ-fɔ́ rɔ́ alɛ mànà, náapɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Tɨ́ obhó yà obvò arádɨ, ndàmbɛ dhu ùnzi dɔ̌ ìndrǔ-fɔ́ alɛ yà?» 9 Atdídhená alɛ náambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Ka nyʉ́ nɨ́ yà,» ngʉ̌kpà ràdʉ̀ àtɨ̀nà: «Tɨ̀tɔ̀! Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ka wɔ̀! Kà mà ɔ́fɔ̀ ɨ̀ nà alɛ nɨ́ wɔ̀.» Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ndùmùndúmú náadʉ̀ dhu à’ù ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nyʉ́ nɨ́ yà.» 10 Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Olu, nyɨ̀kpɔ́nʉ nyʉ́ nʉ́ngbɛ ɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi?» 11 Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yěsù tɨ́ kátɨna alɛ nɨ́ ndɨ ɔtdɔ nàbòlǒ, ndàtri nyɨ̀kpɔ́du rɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ma nɨ̌, ma ràra maru’o nyɨ̀kpɔ́du Sìlòamù ɔ̀. Nɨ́ ma màrà ányɨ̀, mu’o nyɨ̀kpɔ́du, madʉ̀ mɔpɛ̀ mala ɨnga dòtsí.» 12 Kɔ̀rɨ́ alɛ adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Wɔ̀ ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀ngbɔrɔ́?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ.»

Pbàfàrìsáyó rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀
nyɨ̀kpɔ́na ʉ̀ngbɛ ndɨ̀ ndùmùndúmú-tsʉ̌ dhu

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ka kadʉ̀ òwu wɔ̀rɨ́ alɛ nà, kowù ùvònà Pbàfàrìsáyó-ɔ̀nzɨ̌. 14 Obhó tɨ́, wɔ̀ Yěsù àbòlǒ ɔtdɔ, ndʉ̀ngbɛ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ nɨ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ’ɨ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀. 15 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Pbàfàrìsáyó mà átɔ̀ níivú dhu wɔ̀rɨ́ alɛ-tsʉ̌ ’àtɨ: «Nyɨ̀kpɔ́nʉ nyʉ́ nʉ́ngbɛ-ndɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yěsù ìdyì ɔtdɔ ɔtsʉ́na-kpɔ̀ rɔ̌, ndàtri nyɨ̀kpɔ́du rɔ̌, madʉ̀ àrà nyɨ̀kpɔ́du nú’o ɨdha ɔ̀. Nɨ́, kòmbí ma mɨ́ ɨnga nálǎ àlǎ.» 16 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Wɔ̀rɨ́ dhu nɔ̀nzɨ̀ alɛ nɨ́rà nzá Kàgàwà bhà rɔ̀, ɨnzá kɨ̀fʉ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.» Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà-tsí náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Nzɛ́rɛngatálɛ rǎdʉ̀ wɔ̀rɨ́ wɨwɨ̀-tɨdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi*?» Wɔ̀ dhu adʉ̀ abádhí-ɔ̌nga nábhʉ rʉ̀ndɔ̀ ndɨ̀ ʉ̀ndɔ tɨ́. 17 Nɨ́ Pbàfàrìsáyó adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ɨ̀gʉ̌ Yěsù ɨ̀gʉ̌ ndùmùndúmú-tsʉ̌, ’àtɨ: «Olu ɨnyɨ nyʉ́, nyɨ nyátɨna ɨ̀ngbǎ tɨ́ wɔ̀ nyɨ̀kpɔ́nʉ nàbhʉ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ alɛ nɨ̌?» Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ. «Wɔ̀rɨ́ alɛ nɨ́ Kàgàwà bhà nabì.»

18 Pbɛ́tʉ̀, ɨ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ† núuvó ɨ̀ dòtsí ɨ̀nzɨ̌ à’ù dhu, wɔ̀rɨ́ alɛ rɨ́’ɨ̀ ndùmùndúmú, nɨ́ kà rɔ̀pɛ̀ wà ndàla nga kòmbí. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, abádhí núunzi kà t’ábanà mà, kàtsánà mànà rìwǔ. 19 Nɨ́ abádhí ìwǔ ùvò rɔ̀, ɨ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ níivú dhu, ’àtɨ: «Tɨ́ yà ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀ ka kʉgʉ dhu tɨ́ nyɨ̌ nyarátɨna idhùkʉ nyʉ́ yà? Olu kàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàla nga ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi kòmbí?»

20 Nɨ́ wɔ̀ ndùmùndúmú t’ábanà mà, kàtsánà mànà náadʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ’àtɨ: «Mǎ nyʉ́, mǎ mʉ̀nɨ dhu nɨ́, yàrɨ́ nɨ́ idhùkà nyʉ́. Ndɨrɔ̀, mǎ mʉgʉ ka ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀. 21 Pbɛ́tʉ̀, kàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàla nga ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi màtɨ́ kòmbí dhu nɨ́ mǎ mʉ̀nɨ nzá. Ndɨrɔ̀, àdhɨ mà nábhʉ kà-nyɨ̀kpɔ́ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ dhu mǎ mʉ̀nɨ nzá. Àbadhi nɨ́ ɨwà óvì alɛ. Nɨ́ nyìvǔ dhu kà-tsʉ̌, ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ tɨ́ rɔ̀ná dhu àwɛ ndɨ̀tɨ́rɔ̀.»

22 Kà t’ábanà mà, kàtsánà mànà náadù dhu wɔ̀ dhu bhěyi Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ̀, abádhí-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɨ’ɨ̀ ɨwà ɨ̀ nɨ́rɨ̀ angyangyɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ongó tɨ́ Yěsù nàtɨ̀ Krɨ́stɔ̀ tɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nípfo, ’òdì unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ kadʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà Mʉ̀yàhudì tɨ́ tdɨ́tdɔ̌. 23 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, wɔ̀ ndùmùndúmú t’ábanà mà, kà-tsánà mànà náadʉ̀ àtɨ̀nà Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɨ̌: «Àbadhi nɨ́ ɨwà óvì alɛ, nɨ́ nyìvǔ dhu kà-tsʉ̌ nyʉ́.»

24 Nɨ́ ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náanzi wɔ̀ ndùmùndúmú tɨ́ arúbhi ɨ̀’ɨ̀ rɔ̀ alɛ, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌ndà ’àtɨ: «Ɔ́tsɔ pɛ́ dhu Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, nyɨ ràrɨ̌ obhó dhu nyʉ́ nʉ́nɔ. Mǎ nyʉ́, mǎ mʉ́nɨ wà dhu wɔ̀rɨ́ alɛ ràrɨ̌ nzɛ́rɛngatálɛ.» 25 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nzɛ́rɛngatálɛ mà tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu ma mʉ̀nɨ nzá. Pbɛ́tʉ̀, ʉ̀nɨ̌ tɨ́ ma mʉ̀nɨ atdí dhu nɨ́, ɨma nɨ’ɨ̀ ndùmùndúmú, nɨ́ kòmbí ma mɨ́ ɨnga nálǎ àlǎ.»

26 Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ìvu wɔ̀rɨ́ alɛ-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhu nyʉ́ wɔ̀rɨ́ alɛ nɔ́nzɨ̀ ɨndʉ̀? Kàbhʉ nyɨ̀kpɔ́nʉ rʉ̀ngbɛ ndɨ̀ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi?» 27 Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma màwɛ wà wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàdʉ̀ nzá ma mʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ̀. Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyòzè mawɛ nyɨ̌rɨ̀ tdɨ́tdɔ̌? Nyɨ̌ nyòzè tɨ́ nzá wà nyǒngò átɔ̀ kàbhà ábhàlɨ̌ tɨ́?»

28 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nʉ́ʉnɔ dhu wɔ̀rɨ́ alɛ nɨ̌ ’àtɨ: «Ɨnyɨ nyʉ́, nyɨ nɨ́ ndɨ kàbhà ábhàlɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ mǎ, mǎ’ɨ nɨ́ Músà bhà ábhàlɨ̌. 29 Mǎ nyʉ́, mǎ mʉ́nɨ wà dhu Kàgàwà mà ratɛ̀ Músà nà. Pbɛ́tʉ̀, àdhà rɔ̀ màtɨ́ wɔ̀rɨ́ alɛ́ ɨ́rà dhu mǎ mʉ̀nɨ nzá.» 30 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɨ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Kɔ̀nɨ̌ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ dhu nyʉ́ nɨ́ ndɨ wɔ̀, wɔ̀ nyɨ̌ nyátɨna ɨnzá nyɨ̌ rʉ̀nɨ àdhà rɔ̀ màtɨ́ kɨ̌rà dhu. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̀kpɔ́dǔ na kʉ̀ngbɛ wà! 31 Mǎ mʉ̀nɨ ɨwà dhu, Kàgàwà ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ nzɛ́rɛngatálɛ tɔ́ ɨtsɔ̀ta nɨ́rɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, ka rǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ɨtsɔ̀ta nɨ́rɨ̀ alɛ nɨ́, pbɨ̀ndà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ arɨ́, ndàdʉ̀ ndɨ̀ ndózè dhu ɔ̀nzɨ̀ alɛ. 32 Yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ napɛ̀na rɔ̀, ka kapɛ̀na nzá dhu ɨ̀rɨ atdí alɛ mà rʉngbɛ yà àdhɨ tɨ́ ka kadhɨ̀ ndùmùndúmú tɨ́rɔ̀ alɛ-nyɨ̀kpɔ́. 33 Ɨ̀nzɨ̌ dhu ɨ́’ɨ̀ná gukyè Kàgàwà bhà rɔ̀ wɔ̀rɨ́ alɛ ɨ́rà dhu tɨ́, nɨ́ kàmbɛ̀nà nzɨ̌ atdí dhu mà nɔ́nzɨ.» 34 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ dhu ìvu wɔ̀rɨ́ alɛ-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ɨnyɨ nyʉ́, ɨnyɨ ka kadhɨ̀ ɔ̀dhɨ tɨ́ ngbùlǔnʉ nyʉ́ mànà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̌. Nɨ́ nyɨ tɨ́ ndɨ àdʉ̀ dhu ùdhe fǎkà?» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ kìpfo, ràhʉ unduta-ɨdzà ɔ̀ rɔ̀.

Ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ nɨ́ ndùmùndúmú afína ɔ̀nǎ rɔ̀

(Luk 10.21; 2Kò 4.3-6)

35 Yěsù itdègu Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nípfo wɔ̀rɨ́ alɛ iri unduta-ɨdzà ɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́rɨ, nɨ́ kǎrà ndɨ alɛ-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ ìtsi àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ nyʉ́, nyɨ nyá’ù tɨ́ wà Ìndrǔ t’ídhùnà?» 36 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Màlimǒ, ádhɨ pbá alɛ ndɨ, ndɨ́nɨ̌ ma madʉ̀ tɨ́ à’ùnà?» 37 Nɨ́ Yěsù adù dhu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nyàla wà ka! Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ yà nyɨ̌ nyɔ́tɛ nà kòmbí alɛ.» 38 Nɨ́, wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨwà ma mà’ù nyɨ.» Kǎdʉ̀ ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌, ndɨ̀fʉ ka.

39 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́rà yà adzɨ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ. Ma mɨ́rà, ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ ndùmùndúmú nɔ́ɔpɛ́ tɨ́ ’àla nga, yà ɨnga àlǎ arɨ́ alɛ ràdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’òngò ndùmùndúmú tɨ́.» 40 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà Yěsù mà ɨ̀’ɨ̀ mànà atdíkpá ngúfe Pbàfàrìsáyó‡ náadʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Mǎ nyʉ́ mà, mǎ nátɨ́ ndùmùndúmú átɔ̀?» 41 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ́nɨ̌yana gukyè dhu nyɨ̌ ràrɨ̌ ndùmùndúmú, nɨ́ ka kàmbɛ̀nà nzɨ̌ àtɨna nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛnga nà. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí nyɨ̌ nyarádʉ̀ àtɨ̀nà àlǎ nyɨ̌ rarɨ́ ɨnga àlǎ. Nɨ́ ka kʉ̀nɨ wà dhu, fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ràrɨ̌’ɨ̀ otùna nyʉ́ ɔ̌.»

10

Tàmà t’ʉ́ndatatálɛ tɔ́ mbólí

(Zàb 23; Zèk 34.1-4; 1Pɛ́ 2.24-25; 5.1-4)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ kɔ̌kɔ̀ Pbàfàrìsáyó nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀. Ɨ̀nzɨ̌ arótsù kàlɨ̀-lí*, tàmà tɔ́ kàlɨ̀ ɔ̀ alɛ, pbɛ́tʉ̀ yà kàlɨ̀ dɔ̀nǎ arúpo ndɔ̀yɔ̀ ndɨ̀ kàlɨ̀ ɔ̀ alɛ nɨ́ ogbotálɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ɔbɨ nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀dhǎ ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀ alɛ. 2 Pbɛ́tʉ̀, yà kàlɨ̀-lí arótsù alɛ nɨ́ ndɨ tàmà ʉ̀nda arɨ́ alɛ. 3 Kà tɔ̀ nga nɨ́ ndɨ kàlɨ̀-li’ɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ alɛ rǎdʉ̀ kàlɨ̀-átʉ̀ ʉ̀ngbɛ kà ròtsù ɔ̀ná kàlɨ̀ ɔ̀, tàmà ràdʉ̀ kʉ̀nɨ tǔna rɔ̌ nɨ̌. Nɨ́, kà rǎdʉ̀ pbɨ̀ndà tàmà nyʉ́ núnzì ɔvɔ̀ya rɔ̌, ndàdʉ̀ ìpfonà rùvò kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀†. 4 Nɨ́ kɔ́rɔ́ ndɨ̀ ndìpfo pbɨ̀ndà tàmà, rùvò kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kà rǎdʉ̀ àdɨ ndàmbɛ àrà dɔ̌ angyi abádhí dɔ̀-tsírɔ́, abádhí ràdʉ̀ ’ɔ̀dhɔ̀ owùna ɔ̌, kà-tù ɨ̀ ʉ̀nɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Tàmà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òwu olo tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ-owù ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ abádhí rǎdʉ̀ òtse òtse tɨ́ kà-tsʉ̌ rɔ̀, ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɨ kà-tù nɨ́dhunɨ̌.»

6 Yěsù ʉnɔ wɔ̀rɨ́ mbólí Pbàfàrìsáyó tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ kʉ̀nɔ̀ abádhí tɔ̀ dhu náadʉ̀ nzá abádhí-dɔ nálʉ.

Yěsù nɨ́ ídzì undataba

7 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, ɨma nɨ́ ndɨ tàmà tɔ́ kàlɨ̀ tɔ́ tsǎtsʉ̀. 8 Kɔ́rɔ́ alɛ yà angyinǎ rɔ̀ íwǔ idù nɨ́’ɨ̀ ogbotálɛ, ndɨrɔ̀ ɔbɨ nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀dhǎ ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, tàmà ádʉ̀ nzá abádhí-tù nʉ́nɨ. 9 Nɨ́, ɨma nɨ́ ndɨ kàlɨ̀ tɔ́ tsǎtsʉ̀. Ndɨ alɛ náapɛ́ ìtsù ùdunǎ, nɨ́ rǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ɔ̀gʉ̀. Kà rǎdʉ̀ òtsù kàlɨ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ àhʉ kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kà rǎdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ nábà àbà. 10 Ogbotálɛ náarɨ́rà dhu kɛ̀lɛ̌ ndɨ̀ nduwé tɨ́. Ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ɨ̀rà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔkyɛ tɨ́ dhu, ndàdʉ̀ dhu ɨ̀nza. Pbɛ́tʉ̀ ɨma nyʉ́, ma mɨ́rà ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ abá tɨ́ ípìrɔ̌nga, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ abádhí abá tɨ́ ka abhɔ nyʉ́ ròsè.

11 Ɨma nɨ́ ídzì ʉndataba. Ídzì ʉndataba náarɨ́ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nádzǐ ɔvɛ tɔ̀ pbɨ̀ndà tàmà-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Tàmà ʉ̀nda arɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka kubhò tɨ́ ndɨ̀ alɛ nɨ́ nzɨ̌ tàmà-àbadhi. Kǎpɛ́ nyàmǎsɔ̀ rɨ̌rà dhu nálǎ, nɨ́ kà rǎdʉ̀ ɔ̀kʉ tɨ́ ɔ̀kʉ, ndàdʉ̀ tàmà ʉ̀bhà vǐyà dɔ̌ rɔ̀. Nɨ́, nyàmǎsɔ̀ rǎdʉ̀ atdídhená tàmà nʉ́mbà ndàrà nà, ndàdʉ̀ ngʉ̌kpà-ɔ̌nga nɨ́fàlà. 13 Obhó tɨ́, fʉ̀rangà-okú dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ, náafí àtdu tàmà rʉ̌vɛ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀. 14 Ɨma nɨ́ ndɨ ídzì ʉndataba. Ma mʉ́nɨ wà pbàkà tàmà, ndɨrɔ̀ pbàkà tàmà nʉ́nɨ wà ma. 15 Àdhàdhɨ̀ Àbadu nʉ́nɨ ma, madʉ̀ Àbadu nʉ́nɨ dhu bhěyi, ma mádzi wà pbàkà ípìrɔ̌nga ɔvɛ tɔ̀ pbàkà tàmà-okú dɔ̀ rɔ̀. 16 Ndɨrɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ngʉ̌kpà pbàkà tàmà nà, kǎkà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ yàrɨ́ kàlɨ̀ ɔ̀. Nɨ́, ma màkǎ marà ɨ tsí nídì átɔ̀ madu kàlɨ̀ ɔ̀. Abádhí rǎdʉ̀ tǔdu ɨ̀rɨ̀ ɨ̀rɨ. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, tàmà tɔ́ màhò rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí tɨ́, ʉ̀ndana rɨ́ alɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí tɨ́ átɔ̀.

17 Àbadu ózè ma, pbàkà ípìrɔ̌nga ma mádzi ɔvɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ madʉ̀ya tɨ́ àbànà tdɨ́tdɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 18 Pbàkà ípìrɔ̌nga nódyì rɨ́ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ, pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ pbàkà ípìrɔ̌nga nádzǐ ma-tɨ́rɔ̀ ɔvɛ tɔ̀. Ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà madzi pbàkà ípìrɔ̌nga ɔvɛ tɔ̀, ndɨrɔ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè ɔbi nà mabà ndɨ ípìrɔ̌nga tdɨ́tdɔ̌. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Àbadu nʉ́yǎ idù dhu.»

19 Nɨ́ wɔ̀ Yěsù ʉ̀nɔ̀ ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, Pbàyàhúdí-ɔ̌nga náadʉ̀ ndʉ̀ndɔ̀ ʉ̀ndɔ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌. 20 Abádhí nzínzì ɔ̌, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Ìnè pfɔ̀mvɔ rɨ̌’ɨ̀ yàrɨ́ alɛ ɔ̀. Àrǐ rɨ̌’ɨ̀ kà dɔ̌. Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyɨ́ kà-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ nɨ̌?» 21 Pbɛ́tʉ̀ ngʉ̌kpà-tsí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ pfɔ̀mvɔ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà alɛ rǎdʉ̀ ɔ̀tɛ wɔ̀ dhu bhěyi. Pfɔ̀mvɔ tɨ́ àdʉ̀ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ ʉ̀ngbɛ ʉ̀ngbɛ̌?»

Ìndrǔ rɨ̌ Yěsù àpà ’ùbvǔ odu nɨ̌ dhu

22 Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Pbàyàhúdí náambɛ́nà yà Kàgàwà bhà ɨdza ka kitsu tdɨ́tdɔ̌ dhu nɨ́rɛ̀ ka kongónà nɨ̌ mʉ̀hɛndʉ̀ nɔ́nzɨ̀ dɔ̌. Ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀. 23 Nɨ́ ndɨ ɨdhɔ̀ ɔ̌, Yěsù ambɛ́nà ùbhi dɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdza-lí, «Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ bhà mbàrazà» tɨ́ kátɨna mbàrazà-tsìnǎ. 24 Nɨ́ ngúfe Pbàyàhúdí andu ɨ̀, ’àkpɔ̀rɔ̀ kà-ngbɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Nyɨ nyʉ́, nyɨ nyabhʉ̀ya afíka ràgʉ̀rʉ̀ ndɨ̀ ràrà àhʉ ìfe ɨdhɔ tɨ́? Nyɨ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ tɨ́, nɨ́ ɔ́vɔ pɛ́ ndɨ dhu kpangba fǎkà.»

25 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɔ́vɔ̀ wà wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyá’ù nzá ndɨ dhu. Yà Àba Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌ ma márɔ́nzɨna wɨwɨ̀, náarɨ́ ndɨ àdhɨ-pbá alɛ màtɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́tɛ̀. 26 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ ndɨ dhu ná’u, ɨ̀nzɨ̌ nárɨ́ nyɨ̌ pbàkà tàmà nzínzì ɔ̌ tàmà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Pbàkà tàmà náarɨ́ tǔdu ɨ̀rɨ ɨ̀rɨ. Ma mʉ́nɨ wà abádhí, ndɨrɔ̀ abádhí náarádʉ̀ owùdu nʉ́ngʉ. 28 Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ owùdu nʉ́ngʉ alɛ tɔ̀. Nɨ́ abádhí núuwíya nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́ afíya ɔ̀nǎ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ mà nʉ́ʉdháya nzɨ̌ abádhí fudú rɔ̀. 29 Àba Kàgàwà yà abádhí nibho fudú, nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ ròsè kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɔbɨ nà ndɨ̀dhǎ atdí dhu mà Àbadu-fɔ́ rɔ̀. 30 Ɨma, Àbadu Kàgàwà mànà, mǎ’ɨ nɨ́ atdí alɛ nyʉ́.»

31 Nɨ́, Pbàyàhúdí náadʉ̀ odu ʉ̀wa tdɨ́tdɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ubvú tɨ́ Yěsù nɨ̌. 32 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ma mábhʉ nyɨ̌ nyǎla ábhɔ̌ ídzì dhu nyʉ́ yà Àba Kàgàwà íbhò idù ɔbɨ nɨ̌. Nɨ́, ádhu ndɨ kɔ̌kɔ̀ ɨ dhu nzínzì ɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ mapà nyǔbvǔ ma odu nɨ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀?» 33 Nɨ́ Pbàyàhúdí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ídzì dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ mǎ mɨ́ mǎpà mǔbvǔ nyɨ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mòzè mǔbvǔ nyɨ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, nyɨ nyʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌ dhu. Ɨnyɨ nɨ́ ìndrǔ-tsí dhu, nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi, nyɨ ràrɨ̌ Kàgàwà!» 34 Yěsù adʉ̀ dhu àdu tdɨ́tdɔ̌ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Fʉ̀kʉ́ Ʉyátá* ɔ̀ ka kándǐ tɨ́ nzá dhu, katɨ: ‹Ɨma Kàgàwà, ma mátɨ nyɨ̌ nɨ̌, nyɨ̌ ràrɨ̌ mʉ̌ngʉ̌-nzo?› 35 Àlɛ̌ kʉ́nɨ wà dhu atdí alɛ mà ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà bhà Andítá-tɨ̀ nʉ́gɛrɛ. Kàgàwà átɨ̀ pbɨ̀ndà ɔtɛ ka kʉ̀nɔ̀ fɨ̌yɔ̀ alɛ-ɔvɔ̀ mʉ̌ngʉ̌-nzo tɨ́. 36 Nɨ́, Àba Kàgàwà ɔ́pɨ̀ ndɨ ɨma, ndìvì ma yà adzɨ ɔ̌. Nɨ́, yà ma mátɨna, ɨma ràrɨ̌ kà t’Ídhùnà rɔ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ma rʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́ kà nɨ̌? 37 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ma márɨ́ Àbadu bhà kasʉ ɔ̀nzɨ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ nzá nyǎ’ù ma. 38 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀nzɨ ma márɨ́ kàbhà kasʉ ɔ̀nzɨ dhu tɨ́, nɨ́ ɨnzá màtɨ́ nyɨ̌ nyà’ù ɨma nyʉ́ rɔ̀, dhu àkǎ nyǎ’ù yà ma márɔ́nzɨna kasʉ. Ma mʉ̀nɔ̀ wà dhu, ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu alʉ́ tɨ́ dʉ̀kʉ, nyǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ mběyi nyʉ́ Àbadu ràrɨ̌’ɨ̀ nyʉdutsì, ndɨrɔ̀ ma ràrɨ̌’ɨ̀ kà-nyʉtsì.» 39 Nɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ Yěsù ’òsò. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ndàwɨlɨ abádhí-fɔ́ rɔ̀, ndàrà.

40 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ ndàdu, ndàrà tdɨ́tdɔ̌ Yɔ̀rɔ̀danɨ̀ tɔ́ ɨdha-akpà-adzè, yà Yùwanɨ̀ úbhì bàtizò ùbho rɔ̌ angyinǎ rɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɨ, ndòngò àdɨ ányɨ̀. 41 Nɨ́ ányɨ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nóowúnà ìwu rɔ̌ kà ɨ, ’àdʉ̀ òwu àtɨ̀nà rɔ̌ nzínzìya ɔ̌: «Obhó tɨ́, Yùwanɨ̀ nɔ́nzɨ̀ nzá atdí wɨwɨ̀ mà. Pbɛ́tʉ̀, yàrɨ́ alɛ dɔ̌ kǎrà àwɛnà rɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́’ɨ̀ obhó dhu nyʉ́.» 42 Nɨ́ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ Yěsù à’ù ányɨ̀.

11

Làzarʉ̀ bhà ɔvɛ

(Yùw 5.21; 6.40)

1 Làzarʉ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ andɨ̀ nà. Ndɨ alɛ nóongónà àdɨ Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̌. Ndɨrɔ̀, Bɛ̀tànɨyà nɨ’ɨ̀ Màrɨyà mà, awɛ̀nà Màrɨtà mànà, mà tɔ́ pbanga. 2 Ndɨ Màrɨyà nɨ́ ndɨ, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-pfɔ̀ dɔ̌ adʉ̀ àrà ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nɔ́dhɔ̀, ndàdʉ̀ kà-pfɔ̀-ngbɔ̀ núndo dɔ̀na-ká nɨ̌. Ndɨrɔ̀, ka nɨ’ɨ̀ ndɨ wɔ̀ andɨ nà ɨ’ɨ̀ Làzarʉ̀ t’áwɛ̀nà. 3 Nɨ́, Làzarʉ̀ t’áwɛ́na náavì ìndrǔ ràrà dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kànɨ̌ yà atdídɔ̌ nyɨ nyózè alɛ, Làzarʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ andɨ nà.» 4 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ alɛ nɨ̌: «Wɔ̀ Làzarʉ̀ rǎndɨ nɨ̌ andɨ rɨ̌ nzɨ̌ kàbhʉ̌ rɔ̀vɛ̀ dòtsí. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ andɨ àlʉ̌ ka ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨtɛ̀ tɨ́, ndàdʉ̀ kà t’Ídhùnà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́tɛ̀ átɔ̀.»

5 Yěsù azè Màrɨtà mà, awɛ̀nà Màrɨyà mànà, ndàdʉ̀ Làzarʉ̀ nózè átɔ̀. 6 Nɨ́, Làzarʉ̀ rǎndɨ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù adʉ̀ ɔ́yɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ nɔ́nzɨ̀, yà ndɨ andɨ tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ótù ndɨ̀ ɔ̀ná ngari ɔ̀. 7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kàdu àlɛ̌ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀.» 8 Nɨ́, ábhàlɨ̌ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌ ’àtɨ: «Hɔ̀kɔ̀ Màlimò! Kòmbí tɨ́ nɨ́ Pbàyàhúdí nápà ’ùbvǔ nyɨ odu nɨ̌. Nɨ́ nyɨ nyòzè tɨ́ nyadu nyɨ ányɨ̀ tdɨ́tdɔ̌?» 9 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Adyíbhengá nga ɔ̌, adyifɔ̀-sɨsɨ̀ náatɨ́ obhó ongo ɨ̀’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà? Nɨ́ ìndrǔ apɛ́ àmbɛ ùbhi dɔ̌ adyíbhengá, nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndàgɨlɨ ndɨ̀tsɨ̀, yà adzɨ dɔ̌ awáwʉ̀ nálǎ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Pbɛ́tʉ̀, kǎpɛ́ àmbɛ ùbhi dɔ̌ kúbhingá, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àrà ndàgɨlɨ rɔ̌ ndɨ̀tsɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ɨnga nálǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.» 11 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ̀nà Làzarʉ̀ nɔ́dhɔ̀ ɔ̀dhɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ma márà ndɨ́nɨ̌ ma mitsi tɨ́ kɨ̀nga ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀.» 12 Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ dhu àdu ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀dhɔ̀ tɨ́ ɔ̀dhɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ kà rɔ̌gʉ̀ ɔ̀gʉ̀.» 13 Obhó tɨ́, Yěsù azè ndʉ̀nɔ̀ dhu nɨ’ɨ̀, ɨwà Làzarʉ̀ rɔ̀vɛ̀. Pbɛ́tʉ̀, kàbhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ dhu ɨ̀rɛ̀ ɨdhɔ nyʉ́ dɔ̌ kà ràrɔ̌tɛ. 14 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Làzarʉ̀ ɔ̀vɛ̀ wà. 15 Ndɨrɔ̀, ɨdhɛ̀du nɨ̀ka okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, ɨ̀mbǎ ma mɨ̀’ɨ̀ ányɨ̀ dhu. Nɨ́, wɔ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ ma à’ù. Nɨ́, kòwu pɛ́ ndɨ Làzarʉ̀ ɔ̀vɛ̀ ɨ.» 16 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Tʉ̀masɨ̀ tɨ́ kátɨna, yà ka kongónà àdʉ̀ ànzìnà átɔ̀ Dìdimò* tɨ́, náadʉ̀ àtɨ̀nà ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kòwu átɔ̀ ányɨ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kʉvɛ̀ tɨ́ atdíkpá Màlimò mànà.»

Yěsù nɨ́ ìndrǔ àbhʉ rádʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀,
ndɨrɔ̀ ípìrɔ̌nga àbhʉ rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ alɛ dhu

17 Yěsù itdègu àrà àhʉ Bɛ̀tànɨyà, nɨ́ kǎtù Làzarʉ̀ ɨwà ka kɔ́tdʉ̀ ka rɔ́ ɨdhɔ àhʉ ɨ̀fɔ rɔ́. 18 Ndɨ Bɛ̀tànɨyà tɔ́ pbanga nɨ́ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ rɔ̌ rɔ̀. 19 Nɨ́, Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ níiwú Màrɨtà mà Màrɨyà mànà-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ opé tɨ́ abádhí-afí adɔ̀yà Làzarʉ̀ bhà ɔvɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Nɨ́, Màrɨtà níitdègu Yěsù rɨ̌rà dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà kàkɔ otu ɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Màrɨyà adʉ̀ àdɨ ɨdza. 21 Nɨ́, Màrɨtà itsi àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyɨ́’ɨ̀yana gukyè ɨrɔ́, nɨ́ adɔ̀du ɔ́vɛ̀yana nzɨ̌. 22 Pbɛ́tʉ̀, ma mʉ̀nɨ wà dhu, kòmbí màtɨ́ Kàgàwà ràrɨ̌ fɔná nyɨ nyónzina kɔ́rɔ́ dhu nábhʉ̌ àbhʉ̌ ɨndʉ̀.» 23 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Màrɨtà nɨ̌: «Adɔ̀nʉ rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ ɨ̀ngbɛ̀ ibhu ɔ̀ rɔ̀.» 24 Nɨ́, Màrɨtà adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ma mʉ̀nɨ wà dhu, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́, yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ kɔ́rɔ́ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ rɔ̀, àbadhi rɨngbɛ̀ya ndɨ̀ ɨ̀ngbɛ̀ átɔ̀.» 25 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨma nɨ́ ndɨ ìndrǔ àbhʉ rádʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábhʉ ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Nɨ́, ɔ̀vɛ̀ tɨ́ màtɨ́ ɨma ná’ù alɛ náapɛ́ ɔ̀vɛ̀, nɨ́ rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábà àbà. 26 Ndɨrɔ̀, ìnè rɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nà, ndàdʉ̀ ma’ù alɛ, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ akɛkpá màtɨ́. Nyɨ nyà’ù tɨ́ wà yà ma mʉ̀nɔ̀ dhu?» 27 Nɨ́, Màrɨtà adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨwà ma mà’ù ndɨ dhu Ádrʉ̀ngbǎlɛ́. Ma mà’ù wà dhu ɨnyɨ ràrɨ̌ ndɨ Krɨ́stɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà, yà yàrɨ́ adzɨ ɔ̌ rɨ́rà dhu tɨ́ ka katɨ alɛ.»

Yěsù rɨ̌ Làzarʉ̀ ɔ̀dzɨ dhu

28 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndàdu dhu Yěsù tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Màrɨtà náadʉ̀ àrà awɛ̀nà Màrɨyà nánzì. Nɨ́, ɨdza ndɨ̀ ndòtsù Màrɨyà ɨ rɔ̀, Màrɨtà náadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kàtɔ̀ bhɛ̀lʉ ɔ̌, ndàtɨ: «Màlimò ɨ̀rà wà. Nɨ́ kà rɨ̌ nyanzi.» 29 Nɨ́ wɔ̀ Màrɨtà ʉ̀nɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Màrɨyà adʉ̀ àhʉ àrǐ nyʉ́ tɨ́, ndàrà Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ɨ.

30 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù ɨ’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ ìtsù pbanga ɔ̀ rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdɨ̀ ndɨ̀ ndàdɨ̀ yà Màrɨtà mànà ɨ̀ òtùnà ɨ̀ ɔ̀ná ngari ɔ̌ rɔ́. 31 Pbàyàhúdí nɨ́ɨ’ɨ̀ atdíkpá Màrɨyà mànà ɨdzá, ’àdʉ̀ àmbɛ kà-afí nópè dɔ̌. Nɨ́, Màrɨyà ɨ̀và ndɨ̀, ndàhʉ àrǐ nyʉ́ tɨ́ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và átɔ̀, ’òwù kǒwù ɔ̌. Abádhí atɨ ka yà Làzarʉ̀ ka kɔ́tdʉ̀ ɨ rárà, ndàrà ɔ̀dzɨ ányɨ̀rɔ̀ dhu tɨ́.

32 Nɨ́, yà Yěsù rɨ̌’ɨ̀ rɔ́ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, Màrɨyà níitdègu Yěsù àlǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndìbvu obvò kà-pfɔ̀ rɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyɨ́’ɨ̀yana gukyè ɨrɔ́, nɨ́ adɔ̀du ɔ́vɛ̀yana nzɨ̌.» 33 Nɨ́ Màrɨyà mà, yà owùna ɔ̌ ìwǔ Pbàyàhúdí mànà rɔ̌dzɨ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, ɨzʉ nʉ́ʉka Yěsù atdídɔ̌, afína ràmbɛ ɨnga ɨ̀rɛ̀ dɔ̌. 34 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɔ́tdʉ̀ ka ɨ̀ngbɔrɔ́?» Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́rà ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyala tɨ́ ányɨ̀rɔ̌ nga.» 35 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ ɔ̀dzɨ. 36 Nɨ́, Pbàyàhúdí adʉ̀ òko ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ìgyò! Nyàndà pɛ́ kǒzè Làzarʉ̀ tɨ́ dhu!» 37 Pbɛ́tʉ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Hɔ̀kɔ̀! Wɔ̀ alɛ nyʉ́ nɨ́ ndɨ ndùmùndúmú-nyɨ̀kpɔ́ nábhʉ rʉ̀ngbɛ ndɨ̀. Nɨ́ kǎbhʉ̀yana tɨ́ obhó Làzarʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀vɛ̀?»

Yěsù rɨ̌ Làzarʉ̀ nábhʉ̌ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu

38 Kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí rʉ̌nɔna dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨzʉ náadʉ̀ Yěsù ʉ̀ka atdídɔ̌ nyʉ́. Nɨ́, abádhí adʉ̀ òwu Làzarʉ̀ ka kɔ́tdʉ̀ ɨ. Ka katdʉ̀ ka ɔ̀nà ibhu nɨ’ɨ̀ bhalabhala ɔ̀ ka kógyè, kadʉ̀ lina’ɔ̀ nápbi odu-ɨ́yà-ba nɨ̌ ibhu. 39 Nɨ́, ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, Yěsù atɨ yà tɨná ɨ̀’ɨ̀ alɛ nɨ̌: «Nyɔ̀gɛrɛ wɔ̀ odu ibhu-lí rɔ̀.» Nɨ́ Làzarʉ̀-bvʉ̀ t’áwɛ̀nà Màrɨtà náadʉ̀ Yěsù ɨ̀sɔ, ndàtɨ: «Ìnzě Ádrʉ̀ngbǎlɛ́! Wɔ̀ abvo nɔ́pɛ̀ wà ndɔ̀ngʉ̀ atdídɔ̌. Kɔ̀nzɨ̀ wà ɨ̀fɔ ɨdhɔ nyʉ́ ibhu ɔ̀.» 40 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ dhu àdu Màrɨtà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma màtɨnà tɨ́ obhó nyɨ nɨ̌, nyɨ rapɛ́ ɨma ná’u, nɨ́ nyɨ ràrɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nála?» 41 Nɨ́, ka kadʉ̀ odu nɔ́gɛ̀rɛ̀ ibhu-lí rɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ nyɨ̀kpɔ́na náva ndàndà ɔrʉ̀ nga, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀, ndàtɨ: «Àba Kàgàwǎ, ma màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ ɨndʉ̀, tsʉ̀dú dhu nyɨ nyɨ̀rɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 42 Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ wà dhu ɨ̀rɨ nyɨ raróngo tsʉ̀dú dhu ɨ̀rɨ̀ bìlǐnganà. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ̀tsɔ̀ ma wɔ̀ dhu bhěyi dhu nɨ́, ndɨ́nɨ̌ kǎkà ngbɔ̌du nàkpɔ̀rɔ̀ ɨrɔ́ alɛ náa’u tɨ́ dhu ɨnyɨ ràrɨ̌ ndɨ nyɨ nyívì ma.»

43 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndòrì dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ Làzarʉ̀ nánzì ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Làzarʉ̌, áhʉ̌ wɔ̀rɨ́ ibhu ɔ̀ rɔ̀.» 44 Nɨ́, Làzarʉ̀ adʉ̀ àhʉ ibhu ɔ̀ rɔ̀, ɔtsʉ́na mà, pfɔ̌na mànà ka kʉ̀ndɨ̀lɨ̌ abvo ʉ̀tdʉ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná mbɛrʉ̀ nɨ̌, kadʉ̀ nyɨ̀na níso mbɛ̌rɛ̀sɛ nɨ̌ rɔ́rɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Nyʉ̀nga Làzarʉ̀, nyǎdʉ̀ ʉ̀bhànà ràrà ɨbha.»

Yěsù ɔ̀nɛ ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu

(Zàb 71.10; Màt 26.1-5; Mrk 14.1-2; Luk 22.1-2)

45 Yà Màrɨyà mǎrábvʉ̀ ìwǔnà, ’àdʉ̀ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ Làzarʉ̀ rɔ̌ dhu àla Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ Yěsù à’ù. 46 Pbɛ́tʉ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náadʉ̀ òwu Pbàfàrìsáyó-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ yà Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu àwɛ abádhí tɔ̀. 47 Nɨ́, ndɨ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàfàrìsáyó mànà, náadʉ̀ yà Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ-tsʉ̀ núndu. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀rɨ́ alɛ rǎrà ábhɔ̌ wɨwɨ̀ nyʉ́ nɔ́nzɨ̀ rɔ̌. Nɨ́ ádhu ndɨ àkǎ àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀? 48 Àlɛ̌ kapɛ́ kʉ̀bha ràmbɛ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ kà’u. Ndɨrɔ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ya ìwu, ’ùgolo àlɛ̌ tɔ́ Sɔmǎ-dzà, ’àdʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ pbìrì nɨ́nza.»

49 Kɔ̌kɔ̀ ɨ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌, atdí alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Kàyafà. Nɨ́ ndɨ atɔ ɔ̌, ka nɨ’ɨ̀ ndɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà. Nɨ́, kǎtɨ ɔdhɨ́na nɨ̌: «Nyɨ̌ nyʉ́ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá atdí dhu mà wɔ̀ dhu ɔ̀. 50 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu, dhu ràkǎnà atdí alɛ kɛ̀lɛ̌ rɔ̀vɛ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ngari ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-tsè náadʉ̀ tɨ́ ndɔ̀tdɨ̀?» 51 Kʉ̌nɔ nzá wɔ̀rɨ́ dhu dɔ̀na nyʉ́ ɔ̀ rɔ̀ àhʉ rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ndɨ atɔ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ’ɨ̀ ndɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎvɔ̀ dhu angyangyɨ, Kàgàwà bhà Nabì bhěyi, ndàtɨ: Yěsù ràkǎ ndɔ̀vɛ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ngari ɔ̌. 52 Ndɨrɔ̀, kǎtɨ átɔ̀ kà ràrɨ̌ nzɨ̌ ɔ̀vɛ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ngari ɔ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kà ràkǎ ndɔ̀vɛ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndundu tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ ɨ̀ nɨfàlà Kàgàwà bhà inzo-tsʉ̀, ròkò atdíkpá.

53 Nɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ndɨ ɨdhɔ ɔ̌ rɔ̀, Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náapɛ̀ ’ɔ̀nɛ̀ Yěsù ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ adʉ̀ tɨ́ àbhʉnà kohò. 54 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Yěsù adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàrà ùbhi rɔ̌ kpangba Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ àbadhi mà, pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, náadʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù yà rʉ̀ngʉ̀-tɨ’ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ atdí pbanga Ɛ̀fʉ̀ràyimʉ̀ tɨ́ kátɨna ɔ̀, ’àdʉ̀ òko ányɨ̀.

55 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndìndù ndɨ̀ rɔ́. Nɨ́, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ níiwú fɨ̀yɔ́ pbanga ɔ̀nǎ rɔ̀, ’ìwǔ ùvò angyinǎ rɔ̀ Pásɨ̀ka tɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ u’o tɨ́ ɨ̀, ’ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌†. 56 Nɨ́, Yèrùsàlɛmà ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí ambɛ́nà Yěsù ɔ̀nɛ̀ dɔ̌. Nɨ́ Kàgàwà bhà-dzá ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ kà-dɔ̌? Tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ kà ràrɨ̌ ɨ̀rà mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀?» 57 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàfàrìsáyó mànà náadʉ̀ dhu ʉ̀ya ìndrǔ tɔ̀ ’àtɨ: «Atdí alɛ mà náapɛ́ Yěsù rɨ̌’ɨ̀ rɔ́ nga nʉ́nɨ̌, nákǎ ndɨ̀tɛ̀ ka ndɨ́nɨ̌ kadʉ̀ tɨ́ òwu kòsò.»

12

Màrɨyà rɨ̌ Yěsù-pfɔ̀ nútrǐ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ nɨ̌ dhu

(Màt 26.6-13; Mrk 14.3-9; Luk 7.36-50)

1 Azà ɨdhɔ tɨ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ nʉ́bhà ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ndàrà Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̀. Ndɨ pbanga nɨ’ɨ̀ yà kǎbhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ Làzarʉ̀ mà tɔ́ pbanga. 2 Nɨ́ ányɨ̀, ka kabhʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ kà tɔ̀. Màrɨtà náambɛ́nà ɔ̀nyʉ̀ nʉ́ndɔ̀ dɔ̌ abádhí tɔ̀, Làzarʉ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ ndɨ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ rɨ́ atdíkpá Yěsù mànà alɛ nzínzì ɔ̌.

3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Màrɨyà níidyi ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ tɔ́ atdí lítrè-ɔ̌nga ka kʉ̀ndɔ̀ ɔyɔ tɔ́ atdínga, ndɔ̀dhɔ̀ Yěsù-pfɔ̀ dɔ̌. Ndɨ akyɛ nɨ’ɨ̀ nardɔ̀ tɨ́ kátɨna ɨrɨ́-vǐ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀, odzìna ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔrʉ́ nyʉ́ akyɛ. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Màrɨyà adʉ̀ Yěsù-pfɔ̀-ngbɔ̀ núndo dɔ̀na-ká nɨ̌, ndɨ akyɛ-dzi ràdʉ̀ ndìtu, ndàkǎ kɔ́rɔ́ ányɨ̀-dzá. 4 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Yudhà Ìskàrìyɔtà tɨ́ kátɨna, yà Yěsù ìpfo arana ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, níivú dhu, ndàtɨ: 5 «Ádhu ɨnzá ka kàbhʉ wɔ̀rɨ́ akyɛ kodzì ɨ̀bhʉ mɨyà dɨ̀narɨ̀* rɔ̌, kadʉ̀ ndɨ fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀ nɨ̌?» 6 Kʉ̌nɔ nzá wɔ̀ dhu nǎkʉ̀tálɛ-ɨzʉ̀ ndɨ̀ ndàla dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌nɔ ka ogbotálɛ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, kǒngónà ndɨ fʉ̀rangà tɔ́ ɨ́sɔ̀wʉ̌ nɔ́dɔ̀, ndàdʉ̀ àrà ndɨ fʉ̀rangà núwe rɔ̌ afína òzè dhu bhěyi. 7 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu Yudhà tɔ̀, ndàtɨ: «Ʉ́bhà Màrɨyà radɨ̀! Ítsè ka rɔdɔ wɔ̀rɨ́ akyɛ ɨma ka kɔtdʉ́ya ɔ̀ná ɨdhɔ tɔ̀. 8 Nyɨ̌ nyóngo òko nǎkʉ̀tálɛ mànà bìlǐnganà, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌, àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ ongo òko nyɨ̌ mànà bìlǐnganà.»

Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ’ɨ̀rɨ, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ Làzarʉ̀ kohò dhu

9 Pbàyàhúdí tɔ́ ihé-yà níitdègu Yěsù rɨ̌’ɨ̀ Bɛ̀tànɨyà dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu ányɨ̀. Abádhí awù nzá ányɨ̀ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí awù ányɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ adʉ̀ tɨ́ yà Yěsù ábhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ Làzarʉ̀-ngbɔ̀ mà nála átɔ̀. 10 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ Làzarʉ̀ kohò átɔ̀. 11 Obhó tɨ́, ábhɔ̌ Pbàyàhúdí nyʉ́ nóowúnà ùvò rɔ̌ abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ Yěsù ná’ù kǒkú dɔ̀ rɔ̀.

Yěsù rǒtsù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Màt 21.1-11; Mrk 11.1-11; Luk 19.28-40)

12 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, yà Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ íwǔ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ihé-yà nɨ́ɨrɨ dhu, Yěsù ràrɨ̌’ɨ̀ otu ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́rà átɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ́. 13 Nɨ́, abádhí adʉ̀ ngazɨ̀-kpa-dɔ̀ká nɔ́kɔ̀, ’ùvò nà, ’òwù Yěsù àkɔ nà otu ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, Yěsù ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí apɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀sanà†! Ilèta nákǎ kabhʉ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌ rɨ́rà Pbàìsràyélí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà tɔ̀!»

14 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù abà kayinǒ-ngba, ndàdʉ̀ ùpo, ndàdɨ dɔ̀ná, yà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu bhěyi. Ɨ Andítá rǎtɨna:

15 «Nyɨ̌ Sàyunì tɔ́ kɨgɔ̀‡ ɔ̌ bhǎ, ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ.

Kɔ̀nɨ̌ fʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà rɨ̌rà,

kayinǒ-ngba dɔ̌ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ́rɔ̀.»

16 Wɔ̀ dhu náalʉ́ nzá Yěsù bhà ábhàlɨ̌-dɔ. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù ɔ́dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ pbɨ̀ndà Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, abádhí awù dhu ɨ̀rɛ̀, yà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu, ka randí Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ka rádʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ kà-rɔ̌ ndɨ dhu bhěyi tɨ́.

17 Ábhɔ̌ alɛ nyʉ́, yà Yěsù rɨ̌ Làzarʉ̀ ànzi rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ rɔ́ ɨ’ɨ̀, náadʉ̀ òko ’àmbɛ Yěsù ɔ́nzɨ̀ dhu àwɛ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 18 Nɨ́, kǎrɨ́ wɨwɨ̀ ɔ̀nzɨ dhu ɨ̀ ɨ́rɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ihé-yà náadʉ̀ òwu Yěsù àkɔ otu ɔ̀ rɔ̀. 19 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pbàfàrìsáyó náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyɨ̌ nyàla tɨ́ wà! Nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ yà dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ. Kɔ́rɔ́ alɛ òkò wà ’àmbɛ òwu dɔ̌ kǒwù ɔ̌ tɨ́.»

Ngúfe Pbàgìríkí rɨ̌ Yěsù ɔ̀nɛ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́ dhu

20 Yà Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ íwǔ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ’ìwǔ Kàgàwà ʉ̀lɛ alɛ nzínzì ɔ̌, ngúfe Pbàgìríkí nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀. 21 Nɨ́, ɨ Pbàgìríkí níindri Fìlipò tɨ́ kátɨna ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀. Ndɨ Fìlipò nɨ’ɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga, Bɛ̀tɛ̀sàyidà tɨ́ kátɨna ɔ̌ alɛ. Nɨ́, abádhí avɔ̀ dhu Fìlipò tɔ̀, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, mǎ mòzè mǎla Yěsù-ngbɔ̀.»

22 Nɨ́ Fìlipò adʉ̀ àrà wɔ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Àndɛ̀rɛyà tɨ́ kátɨna ngǎtsi ábhàlɨ̌ tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù wɔ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ atdíkpá Yěsù tɔ̀. 23 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nɨ̌: «Àba Kàgàwà rɨ̌ Ìndrǔ-t’ídhùnà-ɔvɔ̀ nábhʉ̌ rìlè ndɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nɨ́rà wà. 24 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɨ̀nzɨ̌ nganʉ̀-kpɔ̌ náapɛ́ ɨ̀tsɨ̀ adzɨ ɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀mɔ̀, nɨ́ ndɨ nganʉ̀-kpɔ̌ rǎdʉ̀ àdɨ atdírɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ kǎpɛ́ ɔ̀mɔ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀nga, nɨ́ ndɨ rádʉ̀ ábhɔ̌ itse nyʉ́ nɔ́dhɨ̀. 25 Pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nózè rɨ́ ndɔ̀dɔ̀ fɨ̌ndà alɛ níiwíya ka. Pbɛ́tʉ̀, pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nózè rɨ́ ndìwǐ okúdu dɔ̀ rɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ, náadʉ̀ya kɔ̀dɔ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga tɔ̀. 26 Ndɨ alɛ náapɛ́ ndòzè ndɔ̀nzɨ̀ kàsʉ̌du, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndʉ̀ngʉ owùdu. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ rɔ́, pbàkà kasʉtálɛ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀. Ndɨ alɛ náapɛ́ kàsʉ̌du ɔ̀nzɨ, nɨ́ Àba Kàgàwà rǎdʉ̀ ndɨ alɛ ɨ̀fʉ.»

Yěsù rɔ̌tɛ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ dhu dɔ̌ dhu

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà: «Afídu rɨ̌ ɨnga ɨ̀rɛ̀ atdídɔ̌ kòmbí. Nɨ́, ma mátɨna ɨ̀ngbà tɨ́? Ma tɨ́ àtɨna: Àba Kàgàwǎ, ɨ́gʉ̌ ma yà yàrɨ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɨ́ ndàpà ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ rùdú dhu ɔ̌ rɔ̀? Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́rà wɔ̀ ndɨ kòmbí rɨ́ ndàpà ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 28 Nɨ́ Àbá, ábhʉ̌ ɔvɔ̀nʉ rìlè ndɨ̀.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdí alɛ-tù náadʉ̀ ndɨ̀rɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: «Ma màbhʉ wà ɔvɔ̀du rìlè ndɨ̀, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ kàbhʉ̌ àbhʉ̌ rìlè ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌.» 29 Nɨ́, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀ ìkò rɔ́ ɨ̀’ɨ̀ ihé-yà nɨ́ɨrɨ wɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ìgyò! Ɔvɔ nyʉ́ nɨ́ wɔ̀ àtà!» Ngʉ̌kpà alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Hɔ̀kɔ̀! Kàgàwà-bhà màlàyikà nɨ́ wɔ̀ dhu nʉ̀nɔ̀ kà tɔ̀.» 30 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ alɛ-tù nʉ́nɔ̀ nzá dhu idù, pbɛ́tʉ̀ kʉ̀nɔ̀ ka fʉ̌kʉ̀. 31 Kòmbí rɨ̌rà kàsʉmɨ̀ nɨ́ yà Kàgàwà rɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀. Ndɨrɔ̀, ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà rɨ̌ Pfɔ̀mvɔ, yà adzɨ ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, nípfǒ ɔ̀ná, ndòdì yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀. 32 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀ ka kɨ́ modyì marà ɔrʉ̀ rɔ̀, ma madʉ̀ya kɔ́rɔ́ alɛ-tsʉ̀ nándu tɨdu ɔ̀.» 33 Wɔ̀ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̌, Yěsù azè ndɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɔvɛ-tɨdɔ̀ nɨ̌ màtɨ́ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ dhu.

34 Nɨ́ ihé-yà adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ’àtɨ: «Mǎ mɔ́zʉ̀ dhu Músà bhà Ʉyátá ɔ̀, Krɨ́stɔ̀ radɨ̀ya dhòdhódhónganà. Nɨ́, ádhu nyɨ nyádʉ̀ àtɨ̀nà Ìndrǔ t’ídhùnà ràkǎ pɛ́ ndàrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nɨ̌? Ndɨrɔ̀, ndɨ Ìndrǔ t’ídhùnà nyʉ́ nɨ́ àdhɨ?» 35 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Awáwʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ inè nzínzìkʉ ɔ̌ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Nɨ́, dhu àkǎ nyǔbhi yà ìnè nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ndɨ awáwʉ̀ nà rɔ́, akyɛ ɨ́nɔ̀ adʉ̀na tsʉ̀kʉ ʉ̀tɔ̀ nɨ̌. Obhó tɨ́, ɨ́nɔ̀ ɔ̌ rúbhi alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àdhà màtɨ́ ndɨ̀ ndárà dhu nʉ́nɨ. 36 Nɨ́ dhu àkǎ nyǎ’ù ndɨ awáwʉ̀, yà òko nyɨ̌ nyòko atdíkpá kà mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ya tɨ́ òko awáwʉ̀ ɔ̌ nzónzo tɨ́.» Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àrà ndòrù ɨtsɛ ihé-yà rɔ̌ rɔ̀.

Pbàyàhúdí rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù Yěsù dhu

37 Yěsù anzɨ̀ mbǎ ábhɔ̌ wɨwɨ̀ mà Pbàyàhúdí-ɔ̀nzɨ̌, nɨ́ abádhí adʉ̀ nzá kà à’ù. 38 Wɔ̀ ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́nɨ̌ yà Kàgàwà bhà nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ:

«Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwǎ, ádhɨ tsʉ̀ká dhu na’u?

Ndɨrɔ̀, ádhɨ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà ɔbɨ fɨ̌ndà*?»

39 Ndɨrɔ̀, ndɨ Ìsayà kɛ̀lɛ̌ nʉ́ʉnɔ ɨnzá Pbàyàhúdí náa’u dhu okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu. Kǎtɨ:

40 «Kàgàwà nɨ́ɨtɨ abádhí-nyɨ̌nga ròngò ndùmùndúmú tɨ́,

ɨ̀nzɨ̌ ɨnga nala tɨ́.

Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ abádhí-afí nábhʉ rɔ̀’ɔ̀ odú,

akyɛ dhu alʉ́na dɔ̀ya, ràdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga,

ndɨ́nɨ̌ ndadʉ̀ tɨ́ abádhí nɨ́gʉ nɨ̌.»

41 Nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ wɔ̀rɨ́ dhu Yěsù bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ndɨ̀ ndala angyangyɨ, ndàdʉ̀ ɔ̀tɛ kà dɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

42 Pbɛ́tʉ̀, nabì Ìsayà nʉ́ʉnɔ mbǎ wɔ̀ dhu mà, nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ màtɨ́, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náa’u Yěsù. Nɨ́, abádhí adʉ́nà nzɨ̌ òwu ndɨ dhu àvi rɔ̌ kpangba, Pbàfàrìsáyó-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, akyɛ ka kadʉ̀na òwu ’ìpfo, kodì ɨ̀ unduta-ɨdzà ɔ̌ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 43 Abádhí náazè ìndrǔ rɨ̌ ’ɨ̀fʉ̌ dhu, ròsè Kàgàwà rɨ̌ ’ɨ̀fʉ̌ dhu dɔ̀nǎ.

Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya ìndrǔ-ànyǎ Yěsù bhà ɔtɛ-bvʉ rɔ̌ dhu

44 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù apɛ̀ ɔtɛ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ndɨ alɛ náapɛ́ ɨma ná’u, nɨ́ kà’ù nzá ɨma kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ kà’ù wà yà ɨma nivi mɨrà yà adzɨ ɔ̌ alɛ mà átɔ̀. 45 Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ apɛ́ ɨma àlǎ, nála wà yà ɨma nivi yà adzɨ ɔ̌ alɛ mà átɔ̀. 46 Ɨma, yà adzɨ ɔ̌ awáwʉ̀ tɨ́rɔ̀, ma mɨ́rà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɨma nà’ù alɛ náadʉ̀ tɨ́ àdɨ ɨ́nɔ̀ ɔ̌. 47 Ndɨ alɛ náapɛ́ ma mʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndɨ dhu nɨ́lɨ afína ɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ-dɔ̌ rádʉ̀ anya ɔ̀tdɨ̀ nɨ́ nzɨ̌ ɨma. Obhó tɨ́, ma mɨ́rà nzá ndɨ́nɨ̌ mɨtdɨ̀ tɨ́ anya yà adzɨ ɔ̌ alɛ dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́rà ndɨ́nɨ̌ ma mɨgʉ́ tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ ɨ̀gʉ̌ tɨ́. 48 Ndɨ alɛ apɛ́ ɨma nɔ́dhɔ, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu ná’ù, nɨ́ ndɨ alɛ nábà wà ànyǎna ɔ̀tdɨ̀ rɨ́ dhu. Yà ma mʉ̀nɔ̀ ɔtɛ nɨ́ ndɨ kà-ànyǎ nɔtdɨ́ya yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́. 49 Obhó tɨ́, yà ma marʉ́nɔna dhu nʉ́nɔ ma marɨ́ nzɨ̌ ràhʉ ùdù rɔ̀ ma-tɨ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎráhʉ Àbadu Kàgàwà, yà ɨma nivi mɨrà yà adzɨ ɔ̌ alɛ bhà rɔ̀. Ka nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ dhu nʉ́yǎ idù ma màkǎ mʉnɔ̀ dhu mà, ma màkǎ mɔvɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu mànà dhu dɔ̌. 50 Ndɨrɔ̀, ma mʉ̀nɨ wà dhu yà kʉ̌yǎ dhu ràrɨ̌ ndɨ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga níbhò rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu. Nɨ́, yà ma mʉ́nɔna dhu nʉ́nɔ ma mɨ́ àdhàdhɨ̀ Àbadu Kàgàwà nʉ́yǎ ka idù dhu bhěyi.»

13

Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-pfɔ̀ nú’ǒ dhu

1 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ nɨ́ɨ’ɨna rɔ́rɔ̀, Yěsù ʉnɨ dhu, yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀và, ndàrà Àbanà Kàgàwà bhà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ràkǎ wà. Nɨ́ Yěsù, yà atdídɔ̌ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ nazè, náadʉ̀ abádhí òzè tdɨ́tdɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ìku àzè nɨ̌.

2 Nɨ́ pbɨ́tsɔ̀ngǎnǎ, Yěsù mà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pfɔ̀mvɔ níitsu dhu Yudhà, Sìmonì Ìskàrìyɔtà t’ídhùnà-afí ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Yěsù nipfo tɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́. 3 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù nyʉ́ nʉ́ʉnɨ dhu, ɨwà Àbanà Kàgàwà ribho kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fɔná. Ndɨrɔ̀, kʉ̌nɨ wà dhu, ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ rɨ́rà Àbanà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ̀ ràrɨ̌ ndàdǔ Àbanà-tɨ’ɔ̀. 4 Nɨ́, Yěsù ɨvà ndɨ̀ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ rɔ̀, ndɨ̀wà rɔ̀ná ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀, ndɨ̀lɨ igi. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ bɛ̌rɛ̀sɛ nídyì ndìsǒ mvʉna ’ɔ̀ nɨ̌. 5 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ ɨdha ìdyì ndɔ̀dhɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ sǎnɨ̀ ɔ̌, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndù’o pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-pfɔ̀ nɨ̌, ndàdʉ̀ àrà ùndonà rɔ̌ yà mvʉna ’ɔ̀ ndɨ̀ ndìsǒnà nɨ̌ bɛ̌rɛ̀sɛ nɨ̌. 6 Nɨ́, Yěsù níitdègu àrà àhʉ Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ tɨ́, nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nyʉ́ pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ́ tɨ́rɔ̀, nyɨ nyòzè tɨ́ nyu’o pfɔ̌du?» 7 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Yà ma mɔ́nzɨna dhu nʉ́nɨ̌ nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ kòmbí, pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyaraya kʉ̀nɨ olù.» 8 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ pfɔ̌du ù’ǒ akɛkpá màtɨ́.» Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ ma mapɛ́ pfɔ̌nʉ nú’ǒ, nɨ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɨrɨta nà ɨnyɨ mànà.» 9 Nɨ́, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, wɔ̀ dhu bhěyi kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ pfɔ̌du kɛ̀lɛ̌ nú’ǒ, pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyɨ́ ɔtsʉ́du mà, dùdu mànà nú’ǒ átɔ̀!» 10 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Ɨwà ndɨ̀ nù’o alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ndɨ̀ ndɨ́ ndù’ǒ tdɨ́tdɔ̌ dhu-atdyú nà. Pbɛ́tʉ̀ kà rǎdʉ̀ àkǎ ndù’o pfɔ̌na kɛ̀lɛ̌, ɨwà ndɨ̀ ndɨ̀lǎ kɔ́rɔ́ otu ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. Nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyɨ̀lǎ wà Kàgàwà-nyɨkpɔ́ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nyɨ̌ nyɨ̀lǎ nzá kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.» 11 Obhó tɨ́, Yěsù nʉ́ʉnɨ ndìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ ndɨ̀ òmvǔ-fɔ́ alɛ angyangyɨ. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎtɨ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyɨ̀lǎ nzá Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.»

12 Pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-pfɔ̀ ndɨ̀ ndù’o dhu lutɨ̀nǎ, Yěsù adʉ̀ yà rɔ̀ná rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀wànà mʉ̀dzarʉ̀ nídyì ndàfɔ̌ rɔ̀ná, ndàdʉ̀ ndàdu ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǐvú dhu pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ ʉ̀nɨ̌ yà ma mɔ̀nzɨ̀ rʉ̀kʉ́ dhu-tɨ̀? 13 Nyɨ̌ nyárɨ́ ɨma nánzi Màlimò tɨ́, ndɨrɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu nɨ́ obhó dhu. Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ ndɨ Màlimò. Ndɨrɔ̀, ɨma nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 14 Nɨ́rɔ̀ ɨma, fʉ̀kʉ́ Màlimò tɨ́rɔ̀ nyʉ́, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́rɔ̀ nyʉ́, ma mù’o pfɔ̌kʉ rɔ̀, dhu àkǎ nyǒngò pfɔ̌kʉ ù’o nzínzìkʉ ɔ̌ átɔ̀. 15 Obhó tɨ́, yà fʉ̌kʉ̀ ma mɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́ ɔ́fɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ dhu ɔ̀nzɨ̀ átɔ̀ ɔdhɨ́kʉ rɔ̌ yà rʉ̀kʉ́ ma mɔ̀nzɨ̀ dhu bhěyi. 16 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Kasʉtálɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga nósè nzá pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, òvì ka kòvì alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga nósè nzá yà ndɨ̀ nòvì alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ*. 17 Kɔ̀nɨ̌, kòmbí nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà kɔ̌kɔ̀ dhu. Nɨ́, nyɨ̌ nyádʉ̀ hirò ɔ̀nzɨ̀ ɨ dhu nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ nɨ̌.»

18 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ma mʉ̀nɔ̀ nzá wɔ̀ dhu okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́. Ma mʉ̀nɨ wà ɨma nyʉ́ ma móvò nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Andítá arʉ́nɔna dhu nákǎ rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀. Ndɨ Andítá arátɨna: ‹Yà atdíkpá mǎ marɨ́ dhu ɔ̀nyʉ mànà alɛ, nóngò wà rùdú òmvǔ tɨ́.› 19 Ma mɔ̀vɔ̀ wɔ̀ dhu angyangyɨ fʉ̌kʉ̀, ɨnzá ndɨ dhu àpɛ̀ ndɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ndɨ dhu rǐtsi ndɔ̀nzɨ̀ nɨ́nganɨ́, nyɨ̌ nya’uya dhu, ɨma ràrɨ̌ ‹Ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ.› 20 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ma mòvì alɛ nàkɔ alɛ, nákɔ wà ɨma átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨma nàkɔ alɛ nákɔ wà yà ɨma nivi mɨrà yà adzɨ ɔ̌ alɛ átɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ Yudhà rɨ̌ ndìpfǒ, ndàbhʉ ndɨ̀ òmvǔ-fɔ́ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 26.20-25; Mrk 14.17-21; Luk 22.21-23)

21 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù-afí náadʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ɨnga nɨ́rɛ̀ dɔ̌ atdídɔ̌. Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀. Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ rɨ̌ ndɨ mipfǒ, ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́.» 22 Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ òko, ’àmbɛ ’àndà dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ àdhɨ dɔ̌ màtɨ́ kà rɔ̌tɛ dhu nʉ́nɨ. 23 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, yà atdídɔ̌ Yěsù ózè pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí ábhàlɨ̌ nɨ́ɨ’ɨ̀ Yěsù-tɨ́ ndɨ̀ ndàdɨ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ rɔ́. 24 Nɨ́, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ kàvi ìwǐna ɔ̌ rìvǔ dhu Yěsù-tsʉ̌, ràrɨ̌ àdhɨ ndɨ kà rǔbhi ɔ̀tɛ rɔ̌ dɔ̀ná. 25 Nɨ́, wɔ̀ ábhàlɨ̌ adʉ̀ ndìlò Yěsù dɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhɨ ndɨ?» 26 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ndɨ alɛ nɨ́ yà ma mɨ́ mʉ̀gatì-afà nídyì modù supù ɔ̀, madʉ̀ àbhʉnà fɨ̌ndà alɛ.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ mʉ̀gatì-afà nídyì, ndòdù supù ɔ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà Yudhà, Sìmonì Ìskàrìyɔtà t’ídhùnà tɔ̀. 27 Yudhà níitdègu wɔ̀ mʉ̀gatì-afà àkɔ̌, nɨ́ Sìtanɨ̀ adʉ̀ òtsù kà-afí ɔ̀. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Yudhà nɨ̌: «Wɔ̀ nyɨ nyòzè nyɔnzɨ̀ dhu, nákǎ nyɔnzɨ̀ tsàkàtsàkà.» 28 Kɔ̌kɔ̀ ʉrɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, atdí alɛ mà nʉ́ʉnɨ nzá àdhu-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́ Yěsù rɨ̌ wɔ̀ dhu nʉ́nɔ kà tɔ̀ dhu. 29 Yà fʉ̀rangà tɔ́ ɨ́sɔ̀wʉ̌ nɔ́dɔ Yudhà arɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náadʉ̀ dhu àtɨ̀, Yěsù àvi ka rùdzǐ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ̀ àkǎ kudzǐ dhu dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, abádhí adʉ̀ dhu àtɨ̀ Yěsù àvi ka rʉ̀ndɔ̀ fʉ̀rangà nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀ dhu tɨ́. 30 Pbɛ́tʉ̀, mʉ̀gatì-afà ndɨ̀ ndàkɔ Yěsù-fɔ́ rɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà dhu-dzidɔ̌, Yudhà náadʉ̀ àhʉ dòtsí ndàrà. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨnga náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndàtɨ rɔ́.

Ʉyátá-ɔwʉ́tá

31 Yudhà àhʉ ɨdza rɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Kòmbí nga nɨ́ ndɨ Ìndrǔ t’ídhùnà-ɔvɔ̀ ìlè ndɨ̀ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, kòmbí nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà-ɔvɔ̀ ìlè ndɨ̀ kà-nyʉtsì nɨ̌. 32 Kàgàwà-ɔvɔ̀ náapɛ́ ndìlè kà-nyʉtsì, nɨ́ Kàgàwà adʉ̀ya kɔ̌vɔ̀ àbhʉ rìlè ndɨ̀ átɔ̀ nyʉnatsì, ndɨrɔ̀ kàrɨ̌ ndɨ kɔ̌vɔ̀ àbhʉ̌ rìlè ndɨ̀ kòmbí tɨ́. 33 Pbànɨ̌nzó, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Nyɨ̌ nyɨ́ mɔnɛ ɔ̀nɛ. Nɨ́ àdhàdhɨ̀ yà ma mʉ̀nɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌ átɔ̀, yà ma márà ɨ nyɨ̌ ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òwu ùvò. 34 Nɨ́, kànɨ̌ fʉ̌kʉ̀ ma mʉ̀bhà ʉyátá ɔwʉ́tá: nyòzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌. Àdhàdhɨ̀ yà ɨma nyʉ́ ma mózè nyɨ̌ dhu bhěyi, dhu àkǎ nyǒzè nyɨ̌ átɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. 35 Nyɨ̌ nyapɛ́ nyǒzè nzínzìkʉ ɔ̌, nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ alɛ rǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ, nyɨ̌ ràrɨ̌ pbàkà ábhàlɨ̌ nyʉ́.»

Yěsù rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dhɔ dhu nɔ́vɔ dhu

(Màt 26.31-35; Mrk 14.27-31; Luk 22.31-34)

36 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyárà àdhà?» Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nyɨ́ nzɨ̌ ɨ̀rà owùdu ɔ̌ kòmbí, yà ma márà ɨ. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyaraya ɨ̀rà owùdu ɔ̌ olù.» 37 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhu ɨ̀nzɨ̌ ma márà kòmbí owùnʉ ɔ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀? Ma mòzè wà miwǐ pbàkà ípìrɔ̌nga okúnʉ dɔ̀ rɔ̀.» 38 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nyʉ́ nyɨ nyòzè tɨ́ wà nyiwǐ pbʉ̀kʉ̀ ípìrɔ̌nga okúdu dɔ̀ rɔ̀? Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀, ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyɔ̀dhɔ̀ ma ɨ̀bhʉ-gʉ̀na, nyàtɨ ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́.»

14

Yěsù nɨ́ Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɨ̌ ìndrǔ àbhʉ̌ ràrà àhʉ otu dhu

1 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ nyàbhʉ afíkʉ rɨ̀rɛ̀ ɨnga abhɔ. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎ’ù Àba Kàgàwà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǎ’ù ma átɔ̀. 2 Àba Kàgàwà bhà ɨdzá, ɔ̀yá ka kóko ngari rɨ̌’ɨ̀ abhɔ. Ɨ̀mbǎ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi nánɨ̌, ma màmbɛ̀nà nzɨ̌ àtɨna ma ràrà wà ngari ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ fʉ̌kʉ̀. 3 Ndɨrɔ̀, ma márà, madʉ̀ ngari ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, ma mɨ́ madǔ àdǔ mɨrà nyǔgù, ndɨ́nɨ̌ ma márà àdɨ rɔ́, nyɨ̌ nyadʉ̀ya tɨ́ òwu òko átɔ̀. 4 Ndɨrɔ̀, yà ma márà ɨ rárà otu nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà.»

5 Nɨ́, Tʉ̀masɨ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, mǎ mʉ̀nɨ nzá nyɨ nyárà ɨ nga. Olu, mǎ mádʉ̀ ányɨ̀ rárà otu nʉ́nɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi?» 6 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ ndɨ otu, obhónga, ndɨrɔ̀ ípìrɔ̌nga. Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àrà àhʉ Àbadu Kàgàwà ɨ, ɨnzá ndɨ̀ ndʉ̀dà otùdu ɔ̀nǎ rɔ́rɔ̀. 7 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ ma dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà Àbadu átɔ̀. Nɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà ka, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàla wà ka.»

8 Nɨ́, Fìlipò adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ́tɛ̀ pɛ́ ndɨ Àbanʉ mǎ ràla, wɔ̀rɨ́ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ àkǎ àkǎ fǎkà dhu.» 9 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu Fìlipò tɔ̀, ndàtɨ: «Hɔ̀kɔ̀, Fìlipò! Àlɛ̌ kókò wà nyɨ̌ mànà ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́, nɨ́ nyɨ nyàpɛ̀ tɨ́ nzá mʉnɨ̌? Ɨma nála alɛ, nála wà Àbadu átɔ̀. Nɨ́ ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu nyɨ nyádʉ̀ àtɨ̀nà, ma rɨ̀tɛ̀ pɛ́ Àbadu nyala nɨ̌? 10 Nyɨ nyà’ù tɨ́ nzá dhu, ma ràrɨ̌’ɨ̀ Àbadu-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ Àbadu ràrɨ̌’ɨ̀ nyʉdutsì? Yà ma maráwɛ̌na fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ ùdù rɔ̀ àhʉ dhu. Pbɛ́tʉ̀, yà nyʉdutsì arádɨ Àbadu nɨ́ ndɨ arɨ́ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ. 11 Nyà’u ɨma, yà ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ɨma ràrɨ̌’ɨ̀ Àbadu-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ Àbadu ràrɨ̌’ɨ̀ nyʉdutsì rɔ̀. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, nyà’u ɨma yà nyʉdutsìnǎ rɔ̀ rɨ́ ndɔ̀nzɨ kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ndɨ alɛ apɛ́ ɨma ná’u, nɨ́ yà ma márɔ́nzɨna kasʉ nɔ́nzɨ̀ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ ɔ̀nzɨ átɔ̀. Ndɨrɔ̀, kà rǎdʉ̀ kɔ̀nzɨ̀ abhɔ nyʉ́ ròsè yà ma marɔ́nzɨna-tsí dɔ̀nǎ, Àbadu bhà ma márà nɨ́dhunɨ̌. 13 Ɔvɔ̀du rɔ̌ nyɨ̌ nyònzì kɔ́rɔ́ dhu-tsí, nɔ́nzɨ̀ ma móngo ɔ̀nzɨ, ndɨ́nɨ̌ Àbadu-ɔvɔ̀ náadʉ̀ tɨ́ ndìlè Idhùnà-nyʉtsì. 14 Nyɨ̌ nyapɛ́ óngo dhu nónzì fudú ɔvɔ̀du rɔ̌, nɔ́nzɨ̀ ma móngo ɔ̀nzɨ fʉ̌kʉ̀.»

Yěsù rɨ̌ Kàgàwà rɨ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí níbhò dhu nɔ́vɔ dhu

(Yùw 16.5-15)

15 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨma nyɨ̌ nyózè dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ pbàkà ʉyátá. 16 Ɨma, ma mɨ́ Àbadu Kàgàwà nónzi rìbhò ngǎtsi Mʉ̀dzʉ̀nàba fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ òko mànà dhòdhódhónganà. 17 Ka nɨ́ obhónga núdhě arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kàkɔ, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ kàlǎ, ndɨrɔ̀ ɨnzá ɨ̀ ʉ́nɨ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà ka, atdíkpá nyɨ̌ nyaróko ka mànà, ndɨrɔ̀ afíkʉ ɔ̀ kǎrádɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

18 Ma mɨ́ nzɨ̌ nyʉ̌bha ɨ̀zʉ̀ tɨ́, ma míngo ìngo tɨkʉ ɔ̀ tdɨ́tdɔ̌. 19 Ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌, yà adzɨ ɔ̌ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ malǎ tdɨ́tdɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyɨ́ malǎ àlǎ, inè ma mɨ’ɨya nyɨ̀kpɔ́du nà, ndɨrɔ̀ inè nyɨ̌ nyɨ’ɨya nyɨ̀kpɔ́kʉ nà átɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Ndɨ ɨdhɔ rǎkǎ nɨ́nganɨ́ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyʉnɨya dhu, ɨma rarɨ́’ɨ̀ ìnè Àbadu-nyʉtsì, nyɨ̌ rarɨ́’ɨ̀ ìnè nyʉdutsì, ndɨrɔ̀ ma rarɨ́’ɨ̀ ìnè nyʉkʉtsì.

21 Pbàkà ʉyátá nà’ù, ndàdʉ̀ ɨ̀fʉnà alɛ, nɨ́ ndɨ ma nózè alɛ. Ɨma nózè alɛ, nózè Àbadu rǎdʉ̀ átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ma mádʉ̀ kòzè átɔ̀, madʉ̀ mɨtɛ̀ fɨ̌ndà.»

22 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yudhà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Yudhà Ìskàrìyɔtà, níivú dhu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhu ndɨ nyɨ nyádʉ̀ nyɨtɛ̀ fǎkà tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nyadʉ̀ nyɨtɛ̀ yà adzɨ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ nɨ̌?» 23 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ndɨ alɛ náapɛ́ ɨma nózè, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu nɨ́fʉ. Àbadu rǎdʉ̀ ndɨ alɛ nózè átɔ̀. Ndɨrɔ̀, mǎ mádʉ̀ ìwu Àbadu mànà ndɨ alɛ bhà, mǎdʉ̀ mǎ móko rɔ́nga nɔ́bhɔ̀lɔ̀ kàbhà. 24 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ mozè, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu nɨ́fʉ. Yà nyɨ̌ nyɨ́rɨna ma mʉ́nɔna rɔ́ dhu nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àhʉ ùdù rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kà rǎhʉ yà ma nívì Àbadu ɔ̀ rɔ̀.

25 Kɔ̀nɨ̌, ma mʉ̀nɔ̀ ndɨ dhu fʉ̌kʉ̀, àdɨ̀ ma màdɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ́rɔ̀. 26 Nɨ́, Àbadu rǐvìna ɔvɔ̀du rɔ̌ Mʉ̀dzʉ̀nàba, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, rǒngo kɔ́rɔ́ dhu núdhe fʉ̌kʉ̀, ndàdʉ̀ àrà yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu nábhʉ rɔ̌ nyɨ̌rɛ̀.

27 Ma mʉ̀bhà màrʉ̀ngà fʉ̌kʉ̀, ma màbhʉ pbàkà màrʉ̀ngà nyʉ́ fʉ̌kʉ̀. Ndɨrɔ̀, ma màbhʉ nzá ka fʉ̌kʉ̀ àdhàdhɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náarɨ́ kàbhʉ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Nɨ́, afíkʉ àkǎ nzá ndɨ̀rɛ̀ nga abhɔ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ ɔdɔ. 28 Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔ̀ dhu, matɨ: ‹Ma màrà wà, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ madǔ àdǔ tɨkʉ ɔ̀.› Nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ná gukyè ɨma nyɨ̌ nyózè dhu tɨ́, nɨ́ ɨdhɛ̀kʉ àmbɛ̀nà ndɨ̀kǎ ɨ̀kǎ tɨ́ Àbadu ɨ ma márà rɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ Àbadu bhà ádrʉ̀ngbǎnga nósè wà pbàkà ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ. 29 Kɔ̀nɨ̌, ma mʉ̀nɔ̀ wà ka fʉ̌kʉ̀ kòmbí ɨnzá ndɨ dhu àpɛ̀ ndɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ nɨ́nganɨ́, nyɨ̌ nyadùya tɨ́ dhu à’ù. 30 Ma mɨ́ nzɨ̌ ɔ̀tɛ abhɔ nyɨ̌ mànà tdɨ́tdɔ̌. Obhó tɨ́, kɔ̀nɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ kamà Pfɔ̀mvɔ rɨ̌rà. Pbɛ́tʉ̀, rùdú kà rɔ̌nzɨna atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 31 Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌rà, ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ nʉ́ʉnɨ tɨ́ dhu ɨwà ma rózè Àbadu, ndɨrɔ̀ ma rarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ kʉ̌yǎ idù dhu bhěyi. Nɨ́rɔ̀, nyɨ̀và nyɨ̌, kòwu ɨrɔ́ rɔ̀.»

15

Yěsù rɨ̌ ndàtɨ vǐnyò-kpa nyʉ́ tɨ́ dhu

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ɨma nɨ́ ndɨ vǐnyò-kpa nyʉ́*. Ndɨrɔ̀, Àbadu Kàgàwà nɨ́ ndɨ vǐnyò-kpa-ngbɔ̀ ɔ̀bhɔlɔ arɨ́ alɛ. 2 Nɨ́ kɔ́rɔ́ ɔpbɨ́du, yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ itsu-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ̌, nʉ́’a kà rǎdʉ̀ ʉ̀’ǎ tɨ́ rùdú rɔ̀. Ndɨrɔ̀, yà mběyi arɨ́ itsu-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ̌ ɔpbɨ́du-ngbɔ̀ nʉ́wa kà rǎdʉ̀, ndɨ́nɨ̌ adʉ̀ tɨ́ itsu-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ abhɔ nyʉ́ tdɨ́tdɔ̌. 3 Nɨ́ nyɨ̌, ɔpbɨ́du tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́lǎ wà Àbadu-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, yà fʉ̌kʉ̀ ma mɔ́vɔ̀ ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 4 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nyǒkò nyʉdutsì, àdhàdhɨ̀ ma marádɨ nyʉkʉtsì dhu bhěyi. Vǐnyò-ɔpbɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀, ɨ̀mbǎ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ ndɨ vǐnyò-kpa rɔ̌ rɔ́rɔ̀. Nɨ́, ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyòkò nyʉdutsì rɔ̀.

5 Ɨma nɨ́ ndɨ vǐnyò-kpa, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ vǐnyò-ɔpbɨ́. Nɨ́, nyʉdutsì rádɨ, madʉ̀ àdɨ nyʉnatsì alɛ, rǎdʉ̀ itse nɔ́dhɨ̀ abhɔ nyʉ́. Obhó tɨ́, ɨnzá nyɨ̌ nyòkò nyʉdutsì rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀. 6 Ɨnzá àdɨ nyʉdutsì alɛ, nóbvù ka kádʉ̀ igi, àdhàdhɨ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ itsu-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ̌ vǐnyò-ɔpbɨ́ nʉ́’à ka karɨ́, kadʉ̀ òbvùnà igi dhu bhěyi. Kà rǎdʉ̀ òtdyù, kadʉ̀ àndunà kawà kàzʉ ɔ̀, ràdʉ̀ ògbe. 7 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ òko nyʉdutsì, nyǎdʉ̀ pbàkà ɔtɛ nɔ́dɔ̀ afíkʉ ɔ̀, nɨ́ nyònzi nyɨ̌ nyòzè kɔ́rɔ́ dhu Àbadu-fɔ́, nɨ́ ka rǎdʉ̀ ndɨ dhu àbhʉ fʉ̌kʉ̀. 8 Nyɨ̌ nyapɛ́ ídzì kasʉ tɔ́ itse nɔ́dhɨ abhɔ, nyǎdʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ nyɨ̌ ràrɨ̌ pbàkà ábhàlɨ̌ nyʉ́, nɨ́ Àbadu-ɔvɔ̀ rǎdʉ̀ ndìlè. 9 Àdhàdhɨ̀ Àbadu ózè ma dhu bhěyi, ma mózè nyɨ̌ átɔ̀. Nɨ́ dhu àkǎ nyǒkò ndɨ ma mózè nyɨ̌ nɨ̌ àzè ɔ̌. 10 Nyɨ̌ nyapɛ́ pbàkà ʉyátá nɨ́fʉ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ òko nyɨ̌ ma mózè nɨ̌ àzè ɔ̌, àdhàdhɨ̀ ma mɨ́fʉ Àbadu bhà ʉyátá, madʉ̀ àdɨ kǒzè ma nɨ̌ àzè ɔ̌ dhu bhěyi.

11 Ma mʉ̀nɔ̀ wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyɨ̌’ɨ̀ pbàkà dhɛ̀dhɛ nà, ndɨ fʉ̀kʉ́ dhɛ̀dhɛ ràdʉ̀ àkǎ. 12 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ pbàkà ʉyátá fʉ̌kʉ̀: ‹Nyòzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ ma mózè nyɨ̌ dhu bhěyi.› 13 Ìndrǔ rɨ̌ ndàdzǐ ndɔ̀vɛ̀ ɔdhɨ́na tɔ́ ngari ɔ̌ nɨ̌ àzè dɔ̀nǎ róse ngǎtsi àzè rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 14 Nyɨ̌ nyádʉ̀ òko ɔdhɨ́du tɨ́, yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ̀yǎ dhu nyɨ̌ nyɨ̀fʉ rɔ̀. 15 Ma mɨ́ nzɨ̌ nyǎnzi tdɨ́tdɔ̌ pbàkà kasʉtálɛ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ kasʉtálɛ rǎdʉ̀ pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɔ̌nzɨna dhu nʉ́nɨ nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, ma márɨ́ nyǎnzi ɔdhɨ́du tɨ́, Àbadu-tsʉ̌ ma mɨrɨ dhu nɨ́ ma mɔ́vɔ̀ wà kɔ́rɔ́ fʉ̌kʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. 16 Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ̌ ndɨ nyɨ̌ nyóvò ma, pbɛ́tʉ̀ ɨma nɨ́ ndɨ ma móvò nyɨ̌. Nɨ́, ma mòvì nyɨ̌ nyǒwù, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔdhɨ tɨ́ dhòdhódhónganà róngo àdɨ itse. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Àbadu rǎdʉ̀ fɔná nyɨ̌ nyònzì ɔvɔ̀du rɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí nábhʉ fʉ̌kʉ̀. 17 Nɨ́rɔ̀, fʉ̌kʉ̀ ma mʉ̀yǎ dhu nɨ́, nyɨ̌ ràkǎ nyǒzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌.»

Yà adzɨ ɔ̌ alɛ rɨ̌ Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà nɔ́ndrɔ̀ dhu

(Màt 10.22-33; Yùw 16.1-3,33)

18 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Yà adzɨ ɔ̌ alɛ náapɛ́ nyɔ̌ndrɔ̀, nɨ́ nyʉ̀nɨ dhu abádhí rɔ́ndrɔ̀ wà ɨma átɔ̀ angyinǎ rɔ̀ fʉ̌kʉ̀. 19 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀yana gukyè yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɨ́, nɨ́ abádhí ádʉ̀yana nyǒzè òzè tɨ́, fɨ̌yɔ́ alɛ nɨ́ nyɨ̌ nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma móvò nyɨ̌ abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀, mʉlɨ nyɨ̌ igi. Nɨ́ nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí ɔ́ndrɔ̀ nyɨ̌. 20 Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔ̀ dhu, matɨ: Kasʉtálɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga rósè nzá pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ. Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ abádhí ávu rùdú dhu tɨ́, nɨ́ abádhí rǎvu àvǔ rʉ̀kʉ́ átɔ̀. Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ abádhí ɨ́fʉ ma múdhe fɨ̌yɔ̀ dhu dhu tɨ́, nɨ́ abádhí rɨ̌ nyɨ̌ nyúdhěna fɨ̌yɔ̀ dhu nɨ́fʉ̌ ɨ̀fʉ̌ átɔ̀. 21 Obhó tɨ́, abádhí rǒngo kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ rʉ̀kʉ́ okúdu dɔ̀ rɔ̀, ɨnzá ɨ̀ ʉ́nɨ ɨma nívì mɨrà yà adzɨ ɔ̌ alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 22 Ɨnzá ma mɨ́rà yà adzɨ ɔ̌, madʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ nánɨ̌, abádhí ʉ́nɨ̌yana nzɨ̌ nzɛ́rɛnga nà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀, kòmbí abádhí dɔ̌ ka kɨ́ ɨzʉ àbà kʉbà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 23 Ɨma nɔ̀ndrɔ̀ alɛ nɔ́ndrɔ̀ wà Àbadu átɔ̀. 24 Ɨnzá ma mɔ́nzɨ̀ yà ɨnzá atdí alɛ mà nápɛ̀ ɔ̀nzɨna dhu abádhí nzínzì ɔ̌ nánɨ̌, abádhí ʉ́nɨ̌yana nzɨ̌ nzɛ́rɛnga nà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ dhu. Pbɛ́tʉ̀, kòmbí abádhí àla wà ma mɔ́nzɨ̀ dhu. Nɨ́ ɨwà ɨ̀ àla ɨ dhu rɔ́rɔ̀ màtɨ́, abádhí òko òko ɨma ɨ̀ ɔ́ndrɔ̀, ’àdʉ̀ Àbadu nɔ́ndrɔ̀ átɔ̀ rɔ́. 25 Abádhí ɔ́nzɨ̀ kɔ̀rɨ́ dhu kɔ́rɔ́, ndɨ́nɨ̌ fɨ̀yɔ́ ʉyátá ɔ̀ ka kʉnɔ dhu náaká tɨ́. Ndɨ ʉyátá ɔ̀ ka katɨ: ‹Abádhí ɔ́ndrɔ̀ ɨma ɨ̀mbǎ tɨ̌ná na*.›»

26 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Àbadu Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ Mʉ̀dzʉ̀nàba nívì ìvì fʉ̌kʉ̀. Ndɨ Mʉ̀dzʉ̀nàba nɨ́ kà bhà rɔ̀ rɨ́rà obhónga tɔ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Nɨ́ kà rɨ̌rà àhʉ rɔ̀, ka nɨ’ɨya ndɨ pbàkà ngàmbì. 27 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ̌ nɨ’ɨya pbàkà ngàmbì, yà ndɨ̀ napɛ̀na rɔ̀, àlɛ̌ karɨ́’ɨ̀ ìnè atdíkpá nyɨ̌ mànà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

16

1 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ma mɔ̀vɔ̀ wɔ̀ dhu angyangyɨ fʉ̌kʉ̀, akyɛ nyɨ̌ nyowuya nyǎwà fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ rɔ̀ nɨ̌. 2 Ka kowuya nyǐpfo rɔ̌, kodì nyɨ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, yà rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɔ̌kyɛ rɨ́ alɛ nóowuya dhu ʉ̀nɨ rɔ̌ Kàgàwà ràrɨ̌ yà ɨ̀ ʉ́lɛ̌na. 3 Ndɨrɔ̀, abádhí owuya ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ɨnzá ɨ̀ ʉ́nɨ Àbadu Kàgàwà mà, ndɨrɔ̀ ɨnzá ɨ̀ ʉ́nɨ ɨma mà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 4 Nɨ́rɔ̀, ma mɔ̀vɔ̀ wɔ̀ dhu angyangyɨ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ kàsʉmɨ̀ rǎkǎ rɔ̀, nyɨ̌ nyɨrɛ̀ya tɨ́ dhu, ɨwà ma ravɔ̀ ka fʉ̌kʉ̀.»

Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-kàsʉ̌

Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ma mɔ́vɔ̀ nzá wɔ̀ dhu angyangyɨ fʉ̌kʉ̀, òko àlɛ̌ kòko atdíkpá nyɨ̌ mànà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ kòmbí ma màdu wà ma yà ma nívì mɨrà yà adzɨ ɔ̌ alɛ-tɨ’ɔ̀. Ndɨrɔ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà nívǔ nzá dhu tsʉ̀dú, ndàtɨ: ‹Nyɨ nyárà àdhà?› 6 Obhó tɨ́, wɔ̀ dhu bhěyi mà mɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nábhʉ wà nyɨ̌ ɨzʉ rʉ̀ka nyɨ̌ atdídɔ̌! 7 Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ ma mɨ́ obhó dhu nɔ́vɔ fʉ̌kʉ̀ kòmbí: ídzì dhu tɨ́ àkǎ atdídɔ̌ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ marà Àbadu Kàgàwà-tɨ’ɔ̀. Obhó tɨ́, ɨnzá ma màrà kà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀, kàbhà rɔ̀ àmbɛ̀nà ɨ̀rà Mʉ̀dzʉ̀nàba rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨ̀rà tɨkʉ ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mapɛ́ àrà, nɨ́ ma mádʉ̀ ndɨ Mʉ̀dzʉ̀nàba nívì ìvì rɨ̀rà tɨkʉ ɔ̀. 8 Nɨ́ kà rɨ̌rà àhʉ rɔ̀, kà rǒngo yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga nɨ́tɛ̀ abádhí tɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí àkǎnà ’ùbhi ɔ̀ná obhónánga tɔ́ otu nɨ́tɛ̀ abádhí tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kà rǒngo àdʉ̀ Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya anya ìndrǔ-dɔ̌ tɨ́ dhu nɨ́tɛ̀ átɔ̀ abádhí tɔ̀. 9 Kà rǒngo ɨnzá abádhí ná’ù ɨma dhu tɔ́ nzɛ́rɛnga nɨ́tɛ̀ abádhí tɔ̀. 10 Kà rǒngo obhónánga nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀, ma mɨ́ madǔ Àbadu-tɨ’ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ òwu ma àla rɔ̌ tdɨ́tdɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 11 Ndɨrɔ̀, kà rǒngo Kàgàwà rɨ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ ìndrǔ dɔ̌ tɨ́ dhu nɨ́tɛ̀, ɨwà kǎtdɨ̀ anya angyangyɨ yà adzɨ ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ Pfɔ̀mvɔ dɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

12 Ma mɨ́’ɨ̀ ìnè fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔna tdɨ́tdɔ̌ ábhɔ̌ dhu nyʉ́ nà. Pbɛ́tʉ̀, ɨ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ dʉ̀kʉ àlʉ kòmbí. 13 Ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, yà obhónga nɨ́tɛ̀ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ rɨ̌rà àhʉ rɔ̀, kà rǒngo nyʉ̌ndà kɔ́rɔ́ obhónga* tɔ́ otu ɔ̌. Obhó tɨ́, kà rɨ̌ nzɨ̌ ongo ɔ̀nà rɔ̀ nyʉ́ àhʉ dhu nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kà rǒngo ʉ̀nɔ̀nà fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ Àbadu-tsʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́rɨna dhu. Ndɨrɔ̀, kà rǒngo ɔ̀vɔ̀nà fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ ɨ̀ nɔnzɨya dhu. 14 Kǎraya ɔvɔ̀du nábhʉ rɔ̌ rìlè ndɨ̀, ma maraya dhu náwɛ rɔ̌ kà tɔ̀, kà ràdʉ̀ ʉ̀dànà fʉ̌kʉ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 15 Àbadu-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ pbàkà dhu. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma màtɨ nyɨ̌ nɨ̌, obhónga tɔ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí raraya ma màwɛ fɨ̌ndà dhu nʉ́dà rɔ̌ fʉ̌kʉ̀.»

Yěsù bhà ábhàlɨ̌ tɔ́ ɨzʉ rɨ̌ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndòngò dhɛ̀dhɛ tɨ́ dhu

16 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ngúfe ɨdhɔ ɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ malǎ. Ndɨrɔ̀, ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ malǎ àlǎ tdɨ́tdɔ̌.»

17 Nɨ́, kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ kà rǎwɛ̌na àlɛ̌ tɔ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́ àdhu? Kà rǎtɨna: ‹Ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ malǎ, ndɨrɔ̀ ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ malǎ àlǎ tdɨ́tdɔ̌.› Ndɨrɔ̀, kà rǎtɨna átɔ̀: ‹Ma márà Àbadu Kàgàwà-tɨ’ɔ̀.›» 18 Abádhí adʉ̀ òko, ’àmbɛ dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá tdɨ́tdɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ kà rʉ̌nɔna ngúfe ɨdhɔ-tɨ̀ nyʉ́ nɨ́ àdhu?» Nɨ́, abádhí adʉ́nà òwu dhu àdu rɔ̌ ɨ̀tɨ́rɔ̀ tɨ́, ’àtɨ: «Ɨnzá àlɛ̌ kʉ̀nɨ wɔ̀ kà rʉ̌nɔna dhu-tɨ̀.»

19 Nɨ́, Yěsù ʉnɨ dhu abádhí ràrɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ivú tɨ́ dhu tsʉ̀ná. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyátɨ́ dhu ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀kʉ́ nzínzìkʉ ɔ̌, yà ma mʉ̀nɔ̀ dhu dɔ̌? Ma màtɨ, ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌ nyɨ̌ ràrɨ̌ nzɨ̌ malǎ, ndɨrɔ̀, ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, nyɨ̌ ràrɨ̌ malǎ àlǎ tdɨ́tdɔ̌. 20 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Nyɨ̌ nyɔdzɨya, ɨzʉ ràdʉ̀ nyʉ̌ka atdídɔ̌ fʉ̀kʉ́ àpbɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu adʉ̀ya yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ɨdhɛ̀ nábhʉ rɨ̀ka ndɨ̀ ɨ̀kǎ tɨ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyokoya ɨzʉ̀kʉ ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ fʉ̀kʉ́ ɨzʉ náadʉ̀ya ndʉ̀gɛ̀rɛ̀, ndòngò dhɛ̀dhɛ tɨ́. 21 Ɔ̀na rɨ̌ ndàkà tsìbhálɛ, náaróngo ɨ̀’ɨ̀ ɨzʉ ɔ̌, ndɨ̀ ndɨ́ ndʉ̀gʉ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ ndɨ̀ ndʉ̀gʉ̀ ndɨ̀ rɔ̀, kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ yà ndɨ̀ ndàbànà àpbɛ̀ nɨ́rɛ̀ tdɨ́tdɔ̌, ngbángba ndɨ̀ ndʉ̀gʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu ɨ̀ka ɨdhɛ̀na dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 22 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɨzʉ nà kòmbí. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ nyǎlǎ àlǎ tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨdhɛ̀kʉ nɨ́ɨkaya ndɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà ràdʉ̀ ndɨ fʉ̀kʉ́ dhɛ̀dhɛ nɔ́tdɨ̀. 23 Ndɨ ɨdhɔ rɨ̌rà nɨ́nganɨ́, nyɨ̌ nyowuya nzɨ̌ atdí dhu mà nívu rɔ̌ tsʉ̀dú. Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: ɔvɔ̀du rɔ̌ nyɨ̌ nyònzì kɔ́rɔ́ dhu, nábhʉ Àbadu Kàgàwà rǒngo àbhʉ̌ fʉ̌kʉ̀. 24 Rɨ̀rà àhʉ kòmbínga ɔ̀, nyɨ̌ nyàpɛ̀ nzá atdí dhu mà nónzi kà-fɔ́ ɔvɔ̀du rɔ̌. Nɨ́rɔ̀, nyòngò dhu ònzì kà-fɔ́, nɨ́ kà rǒngo àdʉ̀ ndɨ dhu nábhʉ àbhʉ̌ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨdhɛ̀kʉ náadʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ka atdídɔ̌.»

Yěsù rǎtɨna ɨwà ndɨ rɔ̀nzɨ̀ yà adzɨ lɛ̀mà dhu

25 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Ma mʉ̀nɔ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ mbólí ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kàsʉmɨ̀ rɨ̌rà ɨ̀rà, yà ɨ̀nzɨ̌ ma móngo dhu ɔ̀vɔ̀ ɔ̀ná fʉ̌kʉ̀ mbólí ɔ̌. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma móngo Àbadu Kàgàwà dɔ̌ dhu nɔ́vɔ̀ kpangba fʉ̌kʉ̀. 26 Ndɨrɔ̀, ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyóngo dhu ònzì ɔvɔ̀du rɔ̌ Àbadu-fɔ́. Ma màtɨ nzá nyɨ̌ nɨ̌, ma ràrɨ̌ ndɨ òngo mɨtsɔ̀ Àbadu rɔ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. 27 Obhó tɨ́, Àbadu nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nózè wà nyɨ̌, nyɨ̌ nyózè ɨma, nyǎdʉ̀ dhu à’ù, ma rɨ́rà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 28 Ɨma nyʉ́, ma mɨ́rà Àbadu-tɨ’ɔ̀ rɔ̀, mɨrà àhʉ yà adzɨ ɔ̌. Nɨ́ kòmbí, ma mɨ́ mɨvà yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀, madu ma kà ɨ.»

29 Nɨ́, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌, kòmbí nga nɨ́ ndɨ nyɨ nyɔ̀tɛ̀ kpangba fǎkà, ɨ̀nzɨ̌ nyʉnɔ̀ atdí dhu mà mbólí ɔ̌ nɨ̌. 30 Ndɨrɔ̀ kòmbí mǎ mʉ̀nɨ wà dhu, nyɨ rʉ́nɨ wà kɔ́rɔ́ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ rarɨ́ ìndrǔ rɨ̌rɛ̀na ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndivú tɨ́ dhu nʉ́nɨ̌ angyangyɨ. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, mǎ mà’ù wà dhu nyɨ rɨ́rà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀.»

31 Nɨ́, Yěsù àdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyà’ù tɨ́ wà dhu kòmbí? 32 Kànɨ̌ kàsʉmɨ̀ rɨ̌rà, ndɨrɔ̀, ndɨ kàsʉmɨ̀ nyʉ́ nákǎ wà. Nɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌ndà rùdú rɔ̀, ngǎtsi alɛ ròdyì otùna, nyǎdʉ̀ mʉbhà atdírɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ mʉbha atdírɔ̀, ìnè Àbadu rɨ̌’ɨ̀ atdíkpá ɨma mànà nɨ́dhunɨ̌. 33 Ma mɔ̀vɔ̀ wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ màrʉ̀ngà nyʉdutsì. Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́ àpbɛ̀ nábà àbà. Pbɛ́tʉ̀, àpɛ́ nyɔ̀nzɨ ɔdɔ, ma mɔ̀nzɨ̀ wà yà adzɨ-lɛ̀mà nɨ́dhunɨ̌.»

17

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Àbanà rɔ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Rɔm 8.34; Ɛ̀br 7.24-25)

1 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù agɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàndà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀, ndàtɨ: «Àba Kàgàwǎ, kàsʉmɨ̀ nákǎ wà. Nɨ́, ábhʉ̌ Idhùnʉ-ɔvɔ̀ rìlè ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ Idhùnʉ adʉ̀ tɨ́ ɔvɔ̀nʉ àbhʉ rìlè ndɨ̀ átɔ̀. 2 Nyɨ nyábhʉ ka rɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kà rǒngo dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábhʉ fɔná nyɨ nyábhʉ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. 3 Ndɨ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nɨ́: abádhí rʉ̀nɨ ɨnyɨ kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ ràrɨ̌ ndɨ obhóná Kàgàwà, ndɨrɔ̀ abádhí rʉ̀nɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà nyɨ nyívì rɨ̀rà yà adzɨ ɔ̌ alɛ. 4 Ma mábhʉ wà ɔvɔ̀nʉ rìlè ndɨ̀ yà adzɨ dɔ̌, madʉ̀ yà fudú nyɨ nyibho ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ kasʉ nɔ́nzɨ̀ mɨtɔ̀. 5 Nɨ́ kòmbí, ɨnyɨ Àbá, ábhʉ̌ ɔvɔ̀du rìlè ndɨ̀ tɨnʉ́ ɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà ɨnzá nyɨ nyàpɛ̀ yà adzɨ ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀, ɔvɔ̀du níilè ndɨ̀ tɨnʉ́ ɔ̀ dhu bhěyi.

6 Ma mábhʉ wà ɔvɔ̀nʉ, yà adzɨ ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ nyɨ nyóvò, nyibhò fudú alɛ rʉ̀nɨ. Abádhí nɨ́’ɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ alɛ, nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ abádhí níbhò fudú. Ndɨrɔ̀, abádhí nɔ́dɔ̀ wà pbʉ̀kʉ̀ ɔtɛ afíya ɔ̀. 7 Nɨ́ kòmbí, abádhí nʉ́nɨ wà dhu, yà fudú nyɨ nyíbhò kɔ́rɔ́ dhu ráhʉ fʉnʉ́ rɔ̀. 8 Obhó nyʉ́, ma mʉ́dà wà yà abádhí tɔ̀ ma mʉdà tɨ́ nyɨ nyíbhò fudú ɔtɛ abádhí tɔ̀, abádhí ràdʉ̀ àkɔnà mběyi nyʉ́. Abádhí ʉ́nɨ wà dhu, obhó tɨ́ ma rɨ́rà tɨnʉ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ dhu à’ù átɔ̀ nyɨ rívì ndɨ ɨma.

9 Abádhí-dɔ̌ nga nɨ́ ndɨ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ nɨ̌. Ma mɨ́ nzɨ̌ mɨtsɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ-dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ mɨtsɔ̀ yà fudú nyɨ nyíbhò alɛ dɔ̌, pbʉ̀kʉ̀ alɛ tɨ́ abádhí rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Kɔ́rɔ́ alɛ, yà fudú rɨ́’ɨ̀ nɨ́ pbʉ̀kʉ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ yà fʉnʉ́ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́ pbàkà alɛ. Ndɨrɔ̀ ɔvɔ̀du náarɨ́ ndìlè abádhí-nyʉtsì. 11 Àbá, ma mɨ́ nzɨ̌ àdɨ tdɨ́tdɔ̌ yà adzɨ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, abádhí nóko òko yà adzɨ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ kòmbí ma márà tɨnʉ ɔ̀. Nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ Àba Kàgàwǎ, ɔ́dɔ abádhí yà dùdú nyɨ nyɔ́vɔ̀ ɔvɔ̀nʉ-ɔbɨ̀ nɨ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí rǎdʉ̀ òko atdí alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ nɨ́ atdí alɛ ɨnyɨ mànà dhu bhěyi. 12 Yà abádhí mànà mǎ mɨ́’ɨ̀ atdíkpá ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mɔ̀dɔ̀ abádhí, yà dùdú nyɨ nyavɔ̀ ɔvɔ̀nʉ-ɔbɨ̀ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, ma mɔ̀dɔ̀ abádhí mběyi nyʉ́, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà ràwǐ nzínzìya ɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ àwǐ atdí alɛ nɨ́, yà pbʉ̀kʉ̀ Andítá* ɔ̀ ka kandí dhu dɔ̀ná, àwǎwíya dhu tɨ́ alɛ kɛ̀lɛ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ Andítá náadʉ̀ tɨ́ àkǎ. 13 Ɔ̀ɔ! Àba Kàgàwǎ, kànɨ̌ kòmbí ma mɨ́ madǔ tɨnʉ ɔ̀. Nɨ́ ma mɔ́tɛ wɔ̀ dhu bhěyi, àdɨ̀ ma màdɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ pbàkà dhɛ̀dhɛ nɨ́ɨrá tɨ́ abádhí. 14 Ɨma, ma mɔ́vɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ɔtɛ abádhí tɔ̀, nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ nádʉ̀ abádhí ɔ̀ndrɔ̀ ɔ̀ndrɔ̀ tɨ́. Ɨ alɛ ɔ́ndrɔ̀ abádhí, abádhí nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ, àdhàdhɨ̀ ɨma mà átɔ̀, ɨma nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ dhu bhěyi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 15 Àbá, ma mɨ́ nzɨ̌ mɨtsɔ̀ rʉ̀nʉ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyugu tɨ́ abádhí yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ mɨtsɔ̀ rʉ̀nʉ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɔdɔ tɨ́ abádhí Nzɛ́rɛ alɛ, Pfɔ̀mvɔ rɔ̌ rɔ̀. 16 Obhó tɨ́ Àbá, abádhí nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ, àdhàdhɨ̀ ɨma mà átɔ̀, ɨma nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ dhu bhěyi. 17 Nɨ́, útrǐ abádhí ròkò pbʉ̀kʉ̀ alɛ tɨ́ obhónga-otù ɔ̌. Ndɨ obhónga nɨ́ pbʉ̀kʉ̀ ɔtɛ. 18 Nyɨ nyívì ma mɨrà yà adzɨ ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ma mòvì abádhí átɔ̀ ròwù yà adzɨ ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̀. 19 Abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mábhʉ ma kɔ́rɔ́ ɨma nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ɨndʉ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí adʉ̀ tɨ́ ’àbhʉ átɔ̀ ɨndʉ̀ obhónga-otù ɔ̌.

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ olù ndɨ̀ na’uya ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ dɔ̌ dhu

20 Àbá, ma mɨ́ nzɨ̌ mɨtsɔ̀ yà fudú nyɨ nyíbhò alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ mɨtsɔ̀ átɔ̀ yà abádhí rɔ̌vɔna pbʉ̀kʉ̀ obhónga tɔ́ ɔtɛ nɨ́rɨ rɨ́, ’àdʉ̀ ma’ù alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́. 21 Ma mɨ́ mɨtsɔ̀ átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí kɔ́rɔ́ nɨ́ɨ’ɨ tɨ́ atdí alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ ɨnyɨ Àbá, nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ nyʉdutsì, madʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nyʉnʉtsì dhu bhěyi. Ma mɨ́ mɨtsɔ̀ átɔ̀ ndɨ́nɨ̌ abádhí ɨ’ɨ tɨ́ atdí alɛ tɨ́ àlɛ̌-nyʉtsì, ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náa’u tɨ́ dhu, nyɨ rívì ndɨ ɨma, mɨrà yà adzɨ ɔ̌. 22 Ma mábhʉ wà abádhí-ɔvɔ̀ rìlè ndɨ̀, àdhàdhɨ̀ nyɨ nyábhʉ ɔvɔ̀du rìlè ndɨ̀ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ abádhí ɨ’ɨ tɨ́ atdí alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ karɨ́’ɨ̀ atdí alɛ tɨ́ ɨnyɨ mànà dhu bhěyi. 23 Ma mɨ́’ɨ̀ abádhí-nyʉtsì, nyadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nyʉdutsì, ndɨ́nɨ̌ abádhí oko tɨ́ kɔ́rɔ́ atdí alɛ nyʉ́ tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ alɛ ràdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ nyɨ rívì ndɨ ɨma yà adzɨ ɔ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ nyɨ rózè ɨ̀, àdhàdhɨ̀ nyɨ nyózè ɨma dhu bhěyi.

24 Ndɨrɔ̀ Àba Kàgàwǎ, nyɨ nyíbhò ndɨ abádhí fudú. Nɨ́, ma mòzè mǒwù òko atdíkpá abádhí mànà yà tɨnʉ́ ma márà àdɨ rɔ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí ala tɨ́ pbàkà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀. Ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nyɨ nyɨbho idù, nyɨ nyazè ma ɨnzá nyɨ nyàpɛ̀ yà adzɨ ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 25 Obhónánga tɔ́ Àba Kàgàwǎ, yà adzɨ ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ mà nókò mbǎ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀nɨ nyɨ, nɨ́ ɨma, ma mʉ́nɨ wà nyɨ. Ndɨrɔ̀, yà fudú nyɨ nyíbhò alɛ nʉ́nɨ wà dhu nyɨ rívì ndɨ ma, mɨrà yà adzɨ ɔ̌. 26 Ma mábhʉ wà ɔvɔ̀nʉ abádhí rʉ̀nɨ. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ kàbhʉ̌ àbhʉ̌ olù ríwu ngʉ̌kpà alɛ mà rʉ̀nɨ átɔ̀. Ma mɨ́ wɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ, ndɨ́nɨ̌ yà nyɨ nyózè ma nɨ̌ àzè-tɨdɔ̀ náadʉ̀ tɨ́ àdɨ abádhí-afí ɔ̀, ndɨrɔ̀ madʉ̀ àdɨ abádhí-afí ɔ̀ átɔ̀.»

18

Yěsù nálʉ̌ ka kɨ́ kosò dhu

(Màt 26.47-56; Mrk 14.43-50; Luk 22.47-53)

1 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà núuvò, ’àdʉ̀ àda Kìdrǒnɨ̀ tɨ́ kátɨna ɨdhá-ngba-adzè. Nɨ́ ányɨ̀, atdí ɨnga nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Nɨ́, abádhí adʉ̀ òtsù ndɨ ɨnga ɔ̀. 2 Yudhà, yà Yěsù ìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ ábhàlɨ̌, nɨ’ɨ̀ ɨwà ányɨ̀rɔ̌ nga nʉ́nɨ átɔ̀. Obhó tɨ́, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà, nóongónà òwu ’ùndu bìlǐnganà ányɨ̀rɔ̌. 3 Nɨ́, Yudhà ìdè fɨ̀ndá pɨ̀kɔ̀-dɔ̀tsírɔ́ alɛ níiwú ùvò ndɨ ɨnga ɔ̌. Ndɨ pɨ̀kɔ̀ ɔ̌ nɨ’ɨ̀ pbànówí mà, yà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà Pbàfàrìsáyó mànà nívì sàndǐrì mànà. Abádhí-fɔ́ nɨ’ɨ̀, ɔ̀rʉ̀ rɔ́rʉ̀ tarà mà, mʉ̀lɛ rɔ̌ kàzʉ mà, màtsǔmù mànà. 4 Nɨ́ Yěsù, yà angyangyɨ rɔ̀ná rɨ́ ndɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu nʉ̀nɨ, náandrì abádhí tɨ́ ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀yá, ndàtɨ: «Ádhɨ nyɨ̌ nyɔ́nɛna?» 5 Nɨ́, abádhí àdʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Mǎ mɔ́nɛna nɨ́ Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ.» Nɨ́, Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨma nɨ́ ndɨ.» Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yudhà yà Yěsù ìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀ abádhí nzínzì ɔ̌. 6 Nɨ́, Yěsù ɨtdègu ndɨ̀tɛ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ ndɨ.» Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’àdu dziyà-dɔ nɨ̌ olù, ’àdʉ̀ ’àwà obvò. 7 Yěsù ivú dhu tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhɨ nyɨ̌ nyɔ́nɛna?» Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀ ’àtɨ: «Mǎ mɔ́nɛna nɨ́ Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ.» 8 Nɨ́, Yěsù àdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mʉ̀nɔ̀ wà dhu fʉ̌kʉ̀ matɨ, ɨma ràrɨ̌ ndɨ. Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨma nɔ́nɛ nyɨ̌ nyɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ nyʉ̀bhà kǎkà ngʉ̌kpà alɛ ròwù.» 9 Yěsù atɛ̀ wɔ̀ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ yà angyinǎrɔ̀ ndɨ ndʉ̀nɔ̀nà dhu náaká tɨ́. Kǎtɨ: «Àba Kàgàwǎ, yà fudú nyɨ nyíbhò alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ma mábhʉ nzá atdí alɛ mà ràwǐ*.»

10 Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ pbɨ̀ndà obhi-akpà nà. Nɨ́, kɨ̌dhá ka ɔ̀dhʉ̌na ɔ̀ rɔ̀, ndʉ̀’à pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà kasʉtálɛ nɨ̌, ndɨ̀tsà fangà dɔ̀nǎ bɨ̌na. Ndɨ kasʉtálɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Malkɔ̀. 11 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Pɛ́tɛrʉ̌, ádǔ pbʉ̀kʉ̀ obhi-akpà ɔ̀dhʉ̌na ɔ̀! Nyɨ nyòzè tɨ́ obhó yà Àba Kàgàwà ìbhò ndɨ́nɨ̌ ma mɔmvʉ́ tɨ́ àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà-tsʉ̀ mɔmvʉ̀?» 12 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀, ɔ̀yá ádrʉ̀ngbǎlɛ mà, Pbàyàhúdí tɔ́ sàndǐrì mànà, náalʉ́ Yěsù ’òsò, ’àdʉ̀ ɔtsʉ́na nʉ́tsɨ̀.

Yěsù nà ka kówu ùvò pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, Anà-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Màt 26.57-58; Mrk 14.53-54; Luk 22.54)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ Yěsù nòsò alɛ náawù kà nà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Anà bhà. Ndɨ Anà nɨ’ɨ̀ Kàyafà bhà agʉna-akpà. Ndɨrɔ̀, wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ɔ̀ná atɔ ɔ̌, Kàyafà nɨ’ɨ̀ ndɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà. 14 Wɔ̀ ndɨ Kàyafà nɨ́ ndɨ dhu navɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ̀, ndàtɨ: «Dhu àkǎ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌ rɔ̀vɛ̀ àlɛ̌ tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ngari ɔ̌.»

Pɛ́tɛrʉ̀ rǎtɨna ɨnzá ndɨ̀ rʉ́nɨ Yěsù dhu

(Màt 26.69-70; Mrk 14.66-68; Luk 22.55-57)

15 Yěsù nà ka kówu Anà bhà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Yěsù bhà ngǎtsi ábhàlɨ̌ mànà, náambɛ́nà òwu dɔ̌ átɔ̀ Yěsù-owù ɔ̌ ányɨ̀. Wɔ̀ ndɨ ngǎtsi ábhàlɨ̌ nɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà ʉ́nɨ angyangyɨ. Nɨ́, ndɨ ábhàlɨ̌ adʉ̀ òtsù Yěsù-owù ɔ̌, ndɨ pbàkùhání tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀. 16 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndʉ̀bhà irinǎ rɔ̀ tsǎtsʉ̀nǎ. Nɨ́, wɔ̀ Yěsù-owù ɔ̌ òtsù ngǎtsi ábhàlɨ̌, yà ɨwà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà ʉ́nɨ angyangyɨ náahʉ̀ iri, ’ìwǔ ɔtɛ yà tsǎtsʉ̀-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ rɨ́ tsìbhá sàndǐrì nà. Ndɨ̀ sàndǐrì adʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ àvi ròtsù kàlɨ̀ ɔ̀. 17 Nɨ́, kàlɨ̀ ɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ òtsù rɔ̀, wɔ̀rɨ́ tsìbhá sàndǐrì níivú dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyʉ́, nyɨ tɨ́ nzɨ̌ átɔ̀ wɔ̀ alɛ bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ?» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Hɔ́ɔ̀! Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ma kàbhà ábhàlɨ̌.» 18 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, gìrì ambɛ́nà ɔ̀’ɔ dɔ̌ atdídɔ̌. Nɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà kasʉtálɛ mà, Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ sàndǐrì mànà, náadʉ̀ òko ’àmbɛ yà ɨ̀ ʉ̀tɔ kàzʉ ɔ̀vɔ̀ dɔ̌. Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àdɨ átɔ̀, ndàmbɛ kàzʉ ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ atdíkpá abádhí mànà.

Anà rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ dhu

(Màt 26.59-66; Mrk 14.55-64; Luk 22.66-71)

19 Wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà rɨ̌ kàzʉ ɔ̀vɔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Anà, pbàkùhánɨ́ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà, náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀ngʉ̀ dhu Yěsù-tsʉ̌, kàbhà ábhàlɨ̌ mà, ndɨrɔ̀ yà ìndrǔ tɔ̀ kǎrúdhěna dhu mànà dhu dɔ̌. 20 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ma márà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, ma márà dhu ùdhe rɔ̌ bìlǐnganà Pbàyàhúdí tɔ̀, yà abádhí núndu ɨ̀ fɨ̀yɔ́ unduta-dzà ɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ màtɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ madʉ̀ àrà atdí dhu mà nórù rɔ̌ abádhí rɔ̌. 21 Nɨ́, ádhu nyɨ nyɨ́ dhu ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀dú nɨ̌? Nyɨ nyàkǎ nyɔngʉ̀ yà tsʉ̀dú abádhí ɨ́rɨ̀ fɨ̌yɔ̀ ma mʉ́nɔna rɔ́ dhu abádhí-tsʉ̌. Abádhí ʉ́nɨ ndɨ fɨ̌yɔ̀ ma mʉ́nɔ̀ dhu mběyi.»

22 Nɨ́, wɔ̀ dhu ʉ̀nɔ Yěsù rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ atdí sàndǐrì níindri Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndɔ̀pbɨ̀ kà-bɨ-bhù, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀ná, ndàtɨ: «Nyɨ tɨ́ àdʉ̀ ɔtɛ àdu wɔ̀ dhu bhěyi pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ̀?» 23 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ma mapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ ma mɔ̀tɛ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ́tɛ̀ pɛ́ ndɨ nzɛ́rɛ ma mʉ̀nɔ̀ dhu. Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ mběyi ma màdu dhu kàtɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ádhu nyɨ nyɨ́ ɨma nʉ́pbɨ okúna dɔ̀ rɔ̀?» 24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Anà náadʉ̀ Yěsù àbhʉ kowù nà ʉ̀tsɨ ka kʉ̀tsɨ̀ ɔtsʉ́na rɔ́rɔ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà Kàyafà bhà.

Pɛ́tɛrʉ̀ rǎtɨna tdɨ́tdɔ̌ ɨnzá ndɨ̀ rʉ́nɨ Yěsù dhu

(Màt 26.71-75; Mrk 14.69-72; Luk 22.58-62)

25 Wɔ̀ ndɨ Yěsù nà ka kówu Kàyafà bhà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ adɨ̀ kàzʉ-tsʉ̀nǎ tɨ́, ndàmbɛ kàzʉ ɔ̀vɔ̀ dɔ̌. Nɨ́, ka kivú dhu kà-tsʉ̌, katɨ: «Nyɨ tɨ́ nzɨ̌ átɔ̀ wɔ̀ ka kówu nà alɛ bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ?» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndàgò, ndàtɨ: «Hɔ́ɔ̀! Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ma wɔ̀ alɛ bhà ábhàlɨ̌.» 26 Nɨ́, Anà bhà kasʉtálɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náadʉ̀ dhu ìvu Pɛ́tɛrʉ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Hɔ̀kɔ̀! Ma màlanà tɨ́ obhó nyɨ̌ atdíkpá wɔ̀ alɛ mànà ɨnga ɔ̌?» Wɔ̀ ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀, yà Pɛ́tɛrʉ̀ ʉ̀’ànà, ndɨ̀tsà bɨ̌na alɛ mà t’ɨ́dzá alɛ. 27 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndàgò àgò tɨ́ tdɨ́tdɔ̌, ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, à’ʉ̌-akpà ràdʉ̀ ɔ̀ngɔ̀.

Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ Lɨ̀walɨ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ dhu

(Màt 27.1-2,11-14; Mrk 15.1-5; Luk 23.1-5)

28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ka kuvò Yěsù nà kútsingá nyʉ́ Kàyafà bhà rɔ̀, kowù nà Lɨ̀walɨ̀ Pìlatɔ̀ bhà ɨdzá-yà-ba ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ Yěsù nà òwù ányɨ̀ Pbàyàhúdí náadʉ̀ ’ùvo ùvǒ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ’òtsù Pìlatɔ̀ bhà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀. Abádhí anzɨ̀ ndɨ dhu, akyɛ ɨ̀ owuna ɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ̀ nɨ̌. 29 Nɨ́, Pìlatɔ̀ náadʉ̀ àhʉ ndàrà abádhí-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádhu nyɨ̌ nyɔ̀bhʉ̀ yà alɛ okúna dɔ̀ rɔ̀?» 30 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu Pìlatɔ̀ tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ kɨ̌’ɨ̀ná gukyè nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́, nɨ́ mǎ màmbɛ̀nà nzɨ̌ kòsò mǐwǔ nà fʉnʉ ɔ̀.» 31 Nɨ́, Pìlatɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìdyi ka nyɔ̌tdɨ̀ ànyǎna nyɨ̌ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ yà fʉ̀kʉ́ ʉyátá nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi.» Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ Yěsù nà òwù ányɨ̀ Pbàyàhúdí náadʉ̀ àtɨ̀nà Pìlatɔ̀ nɨ̌: «Ɨ̀mbǎ mǎ mɨ́’ɨ̀ ìndrǔ-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ mǎ mɨ́, ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ nɨ̌ rʉsà nà.» 32 Wɔ̀ dhu anzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ yà Yěsù avɔ̀ angyangyɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɔvɛ-tɨdɔ̀ nɨ̌ màtɨ́ ndɨ̀ ndɔvɛ́ya dhu náaká tɨ́*.

33 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pìlatɔ̀ adʉ̀ ndàdu pbɨ̀ndà ɨdzá-yà-ba ɔ̀, ndàdʉ̀ Yěsù ànzì ndìvǔ dhu tsʉ̀ná, ndàtɨ: «Nyɨ nyʉ́, nyɨ tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà?» 34 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyʉ́, nyɨ tɨ́ wɔ̀ dhu ìvǔ afínʉ nyʉ́ ɔ̀ rɔ̀ àhʉ rɔ́rɔ̀? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ nyɨ tɨ́ kìvǔ ngʉ̌kpà alɛ náwɛ ndɨ dhu ɨndʉ̀ dùdú dhu-okú dɔ̀ rɔ̀?» 35 Pìlatɔ̀ ivú dhu tdɨ́tdɔ̌ Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɨma tɨ́ Mʉ̀yàhudì? Fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà nípfo ndɨ nyɨ ’ìbhò nyɨ fudú. Nɨ́ ádhu nyʉ́ nyɨ nyáfǎ?» 36 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Pbàkà idzi nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ idzi-tɨdɔ̀. Pbàkà idzi ɨ́’ɨ̀ná gukyè yà adzɨ ɔ̌ idzi-tɨdɔ̀ tɨ́, nɨ́ pbàkà alɛ àmbɛ̀nà ’ùgye ùgye dùdú ɨ̀nzɨ̌ ka kipfo tɨ́ ɨma, kabhʉ ma Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-fɔ́. Pbɛ́tʉ̀, kòmbí pbàkà idzi nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ idzi-tɨdɔ̀.» 37 Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ tdɨ́tdɔ̌, ndàtɨ: «Olu ɨnyɨ, nyɨ tɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ndɨ nyɨ nyátɨna ɨma ràrɨ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà. Ɨma ka kʉ́gʉ̀ yà adzɨ ɔ̌, madʉ̀ ɨ̀rà ndɨ́nɨ̌ ma mongó tɨ́ obhónga nɨ́tɛ̀ ìndrǔ tɔ̀. Obhónga nózè ’ʉ̀nɨ alɛ rǎdʉ̀ tǔdu nɨ́rɨ̀ ɨ̀rɨ.» 38 Nɨ́, Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Obhónga nyʉ́ nɨ́ àdhu?»

Yěsù-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu

(Màt 27.15-31; Mrk 15.6-20; Luk 23.13-25)

Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndìvǔ dhu Yěsù-tsʉ̌ dhu-dzidɔ̌, Pìlatɔ̀ adʉ̀ àhʉ tdɨ́tdɔ̌ kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàrà Pbàyàhúdí-tɨ’ɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ma màla nzá wɔ̀ alɛ dɔ̌ ka kɨ́ anya nɔ́tdɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ atdí dhu mà. 39 Pbɛ́tʉ̀, yà fʉ̀kʉ́ màndʉ nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi, ma marɨ́ imbi ɔ̀ ka kósò atdí alɛ nɨ́kɔ̀lɔ̀ bílǐnganà fʉ̌kʉ̀ yà Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ náarɨ́ ɨ̀rà dhu bhěyi. Nɨ́, nyɨ̌ nyòzè tɨ́ mɨkɔ̀lɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà fʉ̌kʉ̀?» 40 Nɨ́, abádhí àdʉ̀ dhu àdu ìkǔ nyʉ́ ɔ̌ Pìlatɔ̀ tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ wɔ̀ alɛ ndɨ mǎ mòzè kɨkɔ̀lɔ̀! Pbɛ́tʉ̀, mǎ mǒzè kɨkɔ̀lɔ̀ alɛ nɨ́ Bàrabà!» Wɔ̀ ndɨ Bàrabà nɨ’ɨ̀ àrǐ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ*.

19

1 Wɔ̀ dhu bhěyi ihé-yà nádu dhu fɨ̌ndà dhu-dzidɔ̌, lɨ̀walɨ̀ Pìlatɔ̀ náadʉ̀ Yěsù àvi kalʉ̌, kʉvɨ asé nɨ̌. 2 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ pbànówí náadʉ̀ okpèna nà itsu-dɔ̀ká tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ nákpɔ̀rɔ̀, ’àfɔ̌ Yěsù-dɔ rɔ̌, ’àdʉ̀ òlǒlù kanzʉ̀ náfɔ kà-rɔ̌. 3 Abádhí nóowúnà ìwu rɔ̌ Yěsù-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ kàtsɛ̀, ’àtɨ: «Yǎmbʉ̀, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà!» Ndɨrɔ̀, abádhí adʉ́nà òwu kà-bɨ-bhù nɔ́pbɨ̀ rɔ̌ átɔ̀.

4 Pìlatɔ̀ náahʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàrà ihé-yà ɨ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌, ma mɨ́ wɔ̀ alɛ návǐ kuvò nà kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ dhu ɨnzá ma ràla kà-dɔ̌ ka kɨ́ anya ɔ̀tdɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ atdí dhu mà.» 5 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù adʉ̀ àhʉ kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀ dɔ̀na rɔ̌ okpèna nà itsu-dɔ̀ká tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ nà, ndɨrɔ̀ rɔ̀ná òlǒlù kanzʉ̀ nà. Nɨ́, Pìlatɔ̀ àdʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Kànɨ̌ ndɨ fʉ̀kʉ́ alɛ!» 6 Nɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ sàndǐrì mànà níitdègu Yěsù àlǎ, nɨ́ abádhí náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ Pìlatɔ̀ nɨ̌: «Ábhʉ̌ kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌! Ábhʉ̌ kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌!» Pìlatɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìdyi ka nyʉ̌tɔ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ ndɨ mʉ̀sàlabhà dɔ̌. Obhó tɨ́, ɨma nyʉ́, ma màla nzá kà-dɔ̌ ka kɨ́ anya nɔ́tdɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ atdí dhu mà.» 7 Nɨ́, Pbàyàhúdí náadʉ̀ dhu àdu Pìlatɔ̀ tɔ̀, ’àtɨ: «Mǎ mɨ́’ɨ̀ ìnè atdí ʉyátá nà. Ndɨ ʉyátá rǎtɨna kà ràkǎ ndɔ̀vɛ̀, Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́ kǎrɨ́ ndàtɨ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

8 Pìlatɔ̀ itdègu wɔ̀ ɔtɛ ɨ̀rɨ, nɨ́ ɔdɔ adʉ̀ ɨ̀sɨ̌ kà-ɔ̀ atdídɔ̌ ròsè yà angyinǎrɔ̀ kɨ̀’ɨ̀nà nà dɔ̀nǎ màtɨ́. 9 Nɨ́, pbɨ̀ndà ɨdzá-yà-ba ɔ̀ ndɨ̀ ndàdu ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ rɔ̀, Pìlatɔ̀ àdʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nɨ́ àdhà alɛ?» Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ nzá atdí dhu mà nádu kà tɔ̀. 10 Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyòzè tɨ́ obhó nyadu ɔtɛ idù? Nyɨ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu, ma ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà mɨkɔ̀lɔ̀ nyɨ? Ndɨrɔ̀, nyɨ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu, ma ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà mabhʉ nyɨ kʉtɔ̌ nyɨ mʉ̀sàlabhà dɔ̌?» 11 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu Pìlatɔ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Hɔ̀kɔ̀! Ɨ̀mbǎ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ atdí ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà màtɨ́ dùdú, ɨnzá Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ nábhʉ ka ɨndʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mátɨna nyɨ nɨ̌: Yà ma nìpfo ndàbhʉ ma fʉnʉ́ alɛ bhà nzɛ́rɛnga nósè wà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga dɔ̀nǎ màtɨ́.»

12 Nɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀, Pìlatɔ̀ adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀nɛ̀ Yěsù ɨ̀kɔ̀lɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná otu. Pbɛ́tʉ̀, Pbàyàhúdí tɔ́ ihé-yà náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ Pìlatɔ̀ nɨ̌: «Nyɨ nyʉ́ nyɨ nyapɛ́ wɔ̀rɨ́ alɛ ɨ̀kɔlɔ, nɨ́ nyɨ nɨ’ɨna ɨnzá nyɨ nyózè Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà alɛ. Ndɨ alɛ apɛ́ ndàtɨ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà nà arɨ́ ndùgye alɛ.» 13 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pìlatɔ̀ adʉ̀ Yěsù àvi kuvò nà iri, ndàdʉ̀ àdɨ odu nɨ̌ ka kɔ́rʉ̀, rɨ̀và ndɨ̀ ɔrʉ́ ngari ɔ̌. Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌, ka kɨ́ kànzi Gàbatà tɨ́. 14 Wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ’ɨ̀ yà Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ̀ ìndrǔ rɨ̌ ’ɔ̀bhɔlɔ ɔ̀ná ɨdhɔ. Ndɨrɔ̀, ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌. Nɨ́, Pìlatɔ̀ atɨ Pbàyàhúdí tɔ́ ihé-yà nɨ̌: «Kɔ̀nɨ̌ fʉ̌kʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà!» 15 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̀rɨ́ ihé-yà náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ Pìlatɔ̀ nɨ̌: «Kàkǎ ndɔ̀vɛ̀! Kàkǎ ndɔ̀vɛ̀! Ábhʉ̌ ka kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌!» Pìlatɔ̀ àdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyòzè tɨ́ mabhʉ fʉ̀kʉ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌?» Nɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ dhu àdu Pìlatɔ̀ tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨ̀mbǎ mǎ mɨ́’ɨ̀ ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kamà nà! Fàká ádrʉ̀ngbǎ kamà nɨ́ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà kɛ̀lɛ̌.» 16 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pìlatɔ̀ adʉ̀ Yěsù àbhʉ abádhí-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ka kowu tɨ́ ʉ̀tɔnà mʉ̀sàlabhà dɔ̌.

Yěsù nʉ́tɔ̌ ka kɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu

(Màt 27.32-44; Mrk 15.21-32; Luk 23.26-43)

Pìlatɔ̀ àvi ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Ihé-yà adʉ̀ Yěsù ìdyì ’òwùnà kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ ʉ̀tɔnà mʉ̀sàlabhà dɔ̌. 17 Nɨ́, kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ùvò rɔ̀, Yěsù anɔ̀ ndʉ̀tɔ̌ ka kɨ́ dɔ̀ná mʉ̀sàlabhà ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndàmbɛ àrà dɔ̌ nà alɛ-dɔ-kpa tɔ́ ngari tɨ́ ka kátɨna ngari ɔ̀. Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌, ka kɨ́ kànzi Gɔ̀lɔ̀gɔtà tɨ́. 18 Ányɨ̀ nɨ́ ndɨ pbànówí nʉ́ʉtɔ́ Yěsù mʉ̀sàlabhà dɔ̌. Ka kʉtɔ́ abádhí dhèdhèrɔ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ɔ́yɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ mànà. Ka kʉtɔ́ atdí alɛ, kɔdɨ̀ Yěsù bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, kadʉ̀ ngǎtsi alɛ nʉ́tɔ, kɔdɨ̀ Yěsù bhà ígù dɔ̀nǎ rɔ̀. 19 Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu àvi kandǐ, kapbǎ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ kà-dɔ̀nǎ. Ndɨ andítá nɨ’ɨ̀: «YÀRƗ́ NƗ́ YĚSÙ, NÀZÀRETÌ TƆ́ KƗGƆ̀ Ɔ̌ ALƐ, PBÀYÀHÚDÍ TƆ́ ÁDRɄ̀NGBǍ KAMÀ.» 20 Nɨ́, ábhɔ̌ Pbàyàhúdí nyʉ́ nóowúna wɔ̀ dhu ɔ̀zʉ̀ rɔ̌. Obhó tɨ́, yà Yěsù ka kʉ̀tɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ́nga nɨ́ɨ’ɨ̀ íkyɛ̀rɔ̌ kɨgɔ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu ka kandí Pbàyàhúdí t’ávàna mà, Pbàrɔ́má t’ávàna mà, ndɨrɔ̀ Pbàgìríkí t’ávàna mànà ɔ̌. 21 Nɨ́, pbàkùhání tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ òwu Pìlatɔ̀ ɨ̀sɔ, ’atɨ: «Nzǎndǐ dhu ka ràrɨ̌ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà. Pbɛ́tʉ̀, ándǐ dhu nyatɨ: Àbadhi rátɨ ndɨ, ndɨ̀ ràrɨ̌ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà.» 22 Pbɛ́tʉ̀, Pìlatɔ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yà ma màndǐ dhu nɨ́ ma màndǐ wà!»

23 Yěsù ɨ̀ ʉ̀tɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu-dzidɔ̌, pbànówí adʉ̀ kà-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ núgù, ’ʉ̀ndɔ̀ ɔyánga ɨ̀fɔ àdhàdhɨ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà fɔyá, ngǎtsi alɛ rìdyì atdínga ɨ̀fɔ dɔ̌ fɨ̌ndà. Ʉrɔ́ adʉ̀ ndʉ̀bhà nɨ́ kà-rɔ̌ kanzʉ̀ kɛ̀lɛ̌. Ndɨ kanzʉ̀ nɨ’ɨ̀ ɨnzá ka kʉ́pbǎ ʉ̀pbǎ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ka nɨ’ɨ̀ atdí-nyɨ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́ ka kódyù, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ tǔna ɔ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ pfɔ̌na ɔ̀. 24 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ pbànówí adʉ̀ ɔ̀tɛ nzínzìya ɔ̌, ’àtɨ: «Apɛ́ kʉ̀fa wɔ̀ kanzʉ̀-ɔ̌nga ʉ̀fǎ tɨ́, pbɛ́tʉ̀, kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀vɨ̀ ngàlà ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kala tɨ́ kà rǎdɨ fɨ̌ndà alɛ.» Wɔ̀ dhu anzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu náaká tɨ́. Ndɨ̀ Andítá rǎtɨna:

«Abádhí ʉndɔ rùdú mʉ̀dzarʉ̀ fɔyá,

’àdʉ̀ rùdú kanzʉ̀ nɔ́vɨ̀ ngàlà ɔ̌*.»

Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ pbànówí anzɨ̀ Yěsù rɔ̌ dhu.

25 Yà Yěsù ka kʉ̀tɔ̌ dɔ̀ná mʉ̀sàlabhà tɨ́ ikò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ nɨ́: Màrɨyà, Yěsù-tsánà mà, ndɨ kà-tsánà t’áwɛ̀nà nà, ndɨrɔ̀ nɨ́ Màrɨyà, Kìlìyɔpà bhà ɨngba-tsánà mà, Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà mànà. 26 Nɨ́ Yěsù itdègu ɨ́yànà nálǎ, ndàdʉ̀ yà atdídɔ̌ ndɨ̀ ndózè pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nála kà-tɨ́ ìdè átɔ̀ rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ́yànà nɨ̌: «Iyá, kɔ̀nɨ̌ idhùnʉ.» 27 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Pbǎlɛ́, kɔ̀nɨ̌ ɨ́yànʉ.» Nɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀, wɔ̀ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ Yěsù-tsánà nídyì ndàrà nà pbɨ̀ndà.

Yěsù rɔ̌vɛ̀ dhu

(Màt 27.45-56; Mrk 15.33-41; Luk 23.44-49)

28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ʉnɨ dhu, yà ndɨ̀ ndɨra ɔ̀nzɨ̀nà yà adzɨ ɔ̌ kasʉ ràkǎ wà kɔ́rɔ́. Nɨ́, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu náaká tɨ́, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́’ɨ̀ ɨdha-atdyú nà*.» 29 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, òdyògyè dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà atdí andu nɨ́’ɨ̀ ìnè ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́, pbànówí adʉ̀ sìfɔngɔ̀ nídyì, ’òdù ndɨ dɨ̀vayì ɔ̀, ’àdʉ̀ ndɨ sìfɔngɔ̀ ɔ̀tʉ̀ hìsɔpɔ̀ tɨ́ kátɨna itsukpó-tsʉ̀-dɔ̌, ’àva Yěsù-tsʉ̌. 30 Nɨ́, Yěsù itdègu ndɨ dɨ̀vayì àndʉ̌ ndɔ̀tɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kɔ́rɔ́ dhu àkǎ wà.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ dɔ̀na ɨ̀yʉ̀, afína ràdʉ̀ ɨ̀tdɛ̌ dòtsí.

Atdí mùnowì rɨ̌ Yěsù-ɔngɔ̀-kpa òdù àlɨ̌ nɨ̌ dhu

31 Wɔ̀ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ nɨ’ɨ̀, sàbatʉ̀ tɔ̀ ìndrǔ rɨ̌ ’ɔ̀bhɔlɔ ɔ̀ná ɨdhɔ. Obhó tɨ́, ndɨ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɨdhɔ nyʉ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. Nɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náazè nzá abvo rǒko mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ndɨ ɨdhɔ ɔ̌ dhu. Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí náawù Pìlatɔ̀ bhà, ’òwù ɨ abvo nónzì, ndɨ́nɨ̌ ka kʉkɔ tɨ́ agàya-kpa, kadʉ̀ ìfonà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀. 32 Nɨ́ pbànówí náawù, ’àdʉ̀ ìtsi mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ Yěsù mànà alɛ-agà-kpa nʉ́kɔ. Abádhí nʉ́ʉkɔ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ-agà-kpa, ’àdʉ̀ ɔyɔ rɨ́ kìsě alɛ-agà-kpa nʉ́kɔ átɔ̀. 33 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù-tɨ́ ɨ̀ ìwǔ ùvò rɔ̀, abádhí adʉ̀ kòtù ɨwà afína ɨ̀tdɛ̌ rɔ́, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ agàna-kpa nʉ́kɔ. 34 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ pbànówí nzínzì ɔ̌ atdí mùnowì náadù Yěsù-ɔngɔ̀-kpa àlɨ̌ nɨ̌. Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, azu mà ɨdha mànà ràdʉ̀ ’ɨ̀sɔ̀lɔ̀ ndɨ kɔ̌ngɔ̀-kpa ɔ̀ rɔ̀. 35 Wɔ̀rɨ́ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ dhu nala nyɨ̀kpɔ́na nyʉ́ nɨ̌ alɛ náawɛ ka kpangba. Ndɨrɔ̀ kʉ̌nɨ dhu, ndɨ ràwɛ obhó dhu nyʉ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉ́ mà nyɨ̌ nya’u tɨ́ ka átɔ̀. 36 Obhó tɨ́, wɔ̀ Yěsù-rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ yà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kandí dhu náaká tɨ́. Ndɨ Andítá rǎtɨna: «Kà-kpa nzínzì ɔ̌ atdí alɛ-kpa mà ka kʉkɔ̀ya nzɨ̌*.» 37 Ndɨrɔ̀, ngǎtsi ngari ɔ̌, ndɨ Andítá rǎtɨna tdɨ́tdɔ̌: «Abádhí agɛ́rɛ́ya pɛ́ ɨ̀, ’àndà yà ɔngɔ̀na-kpa ɨ̀ udù àlɨ̌ nɨ̌ alɛ*.»

Yěsù nɔ́tdʉ̀ ka kɨ́ dhu

(Màt 27.57-61; Mrk 15.42-47; Luk 23.50-56)

38 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ yà Àrìmàtayò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, náarà Pìlatɔ̀ bhà, ndàdʉ̀ Yěsù-abvò nónzì kà-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ka kifo tɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀. Ndɨ Yɔ̀zɛfʉ̀ nɨ’ɨ̀ átɔ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, kǎbhʉ̀ nzá kʉnɨ ndɨ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ tɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, Pìlatɔ̀ níitdègu wɔ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu ná’u, nɨ́ kǎdʉ̀ àrà, ndàdʉ̀ Yěsù-abvò nífo mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀. 39 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀, yà atdíku arà àhʉ Yěsù-tɨ́ kúbhingá alɛ, náadʉ̀ ɨ̀rà àhʉ átɔ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀-tɨ́. Kɨ̌ra yà mběyi arɔ́ngʉ akyɛ-tɨdɔ̀ tɔ́ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ kumì kìlo nà fɔná. Ndɨ akyɛ nɨ’ɨ̀ mànɛ̀manɛ̀ tɨ́ kátɨna itsu-dha mà, kàdzagulè-dha mànà ka kángbǒ atdíkpá. 40 Nɨ́, Yɔ̀zɛfʉ̀ mà Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ nà níitdu Yěsù-abvò, ’àkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na wɔ̀ ndɨ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ ɨ̀ ʉ̀dhɔ dɔ̀ná mbɛrʉ̀ nɨ̌. Abádhí anzɨ̀ ndɨ dhu àdhàdhɨ̀ yà fɨ̀yɔ́ màndʉ ɔ̌ Pbàyàhúdí náarɔ́nzɨna abvo ɔ̀tdʉ̀ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀ dhu bhěyi. 41 Wɔ̀ ndɨ Yěsù ka kʉ̀tɔ̌nà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ́, atdí ɨnga nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨrɔ̀, ndɨ ɨnga ɔ̌, atdí ibhu-ɔwʉ́tá yà ɨnzá ka kàpɛ̀ ìndrǔ ɔ̀tdʉ̀ angyi ɔ̀nà náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìnè átɔ̀. 42 Nɨ́, sàbatʉ̀ tɔ̀ Pbàyàhúdí rɨ̌ ’ɔ̀bhɔlɔ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ ibhu nótù ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Yɔ̀zɛfʉ̀ mà Nɨ̀kɔ̀dɛmʉ̀ nà náadʉ̀ ùvò Yěsù ɔ̀tdʉ̀ ndɨ ibhu ɔ̀.

20

Yěsù rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu

(Màt 28.1-8; Mrk 16.1-8; Luk 24.1-12)

1 Yɛngɛ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ bhɔ̌tsʉngá, ɨnzá ɨnga àpɛ̀ ùbho mběyi rɔ́rɔ̀, Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndàrà Yěsù ka kɔ́tdʉ̀ ɨ. Nɨ́, kǎtù ibhu li’ɔ̀ ka kápbǐ nɨ̌ odu-ɨ́yà-ba ɨwà ka kɔ̀gɛ̀rɛ̀ igi rɔ́. 2 Nɨ́, kǎngbó ndɨ̀ owùna-lú, ndɔ̀kʉ̀ wɔ̀ dhu àwɛ Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ mà, ngǎtsi ábhàlɨ̌ yà atdídɔ̌ Yěsù azè mànà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨwà ka kìtdù àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-abvò ibhu ɔ̀ rɔ̀, kowù nà. Nɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ nzá ka kòwù kɨ̀lɨ rɔ́-nga!» 3 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ mà, wɔ̀ ndɨ ngǎtsi ábhàlɨ̌ mànà, náadʉ̀ òwu Yěsù ka kɔ́tdʉ̀ ɨ. 4 Abádhí ambɛ́nà òtse dɔ̌ ɔ́yɔ̌ rɔ̀ atdíkpá. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ngǎtsi ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ɔ̀kʉ, ndʉ̀bhà Pɛ́tɛrʉ̀ olù, ndàdʉ̀ àrà àhʉ angyi yà Yěsù ka kɔ́tdʉ̀ ɨ. 5 Nɨ́, kǐtsi ndàgu, ndàndà ibhu-ɔ̀nga, ndàdʉ̀ yà Yěsù-abvò-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ mbɛrʉ̀ kɛ̀lɛ̌ nála ányɨ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ nzá òtsù ányɨ̀. 6 Tdɨ́tdɔ̌, yà olù ndɨ̀ nʉ̀bhànà Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀, nɨ́ɨra àhʉ ányɨ̀rɔ̌, ndàdʉ̀ òtsù ibhu ɔ̀. Nɨ́, kǎdʉ yà Yěsù-abvò-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ mbɛrʉ̀ mà, 7 yà kà-dɔ ka kátsì nɨ̌ bɛ̌rɛ̀sɛ mànà kɛ̀lɛ̌ nótù ndɨ ibhu ɔ̀. Ndɨ bɛ̌rɛ̀sɛ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ atdíkpá abvo-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ mbɛrʉ̀ mànà, pbɛ́tʉ̀ kɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀ ka kɔ̀kɔ̀ kɨlɨ rɔ́. 8 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà angyi àrànà àhʉ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ òtsù ibhu ɔ̀ átɔ̀. Nɨ́ kǎla wɔ̀ dhu, ndàdʉ̀ dhu à’ù ɨwà Yěsù rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀. 9 Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ ka kʉ́nɔ̀ Yěsù dɔ̌ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ kàbhà ábhàlɨ̌-dɔ àlʉ̌ rɔ́. Ndɨ Andítá rǎtɨna: Ɨ̀ngbɛ̀ kà rɨngbɛ̀ya ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀*. 10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ ’àdu, ’òwù fɨ̀rábvʉ̀.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà tɔ̀ dhu

(Màt 28.9-10; Mrk 16.9-11)

11 Kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ òwù dhu-dzidɔ̌, Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà nɨ́ɨra àhʉ átɔ̀ Yěsù ka kɔ́tdʉ̀ rɔ́, ndàdʉ̀ itsi ìde ndɨ ibhu tɨ́ ndàmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌. Nɨ́, ɔ̀dzɨ ndɨ̀ ndɔ́dzɨ rɔ́rɔ̀, kǎgú ndɨ̀, ndàndà ibhu-ɔ̀nga. 12 Kǎdʉ̀ Kàgàwà bhà ɔ́yɔ̌ màlàyíká nála ányɨ̀ òkò rɔ́. Ɨ màlàyíká nʉ́ʉfɔ́ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mbɛrʉ̀, ’àdʉ̀ òko yà Yěsù-abvò ka kɨlɨ ràyi rɔ́. Atdí màlàyikà náadɨ̀ kà-dɔ ka kɨlɨ ràyi ɨnǎ rɔ̀, ngǎtsi ràdʉ̀ àdɨ kà-pfɔ̀ ɨnǎ rɔ̀. 13 Nɨ́ ɨ màlàyíká níivú dhu Màrɨyà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Iyá, ádhu nyɨ nyɔ́dzɨ nɨ̌?» Nɨ́, Màrɨyà àdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ka kìtdù wà pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ-abvò ibhu ɔ̀ rɔ̀ kɔwù nà. Nɨ́ ma mʉ̀nɨ nzá àdhà màtɨ́ ka kòwù kɨ̀lɨ dhu.»

14 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ rɔ̀, Màrɨyà agɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàndà olù nga, ndàdʉ̀ Yěsù nála ìdìdè rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌nɨ nzá dhu Yěsù ràrɨ̌ ndɨ. 15 Nɨ́, Yěsù ivú dhu kà-tsʉ̌ ndàtɨ: «Iyá, ádhu nyɨ nyɔ́dzɨ nɨ̌? Ádhɨ nyɨ nyɔ́nɛna?» Nɨ́ wɔ̀ Yěsù ka kɔ̀tdʉ̀ ɔ̀ná ɨnga-àbadhi tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́ Yěsù àtɨ rɔ̀, Màrɨyà adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Pbǎlɛ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ nyìtdù ndɨ pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ-abvò, nyarà nà dhu tɨ́, nɨ́ ɨ́tɛ̀ nyɨ nyàrà kɨ̀lɨ rɔ́ nga idù, ndɨ́nɨ̌ ma madʉ̀ tɨ́ àrà kìdyì.» 16 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ kànzì ɔvɔ̀na rɔ̌, ndàtɨ: «Màrɨyà!» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Màrɨyà náagɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌ Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌: «Ràbunì!» Kà-tɨ̀ nɨ́: «Màlimò.» 17 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀tɔ̀ tsʉ̀du! Obhó tɨ́ ma màpɛ̀ nzá madǔ Àbadu-tɨ’ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, árà nyɔvɔ dhu adɔ́du tɔ̀ nyatɨ, ma ràrɨ̌ àrà Àbadu-tɨ’ɔ̀. Ndɨ Àbadu nɨ́ Àbakʉ átɔ̀. Ka nɨ́ pbàkà Kàgàwà, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ fʉ̀kʉ́ Kàgàwà átɔ̀.» 18 Nɨ́, Màgàdalà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Màrɨyà náadʉ̀ àrà dhu ɔ̀vɔ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ndàtɨ: «Ma màla Ádrʉ̀ngbǎlɛ!» Kǎdʉ̀ yà Yěsù àvinà ndʉ̀nɔ̀ abádhí tɔ̀ dhu náwɛ abádhí tɔ̀.

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Màt 28.16-20; Mrk 16.14-18; Luk 24.36-49)

19 Ndɨ yɛngɛ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ tɨ́, pbɨ́tsɔ̀ngǎ, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náandu ɨ̀ atdí ɨdza ɔ̌, ’àdʉ̀ tsǎtsʉ̀ ùpbi ɨdzanǎ rɔ̀, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù ɨtɔ ndɨ̀, ndìdè abádhí nzínzìya ɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòko màrʉ̀ngà ɔ̌!» 20 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndòrì dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ ɔtsʉ́na-tsirɔ̀ mà, ɔngɔ̀na-kpa mànà nɨ́tɛ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀. Nɨ́ ɨ ábhàlɨ̌-ɨdhɛ̀ náadʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌, fɨ̀yɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ɨ̀ àla nɨ́dhunɨ̌. 21 Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ abádhí nɨ̌: «Nyòko màrʉ̀ngà ɔ̌. Àdhàdhɨ̀ yà Àba Kàgàwà níivi ma mɨrà yà adzɨ ɔ̌ dhu bhěyi, ma mòvì nyɨ̌ átɔ̀.» 22 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndòrì dhu-dzidɔ̌, kǐvò ɨhɛ̀na abádhí dɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyàkɔ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí! 23 Fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nyɨ̌ nyʉ̀bà fɨ̌yɔ̀ alɛ tɔ̀, Kàgàwà rǒngo dhu ʉ̀bà átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀bà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga fɨ̌yɔ̀ alɛ tɔ̀, kà rɨ̌ nzɨ̌ ongo àdʉ̀ dhu ʉ̀bà átɔ̀.»

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ Tʉ̀masɨ̀ tɔ̀ dhu

24 Wɔ̀ Yěsù rɨ̌ ndàvǐ ɨdzá pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kàbhà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Tʉ̀masɨ̀ tɨ́ kátɨna nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Ngǎtsi ndɨ Tʉ̀masɨ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Dìdimò*. 25 Nɨ́, Tʉ̀masɨ̀ ɨ̀rà àhʉ nzínzìya ɔ̌ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Mǎ màla wà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ!» Pbɛ́tʉ̀, Tʉ̀masɨ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ɨnzá ma màla kɔ̌tsʉ́-tsírɔ́ mʉ̀sʉ̀malɨ̀-bhu, madʉ̀ ɔtsʉ́du-kpɔ̀ nɔ́tʉ̀ ndɨ mʉ̀sʉ̀malɨ̀-bhu ɔ̀, ndɨrɔ̀ kɔ̌ngɔ̀-kpa rɔ̌ àlɨ̌-bhu ɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ wɔ̀ dhu ná’u akɛkpá màtɨ́!»

26 Nɨ́ atdí yɛngɛ̀ dzidɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náandu tsʉ̀ya tdɨ́tdɔ̌ ɨdzá, Tʉ̀masɨ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ nzínzìya ɔ̌. Nɨ́, àzèmbè inè tsǎtsʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨdzanǎ rɔ̀ ka kàpbì rɔ́ rɔ́rɔ̀, abádhí ala Yěsù ɨwà ìdè nzínzìya ɔ̌ rɔ́. Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòko màrʉ̀ngà ɔ̌!» 27 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Tʉ̀masɨ̀ nɨ̌: «Ɨ́rà ɔtsʉ́nʉ-kpɔ̀ nà ɨrɔ́, ndɨrɔ̀, ándà pɛ́ ɔtsʉ́du-tsírɔ́ nga. Ɨ́gba ɔtsʉ́nʉ, nyadʉ̀ ɔtsʉ́nʉ-kpɔ̀ nɔ́tʉ̀ ɔngɔ̀du rɔ̌ àlɨ̌-bhu ɔ̀. Nzǎbhʉ̌ afínʉ rùgùrù, dhu àkǎ nya’ù dhu à’u tɨ́.» 28 Nɨ́, Tʉ̀masɨ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ɨnyɨ nɨ́ pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ, pbàkà Kàgàwà.» 29 Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Nyɨ nyà’ù tɨ́ ma nyɨ̀kpɔ́nʉ nyʉ́ nɨ̌ nyɨ nyàla ma dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? Hirò nɔ́nzɨ̀ alɛ nɨ́, yà ɨnzá ɨ̀ àla dhu rɔ́rɔ̀ arɨ́ dhu à’u alɛ!»

Yùwanɨ̀ andí pbɨ̀ndà bhǔkù okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu

30 Yěsù anzɨ̀ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà wɨwɨ̀ nyʉ́ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́, ɨ wɨwɨ̀ àndi ka kadʉ̀ nzá yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀. 31 Pbɛ́tʉ̀, yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ka kandí wɨwɨ̀-tsí, nɨ́ ka kandí, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ náa’u tɨ́ dhu, Yěsù ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà. Ndɨrɔ̀ ka kandí ka ndɨ́nɨ̌ ka nà’ù alɛ, náadʉ̀ tɨ́ ípìrɔ̌nga nábà kɔ̌vɔ̀ rɔ̌.

21

Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà àrʉ̀bhʉ̀ ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhu

(Màt 4.18-22; Mrk 1.16-20; Luk 5.1-11)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù avì ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ àrʉ̀bhʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, Tìbèriyà tɨ́ kátɨna rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌*. Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ, kǎvì ndɨ̀ abádhí tɔ̀ tɨ́ dhu. 2 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Tʉ̀masɨ̀ Dìdimò tɨ́ kátɨna mà, Nàtànelì, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga, Kanà tɨ́ kátɨna ɔ̌ alɛ mà, Zɛ̀bɛ̀dayò bhà inzo mà, ndɨrɔ̀ Yěsù bhà ɔ́yɔ̌ ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ mànà, nɨ́ɨ’ɨ̀ atdíkpá. 3 Nɨ́ pbɨ́tsɔ̀ngǎ, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ atɨ ɔdhɨ́na nɨ̌: «Ma màrà wà ɨ̀bhɛ̀ ùpe.» Nɨ́, ɨ kà t’ɔ́dhɨ́na adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Mǎ’ɨ mà átɔ̀, mǎ mówu atdíkpá nyɨ mànà.» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù, ’àdʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ iku ɔ̌, abádhí abà nzá atdí dhu mà.

4 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ màmbì òzè ndɨ̀ rɔ̀, Yěsù idè rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌. Nɨ́, ka ɨ̀ àla rɔ̀, ábhàlɨ̌ adʉ̀ nzá dhu ʉ̀nɨ Yěsù ràrɨ̌ ndɨ. 5 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nzónzǒ, nyɨ̌ tɨ́’ɨ̀ ìnè ɔ̀nyʉ̀ nà akɛ màtɨ́?» Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu adu kàtɔ̀, ’àtɨ: «Ɨ̀mbǎ!» 6 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyàpe pɛ́ imbi fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ibhú tɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ dhu nábà àbà.» Nɨ́, abádhí adʉ̀ imbi nápe yà Yěsù ɨ̀tɛ̀ rɔ́, ndɨ imbi ɨ̀dha abádhí rɨ̌ dhu ràdʉ̀ abádhí lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́, abhɔ ɨ̀bhɛ̀ rɨ̌’ɨ̀ kà ɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Nɨ́, wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, yà atdídɔ̌ Yěsù ózè pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ àtɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Hàkà! Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ́ wɔ̀!» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ itdègu fɨ̀yɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu nɨ́rɨ, náadʉ̀ mbɛrʉ̀ àfɔ rɔ̀ná, ɨ̀wa ndɨ̀ ndɨ̀wà rɔ̀ná rɔ̀ rɔ́ ndɨ mʉ̀dzarʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndìbvu ɨdha ɔ̀. 8 Ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ òko ’àmbɛ ìwu dɔ̌ ibhú ɔ̌, ɨ̀bhɛ̀-mbǐ àdha ɨ̀ ɨ́ rɔ́rɔ̀. Ndɨ imbi nɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́ ɨ̀bhɛ̀ nɔ̀tsɨ̀, ndàlè nɨ̌. Ndɨrɔ̀, ɨ ábhàlɨ̌ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ ɨtsɛta nyʉ́ ɨdha-bɨdɔ̌ rɔ̀. Abádhí ɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí mɨyà mɛ̌tɛ̀rɛ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́ ɨdha-bɨdɔ̌ rɔ̀.

9 Nɨ́, ibhú ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ìfò ’ʉ̀dà ɨdha-bɨdɔ̌ rɔ̀, abádhí ala kàzʉ-li ɨ̀bhɛ̀ ka kʉ̀lɨ ràmbɛ ɨ̀bɨ dɔ̌ dɔ̀ná, ndɨrɔ̀ mʉ̀gatì ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ tɨná rɔ́. 10 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìwǔ pɛ́ kɔ̌kɔ̀ nyɨ̌ nyɔ̀kyɛ̀ ɨ̀bhɛ̀-rɔrɔ̀ nà.» 11 Nɨ́, Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ùpo tdɨ́tdɔ̌ ibhú ɔ̀, ’àdʉ̀ imbi ìpfo ibhú ɔ̀ rɔ̀ áyà-bvʉdɔ̀. Ndɨ imbi nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndàlè atdí mɨyà, imbò kumì dɔ̀ná ɨ̀bhʉ nà ádrɔ̀drɔ̌ ɨ̀bhɛ̀ nɨ̌ rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ dhu ɨ’ɨ̀ wɔ̀ dhu bvʉ̀tɨ́ màtɨ́ ɨ̀bhɛ̀ àlè kà ’ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ imbi náadʉ̀ nzá ndʉ̀drʉ. 12 Nɨ́, ɨ̀bhɛ̀ nɨ́bɨ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nánzì, ndàtɨ: «Nyìwǔ nyɔ̀nyʉ dhu!» Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà náadʉ̀ nzá dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ndàtɨ, kà ràrɨ̌ àdhɨ. Obhó tɨ́, abádhí nʉ́ʉnɨ wà dhu fɨ̀yɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ràrɨ̌ ndɨ. 13 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ ìndri abádhí-tɨ’ɔ̀, ndìdyì mʉ̀gatì, ndàdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà abádhí-fɔ́. Kǎdʉ̀ ɨ̀bhɛ̀ núgù átɔ̀, ndʉ̀ndɔ̀ abádhí-fɔ́. 14 Wɔ̀rɨ́ nɨ’ɨ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌ Yěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀, ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ngbɛ̀ ndɨ̀ dhu-dzidɔ̌ dhu.

Yěsù rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ ɨ̀lɨ̌ ràdɨ pbɨ̀ndà tàmà t’ʉ́ndatatálɛ tɨ́ dhu

15 Ɔ̀nyʉ̀ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ dhu ìvu Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Sìmonì, Yùwanɨ̀ t’ídhùnǎ, nyɨ nyʉ́, nyɨ nyózè tɨ́ wà ma, ròsè kɔ́rɔ́ kǎkà ngʉ̌kpà ɔdhɨ́nʉ nózè ɨma tɨ́ dhu dɔ̀nǎ?» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ àdʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨwà Ádrʉ̀ngbǎlɛ́! Nyɨ nyʉ́, nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu ɨwà ma rózè atdídɔ̌.» Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Óngù pbàkà tàmà.» 16 Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, Yěsù ivú dhu Sìmonì-tsʉ̌, ndàtɨ: «Sìmonì, Yùwanɨ̀ t’ídhùnǎ, nyɨ nyózè tɨ́ wà ma?» Nɨ́, Sìmonì adʉ̀ dhu àdu kàtɔ̀, ndàtɨ: «Ɨwà Ádrʉ̀ngbǎlɛ́! Nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu ɨwà ma rózè nyɨ.» Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádɨ̌ pbàkà tàmà t’ʉ́ndatatálɛ tɨ́.» 17 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌, Yěsù ivú dhu Sìmonì-tsʉ̌, ndàtɨ: «Sìmonì, Yùwanɨ̀ t’ídhùnǎ, ɨnyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè tɨ́ wà ma?» Nɨ́, wɔ̀ dhu ndɨ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɨzʉ náadʉ̀ Sìmonì ʉ̀ka atdídɔ̌, ɨ̀bhʉ-gʉ̀na Yěsù ìvǔ dhu tsʉ̀ná, ndàtɨ: «Nyɨ nyózè tɨ́ wà ma?» dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, Sìmonì adʉ̀ dhu àdu Yěsù tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨnyɨ nyʉ́ nyɨ nyʉ́nɨ wà kɔ́rɔ́ dhu. Nɨ́, nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu ɨwà ma rózè nyɨ.» Nɨ́, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Óngù pbàkà tàmà. 18 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀. Ìndrǔ-ɔwʉ́ tɨ́ nyɨ nyɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ nyongónà rʉ̀nʉ́ dhu ìso nyɨ-tɨ́rɔ̀, nyadʉ̀ àrà afínʉ òzè ɨ. Pbɛ́tʉ̀, mʉ̀là tɨ́ nyɨ nyóngo rɔ̀, nyɨ nyóngo okùnʉ nʉ́yɨ†, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ ndɨ rʉ̀nʉ́ dhu ìso, ndàdʉ̀ dʉ̀nʉ òtdì, ndàrà nyɨ nà ɨnzá afínʉ òzè ɨ.» 19 Yěsù avɔ̀ dhu wɔ̀ dhu bhěyi Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɔvɛ-tɨdɔ̀ nɨ̌ màtɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ɔvɛ́ya dhu nɨtɛ̀ tɨ́, ndɨ kàbhà ɔvɛ ràdʉ̀ Kàgàwà-ɔvɔ̀ àbhʉ rìlè ndɨ̀. Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ̌: «Ʉ́ngʉ̌ owùdu.»

Yěsù rɨ̌ dhu àwɛ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀ yà atdídɔ̌ ndɨ̀ ndózè pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ dɔ̌ dhu

20 Nɨ́, òwu ɨ̀ ówu rɔ́rɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ agɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàndà olùnga, ndàdʉ̀ yà atdídɔ̌ Yěsù ózè pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nála owùya ɔ̌ rɨ́rà rɔ́. Wɔ̀ ndɨ ábhàlɨ̌ nɨ́ ndɨ yà ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀ ndɨ̀ nilo Yěsù-dɔ̀, ndìvǔ dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: ràrɨ̌ àdhɨ ndɨ kìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́. 21 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ itdègu wɔ̀ ábhàlɨ̌ àlǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌, ndàtɨ: «Olu Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhu ndɨ wɔ̀ atdídɔ̌ nyɨ nyózè pbʉ̀kʉ̀ ábhàlɨ̌ rɔ̌ ndɨ̀ nɔnzɨya?» 22 Nɨ́, Yěsù àdʉ̀ dhu àdu Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mapɛ́ kòzè ràdɨ, ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀vɛ̀, ràrà àhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ma míngo tdɨ́tdɔ̌ yà adzɨ ɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀, nɨ́ ndɨ dhu àndà tɨ́ ɨnyɨ? Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna nyɨ nɨ̌: ‹Ʉ́ngʉ̌ owùdu!›» 23 Wɔ̀ dhu bhěyi Yěsù ʉ̀nɔ̀ dhu-ɔ̀yɨ̌ náadʉ̀ ndʉ̀gà ka ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌, ɨ alɛ ràdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ wɔ̀ atdídɔ̌ kǒzè ábhàlɨ̌ rɔvɛ́ya. Obhó nyʉ́, Yěsù atɨ nzá ɨ̀nzɨ̌ kà rɔvɛ́ya, pbɛ́tʉ̀, kǎtɨ Sìmonì nɨ̌: ndɨ̀ rapɛ́ ndɨ ábhàlɨ̌ nózè ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀vɛ̀, ràrà àhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndíngo tdɨ́tdɔ̌ yà adzɨ ɔ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀, nɨ́ ndɨ dhu ràndà tɨ́ ka.

24 Kɔ̀rɨ́ dhu nawɛ, ndàdʉ̀ àndinà alɛ nɨ́ yà atdídɔ̌ Yěsù azè ábhàlɨ̌. Ndɨrɔ̀, mǎ mà’ù wà dhu kǎndí dhu ràrɨ̌ obhó dhu nyʉ́. 25 Yěsù anzɨ̀ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà dhu nyʉ́. Nɨ́, ka kandíyana gukyè ɨ dhu atdátdírà ɔ̌, nɨ́ kɔ́rɔ́ ɨ dhu ka kàndǐ ɔ̀yà bhǔkù náakána nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌.

* 1:23 1.23 Ìsa 40.3

* 1:45 1.45 Tɔ̀r 18.18; Ìsa 9.5

* 1:51 1.51 Ɔpt 28.12

* 2:17 2.17 Zàb 69.10

* 3:3 3.3 Kà-tɨ̀ nɨ́, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀gʉ afína ɔ̀nǎ rɔ̀ dhu.

* 3:5 3.5 Zèk 36.25-27; Yùw 7.37-39

* 3:14 3.14 Ɔzt 21.9

* 4:22 4.22 Ìsa 2.3

* 4:44 4.44 Màt 13.57

* 5:29 5.29 Dàn 12.2

* 5:45 5.45 Tɔ̀r 31.26-27

* 5:47 5.47 Tɔ̀r 18.15

* 6:31 6.31 Uvt 16.4,15; Zàb 78.24

* 6:42 6.42 Mrk 6.3; Màt 13.55; Luk 4.22

* 6:45 6.45 Ìsa 54.13

* 9:16 9.16 Pbàyàhúdí-bvʉ̌, ka kɔzʉ́nà ɔtdɔ àbòlǒ ka kɨ́ kadʉ̀ ìndrǔ ɨ̀gʉ nɨ̌ dhu ɨwà ka kɔ̀nzɨ̀ kasʉ dhu tɨ́. Nɨ́ ɨ kasʉ-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu ka kɨsɔ́ ɨ̀sɔ̌ tɨ́. Nɨ́, wɔ̀ Yěsù ɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ’ɨ̀ afátá, ràdʉ̀ kàbhʉ kɔzʉ̀ nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́.

† 9:18 9.18 Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ alɛ nɨ́ Pbàfàrìsáyó tɨ́ ka kàtɨ̀ alɛ kɛ̀lɛ̌.

‡ 9:40 9.40 Ɔ́zʉ̀ 18 otu ɔ̌ ka kàndǐ dhu

* 10:1 10.1 Pàlèstinà tɔ́ pbìrì ɔ̌, ka kitsúnà tàmà kàlɨ̀ ɔ̀ kúbhingá, kadʉ̀ atdí ʉndatatálɛ ɨ̀lɨ rɔ̀dɔ̀ ndɨ kàlɨ̀-li’ɔ̀.

† 10:3 10.3 Pàlèstinà tɔ́ pbìrì ɔ̌, tàmà okónà màhò ɔ̌. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɨ màhò nóongónà ɨ̀’ɨ̀ fɨ̀yɔ́ ʉndatatálɛ nyʉ́ nà.

* 10:34 10.34 Zàb 82.6

* 11:16 11.16 Dìdimò-tɨ̀ nɨ́ ozo tɨ́ ka kʉ́gʉ̀ alɛ.

† 11:55 11.55 Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ nɨ’ɨ̀ ’ù’o ɨ̀, ’ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà fɨ̀yɔ́ sɔmà tɔ́ màndʉ nózè ka dhu bhěyi (2 Ɨ̀ nanzɨ̀ 30.17-20).

* 12:5 12.5 Ɨ̀bhʉ mɨyà dɨ̀narɨ̀ nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí atɔ nyʉ́ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà.

† 12:13 12.13 Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌, Hɔ̀sanà-tɨ̀ nyʉ́ nɨ́ «Ɨ́rà nyɔnzɨ dzʉ̀nàka.» Pbɛ́tʉ̀, ɨrɔ́ kà-tɨ̀ nɨ́: «Kàgàwà àkǎ ilèta nà.»

‡ 12:15 12.15 Sàyunì tɔ́ kɨgɔ̀-tɨ̀ nɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀.

* 12:38 12.38 Ìsa 53.1

* 13:16 13.16 Yùw 15.20

* 15:1 15.1 Ungbòta-Ayɨ́ ɔ̀, vǐnyò-kpa rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Pbàìsràyélí (Ìsa 5.1-7).

* 15:25 15.25 Zàb 69.5

* 16:13 16.13 14.6

* 17:12 17.12 Zàb 41.10; Yùw 13.18

* 18:9 18.9 17.12

* 18:32 18.32 12.32-33

* 18:40 18.40 Ndɨ Bàrabà ka kasò imbi ɔ̀, kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ wɔ̀gɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ìndrǔ kǒhò dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

* 19:24 19.24 Zàb 22.19

* 19:28 19.28 Zàb 69.22

* 19:36 19.36 Uvt 12.46; Zàb 34.21

* 19:37 19.37 Zàk 12.10

* 20:9 20.9 Zàb 16.10-11

* 20:24 20.24 Dìdimò-tɨ̀ nɨ́ ozo tɨ́ ka kʉgʉ alɛ.

* 21:1 21.1 Ngǎtsi ndɨ Tìbèriyà tɔ́ rɛ̀rʉ̀-ɔvɔ̀ nɨ́ Gàlìlayà tɔ́ rɛ̀rʉ̀.

† 21:18 21.18 Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ okùna ʉ̀yɨ̌, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ rɔ̀ná dhu ìso dhu tɨ́ Yěsù atɨ dhu nɨ́, mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ka kʉtɔ́ya Pɛ́tɛrʉ̀ dhu.

Uvitatálɛ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Uvitatálɛ-kàsʉ̌

tɔ́ bhǔkù

Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ Uvitatálɛ-kàsʉ̌ tɔ́ bhǔkù nandí nɨ́ Lukà tɨ́ kátɨna alɛ. Ka kɨrɛ̀ nga kà randí ka azà kumì atɔ mà azà kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà atɔ mànà nzínzì ɔ̌, Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌.

Kǎndí ndɨ bhǔkù Tòfilò tɨ́ kátɨna alɛ tɔ̀. Ka kɨrɛ̀ dhu nɨ́ ndɨ Tòfilò rɨ’ɨ̀ ɔrʉ́ ngari ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ìndrǔ nzínzì ɔ̌ atdí Mʉ̀gìrikì. Kɔ̌vɔ̀-otù ɔ̌, Lukà ambɛ́nà dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà Pbàyàhúdí nyʉ́ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ tsí mànà tɔ̀.

Ndɨ bhǔkù ɔ̀ kǎndí dhu nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ adzɨ̀, ndàrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ tɨ́ dhu mà (1.9-11), Kàgàwà adʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìvì tɨ́ dhu mànà (1–2). Ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ndɨ ɔbɨ nabhʉ̀ Uvitatálɛ tɔ̀, ràbhʉ Kànɨsà rʉ̀ndɔ̀ ndɨ̀ ràkǎ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, rʉ̀dà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndɨrɔ̀ ràrà àhʉ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-bvʉ̀ màtɨ́. Ndɨ bhǔkù ɔ̀ ka kɔ̀tɛ̀ dɔ̀yá abhɔ nyʉ́ alɛ nɨ́ ɔ́yɔ̌ uvitatálɛ: yàrɨ́ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ (1–2), ndɨrɔ̀ nɨ́ Pɔlɔ̀ (13–28).

Bhǔkù-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Yěsù ɔ́dzɨ̀, ndàrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kàbhà ábhàlɨ̌ rɨ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ ’ɨ̀rǎ dhu nɔ́dɔ̀ dhu (1.1-26).

- Yěsù dɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ka kɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ Yùdɛyà mà, Sàmàrɨyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌ dhu (2.1–12.25).

- Pɔlɔ̀ bhà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ abhi ɔ̌ kà rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Kìpurɔ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɔ̀, ndɨrɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdídhená kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu (13.1–14.28).

- Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɔ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ unduta Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ (15.1-35).

- Pɔlɔ̀ bhà ɔyɔ rɨ́ kìsě abhi ɔ̌ kà rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Pbàgìríkí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu (15.36–18.22).

- Pɔlɔ̀ bhà ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě abhi ɔ̌ kà rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀, Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhu (18.23–20.38).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ìnè ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ imbi ɔ̀ rɔ́rɔ̀ Yèrùsalɛmà mà, Kàyìsàriyà mà, Rɔmà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu (21.1–28.31).

1

Yěsù rɨ̌ dhu ʉ̀yǎ pbɨ̀ndà uvitatálɛ tɔ̀
tdʉ̌ ndɨ̀ ndɔdzɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ dhu

1 Tòfilǒ pbǎlɛ́, yà angyɨ ma mándǐ ɨndʉ̀ bhǔkù ɔ̀, ma máwɛ Yěsù anzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu, kǔdhè ìndrǔ tɔ̀ dhu mànà, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀, 2 ràrà àhʉ kà rɔ̌dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. Tdʉ̌ ndɨ̀ ndɔdzɨ́ rɔ̀, kʉ̌yá dhu Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌, yà fɨ̌ndà ndɨ̀ ndóvò uvitatálɛ tɔ̀ abádhí rǒngo ɔ̀nzɨ̀nà dhu dɔ̌. 3 Ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ɨtɛ̀ ndɨ̀ ibí otu nyʉ́ ɔ̌ pbɨ̀ndà uvitatálɛ tɔ̀, ɨ̀fɔ kumì ɨdhɔ nzínzì ɔ̌. Kǎnzɨ̀ wɔ̀ dhu ndɨ́nɨ̌ ìnè ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌ rɔ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà dhu tɔ́ obhónga nɨtɛ̀ tɨ́ abádhí tɔ̀. Kǎránà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ abádhí tɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi dɔ̌.

4 Nɨ́ atdíku, atdíkpá Yěsù mà rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ pbɨ̀ndà uvitatálɛ mànà rɔ́rɔ̀, kʉ̌yá dhu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Àpɛ́ nyɨ̀và nyɨ̌ Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɔ̀dɔ yà fʉ̌kʉ̀ ma mɔ́vɔ̀ Àbadu Kàgàwà náakɔ̀ fʉ̌kʉ̀ làká. 5 Obhó tɨ́, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ núubhónà bàtizò ìndrǔ tɔ̀ ɨdha nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, nyɨ̌, nyɨ̌ nyɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí tɔ́ bàtizò nálʉ̌.»

Yěsù rɔ̌dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu

(Màt 28.18-20; Mrk 16.15-19; Luk 1.1-4; 24.33-51; Ɛ̀fɛ 4.8-10)

6 Yěsù-tɨ́ ɨ̀ nùndu kàbhà uvitatálɛ níivú dhu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, tɨ́ kòmbí nga ndɨ nyɨ nyɨ́ Pbàìsràyélí tɔ́ idzi nádǔ abádhí-fɔ ɔ̀ nɨ̌?» 7 Nɨ́, Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɔ̀tɛ̌kʉ ndɨ nyʉ̌nɨ ndɨ ɨdhɔ mà, ndɨ kàsʉmɨ̀ mànà. Àbadu náatdɨ̀ ka atdírɔ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-bvʉ rɔ̌. 8 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyabáya ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǐfo dʉ̀kʉ́ nɨ́nganɨ́. Nɨ́, nyɨ̌ nyadʉ̀ya òngo pbàkà ngàmbì tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌, ndɨrɔ̀ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌, ràrà àhʉ yà adzɨ-tsʉ̀ náadɨ̀ ndɨ̀ ɨ.» 9 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ Yěsù náapɛ̀ ndɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, àzèmbè abádhí rǎndàna rɔ́rɔ̀, àpbù ràrà ndìwi abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀*. 10 Nɨ́, òko abádhí òko nyɨ̀kpɔ́ya ɨ̀ ʉ̀dɨ̌ ’àmbɛ Yěsù àrànà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɨ nga nándà dɔ̌ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mʉ̀dzarʉ̀ nʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá ɔ́yɔ̌ alɛ nʉ́ʉtɔ ɨ̀ abádhí-tɨ́, 11 ’àdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Gàlìlayà ɔ̌ bhǎ, ádhu nyɨ̌ nyòkò ʉrɔ́, nyǎmbɛ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀nga nándà dɔ̌ nɨ́? Wɔ̀ Yěsù, nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nɨ̀và ndɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ alɛ, náadùya ndɨ̀ ányɨ̀rɔ̀ àdhàdhɨ̀ wɔ̀ nyɨ̌ nyàla kà rǎrà ányɨ̀ dhu bhěyi tɨ́.»

Màtíyà nóvò ka kɨ́ rʉ̀wʉ Yudhà Ìskàrìyɔtà dhu

(Zàb 133; Luk 24.52-53)

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù bhà uvitatálɛ náadù ɨ̀ pbìrì dɔ̀ rɔ̀, ’òwù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ pbìrì-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Mìzèyìtunì, ndɨrɔ̀ ndɨ pbìrì ɨ’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ tɨ́rɔ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́†. 13 Nɨ́, abádhí níitdègu òwu ùvò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ abádhí atsù ɨdza, ’àdʉ̀ ùpo ɔrʉ̀nǎ rɔ̀ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ányɨ̀dzá kàluga ɔ̀. Ndɨ kàluga nɨ’ɨ̀ angyinǎrɔ̀ màtɨ́ abádhí arɨ́ ’ùndǔ ɔ̀ná bìlǐnganà kàluga. Ɨ uvitatálɛ nɨ’ɨ̀ Pɛ́tɛrʉ̀, Yùwanɨ̀, Yàkɔbhɔ̀, Àndɛ̀rɛyà, Fìlipò, Tʉ̀masɨ̀, Bàrtɔ̀lɔ̀mayò, Màtayò, Yàkɔbhɔ̀, Àlʉ̀fayò t’ídhùnà, Sìmonì, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ nugyénà fɨ̀yɔ́ pbìrì dɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ Yudhà, Yàkɔbhɔ̀ t’ídhùnà. 14 Abádhí andu ɨ̀ atdíkpá, ’òngò ’ɨ̀tsɔ̀ bìlǐnganà atdyúya nyʉ́ nà. Ndɨrɔ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ ɨ’ɨ̀ átɔ̀ nɨ’ɨ̀ Màrɨyà, Yěsù tsánà mà, ngʉ̌kpà vèbhálɛ mà, ndɨrɔ̀ Yěsù t’ádɔ́na mànà.

15 Nɨ́ atdíku, kɔ̀rɨ́ alɛ núundu ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí mɨyà dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ kumì nà alɛ tɨ́ rɔ̀. Nɨ́ ndɨ nɨ́nganɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ ɨvà ndɨ̀ ndìdè abádhí nzínzì ɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: 16 «Àbanɨ̌nzó, dhu àkǎ wà yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náavɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ dhu ràkǎ. Ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì-otù ɔ̌, kǎvɔ̀ dhu angyangyi Yudhà-okú dɔ̀ rɔ̀*. Ndɨ Yudhà nɨ́ ndɨ yà Yěsù òsò rówu alɛ tɔ́ pɨ̀kɔ̀-dɔ̀tsírɔ́ idè alɛ. 17 Ka nɨ’ɨ̀ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ alɛ nyʉ́, ndɨrɔ̀ kà-kàsʉ̌ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. 18 Kǎdzì atdí ɨnga ɨnzá àkǎ otu ɔ̌ ndɨ̀ ndóngyè fʉ̀rangà rɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ ɨnga ɔ̌ kɨ̌tsɨ, nyɨ̀na-ndri rɔ̀pbɨ̀ ndɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ adzɨ rɔ̌, ɔ̀na rɨ̀kpà ndɨ̀, tsùna márámàrà ràdʉ̀ ndʉ̀vɔ adzɨ-bvʉ̌. 19 Nɨ́ Yèrùsàlɛmà ɔ̌ bhà kɔ́rɔ́ nɨ́ɨrɨ kà-rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu, ’àdʉ̀ ndɨ ɨnga-ɔvɔ̀ nɔ́vɔ̀ Àkɛ̀ldamà tɨ́ ávàya ɔ̌. Àkɛ̀ldamà-tɨ̀ nɨ́: ‹Azu tɔ́ ɨnga.› 20 Zàburì tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu, katɨ:

‹Kàbhà pbanga rǒngo rʉ̀ngʉ̀ tɨ́,

ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rʉ̀bhà ndɨ̀ ɔ̀ná*.›

Ndɨrɔ̀ kà rǎtɨna átɔ̀:

‹Kàbhà kasʉ àbhʉ̌ ka kɨ́ ngǎtsi alɛ tɔ̀*.›

21 Yà Yěsù-owù ɔ̌ àlɛ̌ kúbhì ùbhi rɔ̌ mànà atdíkpá alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè, 22 rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ndɨ Yěsù rɨ̌ bàtizò àlʉ̌ Yùwanɨ̀-fɔ́ dhu ɔ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ kà rɔ̌dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. Nɨ́, dhu àkǎ wà àlɛ̌ ròvò abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ koko tɨ́ mànà Yěsù ɨ́ngbɛ̀ ndɨ̀ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́.»

23 Nɨ́, abádhí adʉ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ-ɔvɔ̀ nípfo: Yɔ̀zɛfʉ̀ mà Màtíyà nà. Yɔ̀zɛfʉ̀ ka kanzínà átɔ̀ Bàrɨ̀sabà tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨtdɛ̀ta tɔ́ kɔ̌vɔ̀ nɨ’ɨ̀ Yèsitò. 24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ mà náadʉ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ ràtɨ: «Àdrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwǎ, nyɨ nyʉ́nɨ kɔ́rɔ́ alɛ-afí ɔ̀ dhu. Nɨ́, ɨ́tɛ̀ pɛ́ kǎkà ɔ́yɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ nyɨ nyʉ́ nyɨ nyòvò alɛ, 25 ndɨ́nɨ̌ uvitatálɛ tɔ́ kasʉ nɔnzɨ tɨ́ yà Yudhà ʉ́bhà ngari ɔ̌, ndàdʉ̀ àrà yà pbɨ̀ndà dhu tɨ́ ndɨ̀ ndʉ́nɨ ngari ɔ̀.» 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ mà ɔdhɨ́na mànà náadʉ̀ ngàlà nɔ́vɨ̀. Ndɨ ngàlà adʉ̀ Màtíyà àlʉ, Màtíyà ràdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ atdí kumì dɔ̀ná atdí nà ɨ̀ nʉ́bhà Yěsù bhà uvitatálɛ-bvʉ níse.

2

Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǐfo Pɛ̀ndɛ̀kɔtɛ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhu

1 Pɛ̀ndɛ̀kɔtɛ̀-ɨdhɔ̀* níitdègu àkǎ, nɨ́ Yěsù ná’ù alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ atdíkpá ɨ̀ àndu tsʉ̀ya atdí ngari ɔ̌ rɔ́. 2 Nɨ́ kòmbómbí, awɛ rǒpili ɔbɨ nyʉ́ nà dhu bhěyi rɔ́’ɔ dhu tɔ́ wɔ̀gɔ̀ nɨ́ɨrɨ ndɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo rɔ́, ndɨ dhu ràdʉ̀ abádhí òkò ɔ̀ná ɨdza nɨ́ra. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí ala kàzʉ-ɨdà-dɔ bhěyi rólo dhu-ɨdà-dɔ ányɨ̀dzá, ɔ̀nánga ràdʉ̀ ndʉ̀ndɔ̀ ròkò abádhí-dɔ̀tsírɔ́. 4 Nɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ɨrá abádhí kɔ́rɔ́, abádhí ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ dhèdhèrɔ̀ alɛ t’ávàna-tɨdɔ̀ àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́tɛ̀ ka fɨ̌yɔ̀ dhu bhěyi.

5 Wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌, yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ rɔ̀ íwǔ, Kàgàwà rɔ̌ afíya nápbǎ Pbàyàhúdí, nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. 6 Nɨ́, wɔ̀rɨ́ wɔ̀gɔ̀ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ìndrǔ náandu ɨ̀ Yěsù ná’ù alɛ rɨ̌’ɨ̀ rɔ́, ɨdhɔ ràdʉ̀ ’ʉ̀kɔ atdídɔ̌ ngǎtsi alɛ rɨ̌ abádhí ɨ̀rɨ ávàna nyʉ́ nɔ́tɛ rɨ́ rɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Nɨ́, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ abádhí atdídɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Kɔ̌kɔ̀ rɔ́tɛ alɛ kɔ́rɔ́ tɨ́ obhó Gàlìlayà ɔ̌ bhà nyʉ́? 8 Nɨ́, ádhu ngǎtsi alɛ rɨ̌ abádhí ɨ̀rɨ ávàna nyʉ́ nɔ́tɛ rɨ́ rɔ́ nɨ̌? 9 Kǎkà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ atdídhená alɛ níwǔ Pbàpartɛ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, Pbàmedì mà Pbàèlamù mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ níwǔ Mɛ̀zɔ̀pɔ̀tàmiyà mà, Yùdɛyà mà, ndɨrɔ̀ Kàpàdòkiyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. Ngʉ̌kpà-tsí níwǔ Pɔtɔ̀ mà Àziyà mànà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀ rɔ̀, 10 ngʉ̌kpà ràdʉ̀ ìwu Fùrùgiyà rɔ̀, Pàfùliyà rɔ̀, Mísrì rɔ̀, ndɨrɔ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ Lìbiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga Kùrenì tɨ́ kátɨna ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ íwǔ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ mà, Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ pbìrì mà, Àràbiyà tɔ́ pbìrì mànà ɔ̀ rɔ̀. 11 Atdídhená alɛ nɨ́ Pbàyàhúdí nyʉ́, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpǎkà nɨ́ ʉ̀gɛ̀rɛ̀ tɨ́ ɨ̀ nʉ́gɛ̀rɛ̀, ’òngò Pbàyàhúdí tɔ́ sɔmà tɔ́ Ʉyátá nɨ́fʉ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kɨ́ abádhí ɨ̀rɨ Kàgàwà anzɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ àwɛ̌ rɨ́ àlɛ̌ t’ávàna nyʉ́ ɔ̌ rɔ́.»

12 Nɨ́, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ kɔ̀rɨ́ alɛ, fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta rìku. Abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ dhu-tɨ̀ nyʉ́ nɨ́ àdhu?» 13 Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ-tsí náambɛ́nà Yěsù ná’ù alɛ rʉ̌nɔna dhu gàyà nɔ́nzɨ̀ dɔ̌ ɔ̀nzɨ tɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨwà kɔ̌kɔ̀ alɛ òrì atdídɔ̌.»

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ihé-yà tɔ̀ dhu

14 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà uvitatálɛ tɨ́rɔ̀ ɨ̀ ìkò atdíkpá atdí kumì dɔ̀ná atdí nà ngʉ̌kpà ɔdhɨ́na mànà rɔ́rɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ apɛ̀ ndɔ̀vɔ̀ dhu ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ihé-yà tɔ̀. Kǎtɨ: «Nyɨ̌ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀, nyɨ̀kpɛ̀lɛ̀ bɨ̌kʉ nyɨ̌rɨ̀ yà ma mʉ́nɔna dhu mběyi. 15 Kɔ̀rɨ́ alɛ nórì nzá wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́rɛ̀na dhu bhěyi, àlɛ̌ kòko òko ɨ̀bhʉ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ kútsingá nga tɔ́ ɔ̌ tɨ́ nɨ́dhunɨ̌. 16 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu nɨ́ yà Kàgàwà bhà nabì Yɔ̀wɛlɛ̀ náavɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu. Kǎtɨ:

17 ‹Kàgàwà rǎtɨna: yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́,

ma mɨráya kɔ́rɔ́ alɛ Afídu nɨ̌.

Nɨ́ fʉ̀kʉ́ kpabhínzo mà vèbhínzo mànà nóongoya pbànábí tɨ́,

Fʉ̀kʉ́ zàdhà náalaya dhu ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ dɔ̀yà dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌,

Fʉ̀kʉ́ mʉ̀là-akpá tɔ̀, madʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̌.

18 Obhó tɨ́, ndɨ nɨ́nganɨ́, ma mɨráya pbàkà ɨnɔ-akpá mà, pbàkà ɨnɔ-ayí mànà Afídu nɨ̌,

ràdʉ̀ òngo pbànábí tɨ́.

19 Ma mɔnzɨya yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌,

madʉ̀ wɨwɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ yà adzɨ dɔ̌. Ɨ dhu nɨ’ɨya azu mà, kàzʉ mà, ndɨrɔ̀ àpbù bhěyi ʉ̀tɨ̀ ɨkɔ mànà.

20 Tdʉ̌ wɔ̀ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ɨdhɔ náaká rɔ̀,

adyifɔ̀ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ya ndɨ̀ ndòngò ɨ́nɔ̀ tɨ́,

ndɨrɔ̀ àbǐ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ya ndɨ̀ ndòlù azu bhěyi.

Ndɨ ɨdhɔ nɨ’ɨya ádrʉ̀ngbǎ ɨdhɔ nyʉ́.

Ndɨrɔ̀, ndɨ ɨdhɔ nɨ’ɨya Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ rɨ̌ ndàvǐ kpangba ɔ̀ná ɨdhɔ.

21 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà araya ɔvɔ̀na nànzì ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɨ́gʉ rɔ̌*.›

22 Nyɨ̌ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhǎ, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu. Kàgàwà nɨ́tɛ̀ wà dhu ndɨ̀ rɔ́pɨ̀ ndɨ Yěsù, yà Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ. Obhó tɨ́, kǒtù ɔ̌, Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ wà wɨwɨ̀ mà, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà, ndàdʉ̀ ize nɨ́tɛ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. Nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́nɨ ɨ dhu mběyi nyʉ́. 23 Wɔ̀ ndɨ alɛ ka kipfo kabhʉ fʉkʉ́, àdhàdhɨ̀ yà angyangyɨ Kàgàwà udhé, ndɨrɔ̀ angyangyɨ kʉ̌pɨ́ dhu bhěyi. Nɨ́, nyɨ̌ nyípfo ka, nyǎbhʉ ɨnzá àpɛ̀ Kàgàwà ʉ̀nɨ̌ alɛ ròhò, ’ʉ̀tɔ̌ mùsàlabhà dɔ̌. 24 Ka kɔ́tdʉ̀ ka, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà ádʉ̀ kàbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ kàbhʉ ràhʉ ɔvɛ tɔ́ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀, ɨ̀mbǎ ɔvɛ nɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà kà dɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 25 Obhó tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì náavɔ̀ dhu kǒkú dɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ:

‹Ma mongónà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà àla ɔnzɨ̀dú bìlǐnganà.

Kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, nɨ́ ùdúnga rɨ̌ nzɨ̌ ìvi ɔdɔ nɨ̌.

26 Kɔ̀nɨ̌ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ afídu rɨ̌’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà,

dhɛ̀dhɛ tɔ́ ɔtɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨdàdu dɔ̌.

Ndɨrɔ̀ ma mʉ̀nɨ wà dhu, ɔvɛ-bvʉ̀ màtɨ́ ngbɔ̌du radɨ̀ya ɨnga t’ɔ́dɔta nà tɨ́.

27 Obhó tɨ́, nyɨ nyʉbhàya nzɨ̌ afídu ràdɨ ɔvɛ-bvʉ̀.

Ndɨrɔ̀, nyɨ nyadʉ̀ya nzɨ̌ ɨma, pbʉ̀kʉ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ-abvò nyʉ́ nʉ́bhà rɔ̀mɔ̀ ibhu ɔ̀.

28 Nyɨ nyɨ́tɛ̀ wà ípìrɔ̌nga tɔ́ otu idù,

ndɨrɔ̀, ɔnzɨ̀nʉ́ ma mɨ́ motù nɨ́nganɨ́,

ɨdhɛ̀du nɨ́ɨkaya ndɨ̀ atdídɔ̌ nyʉ́*.›»

29 Tdɨ́tdɔ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Ɔdhɨ́dǔ, ma mòzè mɔvɔ̀ dhu kpangba fʉ̌kʉ̀ àlɛ̌ t’ábhunà-nzɨ̀nzɨ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì-okú dɔ̀ rɔ̀: kǎvɛ̀, kadʉ̀ ndɔ̀tdʉ̀. Ndɨrɔ̀ indo màtɨ́, kǎ-dzɨ̀dɔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè àlɛ̌-rábvʉ̌. 30 Pbɛ́tʉ̀ ka nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà nabì. Nɨ́, kʉ̌nɨ dhu angyangyɨ Kàgàwà ratsɔ̀ dhu ndàtɨ, ndɨ̀ rɨlɨya kàbhà pbàdzʉkʉrʉ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ ràdɨ kǎrì dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́. 31 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì náala ndɨ̀ nɔnzɨya dhu angyangyɨ. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kǎvɔ̀ dhu angyangyɨ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨngbɛ̀ya ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌. Kǎtɨ:

‹Kàgàwà nʉ́ʉbhàya nzɨ̌ ka ɔvɛ-bvʉ̀.

Ndɨrɔ̀, kǎ-bvò nɔ́ɔmɔ́ya nzɨ̌ ibhu ɔ̀*.› 32 Kàgàwà abhʉ̀ wà wɔ̀ ndɨ Yěsù rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, àlɛ̌ nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì. 33 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà ábhʉ wà ka rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ràdʉ̀ àdɨ fɨ̀ndá fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎkɔ wà yà Àbanà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Nɨ́, kɨ̀rǎ wà mǎ kà nɨ̌. Wɔ̀ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɔ̌nzɨna dhu nɨ́ ndɨ wɔ̀ nyɨ̌ nyálǎna nyǎdʉ̀ àmbɛ ɨ̀rɨ̀nà dɔ̌ kòmbí. 34 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì núupò nzá ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kǎtɨ:

‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náatɨ pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌:

Ádɨ̌ pbàkà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀,

35 ràrà àhʉ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ nábhʉ̌ nyɔbɛ̀ dɔ̀ya dhu ɔ̀*.› 36 Nɨ́rɔ̀, kɔ́rɔ́ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà nákǎ ɨ̀ rʉ̀nɨ dhu mběyi nyʉ́, Yěsù wɔ̀ nyɨ̌ nyábhʉ kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ alɛ, nɨ́ Kàgàwà rábhʉ wà ròngò Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ Màsiyà tɨ́.»

37 Nɨ́, wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ndɨ dhu náasʉ̀ ihé-yà atdídɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ dhu ìvu Pɛ́tɛrʉ̀ mà ngʉ̌kpà uvitatálɛ mànà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Àbanɨ̌nzó, mǎ màkǎ mɔ̌nzɨ̀ dhu ɨ̀ngbàtɨ́?» 38 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga. Ndɨrɔ̀ nyàlʉ̌ bàtizò Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ʉbà tɨ́ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga, nyǎdʉ̀ kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí tɔ́ pɛrɛ̀ nákɔ. 39 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náakɔ̀ ndɨ làká fʉ̌kʉ̀ fʉ̀kʉ́ nzónzo mànà. Ndɨrɔ̀ kǎkɔ̀ ka átɔ̀ yà ndɨ̀ ndúnzina kɔ́rɔ́ alɛ, yà ɨtsɛ arɨ́’ɨ̀ rʉ̀kʉ́ rɔ̀ tɔ̀.»

40 Pɛ́tɛrʉ̀ ʉnɔ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà dhu nyʉ́ tdɨ́tdɔ̌ abádhí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí nabhʉ̀ tɨ́ rà’ù ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ abádhí-afí nabhʉ̀ tɨ́ ròtsì ɔbɨ. Kǎvɔ̀ dhu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyàbhʉ nyɨ̌ Kàgàwà rɨ̀gʉ̌ nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀.» 41 Wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu nà’ù alɛ kɔ́rɔ́ náadʉ̀ bàtizò à’ù kubho fɨ̌yɔ̀. Nɨ́ ndɨ nɨ́nganɨ́, Yěsù ná’ù alɛ-bvʉ níisé ndɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ lʉfʉ̀ alɛ nɨ̌. 42 Nɨ́ ɨ alɛ náapbá afíya atdídɔ̌, ’òngò Yěsù bhà uvitatálɛ rǔdhěna fɨ̌yɔ̀ dhu ɨ̀rɨ̀. Abádhí andu tsʉ̀ya, ’òngò òko atdíkpá, ’òngò dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá, ndɨrɔ̀ ’òngò ’ɨ̀tsɔ̀ atdíkpá.

Yěsù ná’ù alɛ nóongónà òko tɨ́ dhu

43 Ɔdɔ ongónà ɨ̀sɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ ɔ̀, yà Yěsù bhà uvitatálɛ rɔ̌nzɨna yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mà, abádhí rɔ̌nzɨna wɨwɨ̀ mànà dhu àlǎ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. 44 Kɔ́rɔ́ alɛ, yà Yěsù ná’ù, nóongónà òko atdíkpá. Ndɨrɔ̀, abádhí ongónà fɔyá dhu ʉ̀lɨ atdíkpá kàsʉ̌ya nɔnzɨ tɨ́. 45 Abádhí ongónà fɔyá dhu-tsí mà fɔyá ongyéngá mànà núdzi, ’àdʉ̀ ɨ̀ òngyè fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ fɔyá, ngǎtsi alɛ ràbà ka dzʉ̀nàna nyʉ́ ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ dhu-bvʉ̀tɨ́. 46 Abádhí ongónà tsʉ̀ya àndu kɔ́rɔ́ ɨdhɔ ɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá. Ndɨrɔ̀, abádhí ongónà ɨdzàya ɔ̀nǎ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ̀ atdíkpá dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà, ndɨrɔ̀ atdí afíya nyʉ́ nà. 47 Abádhí ongónà Kàgàwà ìlè, kɔ́rɔ́ alɛ ràdʉ̀ abádhí ɨ̀fʉ. Ndɨrɔ̀, yà ɨnga náarúbho dhu bhěyi, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nóongónà àrà abádhí-bvʉ níse rɔ̌ yà ɔwʉ́tána tɨ́ ndɨ̀ nà’ù alɛ nɨ̌.

3

Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà rɨ̌ atdí òtsótsù alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

(Kas 4.9-22; 9.32-35; 14.8-10)

1 Atdíku, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà náava ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ rɔ̀, arʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̌. 2 Nɨ́, Kàgàwà bhà ɨdza ka kótsù ɔ̀ná tsǎtsʉ̀-tɨ́, abádhí atù òtsótsù rɔ́rɔ̀ ka kʉgʉ atdí alɛ. Wɔ̀ ndɨ tsǎtsʉ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Àyǎya Tsǎtsʉ̀.» Bìlǐnganà ka kongónà ndɨ alɛ nítdù, kiwǔ ɨ̀lɨnà ràdɨ ndɨ tsǎtsʉ̀-tɨ́, ràmbɛ mʉ̀dzʉ̀nà núnzi dɔ̌ ányɨ̀ dza rótsù alɛ-fɔ́. 3 Nɨ́, wɔ̀ alɛ itdègu Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà nálǎ Kàgàwà bhà ɨdza rótsù rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàmbɛ dhu ùnzi dɔ̌ abádhí-fɔ́. 4 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà nʉ́ʉdɨ́ nyɨ̀kpɔ́ya wɔ̀ alɛ rɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ ràdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ándà pɛ́ dɔ̀kà nga.» 5 Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ abádhí dɔ̀ nga nándà atdyúna nyʉ́ nà, dhu ɔ̀dɔ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabá tɨ́ abádhí-fɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 6 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɔrɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ fʉ̀rangà tɨ́ kátɨna sʉma mà nà màtɨ́. Ɨndʉ̀ ma mábhʉ̌na nɨ́ fudú rɨ́’ɨ̀ dhu kɛ̀lɛ̌. Nɨ́ ma mátɨna ɨnyɨ nɨ̌: ‹Nàzàretì ɔ̌ alɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, ɨ́và nyɨ nyidè, nyadʉ̀ ùbhi.›»

7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ alɛ àlʉ fangà tɔ́ ɔtsʉ́na rɔ̌, ndɨ̀và ɔrʉ̀. Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, kà-pfɔ̀ mà kà-pfɔ̀-kɨ̀lɨ̀tà mànà náadʉ̀ ɔbɨ nábà. 8 Nɨ́ wɔ̀ alɛ ɨbɛ ndɨ̀ ndìdè pfɔ̌na dɔ̌, ndàdʉ̀ abhi ɔ̀pɛ̀. Àbadhi mà náadʉ̀ òtsù atdíkpá Kàgàwà bhà ɨdza, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà nà. Nɨ́ àrà ndɨ̀ ndárà rɔ́rɔ̀, wɔ̀ alɛ ambɛ́nà ndɔ̀bhɛ̀ dɔ̌ ɔ̀bhɛ̀ tɨ́, Kàgàwà nílè ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́rɔ̀. 9 Kàgàwà bhà ɨdzá ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ náala ka ùbhǐ rúbhi ndàdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà ìlè dɔ̌ rɔ́. 10 Nɨ́, abádhí itdègu kʉ̀nɨ̌ yà Kàgàwà bhà ɨdza tɔ́ «Àyǎya Tsǎtsʉ̀» tɨ́ kátɨna tsǎtsʉ̀-tɨ́ arádɨ ndàmbɛ mʉ̀dzʉ̀nà ùnzi dɔ̌ ìndrǔ-fɔ́ alɛ tɨ́, nɨ́ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ abádhí ɔ̀, ɨdhɔ ràdʉ̀ abádhí ʉ̀kɔ atdídɔ̌ wɔ̀ alɛ rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ihé-yà tɔ̀ dhu

(Kas 2.22-36; 4.5-12; 5.30-32)

11 Wɔ̀ alɛ náapbá ndɨ̀ atdídɔ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà rɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu atdíkpá, ’òwù òko Kàgàwà bhà ɨdza tɔ́ mbàrazà-tsìnǎ. Ndɨ mbàrazà-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Ádrʉ̀ngbǎ kamà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ bhà mbàrazà.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ìndrǔ náadʉ̀ ìtse, ɨ̀ ràndu ɨ̀ abádhí-tɨ́, ɨdhɔ ʉ̀kɔ ɨ̀ atdídɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ itdègu wɔ̀ dhu àlǎ, náadʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Nyɨ̌, Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɨ́rɔ̀, ádhu nyɨ̌ nyàbhʉ nyɨ̌ ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ̌ wɔ̀ alɛ ɔ̀gʉ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ̌? Ndɨrɔ̀, ádhu nyɨ̌ nyʉ̀dɨ̌ nyɨ̀kpɔ́kʉ rɔ̀ká, nyǎmbɛ mǎndà dɔ̌ fàká ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ mǎ màbhʉ ka rɔ̀gʉ̀ dhu bhěyi nɨ̌? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ mǎ marɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ mǎ màbhʉ ka rɔ̀pɛ̀ ndùbhi dhu bhěyi nɨ̌? 13 Àlɛ̌ t’ábhúna Àbràhamʉ̀, Ìsakà, Yàkɔbhɔ̀ mà tɔ́ Kàgàwà nɨ́ ndɨ pbɨ̀ndà ɨnɔ-akpà Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà nyɨ̌ nyípfo nyǎbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ nɔ́ɔvɔ̀ nàbhʉ rìlè ndɨ̀. Nyɨ̌ nyuvó nyɨ̌ lɨ̀walɨ̀ Pìlatɔ̀ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ka nɨkɔ̀lɔ̀ tɨ́ imbi ɔ̀ rɔ̀, àzèmbè ɨwà àbadhi ɔ̀tdɨ̀ kà-ànyǎ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨkɔ̀lɔ̀ tɨ́ rɔ́rɔ̀. 14 Nyɨ̌ nyadhɔ̀ yà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ nyʉ́, ndɨrɔ̀ obhónángatálɛ nyʉ́, nyǎdʉ̀ abvo ɔ̀kyɛ arɨ́ alɛ nyʉ́ nábhʉ kɨkɔ̀lɔ̀ imbi ɔ̀ rɔ̀. 15 Nɨ́ ndɨ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌ nyábhʉ kohò alɛ nɨ́ yà ípìrɔ̌nga nábhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ábhʉ wà ka rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ mǎ nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì. 16 Wɔ̀ nyɨ̌ nyálǎna alɛ nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà mběyi nyʉ́. Nɨ́ ka nàbhʉ ràbà ɔbɨ dhu nɨ́ yà mǎ má’ù Yěsù-ɔvɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ. Yěsù ná’u ka kɨ́ dhu nábhʉ ndɨ ka rɔ̀gʉ̀ atdídɔ̌ wɔ̀ nyɨ̌ nyálǎna dhu bhěyi.

17 Nɨ́ àbanɨ̌nzó, kòmbí mǎ mʉ̀nɨ wà dhu wɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà Yěsù rɔ̌ dhu, nɨ́ nyɨ̌ rɔ́nzɨ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 18 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ Kàgàwà ádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà kà-rɔ̌ dhu nɨ́ yà angyangyɨ ndɨ̀ ndavɔ̀ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà pbànábí-otù ɔ̌ dhu. Kǎtɨ pbɨ̀ndà Màsiyà rabáya àpbɛ̀*. 19 Nɨ́rɔ̀, nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga, nyǎdʉ̀ ìngo Kàgàwà-tɨ’ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ tɨ́ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga níndò. 20 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyǎsǒ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nábhʉ̌ ràkǎ, ndàdʉ̀ Yěsù, yà angyangyɨ ndɨ̀ ndapɨ̀ Màsiyà nívì rɨ̀rà fʉ̌kʉ̀. 21 Kòmbí dhu àkǎ kà ràdɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ràrà àhʉ Kàgàwà rɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí nʉ́gɛ̀rɛ̀ ròngò ɔwʉ́tána tɨ́ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. Kàgàwà avɔ̀ wà ndɨ dhu angyangyɨ nyʉ́ pbɨ̀ndà ɨ̀lɨ̌lǎ pbànábí-otù ɔ̌*. 22 Obhó tɨ́, Músà atɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ fʉ̀kʉ́ Kàgàwà níipfoya ɨma bhěyi atdí pbɨ̀ndà nabì fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ dhu akáya nyǒngò kà rʉ̌nɔna fʉ̌kʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́rɨ̀. 23 Ɨ̀nzɨ̌ róngo ndɨ nabì rʉ̌nɔna dhu ɨ̀rɨ̀ alɛ-tsè nɔ́tdɨ̀ Kàgàwà rǒngo àdʉ̀ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀*.›»

24 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ìse átɔ̀ ihé-yà tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà bhà pbànábí kɔ́rɔ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Sàmɔlɛ̀ rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ dzina dɔ̌ uvò kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà pbànábí ɔ̀, náavɔ̀ dhu átɔ̀ ɨ ɨdhɔ ɔ̌ ɨ̀ nɔnzɨya dhu dɔ̌. 25 Nyɨ̌ nɨ́ pbànábí tɔ́ inzo. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ pbɨ̀ndà pbànábí-otù ɔ̌ Kàgàwà anzɨ̀ làká nɨ́ kǎnzɨ̀ fʉ̌kʉ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyùngbò wà nyɨ̌ Kàgàwà nà yà abhúkʉ mànà Kàgàwà mà núungbò ɨ̀ dhu-otù ɔ̌. Obhó tɨ́, Kàgàwà atɨ Àbràhamʉ̀ nɨ̌: ‹Pbʉ̀kʉ̀ pbàdzʉkʉrʉ-otù ɔ̌, ma masoya yà adzɨ ɔ̌ rʉ̀gànda-tsʉ̀ kɔ́rɔ́*.› 26 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ Kàgàwà ívì pbɨ̀ndà ɨnɔ-akpà Yěsù Krɨ́stɔ̀ fʉ̌kʉ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ naso tɨ́ ndàbhʉ nyɨ̌ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga.»

4

Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà núsǒ ka kɨ́, kadʉ̀ dhu ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀yá dhu

1 Wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ihé-yà tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ pbàkùhánɨ́ mà, Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ sàndǐrì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ alɛ mà, Pbàsàdùkáyó mànà nʉ́ʉtɔ ɨ̀ ányɨ̀rɔ̌. 2 Nɨ́, abádhí-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨka nzá ndɨ̀ wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà rɨ̌ dhu ùdhě ihé-yà tɔ̀ Yěsù ɨngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌ rɔ̀. Ndɨ dhu rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ ɨ̀kyɛ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ rǎdʉ̀ ɨ̀kyɛ dhu, ndɨrɔ̀ ʉ̀ngbɛ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ kʉtdʉ̌ ɨ̀ alɛ rǎdʉ̀ ʉ̀ngbɛ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu. 3 Nɨ́, abádhí adʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà núso. Nɨ́ ɨnga rǎtɨ nɨ́dhunɨ̌, abádhí adʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà nʉ́lɨ imbi ɔ̀, ràrà àhʉ tsútsǎ nɨ́nganɨ́ nga ɔ̀. 4 Pbɛ́tʉ̀, ihé-yà nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ rǔdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ̀rɨ̀, náa’u Yěsù, ndɨ dhu ràdʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ-bvʉ nábhʉ rìsě ndɨ̀, ràhʉ mbɛ̀mbɛ̀ imbò lʉfʉ̀ alɛ tɨ́.

5 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà náandu ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. 6 Abádhí náandu ɨ̀ atdíkpá pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà Anà mà, Kàyafà mà, Yùwanɨ̀ mà, Àlɨ̀sandʉrʉ̀ mà, ndɨrɔ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kámá-ɨdzà ɔ̌ bhà mànà. 7 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nàndu alɛ náavì Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà kiwǔ nà nzínzìya ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀yá. Abádhí atɨ: «Nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyɨ́gʉ̌ wɔ̀ òtsótsù alɛ àdhɨ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, ndɨrɔ̀ àdhɨ-ɔvɔ̀ rɔ̌?»

8 Nɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ɨrá Pɛ́tɛrʉ̀, ràdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà tɨ́rɔ̀, 9 kɔ̀nɨ̌ indo nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀ká wɔ̀ òtsótsù alɛ rɔ̌ mǎ mɔ́nzɨ̀ ídzìnga mɨ̌gʉ̌ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà mànà dhu nɨ́, nyɨ̌ nyábhʉ Yěsù Krɨ́stɔ̀, Nàzàretì tɔ́ pbanga ɔ̌ alɛ, kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu. Nɨ́, Kàgàwà ádʉ̀ wà kàbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Kɔ̌vɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ wɔ̀ alɛ ìdè ɔnzɨ̀kʉ́ ídzì rɔ̌ rɔ̀ nɨ̌. 11 Ndɨ Yěsù nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà Andítá nɔ́vɔ̀ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀ ndàtɨ:

‹Yà nyɨ̌ nyabvù igi odu, nyɨ̌, ɨdza ɔ̀rʉ arɨ́ alɛ tɨ́rɔ̀,

nɨ́ ndɨ òngò ɨdza-pbɨdɔ̀ nɔ́dɔ̀ rádʉ̀ odu tɨ́*.›

12 Ɔ̀gʉ̀ rǎdʉ̀ ndàbà kǒtù ɔ̌ tɨ́ atdírɔ̀, ɨ̀mbǎ ngǎtsi alɛ-ɔvɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ atdí màtɨ́, yà Kàgàwà íbhò ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ ʉgʉ̀ tɨ́ otùna ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.»

13 Nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà àdu dhu fɨ̌yɔ̀ ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́ na dhu náadʉ̀ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ àbhʉ ɨdhɔ rʉ̀kɔ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí asʉ̀ dhu Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà ràrɨ̌ ɨnzá ɨnga nʉ́nɨ ndɨrɔ̀ ɨnzá dhu nɔ́zʉ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀ abádhí asʉ̀ dhu átɔ̀ Yěsù mànà arúbhi ùbhi rɔ̌ atdíkpá alɛ ràrɨ̌ ɨ. 14 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ɔ̀gɔ̀gʉ̀ òtsótsù alɛ nálǎ ɨ̀ ɨ́ nzínzìya ɔ̌ ìdè rɔ́ rɔ̀, abádhí rʉ̌nɔna dhu náadʉ̀ àwǐ àwǐ tɨ́. 15 Nɨ́, abádhí adʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà návi rùvò dhʉ̀wanɨ̌-dzà ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ nzínzìya ɔ̌. 16 Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌ nzínzìya ɔ̌: «Àlɛ̌ kɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? Obhó tɨ́, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà kɔ́rɔ́ nʉ́nɨ wà wɔ̀ abádhí ɔ̀nzɨ̀ wɨwɨ̀ mběyi nyʉ́. Nɨ́, àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ dhu àgò. 17 Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá ndɨ dhu-ɔ̀yɨ̌ rʉ̀gà ndɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nzínzì ɔ̌. Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɨ̀sɔ̌ abádhí ɨ̀nzɨ̌ Yěsù-ɔvɔ̀ natɨ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌ atdí alɛ-bɨ̀ ɔ̌ màtɨ́.»

18 Nɨ́ wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà návi rìtsù tdɨ́tdɔ̌ tɨya ɔ̀. Abádhí adʉ̀ dhu ɨ̀sɔ Pɛ́tɛrʉ̀ mà tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ Yěsù-ɔvɔ̀ natɨ tɨ́ akɛkpá màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ dhu nudhè tɨ́ tdɨ́tdɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà náadʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ’àtɨ: «Nyɔ̀tdɨ̀ pɛ́ yà anya nyɨ̌ nyʉ́ tɨ́rɔ̀. Ádhu Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀: tɨ́ kɨrɨ̀ tsʉ̀kʉ́ dhu, ndɨrɔ̀, tɨ́ kɨrɨ̀ tsʉ̀ná dhu? 20 Mǎ’ɨ́ na nɨ́ ndɨ, ɨ̀nzɨ̌ mǎ mádʉ̀ ɨwà mǎ màla dhu mà, ndɨrɔ̀ ɨwà mǎ mɨ̀rɨ̀ dhu mà nɔ́vɔ mǎ mɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu nʉ́bhà.»

21 Nɨ́, abádhí dɔ̌ ɨ̀ ɔ̀rʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌-anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ náadʉ̀ abádhí ʉ̀kɔlɔ ròwù. Ɨ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ala nzá abádhí dɔ̌ ɨ̀ ɨ́ anya ɔ̀tdɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ atdí dhu mà. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀ òko ’àmbɛ Kàgàwà ìlè dɔ̌ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 22 Wɔ̀ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà náanzɨ̀ wɨwɨ̀ rɔ̀ná ’ɨ̀gʉ̌ alɛ nɨ’ɨ̀ ɨwà pbɨ̀ndà atɔ ísě ndɨ̀ ròsè ɨ̀fɔ kumì atɔ dɔ̀nǎ alɛ.

Yěsù ná’ù alɛ rɨ̌ ’ɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌ dhu

23 Ɨ̀ ka kʉ̀kɔlɔ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà náadʉ̀ òwu ɔdhɨ́ya rɨ̌’ɨ̀ ɨ, ’àdʉ̀ yà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nɔ́vɔ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu náwɛ abádhí tɔ̀. 24 Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ Yěsù ná’ù alɛ náadʉ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ’àtɨ: «Ɔ̀ɔ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyanzɨ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà mà, yà adzɨ mà, ádrɔ̀drɔ̌ rɛ̀rʉ̀-abábá mànà ɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu mànà. 25 Pbʉ̀kʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ nyɨ nyabhʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ ɨnɔ-akpà, abhukà, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì rɔ̀vɔ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀. Kǎtɨ:

‹Ádhu wɔ̀ dhu bhěyi ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ-tsì àva ndɨ̀ nɨ̌?

Ndɨrɔ̀, ádhu ìndrǔ òko ’àmbɛ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu ùdhe dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ nɨ̌?

26 Yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ wà ɨ̀ ɨla t’úgyeta tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kámá nádʉ̀ wà ’ɨ̀rɨ̀ atdíkpá, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ugye tɨ́ ɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nà, pbɨ̀ndà Màsiyà mànà*.› 27 Obhó tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ mà, lɨ̀walɨ̀ Pòtiyò Pìlatɔ̀ mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà, Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà mànà núndu wà ɨ̀ yàrɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Abádhí ùndu ɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ugye tɨ́ Yěsù, pbʉ̀kʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ ɨnɔ-akpà, yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyútri alɛ. 28 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí ɔ̀nzɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyudhè ndɨrɔ̀ nyɨ nyazè rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ angyangyi dhu. 29 Nɨ́rɔ̀ kòmbí Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwǎ, ándà pɛ́ kɔ̌kɔ̀ alɛ rǎpàna ’ɔ̀nzɨ̀ rɔ̀ká dhu. Ábhʉ̌ pbʉ̀kʉ̀ ɨnɔ ròwù pbʉ̀kʉ̀ ɔtɛ ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́ na. 30 Ɨ́gba ɔtsʉ́nʉ, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ nɨgʉ́ tɨ́, ràdʉ̀ wɨwɨ̀ mà, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà nɔ́nzɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ ɨnɔ-akpà Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌.»

31 Nɨ́ Yěsù ná’ù kɔ̌kɔ̀ alɛ níitdègu ɨtsɔ̀ta nɨ́tɔ, nɨ́ yà abádhí ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀ àndu ɨ̀ rɔ́ nga náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndìvi, Kàgàwà ràdʉ̀ abádhí ɨ̀ra pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌. Nɨ́, abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀nɔ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́ na.

Yěsù ná’ù alɛ rɨ̌ fɔyá dhu nʉ́lɨ̌ atdíkpá ròngò dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ̀ dhu

(Luk 12.33; Kas 2.44-47; 2Kò 8.13-15; 1Yù 3.16-19)

32 Yěsù ná’ù alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ atdí alɛ bhěyi afíya mà, atdyúya mànà ɔ̀ rɔ̀. Atdí alɛ mà abádhí nzínzì ɔ̌ nóongónà nzɨ̌ fɔná dhu àtɨ̀ pbɨ̀ndà dhu nyʉ́ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, abádhí ongónà kɔ́rɔ́ fɔyá dhu nʉ́lɨ atdíkpá. 33 Abádhí ongónà àdʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɨngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɔbɨ nyʉ́ nà. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà ongónà àdʉ̀ abádhí àso kɔ́rɔ́ atdídɔ̌. 34 Dhu ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ rɔ̀ná alɛ nɨ́ɨ’ɨ́nà mbǎ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí màtɨ́. Obhó tɨ́, ɨnga nà alɛ mà kɔ́rɔ́, ɨdza nà alɛ mànà kɔ́rɔ́, nóongónà ɨ dhu-tsí núdzi, ’àdʉ̀ ìwu ɨ̀ òngyè fʉ̀rangà nà, 35 ’ùbho Yěsù bhà uvitatálɛ-fɔ́. Ɨ uvitatálɛ ongónà àdʉ̀ ndɨ fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, ngǎtsi alɛ ràbà ka dzʉ̀nàna ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ dhu-bvʉ̀tɨ́.

36 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Yɔ̀zɛfʉ̀ tɨ́ kátɨna atdí Mʉ̀lawì nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnga nà. Ka nɨ’ɨ̀ Kìpurɔ̀ tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̀ ka kʉgʉ alɛ. Yěsù bhà uvitatálɛ ongónà àdʉ̀ kànzì átɔ̀ Bàrnabà tɨ́. Bàrnabà-tɨ̀ nɨ́ ìndrǔ-afí òpè arɨ́ alɛ. 37 Nɨ́ kǎbhʉ̀ pbɨ̀ndà ɨnga kodzì, ndàdʉ̀ ɨ̀rà ndɨ fʉ̀rangà nà, ndɨ̀rà àbhʉ nà Yěsù bhà uvitatálɛ-fɔ́.

5

Ànànɨyà mà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Sàfirà nà rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu

(Tɔ̀r 23.21-23; 2Ká 5.20-27; Kas 4.35-37)

1 Pbɛ́tʉ̀, Ànànɨyà tɨ́ kátɨna alɛ mà nɨ́ɨrɨ ɨ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Sàfirà nà ’àbhʉ fɨ̀yɔ́ ɨnga kodzì. 2 Nɨ́, Ànànɨyà idyi ndɨ ɨnga ka kodzì rɔ̀ná fʉ̀rangà-rɔrɔ̀ fɨ̌ndà, ɨwà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ ʉ̀nɨ átɔ̀ rɔ́rɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àrà ndɨ fʉ̀rangà-go àbhʉ Yěsù bhà uvitatálɛ-fɔ́. 3 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ivú dhu Ànànɨyà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ànànɨyǎ, ádhu nyɨ nyàbhʉ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ rɨ̀rǎ afínʉ nɨ̌? Nyɨ nyʉ̀trǎ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, nyadʉ̀ ɨnga nyɨ nyàbhʉ kodzì rɔ̀ nyɨ nyàbà fʉ̀rangà-rɔrɔ̀ nídyì ɨndʉ̀. 4 Ɨnzá nyɨ nyàpɛ̀ ndɨ ɨnga àbhʉ̌ kodzì rɔ̀, ka nɨ̀’ɨ̀ t’óbhó pbʉ̀kʉ̀? Ndɨrɔ̀, ɨwà màtɨ́ nyɨ nyàbhʉ ka kodzì rɔ̀, nyɨ nyòngyè fʉ̀rangà nɨ̀’ɨ̀ t’óbhó pbʉ̀kʉ̀ kɛ̀lɛ̌? Nɨ́, ádhu nyʉ́ nyɨ nàbhʉ nyɔnzɨ̀ dhu wɔ̀ dhu bhěyi? Nyɨ nyʉ̀nɔ̀ nzá tɨ̀tɔ̀ ìndrǔ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyʉ̀nɔ̀ ka Kàgàwà tɔ̀.»

5 Nɨ́ wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ́rɔ̀ tɨ́, Ànànɨyà nɨ́ɨtsɨ obvò, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ dòtsí. Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ, wɔ̀ Ànànɨyà rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ̀rɨ̀ ɔ̀ ɔdɔ ɨsɨ́ atdídɔ̌. 6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kpabhínzo adʉ̀ ìwu, ’àkpɔ̀rɔ̀ Ànànɨyà-abvò-ngbɔ̀ mbɛrʉ̀* ɔ̀, ’àdʉ̀ òwu ɔ̀tdʉ̀nà.

7 Mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ tɨ́ Ànànɨyà ɔ̀vɛ̀nà rɔ́ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ʉ̀dà rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kàbhà tsìbhálɛ, Sàfirà náatsù tdɨ́tdɔ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ mà-tɨ’ɔ̀. Kʉ̌nɨ nzá pbɨ̀ndà alɛ rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu. 8 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ ivú dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ʉ́nɔ pɛ́! Tɨ́ nyɨ̌ nyàbhʉ ɨnga kodzì rɔ̀ná fʉ̀rangà-bvʉ yà?» Nɨ́, Sàfirà adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Ɨ̀ɨ̀! Ka nɨ́ wɔ̀.»

9 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà Sàfirà nɨ̌: «Nyɨ̌ nyàdʉ̀ nyɨ̌rɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi pbʉ̀kʉ̀ alɛ nà, nyǒwù Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nyʉ́ nʉ́tra? Ándà! Kɔ̀nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ alɛ ɔ̀tdʉ̀ òwù kpabhínzo rǐtsù kɔ̀kɔ̀ dɔ̌. Nɨ́, abádhí rɨ̌ abvònʉ ìtdu átɔ̀, ’òwù ɔ̀tdʉ̀nà.» 10 Ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, Sàfirà nɨ́ɨtsɨ gbùù obvò Pɛ́tɛrʉ̀-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ dòtsí. Nɨ́, ɨdza ɨ̀ ìtsù rɔ̀, kpabhínzo adʉ̀ Sàfirà òtù ɨwà ɔ̀vɛ̀ rɔ́, ’àdʉ̀ kǎ-bvò ìtdù, ’òwù ɔ̀tdʉ̀nà átɔ̀ yà kàbhà alɛ ɨ̀ ɔ̀tdʉ̀nà rɔ́.

11 Nɨ́, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ atdídɔ̌ kànɨsà ɔ̀, wɔ̀ Ànànɨyà mà Sàfirà nà rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀.

Yěsù bhà uvitatálɛ rɨ̌ andɨ nà ibí alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

12 Yěsù bhà uvitatálɛ náanzɨ̀ ábhɔ̌ wɨwɨ̀ mà, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ dhu mànà ìndrǔ nzínzì ɔ̌. Ndɨrɔ̀, Yěsù ná’ù alɛ kɔ́rɔ́ nóongónà ’àndu bìlǐnganà. Abádhí ongónà òko atdíkpá «Ádrʉ̀ngbǎ kamà Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ bhà mbàrazà» tɨ́ kátɨna mbàrazà-tsìnǎ. 13 Ndɨrɔ̀, yà ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌, atdí alɛ mà nóongónà nzɨ̌ ndòmvù ndàngbò ndɨ̀ abádhí nzínzì ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ ongónà àdʉ̀ àmbɛ Yěsù ná’ù alɛ ìlè dɔ̌ atdídɔ̌. 14 Ábhɔ̌ kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà nóowúnà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù à’ù rɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ àrà ka ná’ù alɛ-bvʉ àbhʉ rɔ̌ rìsě ndɨ̀ atdídɔ̌.

15 Nɨ́, ìndrǔ nóowúnà andɨ nà alɛ nʉ́mbà rɔ̌ ’ìwǔ nà ngʉdhà ɔ̀. Abádhí owúnà ɨ alɛ nʉ́lɨ rɔ̌ ròyì fɨ̀yɔ́ ara mà fɨ̀yɔ́ ótdù mànà dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rʉ̌da ányɨ̀rɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àbadhi-sɨsɨ̀ nyʉ́ mà náara tɨ́ ndìbvu rɔ̌ atdí alɛ dɔ̌ màtɨ́. 16 Ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nóowúnà ìwu rɔ̌ andɨ nà alɛ nà, nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀yá alɛ mànà yà kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀-tɨ́ pbanga ɔ̀nǎ rɔ̀. Nɨ́ ɨ alɛ owúnà ʉ̀gʉ rɔ̌ kɔ́rɔ́.

Yěsù bhà uvitatálɛ núsǒ ka kɨ́, kadʉ̀ dhu ɔ̀ngʉ̀ tsʉ̀yá dhu

(Ìsa 65.13; Kas 4.5-12; 12.3-11; 18.20)

17 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, yà ɨ̀ ɨ̀’ɨ̀ mànà atdíkpá Pbàsàdùkáyó tɔ́ mʉ̀tʉ̀ nzínzì ɔ̌ alɛ mànà, náambɛ́nà Yěsù bhà uvitatálɛ rɔ̌nzɨna dhu-adhà ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ atdídɔ̌. 18 Nɨ́ abádhí adʉ̀ Yěsù bhà uvitatálɛ àbhʉ kusǒ, kʉdɔ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ imbi-dzà ɔ̀. 19 Pbɛ́tʉ̀ kúbhingá nǎ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà atdí màlàyikà náadʉ̀ ɨ̀rà imbi-dzà-tsʉ̀ núpfò, ndàdʉ̀ Yěsù bhà uvitatálɛ àbhʉ rùvò iri. Ndɨrɔ̀, ndɨ màlàyikà adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: 20 «Nyòwu nyǐkò Kàgàwà bhà ɨdzá, nyǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá dɔ̌ rɔ́tɛ kɔ́rɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀.» 21 Nɨ́, Yěsù bhà uvitatálɛ adʉ̀ ’ɨ̀và bhɔ̀tsʉngá nyʉ́, ’òwù Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀.

Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà mà, yà ɨ̀ ɨ̀’ɨ̀ mànà atdíkpá alɛ mànà níwǔ ùvò rɔ̀, abádhí adʉ̀ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌-anya ɨ̀tdɨ̌ arɨ́ pbàkʉ̀rʉ̌-tsʉ̀ àndu. Ndɨrɔ̀, abádhí adʉ̀ sàndǐrì àvi ròwù Yěsù bhà uvitatálɛ ùgù, ’ìwǔ nà imbi ɔ̀ rɔ̀. 22 Nɨ́ imbi-dzà ɔ̀ ɨ̀ ìwǔ ùvò rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ sàndǐrì adʉ̀ nzá ɨ uvitatálɛ òtù abádhí ka kʉ́dɔ ɔ̀nà kàluga ɔ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’àdu anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀, ’àtɨ: 23 «Mǎ mòwù ùvò imbi-dzà-li’ɔ̀, nɨ́ mǎ mòtù ndɨ imbi-dzà-tsʉ̀ mběyi nyʉ́ ka kùpbǐ rɔ́. Ndɨrɔ̀, sàndǐrì nɨ́’ɨ̀ ìnè fɨ̀yɔ́ ngari ɔ̌ tɨ́ ɨ̀ ìkò rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mìtdègu tsǎtsʉ̀ ùpfo, nɨ́ mǎ màdʉ̀ nzá atdí alɛ mà nótù kàluga ɔ̀.»

24 Nɨ́ wɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ sàndǐrì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ mà, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà níitdègu wɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí-dɔ ɔ̀ nga adʉ̀ ìkǔ tɨ́ ìku. Nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhu nyʉ́ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ kɔ̌kɔ̀ alɛ-rɔ̌?» 25 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdí alɛ ɨtɔ ndɨ̀, ndìtsì àtɨ̀nà kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nɨ̌: «Nyɨ̀rɨ dhu! Kɔ̌kɔ̀ nyɨ̌ nyábhʉ kusǒ, kʉdɔ imbi ɔ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá ɨ̀ ìkò, ’àmbɛ dhu ùdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ rɔ́.»

26 Nɨ́, sàndǐrì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ mà, rɔ̀ná ngʉ̌kpà sàndǐrì mànà náawù Kàgàwà bhà ɨdza, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ugu tɨ́ Yěsù bhà uvitatálɛ ’ìwǔ nà anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-ɔ̀nzɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, abádhí nʉ́ʉlʉ́ nzá ɨ uvitatálɛ ɔbɨ nɨ̌ ìwǔ nà, ìndrǔ rǎdʉ̀ ’ùbvu odu nɨ̌ dhu-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ’ɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, sàndǐrì abhʉ̀ Yěsù bhà uvitatálɛ rìwǔ ùvò ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà náadʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀ngʉ̀ dhu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: 28 «Mǎ mɨ́sɔ̌ wà nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyowu tɨ́ dhu ùdhe rɔ̌ wɔ̀ alɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌. Nɨ́, nyàndà pɛ́ nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dhu: Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà núlè wà ùlè tɨ́ fɨ̌yɔ̀ nyɨ̌ nyúdhěna wɔ̀ alɛ dɔ̌ dhu nɨ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyòzè nyǐfo wɔ̀ alɛ-azù dɔ̀ká átɔ̀!» 29 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ mà ngʉ̌kpà uvitatálɛ mànà náadʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Àkǎkǎ dhu tɨ́ kɨfʉ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ tɨ́ kɨfʉ ìndrǔ ʉ̀nɔ̀ dhu? 30 Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyabhʉ̀ Yěsù kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀vɛ̀, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. Pbɛ́tʉ̀, abhúka tɔ́ Kàgàwà nábhʉ wà ka rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. 31 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà ábhʉ wà ka rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà ràdɨ fɨ̀ndá fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. Kǎbhʉ ka ràdɨ Kamà tɨ́ ndɨrɔ̀ Ɔ̀gʉ̀ba tɨ́, ndɨ́nɨ̌ otu nabhʉ̀ tɨ́ Pbàìsràyélí tɔ̀ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga, ràdʉ̀ ʉbàta tɔ́ otu àbà. 32 Mǎ nɨ́ ɨ ɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu tɔ́ ngàmbì. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ nɨ́rǎ kǎrɨ́ nɨ̌ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ɨ dhu tɔ́ ngàmbì átɔ̀.»

33 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ náakó atdídɔ̌, ’àdʉ̀ dhu òzè ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abhʉ̀ tɨ́ Yěsù bhà uvitatálɛ kɔkyɛ̀. 34 Pbɛ́tʉ̀, abádhí nzínzì ɔ̌ Gàmàlìyelì tɨ́ kátɨna atdí Mʉ̀fàrìsayò nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlimò, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ arɨ́fʉ̌na alɛ. Nɨ́, kɨ̌và ndɨ̀ ndìdè ɔrʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌, ndàdʉ̀ Yěsù bhà uvitatálɛ àvi kipfo iri ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́. 35 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ uvitatálɛ ùvò iri dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhǎ, nyàndà nga mběyi kɔ̌kɔ̀ alɛ rɔ̌ nyɨ̌ nyápàna nyɔ̌nzɨ̀ dhu nà. 36 Kɔ̀nɨ̌, tdèku tɨ́ Tèwudhà nɨ́và ndɨ̀, ndàrà ndàtɨ̀ rɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ mɨyà alɛ ràdʉ̀ ’ɔ̀dhɔ̀ owùna ɔ̌. Nɨ́ ka kóhò ka, yà kà-tsʉ̌ dhu ná’ù alɛ ràdʉ̀ ’ɨ̀fàlà, wɔ̀ abádhí ɨ́tsɔ̌ dhu ràdʉ̀ ɨ̀nɛ̀.

37 Tèwudhà-dzidɔ̌, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí alɛ, Yudhà tɨ́ kátɨna nɨ́và ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ yà ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ ka kɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ihé-yà ràdʉ̀ ’ɔ̀dhɔ̀ owùna ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ka kòhò ka rɔ̀, yà kà-tsʉ̌ dhu ná’ù alɛ nádʉ̀ ’ɨ̀fàlà átɔ̀. 38 Nɨ́ kòmbí ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: ‹Nyùvò kɔ̌kɔ̀ alɛ tɔ́ dhu ɔ̀ rɔ̀. Nyʉ̀bhà abádhí ròwù. Wɔ̀ abádhí ùdhe ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ dhu mà, wɔ̀ abádhí rɔ̌nzɨna dhu mànà nɨ́ɨ’ɨna gukyè ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ àhʉ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ dhu rɨ̌nɛ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀. 39 Pbɛ́tʉ̀, ɨ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà nyʉ́ ùdhě ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ ɨ dhu àbhʉ̌ rɨ̀nɛ̀. Nyàndà nga mběyi! Akyɛ nyɨ̌ nyowuna nyǒtù Kàgàwà nà nyɨ̌ nyɨ́ nyǔgye rɔ́.›» Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ náadʉ̀ wɔ̀ Gàmàlìyelì ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu ɨ̀rɨ̀.

40 Abádhí adʉ̀ uvitatálɛ àvi rìtsù tɨya ɔ̀. Nɨ́ ɨdza abádhí ìtsù rɔ̀, ɨ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ abádhí àbhʉ kʉvɨ, ’àdʉ̀ dhu ɨ̀sɔ fɨ̌yɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ Yěsù-ɔvɔ̀ natɨ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌ ìndrǔ nzínzì ɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨ alɛ adʉ̀ abádhí ʉ̀kɔlɔ, ròwù. 41 Nɨ́ Yěsù bhà uvitatálɛ uvò kɔ̀rɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà, ɨ̀ ka kɔ̀zʉ̀ ɨwà àkǎ ’àbà àpbɛ̀ Yěsù-ɔvɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ tɨ́ nɨ́dhunɨ̌. 42 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ màtɨ́, ɨdzàya ɔ̀nǎ màtɨ́, abádhí ʉbhà nzá kɔ́rɔ́ ɨdhɔ ɔ̌ ɨ̀ ’ɨ́ dhu ùdhě ìndrǔ tɔ̀ dhu. Ndɨrɔ̀ abádhí ʉbhà nzá Yěsù ràrɨ̌ Màsiyà dhu tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ ɨ̀ ’ɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu.

6

Yěsù bhà uvitatálɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ róngo àrʉ̀bhʉ̀ alɛ nóvò ka kɨ́ dhu

(Uvt 18.13-26; 1Tì 3.8-13)

1 Kɔ̌kɔ̀ ɨ ɨdhɔ ɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌-bvʉ náadɨ̀ ndàrà ndìse rɔ̌. Nɨ́ yà Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̀tɛ arɨ́ Pbàyàhúdí* náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ònù yà ávàya nyʉ́ nɔ́tɛ arɨ́ Pbàyàhúdí† nɨ̌, fɨ̀yɔ́ abvo-ayí rǒwu ùdzǒ tɨ́ ùdzo rɔ̌ bìlǐnganà ɔ̀nyʉ̀ ʉ̀ndɔ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Nɨ́, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Yěsù bhà uvitatálɛ náandu Yěsù bhà ábhàlɨ̌-tsʉ̀ kɔ́rɔ́, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Ɨnzá dhu àkǎ àlɛ̌ rʉ̀bhà Kàgàwà bhà Ɔtɛ ʉ̀nɔ àlɛ̌ kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, dhu àkǎ nyǒvò àrʉ̀bhʉ̀ alɛ nzínzìkʉ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ mǎ madʉ̀ tɨ́ ndɨ kasʉ àbhʉ fɔyá. Ɨ alɛ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ ídzì mʉ̀tsɔ nà alɛ tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ́rǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ tɨ́. 4 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kàsʉ̌ka nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ dɔ̌ mǎ mɨ́ mɨ̌tsɔ̀ dhu mà, Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ mǎ mɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu mànà dhu kɛ̀lɛ̌.»

5 Nɨ́, wɔ̀ dhu adʉ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ kɔ́rɔ́. Nɨ́, abádhí avò Stɨ̀fanʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ a’uta nà alɛ, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ́rǎ alɛ mà, Fìlipò mà, Pɔ̀rɔ̀kɔrɔ̀ mà, Nɨ̀kànɔrà mà, Tìmonì mà, Pàràmɨnà mà, Nɨ̀kʉ̀la mànà. Nɨ̀kʉ̀la nɨ’ɨ̀ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ‡, yà Pbàyàhúdí tɔ́ sɔmà ɔ̀ ndɨ̀ nʉ́gɛ̀rɛ̀ alɛ. 6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ òvò alɛ nɨ́tɛ̀ Yěsù bhà uvitatálɛ tɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà uvitatálɛ adʉ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ ɔtsʉ́ya ɨ̀ ʉ̀lɨ abádhí dɔ̀-tsírɔ́ rɔ́rɔ̀.

7 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà bhà Ɔtɛ adʉ̀ ndànga atdídɔ̌ ìndrǔ nzínzì ɔ̌. Ndɨrɔ̀, Yěsù bhà ábhàlɨ̌-bvʉ náadʉ̀ àdɨ ndàrà ndìse rɔ̌ atdídɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, ibí pbàkùhánɨ́ mà ràdʉ̀ Yěsù ná’ù átɔ̀.

Stɨ̀fanʉ̀ òsò ka kɨ́ dhu

8 Kàgàwà nɨ́ɨrá Stɨ̀fanʉ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga mà, pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mànà nɨ̌. Nɨ́, kǎránà yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mà, wɨwɨ̀-abábá mànà nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ ìndrǔ nzínzì ɔ̌. 9 Nɨ́ ngúfe alɛ, yà «Ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀ ka kʉ́kɔlɔ alɛ» tɨ́ kátɨna unduta-dzà ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌, náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ kà nà. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Kùrenì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pbàyàhúdí, Àlɨ̀sàndùriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pbàyàhúdí, Kìlìkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pbàyàhúdí, ndɨrɔ̀ Àziyà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ Pbàyàhúdí. 10 Pbɛ́tʉ̀, abádhí anzɨ̀ nzá Stɨ̀fanʉ̀ lɛ̀mà, kɨ̌’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ màgězì nà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ambɛ́nà kʉ̀ndà dɔ̌ kà rɔ̌tɛ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ ìndrǔ nódzì fʉ̀rangà rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ alɛ ɔvɔ tɨ́ dhu ’àtɨ: «Mǎ mɨ́rɨ̀ wɔ̀ alɛ nzɛ́rɛ nyʉ́ rɨ́ dhu ʉ̀nɔ Músà nɨ̌ ndɨrɔ̀ Kàgàwà nɨ̌ rɔ́.» 12 Abádhí adʉ̀ dhu ìtsu ihé-yà mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mà, Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà-dɔ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ dhu nɨvà tɨ́ Stɨ̀fanʉ̀ rɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí alʉ́ ka ’òsò, ’àdʉ̀ òwu nà, ’òwù ùvò nà ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. 13 Abádhí adʉ̀ òwu tɨ̀tɔ̀ dɔ̌ rɨ́ Stɨ̀fanʉ̀ ɔ̀bhʉ alɛ nà átɔ̀ ányɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ka nɔbhʉ tɨ́ ’àtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀, wɔ̀ alɛ náarɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ nyʉ́ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà bhà ɨ̀lɨ̌lǎ ɨdza nɨ̌, ndɨrɔ̀ Músà bhà Ʉyátá nɨ̌. 14 Mǎ mɨ́rɨ̀ wà ka ɨ̀tɨ́ rátɨna: Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza núgòlǒ, ndàdʉ̀ yà Músà ʉbhà àlɛ̌ tɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ màndʉ nʉ́gɛrɛ.»

15 Nɨ́, wɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta-ɨdzà ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́ nʉ́ʉdɨ́ nyɨ̀kpɔ́ya Stɨ̀fanʉ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ kà-nyɨ̀ àla Kàgàwà bhà màlàyikà-nyɨ̀ bhěyi rólo rɔ́.

7

Stɨ̀fanʉ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta-ɨdzà ɔ̌ rɔ̀ dhu

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà níivú dhu Stɨ̀fanʉ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ dʉ̀nʉ́ ka kʉ̀nɔ̀ dhu tɨ́ obhó dhu?» 2 Nɨ́ Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ: «Abádǔ ndɨrɔ̀ adɔ́dǔ, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu. Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà náavì ndɨ̀ àlɛ̌ t’ábhunà Àbràhamʉ̀ tɔ̀ Mɛ̀zɔ̀pɔ̀tàmiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, tdʉ̌ kǎra àdɨ Hàranɨ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. 3 Nɨ́, kǎtɨ Àbràhamʉ̀ nɨ̌: ‹Ɨ́và nyɨ fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ fʉ̌-dzá-bhà nzínzì ɔ̌ rɔ̀, nyarà yà ɨndʉ̀ ma mɨ́tɛ̀na pbìrì ɔ̀.›

4 Nɨ́ Àbràhamʉ̀ ɨvà ndɨ̀ Kàlɨ̀dɛyà tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̌ rɔ̀, ndàrà àdɨ Hàranɨ̀. Àbràhamʉ̀ t’ábanà ɔ́vɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà adʉ̀ Àbràhamʉ̀ àbhʉ rɨ̀và ndɨ̀ Hàranɨ̀ rɔ̀, ràrà àdɨ yà kòmbí nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná pbìrì ɔ̌. 5 Nɨ́ ndɨ pbìrì ɔ̌, kǎbhʉ̀ nzá atdí adzɨ mà, ndɨrɔ̀ pfɔ̌na-owù kɨ̀lɨ rɔ́nga bvʉ̀tɨ́ ngarí-ngba mà kà tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǎkɔ̀ wà làká Àbràhamʉ̀ tɔ̀ ndàtɨ, àbhʉ̌ ndɨ̀ rabhʉ̀ya ndɨ pbìrì kà tɔ̀ pbɨ̀ndà pbàdzʉkʉrʉ mànà. Kʉ̌nɔ wɔ̀ dhu ɨ̀mbǎ Àbràhamʉ̀ arɨ́’ɨ̀ atdí ngbángba nà màtɨ́ rɔ́rɔ̀. 6 Kàgàwà atɨ yà dhu bhěyi: ‹Pbʉ̀kʉ̀ pbàdzʉkʉrʉ nóowuya òko ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ányɨ̀, ka kabhʉ̀ya abádhí ròngò ɨnɔ tɨ́, kadʉ̀ àvu rɔ̀yá, ràrà àhʉ ɨ̀fɔ mɨyà atɔ tɨ́.› 7 Kàgàwà atɨ átɔ̀: ‹Ma mɨtdɨ̀ya ndɨ anya nyǎbhʉ̌ ɔ̀yá alɛ rɨ̌ nyǒngò ɨnɔ tɨ́ pbìrì ɔ̌ alɛ-dɔ̌. Ndɨ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, ma mabhʉ̀ya abádhí rùvò ndɨ pbìrì ɔ̌ rɔ̀, rìwǔ òko, ’òngò ɨma nʉ́lɛ yàrɨ́ ngari ɔ̌ rɔ̀.› 8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà adʉ̀ kpabhínzo-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu nɨ́dɨ̀ ize tɨ́ ndɨ́nɨ̌ Àbràhamʉ̀ mànà ɨ̀ ùngbò ɨ̀ dhu nɨtɛ̀ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Ìsakà ka kʉ̀gʉ̀ rɔ̀, Àbràhamʉ̀ abhʉ̀ kɔ̀nzɨ̌nga kɔbhɔ̀lɔ̀ àrʉ̀ rɨ́ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ ɔ̌. Ìsakà anzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi tɨ́ idhùnà Yàkɔbhɔ̀-rɔ̌, Yàkɔbhɔ̀ ràdʉ̀ kɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà idhúna, àlɛ̌ t’ábhúna-nzɨ̀nzɨ̀ rɔ̌.

9 Adɔ̀yà Yɔ̀zɛfʉ̀-adhà ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ àlɛ̌ t’ábhúna-nzɨ̀nzɨ̀ náabhʉ̀ ka Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà ròdzì. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ɨ’ɨ̀ ìnè atdíkpá kà nà. 10 Nɨ́, kǎdʉ̀ kàbhʉ ràrà ʉ̀da rɔ̌ ndɨ̀ ndábàna kɔ́rɔ́ àpbɛ̀ ɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà abhʉ̀ ka ràbà ídzìnga Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà Fàrawʉ̀-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ màgězì àbhʉ kà tɔ̀. Nɨ́, Fàrawʉ̀ adʉ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ ɨ̀lɨ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ lɨ̀walɨ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ kɨ̀lɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ pbɨ̀ndà ɨdzá kɔ́rɔ́ dhu-dɔ̌.

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, àgǎyì nɨ́ɨsɨ́ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ndɨrɔ̀ Kànanà tɔ́ pbìrì ɔ̌ màtɨ́. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ nyʉ́. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ t’ábhúna rɨ̌ ɨ̀ ɔ́nyʉna dhu mà àbà rɔ́ nga mà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 12 Nɨ́, Yàkɔbhɔ̀ itdègu ìnè ɔ̀nyʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ Mísrì dhu ɨ̀rɨ, náadʉ̀ àlɛ̌ t’ábhúna* nóvì, ròwù wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ abhi nɨ̌ ányɨ̀*. 13 Ɔyɔ rɨ́ abádhí tɔ́ abhi nísě ányɨ̀ abhi ɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ abádhí tɔ̀ abádhí t’ádɔ̀nà nyʉ́ tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà Fàrawʉ̀ adʉ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ mǎ-dzá-bhà nʉ́nɨ átɔ̀. 14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ adʉ̀ àbanà Yàkɔbhɔ̀ mà, kɔ́rɔ́ fɨ̌-dzá-bhà mànà návi rìwǔ òko Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ɨ alɛ-bvʉ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná imbò nà alɛ. 15 Nɨ́, Yàkɔbhɔ̀ adʉ̀ òtse Mísrì. Àbadhi mà, pbɨ̀ inzo àlɛ̌ t’ábhúna mànà náawù ʉvɛ̀ ányɨ̀. 16 Ka kadʉ́nà òwu abádhí-abvò nʉ́mbà rɔ̌, kiwǔ ʉ̀tdʉnà Sìkemù tɔ́ pbìrì ɔ̀, yà àlɛ̌ t’ábhunà Àbràhamʉ̀ náadzì fʉ̀rangà rɔ̌ Hɛ̀mɔrà bhà inzo-fɔ́ ibhu ɔ̀.

17 Nɨ́, yà Àbràhamʉ̀ tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ làká rǎkǎ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níitdègu ndìndù, nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ alɛ-bvʉ níisé ndɨ̀ ndɔ̀trɔ̀ atdídɔ̌ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌. 18 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà ɨnzá Yɔ̀zɛfʉ̀ nʉ́nɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà náanyʉ̀ idzi Mísrì tɔ́ pbìrì dɔ̌. 19 Nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà nʉ́ʉtrá àlɛ̌ tɔ́ alɛ, ndàdʉ̀ àvu àlɛ̌ t’ábhúna rɔ̌. Kǎdʉ̀ abádhí ʉ̀tʉ átɔ̀ rʉ̀bhǎ fɔyá nzónzo ndɨ́nɨ̌ ʉvɛ̀ tɨ́. 20 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, ka kʉgʉ Músà. Músà nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ áya, ndàdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ ngbángba. Nɨ́ ka kadɔ̀ ndɨ Músà tɔ́ ngbángba ɨ̀bhʉ àbǐ tɨ́ àbanà bhà ɨdzá. 21 Ɨ́yànà itdègu Músà tɔ́ ngbángba ʉ̀bha, nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Fàrawʉ̀ t’ɨ́vànà adʉ̀ kìdyì, ndàrà ìvinà pbɨ̀ndà ngbángba nyʉ́ bhěyi. 22 Nɨ́ ányɨ̀-dzá, ka kudhè Mísrì ɔ̌ bhà tɔ̀ ka karúdhěna dhu-tsí-tɨdɔ̀ kɔ́rɔ́ Músà tɔ̀, àbadhi ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà ɔ̀tɛ̌na ɔ̌, ndɨrɔ̀ kàsʉ̌na ɔ̌ màtɨ́.

23 Nɨ́ atdiku, ɨ̀fɔ kumì atɔ nà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, Músà núudhé dhu ndɨ̀ ràkǎ ndàrà adɔ́na Pbàìsràyélí nándà. 24 Nɨ́, kǎtù abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ rɔ̀ná Mísrì ɔ̌ atdí alɛ rǎvu rɔ́. Nɨ́, kǎzè ndɨ̀sɔ̌ kà-rɔ̌ dhu. Nɨ́, adɔ̀nà-rɔ̌ dhu ndɨ̀ ndʉtsɛ̀ tɨ́, kǎdʉ̀ wɔ̀ Mísrì ɔ̌ alɛ nóhò òho tɨ́. 25 Kǎtɨ dhu ʉ̀nɨ̌ adɔ́na Pbàìsràyélí rɨ̌ dhu ʉ̀nɨ̌, Kàgàwà rívì ndɨ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉwʉ̀ tɨ́ ɨ̀ ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀ dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ nzá ndɨ dhu ʉ̀nɨ.

26 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Músà atù ɔ́yɔ̌ Pbàìsràyélí ’ɔ̀ngbʉ rɨ́ rɔ́. Nɨ́ kǎzè ndʉ̀kɔlɔ abádhí-ɔ̌nga ròkò màrʉ̀ngà ɔ̌. Nɨ́, kǎtɨ abádhí nɨ̌: ‹Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nɨ́ atdí ɔdhɨ! Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyávu rʉ̀kʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ nɨ̌?› 27 Pbɛ́tʉ̀, yà ɔdhɨ̀nà rɔ̌ rúbhi àvu rɔ̌ alɛ níidzì Músà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: ‹Ádhɨ ndɨ ɨnyɨ nɨ́lɨ dɔ̀ká kamà tɨ́? Ndɨrɔ̀ ádhɨ ndɨ nyɨ nɨ́lɨ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyongó tɨ́ ànyǎka ʉ̀nɔ̀? 28 Nyɨ nyòzè tɨ́ nyohò ma yà inzì nyɨ nyóhòná Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ dhu bhěyi?› 29 Nɨ́, wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Músà akʉ̀ dòtsí, ndàrà àdɨ Pbàmìdìyanì tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ányɨ̀ kǎdhɨ̀ kpabhá nzónzo ɔyɔ.

30 Ɨ̀fɔ kumì atɔ dzidɔ̌, Kàgàwà bhà màlàyikà náavì ndɨ̀ kà tɔ̀ Sìnayì tɨ́ kátɨna pbìrì-akpà tɨ́ arɨ́’ɨ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌, kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀ná ɨ̀nzɨ̌ rógbe rɔ́rɔ̀ kɨ̀dzʉ̀mbà ɔ̌. 31 Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Músà atdídɔ̌ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà ndɨ̀ ndóndri ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndandá tɨ́ dhu mběyi rɔ̀, Músà ɨrɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-tù wɔ̀ kàzʉ ɔ̀ rɔ̀ rɔ́tɛ rɔ́. 32 Kǎtɨ: ‹Ɨma nɨ́ abhúnʉ tɔ́ Kàgàwà. Ɨma nɨ́ Àbràhamʉ̀ mà, Ìsakà mà, Yàkɔbhɔ̀ mànà tɔ́ Kàgàwà.› Nɨ́, ɔdɔ nɨ̌ ndɨ̀ ndívi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Músà adʉ̀ nzá ndòmvù ndàndà ndɨ kàzʉ-dɔ̀nga mà tdɨ́tdɔ̌. 33 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: ‹Ʉ́wa pfɔ̌nʉ rɔ̌ kàyìtò, wɔ̀ nyɨ nyìdè rɔ́ nga nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ ngari nɨ́dhunɨ̌. 34 Obhó tɨ́, ma màla wà pbàkà alɛ rǎbàna Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà fɔ́ àpbɛ̀! Ndɨrɔ̀, ma mɨ̀rɨ̀ wà abádhí rɨ̌ ’ʉ̀hʉ̌ tɨ́ dhu. Nɨ́, ma mìfò wà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mipfo tɨ́ abádhí ndɨ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́, ɨ́rà! Kòmbí ma mɨ́ nyovì Mísrì.›»

35 Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ tdɨ́tdɔ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ ndɨ Músà Pbàìsràyélí adhɔ̀ angyɨnǎ rɔ̀. Abádhí atɨ kànɨ̌: ‹Ádhɨ ndɨ ɨnyɨ nɨ́lɨ dɔ̀ká kamà tɨ́? Ndɨrɔ̀ ádhɨ ndɨ nyɨ nɨ́lɨ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyongó tɨ́ ànyǎka ʉ̀nɔ̀?› Ndɨ Músà kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ Kàgàwà adʉ̀ òvìnà ràrà kamà tɨ́, ndɨrɔ̀ Pbàìsràyélí ʉ̀kɔ̀lɔ̌ rɨ́ ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀ alɛ tɨ́. Kɨ̌tɛ̀ ndɨ̀ kà tɔ̀ pbɨ̀ndà màlàyikà-otù ɔ̌, yà ɨ̀nzɨ̌ rógbe rɔ́rɔ̀ kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀ná kɨ̀dzʉ̀mbà ɔ̌. 36 Ndɨ Músà nɨ́ ndɨ, Pbàìsràyélí nipfo Mísrì rɔ̀, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mà, ize mànà nɔ́nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-otù ɔ̌. Kǎnzɨ̀ ɨ dhu Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ‹Òlǒlù ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀› tɨ́ kátɨna ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ ɨ̀fɔ kumì atɔ ɔ̌. 37 Ndɨ Músà kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ dhu navɔ̀ Pbàìsràyélí tɔ̀ ndàtɨ: ‹Kàgàwà níipfoya ɨma bhěyi atdí pbɨ̀ndà nabì fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀.› 38 Pbàìsràyélí àndu tsʉ̀ya rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ rɔ̀, kǒngónà ndɨ ìde àlɛ̌ t’ábhúna mà nzínzì ɔ̌ yà Sìnayì tɔ́ pbìrì dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ fɨ̌ndà Kàgàwà bhà màlàyikà mànà. Kǎkɔ̀ ndɨ ípìrɔ̌nga tɔ́ ɔtɛ, ndàdʉ̀ ʉ̀dànà àlɛ̌ tɔ̀. 39 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ t’ábhúna náazè nzá ’ɨ̀fʉ Músà rʉ̌nɔna dhu. Abádhí ongónà kà-tsʉ̌ dhu àsà àsa tɨ́, atdyúya ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ adù tɨ́ ɨ̀ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀.

40 Nɨ́ atdíku, abádhí atɨ Àrɔ̌nɨ̀† nɨ̌: ‹Mǎ mʉ̀nɨ nzá yà Mísrì rɔ̀ mǎ nábhʉ mǔvò Músà rɔ̌ ndɨ̀ nɨ̀pɛ̀ yà kǎrà ɨ dhu. Nɨ́, ɔ́bhɔlɔ mʉ̌ngʉ̌-nzo-wɔ̀yɔ̌* fǎkà, ndɨ́nɨ̌ ka kongó tɨ́ ànɔ̀nà kambɛ òwu dɔ̌ nà angyɨ fǎkà.› 41 Nɨ́ abádhí abhɔ̀lɔ̀ ìkyǐ-ngba-wɔ̀yɔ̌, ’àdʉ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ ʉ̀bɨ̀ ndɨ sànamʉ̌-ngba-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí anzɨ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà ndɨ ɨ̀tɨ́rɔ̀ ɨ̀ ɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 42 Nɨ́, Kàgàwà ʉgɛ̀rɛ̀ dzinà-dɔ abádhí tɔ̀, ndʉ̀bhà ròngò àmbɛ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ dhu nʉ́lɛ dɔ̌, Kàgàwà bhà pbànábí tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kandí dhu bhěyi. Ndɨ andítá átɨ:

‹Ìsràyelì ɔ̌ bhǎ,

yà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ ɨ̀fɔ kumì atɔ ɔ̌, nyɨ̌ nyʉ́bɨ̀ tɨ́ ʉ̀bɨ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ ɔnzɨ̀dú?

Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyúbho tɨ́ ùbhǒ ngʉ̌kpà dhu-tsí tɔ́ pɛrɛ̀ idù?

43 Ɨnzá akɛkpá màtɨ́! Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyúbhì Mòlokì‡ bhà hɛmɛ̀ nánɔ̀ rɔ̌,

nyǎdʉ̀ òwu fʉ̀kʉ́ mʉ̌ngʉ̌-ngba Rɛ̀fanɨ̀§ bhà alalɨ-wɔ̀yɔ̌ nánɔ̀ rɔ̌.

Ɨ dhu-wɔ̀yɔ̌ nyɨ̌ nyabhɔ̀lɔ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ ʉ̀lɛnà.

Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ nyǎbhʉ̌ kʉmbà nyɨ̌, karʉ̀ nyɨ̌ nà àrʉ̀ tɨ́ Bàbelì tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ*.›

44 Rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ ɨ̀ ɨ’ɨ̀ nɨ́nganɨ́, àlɛ̌ t’ábhúna nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ hɛmɛ̌-dzà nà. Ndɨ ɨdza ka kupe àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà nyʉ́ nɨ́ɨtɛ̀ ka Músà tɔ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 45 Olùnǎ rɔ̀, abáya adʉ̀ ndɨ hɛmɛ̌-dzà ʉ̀dà àlɛ̌ t’ábhúna-fɔ’ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Yɛ̀sʉwà arɨ́ ’ʉ̀nda ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ t’ábhúna náadʉ̀ kìdyì ’ìwǔ nà yà ɔ̀yá alɛ Kàgàwà ábhʉ ’òdì pbìrì ɔ̀. Ndɨ hɛmɛ̌-dzà náadɨ̀ abádhí nzínzì ɔ̌, ràrà àhʉ ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̀. 46 Dàwudì tɔ̀ Kàgàwà ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga atdídɔ̌. Nɨ́ Dàwudì adʉ̀ rʉsà ònzì ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔbhɔlɔ tɨ́ adɨta tɔ́ ngari àlɛ̌ t’ábhunà Yàkɔbhɔ̀ bhà Kàgàwà tɔ̀*. 47 Pbɛ́tʉ̀, ɨdza ɔ̀sɨ̀ adʉ̀ Kàgàwà tɔ̀ alɛ nɨ́ Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀†. 48 Pbɛ́tʉ̀ngàtɨ́, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà náarɨ́ nzɨ̌ àdɨ ìndrǔ-ɔtsʉ́ asɨ̀ ɨdza ɔ̌. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà nabì nʉ́ʉnɔ dhu, ndàtɨ:

49 ‹Ɔ̀rʉ̀-akpà nɨ́ pbàkà tombi,

ndɨrɔ̀ yà adzɨ nɨ́ pfɔ̌du ʉ̀lɨ̌ ma marɨ́ dɔ̀ná dhu.

Nɨ́ ɨ́ngbà tɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ɨdza ndɨ idù nyɨ̌ nyɔ́sɨ̀na?

Ndɨrɔ̀ ɨ́ngbà tɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ngari ndɨ ma mádʉ̀ maso ɔ̀ná?

50 Tɨ́ obhó ɔtsʉ́du ndɨ ɨ dhu nabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́*?›»

51 Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̌ atdídɔ̌ dɔ̀ya ɨ́dzɔ̀ alɛ́, ndɨrɔ̀ afíya mà bɨ̌ya mànà nʉ́tsɨ̀ Kàgàwà rɔ̌ alɛ́, bìlǐnganà nyɨ̌ nyarɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɔ̌vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu ɨ̀rɨ. Nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀nzɨ abhúkʉ bhěyi! 52 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ Kàgàwà bhà pbànábí nzínzì ɔ̌ ɨnzá abhúkʉ ávu rɔ̀ná? Abádhí akyɛ̀ yà angyangyɨ dhu navɔ̀ Obhónángatálɛ rɨ̌rà dhu dɔ̌ alɛ. Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyípfo ndɨ Obhónángatálɛ nyǎbhʉ òmvǔ-fɔ́. Nɨ́ kòmbí, nyɨ̌ nyòngò wà ka nahò alɛ tɨ́. 53 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyábà Kàgàwà bhà Ʉyátá kàbhà màlàyíká-otù ɔ̌, pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ nzá ndɨ Ʉyátá nɨ́fʉ.»

Stɨ̀fanʉ̀ ùbvǔ ka kɨ́ odu nɨ̌ rɔ̀vɛ̀ dhu

54 Anya t’ɨ́tdɨ̀ta-ɨdzà ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ níitdègu wɔ̀ Stɨ̀fanʉ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí akó atdídɔ̌, ’àdʉ̀ kǔya àtri Stɨ̀fanʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, nàwí rɨ̌ ’òri nɨ́dhunɨ̌. 55 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ̀rǎ ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga àndà. Nɨ́ ányɨ̀, kǎla Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀, ndàdʉ̀ Yěsù àla Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ìdè rɔ́. 56 Nɨ́, Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-li’ɔ̀ àlǎ ndɨ̀ nàngbɛ rɔ́. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nálǎ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ìdè rɔ́.»

57 Nɨ́, wɔ̀ dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ nɨ́ɨdʉ̀ ìkǔ nà kɔ́rɔ́, ’àdʉ̀ ɔtsʉ́ya-kpɔ̀ nʉ́fɔ bɨ̌ya-bhu ɔ̀ akyɛ ɨ̀ ɨrɨna kà rʉ̌nɔna dhu tdɨ́tdɔ̌ nɨ̌. Abádhí náalà ɨ̀ atdíkpá kàdɔ̀, ’ɔ̀dɨ̀ ɨ̀ kà-dɔ̌, 58 ’àdhà ka ’ìpfo iri kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ kɔ̀pɛ̀ ’ùbvǔ odu nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ɔvɛ́ tɨ́. Wɔ̀ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ, nʉ́ʉwa rɔ̀yá mʉ̀dzarʉ̀ ’ʉ̀lɨ Sáwúlò tɨ́ kátɨna kpatsìbhíngba-pfɔ̀ tɨ́. 59 Yà odu nɨ̌ ka kɨ́ ndùbvǔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Stɨ̀fanʉ̀ ambɛ́nà ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌, ndàtɨ yà dhu bhěyi: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsǔ, ákɔ̌ afídu!» 60 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌, ndàdʉ̀ òkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, àpɛ́ nyɔzʉ́ wɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛnga abádhí dɔ̌.»

Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndòrì rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kà-afí náadʉ̀ ɨ̀tdɛ̌ atdídɔ̌.

8

1 Sáwúlò adʉ̀ dhu òlè òlè tɨ́ kɔ̌kɔ̀ Stɨ̀fanʉ̀ nòhò alɛ tɔ̀.

Sáwúlò rǎvu Kànɨsà rɔ̌ dhu

(Yùw 6.70; Kas 11.21; Fìl 1.12)

Wɔ̀ Stɨ̀fanʉ̀ ka kòhò ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌ tɨ́, ka kapɛ̀ kavu atdídɔ̌ kànɨsà rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Nɨ́, Yěsù ná’ù alɛ uvò Yèrùsàlɛmà rɔ̀, ’ɨ̀fàlà ɨ̀ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì mà Sàmàrɨyà mànà ɔ̀nǎ. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù bhà uvitatálɛ kɛ̀lɛ̌ náadʉ̀ ’ʉ̀bhà vǐya dɔ̌ rɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. 2 Kàgàwà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ Stɨ̀fanʉ̀-abvò ìdyì ’òwù ɔ̀tdʉ̀nà, ’àdʉ̀ kɔ̀dzɨ̀ atdídɔ̌.

3 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, Sáwúlò náazè ndùgolo kànɨsà. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎlʉ́ ɨdza tsʉ̀nà rɔ̌ ndàrà ùtsǔ rɔ̌ ɔ̀yà, ndàdʉ̀ ányɨ̀-dzá ndɨ̀ ndòtù Yěsù ná’ù kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà nípfo ɔbɨ nɨ̌, ndàrà àwànà imbi-dzà ɔ̀.

4 Kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ ɨ̀ nɨ́fàlà alɛ núubhì dhèdhèrɔ̀ ngari ɔ̀nǎ, ’àmbɛ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀.

Fìlipò rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ dhu

5 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Fìlipò* náawú Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàrà dhu ɔ̀vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ Màsiyà dɔ̌. 6 Nɨ́, ihé-yà náapbá afíya atdíkpá Fìlipò rʉ̌nɔna dhu rɔ̌, kà rǎrà ɔ̀nzɨ̀nà rɔ̌ wɨwɨ̀-ɔ̀yɨ̌ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀, ’àdʉ̀ ɨ dhu nála nyɨ̀kpɔ́ya nyʉ́ nɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Obhó tɨ́, nzɛ́rɛ-alafí nóowúnà ùvò rɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ ìkǔ nà yà ɨ̀ arávu rɔ̀yá ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ábhɔ̌ alɛ kǎkà ngbɔ̌ya ʉ́vɛ, ndɨrɔ̀ òtsótsù, nóowúnà ʉ̀gʉ rɔ̌. 8 Nɨ́, ndɨ dhu abhʉ̀ ìndrǔ-ɨdhɛ̀ rɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌.

9 Wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, Sìmonì tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ màzǐtálɛ. Kǒngónà Sàmàrɨyà ɔ̌ bhà àbhʉ ɨdhɔ rʉ̀kɔ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀, kǒngónà àdʉ̀ ndàtɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́. 10 Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ, nzónzo mà, ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà nóongónà afíya àpba atdídɔ̌ kà rʉ̌nɔna dhu rɔ̌. Abádhí adʉ́nà òwu àtɨ̀nà rɔ̌: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ, yà ‹Ádrʉ̀ngbǎ Ɔbɨ› tɨ́ ka karátɨna.» 11 Abádhí apbá afíya kà rɔ̌ dhu nɨ́, angyɨ́ta tɨ́ kɔ̌pɛ̀ ndɨ̀, ndàrà ìndrǔ àbhʉ rɔ̌ ɨdhɔ rʉ̀kɔ atdídɔ̌ pbɨ̀ndà màzǐ ɔ̌ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu. 12 Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ níitdègu Fìlipò rʉ̌nɔna fɨ̌yɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ mà, Yěsù Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ mànà ná’u, nɨ́ abádhí àdʉ̀ bàtizò àlʉ Fìlipò-fɔ́. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà. 13 Nɨ́, Sìmonì náa’u dhu átɔ̀, ndàdʉ̀ bàtizò àlʉ. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndàpba atdídɔ̌ Fìlipò rɔ̌. Ndɨrɔ̀, wɨwɨ̀ mà, ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyɨ dhu mànà dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, ɨdhɔ adʉ́nà àrà kʉ̀kɔ rɔ̌ atdídɔ̌ nyʉ́.

14 Nɨ́, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨ̀ nòtù Yěsù bhà uvitatálɛ níitdègu ɨwà Sàmàrɨyà ɔ̌ bhà nɨ́rɨ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ’àdʉ̀ à’ùnà dhu ʉ̀nɨ̌, nɨ́ abádhí adʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà nóvì ròwù ányɨ̀. 15 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ uvitatálɛ nówù ùvò Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, abádhí ɨtsɔ̀ ɨ̀ ndɨ pbìrì ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nabá tɨ́. 16 Obhó tɨ́, abádhí ɨ’ɨ̀ bàtizò kɛ̀lɛ̌ ɨ̀ álʉ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àpɛ̀ ìfo nzínzìya ɔ̌ atdí alɛ dɔ̌ màtɨ́ rɔ́. 17 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ nà nʉ́ʉlɨ ɔtsʉ́ya abádhí dɔ̌, ràdʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àbà.

18 Nɨ́, Sìmonì itdègu ìndrǔ àbà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ uvitatálɛ ʉ̀lɨ ɔtsʉ́ya dɔ̀yá rɔ̀ dhu nálǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ fʉ̀rangà àbhʉ Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà tɔ̀. 19 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyìbho wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-tɨdɔ̀ átɔ̀ idù, ndɨ́nɨ̌ ɔtsʉ́du ma mɨ̀lɨ dɔ̀ná alɛ nóongó tɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nábà átɔ̀.» 20 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàkǎ tsěkʉ rɔ̀tdɨ̀ ɨ̀ kɔ́rɔ́ wɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ fʉ̀rangà mànà, nyɨ nyàtɨ̀ dhu fʉ̀rangà rɔ̌ ka kádʉ̀ yà tɨ́rɔ̌rɔ̀ Kàgàwà arábhʉ̌na dhu òdzì dhu tɨ́ nɨ́dhunɨ̌. 21 Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ nyɨ nyábàna ndɨrɔ̀ nyɨ nyɔ́nzɨna yà mǎ mɔ́nzɨna dhu ɔ̀ dhu nà, ɨ̀mbǎ afínʉ rɨ̌’ɨ̀ tʉ̀mbà tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ nɨ́dhunɨ̌. 22 Nɨ́rɔ̀, ʉ́gɛ̀rɛ̀ nyɨ nyʉbhà wɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta. Ndɨrɔ̀, ɨ́tsɔ̀ nyɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kʉ̌bà tɨ́ wɔ̀ afínʉ ɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta ɨndʉ̀, àkǎkǎ nɨ̌. 23 Obhó tɨ́, ma màla wà afínʉ ògyè tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ ma màla wà nzɛ́rɛnga ʉ̀tsɨ̀ afínʉ tɨ́ dhu.» 24 Nɨ́, Sìmonì adʉ̀ àtɨ̀nà Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà nɨ̌: «Nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ dùdú Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ wɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu nɔ́ɔnzɨ tɨ́ ndɨ̀ rùdú.»

25 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ tɔ́ obhónga ɨ̀ ɨ̀tɛ̀, ’àdʉ̀ ɔ̀vɔ̀nà ìndrǔ tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ mà Yùwanɨ̀ mànà náadʉ̀ òwu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Abádhí adʉ́nà òwu Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ yà ɨ̀ ʉ́da ɔ̀na nǎ Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ibí pbanga ɔ̀nǎ.

Fìlipò mà rɨ̌ ’òtù Ètìyòpiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nà dhu

26 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà náavɔ̀ dhu Fìlipò tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ́và nyɨ ɨrɔ́ rɔ̀, nyarà mùsùngú dɔ̀, yà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ráwǔ ndàrà Gǎzà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀ otu ɔ̀. Ndɨ otu ɔ̌ ìndrǔ arɨ́ nzɨ̌ ùbhi gbɔ̀kà.»

27 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Fìlipò ɨvà ndɨ̀ ndàrà ányɨ̀. Nɨ́ otu ɔ̌, kǎtù Ètìyòpiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí alɛ. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ àmǎ†, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ Ètìyòpiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ tsìbhá ádrʉ̀ngbǎ kamà, Kàndakɛ̀‡ tɨ́ kátɨna bhà kɔ́rɔ́ malɨ̀ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Nɨ́, kǔbhínà ndàdu rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndárà Kàgàwà ʉ̀lɛ ɨnǎ rɔ̀, 28 ndàmbɛ àrà dɔ̌ pbɨ̀ndà, yà mʉ̀hàgʉ̀ arádhana gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀-tɨdɔ̀ ɔ̌. Ndɨ gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̀ kǎdɨ̀, ndàdʉ̀ àmbɛ yà Kàgàwà bhà nabì Ìsayà náandí dhu ɔ̀zʉ̀ dɔ̌. 29 Nɨ́ wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí atɨ Fìlipò nɨ̌: «Índrǐ nyɨ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ nyʉ́ wɔ̀ gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀-tɨ́.» 30 Nɨ́, Fìlipò adʉ̀ ɔ̀kʉ tsàkàtsàkà, ndàrà àhʉ wɔ̀ gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀-tɨ́, ndàdʉ̀ wɔ̀ Ètìyòpiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ ɨ̀rɨ̀ Kàgàwà bhà nabì Ìsayà andí dhu ɔ̀zʉ̀ rɨ́ rɔ́. Nɨ́, Fìlipò ivú dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ nyɨ nyɔ́zʉ̀na dhu àlʉ̌ tɨ́ àlʉ̌ dʉ̀nʉ?» 31 Nɨ́, wɔ̀ alɛ adʉ̀ dhu àdu Fìlipò tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ ndɨ dhu-tɨ̀ àwɛ̌ rɨ́ idù alɛ ɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, kà rǎdʉ̀ dùdu àlʉ ɨ̀ngbà dhu bhěyi?» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ Fìlipò àvi rùpò ràdɨ tɨná gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̀. 32 Wɔ̀ ndɨ kǎmbɛ́nà ɔ̀zʉ̀nà dɔ̌ Andítá ɔ̀ ngari nɨ́ yà dhu bhěyi rátɨna:

«Kɨ̌lɨ ndɨ̀ yà òzènà ka kowu tɨ́ ka kówu nà tàmà bhěyi.

Àdhàdhɨ̀ ɨkána àze ka kɨ́ tàmǎ-ngba náarɨ́nɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàpfò tsʉ̀na mà dhu bhěyi,

kɨ̌nɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàpfò tsʉ̀na mà.

33 Ka kazʉ̀ nzá ka dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ ka katdɨ̀ nzá kà-ànyǎ ndɨ anya nyʉ́ àkǎnà kɔtdɨ̀ dhu bhěyi.

Ádhɨ pbá alɛ ndɨ, kàbhà pbàdzʉkʉrʉ dɔ̌ dhu nawɛya,

ɨwà ka kadʉ̀ kàbhà ípìrɔ̌nga níwi yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌*?»

34 Nɨ́ wɔ̀ Ètìyòpiyà ɔ̌ alɛ adʉ̀ dhu ìvu Fìlipò-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́! Ádhɨ nyʉ́ ndɨ wɔ̀ Kàgàwà bhà nabì rɨ̌ dhu àwɛ̌ dɔ̀ná? Kà t’ɔ́tɛ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ kà t’ɔ́tɛ vurò alɛ dɔ̌?» 35 Nɨ́ Fìlipò adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndɔ̀vɔ̀ Yěsù dɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ kà tɔ̀ wɔ̀ ndɨ Andítá tɔ́ ngari ɔ̌ rɔ̀ tɨ́. 36 Nɨ́ otu ɔ̌ ɨ̀ ówu rɔ́rɔ̀, abádhí awù ùvò ɨdha rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ngari ɔ̌. Nɨ́, wɔ̀ Ètìyòpiyà ɔ̌ alɛ adʉ̀ dhu ìvu Fìlipò-tsʉ̌ ndàtɨ: «Kànɨ̌ ɨdha rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɨrɔ́! Nɨ́ ádhu ndɨ ndùvo rádʉ̀ rùdú ɨ̀nzɨ̌ ma malʉ́ tɨ́ bàtizò fʉnʉ́?» 37 [Nɨ́ Fìlipò adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nyapɛ́ Yěsù à’u atdí afínʉ nyʉ́ nà, nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ bàtizò àlʉ àlʉ̌.» Nɨ́ wɔ̀ alɛ adʉ̀ àtɨ̀nà Fìlipò nɨ̌: «Ma mà’ù wà dhu Yěsù Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà t’Ídhùnà.»] 38 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀ àvi kòdì rɨ́ alɛ ràlʉ̌ rìdè. Nɨ́, abádhí adʉ̀ òfo ɨdha ɔ̀ ɔ́yɔ̌ rɔ̀ Fìlipò mànà, Fìlipò ràdʉ̀ bàtizò àbhʉ kà tɔ̀. 39 Nɨ́, ɨdha ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ ùvò rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí adʉ̀ Fìlipò òdyì ndàrà nà, ɨ̀nzɨ̌ Ètìyòpiyà ɔ̌ alɛ ràdʉ̀ àlanà tdɨ́tdɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ ndɨ Ètìyòpiyà ɔ̌ alɛ náadʉ̀ fɨ̀ndá otu ʉ̀ngʉ, ndàmbɛ àrà dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà.

40 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Fìlipò adʉ̀ àrà ndòtù Àzɔtɔ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Kǎdʉ̀ àdɨ ndàrà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ yà ndɨ̀ ndʉ́da ɔ̀nanǎ kɨgɔ̀ ɔ̌, ndàrà àhʉ nà Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

9

Yěsù rɨ̌ Sáwúlò ànzi owùna nʉngʉ tɨ́ dhu

(Kas 22.6-16; 26.12-18)

1 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Sáwúlò tɨ́ kátɨna alɛ azè dhu nɨ́ ndàvu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ʉvɛ̀ tɨ́. Nɨ́ kɨ̌và ndɨ̀, ndàrà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà. 2 Kǎrà bhàrʉwà àkɔ kà-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndarana tɨ́ ɨ̀tɛ̀nà rɔ̌ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ̀. Ɨ bhàrʉwà nɨ’ɨ̀ rʉsà nʉ́fà rɨ̌ kà tɔ̀ rùsǒ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ kà rǒtùna Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà otu nʉ́ngʉ̌ arɨ́ rɔ́ kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà, ndʉ̀mbà, ndàrà nà àdrà-mbǐ dɔ̌ ka kùsǒ rɔ́rɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 3 Nɨ́, otu ɔ̌ kà rǎrà rɔ́rɔ̀, ɨ́kyɛ̀rɔ̌ kɔ̀dɨ̀ Dàmàsikì ndɨ̀ ndotsú tɨ́ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, awáwʉ̀ nɨ́ɨsɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndàtdyi ka atdɨ́rɔ̀. 4 Nɨ́, Sáwúlò ɨtsɨ obvò, ndàdʉ̀ atdí alɛ-tù ɨ̀rɨ̀, ràtɨ: «Sáwúlò, Sáwúlǒ, ádhu nyɨ nyávu rùdú nɨ̌?» 5 Nɨ́, Sáwúlò adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨnyɨ nyʉ́ nɨ́ àdhɨ?» Nɨ́ wɔ̀ alɛ-tù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨma nɨ́ Yěsù, wɔ̀ nyɨ nyávu rùdú rɔ̀. 6 Nɨ́, ɨ́và nyɨ nyotsù kɨgɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ ka kɨ́ nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ dhu nɔ́vɔ̀ ɨndʉ̀ nɨ̌.» 7 Kɔ̌kɔ̀ Sáwúlò mà rǔbhi òwu rɔ̌ mànà atdíkpá kà t’ɔ́dhɨ́na níikò, ɨdhɔ rʉ̀kɔ ɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ tsʉ̀ya mà nápfò. Abádhí ambɛ́nà alɛ-tù kɛ̀lɛ̌ nɨ́rɨ̀ dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ ndɨ alɛ mà nála. 8 Nɨ́, Sáwúlò ɨvà ndɨ̀ obvò rɔ̀, ndìdè. Kǎngbɛ nyɨ̀kpɔ́na, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ɨnga àla akɛkpá màtɨ́. Nɨ́, kà t’ɔ́dhɨ́na adʉ̀ kàlʉ ɔtsʉ́na rɔ̌ ’òwùnà, ’òwù òtsùnà Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 9 Ányɨ̀, kǎnzɨ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ɨnga àlǎ rɔ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎnyʉ̀ nzá dhu mà, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ dhu mà nɔ́mvʉ̀.

10 Wɔ̀ ndɨ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Yěsù bhà atdí ábhàlɨ̌, Ànànɨyà tɨ́ kátɨna alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù avì ndɨ̀ kà tɔ̀ ɔnyʉ rɔ̌dzɨ̀ kàdɔ̀ dhu bhěyi dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndànzì ka ndàtɨ: «Ànànɨyà!» Nɨ́ Ànànɨyà adʉ̀ dhu àdu ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, kànɨ̌ ɨma ɨrɔ́.» 11 Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Ɨ́và nyɨ nyarà yà ‹Tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́ ídè ngʉdhà› tɨ́ kátɨna ngʉdhà ɔ̀, nyadʉ̀ òtsù Yudhà tɨ́ kátɨna atdí alɛ bhà ɨdza. Ndɨrɔ̀ nyádʉ̀ nyivú Sáwúlò, Társɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ ányɨ̀-dzá-bhà-tsʉ̌. Obhó tɨ́, ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́. 12 Ndɨrɔ̀, kà tɔ̀ ma mɔ̀vɔ̀ wà dhu ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ kàdɔ̀ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, matɨ: Ànànɨyà tɨ́ kátɨna alɛ ràrǒtsù ányɨ̀ ɨdza, ndàdʉ̀ ɔtsʉ́na ʉ̀lɨ kà-dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ tɨ́ ndɔ̀pɛ̀ ndàla nga tdɨ́tdɔ̌.» 13 Ànànɨyà adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mɨ́rɨ̀ wà ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ wɔ̀ alɛ bhà dhu àwɛ̌ rɨ́ rɔ́. Ndɨrɔ̀ ma mɨ́rɨ̀ wà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kɔ̌nzɨ̀ ɨnyɨ ná’ù alɛ rɔ̌ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu. 14 Ndɨrɔ̀, ɨrɔ́ kɨ̀rà nà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ àbhʉ kà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kǔsó tɨ́ ɔvɔ̀nʉ rɔ̌ rɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ alɛ.»

15 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà Ànànɨyà nɨ̌: «Árà yà ma mòvì nyɨ ɨ. Mà mòvò wà wɔ̀rɨ́ alɛ kàsʉ̌du nɔnzɨ tɨ́: kà rɨ̌ ɔvɔ̀du àbhʉ̌ rɔ̀tɔ̀ ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà, kɔ́rɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mà, kɔ́rɔ́ Pbàìsràyélí mànà nzínzì ɔ̌. 16 Ndɨrɔ̀ ɨma nyʉ́, ma mɨ́ okúdu dɔ̀ rɔ̀ kà rǎbàna àpbɛ̀ nɨ́tɛ̀ kɔ́rɔ́ kà tɔ̀.» 17 Nɨ́, Ànànɨyà adʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà Yudhà bhà ɨdza. Nɨ́ ányɨ̀, kʉ̌lɨ ɔtsʉ́na Sáwúlò dɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Àbanɨ̌ngba Sáwúlǒ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àvi ndɨ̀ ɨndʉ̀ otu ɔ̌ àzú nyɨ nyɨ́rà rɔ́rɔ̀. Nɨ́ kìvì ma tɨnʉ ɔ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyala tɨ́ ɨnga tdɨ́tdɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràdʉ̀ nyɨra.»

18 Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, ɨ̀bhɛ̀-kɛ́lɛ́ bhěyi ɨ̀ nʉ̀lɨ dhu náadʉ̀ ’ʉ̀pbà Sáwúlò-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀ rɔ̀, Sáwúlò ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàla nga tdɨ́tdɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àrà bàtizò àlʉ. 19a Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎnyʉ̀ dhu, ndàdʉ̀ ɔbɨ àbà tdɨ́tdɔ̌.

Sáwúlò rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ìndrǔ tɔ̀ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu

19b Sáwúlò mà náadʉ̀ òko ngúfe ɨdhɔ tɨ́ atdíkpá ábhàlɨ̌ mànà Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. 20 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàrà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀, ndàrà àtɨ̀nà rɔ̌, Yěsù ràrɨ̌ Kàgàwà t’Ídhùnà. 21 Nɨ́, wɔ̀ dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́ nʉ́kɔ rɔ̌ ɨdhɔ aránà atdídɔ̌. Abádhí adʉ́nà òwu àtɨ̀nà rɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Tɨ́ obhó yàrɨ́ alɛ nyʉ́ yà Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌ ɨ̀ nɨ̀tsɔ̀ alɛ rɔ̌ arúbhi àvu rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌? Ndɨrɔ̀ kɨ̀rà àzú okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́ obhó ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndusó tɨ́ ɨ alɛ, ndàrà nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-fɔ ɔ̀?»

22 Pbɛ́tʉ̀, Sáwúlò adʉ́nà àrà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ abádhí tɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà. Nɨ́, Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨ̀ nòtù Pbàyàhúdí rǎdǔna kà tɔ̀ dhu adúnà àrà àwǐ rɔ̌ àwǐ tɨ́ yà Sáwúlò rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ kpangba Yěsù ràrɨ̌ Màsiyà rɔ̀.

23 Nɨ́, ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ dzidɔ̌, Pbàyàhúdí adʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ Sáwúlò. 24 Pbɛ́tʉ̀, Sáwúlò adʉ̀ abádhí ɨ̀rɨ̀ ɨ̀ dɔ̀ná dhu ʉ̀nɨ angyangyi. Ɨ Pbàyàhúdí ambɛ́nà kɨgɔ̀ tɔ́ tsǎtsʉ̀ ɔ̀dɔ̀ dɔ̌ adyíbhengá nǎ ndɨrɔ̀ kúbhingánǎ màtɨ́, ndɨ́nɨ̌ Sáwúlò rǎhʉ rɔ̀, ’adʉ̀ tɨ́ kòhò. 25 Nɨ́, wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Sáwúlò bhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ àbadhi ìdyì kúbhingá, ’ìpfo iri pɔ́lɔ́ ɔ̌, imbi rɔ̌ ka kòsò sɛ̌ngɛ̌-yà-ba ɔ̌ rɔ̀, ràwǔ kɨgɔ̀-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀-kutì rɔ̌.

Sáwúlò rɨ̌ ndàdǔ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

26 Sáwúlò itdègu àrà àhʉ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ kǎmvù ndɨ̀ ndòtsù Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨ ábhàlɨ̌ adʉ̀ kɔ̌dɔ̀ ɔ̀nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́, ɨnzá ɨ̀ à’ù dhu, ɨwà kà rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, ndòngò Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nyʉ́ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Nɨ́, Bàrnabà tɨ́ kátɨna atdí ábhàlɨ̌ náadʉ̀ Sáwúlò ìdyì, ’òwùnà atdíkpá Yěsù bhà uvitatálɛ-tɨ’ɔ̀. Nɨ́, kǎdʉ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Sáwúlò ála Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù, Dàmàsikì rárà otu ɔ̌ dhu mà, ndɨrɔ̀ àdhu mà ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀ dhu mànà dhu àwɛ abádhí tɔ̀. Ndɨrɔ̀, Bàrnabà adʉ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Sáwúlò ʉ̀nɔ̀ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌, ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ɔdɔ́ na Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu àwɛ átɔ̀ kɔ́rɔ́ abádhí tɔ̀. 28 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ nɨ́ ndɨ, Sáwúlò mà náadʉ̀ òko atdíkpá Yěsù bhà uvitatálɛ mànà, ’àdʉ̀ òwu ùbhi rɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Kǎdʉ́nà àrà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌ ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ɔdɔ́ na. 29 Sáwúlò mà adʉ́nà òwu ’òtù rɔ̌ átɔ̀ yà Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̀tɛ arɨ́ Pbàyàhúdí mànà, ’àdʉ̀ àmbɛ ’àgò dɔ̌ abádhí mànà. Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ Pbàyàhúdí adʉ́nà òwu dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ ka. 30 Nɨ́, wɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Yěsù ná’ù alɛ adʉ̀ kʉ̀ndà, ràrà Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, abádhí adʉ̀ kàbhʉ ràrà Társɔ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. 31 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kànɨsà ongónà òko màrʉ̀ngà ɔ̌ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì mà, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì mà, Sàmàrɨyà tɔ́ pbìrì mànà ɔ̌. Abádhí adʉ̀ òko, ’àmbɛ ɔbɨ àbà dɔ̌ afíya ɔ̀nǎ rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ dɔ̌ mběyi nyʉ́. Ndɨrɔ̀ abádhí-bvʉ ongónà àdʉ̀ àmbɛ ndìse dɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǎrà dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ Àyìnɛyà tɨ́ kátɨna alɛ nɨ́gʉ̌ dhu

32 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ adɨ̀ ndàrà ùbhi rɔ̌ kɔ́rɔ́ pbanga ɔ̀nǎ. Nɨ́ atdíku, kǎrà ùbhi átɔ̀ Ludà tɨ́ kátɨna pbanga ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Yěsù ná’ù alɛ-bvʉ̀. 33 Nɨ́ ányɨ̀, kǎtù Àyìnɛyà tɨ́ kátɨna atdí alɛ ɨwà ara dɔ̌ ndɨ̀ ndaráyi rɔ́ atɔ árà àhʉ àrʉ̀ atɔ nyʉ́ tɨ́ rɔ́. 34 Nɨ́ kǎtɨ wɔ̀ alɛ nɨ̌: «Àyìnɛyǎ, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ̀gʉ̌ wà nyɨ. Nɨ́, ɨ́và nyɨ ara dɔ̌ rɔ̀, nyadʉ̀ ndɨ ara núhu nyɨ-tɨ́rɔ̀.» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, wɔ̀rɨ́ alɛ ɨvà ndɨ̀ ndìdè ɔrʉ́. 35 Nɨ́ Ludà ɔ̌ bhà mà Sàrɔnɨ̀ tɔ́ kyɛ̀ngyɛ̀rʉ̀ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ pbanga ɔ̌ bhà mànà náala wɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ kɔ́rɔ́, ’à’ù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù.

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ Tàbǐtà ɨ̀kyɛ̌ dhu

36 Yěsù ná’ù atdí tsìbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè Yɔpà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌. Ndɨ tsìbhálɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Tàbǐtà*. Ndɨrɔ̀, ndɨ ɔvɔ-tɨ̀ nɨ́ «Ɨ̀sà». Kǒngónà ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀ abhɔ nyʉ́ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà nǎkʉ̀tálɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌. 37 Nɨ́ atdíku, andɨ alʉ́ ka, ràdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ dòtsí. Nɨ́ ka kadʉ̀ kǎ-bvò ù’o, kʉfɔ̌, kadʉ̀ ìtdùnà kupò nà, kowù ɨ̀lɨnà ràyi ɔrʉ̀nǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kàluga ɔ̀. 38 Ludà tɔ́ pbanga nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Yɔpà tɔ́ kɨgɔ̀-tɨ́ rɔ̀. Nɨ́ Yɔpà rɨ́’ɨ̀ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ níitdègu dhu ɨ̀rɨ Pɛ́tɛrʉ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ ndɨ pbanga ɔ̌, nɨ́ abádhí adʉ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ nóvì ròwù Pɛ́tɛrʉ̀ ànzì, ’àtɨ: «Mǎ mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ nyʉ́. Ɨ́rà kòwu atdíkpá tsàkàtsàkà fàrábvʉ̀.»

39 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ mà adʉ̀ òwu atdíkpá abádhí mànà. Nɨ́, Yɔpà Pɛ́tɛrʉ̀ àrà àhʉ rɔ̀, ka kʉnda ka rùpò ndàrà àhʉ yà Tàbǐtà-abvò ka kɨ̀lɨ ɔ̀nà kàluga ɔ̀. Kɔ́rɔ́ abvo-ayí náadʉ̀ ’àndu Pɛ́tɛrʉ̀-tɨ́, ’àmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌. Abádhí adʉ́nà òwu yà àdɨ̀ ndɨ̀ ndàdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà rɔ́rɔ̀ Tàbǐtà ɔ́bhɔ̀lɔ̀ mbɛrʉ̀ mà ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ mànà nɨ́tɛ̀ rɔ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀. 40 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ avì kɔ́rɔ́ alɛ rùvò kàluga ɔ̀ rɔ̀. Kǎdʉ̀ ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌, ndàmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ Kàgàwà rɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndàgɛrɛ abvo dɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Tàbǐtǎ, ɨ́và nyɨ.» Nɨ́, ɨ́yàdhíyà náadʉ̀ nyɨ̀kpɔ́na àngbɛ. Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ndɨ̀ ndàla rɔ̀, kǎdʉ̀ ndàngbɛ, ndàdɨ sùnátù dɔ̌. 41 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ɔtsʉ́na nágbà, ndàlʉ̌ Tàbǐtà nɨ̌, ndɨ̀và ɔrʉ̀. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ mà abvo-ayí mànà núnzì rìwǔ, ndàdʉ̀ Tàbǐtà nɨ́tɛ̀ fɨ̌yɔ̀ ɨwà ɨ̀kyɛ̀ rɔ́rɔ̀. 42 Nɨ́ Yɔpà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́ɨrɨ wɔ̀ dhu-ɔ̀yɨ̌, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ràdʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ná’ù. 43 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ nɔ́nzɨ̀ Yɔpà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, yà ɔ́rɔ̀hɔ̀ nɔnyɨ́nà Sìmonì tɨ́ kátɨna alɛ bhà ɨdzá.

10

Kòrnòliyò dɔ̀ dhu rɔ̌dzɨ̀ ɔnyʉ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu

1 Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Kòrnòliyò tɨ́ kátɨna atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ka nɨ’ɨ̀ «Ìtàliyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀» tɨ́ kátɨna pbànówí* dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. 2 Àbadhi mà pbɨ̀ ɨdzá-bhà mànà kɔ́rɔ́ nóongónà Kàgàwà ʉ̀lɛ, ’àdʉ̀ Kɔ̌dɔ̀ ɔ̀nzɨ̀. Kǒngónà ábhɔ̌ mʉ̀dzʉ̀nà nyʉ́ nɔ́nzɨ̀ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà ndɨ̀tsɔ̀ rɔ̌ Kàgàwà rɔ̌ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌.

3 Nɨ́ atdíku, àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̌, dhu adzɨ̀ kà dɔ̀ ɔnyʉ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Nɨ́, kǎla Kàgàwà bhà màlàyikà pbɨ̀ ɨdza rítsù rɔ́, ràdʉ̀ kànzì, ndàtɨ: «Kòrnòliyò!» 4 Nɨ́, Kòrnòliyò adʉ̀ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̀dɨ̀ wɔ̀ màlàyikà rɔ̌ ɔdɔ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́rɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀ná, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhu nyɨ nyɨ́ ɨma ànzi nɨ̌?» Nɨ́, màlàyikà adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà ɨ̀rɨ̀ wà pbʉ̀kʉ̀ ɨtsɔ̀ta. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyarúbhǒna nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀ pɛrɛ̀ návi wà ndɨ̀ kpangba Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà àdzo nzá rʉ̀nʉ́ rɔ̀. 5 Nɨ́ kòmbí, óvì ìndrǔ ròwù Yɔpà, ròwù Sìmonì tɨ́ kátɨna alɛ ànzì. Ngǎtsi ndɨ Sìmonì-ɔvɔ̀ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀. 6 Ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ yà ɔ́rɔ̀hɔ̀ ɔ̀nyɨ arɨ́ Sìmonì bhà ɨdzá, ndɨ ɨdza ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌.»

7 Nɨ́, wɔ̀ Kòrnòliyò mà rǔbhi ɔ̀tɛ rɔ̌ nà màlàyikà níitdègu àwǐ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà kasʉ tɔ́ ɔ́yɔ̌ alɛ mà, atdí pbɨ̀ndà mùnowì mànà núnzì. Ndɨ mùnowì nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ arɨ́ alɛ, ndàdʉ̀ Kòrnòliyò-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ̀ atdídɔ̌. 8 Nɨ́, Kòrnòliyò awɛ wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu kɔ́rɔ́ abádhí tɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí òvì ròwù Yɔpà.

Pɛ́tɛrʉ̀ dɔ̀ dhu rɔ̌dzɨ̀ ɔnyʉ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu

9 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, kɔ̌kɔ̀ Kòrnòliyò óvìná alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ abhi nà tɨ́. Nɨ́, azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌, abádhí ɨ’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ otsú tɨ́ Yɔpà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ upò ndàrà ndɨ̀tsɔ̀ ɨdza-dɔ̀tsirɔ̀ ɔ̀ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ asota tɔ̀ ngari ɔ̀ rɔ̀*. 10 Nɨ́ àwù alʉ́ ka atdídɔ̌, ràdʉ̀ ndòzè ndɔ̀nyʉ̀ dhu. Nɨ́ ɔ̀nyʉ̀ òyè ka kɨ́ kà tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, dhu adzɨ̀ kà-dɔ̀ ɔnyʉ bhěyi. 11 Nɨ́ kǎla ɔ̀rʉ̀-akpà-li’ɔ̀ ndɨ̀ nàngbɛ rɔ́, ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀ bhěyi ndɨ̀ nɨ̀lɨ atdí dhu ràdʉ̀ àmbɛ ìfo dɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀fɔ pbɨnàdɔ rɔ̌ ka kʉ̀lʉ̌ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, rɨ̀rà àhʉ yà adzɨ dɔ̌. 12 Wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀ ɔ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́: ɨ̀fɔ pfɔ̌ya dɔ̌ arúbhi ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ mà kɔ́rɔ́, ɔ̀ya dɔ̌ arɨ́ ’àdha yà adzɨ dɔ̌ ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ mà, ɔrʉ́ arángɨlɨ àrɛ̀-tɨdɔ̀ mànà kɔ́rɔ́.

13 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ ɨrɨ atdí alɛ-tù dhu ɔ̀vɔ rɨ́ fɨ̌ndà rɔ́, ndàtɨ: «Pɛ́tɛrʉ̌, ɨ́và nyɨ nyazè kɔ̀rɨ́ ɨ̀zǎ, nyadʉ̀ à’ànà.» 14 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi Ádrʉ̀ngbǎlɛ́! Ɨnzá ma mapɛ̀na yà Kàgàwà ɨsɔ́ ɨ̀nzɨ̌ ka kongó tɨ́ à’ànà ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ ná’a. Ndɨrɔ̀, ma màpɛ̀ nzá Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ̀tɨ̀ ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ ná’a.» 15 Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ ɨrɨ wɔ̀ alɛ-tù ràtɨ: «Pɛ́tɛrʉ̌, ɨwà Kàgàwà ú’o rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ dhu nákǎ nzá nyatɨ̀ ɔ̀tɔ̀tɨ̀ dhu tɨ́.» 16 Wɔ̀ dhu adù ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na. Ɨ̀bhʉ ka nìsě dhu-dzidɔ̌, ka kadʉ̀ wɔ̀rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀ ɨ̀dha ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀.

17 Pɛ́tɛrʉ̀ adɨ̀ ndàmbɛ ɨnga ɨ̀rɛ̀ dɔ̌ wɔ̀ ndɨ̀ ndàla dhu dɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ̌kɔ̀ Kòrnòliyò ívìná alɛ níiwú, ìtsì ìko Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀-lí, ɨwà ɨ̀ ɔ̀ngʉ̀ dhu kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, ɔ́rɔ̀hɔ̀ ɔ̀nyɨ arɨ́ Sìmonì bhà ɨdza ràrɨ̌’ɨ̀ ngbɔrɔ́ rɔ́rɔ̀. 18 Nɨ́, abádhí anzi dhu, ’àdʉ̀ dhu ìvu ányɨ̀-dzá-bhà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀ tɨ́ kátɨna alɛ nátɨ́ àdɨ àzú-dzá?»

19 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè wɔ̀ ndɨ̀ ndàlanà dhu dɔ̌ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ tdɨ́tdɔ̌ rɔ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀, ndàtɨ: «Pɛ́tɛrʉ̌, kɔ̀nɨ̌ ɨ̀bhʉ alɛ rɨ̌ nyɔmɛ. 20 Nɨ́ ɨ́và nyɨ nyawǔ tsàkàtsàkà, nyǎdʉ̀ òwu abádhí mànà atdíkpá ɨ̀nzɨ̌ afínʉ rǔguru rɔ́rɔ̀, ɨma nyʉ́ ma mìvì ndɨ abádhí nɨ́dhunɨ̌.» 21 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ìfò, ndɨ̀rà àhʉ kɔ̀rɨ́ alɛ-tɨ’ɔ̀ rɔ̀, kǎtɨ: «Ɨma nɨ́ ndɨ yà nyɨ̌ nyɔ́mɛna alɛ. Nɨ́, ádhu nyɨ̌ nyìwǔ ɨrɔ́ okúna dɔ̀ rɔ̀?» 22 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu, ’àtɨ: «Mǎ nìvì nɨ́ Kòrnòliyò, pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Ndɨ alɛ nɨ́ obhónángatálɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ Kàgàwà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀, kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí arɨ́ ídzì dhu kɛ̀lɛ̌ àwɛ̌ kà-dɔ̌. Nɨ́ Kàgàwà bhà màlàyikà návi ndɨ̀ kà tɔ̀, ndàdʉ̀ kàvi rànzì ɨnyɨ pbɨ̀ndà, ndɨ́nɨ̌ ndɨrɨ tɨ́ nyɨ nyáwɛ̌na fɨ̌ndà dhu.» 23 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ nákɔ ròtsù ɨdza, ndàdʉ̀ abádhí àbhʉ ròyì mběyi nyʉ́.

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ Kòrnòliyò bhà ɨdzá dhu

Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ mà kɔ̌kɔ̀ Kòrnòliyò ívì alɛ mà, Yɔpà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ ngúfe alɛ mànà nɨ́ɨvà ɨ̀ Yɔpà rɔ̀, ’òwù Kòrnòliyò bhà Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 24 Nɨ́ tsútsǎnɨ́nganɨ́ tdɨ́tdɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ arà àhʉ Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, Kòrnòliyò ɨ’ɨ̀ abádhí ɔ̀dɔ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́, atdíkpá yà ndɨ̀ ndùnzìnà kɔ́rɔ́ fɨ̌-dzá bhà mà, atdídɔ̌ ndɨ̀ ndózè ɔdhɨ́na mànà. 25 Nɨ́, ɨdza Pɛ́tɛrʉ̀ rǒtsù ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kòrnòliyò ahʉ̀ kàkɔ. Nɨ́ kǎkɔ̀ ndɨ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌, ndìbvǔ ndɨ̀ kɔ̌nzɨ̀-tsʉ̀ ɔ̌, ndʉ̀lɛ̌ ka. 26 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ kàlʉ ndɨ̀và ɔrʉ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ ɔrʉ̀. Ɨma mà átɔ̀ nɨ́ ɨnyɨ bhěyi alɛ kɛ̀lɛ̌.» 27 Nɨ́, ɨdza ɨ̀ ótsù àzèmbè ɨ̀ ɔ́tɛ Kòrnòliyò nà rɔ́rɔ̀ rɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ atù ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ɨdzá ɨ̀ nàndu rɔ́. 28 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́ Ʉyátá rɨ́sɔ̌ dhu atdídɔ̌, Mʉ̀yàhudì ràkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì t’ɔ́dhɨ̀nà tɨ́, ndɨrɔ̀ kà ràkǎnà nzá ndòtsù ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì bhà ɨdza. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɔ́vɔ̀ dhu idù, ndàtɨ: Ɨnzá ma ràkǎ mɔzʉ̀ atdí alɛ mà ɨnzá ɨ́lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨnzá àkǎ kokò mànà atdíkpá alɛ tɨ́. 29 Nɨ́rɔ̀, kɔ̀nɨ̌ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, yà nyɨ̌ nyòvì ìndrǔ ròwù manzì rɔ̀, ma mɨ̀và ma mɨrà àzú ɨ̀nzɨ̌ pfɔ̌du rǔguru rɔ́rɔ̀. Nɨ́ kòmbí, ma mòzè mʉnɨ àdhu-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́ nyɨ̌ nyànzì ma mɨrà àzú dhu.» 30 Nɨ́ Kòrnòliyò adʉ̀ dhu àdu Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Indo ɨdhɔ àhʉ wà ɨ̀fɔ, yà mbɛ̀mbɛ̀ yàrɨ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ ma mádɨ mambɛ mɨtsɔ̀ dɔ̌ ɔ̀ná pbà ɨdzá rɔ̀ àrʉ̀gyètdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyídɔ̌ nga tɔ́ ɔ̌. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ma mála atdí alɛ ɨwà ìdè ɔnzɨ̀dú, ʉ̀mbɨlɨ rʉ́mbɨlɨ mʉ̀dzarʉ̀ ndɨ̀ ndʉ̀fɔ̌ rɔ̀ná rɔ́rɔ̀. 31 Nɨ́ ndɨ alɛ átɨ ɨma nɨ̌: ‹Kòrnòliyǒ, Kàgàwà ɨ̀rɨ̀ wà pbʉ̀kʉ̀ ɨtsɔ̀ta. Ndɨrɔ̀, kàla wà nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀ nyɨ nyarúbhǒna pɛrɛ̀. 32 Nɨ́rɔ̀, óvì ìndrǔ ròwù Yɔpà, ròwù Sìmonì tɨ́ kátɨna alɛ ànzì. Ngǎtsi ndɨ Sìmonì-ɔvɔ̀ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀. Ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ yà ɔ́rɔ̀hɔ̀ ɔ̀nyɨ arɨ́ Sìmonì bhà ɨdzá, ndɨ ɨdza ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌.› 33 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ma mòvì ìndrǔ pbʉ̀kʉ̀ ròwù nyanzì. Nɨ́, nyɨ nyàdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ mběyi màtɨ́ nyɨrà. Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ kòmbí Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, ndɨ́nɨ̌ mǎ mɨrɨ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ɔ́vɔ̀ ɨndʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyawɛ tɨ́ fǎkà dhu kɔ́rɔ́.»

Pɛ́tɛrʉ̀ rɔ̌tɛ Kòrnòliyò bhà ɨdzá rɔ̀ dhu

34 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ apɛ̀ ɔtɛ, ndàtɨ: «Kòmbí ma mʉ̀nɨ wà dhu obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà rarɨ́ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò. 35 Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌, Kàgàwà ará’una alɛ nɨ́ yà ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ arɨ́ ndàdʉ̀ obhónánga ɔ̀nzɨ̀ alɛ. 36 Kàgàwà íbhò pbɨ̀ndà ɔtɛ Pbàìsràyélí tɔ̀. Ndɨ ɔtɛ nɨ́, màrʉ̀ngà tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 37 Nyɨ̌, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà kɔ́rɔ́ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Gàlìlayà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀ rɔ̀, yà Yùwanɨ̀ ɔ́vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ bàtizò dzidɔ̌. 38 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Kàgàwà ɨ́rǎ Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ dhu. Ndɨ Yěsù úbhi kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, ndàrà ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà Pfɔ̀mvɔ arávu rɔ̀yá kɔ́rɔ́ alɛ nɨ́gʉ rɔ̌, Kàgàwà ɨ’ɨ̀ ndɨ̀ mànà nɨ́dhunɨ̌. 39 Mǎ’ɨ nɨ́ yà Yěsù ɔ́nzɨ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ pbìrì mà, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ mànà ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ ngàmbì. Ka kóhò ndɨ Yěsù, kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. 40 Pbɛ́tʉ̀ ɨbhʉ rɨ́ kìsě ɨdhɔ ɔ̌, Kàgàwà ádʉ̀ kàbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ibhu ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ kàbhʉ rɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ kpangba. 41 Kɨ̌tɛ̀ nzá ndɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kɨ̌tɛ̀ ndɨ̀ fǎkà yà Kàgàwà avò mǎ mɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà ngàmbì tɨ́ alɛ tɨ́rɔ̀. Kàbhà ɨngbɛ̀ta dzidɔ̌, mǎ mɔ́nyʉ̀ dhu, mǎdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ atdíkpá kà mànà. 42 Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ʉ̀ya fǎkà, ndɨ́nɨ̌ mǎ mɔvɔ tɨ́ dhu ìndrǔ tɔ̀, mǎdʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ kpangba, ndɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ Kàgàwà avò ndɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨtdɨ̀ya tɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ mà, ípìrɔ̌rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ mànà-ànyǎ. 43 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà pbànábí náavɔ̀ dhu kǒkú dɔ̀ rɔ̀, ’àtɨ: ‹Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌, Kàgàwà arɨ́ Yěsù nà’ù ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɨ́ bhà nzɛ́rɛnga nʉ́bà kɔ́rɔ́ ndɨ alɛ tɔ̀.›»

Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǐfo ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí dɔ̌ dhu

44 Wɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ rɔ̌tɛ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí níifo kɔ̌kɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ rʉ̌nɔna fɨ̌yɔ̀ dhu ɨ̀rɨ̀ rɔ̌ rúbhi kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌. 45 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà níwǔ mànà atdíkpá Yěsù ná’ù Pbàyàhúdí ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ atdídɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ Kàgàwà àbhʉ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí tɔ́ pɛrɛ̀ átɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 46 Obhó tɨ́, ɨ Pbàyàhúdí nɨ́ɨrɨ kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ ɨnzá ɨ̀ apɛ̀na ɨ̀rɨna angyɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̀tɛ rɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga ìlè dɔ̌ rɔ́. Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu ìvu Pbàyàhúdí-tsʉ̌, ndàtɨ: 47 «Kòmbí, kǎkà alɛ nábà wà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí átɔ̀ àlɛ̌ bhěyi. Nɨ́ ádhu ndɨ ndùvo rádʉ̀ abádhí rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ bàtizò nalʉ́ tɨ́?» 48 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ bàtizò àvi kubho kɔ̌kɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ bàtizò nàlʉ̌ alɛ náadʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ àgo, ’òkò mànà atdíkpá ngúfe ɨdhɔ tɨ́.

11

Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu àwɛ̌ dhu

1 Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ɨ̀ nòtù uvitatálɛ mà, Yěsù ná’ù ngʉ̌kpà alɛ mànà nɨ́ɨrɨ dhu yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà nɨ́ rɨ̀rɨ̀ wà Kàgàwà bhà Ɔtɛ átɔ̀. 2 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ itdègu ndàdǔ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ Yěsù ná’ù ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pbàyàhúdí náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ ɔ̀rʉ̀ dɔ̌ kà-dɔ̌, ’àtɨ: 3 «Nyɨ nyárà òtsù ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí* nzínzì ɔ̀, nyǎdʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá abádhí mànà?»

4 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu ɔ̀pɛ̀ ndàwɛ tsʉ̀nàrɔ̌ abádhí tɔ̀. Kǎtɨ: 5 «Ma mɨ́’ɨ̀ Yɔpà, nɨ́ ma mádɨ mambɛ mɨtsɔ̀ dɔ̌ adyídɔ̌, dhu ràdʉ̀ ɔ̀dzɨ̀ dùdù ɔnyʉ bhěyi. Nɨ́, ma mála ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀ bhěyi ndɨ̀ nɨ̀lɨ atdí dhu ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo, ndàmbɛ àwǔ dɔ̌ dùdù ɨ̀fɔ pbɨnàdɔ rɔ̌ ka kʉ̀lʉ̌ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀. 6 Nɨ́, yà ma mʉ̀dɨ̌ nyɨ̀kpɔ́du mambɛ wɔ̀ dhu àndà dɔ̌ rɔ̀, ma mála yà adzɨ dɔ̌ arúbhi ɨ̀fɔ pfɔ̌ya dɔ̌ ɨ̀zǎ mà, ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ mà, ɔ̀ya dɔ̌ arɨ́ ’àdha ɨ̀zǎ mà, ɔrʉ́ arángɨlɨ àrɛ̀ mànà. 7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨ́rɨ̀ atdí alɛ-tù dhu ɔ̀vɔ rɨ́ idù rɔ́, ndàtɨ: ‹Pɛ́tɛrʉ̌, ɨ́và nyɨ nyazè kɔ̀rɨ́ ɨ̀zǎ, nyadʉ̀ à’ànà.› 8 Nɨ́, ma mádʉ̀ dhu àdu, matɨ: ‹Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi Ádrʉ̀ngbǎlɛ́! Ɨnzá ma mapɛ̀na yà Kàgàwà ɨsɔ́ ɨ̀nzɨ̌ ka kongó tɨ́ à’ànà ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ à’a. Ndɨrɔ̀ ma màpɛ̀ nzá Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ̀tɨ̀ ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ ná’a.› 9 Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, ma mɨ́rɨ̀ wɔ̀ alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɔ́tɛ rɔ́, ndàtɨ: ‹Pɛ́tɛrʉ̌, ɨwà Kàgàwà ú’o rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ dhu nákǎ nzá nyatɨ̀ ɔ̀tɔ̀tɨ̀ dhu tɨ́.› 10 Wɔ̀ dhu nádù ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na. Ɨ̀bhʉ ka nìsě dhu-dzidɔ̌, ka kádʉ̀ wɔ̀rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀ ɨ̀dha ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀.

11 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ nɨ́ ndɨ, rùdú ka kìvì Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀bhʉ alɛ nádʉ̀ ’ʉ̀tɔ̀ yà ma mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɨdza-lí. 12 Nɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ádʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ idù ndàtɨ, mǎ ròwu atdíkpá abádhí mànà ɨ̀nzɨ̌ afídu rǔguru rɔ́rɔ̀. Kǎkà nyɨ̌ nyálǎna ɨrɔ́ azà ɔdhɨ́du nádʉ̀ mʉndà ányɨ̀ Kàyìsàriyà, mǎdʉ̀ ìtsi òtsù yà ɨma nànzì Kòrnòliyò bhà ɨdza. 13 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kòrnòliyò ádʉ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Kàgàwà bhà màlàyikà àvi ndɨ̀ fɨ̌ndà pbɨ̀ndà ɨdzá dhu náwɛ fǎkà. Màlàyikà átɨ kà nɨ̌: ‹Óvì ìndrǔ ròwù Yɔpà, ròwù Sìmonì tɨ́ kátɨna alɛ nánzì. Ngǎtsi ndɨ Sìmonì-ɔvɔ̀ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀. 14 Ndɨ alɛ rɨ̌ ndɨ ɨnyɨ mà, kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ ɨdzá-bhà mànà rʉ̌gʉ nɨ̌ ɔtɛ náwɛ̌ ɨndʉ̀.› 15 Nɨ́, ɔtɛ ma mɔ̀pɛ̀ mawɛ ndɨ Kòrnòliyò bhà ɨdzá-bhà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nádʉ̀ ìfo abádhí dɔ̌, àdhàdhɨ̀ yà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndɨfo àlɛ̌ dɔ̌ dhu bhěyi. 16 Nɨ́, ndɨ dhu ádʉ̀ mabhʉ mɨrɛ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ʉnɔ àlɛ̌ tɔ̀ dhu. Kǎtɨ: ‹Bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ núubhò bàtizò ìndrǔ tɔ̀ ɨdha nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí tɔ́ bàtizò àlʉ̌.› 17 Kàgàwà úbho yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ àlɛ̌ ka’u nɨ́nganɨ́ ndɨ̀ ndubhò àlɛ̌ tɔ̀ pɛrɛ̀ átɔ̀ abádhí tɔ̀. Nɨ́, ɨma nɨ́’ɨ̀yana àdhɨ ndɨ́nɨ̌ ma muvó tɨ́ ma Kàgàwà rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉ?»

18 Wɔ̀ ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà rǔbhi ’àgò rɔ̌ mànà alɛ náadʉ̀ afíya òtù, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ìlè Kàgàwà, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hàkà! Kàgàwà pbánɨ́ àbhʉ̌ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà nábhʉ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ fɨ̀yɔ́ mʉ̀tsɔ, ràdʉ̀ obhóná ípìrɔ̌nga nábà átɔ̀!»

Kànɨsà rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu

19 Stɨ̀fanʉ̀ ka kòhò dhu-dzidɔ̌, ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ Yěsù ná’ù alɛ rɔ̌ avuta náabhʉ̀ ɨ alɛ rɨ̀fàlà ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ. Atdídhená alɛ náatsè Fòyìnikè, ngʉ̌kpà alɛ náatsè Kìpurɔ̀, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà-tsí náadʉ̀ òtse Àtìyòkiyà. Abádhí owúnà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ Pbàyàhúdí tɔ̀ tɨ́. 20 Pbɛ́tʉ̀, yà abádhí nzínzì ɔ̌ ɨ̀ nòtù Kùrenì ɔ̌ ngúfe alɛ mà, Kìpurɔ̀ ɔ̌ ngúfe alɛ mànà náawù ùvò Àtìyòkiyà, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ʉ̀nɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. 21 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náabhʉ̀ ɔbɨ atdídɔ̌ abádhí tɔ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ àrà yà abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ fɨ̌yɔ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nábhʉ rɔ̌ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’àdʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ná’ù.

22 Wɔ̀ abádhí rɔ̌nzɨna dhu-ɔ̀yɨ̌ níitdègu àrà òtsi Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ bhà-bɨ̀ ɔ̀, nɨ́ ɨ alɛ adʉ̀ Bàrnabà nóvì ràrà Àtìyòkiyà. 23 Bàrnabà níitdègu àrà àhʉ ányɨ̀, ndàdʉ̀ Kàgàwà àso Yěsù ná’ù alɛ dhu nótù, nɨ́ kɨ̌dhɛ̀ adʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌. Kǎdʉ̀ ɨ alɛ-afí àbhʉ ròtsì ɔbɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ napbá tɨ́ atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɔ̌ tɨ́. 24 Ndɨ Bàrnabà nɨ’ɨ̀ ídzì alɛ, atdídɔ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ́rǎ alɛ, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ a’uta nà alɛ. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ábhɔ̌ ihé-yà nyʉ́ náadʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ná’ù.

25 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Bàrnabà adʉ̀ àrà Sáwúlò nɔ́mɛ̀ Társɔ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. 26 Nɨ́ ka ndɨ̀ ndàla rɔ̀, kǎdʉ̀ kìdyì ìwǔ mànà atdíkpá, ìwǔ ùvò nà Àtìyòkiyà. Ndɨ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌, abádhí anzɨ̀ atdí atɔ nyʉ́. Ndɨrɔ̀ ndɨ kànɨsà ɔ̌, abádhí udhè dhu ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ tɔ̀. Wɔ̀ ndɨ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ka kapɛ̀ kunzì Yěsù bhà ábhàlɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ nɨ̌.

27 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà bhà pbànábí núuvò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ’òwù Àtìyòkiyà. 28 Abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Àgabʉ̀. Nɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ʉnda ka rɔ̀vɔ̀ dhu ndàtɨ, ádrʉ̀ngbǎ àgǎyì ràrɨ̌ ɨ̀sɨ̌ yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌. Obhó tɨ́, ndɨ àgǎyì adʉ̀ ɨ̀sɨ̌ yà Klòdiyò nɨ́ɨ’ɨ̀ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌†. 29 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ nɨ́ ndɨ, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ adʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀, ’ɨ̀tsà fɔyá dhu, ngǎtsi alɛ ràrà kìbhò rɔ̌ fɔná ndɨ̀ nàbà dhu-bvʉ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ ɔdhɨ́ya dzʉ̀nà nɨ̌ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 30 Pɛrɛ̀ ɨ̀ ɨ̀tsà dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ kàbhʉ Bàrnabà mà, Sáwúlò mànà ròwù àbhʉnà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌‡-fɔ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

12

Yàkɔbhɔ̀ òho ka kɨ́, kadʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ òsò dhu

1 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ apɛ̀ ndàvu Kànɨsà ɔ̌ bhà nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ rɔ̌. 2 Nɨ́, kǎbhʉ̀ Yàkɔbhɔ̀, Yùwanɨ̀ t’ádɔ̀nà kɔkɛ̀rɛ̀ dɔ̀na ɨla tɔ́ obhi-akpà nɨ̌, rɔ̀vɛ̀. 3 Kǐtdègu wɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ kɔnzɨ̀ dhu àlǎ Pbàyàhúdí-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ àvi kosò. Wɔ̀ ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ yà ɨ̀mbǎ ɔ̀nà afi nà mʉ̀gatì tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 4 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ ka kòsò dhu-dzidɔ̌, Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ kàbhʉ kɨdɔ̀ imbi-dzà ɔ̀. Kǎdʉ̀ ɨfɨ̀fɔ́ pbànówí tɔ́ ɨ̀fɔ mʉ̀tʉ̀ nʉ́lɨ, rɔ̀dɔ̀ kà-ngbɔ̀ ányɨ̀-dzá. Kǔdhè dhu nɨ́, Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ rʉ̌da rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ kàbhʉ̌ kɔtdɨ̀ ànyǎna ibí alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ dhu. 5 Nɨ́, ka kambɛ́nà Pɛ́tɛrʉ̀-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ̀ dɔ̌ imbi-dzà ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Kànɨsà ɔ̌ bhà adʉ̀ òko, ’àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ Kàgàwà rɔ̌ kǒkú dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ ɔ̀ná nga ɔ̀tdɨ̀ rɔ́rɔ̀.

Kàgàwà bhà màlàyikà rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ ɨ̀kɔ̀lɔ̀ imbi ɔ̀ rɔ̀ dhu

6 Yà tsútsǎ nɨ́nganɨ́ Hɛ̀rɔdɛ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ kɔtdɨ̀ ànyǎna ɔ̀ná ɨdhɔ tɔ́ iku ɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ ɨ’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ pbànówí nzínzì ɔ̌ ndɨ̀ ndàyi rɔ́, ɔtsʉ́na ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ àdrà-mbǐ nɨ̌ ka kʉ̀tsɨ̀ rɔ́. Ndɨrɔ̀, sàndǐrì adʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ tsǎtsʉ̀-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ ɨ̀ ɨ́ rɔ́. 7 Nɨ́ kòmbómbí tɨ́, ɨnzá kɔ̌kɔ̀ alɛ ʉ̀nɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà nɨ́ɨtɔ ndɨ̀, awáwʉ̀ ràdʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kàlugá-ngba ɔ̌ nga àtdyi, ràwʉ̀ hwé. Nɨ́, wɔ̀ màlàyikà náaya Pɛ́tɛrʉ̀-ngbɔ̀ ɔngɔ̀na rɔ̌ rɔ̀, ndɨ̀nga ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ tsàkàtsàkà.» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀-ɔtsʉ́ rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ àdrà-mbǐ náadʉ̀ ’ɨ̀tdɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀, ’àwà ɨ̀ obvò. 8 Wɔ̀ màlàyikà adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ kà nɨ̌: «Ísǒ mvʉnʉ ɔ̀, nyadʉ̀ pfɔ̌nʉ rɔ̌ kàyìtò-mbǐ ìso mběyi.» Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ màlàyikà àvi fɨ̌ndà dhu ɔ̀nzɨ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, màlàyikà adʉ̀ atɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ kà nɨ̌: «Áfɔ̌ rʉ̀nʉ́ ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀, nyadʉ̀ ɨ̀rà owùdu ɔ̌.» 9 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àhʉ, ndàrà kǒwù ɔ̌. Kʉ̌nɨ nzá dhu, wɔ̀ màlàyikà rɔ̌nzɨna dhu ràrɨ̌ obhó dhu. Pbɛ́tʉ̀, kǎmbɛ́nà dhu àtɨ̀ dɔ̌ ɔnyʉ rɨ̌ ndɔ̀nyʉ dhu tɨ́. 10 Nɨ́, abádhí ʉdà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ sàndǐrì tɔ́ mʉ̀tʉ̀ tɨ́. Tdɨ́tdɔ̌ abádhí ʉdà ɔyɔ rɨ́ kìsě sàndǐrì tɔ́ mʉ̀tʉ̀ tɨ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, abádhí awù ùvò yà dòtsí ka kúvò nɨ̌ kɨgɔ̀ ɔ̀ tsʉmà tɔ́ tsǎtsʉ̀-tɨ́. Nɨ́ ndɨ tsǎtsʉ̀ adʉ̀ ndàpfò ndɨ̀tɨ́rɔ̀ abádhí tɔ̀, abádhí ràdʉ̀ ùvò iri, ’àdʉ̀ òko àmbɛ òwu dɔ̌ ngʉdhà ɔ̌. Nɨ́ kòmbómbí tɨ́, wɔ̀ màlàyikà adʉ̀ àwǐ Pɛ́tɛrʉ̀-tɨ́ rɔ̀.

11 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ rɔ̀ná ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu arà Pɛ́tɛrʉ̀-dɔ àlʉ. Nɨ́ kǎtɨ: «Kòmbí, ma mʉ̀nɨ wà dhu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nyʉ́ nɨ́ yà pbɨ̀ndà màlàyikà nìbhò rɨ̀rà mɨkɔ̀lɔ̀ Hɛ̀rɔdɛ̀-fɔ́ rɔ̀, ràdʉ̀ mabhʉ mɔgʉ̀ yà Pbàyàhúdí rǔbhi àpànà rɔ̌ rùdú ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌ rɔ̀.» 12 Wɔ̀ dhu àlʉ̌ dɔ̀na rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎdʉ̀ àrà Màrɨyà, Yùwanɨ̀-tsánà bhà. Ngǎtsi ndɨ Yùwanɨ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Mǎrkɔ̀. Nɨ́ ndɨ Màrɨyà bhà ɨdzá, ibí alɛ nyʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀ àndu ɨ̀, ’àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ rɔ́. 13 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ itsi tsǎtsʉ̀ ɨ̀tdɔ irinǎ rɔ̀, Rɔdhà, kasʉ tɔ́ atdí tsìbhíngba ràdʉ̀ òndri ɨ́kyɛ̀rɔ̌ tsǎtsʉ̀ tɨ́. 14 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ ndɨ̀ ndʉ̀nɨ tǔna rɔ̌ rɔ̀, kɨ̌dhɛ̀ ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌. Nɨ́, ɨnzá ndɨ̀ ndàpfò tsǎtsʉ̀ mà kà tɔ̀ rɔ́rɔ̀, kǎdʉ̀ ndàngbo, ndɔ̀kʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ tsǎtsʉ̀nǎ dhu ɔ̀vɔ̀ ɨdza rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀. 15 Nɨ́ ɨ alɛ adʉ̀ dhu àdu Rɔdhà tɔ̀, ’àtɨ: «Tɨ́ àrǐ dʉ̀nʉ́ rɨ́’ɨ̀ dhé?» Pbɛ́tʉ̀, Rɔdhà adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ìnè Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ obhó tɨ́ tsǎtsʉ̀nǎ dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ́vɔ̀ dɔ̌ abádhí tɔ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ tsìbhíngba nɨ̌: «Pɛ́tɛrʉ̀-mùlǐ nɨ́ wɔ̀.» 16 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àdɨ, ndàmbɛ tsǎtsʉ̀ kɛ̀lɛ̌ nɔ́tdɔ̀ dɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kawù tsǎtsʉ̀ àpfò, kà ràdʉ̀ òtsù ɨdza. Nɨ́, ka ɨ̀ àla rɔ̀, ɨdhɔ adʉ̀ ɨdza ɨ̀’ɨ̀ alɛ ʉ̀kɔ atdídɔ̌. 17 Nɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ abádhí nágo ɔtsʉ́na nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɔtɛ tɨ́. Kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà àbhʉ ndɨ̀ ndàhʉ imbi ɔ̀ rɔ̀ dhu abádhí tɔ̀. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòwu nyàwɛ wɔ̀ rùdú ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu Yàkɔbhɔ̀ mà tɔ̀, ngʉ̌kpà àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ́na mànà.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àhʉ ɨdza rɔ̀, ndàdʉ̀ àrà ngǎtsi ngari ɔ̀.

18 Nɨ́ ɨnga ùbho rɔ̀, pbànówí-tsì ava ndɨ̀ atdídɔ̌, ’àmbɛ dhu ɔ̀ngʉ̀ dɔ̌ tsʉ̀yá nzínzìya ɔ̌, ’àtɨ: «Pɛ́tɛrʉ̀ nyʉ́ àrà àdhà?» 19 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ kàvi kɔmɛ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, pbɛ́tʉ̀ ka kadʉ̀ nzá kàbà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ dhu àvi kɔngʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ̀ rɔ̌ rúbhi sàndǐrì-tsʉ̌, ndàdʉ̀ àbhʉnà kɔkyɛ̀ kɔ́rɔ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Hɛ̀rɔdɛ̀ adʉ̀ ndɨ̀và Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndàrà Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàrà àdɨ ányɨ̀ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́.

Ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ rɔ̌vɛ̀ dhu

20 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ náakó atdídɔ̌ Tirò mà Sìdɔnà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà rɔ̌. Nɨ́, atdíku, abádhí ɨrɨ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oví tɨ́ ìndrǔ ɔvɔ̀ya rɔ̌ Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ròwù ɔ̀tɛ Hɛ̀rɔdɛ̀ nà. Nɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu aká tɨ́ fɨ̌yɔ̀, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ Blǎstɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ nà. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà ɨdhɔ tɔ́ kàluga ɔ̌ dhu dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Nɨ́ abádhí awù ’ònzì ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oko tɨ́ màrʉ̀ngà ɔ̌ Hɛ̀rɔdɛ̀ mànà, abádhí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà òngù rɨ́ ɔ̀nyʉ̀ ongónà ɨ̀rà ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà pbìrì ɔ̀ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 21 Nɨ́, yà abádhí ɨ̀rɨ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔtɛ tɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà mànà ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌, ndɨ kamà nʉ́ʉfɔ́ ndɨ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ mʉ̀dzarʉ̀ nɨ̌, ndàdʉ̀ àdɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàmbɛ dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ihé-yà tɔ̀. 22 Nɨ́ wɔ̀ kà rɔ̌tɛ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ihé-yà adʉ̀ ɨ̀dʉ̀ ’àtɨ: «Ìgyò! Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ nyʉ́ yà rɔ́tɛ dhemǎ! Mʉ̌ngʉ̌-ngba nyʉ́ nɨ́ yà rɔ́tɛ!» 23 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà màlàyikà náapbɨ̀ Hɛ̀rɔdɛ̀, ɨnzá kàbhʉ ɨfʉta Kàgàwà tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, asa ràdʉ̀ àkanà, rɔ̀vɛ̀ dòtsí.

24 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà bhà Ɔtɛ adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ ndànga dɔ̌, ndàdʉ̀ àmbɛ ndʉ̀ndɔ̀ dɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ. 25 Bàrnabà mà Sáwúlò mànà níitdègu fɨ̌yɔ̀ ka kavì ’òwù ɔ̀nzɨ̀nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kasʉ nɨ́tɔ, nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và, ’àdu ɨ̀ Àtìyòkiyà. Ányɨ̀ abádhí adʉ̀ òwu atdíkpá Yùwanɨ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ mànà. Ngǎtsi ndɨ Yùwanɨ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Mǎrkɔ̀.

13

Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ Bàrnabà mà Sáwúlò mànà
nóvò Kàgàwà bhà kasʉ tɔ̀ dhu

(Gàl 2.7-9; 2Tì 3.8-9)

1 Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌, Kàgàwà bhà pbànábí mà, ìndrǔ tɔ̀ arɨ́ dhu ùdhě alɛ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Bàrnabà, Nìgerì tɨ́ kátɨna Sìmìyonì, Lùkiyò, Kùrenì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, Mànàyenì, yà atdíkpá avì ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ mànà alɛ, ndɨrɔ̀ Sáwúlò.

2 Nɨ́ atdíku, yà abádhí rɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌, ’àdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí atɨ abádhí nɨ̌: «Nyɔ̀pɨ̀ Bàrnabà mà Sáwúlò nà idù, nyʉ̌lɨ igi, ndɨ́nɨ̌ yà ma munzi ɨ̀ fɨ̌yɔ̀ kasʉ nɔnzɨ tɨ́.»

3 Nɨ́, ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ ɨ̀ ʉ̀tsɨ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ átɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ɔtsʉ́ya nʉ́lɨ Bàrnabà mà dɔ̌ Sáwúlò nà, ’àdʉ̀ ʉ̀bhànà ròwù.

Bàrnabà mà Sáwúlò nà rǒwu Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀
ʉ̀nɔ̀ Kìpurɔ̀ tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu

4 Wɔ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nóvì ɨ̀ ɨ ɨ̀ ówu rɔ̀, Bàrnabà mà Sáwúlò nà náawù ùvò Sèlèkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, abádhí adʉ̀ òtsù ádrʉ̀ngbǎ ibhú ɔ̀, ’òwù Kìpurɔ̀ tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà dɔ̀. 5 Nɨ́, Sàlàminò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí apɛ̀ ’ʉ̀nɔ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ìndrǔ tɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀. Yùwanɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀ atdíkpá abádhí mànà, ndàdʉ̀ arà abádhí dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ rɔ̌. 6 Nɨ́ ɨwà ɨ̀ ʉ̀dà Kìpurɔ̀ tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̀nǎ kɔ́rɔ́ rɔ́rɔ̀, abádhí awù ùvò ndɨ sɔ̀ngà ɔ̌ kɨgɔ̀, Pafɔ̀ tɨ́ kátɨna ɔ̀. Nɨ́, ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, abádhí atù Bǎrà-Yěsù tɨ́ kátɨna màzǐtálɛ. Àbadhi nɨ’ɨ̀ átɔ̀ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ nabì. 7 Abádhí ongónà òko atdíkpá Kìpurɔ̀ tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ lɨ̀walɨ̀, Sɛ̀rgiyò Pɔlɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ, yà atdídɔ̌ ɨnga nʉ́nɨ mànà. Nɨ́, ndɨ lɨ̀walɨ̀ avì Bàrnabà mà Sáwúlò nà kunzì, rìwǔ tɨna ɔ̀, Kàgàwà bhà Ɔtɛ ndɨ̀ ndòzè atdídɔ̌ ndɨ̀rɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 8 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ màzǐtálɛ, Ɛ̀lɛmà, wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ kɔ̌vɔ̀-tɨ̀ Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌, náadʉ̀ àdɨ, ndàmbɛ ndàgò dɔ̌ abádhí mànà. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndʉgɛ́rɛ́ tɨ́ lɨ̀walɨ̀-afí, ɨ̀nzɨ̌ dhu na’u tɨ́. 9 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ̀rǎ ndɨ̀ rɔ̀, Sáwúlò, yà Pɔlɔ̀ tɨ́ kátɨna átɔ̀ nʉ́ʉdɨ́ nyɨ̀kpɔ́na wɔ̀ màzǐtálɛ Ɛ̀lɛmà rɔ̌, 10 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: «Nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ màgězì nà abhɔ. Ndɨrɔ̀ nyɨ nyarɨ́ ìndrǔ ʉ̀trǎ abhɔ. Ɨnyɨ nɨ́ Pfɔ̀mvɔ t’ídhùnà nyʉ́, ndɨrɔ̀ ɨnyɨ nɨ́ obhónánga rɔ̌ òmvǔ. Nyɨ nyʉbhàya tɨ́ obhó Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́ ídè otu t’ʉ́tdyata? 11 Nɨ́ Kòmbí, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔtsʉ́ ɨ̀sɨ̌ wà dʉ̀nʉ́. Nyɨ nyóngo ndùmùndúmú tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nyala adyifɔ̀-nyɨ̀kpɔ́ atdɨ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́.» Nɨ́ ʉrɔ́ rɔ̀ tɨ́, Ɛ̀lɛmà-nyɨ̌nga nʉ́ʉtɨ̀ mbìì, ɨ́nɔ̌-yà rìbvǔ ndɨ̀ dɔ̀ná. Nɨ́, kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndòrì ndɨ̀, ndàmbɛ ndʉ̀nda rɨ́ alɛ ɔ̀nɛ̀ dɔ̌. 12 Nɨ́, lɨ̀walɨ̀ itdègu wɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu àlǎ, náadʉ̀ Yěsù à’ù, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ùdhě ka kɨ́ dhu ɔ̀sʉ̀ ndɨ̀ atdídɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà rǒwu ùvò Àtìyòkiyà tɨ́ kátɨna atdí pbanga ɔ̀ dhu

(Kas 7.1-50; 10.36-43)

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà ɔdhɨ́na mànà núupò ibhú ɔ̀ Pafɔ̀ rɔ̀, ’òwù, ’òwù ùvò Pɛrgà tɨ́ kátɨna Pàfùliyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga ɔ̀. Ányɨ̀rɔ̌ nɨ́ ndɨ, Yùwanɨ̀* náadʉ̀ abádhí nʉ́bhà, ndàdʉ̀ ndàdu, ndàrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 14 Nɨ́, abádhí adʉ̀ abhi ɔ̀pɛ̀ Pɛrgà rɔ̀, ’òwù, ’òwù ùvò Pìsìdiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí pbanga, Àtìyòkiyà tɨ́ kátɨna ɔ̀. Nɨ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, Pɔlɔ̀ mà ɔdhɨ́na mànà náatsù unduta-dzà ɔ̀, ’àdʉ̀ òko obvò.

15 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kazʉ̀ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kandí dhu mà, Kàgàwà bhà pbànábí náandí dhu mànà. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, unduta-dzà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ ìndrǔ òvì, ròwù dhu ʉ̀nɔ̀ abádhí tɔ̀, ’àtɨ: «Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ tɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́vɔna abádhí-afí nyɨ̌ nyopé tɨ́ nɨ̌ ɔtɛ nà, nɨ́ nyɔ̀vɔ ka kòmbí.» 16 Nɨ́, Pɔlɔ̀ ɨvà ndɨ̀ ndìdè, ndàdʉ̀ ìndrǔ àpe ɔtsʉ́na nɨ̌, rɨ̀nɛ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎpɛ̀ ɔtɛ ndàtɨ: «Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhǎ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ yà Kàgàwà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyarɨ́ rɔ̀, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna dhu. 17 Àlɛ̌, Pbàìsràyélí tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà náavò ndɨ àlɛ̌ t’ábhúna. Nɨ́, Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ abádhí aróko ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎdʉ̀ abádhí àbhʉ rɔ̀trɔ̀, ròngò ábhɔ̌ alɛ́-yà nyʉ́ tɨ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ abádhí ìpfo, rùvò ányɨ̀rɔ̀ pbɨ̀ndà ɔbɨ nyʉ́ nɨ̌. 18 Kǎdʉ̀ abádhí-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌, ràrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ kumì atɔ tɨ́. 19 Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ àrʉ̀bhʉ̀ dhèdhèrɔ̀ alɛ-tɨdɔ̀-tsʉ̀ tɔ́ rʉ̀gànda-tsè nɔ́tdɨ̀ Kànanà tɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ pbìrì àbhʉ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀. 20 Kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu anzɨ̀ ɨ̀, ràrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ mɨyà dɔ̀ná imbò kumì nà atɔ tɨ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà adʉ̀ àlɛ̌ t’ábhúna-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ róngo alɛ nʉ́lɨ abádhí nzínzì ɔ̌, ràrà àhʉ pbɨ̀ndà nabì Sàmɔlɛ̀ nɨ́dɨ̀ ndɨ̀ ndaraya abádhí nzínzì ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̀. 21 Ndɨrɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀, àlɛ̌ t’ábhúna náadʉ̀ kamà ònzì Kàgàwà-fɔ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà adʉ̀ Sàwulò nɨ́dɨ̀ abádhí dɔ̌ kamà tɨ́, rɔ̀nyʉ̀ idzi abádhí dɔ̌, ràrà àhʉ ɨ̀fɔ kumì atɔ tɨ́. Ndɨ Sàwulò nɨ’ɨ̀ Kisì t’ídhùnà. Ndɨrɔ̀ Kisì nɨ’ɨ̀ Bɛ̀nyàmɨnɨ̀-dhú-bvʉ̌ alɛ. 22 Kàgàwà níitdègu Sàwulò nífǒ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ Dàwudì nɨ́dɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ abádhí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ átɔ̀ Dàwudì-okú dɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: ‹Ma màbà wà Dàwudì, Yɛ̌sɛ̀ t’ídhùnà, atdídɔ̌ afídu ózè alɛ. Ka nɨ́ ndɨ ma mòzè dhu ɔ̀nzɨ̀ róngo kɔ́rɔ́ alɛ.› 23 Dàwudì bhà pbàdzʉkʉrʉ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ipfo Yěsù, ndɨ̀dɨ̀ Pbàìsràyélí tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba tɨ́, àdhàdhɨ̀ yà angyangyi ndɨ̀ ndakɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu bhěyi. 24 Tdʉ̌ Yěsù ɨra rɔ̀, bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ náavɔ̀ dhu Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɔ̀ kɔ́rɔ́, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga, ’àdʉ̀ bàtizò àlʉ. 25 Nɨ́, pbɨ̀ndà kasʉ-tsʉ̀ àmbɛ̀nà àrà ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, Yùwanɨ̀ ivú dhu Pbàìsràyélí-tsʉ̌, ndàtɨ: ‹Nyɨ̌ nyárɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ ɨma ràrɨ̌ àdhɨ? Ɨma nɨ́ nzɨ̌ wɔ̀ nyɨ̌ nyarɔ́dɔna ndɨ́nɨ̌ ɨra tɨ́ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, kànɨ̌ dzidu dɔ̌ rɨ́rà alɛ nɨ́ ɨnzá ma màkǎ mʉnga pfɔ̌na rɔ̌ kàyìtò-mbǐ mà alɛ.› 26 Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌ adɔ́dǔ, yà Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌, yà Kàgàwà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyarɨ́ rɔ̀, àlɛ̌ tɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà íbhò yàrɨ́ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ ɔtɛ nɨ̌. 27 Obhó tɨ́, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà mà fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà nʉ́ʉnɨ nzá dhu Yěsù ràrɨ̌ àdhɨ. Ndɨrɔ̀, yà bìlǐ ka karɔ́zʉ̀na sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, yà Kàgàwà bhà pbànábí ʉnɔ dhu mà náadʉ̀ nzá abádhí-dɔ nálʉ. Pbɛ́tʉ̀, abádhí adʉ̀ ɨ dhu àbhʉ ràkǎ, yà Yěsù-dɔ̌ ɨ̀ abhʉ̀ kɔtdɨ̀ anya ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu-otù ɔ̌. 28 Nɨ́, ɨnzá ɨ̀ àbà atdí dhu mà, yà Yěsù-ànyǎ ɔ̀tdɨ̀ ka kádʉ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ rɔ́rɔ̀, abádhí anzì ka Pìlatɔ̀-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ka nabhʉ̀ tɨ́ kohò. 29 Nɨ́ kǒkú dɔ̀ rɔ̀ ka kandí kɔ́rɔ́ dhu ɨ̀ àbhʉ rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náabhʉ̀ kǎ-bvò kifo mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà. 30 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà adʉ̀ àbadhi àbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. 31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndàvi ibí ɨdhɔ̀ nyʉ́ ɔ̌ yà Gàlìlayà rɔ̀ ɨ̀ iwú mànà atdíkpá, ’ìwǔ ùvò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ alɛ tɔ̀. Kòmbí ɨ alɛ nɨ́ ɨ kàbhà ngàmbì Pbàìsràyélí-ɔ̀nzɨ̌. 32 Mǎ nyʉ́ mà, mǎ mɔ́vɔna dhu nɨ́ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, yà àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀ Kàgàwà náakɔ̀ fɨ̀ndá làká. 33 Nɨ́, Kàgàwà náabhʉ̀ wà ndɨ làká ràkǎ àlɛ̌ tɔ̀, abádhí tɔ́ pbàdzʉkʉrʉ tɨ́rɔ̀. Kǎbhʉ̀ Yěsù rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà Zàburì tɔ́ bhǔkù* ɔ̀ ka kandí ɔyɔ rɨ́ kìsě kà tɔ́ ngari ɔ̌ dhu bhěyi. Ndɨ andítá rǎtɨna:

‹Ɨnyɨ, ɨnyɨ nɨ́ Idhùdu.

Ndɨrɔ̀ indo ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rɔ̀, ɨma nɨ́ Àbanʉ.› 34 Ndɨrɔ̀, Yěsù nábhʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ abvòna rɔ̀mɔ̀ dhu kǎvɔ̀ angyangyi. Kǎtɨ:

‹Ma mɨ́ nyasǒ nɨ̌ asota nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ rǎ’una,

yà angyangyi ma makɔ̀ fɨ̀ndá làká Dàwudì tɔ̀ asota*.› 35 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ kà rǎtɨna átɔ̀ Zàburì* tɔ́ ngǎtsi ngari ɔ̌:

‹Nyɨ nyabhʉ̀ya nzɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alɛ-abvò rɔ̀mɔ̀ ibhu ɔ̀.› 36 Obhó tɨ́, pbɨ̀ndà idzi ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì náanzɨ̀ Kàgàwà ózè dhu. Nɨ́, kǎvɛ̀, kadʉ̀ ndɔ̀tdʉ̀ abhúna ka kʉtdʉ́ rɔ́, abvòna ràdʉ̀ ɔ̀mɔ̀. 37 Pbɛ́tʉ̀, yà Kàgàwà àbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ibhu ɔ̀ rɔ̀ Yěsù-abvò nɔ́mɔ̀ nzá.

38 Nɨ́rɔ̀ adɔ́dǔ, nyʉ̀nɨ dhu kǒtù ɔ̌ nga ràrɨ̌ ndɨ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga rɨ̌ ndʉ̀ba dhu rɨ̌ ndɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, Músà bhà Ʉyátá mà náabhʉ̀ nzá nyɨ̌ kɔzʉ̀ nyɨ̌ obhónángatálɛ tɨ́. 39 Yěsù-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà yà ka nà’ù, nɔ́zʉ̀ ka kádʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ nɨ̌. 40 Nɨ́rɔ̀, nyàndà nga mběyi adɔ́dǔ, akyɛ yà Kàgàwà bhà pbànábí ʉnɔ dhu nɔ́ɔnzɨna ndɨ̀ rʉ̀kʉ́ nɨ̌. Abádhí atɨ:

41 ‹Nyàndà dhu, nyɨ̌, ìndrǔ-tsɨ̀ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyarɨ́ rɔ̀.

Nyàbhʉ nyɨ̌ ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ̌, ndɨrɔ̀ nyàbhʉ nyɨ̌ tsěkʉ rɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀.

Obhó tɨ́, ma mɨ́ atdí dhu ɔ̀nzɨ, yà ìnè nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́kʉ nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨ dhu nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ à’ùnà ngǎtsi alɛ náwɛ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀ dhu*.›»

42 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà níitdègu ùvò unduta-dzà ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ iyé-yà náadʉ̀ abádhí ònzì ndɨ́nɨ̌ iwúya tɨ́ tdɨ́tdɔ̌ rɨ́’ɨ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, ’ìwǔ wɔ̀ ɔtɛ kɛ̀lɛ̌ nádu ’àwɛ tdɨ́tdɔ̌ fɨ̌yɔ̀. 43 Wɔ̀ unduta-dzidɔ̌, ábhɔ̌ Pbàyàhúdí mà ábhɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ yà Pbàyàhúdí tɔ́ dǐnì ɔ̀ ɨ̀ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ’òngò Kàgàwà ʉ̀lɛ mànà, náadʉ̀ ùvò, ’òwù Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà-owù ɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ alɛ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ ’òpè abádhí-afí nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ napbá tɨ́ ’òngò òko pɔ́tsɔ́ Kàgàwà bhà ídzìnga tɔ́ otu ɔ̌ tɨ́.

Pbàyàhúdí rɨ̌ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà rɔ̌vɔna fɨ̌yɔ̀ ɔtɛ nɔ́dhɔ dhu

44 Tdɨ́tdɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, mbɛ̀mbɛ̀ Àtìyòkiyà tɔ́ pbanga ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ núundu ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɨrɨ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ. 45 Nɨ́ Pbàyàhúdí níitdègu wɔ̀ ihé-yà àlǎ, nɨ́ adha tɔ́ alɛ-afí mà agòta mànà náadʉ̀ abádhí ɨ̀ra, ràdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò Pɔlɔ̀ rʉ̌nɔna fɨ̌yɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ ’àmbɛ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ nzɛ́rɛ kà nɨ̌. 46 Nɨ́ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà náadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́ na, ’àtɨ: «Fʉ̌kʉ̀ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà yàrɨ́ Ɔtɛ nákǎ kʉnɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyɔ̀dhɔ̀ ka, nyǎdʉ̀ nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ ɨnzá àkǎ ’àbà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga alɛ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ mɨ́ mʉ̌gɛ̀rɛ̀ kòmbí mǒwù kʉ̀nɔ̀ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. 47 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ʉyá wà ka ndɨ dhu bhěyi tɨ́ fǎkà. Kǎtɨ:

‹Ma mɨ́lɨ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ́ awáwʉ̀ tɨ́,

ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ rɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ alɛ tɨ́, ràrà àhʉ yà adzɨ-tsʉ̀ náadɨ̀ ndɨ̀ ɨ.›»

48 Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí níitdègu wɔ̀ ɔtɛ ɨ̀rɨ̀, nɨ́ abádhí-ɨdhɛ̀ náadʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ìlè Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ, yà Kàgàwà apɨ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nabáya tɨ́, náadʉ̀ Kàgàwà à’ù.

49 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ adʉ̀ ndʉ̀ndɔ̀ kɔ́rɔ́ ndɨ Pìsìdiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌. 50 Pbɛ́tʉ̀, Pbàyàhúdí adʉ̀ dhu ìtsu Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ arɨ́ ɨ̀ návi vèbhálɛ mà, kɨgɔ̀ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà dɔ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ dhu nɨvà tɨ́ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà rɔ̌. Nɨ́, abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àvu Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà rɔ̌, ’àdʉ̀ ìpfonà ’òdì fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀. 51 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ náadʉ̀ pfɔ̌ya-tsítsírɔ́ àhʉ̀ nɔ́’ɔ̀ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và, ’òwù Ìkòniyò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 52 Ndɨrɔ̀ Yěsù-owù nʉ́ngʉ alɛ-ɨdhɛ̀ náadʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràdʉ̀ ’ɨ̀ra.

14

Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀
nʉ́nɔ Ìkòniyò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

1 Ìkòniyò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náatsù átɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀dzá, abádhí ʉnɔ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ Pbàyàhúdí mà Pbàgìríkí mànà tɔ́ ábhɔ̌ ihé-yà nyʉ́ nábhʉ rà’ù Yěsù. 2 Pbɛ́tʉ̀, yà ɨ̀ nùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù Yěsù Pbàyàhúdí náadʉ̀ dhu ìtsu ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-dɔ ɔ̀, ’àbhʉ afíya rɨ̀nza ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ dhu nɨvà tɨ́ kɔ̌kɔ̀ Yěsù ná’ù adɔ́ya rɔ̌. 3 Nɨ́, àzèmbè wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀ tɨ́, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náadʉ̀ òko ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́ Ìkòniyò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Abádhí adʉ́nà òwu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ kpangba, ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́ na, kà-rɔ̌ ɨ̀ ɨ̀pbɨ̀ ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà adʉ́nà àrà yà abádhí rʉ̌nɔna pbɨ̀ndà ídzìnga dɔ̌ dhu tɔ́ obhónga nábhʉ rɔ̌ ràvi ndɨ̀ kpangba, yà abádhí rɔ̌nzɨna wɨwɨ̀ mà yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà dhu-otù ɔ̌. 4 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ-ɔ̌nga nʉ́ʉndɔ ndɨ̀ ɔyɔ, atdídhena alɛ ròlè ɨ̀ Pbàyàhúdí-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ ’òlè Yěsù bhà uvitatálɛ-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀. 5 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà, ɔ̀yá ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà náadʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔpɛ́ tɨ́ ’àvu Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà rɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí àbhʉ kubvǔ odu nɨ̌ rʉ̀vɛ. 6 Nɨ́, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà níitdègu wɔ̀ dhu ɔ̀sʉ̀, nɨ́ abádhí uvò Ìkòniyò ɔ̌ rɔ̀, ’òtsè Lìkàòniyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ pbanga, Lístrà mà Dɛ̌rbɛ̀ mànà, tɨyá arɨ́’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ pbìrì mànà ɔ̀. 7 Ányɨ̀ abádhí adʉ̀ òko ’òwù Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀.

Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà rɨ̌’ɨ̀ Lístrà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu

8 Lístrà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ aríde pfɔ̌na dɔ̌ atdí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ɔ̀dhɨ tɨ́ ka kadhɨ̀ òtsótsù rɔ́rɔ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ ɨnzá apɛ̀na ùbhi yà ka kadhɨ̀na ndɨ̀ rɔ̀ alɛ. 9 Nɨ́, atdíku kǎdɨ̀ ndàmbɛ Pɔlɔ̀ rʉ̌nɔna dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌. Nɨ́ Pɔlɔ̀ ʉdɨ́ nyɨ̀kpɔ́na kà-rɔ̌, kà’ù dhu ɔ̀gʉ̀ ndɨ̀ ràmbɛ̀nà ɔ̀gʉ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀. 10 Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ɨ́và nyɨ, nyidè tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́ pfɔ̌nʉ dɔ̌.» Nɨ́ wɔ̀ alɛ nɨ́ɨbɛ ndɨ̀ ndìdè, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùbhi. 11 Nɨ́ wɔ̀ Pɔlɔ̀ ɔ̀nzɨ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, ihé-yà náapɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà Lìkàòniyà ɔ̌ bhà t’ávàna ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Mʉ̌ngʉ̌-nzo ʉ̀gɛ̀rɛ̀ wà ɨ̀ ’òngò ìndrǔ tɨ́, ’ìtsù àlɛ̌ nzínzì ɔ̀.» 12 Abádhí adʉ̀ Bàrnabà nátɨ̀ Zěwù tɨ́, ’àdʉ̀ Pɔlɔ̀ nátɨ̀ Hɛ́rmɛ̀ tɨ́. Obhó tɨ́, Pɔlɔ̀ nɨ́ ndɨ aránà ɔtɛ ʉ̀dà rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, yà Lístrà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ka kótsù rɔ́ nɨ’ɨ̀ ndɨ Zěwù tɨ́ kátɨna Pbàgìríkí tɔ́ mʉ̌ngʉ̌-ngba bhà sɔmǎ-dzà. 13 Nɨ́ wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Zěwù bhà atdí kùhanɨ̀ náadʉ̀ ɨ̀rà ìkyì-akpá nà, ɨwà ndɨ̀ ndʉ̀kpɔ̀rɔ̀ itsu-opfò tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ ndʉ̀fɔ̌ dɔ̀ya rɔ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨ̀rà àhʉ nà kɨgɔ̀ ɔ̀ ka kótsù ɔ̀yá tsǎtsʉ̀ tɨ́. Abádhí nɨ’ɨ̀ ɨwà ɨ̀ nɨ̀rɨ̀ ihé-yà mànà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ubhò tɨ́ ɨ ìkyì-akpá pɛrɛ̀ tɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ uvitatálɛ tɔ̀. 14 Nɨ́, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà níitdègu kɔ̌kɔ̀ alɛ rǎpàna ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ dhu ɨ̀rɨ, nʉ́ʉfa rɔ̀yá ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀-ɔ̌nga, ’àdʉ̀ òtse ihé-yà nzínzì ɔ̀, ’àmbɛ ùkǔ dɔ̌, ’àtɨ: 15 «Hɔ̀kɔ̀! Ádhu wɔ̀ nyɨ̌ nyápàna nyɔ̌nzɨ̀ dhemǎ? Mǎ’ɨ nyʉ́, mǎ nɨ́ ìndrǔ àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nɨ́ ìndrǔ dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀, yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mɔ̀vɔ̀ dhu nɨ́ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉbhà tɨ́ nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu, nyǎdʉ̀ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyǒngò yà ɨ̀nzɨ̌ arɔ́vɛ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɨ́. Ndɨ Kàgàwà nɨ́ ndɨ yà adzɨ mà ɔ̀rʉ̀-akpà mà ndɨrɔ̀ rɛ̀rʉ̀-abábá mà, ɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu mànà nanzɨ̀ alɛ. 16 Angyíta nyʉ́ Kàgàwà ʉbhà pɛ́ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ ròngò ùbhi afíya ozè otu ɔ̌. 17 Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌bhà nzá ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀tɛ̀ abádhí tɔ̀ yà ndɨ̀ ndɔ́nzɨna ídzìnga-otù ɔ̌ dhu. Obhó tɨ́, kǎrɨ́ igye àbhʉ̌ rɨ̀kɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ fʉ̌kʉ̀, ndàdʉ̀ ɨnga ɔ̌ dhu àbhʉ rɔ̀’ɔ̀ fɨ̌yɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ indo màtɨ́, kǎrádʉ̀ nyǒngù, ndàdʉ̀ afíkʉ nɨ́ra pbɨ̀ndà ídzìnga tɔ́ dhɛ̀dhɛ nɨ̌.» 18 Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náatɛ̀ mbǎ wɔ̀ dhu bhěyi màtɨ́, nɨ́ abádhí rɨ̌ ihé-yà nɨ́sɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ nubhò tɨ́ fɨ̌yɔ̀ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́.

19 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pbàyàhúdí níiwú Àtìyòkiyà* tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Ìkòniyò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ màtɨ́, ’ìwǔ ùvò Lístrà. Nɨ́ abádhí níitsu dhu ihé-yà-dɔ ɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ’ùbvǔ Pɔlɔ̀ mà odu nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ʉvɛ̀ tɨ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ Pɔlɔ̀ àdhà ’ìpfo iri kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ɨwà ɔ̀vɛ̀ dhu tɨ́ ɨ̀ ɨ́ kàtɨ nɨ́dhunɨ̌. 20 Pbɛ́tʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ níitdègu ’àndǔ ’àkpɔ̀rɔ̀ Pɔlɔ̀-ngbɔ̀, nɨ́ àbadhi adʉ̀ ndɨ̀và, ndìdè, ndàdʉ̀ ndàdu ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ tsútsǎ nɨ́nganɨ́, abádhí adʉ̀ òwu Bàrnabà nà Dɛ̌rbɛ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀.

Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà rɨ̌ ’àdǔ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

21 Dɛ̌rbɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náapɛ̀ ’ʉ̀nɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’à’ù Yěsù. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí náadʉ̀ ’àdu Dɛ̌rbɛ̀ rɔ̀, ’òwù Lístrà. Lístrà rɔ̀, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và, ’òwù Ìkòniyò ndɨrɔ̀ Àtìyòkiyà, Pìsìdiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 22 Kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ, abádhí owúnà Yěsù ná’ù alɛ-afí nópè rɔ̌, ’àdʉ̀ òwu ɨ alɛ àvi rɔ̌ rìkò pɔ́tsɔ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌. Abádhí adʉ́nà òwu dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ɨ alɛ tɔ̀, ’àtɨ: «Dhu àkǎ àlɛ̌ rʉ̀dà ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ nyʉ́ ɔ̀na nǎ, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kotsú tɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̀.» 23 Kɔ́rɔ́ kànɨ́sá ɔ̀na nǎ, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náadʉ́nà òwu ìndrǔ òvò rɔ̌, ’ʉ̀lɨ ndɨ kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɨ́. Ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ ɨ̀ ʉ̀tsɨ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ́nà òwu yà ɨ̀ óvò alɛ ʉ̀lɨ rɔ̌ yà ɨ̀ á’ù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-fɔ́.

24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí nʉ́ʉdà Pìsìdiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ, ’àdʉ̀ òwu ùvò Pàfùliyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 25 Nɨ́, Pɛrgà tɨ́ kátɨna ndɨ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀ ɨ̀ ʉ̀nɔ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’àsɔ̀lɔ̀, ’òwù Àtàliyà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. 26 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù ibhú ɔ̌, ’òwù ùvò Àtìyòkiyà, Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, yà abhi ɨ̀ apɛ̀ ɔ̀ná rɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, ka kabhʉ abádhí Kàgàwà ràso wɔ̀ abádhí òwù ʉ̀tsànà pbɨ̀ndà kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀.

27 Nɨ́, Àtìyòkiyà ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí andu Yěsù ná’ù alɛ-tsʉ̀, ’àdʉ̀ Kàgàwà àbhʉ ɨ̀ ’ɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu náwɛ fɨ̌yɔ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí adʉ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ɨ̀ àpfò a’uta tɔ́ tsǎtsʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu náwɛ átɔ̀ abádhí tɔ̀. 28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náadʉ̀ òko ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́ Yěsù ná’ù alɛ mànà Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌.

15

Yěsù ná’ù alɛ tɔ́ unduta Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀

(Ɔpt 2.1-9)

1 Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ ìwǔ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ngúfe alɛ, náapɛ̀ ’ùdhe dhu Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌ ɨ̀tɨ́: «Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyapɛ́ nyǎbhʉ̌ kɔbhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀kʉ́nga yà Músà bhà Ʉyátá nónzì ka dhu bhěyi, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ nzɨ̌ nyɨ̌gʉ̌ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀.» 2 Nɨ́ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náadʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀dhɔ̀ atdídɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ agòta nyʉ́ ràdʉ̀ ɨ̀tsɨ̀ nzínzìya ɔ̌ ɨ alɛ mànà wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ dhu ʉ̀tsɨ̀ atdíkpá, ndɨ́nɨ̌ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà ndɨrɔ̀ Àtìyòkiyà ɔ̌ ngúfe ngʉ̌kpà alɛ mànà nóowu tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ’òwù ɔ̀tɛ ndɨ dhu dɔ̌ Yěsù bhà uvitatálɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. 3 Nɨ́, Àtìyòkiyà ɔ̌ kànɨsà náadʉ̀ abádhí dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ àkǎkǎ dhu bhěyi ndɨ abhi tɔ̀. Nɨ́ Fòyìnikè mà Sàmàrɨyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ ɨ̀ ʉ́da ɨ nanǎ, abádhí owúnà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nʉ́gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ Kàgàwà tɔ̀ dhu nɔ́vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ àrà Yěsù ná’ù alɛ àbhʉ rɔ̌ ɨdhɛ̀ya rɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌. 4 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ alɛ níitdègu owu ùvò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà mà Yěsù bhà uvitatálɛ mà ndɨ kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà, náakɔ̀ abádhí mběyi nyʉ́. Abádhí náadʉ̀ Kàgàwà àbhʉ ’ɔ̀nzɨ̀ dhu náwɛ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nàkɔ alɛ tɔ̀. 5 Pbɛ́tʉ̀, atdídhená alɛ, Yěsù ná’ù Pbàfàrìsáyó tɔ́ mʉ̀tʉ̀ nzínzì ɔ̌, náadʉ̀ ’ɨ̀và ’àtɨ: «Dhu àkǎ kɔbhɔ̀lɔ̀ Yěsù ná’ù ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-ɔ̀nzɨ̌nga, kadʉ̀ dhu ʉ̀ya fɨ̌yɔ̀ ròngò Músà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ.» 6 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yěsù bhà uvitatálɛ mà, Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà, náandu ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ andá tɨ́ kɔ̌kɔ̀ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu-ɔ̀nga. 7 Nɨ́, atdídɔ̌ ɨ̀ àgò ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ ɨvà ndɨ̀ ndìdè, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu Kàgàwà róvò wà mǎ angyíta tɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mongó tɨ́ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí nɨ́ɨrɨ tɨ́ ’àdʉ̀ dhu à’ù. 8 Ndɨrɔ̀ Kàgàwà, yà ìndrǔ-afí ɔ̀ dhu mà nʉ́nɨ̌ arɨ́ alɛ, nɨ́tɛ̀ wà dhu ɨwà ndɨ̀ rákɔ abádhí, yà abádhí ndɨ̀ ndɨ́rǎ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, àdhàdhɨ̀ yà ndɨ̀ ndɨrá àlɛ̌ dhu bhěyi dhu-otù ɔ̌. 9 Kʉ̌ndɔ̀ nzá àlɛ̌-ɔ̌nga abádhí mànà akɛkpá màtɨ́, kǔ’o abádhí-afí rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌, a’uta-otù ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 10 Nɨ́rɔ̀, ádhu kòmbí nyɨ̌ nyɨ́ Kàgàwà-afí númvǔ wɔ̀ dhu bhěyi, nyǎmbɛ ndɨ̀ nà’ɛ ànɔ̀ nʉ́gba dɔ̌ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ dɔ̌ nɨ̌? Nyɨ̌ nyɨ́ ndɨ ànɔ̀ nʉ́gbǎ abádhí dɔ̌ àzèmbè ɨnzá àlɛ̌ t’ábhúna nyʉ́ mà, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ nyʉ́ mà àlɛ̌ kanzɨ̀ kànɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ dhu-lɛ̀mà rɔ́rɔ̀! 11 Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kà’ù wà dhu àlɛ̌ rʉ̀gʉ wà àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ abádhí nʉ́gʉ dhu bhěyi.» 12 Nɨ́, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà rɨ̌ Kàgàwà àbhʉ ’ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ wɨwɨ̀ mà, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà dhu náwɛ̌ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nàndunà alɛ náadʉ̀ ɨ̀nɛ̀ bhìì, ’àmbɛ abádhí rǎwɛ̌na dhu nɨ́rɨ̀ dɔ̌. 13 Nɨ́ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà níitdègu ɨ̀nɛ̀, nɨ́ Yàkɔbhɔ̀ apɛ̀ ɔtɛ ndàtɨ: «Àbanɨ̌nzó, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu. 14 Sìmìyonì náwɛ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́, mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà arɨ́ pbɨ̀ndà alɛ nɔ́pɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ tɨ́ dhu àlɛ̌ tɔ̀. 15 Wɔ̀ ndɨ dhu nákɔ wà ndɨ̀ Kàgàwà bhà pbànábí náandí dhu nà. Ndɨ andítá rǎtɨna:

16 ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǎtɨna: wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨ́ madǔ

mɨrà wɔ̀ ndɨ̀ nadrù ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì bhà ɨdza nɔ́sɨ̀ tdɨ́tdɔ̌.

Nɨ́ ma mɨ́ ndɨ ɨdza-dúdù nángbɛ̌,

madʉ̀ ɨ̀dɨ̀nà rìdè pfɔ̌na dɔ̌.

17 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà ɨ̀ nʉbhà alɛ-go rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀mɛ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ,

ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ɔvɔ̀du ka kánzì dɔ̀yá alɛ.

Obhó nyʉ́, kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, yà pbàkà alɛ nyʉ́ tɨ́ oko tɨ́ ma múnzì alɛ rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀mɛ̀ ma.

Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ yà ndɨ dhu ɔ̀nzɨ rɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nʉ́ʉnɔ dhu*.

18 Ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ ndɨ ɨ dhu nábhʉ̌ ìndrǔ rʉ̀nɨ yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ napɛ̀na rɔ̀ alɛ.›»

19 Tdɨ́tdɔ̌, Yàkɔbhɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨma, ma màla dhu nɨ́, dhu ràkǎ nzá kɔbhɨ̀lɨ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nʉ́gɛ̀rɛ̀ Kàgàwà tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-tsʉ̀. 20 Pbɛ́tʉ̀, abádhí tɔ̀ dhu ràkǎ kandǐ dhu, katɨ: ‹Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒngò sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ ná’à*. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò nyɔ̌dɔ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ dàna-tsì ka kìpbǒ ɔbɨ nɨ̌ rɔ̀vɛ̀ ɨ̀zǎ mà, ànzʉ̀bhà mànà ná’à.› 21 Obhó tɨ́, angyí ndɨ̀ napɛ̀na rɔ̀, ìndrǔ náarɨ́’ɨ̀ ìnè Músà bhà Ʉyátá nɔ́vɔ ɨ̀ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ́. Kɔ́rɔ́ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, abádhí náarɨ́ ɨ Ʉyátá nɔ́zʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀.»

Yèrùsàlɛmà ɨ̀ nùndu alɛ rɨ̌ bhàrʉwà àbhʉ̌ Àtìyòkiyà ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ dhu

22 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù bhà uvitatálɛ mà, Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mà, Yèrùsàlɛmà ɔ̌ kɔ́rɔ́ Kànɨsà mànà náatɛ̀ nzínzìya ɔ̌. Abádhí nɨ́ɨrɨ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ovó tɨ́ nzínzìya ɔ̌ alɛ, ’àdʉ̀ òvìnà ròwù atdíkpá Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà nà Àtìyòkiyà, Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́, abádhí avò Yudhà mà Sílà nà. Ngǎtsi ndɨ Yudhà-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Bàrɨ̀sabà. Ɔdhɨ́ya pbàkrɨ́stɔ̀ nzínzì ɔ̌, abádhí ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ ka kɨ́fʉ alɛ. 23 Nɨ́, abádhí adʉ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ nóvì ròwù bhàrʉwà nà. Ndɨ bhàrʉwà ka kandí yà dhu bhěyi: «Mǎ’ɨ ɔdhɨ́kʉ, Yěsù bhà uvitatálɛ mà, Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà, mǎ mòvì nyɨ̌ atdídɔ̌ ɔdhɨ́kǎ, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ Àtìyòkiyà mà, Sìriyà mà, Kìlìkiyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀. 24 Mǎ mɨ́rɨ̀ dhu, nzínzìka ɔ̌ rɔ̀, atdídhená alɛ rówù ɨnzá mǎ mʉ̀fà rʉsà fɨ̌yɔ̀ rɔ́rɔ̀, ’òwù dʉ̀kʉ ɨ̀nza àwú ɔ̀tɛ̌ya nɨ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ ɨzʉ nábhʉ afíkʉ ɔ̀. 25 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, mǎ mɨ̀rɨ̀ mǎ mǒvò ìndrǔ, mǎdʉ̀ òvìnà ròwù tɨkʉ ɔ̀. Abádhí rǒwu atdíkpá yà atdídɔ̌ mǎ mózè ɔdhɨ́ka, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà nà. 26 Ndɨ Pɔlɔ̀ mà nádzi wà fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔvɛ tɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Nɨ́rɔ̀, kɔ̀nɨ̌ mǎ mòvì Yudhà mà Sílà nà, ndɨ́nɨ̌ yà bhàrʉwà ɔ̌ mǎ màndǐ ɔtɛ nɔvɔ tɨ́ tsʉ̀ya ɔ̌ fʉ̌kʉ̀. 28 Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí mà, mǎ nyʉ́ mànà, mǎ màla dhu nɨ́, dhu ràkǎ nzá mʉ̌gbǎ ndɨ̀ nà’ɛ vurò ànɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ dʉ̀kʉ́, ròsè yàrɨ́ ʉyátá dɔ̀nǎ. 29 Ndɨ ʉyátá rǎtɨna: ‹Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒngò sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ mà, ànzʉ̀bhà mà, dàna-tsì ka kìpbǒ ɔbɨ nɨ̌ rɔ̀vɛ̀ ɨ̀zǎ mànà ná’à. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò nyɔ̌dɔ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rɔ̌ rɔ̀. Kɔ̌kɔ̀ dhu nyɨ̌ nyɨ̀fʉ dhu nɨ́ ndɨ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ ídzì dhu dhu. Mběyi nyòko.›» 30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ̌kɔ̀ òvì ka kòvì alɛ nɨ́ɨvà ɨ̀ ’òwù wɔ̀ bhàrʉwà nà Àtìyòkiyà. Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ ’òwù ùvò rɔ̀, abádhí andu Yěsù ná’ù alɛ-tsʉ̀, ’àdʉ̀ ndɨ bhàrʉwà àbhʉ abádhí rɔ̀zʉ̀. 31 Nɨ́ wɔ̀ bhàrʉwà ɨ̀ ’ɔ̀zʉ̀ rɔ̀, kɔ̀rɨ́ alɛ-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨka ndɨ̀ atdídɔ̌ ndɨ bhàrʉwà ɔ̌ ka kòpè afíya tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 32 Kàgàwà bhà pbànábí tɨ́ ɨ̀ àdʉ̀ ’òtù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Yudhà mà Sílà nà náadʉ̀ ɔ̀tɛ ádzǐta nyʉ́ kɔ̌kɔ̀ Yěsù ná’ù alɛ mànà, ɨ̀ ròpè abádhí-afí, ’àdʉ̀ abádhí àbhʉ ròtsì ɔbɨ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌. 33 Ngúfe ɨdhɔ ɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ Àtìyòkiyà dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ abádhí t’ɔ́dhɨ́ya náadʉ̀ abádhí ʉ̀bhà ràdu ɨ̀, ’òwù yà ɨ nívì alɛ-tɨ’ɔ̀. 34 [Pbɛ́tʉ̀ Sílà adʉ̀ ndòzè ndàdɨ Àtìyòkiyà. Nɨ́ Yudà adʉ̀ àrà atdírɔ̀ Yèrùsàlɛmà.] 35 Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà adʉ̀ òko Àtìyòkiyà. Ibí ngʉ̌kpà alɛ mànà, abádhí owúnà dhu ùdhe rɔ̌, ’àdʉ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ átɔ̀ ìndrǔ tɔ̀.

Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ dhu

(Màt 13.23; 18.20; Yùw 6.44-45)

36 Ngúfe ɨdhɔ-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ atɨ Bàrnabà nɨ̌: «Ɔdhɨ́, kàdu pɛ́ àlɛ̌, àlɛ̌ ròwù àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ́na nándà yà angyi àlɛ̌ kʉ́nɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ɔ̀yá kɨgɔ̀ ɔ̀na nǎ kɔ́rɔ́, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kala tɨ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ abádhí aróko dhu.» 37 Nɨ́, Bàrnabà azè ndìdyì Yùwanɨ̀ Mǎrkɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ mànà atdíkpá. 38 Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ nzá ndɨ dhu òzè, Pàfùliyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ Yùwanɨ̀ Mǎrkɔ̀ adù ndɨ̀ owùya ɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀nzɨ̀ kasʉ atdíkpá ɨ̀ mà nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 39 Nɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà náagò ɨ̀ atdídɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ ’àbhʉ ’ʉ̀ndɔ̀ ɨ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Bàrnabà adʉ̀ Mǎrkɔ̀ nídyì, ’òwù nà atdíkpá ibhú ɔ̌ Kìpurɔ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀. 40 Ndɨrɔ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ Sílà òvò. Nɨ́, Yěsù ná’ù alɛ ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ dɔ̀yá, ndɨ́nɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà aso tɨ́ ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và, ’òwù ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. 41 Nɨ́, kʉ̌dà Sìriyà tɔ́ pbìrì mà, Kìlìkiyà tɔ́ pbìrì mànà ɔ̀na nǎ, ndàrà kànɨ́sá-afí òpè rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɔbɨ notsi tɨ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌.

16

Tìmɔ̀tɛwʉ̀ rɨ̌ ndàpbǎ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà mànà owù ɔ̌ dhu

(Rɔm 16.21; Gàl 4.13-15; Fìl 2.19-22)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ arà àhʉ Dɛ̌rbɛ̀. Ányɨ̀rɔ̀, kǎdʉ̀ ʉ̀da Lístrà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, kǎtù Tìmɔ̀tɛwʉ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ɨwà Yěsù ná’ù alɛ. Kà-tsánà nɨ’ɨ̀ ɨwà Yěsù ná’ù Mʉ̀yàhudì-àyi, ndɨrɔ̀ kà t’ábanà nɨ’ɨ̀ Mʉ̀gìrikì. 2 Nɨ́, Lístrà mà Ìkòniyò mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Yěsù ná’ù alɛ owúnà ídzì dhu nyʉ́ náwɛ rɔ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ dɔ̌. 3 Nɨ́, Pɔlɔ̀-afí adʉ̀ ndɔ̀tdɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ongó tɨ́ ùbhi atdíkpá kà mànà. Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ kɔ̀nzɨ̌nga àbhʉ kɔbhɔ̀lɔ̀, wɔ̀ ndɨ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ arɨ́ ɨ̀’ɨ̀ Pbàyàhúdí-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨwà dhu nʉ́nɨ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ t’ábanà rɨ’ɨ̀ Mʉ̀gìrikì nɨ́dhunɨ̌. 4 Kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀, yà ɨ̀ úbhi ɔ̀ná ɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Sílà nà nóowúnà Yěsù bhà uvitatálɛ mà, Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nʉ́tsɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ɨ̀ ùndu ɨ̀ rɔ̀ ʉyátá ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀, ’àdʉ̀ òwu abádhí àvi rɔ̌ rɨ̀fʉ ndɨ dhu. 5 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kànɨsà apɛ̀ ’àmbɛ ɨ̀dzɔ dɔ̌ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌, bvʉ̀ya ràdʉ̀ àmbɛ ndìse dɔ̌ bìlǐnganà.

Ɔnyʉ rɨ̌ Pɔlɔ̀ ɔ̀nyʉ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà rɔ̀ ka kɨ́ ndànzi dhu-rɔ̌ dhu

6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náagó Pɔlɔ̀ mà Sílà nà, ɨ̀nzɨ̌ owu tɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ʉ̀nɔ̀ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́, abádhí ʉdà Fùrùgiyà mà Gàlàtiyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ. 7 Nɨ́, Mìsiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ɨ̀ ótsù nɨ̌ ifo ɔ̌ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí azè ’òwù Bìtìniyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Yěsù bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí adʉ̀ abádhí àgo ɨ̀nzɨ̌ owu tɨ́ ányɨ̀. 8 Nɨ́, abádhí ʉdà Mìsiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ, ’àdʉ̀ ’àsɔ̀lɔ̀, ’òwù ùvò Trɔwà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 9 Nɨ́ atdíku kúbhingá, dhu adzɨ̀ Pɔlɔ̀ dɔ̀ ɔnyʉ bhěyi. Ndɨ ɔnyʉ-bvʉ̀, Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí alɛ níidè kɔ̀nzɨ̌, ndàmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ kà-rɔ̌, ndàtɨ: «Áda Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ nyarà dzʉ̀nàka ɔ̀nzɨ̀.» 10 Nɨ́, wɔ̀ dhu Pɔlɔ̀ àla dhu-dzidɔ̌, mǎ madʉ̀ mɔ̌pɛ̀ mɔ̌bhɔ̀lɔ̀ mǎ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ mǎ mowu tɨ́ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà. Obhó tɨ́, mǎ mʉnɨ dhu Kàgàwà rànzì wà mǎ ndɨ́nɨ̌ mǎ mowu tɨ́ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ndɨ pbìrì ɔ̌ bhà tɔ̀.

Lùdiyà rɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù à’u Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu

(Màt 13.23; 18.20; Yùw 6.44-45)

11 Nɨ́ mǎ muvò Trɔwà rɔ̀, mǔpò ibhú ɔ̌, mǒwù tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́ Sàmɔ̀tìrakì tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà dɔ̀. Òbhǒ nɨ́nganɨ́, mǎ madʉ̀ ùvò ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, mǒwù ùvò Nɛ̀yàpolì tɔ́ kìfukù ɔ̀. 12 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, mǎ madʉ̀ òwu Fìlipì. Ndɨ Fìlipì nɨ’ɨ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ nzínzì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ nyʉ́, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ Pbàrɔ́má ɔ́nyʉ̀ idzi dɔ̀ná kɨgɔ̀. Nɨ́, mǎ manzɨ̀ ngúfe ɨdhɔ ányɨ̀. 13 Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, mǎ muvò kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, mǒwù atdí ɨdha-akpà-bɨdɔ̀. Mǎ mɨrɛ̀ nga ányɨ̀rɔ̌ nga ràrɨ̌ ndɨ ɨtsɔ̀ta tɔ́ ngari. Nɨ́ ányɨ̀ mǎ mòwù ùvò rɔ̀, mǎ makò obvò, mǎdʉ̀ àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀ nàndu vèbhálɛ mànà. 14 Abádhí nzínzì ɔ̌, Lùdiyà tɨ́ kátɨna tsìbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ka nɨ’ɨ̀ Tùwàtɛrà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ tsìbhíngba. Nɨ́, kǒngónà ùbhi òlǒlù mʉ̀dzarʉ̀ nà ndàmbɛ ùdzinà dɔ̌, ndɨrɔ̀ kǒngónà Kàgàwà ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ̀. Nɨ́, kǎdɨ̀ ndàmbɛ mǎ mʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ràdʉ̀ afína àngbɛ, ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ tɨ́ ndàpba Pɔlɔ̀ mà rʉ̌nɔna dhu rɔ̌. 15 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨ́yàdhíyà mà, pbɨ̀ndà ɨdzá-bhà mànà níitdègu bàtizò àlʉ̌, nɨ́ kǎdʉ̀ mǎnzì, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ nyapɛ́ dhu ʉ̀nɨ̌ ɨwà ma rà’ù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù, nɨ́ nyìwǔ nyǒngò òko pbàkà ɨdzá.» Obhó tɨ́, kǎdʉ̀ mʉ̌tʉ mǒwù pbɨ̀ndà.

Pɔlɔ̀ mà Sílà nà núsǒ ka kɨ́ dhu

(Kas 19.23-24; Fìl 1.12; 1Tɛ̀ 2.2; 1Pɛ́ 4.12-13)

16 Atdíku, mǎ makò mǎmbɛ òwu dɔ̌ ɨtsɔ̀ta-bhǔdɔ̀. Nɨ́ kasʉ tɔ́ atdí tsìbhíngba nɨ́ɨra, mǎdʉ̀ mǎsò ndɨ̀ mànà otu ɔ̌. Ndɨ tsìbhíngba ɔ̀ ɨ’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nɨ’ɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ araya dhu ɨ̀tɛ̀ arɨ́ angyangyi ìndrǔ tɔ̀ alafí. Nɨ́, kà rɔ̌nzɨna dhu-otù ɔ̌, kàbhà kasʉ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ongónà dhu òngyè abhɔ nyʉ́. 17 Nɨ́, kǎdɨ̀ ndàmbɛ ɨ̀rà dɔ̌ owùka ɔ̌ Pɔlɔ̀ nà, ndàdʉ̀ àmbɛ ùkǔ dɔ̌, ndàrà àtɨ̀nà rɔ̌: «Kǎkà alɛ nɨ́ yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ɔrʉ́ Kàgàwà bhà ɨnɔ-akpá. Ndɨrɔ̀, abádhí rɨ̌ nyɨ̌ nyʉ́gʉ ɔ̀ná otu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀.» 18 Kǎnzɨ̀ wɔ̀ dhu ibí ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdíku, wɔ̀ dhu àrà ndɨ̀ngyɛ rɔ̀, Pɔlɔ̀ agɛ́rɛ́ ndɨ̀, ndàtɨ wɔ̀ tsìbhíngba ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí nɨ̌: «Ma mɨ́ dhu ʉ̀yǎ ɨndʉ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔ̀vɔ̀ rɔ̌, áhʉ̌ wɔ̀ tsìbhíngba ɔ̀ rɔ̀.» 19 Nɨ́ kàbhà kasʉ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ níitdègu fɨ̀yɔ́ ongyéngá-otù rɨ̌ ndɔ̀tdɨ̀ dhu ɔ̀sʉ̀, nɨ́ abádhí adʉ̀ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà nʉ́lʉ, ’àdʉ̀ òwu nà pbanga-tsidɔ̌ rʉ̀wʉgà dɔ̀, Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ kɔ̀ngɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, 20 abádhí ɨtɛ̀ Pɔlɔ̀ mà Bàrnabà nà ɨ alɛ tɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kàrɨ́ alɛ nífǐ wɔ̀gɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ pbanga ɔ̌. Abádhí nɨ́ Pbàyàhúdí, 21 nɨ́ abádhí arɨ́ yà àlɛ̌ tɔ̀ ka kɨ́sɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ ka’u tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kongó tɨ́ ɔ̀nzɨ̀nà màndʉ núdhě àlɛ̌ tɔ̀ Pbàrɔ́má tɨ́rɔ̀.» 22 Nɨ́, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ ihé-yà náadʉ̀ dhu ɨ̀và átɔ̀ Pɔlɔ̀ mà rɔ̌ Sílà nà. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ adʉ̀ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà rɔ̌ mbɛrʉ̀ àbhʉ kʉwà, ’àdʉ̀ àvinà kʉvɨ bhɛ́lɛ́bhɛ́lɛ́ asé nɨ̌. 23 Abádhí ɨ̀ àbhʉ kʉvɨ atdídɔ̌ asé nɨ̌ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ náadʉ̀ abádhí àbhʉ kusǒ imbi ɔ̀. Ányɨ̀ abádhí adʉ̀ dhu ʉ̀ya Sàndǐrì tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà-ngbɔ̀ nɔdɔ tɨ́ mběyi nyʉ́. 24 Nɨ́ wɔ̀ ʉyátá ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Sàndǐrì níitsu Pɔlɔ̀ mà Sílà nà átsǐ rɨ́’ɨ̀ kàluga nyʉ́ ɔ̀, ndàdʉ̀ pfɔ̌ya nʉ́bɛ kɔ̀mɔ̀ ɔ̀. 25 Nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ iku-alìkpa ɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Sílà nà náakò ’àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ adyi nʉ́yʉ̀ dɔ̌, ’ɨ̀fʉ Kàgàwà ɔ̀ná. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ùsǒ ka kùsǒ ngʉ̌kpà alɛ adʉ̀ òko ’àmbɛ abádhí rɔ̌nzɨna dhu kɛ̀lɛ̌ nɨ́rɨ̀ dɔ̌. 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ mùtìtì nɨ́ɨsɨ́, imbi-dzà-pfɔ̀ rɔ̀pɛ̀ ndìvi. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ tsǎtsʉ̀ núupfo ɨ̀ kɔ́rɔ́, ùsǒ ka kùsǒ alɛ-pfɔ̀ rɔ̌ àdrà-mbǐ ràdʉ̀ ’ɨ̀tdɨ̀ kɔ́rɔ́. 27 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ Sàndǐrì atdà ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ imbi-dzà-tsʉ̀ nótù ɨwà ɨ̀ nùpfò rɔ́. Nɨ́ kɨ̌dhá pbɨ̀ndà ɨla tɔ́ obhi-akpà, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndodú tɨ́ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ̌, ndɔ̀vɛ̀, ɨwà òtsè dhu tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́ ùsǒ ka kúsǒ alɛ nátɨ rɔ̀. 28 Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ òkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Pɔ̌rà, nzɔ̌nzɨ nzɛ́rɛ dhu rʉ̀nʉ́ nyɨ-tɨ́rɔ̀. Ìnè mǎ mɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨrɔ́.» 29 Nɨ́ wɔ̀ Sàndǐrì anzì awáwʉ̀ kitsě nà fɨ̌ndà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎlɨ̀ ndɨ̀ ɨdza ìvǐ tɨ́ ndɨ̀ ndívi ɔdɔ nɨ̌ rɔ́rɔ̀, ndìtsì ndìbvu Pɔlɔ̀ mà Sílà nà-ɔ̀nzɨ̌. 30 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ kǎdʉ̀ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà návi rùvò iri. Kǎdʉ̀ dhu ìvu abádhí-tsʉ̌, ndàtɨ: «Pbàkà ádrɔ̀drɔ̌ alɛ́, ma mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ndɨ́nɨ̌ ma mɔgʉ́ tɨ́?» 31 Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Dhu àkǎ nya’ù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ ʉ̀gʉ kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ ɨdzá-bhà mànà.» 32 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Sílà nà náadʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà Ɔtɛ nɔ́vɔ̀ kà tɔ̀, kɔ́rɔ́ kàbhà ɨdzá ɨ̀’ɨ̀ alɛ mànà. 33 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ kúbhingánǎ, Sàndǐrì adʉ̀ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà ùgù, ndù’o rɔ̀yá otú. Kɔ̌kɔ̀ alɛ-rɔ̌ otú ndɨ̀ ndù’o rɔ́rɔ̀ tɨ́, àbadhi mà kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɨdzá-bhà mànà náadʉ̀ bàtizò àlʉ. 34 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà ùgù ndàrà nà pbɨ̀ndà ɨdza, ndàdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ àbhʉ fɨ̌yɔ̀. Nɨ́ wɔ̀ alɛ mà, kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɨdzá-bhà mànà-ɨdhɛ̀ náadʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌ Kàgàwà ɨ̀ à’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

35 Ɨnga níitdègu ùbho, nɨ́ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ avì ìndrǔ ròwù dhu ɔ̀vɔ̀ Sàndǐrì tɔ̀, ’àtɨ: «Ʉ́kɔ̀lɔ̌ kɔ̌kɔ̀ alɛ ròwù.» 36 Nɨ́ Sàndǐrì adʉ̀ wɔ̀ màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ̀ Pɔlɔ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrɔ̀drɔ̌ alɛ àvi wà ɨma, ndɨ́nɨ̌ ma mʉkɔlɔ tɨ́ nyɨ̌. Nɨ́rɔ̀, kòmbí dhu àkǎ nyǔvò, nyǎdʉ̀ òwu màrʉ̀ngà ɔ̌.» 37 Pbɛ́tʉ̀ Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu àdu kɔ̌kɔ̀ ka kìvì alɛ tɔ̀, ndàtɨ: «Kɔ̌kɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ àbhʉ kʉvɨ mǎ asé nɨ̌ ibí alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɔ̀ ànyǎka mà rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ mǔso imbi ɔ̀ àzèmbè mǎ mongó ɨ̀’ɨ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́. Nɨ́ kòmbí abádhí òzè tɨ́ ’ʉ̀kɔlɔ mǎ ɨnzá kɔ́rɔ́ alɛ ʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ rákǎ akɛkpá màtɨ́! Abádhí àkǎ ’ìwǔ mʉ̌kɔlɔ ɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀.» 38 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ìvì ka kìvìnà alɛ náadʉ̀ ’àdu ’òwù wɔ̀ Pɔlɔ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu náwɛ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ tɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ abádhí ɔ̀ atdídɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Sílà nà nɨ́ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 39 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ ìwu, ’àdʉ̀ ʉbàta ònzì Pɔlɔ̀ mà Sílà nà-fɔ́. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náadʉ̀ abádhí ʉ̀kɔlɔ imbi ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ àvinà rùvò ’òwù kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. 40 Nɨ́ Pɔlɔ̀ mà Sílà nà níitdègu ùvò imbi ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ abádhí adʉ̀ òwu Lùdiyà bhà. Ányɨ̀ abádhí ala ɨ̀ Yěsù ná’ù alɛ mànà. Ɨ alɛ-afí ɨ̀ òpè dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và, ’òwù ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀.

17

Pɔlɔ̀ mà Sílà nà rǒwu ùvò Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Yùw 15.19-21,25; 16.2-3; Fìl 4.16; 1Tɛ̀ 1.4-7; 2.11-16; 5.21)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà Sílà nà nʉ́ʉdà Àmùfìpolì mà Àpɔ̀lɔ̀nɨyà nà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀na nǎ, ’òwù ùvò Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, Pbàyàhúdí tɔ́ atdí unduta-dzà nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. 2 Nɨ́ yà bìlǐ ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna dhu bhěyi, Pɔlɔ̀ atsù ndɨ unduta-dzà ɔ̀. Nɨ́, ɨ̀bhʉ-gʉ̀na mbàlìmbàlì sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, abádhí owúnà ’àgò rɔ̌ Kàgàwà bhà Andítá dɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀ anyɨ̀-ɨdzá rɨ́’ɨ̀ alɛ mànà. 3 Ndɨ agòta ɔ̌, kǎránà dhu àwɛ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ àrà dhu ɨ̀tɛ̀ rɔ̌ Krɨ́stɔ̀ raká wà ndàbà àpbɛ̀, ndɨrɔ̀ kà raká wà ndɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎránà àtɨ̀nà rɔ̌: «Yà fʉ̌kʉ̀ ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ okúna dɔ̀ rɔ̀ Yěsù nɨ́ ndɨ Krɨ́stɔ̀.» 4 Nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ ngúfe alɛ náa’u Pɔlɔ̀ mà Sílà nà rʉ̌nɔna dhu, ’àdʉ̀ ’àpba abádhí-rɔ̌. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ ábhɔ̌ Pbàgìríkí mà, atdídɔ̌ tǔya arɨ́ ’ɨ̀rɨ vèbhálɛ mànà náadʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ átɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. 5 Pbɛ́tʉ̀, Pbàyàhúdí náadʉ̀ ndɨ dhu-adhà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́. Nɨ́ abádhí andu ngʉdhà ɔ̌ arɨ́ ùbhi ɨ̀mbǎ dɔ̀ya nà àkyǎkyɛ̀ alɛ-tsʉ̀, ’àdʉ̀ àbhʉnà rɨ̀và dhu ihé-yà nzínzì ɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ wɔ̀gɔ̀ nífi kɨgɔ̀ ɔ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí awù Pɔlɔ̀ mà Sílà nà ɔ̀mɛ̀ Yàsɔnà bhà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉlʉ́ tɨ́ ’ìwǔ nà ihé-yà-ɔ̀nzɨ̌. 6 Pbɛ́tʉ̀ ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí atù nzá kɔ̌kɔ̀ alɛ. Nɨ́ abádhí adʉ̀ Yàsɔnà mà kɛ̀lɛ̌ nʉ́lʉ Yěsù ná’ù ngúfe alɛ mànà, ’ìwǔ nà kɨgɔ̀ ɔ̌ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-ɔ̀nzɨ̌. Abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì-tsì náva alɛ níwǔ wà ’ʉ̀nyà átɔ̀ ɨrɔ́ kòmbí. 7 Nɨ́ Yàsɔnà ákɔ abádhí pbɨ̀ ɨdzá. Ndɨrɔ̀ ɨ alɛ kɔ́rɔ́ nɨ́fʉ nzá kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà ʉyátá, pbɛ́tʉ̀ abádhí arádʉ̀ àtɨ̀nà ìnè Yěsù tɨ́ kátɨna ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kamà ràrɨ̌’ɨ̀.» 8 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ihé-yà mà anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ mànà-dɔ nɨ́ɨnza ndɨ̀ atdídɔ̌. 9 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ adʉ̀ fʉ̀rangà ɨ̀tdɨ̀ Yàsɔnà mà ɔdhɨ́na mànà dɔ̌ abádhí rùbho, ’àdʉ̀ abádhí ʉ̀kɔlɔ ròwù.

Pɔlɔ̀ mà Sílà nà rǒwu Bɛ̀rɔyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

10 Ɨnga níitdègu àtɨ, nɨ́ Yěsù ná’ù alɛ náavì Pɔlɔ̀ mà Sílà nà ròwù Bɛ̀rɔyà. Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí atsù Pbàyàhúdí tɔ́ unduta-dzà ɔ̀. 11 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nɨ’ɨ̀ ídzì afíya nà alɛ ròsè Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ bhà dɔ̀nǎ. Abádhí a’u Kàgàwà bhà Ɔtɛ kòmbómbí nyʉ́. Ndɨrɔ̀ abádhí ongónà Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀zʉ̀ bìlǐnganà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́ yà Pɔlɔ̀ mà náarʉ́nɔna fɨ̌yɔ̀ dhu ràtɨ́ obhó dhu. 12 Nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náa’u Kàgàwà bhà Ɔtɛ. Ndɨrɔ̀ Pbàgìríkí nzínzì ɔ̌, atdídɔ̌ ka kárɨ́ ɨ̀fʉ̌na vèbhálɛ mà ábhɔ̌ kpabhálɛ mànà náa’u Kàgàwà átɔ̀. 13 Pbɛ́tʉ̀, Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ Pbàyàhúdí níitdègu Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɔ́vɔ átɔ̀ Bɛ̀rɔyà ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù ányɨ̀. Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, abádhí itsu dhu ihé-yà-dɔ ɔ̀, ràdʉ̀ dhu ɨ̀và Pɔlɔ̀ mà rɔ̌. 14 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yěsù ná’ù alɛ adʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi ràrà ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Sílà mà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nà náadʉ̀ òko Bɛ̀rɔyà. 15 Kɔ̌kɔ̀ Pɔlɔ̀ nʉ̀ndà alɛ náawù kà nà, ’òwù ùvò nà Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’àdu Bɛ̀rɔyà ɨwà Pɔlɔ̀ ʉ̀yǎ dhu fɨ̌yɔ̀ ndɨ́nɨ̌ Sílà mà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nà navì tɨ́ rìwǔ ndòtù tsàkàtsàkà nyʉ́ rɔ́rɔ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ùdhě Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu

(Zàb 69.10; Kas 14.14-17; 26.17-20; 1Kò 1.18-25)

16 Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ Sílà mà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà ɔ̀dɔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Pɔlɔ̀ atdídɔ̌ àlè tɨ́ ndɨ kɨgɔ̀-ɔ̌nga nálè sànamʉ̌-nzo nɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Nɨ́ kǎránà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ unduta-dzà ɔ̌ rɔ̀ Pbàyàhúdí mà, Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà tɔ̀. Ndɨrɔ̀ bìlǐnganà, àbadhi mà náadʉ́nà òwu ’àgò rɔ̌ pbanga-tsidɔ̌ rʉ̀wʉgà dɔ̌ rɔ̀ tɨná rǒwu ’ʉ̀tɔ̀ rɔ̌ alɛ mànà. 18 Ndɨrɔ̀, yà abhɔ ɨnga nʉ́nɨ alɛ-akpá, Ɛ̀pìkurò mà Sìtòyikò mànà tɔ́ ɨrɛ̀ta rɔ̌ ɨ̀ nɨ́pbɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ ngúfe alɛ mà, nóowúnà ìwu rɔ̌ ’àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ kà mànà. Atdídhená alɛ abádhí nzínzì ɔ̌ nóowúnà dhu ɔ̀ngʉ̀ rɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhu nyʉ́ wɔ̀ tsʉ̀na arɔ́pɛ atdídɔ̌ alɛ òzè ndʉ̀nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀?» Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpǎkà adʉ́nà òwu àtɨ̀nà rɔ̌: «Kà rɔ̌’ɔ vurò pbìrì ɔ̌ mʉ̌ngʉ̌-nzo dɔ̌ rɔ́tɛ dhu bhěyi.» Obhó tɨ́, abádhí owúnà ɔ̀tɛ rɔ̌ wɔ̀ dhu bhěyi yà Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ùdhě Yěsù dɔ̌ dhu mà, ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu mànà dhu dɔ̌ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ rɔ̀. 19 Nɨ́, abádhí adʉ̀ Pɔlɔ̀ ìdyì ’òwù nà, ’òwù ùvò nà Àrɛ̀ɔ̀pagò tɨ́ kátɨna unduta-bhǔdɔ̀. Abádhí adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ’àtɨ: «Nyɨ nyàmbɛ̀nà tɨ́ tdʉ̌ wɔ̀ ɔwʉ́tána tɨ́ nyɨ nyúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu-tɨ̀ àwɛ̌ fǎkà? 20 Obhó tɨ́, wɔ̀ nyɨ nyáwɛ̌na dhu rɨ̌’ɨ̀ olo nyʉ́ tɨ́ fǎkà. Nɨ́, mǎ mòzè nyawɛ ɨ dhu-tɨ̀ fǎkà.» 21 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ mà, kà-ɔ̌ aróko ìwǔ tɨ́ íwǔ alɛ mànà, nóowúnà fɨ̀yɔ́ ábhɔ̌ kàsʉmɨ̀ nyʉ́ nʉ́dà rɔ̌ ɔ̀tɛ ɨ̀ ɔ́tɛ rɔ́, ndɨrɔ̀ àwɛ̌na ka kɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ɔwʉ́tá nɨ́rɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ́. 22 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ ɨvà ndɨ̀ ndìdè Àrɛ̀ɔ̀pagò-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ ɔtɛ nɔ́pɛ̀, ndàtɨ: «Àtɛnɛ̀ ɔ̌ bhǎ, ma màndà nyɨ̌, madʉ̀ nyǒtù kɔ́rɔ́ dhu-tsí-tɨdɔ̀ ɔ̌ atdídɔ̌ fɨ̀yɔ́ sɔmà nɨ́fʉ alɛ tɨ́. 23 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ ma mùbhi fʉ̀kʉ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨnanǎ rɔ̀, ma márà fʉ̀kʉ́ mʉ̌ngʉ̌-nzo-wɔ̀yɔ̌ nála rɔ̌. Ndɨrɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̌ atdí fʉ̀kʉ́ màzàbahʉ̀ dɔ̌, yà ka kándǐ dhu rɔ̀ná, katɨ: ‹Ɨnzá ka kʉ̀nɨ mʉ̌ngʉ̀ tɔ̀.› Nɨ́ Kàgàwà, yà nyɨ̌ nyarʉ́lɛ̌na ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀, nɨ́ ndɨ yà ma mɨ́rà ɔ̀vɔ̀nà fʉ̌kʉ̀. 24 Kàgàwà, yà adzɨ nanzɨ̀ ɔ̀ná arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mànà alɛ, nɨ́ ndɨ yà adzɨ mà ɔ̀rʉ̀-akpà mànà dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. Kǎrɨ́ nzɨ̌ àdɨ ìndrǔ-ɔtsʉ́ náasɨ̀ sɔmǎ-dzà ɔ̌. 25 Ndɨrɔ̀, kǎrɨ́’ɨ̀ mbǎ ìndrǔ rǎdʉ̀ dzʉ̀nàna ɔ̀nzɨ̀ nɨ̌ ɔtsʉ́ya nɨ̌ ɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ dhu-atdyú nà. Obhó tɨ́, Ka nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ dhu àbhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ: ípìrɔ̌nga mà, alɛ-ɨhɛ̀ mà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mànà. 26 Ndɨrɔ̀, kǎnzɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀ tɔ́ mʉ̀lɔ̌ngɔ̀ rùvò atdí alɛ-nyʉtsì rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ okoya tɨ́ yà adzɨ dɔ̌. Kʉ̌pɨ́ abádhí tɔ́ kàsʉmɨ̀-bvʉ, ndàdʉ̀ abádhí rǒngo òko ɔ̀yá pbìrì-ifò nʉ́fa. 27 Kǎnzɨ̀ ɨ dhu, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ ongó tɨ́ ndɔ̀mɛ̀ onzi ɔ̀bɛ̀ ɨ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí adʉ̀ tɨ́ ndùmvu ùmvǔ tɨ́ màtɨ́ ’òwù ndàbà, tàmànyà pbánɨ́ ìnè ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ́rɔ̀. 28 Obhó tɨ́,

kà-nyʉtsì nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kábà ípìrɔ̌nga, àlɛ̌ kárúbhi, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kárɨ́’ɨ̀.

Ndɨrɔ̀, fʉ̀kʉ́ andítátálɛ nzínzì ɔ̌, ngúfe alɛ ʉnɔ dhu ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀, ’àtɨ:

‹Àlɛ̌’ɨ átɔ̀, àlɛ̌ nɨ́ kàbhà rʉ̀gànda.› 29 Nɨ́ àzèmbè àlɛ̌’ɨ nɨ́ Kàgàwà bhà rʉ̀gànda rɔ̀, dhu àkǎ nzá àlɛ̌ rɨ̀rɛ̀ nga Kàgàwà bhà ɔ́fɔ̀ rɨ́lɨ ndɨ̀ ɔrɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ fʉ̀rangà tɔ́ sʉma-tɨdɔ̀ mà nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ mʉ̌ngǔ-ngba bhěyi. Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, dhu àkǎ nzá àlɛ̌ rɨ̀rɛ̀ nga kà rɨ́lɨ ndɨ̀ odu nɨ̌ màtɨ́ ìndrǔ ɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔtsʉ́ya nɨ̌ yà fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta nálʉ̌ ka ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu bhěyi. 30 Ɨnzá ìndrǔ àpɛ̀ ɨnga ʉ̀nɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà andà nzá nga ìndrǔ arɔ́nzɨna nzɛ́rɛnga nà. Pbɛ́tʉ̀, kòzè kòmbí dhu nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ, kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, ràkǎ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga. 31 Obhó tɨ́, kɨ̌lɨ wà atdí ɨdhɔ ìndrǔ-ànyǎ ndɨ̀ ndɨtdɨ̀ya tɨ́ ɔ̀ná obhónánga dɔ̌, yà ndɨ̀ ndɔ́pɨ̀ ndɨ anya nɨtdɨ̀ya tɨ́ alɛ-otù ɔ̌. Ndɨ otu ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ kɨ̌tɛ̀ pbɨ̀ndà obhónánga kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Kǎbhʉ̀ ka rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀.»

32 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̀rɨ́ alɛ níitdègu Pɔlɔ̀ rɔ̌tɛ ìndrǔ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ atdídhená alɛ náadʉ̀ ndɨ dhu gàyà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́. Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpǎkà-tsí náadʉ̀ àtɨ̀nà, tdʉ̌ ɨ̀ ràrɨ̌ Pɔlɔ̀ rʉ̌nɔna dhu ɨ̀rɨ tdɨ́tdɔ̌ ngǎtsi ɨdhɔ ɔ̌. 33 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ adʉ̀ ndɨ̀và ndàhʉ, ndàrà abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀. 34 Pbɛ́tʉ̀, ngúfe alɛ adʉ̀ ’àpba Pɔlɔ̀-rɔ̌, ’àdʉ̀ Yěsù ná’ù. Ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ nɨ’ɨ̀ Dènesì, Àrɛ̀ɔ̀pagò* tɨ́ kátɨna unduta ɔ̌ atdí alɛ mà, Dàmàrɨ́yà tɨ́ kátɨna atdí tsìbhálɛ mà, ngʉ̌kpà alɛ mànà.

18

Pɔlɔ̀ rǎrà Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(1Kò 1.1-9; 2.1-5; 2Kò 11.5-12; 12.12-13)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ ɨvà ndɨ̀ Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndàrà Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 2 Nɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, abádhí atù ɨ̀ Àkilà tɨ́ kátɨna atdí Mʉ̀yàhudì nà. Ndɨ Àkilà nɨ’ɨ̀ Pɔtɔ̀ tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, abádhí nɨ’ɨ̀ kòmbí tɨ́ íwǔ Ìtàliyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Pèrèsílà mànà, ’ìwǔ ùvò Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà, Klòdiyò nɨ’ɨ̀ ɨwà dhu nʉ́yǎ, ndàtɨ: Kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí ràkǎ ’ùvò Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ Pɔlɔ̀ arà Àkilà mà, Pèrèsílà nà-tɨ’ɔ̀, 3 ’àdʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀ ’òngò òko atdíkpá, ’àdʉ̀ òwu kasʉ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ atdíkpá abádhí mànà. Obhó tɨ́, abádhí nɨ’ɨ̀ atdí kasʉ-tɨdɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ. Ndɨ abádhí-kàsʉ̌ nɨ’ɨ̀ hɛmɛ̀ t’ódyùta. 4 Nɨ́, yà sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ náarɨ́rà dhu bhěyi, Pɔlɔ̀ ongónà àrà unduta-dzà ɔ̀, ndàrà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ Pbàyàhúdí mà Pbàgìríkí mànà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ ’à’ù ndɨ̀ ndʉ́nɔna fɨ̌yɔ̀ dhu. 5 Pbɛ́tʉ̀, Sílà mà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà níitdègu ìwu Màkɛ̀dɔ̀nɨyà rɔ̀, ’ìwǔ ùvò Kòritò, nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ ndàpba Kàgàwà bhà Ɔtɛ t’ʉ́nɔta rɔ̌ tɨ́. Kǎránà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba Pbàyàhúdí tɔ̀, ndàtɨ, Yěsù ràrɨ̌ ndɨ Krɨ́stɔ̀. 6 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà atdídɔ̌ Pbàyàhúdí rɨ̌ ’àgò ndɨ̀ nà, ’àdʉ̀ àmbɛ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ nzɛ́rɛ nyʉ́ ndɨ̀ nɨ̌ rɔ̀, Pɔlɔ̀ a’ɔ̀ rɔ̀ná mʉ̀dzarʉ̀-ɔ̌nga ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Azùkʉ àkǎ ndɔ̀dzɨ̀ dʉ̀kʉ-tsírɔ́ nyʉ́. Ma mùtsù wà ma fʉ̀kʉ́ dhu ɔ̀ rɔ̀. Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, ma mɨ́ mʉgɛ̀rɛ̀ mongò Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀.» 7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ ndɨ̀và ndàrà Titò Yèsitò tɨ́ kátɨna alɛ bhà. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ arɨ́ Kàgàwà ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ alɛ. Ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ bhà ɨdza náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ unduta-dzà tɨ́. 8 Nɨ́ Pɔlɔ̀ rʉ̌nɔna Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Krìsipò mà kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɨdzá-bhà mànà náadʉ̀ Yěsù ná’ù. Ndɨ Krìsipò nɨ’ɨ̀ unduta-dzà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Ndɨrɔ̀, Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ Yěsù à’ù átɔ̀, ’àdʉ̀ bàtizò àlʉ. 9 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdíku kúbhingá, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náavì ndɨ̀ Pɔlɔ̀ tɔ̀ ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ kà-dɔ̀ dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Àpɛ́ nyɔnzɨ ɔdɔ Pɔlɔ̌. Dhu àkǎ nyambɛ dhu kɛ̀lɛ̌ ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyɨ́nɛ̀ rɔ́rɔ̀. 10 Obhó tɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè atdíkpá nyɨ mànà. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ ɔtsʉ́na ɨ̀lɨ̌ rʉ̀nʉ́, ndɔ̀nzɨ̀ nyɨ nɨ̌ nzɛ́rɛ. Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nyʉnɨ dhu átɔ̀ ìnè pbàkà alɛ ràrɨ̌’ɨ̀ ibí nyʉ́ yàrɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌.» 11 Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ àdɨ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí atɔ nyʉ́ tɨ́ dɔ̀ná azà àbǐ nà, ndòngò Kàgàwà bhà Ɔtɛ nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀. 12 Gǎliyò níitdègu òngo Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ lɨ̀walɨ̀ tɨ́, nɨ́ kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí ɨrɨ ɨ̀ Pɔlɔ̀ dɔ̌, ’àdʉ̀ kòsò ’òwù nà dhʉ̀wanɨ̀ ɔ̀ lɨ̀walɨ̀ Gǎliyò-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́ abádhí atɨ kànɨ̌: 13 «Yàrɨ́ alɛ arɨ́ ìndrǔ-afí ʉ̀lɛ̌ ràmbɛ Kàgàwà ɨ̀fʉ dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà àlɛ̌ tɔ́ ʉyátá nónzì ka dhu bhěyi.» 14 Nɨ́ yà Pɔlɔ̀ àmbɛ̀nà ɔtɛ ɔ̀pɛ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ lɨ̀walɨ̀ Gǎliyò adʉ̀ ndɨ ɔtɛ ɔ̀tdɨ̀ ɔ̀tdɨ̀ tɨ́, ndàtɨ Pbàyàhúdí nɨ̌: «Dhu ɨ́’ɨ̀ná gukyè abvo mà kòhò dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ kǎfǎ dhu mà dhu tɨ́, nɨ́ ma màmbɛ̀nà madzǐ àdzǐ mɨrɨ̀ nyɨ̌ nyáwɛ̌na kà-dɔ̌ dhu tɨ̌na dɔ̌. 15 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ nyǎgò okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́ fʉ̀kʉ́ sɔmà tɔ́ màndʉ mà, ɔvɔ mà, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ ʉyátá mànà. Nɨ́ ndɨ dhu àndà nyɨ̌. Ɨnzá ma mòzè mʉnɔ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi dhu-tsí-ànyǎ nzínzìkʉ ɔ̌.» 16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ abádhí ʉ̀nyà iri dhʉ̀wanɨ̌-dzà ɔ̀ rɔ̀. 17 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ alɛ náalʉ́ unduta-dzà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, Sòsìtěnì tɨ́ kátɨna, ’àdʉ̀ ɔ̀pɛ̀nà ’ɔ̀vɨ̀ dhʉ̀wanɨ̀-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, lɨ̀walɨ̀ Gǎliyò náadʉ̀ nzá afína mà nátdu abádhí tɔ́ dhu nɨ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndàdǔ Àtìyòkiyà dhu

(Kas 20.16; 21.23-26)

18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà náadʉ̀ pɛ́ òko ibí ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́ atdíkpá Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ mànà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù ibhú ɔ̌ atdíkpá Pèrèsílà mà Àkilà mànà nà Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ ówu rɔ́rɔ̀, abádhí itdègu òwu ùvò Kèkùrɛyà tɨ́ kátɨna kìfukù ɔ̌, nɨ́ tdʉ̌ ɨ̀ ɔpɛ́ abhi ányìrɔ̌ rɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ dɔ̀na-ká àbhʉ kakpà, angyangyi ndɨ̀ ndatsɔ̀ dhu Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Nɨ́ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ Pèrèsílà mà Àkilà nà nʉ́bhà ɔ̀yá ányɨ̀rɔ̌, ndàdʉ̀ ndɨ̀và ndòtsù unduta-dzà ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀-dzá abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àgò ɨ̀ Pbàyàhúdí mànà. 20 Ɨ Pbàyàhúdí adʉ̀ kǎtdyú òhò ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oko tɨ́ mànà ibí ɨdhɔ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ nzá ndɨ dhu ná’ù abádhí tɔ̀. 21 Abhi ɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́rɔ̀, kǎdʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà òzè ka nɨ̌, ma mɨ́ madǔ àdǔ tdɨ́tdɔ̌ mɨrà nyǎndà.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ òtsù ibhú ɔ̌ Ɛ̀fɛsɔ̀ rɔ̀, ndàrà Kàyìsàriyà. 22 Nɨ́ Kàyìsàriyà ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, kǎdʉ̀ pɛ́ àrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàrà kànɨsà àtsɛ̀ angyi. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ dɔ̀na ɔ̀dɨ̀ ndàrà Àtìyòkiyà, Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 23 Kǐtdègu ngúfe ɨdhɔ ɔ̀dhɔ̀ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndùbhi dhèdhèrɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̀na nǎ, Gàlàtiyà mà Fùrùgiyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌, ndùbhi Yěsù ná’ù alɛ-afí òpè rɔ̌.

Àpɔlɔ̀ rǎrà àhʉ Ɛ̀fɛsɔ̀ mà Kòritò mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Kas 15.41; 16.4-6; 1Kò 3.4-8)

24 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Àpɔlɔ̀ tɨ́ kátɨna atdí Mʉ̀yàhudì nɨ́ɨra àhʉ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Kà nɨ’ɨ̀ Àlɛ̀sàndùriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, ka nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ ɔtɛ nótsì, ndàdʉ̀ Kàgàwà bhà Andítá arʉ́nɔna dhu ʉ̀nɨ mběyi nyʉ́ alɛ. 25 Ndɨrɔ̀, ka nɨ’ɨ̀ ɨwà ka kúdhe dhu fɨ̌ndà atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà otu dɔ̌ alɛ. Nɨ́, kǒngónà àdʉ̀ Yěsù dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ fɨ̀ndá obhónánga nyʉ́ dɔ̌ atdyúna nyʉ́ nà. Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌nɨ dhu nɨ́ yà bàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà bàtizò kɛ̀lɛ̌. 26 Nɨ́. Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ unduta-dzà ɔ̀ ndɨ̀ ndòtsù rɔ̀, kǎpɛ̀ ndɔ̀tɛ̀ ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ɔdɔ́ na. Nɨ́, Pèrèsílà mà Àkilà nà níitdègu kà rǎwɛ̌na dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ kìdyì ’òwù mànà atdíkpá, ’àdʉ̀ Kàgàwà bhà otu tɔ́ obhónánga nɨ́tɛ̀ fɨ̌ndà. 27 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Apɔlɔ̀ náazè ndàrà Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́, kà t’ɔ́dhɨ́na náadʉ̀ ndɨ dhu ná’ù à’u tɨ́ kà tɔ̀, ’àdʉ̀ dhu àndi ndɨ pbìrì ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ adʉ̀ tɨ́ kàkɔ mběyi nyʉ́. Nɨ́, Kòritò ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, kǎnzɨ̀ yà pbɨ̀ndà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà ʉ́bà dhu fɨ̌yɔ̀ rà’ù Yěsù alɛ nɨ́ dzʉ̀nà atdídɔ̌. 28 Obhó tɨ́, yà Pbàyàhúdí mànà ɨ̀ ɨ́ ’àgò kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ rɔ̀, kǎdʉ́nà àrà abádhí-lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ ɔ̀nzɨ tɨ́. Andítá-otù ɔ̌, kǎránà dhu ɨ̀tɛ̀ rɔ̌ kpangba Yěsù ràrɨ̌ ndɨ Krɨ́stɔ̀.

19

Pɔlɔ̀ rɨ̌ kànɨsà ɨ̀dɨ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu

(Kas 5.15-16; 8.14-17; Rɔm 15.25-27)

1 Àdɨ̀ Àpɔlɔ̀ àdɨ̀ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ́rɔ̀, Pɔlɔ̀ núubhì ndʉ̀dà Fùrùgiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ pbìrì-akpá ɔ̀nǎ, ndàrà àhʉ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́, ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, kǎtù atdídhená ábhàlɨ̌, 2 ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀yá ndàtɨ: «Yà Yěsù nyɨ̌ nyá’ù nɨ́nganɨ́, Kàgàwà ɨ́rǎ tɨ́ ɨ̀rǎ nyɨ̌ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌?» Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ’àtɨ: «Ɨnzá mǎ màpɛ̀ Kàgàwà ɔ́pɛ̀ ndɨ̀rǎ ìndrǔ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌ dhu ɨ̀rɨ.» 3 Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tsʉ̌ ndàtɨ: «Olu, wɔ̀ nyɨ̌ nyálʉ̌ bàtizò nɨ́’ɨ̀ ɨ̀ngbà bàtizò-tɨdɔ̀?» Abádhí adʉ̀ dhu àdu Pɔlɔ̀ tɔ̀, ’àtɨ: «Mǎ málʉ̌ bàtizò nɨ́ Yùwanɨ̀ bhà bàtizò.» 4 Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Yùwanɨ̀ úbhì ùbhonà rɔ̌ bàtizò nɨ́’ɨ̀ yà ìndrǔ ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ bàtizò. Ndɨrɔ̀ kǔbhì dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ yà olù rɨ́rà fɨ̌ndà alɛ na’u tɨ́. Ndɨ alɛ nɨ́ Yěsù.» 5 Nɨ́, wɔ̀ Pɔlɔ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ábhàlɨ̌ adʉ̀ bàtizò àlʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌. 6 Pɔlɔ̀ adʉ̀ ɔtsʉ́na ʉ̀lɨ abádhí dɔ̌, Kàgàwà ràdʉ̀ abádhí ɨ̀ra pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kɔ̀rɨ́ alɛ náadʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀tɛ̀ yà ɨnzá ɨ̀ àpɛ̀ ʉ̀nɨ̌na angyi alávà-tɨdɔ̀, ’àdʉ̀ òwu dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà bhà pbànábí arɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu bhěyi. 7 Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà alɛ.

8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ anzɨ̀ ɨ̀bhʉ àbǐ nyʉ́, ndòngò àrà unduta-dzà ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀-dzá, kǎdʉ́nà àrà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ rɔ̌ atdyúna nyʉ́ nà ìndrǔ tɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ’àgò dɔ̌ ɨ alɛ mànà. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ́nà àrà ndòzè rɔ̌, ndʉ̀gɛ̀rɛ̌ ìndrǔ-afí rà’ù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà Kàgàwà bhà idzi dɔ̌ ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu. 9 Pbɛ́tʉ̀ atdídhená alɛ abádhí nzínzì ɔ̌ nɨ’ɨ̀ odú afíya nà alɛ. Nɨ́, ɨ alɛ-tsí náadʉ́nà òwu ’ùvo rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ a’u tɨ́ Pɔlɔ̀ rɔ̌vɔna fɨ̌yɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà Yěsù bhà otu dɔ̌ dhu. Abádhí adʉ́nà òwu dhu ʉ̀nɔ̀ rɔ̌ nzɛ́rɛ nyʉ́ ndɨ otu nʉ́ngʉ alɛ nɨ̌. Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ abádhí ʉ̀bhà, ndàdʉ̀ ábhàlɨ̌ kɛ̀lɛ̌ nóvò, ’òwù mànà. Nɨ́, bìlǐnganà kǎdʉ̀ àdɨ ndòngò dhu ùdhe ɨ ábhàlɨ̌ tɔ̀, Tìranɔ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ bhà dàrasǎ-dzà ɔ̌ rɔ̀. 10 Wɔ̀ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ ràrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ ɔ́yɔ̌ atɔ nyʉ́ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ, Pbàyàhúdí mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà nɨ́ɨrɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù dɔ̌ ɔtɛ.

Sìkɛwà bhà inzo rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí nómvù ’òdì dhu

11 Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà anzɨ̀ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ ábhɔ̌ wɨwɨ̀ nyʉ́ kǒtù ɔ̌. 12 Nɨ́ ìndrǔ owúnà Pɔlɔ̀-ngbɔ̀ nʉ̀pbàlǎ lɛsɔ̀ mà mbɛrʉ̀ mànà núgù rɔ̌, ’òwù andɨ nà alɛ-ngbɔ̀ nʉ́pbala nɨ̌, ɨ alɛ ràdʉ̀ òwu ʉ̀gʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí nà alɛ ɔ̀ rɔ̀, ɨ nzɛ́rɛ-alafí ràdʉ̀ òwu ùvò rɔ̌.

13 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdídhená Pbàyàhúdí níitú ɨ̀ ’òwù ùbhi rɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ owu tɨ́ nzɛ́rɛ-alafí nípfo rɔ̌, ’òdì ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌. Abádhí owúnà àtɨ̀nà rɔ̌ ɨ nzɛ́rɛ-alafí nɨ̌: «Yà Pɔlɔ̀ arúbhi pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ̀ rɔ̌ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌, nyùvò wɔ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀!» 14 Wɔ̀ ndɨ dhu nanzɨ̀ alɛ nɨ’ɨ̀ Sìkɛwà tɨ́ kátɨna atdí alɛ bhà àrʉ̀bhʉ̀ kpabhínzo. Ndɨ Sìkɛwà nɨ’ɨ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ atdí kamà. 15 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdíku, yà abádhí ɔ̀tɛ̀ nɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí náadù ɔtɛ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Yěsù ma mʉ́nɨ wà, ndɨrɔ̀ ma mʉ́nɨ wà dhu Pɔlɔ̀ ràrɨ̌ àdhɨ pbá alɛ. Nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nɨ́ àdhɨ mà?» 16 Nɨ́, wɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà alɛ náalà ndɨ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ dɔ̀, ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀ngbʉ̀, ndɔ̀nzɨ̀ lɛ̀màya kɔ́rɔ́. Nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ nʉ́ʉnyà ɨ̀ ɨdza rɔ̀ nzɨ̀nzɨ́ rɔ̀, ùlè tɨ́ ngbɔ̌ya ùlè otú nɨ̌ rɔ́rɔ̀, ’òtsè. 17 Nɨ́, wɔ̀ dhu-ɔ̀yɨ̌ níitdègu ndʉ̀gà Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà dhu rɨ̀rɨ̀, nɨ́ ɔdɔ adʉ̀ ɨ̀sɨ̌ atdídɔ̌ abádhí ɔ̀. Ndɨ dhu adʉ̀ abádhí nábhʉ rɨ̀fʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ atdídɔ̌.

18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù ná’ù ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nóowúnà ɨ̀ arɔ́nzɨna nzɛ́rɛnga nɔ́vɔ̀ rɔ̌ kpangba. 19 Ndɨrɔ̀, abádhí nzínzì ɔ̌, yà òndrù òndrù rɔ̌ arúbhi ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ ìwu ndɨ òndrù òndrù ɨ̀ arɨ́ nɨ̌ bhǔkù nà, ’ʉ̀bɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ ʉ̀bɨ̀ ka kʉ̀bɨ̀ bhǔkù-odzì ka kʉ̀pɨ̌, náahʉ̀ mbɛ̀mbɛ̀ imbò kumì lʉfʉ̀ fʉ̀rangà tɨ́*. 20 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ɔbɨ náabhʉ̀ kàbhà ɔtɛ rʉ̀gà ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌, ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà atdídɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌rɛ̀na ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu

(Ɔvt 9.17; 1Kò 15.32; 16.8-9; 2Kò 1.8-10)

21 Kɔ̌kɔ̀ dhu ɔ́nzɨ̀ ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ ɨrɛ̀ dhu afína ɔ̀, ndɨ̀ ràkǎnà ndàhʉ Ɛ̀fɛsɔ̀ rɔ̀, ndàrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́, ányɨ̀ ndɨ̀ ndara tɨ́, dhu ràkǎ ndʉ̀dà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà mà Àkayà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: Yèrùsàlɛmà ndɨ̀ ndárà àhʉ rɔ̀, ndɨ̀ ràrǎdʉ̀ ʉ̀da átɔ̀, ndàrà àhʉ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 22 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ yà dzʉ̀nàna ɔ̀nzɨ arɨ́ ɔ́yɔ̌ alɛ, Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mà Rǎstɔ̀ nà nóvì, ròwù angyi fɨ̌ndà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndɨ̀ nyʉ́, ndàdʉ̀ ndʉ̀bhà ngúfe ɨdhɔ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̀.

Dèmètrǐyò rɨ̌ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà àbhʉ̌ rɨ̀và dhu Pɔlɔ̀ rɔ̌ dhu

23 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ wɔ̀gɔ̀ náatà ìndrǔ nzínzì ɔ̌ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà otu ʉ̀ngʉ̌ ka kɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 24 Obhó tɨ́, ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, Dèmètrǐyò tɨ́ kátɨna atdí álɨ̀-ba nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. Ndɨ alɛ ongónà sʉma nódù, ndàdʉ̀ ʉ̀yʉ̌ya dhú-nzo-wɔ̀yɔ̌ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ nɨ̌. Nɨ́, àbadhi mà, ɨ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ atdíkpá mànà alɛ mànà nóongónà Àrɨ̀tɛmʉ̀ tɨ́ kátɨna tsìbhá mʉ̌ngʉ̀ bhà sɔmǎ-dzà-wɔ̀yɔ̌ tɔ́ sànamʉ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ ndɨ sʉma nɨ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ àrà ’àbhʉ rɔ̌, ’òngyè fʉ̀rangà abhɔ nyʉ́. 25 Nɨ́ atdíku, kǎndu ɔdhɨ́na-tsʉ̀ yà ndɨ kasʉ-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, yà àlɛ̌ karábàna ongyéngá raráhʉ yà àlɛ̌ kárɔ́nzɨna àlɛ̌ tɔ́ kasʉ ɔ̀ rɔ̀. 26 Nɨ́, nyɨ̌ nyàla wà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ wà Pɔlɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ rǎrà ábhɔ̌ alɛ nyʉ́-afí nʉ́lɛ rɔ̌, rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ mʉ̌ngʉ̌-nzo rɔ̌ rɔ̀ dhu. Kà rǎrà àtɨ̀nà rɔ̌, alɛ-ɔtsʉ́ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ mʉ̌ngʉ̌-nzo ràrɨ̌ nzɨ̌ mʉ̌ngʉ̀. Wɔ̀ ndɨ dhu kɔ̌nzɨ̀ nzá Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀, kɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu mbɛ̀mbɛ̀ kɔ́rɔ́ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌. 27 Nɨ́, wɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndìbhò àpbɛ̀ àlɛ̌ tɔ́ kasʉ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀ ndàbhʉ Àrɨ̀tɛmʉ̀, àlɛ̌ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ tsìbhá-mʉ̌ngʉ̀ nʉ́lɛ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná rɔ̀ sɔmǎ-dzà ɨ̀nzɨ̌ kɔzʉ̀ dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀, kà rɨ̌ yà ndɨ kɔ́rɔ́ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà mà, kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ mànà dhu náarʉ́lɛ̌na mʉ̌ngʉ̀, Àrɨ̀tɛmʉ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga nábhʉ̌ rɨ̀tsɨ̀.»

28 Nɨ́, wɔ̀rɨ́ ɔtɛ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ Dèmètrǐyò àndunà-tsʉ̀ya alɛ náakó atdidɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ ùkǔ dɔ̌, ’àtɨ: «Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ bhà tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ mʉ̌ngʉ̀ Àrɨ̀tɛmʉ̀ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ tsìbhá-mʉ̌ngʉ̀ nyʉ́!» 29 Wɔ̀rɨ́ dhu tɔ́ wɔ̀gɔ̀ náanga ndɨ̀, ndàkǎ kɔ́rɔ́ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ìndrǔ nʉ́ʉlʉ́ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ɔ́yɔ̌ alɛ, Gǎyò mà Àstarɨkɔ̀ nà, ɨ̀ rɔ̀mɛ̀ ɨ̀ nà yà ádrɔ̀drɔ̌ ɨkpa ɨ̀kpa ka karɨ́ ɔ̀ná rɔ̀ ɨdza ɔ̀. Ɨ Gǎyò mà Àstarɨkɔ̀ nà nɨ’ɨ̀ Pɔlɔ̀ mà náarúbhi mànà atdíkpá alɛ. 30 Nɨ́, Pɔlɔ̀ azè ndɨ̀, ndòtsù átɔ̀ ihé-yà rɨ̌’ɨ̀ ɨ, pbɛ́tʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ náadʉ̀ nzá ndɨ dhu ná’ù kà tɔ̀. 31 Ndɨrɔ̀, Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ àlɨ̀tá tɔ́ atdídhená alɛ nɨ’ɨ̀ kà mànà ɨ̀ nózè. Nɨ́, ɨ alɛ adʉ̀ ìndrǔ àvi átɔ̀ ròwù kɨ̀sɔ ɨ̀nzɨ̌ otsú tɨ́ ɨkpa-dzà ɔ̀.

32 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ányɨ̀-dzá ɨ̀ nàndu alɛ-dɔ nɨ́ɨnza ndɨ̀ atdídɔ̌. Abádhí ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌, atdídhená alɛ ràmbɛ ɨnzá ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ rʉ̌nɔna dhu nà dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ abádhí nzínzì ɔ̌, nʉ́ʉnɨ nzá àdhu-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́ ìndrǔ àndu tsʉ̀ya ányɨ̀-dzá dhu. 33 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pbàyàhúdí abhʉ̀ Àlɨ̀sandʉrʉ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ rʉ̀dà angyɨnǎ rɔ̀ ihé-yà tɔ̀, ihé-yà nzínzì ɔ̌ rɔ̀ atdídhená alɛ ràdʉ̀ wɔ̀rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu-tɨ̀ náwɛ fɨ̌ndà. Nɨ́, kǎgó ìndrǔ ɔtsʉ́na nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɔ tɨ́ dhu fɨ̌yɔ̀. 34 Nɨ́, ihé-yà itdègu dhu ɔ̀sʉ̀ Àlɨ̀sandʉrʉ̀ ràrɨ̌ Mʉ̀yàhudì, nɨ́ abádhí adʉ̀ òko ’àmbɛ ùkǔ dɔ̌ atdíkpá, ràrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ ɔ́yɔ̌ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ nyʉ́ tɨ́. Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ bhà tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ mʉ̌ngʉ̀ Àrɨ̀tɛmʉ̀ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ tsìbhá-mʉ̌ngʉ̀ nyʉ́!»

35 Nɨ́, wɔ̀ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí ndɔmbɛ̀ náarà ìndrǔ àbhʉ rɨ̀nɛ̀. Kǎdʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ: «Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ bhǎ, ádhɨ pbá alɛ ndɨ nzínzìkʉ ɔ̌ ɨnzá àpɛ̀ dhu ʉ̀nɨ̌, Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ràrɨ̌ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ mʉ̌ngʉ̀ Àrɨ̀tɛmʉ̀ ʉ̀lɛ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná rɔ̀ ɨdza-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́sɨ̌ wɔ̀yɔ̌na tɔ́ sànamʉ̀ mànà? 36 Wɔ̀ dhu àgò rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Nɨ́, dhu àkǎ pɛ́ nyɨ̌nɛ̀, nyǎdʉ̀ ɨnga ɨ̀rɛ̀ tdʉ̌ nyɨ̌ nyɔnzɨ atdí dhu rɔ̀. 37 Kɔ̌kɔ̀ nyɨ̌ nyìwǔ nà ɨrɔ́ alɛ nɨ́ ɨnzá atdí dhu mà nàfǎ àlɛ̌ tɔ́ sɔmǎ-dzà nɨ̌, ndɨrɔ̀ abádhí ʉ̀nɔ̀ nzá dhu nzɛ́rɛ àlɛ̌ tɔ́ tsìbhá-mʉ̌ngʉ̀ nɨ̌ màtɨ́. 38 Nɨ́, Dèmètrǐyò mà yà ɨ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà alɛ mànà náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀ òzè ’ɔ̀bhʉ̀ alɛ nà, nɨ́ anya t’ʉ́nɔta-ɨdhɔ̀ arɨ́ ìnè òngo ɨ̀’ɨ̀, ndɨrɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ arɨ́’ɨ̀ ìnè. Nɨ́, abádhí àkǎ ’òwù dhu ɔ̀bhʉ̀ ányɨ̀. 39 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nyòzè kɔbhɔ̀lɔ̀ ngʉ̌kpà dhu-tsí nà, nɨ́ ɨ-tsí ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ka kádʉ̀ yà kɔ́rɔ́ alɛ ʉ́nɨ unduta-dhɔ̀ ɔ̌. 40 Àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè kɔbhʉ̀ àlɛ̌ yà indo ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ mbǎ atdí dhu nà màtɨ́, yà ɨrɔ́ àlɛ̌ kùndu àlɛ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́ àlɛ̌ kádʉ̀ àtìnà.» 41 Wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ̀ ndɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, kǎdʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nàndunà alɛ návi rʉ̀ndɔ̀ ɨ̀ ʉrɔ́ rɔ̀.

20

Pɔlɔ̀ rǎrà tdɨ́tdɔ̌ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà mà Pbàgìríkí mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌
Yěsù ná’ù alɛ-afí àbhʉ ròtsì ɔbɨ dhu

(Rɔm 15.25-27; 1Kò 16.1-7; 2Kò 7.5)

1 Wɔ̀ wɔ̀gɔ̀-ɨ́yà àrà ɨ̀nɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ andu Yěsù ná’ù alɛ-tsʉ̀. Nɨ́, abádhí-afí ndɨ̀ ndàbhʉ ròtsì ɔbɨ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ abádhí nóvì, ndàdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 2 Ndɨ pbìrì ɔ̀nǎ ndɨ̀ ndʉ́da rɔ̀, kǎránà Yěsù ná’ù alɛ-afí àbhʉ rɔ̌ ròtsì ɔbɨ yà abhɔ-gʉ̀na ndɨ̀ ndʉ́nɔna Kàgàwà bhà ɔtɛ nɨ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àrà Pbàgìríkí tɔ́ pbìrì ɔ̀, 3 ndàdʉ̀ ɨ̀bhʉ àbǐ nɔ́dhɔ̀ ányɨ̀. Nɨ́ Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ndɨ̀ ndara tɨ́ ibhú ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́ dhu ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀, kɨ̌rɨ dhu ɨwà Pbàyàhúdí rɨ̀rɨ̀ ɨ̀ dɔ̀ná. Nɨ́, kǎdʉ̀ ndàdu tdɨ́tdɔ̌ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà, ndàrà àhʉ ndɨ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ Fìlipì tɨ́ kátɨna ɔ̀. 4 Ndɨ abhi ɔ̌, ka nʉnda alɛ nɨ’ɨ̀ Sɔ̀pàtɛrɛ̀, Bɛ̀rɔyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ Pirò t’ídhùnà. Ngʉ̌kpà alɛ nɨ’ɨ̀ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, Àsɨ̀tarɨkɔ̀ mà Sèkundò nà. Ngʉ̌kpà alɛ nɨ’ɨ̀ Gǎyò, Dɛ̌rbɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ mà, Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nà. Ndɨrɔ̀ nɨ’ɨ̀ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ Dòkíkò mà Tròfǐmò nà. 5 Nɨ́ Fìlipì rɔ̀, kɔ̀rɨ́ alɛ adʉ̀ ʉ̀da angyi fǎkà*, ’òwù mɔ̌dɔ̀ Trɔwà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀. 6 Pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ́ na, yà ɨ̀mbǎ ɔ̀ná afi nà mʉ̀gatì tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ dzidɔ̌, mǎ madʉ̀ mɨ̌và Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, mɔ̌pɛ̀ abhi ibhú ɔ̌. Nɨ́ imbò ɨdhɔ-dzidɔ̌, mǎ madʉ̀ òwu abádhí òtù Trɔwà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ mǎ madʉ̀ atdí yɛngɛ̀ nyʉ́ nɔ́nzɨ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Ètikò tɨ́ kátɨna kpatsìbhíngba ɨ̀kyɛ̌ dhu

(1Ká 17.17-24; 2Ká 4.32-37; Kas 9.36-42)

7 Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ pbɨ́tsɔ̀ngǎ†, mǎ mundu mǎ ndɨ́nɨ̌ mǎ mʉkɔ tɨ́ Yěsù bhà ɔvɛ ɨ̀rɛ̀ mǎ mɨ́ nɨ̌ mʉ̀gatì-ɔ̌nga, mǎdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà. Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ àdɨ ndàmbɛ dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. Kǎdʉ̀ ndɨ ɔtɛ àdhà ádzǐ nyʉ́, ràrà àhʉ azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ kúbhingá nga tɔ́ ɔ̀, tsútsǎ nɨ́nganɨ́ ndɨ̀ ndarana nɨ́dhunɨ̌. 8 Yà ndɨ mǎ mùndu mǎ ɔ̀ná ɔrʉ̀nǎ kàluga ɔ̌, ɨnga àwʉ̀ rɨ́ tarà nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́. 9 Nɨ́, Ètikò tɨ́ kátɨna atdí kpatsìbhíngba adɨ̀ ndɨ kàluga tɔ́ atdí pɔ́lɔ́-bɨdɔ̌, ndàmbɛ ɔtɛ ɨ̀rɨ̀ dɔ̌. Nɨ́, ádzǐta nyʉ́ ɔtɛ rǎrà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Ètikò-nyɨ̀kpɔ́ adɨ̀ ndàmbɛ ɔ̀rɨ dɔ̌. Nɨ́ ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀ kɨ̌tsɨ obvò, wɔ̀ ɨ̀bhʉ ka kágbǎ dɔ̀yá ɨdza tɔ́ ɔrʉ̀nǎ ɨdza tɔ́ pɔ́lɔ́ ɔ̌ rɔ̀. Ka kadʉ̀ kɨ̀và ɨwà ɔ̀vɛ̀ rɔ́rɔ̀. 10 Nɨ́, ɔrʉ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndàwǔ rɔ̀, Pɔlɔ̀ itsi ndàgu kà dɔ̌, ndàdʉ̀ kɨ̀và ndàmbǒ fɔná, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨ̀nzɨ̌ nyìtǔ afíkʉ. Ìnè kà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà.» 11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ ùpo tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ɔrʉ́ kàluga ɔ̀, ndàdʉ̀ mʉ̀gatì-ɔ̌nga ʉ̀kɔ, ndàdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ ɔ̀tɛ tdɨ́tdɔ̌ ràrà àhʉ ɨnga rǔbho dhu ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀và ndàrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌. 12 Nɨ́, ka kadʉ̀ wɔ̀ kpatsìbhíngba ʉ̀ndà fɨ̀rábvʉ̀ ípìrɔ̌rɔ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ ìndrǔ àbhʉ ròtù afíya atdídɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀và Trɔwà rɔ̀, ndàrà Mìlɛtɔ̀ Yèrùsàlɛmà ndʉ́da rɔ́rɔ̀ dhu

(Màt 7.15-20; 1Tɛ̀ 2.1-12; Tit 1.9-14; 1Pɛ́ 5.1-4; 2Pɛ́ 2.1-3)

13 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, mǎ muvò, mɔ̌dɨ̀ dɔ̀ka mǒwù angyi Àsosì ibhú ɔ̌, Pɔlɔ̀ ràdʉ̀ ɨ̀rà pfɔ̌na dɔ̌ olù. Nɨ́, mǎ mudhè dhu mǐdyì Pɔlɔ̀ ibhú ɔ̌ Àsosì rɔ̀. 14 Nɨ́, kǐtdègu ɨ̀rà mǒtù Àsosì, kǔpò ibhú ɔ̀, mǎdʉ̀ òwu atdíkpá mǒwù ùvò Mìtìlɛnɨ̀. 15 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, mǎ madʉ̀ mɨ̌và ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, mǒwù ùvò Kiyò tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà-tɨ’ɔ̀. Ndɨrɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎ madʉ̀ òwu ùvò Sàmɔsɨ̀ tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà dɔ̀. Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ tdɨ́tdɔ̌, mǎ madʉ̀ òwu ùvò Mìlɛtɔ̀ tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. 16 Pɔlɔ̀ azè ndɨ̀ ndùbhi ibhú ɔ̌ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndòtsù Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, akyɛ ndɨ̀ ndadʉ̀na fɨ̀ndá kàsʉmɨ̀ ìwi Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. Obhó tɨ́, ka nɨ’ɨ̀ ɨwà dhu núdhě afína ɔ̀, ndɨ̀ ràmbɛ̀nà àrà àhʉ Yèrùsalɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ angyinǎ rɔ̀ Pɛ̀ndɛ̀kɔtɛ̀-ɨdhɔ̀ tɔ̀, ndɨ dhu rǎdʉ̀ àkǎ fɨ̌ndà nánɨ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɔ̀ dhu

17 Mìlɛtɔ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ avì ìndrǔ ròwù Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ ùnzì. 18 Nɨ́, ɨ pbàkʉ̀rʉ̌ itdègu ìwu ùvò kà-tɨ́, nɨ́ kǎvɔ̀ dhu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ma mádɨ nzínzìkʉ ɔ̌ dhu, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà Àziyà tɔ́ fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ ma mɨra àhʉ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀. 19 Ma mɔ́nzɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ yɔrɔwà nyʉ́ nà, nyɨdu-dha ɔ̌, ndɨrɔ̀ yà Pbàyàhúdí rɨ̌rɛ̀na ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ rùdú nzɛ́rɛ dhu tɔ́ àpbɛ̀ ɔ̌. 20 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu átɔ̀ ɨnzá ma rórù atdí dhu mà, yà dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ dhu nzínzì ɔ̌. Ma márà kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ fʉ̌kʉ̀, madʉ̀ ùdhenà fʉ̌kʉ̀ rʉ̀wʉgà dɔ̌ rɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ ɨdzá rɔ̀ màtɨ́. 21 Ma márà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba Pbàyàhúdí tɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀, ’àdʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’ù.

22 Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ ma márà kòmbí Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nʉ́tʉ ɨma ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ ka dhu bhěyi. Ma mʉ̀nɨ nzá àdhu mà rɨ̌ mabà ányɨ̀ dhu. 23 Pbɛ́tʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àbhʉ mʉnɨ yà ma múbhi ɔ̀yanǎ kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu nɨ́, ɨma ɔ̀dɔ rɨ́ dhu ràrɨ̌ usótá mà àpbɛ̀ mànà. 24 Ma mɔ̀zʉ̀ nzá pbàkà ípìrɔ̌nga rɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ dhu tɨ́ idù. Atdí ma mòzè dhu nɨ́, mɔnzɨ̀ pbàkà kasʉ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ibho fudú, marà ʉ̀tsànà. Ndɨ kasʉ nɨ́ mʉnɔ̀ Kàgàwà bhà ɨzʉ tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀.

25 Kòmbí, ma mʉ̀nɨ wà dhu nyɨ̌ ràrɨ̌ nzɨ̌ nyɨ̀du-kpa àlǎ tdɨ́tdɔ̌, nyɨ̌ yà ma múbhi nzínzìkʉ ɔ̌, mambɛ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi tɔ́ Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀. 26 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ indo ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́ ndàbhʉ̌ ndàwǐ alɛ-azù nɨ́ɨ’ɨya ndɨ alɛ-dɔ̀-tsírɔ́ nyʉ́. 27 Obhó tɨ́, ma mʉ́bhà nzá atdí dhu mà ɨnzá ma mɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ rɔ́rɔ̀, yà Kàgàwà ózè kɔnzɨ̀ dhu nzínzì ɔ̌. 28 Nɨ́rɔ̀, nyòngò nyɔ̌dɔ̀ mběyi nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, nyǎdʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ʉ́lɨ nyɨ̌ nyǒngò ʉ̀ndànà Kàgàwà bhà Kànɨsà ʉ̀ndà mběyi. Ndɨ Kànɨsà nɨ́ yà Idhùnà-azù nyʉ́ rɔ̌ Kàgàwà adzì fɨ̌ndà Kànɨsà. 29 Ma mʉ̀nɨ wà dhu yà nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀ ma mɨ́ mɨvà marà dhu-dzidɔ̌, tsamangɛ̀rɛ̌ bhěyi ɔ́rʉ̀ atdídɔ̌ alɛ ràrɨ̌ ìtsù nzínzìkʉ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ òwu Kàgàwà bhà tàmà-ɨzʉ̀ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌. 30 Ndɨrɔ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀ màtɨ́, atdídhená alɛ rǔvò ùvò, ’àmbɛ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndɨ tɨ̀tɔ̀ ràdʉ̀ àrà ìndrǔ àbhʉ rɔ̌ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’òngò fɨ̀yɔ́ ábhàlɨ̌ tɨ́. 31 Nɨ́rɔ̀, nyàndà nga mběyi, nyǎdʉ̀ àmbɛ yà ɨ̀bhʉ atɔ ɔ̌ ma múdhe nyɨ̀du-dha nyʉ́ nà nzínzìkʉ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, adyíbhengá nga mà kúbhingá nga mànà ɔ̌ dhu ɨ̀rɛ̀ dɔ̌.

32 Nɨ́, kòmbí ma mʉ̀bhà nyɨ̌ Kàgàwà-fɔ́. Ndɨrɔ̀, ma mʉ̀bhà nyɨ̌ yà Kàgàwà ózè àlɛ̌ dhu dɔ̌ rɔ́tɛ ɔtɛ ongó tɨ́ nyɔ̌dɔ̀. Ndɨ ɔtɛ rɨ̌ nyɔ̌sɨ̀, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǎbà yà pbɨ̀ndà dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́ tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká asota. 33 Yà àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma móhò nzá atdí alɛ bhà fʉ̀rangà-atdyú mà, ɔrɔ̀-atdyú mà, ndɨrɔ̀ mbɛrʉ̀-atdyú mà. 34 Nyɨ̌ nyʉ́ mà, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà dhu yà dzʉ̀nàdu nɔ́nzɨ̀ dhu mà, mǎ marɨ́ òko mànà atdíkpá alɛ dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ dhu mànà ma rɔ́nzɨ̀ kǎkà ɔtsʉ́du nyʉ́ nɨ̌. 35 Ma marɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ bìlǐnganà fʉ̌kʉ̀, dhu ràkǎnà nyɔ̌nzɨ̀ kasʉ ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ òwu ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ nɨ̌. Dhu àkǎ nyɨ̌rɛ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ʉnɔ dhu, ndàtɨ: dhu nàbhʉ ìndrǔ tɔ̀ alɛ rɔ̀nzɨ̀ wà hirò, ròsè yà ndɨ dhu ndɨ̀ ndàbhʉ fɨ̌ndà alɛ dɔ̀nǎ‡.»

36 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ mà pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nʉ́ʉkɔ ɨ̀ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌, Pɔlɔ̀ ràdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀. 37 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ alɛ adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’àmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌, ’àdʉ̀ Pɔlɔ̀ àmbo, ɨ̀ ròvì ka nɨ̌. 38 Abádhí nabhʉ̀ ɨzʉ rʉ̀ka atdídɔ̌ dhu nɨ’ɨ̀ Pɔlɔ̀ àtɨnà abádhí ràrɨ̌ nzɨ̌ nyɨ̀na-kpa àlǎ tdɨ́tdɔ̌ dhu. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ pbàkʉ̀rʉ̌ adʉ̀ Pɔlɔ̀ ʉ̀ndà, ràrà òtsù bàtɔ́ ɔ̀.

21

Pɔlɔ̀ rʉ̌da Tirò mà Kàyìsàriyà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ
Yèrùsàlɛmà ndɨ̀ ndárà rɔ́rɔ̀ dhu

(Kas 8.5,40; 20.22-24,36-38)

1 Ɛ̀fɛsɔ̀ Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà mǎ mʉ̀bhǎ mǎ rɔ̀, mǎ mawù tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́ ibhú ɔ̌, mǒwù ùvò Kosì tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà dɔ̀. Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, mǎ madʉ̀ òwu, mǒwù ùvò Rɔdɔ̀ tɔ́ sɔ̀ngà dɔ̀. Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, mǎ madʉ̀ òwu Pàtarà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. 2 Nɨ́ ányɨ̀ mǎ mòwù ùvò rɔ̀, mǎ matù atdí ádrʉ̀ngbǎ ibhú abhi ndɨ̀ ndɔpɛ́ tɨ́, ndàrà Fòyìnikè tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀nzɨ rɔ́. Nɨ́, mǎ madʉ̀ ùpo ndɨ ibhú ɔ̀, mǒwù Fòyìnikè. 3 Mǎ mitdègu òwu Kìpurɔ̀ tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà níndù, mǎmbɛ àlanà dɔ̌ ibhú ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ mǎ madʉ̀ kànyɨ, mʉ̌bhà ígù dɔ̀nǎ rɔ̀, mǎdʉ̀ òwu Sìriyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀ mǎ mówu rɔ̀, mǎ mawù ùvò Tirò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ ka kubhínà ibhú ɔ̀ ànɔ̀ ìfo rɔ̌ nɨ̌. 4 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, mǎ matù Yěsù ná’ù alɛ. Nɨ́ ndɨ dhu adʉ̀ mǎbhʉ mɔ̌nzɨ̀ atdí yɛngɛ̀ nyʉ́ ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɔ̀vɔ̀ dhu fɨ̌yɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ alɛ adʉ̀ Pɔlɔ̀ ɨ̀sɔ ɨ̀nzɨ̌ ara tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 5 Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ atdí yɛngɛ̀ itdègu ìku, nɨ́ mǎ madʉ̀ ùvò Tirò rɔ̀, mǒwù. Nɨ́, Yěsù ná’ù alɛ mà, fɨ̀yɔ́ vèbhálɛ mà, fɨ̀yɔ́ nzónzo mànà kɔ́rɔ́ nʉ́ʉnda mǎ mǔvò kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, mǒwù ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-tsʉ̀. Nɨ́ ányɨ̀ mǎ mòwù ùvò rɔ̀, mǎ mʉkɔ mǎ ɔtdyʉ̀ka dɔ̌ atdíkpá, mǎdʉ̀ mɨ̌tsɔ̀. 6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, mǎ madʉ̀ mǒvì abádhí mànà, mǎdʉ̀ ùpo ibhú ɔ̀, mǒwù. Pbɛ́tʉ̀ kɔ̌kɔ̀ mǎ nʉ̀ndà alɛ adʉ̀ ’àdu ’òngò bvʉ̀yà nanǎ.

7 Tirò rɔ̀ mǎ mùvò rɔ̀, mǎ mawù ibhú ɔ̌, mǒwù ùvò Tɔ̀lɛ̀mayì tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀, mʉ̌tsà ɨdha-adzí-kpa dɔ̌ abhi. Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, mǎ matsɛ mǎ Yěsù ná’ù alɛ mànà, mǎdʉ̀ atdí ɨdhɔ ɔ̀nzɨ̀ atdíkpá abádhí mànà. 8 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ mǎ mɨ̀và mǎ rɔ̀, mǎ mawù ùvò Kàyìsàriyà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, mǎ matsù mǒngò ɔ̀dhɔ̀ Fìlipò tɨ́ kátɨna alɛ bhà-dzá. Ndɨ Fìlipò nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta t’álɛ. Ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ yà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ka kavò ìndrǔ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. 9 Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ ɨ’ɨ̀ ɨnzá àpɛ̀ kpabhálɛ ʉ̀nɨ̌ vèbhínzo nà ɨ̀fɔ. Ɨ vèbhínzo nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà pbànábí. 10 Nɨ́, mǎ mitdègu ibí ɨdhɔ ɔ̀nzɨ Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, nɨ́ Kàgàwà bhà nabì Àgabʉ̀ ɨra Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ndɨ̀rà àhʉ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀. 11 Nɨ́ tɨká ndɨ̀ ndɨ̀rà àhʉ rɔ̀, kǐdyi Pɔlɔ̀ bhà kùkyě, ndʉ̀tsɨ̀ pfɔ̌na mà ɔtsʉ́na mànà nɨ̌. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kpangba fǎkà ndàtɨ: «Kànɨ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɔ̀vɔ̀ idù dhu. Kàtɨ: ‹Yèrùsàlɛmà ɔ̀ yà kùkyě àbadhi rǎrà àhʉ rɔ̀, Pbàyàhúdí rɨ̌ kʉ̀tsɨ yà dhu bhěyi, ’àdʉ̀ àbhʉnà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-fɔ́.›» 12 Nɨ́ wɔ̀ dhu mǎ mɨ̀rɨ̀ rɔ̀, mǎ Kàyìsàriyà ɔ̌ bhà mànà, mǎ madʉ̀ Pɔlɔ̀ ɨ̀sɔ ɨ̀nzɨ̌ ara tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 13 Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu àdu fǎkà, ndàtɨ: «Ádhu wɔ̀ nyɨ̀kʉ-dha nyʉ́ nà nyɨ̌ nyápàna nyɔ̌nzɨ̀? Nyɨ̌ nyòzè tɨ́ nyʉ̌kɔ̀ afídu? Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́ ɨma, ma mà’ù wà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ mʉtsɨ ka kɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mà’ù wà moho ka kɨ́ mɔvɛ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu mà átɔ̀.» 14 Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ kà rɨ̌ mǎ mʉ́nɔna dhu à’u rɔ̀, mǎ madʉ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́ ɨ̀nɛ̀, mǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù òzè dhu kɛ̀lɛ̌ àkǎ ndɨ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀.»

15 Nɨ́ ngúfe ɨdhɔ mǎ mɔ̀nzɨ̀ Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu-dzidɔ̌, mǎ madʉ̀ mɔ̌bhɔ̀lɔ̀ abhi tɔ̀, mǎdʉ̀ mǎva, mǒwù Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 16 Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Yěsù ná’ù ngúfe alɛ adʉ̀ ùvò átɔ̀ ’òwù atdíkpá mǎ mànà. Nɨ́ ányɨ̀ mǎ mòwù ùvò rɔ̀, abádhí adʉ̀ mʉ̌ndà, mǒwù Mʉ̀nàsonì tɨ́ kátɨna atdí alɛ yà mǎ mowuna ɔ̀dhɔ̀ rɔ̌ pbɨ̀-dzá bhà. Ndɨ̀ Mʉ̀nàsonì nɨ’ɨ̀ Kìpurɔ̀ tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, ka nɨ’ɨ̀ angyíta tɨ́ Yěsù ná’ù alɛ.

Pɔlɔ̀ mà rɨ̌ ’òtù Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà Yèrùsàlɛmà ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀ dhu

(1Kò 9.19-23)

17 Mǎ mitdègu òwu ùvò Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ ányɨ̀, Yěsù ná’ù alɛ akɔ̀ mǎ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà. 18 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, mǎ madʉ̀ òwu Pɔlɔ̀ mànà Yàkɔbhɔ̀* bhà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ pbàkʉ̀rʉ̌ adʉ̀ ìwu átɔ̀ ányɨ̀rɔ̌. 19 Nɨ́ abádhí mànà ɨ̀ àtsɛ̀ ɨ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwɛ yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ Kàgàwà abhʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà kasʉ tɨ́ dhu atdatdí-rà ɔ̌ abádhí tɔ̀. 20 Wɔ̀ Pɔlɔ̀ àwɛ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, abádhí ɨfʉ Kàgàwà atdídɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ àtɨ̀nà Pɔlɔ̀ nɨ̌: «Àbanɨ̌ngbá, nyɨ nyàla tɨ́ wà ábhɔ̌ Pbàyàhúdí nyʉ́ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ à’ù Yěsù dhu? Ndɨrɔ̀, nyɨ nyàla tɨ́ wà abádhí kɔ́rɔ́ rɨ̌’ɨ̀ ìnè afíya ɨ̀ àpbǎ atdídɔ̌, ’àmbɛ Músà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ dɔ̌ rɔ́ tɨ́ dhu? 21 Ka kàwɛ wà dhu abádhí tɔ̀ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ katɨ, nyɨ ràrɨ̌ dhu ùdhě kǎkà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ aróko Pbàyàhúdí tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ Músà bhà Ʉyátá nɨfʉ tɨ́. Ka kàwɛ wà dhu átɔ̀, nyɨ rarɨ́ dhu ùdhě abádhí tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ fɨ̀yɔ́ kpabhá nzónzo-ɔ̀nzɨ̌nga nabhʉ̀ tɨ́ kɔbhɔ̀lɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ ngʉ̌kpà màndʉ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀ nɨfʉ tɨ́. 22 Nɨ́rɔ̀, ka kɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? Obhó tɨ́, abádhí rɨ̌ ɨwà nyɨ nyɨ̀rà àhʉ ɨrɔ́ dhu ɨ̀rɨ ɨ̀rɨ. 23 Nɨ́, dhu àkǎ nyɔnzɨ̀ yà mǎ mʉ́nɔna ɨndʉ̀ dhu: Kànɨ̌ ɨ̀fɔ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɨrɔ́. Ɨ alɛ nɨ́ ɨwà dhu nɔ́tsɔ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ alɛ*. 24 Nɨ́, úgu abádhí nyǒwù nyǔ’o mànà atdíkpá, nyɨ̌lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ádʉ̀ nyubhò yà abádhí àmbɛ̀nà ùbhǒna ndɨ́nɨ̌ ka kakpá tɨ́ dɔ̀ya-ká dhu. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ alɛ rǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ yà dʉ̀nʉ́ ka kàwɛ dhu ràrɨ̌ nzɨ̌ obhó dhu, pbɛ́tʉ̀ nyɨ rarɨ́ Músà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ɨ̀fʉ̌ átɔ̀. 25 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù ná’ù ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ mǎ mɨ́rɨ̀ wà mǎ mǎndǐ dhu mǎtɨ, abádhí ràkǎ nzá ’òngò sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ mà, ànzʉ̀bhà mà, dàna-tsì ka kìpbǒ ɔbɨ nɨ̌ rɔ̀vɛ̀ ɨ̀zǎ mànà ná’à. Ndɨrɔ̀, mǎ mándǐ dhu átɔ̀ mǎtɨ abádhí ràkǎ ’òngò ’ɔ̀dɔ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rɔ̌ rɔ̀.»

26 Nɨ́ tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ kɔ̌kɔ̀ alɛ núgù, ’òwù ’ɔ̀pɛ̀ ’ù’o ɨ̀ mànà atdíkpá yà fɨ̀yɔ́ sɔmà tɔ́ màndʉ nózè dhu bhěyi. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ àrà, ndòtsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ ányɨ̀ ɨdzá ndàtɨ ka ràrɨ̌ pɛrɛ̀ ùbhǒ ɔvɔ̀ya dɔ̌ kɔ́rɔ́, yà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ka kɨ́ alɛ ù’ǒ kɨlǎ ɔ̀ná dhu tɨ́ ka kɔ́pɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ ɨdhɔ rǎkǎ nɨ́nganɨ́.

Pbàrɔ́má tɔ́ pbànówí rɨ̌ Pɔlɔ̀ ɨ̀gʉ̌ Pbàyàhúdí-fɔ́ rɔ̀ dhu

(Kas 20.23; 24.5-19; Rɔm 15.30-31; 1Tì 2.15)

27 Wɔ̀ alɛ ù’ǒ ka kɨ́ kɨlǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ nɨ̌ àrʉ̀bhʉ̀ ɨdhɔ̀-tsʉ̀ níitdègu ndìndù ndɨ́nɨ̌ ndikù tɨ́, nɨ́ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ íwǔ ngúfe Pbàyàhúdí ala Pɔlɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌. Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu ìtsu ihé-yà-dɔ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ dhu nɨvà tɨ́ Pɔlɔ̀-rɔ̌. Nɨ́, ihé-yà adʉ̀ Pɔlɔ̀ àlʉ. 28 Abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Pbàìsràyélí tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhǎ, nyɨ̀mɔ̀ mǎ! Kànɨ̌ yà kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ arɨ́ nzɛ́rɛ dhu ùdhě kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà dɔ̌, Músà bhà Ʉyátá dɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdza dɔ̌ màtɨ́ alɛ nɨ́ yà. Ròsè kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ, kàbhʉ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà ròtsù Kàgàwà bhà ɨdza, ndɨ dhu ràdʉ̀ wɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ngari nábhʉ rɔ̀tɨ̀.» 29 Obhó tɨ́, abádhí nɨ’ɨ̀ ɨwà Pɔlɔ̀ mà nàlanà kɨgɔ̀ ɔ̌ atdíkpá rúbhi Tròfǐmò tɨ́ kátɨna alɛ mànà rɔ́. Ndɨ Tròfǐmò nɨ’ɨ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ. Nɨ́, abádhí adʉ̀ dhu àtɨ̀ ɨwà Pɔlɔ̀ ìtsu Tròfǐmò átɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdza dhu tɨ́.

30 Nɨ́, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀-ɔ̌nga-tsì náava ndɨ̀, ihé-yà ràdʉ̀ ìtse ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ rɔ̀, ’ìwǔ ùvò Pɔlɔ̀ mà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́. Nɨ́, abádhí alʉ́ Pɔlɔ̀, ’ɨ̀dhà ràhʉ iri Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ ndɨ kàlɨ̀-li’ɔ̀ núpbi ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. 31 Nɨ́, yà abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ Pɔlɔ̀ rɔ̀, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀-ɔ̌nga-tsì náva ndɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-ɔ̀yɨ̌ náarà àhʉ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí lʉfʉ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ dɔ̀. 32 Nɨ́, ndɨ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ́rɔ̀ tɨ́, wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ ugu pbànówí mà fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà, ’òtsè mànà kɔ̌kɔ̀ Pɔlɔ̀ nàlʉ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ. Nɨ́, ihé-yà níitdègu wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ àlǎ owùna ɔ̌ pbànówí mànà ríwu rɔ́, nɨ́ abádhí adʉ̀ Pɔlɔ̀ t’ɔ́vɨ̀ta ʉ̀bhà. 33 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ andrì Pɔlɔ̀-tɨ’ɔ̀, ndàlʉ̌ ka, ndàdʉ̀ àvinà kʉtsɨ̀ ɔ́yɔ̌ àdrà-mbǐ nɨ̌. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ dhu ìvu ihé-yà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Yàrɨ́ alɛ nyʉ́ nɨ́ àdhɨ? Ádhu kɔ̀nzɨ̀?» 34 Pbɛ́tʉ̀, ihé-yà nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ rǎdǔna ìkǔ ɔ̌ dhu adúnà nzɨ̌ àrà ndɔ̀fɔ̀ rɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ rʉ̌nɔna dhu nà. Nɨ́, wɔ̀ dhu bhěyi ihé-yà rǔkǔ dhu adʉ̀ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ àbhʉ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀nɔna ka kɨ́ fɨ̌ndà dhu ràlʉ̌ dɔ̀na. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ pbɨ̀ndà pbànówí návi rʉ̀ndà Pɔlɔ̀, ’òwù nà yà ɨ̀ arɨ́ òko ɔ̀ná ádrʉ̀ngbǎ kàlɨ̀ ɔ̀. 35 Pɔlɔ̀ itdègu àrà àhʉ ndɨ kàlɨ̀ ɔ̀ ka kúpo kotsù rɔ́, nɨ́ pbànówí adʉ̀ kìtdù ìtdu tɨ́ ɔrɔ́rʉ́, ihé-yà rɨ̌ kàpà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ nzɛ́rɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 36 Obhó tɨ́, ihé-yà ambɛ́nà òwu dɔ̌ ìkǔ nà Pɔlɔ̀-owù ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Wɔ̀ alɛ àkǎ ndɔ̀vɛ̀!»

Pɔlɔ̀ rɨ̌ tɨ̌na àwɛ̌ adɔ́na Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu

37 Yà pbànówí rɨ̌ ndɔ̀nzɨ ’ìtsu ndɨ̀ fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kàlɨ̀ ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, Pɔlɔ̀ ivú dhu ɨ pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ma màmbɛ̀nà tɨ́ atdí dhu ɔ̀vɔ ɔ̀vɔ ɨndʉ̀?» Nɨ́, wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyʉ́nɨ tɨ́ wà Pbàgìríkí t’ávàna! 38 Nyɨ tɨ́ nzɨ̌ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ, yà tdèkuta tɨ́ ɨ̀fɔ lʉfʉ̀ alɛ yà nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́-dɔ nɨ́dzɨ̌, ndàdʉ̀ dɔ̀ya ɔ̀dɨ̀ ndàrà nà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀?» 39 Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ: «Ɨma nyʉ́, ɨma nɨ́ Mʉ̀yàhudì, Társɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, Kìlìkiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌. Ndɨ Társɔ̀ nɨ́ yà atdídɔ̌ ɔvɔ̀na ɔ́tɔ̀ ndɨ̀ kɨgɔ̀. Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, ítsè mɔvɔ dhu yàrɨ́ ihé-yà tɔ̀.» 40 Nɨ́, wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ nʉ́fà rʉsà fɨ̌ndà rɔ̀, Pɔlɔ̀ idè ndɨ kàlɨ̀ ɔ̀ ka kúpo, kotsù dɔ̀ná màngazɨ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ ìndrǔ àgo ɔtsʉ́na nɨ̌ rɨ̀nɛ̀. Nɨ́ ɨnga ìmbè bhìì rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎpɛ̀ ɔtɛ Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌, ndàtɨ:

22

1 «Abádǔ ndɨrɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̀rɨ yà ma mɔ́vɔna kòmbí, mawɛ tɨ̌du ɔ̀ná fʉ̌kʉ̀ dhu.» 2 Nɨ́, Pbàyàhúdí t’ávàna nyʉ́ ɔ̌ Pɔlɔ̀ rɔ̌tɛ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ihé-yà náadʉ̀ ɨ̀nɛ̀ atdídɔ̌ nyʉ́ ròsè, ɨnga ràdʉ̀ ìmbè bhìì. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎtɨ: «Ɨma nɨ́ Mʉ̀yàhudì. Ɨma ka kʉgʉ Társɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, Kìlìkiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ma móvì òvi tɨ́ yàrɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Ma mábà ɨnga t’ʉ́nɨta màlimò Gàmàlìyelì-fɔ́. Kǔdhe ndɨ kɔ́rɔ́ dhu idù àlɛ̌ t’ábhúna tɔ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ atdídɔ̌ dhu dɔ̌. Ɨma nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ Kàgàwà nózè ndɨ̀fʉ alɛ, yà kɔ́rɔ́ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna kòmbí dhu bhěyi tɨ́. 4 Ndɨrɔ̀, ma mávu ìndrǔ rɔ̌ atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà otu ʉ̀ngʉ̌ abádhí rɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, atdídhená alɛ rʉ̀vɛ ʉ̀vɛ̌ màtɨ́. Ma maránà kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà nábhʉ rɔ̌ kusǒ, kʉdɔ imbi-dzà ɔ̀. 5 Pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà mà, yà ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ pbàkʉ̀rʉ̌ tɔ́ mʉ̀tʉ̀ mànà kɔ́rɔ́ nɨ́ yà ma mʉ́nɔna dhu tɔ́ ngàmbì. Abádhí nɨ’ɨ̀ ndɨ bhàrʉwà nibho fudú, ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ dɔ̀ná Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́, ma mubhínà àrà rɔ̌ ányɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ma musó tɨ́ Yěsù ná’ù alɛ, madʉ̀ ɨ̀rà nà imbi dɔ̌ rɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kadʉ̀ tɨ́ àbhʉnà ràbà àpbɛ̀.»

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀ ndʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, ndà’ù Yěsù tɨ́ dhu àwɛ̌ dhu

(Kas 9.1-19; 26.12-18)

6 Tdɨ́tdɔ̌, Pɔlɔ̀ awɛ dhu ndàtɨ: «Ma mɨ’ɨ̀ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ma márà rɔ́. Nɨ́ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ma mɔ̀dɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ma motsú tɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ, azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ awáwʉ̀ nɨ́ɨsɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndàtdyi ma. 7 Nɨ́, ma mɨtsɨ obvò, madʉ̀ atdí alɛ-tù ɨ̀rɨ̀ manzi rɨ́ rɔ́. Ndɨ alɛ-tù atɨ: ‹Sáwúlò, Sáwúlǒ, ádhu nyɨ nyávu rùdú nɨ̌?› 8 Nɨ́, ma madʉ̀ dhu ìvu kà-tsʉ̌, matɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyʉ́ nɨ́ àdhɨ?› Nɨ́, wɔ̀ alɛ-tù adʉ̀ dhu àdu idù, ndàtɨ: ‹Ɨma nɨ́ Yěsù, Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ, wɔ̀ nyɨ nyávu rùdú rɔ̀.› 9 Kǎkà atdíkpá mǎ mɨ’ɨ̀ mànà alɛ náala ndɨ awáwʉ̀ átɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ nzá wɔ̀ idù rɨ́ dhu ɔ̀vɔ alɛ-tù ɨ̀rɨ̀. Nɨ́, ma madʉ̀ dhu ìvu tdɨ́tdɔ̌ kà-tsʉ̌, matɨ: 10 ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhu ndɨ ma màkǎ mɔnzɨ̀?› Nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ dhu àdu idù, ndàtɨ: ‹Ɨ́và nyɨ nyarà Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ ka kɨ́ Kàgàwà àvi ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɔnzɨ tɨ́ dhu ɔ̀vɔ kɔ́rɔ́ ɨndʉ̀ nɨ̌.› 11 Ma mubhínà nzɨ̌ atdɨ dhu mà nála rɔ̌, wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ awáwʉ̀ nóhò nyɨ̀kpɔ́du, nyɨ̀dú nga rʉ̀tɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ mǎ mɨ̀’ɨ̀ mànà alɛ náadʉ̀ ma àlʉ ɔtsʉ́du-rɔ̌, ’òwù ma nà, marà àhʉ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

12 Ányɨ̀, ma matù Ànànɨyà tɨ́ kátɨna atdí alɛ. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ arɨ́ Kàgàwà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ, ndàdʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ alɛ. Ndɨrɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí ongónà ídzì dhu kɛ̀lɛ̌ náwɛ kǒkú dɔ̀ rɔ̀. 13 Nɨ́, ndɨ alɛ ɨra àhʉ tɨdú, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: ‹Àbanɨ̌ngba Sáwúlǒ, nyɨ̀nʉ́nga àkǎ ndùtù ndɨ̀.› Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, nyɨ̀dúnga núutù ndɨ̀, madʉ̀ kàla. 14 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ɨma nɨ̌: ‹Àlɛ̌ t’ábhúna tɔ́ Kàgàwà nóvò wà nyɨ, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyʉnɨ tɨ́ ndɨ̀ ndózè kɔnzɨ̀ dhu. Kǒvò wà nyɨ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyala tɨ́ yà obhónángatálɛ Yěsù, nyadʉ̀ lina’ɔ̀ ɔtɛ nyʉ́ nɨ́rɨ̀. 15 Obhó tɨ́, nyɨ nyɨ́ ndɨ àdɨ wɔ̀ nyɨ nyàla dhu mà, wɔ̀ nyɨ nyɨ̀rɨ̀ dhu mànà tɔ́ ngàmbì tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. 16 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, ádhu nyɨ nyɔ́dɔna? Ɨ́và nyɨ nyalʉ̌ bàtizò, Yěsù ràdʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga ù’o ɔvɔ̀na-rɔ̌ nyɨ nyɨ́ nyɨtsɔ̀ rɔ́rɔ̀.›»

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Yěsù àvi ndɨ̀ ndàrà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-bvʉ̀ dhu àwɛ̌ dhu

17 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu àwɛ, ndàtɨ: «Ma mitdègu madǔ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ atdíku Kàgàwà bhà-dzá rɔ̀ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, dhu adzɨ̀ dùdù ɔnyʉ rɨ̌ mɔnyʉ dhu bhěyi. 18 Nɨ́ ndɨ ɔnyʉ-bvʉ̀, ma mala Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: ‹Ɔ́nzɨ dhu tsàkàtsàkà nyahʉ Yěrùsàlɛmà rɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nóowuna nzɨ̌ nyɨ nyáwɛ̌na okúdu dɔ̀ rɔ̀ dhu ná’ù rɔ̌.›» 19 Nɨ́ ma madʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, matɨ: «Hɔ̀kɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, abádhí ʉ́nɨ wà dhu ɨma ràrɨ̌ ndɨ yà unduta-dzà ɔ̀na nǎ ma múbhì ùbhi rɔ̌ mambɛ ɨnyɨ ná’ù alɛ ùso dɔ̌, madʉ̀ àrà àbhʉnà rɔ̌ kʉvɨ asé nɨ̌, kadʉ̀ ʉ̀dɔnà imbi-dzà ɔ̀ alɛ. 20 Ndɨrɔ̀ yà pbʉ̀kʉ̀ ngàmbì Stɨ̀fanʉ̀-azù ka kʉfʉ nɨ́nganɨ́, ɨma nyʉ́ ma mɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀ ányɨ̀rɔ̌. Ma ma’u kòho ka kɨ́ dhu átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ma madʉ̀ àdɨ mambɛ kòho rɨ́ alɛ ʉ̀wà rɔ̀yá rɔ̀ ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀-ngbɔ̀ nɔ́dɔ̀ dɔ̌*.» 21 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ nyarà, ma mòzè nyɨ nyarà ɨtsɛ nyʉ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà-bvʉ̀ nɨ́dhunɨ̌.»

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ tɨ́ dhu

(Kas 16.22-23; 25.16)

22 Ihé-yà ɨrɨ Pɔlɔ̀ rǎwɛ̌na dhu, ràrà àhʉ kà rɨ̌ àtɨna: «Ma mɨ́ nyovì nyarà ɨtsɛ nyʉ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí-bvʉ̀» dhu ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ùkǔ, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyòho wɔ̀ alɛ! Ɨnzá wɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ àkǎ kʉbhà ràdɨ nyɨ̀kpɔ́na nà yà adzɨ dɔ̌.» 23 Abádhí ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ rɔ̀yá ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ òbhè dɔ̌, ndɨrɔ̀ ’àdʉ̀ àmbɛ adzɨ-ra mà ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ɔrʉ̀. 24 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀, Pbàrɔ́má-bvʉ̌ atdí lʉfʉ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi kitsu kàlɨ̀ ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbànówí ràkǎ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu kà-tsʉ̌, àzèmbè ɨ̀ ɨ́ kɔ̀vɨ̀ asé nɨ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉnɨ tɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi ihé-yà rǔkǔ kà-dɔ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu. 25 Nɨ́ yà ndɨ̀ ka kʉ̀tsɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ka kɔpɛ́ tɨ́ kɔvɨ̀ ndɨ̀ asé nɨ̌ rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ ivú dhu wɔ̀ tɨná ìdè pbànówí tɔ́ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ka kávi tɨ́ wà nyɨ̌ nyǒngò Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ ɔ̀vɨ̀ asé nɨ̌, ɨnzá ka kɔ̀tdɨ̀ ànyǎna rɔ́rɔ̀?» 26 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ arà yà dɔ̀na-tsírɔ́ rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌ndà, ndàtɨ: «Nyɨ nyàmbɛ̀nà dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ngbàtɨ́? Wɔ̀ alɛ pbánɨ́ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ!» 27 Nɨ́ wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ andrì Pɔlɔ̀-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ìvu-tsʉ̀ná, ndàtɨ: «Ádǔ pɛ́ dhu idù! Ɨnyɨ nyʉ́, nyɨ tɨ́ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ?» Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu à’ù, ndàtɨ: «Ɔ̀ɔ! Ɨma nɨ́ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́.» 28 Wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Ɨma nyʉ́, ma madzì Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɨ́ ma mɨ́ mʉgɛ̀rɛ̀ mongò dhu ábhɔ̌ malɨ̀ nyʉ́ rɔ̌.» Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: «Olu, ɨmá na nɨ́ ɔ̀dhɨ tɨ́ ka kadhɨ̀ ma ndɨ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ tɨ́ alɛ.» 29 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, kɔ̌kɔ̀ Pɔlɔ̀-tsʉ̌ àmbɛ̀nà dhu ɔ̀ngʉ̀ pbànówí ʉbhà Pɔlɔ̀ ʉrɔ́. Ndɨrɔ̀, ɔdɔ náadʉ̀ ɨ̀sɨ̌ wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ ɔ̀, ɨwà ndɨ̀ ndàbhʉnà Pɔlɔ̀ kʉtsɨ̀ rɔ́rɔ̀ ndɨ̀ ndàrà dhu ʉ̀nɨ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ ràrɨ̌ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ dhu

30 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ azè ndɨ̀ ndʉ̀nɨ Pbàyàhúdí ɔ̀bhʉ̀ Pɔlɔ̀ dɔ̀ná dhu tɔ́ obhónga nyʉ́. Nɨ́, kǎbhʉ̀ Pɔlɔ̀ rɔ̌ imbi kʉnga. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà àvi ràndu ɨ̀. Ndɨ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, kǎdʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi kiwǔ nà, kiwǔ ùvò nà kɔ̌kɔ̀ alɛ-ɔ̀nzɨ̌.

23

1 Kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ ka kìwǔ ùvò ndɨ̀ nà rɔ̀, Pɔlɔ̀ ʉdɨ́ nyɨ̀kpɔ́na abádhí rɔ̌ ndàndà abádhí, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Àbanɨ̌nzó, rɨ̀rà àhʉ indo nga ɔ̀, ma marúbhi Kàgàwà bhà otu ɔ̌ ídzì afídu nyʉ́ nà, ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na atdí dhu mà rɨ̀’ɨ̀ nyʉdutsì.» 2 Nɨ́, wɔ̀ dhu Pɔlɔ̀ ʉ̀nɔ̀ rɔ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, Ànànɨyà, náavì Pɔlɔ̀-tɨ́ ìkò alɛ rɔ̀pbɨ̀ Pɔlɔ̀-tsʉ̀. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Kàgàwà rɨ̌ ndɨ nyɔpbɨ, wɔ̀ mʉ̀kʉ̌ngbà nɨ̌ ka kùtri ɨdza-kutì bhěyi nyɨ nyɔ̀wʉ̀ rɔ̀! Nyɨ nyàdɨ ʉrɔ́ nyambɛ ìndrǔ-ànyǎ ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ àdhàdhɨ̀ Músà bhà Ʉyátá òzè ka dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ kɛ̀lɛ̌ nyadʉ̀ ndɨ Ʉyátá nʉ́kɔ̀ ɨma nyɨ nyàvi kɔpbɨ̀ rɔ̀.» 4 Nɨ́, Pɔlɔ̀-tɨ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náadʉ̀ kɨ̀sɔ, ’àtɨ: «Ìnzě! Nzʉ̌nɔ dhu wɔ̀ dhu bhěyi Kàgàwà bhà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nɨ̌!» 5 Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Àbanɨ̌nzó, ɨnzá nɨ́ ma mʉ̀nɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Andítá rǎtɨna ɨnzá nyɨ ràkǎ nyʉnɔ̀ dhu pbʉ̀kʉ̀ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌*.»

6 Pɔlɔ̀ ʉnɨ wà dhu, kɔ̌kɔ̀ ànyǎna ʉnɔ rɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌, atdídhená alɛ ràrɨ̌ Pbàsàdùkáyó, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà ràrɨ̌ Pbàfàrìsáyó. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ angbɛ tǔna kɔ̀rɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌, ndàtɨ: «Àbanɨ̌nzó, ɨma nyʉ́ nɨ́ Mʉ̀fàrìsayò, Pbàfàrìsáyó tɔ́ ɨngba. Nɨ́, yà ànyǎdu ʉ̀nɔ ka kɨ́ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, ma má’ù dhu ɔbɨ nyʉ́ nà ʉ̀ngbɛ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ kʉtdʉ̌ ɨ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu.» 7 Wɔ̀ dhu bhěyi Pɔlɔ̀ òrì dhu adʉ̀ Pbàfàrìsáyó mà, Pbàsàdùkáyó mànà àbhʉ ràmbɛ ’àgò dɔ̌ atdídɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ ihé-yà-ɔ̌nga àbhʉ rʉ̀ndɔ̀ ndɨ̀. 8 Obhó tɨ́, Pbàsàdùkáyó ongónà àtɨ̀nà ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉvɛ̀ kʉtdʉ̌ ɨ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ abádhí a’u nzá dhu ìnè màlàyíká mà, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí mà ràrɨ̌’ɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, Pbàfàrìsáyó nɨ’ɨ̀ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu ná’ù alɛ. 9 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ wɔ̀gɔ̀ nyʉ́ níifí ndɨ̀ kɔ̀rɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pbàfàrìsáyó nzínzì ɔ̌ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ ngúfe màlímó náapɛ̀ ’àgò ɨ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Mǎ mabà nzá atdí afátá mà yàrɨ́ alɛ dɔ̌. Atdí alafí mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ màlàyikà mà pbɔ̀vɔ̀ tɨ́ nzá wà dhu kà tɔ̀!» 10 Wɔ̀ dhu bhěyi Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó ʉ̀nɔ̀ dhu náabhʉ̀ Pbàsàdùkáyó mà, Pbàfàrìsáyó mànà ràgò ɨ̀ abhɔ nyʉ́ tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ àpà ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka kʉdrʉ tɨ́ ɔ̀ná nga dhu ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ avì pbɨ̀ndà pbànówí rìwǔ Pɔlɔ̀ òdyì ihé-yà nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ’òwù òrùnà fɨ̀yɔ́ lubhà ɔ̀.

11 Ndɨ iku ɔ̌ tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù adʉ̀ ndàvi Pɔlɔ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Ótù afínʉ! Àdhàdhɨ̀ wɔ̀ nyɨ nyìdè pbàkà ngàmbì tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu bhěyi, dhu àkǎ nyɔnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi tɨ́ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ nyɨ nyárà àhʉ rɔ̀.»

Pbàyàhúdí rɨ̌ ’ɨ̀rɨ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ Pɔlɔ̀ dhu

(Zàb 3.1-7; Kas 9.22-25; 2Kò 11.23,26)

12 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́ kútsingá, ngúfe Pbàyàhúdí ɨrɨ ɨ̀ ’ɔ̀tsɔ̀ dhu nyʉ́ ’àtɨ, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pɔlɔ̀ kɛ̀lɛ̌ ɨ̀ òhò rɔ̀vɛ̀ nɨ̌, ɨ̀ ràrɨ̌ nzɨ̌ atdí dhu mà ɔ̀nyʉ, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ atdí dhu mà ɔ̀mvʉ̀. 13 Wɔ̀ dhu natsɔ̀ alɛ nɨ’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ kumì dɔ̀nǎ bvʉ̀ya rǒse alɛ. 14 Nɨ́, abádhí awù pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ ìtsi dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀, ’àtɨ: «Mǎ mɔ̀tsɔ̀ wà dhu atdídɔ̌ nyʉ́ mǎtɨ mǎ ràrɨ̌ nzɨ̌ atdí dhu mà àfɔ̌ lika ɔ̀, ɨnzá nɨ́ Pɔlɔ̀ kɛ̀lɛ̌ mǎ mòhò rɔ̀vɛ̀ nɨ̌. 15 Nɨ́ kòmbí, dhu àkǎ nyɨ̌ mà, yà ádrɔ̀drɔ̌ anya ʉ̀nɔ arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà, nyǒwù Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí lʉfʉ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ-tɨ’ɔ̀. Nyɨ̌ nyówu Pɔlɔ̀ ʉ̀tsɨ kà rɨ̀rà nà pbɨ̀ndà dhu-ɔ̀nga àndà nyɨ̌ nyɨ́ mběyi dhu-abhɛ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, mǎ madʉ̀na ɔbɨ ɔ̀nzɨ̀ mǒhò ka ɨnzá àpɛ̀ àrà àhʉ ɔnzɨ̀kʉ́ rɔ́rɔ̀.»

16 Nɨ́ Pɔlɔ̀ t’áwɛ̀nà bh’ɨ̀ngba nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè wɔ̀ dhu ɔtɛ ka kɨ́ rɔ́. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ alɛ ùyǐ Pɔlɔ̀ tɨ́ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, àbadhi arà lubhà ɔ̀ Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨ, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu àwɛ kà tɔ̀. 17 Nɨ́ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ pbànówí tɔ́ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ nánzì. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ʉ́nda yàrɨ́ kpatsìbhíngba, nyarà nà dʉ̀kʉ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ, kà rɨ̌’ɨ̀ àbadhi tɔ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɔna atdí dhu nà nɨ́dhunɨ̌.» 18 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ idyi wɔ̀ kpatsìbhíngba ndʉ̀ndà, ndàrà àhʉ nà wɔ̀ ndɨ fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ-tɨ’ɔ̀. Kǎdʉ̀ ìtsi àtɨ̀nà ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ̌: «Wɔ̀ imbi ɔ̀ ka kósò atdí alɛ, Pɔlɔ̀ tɨ́ kátɨna nánzì ɨma, ndàdʉ̀ mivì mʉndà yàrɨ́ kpatsìbhíngba tɨnʉ ɔ̀. Nɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ɨndʉ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɔna atdí dhu nà.» 19 Nɨ́ wɔ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ alʉ́ wɔ̀ kpatsìbhíngba ɔtsʉ́na rɔ̌, ndìndrǐ ndɨ̀ nà igi, ndàdʉ̀ dhu ìvu tsʉ̀ná, ndàtɨ: «Ádhu nyʉ́ nyɨ nyòzè nyʉnɔ̀ idù?» 20 Nɨ́ wɔ̀ kpatsìbhíngba adʉ̀ dhu àwɛ kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, Pbàyàhúdí ɨ̀rɨ̀ wà ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ tsútsǎ ɨ̀ iwúna tɨ́ Pɔlɔ̀ ʉ̀tsɨ, nyɨrà nà ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, pbɨ̀ndà dhu-ɔ̀nga àndà ka kɨ́ mběyi dhu àbhɛ̀ ɔ̌. 21 Nɨ́, àpɛ́ nya’u abádhí rʉ̌nɔna ɨndʉ̀ dhu. Wɔ̀ abádhí ùpe Pɔlɔ̀ rɔ̌ dhu nɨ́ àdà. Obhó tɨ́, mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ kumì dɔ̀nǎ bvʉ̀ya rǒse alɛ nɨ́rɨ̀ wà ɨ̀, ’ɔ̀tsɔ̀ dhu nyʉ́, ɨ̀ ràrɨ̌ nzɨ̌ dhu ɔ̀nyʉ, ndɨrɔ̀ ɨ̀ ràrɨ̌ nzɨ̌ dhu ɔ̀mvʉ̀ ɨnzá ɨ̀ òhò Pɔlɔ̀ rɔ̀vɛ̀ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ kòmbí, abádhí ùdhe wà ɨ̀ ’àmbɛ nyɨ nyʉ́ nyɨ nyʉ́nɔna fɨ̌yɔ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ ɔ̀dɔ̀ dɔ̌.» 22 Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ kpatsìbhíngba nɨ̌: «Àpɛ́ nyʉnɔ dhu atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́, nyatɨ ɨwà nyɨ ràwɛ ndɨ dhu dzǎkà.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ wɔ̀ kpatsìbhíngba návi ràrà fɨ̀ndá dhu nɨ̌.

Pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌ Pɔlɔ̀ bhà anya nábhʉ̌ ràrà lɨ̀walɨ̀ Fèlisì dɔ̀ dhu

23 Wɔ̀ kpatsìbhíngba àrà dhu-dzidɔ̌, pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ náanzi atdátdí mɨyà pbànówí dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ɔyɔ rìwǔ tɨna ɔ̀. Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Nyàndà ɔ́yɔ̌ mɨyà pbànówí mà, àrʉ̀bhʉ̀ kumì pbànówí, yà mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ arúbhi mà, ndɨrɔ̀ fɔyá àlɨ̌ nà ɔ́yɔ̌ mɨyà pbànówí mànà, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔpɛ́ tɨ́ abhi mànà ɨ̀bhʉ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ kúbhingá nga tɔ́ ɔ̌, nyǒwù nà Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 24 Ndɨrɔ̀, nyàdʉ̀ nyɨ̌ randá mʉ̀hàgʉ̀ átɔ̀ Pɔlɔ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka nʉnda tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ngbɔ̌na ràvɔ akɛkpá màtɨ́, ràrà àhʉ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì-ɔ̀nzɨ̌.» 25 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎdʉ̀ bhàrʉwà àndi yà dhu bhěyi, ndàtɨ: 26 «Ɨfʉta nà àkǎ atdídɔ̌ lɨ̀walɨ̀ Fèlisǐ, ɨma Klòdiyò Lìsiyà, ma mòvì nyɨ mběyi nyʉ́ atdídɔ̌. 27 Yàrɨ́ alɛ, yà ma mòvì kowù nà tɨnʉ ɔ̀, nɨ́ Pbàyàhúdí álʉ̌, ’àdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́. Nɨ́, ma mítdègu dhu ʉ̀nɨ̌ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ ràrɨ̌ ndɨ, nɨ́ ma múgù pbànówí, mǒwù kɨ̀dha mànà abádhí-fɔ́ rɔ̀. 28 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mózè mʉnɨ Pbàyàhúdí ɔ̀bhʉ̀ ka okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu-tɨ̀. Nɨ́, ma mádʉ̀ kàbhʉ kowù ùvò nà yà abádhí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. 29 Nɨ́, kàbhà dhu-ɔ̀nga kɔ̌kɔ̀ alɛ àndà rɔ̀, ma mótù dhu nɨ́ Pbàyàhúdí rɔ̀bhʉ̀ ka ɨnzá kɨ̌fʉ fɨ̀yɔ́ Ʉyátá dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨma nyʉ́ ma mála nzá atdí afátá mà, yà kàbhʉ rádʉ̀ kɔtdɨ̀ ànyǎna kohò, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kàbhʉ rádʉ̀ kosò. 30 Ndɨrɔ̀ kànɨ̌, ka kɔ̀vɔ̀ wà dhu idù ɨwà Pbàyàhúdí rɨ̀rɨ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ ka rɔ̀vɛ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma madʉ̀ kòvì ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ kowù nà dʉ̀nʉ̀, madʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ kɔ̌kɔ̀ kɔ̀bhʉ arɨ́ alɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ adʉ̀ tɨ́ òwu kɔ̀bhʉ̀ fʉnʉ́.»

31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ pbànówí anzɨ̀ fɨ̌yɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ àvi dhu. Nɨ́ abádhí idyi Pɔlɔ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀ndànà kúbhingá tɨ́, ’òwù ùvònà Àtìpatrì tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀. 32 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, kɔ̌kɔ̀ pfɔ̌ya dɔ̌ ùbhi pbànówí adʉ̀ ’àdu fɨ̀yɔ́ lubhà ɔ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ rúbhi-tsí kɛ̀lɛ̌ ʉ̀bhà rʉ̀ndà Pɔlɔ̀, ’òwù ùvò nà Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 33 Nɨ́ ányɨ̀ ɨ̀ òwù ùvò rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ pbànówí abhʉ̀ yà fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ àndǐnà bhàrʉwà lɨ̀walɨ̀-fɔ́, ’àdʉ̀ Pɔlɔ̀ ɨ̀tɛ̀ kà tɔ̀. 34 Nɨ́, wɔ̀ bhàrʉwà ndɨ̀ ndɔ̀zʉ̀ dhu-dzidɔ̌, lɨ̀walɨ̀ Fèlisì ivú dhu Pɔlɔ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ɨ̀ngbà pbìrì ɔ̌ alɛ?» Nɨ́ Kìlìkiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɨ́ Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dhu ndɨ̀ ndʉ̀nɨ rɔ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà Pɔlɔ̀ nɨ̌: 35 «Tdʉ̌ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ dhu-ɔ̀nga nándà ɨnyɨ nɔ́bhʉ̀ alɛ rǐwu ùvò rɔ̀.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ Pɔlɔ̀ àbhʉ kowù nà, kowù ɔ̀dɔ̀nà ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀ bhà ɨdzá-yà-ba ɔ̀.

24

Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ Pɔlɔ̀ ɔ̀bhʉ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì-fɔ́ dhu

(Màt 5.11-12; Kas 6.11-12; 21.27-36)

1 Imbò ɨdhɔ-dzidɔ̌, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, Ànànɨyà tɨ́ kátɨna, nɨ́ɨra Yèrùsàlɛmà rɔ̀, ndɨ̀rà àhʉ Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Abádhí iwú atdíkpá ngúfe pbàkʉ̀rʉ̌ mà, ndɨrɔ̀ Tɛ̀rtulò tɨ́ kátɨna atdí alɛ mànà, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔbhʉ tɨ́ Pɔlɔ̀ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì-fɔ́. Ndɨ Tɛ̀rtulò nɨ’ɨ̀ àvʉ̀kǎ. 2 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ lɨ̀walɨ̀ avì Pɔlɔ̀ kanzì. Nɨ́ Pɔlɔ̀ ɨ̀rà àhʉ tɨyá rɔ̀, Tɛ̀rtulò adʉ̀ kɔ̀bhʉ̀ lɨ̀walɨ̀-fɔ́, ndàtɨ: «Ɨfʉta nà àkǎ ádrʉ̀ngbǎlɛ Fèlisǐ, mǎ maróko màrʉ̀ngà ɔ̌ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ídzì ʉndata-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyàbhʉ wà ábhɔ̌ dhu nyʉ́ rʉ̀wʉ ɨ̀, rɨ̀’ɨ̀ mběyi yàrɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbìrì ɔ̌. 3 Nɨ́ mǎ mɨ́ wɔ̀ nyɨ nyɔ́nzɨna ɨ dhu nákɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ ɔ̀tsɔ̀ nyʉ́ nà kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ. 4 Pbɛ́tʉ̀, akyɛ ma miwína pbʉ̀kʉ̀ kàsʉmɨ̀ abhɔ nɨ̌, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ pbʉ̀kʉ̀ ídzìnga ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɨrɨ tɨ́ ɨndʉ̀ ma máwɛ̌na ídǒ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ dhu. 5 Obhó tɨ́, yàrɨ́ alɛ nɨ́ nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ ròsè. Ndɨrɔ̀, àbadhi nɨ́ yà rɔ̀ká rɔ̀ ɨ̀ nútù Nàzàretì ɔ̌ bhà tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Kǎrɨ́ kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí-dɔ ɨ̀dzɨ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ yà adzɨ ɔ̌. 6 Ndɨrɔ̀, kǒmvù wà ndɨ̀ ndɨ̀tɨ Kàgàwà bhà ɨdza mà Kàgàwa-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ átɔ̀. Nɨ́, mǎ mádʉ̀ kàlʉ mǒsò. [Mǎ mátsǔ mʉ̌nɔ̀ kà-ànyǎ àdhàdhɨ̀ yà àlɛ̌ tɔ́ Ʉyátá nózè ka dhu bhěyi. 7 Pbɛ́tʉ̀, Pbàrɔ́má tɔ́ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, Lìsiyà tɨ́ kátɨna, nádʉ̀ ɨ̀rà ɔbɨ nyʉ́ nà, ndɨ̀dhǎ ka fɔká rɔ̀. 8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ ádʉ̀ ka nɔ̀bhʉ̀ alɛ àvi rìwǔ kɔ̀bhʉ̀ fʉnʉ́.] Nɨ́rɔ̀ nyɨ nyɨ́ ndɨ dhu ɔ̀ngʉ̀ kà-tsʉ̌ nyɨ-tɨ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyʉnɨ tɨ́ mǎ mɔ̀bhʉ̀ ka okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu.» 9 Pbàyàhúdí adʉ̀ wɔ̀ Tɛ̀rtulò àwɛ dhu kɛ̀lɛ̌ ná’ù ’àtɨ, obhó dhu ràrɨ̌ ndɨ.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Pbàyàhúdí ɔ̀bhʉ̀ ndɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu àwɛ̌ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì-ɔ̀nzɨ̌ dhu

(Luk 21.12-15; 1Pɛ́ 3.15-16)

10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, lɨ̀walɨ̀ Fèlisì nʉ́ʉfà rʉsà Pɔlɔ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɔtɛ tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ apɛ̀ ɔtɛ, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ma mʉ̀nɨ wà dhu nyɨ nyɔ́pɛ̀ nyʉnɔ̀ yàrɨ́ pbìrì ɔ̌ alɛ-ànyǎ rɔ́ atɔ ráhʉ wà abhɔ nyʉ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ rùdú dhu àwɛ̌ ɔnzɨ̀nʉ́, madʉ̀ dhu à’ù ɨ̀rɨ nyɨ ràrɨ̌ kɨ̀rɨ mběyi nyʉ́. 11 Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyɔnɛ̀ yà ma mʉ́nɔna dhu tɔ́ obhónga nyʉnɨ. Ɨdhɔ àpɛ̀ nzá òse atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ɨdhɔ dɔ̀nǎ màtɨ́, yà ma márà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, marà Kàgàwà ʉ̀lɛ rɔ́. 12 Nɨ́ ányɨ̀, kǎkà mɔbhʉ rɨ́ alɛ mà nótù nzá ɨma Kàgàwà bhà ɨdzá màtɨ́, unduta-dzà ɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi ngari ɔ̌ kɨgɔ̀ ɔ̌ màtɨ́ mǎ mɨ́ mǎgò ìndrǔ nà rɔ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ mǎ mɨ́ ihé-yà-dɔ mà nɨ́dzɨ̌ rɔ́. 13 Ndɨrɔ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ mà rɨ̌ ɨ̀ ɔ̀bhʉ ma kòmbí okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu tɔ́ obhónga ɨ̀tɛ̀ tɨ́ dhu mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ.

14 Pbɛ́tʉ̀, ʉ̀nɨ̌ tɨ́ ma mʉ̀nɨ ɔnzɨ̀nʉ́ rɔ̀ dhu nɨ́, ma marɨ́ ùbhi ɔ̀ná otu nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà otu. Nɨ́, abádhí arádʉ̀ ndɨ otu àtɨ̀ nzɛ́rɛ otu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ma marɨ́ ʉ̀lɛ̌na alɛ nɨ́ abhúka tɔ́ Kàgàwà. Ndɨrɔ̀, ma má’ù wà Músà bhà Ʉyátá mà, yà Kàgàwà bhà pbànábí andí dhu mànà kɔ́rɔ́. 15 Ndɨrɔ̀, ma má’ù wà dhu Kàgàwà ràrɨ̌ atdí dhu ɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ. Ndɨrɔ̀, abádhí mà ná’ù wà ndɨ dhu átɔ̀. Ndɨ dhu nɨ́, atdíku Kàgàwà rɨ̌ yà ídzìnga ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ rɔ́ rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ mà, nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ mànà nábhʉ̌ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu. 16 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨma nyʉ́ ma-tɨ́rɔ̀, ma márɨ́ ɔbɨ ɔ̀nzɨ átɔ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na atdí dhu mà rɨ̀’ɨ̀ nyʉdutsì Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, ndɨrɔ̀ ìndrǔ-ɔ̀nzɨ̌.»

17 Tdɨ́tdɔ̌ Pɔlɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ábhɔ̌ atɔ nyʉ́ dzidɔ̌, ma mádu ma marà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, marà fàká pbìrì ɔ̌ bhà dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ fudú malɨ̀ nɨ̌, madʉ̀ pɛrɛ̀ ùbho átɔ̀ Kàgàwà tɔ̀. 18 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí ótù ma Kàgàwà bhà ɨdzá. Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mɨ́’ɨ̀ ɨwà ma mù’o ma mɨlǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ́. Ndɨrɔ̀ tɨdú tsʉ̀ya nàndu alɛ mà, ndɨrɔ̀ tsìya àva ndɨ̀ alɛ mà nɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 19 Pbɛ́tʉ̀ ngúfe Pbàyàhúdí, yà Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ ìwǔ, nɨ́’ɨ̀ ìnè ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɨ tsí nɨ́ ɨ àmbɛ̀nà àkǎ ’ìwǔ mɔbhʉ̀ fʉnʉ́, ma mɔ́nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ dhu nà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ nánɨ̌. 20 Ndɨrɔ̀, kǎkà ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ nyʉ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ nákǎ ndɨ ’ʉ̀nɔ̀ yà ádrɔ̀drɔ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ ma mɨ’ɨ̀ nɨ́nganɨ́ ɨ̀ ala dùdú afátá. 21 Ngǎtsi nɨ̌, pbǎ nzɨ̌ yà abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ ma makù àrǐ nyʉ́ tɨ́ ɔrʉ́ ma mìdè rɔ́rɔ̀ dhu ndɨ. Ma makù, matɨ: ‹Indo nyɨ̌ nyɨ́ ànyǎdu ʉ̀nɔ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́ ma má’ù dhu ʉ̀ngbɛ̌ ʉ̀vʉvɛ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu!›»

22 Wɔ̀ ndɨ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì nɨ’ɨ̀ ɨwà dhu nʉ́nɨ angyangyi Yěsù bhà otu dɔ̌ alɛ. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎdʉ̀ anya t’ʉ́nɔta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀, ndòdì olùnga tɔ̀. Kǎtɨ: «Ma mɨ́ fʉ̀kʉ́ dhu-ɔ̀nga àndà Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí lʉfʉ̀ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, Lìsiyà rɨ̌rà àhʉ ɨrɔ́ nɨ́nganɨ́.» 23 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, lɨ̀walɨ̀ adʉ̀ tɨná ɨ̀’ɨ̀ pbànówí dɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ àvi ràrà Pɔlɔ̀ ɔ̀dɔ̀ imbi-dzà ɔ̀. Kǎdʉ̀ dhu ʉ̀ya ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀, rʉ̀bhà hɛ̀gʉ̀rà Pɔlɔ̀ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndʉ̀tsɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ àrà kà dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ rɨ́ kà t’ɔ́dhɨ́na-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ rɔ̌.

Pɔlɔ̀ mà rɔ̌tɛ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì mà, pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Dùrùsílà mànà dhu

(Zàb 95.8; Ìsa 55.6-7; Kas 17.30-32)

24 Ngúfe ɨdhɔ-dzidɔ̌, lɨ̀walɨ̀ Fèlisì mà níiwú pbɨ̀ndà tsìbhálɛ Dùrùsílà mànà. Ɨ́yàdhíyà nɨ’ɨ̀ Mʉ̀yàhudì-àyi. Nɨ́ lɨ̀walɨ̀ adʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi kanzì imbi-dzà ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ Pɔlɔ̀ ɨ̀rà àhʉ rɔ̀, wɔ̀ lɨ̀walɨ̀ adʉ̀ àdɨ, ndàmbɛ kà rǎwɛ̌na Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’u ka kɨ́ dhu dɔ̌ dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌. 25 Pbɛ́tʉ̀ yà Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu àwɛ̌ Kàgàwà ózè ìndrǔ ràdɨ tɨ́ dhu dɔ̌ dhu mà, ìndrǔ àkǎ ndɔ̀dɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu dɔ̌ dhu mà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà ɨtdɨ̀ya ìndrǔ-ànyǎ dhu dɔ̌ dhu mànà náadʉ̀ ɔdɔ àbhʉ rɨ̀sɨ̌ Fèlisì-afí ɔ̀. Nɨ́ Fèlisì adʉ̀ àtɨ̀nà Pɔlɔ̀ nɨ̌: «Kòmbí, nyɨ nyàkǎ wà nyarà. Kàsʉmɨ̀ àbà ma mɨ́ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ ìndrǔ àvǐ rànzì nyɨ.» 26 Fèlisì ɨrɛ̀ nga átɔ̀ àbhʉ̌ Pɔlɔ̀ ràmbɛ̀nà fʉ̀rangà àbhʉ̌ fɨ̌ndà. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎránà ìndrǔ àvi rɔ̌ lɔ̀kɔ̀lɔ̀kɔ̀ rànzì Pɔlɔ̀ ɨ̀ rɔ̀tɛ̀ nà.

27 Ɔ́yɔ̌ atɔ-dzidɔ̌, Pɔ̀rkiyò Fɛ́stɔ̀ náadʉ̀ lɨ̀walɨ̀ Fèlisì ʉ̀wʉ. Nɨ́, ngari ʉ̀bha ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, Fèlisì adʉ̀ Pɔlɔ̀ ʉ̀bhà imbi-dzà ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Pbàyàhúdí-ɨdhɛ̀ nɨka tɨ́.

25

Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbɨ̀ndà anya ònzi lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀-fɔ́
ràrà kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà dɔ̀ dhu

(Zàb 27.12; 82.5; Kas 23.12-15,30)

1 Lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ ɨ̀rà àhʉ Kàyìsàriyà tɨ́ kátɨna Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, kɨ̌và ndɨ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ-dzidɔ̌, ndàrà Yèrùsàlɛmà. 2 Nɨ́ ányɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà níiwú Pɔlɔ̀ ɔ̀bhʉ̀ kà-fɔ́. Nɨ́ abádhí akò ’àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ Fɛ́stɔ̀ rɔ̌, 3 ndɨ́nɨ̌ Pɔlɔ̀ navì tɨ́ kiwǔ nà Yèrùsàlɛmà yà ɨ̀ nyʉ́ ɨ̀ òzè ka dhu bhěyi. Obhó tɨ́, abádhí núuyí Pɔlɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ adʉ̀ tɨ́ òhònà òho tɨ́ otu ɔ̌ rɔ̀. 4 Pbɛ́tʉ̀, Fɛ́stɔ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà kɔ̌kɔ̀ alɛ nɨ̌: «Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ìnè imbi-dzà ɔ̌ ka kɨ́ ngbɔ̌na ɔ̀dɔ Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ́. Ndɨrɔ̀ ɨma nyʉ́ ma-tɨ́rɔ̀, ma mɨ́ madǔ kòmbí tɨ́ ányɨ̀.» 5 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ̀, ndàtɨ: «Nzínzìkʉ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ àkǎ ’ìwǔ owùdu ɔ̌. Ndɨrɔ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ afátá nà dhu tɨ́, nɨ́ ɨ alɛ àkǎ ìtsì kɔ̀bhʉ̀ dòtsí.»

6 Fɛ́stɔ̀ anzɨ̀ nzá àrʉ̀ ɨdhɔ mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨdrɛ dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ɨdhɔ mà Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ ndàdu Kàyìsàriyà. Nɨ́ ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, tsútsǎ nɨ́nganɨ́ kǎdɨ̀ anya t’ʉ́nɔta tɔ́ pbɨ̀ndà tombi dɔ̌, ndàdʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi kiwǔ nà ɔnzɨ̀ná. 7 Pɔlɔ̀ ɨ̀rà àhʉ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ Yèrùsàlɛmà rɔ̀ ìwǔ Pbàyàhúdí adʉ̀ Pɔlɔ̀-ngbɔ̀ nákpɔ̀rɔ̀, ’ɨ̀lɨ átsǐ. Abádhí adʉ̀ Pɔlɔ̀ ɔ̀bhʉ̀, ’àwɛ ìtǔ rɔ́’ɔ ábhɔ̌ afátá nyʉ́ dɔ̀ná. Ndɨrɔ̀, abádhí rɨ̌ kɔ̌kɔ̀ ɨ afátá tɔ́ obhónga ɨ̀tɛ̀ kpangba dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ odú nyʉ́. 8 Nɨ́, Pɔlɔ̀ adʉ̀ mʉ̀sambà ɔ̀nzɨ̀, ndàtɨ: «Ma màfǎ nzá atdí dhu mà Pbàyàhúdí tɔ́ Ʉyátá nɨ̌ màtɨ́, Kàgàwà bhà ɨdza nɨ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ Pbàrɔ́má tɔ́ kamà dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà nɨ̌ màtɨ́.»

9 Lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ azè ndɔ̀nzɨ̀ Pbàyàhúdí-ɨdhɛ̀ ɨ̀kǎ rɨ́ dhu. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu Pɔlɔ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyòzè tɨ́ wà nyarà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kʉnɔ tɨ́ ànyǎnʉ ɔnzɨ̀dú nyʉ́ rɔ̀, wɔ̀ ɨnyɨ ka kɔ̀bhʉ̀ dɔ̀yá dhu-okú dɔ̀ rɔ̀?»

10 Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu àdu Fɛ́stɔ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Yà ma nyʉ́ ma mìdè ɔnzɨ̀ná nɨ́, kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà ngari ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ bhà anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ tombi. Nɨ́ dhu àkǎ kʉnɔ̀ ànyǎdu ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. Pbàyàhúdí nɨ̌ ma màfǎ nzá atdí dhu mà, yà nyɨ nyʉ̀nɨ ka mběyi nyʉ́ átɔ̀ dhu bhěyi. 11 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma màfǎ dhu dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ ma màfǎ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔvɛ nà àkǎ dhu tɨ́, nɨ́ ma mɔ̀dhɔ̀ nzá ɨma nóho ka kɨ́ dhu. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ obhónga náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kɔ̌kɔ̀ alɛ ɔ̀bhʉ̀ ma dɔ̀yá dhu ɔ̀, nɨ́ atdí alɛ mà rɨ̌ mbǎ ndìpfo ma, ndàbhʉ ma abádhí-fɔ́. Ma mònzì kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà kɛ̀lɛ̌ rʉ̀nɔ̀ ànyǎdu.» 12 Anya ʉ̀nɔ ɨ̀ arɨ́ mànà atdíkpá alɛ nà ɨ̀ ɔ̀tɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Fɛ́stɔ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Pɔlɔ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nyònzì kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà rʉ̀nɔ̀ ànyǎnʉ. Nɨ́ ma mɨ́ nyovì nyarà kà-tɨ’ɔ̀.»

Lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ rɨ̌ Pɔlɔ̀ bhà dhu ɔ̀vɔ
Pbàyàhúdí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà tɔ̀ dhu

(Kas 9.15)

13 Ngúfe ɨdhɔ-dzidɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà mà awɛ̀nà Bèrènǐkè mànà níiwú Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ìwǔ lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ àtsɛ̀. 14 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ abádhí rɨ̌ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ nɔ́nzɨ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ Fɛ́stɔ̀ awɛ Pɔlɔ̀ bhà dhu ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ̀. Kǎtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎ kamǎ, àrà ndárà rɔ̀, lɨ̀walɨ̀ Fèlisì ʉ́bhà atdí alɛ imbi-dzà ɔ̌ ɨrɔ́. 15 Nɨ́ Yèrùsàlɛmà ma mɨ́’ɨ̀ nɨ́nganɨ́, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nɔ́bhʉ̀ ka fudú, ’àdʉ̀ ma nónzì, ndɨ́nɨ̌ ma mɔtdɨ́ tɨ́ anya kà-dɔ̌.» 16 Nɨ́ ma mádʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀, matɨ: «Pbàrɔ́má tɔ́ màndʉ ná’ù nzá kɔtdɨ̀ ìndrǔ-ànyǎ, ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ ɨnzá ka kàsò dɔ̀ya ndɨ̀ nɔ̀bhʉ̀ alɛ mànà rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨnzá mʉ̀sambà nɔ̀nzɨ̀ rɔ́rɔ̀.» 17 Nɨ́ mǎ mádʉ̀ ìwu atdíkpá ɨ alɛ mànà, mǐwǔ ùvò ɨrɔ́. Nɨ́ ɨnzá kàsʉmɨ̀ mà nʉ́dà rɔ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ tsútsǎ nɨ́nganɨ́ ma mádɨ anya t’ʉ́nɔta tɔ́ pbàkà tombi dɔ̌, madʉ̀ ndɨ alɛ Pɔlɔ̀ tɨ́ kátɨna ònzì kiwǔ nà. 18 Nɨ́ yà ka nɔ̀bhʉ̀ alɛ ìwǔ ùvò rɔ̀, ɨ alɛ ádʉ̀ nzá yà ma múbhi ɨ̀rɛ̀nà rɔ̌ kǎfǎ dhu tɨ́ ádrʉ̀ngbǎ afátá mà náwɛ. 19 Pbɛ́tʉ̀, abádhí ádʉ̀ òko ’àmbɛ ’àgò dɔ̌ kà mànà dɔ̀ná dhu nɨ́ fɨ̀yɔ́ sɔmà Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀ tɔ́ dhu kɛ̀lɛ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí ádʉ̀ òko àmbɛ ’àgò dɔ̌ dɔ̀ná ngǎtsi dhu nɨ́, Yěsù tɨ́ kátɨna atdí alɛ, yà ɨwà avɛ̀ kɔtdʉ̀ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀ ndɨ Pɔlɔ̀ arɨ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà ìnè rɨ́’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà dhu tɨ́. 20 Nɨ́ ma mʉ́nɨ nzá wɔ̀ dhu bhěyi agòta dɔ̌ ma mádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu. Nɨ́ ma mádʉ̀ dhu ìvu Pɔlɔ̀-tsʉ̌, matɨ kà ràmbɛ̀nà tɨ́ nzɨ̌ ndòzè, ndàrà Yèrùsàlɛmà rɔ̀ ka kadʉ̀ tɨ́ ànyǎna ʉ̀nɔ̀. 21 Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ ndònzì kɔdɔ̀ ndɨ̀ imbi-dzà ɔ̌ tɨ́, ràrà àhʉ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà araya ànyǎna ʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mádʉ̀ kàvi kongò ɔ̀dɔ̀nà imbi-dzà ɔ̌, ràrà àhʉ ma maraya kòvì, kowù nà kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà-fɔ ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. 22 Àgìripà adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mòzè mɨrɨ̀ wɔ̀ alɛ rʉ̌nɔna dhu ɨma nyʉ́ tɨ́rɔ̀.» Nɨ́ Fɛ́stɔ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Tsútsǎ tɨ́ nyɨ nyɨ́ kà rʉ̌nɔna dhu ɨ̀rɨ̀.»

23 Nɨ́ tsútsǎ nɨ́nganɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà mà awɛ̀nà Bèrènǐkè mànà níiwú ùvò ìndrǔ àkɔ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ kàluga-lí, atdídɔ̌ nyʉ́ ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Nɨ́, abádhí atsù ányɨ̀-dza, owùya ɔ̌ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Kàyìsàriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà. Kɔ̌kɔ̀ alɛ òtsù ɨdza dhu-dzidɔ̌, lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ adʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi kiwǔ nà. 24 Nɨ́ Pɔlɔ̀ ɨ̀rà àhʉ rɔ̀, Fɛ́stɔ̀ apɛ̀ ɔtɛ, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripǎ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ àzú-dzá àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nyɨ̌ mànà rɔ̀, nyɨ̌ nyàla tɨ́ wà yà alɛ? Àbadhi nɨ́ ndɨ yà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ yàrɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ màtɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ ihé-yà íwǔ tɨdu ɔ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀, ’àmbɛ ùkǔ dɔ̌, ’àtɨ kà ràkǎ nzá kʉbhà ràdɨ nyɨ̀kpɔ́na nà. 25 Nɨ́ pbàkà ɔ̌, ma mála dhu nɨ́ ɨnzá kà ràfǎ atdí dhu mà, yà kàkǎ kohò okúna dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà angyangyi kǒnzì ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ndɨ́nɨ̌ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà ɔtdɨ́ tɨ́ ànyǎna dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mádʉ̀ kàvi ndɨ́nɨ̌ ka kowu tɨ́ nà ndɨ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà-fɔ ɔ̀. 26 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ kàbhà afátá nyʉ́ tɨ́ ma mándǐna mabhʉ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ̀ atdí dhu nà màtɨ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mìbhò ka kiwǔ nà ɔnzɨ̀kʉ ɔ̌, ròsè dòtsí ɔnzɨ̀nʉ ɔ̌ nyʉ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripǎ. Nɨ́, ɔ́ngʉ̀ dhu kà-tsʉ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ kà-dɔ̌ ma mádʉ̀ àndinà dhu. 27 Obhó tɨ́, òsò ka kòsò alɛ òvì ka kɨ́ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà-fɔ ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ kadʉ̀ pbɨ̀ndà afátá ɨ̀tɛ̀ dhu-tɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ!»

26

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Pbàyàhúdí arɨ́ ndɔ̀bhʉ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu-tɨ̀ àwɛ̌
ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà tɔ̀ dhu

(Màt 10.18-20; Kas 9.1-30; 22.1-21; 1Pɛ́ 2.12)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà atɨ Pɔlɔ̀ nɨ̌: «Nyɨ nyàkǎ wà nyawɛ pbʉ̀kʉ̀ dhu kòmbí nyɨ-tɨ́rɔ̀.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ ava ɔtsʉ́na, ndɨ̀fʉ ádrʉ̀ngbǎ kamà nɨ̌, ndàdʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ: 2 «Ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripǎ, ɨdhɛ̀du nɨ́ka ndɨ̀ atdídɔ̌ indo ma màbà kàsʉmɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ma mawɛ tɨ́ yà Pbàyàhúdí arɨ́ mɔbhʉ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu-tɨ̀ ɔnzɨ̀nʉ́ nɨ́dhunɨ̌. 3 Obhó tɨ́, nyɨ nyʉ́nɨ wà àlɛ̌ tɔ́ màndʉ kɔ́rɔ́ àlɛ̌’ɨ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ nyʉ́nɨ àlɛ̌ kárɨ́ àlɛ̌ àgò tɨ́ dhu mànà dhu mběyi nyʉ́. Nɨ́ ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ nyɨrɨ̀ yà ma máwɛ̌na ɨndʉ̀ dhu.

4 Kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí nʉ́nɨ wà idú ngbángba ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rɔ̀ ma móvì tɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, abádhí ʉ́nɨ wà nzínzìya ɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ nyʉ́ ɔ̌ kɔ́rɔ́ pbàkà mʉ̀tsɔ, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀. 5 Abádhí ʉ́nɨ wà ɨma angyíta tɨ́. Nɨ́ ɨ̀ òzè ka rɔ̀, abádhí rɨ̌’ɨ̀ ìnè ’ɨ̀tɛ̀ dhu ɨma rɨ’ɨ̀ Mʉ̀fàrìsayò, yà ɔbɨ nyʉ́ nà arɨ́ Músà bhà Ʉyátá mà, sɔmà tɔ́ ngʉ̌kpà màndʉ mànà nɨ́fʉ̌ fàká sɔmà ɔ̌ alɛ-tɨdɔ̀. 6 Nɨ́ kòmbí, ka kɨ̀dɨ̀ ma ɨrɔ́ ɔnzɨ̀nʉ́ ànyǎdu ka kʉnɔ tɨ́, yà àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ làká ma má’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Àlɛ̌ tɔ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda-tsʉ̀ ná’ù wà ɔ̀nzɨ ndɨ dhu ɔnzɨya ndɨ̀ dhu. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, abádhí arɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ adyíbhengá màtɨ́, ndɨrɔ̀ kúbhingá màtɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ’ɨ́ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripǎ, kɔ̀nɨ̌ Pbàyàhúdí ɔ̀bhʉ̀ ma okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́ wɔ̀. 8 Nɨ́ ádhu nyɨ̌ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɔ́zʉ̀ Kàgàwà rɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ àbhʉ̌ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ndà’ù dhu tɨ́ nɨ̌?

9 Ɨma nyʉ́, yà nyɨ̌ nyɨ́ mandà rɔ̀, pbàkà ɨrɛ̀ta nɨ’ɨ̀ mongò magò ɔbɨ nyʉ́ nà Yěsù Nàzàretì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ-ɔvɔ̀ nàtɨ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nà. 10 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ma mɔ́nzɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu: pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rǒwu movì rɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨma nyʉ́ ma márà Yěsù ná’ù ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ábhʉ rɔ̌ kusǒ, kʉdɔ imbi-dzà ɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨ alɛ ka kòzè kɔkyɛ̀ rɔ̀, ma madʉ́nà àrà ndɨ dhu à’ù rɔ̌ à’u tɨ́. 11 Ndɨrɔ̀, ibí-gʉ̀na nyʉ́, ma madʉ́nà àrà ʉ̀da rɔ̌ unduta-dzà ɔ̀na nǎ, mambɛ àvu dɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ-rɔ̌. Ma madʉ́nà àrà abádhí ʉ̀tʉ rɔ̌ rʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́ Yěsù nɨ̌. Ma mɨ’ɨ̀ nàwí nà atdídɔ̌ abádhí rɔ̌. Nɨ́ ndɨ nàwí adʉ̀ mabhʉ, marà àvu rɔ̌ abádhí rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ màtɨ́.

12 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, atdíku ma madɨ̀ mambɛ àrà dɔ̌ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Wɔ̀ ndɨ abhi tɔ́ rʉsà nʉfà idù, ’àdʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ núsǒ ma mɨ́ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ níbhò idù nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ. 13 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ́, azà adyifɔ̀-sɨsɨ̀ adyíbhengá nga tɔ́ ɔ̌, otu ɔ̌ mǎ mówu rɔ́rɔ̀, ma mala ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà awáwʉ̀, ràtdye tɨká nga, yà mʉnda rɨ́ alɛ mànà. Ndɨ awáwʉ̀ bhà ɨnga t’áwʉ̀ta asè adyifɔ̀ arɨ́ ɨnga àwʉ̀ tɨ́ dhu dɔ̀nǎ màtɨ́. 14 Nɨ́ ndɨ dhu mǎ màla rɔ̀, mǎ mawà mǎ kɔ́rɔ́ obvò. Ndɨrɔ̀, ma madʉ̀ atdí alɛ-tù ɨ̀rɨ̀ Pbàyàhúdí t’ávàna ɔ̌ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ̀ idù rɔ́. Ndɨ alɛ-tù atɨ: ‹Sáwúlò, Sáwúlǒ, ádhu nyɨ nyávu rùdú nɨ̌? Nyɨ nyɨ́ tsùdu ɔ̀bhɨ, nyambɛ àpbɛ̀ àbhʉ dɔ̌ ɨndʉ̀ nyɨ-tɨ́rɔ̀, àdhàdhɨ̀ ìkyì arɨ́ ndɔ̀vɨ̀ rɨ́ mùgǒ nɨ̌ alɛ-tsʉ̀ ɔ̀bhɨ dhu bhěyi.› 15 Nɨ́ ma madʉ̀ dhu nívu kà-tsʉ̌, matɨ: ‹Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, nyɨ nyʉ́ nɨ́ àdhɨ?› Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu àdu idù, ndàtɨ: ‹Ɨma nɨ́ Yěsù, wɔ̀ nyɨ nyávu rùdú rɔ̀. 16 Pbɛ́tʉ̀, ɨ́và nyɨ nyidè pfɔ̌nʉ dɔ̌. Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ma màvi ma ɨndʉ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu: Ma mòzè nyɨ nyadɨ pbàkà kasʉtálɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀, ma mòzè nyɨ nyɨ’ɨ̀ yà nyɨ nyàla ɨma dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ’ɨ̀ olù ma mɨ́tɛ̀na ɨndʉ̀ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́. 17 Ma mɨ́ ngbɔ̌nʉ ɔ̀dɔ ɔ̀dɔ fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ bhà mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà rɔ̌ rɔ̀. Nɨ́, ma mòvì nyɨ abádhí nzínzì ɔ̀, 18 ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyʉngbɛ tɨ́ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ rùvò ɨ́nɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, rʉ̀dà awáwʉ̀ ɔ̀. Ndɨrɔ̀ ma mòvì nyɨ ndɨ́nɨ̌ abádhí uvò tɨ́ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-tsì rɔ̀, ’ʉ̀dà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-tsì. Ndɨrɔ̀, ma mòvì nyɨ ányɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨma abádhí à’ù rɔ̀, Kàgàwà adʉ̀ tɨ́ abádhí tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà abádhí tɔ̀, ràdʉ̀ ngari àbà pbɨ̀ndà alɛ mànà.›

19 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripǎ, wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ma muvó nzá ma ɨ̀nzɨ̌ mɨfʉ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ̀vɔ̀ idù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ dhu. 20 Nɨ́ ma mapɛ̀ mʉnɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma madʉ̀ ʉ̀da kà nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨrɔ̀ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, ma madʉ̀ kɔ̀vɔ̀ átɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. Ìndrǔ tɔ̀, ma maránà ɔ̀vɔ̀nà rɔ̌ dhu nɨ́, abádhí ràkǎ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga, ’àdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ Kàgàwà tɔ̀, ndɨrɔ̀ abádhí tɔ́ mʉ̀tsɔ ràkǎ ndɨ̀tɛ̀ dhu ɨwà abádhí rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀, ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga. 21 Kɔ̀nɨ̌ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Pbàyàhúdí álʉ̌ ma Kàgàwà bhà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ lubhà ɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ ma. 22 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ɔ́dɔ̀ ndɨ ngbɔ̌du dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́du nà rɨ̀rà àhʉ indo nga ɔ̀, madʉ̀ àmbɛ kàbhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ kpangba kɔ́rɔ́ alɛ, nzónzo mà, ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà tɔ̀. Músà mà, Kàgàwà bhà ngʉ̌kpà pbànábí mànà nʉ́ʉnɔ ɨ̀ nɔnzɨya dhu. Nɨ́ wɔ̀ dhu dɔ̌ ma marɨ́ ìsěna atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 23 Ɨ dhu nɨ́: Krɨ́stɔ̀ rabáya àpbɛ̀ ràrà àhʉ pbɨ̀ndà ɔvɛ ɔ̀, ka rɨngbɛ̀ya ndɨ ndɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ɨ dhu ràdʉ̀ awáwʉ̀ àbhʉ Pbàyàhúdí mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà tɔ̀.»

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà àvǐ rà’ù Yěsù dhu

24 Wɔ̀ dhu bhěyi Pɔlɔ̀ àwɛ Pbàyàhúdí arɨ́ ndɔ̀bhʉ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ akù ɔrʉ́-tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Pɔlɔ̌, tɨ́ àrǐ dʉ̀nʉ́ rɨ́’ɨ̀? Wɔ̀ abhɔ nyʉ́ nyɨ nyɔ́zʉ̀ dhu nɨ́dɔ̀ wà àrǐ dʉ̀nʉ́!» 25 Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu àdu, ndàtɨ: «Ɨfʉta nà àkǎ ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨ̀mbǎ àrǐ rɨ̌’ɨ̀ dùdú. Pbɛ́tʉ̀ yà ma mʉ́nɔna dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́, ndɨrɔ̀ ndɨ dhu nɨ́ tɨ̌na nà dhu nyʉ́. 26 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà nyʉ́ nʉ́nɨ wà ndɨ dhu. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ dhu àwɛ̌ kɔ̀nzɨ̌, ɨ̀mbǎ ùdú ɔdɔ́ na. Ma mà’ù dhu ɨwà kà rʉ̀nɨ ɨ dhu kɔ́rɔ́. Obhó tɨ́, ɨ dhu ɔ́nzɨ̀ nzá ɨ̀ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀. 27 Nɨ́ ɨnyɨ Ádrʉ̀ngbǎ kamǎ, nyɨ nyá’ù tɨ́ wà Kàgàwà bhà pbànábí ʉnɔ dhu? Ma mʉ̀nɨ dhu ɨwà nyɨ rá’ù ka.» 28 Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà adʉ̀ dhu ìvu Pɔlɔ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ nyòzè tɨ́ mʉgɛ̀rɛ̀ ma, mongò mʉ̀krɨ́stɔ̀ tɨ́ yà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́?» 29 Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ àmbɛ̀nà ɨ̀’ɨ̀ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ kàsʉmɨ̀ màtɨ́, nɨ́ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ mɨtsɔ̀ dʉ̀kʉ́ kɔ́rɔ́, yà ma mʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ nyɨ̌ nyɨ́ indo rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyǒngò ɨma bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kʉtsɨ̀ nyɨ̌ àdrà-mbǐ nɨ̌ yà ɨma ka kʉ̀tsɨ̀ dhu bhěyi.»

30 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà mà, lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ mà, Bèrènǐkè mà, ndɨrɔ̀ kɔ̌kɔ̀ ányɨ̀-dzá ɨ̀’ɨ̀nà ngʉ̌kpà alɛ mànà adʉ̀ ɨ̀và ’ìkò ɔrʉ́. 31 Nɨ́ iri ɨ̀ ùvò rɔ̀, abádhí adʉ̀ òko ’àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ alɛ ɔ́nzɨ̀ nzá atdí dhu mà yà kàkǎ kosò, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kàkǎ kohò okúna dɔ̀ rɔ̀.» 32 Nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kamà Àgìripà adʉ̀ àtɨ̀nà lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ nɨ̌: «Ɨ̀kɔ̀lɔ̀ ka kàmbɛ̀nà yàrɨ́ alɛ ɨ̀kɔ̀lɔ̀ ɨnzá kǒnzì ndɨ̀ angyangyi ndɨ́nɨ̌ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà ʉnɔ tɨ́ ndɨ ànyǎna nánɨ̌.»

27

Pɔlɔ̀ nà ka kówu Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Zàb 107.23-31; Ìsa 43.1-2; 2Kò 11.25-26)

1 Lɨ̀walɨ̀ Fɛ́stɔ̀ níitdègu dhu ùdhě mǎ* ràkǎ mǒwù bàtɔ́ ɔ̌ Ìtàliyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, nɨ́ ka kadʉ̀ Pɔlɔ̀ mà, ùsǒ ka kúsǒ ngʉ̌kpà alɛ mànà núbho Zǔlíyò tɨ́ kátɨna atdí alɛ-fɔ́. Ndɨ Zǔlíyò nɨ’ɨ̀ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ pbànówí dɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ. 2 Nɨ́ mǎ mupò Àdràmitì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdí bàtɔ́ ɔ̀, mǒwù atdíkpá Àstarɨkɔ̀ tɨ́ kátɨna atdí alɛ mànà. Ndɨ alɛ nɨ’ɨ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ atdí kɨgɔ̀, Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɨ́ kátɨna ɔ̌ alɛ. Ndɨ bàtɔ́ nɨ’ɨ̀ Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ibí kìfukù ɔ̀nǎ rʉ́da. 3 Nɨ́ tsútsǎ nɨ́nganɨ́, mǎ mawù ùvò Sìdɔnà tɔ́ kìfukù ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, Zǔlíyò anzɨ̀ ídzì dhu nyʉ́ Pɔlɔ̀ tɔ̀, ndʉ̀bhà ka ràrà ɔdhɨ́na àndà, ndɨ́nɨ̌ ɨ kà t’ɔ́dhɨ́na náadʉ̀ tɨ́ kà dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ atdyúya nà dhu-tsí nɨ̌. 4 Sìdɔnà rɔ̀ mǎ mùvò rɔ̀, mǎ marì Kìpurɔ̀ tɔ́ sɔ̀ngà-igì dɔ̀nǎ, awɛ rǒpili tʉ̀mbà tɨ́ nyɨ̀ka-kpa rɔ̌, ràdʉ̀ àmbɛ bàtɔ́-tsʉ̀ àtɔ̀ dɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 5 Nɨ́ mǎ mawù ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ Kìlìkiyà tɔ́ pbìrì mà, Pàfùliyà mànà igì dɔ̀nǎ, mǒwù ùvò Mirà tɨ́ kátɨna kìfukù ɔ̀, Lìkiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 6 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, yà Pɔlɔ̀ mà ka kùbhonà fɔná Zǔlíyò, pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ, náatù Ìtàliyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rárà Àlɛ̀sàndùriyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ atdɨ́ bàtɔ́. Nɨ́ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ mǎvi mǔpò kà ɔ̀.

7 Nɨ́ mǎ mawù rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, mǔbhi ibí ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ mǎ móndri rɔ́rɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨwà mǎ màbà ábhɔ̌ àpbɛ̀ nyʉ́ rɔ́rɔ̀, mǎ mawù mʉ̌tɔ̀ Kìnidɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀-nyɨ̀kpa rɔ̌. Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ awɛ rɨ̌ mǎbhʉ̌ mǎmbɛ òndri dɔ̌ ányɨ̀nǎ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ madʉ̀ mʉ̌nyɨ̀ mǒwù Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà tɔ́ mùsùngú dɔ̀nǎ rɔ̀, yà ɨ̀nzɨ̌ awɛ rǒpili ɔbɨ nà ɨ nǎ rɔ̀, mʉ̌dà ndɨ sɔ̀ngà tɔ́ adzɨ-rɔrɔ̀, Sàlmɔnà tɨ́ kátɨna tɨ́. 8 Nɨ́ mǎ marì ɔbɨ nyʉ́ tɨ́ ndɨ pbìrì-kutì rɔ̌, mǎdʉ̀ òwu ùvò Ídzì kìfukù tɨ́ kátɨna atdí kìfukù ɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kìfukù ɨ’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ Làsɛyà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀-tɨ́.

9 Mǎ miwí ábhɔ̌ kàsʉmɨ̀ nyʉ́, mǎ mówu abhi nà tɨ́ dhu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ odú nyʉ́. Ròsè dòtsí, ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ nʉ́tsɨ ka kɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndʉ̀dà rɔ́, ndɨ dhu ràdʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ awɛ arópili atdídɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ràkǎ wà. Nɨ́ Pɔlɔ̀ avɔ̀ dhu ɔdhɨ́na tɔ̀, ndàtɨ: 10 «Àbanɨ̌nzó, yàrɨ́ àlɛ̌ tɔ́ abhi ɔ̌ àlɛ̌ kɨ́ àpbɛ̀ àbà àbà abhɔ nyʉ́. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kíwǐna dhu nɨ́ nzɨ̌ nɨ́ yàrɨ́ bàtɔ́ kɛ̀lɛ̌ ɔ̀ná anɔ̀ mànà, àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga nyʉ́ mà nápà àlɛ̌ rìwǐ átɔ̀.» 11 Pbɛ́tʉ̀, pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ adʉ̀ wɔ̀ bàtɔ́ òdì rɨ́ alɛ mà, ndɨ bàtɔ́ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà-tsʉ̌ dhu kɛ̀lɛ̌ nɨ́rɨ̀, Pɔlɔ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀rɨ ndɨ̀ ndàmbɛ̀nà rɔ̀. 12 Kìfukù ɔ̌ ka kóko ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ mběyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ adʉ̀ dhu à’ù ìndrǔ rɔ̀pɛ̀ abhi ’òwù ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. Abádhí azè dhu nɨ́, àkǎkǎ fɨ̌yɔ̀ nɨ̌, ’òwù ùvò Fòyìnikè tɔ́ kìfukù ɔ̀, ’àdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ ʉ̀dà ányɨ̀rɔ̌. Wɔ̀ ndɨ Fòyìnikè nɨ’ɨ̀ Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ atdí kìfukù, yà ɨ̀nzɨ̌ mùsùngú mà, ngɔ̀mà nà ndɨrɔ̀ mʉ́layí mà ngɔ̀mà nà tɨ́ kátɨna awɛ nóongónà òpili tʉ̀mbà tɨ́ nyɨ̀na-kpa rɔ̌†.

Àpùpú rɨ̌ Pɔlɔ̀ nà ka kówu ɔ̀ná Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ bàtɔ́-ɔ̌nga nʉ́tdyǎ dhu

13 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨsɔ́ tɨ́ rɔ́’ɔ awɛ náapɛ̀ ndìvǒ nga mùsùngú dɔ̀nǎ rɔ̀. Nɨ́, bàtɔ́ ɔ̀ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náadʉ̀ dhu àtɨ̀ àkǎ fɨ̀yɔ́ abhi àmbɛ̀nà àkǎ dhu tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí ɨvà nàngà, bàtɔ́ ràdʉ̀ abhi ɔ̀pɛ̀ ndàmbɛ òrì dɔ̌ Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà-bɨdɔ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀ kòmbómbí tɨ́, Hɛ̀ràkulò tɨ́ ka kɨ́ ɔvɔ̀na ànzi àpùpú náapɛ̀ ndòpìlì ɔbɨ nyʉ́ nà Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà dɔ̀nǎ rɔ̀. 15 Nɨ́ ndɨ àpùpú náapbɨ̀ bàtɔ́, ndàmbɛ àrà dɔ̌ nà, ndɨ bàtɔ́ ʉ̀lɛ̀ ka kɨ́ ràrà otùna ɔ̌ dhu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ odú nyʉ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎ madʉ̀ bàtɔ́ ʉ̀bhà ʉ̀bhà tɨ́ ndɨ awɛ ràmbɛ àrà dɔ̌ nà. 16 Kàwʉdà tɨ́ kátɨna sɔ̀ngǎ-ngba-tɨ́ mǎ mʉ̀dà rɔ̀, mǎ mabà ɔbɨ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ dzidɔ̌, mǎlʉ̌ yà olùnǎ rɔ̀ ka kósò bàtɔ́ rɔ̌ ìndrǔ t’ɨ́gʉ́tá tɔ̀ ibhú, mɨ̌dzɨ̌ bàtɔ́ ɔ̀. 17 Nɨ́ ka mǎ mɨ̀dzɨ̌ bàtɔ́ ɔ̀ dhu-dzidɔ̌, bàtɔ́ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ náadʉ̀ dhu dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ imbi nídyì, ’àdʉ̀ ʉ̀kpɔ̀rɔ̀nà bàtɔ́ rɔ̌, ’ìsǒ ndɨ bàtɔ́ nɨ̌ rɨ̀dzɔ̀. Abádhí anzɨ̀ Lìbiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ rɔ̀ bàtɔ́ rǎtsɨ Sírtì tɨ́ kátɨna ɔsɔkpɔ́-gʉ̀gʉ̀ dɔ̌ dhu-ɔdɔ̀ átɔ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ itsu tɔ́ nàngà nɨ́dɔ̀ ɨdha dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ bàtɔ́ nabhʉ̀ tɨ́ ràmbɛ àrà dɔ̌ awɛ rǎrà dhu bhěyi. Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí ʉbhà bàtɔ́ awɛ ràmbɛ àrà dɔ̌ nà ɨ̀yɔ̀. 18 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, awɛ ambɛ́nà ɔ̀ká nga nʉ́tdya dɔ̌ atdídɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, bàtɔ́ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ náadʉ̀ ànɔ̀ ɔ̀pɛ̀ ’àwà ɨdha ɔ̀. 19 Nɨ́ ɨ̀bhʉ ráhʉ ɨdhɔ ɔ̌, kɔ̀rɨ́ alɛ náapɛ̀ ’àwà ɨ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nɨ̌ dhu ɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ɨdha ɔ̀. 20 Ibí ɨdhɔ nyʉ́ nʉ́ʉdà ɨ̀nzɨ̌ mǎ ràla adyifɔ̀-nyɨ̀kpɔ́-mbì mà, ndɨrɔ̀ alalɨ nyʉ́ mà. Ndɨ àpùpú adɨ̀ ndàmbɛ òpili dɔ̌ atdídɔ̌ nyʉ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ ma’u nzá dhu ʉ̀gʉ̌ mǎ ràrɨ̌ àdʉ̀ ʉ̀gʉ.

21 Mǎ nɨ’ɨ̀ ɨnzá mǎ màpɛ̀ atdí dhu mà náfɔ̌ lika ɔ̀, ràrà àhʉ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ tɨ́ rɔ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ ɨvà ndɨ̀ ndìdè nzínzìka ɔ̌, ndàtɨ: «Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyɨ́rɨ̌yana gukyè ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu ɨ̀nzɨ̌ alɛ rɨ̀và àlɛ̌ Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nɨ̀nza dhu námbɛ̀nà nzɨ̌ ’ɨ̀nzǎ. Ndɨrɔ̀ kɔ̌kɔ̀ àlɛ̌ kìwǐ dhu-tsí námbɛ̀nà nzɨ̌ ùwǐ. 22 Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, nyɨ̌ ròtù afíkʉ. Obhó tɨ́, atdí alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga níwǐ. Àlɛ̌ kɨ́ bàtɔ́ kɛ̀lɛ̌ níwǐ. 23 Obhó tɨ́, indo kúbhingá, yà pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ ma marɨ́’ɨ̀, ndɨrɔ̀ yà ma marʉ́lɛ̌na Kàgàwà bhà màlàyikà nɨ́rà àhʉ tɨdú. 24 Nɨ́ kàtɨ ma nɨ̌: ‹Pɔlɔ̌, nzɔ̌nzɨ ɔdɔ! Dhu àkǎ wà nyarà àhʉ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kʉnɔ tɨ́ ànyǎnʉ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kɔ̀nɨ̌ pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌ Kàgàwà ʉ̀bhà wà wɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́bhi mànà alɛ kɔ́rɔ́, ròkò nyɨ̀kpɔ́ya nà.› 25 Nɨ́ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, nyɨ̌ ròtù afíku! Obhó tɨ́, ma mà’ù wà dhu Kàgàwà ràrɨ̌ yà idù ndɨ̀ ndɔ̀vɔ̀ dhu nɔ́nzɨ ɔ̀nzɨ. 26 Ndɨrɔ̀, ɨdha rǎrà àlɛ̌ ɨ̀vɨ̀vɔ̀ atdí sɔ̀ngà-igì dɔ̀.»

27 Atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà rɨ́ iku nísě iku ɔ̌, àpùpú ɨ’ɨ̀ ìnè ɔ̀ká nga ʉ̀tdyǎ ndɨ̀ ndɨ́ Àdìriyà tɨ́ kátɨna ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ rɔ́. Nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ ndɨ iku-alìkpa ɔ̌, wɔ̀ bàtɔ́ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ náadʉ̀ dhu àtɨ̀ ɨwà mǎ mìndù ɨdha-igì-dɔ dhu tɨ́. 28 Nɨ́ abádhí udhè ɨdha tɔ́ ádzǐnga, ’àdʉ̀ kòtù ɨ̀bhʉ kumì dɔ̀ná àrʉ̀bhʉ̀ nà mɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́. Bàtɔ́ itdègu òndri tdɨ́tdɔ̌ ɨtsɛta, nɨ́ abádhí udhè ka tdɨ́tdɔ̌, ràdʉ̀ àhʉ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná àrʉ̀ nà mɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́. 29 Wɔ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, abádhí adʉ̀ bàtɔ́ rǎrà ndɔ̀pbɨ̀ bhalabhala rɔ̌ dhu-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí adʉ̀ ɨ̀fɔ nàngà nʉ́dɔ ɨdha ɔ̀ olùnǎ rɔ̀ bàtɔ́ tɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ɨnga rǔbho dhu ɔ̀dɔ̀ dɔ̌ atdyúya nyʉ́ nà. 30 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, bàtɔ́ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ náanzɨ̀ dhu ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ uwé tɨ́ ɨ̀, ’òtsè. Nɨ́ abádhí ifo ɨgʉ́tá tɔ́ ibhú bàtɔ́ ɔ̀ rɔ̀ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Mǎ mówu nàngà ʉ̀dɔ ɨdha ɔ̀ angyinǎ rɔ̀ bàtɔ́ tɔ̀.» 31 Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ mà, pbɨ̀ndà pbànówí mànà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ kɔ̌kɔ̀ alɛ apɛ́ òko bàtɔ́ ɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ ʉ̀gʉ.» 32 Nɨ́ ɨ pbànówí adʉ̀ ɨgʉ́tá tɔ́ ibhú-mbǐ ɨ̀tdɨ̀, ràdʉ̀ ndʉ̀bhà rɛ̀rʉ̀ dɔ̌.

33 Ɨnga ɔ̀dɔ ɨ̀ ɨ́ rùbho dhu ɔ̀nanǎ, Pɔlɔ̀ avì kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ mànà alɛ kɔ́rɔ́ rɔ̀nyʉ̀ dhu. Kǎvɔ̀ dhu abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Indo, ɨdhɔ àhʉ wà atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà ɨdhɔ tɨ́, yà nyɨ̌ nyúbhì òko rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ nyǎfɔ̌ atdí dhu mà likʉ ɔ̀ nɨ̌. 34 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ matɨ, nyɨ̌ rɔ̀nyʉ dhu. Obhó tɨ́, ɔ̀nyʉ̀ àkǎnà wà nyɔ̌nyʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyotsi tɨ́ ɔbɨ nɨ̌, nyʉ̌gʉ. Ndɨrɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌, atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ dɔ̀na rɔ̌ atdí àyɨ̌-vɛ́-ngba mà níwǐ.» 35 Wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɔ̀vɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ mʉ̀gatì ìdyì, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà-rɔ̌ kɔ́rɔ́ ɔdhɨ́na-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. Kǎdʉ̀ ndɨ mʉ̀gatì-ɔ̌nga ʉ̀kɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀pɛ̀nà ndɔ̀nyʉ̀. 36 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ adʉ̀ ɔbɨ òtsì Pɔlɔ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ átɔ̀. 37 Wɔ̀ ndɨ bàtɔ́ ɔ̌ mǎ mɨ’ɨ̀ kɔ́rɔ́ ɔ́yɔ̌ mɨyà àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná azà nà alɛ tɨ́ rɔ̀. 38 Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ɔ̀nyʉ̀ dhu ’ùlè nɨ̌ àkǎkǎ dhu bhěyi rɔ̀, abádhí adʉ̀ nganʉ̀ ùgù bàtɔ́ ɔ̀ rɔ̀, ’àwà ɨdha ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ bàtɔ́ nabhʉ̀ tɨ́ rɔ̀’ɔ̀ ɨsɔ́.

Bàtɔ́ rɨ̌ ndɨ̀nzǎ ɔ̀ná alɛ ràdʉ̀ ʉ̀gʉ dhu

39 Ɨnga níitdègu ùbho, nɨ́ bàtɔ́ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ ʉnɨ nzá wɔ̀ ɨ̀ óndri tɨna ɔ̀ pbìrì. Pbɛ́tʉ̀, abádhí ala dhu nɨ́ yà rɛ̀rʉ̀ óbì ndɨ̀ adzɨ-kpa nzínzì ɔ̌ rɔ́nga, ɔsɔkpɔ́-gʉ̀gʉ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ òzènà dhu nɨ́, àkǎkǎ fɨ̌yɔ̀ nɨ̌, ’àbhʉ bàtɔ́ ròtsù ányɨ̀. 40 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí ʉnga nàngà-mbǐ bàtɔ́ rɔ̌rɔ̀, ’àdʉ̀ ɨ nàngà ʉ̀bhà ròsù ɨdha ɔ̀. Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, abádhí ʉnga ngayì-mbǐ, ’ìsǒ dɔ̀lɔ̀dɔ̀lɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí usò awɛ àtɔ̀ arɨ́ íhǔ mbɛrʉ̀-ba, ndɨ́nɨ̌ awɛ adʉ̀ tɨ́ bàtɔ́ ɔ̀pbɨ̀ rɔ̀ná, ndàrà nà ɔsɔkpɔ́-gʉ̀gʉ̀ dɔ̀. 41 Pbɛ́tʉ̀, bàtɔ́ adʉ̀ àrà àtsɨ ɔsɔkpɔ́-gʉ̀gʉ̀ dɔ̌. Nɨ́ abádhí adʉ̀ bàtɔ́ ʉ̀bhà ányɨ̀rɔ̌ àtsɨ, ɔndɨ̀na-kpa ràfɔ̌ ndɨ̀, ròtsù ɔsɔkpɔ́ ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ngbɔ̌na ràmbɛ ndʉ̀ya dɔ̌ rɔ́. Ndɨrɔ̀, mʉ̀kʉrà-ɔbɨ̀ náadʉ̀ ndɨ bàtɔ́ rɔ̌ olùnǎ nga ùgòlò rɨ̀nza ndɨ̀.

42 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, pbànówí anzɨ̀ dhu ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔkyɛ tɨ́ ùsǒ ka kúsǒ alɛ, akyɛ yarà nɔnzɨna ’àdʉ̀ òtse nɨ̌. 43 Pbɛ́tʉ̀, ɨ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ azè dhu nɨ́ ndɨ̀gʉ̌ Pɔlɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ ɨ pbànówí ɨ̀sɔ ɨ̀nzɨ̌ wɔ̀ ɨ̀ ɨ́rɛ̀na dhu nɔnzɨ tɨ́. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ bàtɔ́ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ yarà t’ɔ́nzɨta nʉ́nɨ abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ nʉ́ʉbɛ́ tɨ́ ɨ̀ angyi ɨdha ɔ̀, ’àdʉ̀ yarà ɔ̀nzɨ̀ ’ùvò ndɨ ɨdha ɔ̀ rɔ̀. 44 Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ yà ɨnzá yarà t’ɔ́nzɨta nʉ́nɨ alɛ-tsí tɔ̀ rɔ̀nzɨ̀ yarà bhǎwʉ̀ dɔ̌, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀ nùgolo bàtɔ́ rɔ̌ rɔ̀ dhu àpàkálá dɔ̌, ’ùvò átɔ̀ ɨdha ɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ mǎ muvò kɔ́rɔ́ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ mʉ̌vɛ.

28

Mèlità tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ bhà rɨ̌ Pɔlɔ̀ mà nákɔ̌ dhu

(Màt 8.14-16; Luk 10.19; Kas 14.11-12; Ɛ̀br 13.2)

1 Wɔ̀ dhu bhěyi mǎ mʉ̀gʉ ɨdha ɔ̌ rɔ̀ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ ka kadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fǎkà katɨ yà mǎ mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná sɔ̀ngà-ɔvɔ̀ ràrɨ̌ Mèlità. 2 Wɔ̀ ndɨ sɔ̀ngà ɔ̌ bhà nɨ́ɨtɛ̀ fǎkà ídzìnga nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ arɔ́nzɨna ídzìnga. Abádhí ʉtɔ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ́-yà-ba nyʉ́ fǎkà, igye rǒgye, ndɨ dhu ràdʉ̀ gìrì ìbhò dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ abádhí adʉ̀ tsʉ̀ka àndu kɔ́rɔ́ ndɨ kàzʉ-tsʉ̀nǎ. 3 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɔlɔ̀ ɨvà ndɨ̀ ndàrà ákǎlǐ-nzo àndu, ndɨ̀rà nà okùna dɔ̌, ndɨ̀pbà kàzʉ ɔ̀. Nɨ́ kàzʉ ìgbě rɔ̀ná ámvɔ̀ tɔ́ osu náahʉ̀ wɔ̀ ákàlǐ ɔ̀ rɔ̀, ndàpbɛ̀lɛ̌ ndɨ̀ Pɔlɔ̀-ɔtsʉ́-rɔ̌. 4 Wɔ̀ pbanga ɔ̌ bhà itdègu osu àlǎ Pɔlɔ̀-ɔtsʉ́-rɔ̌ rɔ́bhɛlɛ rɔ́, nɨ́ abádhí adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀ nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Obhó nyʉ́, yàrɨ́ alɛ nɨ́ ìndrǔ ɔ̀kyɛ arɨ́ alɛ. Ádhu nɨ̌? Kɔ̀gʉ̀ ɨdha ɔ̌ rɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀vɛ̀, nɨ́ Kàgàwà bhà làmí nózè nzá kà ràdɨ nyɨ̀kpɔ́na nà!» 5 Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ ɔtsʉ́na-ɔ̌nga kɛ̀lɛ̌ nɨ́yà, osu ràdʉ̀ ɨ̀tsɨ̀ kàzʉ ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ Pɔlɔ̀ ràdʉ̀ atdí nzɛ́rɛ dhu mà nínè. 6 Ìndrǔ ambɛ́nà Pɔlɔ̀ ɔ̀dɔ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́ ɨwà ɔtsʉ́na òpè rɔ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨwà ɨ̀tsɨ̀ ndɔ̀vɛ̀ rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, abádhí adɔ̀ nga ádzǐta nyʉ́, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ atdí nzɛ́rɛ dhu mà àla Pɔlɔ̀-rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ rɔ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ abádhí adʉ̀ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta ʉ̀gɛ̀rɛ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yàrɨ́ alɛ nɨ́ mʉ̌ngʉ̌-ngba nyʉ́!»

7 Wɔ̀ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀, Mèlità tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà pbanga nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀. Ndɨ alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Pùbliyò. Nɨ́ àbadhi akɔ̀ mǎ àzè nyʉ́ nà, ndàdʉ̀ mǎbhʉ mɔ̌nzɨ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ pbɨ̀ ɨdzá ɔdhɨ́na nyʉ́ bhěyi. 8 Ndɨ Pùbliyò t’ábanà nɨ́ɨ’ɨ̀ andɨ àlʉ̌ ndɨ̀, ndàdʉ̀ àmbɛ àyi dɔ̌ ara-dɔ̌ rɔ́. Kǎmbɛ́nà àndɨ dɔ̌, kàzʉ rʉ̀tɔ̀ ndɨ̀ atdídɔ̌ ɔ̀na nǎ, ndɨrɔ̀ ndàdʉ̀ àmbɛ afali òpì dɔ̌. Nɨ́ Pɔlɔ̀ atsù ndàhʉ kàndà. Kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ kà-dɔ̌ ɔtsʉ́na ndɨ̀ ndʉ̀lɨ kà-dɔ̌ rɔ́rɔ̀, wɔ̀ dhu ràdʉ̀ kàbhʉ rɔ̀gʉ̀ dòtsí. 9 Mèlità tɔ́ sɔ̀ngà ɔ̌ andɨ nà ngʉ̌kpà alɛ níiwú átɔ̀ Pɔlɔ̀-tɨ’ɔ̀, àbadhi ràdʉ̀ ɨ̀ nɨ́gʉ. 10 Nɨ́ ìndrǔ ɨfʉ mǎ ábhɔ̌ otu nyʉ́ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ abhi ɔ̀pɛ̀ mǎ mɨ́ rɔ̀, abádhí adʉ̀ abhi tɔ̀ mǎ mɨ́ atdyúya òho kɔ́rɔ́ dhu núbho fǎkà.

Pɔlɔ̀ mà rǒwu ùvò Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu

(Kas 23.11; Rɔm 1.9-15; 15.29)

11 Ɨ̀bhʉ àbǐ mǎ mɔ̀nzɨ̀ Mèlità dhu-dzidɔ̌, mǎ madʉ̀ òwu Àlɛ̀sàndùriyà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ bàtɔ́ ɔ̌. Ndɨ bàtɔ́-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀: «Ozo tɨ́ ka kɔ́dhɨ̀ mʉ̌ngʉ̌-nzo». Nɨ́ ka kalʉ́ ka rìdè Mèlità ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 12 Mèlità rɔ̀ mǎ mùvò bàtɔ́ ɔ̌ rɔ̀, mǎ mawù ùvò Sìràkusè tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ kìfukù ɔ̀, mǎdʉ̀ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ nɔ́nzɨ̀ ányɨ̀rɔ̌. 13 Ndɨ kìfukù ɔ̌ rɔ̀ mǎ mùvò rɔ̀, mǎ mawù ɨdha-igì dɔ̀nǎ, mǒwù ùvò Règiyò tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ kìfukù ɔ̀. Nɨ́ tsútsǎ nɨ́nganɨ́ mǎ mɔ̀pɛ̀ abhi rɔ̀, mùsùngú dɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́rà awɛ náapɛ̀ ndòpìlì. Nɨ́ ɔ́yɔ̌ ɨdhɔ ɔ̌, mǎ madʉ̀ òwu ùvò Pùtèolì tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ kìfukù ɔ̀. 14 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌, mǎ matù ɨwà Yěsù ná’ù alɛ. Nɨ́ abádhí adʉ̀ mǒnzì ndɨ́nɨ̌ mǎ mɔnzɨ tɨ́ atdí yɛngɛ̀ ɨ̀ mànà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎ madʉ̀ òwu Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 15 Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ níitdègu mǎ mìwǔ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí adʉ̀ ìwu mɔ̌dɔ̀ Àpiyò tɨ́ kátɨna kòbǐ ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ-tsí náadʉ̀ ìwu mɔ̌dɔ̀ Olo tɔ́ Ɨ̀bhʉ Ɨdza-tɨ́ rɔ̀. Nɨ́ Pɔlɔ̀ níitdègu abádhí àlǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ Kàgàwà tɔ̀, afína ràdʉ̀ ɔbɨ òtsì. 16 Nɨ́ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ mǎ mòwù ùvò rɔ̀, ka kadʉ̀ Pɔlɔ̀ àvi ràrà ɔ̀dhɔ̀ rɔ̌ atdírɔ̀ yà ndɨ̀ ndùbho dɔ̀na ɨdza ɔ̌, atdí mùnowì kɛ̀lɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ ngbɔ̌na ɔ̀dɔ̀ dɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kàgàwà bhà Idzi dɔ̌ màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ
Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu

(Ìsa 49.5-6; Rɔm 11.1-11; Ɛ̀fɛ 6.19-20; Kɔ̀l 1.24-29)

17 Ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ unzi Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rìwǔ tɨna ɔ̀. Nɨ́ abádhí àndu ɨ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Àbanɨ̌nzó, ma mɔ́nzɨ̀ nzá atdí nzɛ́rɛ dhu mà àlɛ̌ t’álɛ rɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ́ màndʉ rɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ ka kálʉ̌ ma Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, kadʉ̀ mabhʉ Pbàrɔ́má-fɔ́, ràdʉ̀ mosò. 18 Nɨ́ tsʉ̀dú ɨ̀ ɔ̀ngʉ̀ dhu dhu-dzidɔ̌, abádhí ózè ’ɨ̀kɔ̀lɔ̀ ma ɨnzá ɨ̀ àla yà ɨma nóhò ka kádʉ̀ dɔ̀ná atdí afátá mà nɨ́dhunɨ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, Pbàyàhúdí ádʉ̀ nzá kɔ̌kɔ̀ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu ná’ù. Nɨ́ ma mádʉ̀ dhu àla dhu ràkǎ monzì kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà, ndɨ́nɨ̌ ànyǎdu nʉnɔ tɨ́. Ndɨrɔ̀, pbàkà ɨrɛ̀ta nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ mɔbhʉ̀ pbàkà pbìrì ɔ̌ bhà. 20 Kɔ̀nɨ̌ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, ma mòzè mala nyɨ̌, madʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ nɨ̌. Obhó tɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ yàrɨ́ imbi ɔ̀ yà Pbàìsràyélí arɨ́ atdyúna òho ’àla alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀.»

21 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Pɔlɔ̀ tɔ̀ ’àtɨ: «Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ mǎ mákɔ nzá pbʉ̀kʉ̀ dhu dɔ̌ rɔ́tɛ atdí bhàrʉwà mà. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ t’ádɔ́na nzínzì ɔ̌ rɔ̀, atdí alɛ mà nɨ́rà nzá atdí nzɛ́rɛ dhu mà náwɛ dʉ̀nʉ́ fǎkà. 22 Pbɛ́tʉ̀, mǎ mòzè mɨ̌rɨ̀ nyɨ nyʉ́ nyɨ nyáwɛ̌na pbʉ̀kʉ̀ ɨrɛ̀ta. Obhó tɨ́, mǎ mʉ̀nɨ dhu nɨ́ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ ìndrǔ rɨ̌ nzɛ́rɛ dhu àwɛ̌ nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà sɔmà dɔ̌ dhu.»

23 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ adʉ̀ ɨdhɔ ɔ̀kɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ otú tɨ́ ɨ̀ ɔ̀ná Pɔlɔ̀ nà kǎrɔ́dhɔ̀ rɔ́. Nɨ́ ndɨ ɨdhɔ àkǎ rɔ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ ìwu, ’ìwǔ Pɔlɔ̀ òtù ányɨ̀rɔ̌. Nɨ́ Pɔlɔ̀ apɛ̀ ɔtɛ ɨ alɛ tɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kútsingá nga ɔ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ pbɨ́tsɔ̀nga nga ɔ̀. Àbadhi ambɛ́nà dhu àwɛ dɔ̌ abádhí tɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi dɔ̌. Ndɨrɔ̀ kǎnɛ̀ dhu ndɨ́nɨ̌ kɔ̌kɔ̀ alɛ náa’u tɨ́ Yěsù, yà abádhí tɔ̀ ndɨ̀ ndáwɛ̌na Músà bhà Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ ɔtɛ mà, Kàgàwà bhà pbànábí tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ ɔtɛ mànà-otù ɔ̌. 24 Abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náa’u Pɔlɔ̀ rʉ̌nɔna dhu, pbɛ́tʉ̀ ngʉ̌kpà-tsí náadʉ̀ nzá kà’ù. 25 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí ɨrɨ nzá ɨ̀ nzínzìya ɔ̌. Nɨ́ abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ adù tɨ́ ɨ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ abádhí tɔ̀, ndàtɨ: «Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nʉ́ʉnɔ obhó dhu nyʉ́ yà abhúkʉ tɔ̀ kǎvɔ̀ dhu Kàgàwà bhà nabì Ìsayà-otù ɔ̌ rɔ̀! 26 Kǎtɨ Ìsayà nɨ̌ kà ràra kɔ̌kɔ̀ alɛ-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fɨ̌yɔ̀, ndàtɨ: Kàgàwà rǎtɨna:

‹Nyɨ̌ nyɨ́ ɨnga nɨ́rɨ ɨ̀rɨ mběyi nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ yà nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ dhu ràdʉ̀ dʉ̀kʉ àlʉ akɛkpá màtɨ́.

Nyɨ̌ nyɨ́ ɨnga nándà àndà mběyi nyʉ́, pbɛtʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ atdí dhu mà nála.

27 Obhó tɨ́, atdí dhu mà náarɨ́ nzɨ̌ kàrɨ́ alɛ-afí-ngbɔ̀ nʉ́bɛ̀lɛ̀.

Abádhí nʉ́rɨ̌ bɨ̌ya,

ndɨrɔ̀ abádhí núpbǐ nyɨ̀kpɔ́ya,

akyɛ ɨ̀ alana nga nɨ̌,

akyɛ ɨ̀ ɨrɨna nga nɨ̌,

ndɨrɔ̀ akyɛ dhu alʉ́na dɔ̀ya,

’àdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga,

madʉ̀ ɨ̀ nɨ́gʉ nɨ̌.›»

28 Pɔlɔ̀ adʉ̀ ɔtɛ ʉ̀tsà, ndàtɨ: «Dhu àkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, Kàgàwà rívì wɔ̀ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ ɔtɛ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. Nɨ́ ɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí rɨ̌ ndɨ ɔtɛ nɨ́rɨ ɨ̀rɨ.» [ 29 Pɔlɔ̀ itdègu wɔ̀ dhu ʉ̀nɔ, nɨ́ Pbàyàhúdí adʉ̀ ’ɨ̀và ’òwù atdídɔ̌ ɨ̀ ’ɨ́ ’àgò nzínzìya ɔ̌ rɔ́rɔ̀.]

30 Pɔlɔ̀ anzɨ̀ ɔ́yɔ̌ atɔ nyʉ́ wɔ̀ dɔ̀na ndɨ̀ ndubhò ndòngò ɔ̀dhɔ̀ ɔ̀ná ɨdza ɔ̌. Ndɨrɔ̀, kǒngónà yà ndàndà ìwǔ kɔ́rɔ́ alɛ àkɔ ányɨ̀dzá rɔ̀. 31 Ndɨrɔ̀, àbadhi aránà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ dhu núdhe abádhí tɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ dɔ̌, ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ɔdɔ́ na, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ tsʉ̀na nʉ́tɔ̀ rɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀.

* 1:9 1.9 Wɔ̀ ndɨ dhu náanzɨ̀ ndɨ̀ Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbanga-tɨ́ arɨ́’ɨ̀ pbìrì dɔ̌ (Luk 24.50).

† 1:12 1.12 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ ka kavì kongò ùbhi dhu-adzí nga. Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌ ka kɨ́ kàtɨ «sàbatʉ̀ tɔ́ otu» tɨ́.

* 1:16 1.16 Zàb 41.10

* 1:20 1.20 Zàb 69.25

* 1:20 1.20 Zàb 109.8

* 2:1 2.1 Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌ Pɛ̀ndɛ̀kɔtɛ̀-tɨ̀ nɨ́ imbò kumì rɨ́ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ. Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ ɔ̌ ka nɨ’ɨ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ dzidɔ̌ rɨ́ imbò kumì rɨ́ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ ɔ̌ ka kɔnzɨ́nà mʉ̀hɛndʉ̀ (Law 23.15-21; Tɔ̀r 16.9-11).

* 2:21 2.21 Yɔ̀w 3.1-5

* 2:28 2.28 Zàb 16.8-11

* 2:31 2.31 Zàb 16.10

* 2:35 2.35 Zàb 110.1

* 3:18 3.18 Luk 24.26-27

* 3:21 3.21 Ìsa 34.4; 51.6; 65.17

* 3:23 3.23 Tɔ̀r 18.15,18,19

* 3:25 3.25 Ɔpt 22.18; 26.4

* 4:11 4.11 Zàb 118.22

* 4:26 4.26 Zàb 2.1-2

* 5:6 5.6 Ndɨ mbɛrʉ̀-tɨdɔ̀ nɨ’ɨ̀ abvo-ngbɔ̀ t’ákpɔrɔta tɔ̀ tɨ́ ka kapɨ̀.

* 6:1 6.1 Ɨ alɛ ka kanzínà átɔ̀ Ɛ̀lɛ̀nístɛ̀ tɨ́.

† 6:1 6.1 Ɨ-tsí nɨ́’ɨ̀ Pbàɛ̀brànɨyà.

‡ 6:5 6.5 Ka kanzínà ka átɔ̀ prɔ̀zɛ̀litɛ̀ tɨ́.

* 7:12 7.12 Ɨ àlɛ̌ t’ábhúna nɨ’ɨ̀ kàbhà inzo.

* 7:12 7.12 Ɔpt 42–45

† 7:40 7.40 Àrɔ̌nɨ̀ nɨ’ɨ̀ Músà t’ádɔ̀nà drʉ̀ngbǎ.

* 7:40 7.40 Uvt 32.1-6

‡ 7:43 7.43 Mòlokì nɨ́ Kànanà ɔ̌ bhà tɔ́ mʉ̌ngʉ̌-ngba.

§ 7:43 7.43 Rɛ̀fanɨ̀ nɨ́ Mísrì ɔ̌ bhà ongónà ʉ̀lɛnà alalɨ-ɔvɔ̀.

* 7:43 7.43 Àmɔ 5.25-27

* 7:46 7.46 Atdídhená andítá rɨ̌ kàtɨ Yàkɔbhɔ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ tɔ̀ ka kɨ́ ɨdza ɔ̀sɨ̀ dhu tɨ́.

† 7:47 7.47 Ndɨ Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀ nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì t’ídhùnà.

* 7:50 7.50 Ìsa 66.1-2

* 8:5 8.5 Fìlipò nɨ́ yà Yěsù bhà uvitatálɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ ongó tɨ́ ka kavò àrʉ̀bhʉ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ (Kas 6.5).

† 8:27 8.27 Angyè Ungbòta ɔ̀, Àmǎ-tɨ̀ nɨ́ pbànówí dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ. Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, àmǎ-tɨ̀ nɨ́ ɔnzɨ̀nánga ɔ́vɛ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɔbɨ nɨ̌ ka kóhò ɔnzɨ̀nánga alɛ (1Ká 22.9; 2Ká 9.32; Ɛ̀st 1.12; Yɛ̀r 38.7; Màt 19.12).

‡ 8:27 8.27 Kàndakɛ̀ nɨ́ Ètìyòpiyà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ vèbhá kámá-ɔvɔ̀, àdhàdhɨ̀ Fàrawʉ̀ nɨ’ɨ̀ Mísrì ɔ̌ kámá-ɔvɔ̀ dhu bhěyi.

* 8:33 8.33 Ìsa 53.7-8

* 9:36 9.36 Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌, kɔ̌vɔ̀ nɨ́ Dòríkà.

* 10:1 10.1 Ndɨ pɨ̀kɔ̀ nɨ’ɨ̀ atdátdí mɨyà pbànówí tɔ́ azà mʉ̀tʉ̀.

* 10:9 10.9 Mrk 13.15

* 11:3 11.3 Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɨ́ ka kátɨna alɛ nátɨ ka kɨ́ átɔ̀ ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀yánga alɛ tɨ́.

† 11:28 11.28 Kɨ̌’ɨ̀ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́ Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌.

‡ 11:30 11.30 Pbàkʉ̀rʉ̌ nɨ́ kànɨsà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ.

* 13:13 13.13 Ngǎtsi ndɨ Yùwanɨ̀-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Mǎrkɔ̀.

* 13:33 13.33 Zàb 2.7

* 13:34 13.34 Ìsa 55.3

* 13:35 13.35 Zàb 16.10

* 13:41 13.41 Hàb 1.5

* 14:19 14.19 Ndɨ Àtìyòkiyà nɨ’ɨ̀ Pìsìdiyà tɨ́ kátɨna atdí pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀.

* 15:17 15.17 Àmɔ 9.11-12

* 15:20 15.20 Ndɨ ɨ̀zǎ nɔ́tɨ̀ wà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

* 17:34 17.34 Àrɛ̀ɔ̀pagò nɨ́ Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ka kundúnà alɛ anya t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ̀ dɔ̀ná pbìrì-ɔvɔ̀.

* 19:19 19.19 Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ atdí mɨyà dɔ̀ná imbò kumì nà atɔ ɔ̌ ka kɔ̀nzɨ̀ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà-bvʉ.

* 20:5 20.5 Yàrɨ́ bhǔkù nandí alɛ, Lukà mà náawù ’òtù Pɔlɔ̀ nà Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ (Kas 16.12).

† 20:7 20.7 Pbàyàhúdí-bvʉ̌, ɨdhɔ-ɔwʉ́tá nóongónà ndɔ̀pɛ̀ adyifɔ̀ rǒtsù rɔ́ rɔ̀. Nɨ́ Sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ pbɨ́tsɔ̀ngǎnga nɨ’ɨ̀ abádhí tɔ́ yɛngɛ̀ tɔ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨdhɔ rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ dhu. Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀ ka nɨ́ yɛngɛ̀ tɔ́ ɨdhɔ.

‡ 20:35 20.35 Màt 10.8b

* 21:18 21.18 Ndɨ Yàkɔbhɔ̀ nɨ’ɨ̀ Yěsù t’ádɔ̀nà, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ ndɨ Yèrùsàlɛmà ɔ̌ Kànɨsà dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ (Kas 12.17; 15.13).

* 21:23 21.23 Ɔzt 6.1-21

* 22:20 22.20 Pɔlɔ̀ ambɛ́nà ɨ̀rɛ̀nà dɔ̌ dhu nɨ́, Pbàyàhúdí rapɛ́ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndʉ́gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ tɨ́ dhu àlǎ, nʉ́kɔ̌ ɨdhɔ ràrɨ̌ átdídɔ̌, ràdʉ̀ Yěsù ná’ù.

* 23:5 23.5 Uvt 22.28

* 27:1 27.1 Mǎ-tɨ̀ nɨ́ Lukà, yàrɨ́ bhǔkù nandí alɛ, nɨ́rà ndùngbò Pɔlɔ̀ mà nzínzì ɔ̀ dhu (Kas 21.18).

† 27:12 27.12 Ngʉ̌kpà alɛ rɨ̌ kàtɨ: mùsùngú mà ngɔ̀mà nà ndɨrɔ̀ mʉ́layí mà ngɔ̀mà nà dɔ̀ nga nándà kìfukù tɨ́.

Pbàrɔmà

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Pbàrɔmà

tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí nɨ́ Pɔlɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Kǎndí ka Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀, Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ́rɔ̀, mbɛ̀mbɛ̀ imbò kumì dɔ̀ná àrʉ̀bhʉ̀ nà atɔ ʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ nɨ’ɨ̀ ɨnzá kàpɛ̀ àrà àhʉ ɔ̀nà angyi kɨgɔ̀ (15.22-24).

Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóongónà ’ùndu dhèdhèrɔ̀ ɨdza ɔ̌ (16.5,10-11,14-15). Nɨ́ Pɔlɔ̀ andí yàrɨ́ bhàrʉwà kɔ́rɔ́ ɨ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀. Ka kɨ̀rɛ̀ nga Pɛ̀ndɛ̀kɔtɛ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ ɨ̀ nʉgɛ̀rɛ̀ ’à’ù Yěsù Pbàyàhúdí rʉngbɛ ndɨ kànɨ́sá Rɔmà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ yà Pɔlɔ̀ ʉ̀tɨ̀ ɔvɔ̀ya Pbàrɔmà 16 ɔ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ rʉngbɛ ndɨ ka.

Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Yěsù na’u Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌, ábhɔ̌ alɛ nɨ’ɨ̀ Pbàyàhúdí. Pbɛ́tʉ̀, Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbɨ̀ndà bhàrʉwà àndǐ rɔ̀, ndɨ Yěsù ná’ù ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ pbàyàhúdí-bvʉ náasè ndɨ atdídɔ̌ Yěsù ná’ù Pbàyàhúdí-bvʉ dɔ̀nǎ.

Kǎndí yàrɨ́ bhàrʉwà ɨ̀bhʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀: (1) Kàgàwà arɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’ù nɨ́gʉ̌ nɨ̌ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ núdhě ndɨ̀ ndɨ́ dhu (1.16-17), (2) Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndárà nɨ̌ pbɨ̀ndà abhi nɔ́vɔ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu (15.22-29), (3) ndɨrɔ̀, Spànɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ndɨ̀ ndárà nɨ̌ pbɨ̀ndà abhi tɔ̀ kà rɨ̌ mʉ̀dzʉ̀nà ònzi abádhí-fɔ́ dhu (15.24).

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-17).

- Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌ dhu (1.18–4.25).

- Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nʉ́wʉ wà mʉ̀krɨ́stɔ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga-ayɨ́, yà nzɛ́rɛnga ɨ’ɨ̀ ɔbɨ nà kà-dɔ̌ nɨ̌ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, mʉ̀krɨ́stɔ̀ mà rǎdʉ̀ òko màrʉ̀ngà ɔ̌ Kàgàwà mànà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ ndá’ù dhu-otù-ɔ̌, kà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá nà (5-8).

- Kàgàwà udhé ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ pbɨ̀ndà alɛ Pbàìsràyélí tɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu (9-11).

- Kàgàwà bhà alɛ àkǎnà ’ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́ rɔ̀ dhu (12-15).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta (16).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

(Tit 1.1-4)

1 Ɨma Pɔlɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ-akpà nɨ́ ndɨ yàrɨ́ bhàrʉwà ma màndǐ. Kàgàwà ánzì ma mɨ’ɨ̀ Yěsù bhà uvitatálɛ tɨ́, ndàdʉ̀ mɔpɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀.

2 Ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ tɔ́ làká kǎkɔ̀ angyangyɨ pbɨ̀ndà pbànábí-otù ɔ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Andítá ɔ̀*. 3 Ndɨ Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌tɛ dɔ̀ná alɛ nɨ́ kà t’Ídhùnà, yà ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì-dhú nzínzì ɔ̌ ka kʉgʉ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ alɛ. 4 Ndɨrɔ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ɨtɛ̀ ka ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́, yà kɨ̌ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu-otù ɔ̌. Ndɨ kà t’Ídhùnà nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀. 5 Ndɨ Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, mǎ mábà Kàgàwà bhà ídzìnga mɨ̌’ɨ̀ uvitatálɛ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ mǎ mabhʉ̀ tɨ́ kɔ̌vɔ̀ kilè, yà mǎ mɨ́ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ ʉ̀nda rà’ù ka, ràdʉ̀ kɨ̀fʉ dhu-otù ɔ̌. 6 Nyɨ̌ mà átɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ alɛ, yà Kàgàwà únzì nyɨ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ tɨ́ rɔ̀.

7 Ma màndǐ dhu fʉ̌kʉ̀ kɔ́rɔ́ yà atdídɔ̌ Kàgàwà ózè nyɨ̌, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. Kǎnzì nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́. Nɨ́ ndɨ àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ òzè ndàrà Rɔmà ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀-ngbɔ̀ àla dhu

(Rɔm 15.23-32; 1Tɛ̀ 1.1-3; 3.7-13)

8 Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, ma màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ pbàkà Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, fʉ̀kʉ́ a’uta tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nʉ́ndɔ̀ ndɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ nɨ́dhunɨ̌. 9 Ndɨ Kàgàwà, yà ma marɨ́ kàsʉ̌na ɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ afídu nà kà t’Ídhùnà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta-otù ɔ̌ alɛ, nɨ́ ndɨ yàrɨ́ dhu tɔ́ ngàmbì: ma márɨ́ nyɨ̌rɛ̀ bìlǐnganà, 10 kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ rɔ̀. Ma mɨ́ mɨtsɔ̀, Kàgàwà òzè nɨ̌, kà ràngbɛ otu idù marà àhʉ bvʉ̀kʉ̀ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌. 11 Obhó tɨ́, atdyúdu rɨ̌’ɨ̀ atdídɔ̌ mala ngbɔ̌kʉ, ndɨ́nɨ̌ ma mabhʉ̀ tɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà rɔ̀ rɨ́rà pɛrɛ̀ fʉ̌kʉ̀, nyǎdʉ̀ ɔbɨ òtsì fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. 12 Kà-tɨ̀ nɨ́, bvʉ̀kʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀, ma mɨ́ afíkʉ àbhʉ̌ ròtsì ɔbɨ pbàkà a’uta nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ afídu àbhʉ ròtsì ɔbɨ átɔ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta nɨ̌.

Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɨ̀gʉ̌ nɨ̌ ɔbɨ dhu

13 Àbanɨ̌nzó, ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu: ibí-gʉ̀na nyʉ́ ma rúbhì dhu ùdhe rɔ̌ marà fʉ̌rábvʉ̀, ndɨ́nɨ̌ pbàkà kasʉ nɔ́ɔdhɨ tɨ́ itse abhɔ nzínzìkʉ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ kɔ̌dhɨ̀ ka ngʉ̌kpà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ rɨ̀rà àhʉ kòmbí nga ɔ̀, ma mádʉ̀ tsʉ̀du ʉ̀tɔ̀ rɨ̌ dhu nábà. 14 Obhó tɨ́, dhu àkǎ marà kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀-bvʉ̀: ma màkǎ marà yà ɨnga nʉ́nɨ alɛ-bvʉ̀ ndɨrɔ̀ ɨnzá ɨnga nʉ́nɨ alɛ-bvʉ̀, dhu nɔ́zʉ̀ alɛ-bvʉ̀ ndɨrɔ̀ ɨnzá dhu nɔ́zʉ̀ alɛ-bvʉ̀. 15 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, atdyúdu rɨ̌’ɨ̀ atdídɔ̌ mʉnɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ átɔ̀ fʉ̌kʉ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀. 16 Obhó tɨ́, nyɨ̀du rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ, yà Kàgàwà arɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’ù nɨ́gʉ̌ nɨ̌, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Pbàyàhúdí rɔ̌ rɔ̀, ràrà àhʉ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí ɔ̀. 17 Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ ndɨ arɨ́ Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ ɔ̀ná otu ɨ̀tɛ̀. Ndɨ obhónánga nábà ka karɨ́ a’uta-otù ɔ̌ tɨ́. Ndɨrɔ̀, ka kádʉ̀ kàbà ɔ̀ná ngǎtsi otu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Àdhàdhɨ̀ yà Andítá náarʉ́nɔna dhu bhěyi: «Obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà ɔ̀zʉ̀ pbɨ̀ndà a’uta-otù ɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábà*.»

Ìndrǔ nɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ dhu

(Zàb 81.12-13; Ìsa 44.9-20; Ɛ̀fɛ 4.17-19; 1Pɛ́ 4.3-5)

18 Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ rarɨ́’ɨ̀ nàwí nà ndɨ̀ nɔ́dhɔ̀ alɛ, yà nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ rɔ̌. Ɨ alɛ nɨ́ yà obhónga tɔ́ otu-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ arɨ́ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nɨ̌ alɛ. 19 Obhó tɨ́, Kàgàwà dɔ̌ ka kádʉ̀ ʉ̀nɨnà dhu rɨ̌’ɨ̀ kpangba abádhí tɔ̀, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́tɛ̀ ka kpangba abádhí tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Obhó tɨ́, ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ka karɨ́ Kàgàwà-wɔ̀yɔ̌ àlǎ yà adzɨ kǎnzɨ̀na rɔ̀ dhu màtɨ́, nɨ́ kàbhà dhòdhódhónga tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, Kàgàwà tɨ́ kǎrɨ́’ɨ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu mànà, náarɨ́ ’àlǎ kpangba yà kǎnzɨ̀ dhu-otù ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ ’ùgyè okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɨnzá ɨ̀ ɨ̀fʉ ka rɔ̀. 21 Obhó tɨ́, ɨwà ɨ̀ ʉ̀nɨ Kàgàwà rɔ́rɔ̀, abádhí arɨ́ nzɨ̌ kɨ̀fʉ̌ Kàgàwà ɨ̀fʉ̌ ka kàmbɛ̀nà dhu bhěyi, ndɨrɔ̀ abádhí arɨ́ nzɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ̌ kà tɔ̀ ɔ̀tsɔ̀ àkǎnà kabhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, abádhí àdʉ̀ òngo àkyǎkyɛ̀ alɛ tɨ́ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta ɔ̌, ndɨrɔ̀ abádhí-afí yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ dhu àlʉ̌ nádʉ̀ àdɨ ɨ́nɔ̀ ɔ̌. 22 Yà ɨ̀ ɨ́ ’ɔ̀zʉ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòtatálɛ tɨ́ rɔ̀, abádhí ádʉ̀ òngo ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà alɛ tɨ́. 23 Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà, yà dhòdhódhónganà arádɨ alɛ nʉ́lɛ̌ ɨ̀ àmbɛ̀nà rɔ̀, abádhí arɨ́ yà ɔ̀vɛ̀ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ dhu mà, àrɛ̀ mà, ɨfɨ̀fɔ́ pfɔ̌ya nà ɨ̀zǎ mà, ɔ̀ya dɔ̌ arɨ́ ’àdha ɨ̀zǎ mànà-wɔ̀yɔ̌ nʉ́lɛ.

24 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ʉ́bhà abádhí ràmbɛ afíya ózè nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ àmbɛ ngbɔ̌ya ɨ̀tɨ dɔ̌ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 25 Abádhí arɨ́ Kàgàwà bhà obhónga nʉ́wʉ̌ tɨ̀tɔ̀ nɨ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà anzɨ̀ dhu ʉ̀lɛ dɔ̌ ’àdʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ fɨ̌yɔ̀, ɨ dhu nanzɨ̀ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ ɨ̀ àmbɛ̀nà rɔ̀. Ilèta àkǎ kabhʉ ndɨ Kàgàwà tɔ̀ tɨ́ dhòdhódhónganà! Àmɨ̀nà.

26 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ʉ́bhà abádhí rɔ̀nzɨ̀ yà abádhí-afí ózè ’ɔ̀nzɨ̀ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ dhu. Abádhí tɔ́ vèbhálɛ mà nʉ́gɛ̀rɛ̌ fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ mànà ɨ̀ àmbɛ̀nà ɔ̀nzɨna dhu, ’ʉ̀wʉ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu-tɨdɔ̀ nɨ̌, ’àmbɛ ɔ̀dhɔ̀ dɔ̌ ɨ̀ nà nzínzìya ɔ̌ vèbhálɛ tɨ́rɔ̀. 27 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, kpabhálɛ mà nʉ́gɛ̀rɛ̌ kpatsìbhálɛ mà tsìbhálɛ mànà arɔ́nzɨna nzínzìya ɔ̌ dhu, ’àdʉ̀ àmbɛ atdyúya òhò dɔ̌ nzínzìya ɔ̌ kpabhálɛ tɨ́rɔ̀. Abádhí arɨ́ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ nzínzìya ɔ̌, ndɨ dhu ràdʉ̀ abádhí àbhʉ ràbà fɨ̀yɔ́ uwítá nà àkǎ mʉ̀kɨ̀mbà nyʉyatsì.

28 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, wɔ̀ abádhí úvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨfʉ tɨ́ Kàgàwà dhu-otù ɔ̌, Kàgàwà ʉ́bhà abádhí ròngò ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta-owù ʉ̀ngʉ, ndɨ́nɨ̌ abádhí ɔnzɨ tɨ́ ɨnzá àkǎnà ɨ̀ rɔ̀nzɨ̀ dhu. 29 Abádhí ùlè ùlè tɨ́ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛnga-tɨdɔ̀ mà, nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ mà, ɔdhɨ́ya-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ ɨ̀ ɨ́ afíya ʉ̀lɨ̌ dhu mà, ɔ̀rʉ̀ mà, adha mà, abvo t’ɔ́kyɛta mà, anya t’ɔ́nzɨta mà, ʉtrátá mà, akyɛ ɨ̀ ɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu mà, ʉdhʉ́tá mànà nɨ̌. 30 Abádhí nɨ́ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ ìndrǔ dɔ̌ alɛ, Kàgàwà rɔ̌ òmvǔ, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ìndrǔ ɨ̀fʉ̌ alɛ, ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ ’ɔ̀yɔ̀ arɨ́ alɛ. Abádhí nɨ́ nyɨ̀kpɔ́ya úbho nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta rɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨ̀ nɔ́dhɨ̀ alɛ-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ alɛ. 31 Abádhí rɨ̌ mbǎ ɨnga t’ɨ́rɛ̀ta tɔ́ alɛ-afí nà, abádhí rɨ̌’ɨ̀ mbǎ yà ɨ̀ ɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu t’ɔ́nzɨta tɔ́ alɛ-afí nà, abádhí rɨ̌ mbǎ àzè tɔ́ alɛ-afí nà, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ mbǎ ɨzʉ àbà ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ nɨ̌ alɛ-afí nà. 32 Ɨwà màtɨ́ ɨ̀ ʉ̀nɨ dhu, Kàgàwà bhà obhónánga tɔ́ ʉyátá rarátɨna, kɔ̌kɔ̀ dhu-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ ràkǎ ’ʉ̀vɛ ʉ̀vɛ̌ tɨ́ rɔ́rɔ̀, abádhí arɨ́ ɨ dhu-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ, ’àdʉ̀ ɨ dhu-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ rɔ̌nzɨna dhu à’ù à’u tɨ́.

2

Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ-ànyǎ ʉ̀nɔ obhónánga dɔ̌ dhu

(Ɔvt 12.13-14; Màt 7.1-5; Kas 10.34-35; Rɔm 14.10-12)

1 Nɨ́ ɨnyɨ, yà nyɨ nyɨ́lɨ nyɨ nyongò kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ nɔ̀nzɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ-ànyǎ ʉ̀nɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyɨ́ mbǎ nyɨ nyádʉ̀ nyugyè okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nà, ɨ̀mbǎ nyɨ nyɨ́ àdhɨ pbá alɛ màtɨ́. Obhó tɨ́, nyɨ nyarɨ́ ngʉ̌kpà alɛ-ànyǎ ʉ̀nɔ, pbɛ́tʉ̀ nyadʉ̀ ɨ alɛ ɔ̀nzɨ̀ dhu-tɨdɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nɔ́nzɨ̀. Nɨ́ ngǎtsi alɛ-ànyǎ ʉ̀nɔ nyɨ nyɨ́ rɔ̀, nyɨ nyɔ̀tdɨ̀ wà ànyǎnʉ nyɨtɨ́rɔ̀. 2 Àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu Kàgàwà rarɨ́ anya ɨ̀tdɨ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu-tɨdɔ̀ nɔ̀nzɨ̀ alɛ-dɔ̌ obhónga dɔ̌. 3 Nɨ́ ɨnyɨ, wɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ-dɔ̌ nyɨ nyarɨ́ anya ɨ̀tdɨ̀ yà átɔ̀ nyɨ nyarɔ́nzɨna dhu-tɨdɔ̀ dɔ̌ rɔ̀, nyɨ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga obhó nyʉ́ ʉ̀wa nyɨ ràrɨ̌ nyʉwa Kàgàwà rɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀ dʉ̀nʉ́ dhu ɔ̌ rɔ̀? 4 Nyɨ nyàla tɨ́ Kàgàwà bhà ídzìnga tɔ́ ábhɔ̌nga mà, kǎrɨ́ dhu-dzi òndù dhu mà, ádzǐ afína nà kǎrɨ́’ɨ̀ dhu mànà dhu ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu tɨ́? Nyɨ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá dhu kàbhà ídzìnga ràrɨ̌ ìnè ndàbhʉ nyɨ nyʉgɛ̀rɛ̀ nyɨ, nyʉbhà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga? 5 Pbɛ́tʉ̀, ɨnyɨ nɨ́ afína arɔ́’ɔ odú alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ afína ná’u ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga alɛ. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyɨ̀dhà wà Kàgàwà bhà ábhɔ̌ nàwí dʉ̀nʉ̀, kà rɨ̌ ndɨ pbɨ̀ndà nàwí mà pbɨ̀ndà obhónánga tɔ́ anya t’ʉ́nɔta mànà ɨ̀tɛ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ tɔ̀. 6 Ndɨ nɨ́nganɨ́, kǔbhòya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà ndɨ alɛ bhà kasʉ-bvʉ nyʉ́ rɔ̌. 7 Kàgàwà abhʉ̀ya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga yà ídzìnga t’ɔ́nzɨta tɔ̀ ɨ̀ ádzi ɨ̀ dhu-otù ɔ̌ arɨ́ ilèta mà, ɨfʉta mà, dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga mànà ɔ̀nɛ alɛ tɔ̀. 8 Pbɛ́tʉ̀, kɨ̌tɛ̀ya ɨnzá ɨdhɛ̀na ɨ̀ka ndɨ̀ dhu mà pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ nàwí mànà kǎkà afíya òzè dhu kɛ̀lɛ̌ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɔ̀ kɔ́rɔ́. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà kàbhà obhónga àgò arɨ́ ’àdʉ̀ ’ʉ̀bhà nzɛ́rɛnga-ɔbɨ̀ ròsè dɔ̀ya nǎ alɛ. 9 Ɨ alɛ kɔ́rɔ́ yà nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́, náabáya àpbɛ̀ mà ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ mànà: wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ka nabáya nɨ́ Pbàyàhúdí, ndɨ dhu-dzidɔ̌ adʉ̀ya kàbà nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí. 10 Pbɛ́tʉ̀, ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ kɔ́rɔ́ náabáya ilèta mà, ɨfʉta mà màrʉ̀ngà mànà: wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ka nabáya nɨ́ Pbàyàhúdí, ndɨ dhu-dzidɔ̌ adʉ̀ya kàbà nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí. 11 Obhó tɨ́, Kàgàwà arɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò.

12 Kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, kǎkà ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɨ Músà bhà Ʉyátá rɔ́rɔ̀ arɨ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ alɛ, nʉ́ʉvɛ̀ya ɨnzá Kàgàwà ɨ̀tdɨ̀ ànyǎya ndɨ Ʉyátá nɨ̌ rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ Pbàyàhúdí, kǎkà ɨwà ɨ̀ ʉ̀nɨ ka rɔ́rɔ̀ arɨ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ alɛ, nányǎ Kàgàwà ɨtdɨ̀ya ɔbɨ nyʉ́ nà ndɨ Ʉyátá nɨ̌. 13 Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Músà bhà Ʉyátá ɨ̀rɨ arɨ́ ɨ̀rɨ tɨ́ alɛ ɨ obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà arɔ́zʉ̀na nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ndɨ Ʉyátá ʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́fʉ̌ arɨ́ alɛ nɨ́ ɨ obhónángatálɛ tɨ́ kǎrɔ́zʉ̀na. 14 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, kǎkà ɨnzá Músà bhà Ʉyátá nʉ́nɨ alɛ, náarɨ́ ndɨ Ʉyátá àvi dhu ɔ̀nzɨ ràhʉ ɔ̀yà rɔ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ rɔ̀, ɨnzá màtɨ́ ɨ̀ ʉ̀nɨ ndɨ Ʉyátá rɔ́rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ dhu rǒlo ìnè abádhí rɨ̌’ɨ̀ ndɨ Ʉyátá nà nyʉyatsì dhu bhěyi. 15 Ndɨ otu ɔ̌, abádhí ɨ̀tɛ̀ dhu, Ʉyátá àvi kɔnzɨ̀ dhu rùndǐ wà ɨ̀ afíya ɔ̀. Abádhí-afí nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì. Ndɨrɔ̀ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta ɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ̌ abádhí ɔ̀bhʉ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kà rɨ̌ ndùgye abádhí dɔ̌. 16 Kɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ɨ̀ nɔnzɨya yà Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ arɨ́ ùruna ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ dhu-ànyǎ ʉ̀nɔ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌ dhu. Kɔ̌nzɨya ndɨ dhu Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, àdhàdhɨ̀ yà ma marɔ́vɔna ìndrǔ tɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ náarʉ́nɔna dhu bhěyi.

Ɨnzá Pbàyàhúdí nɨ́ɨfʉ Ʉyátá dhu

17 Ɨnyɨ Mʉ̀yàhudì tɨ́rɔ̀, nyɨ nyɨ́pbɨ̀ nyɨ Ʉyátá rɔ̌ nyadʉ̀ àmbɛ nyɔyɔ̀ dɔ̌ pbʉ̀kʉ̀ Kàgàwà-okú dɔ̀ rɔ̀. 18 Nyɨ nyʉ̀nɨ wà kǒzè kɔnzɨ̀ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyovò ídzì dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu, ɨwà Ʉyátá ábhʉ ka nyʉnɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Nyɨ nyà’ù nyɨ nyɨ ràrɨ̌ ndùmùndúmú ʉ̀nda arɨ́ alɛ nyʉ́, ndɨrɔ̀ nyɨ ràrɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ awáwʉ̀ bhěyi kǎkà ɨ́nɔ̀ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀. 20 Nyɨ nyà’ù nyɨ nyɨ ràrɨ̌ ɨnzá nga nʉ́nɨ alɛ nʉ́dhɔ̌ arɨ́ rʉ̀nɨ nga alɛ nyʉ́, ndɨrɔ̀ nzónzo tɔ̀ arɨ́ dhu ùdhě màlimò, Ʉyátá ábhʉ nyɨ nyʉnɨ nga mběyi nyʉ́, nyadʉ̀ obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu ʉ̀nɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 21 Nɨ́rɔ̀ ɨnyɨ, yà ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ nyɨ nyarɨ́ dhu ùdhě rɔ̀, ádhu ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyádʉ̀ dhu ùdhe ɨndʉ̀ nyɨtɨ́rɔ̀ nɨ̌? Ɨnyɨ, yà nyɨ nyarɨ́ dhu ùdhě ɨnzá dhu ràkǎ kɔnzɨ̀ ogbo rɔ̀, nɨ́ ádhu nyɨ nyarɨ́ ogbo ɔ̀nzɨ nɨ̌? 22 Ɨnyɨ, yà nyɨ nyarɨ́ àtɨna ɨnzá dhu ràkǎ kɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rɔ̀, nɨ́ ádhu nyɨ nyarɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ nɨ̌? Ɨnyɨ, yà nyɨ nyɔ́ndrɔ̀ sànamʉ̀ rɔ̀, nɨ́ ádhu nyɨ nyarɨ́ abádhí nʉ́lɛ̌ ka karɨ́ ɔ̀yá rɔ̀ sɔmǎ-dzà ɔ̌ dhu núwě nɨ̌*? 23 Nyɨ nyarɨ́ nyɨdzɨ̌, nyambɛ àtɨ̀nà dɔ̌ ɨwà nyɨ rʉ̀nɨ Ʉyátá, pbɛ́tʉ̀ nyadʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀ àbhʉ rɨ̀wʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyɨ́ ndɨ Ʉyátá ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ rɔ̀! 24 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kandí Pbàyàhúdí dɔ̌ dhu bhěyi: «Okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí rɨ̌ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌*.»

25 Obhó tɨ́, ɔnzɨ̀nʉ́nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ ídzì dhu tɨ́ ɨndʉ̀ Mʉ̀yàhudì tɨ́rɔ̀*, Ʉyátá ʉ́nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ nyɨ nyapɛ́ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyapɛ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌, nɨ́ nyɨ nyɨ́ mbǎ ɨwà ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nʉ́nga dhu màtɨ́, nɨ́ ka kɔ̀zʉ̀ wà nyɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì, yà ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nánga alɛ tɨ́. 26 Ndɨrɔ̀ ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nánga alɛ náapɛ́ Ʉyátá nʉ́nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌, nɨ́ Kàgàwà tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kɔ̀zʉ̀ pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́, yà ɨwà ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nánga alɛ tɨ́? 27 Ndɨ alɛ, yà Ʉyátá ʉ̀nɔ̀ dhu nɨ̀fʉ nɨ́ rɨ̌ ndɨ ànyǎnʉ ɔ̀tdɨ̀, ɨnyɨ Mʉ̀yàhudì yà ɨnzá nyɨ nyɨ́fʉ Ʉyátá rɔ̀. Ndɨ alɛ ɔtdɨ́ya ànyǎnʉ ɨwà màtɨ́ nyɨ nyʉ́nɨ Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ dhu, ndɨrɔ̀ ɨwà ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nʉ́nga rɔ́rɔ̀ tɨ́. 28 Obhó tɨ́, obhó Mʉ̀yàhudì nɨ́ nzɨ̌ yà ngbɔ̌na ɔ̀nǎ rɔ̀ tɨ́ ka kálǎna Mʉ̀yàhudì tɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀ obhó nyʉ́ ka kɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ dhu nɨ́ nzɨ̌ yà alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ ka kɔ̀nzɨ̀ ràla ndɨ̀ kpangba dhu. 29 Pbɛ́tʉ̀, obhó Mʉ̀yàhudì nyʉ́ nɨ́ nyʉnatsìnǎ rɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ Mʉ̀yàhudì tɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀ obhó nyʉ́ ka kɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ dhu nɨ́ yà ìndrǔ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀ ka kɨ́ alɛ ɔ̀bhɔlɔ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ dhu. Kɔ̀nzɨ arɨ́ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ dhu ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu. Obhó Mʉ̀yàhudì rǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ɨfʉta àbà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀.

3

1 Nɨ́rɔ̀, Mʉ̀yàhudì tɨ́ ka kɨ́’ɨ̀ dhu nʉ́dà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì tɨ́ ka kɨ́’ɨ̀ dhu àdhu nɨ̌? Ndɨrɔ̀, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu tɔ́ ídzìnga t’ínè ɨ̀’ɨ̀? 2 Ìnè Mʉ̀yàhudì tɨ́ ka kɨ́’ɨ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ídzìnga nyʉ́ nà kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Pbàyàhúdí-fɔ́ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà abhʉ̀ àndǐ ka kándǐ pbɨ̀ndà Ɔtɛ angyi nɨ̌. 3 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́ àdhu ʉ̀nɔ? Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdídhená alɛ abádhí nzínzì ɔ̌ nɨ́ɨfʉ nzá yà Kàgàwà mànà ɨ̀ ungbò ɨ̀ rɔ̀ ɨ̀ akɔ̀ làká dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ tɨ́ dhu Kàgàwà ràrɨ̌ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ʉ̀bha ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀fʉ? 4 Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ narɨ́ tɨ̀tɔ̀tálɛ dhu màtɨ́, nɨ́ wɔ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌ ndùvǒ Kàgàwà rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rɨ̀’ɨ̀ obhó dhu ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kándǐ kà-dɔ̌ dhu bhěyi. Ɨ Andítá rǎtɨna:

«Kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ nyʉnɨ̌ Obhónángatálɛ tɨ́ ɔ̀tɛ̌nʉ ɔ̌.

Ndɨrɔ̀ nyɨ ka kɔ̀bhʉ̀ rɔ̀, nyɨ nyɨ́ dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ*.»

5 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá àlɛ̌ kɨ́fʉ yà àlɛ̌ kakɔ̀ làká dhu-otù ɔ̌ Kàgàwà àla ndɨ̀ rɨ̀’ɨ̀ Obhónángatálɛ tɨ́ dhu dhu tɨ́, nɨ́rɔ̀ àlɛ̌ tɨ́ àtɨna Kàgàwà ràrɨ̌ ɨ̀mbǎ obhónánga nà, àlɛ̌ ndɨ̀ ndàbhʉ àlɛ̌ ràbà àpbɛ̀ pbɨ̀ndà nàwí-lú rɔ̀? (Ma mɔ́tɛ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌.) 6 Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Obhó tɨ́, ɨ̀mbǎ Kàgàwà ɨ̀’ɨ̀ obhónánga nà rɔ̀, kàmbɛ̀nà yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi?

7 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ pbàkà tɨ̀tɔ̀, ɨma Mʉ̀yàhudì tɨ́rɔ̀-otù ɔ̌*, Kàgàwà bhà Obhónga àla ndɨ̀, kadʉ̀ Àbadhi ìlè atdídɔ̌ ròsè dhu tɨ́, nɨ́rɔ̀ ádhu tdɨ́tdɔ̌ ka kádʉ̀ anya ɔ̀tdɨ̀ dùdú nzɛ́rɛngatálɛ bhěyi nɨ̌? 8 Kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, nɨ́rɔ̀ dhu àkǎ tɨ́ àlɛ̌ ràtɨ: dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu, ndɨ́nɨ̌ ídzìnga ahʉ̀ tɨ́ nyʉnatsì rɔ̀? Obhó tɨ́, atdídhená alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè mʉ̌dhʉ̌ arɨ́ ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌, mǎ rarɔ́tɛ ndɨ dhu bhěyi. Ɨ alɛ àkǎ Kàgàwà rɨ̀tdɨ̀ anya dɔ̀yá.

Ɨ̀mbǎ obhónángatálɛ rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ dhu

9 Nɨ́rɔ̀, ádhu àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɔ̀? Àlɛ̌ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kʉ̀dà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí àdhu nɨ̌? Àlɛ̌ kʉ̀dà nzá abádhí atdí dhu nɨ̌ màtɨ́! Obhó tɨ́, ma mɨ̀tɛ̀ wà dhu, Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà kɔ́rɔ́ ràrɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛnga bhà ɔbɨ-tsìnǎ. 10 Àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kandí dhu bhěyi:

«Ɨ̀mbǎ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ obhónángatálɛ tɨ́!

11 Ɨ̀mbǎ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta rɨ̌ dhu àlʉ̌ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀.

Ɨ̀mbǎ Kàgàwà ɔ̀nɛ rɨ̌ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀.

12 Kɔ́rɔ́ alɛ ʉ́bhà wà Kàgàwà bhà otu, kɔ́rɔ́ alɛ úwǐ wà.

Ɨ̀mbǎ ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀.

Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ atdí màtɨ́.

13 Abádhí-li’ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɔtɛ nɨ́ ɔ̀ngʉ rɔ́ngʉ, àdhàdhɨ̀ lina’ɔ̀ ka kàngbɛ abvo ka kɔ́tdʉ̀ ɔ̀nà ibhu ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ abvo-dzi bhěyi.

Abádhí-ɨdà-dɔ nɨ́ tɨ̀tɔ̀ t’ʉ́nɔta tɔ́.

Abádhí-li’ɔ̀ rɔ̀ rǎhʉ ɔtɛ nɨ́ atdídɔ̌ rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà àdhàdhɨ̀ osu-dyádyà bhěyi.

14 Abádhí-li’ɔ̀ nálè àlè tɨ́ ofúngá mà ògyǒgyè ɔtɛ mànà nɨ̌.

15 Abádhí-pfɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨsɔ́ nyʉ́ òtsè azu ʉ̀fʉ̀.

16 Abádhí rɨ̌ dhu ɨ̀nzǎ, ’àdʉ̀ ìndrǔ ʉ̀bhà àpbɛ̀ ɔ̌ ɨ̀ ʉ̀dà ɔ̀ná kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ.

17 Abádhí ʉ́nɨ nzá màrʉ̀ngà ìbhò rádʉ̀ otu.

18 Ndɨrɔ̀, abádhí arɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ akɛkpá màtɨ́†.»

19 Nɨ́rɔ̀, mǎ mʉ́nɨ wà dhu Ʉyátá ʉ̀nɔ̀ dhu kɔ́rɔ́ nɨ́ kà rʉ̀nɔ̀ ndɨ Ʉyátá-tsìnǎ arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà-tsʉ̀ nʉtsɨ tɨ́, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ka kʉnɨ tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́ afátátálɛ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 20 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà rɔ̌zʉ̀na Ʉyátá nɨ̀fʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Obhó tɨ́, Ʉyátá arɨ́ ìndrǔ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ rʉ̀nɨ ɨwà ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛnga dhu kɛ̀lɛ̌.

Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀

21 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ wà ndɨ̀ ndádʉ̀ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ ɨnzá ka kɨ̀pbɨ̀ alɛ Ʉyátá rɔ̌ rɔ́rɔ̀ ɔ̀ná otu. Ʉyátá mà pbànábí tɔ́ andítá mànà nɨ́tɛ̀ wà ndɨ dhu. 22 Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kà’ù dhu-otù ɔ̌. Ndɨ otu Kàgàwà ángbɛ kɔ́rɔ́ alɛ yà Yěsù ná’ù tɔ̀. Obhó tɨ́, abádhí ʉ̀dà ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ nɨ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 23 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ ɔ́nzɨ̀ nzɛ́rɛnga, ’àdʉ̀ Kàgàwà bhà Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀ ɨ̀ ótsù dhu-fàngǎ níwi. 24 Pbɛ́tʉ̀, pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌, Kàgàwà ɔ́zʉ̀ àlɛ̌ obhóngatálɛ tɨ́ tɨ́rɔ̌rɔ̀, yà àlɛ̌ nʉ́wʉ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 25 Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà ípfo rɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛnga t’ʉ́bàta tɔ́ pɛrɛ̀ tɨ́ azùna-otù ɔ̌, kà’u rɨ́ alɛ tɔ̀. Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi ndɨ́nɨ̌ obhónángatálɛ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu nɨtɛ̀ tɨ́. Angyinǎ rɔ̀ Krɨ́stɔ̀ tɔ̀, Kàgàwà ʉbhà ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga-ànyǎ ɨ̀nzɨ̌ ndòngò ɨ̀tdɨ̀nà. 26 Kɨ̌’ɨ̀ dhu-dzi t’óndùta tɔ́ afína nà. Nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà ɔvɛ-otù ɔ̌, Kàgàwà rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ átɔ̀, ndɨ̀ ràrɨ̌ obhónángatálɛ, ndàdʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́.

27 Nɨ́rɔ̀, alɛ ɔ̀yɔ̀ ka kɨ́ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu t’ɨ́’ɨ̀ ìnè? Ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ atdí màtɨ́! Ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀? Àkǎkǎ dhu nɨ́ nzɨ̌ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu, pbɛ́tʉ̀ Yěsù à’u ka kɨ́ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 28 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kàla wà dhu, Kàgàwà rarɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu-otù ɔ̌. 29 Kàgàwà tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ Kàgàwà kɛ̀lɛ̌? Ndɨrɔ̀ Ka tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ Kàgàwà átɔ̀? Obhó nyʉ́, Ka nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ Kàgàwà átɔ̀, 30 atdí tɨ́ Kàgàwà arɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ Ka nɨ́ ndɨ Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà nɔzʉ́ya obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌ alɛ. 31 Nɨ́rɔ̀, wɔ̀ dhu-tɨ̀ tɨ́ àlɛ̌ ròbvù wà Ʉyátá a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ dhu bhěyi! Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀dɨ̀ tɨ́ nga nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kɨ̀dɨ̀ Ʉyátá nɨ̌‡.

4

Àbràhamʉ̀ nɨ́ Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà t’ábanà dhu

(Uvt 15.5-6; Zàb 32.5-7; Gàl 3.6-9,29)

1 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɔ̀ Àbràhamʉ̀, alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀ àlɛ̌ t’ábhunà rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu dɔ̌? 2 Dhu ɨ’ɨ̀na gukyè Kàgàwà azʉ̀ Àbràhamʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ kà rɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ kɨ̌’ɨ̀na ìnè ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ndɨ dhu bhěyi. 3 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: «Àbràhamʉ̀ náa’u Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ fɨ̌ndà dhu. Nɨ́ Kàgàwà adʉ̀ kɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ ndɨ a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀*.» 4 Àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, kasʉ nɔ̀nzɨ̀ alɛ tɔ̀ ka ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ mʉ̀kɨ̀mbà ɔ̀zʉ̀ tɨ́rɔ̌rɔ̀ ka kàbhʉ kà tɔ̀ dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ àkǎkǎnà kà ràbà kàsʉ̌na-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu. 5 Kɨ̀rɛ̀ pɛ́ atdí alɛ, yà ɨnzá atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà nɨ́ɨgʉ́ tɨ́ ndɨ̀, pbɛ́tʉ̀ ndàdʉ̀ Àbadhi kɛ̀lɛ̌ ná’ù. Nɨ́ Kàgàwà, yà nzɛ́rɛngatálɛ nɔ́zʉ̀ arɨ́ obhónángatálɛ tɨ́ alɛ, rǎdʉ̀ ndɨ alɛ bhà a’uta ɔ̀zʉ̀ dhu tɨ́, ndàdʉ̀ ndɨ alɛ nɔ́zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́. 6 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ yà Kàgàwà ɔ́zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́, ɨnzá ndɨ̀ ndàndà nga kàsʉ̌na nà rɔ́rɔ̀ alɛ ɔ̀nzɨ̀ hirò dhu dɔ̌.

7 «Hirò nɔ̀nzɨ̀ alɛ nɨ́ fɨ̀yɔ́ afátá Kàgàwà ʉ́bà alɛ,

yà fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga kǐndò alɛ.

8 Hirò nɔ̀nzɨ̀ alɛ nɨ́ yà ɨnzá Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ɔ̀zʉ̀ pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga alɛ*.»

9 Ndɨ hirò ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɨ́ Pbàyàhúdí, yà ɔnzɨ̀yánga ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ alɛ kɛ̀lɛ̌? Ndɨrɔ̀ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, yà ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀yánga alɛ átɔ̀? Obhó tɨ́, mǎ mɔ̀vɔ̀ wà dhu mǎtɨ, Kàgàwà razʉ̀ Àbràhamʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ pbɨ̀ndà a’uta-otù ɔ̌. 10 Kàgàwà azʉ̀ ka obhónángatálɛ tɨ́ ɨ̀ngbà kàsʉmɨ̀ ɔ̌? Tɨ́ ɨwà ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ kɔ̀nzɨ̌nga rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ tɨ́ ɨnzá ka kàpɛ̀ kɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀? Ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ ɨnzá ka kàpɛ̀ kɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨwà ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ka rɔ́rɔ̀! 11 Ɨnzá ka kàpɛ̀ Àbràhamʉ̀-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀, Kàgàwà azʉ̀ ka obhónángatálɛ tɨ́ ndɨ̀ àbadhi à’ù nɨ́dhunɨ̌. Ndɨ dhu-dzidɔ̌ nga kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ Kàgàwà adʉ̀ kàvi ràbhʉ ɔnzɨ̀nánga kɔbhɔ̀lɔ̀ nɨ̌. Ndɨ kɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu nɨ’ɨ̀ Kàgàwà ɔ̀zʉ̀ ka obhónángatálɛ tɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ ize. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Àbràhamʉ̀ náangò kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí yà Kàgàwà ná’ù t’ábanà tɨ́, ɨnzá màtɨ́ ka kàpɛ̀ ɔnzɨ̀yánga ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ Kàgàwà arɨ́ ɨnzá ka kàpɛ̀ ɔnzɨ̀yánga ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀ ndɨ̀ ná’ù alɛ mà nɔ́zʉ̀ átɔ̀ obhónángatálɛ tɨ́. 12 Àbadhi nɨ́ átɔ̀ yà ɔnzɨ̀yánga ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ngbɔ̌ya ɔ̀nǎ rɔ̀ rɔ́rɔ̀ ádʉ̀ àlɛ̌ t’ábanà Àbràhamʉ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ nà a’uta-tɨdɔ̀-owù nʉ́ngʉ átɔ̀ Pbàyàhúdí t’ábanà. Kɨ̌’ɨ̀ ndɨ a’uta nà ɨnzá ka kàpɛ̀ ɔnzɨ̀nánga ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀.

A’uta-otù ɔ̌ ka karɨ́ Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu àbà dhu

(Gàl 3.8-18,26-28; Ɛ̀br 11.8-19)

13 Kàgàwà akɔ̀ làká Àbràhamʉ̀ mà pbɨ̀ndà pbàdzʉkʉrʉ mànà tɔ̀ ndàtɨ, ndɨ ràrɨ̌ yà adzɨ àbhʉ̌ kɔ́rɔ́ abádhí tɔ̀. Ndɨ làká kǎkɔ̀ nzá ʉyátá Àbràhamʉ̀ ɨfʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Kǎkɔ̀ ndɨ làká Àbràhamʉ̀ ndɨ̀ ndazʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ kàbhà a’uta-otù ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Obhó tɨ́, dhu ɨ’ɨ̀na gukyè ʉyátá ka kɨ̀fʉ dhu rǎdʉ̀ ìndrǔ àbhʉ rɨ̀’ɨ̀ yà fɨ̀ndá làká Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ dhu-kàmǎ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ Kàgàwà à’u ka kɨ́ dhu nɨ’ɨ̀na kɔkɔ́rɔ̀ dhu. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ làká nɨ́ɨ’ɨ̀na mbǎ tɨ̌na nà. 15 Obhó tɨ́, ʉyátá arɨ́ Kàgàwà bhà nàwí àngbɛ̌, ɨnzá ka kɨ̀fʉ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀mbǎ ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ rɔ́, ʉ̀kɔ̀nà ka kádʉ̀ ʉyátá tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ*. 16 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu nábà ka karɨ́ a’uta-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu nɨ́ tɨ́rɔ̌rɔ̀nga tɔ́ dhu nyʉ́. Nɨ́rɔ̀ Kàgàwà bhà làká rɨ̌’ɨ̀ tɨ̌na nà fɨ̌yɔ̀ nɨ́ yà Àbràhamʉ̀ ɔ̀ rɔ̀ úvò pbàdzʉkʉrʉ kɔ́rɔ́. Kà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ tɨ̌na nà Pbàyàhúdí yà ʉyátá nʉ́nɨ alɛ tɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ tɨ̌na nà átɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ yà Àbràhamʉ̀ bhěyi Kàgàwà ná’ù tɔ̀. 17 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ ndɨ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ: «Ma mábhʉ nyɨ nyɨ’ɨ̀ ábhɔ̌ pbìrì ɔ̌ alɛ t’ábhunà tɨ́*.» Àbràhamʉ̀ nɨ́ àlɛ̌ t’ábanà kɔ́rɔ́ yà ndɨ̀ nda’u Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨ Kàgàwà nɨ́ ndɨ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ tɔ̀ arɨ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ dhu àbhʉ̌ arɨ́ rɨ̀’ɨ̀ alɛ. 18 Ɨ̀mbǎ màtɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌ndà dhu nábà ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná otu nà rɔ́rɔ̀, Àbràhamʉ̀ náa’u Kàgàwà, ndàdʉ̀ àmbɛ ndɨ kǎkɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu ɔ̀dɔ̀ dɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kǎngò «ábhɔ̌ pbìrì ɔ̌ alɛ t’ábhunà*» tɨ́, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà ʉ́nɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ dhu bhěyi: «Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ pbʉ̀kʉ̀ pbàdzʉkʉrʉ nɨ́ɨ’ɨya abhɔ nyʉ́*.» 19 Àbadhi nɨ́ɨ’ɨ̀ atɔ nà mbɛ̀mbɛ̀ atdí mɨyà tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kàbhà a’uta náadù nzá ndɨ̀ olù yà ɨwà ɨ́ngyɛ̌ ndɨ̀ ngbɔ̌na ndɨ̀ ndɨ̀rɛ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà ìngò-àyi tɨ́ rɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ, Sárà ndɨ̀ ndɨ̀rɛ̀ rɔ̀. 20 Kà-afí núuguru nzá, ɨ̀mbǎ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ a’uta nà dhu bhěyi, Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ fɨ̌ndà làká dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ kàbhà a’uta náabhʉ̀ ɔbɨ kà tɔ̀, kà ràdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà ìlè dɔ̌. 21 Kʉ̌nɨ dhu mběyi nyʉ́ Kàgàwà ràrɨ̌ ìnè ɔbɨ nà ndàbhʉ yà ndɨ̀ ndɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu ràkǎ. 22 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà azʉ̀ Àbràhamʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ nɨ̌. 23 Andítá átɨ: «Kàgàwà azʉ̀ Àbràhamʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́.» Ndɨ dhu ka kandí nzá kǒkú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́ atdírɔ̀, 24 pbɛ́tʉ̀ ka kandí ka àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀ átɔ̀, yà Kàgàwà àkǎ ndɔ̀zʉ̀ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, àlɛ̌ ká’ù Kàgàwà, yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ alɛ. 25 Kàgàwà ipfo ndɨ Yěsù rɔ̀vɛ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ kàbhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɔzʉ́ tɨ́ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́.

5

Kàgàwà núungbò àlɛ̌ ndɨ̀ mànà Krɨ́stɔ̀ bhà ɔvɛ-otù ɔ̌ dhu

(Rɔm 8.32; 1Pɛ́ 1.3-9; 1Yù 4.9-10)

1 Ɨwà Kàgàwà ɔ́zʉ̀ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́ yà àlɛ̌ ká’ù ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, nɨ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ màrʉ̀ngà nà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ kà mànà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 2 Ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ otu nápfò àlɛ̌ tɔ̀, Kàgàwà ràdʉ̀ ídzìnga ɔ̀nzɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ yà àlɛ̌ ká’ù ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ ídzìnga ɔ̌ àlɛ̌ kíkò wà pɔ́tsɔ́. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌-ɨdhɛ̀ arɨ́ ndɨ̀kǎ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, Kàgàwà bhà Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ ngari ɔ̀dɔ àlɛ̌ ràbà dhu. 3 Ròsè wɔ̀ dhu dɔ̀nǎ, àlɛ̌-ɨdhɛ̀ arɨ́ ndɨ̀kǎ átɔ̀ àpbɛ̀ àbà àlɛ̌ kɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́. Obhó tɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu àpbɛ̀ rarɨ́ dhu-dzi àbhʉ̌ àlɛ̌ ròndù. 4 Ndɨrɔ̀, dhu-dzi òndù àlɛ̌ kɨ́ dhu náarɨ́ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ rìkò pɔ́tsɔ́ àlɛ̌ tɔ́ a’uta ɔ̌, a’uta ɔ̌ àlɛ̌ kìkò dhu ràdʉ̀ àlɛ̌ àbhʉ àlɛ̌ rɔ̀dɔ̀ Kàgàwà rɔ̌nzɨna àlɛ̌ tɔ̀ ídzìnga. 5 Ndɨ Kàgàwà rɔ̌nzɨna ídzìnga ɔ̀dɔ àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ ràbà dhu náarɨ́ nzɨ̌ àlɛ̌ ʉ̀bha àlɛ̌-ɔtsʉ́-kpa nà, Kàgàwà nɨ́ɨrá wà àlɛ̌-afí pbɨ̀ndà àzè nɨ̌, yà àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndibho pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

6 Obhó tɨ́, Kàgàwà núudhé kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ náavɛ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɔ́ ngari ɔ̌. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ mbǎ àlɛ̌ kádʉ̀ àlɛ̌ ɨ̀gʉ nɨ̌ atdí ɔbɨ nà màtɨ́. 7 Ìndrǔ rɨ̌ ndà’u ndɔ̀vɛ̀ obhónángatálɛ tɔ́ ngari ɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɔbɨ tɨ́. Ngǎtsi nɨ̌, ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndàbhʉ ndɨ̀ ndɔ̀vɛ̀ ídzì dhu nyʉ́ ɔ̀nzɨ rɨ̌ alɛ tɔ́ ngari ɔ̌. 8 Pbɛ́tʉ̀, kànɨ̌ Kàgàwà ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà àzè àlɛ̌ tɔ̀ tɨ́ dhu: òko àlɛ̌ kòko nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́ rɔ́rɔ̀, Krɨ́stɔ̀ náavɛ̀ àlɛ̌ tɔ́ ngari ɔ̌. 9 Nɨ́ kòmbí, Kàgàwà ɔ́zʉ̀ wà àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ kǎzù ʉfʉ ndɨ̀ dhu-otù ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu atdídɔ̌, ɨ̀gʉ̌ Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ àlɛ̌ ɨ̀gʉ̌ Kàgàwà bhà nàwí ɔ̌ rɔ̀*. 10 Obhó tɨ́, yà Kàgàwà-rɔ̌ òmvǔ tɨ́ àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ rɔ̀, àbadhi ungbò àlɛ̌ ndɨ̀ mànà Idhùnà bhà ɔvɛ-otù ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi kǔngbò àlɛ̌ ndɨ̀ mànà rɔ̀, àlɛ̌ kʉ́gʉ ʉ̀gʉ̌ kà t’Ídhùnà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌ rɔ̀ kòmbí dhu-otù ɔ̌. 11 Ròsè wɔ̀ dhu dɔ̀nǎ, àlɛ̌ rɨ̌’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà Kàgàwà-okú dɔ̀ rɔ̀, yà àlɛ̌ núngbò kòmbí ndɨ̀ mànà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌.

Krɨ́stɔ̀ bhà ɔvɛ-nyʉtsì rɔ̀ ahʉ̀ dhu nósè wà
Àdamʉ̀ bhà nzɛ́rɛnga-nyʉtsì rɔ̀ ahʉ̀ dhu dɔ̀nǎ dhu

(Rɔm 6.23; 1Kò 15.12-22,41-49,56-57)

12 Nzɛ́rɛnga níitsu yà adzɨ ɔ̌ atdí alɛ, Àdamʉ̀-otù ɔ̌, ndɨ nzɛ́rɛnga ràdʉ̀ ɔvɛ ìbhò. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ɔvɛ ibho ndɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ anzɨ̀ nzɛ́rɛnga Àdamʉ̀-nyʉtsì dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Nzɛ́rɛnga ɨ’ɨ̀ ìnè yà adzɨ ɔ̌ ɨnzá Kàgàwà àpɛ̀ Ʉyátá àbhʉ̌ Músà-fɔ́ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ Ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ rɔ́ ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀zʉ̀ ìndrǔ dɔ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀, ìnè màtɨ́ ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ́rɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ wɔ̀ ndɨ Àdamʉ̀ bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̀ rɔ̀ rɨ̀rà àhʉ Músà bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̀, ɔvɛ náanyʉ̀ idzi kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ yà ɨnzá fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nɔ́fɔ̀ ɨ̀ Àdamʉ̀ bhà nzɛ́rɛnga nà alɛ màtɨ́.

Ndɨ Àdamʉ̀ nɨ’ɨ̀ yà ka kongónà ɔ̀dɔ̀nà ndɨ́nɨ̌ ɨraya tɨ́ alɛ, Krɨ́stɔ̀, bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ alɛ†. 15 Pbɛ́tʉ̀, kàbhà nzɛ́rɛnga ɔ̀ rɔ̀ ahʉ̀ dhu mà, Kàgàwà bhà tɨ́rɔ̌rɔ̀nga tɔ́ pɛrɛ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ɔvɛ ɔ̀ rɔ̀ ahʉ̀ dhu mànà rɨ̌’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ nyʉ́. Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ atdí alɛ, Àdamʉ̀, bhà nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ náarʉ́vɛ. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà ídzìnga nósè wà. Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ndɨ atdí alɛ, Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, kʉ̌ndɔ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga abhàbhɔ́ nyʉ́ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ tɔ̀. 16 Ndɨrɔ̀, ndɨ pɛrɛ̀-nyʉtsì rɔ̀ aráhʉ dhu nɔ́fɔ̀ nzá ndɨ̀ Àdamʉ̀ bhà nzɛ́rɛnga-nyʉtsì rɔ̀ aráhʉ dhu nà. Obhó tɨ́, ndɨ kàbhà nzɛ́rɛnga níibho dhu nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ ìndrǔ dɔ̌ dhu. Pbɛ́tʉ̀, yà Kàgàwà níibho ndɨ pbɨ̀ndà ídzìnga tɔ́ pɛrɛ̀, náabhʉ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ yà nzɛ́rɛnga nanzɨ̀ kà rɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́. 17 Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Àdamʉ̀ bhà nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀, ɔvɛ náanyʉ̀ idzi ìndrǔ dɔ̌, rɨ̀rà àhʉ indonga ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, Kàgàwà abhʉ̀ ábhɔ̌ pbɨ̀ndà ídzìnga fɨ̌yɔ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà obhónángatálɛ tɨ́ alɛ, nɨ́ɨ’ɨya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nà, ’àdʉ̀ idzi ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà.

18 Nɨ́rɔ̀, àdhàdhɨ̀ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Àdamʉ̀ bhà nzɛ́rɛnga náabhʉ̀ Kàgàwà rɨ̀tdɨ̀ anya àlɛ̌-dɔ̌ dhu bhěyi tɨ́, atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà obhónánga tɔ́ kasʉ, kà-tɨ̀ nɨ́ kàbhà ɔvɛ, rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndàbhʉ Kàgàwà rɔ̀zʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ obhónángatálɛ tɨ́, ndàdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ fɨ̌yɔ̀. 19 Atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Àdamʉ̀, nɨ́ɨfʉ nzá Kàgàwà ʉnɔ fɨ̌ndà dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ náangò nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Yěsù Krɨ́stɔ̀, nɨ́ɨfʉ ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà adʉ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nɔ́zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́.

20 Ʉyátá náahʉ̀ ndɨ́nɨ̌ dhu nɨtɛ̀ tɨ́ yà Àdamʉ̀ anzɨ̀ nzɛ́rɛnga ránga ndɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nzínzì ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ dhu ɨ’ɨ̀ ndɨ nzɛ́rɛnga náanga ndɨ̀ dhu màtɨ́, nɨ́ Kàgàwà bhà ídzìnga náadʉ̀ ndìse atdídɔ̌ nyʉ́ ròsè. 21 Àdhàdhɨ̀ nzɛ́rɛnga náanyʉ̀ idzi àlɛ̌ dɔ̌, ndàdʉ̀ ɔvɛ ìbhò àlɛ̌ tɔ̀ dhu bhěyi, nɨ́ kòmbí, Kàgàwà bhà ídzìnga nɔ́nyʉ̀ wà idzi àlɛ̌ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɔ́nzɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀zʉ̀ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́, ndàdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga níbhò àlɛ̌ tɔ̀.

6

Kàgàwà bhà ídzìnga arɨ́ ìndrǔ ʉ̀wʉ̌
nzɛ́rɛnga tɔ́ ɔbɨ-tsìnǎ ka kɨ́’ɨ̀ dhu ɔ̌ rɔ̀ dhu

(Kɔ̀l 2.11-13; 3.1-10; Gàl 2.19-20; 1Pɛ́ 4.1-2)

1 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɔ̀ ndɨ Kàgàwà bhà ídzìnga dɔ̌? Àlɛ̌ kàkǎ tɨ́ àlɛ̌ ràmbɛ nzɛ́rɛnga kɛ̀lɛ̌ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ndɨ ídzìnga náambɛ̀ tɨ́ ndìse dɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀? 2 Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Àlɛ̌ kʉ́dà wà ɔvɛ ɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ ndɨ ɔvɛ nɨ́ndà wà àlɛ̌ yà angyi àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ nà àlɛ̌-nyʉtsì nzɛ́rɛnga tɔ́ ɔ́fɔ̀ rɔ̌ rɔ̀. Nɨ́, àlɛ̌ kádʉ̀ òko tdɨ́tdɔ̌ ɨ̀ngbà dhu bhěyi àlɛ̌ ràmbɛ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌? 3 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, àlɛ̌ kɔ́rɔ́ yà bàtizò àlɛ̌ kalʉ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì rɔ̀, àlɛ̌ rʉvɛ̀ wà atdíkpá kà mànà. 4 Obhó tɨ́, ndɨ bàtizò-otù ɔ̌, yà angyi àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ nà nzɛ́rɛnga tɔ́ ɔ́fɔ̀ náavɛ̀, kadʉ̀ ɔ̀tdʉ̀nà kà mànà. Nɨ́ Àba Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ ɔbɨ náabhʉ̀ Krɨ́stɔ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ mà átɔ̀ àlɛ̌ kubhì tɨ́ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá nónzì ka dhu bhěyi. 5 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ Krɨ́stɔ̀ nà kà mànà àlɛ̌ kʉ́vɛ atdíkpá dhu-otù ɔ̌ dhu bhěyi, nɨ́ Kàgàwà abhʉ̀ya àbhʉ̌ àlɛ̌ rʉ̀ngbɛ àlɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ átɔ̀, àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndabhʉ̀ ka rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu bhěyi. 6 Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɨ dhu, angyè àlɛ̌ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ravɛ̀ wà yà Krɨ́stɔ̀ ka kʉtɔ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nzɛ́rɛnga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ɔbɨ nà àlɛ̌ dɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ nɨ́ nzɨ̌ kàbhà ɨnɔ. 7 Obhó tɨ́, atdí alɛ mà náapɛ́ ʉ̀vɛ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà, nɨ́ ndɨ alɛ àhʉ wà nzɛ́rɛnga tɔ́ kɔ̀mɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ̀’ɨ̀ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀. 8 Àlɛ̌ kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kʉ́vɛ atdíkpá dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌ kà’ù wà dhu àlɛ̌ rɨ’ɨya ípìrɔ̌nga nà atdíkpá Àbadhi mànà átɔ̀. 9 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu Krɨ́stɔ̀ rɨngbɛ̀ wà ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, nɨ́ kà ràrɨ̌ nzɨ̌ ɔ̀vɛ̀ tdɨ́tdɔ̌. Ɔvɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ɔbɨ nà kà-dɔ̌ akɛkpá màtɨ́. 10 Ɔ̀vɛ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ rɔ̀, kǎvɛ̀ atdí-gʉ̀na tɨ́ ndàdʉ̀ nzɛ́rɛnga-ɔbɨ̀ nɨ́tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà, ndɨrɔ̀ ndɨ kàbhà ípìrɔ̌nga rɨ̌’ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà-ɔvɔ̀ nabhʉ̀ tɨ́ rìlè ndɨ̀. 11 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, kòmbí nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌ ɨwà ʉ́dà ɔvɛ ɔ̀nǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨwà ndɨ ɔvɛ ɨ́ndà nzɛ́rɛnga rɔ̌ rɔ̀ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌ kòmbí ípìrɔ̌nga nà rɨ́’ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà-ɔvɔ̀ nabhʉ̀ tɨ́ rìlè ndɨ̀ alɛ tɨ́.

12 Nɨ́rɔ̀, àpɛ́ nyʉ̀bhà nzɛ́rɛnga rɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà wɔ̀ ɔvɛ tɔ́ ngbɔ̌kʉ dɔ̌, nyǎmbɛ ndɨ ngbɔ̌kʉ rɨ̌ atdyúya òho nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. 13 Àpɛ́ nyìpfo ngbɔ̌kʉ tdɨ́tdɔ̌ ràmbɛ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, àdhàdhɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ obhónánga tɔ́ dhu t’ɔ́nzɨta tɔ̀ ka kɨ́lɨ wɨ̀tʉ̀ bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ Kàgàwà tɔ̀ àdhàdhɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ ɨ̀ nʉ́ngbɛ alɛ bhěyi. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ ngbɔ̌kʉ rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ obhónánga tɔ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ nɨ̌ dhu bhěyi. 14 Obhó tɨ́, nzɛ́rɛnga rɨ̌ nzɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ tdɨ́tdɔ̌ dʉ̀kʉ́. Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mbǎ Ʉyátá bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-tsìnǎ, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ídzìnga tɔ́ ɔbɨ-tsìnǎ.

15 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ ɨ̀’ɨ̀ rɨ̌’ɨ̀? Dhu ɔ̀fɔ̀ tɨ́ nga àlɛ̌ ràmbɛ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ɨ̀mbǎ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ Ʉyátá tɔ́ ɔbɨ-tsìnǎ, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ídzìnga tɔ́ ɔbɨ-tsìnǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! 16 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu, nyɨ̌ rapɛ́ nyǎbhʉ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ nyɨ̌’ɨ̀ atdí alɛ tɔ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́, nyǎdʉ̀ ndɨ alɛ ɨ̀fʉ, nɨ́ nyɨ̌ ràrɨ̌ wɔ̀ ndɨ nyɨ̌ nyɨ́fʉ̌na alɛ bhà ɨnɔ? Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛnga tɔ́ ɨnɔ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ nzɛ́rɛnga rǎdʉ̀ nyʉ̌ndà ɔ̀nà dhu nɨ́ ɔvɛ. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu tɔ́ ɨnɔ tɨ́, nɨ́ ndɨ ɨfʉta rǎdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò obhónánga ɔ̌. 17 Ɔ̀tsɔ̀ nyʉ́ Kàgàwà tɔ̀! Angyi nyɨ̌ nɨ’ɨ̀ nzɛ́rɛnga tɔ́ ɨnɔ. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyɨ́fʉ yà fʉ̌kʉ̀ ka kúdhe dhu, nyǎdʉ̀ àkɔnà atdí afíkʉ nyʉ́ nà. 18 Nyɨ̌, yà Kàgàwà ʉ́kɔlɔ nyɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́gɛ̀rɛ̀ wà nyɨ̌ nyǒngò obhónánga tɔ́ ɨnɔ tɨ́. 19 Ma mɔ́tɛ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, yà ɨ̀nzɨ̌ dhu arɨ́ dʉ̀kʉ àlʉ̌ nɨ̌ sɛsɛ fʉ̀kʉ́ ivívínga-okú dɔ̀ rɔ̀. Angyi nyɨ̌ nyadzì nyɨ̌ atdídɔ̌, nyʉ̌lɨ ngbɔ̌kʉ ròngò nzɛ́rɛnga mà ɨnzá nga nɔ̀fɔ̀ dhu mànà ɔ̀nzɨ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎbhʉ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌fʉ Kàgàwà. Nɨ́ kòmbí, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌lɨ ngbɔ̌kʉ ròngò obhónánga tɔ́ dhu ɔ̀nzɨ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ tɨ́.

20 Yà nzɛ́rɛnga tɔ́ ɨnɔ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ rɔ̀, nɨ́ obhónánga ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ ɔbɨ nà dʉ̀kʉ́. 21 Nɨ́, ádhu ídzìnga tɨ́ nyɨ̌ nyabà yà angyi nyɨ̌ nyanzɨ̀ dhu ɔ̀ rɔ̀? Indo, ɨ dhu rɨ̌ nyɨ̀kʉ àbhʉ̌ rɨ̀wʉ̀, abádhí-nyʉtsì rɔ̀ ráhʉ dhu nɨ́ ɔvɛ nɨ́dhunɨ̌. 22 Pbɛ́tʉ̀, kòmbí Kàgàwà ìpfo wà nyɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyǒngò pbɨ̀ndà kasʉtálɛ tɨ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ, ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎbhʉ nyǎbà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga. 23 Obhó tɨ́, nzɛ́rɛnga arɨ́ àbhʉ̌na mʉ̀kɨ̀mbà tɨ́ pbɨ̀ndà ɨnɔ tɔ̀ dhu nɨ́ ɔvɛ, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà arɨ́ àbhʉ̌na pbɨ̀ndà ɨnɔ tɔ̀ tɨ́rɔ̌rɔ̀nga tɔ́ pɛrɛ̀ nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà abádhí ùngbò ɨ̀ dhu-otù ɔ̌.

7

Ɔwʉ́tána tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ka kɨ́ Kàgàwà-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ dhu

(Gàl 2.19-20)

1 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà yà fʉ̌kʉ̀ ma mʉ́nɔna dhu, ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ Ʉyátá dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ʉyátá arɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà ìndrǔ dɔ̌ yà àdɨ̀ ndɨ alɛ àdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. 2 Atdí ndɨ dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ nɨ́, ɨwà árà amba-bvʉ̀ tsìbhálɛ nɨ́ ʉmbátá tɔ́ Ʉyátá nʉ́tsɨ̀ wà pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ɔ̌ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ nà yà àdɨ̀ ndɨ kpatsìbhálɛ àdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ kàbhà kpatsìbhálɛ náapɛ́ ɔ̀vɛ̀, nɨ́ ɨ́yàdhíyà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ndɨ̀ nʉtsɨ ndɨ kpatsìbhálɛ nà Ʉyátá-tsìnǎ. 3 Nɨ́rɔ̀, kǎpɛ́ àrà amba-bvʉ̀ ngǎtsi alɛ bhà, àdɨ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ àdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nɨ́ ka kɨ́ kɔ̀zʉ̀ rɨ̀’ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, kàbhà kpatsìbhálɛ apɛ́ ɔ̀vɛ̀, nɨ́ ɨ́yàdhíyà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ndɨ̀ nʉtsɨ Ʉyátá-tsìnǎ. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ mbǎ àrà amba-bvʉ̀ ngǎtsi kpatsìbhálɛ bhà, nɔ́zʉ̀ ka kɨ́ nzɨ̌ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu tɨ́. 4 Nɨ́ nyɨ̌ mà àbanɨ̌nzó, ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ tɨkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀. Ʉyátá nàndà dhu nɨ̌, nyɨ̌ nyʉ́dà wà ɔvɛ ɔ̀nǎ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà, ndɨ ɔvɛ ràdʉ̀ nyɨ̌ndà Ʉyátá bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ rɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kòmbí, nyɨ̌ nɨ́ ngǎtsi alɛ bhà alɛ. Ndɨ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀, yà ndɨ̀ nɨngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ alɛ. Àlɛ̌ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ nɨ́dhunɨ̌, àlɛ̌ kádʉ̀ Kàgàwà bhà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ rìbhò itse. 5 Obhó tɨ́, angyè ɔ́fɔ̀ ɔ̌ àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Ʉyátá rɔ̌zʉ̀na nzɛ́rɛ dhu tɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-atdyú náanzɨ̀ kasʉ àlɛ̌-nyʉtsì ndàbhʉ àlɛ̌ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ɨ nzɛ́rɛ dhu, yà àlɛ̌ ʉ̀ndà rádʉ̀ ɔvɛ ɔ̀ àlɛ̌-afí ɔ̀nǎ rɔ̀ dhu. 6 Angyi àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ Ʉyátá bhà ɨnɔ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kʉ́dà wà ɔ̀vɛ ɔ̀nǎ Krɨ́stɔ̀ mànà, ndɨ dhu ràdʉ̀ àlɛ̌ nʉ́wʉ Ʉyátá bhà ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ kòmbí, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ kasʉ Kàgàwà tɔ̀ ɔwʉ́tána tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ʉndata-tsìnǎ, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ angyè ɔ́fɔ̀ yà ʉ̀tʉ̌ tɨ́ Ʉyátá arɨ́ ìndrǔ ʉ̀tʉ̌ nɨ̌ ɔ̌.

Nzɛ́rɛnga rɨ̌ ndʉ̀nɨ̌ Ʉyátá-otù ɔ̌ dhu

(Rɔm 3.19-20; 5.20; Gàl 3.21-22)

7 Nɨ́rɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ àdhu ʉ̀nɔ? Ʉyátá tɨ́ nzɛ́rɛnga? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Pbɛ́tʉ̀, nzɛ́rɛnga tɨ́ rɨ̌’ɨ̀ dhu nábhʉ mʉnɨ nɨ́ Ʉyátá. Obhó tɨ́, ɨnzá Ʉyátá átɨ dhu ràkǎ nzá ngǎtsi alɛ-fɔ́ rɨ̌’ɨ̀ dhu ràtdǔ afínʉ nánɨ̌, ma mʉ́nɨ̀yana nzɨ̌ ngǎtsi alɛ-fɔ́ rɨ̌’ɨ̀ dhu rɨ̌ alɛ-afí àtdǔ dhu ràrɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu dhu. 8 Nzɛ́rɛnga abà otu ndɨ ʉyátá-otù ɔ̌, ndàbhʉ ma mongò kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀-atdyú òhò. Obhó tɨ́, ɨ̀mbǎ Ʉyátá na, nzɛ́rɛnga rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨwà ɔ́vɛ̀ dhu bhěyi nyʉdutsì. 9 Angyi, ɨnzá ma màpɛ̀ Ʉyátá rʉ̌nɔna dhu-tɨ̀ ʉ̀nɨ̌ mběyi rɔ̀, ma mongónà àdɨ akyɛ. Pbɛ́tʉ̀, ma mitdègu kà-tɨ̀ ʉ̀nɨ̌, nɨ́ nzɛ́rɛnga adʉ̀ ìde pfɔ̌na dɔ̌ nyʉdutsì, 10 ndàdʉ̀ òngo ànyǎdu nɔ̀tdɨ̀ ɔvɛ tɔ̀ dhu tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Ʉyátá, yà ìndrǔ àbhʉ̌ àmbɛ̀nà ràbà ípìrɔ̌nga dhu, náadʉ̀ ìbhònà idù dhu nɨ́ afídu ɔ̀nǎ rɔ̀ ma mɔ́vɛ̀ dhu. 11 Obhó tɨ́, nzɛ́rɛnga náabà otu Ʉyátá-otù ɔ̌ ndʉ̀trǎ ma, ndɨ dhu ràdʉ̀ mabhʉ mɔvɛ̀ afídu ɔ̀nǎ rɔ̀. 12 Kʉ̀tsa ma mɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, ma mátɨna: Ʉyátá nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ dhu, ndɨrɔ̀ kà rǎvǐna àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ dhu, obhónánga tɔ́ dhu, ndɨrɔ̀ ídzì dhu. 13 Nɨ́rɔ̀, wɔ̀ dhu t’átɨna wɔ̀ ndɨ ídzì dhu, Ʉyátá, rahò ndɨ ma? Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ dhu bhěyi! Pbɛ́tʉ̀, ɨma nahò nɨ́ nzɛ́rɛnga, ndìdyì wɔ̀ ndɨ ídzì dhu ndòhò ma nɨ̌. Nɨ́ ndɨ Ʉyátá-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ nzɛ́rɛnga nɨ́ɨtɛ̀ ndɨ̀ nzɛ́rɛnga nyʉ́ tɨ́ nɨ̌.

Nzɛ́rɛ dhu mà ídzì dhu mànà rɨ̌ anya ɔ̀nzɨ alɛ-nyʉtsì dhu

14 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu Ʉyátá nàndà dhu nɨ̌, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ríbhò ndɨ ka àlɛ̌ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ɨmá na, ma nɨ́ ìndrǔ, yà ɨwà ka kábhʉ kodzì rɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛnga tɔ́ ɨnɔ tɨ́ alɛ. 15 Obhó tɨ́, yà ma mɔ́nzɨna dhu náarɨ́ nzɨ̌ dùdu àlʉ̌: yà ma mòzè mɔnzɨ̀ dhu nɔ́nzɨ̀ ma marɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀, pbɛ́tʉ̀ yà ma mɔ̀ndrɔ̀ dhu nɨ́ ndɨ ma marádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà. 16 Ma mʉ̀nɨ wà dhu yà ma mɔ́nzɨna dhu ràrɨ̌ nzɛ́rɛ dhu. Nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu ɨwà ma rà’ù Ʉyátá ʉ̀nɔ̀ dhu ídzì dhu tɨ́. 17 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma ndɨ ma mɨ́ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ, pbɛ́tʉ̀ kɔ̀nzɨ rɨ̌ nɨ́ yà nyʉdutsì rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛnga. 18 Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ wà dhu ídzì dhu ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ nyʉdutsì. Kà-tɨ̀ nɨ́, ìndrǔ tɔ́ pbàkà ɔ́fɔ̀ ɔ̌, atdyúdu rɨ̌’ɨ̀ ìnè mɔnzɨ̀ ídzì dhu, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ ma mɨ́ nɨ̌ ɔbɨ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 19 Obhó tɨ́, ma marɨ́ nzɨ̌ yà ma mòzè mɔnzɨ̀ ídzì dhu ɔ̀nzɨ, pbɛ́tʉ̀ ma marádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà nɨ́ nzɛ́rɛ dhu yà ɨnzá ma mózè mɔnzɨ̀. 20 Nɨ́rɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma marɨ́ yà ɨnzá ma mòzè mɔnzɨ̀ dhu ɔ̀nzɨ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma ndɨ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ ma marɨ́, pbɛ́tʉ̀ kɔ̀nzɨ arɨ́ nɨ́ yà nyʉdutsì rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛnga.

21 Nɨ́rɔ̀, ma mɔ̀sʉ̀ wà nyʉdutsì arɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu. Ndɨ dhu nɨ́: yà ma mòzè mɔnzɨ̀ ídzì dhu ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma marádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà nɨ́ nzɛ́rɛ dhu. 22 Afídu ɔ̀nǎ rɔ̀, ɨdhɛ̀du nɨ̀ka nɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá, 23 pbɛ́tʉ̀ nyʉdutsì, ma mìnè nzɛ́rɛnga rǐbhòna ngǎtsi ɔbɨ ndùgye rɨ̌ ndɨ afídu ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ídzì ɨrɛ̀ta tɔ́ ɔbɨ nà rɔ́. Ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ ma mɨ’ɨ̀ yà nyʉdutsìnǎ rɔ̀ rɨ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ ndɨ nzɛ́rɛnga bhà ɔbɨ tɔ́ imbitálɛ tɨ́. 24 Ma mɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nɨ́ ádhɨ pbá alɛ ndɨ mɨgʉ̌ rɨ́ yà ɔvɛ ɔ̀ rɨ́ mʉnda alɛ-ngbɔ̀-fɔ́ rɔ̀? 25 Ilèta àkǎ mabhʉ Kàgàwà tɔ̀! Ka nɨ́ ndɨ mɨgʉ̌ rɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌!

Nɨ́rɔ̀, pbàkà ɨrɛ̀ta ɔ̀nǎ rɔ̀, ɨma nɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá tɔ́ ɨnɔ, pbɛ́tʉ̀ ìndrǔ tɔ́ pbàkà ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ɨma nɨ́ nzɛ́rɛnga bhà ɔbɨ tɔ́ ɨnɔ.

8

Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌ tɨ́ ka kádʉ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu

1 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ nà ɨ̀ nùngbò alɛ dɔ̌ Kàgàwà rɨ̌ nzɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀ akɛkpá màtɨ́. 2 Obhó tɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ nà àlɛ̌ kúngbò alɛ rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ-tsìnǎ. Ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ndɨ àlɛ̌ nʉ́kɔlɔ nzɛ́rɛnga mà ɔvɛ mànà tɔ́ ɔbɨ ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá níbhò àlɛ̌ tɔ̀. 3 Músà bhà Ʉyátá tɔ̀ ndɨ dhu akána nzɨ̌, àlɛ̌ tɔ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ tɔ́ ivívínga nʉ́ʉtɔ̀ kà-tsʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀*. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà nɨ́ ndɨ adʉ̀ kɔ̀nzɨ̀. Kǐvi Idhùnà àlɛ̌ tɔ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌’ɨ nʉkɔlɔ tɨ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀. Ndɨ Idhùnà bhà ɔvɛ-otù ɔ̌ nɨ́ ndɨ kǎtdɨ̀ nzɛ́rɛnga-ànyǎ. 4 Kǎnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ndabhʉ̀ tɨ́ Ʉyátá ònzì obhónánga ràkǎ àlɛ̌-nyʉtsì. Àlɛ̌’ɨ nɨ́ nzɨ̌ yà ɨ̀ òzè dhu bhěyi arɨ́ ’ʉ̀nda ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌’ɨ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ ʉ̀ndana alɛ. 5 Obhó tɨ́, wɔ̀ ɨ̀ òzè dhu bhěyi arɨ́ ’ʉ̀nda ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ náarɨ́ afíya ìtǔ ɨ̀ ɨ́ atdyúya òho dhu nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náarʉ́ndana alɛ, náarɨ́ afíya ìtǔ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí òzè ’ɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ̌. 6 Alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ atdyúya òho dhu nɨ̌ ka kɨ́ alɛ-afí ìtǔ dhu náarɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ɔvɛ ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí òzè dhu nɨ̌ ka kɨ́ alɛ-afí ìtǔ dhu náarɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ípìrɔ̌nga mà màrʉ̀ngà mànà ɔ̀. 7 Obhó tɨ́, alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ atdyúya òho dhu átdǔ afíya alɛ nɨ́ Kàgàwà-rɔ̌ òmvǔ. Obhó tɨ́, abádhí nɨ́fʉ nzá kàbhà Ʉyátá, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ kɨ̀fʉ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́. 8 Ɨ̀ òzè dhu bhěyi arɨ́ ’ʉ̀nda ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ rɨ̌ Kàgàwà-ɨdhɛ̀ nɨ́kǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́.

9 Nyɨ̌’ɨ́ na, nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ ngbɔ̌ya arʉ́ndana alɛ, pbɛ́tʉ̀ nyʉ̌nda arɨ́ nɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɨ̀ nyʉkʉtsì dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀, ɨ̀mbǎ Krɨ́stɔ̀ bhà ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyʉkʉtsì, nɨ́ nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ kàbhà alɛ. 10 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ nyʉkʉtsì dhu tɨ́, nɨ́ ngbɔ̌kʉ mà rɨ̌ mbǎ ɔ̀vɛ̀ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ ípìrɔ̌nga àbà àbà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌, ɨwà Kàgàwà ɔ́zʉ̀ nyɨ̌ obhónángatálɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 11 Yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ Kàgàwà nɨ́ bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyʉkʉtsì, nɨ́ ndɨ Kàgàwà rɨ̌ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ átɔ̀ wɔ̀ ɔvɛ tɔ́ ngbɔ̌kʉ tɔ̀, yà nyʉkʉtsì rɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌.

12 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ wànzá nà. Pbɛ́tʉ̀ ndɨ wànzá nɨ́ nzɨ̌ alɛ-ngbɔ̀ nàndà dhu tɔ́, yà kǒzè dhu bhěyi àlɛ̌ kádʉ̀ òko nɨ̌ wànzá. 13 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ òko nyɔ̌nzɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ ózè dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ ʉ̀vɛ ʉ̀vɛ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ nyʉkʉtsì nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ nɔ́kyɛ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà àbà. 14 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ yà Kàgàwà bhà Alafí náarɨ́ ʉ̀ndana nɨ́ Kàgàwà bhà inzo. 15 Yà nyɨ̌ nyabà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ nzɨ̌ ɨnɔ tɨ́ rɨ́ nyǎbhʉ̌ nyǒkò, ndɨrɔ̀ ɔdɔ nà rɨ́ nyǎbhʉ̌ nyɨ̌’ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ Alafí. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyabà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ Kàgàwà bhà inzo nyʉ́ tɨ́ rɨ́ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyǒngò Alafí. Ndɨ Alafí nɨ́ ndɨ rɨ́ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ ràfà àlɛ̌, àlɛ̌ ràtɨ: «Àba, Àbadu!» 16 Ndɨ Alafí ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ rɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ kpangba àlɛ̌-afí ɔ̀ àlɛ̌ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà inzo. 17 Ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà inzo tɨ́, nɨ́ àlɛ̌ nɨ’ɨya kàbhà dhu-kàmǎ. Àlɛ̌ nɨ’ɨya Kàgàwà bhà dhu kàmǎ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà. Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdíkpá àlɛ̌ kɨ́ àpbɛ̀ àbà Krɨ́stɔ̀ mànà dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌ kɨ’ɨya ngari nà átɔ̀ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀.

Kàgàwà náabhʉ̀ya pbɨ̀ndà inzo
ròtsù pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀ dhu

18 Ndɨrɔ̀ ma màla dhu, yà kòmbí àlɛ̌ kábàna àpbɛ̀ nɨ́ ràkǎ nzá kudhe yà Kàgàwà udhé àlɛ̌ tɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà. 19 Obhó tɨ́, yà Kàgàwà anzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí rɔ̌dɔna atdyúya nyʉ́ nà dhu nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ pbɨ̀ndà inzo tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ ɨ̀tɛ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀. 20 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, yà Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí-ànyǎ kǎtdɨ̀ wà ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ yà ɨ̀ akána ɨ̀’ɨ̀ nà ɔbɨ nà, ’ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ àkǎnà ’ɔ̀nzɨ̀ dhu*. Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨ dhu-tsí ɨ ndɨ dhu nazè, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà nɨ́ ndɨ ka nazè rɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ ɨ dhu-tsí rɔ̌dɔna rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè. 21 Obhó tɨ́, Kàgàwà udhé wà yà ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí àbhʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ rùvò yà abádhí arɨ́’ɨ̀ tsìnanǎ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ yà dhu ɨ̀nzǎ arɨ́ ɔ̌ rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ɨ dhu-tsí nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ya ɨ̀, ’òngò ɔwʉ́tána tɨ́, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ngari nà Kàgàwà bhà inzo tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀. 22 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu ɨ dhu-tsí rarɨ́ tagà ɔ̀nzɨ kòmbí, ’àdʉ̀ àmbɛ àpbɛ̀ àbà dɔ̌ àdhàdhɨ̀ ndʉ̀gʉ rɨ́ tsìbhálɛ náarɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu bhěyi. 23 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu-tsí kɛ̀lɛ̌ ɨ ndɨ tagà ɔ̀nzɨ arɨ́. Àlɛ̌ mà àlɛ̌ karɨ́ tagà ɔ̀nzɨ átɔ̀ àlɛ̌-nyʉtsì, àzèmbè àlɛ̌ kɨ́ dhu ɔ̀dɔ Kàgàwà rɨ̀tɛ̀ àlɛ̌ pbɨ̀ndà inzo nyʉ́ tɨ́, ndàdʉ̀ àlɛ̌-ngbɔ̀ ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròngò ɔwʉ́tána tɔ́ alɛ-ngbɔ̀, yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ tɨ́ rɔ́rɔ̀. Ɨ dhu ɔ̀dɔ àlɛ̌ kɨ́ ɔ̀nanǎ, àlɛ̌ kábà wà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̀’ɨ̀ yà kǎkɔ̀ fɨ̀ndá làká àlɛ̌ tɔ̀ pɛrɛ̀ nzínzì ɔ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pɛrɛ̀ tɨ́. 24 Obhó tɨ́, Kàgàwà ɨ́gʉ̌ wà àlɛ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kà’ù wà dhu ìbho kà ràrɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu yà ndɨ̀ ndakɔ̀ fɨ̀ndá làká àlɛ̌ tɔ̀ ìbho àlɛ̌ tɔ̀. Àlɛ̌ kapɛ́ yà àlɛ̌ tɔ̀ kǎkɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu àlǎ, nɨ́ àlɛ̌ kɔ́dɔna àlɛ̌ ràbà tdɨ́tdɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Àzèmbè àlǎ ka kálǎna alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ̌ dhu nɔ́dɔ̀ ka tɨ́ àdʉ̀ ɔ̀dɔ ndɨ́nɨ̌ ka kabá tɨ́? 25 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kapɛ́ ɨnzá àlɛ̌ kàpɛ̀ àlǎna dhu ɔ̀dɔ àlɛ̌ ràbà, nɨ́ àlɛ̌ kádʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀dɔ̀ àlɛ̌ ràbà àlɛ̌-afí àlɛ̌ kòtù rɔ̀.

26 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ àlɛ̌ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ àlɛ̌ tɔ́ ivívínga ɔ̌, ɨnzá àlɛ̌ kʉ̀nɨ ɨtsɔ̀ta àkǎkǎ dhu bhěyi nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ ɔ̀hʉ̌nà Kàgàwà-rɔ̌ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀, yà ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ àwɛnà alɛ-tsʉ̀ ɔ̌ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 27 Ndɨrɔ̀ Kàgàwà yà àlɛ̌-afí ɔ̀ dhu àlǎ arɨ́ alɛ, nʉ́nɨ wà pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí òzè ndònzì fɔná dhu. Obhó tɨ́, ndɨ Alafí arɨ́ ndɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà bhà alɛ dɔ̌ Kàgàwà nyʉ́ nózè ka dhu bhěyi. 28 Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, Kàgàwà rarɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí àbhʉ̌ rìbhò ídzìnga ndɨ̀ nózè alɛ tɔ̀. Ɨ alɛ nɨ́ yà kǔnzi yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndudhé ka dhu bhěyi alɛ. 29 Obhó tɨ́, Kàgàwà avò ɨ alɛ angyangyɨ, ndàdʉ̀ dhu ùdhe átɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ya tɨ́ abádhí rɔ̀fɔ̀ ɨ̀ Idhùnà nà. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ndɨ kà t’Ídhùnà náadʉ̀ya ɨ̀’ɨ̀ sengba tɨ́ kɔ́rɔ́ adɔ́na tɔ̀. 30 Ndɨrɔ̀, ɨ alɛ yà Kàgàwà avò angyangyɨ, nɨ́ kǔnzi átɔ̀. Kɔ̌kɔ̀ kǔnzi alɛ kǎzʉ̀ átɔ̀ obhónángatálɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ obhónángatálɛ tɨ́ kǎzʉ̀ alɛ tɔ̀ kǎkɔ̀ wà làká, ndɨ̀ rabhʉ̀ya abádhí ròtsù átɔ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀.

Kàgàwà ózè àlɛ̌ nɨ̌ àzè rɔ̌ rɔ̀ rɨ́ àlɛ̌ ɨ̀ndà atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ dhu

31 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɔ̀ wɔ̀ dhu-dzidɔ̌? Kàgàwà apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀, nɨ́ ádhɨ ndɨ àlɛ̌ rɔ̌ òmvǔ tɨ́ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀? 32 Àbadhi nɨ́ɨwá nzá Idhùnà nyʉ́ mà, pbɛ́tʉ̀ kǐpfo ka rɨ̀rà ɔ̀vɛ̀ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́. Nɨ́ kà rǎdʉ̀ àdɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨ̀nzɨ̌ ndìbhò kɔ́rɔ́ dhu àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ Idhùnà mànà? 33 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ Kàgàwà óvò fɨ̌ndà alɛ nɔ́bhʉ̀ rádʉ̀? Ɨ̀mbǎ rɨ̌’ɨ̀ atdí màtɨ́! Obhó tɨ́, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɔ́zʉ̀ wà abádhí obhónángatálɛ tɨ́. 34 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ anya ɔ̀tdɨ̀ rádʉ̀ abádhí dɔ̌? Ɨ̀mbǎ rɨ̌’ɨ̀ atdí màtɨ́! Obhó tɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ náavɛ̀ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ròsè ndɨ dhu dɔ̀nǎ, kǎdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ àdɨ kòmbí Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀, ndàmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ àlɛ̌-dɔ̌. 35 Ádhu ndɨ àlɛ̌ ɨ̀ndà rádʉ̀ Krɨ́stɔ̀ ózè àlɛ̌ nɨ̌ àzè rɔ̌ rɔ̀? Tɨ́ àpbɛ̀, tɨ́ ɨzʉ, tɨ́ avuta, tɨ́ àwù, tɨ́ ɨ̀mbǎ àfɔ̌na ka kɨ́ mbɛrʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ dhu, tɨ́ arɨta, ndɨrɔ̀ tɨ́ ɔvɛ? 36 Àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɔ̌vɔna dhu bhěyi:

«Okúnʉ dɔ̀ rɔ̀, ka karɨ́ mǎpà kɔkyɛ̀ mǎ bìlǐnganà Kàgàwǎ.

Ka karɨ́ mɔ̌zʉ̀ àzɛ̀nà ka kówu tàmà bhěyi*.» 37 Pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu ɔ̌, àlɛ̌ kábà mʉ̀lɛ̀mà atdídɔ̌ wɔ̀ ndɨ àlɛ̌ nózè Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 38 Obhó tɨ́, ma mà’ù wà dhu, ɨ̀nzɨ̌ atdí dhu mà ràrǎdʉ̀ àlɛ̌ ɨ̀ndà Kàgàwà ózè àlɛ̌ nɨ̌ àzè rɔ̌ rɔ̀: ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɔvɛ màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ màlàyíká màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ dhu màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɨ̀rà rɨ̌rà dhu màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ màtɨ́. 39 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ ɔbɨ nà dhu màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ ɔbɨ nà dhu màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà dhu màtɨ́, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àlɛ̌ ɨ̀ndà yà Kàgàwà ɨtɛ̀ àlɛ̌ tɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-otù ɔ̌ àzè rɔ̌ rɔ̀.

9

Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨzʉ nà ábhɔ̌ Pbàìsràyélí nyʉ́
ná’ù nzá Yěsù Krɨ́stɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

1 Krɨ́stɔ̀ nà mǎ mùngbò mǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ obhó dhu ʉ̀nɔ, ma mɨ́ nzɨ̌ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ. Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ mʉnda nɨ́dhunɨ̌, afídu rɨ̌ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ kpangba idù. 2 Ma mòzè mʉnɔ̀ dhu nɨ́, afídu ràrɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ nà ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ríku àpbɛ̀ nà. 3 Ma màmbɛ̀nà òzèna dhu nɨ́ mɨ’ɨ̀ Kàgàwà ófù alɛ tɨ́ ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀-rɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nɨ́ndà alɛ tɨ́, àbanɨ̌nzo, kǎkà atdí rʉ̀gànda tɨ́ mǎ mɨ́’ɨ̀ mànà tɔ́ ngari ɔ̌, ndɨ dhu bhěyi ma mɔ̀nzɨ̀ dhu dhu rǎdʉ̀ abádhí ɨ̀gʉ̌ nánɨ̌. 4 Ɨ àbanɨ̌nzo nɨ́ Pbàìsràyélí, yà Kàgàwà náavò rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà inzo tɨ́. Kɨ̌tɛ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ abádhí tɔ̀, kǎnzɨ̀ ungbòta tɔ́ làká abádhí t’ábhúna mànà, kǎbhʉ̀ Ʉyátá abádhí tɔ̀ Músà-otù ɔ̌, kɨ̌tɛ̀ ndʉ̀lɛ abádhí rǎdʉ̀ tɨ́ dhu abádhí tɔ̀, ndɨrɔ̀ kǎkɔ̀ ábhɔ̌ dhu tɔ́ làká abádhí tɔ̀. 5 Abádhí nɨ́ àlɛ̌ t’ábhúna-nzɨ̀nzɨ̀ tɔ́ pbàdzʉkʉrʉ, ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀ ka kʉgʉ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ abádhí-dhú nzínzì ɔ̌. Ndɨ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ alɛ. Kàkǎ kilè dhòdhódhónganà! Àmɨ̀nà.

6 Ma màtɨ nzá Kàgàwà akɔ̀ làká ràkǎ nzá. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ yà Pbàìsràyélí ɔ̀ rɔ̀ úvò ndɨ obhóná Pbàìsràyélí, 7 ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Àbràhamʉ̀-dhú ɔ̀ rɔ̀ úvò alɛ kɔ́rɔ́ ɨ obhóná Àbràhamʉ̀ bhà inzo. Obhó tɨ́, Kàgàwà akɔ̀ làká Àbràhamʉ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Ìsakà-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ nyɨ nyabáya pbʉ̀kʉ̀ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na pbàdzʉkʉrʉ nɨ̌*.» 8 Kà-tɨ̀ nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ka kʉgʉ àdhàdhɨ̀ ìndrǔ ʉ̀gʉ ka karɨ́ dhu bhěyi nzónzo ɨ ka kɔ́zʉ̀na rɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà inzo tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ka kʉgʉ Kàgàwà akɔ̀ làká-otù ɔ̌ nzónzo nɨ́ ɨ ka kɔ̀zʉ̀ rɨ̀’ɨ̀ kàbhà obhóná pbàdzʉkʉrʉ tɨ́. 9 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà akɔ̀ làká, ndàtɨ: «Yà dhu bhěyi kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mɨ́rà tdɨ́tdɔ̌, nɨ́ Sárà rɨ̌ kpatsìbhá ngbángba nʉ́gʉ*.»

10 Ndɨrɔ̀, ɨ̀’ɨ̀ rɨ́’ɨ̀ nɨ́ nzɨ̌ wɔ̀ dhu kɛ̀lɛ̌. Rʉ̀bhɛkà rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀. Ɨ́yàdhíyà nʉ́ʉgʉ ɔ́yɔ̌ ozó-nzo Ɛ̀sawʉ̀ mà Yàkɔbhɔ̀ nà, atdí àba, àlɛ̌ t’ábhunà Ìsakà tɔ̀. 11 Pbɛ́tʉ̀, ɨnzá ka kàpɛ̀ ɨ nzónzo mà nʉ́gʉ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨnzá ɨ nzónzo àpɛ̀ atdí ídzì dhu mà ndɨrɔ̀ atdí nzɛ́rɛ dhu mà nɔ́nzɨ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà udhé dhu náaká tɨ́, àdhàdhɨ̀ kǎrɨ́ dhu òvò ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌, 12 ndɨ ɔ́fɔ̀ nɨ ɨnzá nga nàndà ìndrǔ-kàsʉ̌ nà, pbɛ́tʉ̀ kàndà nga yà indrǔ nunzi Kàgàwà-afí òzè dhu kɛ̀lɛ̌ nà. Nɨ́ Kàgàwà avɔ̀ dhu Rʉ̀bhɛkà tɔ̀ ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎ-ɨngba nɔ́ɔnzɨya kasʉ olù-ɨngba tɔ̀*.» 13 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ, ndàtɨ: «Ma mózè Yàkɔbhɔ̀, madʉ̀ Ɛ̀sawʉ̀ nɔ́ndrɔ̀*.»

Kàgàwà arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndòzè dhu bhěyi pbɨ̀ndà alɛ nɨ̌ dhu

14 Nɨ́rɔ̀, ádhu àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɔ̀? Tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà rarɨ́ obhónánga ɔ̀nzɨ? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! 15 Obhó tɨ́, kǎvɔ̀ dhu Músà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ ɨzʉ àbà dɔ̀ná nɨ́ ma mòzè mabà ɨzʉ dɔ̀ná alɛ, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ ídzìnga ɔ̀nzɨ fɨ̌ndà nɨ́ ma mòzè mɔnzɨ̀ ídzìnga fɨ̌ndà alɛ*.» 16 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà bhà ídzìnga nándà nzá nga ìndrǔ òzè dhu nà ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ rɔ̌nzɨna dhu nà, pbɛ́tʉ̀ kàndà nga kà rɨ̌ ɨzʉ àbà ìndrǔ dɔ̌ dhu nà. 17 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́dɨ̀ nyɨ nyɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ma mɨtɛ̀ tɨ́ pbàkà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ otùnʉ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ ɨgá tɨ́ ɔvɔ̀du yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ*.» 18 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà arɨ́ ɨzʉ àbà ndɨ̀ ndòzè ndàbà ɨzʉ dɔ̀ná alɛ-dɔ̌, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ndɨ̀ ndòzè afína rɔ̀’ɔ̀ odú alɛ-afí àbhʉ̌ rɔ̀’ɔ̀ odú.

19 Wɔ̀ dhu bhěyi Kàgàwà arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ rɔ̀, nyɨ nyínè nyatɨ ɨma nɨ̌: «Ádhu Kàgàwà rɔ̌rʉ̀ nɨ̌ ìndrǔ dɔ̌ tdɨ́tdɔ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀? Atdí alɛ mà tɨ́’ɨ̀ ìnè ndʉ̀wʉ kà-afí òzè ndɔ̀nzɨ̀ dhu?» 20 Nɨ́ kòmbí, ɨnyɨ nɨ́ àdhɨ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyagò tɨ́ nyɨ Kàgàwà nà? Adzɨ nɨ̌ ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ wɨ̀tʉ̀ tɨ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà àtɨ ndɨ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ alɛ nɨ̌: «Ádhu nyɨ nyɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ɨma wɔ̀ dhu bhěyi nɨ̌?» 21 Ɨ̀tǎ ɔ̀rʉ arɨ́ alɛ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ̀ ndòzè ndɔ̀nzɨ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà anzɨ nɨ̌? Ndɨ atdí anzɨ-adɨ̀ nɨ̌ tɨ́, kà tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨfʉta nà àkǎ wɨ̀tʉ̀ ɔ̀bhɔ̀lɔ̀, ndàdʉ̀ yà bìlǐnganà ka karɨ́ ngbɔ̌ya ɔ̀kɔ wɨ̀tʉ̀ ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ átɔ̀?

22 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀nzɨ̀ dhu ndɨ̀ ndòzè dhu bhěyi pbɨ̀ndà alɛ nɨ̌. Kǎzè ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà nàwí yà àkǎkǎnà ndɨ̀tdɨ̀ ànyǎya alɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨtɛ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ ɨ alɛ tɔ́ dhu-dzi òndù atdídɔ̌. 23 Kǎzè átɔ̀ ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ ábhɔ̌nga yà ɨzʉ ndɨ̀ ndábà dɔ̀yá alɛ tɔ̀. Ɨ alɛ kǎbhɔ̀lɔ̀ angyangyɨ ndɨ́nɨ̌ otsúya tɨ́ ndɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀. 24 Ɨ alɛ nɨ́ àlɛ̌’ɨ. Kǔnzì nzá àlɛ̌ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǔnzì àlɛ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ átɔ̀. 25 Ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà nabì Ɔ̀sɛyà bhà bhǔkù ɔ̀ Kàgàwà avɔ̀ dhu bhěyi. Kǎtɨ:

«Ɨ̀mbǎ ɨ’ɨ̀ pbàkà alɛ tɨ́ alɛ

nɨ́ ma manziya ‹Pbàkà Alɛ› tɨ́.

Yà ɨnzá ma matɨ atdídɔ̌ ma mózè dhu tɨ́ alɛ,

nɨ́ ma manziya ‹Atdídɔ̌ ma mózè Alɛ› tɨ́*.

26 Ndɨrɔ̀ abádhí tɔ̀ ka kavɔ̀ dhu ɔ̀ná rɔ̀ ngari, katɨ: ‹Nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ pbàkà alɛ,›

nɨ́ ɔ̌ rɔ̀ ka kanziya abádhí Kàgàwà, yà Ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ alɛ bhà Inzo tɨ́*.»

27 Nabì Ìsayǎ na náavɔ̀ dhu kpangba Pbàìsràyélí-okú dɔ̀ rɔ̀, ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ Pbàìsràyélí àmbɛ̀nà ɨ̀’ɨ̀ abhɔ àdhàdhɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ ɔsɔkpɔ́ bhěyi màtɨ́, nɨ́ ngúfe alɛ kɛ̀lɛ̌ abádhí nzínzì ɔ̌ rɨ̌ ndɨ ʉ̀gʉ. 28 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ àkǎkǎ dhu bhěyi, yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndʉnɔ ka dhu bhěyi, ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ ɨnzá ndɨ̀ ndɔ̀dɔ̀ nga ádzǐ rɔ́rɔ̀*.» 29 Ndɨrɔ̀ ndɨ nabì Ìsayà náavɔ̀ dhu angyinǎ rɔ̀ átɔ̀ ndàtɨ:

«Ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà alɛ nɨ́gʉ̌yana gukyè àlɛ̌-dhú nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ àlɛ̌ tɔ̀,

nɨ́ àlɛ̌ kʉ́lɨ̌yana àlɛ̌ Sɔ̀dɔmɔ̀ mà Gɔ̀mɔrà nà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà, yà kǎtdɨ̀ tsěya bhěyi*.»

Krɨ́stɔ̀ nɨ́ yà ìndrǔ-pfɔ̀ ʉ̀bɛ̌ arɨ́ bhalabhala tɔ́ odu dhu

30 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí yà ɨnzá dhu nanɛ̀ Kàgàwà rɔ̀zʉ̀ ɨ̀ obhónángatálɛ tɨ́ alɛ, nɨ́ kɔ̀zʉ̀ wà obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌. 31 Pbɛ́tʉ̀ Pbàìsràyélí, yà Ʉyátá t’ɨ́fʉta-otù ɔ̌ Kàgàwà rɨ̌ ’ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ dhu ɔ̀nɛ̀ rɔ̌ ubhínà alɛ, náawù nzá ùvò ndɨ bhěyi ka rɨ̌ ’ɔ̀zʉ̀ dhu ɔ̀. 32 Ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀? Abádhí anɛ̀ nzá ndɨ obhónánga a’uta-otù ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ abádhí anɛ̀ ka yà ɨ̀ ɔ́nzɨna kasʉ-otù ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Abádhí-pfɔ̀ onzi abɛ̀ wɔ̀ ìndrǔ-pfɔ̀ àbhʉ̌ arɨ́ onzi rɔ̀bɛ̀ odu rɔ̌, 33 àdhàdhɨ̀ Kàgàwà rʉ̌nɔna Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ dhu bhěyi. Kà rǎtɨna:

«Kànɨ̌ ma mɨ̀lɨ ìndrǔ-pfɔ̀ ʉ̀bɛ̌ rɨ́ odu Sàyunì tɔ́ pbìrì dɔ̌.

Ka nɨ́ ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ̌ ràwà ɨ̀ bhalabhala tɔ́ odu.

Pbɛ́tʉ̀, kà’u rɨ̌ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ*.»

10

Pbàìsràyélí núvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀ngʉ ídzì otu dhu

1 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ́ atdyúna òho dhu, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ Kàgàwà-rɔ̌ Pbàìsràyélí-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ̌ dhu nɨ́ Kàgàwà ràkǎ ndɨ̀gʉ̌ abádhí. 2 Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ yà ma mʉ́nɔna dhu tɔ́ ngàmbì: abádhí nɨ́ atdídɔ̌ Kàgàwà nózè ’ɨ̀fʉ alɛ, pbɛ́tʉ̀ ndɨ ɨfʉta náhʉ nzá obhóná ɨnga t’ʉ́nɨta ɔ̀ rɔ̀. 3 Abádhí-dɔ álʉ̌ nzá ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ dhu, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀nɛ̀ ɨ̀dɨ̀ fɨ̀yɔ́ obhónánga ɨ̀tɨ́rɔ̀. Abádhí úvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀ngʉ obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà rɨ̌ ’ɔ̀zʉ̀ ɔ̀ná otu. 4 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, Ʉyátá nárà àhʉ ndɨ̀ ndàkǎnà ndàrà àhʉ rɔ́, ndɨ́nɨ̌ Krɨ́stɔ̀ nà’ù ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɔ́zʉ̀ Kàgàwà adʉ̀ tɨ́ obhónángatálɛ tɨ́.

Ɔ̀gʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu

5 Yàrɨ́ nɨ́ Músà andí Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu-otù ɔ̌ Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ dhu dɔ̌ dhu. Kǎtɨ: «Ʉyátá ʉ́nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ rɨ́ alɛ, nɨ́ rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga àbà ndɨ Ʉyátá-otù ɔ̌*.» 6 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌ dhu rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́ ìndrǔ tɔ̀. Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu ndɨ dhu dɔ̌ katɨ, nyɨ ràkǎ nzá nyatɨ afínʉ ɔ̀: «Ádhɨ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rúpo?» Ndɨ dhu nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ àbhʉ̌ nyɨ nyɨ́ rìfò ányɨ̀rɔ̀ dhu bhěyi dhu. 7 Ndɨrɔ̀, nyɨ nyàkǎ nzá nyatɨ: «Ádhɨ ndɨ ɔvɛ-bvʉ̀ rófo?» Ndɨ dhu nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ àbhʉ̌ nyɨ nyɨ́ rùpò ányɨ̀ rɔ̀ dhu bhěyi dhu. 8 Pbɛ́tʉ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ʉ́nɔ̀ Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌ dhu dɔ̌ dhu: «Kàgàwà bhà Ɔtɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ tɨnʉ́, kà rɨ̌’ɨ̀ linʉ́ ndɨrɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ afínʉ ɔ̀*.» Ndɨ Ɔtɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ à’u ka kɨ́ dhu dɔ̌ mǎ marɔ́vɔna ìndrǔ tɔ̀ Ɔtɛ. 9 Nyɨ nyapɛ́ dhu ʉ̀nɔ kpangba tsʉ̀nʉ nyʉ́ nɨ̌ nyatɨ Yěsù ràrɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, nyadʉ̀ dhu à’ù atdí afínʉ nyʉ́ nà ɨwà Kàgàwà rabhʉ̀ ka rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, nɨ́ nyɨ nyádʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ɔ̀gʉ̀. 10 Obhó tɨ́, ìndrǔ apɛ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’u afína nyʉ́ ɔ̀ rɔ̀, nɔ́zʉ̀ Kàgàwà rǎdʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀, kǎpɛ́ ka ndɨ̀ ndà’ù dhu ʉ̀nɔ kpangba tsʉ̀na nyʉ́ nɨ̌, nɨ́ Kàgàwà rǎdʉ̀ kɨ̀gʉ ɨ̀gʉ̌. 11 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: «Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà náapɛ́ kà’u, nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ dhu òzù ndàtɨ, kɔkɔ́rɔ̀ ndɨ̀ ra’u ka*.» 12 Nɨ́rɔ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà nʉ́dà ɨ̀ nɨ̌ dhu rɨ̌ ɨ̀mbǎ ɨ̀’ɨ̀ atdí màtɨ́. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ alɛ nɨ́ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ídzìnga ɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ alɛ yà fɔná dhu nònzì tɔ̀. 13 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ, ndàtɨ: «Ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-rɔ̌ ndɨ̀ nɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɨ́ rǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ ɔ̀gʉ̀*.»

14 Nɨ́rɔ̀, ìndrǔ rǎdʉ̀ ’ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi yà ɨnzá ɨ̀ á’ù Krɨ́stɔ̀-rɔ̌? Ndɨrɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ kà’ù ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨnzá ɨ̀ àpɛ̀ kàbhà màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀rɨ rɔ́rɔ̀? Ndɨrɔ̀ abádhí rǎdʉ̀ kàbhà màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀rɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨ̀mbǎ ndɨ dhu ʉ̀nɔ rɨ́ abádhí tɔ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀? 15 Ndɨrɔ̀, ka kádʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ abádhí tɔ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá ka kòvì ìndrǔ abádhí-tɨ’ɔ̀ dhu tɨ́? Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ mběyi nyʉ́ ndàtɨ: «Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà ríwu alɛ rǐwu dhu àlǎ ka kɨ́ dhu nɨ́ ídzì dhu*.» 16 Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ alɛ náa’u nzá ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀. Obhó tɨ́, nabì Ìsayà náavɔ̀ dhu ndàtɨ: «Ɔ̀ɔ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhɨ ndɨ mǎ mʉ́nɔna Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ná’ù?*» 17 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ìndrǔ arɨ́ dhu à’u Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ rɔ́tɛ Ɔtɛ.

18 Nɨ́rɔ̀ ma mɨ́ dhu ìvǔ, matɨ: Pbàyàhúdí nɨ́ɨrɨ tɨ́ ɨnzá ndɨ màkʉ̌rʉ̀? Abádhí ɨrɨ wà ka! Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna:

«Màkʉ̌rʉ̀ nà ríwu alɛ-tù nɨ́rɨ̀ ndɨ̀ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌,

abádhí-ɔ̀tɛ̌ àrà àhʉ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ*.»

19 Ma mɨ́ dhu ìvǔ tdɨ́tdɔ̌, matɨ: Ndɨ dhu alʉ́ tɨ́ obhó Pbàìsràyélí-dɔ? Kǎlʉ́ wà abádhí-dɔ. Obhó tɨ́, Músà nɨ’ɨ̀ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ, yà Kàgàwà avɔ̀ dhu otùna ɔ̌, ndàtɨ:

«Ma mɨ́ nyǎbhʉ̌ nyɨ̌’ɨ̀ adha tɔ́ alɛ-afí nà yà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ pbàkà alɛ tɨ́ alɛ dɔ̌.

Ma mɨ́ nyǎbhʉ̌ nyǎkǒ yà ɨnzá nga nʉ́nɨ dhu tɨ́ nyɨ̌ nyarɔ́zʉ̀na alɛ rɔ̌*.»

20 Nabì Ìsayà náavɔ̀ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ fɨ̌ndà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí dɔ̌ dhu átɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà, ndàtɨ:

«Ma mábà ma fɨ̌yɔ̀ alɛ nɨ́ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ úbhì mɔnɛ̀ rɔ̌ alɛ,

ma mɨ́tɛ̀ ma fɨ̌yɔ̀ alɛ nɨ́ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ úbhì dhu ònzì rɔ̌ fudú alɛ*.»

21 Pbɛ́tʉ̀, Pbàìsràyélí-okú dɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà rǎtɨna yà dhu bhěyi: «Bìlǐnganà ma márà ɔtsʉ́du ɨ̀yɨ̀ rɔ̌ mambɛ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨnga ɨ̀rɨ, ndɨrɔ̀ dɔ̀ya ɨ́dzɔ̀ alɛ ùnzì dɔ̌ nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ingo tɨ́ tɨdu ɔ̀*.»

11

Kàgàwà náadhɔ̀ nzá pbɨ̀ndà alɛ Pbàìsràyélí dòtsí dhu

1 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ́ dhu ìvǔ matɨ: Kàgàwà náadhɔ̀ tɨ́ ɔ̀dhɔ pbɨ̀ndà alɛ? Ɨnzá akɛkpá màtɨ́! Obhó tɨ́, ɨmá na, ɨma nɨ́ Mʉ̀ìsràyelì, Àbràhamʉ̀ bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ, Bɛ̀nyàmɨnɨ̀ bhà rʉ̀gànda. 2 Kàgàwà náadhɔ̀ nzá pbɨ̀ndà alɛ kǎkà angyinǎ rɔ̀ ndɨ̀ ndapɨ̀ fɨ̌ndà. Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarʉ́nɔna nabì Ɛ̀lɨyà dɔ̌ dhu? Pbàìsràyélí ɔ̀bhʉ ndɨ̀ ndɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, kʉ̌nɔ dhu ndàtɨ: 3 «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, abádhí ɔ́kyɛ̀ pbʉ̀kʉ̀ pbànábí, ’àdʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ màzàbáhʉ́ núgolo. Nɨ́ ɨma, ma mɔ̀dɨ̀ atdí rɔ̀, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ mɔnɛ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ oho tɨ́ ma*.» 4 Nɨ́, ádhu Kàgàwà adʉ̀ àdunà kà tɔ̀? Kǎdù dhu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɔ̀dɔ̀ wà àrʉ̀bhʉ̀ lʉfʉ̀ alɛ idù. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ɨ̀ núvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’ɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀ya-dɔ Bǎlɨ̀ tɨ́ kátɨna mʉ̌ngʉ̌-ngba-ɔ̀nzɨ̌ alɛ*.» 5 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, indo màtɨ́, ɨ̀ nʉ́bhà alɛ-go rɨ̌’ɨ̀ ìnè. Ɨ alɛ nɨ́, yà Kàgàwà ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌ àdhàdhɨ̀ afína nyʉ́ nózè ka dhu bhěyi alɛ. 6 Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà ɔ́pɨ̀ abádhí pbɨ̀ndà ídzìnga-otù ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ kɔ̌pɨ̀ nzá abádhí ɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi kɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, kàbhà ídzìnga nɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ídzìnga.

7 Nɨ́, ádhu olu? Pbàìsràyélí náabà tɨ́ nzá yà ɨ̀ arɔ́nɛna Kàgàwà bhà ídzìnga? Ngúfe alɛ kɛ̀lɛ̌ yà Kàgàwà ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà nɨ́ ɨ ka nabà. Pbɛ́tʉ̀ ngʉ̌kpà, kǎkà ɔ̀dɔ̀dɨ̀, nábhʉ kǎdʉ̀ ròngò dɔ̀ya ɨ́dzɔ̀ alɛ tɨ́. 8 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kandí dhu katɨ: «Kàgàwà abhʉ̀ abádhí-afí ròngò odú, ɨ̀nzɨ̌ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ala tɨ́ nga, ɨ̀nzɨ̌ abádhí-bɨ̀ ràdʉ̀ ɨnga ɨ̀rɨ̀. Nɨ́ abádhí náarɨ́’ɨ̀ ìnè ndɨ dhu bhěyi tɨ́ indo màtɨ́.» 9 Ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì rǎtɨna átɔ̀:

«Abádhí tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ àkǎ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ abádhí rɔ̌, ndòngò abádhí ɔ̀tsɨ rɨ́ àdà tɨ́,

ndɨ́nɨ̌ abádhí awá tɨ́ ɨ̀, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ pɛrɛ̀ nábà.

10 Abádhí-nyɨ̌nga àkǎ ndʉ̀tɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ràla nga,

ndɨrɔ̀ abádhí-adzíkpa àkǎ rʉ̀tdɔ̀ ɨ̀ bìlǐnganà*.»

Pbàìsràyélí náadhɔ̀ Krɨ́stɔ̀ dhu
náabhʉ̀ ídzìnga yà adzɨ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ dhu

11 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ́ dhu ìvǔ matɨ: Pbàìsràyélí-pfɔ̀ dhu ʉbɛ́ tɨ́, ràrà àhʉ abádhí rɨ̌ ’àwà dòtsí dhu ɔ̀? Ɨnzá akɛkpá màtɨ́! Pbɛ́tʉ̀, Pbàìsràyélí ɔ́dhɔ̀ Krɨ́stɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí náabà ɨ̀ ʉ́gʉ ɔ̀ná otu, ndɨ́nɨ̌ ɨ Pbàìsràyélí ambɛ̀ tɨ́ adhàya ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. 12 Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Pbàìsràyélí tɔ́ afátá mà abádhí tɔ́ ivívínga mànà náabhʉ̀ ídzìnga yà adzɨ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ yà Kàgàwà únzì Pbàìsràyélí rɨ̌ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ otu nʉ́ngʉ̌ atdídɔ̌ rɔ̀, ndɨ ídzìnga náadʉ̀ya tɨ́ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ abhɔ nyʉ́ ròsè?

13 Kòmbí ma mɨ́ dhu ʉ̀nɔ fʉ̌kʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí tɨ́rɔ̀. Ɨma nyʉ́, ɨma nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí tɔ́ uvitatálɛ. Nɨ́ ma mɨ́ milè ndɨ pbàkà kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè mabhʉ fàká pbìrì ɔ̌ bhà nyʉ́ rɔ̀nzɨ̀ ngʉ̌kpà pbìrì ɔ̌ alɛ-adhà, ɨngɔ́ ma maraya tɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ mà nɨ́gʉ. 15 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà ɔ́dhɔ̀ Pbàìsràyélí dhu níbhò ungbòta Kàgàwà mà nzínzì ɔ̌ yà adzɨ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ mànà dhu tɨ́, nɨ́ Kàgàwà à’ù Pbàìsràyélí tdɨ́tdɔ̌ dhu tɨ́ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ abádhí, kǎkà ɨwà ʉvɛ̀ alɛ bhěyi ɨ’ɨ̀ alɛ, nábà ípìrɔ̌nga tdɨ́tdɔ̌ dhu bhěyi?

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ́yɔ̌ ɔ́fɔ̀ ìbho Pbàìsràyélí mà abhúya-nzɨ̀nzɨ̀ mànà dɔ̌ dhu

16 Ɔ̀bhɔlɔ ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ mʉ̀gatì-dɔ̀kpa* nábhʉ̌ ka kapɛ́ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀, nɨ́ ndɨ̀ nʉ̀bhà gòna nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kàbhà átɔ̀. Ndɨrɔ̀, Pbàìsràyélí rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ òzò tɨ́ Kàgàwà azò mìzèyìtunì-kpa bhěyi. Nɨ́, ndɨ mìzèyìtunì-kpa-vɛ́ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kàbhà dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ mìzèyìtunì-kpa-ɔpbɨ́ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kàbhà átɔ̀. 17 Nɨ́, Kàgàwà ʉ́’a ndɨ mìzèyìtunì-kpa-ɔpbɨ́-rɔrɔ̀, ndàdʉ̀ nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí, yà ɨrɨ́ ɔ̌ arɨ́ ɨ̀nga mìzèyìtunì-kpa-ɔpbɨ́ nʉ́pba ndʉ̀tsɨ̀ kɔ̌kɔ̀ ʉ̀’ǎ ndɨ̀ ndʉ̀’a mìzèyìtunì-kpa-ɔpbɨ́ tɔ́ ngari ɔ̌. Nɨ́ kòmbí nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ Pbàìsràyélí náabà ídzìnga àbà átɔ̀, àdhàdhɨ̀ ɨrɨ́ ɔ̌ mìzèyìtunì-ɔpbɨ́ náarɨ́ yà òzò tɨ́ Kàgàwà azò mìzèyìtunì-kpa-vɛ́ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨdha nɔ́mvʉ̀ átɔ̀ dhu bhěyi. 18 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ kǎkà ʉ̀’ǎ Kàgàwà ʉ́’a mìzèyìtunì-ɔpbɨ́ gàyà. Nyɨ̌ nyɨ́ mbǎ nyɨ̌ nyɨ́ nyɔyɔ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nà. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ̌ ndɨ nyɨ̌ nyarɨ́ ɔbɨ àbhʉ̌ ndɨ mìzèyìtunɨ̌-vɛ́* tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kǎ-vɛ́ náarɨ́ ndɨ ɔbɨ àbhʉ̌ fʉ̌kʉ̀.

19 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyǎtɨ ma nɨ̌: kɔ̀rɨ́ mìzèyìtunì-kpa-ɔpbɨ́ ka kʉ’a, ndɨ́nɨ̌ mǎ, mǎ mabá tɨ́ ngari arìya dɔ̌. 20 Nɨ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɔ̀ obhó dhu. Ka kʉ’a abádhí, abádhí uvó ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ a’u tɨ́ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ìnè pɔ́tsɔ́ nyɨ̌ nyʉ̀pbǎ nyɨ̌ ndɨ itsu rɔ̌ rɔ́, a’uta nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ kòmbí, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌yɔ̀ nyɨ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǎndà nga mběyi! 21 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Kàgàwà ʉbhà kɔ̀rɨ́ itsu-ɔpbɨ́-ayɨ́, ròngò àmbɛ ɔ̀’ɔ̀ dɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ kǎdʉ̀ya nyʉ̌bhà ɨ̀ngbà dhu bhěyi? 22 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ nga Kàgàwà bhà ídzìnga dɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ nga kàbhà nàwí dɔ̌ átɔ̀. Àbadhi nɨ́ pbɨ̀ndà nàwí ɨ̀tɛ̀ arɨ́ kǎkà ɨ̀ núvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù ndɨ̀ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, ka nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ídzì alɛ fʉ̌kʉ̀, kàbhà ídzìnga ɔ̌ nyɨ̌ nyòkò rɔ̀. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́ mà kʉ̌’àya nyɨ̌ átɔ̀. 23 Ndɨrɔ̀, Pbàìsràyélí na náapɛ́ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀, ’à’ù Kàgàwà tdɨ́tdɔ̌, nɨ́ kà rɨ̌ ìnè ndʉ̀pbǎ abádhí tdɨ́tdɔ̌, ndʉ̀tsɨ̀ yà abádhí ɨ’ɨ̀ ɔ̀yá fɨ̀yɔ́ ngari ɔ̌. Obhó tɨ́, Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndʉ̀pbǎ abádhí, ndʉ̀tsɨ̀ tdɨ́tdɔ̌. 24 Nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨrɨ́ ɔ̌ mìzèyìtunì-ɔpbɨ́, yà Kàgàwà ʉ́’à ndàdʉ̀ àpbanà, ndʉ̀tsɨ̀ yà òzò tɨ́ ndɨ̀ ndazò mìzèyìtunì-kpa rɔ̌ bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ka karɨ́ kòzò ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, Pbàìsràyélí rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ wɔ̀ ndɨ òzò tɨ́ Kàgàwà azò mìzèyìtunì-kpa bhěyi. Nɨ́ dhu rɨ̌ ɨ̀mbǎ ɨ̀’ɨ̀ odú Kàgàwà tɔ̀, ndʉ̀pbǎ yà ʉ̀’ǎ ndɨ̀ ndʉ́’a ndɨ mìzèyìtunì rɔ̌ rɔ̀ ɔpbɨ́na, ndàdʉ̀ ʉ̀tsɨ̀nà kà-rɔ̌ tdɨ́tdɔ̌.

Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ɨzʉ tɔ́ afína nà
Pbàìsràyélí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí mànà dɔ̌ dhu

25 Àbanɨ̌nzó, ma mòzè nzá nyǒkò ɨ̀nzɨ̌ nyʉ̌nɨ yà órù ɔ̀ ongónà àdɨ dhu, akyɛ nyɨ̌ nyɔzʉ́na nyɨ̌ atdídɔ̌ ɨnga nʉ́nɨ alɛ tɨ́ nɨ̌. Ndɨ dhu yà órù ɔ̀ ongónà àdɨ nɨ́ yàrɨ́: atdídhená Pbàìsràyélí nóokoya afíya ròngò ɔ̀’ɔ odú, ràrà àhʉ yà Kàgàwà únzì ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí rɨ̌ ɔ̀gʉ̀-otù ʉ̀ngʉ̌ atdídɔ̌ dhu ɔ̀. 26 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nʉ́ʉgʉ̀ya àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ Kàgàwà rɔ̌vɔna dhu bhěyi, ndàtɨ:

«Ʉwʉtaba rɨ̌ ndɨ̀tɔ Sàyunì tɔ́ pbìrì dɔ̌.

Kàrɨ̌ nzɛ́rɛ dhu ɨ̀tɔ Yàkɔbhɔ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ nzínzì ɔ̌ rɔ̀.

27 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ yà abádhí mànà mǎ mungbòya mǎ nɨ̌ ungbòta,

abádhí tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́ba ma mɨ́ abádhí tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌*.»

28 Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ Pbàìsràyélí ɔ́dhɔ̀ dhu ka kàndà rɔ̀, abádhí nɨ́ Kàgàwà rɔ̌ òmvǔ, ndɨ dhu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mʉ̀gàsʉ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà avò abádhí fɨ̌ndà dhu ka kàndà rɔ̀, abádhí nɨ́ atdídɔ̌ Kàgàwà ózè abhúya-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ. 29 Obhó tɨ́, Kàgàwà náarɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ tɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ pɛrɛ̀ àkɔ̌ ndɨ alɛ-fɔ́ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎrɨ́ nzɨ̌ fɨ̌ndà ndɨ̀ ndóvò alɛ ɔ̀dhɔ. 30 Angyi nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyuvó nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌rɨ̀ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu, pbɛ́tʉ̀ kòmbí, kʉ̌bà dhu fʉ̌kʉ̀ Pbàìsràyélí úvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ kà-tsʉ̌ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 31 Àdhàdhɨ̀ abádhí úvǒ ɨ̀ kòmbí ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu dhu nábhʉ Kàgàwà rɨ̀’ɨ̀ ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí nà dʉ̀kʉ́ dhu bhěyi, nɨ́ kɨ̌’ɨya ìnè ɨzʉ tɔ́ afína nà átɔ̀ abádhí dɔ̌, abádhí rɨ̌ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ìngò tɨna ɔ̀ rɔ̀. 32 Obhó tɨ́, Kàgàwà ábhʉ Pbàìsràyélí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàìsràyélí mànà rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ tsʉ̀ná dhu ɨ̀rɨ alɛ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨ’ɨ tɨ́ ɨzʉ tɔ́ afína nà abádhí dɔ̌ kɔ́rɔ́.

33 Ándà pɛ́ Kàgàwà bhà ídzìnga náarɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ tɨ́ dhu! Kǎrɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò tɨ́ dhu mà, kàbhà ɨnga t’ʉ́nɨta mànà rɨ̌’ɨ̀ abhàbhɔ́ nyʉ́ ròsè! Ádhɨ pbá alɛ ndɨ kàbhà ɨrɛ̀ta àwɛ rádʉ̀? Ádhɨ pbá alɛ ndɨ kùdhě ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu rǎdʉ̀ dɔ̀na àlʉ? 34 Àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɔ̌vɔna dhu bhěyi:

«Ádhɨ pbá alɛ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ɨrɛ̀ta nʉ́nɨ?

Ádhɨ pbá alɛ ndɨ kà tɔ̀ rádʉ̀ sedzà àbhʉ*?»

35 «Ádhɨ pbá alɛ ndɨ dhu nábhʉ angyi Kàgàwà tɔ̀,

ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ tɨ́ ndɨ dhu-arì ɔ̌ dhu àdu fɨ̌ndà*?» 36 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ dhu náaráhʉ kà-fɔ́ rɔ̀, kɔ́rɔ́ dhu kǎbhɔ̀lɔ̀ ndɨ, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ kà tɔ̀. Nɨ́, kàkǎ ilèta nà dhòdhódhónga nà! Àmɨ̀nà.

12

Kàgàwà bhà kasʉ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ atdí alɛ-afí nyʉ́ na dhu

1 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí àlɛ̌ tɔ̀ dhu bhěyi, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, nyǔbho ngbɔ̌kʉ kà tɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà tɔ̀ ka kùbho ípìrɔ̌rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ bhěyi, kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ, ndɨrɔ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ pɛrɛ̀ bhěyi. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhónánga tɔ́ ɔ́fɔ̀, yà Àbadhi ʉ̀lɛ nyɨ̌ nyádʉ̀ nɨ̌. 2 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ nyɨ̌ àdhàdhɨ̀ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ adzɨ ɔ̌ alɛ náarɨ́ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ Kàgàwà rʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌, ndàbhʉ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta ròngò ɔwʉ́tána tɨ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ Kàgàwà ózè nyɔ̌nzɨ̀ dhu. Ɨ dhu nɨ́: ídzì dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu mà, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu mà, ndɨrɔ̀ obhónánga tɔ́ dhu nyʉ́ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu mànà.

3 Àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ná idù ídzìnga mɨ’ɨ̀ uvitatálɛ tɨ́ dhu-bvʉ rɔ̌, ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌ kɔ́rɔ́: atdí alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nákǎ nzá ndɔ̀zʉ̀ ndɨ̀ ɔrʉ́ nyʉ́, ròsè yà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ dɔ̀nǎ. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌ yà nyɨ̌ nyʉ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌dzɨ̌ rɔ́rɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà ʉ́ndɔ̀ fʉ̌kʉ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta-otù ɔ̌ pɛrɛ̀-bvʉ rɔ̌. 4 Atdí alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌, alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo náarɨ́’ɨ̀ ibí, ndɨrɔ̀ ɨ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ atdí kasʉ nà tɨ́. 5 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, àlɛ̌ kɨ́ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ibí rɔ̀ màtɨ́, nɨ́ àlɛ̌ nɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌ Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà ngari ɔ̌ àdhàdhɨ̀ atdí alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga bhěyi. 6 Pbɨ̀ndà ídzìnga-bvʉ rɔ̌, Kàgàwà íbhò dhèdhèrɔ̀ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ àlɛ̌ tɔ̀. Nɨ́, kàbhà nabì bhěyi ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nábà alɛ, nákǎ ndàrà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ yà kɔ́rɔ́ àlɛ̌ ká’ù obhónánga tɔ́ ɔtɛ-bvʉ rɔ̌. 7 Ngʉ̌kpà alɛ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ pɛrɛ̀ nábà alɛ, nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ka mběyi. Ìndrǔ tɔ̀ ka kɨ́ dhu ùdhě dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nábà alɛ, nákǎ ndùdhe dhu mběyi ìndrǔ tɔ̀. 8 Ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ka kɨ́ sedzà àbhʉ̌ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nábà alɛ, nákǎ ndàbhʉ sedzà mběyi abádhí tɔ̀. Ìndrǔ tɔ̀ ka kɨ́ pɛrɛ̀ ùbhǒ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nábà alɛ, nákǎ ndùbho ka ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́zʉ̀na rɔ́rɔ̀. Ìndrǔ ɔ̀dɔ arɨ́ alɛ, nákǎ ndɔ̀dɔ̀ abádhí mběyi. Ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí nà ka kɨ́’ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ dɔ̌ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nábà alɛ, nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ka dhɛ̀dhɛ nà.

Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òkò tɨ́ nzínzìya ɔ̌ dhu

9 Fʉ̀kʉ́ àzè nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ʉtrátá na. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌ndrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí kǎkà nzɛ́rɛ dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀, nyǎdʉ̀ nyǎpba ídzì dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu rɔ̌. 10 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ àdhàdhɨ̀ atdí àba bhà alɛ náarɨ́ ’òzè nzínzìya ɔ̌ dhu bhěyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ tɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌fʉ̌ dhu ɔ̌. 11 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ atdyúkʉ nyʉ́ nà, ɨ̀mbǎ ɨtsɨ́ na, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ka afíkʉ nyʉ́ nà. 12 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò dhɛ̀dhɛ ɔ̌, yà àlɛ̌ tɔ̀ Kàgàwà ɔ́kɔ̀ fɨ̀ndá làká dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀dɔ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌ nyabá tɨ́ rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒndù dhu-dzi àpbɛ̀ ɔ̌, nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́ ɨtsɔ̀ta ɔ̌. 13 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ dzʉ̀nà fɨ̀yɔ́ mʉ̀hɛtʉ̀ ɔ̌, nyǎdʉ̀ òwu olo tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ àkɔ rɔ̌.

Àzè àkǎ kɨtɛ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ òmvǔ tɔ̀ màtɨ́ dhu

14 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎso rʉ̀kʉ́ rávu alɛ. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎso abádhí, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyǒfù abádhí òfù tɨ́. 15 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhɛ̀dhɛ atdíkpá kǎkà dhɛ̀dhɛ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ mànà, nyǎdʉ̀ ɔ̀dzɨ atdíkpá kǎkà ɔ̀dzɨ rɔ́dzɨ alɛ mànà. 16 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ɨrɨta nà nzínzìkʉ ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌bhà alɛ ɨ̀dzɨ̌ ka kɨ́ dhu ràtdǔ afíkʉ, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌bhà nyɨ̌ yɔrɔwà ɔ̌ ka kóko dhu ràtdǔ ndɨ afíkʉ. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ tɨ́.

17 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎdu nzɛ́rɛ dhu ìndrǔ tɔ̀ nzɛ́rɛ dhu nɨ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ídzìnga ɔ̀nzɨ ka kɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ nɨ̌ alɛ-afí nà. 18 Àkǎkǎ nɨ̌, tɨkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ mànà. 19 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌tsɛ̀ rʉ̀kʉ́ dhu nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌bhà ngari Kàgàwà bhà nàwí tɔ̀ rɔ̀nzɨ̀ ndɨ kasʉ. Obhó tɨ́, ka kándǐ dhu Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, katɨ: «Ìndrǔ rɔ̌ dhu ʉ̀tsɛ ka kɨ́ dhu nɨ́ kàsʉ̌du. Ɨma, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ ndɨ ma mʉtsɛ̀ya rʉ̀kʉ́ dhu*.» 20 Pbɛ́tʉ̀, àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarʉ́nɔna dhu bhěyi: «Rʉ̀nʉ́ arɨ́’ɨ̀ òmvǔ tɨ́ alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àwù nà, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nyabhʉ ɔ̀nyʉ̀ kà tɔ̀. Kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨdha-atdyú nà, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nyabhʉ ɨdha kà rɔ̀mvʉ̀. Obhó tɨ́, wɔ̀ dhu bhěyi nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ dhu rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ kàzʉ-li nyɨ nyɨ̀trɔ̀ kà-dɔ̀-tsírɔ́ dhu bhěyi*.» 21 Nyɨ nyàkǎ nzá nyabhʉ nzɛ́rɛ dhu rɔ̀nzɨ̀ lɛ̀mànʉ, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu lɛ̀mà ídzìnga t’ɔ́nzɨta nɨ̌.

13

Àlɨ̀tá bhà ádrɔ̀drɔ̌ alɛ àkǎ kɨfʉ dhu

1 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndɨ̀fʉ idzi nɔ́nyʉ̀ ìndrǔ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ. Obhó tɨ́, ɨnzá áhʉ Kàgàwà bhà rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga náarɨ́ mbǎ ɨ̀’ɨ̀. Ndɨrɔ̀, kǎkà idzi nɔ́nyʉ̀ ìndrǔ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nʉ́lɨ nɨ́ Kàgàwà. 2 Nɨ́rɔ̀, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ nà rɨ́ ndàgò alɛ nɨ́ Kàgàwà ʉ̀yǎ dhu nà rɨ́ ndàgò alɛ. Ndɨrɔ̀, ndɨ dhu bhěyi arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ nɨ́ ɨwà Kàgàwà rɨ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ dɔ̀yá dhu nɨ̀dhà dɔ̀yà ɨ̀ tɨ́rɔ̀ alɛ. 3 Obhó tɨ́, ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ náarɨ́ nzɨ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ, pbɛ́tʉ̀ abádhí-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ nɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ. Nyɨ nyózè tɨ́ wà nyongò àdɨ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀? Nɨ́rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ ídzì dhu, nɨ́ kà rǎdʉ̀ nyɨfʉ. 4 Obhó tɨ́, ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɔ̌nzɨna nɨ́ Kàgàwà bhà kasʉ, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nabhʉ̀ tɨ́ nyɔnzɨ̀ ídzì dhu. Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ nyɨ nyarɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ abádhí-ɔdɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ nga ndɨ abádhí rɨ̌’ɨ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀ ɨ́ màlɨpɔ̀ àbhʉ̌ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà nɨ̌. Màlɨpɔ̀ àbhʉ̌ abádhí rɨ̌ nzɛ́rɛ dhu nɔ̀nzɨ̀ alɛ tɔ̀ rɔ̀, abádhí rɔ̌nzɨna nɨ́ Kàgàwà bhà kasʉ, ndɨ́nɨ̌ kàbhà nàwí nɨtɛ̀ tɨ́ ɨ alɛ tɔ̀. 5 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu nyʉ́ nɨ́ kɨfʉ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà nàwí-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀, alɛ-afí rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ átɔ̀ ídzì dhu ràrɨ̌ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

6 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyárɨ́ pàratà ʉ̀fɔ̌ átɔ̀. Obhó tɨ́, àlɨ̀tá bhà kasʉ ɔ̀nzɨ arɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ náarɔ́nzɨna nɨ́ Kàgàwà bhà kasʉ. 7 Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà obhónánga mà ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌fɔ̌ pàratà yà pàratà àbhʉ̌ arɨ́ kʉfɔ̌ ndɔmbɛ̀-fɔ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǎtsà tákísì yà tákísì àtsà arɨ́ alɛ-fɔ́. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ ɨfʉta nà àkǎ ádrʉ̀ngbǎlɛ, nyǎdʉ̀ ilèta nà àkǎ-tsí nílè.

Ìndrǔ rɨ̌ ’òzè nzínzìya ɔ̌ dhu nɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu

8 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ atdí alɛ bhà wànzá nà màtɨ́. Wànzá tɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ nà nɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌. Ndɨ dhu nɨ́, nyǒzè nyɨ̌ nyɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ dhu. Obhó tɨ́, ɔdhɨ̀nà nòzè alɛ nɨ́fʉ wà Ʉyátá atdídɔ̌. 9 Kàgàwà bhà Ʉyátá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ, ndàtɨ: «Dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, dhu àkǎ nzá nyohò abvo, dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ ogbo, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá nyɨlɨ afínʉ ngǎtsi alɛ-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌*.» Kɔ̌kɔ̀ ɨ Ʉyátá mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà-tsí mànà, nɨ́ ka kʉ́tsɨ̀ yàrɨ́ atdí Ʉyátá ɔ̀: «Nyɨ nyàkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ àdhàdhɨ̀ yà ɨnyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi*.» 10 Ɔdhɨ̀nà nòzè alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ kà-rɔ̌. Nɨ́rɔ̀, alɛ t’ɔ́dhɨ̀nà òzè ka kɨ́ dhu nɨ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ àkǎkǎ dhu bhěyi dhu.

Krɨ́stɔ̀ rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ àkǎ kɔdɔ̀ tɨ́ dhu

11 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà yà àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kòmbí kàsʉmɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. Obhó tɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ àlɛ̌ ka’u ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ kʉ́gʉ dòtsí ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdɨ̀ ndɨ̀ ndàdɨ̀ ɨtsɛ rɔ́. Nɨ́ kòmbí, kìndù wà ndɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ nyʉ́ àlɛ̌ tɨ́. Nɨ́rɔ̀, kànɨ̌ ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌và ɔ̀ná fʉ̀kʉ́ kàsʉmɨ̀ nákǎ wà! 12 Iku-ɔ̌nga àlì wà ndɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨnga rǔbho dhu níndù wà ndɨ̀. Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ràwà ɨ́nɔ̀ tɔ́ mʉ̀tsɔ igi, àlɛ̌ ràdʉ̀ ɨla ùgye àlɛ̌ kɨ́ nɨ̌ awáwʉ̀ ɔ̌ màtsǔmù núgù. 13 Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ adyíbhengá nga nà àkǎ ídzì mʉ̀tsɔ nà, àlɛ̌ ràdʉ̀ àlɛ̌ ɔ̀dɔ̀ kǎkà dhu-tsí rɔ̌rɔ̀. Ɨ dhu nɨ́: pɨ̀rà bhěyi ka kɨ́ dhu ɔ̀nyʉ dhu, ɨwa t’órita, kɔ́rɔ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀-tɨdɔ̀ t’ɔ́nzɨta, anya t’ɔ́nzɨta, ndɨrɔ̀ adha tɔ́ alɛ-afí nà ka kɨ́’ɨ̀ dhu. 14 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌fɔ̌ yà Yěsù íbhò àlɛ̌ tɔ̀ màtsǔmù. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌bhà yà ngbɔ̌kʉ rɨ̌ atdyúya òho dhu ròvò nyɨ̌, nyǎmbɛ kǒzè dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌.

14

Ɨnzá ìndrǔ àkǎ ndɔ̀tdɨ̀ ɔdhɨ̀nà-ànyǎ ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

1 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎkɔ yà ivíví a’uta nà arɨ́’ɨ̀ alɛ ɨnzá nyɨ̌ nyàgò nyɨ̌ nà pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta dɔ̌ rɔ́rɔ̀. 2 Atdí ɔ́fɔ̀ nɨ́, atdí alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀nyʉ̀ kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ pbɨ̀ndà ɔbɨ nà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ ndà’ù ndɔ̀nyʉ̀ ìtò-bɨ̌* kɛ̀lɛ̌ pbɨ̀ndà ivíví a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Nɨ́, wɔ̀ ndɨ kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ ɔ̀nyʉ arɨ́ alɛ nákǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨ̀zǎ ná’a alɛ-ɨtsɨ̀. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨ̀zǎ ná’a alɛ, nákǎ nzá ndɔ̀tdɨ̀ yà kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ ɔ̀nyʉ arɨ́ alɛ-ànyǎ, Kàgàwà nákɔ wà kɔ̀nyʉ arɨ́ alɛ átɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 4 Ɨnyɨ, ɨnyɨ nɨ́ àdhɨ wɔ̀ ngǎtsi alɛ bhà kasʉtálɛ dɔ̌ nyɨ nyarɨ́ anya ɨ̀tdɨ̀ rɔ̀? Kàrɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nyʉ dhu mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ kà rɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nyʉ dhu mà nɨ́ kàbhà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔ̀tɛ̌. Ndɨrɔ̀, kàbhà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɔbɨ nà ndɨ̀dɨ̀ ka pɔ́tsɔ́ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌.

5 Atdídhená alɛ náarɨ́ atdídhená ɨdhɔ ɔ̀zʉ̀ atdídɔ̌ rɨ́’ɨ̀ tɨ̌ya nà ròsè ngʉ̌kpà ɨdhɔ dɔ̀nǎ dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ arádʉ̀ kɔ́rɔ́ ɨdhɔ ɔ̀zʉ̀ rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ngǎtsi alɛ náarɨ́ dhu à’u àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndɨ́rɛ̀na ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi. 6 Afína nìtǔ atdí ɨdhɔ-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ, nɨ́ rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨfʉ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù. Kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ ɔ̀nyʉ arɨ́ alɛ nɨ́ rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨfʉ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù átɔ̀. Obhó tɨ́, kà rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ pbɨ̀ndà ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ ɔ̀nyʉ alɛ nɨ́ rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨfʉ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀. 7 Obhó tɨ́, àlɛ̌ karɨ́ mbǎ ípìrɔ̌nga nà àlɛ̌ kòzè àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ kà nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ karɨ́ nzɨ̌ ʉ̀vɛ àlɛ̌ kòzè àlɛ̌ rʉ̀vɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 8 Kà-tɨ̀ nɨ́, àlɛ̌ kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà, nɨ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ kà nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù òzè ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kapɛ́ ʉ̀vɛ, nɨ́ àlɛ̌ kʉ́vɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù òzè ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́rɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ kʉ́vɛ dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌’ɨ nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ongyéngá. 9 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ avɛ̀ ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndadɨ̀ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ kǎkà ɨwà ʉ́vɛ alɛ mà, ípìrɔ̌nga nà rɨ́’ɨ̀ alɛ mànà tɔ̀. 10 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, ádhu nyɨ nyarɨ́ anya ɔ̀tdɨ̀ ɔdhɨ̀nʉ dɔ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀? Ndɨrɔ̀ ádhu ɨnyɨ, nyɨ nyarɨ́ ɔdhɨ̀nʉ-ɨtsɨ̀ ɔ̀nzɨ okúna dɔ̀ rɔ̀? Obhó tɨ́, àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kikòya Kàgàwà bhà anya t’ʉ́nɔta tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌. 11 Obhó tɨ́, ka kándǐ dhu Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ katɨ:

«Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǎtɨna:

‹Ɨma, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè nyɨ̀kpɔ́du nà. Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́ʉkɔya ɔtdyʉ̀ya-dɔ ɔnzɨ̀dú, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nɔ́ɔvɔya dhu kpangba ’àtɨ: ma ràrɨ̌ Kàgàwà*.›» 12 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ náawɛya ndɨ̀ ndanzɨ̀ dhu ndɨ̀tɨ́rɔ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌.

13 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ nzá àlɛ̌ rɨ̀tdɨ̀ àlɛ̌-ànyǎ àlɛ̌tɨ́rɔ̀ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kànɨ̌ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu: nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌lɨ ɔdhɨ́kʉ-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀ngʉ Kàgàwà bhà otu dhu abádhí-ɔ̀nzɨ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ abádhí àbhʉ rádʉ̀ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu. 14 Ma mʉ̀nɨ wà dhu madʉ̀ dhu à’ù, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-otù ɔ̌: Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ atdí ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ mà ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ apɛ́ atdí ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ mà ɔ̀zʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ tɔ̀ ndɨ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀tɨ̀ wà. 15 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ yà nyɨ nyɔ́nyʉna ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ nyàbhʉ ɔdhɨ̀nʉ-afí rɨ̀’ɨ̀ ɨzʉ nà dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ àzè tɔ́ alɛ-afí nà. Pbʉ̀kʉ̀ ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ nyàkǎ nzá nyabhʉ wɔ̀ Krɨ́stɔ̀ náavɛ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ alɛ nyʉ́ rɨ̀tsɨ̀ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌. 16 Nɨ́rɔ̀, ídzì dhu tɨ́ nyɨ̌ nyɔ̀zʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu nákǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ dhu ʉ̀nɔ̀ yà ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ rǎdʉ̀ nyɨ̌ nɨ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́. 17 Obhó tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi nɨ́ nzɨ̌ ɔ̀nyʉ̀, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ nzɨ̌ ɔmvʉ́. Pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ yà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɔ́nzɨna àlɛ̌-nyʉtsì dhu. Ɨ dhu nɨ́: kǎrɨ́ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ obhónánga tɔ́ dhu, àlɛ̌ ròkò màrʉ̀ngà ɔ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ ròkò dhɛ̀dhɛ ɔ̌. 18 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ àlɛ̌ kɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉ ɔ̀nzɨ dhu rɨ̌ ndɨ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ rɔ̀fɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́, ndɨrɔ̀ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́.

19 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nɛ̀ màrʉ̀ngà ìbhò rádʉ̀ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ dhu. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ ɔ̀sɨ̀ rádʉ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ dhu. 20 Nyɨ nyàkǎ nzá nyɨnza Kàgàwà rɔ̌nzɨna àlɛ̌-nyʉtsì kasʉ ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ìnè kɔnyʉ̀, pbɛ́tʉ̀ ɔdhɨ̀nʉ àbhʉ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀ngʉ Kàgàwà bhà otu ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ ɔ̀nyʉ nyɨ nyɨ́ dhu nɨ́ nzɛ́rɛ dhu. 21 Dhu rǎdʉ̀ àkǎ mběyi nyʉ́ nyʉbhà ɨ̀zǎ ɨ̀nzɨ̌ nya’à, nyʉbhà dɨ̀vayì ɨ̀nzɨ̌ nyɔmvʉ̀, nyadʉ̀ àdɨ ɨ̀nzɨ̌ nyɔnzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ɔdhɨ̀nʉ-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀ngʉ Kàgàwà bhà otu. 22 Ɨnyi, nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ yà pbʉ̀kʉ̀ a’uta ábhʉ nyɔzʉ̀ ídzì dhu tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ dhu afínʉ ɔ̀. Hirò nɔ́nzɨ̀ alɛ nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ànyǎna ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ yà afína ùdhě dhu ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ rɔ̀. 23 Pbɛ́tʉ̀, yà afína rǔguru ndɨ̀ ndɔ́nyʉna ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ, nányǎ Kàgàwà ɔ́tdɨ̀ wà. Obhó tɨ́, kà rɨ̌ nzɨ̌ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ a’uta nónzì ka ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ɔ̀nzɨna ka kɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí, yà ɨnzá ndɨ̀ nàkɔ a’uta nà nɨ́ nzɛ́rɛnga.

15

Ɨnzá dhu àkǎ ìndrǔ rɔ̀nzɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nɔ̀fɔ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ dhu

1 Àlɛ̌’ɨ yà ɔbɨ nà àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ a’uta ɔ̌ rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ kǎkà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ alɛ dzʉ̀nà fɨ̀yɔ́ ivívínga ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ kɛ̀lɛ̌ ɔ̀fɔ̀ rɨ́ àlɛ̌tɨ́rɔ̀ dhu. 2 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ɔ̀dhɨ̀nà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ rɨ́ dhu kà tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ídzìnga ɔ̀nzɨ dhu-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu adʉ̀ tɨ́ ndɨ alɛ ɔ̀sɨ̀ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌. 3 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ mà náanzɨ̀ nzá nyɨ̀kpɔ́na ɔ̀fɔ̀ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu, àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kandí Màsiyà dɔ̌ dhu bhěyi: «Yà abádhí arʉ́nɔna ɨnyɨ, Kàgàwà, nɨ̌ nzɛ́rɛ dhu tɔ́ ìtǔtánga náarà ndà’ɛ dùdú*.» 4 Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu yà angyí ka kandí Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, nɨ́ ka kandí ndɨ́nɨ̌ dhu nudhè tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀. Ɨ Andítá náarɨ́ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ ròndù dhu-dzi, ndàdʉ̀ àlɛ̌-afí àbhʉ ròtsì ɔbɨ, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká àlɛ̌ tɔ̀ dhu. 5 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà, yà dhu-dzi t’óndùta tɔ́ ɔbɨ àbhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ndàdʉ̀ alɛ-afí òpè alɛ, nákǎ ndàbhʉ nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ ɨrɨta nà nzínzìkʉ ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ Yěsù bhà ɔ́fɔ̀ nódyì nyɨ̌ nyɨ́ dhu-otù ɔ̌. 6 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ Kàgàwà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’ábanà, nílè atdí afíkʉ́ na ndɨrɔ̀ atdí tǔkʉ́ na.

Krɨ́stɔ̀ ɨra Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà tɔ̀ dhu

7 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò nyǎkɔ nzínzìkʉ ɔ̌ àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ náakɔ̀ nyɨ̌ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà-ɔvɔ̀ ilè tɨ́ ndɨ̀. 8 Obhó tɨ́, ma mátɨna kpangba nyɨ̌ nɨ̌, Krɨ́stɔ̀ ɨra Pbàyàhúdí tɔ́ kasʉtálɛ bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ yà abádhí t’ábhúna tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ làká ràkǎ, ndɨ dhu ràdʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ Kàgàwà ràrɨ̌ yà ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ. 9 Kɨ̌ra átɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí níilè tɨ́ Kàgàwà átɔ̀ pbɨ̀ndà ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí-okú dɔ̀ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kándǐ ka dhu bhěyi. Ɨ Andítá rǎtɨna:

«Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma móngo nyilè ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌,

ndɨrɔ̀ ma móngo adyi ʉ̀yʉ̀ mɨfʉ nyɨ nɨ̌*.»

10 Ndɨrɔ̀, Andítá rǎtɨna tdɨ́tdɔ̌:

«Nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, nyɔ̀nzɨ dhɛ̀dhɛ atdíkpá Kàgàwà bhà alɛ mànà*!»

11 Ndɨrɔ̀ kà rǎtɨna tdɨ́tdɔ̌ yà dhu bhěyi:

«Nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, nyìlè Ádrʉ̀ngbǎlɛ.

Nyɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ́, nyìlè ka*!»

12 Ndɨrɔ̀, nabì Ìsayà rǎtɨna:

«Yɛ̌sɛ̀ bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ* nɨ́ɨtɔya ndɨ̀.

Nɨ́, kɔ̌nyʉya idzi ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí dɔ̌,

ndɨrɔ̀ ɨ alɛ adʉ̀ya nyɨ̀kpɔ́ya ɨ̀lɨ kà-rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nɨgʉ́ tɨ́*.»

13 Nɨ́rɔ̀ Kàgàwà, yà àlɛ̌ àbhʉ̌ arɨ́ àlɛ̌ rʉ̀lɨ àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna dhu rɔ̌ alɛ, nákǎ ndɨ̀rǎ nyɨ̌ àkǎkǎ dhɛ̀dhɛ nɨ̌, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌, ka nyɨ̌ nyá’ù nɨ́dhunɨ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ nyɨ̀kpɔ́kʉ ʉ̀lɨ atdídɔ̌ kà rɔ̌nzɨna fʉ̌kʉ̀ dhu rɔ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌.

Pɔlɔ̀ rɔ̌tɛ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna kasʉ dɔ̌ dhu

14 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyʉ́ nàndà dhu nɨ̌, ma mʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, nyɨ̌ rùlè ùlè tɨ́ ídzìnga t’ɔ́nzɨta nɨ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ rʉ́nɨ wà obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu mběyi nyʉ́, ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎbhʉ nyǎmbɛ sedzà àbhʉ̌ dɔ̌ fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. 15 Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ngʉ̌kpà ngari ɔ̌, ma mándǐ dhu fʉ̌kʉ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyɨ̌rɛ̀ yà angyi ka kúdhe fʉ̌kʉ̀ dhu. Ma márà kɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ndɨ dhu bhěyi, ma mábàná Kàgàwà bhà ídzìnga, 16 mɨ’ɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ma marɨ́ kùhanɨ̀ tɔ́ kasʉ ɔ̀nzɨ, mʉnɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mɨtɛ̀ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí Kàgàwà tɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́. Kàgàwà rǎdʉ̀ ndɨ pɛrɛ̀ àkɔ ɨwà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ú’o ka rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà mǎ múngbò mǎ nɨdhunɨ̌, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè milè ma Kàgàwà tɔ̀ ma mɔ́nzɨna kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. 18 Obhó tɨ́, ma mɨ́ nzɨ̌ momvù misě vurò dhu, ɨnzá nɨ́ yà Krɨ́stɔ̀ ɔ́nzɨ̀ otùdu ɔ̌ dhu kɛ̀lɛ̌ ma mɔ̀vɔ̀ rɔ̀. Kɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ ɨ̀ ’ɨ̀fʉ Kàgàwà. Ndɨrɔ̀ kɔ̌nzɨ̀ ka yà ndɨ̀ ndábhʉ mʉnɔ̀ dhu mà, ndɨ̀ ndábhʉ mɔnzɨ̀ dhu mànà-otù ɔ̌. 19 Kɔ̌nzɨ̀ ka átɔ̀ yà ndɨ̀ ndábhʉ mɔnzɨ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ ize mà yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-otù ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ma mʉ́nɔ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ Ìlìrikò† tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀. 20 Ndɨrɔ̀, atdí ma mɨ’ɨ̀ nà ɨrɛ̀ta nɨ’ɨ̀ mʉnɔ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ yà ɨnzá ndɨ màkʉ̌rʉ̀ apɛ̀na ndɨ̀rɨ ɔ̀yá kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ. Ma mazè mɔnzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ yà ɨwà ngǎtsi alɛ náapɛ̀ ndʉ̀nɔ̀ ka ɔ̀yá ngari ɔ̌, 21 àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kàndǐ ka dhu bhěyi. Ɨ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ Màsiyà-okú dɔ̀ rɔ̀ ’àtɨ:

«Kǎkà ɨnzá ka kapɛ̀na kàbhà màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ fɨ̌yɔ̀ alɛ, náalaya ka.

Kǎkà ɨnzá ka kapɛ̀na kàwɛ̌ fɨ̌yɔ̀ alɛ nɨ́ ɨ kǎdʉ̀ya dɔ̀ya àlʉ*.»

Pɔlɔ̀ rɔ̌tɛ Yèrùsàlɛmà mà, Rɔmà mà,
Spànɨyà mànà ɔ̀ ndɨ̀ ndárà nɨ̌ abhi dɔ̌ dhu

22 Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ma mɨ́ yà ɨnzá apɛ̀na kɨ̀rɨ alɛ tɔ̀ dhu nɨ́ ndɨ tsʉ̀du nʉ́tɔ̀ ibí-gʉ̀na nyʉ́ ɨ̀nzɨ̌ marà àhʉ àwú fʉ̌rábvʉ̀. 23 Obhó tɨ́ ibí atɔ nyʉ́ ɔ̌, ma mɨ́’ɨ̀ dhu-atdyú nà atdídɔ̌ marà nyǎndà. Nɨ́ kòmbí, ma mɨ́ mbǎ ma mɔ́nzɨna tdɨ́tdɔ̌ yàrɨ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ kasʉ nà. 24 Nɨ́ Spànɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ma márà rɔ̀ ma mʉ́da fʉ̌rábvʉ̀nǎ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mʉ̀nɨ wà dhu ma ràrɨ̌ ngbɔ̌kʉ àla àlǎ. Ndɨrɔ̀, ɨwà ɨdhɛ̀du ɨ̀ka ndɨ̀ yà atdíkpá àlɛ̌ kòkò nyɨ̌ mànà ídǒ kàsʉmɨ̀ tɨ́ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀, ma mòzè nyɔ̌nzɨ̀ dzʉ̀nàdu ányɨ̀ ma márà nɨ̌ pbàkà abhi ɔ̌. 25 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, ma mɨ́ pɛ́ àrà mʉ̀dzʉ̀nà nà angyi Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɔ̀. 26 Obhó tɨ́, dhu ɔ́fɔ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà mà Àkayà‡ mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Kàgàwà bhà alɛ-nyɨ̀kpɔ́, rùndu malɨ̀-tsʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nǎkʉ̀tálɛ dzʉ̀nà nɨ̌. 27 Obhó tɨ́, abádhí ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu ɨ̀ nyʉ́ ɨ̀ òzè ka dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎnà wà atdídɔ̌ abádhí rɔ̀nzɨ̀ ɨ nǎkʉ̀ tɔ́ Pbàyàhúdí dzʉ̀nà. Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nábà yà Pbàyàhúdí tɔ̀ Kàgàwà udhé alɛ-afí tɔ́ asota átɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎnà wà ɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí ròwù Pbàyàhúdí dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ átɔ̀ fɔyá rɨ́’ɨ̀ dhu-tsí nɨ̌. 28 Nɨ́, ndɨ kasʉ ɨ̀tɔ ma mɨ́, madʉ̀ wɔ̀ ndɨ tsʉ̀na ka kùndu malɨ̀ àbhʉ abádhí-fɔ́ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ rɔ̀, ma mʉ́da fʉ̌rábvʉ̀nǎ yà Spànɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ma márà nɨ̌ pbàkà abhi ɔ̌. 29 Ɨma nyʉ́ ma mʉ̀nɨ wà dhu, fʉ̌rábvʉ̀ ma márà àhʉ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma ràrǎrà ábhɔ̌ asota nyʉ́ nà fʉ̌kʉ̀ Krɨ́stɔ̀ ɨnǎ rɔ̀.

30 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náaríbhona àlɛ̌ ròzè àlɛ̌ nɨ̌ àzè-okú dɔ̀ rɔ̀, kùngbò àlɛ̌ atdíkpá ɨtsɔ̀ta ɔ̌, àlɛ̌ rɨ̀tsɔ̀ àlɛ̌ atdídɔ̌ Kàgàwà rɔ̌ dùdú. 31 Nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ dùdú, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nzɛ́rɛ dhu náabá tɨ́ ɨma kǎkà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ ɨnǎ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ dùdú, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ náakɔ̀ tɨ́ yà ma márà nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ mʉ̀dzʉ̀nà mběyi. 32 Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu bhěyi Kàgàwà òzè ka rɨ̀’ɨ̀ nɨ̌, ma mɨ́rà àhʉ àhʉ̌ bvʉ̀kʉ̀ dhɛ̀dhɛ ɔ̌, madʉ̀ maso akɛ nzínzìkʉ ɔ̌. 33 Nɨ́rɔ̀ Kàgàwà, yà màrʉ̀ngà ìbho arɨ́ àlɛ̌ tɔ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà kɔ́rɔ́. Àmɨ̀nà!

16

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ nóvì dhu

1 Ma mòzè mɨtɛ̀ a’uta ɔ̌ àlɛ̌ t’áwɛ̀nà, Fòyibɛ̀ fʉ̌kʉ̀. Ɨ́yàdhíyà arɨ́ kasʉ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ Kèkùrɛyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌. 2 Nɨ́ fʉ̌rábvʉ̀ kà rǎrà àhʉ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎkɔ ɨ́yàdhíyà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ àkǎnà ɨ̀ rɔ̀nzɨ̀ ka dhu bhěyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kà dzʉ̀nà kà rɨ̌ atdyúna òho fʉkʉ́ kɔ́rɔ́ dhu nɨ̌. Obhó tɨ́, ɨ́yàdhíyà ɔ́nzɨ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ dzʉ̀nà. Ndɨrɔ̀ kɔ̌nzɨ̀ dzʉ̀nàdu nyʉ́ mà átɔ̀.

3 Òvì nyòvì Pèrèsílà mà pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ Àkilà nà*. Abádhí nɨ́ yà atdíkpá mǎ marɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉ ɔ̀nzɨ mànà alɛ. 4 Abádhí átsǔ mbɛ̀mbɛ̀ ’ʉ̀vɛ pbàkà ípìrɔ̌nga àpà ɨ̀ ɨ́ ’ɨ̀gʉ̌ rɔ̀. Nɨ́ ma màdu ɔ̀tsɔ̀ abádhí tɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma kɛ̀lɛ̌ ndɨ atdírɔ̀ ma màdu ɔ̀tsɔ̀ abádhí tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá nádu ɔ̀tsɔ̀ átɔ̀ abádhí tɔ̀. 5 Òvì nyòvì yà abádhí mà t’ɨ́dzá arɨ́ ’ùndǔ kànɨsà átɔ̀. Òvì nyòvì yà atdídɔ̌ ma mózè Pàyìnatɔ̀. Àbadhi nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Krɨ́stɔ̀ na’u Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà nzínzì ɔ̌ alɛ. 6 Òvì nyòvì Màrɨyà yà atdídɔ̌ aránà afína ìtu rɔ̌ fʉ̀kʉ́ dhu nɨ̌ alɛ. 7 Òvì nyòvì Àndɛ̀rɛ̀nɨkɔ̀ mà Yùniyà nà. Abádhí nɨ́ fàká pbìrì ɔ̌ bhà, yà atdíkpá ka kusó mǎ mànà imbi ɔ̀. Abádhí nɨ́ uvitatálɛ yà atdídɔ̌ ka kárɨ́ ɨ̀fʉ̌na, ndɨrɔ̀ abádhí nɨ́ angyinǎ rɔ̀ Krɨ́stɔ̀ ná’ù rùdú alɛ.

8 Òvì nyòvì Àpùlìyatɔ̀, yà atdídɔ̌ ma mózè Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyʉtsì alɛ. 9 Òvì nyòvì Rʉ̀banʉ̀, Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉ ɔ̀nzɨ mǎ marɨ́ nà ɔdhɨ̀kà. Ndɨrɔ̀, òvì nyòvì Sìtakì, yà atdídɔ̌ ma mózè alɛ. 10 Òvì nyòvì Àpɛlɛ̀, yà Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì pbɨ̀ndà a’uta tɔ́ obhónga nɨtɛ̀ kpangba alɛ. Òvì nyòvì Àrìstòbulò bhà ɨdzá aróko alɛ. 11 Òvì nyòvì Yèrèdǐyò, fàká pbìrì ɔ̌ alɛ. Òvì nyòvì Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ná’ù alɛ, kǎkà Nàrkisò bhà ɨdzá aróko. 12 Òvì nyòvì Tìrìfɛnà mà Tìrìfɔsà mànà, yà atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà dhu arɨ́ afíya àtdǔ vèbhálɛ. Òvì nyòvì yà atdídɔ̌ ma mózè Persì átɔ̀, yà atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà dhu arɨ́ afína àtdǔ tsìbhálɛ. 13 Òvì nyòvì Rufù, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà alɛ. Ndɨrɔ̀ òvì nyòvì kà-tsánà yà ma marɔ́zʉ̀na átɔ̀ ɨ́yàdu bhěyi alɛ. 14 Òvì nyòvì Àsɨ̀krɨtɔ̀ mà, Fùlɛgɔ̀ mà, Hɛ́rmɛ̀ mà, Pàtrɔ̌bà mà, Ɛ́rmà mà, yà atdíkpá abádhí arɨ́’ɨ̀ mànà ɔdhɨ́ya mànà. 15 Òvì nyòvì Fìlɔ̀lɔgɔ̀ mà Yùliyà nà, nyǎdʉ̀ Nèrewù mà òvì awɛ̀nà mànà. Ndɨrɔ̀ òvì nyòvì Ɔ̀lɨpà mà yà ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ mànà atdíkpá Kàgàwà bhà kɔ́rɔ́ alɛ mànà. 16 Òvì nyòvì nyɨ̌ mběyi nzínzìkʉ ɔ̌, nyǎtsɛ̀ nyɨ̌ àdhàdhɨ̀ ɔdhɨ arɔ́nzɨna dhu bhěyi. Krɨ́stɔ̀ bhà kànɨ́sá kɔ́rɔ́ nóvì nyɨ̌.

Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, Pɔlɔ̀ rɨ̌ sedzà àbhʉ̌ Rɔmà ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ dhu

17 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, nyàndà nga mběyi kǎkà ìndrǔ-ɔ̌nga àpà arɨ́ ’ʉ̀ndɔ̀ alɛ nà. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ngʉ̌kpà alɛ àbhʉ rádʉ̀ rùvò ídzì otu ɔ̌ rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ yà fʉ̌kʉ̀ ka kúdhe dhu àgò dɔ̌ alɛ. Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǔtù nyɨ̌, nyǒkò ɨtsɛ abádhí rɔ̌ rɔ̀. 18 Obhó tɨ́, ɨ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ náarɨ́ kàsʉ̌na ɔ̀nzɨ nɨ́ nzɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Krɨ́stɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí arɨ́ kàsʉ̌na ɔ̀nzɨ dhu nɨ́ ɔ̀ya kɛ̀lɛ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí arádʉ̀ kǎkà ɨsɨ́sɔ́ afíya nà alɛ nʉ́tra òvǒvù ndɨrɔ̀ ʉtrátá tɔ́ ɔ̀tɛ̌ya nɨ̌. 19 Nyɨ̌ nàndà dhu nɨ̌, kɔ́rɔ́ alɛ ʉ́nɨ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyarɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ɨ̀fʉ̌ dhu. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨdhɛ̀du ɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mòzè nyɨ̌’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòtatálɛ tɨ́ ídzìnga t’ɔ́nzɨta-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́, nyɨ̌ndà nyɨ̌ nzɛ́rɛ dhu rɔ̌ rɔ̀. 20 Ndɨ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ dhu rɔ̀, Kàgàwà, yà màrʉ̀ngà ìbho arɨ́ alɛ, rɨ̌ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀-ɔbɨ̀ ɨ̀tɔ, ndàbhʉ nyɔ̌bɛ̀ dɔ̀na pfɔ̌kʉ-tsítsírɔ́ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌.

Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà!

21 Tìmɔ̀tɛwʉ̀, kasʉ tɔ́ ɔdhɨ̀du nóvì nyɨ̌’ɨ. Ndɨrɔ̀ fàká pbìrì ɔ̌ bhà: Lùkiyò, Yàsɔnà, Sòsìpátrɔ̀ mànà nóvì nyɨ̌ átɔ̀.

22 Yàrɨ́ bhàrʉwà Pɔlɔ̀ ávi ràndǐ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ ɨma, Tɛ̀rtǐyò. Nɨ́ ma mòvì nyɨ̌ yà àlɛ̌ núngbò Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌.

23 Gǎyò, yà ɨma, Pɔlɔ̀ nakɔ̀ pbɨ̀ ɨdzá ndɨrɔ̀ yà kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nákɔ̌ arɨ́ ròngò ’ùndu pbɨ̀ ɨdzá alɛ, nóvì nyɨ̌’ɨ. Àlɛ̌ t’adɔ̀nà Kwartɔ̀ mà, Rǎstɔ̀ yà kɨgɔ̀ ɔ̌ malɨ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ alɛ mànà nóvì nyɨ̌.

[ 24 Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nà kɔ́rɔ́. Àmɨ̀nà.]

Atdírɔ̀ tɨ́ Kàgàwà àkǎ ilèta nà dhu

25 Kàgàwà àkǎ ilèta nà! Àbadhi rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɔbɨ nà ndàbhʉ nyɨ̌ nyǐkò pɔ́tsɔ́ a’uta ɔ̌ yà ma marɔ́vɔna ìndrǔ tɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌. Ndɨ Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌, Kàgàwà ábhʉ kʉnɨ yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ okónà órù ɔ̀ dhu. 26 Nɨ́ kòmbí, àdhàdhɨ̀ Àbadhi, yà dhòdhódhónga nà arádɨ alɛ nʉ́ʉyá dhu bhěyi, mǎ mɔ́vɔ̀ yà pbànábí andí Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ náa’u tɨ́ ka, ’àdʉ̀ kɨ̀fʉ.

27 Nɨ́rɔ̀ Kàgàwà, yà atdírɔ̀ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòtatálɛ tɨ́ alɛ, nákǎ ilèta nà dhòdhódhónganà Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ kǎnzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Àmɨ̀nà.

* 1:2 1.2 Ìsa 52.7; 61.1-3

* 1:17 1.17 Hàb 2.4

* 2:22 2.22 Tɔ̀r 7.25

* 2:24 2.24 Ìsa 52.5

* 2:25 2.25 Pbàyàhúdí tɔ̀, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ nyʉ́ tɨ́ rɨ́ ìndrǔ ɨ̀tɛ̀ ize.

* 3:4 3.4 Zàb 51.6

* 3:7 3.7 Tɨ̀tɔ̀ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ dhu nɨ́ ɨ̀mbǎ ka kɨ́’ɨ̀ obhónánga nà dhu. Ndɨrɔ̀ Obhónga tɨ́ ka kátɨna dhu nɨ́ obhónánga (Rɔm 3.5).

† 3:18 3.18 Zàb 5.10; 10.7; 14.1-3; 36.2; 53.2-4; 140.4; Ìsa 59.7-8

‡ 3:31 3.31 Ɨ̀dɨ̀ tɨ́ ka kɨ́ Ʉyátá ɨ̀dɨ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́, Yěsù ka kà’ù dhu rǎdʉ̀ ìndrǔ àbhʉ ròhò Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-atdyú atdídɔ̌ dhu.

* 4:3 4.3 Ɔpt 15.6

* 4:8 4.8 Zàb 32.1-2

* 4:15 4.15 Àkǎkǎ kʉnɨ dhu nɨ́ ɨ̀mbǎ ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ rɔ́, Kàgàwà ɔ́kɔ̀ làká ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè.

* 4:17 4.17 Ɔpt 17.5

* 4:18 4.18 Ɔpt 17.5

* 4:18 4.18 Ɔpt 15.5

* 5:9 5.9 Ndɨ nàwí ɨ’ɨya Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ nɨ́nganɨ́.

† 5:14 5.14 Àdamʉ̀ anzɨ̀ dhu mà Krɨ́stɔ̀ anzɨ̀ dhu mànà ɔ̀ rɔ̀ ùvò dhu nʉ́ʉpbá kɔ́rɔ́ alɛ-ngbɔ̀ yà adzɨ ɔ̌, rɨ̀rà àhʉ indonga ɔ̀ màtɨ́.

* 8:3 8.3 Ngǎtsi ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ka kàmbɛ̀nà kʉ̀nɔ yà dhu bhěyi: … àlɛ̌ tɔ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ tɔ́ ivívínga nʉ́ʉtɔ̀ àlɛ̌-tsʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ rɨ̀fʉ ndɨ Ʉyátá àkǎkǎ dhu bhěyi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

* 8:20 8.20 Ɔpt 3.17-19

* 8:36 8.36 Zàb 44.23

* 9:7 9.7 Ɔpt 21.12

* 9:9 9.9 Ɔpt 18.10-14

* 9:12 9.12 Ɔpt 25.23

* 9:13 9.13 Màl 1.2-3

* 9:15 9.15 Uvt 33.19

* 9:17 9.17 Uvt 9.16

* 9:25 9.25 Ɔ̀sɛ 2.25

* 9:26 9.26 Ɔ̀sɛ 2.1

* 9:28 9.28 Ìsa 10.22-23

* 9:29 9.29 Ɔpt 19.23-28; Ìsa 1.9

* 9:33 9.33 Ìsa 8.14; 28.16

* 10:5 10.5 Law 18.5

* 10:8 10.8 Tɔ̀r 30.12-14

* 10:11 10.11 Ìsa 28.16

* 10:13 10.13 Yɔ̀w 3.5

* 10:15 10.15 Ìsa 52.7

* 10:16 10.16 Ìsa 53.1

* 10:18 10.18 Zàb 19.5

* 10:19 10.19 Tɔ̀r 32.21

* 10:20 10.20 Ìsa 65.1

* 10:21 10.21 Ìsa 65.2

* 11:3 11.3 1Ká 19.10,14

* 11:4 11.4 1Ká 19.18

* 11:10 11.10 Zàb 69.23-24

* 11:16 11.16 Ɔzt 15.19-21

* 11:18 11.18 Mìzèyìtunì-kpa-vɛ́ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Pbàìsràyélí t’ábhúna-nzɨ̀nzɨ̀.

* 11:27 11.27 Ìsa 59.20-21

* 11:34 11.34 Ìsa 40.13-14

* 11:35 11.35 Yǒb 41.3

* 12:19 12.19 Tɔ̀r 32.35

* 12:20 12.20 Mbà 25.21-22. Kà-tɨ̀ nɨ́, ngǎtsi nɨ̌, wɔ̀ dhu bhěyi nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ dhu dhu rǎdʉ̀ ndɨ alɛ àbhʉ nyɨ̀na rɨ̀wʉ̀, ràdʉ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga.

* 13:9 13.9 Uvt 20.13-15,17; Tɔ̀r 5.17-19,21

* 13:9 13.9 Law 19.18

* 14:2 14.2 Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà ɔ̌, ivíví a’uta nà alɛ náazè ’ɔ̀nyʉ̀ ìtò-bɨ̌ kɛ̀lɛ̌, akyɛ ɨ̀ owuna yà ɨwà Músà bhà Ʉyátá ɨ́sɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ kongò à’ànà ɨ̀zǎ mà mʉ̌ngʉ̌-nzo tɔ̀ ka kàbhʉ pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ mànà ná’à nɨ̌.

* 14:11 14.11 Ìsa 45.23

* 15:3 15.3 Zàb 69.10

* 15:9 15.9 2Sà 22.50; Zàb 18.50

* 15:10 15.10 Tɔ̀r 32.43

* 15:11 15.11 Zàb 117.1

* 15:12 15.12 Yɛ̌sɛ̀ bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ tɨ́ ka kánzina ɨrɔ́ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀.

* 15:12 15.12 Ìsa 11.10

† 15:19 15.19 Ìlìrikò nɨ’ɨ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì tɨ́ ɨ’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ atdí mʉ̀lɛngʉ̀.

* 15:21 15.21 Ìsa 52.15

‡ 15:26 15.26 Pbàrɔ́má tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ bhàrʉwà àndǐ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Pɔlɔ̀ ɨ’ɨ̀ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̀.

* 16:3 16.3 Kas 18.1-3

1 Pbàkòritò

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Kòritò

ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí nɨ́ Pɔlɔ̀, Yěsù bhà uvitatálɛ. Kǎngbɛ ndɨ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, mbɛ̀mbɛ̀ ɨwà imbò kumì atɔ nʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀ (Kas 18.1-3). Kǎndí bhàrʉwà ndɨ Kànɨsà tɔ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨwà imbò atɔ nʉ́dà rɔ́rɔ̀. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ kǎtù ndɨ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

Kòritò nɨ’ɨ̀ Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ (Kòmbí ka kárɨ́ ndɨ pbìrì ànzi Pbàgìríkí tɔ́ pbìrì tɨ́). Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨ’ɨ̀ alɛ-tɨdɔ̀ nɨ’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ pbìrì ɔ̌ bhà: Pbàgìríkí mà, Pbàrɔ́má mà, Pbàyàhúdí mànà. Tdʉ̌ ɨ̀ a’u Yěsù rɔ̀, ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nóongónà sànamʉ̌-nzo-owù nʉ́ngʉ, ’àdʉ̀ dhèdhèrɔ̀ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀-owù nʉ́ngʉ átɔ̀.

Pɔlɔ̀ náabà màkʉ̌rʉ̀ dhèdhèrɔ̀ alɛ-tɨ’ɔ̀nǎ rɔ̀ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà ɔ̌ arɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu dɔ̌ (1Kò 1.11; 5.1). Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ náazè dhu nɨ́ Pɔlɔ̀ rɨ̀tɛ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ɨ̀ ádʉ̀ òko ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ dhu fɨ̌yɔ̀. Nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà bhàrʉwà ɔ̌, Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu àndǐ yà ndɨ̀ ndábà màkʉ̌rʉ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ dhu àdu yà tsʉ̀ná ka kɔ́ngʉ̀ dhu dɔ̌.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-9).

- Ìndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ Kànɨsà ɔ̌ dhu (1.10–4.21).

- Ɨnzá ìndrǔ àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ dhu mà, ɨ̀ nʉ́mbǎ alɛ àkǎnà ’òkò tɨ́ fɨ̌-dzá dhu mànà dhu (5.1–7.40).

- Pbàkrɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀yá ɨ̀tɨ́rɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu (8.1–11.1).

- Sɔmǎ-dzà ɔ̌ vèbhálɛ mà kpabhálɛ mànà àkǎ ’ɨ̀’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀ mà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àbhʉ̌ rɨ́ kɨrɛ̀ ɔ̀nyʉ̀ dɔ̌ dhu mànà (11.2-34).

- Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arúbhǒna dhèdhèrɔ̀ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀, kà nɨ̌ ka kádʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ tɨ́ Kànɨsà ɔ̌ dhu mànà (12.1–14.40).

- Krɨ́stɔ̀ ɨngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ dhu nídè dhu (15.1-58).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ dhu (16.1-24).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

(1Kò 1.1-7; Kas 18.1-11; Fìl 1.3-6; Kɔ̀l 1.3-6)

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ nɨ́ ɨma, Pɔlɔ̀, yà Kàgàwà ánzì ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndózè ka dhu bhěyi rɨ̀’ɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ tɨ́ alɛ. Mǎ mɨ́’ɨ̀ atdíkpá àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Sòsìtěnì* mànà. 2 Ma màndǐ dhu fʉ̌kʉ̀, Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà kànɨsà tɨ́rɔ̀. Nyɨ̌ nɨ́ yà nyɨ̌ nyú’o nyɨ̌ nyɨ̌lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyɨ̌ nyá’ù dhu-otù ɔ̌ alɛ. Kàgàwà únzì nyɨ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ kǎkà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ ɨ̀fʉ̌ arɨ́ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ mànà. Ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ abádhí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ átɔ̀. 3 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, ndɨ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ àlɛ̌ karábàna asota

4 Ma marɨ́ ɔ̀tsɔ àbhʉ̌ bìlǐnganà pbàkà Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, yà Kàgàwà ábhʉ nyǎbà Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ mànà fʉ̀kʉ́ ungbòta-otù ɔ̌, Kàgàwà ɨ́rǎ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu nɨ̌, ròsè dòtsí nɨ́ yà alɛ-dɔ àlʉ̌ rɨ́ ɔtɛ ʉ̀nɔ nyɨ̌ nyárɨ́ dhu mà, ɨnga nyɨ̌ nyʉ́nɨ dhu mànà dhu nɨ̌. 6 Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ ka káwɛ dhu nábà ngari ɔbɨ nyʉ́ nà afíkʉ ɔ̀. 7 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ kpangba ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀dɔ nyɨ̌ nyɨ́ ɔ̀nanǎ, rʉ̀kʉ́ ndɨ̀ nɔ̀tdɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí aríbhona ìndrǔ tɔ̀ pɛrɛ̀ rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ atdí màtɨ́. 8 Ka nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nabhʉ̀ya nyǐkò pɔ́tsɔ́, ràrà àhʉ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɔ̌bhʉ rɨ́ atdí afátá dɔ̌ màtɨ́ atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀mbǎ, wɔ̀ ndɨ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌. 9 Kàgàwà nɨ́ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ. Àbadhi nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nunzi nyǔngbò nyɨ̌ Idhùnà Yěsù Krɨ́stɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà.

Ìndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ Kànɨsà ɔ̌ dhu

10 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nyɨ̌ nyowu tɨ́ ɔ̀tɛ rɔ̌ atdí dhu dɔ̌, ɨ̀mbǎ ìndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ dhu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò atdínga ɔ̌, nyɨ̌’ɨ̀ atdí ɨnga t’ʉ́nɨta nà, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí ɨrɛ̀ta nà. 11 Obhó tɨ́, àbanɨ̌nzó, Klɔ̌ɛ̀ bhà-dzá-bhà-tsʉ̌, ma mɨ́rɨ̀ dhu atsʉ rarɨ́’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. 12 Ma mátɨna yà dhu bhěyi: ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ náarɨ́ vurò dhu ʉ̀nɔ ngǎtsi alɛ rʉ̌nɔna dhu nà. Atdí alɛ náarátɨna: «Ɨma, ma nɨ́ Pɔlɔ̀ bhà alɛ,» ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨma, ma nɨ́ Apɔlɔ̀ bhà alɛ.» Ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ arátɨna: «Ɨma, ma nɨ́ Kɛfà* bhà alɛ,» ngǎtsi-tsí ràdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨma, ma nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ.» 13 Nɨ́, Krɨ́stɔ̀-ɔ̌nga nʉ́ndɔ̀ tɨ́ ʉ̀ndɔ ndɨ̀? Tɨ́ ɨma Pɔlɔ̀ ndɨ ka kʉtɔ́ ma mʉ̀sàlabhà dɔ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀? Nyɨ̌ nyalʉ́ tɨ́ bàtizò, ɨma, Pɔlɔ̀ nɔ́ɔvɔ̀ rɔ̌? 14 Ma marɨ́ ɔ̀tsɔ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀, ɨnzá ma mábhʉ bàtizò nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀, ma múbho ka fɨ̌yɔ̀ nɨ́ Krìsipò* mà kɛ̀lɛ̌ Gǎyò* nà, 15 akyɛ atdí alɛ mà náarana àtɨ̀nà, nyɨ̌ rálʉ̌ bàtizò ɔvɔ̀du rɔ̌ nɨ̌. 16 Mbɛ̀mbɛ̀ àdzo dhu nɨ́, ma múbho bàtizò átɔ̀ Stɨ̀fanʉ̀ bhà-dzá-bhà tɔ̀ dhu*. Ròsè kɔ̀rɨ́ alɛ dɔ̀nǎ, ma mʉ̀nɨ nzá ɨwà ma mábhʉ bàtizò ngǎtsi alɛ tɔ̀ màtɨ́ dhu.

Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà,
kàbhà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɔ́fɔ̀ mànà

17 Krɨ́stɔ̀ níivi nzá ma mɨrà bàtizò ùbho ìndrǔ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kǐvi ma ndɨ́nɨ̌ ma mɔvɔ tɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. Kǐvi ma ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ kɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ɨnzá ma mìtsu ìndrǔ arɨ́’ɨ̀ nà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta ɔ̀tɛ̌du ɔ̀ rɔ́rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Krɨ́stɔ̀ avɛ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu níwǐ nzá ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ nà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ. 18 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ avɛ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu, nɔ́zʉ̀ kǎkà dhòdhódhónganà ɨ̀ uwíya tɨ́ arówu alɛ náarádʉ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ tɔ̀, yà àlɛ̌ ɨ̀gʉ̌ kà rɨ̌ rɔ̀, ndɨ màkʉ̌rʉ̀ rɨ̌tɛ̀na nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ. 19 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ Kàgàwà rǎtɨna:

«Ma mɨnzaya dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ tɔ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta.

Ma mabhʉ̀ya yà ɨnga t’ʉ́nɨta nà arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ́ ɨnga t’ʉ́nɨta rùwǐ*.»

20 Nɨ́rɔ̀, ádhɨ pbá alɛ ndɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà arɨ́’ɨ̀? Ádhɨ pbá alɛ ndɨ Ʉyátá tɔ́ màlimò tɨ́ rɨ́’ɨ̀? Ádhɨ pbá alɛ ndɨ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ adzɨ ɔ̌ ka kádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà ɔtɛ tɔ́ kɔ̀ngɔ̀ tɨ́? Kàgàwà nábhʉ tɨ́ nzá yà adzɨ ɔ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu tɨ́?

21 Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ arɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò nɨ̌ ɨrɛ̀ta-otù ɔ̌ nga ndɨ ìndrǔ rǎdʉ̀ Kàgàwà ʉ̀nɨ Kàgàwà bhà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, yà àlɛ̌ karɔ́vɔna ìndrǔ tɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ, Kàgàwà núudhé ndɨ̀gʉ̌ ndɨ̀ ná’ù alɛ nɨ̌, ɨ̀mbǎ atdídhená alɛ mà ràmbɛ ndɨ Màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀zʉ̀ dɔ̌ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu tɨ́. 22 Tdʉ̌ ɨ̀ a’u Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̀, Pbàyàhúdí náarózèna dhu nɨ́, ’àla pɛ́ ɨdhɔ rɨ̌ ’ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ ize angyi, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí náarɔ́nɛna dhu nɨ́, ’ɨ̀rɨ̀ pɛ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta tɔ́ ɔtɛ. 23 Pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ, mǎ márɨ́ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀, yà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ka kʉtɔ́ alɛ. Nɨ́, ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu náarádʉ̀ Pbàyàhúdí-ɔ̌nga ɨ̀wà ɨ̀wa tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí ràdʉ̀ kɔ̀zʉ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu tɨ́. 24 Pbɛ́tʉ̀, kǎkà Kàgàwà núunzi rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ alɛ tɔ̀, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ Pbàyàhúdí màtɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí màtɨ́, Krɨ́stɔ̀ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, kàbhà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɔ́fɔ̀ mànà. 25 Obhó tɨ́, yà ìndrǔ rɔ̌zʉ̀na rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu tɨ́ Kàgàwà bhà Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́dà wà ìndrǔ tɔ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta. Ndɨrɔ̀ yà abádhí rɔ̌zʉ̀na rɨ̀’ɨ̀ ivíví dhu tɨ́ Kàgàwà bhà Màkʉ̌rʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà ròsè ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ nà ɔbɨ dɔ̀nǎ.

26 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀, yà Kàgàwà únzì nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ rɔ̀: ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ábhɔ̌ alɛ ɨ nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà àdhàdhɨ̀ yà ìndrǔ rɨ̌rɛ̀na dhu bhěyi. Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ábhɔ̌ alɛ mà ɨ nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ábhɔ̌ alɛ ɨ nzínzìkʉ ɔ̌ ka kádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà kámá-tɨdɔ̀ tɨ́. 27 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà óvò yà adzɨ ɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu tɨ́ alɛ, ndɨ́nɨ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà alɛ-nyɨ̀ nɨwʉ tɨ́. Ndɨrɔ̀ kǒvò ivíví dhu tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà alɛ, ndɨ́nɨ̌ ɔbɨ nà alɛ-nyɨ̀ nɨwʉ tɨ́. 28 Kǎvò yà adzɨ ɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà àkyǎkyɛ̀ dhu tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ gàyàna ɔ̀nzɨ abádhí rɨ̌ dhu, yà ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu, ndɨ́nɨ̌ yà àkǎkǎ dhu tɨ́ ìndrǔ rɔ̌zʉ̀na dhu nugolo tɨ́. 29 Kǎnzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi, akyɛ atdí alɛ mà náarana ndɨ̀dzɨ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔnzɨ̀ná nɨ̌. 30 Kàgàwà nɨ́ ndɨ nyɨ̌ núngbò Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà. Kǎbhʉ Krɨ́stɔ̀ rɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ yà ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò nɨ̌ ɨrɛ̀ta tɨ́. Kà-tɨ̀ nɨ́, Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ kɔ̌zʉ̀ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́, kǔ’o àlɛ̌ àlɛ̌ rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌, ndɨrɔ̀ kʉ̌wʉ àlɛ̌ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀. 31 Àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarʉ́nɔna dhu bhěyi: «Ndɨ̀ nòzè ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́*.»

2

Krɨ́stɔ̀ yà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ka kʉtɔ́ dɔ̌ màkʉ̌rʉ̀

(2Kò 4.5-7; Ɛ̀fɛ 3.2-11; 1Yù 2.20,27)

1 Àbanɨ̌nzó, ɨma nyʉ́ mà, yà fʉ̌rábvʉ̀ ma márà àhʉ, madʉ̀ àrà órù ɔ̀ aróko dhu yà Kàgàwà ɨ́tɛ̀ àlɛ̌ tɔ̀ nɔ́vɔ̀ rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma márà nzá ɨ dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ ɨ̀dzɨdzɔ̀ ɔtɛ-tɨdɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ma márà nzá kɔ̀vɔ̀ rɔ̌ yà adzɨ ɔ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ ɔ̌. 2 Obhó tɨ́, yà atdíkpá àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nyɨ̌ mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mudhé ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ ɔ̀tɛ rɔ̌ dɔ̀ná nɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌. Ndɨ dhu nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ kʉtɔ́ dɔ̌ màkʉ̌rʉ̀. 3 Ndɨrɔ̀, fʉ̌rábvʉ̀ ma mɨ́’ɨ̀ nɨ́nganɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ ivívínga nà, ma mɨ́’ɨ̀ ɔdɔ nà, madʉ̀ àmbɛ ìvi dɔ̌*. 4 Ma márà dhu ùdhe rɔ̌, madʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, ma mɔ́nzɨ̀ nzá ɨ dhu ndɨ́nɨ̌ ma mɨdha tɨ́ afíkʉ nyǎ’ù dhu yà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta náaríbhona ìndrǔ tɔ̀ òvǒvù ɔtɛ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ ma mɔ́nzɨ̀ ɨ dhu Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, 5 ɨ̀nzɨ̌ fʉ̀kʉ́ a’uta níidè tɨ́ ìndrǔ arɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò nɨ̌ ɨrɛ̀ta dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ndɨ́nɨ̌ kǐdè tɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ dɔ̌.

Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ Kàgàwà arɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò tɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ àlɛ̌ tɔ̀ dhu

6 Ìnè màtɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, mǎ márɨ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta tɔ́ dhu nɔ́vɔ kǎkà ɨwà ɔ́’ɔ̀ afíya ɔ̀nǎ rɔ̀ alɛ tɔ̀. Ɨ dhu nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ dɔ̌ idzi nɔ́nyʉ̀, yà nzɨ̌ fɨ̀yɔ́ idzi rǎdʉ̀ àpɛrɛ alɛ tɔ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀. 7 Mǎ marɔ́vɔna nɨ́ Kàgàwà bhà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta yà órù ɔ̀ okónà. Ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ yà adzɨ ɔ̀bhɔlɔ rɔ́rɔ̀, kǎvò wɔ̀ ndɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kotsúya tɨ́ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀ otùna ɔ̌. 8 Yà adzɨ dɔ̌ idzi nɔ́nyʉ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, wɔ̀ ndɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta dɔ̌ dhu nʉ́nɨ atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ. Dhu ɨ’ɨ̀na gukyè abádhí ʉnɨ ka dhu tɨ́, nɨ́ abádhí ʉtɔ́na nzɨ̌ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ mʉ̀sàlabhà dɔ̌. 9 Kàgàwà anzɨ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarʉ́nɔna dhu bhěyi:

«Yà ɨnzá atdí alɛ mà náapɛ̀na àlǎna, ndɨrɔ̀ ɨnzá atdí alɛ mà náapɛ̀na ɨ̀rɨna dhu,

yà ɨnzá apɛ̀na ìse atdí alɛ-afí ɔ̀ màtɨ́ dhu,

nɨ́ ndɨ, Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ angyangyɨ kǎkà ndɨ̀ nózè alɛ tɔ̀*.»

10 Àlɛ̌ tɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà ɨtɛ̀ yà órù ɔ̀ ndɨ̀ ndɨlɨ pbɨ̀ndà dhu pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ kɔ́rɔ́ dhu àndà, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà údhě ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu, yà atdídɔ̌ kǎdʉ̀ òrùnà màtɨ́. 11 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ ìndrǔ nzínzì ɔ̌, ngǎtsi alɛ-afí rɨ̌rɛ̀na dhu ʉ̀nɨ rádʉ̀, ɨnzá nɨ́ ndɨ alɛ-afí yà kà’ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɨ ka rɔ̀? Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà ɨrɛ̀ta nʉ́nɨ rádʉ̀ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ, ɨnzá nɨ́ kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɨ ka rɔ̀. 12 Ndɨrɔ̀ àlɛ̌, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ arɨ́’ɨ̀ nà alɛ-afí-tɨdɔ̀, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí yà Kàgàwà bhà rɔ̀ ɨ́rà, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kʉnɨ tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀ Kàgàwà íbhò kɔ́rɔ́ dhu. 13 Ndɨrɔ̀, yà mǎ mɨ́ Kàgàwà bhà màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ rɔ̀, mǎ marɨ́ nzɨ̌ kɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta ɔ̀ rɔ̀ àhʉ ɔtɛ-tɨdɔ̀ ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ mǎ marɨ́ kɔ̀vɔ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí níbhò fǎkà obhóná ɔtɛ-tɨdɔ̀ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, mǎ marɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nàndà dhu àwɛ̌ ìndrǔ tɔ̀ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí íbhò fǎkà ɔtɛ-tɨdɔ̀ ɔ̌.

14 Pbɛ́tʉ̀, yà adzɨ dɔ̌ pbɨ̀ndà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ tɨ́ arúbhi alɛ, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɔtɛ à’ù. Obhó tɨ́ kà rǎdʉ̀ kàla rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu tɨ́ fɨ̌ndà, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ dhu ràdʉ̀ dɔ̀na àlʉ, ndɨrɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌ tɨ́ ndɨ dhu rǎdʉ̀ alɛ-dɔ àlʉ nɨ́dhunɨ̌. 15 Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nà rɨ́’ɨ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ìndrǔ-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu ràlʉ̌ dɔ̀na, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nà alɛ-dɔ nálʉ̌ ndɨ Alafí nà rɨ́’ɨ̀ alɛ-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌.

16 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna:

«Ádhɨ pbá alɛ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨrɛ̀ta nʉ́nɨ?

Ádhɨ pbá alɛ ndɨ kà tɔ̀ rádʉ̀ sedzà àbhʉ?»

Pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌’ɨ, yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nà àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà ɨrɛ̀ta nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà rɔ̀ ɨ́rà ɨrɛ̀ta.

3

Kàgàwà bhà kasʉtálɛ

(1Kò 4.1-6; Ɛ̀br 5.11-14)

1 Pbàkà ɔ̌ àbanɨ̌nzó, nzínzìkʉ ɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ nɨ́nganɨ́, ma mábà nzá fangà mɔ̌tɛ̀ nyɨ̌ mànà àdhàdhɨ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nà rɨ́’ɨ̀ alɛ bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ ma mɔ́tɛ̀ nyɨ̌ mànà àdhàdhɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu átdǔ afíya alɛ bhěyi, ndɨrɔ̀ òko òko ɨrɛ tɨ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì alɛ bhěyi. 2 Ma mábhʉ nyɨ̌ nyɔ̌mvʉ̀ dhu nɨ́’ɨ̀ màkyǐ*. Ma mábhʉ nzá odú rɔ́’ɔ ɔ̀nyʉ̀ nyɔ̌nyʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ kà-lɛ̀mà ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kòmbí màtɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kà-lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀, 3 òko nyɨ̌ nyòko yà adzɨ ɔ̌ dhu átdǔ afíkʉ rɔ́ nɨ́dhunɨ̌. Obhó tɨ́, yà òko adha mà anya mànà nóko nzínzìkʉ ɔ̌ dhu, nɨ́tɛ̀ tɨ́ nzá dhu, yà adzɨ ɔ̌ dhu rátdǔ afíkʉ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ raróko yà ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ náaróko ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌? 4 Wɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ rǎtɨna: Ɨma, ɨma nɨ́ Pɔlɔ̀ bhà alɛ, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ àtɨ̀nà: Ɨma, ɨma nɨ́ Apɔlɔ̀ bhà alɛ rɔ̀, nɨ́ wɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu tɨ́ nzɨ̌ ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu?

5 Nɨ́rɔ̀, Apɔlɔ̀ nɨ́ àdhɨ? Ndɨrɔ̀, Pɔlɔ̀ nɨ́ àdhɨ? Mǎ’ɨ nɨ́ Kàgàwà bhà kasʉtálɛ, yà nyɨ̌ nyá’ù Krɨ́stɔ̀ otùya ɔ̌ alɛ. Mǎ mɔ́nzɨ̀ ndɨ kasʉ, ngǎtsi alɛ rɔ̀nzɨ̀ ka yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ abhʉ̀ fɨ̌ndà pɛrɛ̀-bvʉ rɔ̌. 6 Mǎ mɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà ɨnga ɔ̌ kasʉ nanzɨ̀ alɛ bhěyi: Ɨma, ma mazò itse, ndɨrɔ̀ Apɔlɔ̀ adʉ̀ ɨdha ʉ̀dhɔ kà dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà nɨ́ ndɨ adʉ̀ kàbhʉ ròvì. 7 Nɨ́, wɔ̀ ndɨ itse nòzò alɛ mà, kà-dɔ̌ ɨdha nʉ̀dhɔ alɛ mànà, kɔ́rɔ́ nɨ́ nzɨ̌ dhu. Kàgàwà nɨ́ ndɨ rɨ́’ɨ̀ ngari nà, kàbhʉ ndɨ ndɨ itse ròvì dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 8 Itse nòzò alɛ mà, kà-dɔ̌ ɨdha nʉ̀dhɔ alɛ mànà kɔ́rɔ́ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀: ndɨrɔ̀, Kàgàwà núubhòya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ bhà mʉ̀kɨ̀mbà mà, àdhàdhɨ̀ ndɨ alɛ anzɨ̀ kasʉ-bvʉ rɔ̌. 9 Obhó tɨ́, mǎ, mǎ’ɨ nɨ́ atdíkpá arɨ́ Kàgàwà bhà kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ. Nyɨ̌, nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà ɔnzɨbvʉ.

Kàgàwà udhèya pbɨ̀ndà kasʉtálɛ-kàsʉ̌ kàzʉ nɨ̌ dhu

Nyɨ̌ nɨ́ átɔ̀ Kàgàwà rɔ̌sɨ̀na ɨdza. 10 Nɨ́, yà idù Kàgàwà íbhò ídzìnga-bvʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ àdhàdhɨ̀ yà ɨdza ɔ̀sɨ̀ arɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ótdyù alɛ bhěyi, ma mɔ́pɛ̀ ndɨ mɔrʉ̀ ɨdza-pfɔ̀ [Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta-otù ɔ̌.] Ndɨrɔ̀ kòmbí, ngǎtsi alɛ nádʉ̀ ndɨ ndɨ ɨdza ɔ̀sɨ̀ kà-dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà ràndà nga mběyi, ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ndɨ̀ ndɔ́sɨ̀ kà-dɔ̌ dhu nà. 11 Obhó tɨ́, ɨ̀mbǎ ngǎtsi ɨdza-pfɔ̀ ɔ̀pɛ̀ rádʉ̀ ndɔ̀rʉ̀, yà ɨwà ka kɔ́rʉ̀-tsí tɔ́ ngari ɔ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀. Ndɨ ɨdza-pfɔ̀ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀. 12 Ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀sɨ̀ wɔ̀ ndɨ ɔ̀rʉ ka kɔ́rʉ̀ ɨdza-pfɔ̀ dɔ̌ abhɔ rádʉ̀ ɔ̀dhɔ̀ dhu-tɨdɔ̀ nɨ̌: ɔrɔ̀, tsʉmà, ndɨrɔ̀ ɔrʉ́ odzìna nà odu-tɨdɔ̀ mà. Ngǎtsi alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀sɨ̀ kà-dɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀dhɔ̀ abhɔ dhu-tɨdɔ̀ nɨ̌: itsu, tsɨ̌tsɔ̀, ayi mà. 13 Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ nɨ́nganɨ́ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu nɨ́ɨtɛ̀ya ɨ̀ngbà tɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ bhà kasʉ tɔ́ ɔ́fɔ̀ kpangba. Obhó tɨ́ ndɨ nɨ́nganɨ́, Kàgàwà núudhèya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ bhà kasʉ mà kàzʉ nɨ̌, kàzʉ ràdʉ̀ ndɨ ndɨ alɛ bhà kasʉ tɔ́ ɔ́fɔ̀ nɨ́tɛ̀. 14 Nɨ́, dhu ɨ’ɨya gukyè ɨnzá yà ndɨ alɛ asɨ̀ wɔ̀ ndɨ ɨdza-pfɔ̀ dɔ̌ dhu nógbè kàzʉ ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ náabáya mʉ̀kɨ̀mbà. 15 Pbɛ́tʉ̀ yà ndɨ alɛ asɨ̀ dhu nóogbeya gukyè, nɨ́ ndɨ alɛ náabáya nzɨ̌ mʉ̀kɨ̀mbà. Àbadhi nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɔ́ɔgʉ́ya ɔ̀gʉ̀, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu nɨ’ɨya àdhàdhɨ̀ kàzʉ ɔ̀nǎ ndɨ̀ nɔ̀tɔ̀ ndàdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ alɛ bhěyi.

16 Nyɨ̌ nyʉ́nɨ tɨ́ obhó dhu nyɨ̌ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza, ndɨrɔ̀ kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rarádɨ nyʉkʉtsì? 17 Obhó tɨ́ Kàgàwà bhà ɨdza nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ ɨdza, nɨ́ nyɨ̌ nɨ́ ndɨ kàbhà ɨdza. Nɨ́rɔ̀, ndɨ alɛ apɛ́ Kàgàwà bhà ɨdza ùgòlǒ, nɨ́ Kàgàwà adʉ̀ya ndɨ alɛ ùgolo átɔ̀.

Kàgàwà íbhò kɔ́rɔ́ dhu fʉ̌kʉ̀ fʉ̀kʉ́ ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀

18 Atdí alɛ mà àkǎ nzá ndʉ̀trǎ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà náapɛ́ ndɔ̀zʉ̀ ɨwà ndɨ̀ ndʉ́nɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndʉ̀bhà ndɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta-tɨdɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhóná dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ tɨ́. 19 Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ nɨ́ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà ɨrɛ̀ta Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarátɨna: «Kàgàwà arɨ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta ɨ̀ ʉ́nɨ dhu tɨ́ arɨ́ ’àtɨ alɛ nɔ́tsɨ yà ɨ̀tɨ́rɔ̀ abádhí ùpe fɨ̀yɔ́ àdà ɔ̌*.» 20 Ndɨrɔ̀ Andítá rǎtɨna átɔ̀: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nʉ́nɨ wà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà alɛ tɨ́ rɨ́ ’ɔ̀zʉ̀ alɛ tɔ́ ɨrɛ̀ta. Kʉ̌nɨ wà dhu, ndɨ ɨrɛ̀ta ràrɨ̌ mbǎ tɨ̌na nà dhu*.»

21 Nɨ́rɔ̀, atdí alɛ mà àkǎ nzá ndɔ̀yɔ̀ ndɨ̀ ngǎtsi alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ fʉ̀kʉ́ ídzìnga tɔ̀. 22 Ɨma Pɔlɔ̀, Apɔlɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀, Kàgàwà íbhò mǎ fʉ̌kʉ̀ fʉ̀kʉ́ ídzìnga tɔ̀. Ndɨrɔ̀ yà adzɨ, ípìrɔ̌nga, ɔvɛ, yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ dhu, olù ríwu dhu mànà kɔ́rɔ́ Kàgàwà íbhò fʉ̌kʉ̀ fʉ̀kʉ́ ídzìnga tɔ̀. 23 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌’ɨ́na, nyɨ̌ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ, ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ.

4

Ɨnzá dhu àkǎ kɔnzɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ gàyà dhu

(Rɔm 14.10-12; 1Kò 3.5-9)

1 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ ìndrǔ rɔ̀zʉ̀ mǎ’ɨ Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà obhónga ùdhě arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. Rɨ̀rà àhʉ kòmbí nga ɔ̀, ɨ obhónga náaróko órù ɔ̀. 2 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga-tɨdɔ̀ ka kábhʉ fɔná alɛ ràrǎdʉ̀ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ yà fɨ̌ndà ka kàvi dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́. 3 Pbàkà ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ àpbɛ̀ ndɨ akɛkpá màtɨ́ nyʉ̌nɔ̀ ànyǎdu, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ìndrǔ-bvʉ̌ dhʉ̀wanɨ̀ rʉ̀nɔ̀ ndɨ ànyǎdu. Ndɨrɔ̀ ɨma nyʉ́ matɨ́rɔ̀ ma mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ànyǎdu ʉ̀nɔ̀. 4 Obhó tɨ́, pbàkà ɨrɛ̀ta nyʉ́ mà nɔ́bhʉ̀ nzá ma atdí dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àtɨna, ɨma ràrɨ̌ obhónángatálɛ. Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ ndɨ ànyǎdu ʉ̀nɔ̀ rádʉ̀. 5 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌nɔ̀ ìndrǔ-ànyǎ angyɨnǎ rɔ̀, ɨnzá àkɔ̀ ka kakɔ̀ kàsʉmɨ̀ àpɛ̀ àkǎ rɔ́rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ nga, ràrà àhʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǐngo dhu ɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ dhu yà ùru ka kuru ɨ́nɔ̀ ɔ̀ nɨtɛ̀ya kpangba awáwʉ̀ ɔ̀, ndàdʉ̀ yà ìndrǔ arɔ́dɔna afíya ɔ̀ dhu núpfò kpangba. Nɨ́ Kàgàwà nɨ́ɨfʉya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà ndɨ alɛ bhà kasʉ-bvʉ rɔ̌.

6 Àbanɨ̌nzó, ma mʉ̀nɔ̀ wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀, midyì Apɔlɔ̀ bhà ɔ́fɔ̀ mà pbàkà ɔ́fɔ̀ nyʉ́ mànà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Ma mìdyì ɨ ɔ́fɔ̀, ndɨ́nɨ̌ rɔ̀ká nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ dhu, nyɨ̌ ràkǎ nzá nyǒwù igi Andítá rɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà ràkǎ nzá ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀, ndòlè ndɨ̀ atdí alɛ ɨnǎ rɔ̀, ndàdʉ̀ ngǎtsi alɛ nɨ́dzɛ̀lɛ̀. 7 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nyɨ nɨ́lɨ nyɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ròsè ngʉ̌kpà alɛ dɔ̀nǎ? Tɨ́ obhó Kàgàwà ndɨ yà nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ nà kɔ́rɔ́ dhu nubhò ɨndʉ̀? Kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi, nɨ́ ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ nyɨ nyádʉ̀ àmbɛ nyɔyɔ̀ dɔ̌, ɨnzá nyɨ nyabà ɨ dhu Kàgàwà-fɔ́ dhu bhěyi nɨ̌?

8 Nyɨ̌ pbánɨ́ ɨwà nyɨ̌ nyábà yà nyɨ̌ nyɨ́ atdyúya òho kɔ́rɔ́ dhu! Nyɨ̌ pbánɨ́ ɨwà nyɨ̌ nyóngò ònzìtálɛ tɨ́! Nyɨ̌ pbánɨ́ ɨwà nyɨ̌ nyóngò ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɨ́! Pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ́ na, mǎ nɨ́ nzɨ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá. Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ná gukyè obhóngàtɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɨ́, nɨ́ mǎ màmbɛ̀nà ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɨ́ atdíkpá nyɨ̌ mànà. 9 Obhó tɨ́, ɨma nɨ̌ dhu rǒlo Kàgàwà ʉ́lɨ mǎ’ɨ, mǎ uvitatálɛ tɨ́rɔ̀, mɨ̌’ɨ̀ olù alɛ tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ rɔ̌ dhu bhěyi. Mǎ mɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ànyǎya ka kɨ̀tdɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ka kɔkyɛ tɨ́ alɛ bhěyi. Obhó tɨ́, mǎ mɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ kɔ́rɔ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ mà, màlàyíká mànà dhu rɨ̌ rɔ̀yá rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu àndà alɛ bhěyi*. 10 Mǎ pbánɨ́ ndɨ àkyǎkyɛ̀ alɛ Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà alɛ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. Mǎ pbánɨ́ ndɨ ivíví alɛ, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà alɛ. Ìndrǔ arɨ́ ɨtsɨ̀ka ɔ̀nzɨ, pbɛ́tʉ̀, abádhí arádʉ̀ nyɨ̌fʉ! 11 Rɨ̀rà àhʉ kòmbí nga ɔ̀, mǎ mɨ́’ɨ̀ àwù nà, mǎ mɨ́’ɨ̀ ɔ̀mvʉ̀na mǎ mɨ́ dhu-atdyú nà, mǎ mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ mʉ̀dzarʉ̀ nà rɔ̀ká. Ka karávu rɔ̀ká, mǎdʉ̀ àmbɛ ùbhi dɔ̌, ɨ̀mbǎ mǎ móko rɔ́ nga rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀. 12 Mǎ márɨ́ adyɔ ɨ̀vɔ̀, mǎmbɛ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ɔtsʉ́ka nyʉ́ nɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ mǎ mabá tɨ́. Mǎ’ɨ nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ rɔ̀, mǎ márɨ́ ɨ alɛ àsǒ àsǒ tɨ́. Ìndrǔ rɨ̌ mǎbhʉ̌ mǎbà àpbɛ̀ rɔ̀, mǎ márɨ́ dhu-dzi òndù òndù tɨ́. 13 Mǎ’ɨ ka kʉ̀dhʉ̌ rɔ̀, mǎ márɨ́ ɔtɛ àdǔ ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌. Kòmbí màtɨ́ ka kɨ́ mɔ̌zʉ̀ àdhàdhɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ tsɨ̌tsɔ̀ bhěyi, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ mà náarɨ́ mɔ̌zʉ̀ mɨ̌’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ andrɨta bhěyi.

Pɔlɔ̀ bhà ɨrɛ̀ta yà atdídɔ̌ ndɨ̀ ndózè pbɨ̀ndà nzónzo-okú dɔ̀ rɔ̀

14 Ma màndǐ nzá yà dhu fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̀kʉ nabhʉ̀ tɨ́ rɨ̀wʉ̀, pbɛ́tʉ̀ ma màndǐ ka ndɨ́nɨ̌ nyɨ̀kpɔ́kʉ nabhʉ̀ tɨ́ ròtdyù àdhàdhɨ̀ pbàkà nzónzo yà atdídɔ̌ ma mózè bhěyi. 15 Obhó tɨ́, atdí kumì lʉfʉ̀ alɛ mà rɨ̌ mbǎ dhu ùdhě fʉ̌kʉ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì ka kóko tɨ́ dhu dɔ̌, nɨ́ abákʉ rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ibí. Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ ndɨ ma mɔ́dhɨ̀ nyɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ma mʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. 16 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒdyì pbàkà ɔ́fɔ̀. 17 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mòvì Tìmɔ̀tɛwʉ̀ tɨkʉ ɔ̀. Ka nɨ́ pbànɨ̌ngba yà atdídɔ̌ ma mózè, ndɨrɔ̀ mběyi arɨ́ fɔná ka kàbhʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ ɔ̀nzɨ. Kàrɨ̌ ndɨ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì ma marádɨ tɨ́ dhu tɔ́ gɨ̀lɨ̀má àbhʉ̌ nyɨ̌rɛ̀. Ndɨ gɨ̀lɨ̀má nɨ́ ndɨ ma marúdhěna kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá ɔ̌.

18 Nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ nɔ́pɛ̀ ’àmbɛ ɨnga ɨ̀rɛ̀ dɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ma ràrǎrà nyǎndà, ndɨ dhu ràdʉ̀ ’àbhʉ ’àmbɛ ’ɨ̀dzɨ dɔ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, ma márà àhʉ fʉ̌rábvʉ̀ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ òzè ka nɨ̌. Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ nɨ́ ndɨ, ma mɨ́ nzɨ̌ kɔ̌kɔ̀ ɨ ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ arʉ́nɔna dhu kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɨ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́ abádhí rǎdʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu nálǎ átɔ̀! 20 Obhó tɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi náarɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ yà alɛ-tsʉ̀ ɔ̌ ka kʉ́nɔna dhu-otù ɔ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǎrɨ́ ndɨ̀tɛ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-otù ɔ̌. 21 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyòzè nɨ́ àdhu? Tɨ́ marà àhʉ fʉ̌rábvʉ̀ fudú mùgǒ nà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, tɨ́ marà àhʉ àzè mà ɨ̀yɔ̀nga mànà nɨ̌ àlè afídu nà?

5

Mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ àkǎ kodì Kànɨsà ɔ̌ rɔ̀ dhu

(Gàl 5.9; 1Tì 1.19-20; Ɛ̀br 10.22)

1 Dhu arɨ́ ndɨ̀rɨ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ kambɛ àtɨ̀nà dɔ̌, nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ rarɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ. Ndɨ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀-tɨdɔ̀ nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndɔ̀nzɨ kǎkà ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ màtɨ́: ka karátɨna nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ ródyì olù-ɨ́yànà* ràdɨ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ tɨ́! 2 Nɨ́ àzèmbè ɨzʉ àmbɛ̀nà nyʉ̌kǎ, nyǎdʉ̀ ndɨ dhu nɔ̀nzɨ̀ alɛ ìpfo, nyǒdì nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ òko nyǎmbɛ nyɔ̌yɔ̀ dɔ̌ ɔ̀yɔ̀ tɨ́! 3 Ɨma, ma mɨ́’ɨ̀ ɨtsɛ rʉ̀kʉ́ rɔ̀ alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè atdíkpá nyɨ̌ mànà alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀. Nɨ́, ma mɔ̀tdɨ̀ wà ndɨ dhu nɔ́nzɨ̀ alɛ-ànyǎ, àdhàdhɨ̀ ìnè àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà dhu bhěyi. 4 Ma mɔ̀tdɨ̀ ndɨ alɛ-ànyǎ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌. Ndɨrɔ̀, nyǔndǔ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, ma mɨ’ɨya ìnè átɔ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́ɨ’ɨya ìnè nzínzìkʉ ɔ̌. 5 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǐpfo wɔ̀ ndɨ alɛ, nyǎbhʉ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ tɔ̀*, ndɨ́nɨ̌ kà-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛnga nabhʉ̀ tɨ́ rìku yà kà rǎbàna àpbɛ̀-otù ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kà rǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌.

6 Nyɨ̌ nyɨ́ nyɔ̌yɔ̀ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ ídzì dhu! Nyɨ̌ nyʉ́nɨ tɨ́ obhó dhu, ákɛ̌ afí-ngba rarɨ́ ábhɔ̌ idyi nyʉ́ nábhʉ̌ ràmɔ̌? 7 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐpfo wɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ afi-ayɨ́ nyʉkʉtsì rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨlá tɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ idyi-ɔwʉ́tá, yà ɨnzá ka kàngbǒ afi ɔ̀nà bhěyi, yà kòmbí nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ bhěyi. Obhó tɨ́, Kàgàwà ú’o wà nyɨ̌ nyɨ̌lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌. Kǎbhʉ̀ wà Krɨ́stɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀ àdhàdhɨ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ̀ Pbàyàhúdí arózèna ’à’à tàmǎ-ngba bhěyi*. 8 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ afi-ayɨ́ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà mʉ̀gatì nɨ̌. Kà-tɨ̀ nɨ́, nzɛ́rɛnga mà nzɛ́rɛ dhu mànà tɔ́ afi-ayɨ́ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ka ɨ̀mbǎ ɔ̀nà afi nà mʉ̀gatì nɨ̌. Kà-tɨ̀ nɨ́, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ròkò ɨ̀lǎ àlɛ̌ kɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ obhóná dhu ɔ̀nzɨ àlɛ̌ kɨ́ rɔ́rɔ̀.

9 Yà olù ma mándǐ fʉ̌kʉ̀ bhàrʉwà ɔ̌, ma mándǐ dhu matɨ, nyɨ̌ ràkǎ nzá nyǒwù òko rɔ̌ atdíkpá mʉ̀nyɔ̀nɨ̀tálɛ mànà. 10 Ndɨ bhàrʉwà ɔ̀ ma mɔ́tɛ̀ nzá yà adzɨ ɔ̌ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀tálɛ dɔ̌, ɔdhɨ́ya-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ arɨ́ afíya ʉ̀lɨ̌ alɛ dɔ̌, ìndrǔ-fɔ́ dhu ʉ̀dhǎ arɨ́ ɔbɨ nɨ̌ alɛ dɔ̌, ndɨrɔ̀ sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ dɔ̌. Obhó tɨ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨndà tɨ́ nyɨ̌ abádhí rɔ̌ rɔ̀, dhu àkǎnà nyǔvò yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀! 11 Pbɛ́tʉ̀ ma mándǐ dhu fʉ̌kʉ̀ okúya dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ kǎkà pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ arɨ́ ’àtɨ alɛ. Ndɨ alɛ apɛ́ àtɨna ndɨ̀ ràrɨ̌ mʉ̀krɨ́stɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɔdhɨ́na-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ arɨ́ afína ɨ̀lɨ̌ alɛ tɨ́, kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ tɨ́, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu ʉ̀nɔ arɨ́ ìndrǔ nɨ̌ alɛ tɨ́, kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨwa òri arɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɔbɨ nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀dhǎ ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀ alɛ tɨ́, nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ nà nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nyʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ mà atdíkpá! 12 Ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ-ànyǎ t’ʉ́nɔta tɨ́ ɔ̀tɛ̌du? Tɨ́ obhó pbàkrɨ́stɔ̀ nyʉ́ ɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ ànyǎya nʉ́nɔ̀? 13 Ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ-ànyǎ nʉ́nɔ̀ rǎdʉ̀ nɨ́ Kàgàwà. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: «Nyɨ̌ nyàkǎ nyǐpfo nzɛ́rɛ alɛ nyǒdì nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀*.»

6

Mʉ̀Krɨ́stɔ̀ àkǎ nzá ndɔ̀bhʉ̀ ɔdhɨ̀nà mʉ̀krɨ́stɔ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-fɔ́ dhu

(Mbà 20.3; Màt 5.23-24; Rɔm 12.17-18; Ɛ̀fɛ 5.3-8; Yàk 4.1)

1 Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ anya nà ɨwà Yěsù ná’ù ɔdhɨ̀nà nà, nɨ́ dhu ɔ̀fɔ̀ tɨ́ nga kà ràrà ndɨ ɔdhɨ̀nà ɔ̀bhʉ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ-fɔ́? Ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu nɨ́ kà ràrà kɔ̀bhʉ̀ Kàgàwà bhà alɛ-fɔ́. 2 Nyɨ̌ nyʉ́nɨ tɨ́ nzá dhu, Kàgàwà bhà alɛ ràrɨ̌ ndɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ nɨtdɨ̀ya? Nɨ́rɔ̀, yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ nyɨ̌ nyɨtdɨ̀ya dhu bhěyi, ádhu ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi àkyǎkyɛ̀ dhu nʉ̀fǎ alɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ nɨ̌? 3 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá dhu àlɛ̌ rɨtdɨ̀ya màlàyíká mà-ànyǎ? Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi kà rɨ́’ɨ̀ rɔ̀, àlɛ̌ nɨ́ ʉ̀nɔ àlɛ̌ kádʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ ɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ dhu-ànyǎ ʉ̀nɔ̀ olu! 4 Nɨ́ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ anya nà nzínzìkʉ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ òwu ɨ anya nà kɔ̌kɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɔ̀tɛ pbàkrɨ́stɔ̀ nzínzì ɔ̌ dhu ɔ̀ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ nɨ̌? 5 Ma mʉ̀nɔ̀ dhu wɔ̀ dhu bhěyi ndɨ́nɨ̌ nyɨ̀kʉ nabhʉ̀ tɨ́ rɨ̀wʉ̀. Obhó tɨ́, nzínzìkʉ ɔ̌ yà Yěsù ná’ù ɔdhɨ́na nzínzì ɔ̌ dhu-ànyǎ ʉ̀nɔ̀ rádʉ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ atdí alɛ mà t’ɨ́’ɨ̀ mbǎ? 6 Pbɛ́tʉ̀, ʉ̀kʉ́ nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà nzínzìkʉ ɔ̌ dhu-ɔ̀nga àndà rɔ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ òwu nyɔ̌bhʉ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ-fɔ́ dhu-tɨ̀ nɨ́ àdhu?

7 Obhó tɨ́, anya nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ dhu nɨ́tɛ̀ wà dhu kpangba, ɨwà dhu rɔ́nzɨ̀ lɛ̀màkʉ atdídɔ̌. Nɨ́ ádhu ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ nzɛ́rɛ dhu-dzi òndù nɨ̌? Ádhu ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ nyʉ̌bhà kʉdhǎ fʉkʉ́ ongyéngá mà nɨ̌? 8 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyarɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ, nyǒwù Yěsù ná’ù ɔdhɨ́kʉ ɔ̀bhʉ̀ iri alɛ-fɔ́! Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyarɨ́ ɨ alɛ tɔ́ obhónánga ʉ̀dhǎ ɔbɨ nɨ̌! 9 Nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nɨ́ rabáya nzɨ̌ ngari ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌. Ɨ̀nzɨ̌ nyàbhʉ kʉtrǎ nyɨ̌: mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ mà, kǎkà ɨnzá ɨ̀ ʉ́mbǎ ɨ̀ nà alɛ nà arɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ alɛ mà, ndɨrɔ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ nzínzìya ɔ̌ kpabhálɛ-tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ vèbhálɛ-tɨ́rɔ̀ alɛ mà, náabáya nzɨ̌ ngari Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌. 10 Ndɨrɔ̀, ogbo ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ɔdhɨ́ya-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu dɔ̌ arɨ́ afíya ʉ̀lɨ̌ alɛ mà, ɨwa òri arɨ́ alɛ mà, dhu ʉ̀nɔ arɨ́ ìndrǔ nɨ̌ alɛ mà, kǎkà ìndrǔ-fɔ́ dhu ʉ̀dhǎ arɨ́ ɔbɨ nɨ̌ alɛ mànà, nɨ́ kɔ̀rɨ́ alɛ kɔ́rɔ́, náabáya nzɨ̌ ngari ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌ átɔ̀. 11 Angyi, nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ nóongónà dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà nú’o wà nyɨ̌, nyɨ̌lǎ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀. Kǎbhʉ nyɨ̌ nyǒngò pbɨ̀ndà alɛ tɨ́, ndàdʉ̀ nyɔ̌zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́. Kɔ̌nzɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨ dhu àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyɨ̌ nyá’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌.

Yěsù ná’ù alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀-rɔ̌nga dhu

(1Tɛ̀ 4.1-17; 1Pɛ́ 1.14-19)

12 Nyɨ̌ nyarátɨna: «Kɔ́rɔ́ dhu t’ɔ́nzɨta tɔ́ rʉsà ka kʉ́fà wà fǎkà pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́rɔ̀.» Ndɨ dhu nɨ́ obhó dhu, pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ nzɨ̌ àkǎkǎ kɔnzɨ̀ dhu. Ɨma mà átɔ̀ ma mínè matɨ: «Kɔ́rɔ́ dhu t’ɔ́nzɨta tɔ́ rʉsà ka kʉ́fà wà idù,» pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ dhu à’ù mɨ’ɨ̀ atdí dhu mà tɔ́ ɨnɔ tɨ́. 13 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyarátɨna átɔ̀: «Kàgàwà anzɨ̀ ɔ̀nyʉ̀ alɛ-ɔ̀ tɔ̀, ndɨrɔ̀ kǎnzɨ̀ alɛ-ɔ̀ ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀.» Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna kà rɨtɔ̀ya kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ dhu kɔ́rɔ́. Alɛ-ngbɔ̀ Kàgàwà anzɨ̀ nzá mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kǎnzɨ̀ ka Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀. Ndɨrɔ̀ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ t’ʉ́ndata tɔ̀. 14 Ndɨrɔ̀ ròsè dòtsí, Kàgàwà yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, náabhʉ̀ya àlɛ̌-ngbɔ̀ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ átɔ̀.

15 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá dhu, ngbɔ̌kʉ ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀-rɔ̌nga? Nɨ́rɔ̀ ma tɨ́ àdʉ̀ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀-rɔ̌nga nyʉ́ ìdyì ìdyì, mʉgɛ̀rɛ̀ ròngò mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ tsìbhálɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga tɨ́? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! 16 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ nzá dhu ndɨ alɛ mà rapɛ́ ’ùngbò mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ tsìbhálɛ nà, nɨ́ róngò wà atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́ kà mànà? Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarátɨna: «Abádhí ɔ́yɔ̌ rɔ̀ rǎdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’òngò atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́*.» 17 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà ɨ̀ nùngbò alɛ, nɨ́ rǎdʉ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’òngò atdí alɛ tɨ́ kà mànà, alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀.

18 Nyɨ̌ nyàkǎ, nyǒtsè mʉ̀nyɔ̀nɨ̀-tsʉ̌ rɔ̀! Yà ìndrǔ rɔ̌nzɨna kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà nzɛ́rɛnga rɨ̌’ɨ̀ igi ndɨ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ alɛ nɔ́nzɨ̀ wà nzɛ́rɛnga ngbɔ̌na nyʉ́ rɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀*. 19 Nyɨ̌ nyʉ́nɨ tɨ́ nzá dhu ngbɔ̌kʉ ràrɨ̌ yà nyʉkʉtsì arádɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɨdza? Ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nábhʉ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ Kàgàwà. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ kàmǎkʉ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀. 20 Obhó tɨ́, Kàgàwà náadzì nyɨ̌ ɔrʉ́ odzi nyʉ́ ɔ̌. Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǐlè ka ngbɔ̌kʉ nɨ̌.

7

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Pbàkòritò arɨ́’ɨ̀ nà ʉmbátá dɔ̌ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta ɔ̀bhɔlɔ dhu

(Ɔpt 2.18-25; Màt 19.3-12; Rɔm 6.18-22)

1 Kòmbí, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ yà idù nyɨ̌ nyándǐ dhu dɔ̌. Nyɨ̌ nyátɨ: «Ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu nɨ́ kpatsìbhálɛ àkǎ nzá ndɔ̀dhɔ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nà.» 2 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ oko tɨ́ ɨ̀mbǎ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rɨ̀’ɨ̀ nzínzìya ɔ̌, ma mátɨna dhu ràkǎ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ kpatsìbhálɛ mà rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nyʉ́ nà, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ tsìbhálɛ mà rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ nyʉ́ nà. 3 Kpatsìbhálɛ nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ rɨ̌ atdyúna òho dhu, ndɨrɔ̀ tsìbhálɛ mà nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ rɨ̌ atdyúna òho dhu átɔ̀. 4 Tsìbhálɛ-ngbɔ̀ nɨ́ nzɨ̌ ndɨ tsìbhálɛ bhà, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ kàbhà kpatsìbhálɛ bhà. Ndɨrɔ̀ kpatsìbhálɛ-ngbɔ̀ nɨ́ nzɨ̌ ndɨ kpatsìbhálɛ bhà, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ kàbhà tsìbhálɛ bhà. 5 Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǔlè nyɨ̌, ɨnzá nɨ́ ɨtsɔ̀ta tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ nyɨ̌ nyʉ̌bhà ka ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́ rɔ̀. Ndɨ ɨtsɔ̀ta tɔ́ kàsʉmɨ̀ dzidɔ̌, nyɨ̌ nyádʉ̀ ìngo nyǒkò atdíkpá tdɨ́tdɔ̌, akyɛ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ náarana nyʉ̌tra fʉ̀kʉ́ ivívínga ɔ̌ nɨ̌. 6 Wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ ʉyátá, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ dhu dhu nɨ́ nzɨ̌ nzɛ́rɛ dhu.

7 Obhó tɨ́, ma màmbɛ̀nà òzèna dhu nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ròkò ɨma bhěyi, ɨ̀mbǎ vèbhálɛ́ na. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nábà pbɨ̀ndà pɛrɛ̀ nyʉ́ atdírɔ̀ Kàgàwà-fɔ́: atdí alɛ ràbà tsìbhálɛ nà ndɨ̀ ndádɨ dhu tɔ́ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ ɨ̀mbǎ tsìbhálɛ́ na ndɨ̀ ndádɨ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nábà.

8 Ndɨrɔ̀ kǎkà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ vèbhálɛ nà alɛ mà, abvo-ayí mànà tɔ̀, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ matɨ, dhu ràmbɛ̀nà àkǎ mběyi nyʉ́ abádhí tɔ̀ abádhí ròngò òko yà ma marádɨ dhu bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ ’òhò ʉmbátá-atdyú. 9 Pbɛ́tʉ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ abádhí rǎdʉ̀ afíya ɔ̀tɔ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ abádhí rǎdʉ̀ àkǎ ’ʉ̀mbǎ ɨ̀. Obhó tɨ́, dhu rǎdʉ̀ àkǎ mběyi nyʉ́, ndɨ alɛ rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nyʉ́ nà, ròsè ndɨ̀ ndarana àdɨ ndàmbɛ tsìbhálɛ-atdyú òhò dɔ̌ dhu dɔ̀nǎ.

10 Kǎkà ɨwà ɨ̀ nʉ́mbǎ alɛ tɔ̀, ma mábhʉ̌na nɨ́ yàrɨ́ ʉyátá, yà ɨnzá àhʉ fudú rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kɨ̀rà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà rɔ̀: tsìbhálɛ àkǎ nzá ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ. 11 Pbɛ́tʉ̀, tsìbhálɛ náapɛ́ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ ʉ̀bha, nɨ́ ndɨ tsìbhálɛ àkǎ nzá ndàrà amba-bvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, dhu àkǎ abádhí rùngbò ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ nà. Ndɨrɔ̀, kpatsìbhálɛ àkǎ nzá ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ sedzà àbhʉ̌ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ mànà ɨ̀ nʉ́mbǎ Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀ dhu

12 Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀, ɨma, ma mɨ́ yà dhu ɔ̀vɔ, ndɨ dhu àhʉ nzá Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kàhʉ ùdù rɔ̀. Nɨ́ ma mátɨna: ɨwà Yěsù ná’ù kpatsìbhálɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù tsìbhálɛ nà, ndɨ tsìbhálɛ ràdʉ̀ ndà’ù ’òngò òko kà mànà, nɨ́ ndɨ kpatsìbhálɛ àkǎ nzá ndʉ̀bhà ndɨ tsìbhálɛ. 13 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Yěsù ná’ù tsìbhálɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù kpatsìbhálɛ nà, ndɨ kpatsìbhálɛ ràdʉ̀ ndà’ù ’òngò òko kà mànà, nɨ́ kàkǎ nzá ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ. 14 Obhó tɨ́, ɨnzá Yěsù ná’ù kpatsìbhálɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ábhɔ̌ onzi nà ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndòngò Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ Yěsù ná’ù pbɨ̀ndà tsìbhálɛ-otù ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨnzá Yěsù ná’ù tsìbhálɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ábhɔ̌ onzi nà ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndòngò Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ Yěsù ná’ù pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ-otù ɔ̌. Ɨ̀mbǎ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi nánɨ̌, abádhí tɔ́ nzónzo nɔ́zʉ̀ ka kádʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ̀tɨ̀ alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ obhónánga nyʉ́ ɔ̌, ɨ nzónzo nɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ alɛ. 15 Pbɛ́tʉ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ nózè ndʉ̀bhà yà ɨ̀ ʉmbá ɨ̀ nà Yěsù ná’ù alɛ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ wà ndʉ̀bhà ɨ̀ ʉ́mbǎ ɨ̀ nà alɛ. Kɔ̀rɨ́ dhu-tɨdɔ̀ nàndà dhu nɨ̌, Yěsù ná’ù alɛ nʉ̀tsɨ̀ ɨ̀ ʉ́mbǎ ɨ̀ mànà ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ nà dhu rɨ̌ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀ dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyǒkò atdíkpá, Kàgàwà núunzi nyɨ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ màrʉ̀ngà ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ mànà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 16 Ɨnyɨ Yěsù ná’ù tsìbhálɛ́, nyɨ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó ɨ̀gʉ̌ nyɨ nyádʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ kpatsìbhálɛ nɨ́gʉ dhu? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ɨnyɨ Yěsù ná’ù kpatsìbhálɛ́, nyɨ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó ɨ̀gʉ̌ nyɨ nyádʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ tsìbhálɛ nɨ́gʉ dhu?

Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu àndǐ ɨnzá dhu àkǎ kokò ìndrǔ tɔ́ ʉyátá tɔ́ ɨnɔ tɨ́ dhu dɔ̌ dhu

17 Ròsè yà angyi ma mʉ̀nɔ̀ dhu dɔ̀nǎ, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndòngò àdɨ àdhàdhɨ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù abhʉ̀ fɨ̌ndà ɔ́fɔ̀ ɔ̌: ndɨ ɔ́fɔ̀ nɨ́, yà Kàgàwà rɨ̌ ndànzi rɔ̀ kɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀*. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ àkǎkǎnà kɨfʉ dhu tɨ́ ma marúdhěna kɔ́rɔ́ kànɨ́sá ɔ̌ dhu. 18 Kàgàwà rɨ̌ nyanzi ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ nyɨ’ɨ̀ tɨ́ ɨwà ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nʉ́nga rɔ́? Nɨ́ nyɨ nyàkǎ nyadɨ ndɨ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Kàgàwà rɨ̌ nyanzi ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ nyɨ’ɨ̀ tɨ́ ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀nʉ́nga rɔ́? Nɨ́ nyɨ nyàkǎ nzá nyabhʉ ka kɔbhɔ̀lɔ̀. 19 Alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu nɔ́nzɨ̀ nzá atdí dhu mà. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ kɔ̀bhɔlɔ dhu nɔ́nzɨ̀ nzá atdí dhu mà átɔ̀. Àkǎkǎ dhu nɨ́ kɨfʉ Kàgàwà àvi kɔnzɨ̀ dhu. 20 Dhu àkǎ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà ràdɨ yà Kàgàwà rɨ̌ ndànzi rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 21 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ nyɨ’ɨ̀ ɨnɔ tɨ́ Kàgàwà rɨ̌ nyanzi rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nzá nyitǔ afínʉ. Pbɛ́tʉ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ inè nyɨ nyɨ́ nyadɨ dʉ̀nʉ́ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nzá nyiwǐ ndɨ onzi. 22 Obhó tɨ́, ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ, yà Kàgàwà ánzì rùngbò ɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nà, nɨ́ nzɨ̌ ɨnɔ Yěsù-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, dɔ̀ná arɨ́’ɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ, yà Kàgàwà ánzì, nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ. 23 Kàgàwà náadzì nyɨ̌ ɔrʉ́ odzi nyʉ́ ɔ̌. Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ ìndrǔ tɔ́ ʉyátá tɔ́ ɨnɔ tɨ́. 24 Àbanɨ̌nzó, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndàdɨ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ yà kà rɨ̌ ndànzi rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌.

Ɨnzá àpɛ̀ ’ʉ̀mbǎ alɛ àkǎ ’òkò ɔ̀ná ɔ́fɔ̀

(Ɛ̀br 13.4; 1Pɛ́ 4.7)

25 Kǎkà ɨnzá àpɛ̀ vèbhálɛ ʉ̀nɨ̌ kpabhínzo mà, ɨnzá àpɛ̀ kpabhálɛ ʉ̀nɨ̌ vèbhínzo mànà tɔ̀, ma mʉ́yǎna Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ̀vɔ̀ idù dhu tɨ́ dhu nà ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Pbɛ́tʉ̀, tɨdu ɔ̀nǎ rɔ̀, ma mábhʉ̌na abádhí tɔ̀ dhu nɨ́ pbàkà ɨrɛ̀ta. Ndɨ ɨrɛ̀ta nɨ́, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ́nzɨ̀ ídzìnga fɨ̌ndà rɨ̀’ɨ̀ tsʉ̀ná dhu ɨ̀rɨ̀ ka kádʉ̀ dhu tɨ́ alɛ bhà. 26 Obhó tɨ́, yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ̀rɛ̀ nga ídzì dhu ràrɨ̌ ìndrǔ ròkò yà ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 27 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ tsìbhálɛ nà dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nzá nyɔnɛ̀ ndɨ tsìbhálɛ ʉ̀bha nyɨ nyɨ́ dhu. Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ tsìbhálɛ nà dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyàkǎ nzá nyɔnɛ̀ tsìbhálɛ. 28 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyʉ̌mbǎ nyɨ̌ nyɨ́ dhu-atdyú nà nyɨ nyɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ nzá nzɛ́rɛnga. Ndɨrɔ̀, ɨnzá àpɛ̀ kpatsìbhálɛ ʉ̀nɨ̌ tsìbhíngba náapɛ́ àrà amba-bvʉ̀, nɨ́ ɨ́yàdhíyà nɔ́nzɨ̀ nzá nzɛ́rɛnga átɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎkà ɨwà ɨ̀ nʉ́mbǎ alɛ nɨ́ rǒngo ɨ̀’ɨ̀ ìnè àpbɛ̀ nà fɨ̌yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̌. Nɨ́ ɨma, ma mòzè mɔdɔ̀ nyɨ̌ ɨ àpbɛ̀ rɔ̌ rɔ̀.

Ɨnzá yà adzɨ ɔ̌ dhu àkǎ ndàtdǔ ìndrǔ-afí dhu

29 Àbanɨ̌nzó, ma mòzè matɨ yà dhu bhěyi: kàsʉmɨ̀ ʉ̀bhà ndɨ̀ ídǒ. Nɨ́ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, tsìbhálɛ nà arɨ́’ɨ̀ kpatsìbhálɛ, nákǎ ndàdɨ ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ tsìbhálɛ nà alɛ bhěyi. 30 Ɔ̀dzɨ rɔ́dzɨ alɛ nákǎ ’òkò ɨ̀nzɨ̌ rɔ́dzɨ alɛ bhěyi. Dhɛ̀dhɛ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ’òkò ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà alɛ bhěyi. Dhu òdzi rɨ́ alɛ nákǎ ’òkò ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ dhu nà alɛ bhěyi. 31 Yà adzɨ ɔ̌ malɨ̀ nɨ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ, nákǎ ’òkò ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ kà nɨ̌ alɛ bhěyi. Obhó tɨ́, yà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌, yà adzɨ rǎrà tsʉ̀na rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀.

32 Ma mòzè dhu nɨ́, nyǒkò ɨ̀mbǎ afíkʉ ìtǔ rɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ tsìbhálɛ nà alɛ náarɨ́ afína ìtǔ nɨ̌ nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà dhu kɛ̀lɛ̌, ndàdʉ̀ ndòzè ndɔ̀nɛ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌. 33 Pbɛ́tʉ̀ tsìbhálɛ nà alɛ náarɨ́ afína àtdǔ nɨ̌ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu, ndàdʉ̀ ndòzè ndɔ̀nɛ̀ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu, 34 pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta ràdʉ̀ ndʉ̀ndɔ̀ ʉ̀ndɔ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ kpatsìbhálɛ nà tsìbhálɛ mà, ɨnzá àpɛ̀ kpatsìbhálɛ ʉ̀nɨ tsìbhíngba mànà náarɨ́ afíya ìtǔ nɨ̌ nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà dhu kɛ̀lɛ̌. Abádhí ózè dhu nɨ́ ’àbhʉ afíya mà ngbɔ̌ya mànà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kpatsìbhálɛ nà tsìbhálɛ náarɨ́ afína ìtǔ nɨ̌ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu, ndàdʉ̀ ndòzè ndɔ̀nɛ̀ pbɨ̀ndà alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu. 35 Wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ ma mʉ̀nɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ mʉ̀gàsʉ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ àdà ma mùpe rʉ̀kʉ́ dhu tɨ́. Ma mòzè mɨtɛ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ òko ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi dhu fʉ̌kʉ̀, nyǎdʉ̀ nyǎpba Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɔ̌ tɨ́ ɨ̀mbǎ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta-ɔ̌nga ʉ̀ndɔ rɨ́ atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀.

Órì nàndà dhu

36 Ndɨ alɛ apɛ́ dhu àlǎ, ɨnzá ndɨ̀ rɔ́nzɨ̀ yà ndɨ̀ ndórì tsìbhíngba-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu, yà ɨnzá ɨ̀ ʉ́mbǎ ɨ̀ kà nà dhu-otù ɔ̌, ɨ́yàdhíyà mànà ɨ̀ ɨ́ ’ʉ̀mbǎ dhu-atdyú ràdʉ̀ ndàlʉ tdɨ́tdɔ̌, nɨ́ abádhí àkǎ ’ʉ̀mbǎ ɨ̀, yà ndɨ kpatsìbhíngba òzè ka dhu bhěyi. Àbadhi ɔ̀nzɨ̀ nzá nzɛ́rɛnga. 37 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ kpatsìbhíngba apɛ́ dhu ùdhě afína nyʉ́ ɔ̀ ɨnzá ka kʉ̀tʉ ndɨ̀ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ rɔ́rɔ̀, ndà’ù dhu ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ràrɨ̌ ’ʉ̀mbǎ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ràrɨ̌ ngbɔ̌ya ʉ̀pbǎ yà ndɨ̀ ndórì tsìbhíngba nà, ndàdʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndòzè ka dhu bhěyi, nɨ́ ndɨ alɛ ɔ̀nzɨ̀ dhu mběyi. 38 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà ndɨ̀ ndórì tsìbhíngba nà ɨ̀ nʉ̀mbǎ alɛ nɔ́nzɨ̀ dhu mběyi, ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ tsìbhíngba nɔ̀dhɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀mbǎ ɨ̀ nà alɛ, nɔ́nzɨ̀ dhu mběyi nyʉ́ ròsè.

Abvo-ayí nàndà dhu

39 Ɨwà árà amba-bvʉ̀ tsìbhálɛ náarádɨ Ʉyátá-tsìnǎ yà ìnè pbɨ̀ndà alɛ rɨ̌’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ kàbhà kpatsìbhálɛ náapɛ́ ɔ̀vɛ̀, nɨ́ ɨ́yàdhíyà rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ’ʉ̀mbǎ ɨ̀ ndɨ̀ ndòzè alɛ nà. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ kpatsìbhálɛ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ mʉ̀krɨ́stɔ̀ tɨ́. 40 Pbɛ́tʉ̀ pbàkà ɔ̌, kà rǎdʉ̀ hirò ɔ̀nzɨ̀, yà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌ tɨ́ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ̀. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ pbàkà ɨrɛ̀ta, ndɨrɔ̀ ɨma nyʉ́ ma mà’ù wà dhu átɔ̀, ma ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nà.

8

Pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho sànamʉ̀ tɔ̀ ɨ̀zǎ nàndà dhu

(Rɔm 14.13-23; 1Kò 10.19-33)

1 Sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ nàndà dhu nɨ̌, nyɨ̌ nyándǐ dhu, nyǎtɨ: «Mǎ’ɨ kɔ́rɔ́, mǎ mʉ́nɨ wà dhu ndɨ dhu dɔ̌.» Pbɛ́tʉ̀ ma mátɨna: ɨnga ʉ̀nɨ̌ ka kɨ́ dhu náarɨ́ alɛ àbhʉ̌ kambɛ alɛ ɨ̀dzɨ dɔ̌ alɛ-tɨ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ alɛ òzè ka kɨ́ dhu náarɨ́ alɛ ɔ̀sɨ̀ ɔ̀sɨ̀ tɨ́. 2 Ndɨ alɛ apɛ́ ndɔ̀zʉ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɨnga ndɨ̀ ndʉ́nɨ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ ɨnzá ɨnga nʉ́nɨ obhóná nyʉ́ yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndàkǎnà ndʉ̀nɨ ka dhu bhěyi alɛ. 3 Pbɛ́tʉ̀ ndɨ alɛ apɛ́ Kàgàwà òzè, nɨ́ Kàgàwà ʉ̀nɨ wà ndɨ alɛ.

4 Nɨ́rɔ̀, ka tɨ́ àdʉ̀ sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ ná’à à’a? Àlɛ̌’ɨ nyʉ́, àlɛ̌ kʉ́nɨ wà dhu sànamʉ̀ rarɨ́’ɨ̀ mbǎ yà adzɨ ɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kʉ́nɨ wà dhu Kàgàwà rarɨ́’ɨ̀ atdí tɨ́. 5 Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ arátɨna mʉ̌ngʉ̌-nzo rarɨ́’ɨ̀ ìnè ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌. Nɨ́ obhó tɨ́, abádhí tɔ̀ mʉ̌ngʉ̌-nzo rɨ̌’ɨ̀ ibí, ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ibí. 6 Pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ tɔ̀, Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ka nɨ́ àlɛ̌ t’Ábanà yà kɔ́rɔ́ dhu nanzɨ̀, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ karóko kà tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà kɔ́rɔ́ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ otùna ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ ípìrɔ̌nga ìbho arɨ́ àlɛ̌ tɔ̀.

7 Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ɨ ndɨ dhu nʉ́nɨ. Rɨ̀rà àhʉ kòmbí nga ɔ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ kǎkà ɨwà avù ’òngò sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ ná’à, náarɨ́’ɨ̀ ìnè sànamʉ̀ ɨ̀ á’ù obhó dhu tɨ́ rɔ́. Abádhí arɨ́ ndɨ ɨ̀zǎ ná’a, ’àdʉ̀ àmbɛ dhu ɨ̀rɛ̀ dɔ̌ ndɨ ɨ̀zǎ ka ràbhʉ pɛrɛ̀ tɨ́ yà ìnè rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà dɔ̀yá sànamʉ̀ tɔ̀. Nɨ́ olùnǎ rɔ̀, ndɨ dhu arádʉ̀ abádhí àbhʉ rɔ̀zʉ̀ ɨ̀ ɨwà ndɨ ɨ̀zǎ àbhʉ ɨ̀ ’ɔ̀tɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu tɨ́. Wɔ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta ràrɨ̌’ɨ̀ ivíví. 8 Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɔ̀nyʉ̀ ndɨ àlɛ̌ ìndri rádʉ̀ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Kàgàwà tɨ́. Àlɛ̌ kapɛ́ ɔ̀nyʉ̀ ʉ̀bha ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ rɔ̀nyʉ̀, nɨ́ àlɛ̌ rɔ̌ ndɨ̀ nɔ̀tdɨ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kapɛ́ ndɨ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ, nɨ́ àlɛ̌ kábàna atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 9 Pbɛ́tʉ̀, nyàndà nga mběyi, akyɛ yà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dʉ̀kʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, nyǎdʉ̀ àmbɛ nyɨ̌ nyòzè dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ dhu náarana kǎkà ivíví fɨ̀yɔ́ a’uta nà alɛ àbhʉ ràwà ɨ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀ nɨ̌. 10 Obhó tɨ́, ivíví pbɨ̀ndà a’uta nà alɛ náapɛ́ ɨnyɨ, ɨnga nʉ́nɨ alɛ nyʉ́ nálǎ sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ ná’a nyɨ nyɨ́ sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ ka karɨ́ ɔ̀ná rɔ̀ sɔmǎ-dzà ɔ̌ rɔ̀ rɔ́, nɨ́ kàbhà ɨrɛ̀ta tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kʉ̀tʉ rɔ̀nyʉ̀ sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɔ̀nyʉ̀? 11 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, pbʉ̀kʉ̀ ɨnga t’ʉ́nɨta-okú dɔ̀ rɔ̀, wɔ̀ ndɨ ivíví a’uta nà alɛ, ndɨrɔ̀ yà Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ náavɛ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ rǎdʉ̀ àwǐ atdídɔ̌. 12 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɨ́ dhu ʉ̀fǎ adɔ́kʉ mà awɛ́kʉ mànà ɔ̀nzɨ̌, nyǎdʉ̀ afíya ɨ̀nza dhu, rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyàfǎ dhu Krɨ́stɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ nyʉ́ dhu bhěyi. 13 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɔ̀nyʉ̀ náapɛ́ Yěsù ná’ù adɔ̀du mà ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ awɛ̀du mà nábhʉ̌ rɨ̀tsɨ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀, nɨ́ ma mádʉ̀ àdɨ ɨ̀nzɨ̌ mongò ɨ̀zǎ à’à kɔ́rɔ́ ɨdhɔ ɔ̌, akyɛ ndɨ dhu arana abádhí àbhʉ rùwǐ nɨ̌.

9

Uvitatálɛ àkǎ àbà fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀dɔ rɨ́ dhu yà ɨ̀ arɔ́nzɨna kasʉ-nyʉtsì dhu

(Luk 10.7; Kas 20.34-35; 2Kò 11.7-12; Gàl 6.6; 1Tì 5.17-18)

1 Ɨma tɨ́ obhó uvitatálɛ ngʉ̌kpà uvitatálɛ bhěyi? Ma mátɨ́ obhó ɨ̀’ɨ̀ dùdú matɨ́rɔ̀? Ɨma mála tɨ́ nzá Yěsù, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ? Nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ tɨ́ obhó yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɔ̀ ma mɔ́nzɨ̀ kasʉ-nyʉtsì rɔ̀ úvò alɛ? 2 Ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ma mapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ uvitatálɛ tɨ́, nɨ́ fʉ̌kʉ̀ ɨma nɨ́ uvitatálɛ nyʉ́. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nɨ́ yà ma mɔ́nzɨ̀ uvitatálɛ tɔ́ kasʉ ɨ̀tɛ̀ rɨ́ alɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyʉtsì.

3 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ìndrǔ rɨ̌ mɔbhʉ rɔ̀, ma marɨ́ mugye dùdú tɨ́ dhu: 4 mǎ’ɨ uvitatálɛ tɨ́rɔ̀, mǎ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àkǎ mɔ̌nyʉ̀ dhu, mǎdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ fàká kasʉ-otù ɔ̌? 5 Tsìbhálɛ nà ma mɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, ma màkǎnà tɨ́ nzá ndɨ tsìbhálɛ rʉ̀ndà ma abhi ɔ̀ ma márà rɔ̀, àdhàdhɨ̀ ngʉ̌kpà uvitatálɛ mà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù t’ádɔ́na mà Pɛ́tɛrʉ̀ mànà náarɔ́nzɨna dhu bhěyi? 6 Tɨ́ mǎ’ɨ kɛ̀lɛ̌ ndɨ Bàrnabà nà mǎ mádʉ̀ àkǎ mɔ̌nzɨ̀ kasʉ ɔtsʉ́ka nyʉ́ nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ mǎ mabá tɨ́ ɔ̀nyʉ̀? 7 Ádhɨ pbá mùnowì ndɨ kàsʉ̌na ùbhǒ arɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀? Ádhɨ pbá alɛ ndɨ vǐnyɔ̀-kpa òzò arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ ɔ̀tɔ rɔ́rɔ̀? Ndɨrɔ̀ ádhɨ pbá alɛ ndɨ ìkyì ʉ̀nda arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ fɨ̀ndá màkyǐ ɔ̀mvʉ̀ rɔ́rɔ̀?

8 Yà ma mʉ̀nɔ̀ dhu tɨ́ obhó ìndrǔ arɔ́nzɨna dhu? Músà bhà Ʉyátá náatɨ́ nzɨ̌ àdhàdhɨ̀ dhu kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɔ átɔ̀? 9 Obhó tɨ́, ndɨ Ʉyátá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ: «Nyɨ nyàkǎ nzá nyʉtsɨ̀ nganʉ̀-ɔ̌nga òtsi rɨ́, ndɨ́nɨ̌ kpɔ̌na uvò tɨ́ kɛ́lɛ́na ɔ̀ rɔ̀ ìkyì-akpà-tsʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ nganʉ̀ nɔnyʉ tɨ́*.» Kàgàwà náatɨ́ afína ìtǔ ìkyì-akpá tɔ́ dhu nɨ̌? 10 Ròsè dòtsí, kʉ̌nɔ tɨ́ ɨnzá wɔ̀ dhu àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀? Obhó tɨ́, wɔ̀ dhu ka kandí àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀. Ɨnga òbhì rɨ́ alɛ nákǎ ndòbhì ɨnga ndàdʉ̀ dhu à’ù àbà ndɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ ɨnga ɔ̌ rɔ́’ɔ̀ dhu-rɔrɔ̀ nábà fɨ̌ndà átɔ̀. Ndɨrɔ̀ ɨnga ɔ̌ rɔ̀ rɨ́ dhu ògu alɛ nákǎ ndà’ù dhu, àbà ndɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ ɨnga ɔ̌ ka kògù dhu-rɔrɔ̀ nábà. 11 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ-afí tɔ́ itse mǎ mózò afíkʉ ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ mǎ mɨ́ alɛ-ngbɔ̀ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ rɨ́ dhu nábà fʉkʉ́ dhu tɨ́ nzɛ́rɛ dhu? 12 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ngʉ̌kpà uvitatálɛ náarɨ́ ɨ dhu àbà fʉkʉ́ dhu tɨ́, nɨ́ ròsè dòtsí, mǎ nyʉ́, mǎ màkǎ tɨ́ nzá mǎbà ka átɔ̀? Pbɛ́tʉ̀ mǎ mónzì nzá nyɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ dzʉ̀nàka atdí dhu nɨ̌ màtɨ́. Mǎ móndù kɔ́rɔ́ dhu-dzi akyɛ mǎ mowuna Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ nɨ̌. 13 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu Kàgàwà bhà-dzá arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ rarɨ́ fɨ̀yɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nábà ányɨ̀-dzá ɨ̀ ɔ́nzɨna kasʉ ɔ̀ rɔ̀? Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu màzàbahʉ̀ dɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ rarɨ́ fɨ̀yɔ́ ɔ̀nyʉ̀ àbà ndɨ màzàbahʉ̀ dɔ̌ ɨ̀ ʉ́bɨ̌na pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ ɔ̀ rɔ̀? 14 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nʉ́ʉyá dhu kǎkà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɔ̀ ndàtɨ, abádhí ràrǎdʉ̀ fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀dɔ rɨ́ dhu-tsí àbà ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌.

15 Pbɛ́tʉ̀ ɨma, ma mónzì nzá atdí dhu mà kɔnzɨ̀ dzʉ̀nàdu nɨ̌. Nɨ́ ma mɨ́ milè ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ yà ma màndǐ dhu, nɨ́ ma màndǐ nzá, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyibho tɨ́ dhu idù. Ɨnga nɔ̀fɔ̀ idù dhu nyʉ́ nɨ́ mɔvɛ̀ ɔ̀vɛ̀ tɨ́, dhu ùnzi dɔ̌ ma mambɛ̀na ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀. Atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ wɔ̀ ma mɨ́ milè okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu àkɔ̌ fudú rɔ̀. 16 Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ma mɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ mabhʉ̌ rɨ́ mɨdzɨ̌ ma dhu. Ndɨ dhu nɨ́ ɨwà àkǎnà atdídɔ̌ nyʉ́ mʉnɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu. Ɨ̀nzɨ̌ ma mɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu, nɨ́ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àpbɛ̌ nyʉ́ tɨ́ idù. 17 Dhu ɨ́’ɨ̀yǎna gukyè ma nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ma móvò yàrɨ́ kasʉ mongò ɔ̀nzɨ̀nà dhu tɨ́, nɨ́ ma mákǎna mabà pbàkà mʉ̀kɨ̀mbà. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ kɔ̀nzɨ Kàgàwà íbhò ndɨ ndɨ kasʉ mongò ɔ̀nzɨ̀nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 18 Nɨ́rɔ̀, pbàkà mʉ̀kɨ̀mbà nyʉ́ nɨ́ àdhu? Pbàkà mʉ̀kɨ̀mbà nɨ́ mɔvɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ mubhǒ rɔ́rɔ̀. Kà-tɨ̀ nɨ́ mɔvɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ma mɨ́ kǒtù ɔ̌ àkǎnà mabà dhu ònzi rɔ́rɔ̀.

19 Ma mɨ́’ɨ̀ dùdú matɨ́rɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, ma mɔ́nzɨ̀ ma matɨ́rɔ̀ mɨ’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ɨnɔ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ ábhɔ̌ alɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀. 20 Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌, ma marádɨ Mʉ̀yàhudì bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ Pbàyàhúdí. Músà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ abádhí rɨ̌ rɔ̀, mǎ maróko abádhí mànà ndɨ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ma mɨ́ dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ɨma nyʉ́, ɨ̀mbǎ ma mɨ́’ɨ̀ ndɨ Ʉyátá-tsìnǎ rɔ́rɔ̀. Ma marɨ́ kɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ ndɨ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ. 21 Ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Músà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ alɛ nzínzì ɔ̌, ma marádɨ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndɨ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ alɛ bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ abádhí Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɔ̀. Wɔ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌ atɨna ɨnzá ma rɨ́fʉ Kàgàwà bhà Ʉyátá. Ma márɨ́ kɨ̀fʉ̌ ɨ̀fʉ̌, Krɨ́stɔ̀ bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ma márɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 22 Ndɨrɔ̀ kǎkà ivíví fɨ̀yɔ́ a’uta arɨ́’ɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, ma márɨ́ mɔnzɨ matɨ́rɔ̀ ivíví a’uta nà alɛ bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ ɨ ivíví a’uta nà alɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɔ̀. Nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, ma márà mɔnzɨ̀ rɔ̌ abádhí rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ ɨ̀gʉ rɔ̌ dhèdhèrɔ̀ otu ɔ̌. 23 Ma márɨ́ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nzɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ kà-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ ídzìnga átɔ̀.

24 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu ɨkpa tɔ́ odhó dɔ̌, kɔ́rɔ́ alɛ rarɨ́ ɔngʉ tɔ́ kàsǔsù ɔ̀nzɨ, pbɛ́tʉ̀ atdí alɛ kɛ̀lɛ̌ rarɨ́ ndɨ àrà mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ pɛrɛ̀ àbà? Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎmbɛ òtse dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ pɛrɛ̀. 25 Kàsǔsù tɔ́ ɨkpa nòzè ’ɨ̀kpà alɛ kɔ́rɔ́ náarɨ́ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà dhu ʉ̀bha, ’àdʉ̀ afíya àpba ɔngʉ t’údheta rɔ̌. Abádhí arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ abá tɨ́ mʉ̀kàkʉ́, àzèmbè pbánɨ́ ndɨ̀nza rádʉ̀ mʉ̀kàkʉ́ kɛ̀lɛ̌. Pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌’ɨ, àlɛ̌ kárɨ́ kàsǔsù ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ndɨ̀nza mʉ̀kàkʉ́. 26 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨma, ma márɨ́ nzɨ̌ àngɨlɨ, mambɛ mubi dɔ̌ akyɛ. Ma mɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɔtsʉ́na ndɨ̀ ndàngùrǔ rɔ́rɔ̀ rɨ́ anya ɔ̀nzɨ, ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀pbɨ̀ mbàrátánga alɛ bhěyi. 27 Pbɛ́tʉ̀, ma marávu ngbɔ̌du rɔ̌ ma-tɨ́rɔ̀ ɨ̀dzɨ́dzɔ̀ ɨkpa-tɨdɔ̀ nɨ̌, madʉ̀ lɛ̀màna ɔ̀nzɨ̀, akyɛ Kàgàwà araya mɔdhɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ mabà pɛrɛ̀ nɨ̌, ɨma yà ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ma marɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ rɔ̀.

10

Sànamʉ̀ àkǎ nzá kʉlɛ̌ dhu

(Zàb 78.13-33; 106.9-22; Ɛ̀br 3.7-19)

1 Àbanɨ̌nzó, ma mòzè nzá nyǎdzo yà Músà-owù nʉngʉ àlɛ̌ t’ábhúna rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu rɔ̌ rɔ̀. Abádhí kɔ́rɔ́ núubhì yà ’ʉ̀nda rɨ́ àpbù tɔ́ sɨ́sɨ́ tsìnǎ*, ndɨrɔ̀ abádhí kɔ́rɔ́ nʉ́ʉdà pfɔ̌ya dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀nǎ ɔ̀nánga ùtù ndɨ̀ ɔyɔ rɔ́rɔ̀*. 2 Àpbù-tsìnǎ abádhí ubhì dhu mà ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀nǎ abádhí ʉdà dhu mànà, nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨwà Kàgàwà ùbho bàtizò abádhí tɔ̀ kɔ́rɔ́ ndɨ́nɨ̌ Músà-owù nʉngʉ tɨ́ dhu bhěyi. 3 Abádhí kɔ́rɔ́ náanyʉ̀ Kàgàwà àbhʉ fɨ̌yɔ̀ atdí ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀*. 4 Abádhí kɔ́rɔ́ náamvʉ̀ Kàgàwà àbhʉ ràhʉ bhalabhala tɔ́ odu ɔ̀ rɔ̀ fɨ̌yɔ̀ ɨdha. Wɔ̀ ndɨ bhalabhala tɔ́ odu nɨ’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ yà abádhí nʉnda*. 5 Pbɛ́tʉ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ abádhí nzínzì ɔ̌ náafɔ̀ nzá Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí nʉ́ʉvɛ̀, abvòya ròyì rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌.

6 Kɔ̌kɔ̀ dhu náanzɨ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kadʉ̀ tɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ àlɛ̌ kɨ́ dhu-atdyú nóhò, àdhàdhɨ̀ abádhí náahò kǎtdyú dhu bhěyi*. 7 Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ nʉ́ʉlɛ́nà sànamʉ̀ dhu bhěyi*. Àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarʉ́nɔna dhu bhěyi: «Ìndrǔ náakò obvò ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta tɔ̀ ndɨrɔ̀ dhu t’ɔ́mvʉ̀ta tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ ’ɨ̀và ɔrʉ́, ’ɔ̀bɛ̀ sànamʉ̀-ɔ̀nzɨ̌*.» 8 Àlɛ̌ kàkǎ nzá àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, àdhàdhɨ̀ atdídhená alɛ abádhí nzínzì ɔ̌ náanzɨ̀ dhu bhěyi. Nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌, ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀bhʉ nà lʉfʉ̀ alɛ nʉ́ʉvɛ̀ atdí ɨdhɔ ɔ̌ tɨ́*. 9 Àlɛ̌ kàkǎ nzá àlɛ̌ rùmvǔ Krɨ́stɔ̀-afí àdhàdhɨ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náanzɨ̀ dhu bhěyi. Nɨ́, osu núubhí abádhí, rʉ̀vɛ*. 10 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒnù, àdhàdhɨ̀ atdídhená alɛ abádhí nzínzì ɔ̌ náanù dhu bhěyi. Nɨ́ ìndrǔ-tsè ɔ̀tdɨ̀ arɨ́ màlàyikà náatdɨ̀ abádhí-tsè kɔ́rɔ́*.

11 Kɔ̌kɔ̀ dhu náanzɨ̀ ɨ̀ abádhí rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ atdí ɔ́fɔ̀ tɨ́ ìndrǔ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ ka kandí ka ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ nitdyu tɨ́, yà ípìrɔ̌rɔ̀ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rǎrà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndara tɨ́ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɔ̀. 12 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ̀ nɨ̀rɛ̀ ɨwà ndɨ̀ ndídè pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌ dhu tɨ́ alɛ, nákǎ ndɔ̀dɔ̀ ndɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀tsɨ̀ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌ rɔ̀. 13 Wɔ̀ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ náarɨ́ afíkʉ ùmvǔ nɨ̌ umvútá nɨ́ yà kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ-afí ùmvǔ kǎrɨ́ nɨ̌. Kàgàwà nɨ́ yà ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ, nɨ́ kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ nyǎbhʉ pfɔ̀mvɔ rùmvǔ afíkʉ ròsè ɔbɨ̀kʉ dɔ̀nǎ. Pfɔ̀mvɔ náapɛ́ afíkʉ ùmvǔ, nɨ́ Kàgàwà rǎdʉ̀ ɔbɨ àbhʉ fʉ̌kʉ̀ nyǒndù ndɨ dhu-dzi, nyǎdʉ̀ lɛ̀màna ɔ̀nzɨ̀. 14 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌ndà nyɨ̌ ɨtsɛ sànamʉ̀ t’ʉ́lɛ́tá rɔ̌ rɔ̀.

Ɨnzá dhu àkǎ kungbò alɛ pfɔ̀mvɔ nà dhu

15 Ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ àdhàdhɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ bhěyi. Nɨ́ nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ yà ma mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu-ɔ̌nga nyɨ̌-tɨ́rɔ̀. 16 Yà Kàgàwà tɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ nɨ̌ kɔ́pà-tsʉ̀ àlɛ̌ kɔ̀mvʉ̀ rɔ̀, ndɨ kɔ́pà-otù ɔ̌ àlɛ̌ kùngbò tɨ́ nzá àlɛ̌ Krɨ́stɔ̀-azù mànà? Ndɨrɔ̀, yà àlɛ̌ kɨ́ mʉ̀gatì-ɔ̌nga ʉ̀kɔ̌ àlɛ̌ ràdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà rɔ̀, ndɨ mʉ̀gatì-otù ɔ̌ àlɛ̌ kùngbò tɨ́ nzá àlɛ̌ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀ nà? 17 Obhó tɨ́, mʉ̀gatì rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ndɨrɔ̀, abhɔ rɔ̀ màtɨ́ àlɛ̌ kɨ́ mbǎ ɨ̀’ɨ̀, nɨ́ àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ nɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀, àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kɨ́ ndɨ atdí mʉ̀gatì kɛ̀lɛ̌ nɔ́nyʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

18 Nyàndà pɛ́ Pbàìsràyélí tɔ́ ɔ́fɔ̀ átɔ̀: pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho màzàbahʉ̀ dɔ̌ Kàgàwà tɔ̀ ɨ̀zǎ ná’a abádhí arɨ́ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ungbò tɨ́ ɨ̀ otùna ɔ̌ Kàgàwà nà.

19 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ ma mòzè mʉnɔ̀ wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̌? Tɨ́ ìnè sànamʉ̀ tɔ̀ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ ràrɨ̌’ɨ̀ mʉ̀gàsʉ̀ nà? Ndɨrɔ̀ tɨ́ ìnè sànamʉ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ mʉ̀gàsʉ̀ nà? 20 Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Pbɛ́tʉ̀, ma mátɨna yà màzàbahʉ̀ dɔ̌ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ arɨ́ ùbhǒna pɛrɛ̀ tɨ́ dhu núbhǒ abádhí rarɨ́ pfɔ̀mvɔ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Kàgàwà tɔ̀. Nɨ́, ɨma nyʉ́ ma mòzè nzá nyǔngbò nyɨ̌ pfɔ̀mvɔ nà. 21 Nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kɔ́pà-tsʉ̀ ɔ̀mvʉ̀, nyǎdʉ̀ pfɔ̀mvɔ bhà kɔ́pà-tsʉ̀ nɔ́mvʉ̀ átɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ̀, nyǎdʉ̀ pfɔ̀mvɔ bhà-tsí nɔ́nyʉ̀ átɔ̀. 22 Ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kòzè tɨ́ àlɛ̌ ràngbɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà nàwí? Àlɛ̌ tɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà ròsè kà dɔ̀nǎ?

Dhu àkǎ kɔnzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu Kàgàwà-ɔvɔ̀ nilè tɨ́ dhu

23 Atdídhená alɛ arátɨna: «Kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ rʉsà ka kʉ́fà wà.» Ndɨ dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ nzɨ̌ dhu-dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ dhu. «Kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ rʉsà ka kʉ́fà wà», pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ ɔ̀sɨ̀ rádʉ̀ dhu. 24 Atdí alɛ mà nákǎ nzá ndɔ̀nɛ̀ fɨ̌ndà tɨ́ rɨ́ ídzìnga àbhʉ̌ dhu, pbɛ́tʉ̀ kàkǎ ndɔ̀nɛ̀ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ rɨ́ ídzìnga àbhʉ̌ dhu.

25 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyɔ̌nyʉ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ dhu mà yà kòbǐ ɔ̌ ka kòdzì, ɨnzá nyɨ̌ nyɔ̀ngʉ̀ dhu dɔ̀ná afíkʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨrɛ̀ta-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ́rɔ̀. 26 Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̀ná rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu mànà nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà malɨ̀*.

27 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ nánzì nyɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ tɔ̀ dhu tɨ́, nyǎdʉ̀ nyǎ’ù nyǒwù ányɨ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nyʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu yà àbadhi àbhʉ fʉ̌kʉ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyɔ̀ngʉ̀ tɨ̌na yà afíkʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨrɛ̀ta-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ́rɔ̀. 28 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ apɛ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀, ndàtɨ: «Yàrɨ́ ɨ̀zǎ nɨ́ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kàbhʉ sànamʉ̀ tɔ̀,» nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎ’à ndɨ ɨ̀zǎ, wɔ̀ ndɨ dhu nɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà alɛ-afí ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨrɛ̀ta-okú dɔ̀ rɔ̀. 29 Ma mɔ̀tɛ̀ nzá afíkʉ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨrɛ̀ta dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mɔ̀tɛ̀ yà ndɨ dhu nɔ̀vɔ̀nà fʉ̌kʉ̀ alɛ-afí ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨrɛ̀ta dɔ̌.

Tɨ́ ídzì dhu ndɨ, ɨnyɨ mʉ̀krɨ́stɔ̀ tɨ́rɔ̀, nyɨ nyíde ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ dhu mà ɔ̀nyʉ nyɨ nyɨ́ dhu tɔ́ ɨrɛ̀ta dɔ̌ tɨ́, àzèmbè ɔdhɨ̀nʉ rɨ̌ kɔ̀zʉ̀ nzɛ́rɛnga tɨ́ rɔ́rɔ̀? 30 Tɨ́ ídzì dhu ndɨ átɔ̀ nyɨ nyíde pbʉ̀kʉ̀ ɨrɛ̀ta dɔ̌ tɨ́, nyɔnyʉ̀ yà ɨwà nyɨ nyàbhʉ ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà tɔ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu, àzèmbè ɔdhɨ̀nʉ rɔ̌rʉ̀ dʉ̀nʉ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ́rɔ̀?

31 Nɨ́rɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀nyʉ dhu tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀mvʉ̀ dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̀nzɨ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨ dhu Kàgàwà-ɔvɔ̀ nilè tɨ́. 32 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ Pbàyàhúdí mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà Kànɨsà mà ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu-otù ɔ̌. 33 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu yà ɨma nyʉ́ ma marɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu bhěyi: ma marɨ́ ɔbɨ ɔ̀nzɨ atdídɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mɔ́nzɨna kɔ́rɔ́ dhu nɔ́ɔfɔ́ tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̀kpɔ́. Obhó tɨ́, ma marɨ́ nzɨ̌ idù rɨ́ ídzìnga ìbho atdírɔ̀ dhu ɔ̀nɛ, pbɛ́tʉ̀ ma marɨ́ ábhɔ̌ alɛ tɔ̀ rɨ́ ídzìnga àbhʉ̌ dhu ɔ̀nɛ, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ɨgʉ́ tɨ́ abádhí.

11

1 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒdyì pbàkà ɔ́fɔ̀, àdhàdhɨ̀ ɨma nyʉ́ ma mídyì Krɨ́stɔ̀ bhà ɔ́fɔ̀ dhu bhěyi.

Vèbhálɛ mà kpabhálɛ mànà nákǎnà ’ɨ̀’ɨ̀ nà sɔmǎ-dzà ɔ̌ ɔ́fɔ̀

(1Kò 14.40; Ɛ̀fɛ 5.22-24; 1Tì 2.8-14)

2 Ma mɨ̀fʉ nyɨ̌ ɨ̀fʉ̌ tɨ́ nyɨ̌ nyárɨ́ mɨrɛ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, nyǎdʉ̀ yà fʉ̌kʉ̀ ma múdhe dhu ɔ̀dɔ̀ àdhàdhɨ̀ yà ma nyʉ́ ma múdhe ka fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Pbɛ́tʉ̀ ma mòzè nyʉ̌nɨ yàrɨ́ dhu: Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ kpatsìbhálɛ-dɔ, kpatsìbhálɛ nɨ́ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ-dɔ, ndɨrɔ̀ Kàgàwà nɨ́ Krɨ́stɔ̀-dɔ. 4 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ kpatsìbhálɛ mà náapɛ́ dɔ̀na àtsì Kàgàwà rɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀tsɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ nabì bhěyi ndɨ̀ ndɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ yà dɔ̀na tɨ́ rɨ́’ɨ̀ gàyà nɔ̀nzɨ̀ alɛ. 5 Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ tsìbhálɛ mà náapɛ́ nzɨ̌ dɔ̀na àtsì Kàgàwà rɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀tsɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ìndrǔ tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dhu ɔ̀vɔ nabì bhěyi ɔná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nɨ́ ndɨ tsìbhálɛ nɨ́ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ yà dɔ̀na tɨ́ rɨ́’ɨ̀ gàyà nɔ̀nzɨ̀*. Wɔ̀ dhu rǎdʉ̀ ndàla àdhàdhɨ̀ kà-dɔ̀ká ka kàkpà dhu bhěyi†. 6 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá tsìbhálɛ àtsì dɔ̀na dhu tɨ́, nɨ́ kàkǎnà ndàbhʉ dɔ̀na-ká kazè! Pbɛ́tʉ̀, tsìbhálɛ-dɔ̀ká ka kàzè dhu, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kà-dɔ̀ká ka kàkpà dhu rɨ̌ alɛ-nyɨ̀ àbhʉ̌ rɨ̀wʉ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ kà ràtsì dɔ̀na.

7 Kpatsìbhálɛ́ na nákǎ nzá ndàtsì dɔ̀na. Ka nɨ́ Kàgàwà-wɔ̀yɔ̌, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀. Ndɨrɔ̀ tsìbhálɛ nɨ́ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀. 8 Obhó tɨ́, Kàgàwà náabhɔ̀lɔ̀ nzá kpatsìbhálɛ ràhʉ tsìbhálɛ-ɔngɔ̀-kpa ɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ tsìbhálɛ nɨ́ ndɨ kǎbhɔ̀lɔ̀ ràhʉ kpatsìbhálɛ-ɔngɔ̀-kpa ɔ̀ rɔ̀. 9 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà náabhɔ̀lɔ̀ nzá kpatsìbhálɛ tsìbhálɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ tsìbhálɛ nɨ́ ndɨ kǎbhɔ̀lɔ̀ kpatsìbhálɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Nɨ́, tsìbhálɛ rɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ kà ràtsì dɔ̀na rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga-tsìnǎ ndɨ̀ ndarɨ́’ɨ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu tɨ́, màlàyíká-okú dɔ̀ rɔ̀*. 11 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà udhé dhu-bvʉ rɔ̌, tsìbhálɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀mbǎ ndɨ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ kpatsìbhálɛ-atdyú nà, ndɨrɔ̀ kpatsìbhálɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀mbǎ ndɨ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ tsìbhálɛ-atdyú nà. 12 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ tsìbhálɛ Kàgàwà náabhɔ̀lɔ̀ ràhʉ kpatsìbhálɛ-ɔngɔ̀-kpa ɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, kpatsìbhálɛ aráhʉ tsìbhálɛ-nyʉtsì rɔ̀ ʉgʉta-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà nɨ́ ndɨ abádhí nanzɨ̀ ɔ́yɔ̌ rɔ̀ kɔ́rɔ́.

13 Nyɔ̀tdɨ̀ pɛ́ yà anya nyɨ̌ nyʉ́ tɨ́rɔ̀: tsìbhálɛ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌ ɨnzá ndɨ̀ ndàtsì dɔ̀na rɔ́rɔ̀ dhu tɨ́ ídzì dhu? 14 Yà Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ alɛ-dɔ̀ká ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ nɨ́tɛ̀ tɨ́ nzá dhu, kpatsìbhálɛ rɨ̌ dɔ̀na-ká ìvǐ ádzàdzǐ dhu ràrɨ̌ kà-nyɨ̀ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀wʉ̀ dhu? 15 Pbɛ́tʉ̀ tsìbhálɛ tɔ̀, dɔ̀na-ká rǒvi ádzàdzǐ dhu nɨ́ ɨfʉta. Obhó tɨ́, ádzàdzǐ aróvi àyɨ̌ Kàgàwà abhʉ̀ tsìbhálɛ tɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ dɔ̀na àtsì kà rǎdʉ̀ nɨ̌ mbɛrʉ̀ bhěyi. 16 Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ apɛ́ ndòzè ndàgò ndɨ̀ wɔ̀rɨ́ ɔtɛ dɔ̌, nákǎ ndʉ̀nɨ dhu àlɛ̌’ɨ mà, àlɛ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ ngǎtsi ndɨ màndʉ nà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà kànɨ́sá nyʉ́ mà ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ kà nà.

Ònzìtálɛ rɨ̌ ɨzʉ àbhʉ̌ nǎkʉ̀tálɛ-afí ɔ̀ àzè nɨ́tɛ̀ rɨ́ ɔ̀nyʉ̀-otù ɔ̌ dhu

17 Yà kòmbí ma mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀ ɔtɛ ɔ̌, ma mɨ́ nzɨ̌ nyɨ̌fʉ̌ ɨ̀fʉ̌ tɨ́. Obhó tɨ́, yà nyɨ̌ nyùndu nyɨ̌ nɨ̌ fʉ̀kʉ́ unduta náaríbhona fʉ̌kʉ̀ nɨ́ nzɨ̌ ídzì dhu, pbɛ́tʉ̀ kǎríbhona nɨ́ nzɛ́rɛ dhu. 18 Angyɨnǎ rɔ̀ ma mɨ́rɨ̀ wà dhu yà nyɨ̌ nyùndu nyɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ʉ̀kʉ́nga rarɨ́ ndʉ̀ndɔ ʉ̀ndɔ tɨ́. Nɨ́ ma mà’ù wà ndɨ dhu gòna tɨ́. 19 Obhó tɨ́, dhu àkǎnà wà ʉ̀kʉ́nga rʉ̀ndɔ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kʉnɨ tɨ́ atdí afíya nyʉ́ nà arɨ́ Yěsù-owù ʉ̀ngʉ̌ alɛ. 20 Yà nyɨ̌ nyùndu nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyárɔ́nyʉna nɨ́ nzɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ɔ̀nyʉ̀. 21 Obhó tɨ́, ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, ngǎtsi alɛ arɨ́ ndàpà ndɔ̀nyʉ̀ pbɨ̀ndà ɔ̀nyʉ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ angyi. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi, nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ náarádʉ̀ òko àwù nà, ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ ’òri nɨ̌‡. 22 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyátɨ́ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ɨdza nà, yà nyɨ̌ nyádʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀, nyǎdʉ̀ dhu ɔ̀mvʉ̀ ɔ̀yá rɔ̀? Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyɔ̀zʉ̀ tɨ́ Kàgàwà bhà Kànɨsà àkyǎkyɛ̀ dhu tɨ́? Nyɨ̌ nyózè tɨ́ nyɨ̌wʉ kǎkà ɨ̀mbǎ dhu arɨ́’ɨ̀ fɔyá alɛ-nyɨ̀? Ádhu nyʉ́ ndɨ nyɨ̌ nyòzè mʉnɔ̀ fʉ̌kʉ̀? Dhu àkǎ tɨ́ mɨfʉ nyɨ̌ ɨ̀fʉ̌ tɨ́? Ma mɨ́ nzɨ̌ nyɨ̌fʉ̌ akɛkpá màtɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀!

Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nábhʉ̌ rɨ́ kɨrɛ̀ ɔ̀nyʉ̀

(Màt 26.26-29; Mrk 14.22-25; Luk 22.15-20)

23 Obhó tɨ́, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù udhè idù dhu, yà ma madʉ̀ àbhʉnà nyʉ̌nɨ átɔ̀. Yà ndɨ̀ ka kipfona kabhʉ ndɨ̀ òmvǔ-fɔ́ ɔ̀ná iku ɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù idyi mʉ̀gatì ndàlʉ̌ fɔná. 24 Nɨ́, ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kʉ̌kɔ kà-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ nɨ́ ngbɔ̌du, yà fʉ̌kʉ̀ ma màbhʉ. Nyòngò dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, nyǎmbɛ mɨrɛ̀ dɔ̌ rɔ̀ná.» 25 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɔ̀nyʉ̀ ɨ̀ ɔ̀nyʉ̀ dhu-dzidɔ̌, kǐdyi dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kɔ́pà ndàlʉ̌ fɔná, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ kɔ́pà rɨ̌tɛ̀na nɨ́ yà Kàgàwà mànà ìndrǔ ùngbò ɨ̀ nɨ̌ ungbòta-ɔwʉ́tá, yà azùdu-otù ɔ̌ ndɨ̀ nàvi kpangba. Bìlǐnganà kɔ̀mvʉ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, nyòngò kɔ̀nzɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi, ɨma nyɨ̌ nyɨrɛ̀ tɨ́ rɔ̀ná. 26 Obhó tɨ́, yà nyɨ̌ nyɨ́ yàrɨ́ mʉ̀gatì ɔ̀nyʉ nyǎdʉ̀ yàrɨ́ dɨ̀vayì ɔ̀mvʉ̀ ɔ̀ná kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ɔvɛ-ɔ̀yɨ̌ nɨ́gǎ, ràrà àhʉ kǎraya ìngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.»

27 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà mʉ̀gatì ɔ̀nyʉ rɨ́, ndɨrɔ̀ kàbhà kɔ́pà-tsʉ̀ ɔ̀mvʉ̀ rɨ́ ɨnzá ndɨ̀ ndàkǎnà ndɔ̀nyʉ̀ ka ndɨrɔ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàkǎnà ndɔ̀mvʉ̀ ka rɔ́rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ àfǎ wà dhu ɨnzá ndɨ̀ ndɨ̀fʉ kà-ngbɔ̀ mà kǎ-zù mànà dhu-otù ɔ̌. 28 Nɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎnà ndàndà pɛ́ nyʉnatsì nga ndɨ̀tɨ́rɔ̀ angyi, tdʉ̌ ndɨ̀ ndɔnyʉ yàrɨ́ mʉ̀gatì ndàdʉ̀ yàrɨ́ kɔ́pà-tsʉ̀ nɔ́mvʉ̀ rɔ̀. 29 Obhó tɨ́, ndɨ alɛ apɛ́ mʉ̀gatì ɔ̀nyʉ ndàdʉ̀ kɔ́pà-tsʉ̀ ɔ̀mvʉ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndʉ̀nɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ngbɔ̀-tɨ̀ rɔ́rɔ̀, nɨ́ kɔ̀tdɨ̀ wà anya ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dɔ̀ná wɔ̀ mʉ̀gatì ndɨ̀ ndɔ̀nyʉ̀, ndàdʉ̀ ndɨ kɔ́pà-tsʉ̀ ɔ̀mvʉ̀ dhu-otù ɔ̌. 30 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ábhɔ̌ alɛ nzínzìkʉ ɔ̌ náarɨ́’ɨ̀ andɨ nà ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ivíví. Ndɨrɔ̀, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nʉ́vɛ wà. 31 Àlɛ̌ kándǎna gukyè àlɛ̌-nyʉtsì nga àlɛ̌tɨ́rɔ̀ angyangyɨ, nɨ́ Kàgàwà ɨ́tdɨ̌yana nzɨ̌ anya àlɛ̌-dɔ̌. 32 Pbɛ́tʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà arɨ́ anya nɨ́tdɨ̀ àlɛ̌-dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndutó tɨ́ àlɛ̌, akyɛ ndɨ̀ ndadʉ̀ya àrà anya ɨ̀tdɨ̀ àlɛ̌-dɔ̌ atdíkpá yà adzɨ ɔ̌ alɛ mànà nɨ̌.

33 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àbanɨ̌nzó, yà nyɨ̌ nyùndu nyɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ nyɨ̌ nyɔnyʉ tɨ́ atdíkpá ɔ̀ná kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, dhu àkǎ wà nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌. 34 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àwù nà dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎnà ndɔ̀nyʉ̀ pɛ́ dhu angyi pbɨ̀ ɨdzá, akyɛ nyɨ̌ nyowuna nyǔndu Kàgàwà ràdʉ̀ anya ɨ̀tdɨ̀ dʉ̀kʉ́ nɨ̌.

Nɨ́rɔ̀ ngʉ̌kpà dhu yà ɔ̀dɔ̀dɨ̀, nɔ́bhɔ̀lɔ̀ ma mítsi fʉ̌rábvʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀.

12

Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rʉ̌ndana alɛ ʉ̀nɨ ka kádʉ̀ rɔ̀ná dhu

(Ɛ̀fɛ 4.6; Fìl 2.1-4; 1Pɛ́ 4.10-11)

1 Àbanɨ̌nzó, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arábhʉ̌na ìndrǔ tɔ̀ pɛrɛ̀ nàndà dhu nɨ̌, ma mòzè nzá nyǒkò ɨ̀nzɨ̌ nyʉ̌nɨ dhu ɨ pɛrɛ̀ dɔ̌. 2 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu yà ɨnzá nyɨ̌ nyàpɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’u ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ rʉbhà nyɨ̌ dhu rʉ̀mbɛ nyɨ̀kʉ nyǒwù kǎkà ɨ̀nzɨ̌ tǔya arɨ́ ’ɨ̀rɨ sànamʉ̀ ɨ. 3 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu: Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nyʉ́ rʉ̌ndana alɛ ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yěsù àkǎ ofúngá nà!» Ndɨrɔ̀ ɨnzá Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɛ̀lɛ̌ nʉ́ndà ndɨ̀ rɔ̀, atdí alɛ mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yěsù nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ!»

Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arábhʉ̌na ìndrǔ tɔ̀ pɛrɛ̀

4 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arábhʉ̌na ìndrǔ tɔ̀ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kʉ̀ndɔ arɨ́ nɨ́ atdí Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɛ̀lɛ̌. 5 Kànɨsà ɔ̌ ka kádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà kasʉ-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ kasʉ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ fɨ̌ndà nɨ́ atdí Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù kɛ̀lɛ̌. 6 Kànɨsà ɔ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ kasʉ àbhʉ̌ arɨ́ rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ kɔ́rɔ́, nɨ́ atdí Kàgàwà kɛ̀lɛ̌. 7 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà náarɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ ɨ̀tɛ̀ rɨ́ pɛrɛ̀ nábà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ pɛrɛ̀ ɨ’ɨ tɨ́ mʉ̀gàsʉ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. 8 Nɨ́rɔ̀, atdí alɛ tɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ábhʉ nɨ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɔtɛ tɔ́ pɛrɛ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ tɔ̀ wɔ̀ ndɨ atdí Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɛ̀lɛ̌ ábhʉ nɨ́, ɨnga t’ʉ́nɨta tɔ́ ɔtɛ tɔ́ pɛrɛ̀. 9 Ngǎtsi alɛ ábà wɔ̀ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-fɔ́ tɨ́ nɨ́ ɔbɨ nà a’uta tɔ́ pɛrɛ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ-tsí nábà nɨ́ andɨ nà alɛ t’ɨ́gʉ́tá tɔ́ pɛrɛ̀. 10 Ngǎtsi alɛ ábà nɨ́ wɨwɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ́ pɛrɛ̀, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ nabì bhěyi ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀ nábà. Ndɨrɔ̀, ngǎtsi alɛ ábà nɨ́ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ alɛ-afí mà ɔ̌nga nábhʉ̌ rɨ́ kʉndɔ̀ mběyi obhónga tɔ́ Alafí mànà pɛrɛ̀. Ngǎtsi alɛ ábà nɨ́ ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ ka kɔ́tɛ dhu tɔ́ pɛrɛ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi alɛ tsí adʉ̀ àbànà nɨ́ ɨ aláva-tɨ̀ náwɛ̌ ka kɨ́ dhu tɔ́ pɛrɛ̀. 11 Wɔ̀ ndɨ atdí Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́, ndʉ̀ndɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà dhèdhèrɔ̀ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ nɨ̌ àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndòzè ka dhu bhěyi.

Yěsù ná’ù alɛ kɔ́rɔ́ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ atdí alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo bhěyi dhu

12 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu alɛ-ngbɔ̀ rarɨ́’ɨ̀ atdí tɨ́, rɔ̀ná-ngá-nzo ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ibí nyʉ́. Ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ibí ndɨ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo rɨ̌’ɨ̀ dhu màtɨ́, nɨ́ ka nɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀ kɛ̀lɛ̌. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Krɨ́stɔ̀ mà yà ndɨ̀ ná’ù alɛ mànà nɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀ átɔ̀. 13 Àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ Pbàyàhúdí màtɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí màtɨ́, ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ màtɨ́, ndɨrɔ̀ dɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ màtɨ́, àlɛ̌ kalʉ́ bàtizò wɔ̀ ndɨ atdí Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-nyʉtsì tɨ́, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɨ’ɨ tɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ nɨ́ wɔ̀ ndɨ atdí Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí kɛ̀lɛ̌.

14 Alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌nga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ atdí tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ibí nyʉ́. 15 Alɛ-pfɔ̀ náapɛ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ma alɛ-ɔtsʉ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨma nɨ́ nzɨ̌ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga,» nɨ́ wɔ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kàbhʉ ràdɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga tɨ́. 16 Ndɨrɔ̀, alɛ-bɨ̀ apɛ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma alɛ-nyɨ̀kpɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨma nɨ́ nzɨ̌ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga,» nɨ́ wɔ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kàbhʉ ràdɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga tɨ́. 17 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ kɔ́rɔ́ rɨ̌’ɨ̀ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ ɨnga ɨ̀rɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? Ndɨrɔ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ kɔ́rɔ́ rɨ̌’ɨ̀ alɛ-bɨ̀ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ dhu ànì ɨ̀ngbà dhu bhěyi? 18 Obhó tɨ́, Kàgàwà nʉ́ʉlɨ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndazè ka dhu bhěyi. 19 Alɛ-ngbɔ̀ kɔ́rɔ́ náapɛ́ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-ngba kɛ̀lɛ̌ tɨ́, nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ! 20 Nɨ́rɔ̀, alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo rɨ̌’ɨ̀ ibí, pbɛ́tʉ̀ alɛ-ngbɔ̀ nyʉ́ rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́.

21 Alɛ-nyɨ̀kpɔ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà alɛ-ɔtsʉ́ nɨ̌: «Ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ atdyúnʉ nà!» Ndɨrɔ̀ alɛ-dɔ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà alɛ-pfɔ̀ nɨ̌: «Ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ atdyúkʉ nà!» 22 Pbɛ́tʉ̀, kǎkà ivíví dhu nyʉ́ tɨ́ ka karɔ́zʉ̀na alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo mà nɨ́ ɨ atdídɔ̌ ka karɨ́’ɨ̀ atdyúya nà. 23 Ndɨrɔ̀, kǎkà ɨnzá àkǎ ɨfʉta nà dhu tɨ́ àlɛ̌ karɔ́zʉ̀na alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo nɨ́ ɨ atdídɔ̌ àlɛ̌ karádʉ̀ ɔ̀bhɔ̀lɔ̀nà. Ndɨrɔ̀ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ ka kádʉ̀ ɔvɔ̀ya ʉ̀tɨ̀ dhu tɨ́ àlɛ̌ karɔ́zʉ̀na alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo, nɨ́ ɨ yà atdídɔ̌ àlɛ̌ karádʉ̀ àndànà. 24 Kǎkà akyɛ ka karɨ́ ɔvɔ̀ya ʉ̀tɨ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo, rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ngbɔ̌ya ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ka kɨ́ atdídɔ̌ dhu-atdyú nà. Kàgàwà náanzɨ̀ alɛ-ngbɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kongó tɨ́ yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ɨfʉta nà alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo nándà atdídɔ̌. 25 Kǎnzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ alɛ-ngbɔ̀-ɔ̌nga nʉ́ʉndɔ tɨ́ ndɨ̀, pbɛ́tʉ̀ ndɨ́nɨ̌ kà-rɔ̌ngá-nzo kɔ́rɔ́ nóowu tɨ́ dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ àdhàdhɨ̀ nzínzìya ɔ̌. 26 Alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ atdí ngarí-ngba mà náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ ngʉ̌kpà ngari kɔ́rɔ́ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌. Alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ atdí ngarí-ngba náapɛ́ ɨfʉta nábà, nɨ́ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ngari rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ ɔ̌ átɔ̀.

27 Nɨ́ nyɨ̌, nyɨ̌ nɨ́ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nɨ́ ndɨ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-ngba. 28 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, Kàgàwà nʉ́ʉlɨ uvitatálɛKànɨsà ɔ̌. Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, kʉ̌lɨ nɨ́ pbànábí. Ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌ kǎdʉ̀ ʉ̀lɨnà nɨ́ màlímó. Kɔ̀rɨ́ alɛ-dzidɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nɨ́ wɨwɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ́ pɛrɛ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ mà, andɨ t’ɨ́gʉ́tá tɔ́ pɛrɛ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ mànà. Ɨ dzidɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nɨ́ ngʉ̌kpà alɛ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ pɛrɛ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ mà, ngʉ̌kpà alɛ t’ʉ́ndata tɔ́ pɛrɛ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ mànà. Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, kʉ̌lɨ dhèdhèrɔ̀ alávà-tɨdɔ̀ t’ɔ́tɛta tɔ́ pɛrɛ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ. 29 Abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ uvitatálɛ? Abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ pbànábí? Abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ màlímó? Ndɨrɔ̀ abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ wɨwɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà alɛ? 30 Abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ andɨ t’ɨ́gʉ́tá tɔ́ pɛrɛ̀ nà alɛ? Ndɨrɔ̀ abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ dhèdhèrɔ̀ alávà-tɨdɔ̀ t’ɔ́tɛta tɔ́ pɛrɛ̀ nà alɛ? Abádhí kɔ́rɔ́ tɨ́ dhèdhèrɔ̀ alávà-tɨdɔ̀ t’ʉ́gɛ́rɛ́tá tɔ́ pɛrɛ̀ nà alɛ? Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ dhu bhěyi akɛkpá màtɨ́. 31 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒhò atdyúya atdídɔ̌ pɛrɛ̀ nɨ́, kǎkà ídzì dhu nyʉ́ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ròsè.

Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, ma mɨ́ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà otu dɔ̀nǎ òsè otu nɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀.

13

Alɛ òzè ka kɨ́ dhu nósè kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ dhu

(Màt 22.36-40; Rɔm 13.8-10; 1Yù 3.16-19; 4.7-21)

1 Ma mɨ́ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ arɔ́tɛna kɔ́rɔ́ alávà-tɨdɔ̀ t’ɔ́tɛta tɔ́ pɛrɛ̀ nà ma marɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, ngǎtsi nɨ̌ màlàyíká t’ávàna t’ɔ́tɛta tɔ́ pɛrɛ̀ nà ma marɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ madʉ̀ ɔdhɨ́du nózè, nɨ́ ɔ̀tɛ̌du rɨ̌’ɨ̀ kɔkɔ́rɔ̀ dhu tɨ́ àdhàdhɨ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́ngɔ̀ ndʉ̀rɨ̌ alɛ-bɨ̀ kɔkɔ́rɔ̀ idzi-tù mà, ngɛ̀lɛ̀ngɛlɛ̀-tù mànà bhěyi. 2 Ma mɨ́’ɨ̀ ìnè mɨ’ɨ̀ nabì bhěyi ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀ nà. Ma mɨ́’ɨ̀ ìnè mʉnɨ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mà. Ma mɨ́’ɨ̀ ìnè mʉnɨ Kàgàwà udhé kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà órù ɔ̀ ongónà òko. Ndɨrɔ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè mɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ a’uta, yà pbìrì àbhʉ rádʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ fɨ̀ndá ngari ɔ̌ rɔ̀, ràrà ndɔ̀dɨ̀ vurò ngari ɔ̌ nà màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ma mapɛ́ ɔdhɨ́du nózè, nɨ́ ɨma nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ dhu nyʉ́. 3 Ma mɨ́ mbǎ àdʉ̀ kɔ́rɔ́ pbàkà ongyéngá nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀, madʉ̀ ngbɔ̌du nádzi ndɨ́nɨ̌ ogbeya tɨ́ kàzʉ ɔ̀*, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ madʉ̀ ɔdhɨ́du nózè, nɨ́ ma mábàna mʉ̀gàsʉ̀ tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ.

4 Àzè arɨ́ afína òtù, ndɨrɔ̀ àzè arɨ́ ìndrǔ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ. Àzè arɨ́ nzɨ̌ adha ɔ̀nzɨ, àzè arɨ́ nzɨ̌ ndɔ̀yɔ̀, ndɨrɔ̀ àzè arɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀dzɨ̌. 5 Àzè arɨ́ nzɨ̌ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ nzɨ̌ gàsàna ɔ̀nzɨ rɨ́ atdírɔ̀ dhu ɔ̀nɛ. Àzè arɨ́ nzɨ̌ àkǒ akyɛ, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̀ná nzɛ́rɛ dhu ɔ̀dɔ afína ɔ̀. 6 Àzè ɨdhɛ̀ arɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀kǎ nzɛ́rɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kǎ-dhɛ̀ náarɨ́ ndɨ̀kǎ obhónga-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Àzè arɨ́ kɔ́rɔ́ dhu ʉ̀ba, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ a’uta ɔ̀dɔ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Àzè arɨ́ ɔ̀dɔna ka kɨ́ kabà kɔ́rɔ́ dhu à’u, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu-dzi òndù.

8 Àzè arɨ́ nzɨ̌ ìku akɛkpá màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ tɔ̀ ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ nabì bhěyi dhu rǎdʉ̀ ʉ̀da ʉ̀da. Dhèdhèrɔ̀ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ ka kɔ́tɛ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ rǎdʉ̀ ìku ìkǔ, ndɨrɔ̀ ɨnga t’ʉ́nɨta rǎdʉ̀ ìku ìkǔ. 9 Obhó tɨ́, àlɛ̌ karɨ́ dhu ʉ̀nɨ̌ gòna kɛ̀lɛ̌ tɨ́, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ karɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ nabì bhěyi gòna kɛ̀lɛ̌ tɨ́. 10 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà rɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀bhɔlɔ rɨ̀’ɨ̀ mběyi nyʉ́ rɔ̀, yà gòya kɛ̀lɛ̌ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ dhu-tsí níikùya ìkǔ.

11 Ngbángba tɨ́ ma mɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mongónà ɔ̀tɛ ngbángba bhěyi, ma mongónà ɨnga ɨ̀rɛ̀ ngbángba bhěyi, ndɨrɔ̀ ma mongónà dhu-ɔ̌nga òvò ngbángba bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ ma mitdègu òngo ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, nɨ́ ma mʉbhà wà ngbángba tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ma mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu. 12 Obhó tɨ́, yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ tɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ dhu àlǎ mběyi, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ kɨ́ dhu àndà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ dhu-wɔ̀yɔ̌ nyʉ́ nɨ́tɛ̀ kìyó ɔ̌. Olù rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ kalaya dhu kpangba. Kòmbí ma mʉ̀nɨ Kàgàwà gòna kɛ̀lɛ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ olù rɨ́rà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mʉnɨya ka àkǎkǎ dhu bhěyi, àdhàdhɨ̀ kʉ̌nɨ ma dhu bhěyi.

13 Nɨ́rɔ̀ kòmbí màtɨ́, kǎkà ɨ̀bhʉ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè atdíkpá tɨ́. Ɨ dhu nɨ́: a’uta, ɔ̀dɔna ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka kabá tɨ́ dhu, àzè mànà. Pbɛ́tʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ dhu nyʉ́ ròsè kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ dhu nzínzì ɔ̌ nɨ́ àzè.

14

Nabì bhěyi ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ mà
ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà ɔ̌ ka kɔ́tɛ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ mànà

(Rɔm 14.19; 1Kò 12.4-7,27-31; 1Pɛ́ 4.10-11)

1 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nɛ̀ ɔdhɨ́kʉ òzè nyɨ̌ nyɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒhò Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà pɛrɛ̀ àbà nyɨ̌ nyɨ́ dhu-atdyú atdídɔ̌, ròsè dòtsí nɨ́ nyɨ̌’ɨ̀ yà ìndrǔ tɔ̀ ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ nabì bhěyi nɨ̌ pɛrɛ̀ nà. 2 Obhó tɨ́, ndɨ alɛ apɛ́ àmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò fɨ̌ndà ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ ɔ̀tɛ ìndrǔ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kà rɔ̌tɛ Kàgàwà tɔ̀. Kà rʉ̌nɔna Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, yà Kàgàwà ʉlɨ órù ɔ̀ dhu rɨ̌ dɔ̀na àlʉ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 3 Pbɛ́tʉ̀, nabì bhěyi rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ alɛ rʉ̌nɔna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ́, abádhí ɔ̀sɨ̀ rɨ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ dhu, abádhí-afí òpè rɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ abádhí-afí rɨ̌ ɔbɨ òtsi nɨ̌ dhu. 4 Yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ rɔ́tɛ alɛ, nɨ́ rɨ̌ ndɔ̀sɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nabì bhěyi rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ alɛ rɔ̌sɨ̀na nɨ́ Kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nyʉ́. 5 Ma mòzè nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nyǒngò ɔ̀tɛ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ròsè dòtsí ma mòzè nɨ́, nyǒngò dhu ɔ̀vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ pbànábí bhěyi. Obhó tɨ́, nabì bhěyi rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ alɛ nʉ́dà wà yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̀tɛ rɨ́ alɛ, ɨ̀mbǎ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ka kádʉ̀ wɔ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu-tɨ̀ àwɛ ndɨ́nɨ̌ Kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nɔsɨ́ tɨ́ dhu tɨ́.

6 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma márà àhʉ fʉ̌rábvʉ̀, madʉ̀ ɔ̀tɛ nyɨ̌ mànà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò yà ɨnzá nyɨ̌ nyʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ma mádʉ̀ dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? Ma mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ̀, ɨnzá nɨ́ Kàgàwà ɨ́tɛ̀ idù dhu ma mɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, ɨnzá nɨ́ ma mʉ́nɨ dhu ma mɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, ɨnzá nɨ́ nabì bhěyi ma mɔ̀vɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨnzá nɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌ mà mùdhe fʉ̌kʉ̀ rɔ̀.

7 Kàndà pɛ́ adyi ʉ̀yʉ ka karɨ́ ɔ̀yá dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀, àdhàdhɨ̀ rʉ̀gɛ̌ mà ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ dʉ̀mʉ̀ mà bhěyi. Ɨ̀nzɨ̌ kɔ̌kɔ̀ dhu tɔ́ ɔ̀ngɔ̀ apɛ́ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, nɨ́ ka kádʉ̀ rʉ̀gɛ̌ tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ dhu mà ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ dʉ̀mʉ̀ tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ dhu mà nʉ́nɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? 8 Ɨ̀nzɨ̌ ka kapɛ́ leku ɔ̀mɨ ɨla tɔ́ dhu bhěyi, nɨ́ ádhɨ pbá alɛ ndɨ ndɔ̀bhɔ̀lɔ̀ rádʉ̀ ɨla t’úgyeta tɔ̀? 9 Nɨ́, ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ fʉ̌kʉ̀ átɔ̀. Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ wɔ̀ nyɨ̌ nyáwɛ̌na Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò fʉ̌kʉ̀ ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ dhu-tɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ kpangba dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́nɔna dhu rǎdʉ̀ alɛ-dɔ àlʉ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ awɛ ɔ̌ rɔ́tɛ ɨ̀nzɨ̌ ɔ̀tɛ̌na rɨ̌ ndɨ̀rɨ rɔ́rɔ̀ alɛ bhěyi. 10 Yà adzɨ ɔ̌, alávà-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ibí nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀ yà ɨ̀mbǎ tɨ̌na rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí alávà-tɨdɔ̀ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 11 Nɨ́rɔ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá ma mʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̀tɛ rɨ́ alɛ nà mǎ mɔ́tɛ dhu tɨ́, nɨ́ ma mádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ile tɨ́ ndɨ alɛ tɔ̀, ndɨ alɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ ile tɨ́ idù. 12 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, yà nyɨ̌ nyɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà pɛrɛ̀-atdyú òho atdídɔ̌ nyǎbà dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ nyǎbà dòtsí pɛrɛ̀ nɨ́ kǎkà Kànɨsà àbhʉ rádʉ̀ rɔ̀’ɔ̀ a’uta ɔ̌.

13 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu àkǎ wɔ̀ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ rɔ́tɛ alɛ rònzì Kàgàwà ràbhʉ kà-tɨ̀ t’áwɛta tɔ́ pɛrɛ̀ fɨ̌ndà. 14 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò idù ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ afídu ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ pbàkà ɨrɛ̀ta ràdʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀. 15 Nɨ́rɔ̀, ádhu ndɨ ma màkǎ mɔnzɨ̀? Ma màkǎ mɨtsɔ̀ ma yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àbhʉ mɨtsɔ̀ ma ɔ̀ná ɨnzá ma mʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌, madʉ̀ mɨtsɔ̀ átɔ̀ yà ʉ̀nɨ̌ ma mʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌. Ma màkǎ mʉyʉ̀ adyi yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àbhʉ mʉyʉ̀ adyi ɔ̀ná ɨnzá ma mʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌, madʉ̀ kʉ̀yʉ̀ átɔ̀ yà ʉ̀nɨ̌ ma mʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌. 16 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ nyɨ́ nyɨtsɔ̀ nyambɛ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ dɔ̌ Kàgàwà tɔ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àbhʉ ɨndʉ̀ ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ɨnzá ndɨ alávà nʉ̀nɨ alɛ, yà tɨnʉ́ ndɨ̀ nòtù unduta ɔ̌, rǎdʉ̀ dhu à’ù ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi ndàtɨ «Àmɨ̀nà» ndɨ ɔ̀tsɔ̀ nyɨ nyàbhʉ dhu dɔ̌? Kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ kà’ù ndɨ dhu bhěyi, ɨnzá ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ nyɨ nyʉ́nɔna dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Obhó tɨ́ ɨnyɨ, nyɨ nyɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ Kàgàwà tɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè mběyi, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ nzɨ̌ ngǎtsi alɛ nɔ́sɨ̀. 18 Ma màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà tɔ̀, ma márɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò idù ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̀tɛ ròsè dʉ̀kʉnǎ kɔ́rɔ́ nɨ́dhunɨ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, unduta ɔ̌ ma mózè dhu nɨ́, morì ndɨ̀rɨ rɨ́ ɔtɛ akɛ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ma mudhè tɨ́ dhu ɔ̀ná ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀, ròsè Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò idù ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà ɔ̌ ma màmbɛ̀nà ɔ̀tɛ abhɔ nyʉ́ dhu dɔ̀nǎ.

20 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌rɛ̀ nga nzónzo bhěyi, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɛ̀ nga ɨwà ɔ́’ɔ̀ alɛ bhěyi. Nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta ɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ obhó tɨ́ nyɨ̌’ɨ̀ ɨrɛ́-nzo bhěyi, yà ɨnzá nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta nʉ́nɨ alɛ. 21 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ:

«Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǎtɨna:

‹Ma móngo ɔ̀tɛ kàrɨ́ alɛ, Pbàìsràyélí tɔ̀

vurò alávà ɔ̀tɛ arɨ́ alɛ-otù ɔ̌,

yà olo tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ-otù ɔ̌.

Nɨ́, ndɨ dhu bhěyi màtɨ́, abádhí rǒngo ’ùvo ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ ma mʉ́nɔna dhu*.›»

22 Nɨ́rɔ̀, yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̀tɛ ka kɨ́ dhu tɔ́ pɛrɛ̀ nɨ́ Kàgàwà ɨtdɨ̀ya ìndrǔ-ànyǎ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ ize kǎkà ’ùvǒ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ a’u tɨ́ Kàgàwà alɛ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kǎkà ɨwà ka ná’ù alɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ yà ìndrǔ tɔ̀ ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ nabì bhěyi nɨ̌ pɛrɛ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà ídzìnga ɨ̀tɛ̀ rɨ́ ize kǎkà ɨwà Kàgàwà ná’ù alɛ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kǎkà ɨ̀ núvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù ka alɛ tɔ̀. 23 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kànɨsà ɔ̌ nyɨ̌ nyàndu nyɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu tɨ́, nyǎdʉ̀ nyɔ̌pɛ̀ nyɔ̌tɛ̀ kɔ́rɔ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò fʉ̌kʉ̀ ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌, ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨnzá ɨ alávà nʉ̀nɨ alɛ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ ràdʉ̀ ìtsù fʉ̀kʉ́ unduta ɔ̀, nɨ́ ɨ alɛ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ àtɨ̀nà nyɨ̌ ràrɨ̌ àrǐtálɛ? 24 Pbɛ́tʉ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ nabì bhěyi dhu tɨ́, atdí alɛ yà ɨnzá Kàgàwà ná’ù ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ìtsù tɨ́ ìtsù atdí alɛ ràdʉ̀ ndòtù ndɨ unduta ɔ̌, nɨ́ ndɨ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ dhu rǎdʉ̀ kàbhʉ rʉ̀nɨ pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga, kà ràdʉ̀ ndìnè kɔ́rɔ́ alɛ ɔ̀tdɨ̀ ànyǎna yà ɨ̀ ɔ́tɛna dhu-otù ɔ̌ alɛ tɨ́. 25 Kà-nyʉtsì ɨ̀ nuru kɔ́rɔ́ dhu rǎdʉ̀ ’ɨ̀tɛ̀ kpangba kà tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kà rǎdʉ̀ ndàgu ndàpbǎ nyɨ̀na adzɨ nyʉ́ rɔ̌, ndàdʉ̀ Kàgàwà ɨ̀fʉ, ndàtɨ: «Obhó tɨ́, Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè nzínzìkʉ ɔ̌!»

Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ ìndrǔ àkǎ ’ɨ̀’ɨ̀ nà mʉ̀tsɔ

26 Àbanɨ̌nzó, ádhu ndɨ àkǎkǎ nyɔ̌nzɨ̀? Yà nyɨ̌ nyùndu nyɨ̌ sɔmà tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdí alɛ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ndʉ̀yʉ̀ adyi, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ dhu ùdhe ìndrǔ tɔ̀. Ngǎtsi alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀vɔ̀ Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ fɨ̌ndà dhu ìndrǔ tɔ̀ nabì bhěyi, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ ɔ̀tɛ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̌, vurò alɛ ràdʉ̀ ndɨ ɔtɛ ʉ̀gɛrɛ. Nɨ́rɔ̀ kɔ̀rɨ́ dhu kɔ́rɔ́ àkǎ rɔ̀nzɨ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nɔsɨ́ tɨ́. 27 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀ ɔ̀tɛ rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ ɔ́yɔ̌ alɛ kɛ̀lɛ̌, ndɨrɔ̀ òsosè nɨ̌, ɨ̀bhʉ alɛ rɔ̀tɛ̀. Abádhí àkǎ ’ɔ̀tɛ̀, atdátdírà ɔ̌, ndɨrɔ̀ dhu àkǎ wɔ̀ ka kʉ́nɔna ɔtɛ ʉ̀gɛ̀rɛ̌ rɨ́ atdí alɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀. 28 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ndɨ ɔtɛ ʉ̀gɛ̀rɛ̌ rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ unduta ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà abádhí nzínzì ɔ̌ nákǎ ndɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́, ndàmbɛ ɔ̀tɛ dɔ̌ afína ɔ̀ tɨ́ pbɨ̀ndà Kàgàwà nà. 29 Ndɨrɔ̀, nabì bhěyi rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ alɛ ɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, dhu àkǎ ɔ́yɔ̌ alɛ ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀bhʉ alɛ kɛ̀lɛ̌ rɔ̀tɛ̀, ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ wɔ̀ abádhí ʉ̀nɔ̀ dhu-ɔ̌nga nóvò. 30 Pbɛ́tʉ̀ atdí alɛ apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɔ̀tɛ ndɨ̀ ndɔ́tɛ rɔ́, kà-tɨ́ àdɨ ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ fɨ̌ndà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɔ tɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu nà, nɨ́ dhu àkǎ wɔ̀ ndɨ ɔ̀tɛ rúbhi ɔ̀tɛ rɔ̌ alɛ rɨ̀nɛ̀. 31 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ìnè kɔ́rɔ́ nyɔ̌vɔ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀ pbànábí bhěyi. Nɨ́ dhu rǎdʉ̀ àkǎ, atdí alɛ rɔ̀vɔ̀ ka ngǎtsi alɛ dzidɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ ʉnɨ tɨ́ fɨ̌yɔ̀ ka kùdhe dhu, afíya ràdʉ̀ ɔbɨ òtsì. 32 Nabì bhěyi ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀dɔ̀ ndɨ̀ ndàmbɛ̀nà ɔ̀vɔna ìndrǔ tɔ̀ dhu afína ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀vɔ̀. 33 Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́ nzɨ̌ pbàdzangà tɨ́ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, Àbadhi nɨ́ màrʉ̀ngà t’álɛ.

Àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ kɔ́rɔ́ Kànɨ́sá ɔ̌ arɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu bhěyi tɨ́, 34 vèbhálɛ àkǎ ’ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́ Kànɨsà tɔ́ unduta ɔ̌*. Abádhí tɔ̀ ka kʉ́fà nzá rʉsà ròngò ɔ̀tɛ Kànɨsà ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ abádhí àkǎ ’ɨ̀fʉ ɨ̀, àdhàdhɨ̀ Ʉyátá nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi. 35 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ abádhí rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀ ívǔna dhu nà dhu tɨ́, nɨ́ abádhí àkǎ ’ɔ̀ngʉ̀ ɨ dhu fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ-tsʉ̌ fɨ̌-dzá rɔ̀. Tsìbhálɛ rɔ̌tɛ ìndrǔ ùndu ɨ̀ Kànɨsà ɔ̌ rɔ́ dhu nɨ́ ɨnzá nga nɔ̀fɔ̀ dhu.

36 Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu Kàgàwà bhà Ɔtɛ ráhʉ fʉ̌rábvʉ̌ rɔ̀? Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu kà rɨ́rà àhʉ fʉ̌kʉ̀ vǐkʉ dɔ̌ rɔ̀ tɨ́? 37 Ndɨ alɛ apɛ́ dhu ɨ̀rɛ̀ ndɨ̀ ràrɨ̌ nabì, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ràrɨ̌ ndʉ̀nda, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndʉ̀nɨ dhu, yà ma mándǐ fʉ̌kʉ̀ dhu ràrɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà Ʉyátá. 38 Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ kǎpɛ́ ndɨ dhu ʉ̀nɨ̌, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ alɛ ʉ̀nɨ. 39 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒhò nabì tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-atdyú, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌tɔ̀ ìndrǔ-tsʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀tɛ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ìbhò fɨ̌yɔ̀ ɨnzá ka kʉ́nɨ alávà-tɨdɔ̀. 40 Pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ yà ndɨ dhu nyʉ́ àkǎnà ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ dhu bhěyi, ndɨrɔ̀ nyɨ̀natɨ̀ ròhù ndɨ̀ mběyi.

15

Krɨ́stɔ̀ ɨngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀

1 Àbanɨ̌nzó, ma mòzè misè yà fʉ̌kʉ̀ ma mɔ́vɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, yà nyɨ̌ nyákɔ, nyǎdʉ̀ afíkʉ àpba rɔ̀ná. 2 Kǒtù-ɔ̌nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà rɨ̌ nyɨ̌gʉ̌ nɨ̌, yà fʉ̌kʉ̀ ma mɔ́vɔ̀ ka dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ̀dɔ̀ ka rɔ̀. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi nánɨ̌, fʉ̀kʉ́ a’uta nàmbɛ̀nà ɨ̀’ɨ̀ kɔkɔ́rɔ̀ dhu.

3 Ádrʉ̀ngbǎ dhu nyʉ́ tɨ́ ma mʉ́dà fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ yà idù ka kúdhe átɔ̀ dhu. Ndɨ dhu nɨ́: Krɨ́stɔ̀ avɛ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi*. 4 Ka katdʉ̀ ka, ràdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ ɨ̀bhʉ ráhʉ ɨdhɔ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá nʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi*. 5 Kɨ̌tɛ̀ ndɨ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀, ndɨ dhu-dzidɔ̌ ndàdʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà pbɨ̀ndà uvitatálɛ tɔ̀. 6 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ imbò mɨyà dɔ̀nǎ róse ndɨ̀ ná’ù alɛ tɔ̀ atdíkpá. Ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ɨ alɛ nzínzì ɔ̌, rɨ̌’ɨ̀ ìnè nyɨ̀kpɔ́ya nà kòmbí màtɨ́, ndɨrɔ̀ atdídhená alɛ nʉ́vɛ wà. 7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kɨ̌tɛ̀ ndɨ̀ Yàkɔbhɔ̀ tɔ̀*, ndàdʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ kɔ́rɔ́ uvitatálɛ tɔ̀.

8 Kʉ̀tsa ndɨ̀ ndɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, kǎdʉ̀ àrà ndɨ̀tɛ̀ idù átɔ̀, ɨma kàtɔrɔgɔ̌-ngba tɨ́rɔ̀†. 9 Obhó tɨ́, ɨma nɨ́ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà alɛ nyʉ́ ròsè kɔ́rɔ́ uvitatálɛ nzínzì ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ma màkǎnà nzá kanzì ma uvitatálɛ mà tɨ́, Kàgàwà bhà Kànɨsà rɔ̌ ma mavù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ ma mɨ́’ɨ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́ malǎ kòmbí ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ kàbhà ídzìnga idù nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ kɔkɔ́rɔ̀ nga tɔ́. Ma mɔ́nzɨ̀ kasʉ ròsè kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà uvitatálɛ dɔ̀nǎ. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma ndɨ ma mɔ́nzɨ̀ ndɨ kasʉ, pbɛ́tʉ̀ ka nɔ́nzɨ̀ nɨ́ yà nyʉdutsì rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ Kàgàwà bhà ídzìnga. 11 Nɨ́rɔ̀, dhu rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ɨma màtɨ́, ngǎtsi nɨ̌ abádhí màtɨ́, nɨ́ kɔ̀nɨ̌ mǎ’ɨ kɔ́rɔ́ mǎ marʉ́nɔna Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, ndɨrɔ̀ kɔ̀nɨ̌ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyá’ù.

Kàgàwà náabhʉ̀ya ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu

12 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ karɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ àlɛ̌ ràtɨ Krɨ́stɔ̀ rɨ́ngbɛ̀ wà ndɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu nzínzìkʉ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ náarádʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ̌? 13 Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ obhó tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rǎdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ dhu tɨ́, nɨ́ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨngbɛ̀ nzá ndɨ̀ átɔ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. 14 Ndɨrɔ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Krɨ́stɔ̀ ɨngbɛ̀ ndɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ yà mǎ marʉ́nɔna ìndrǔ tɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ dhu átɔ̀. 15 Ndɨrɔ̀ ròsè dòtsí, ka kɔ̀zʉ̀ wà mǎ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌ arɨ́ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ alɛ tɨ́, yà mǎ mɔ́vɔ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀ mǎ ràtɨ kà rábhʉ Krɨ́stɔ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rǎdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ dhu rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà rabhʉ̀ nzá Krɨ́stɔ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. 16 Ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ tdɨ́tdɔ̌ matɨ: dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ rǎdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ɨngbɛ̀ nzá ndɨ̀. 17 Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Krɨ́stɔ̀ ɨngbɛ̀ ndɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ fʉ̀kʉ́ a’uta nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyòko òko fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌. 18 Ndɨrɔ̀ ròsè wɔ̀rɨ́ dɔ̀nǎ, kǎkà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ Krɨ́stɔ̀ ɨ̀ á’ù rɔ́rɔ̀ alɛ núwǐ wà atdídɔ̌. 19 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ kʉ́lɨ àlɛ̌ tɔ́ a’uta Krɨ́stɔ̀ ɔ̀ yà àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà yà adzɨ dɔ̌ ípìrɔ̌nga-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌’ɨ nɨ́ ndɨ ɨzʉ rǎdʉ̀ ʉ̀kanà ròsè kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̀nǎ alɛ.

20 Pbɛ́tʉ̀ obhó nyʉ́, Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨngbɛ̀ wà ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndɨ̀’ɨ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ tɔ́ ngàngàyi‡ tɨ́. 21 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ ìndrǔ rʉ̌vɛ dhu níibho ndɨ̀ atdí alɛ-otù ɔ̌ dhu bhěyi, nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ dhu níbhò ndɨ̀ atdí alɛ-otù ɔ̌. 22 Àdhàdhɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ náarʉ́vɛ Àdamʉ̀ mànà ɨ̀ ungbò ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ náabáya ípìrɔ̌nga Krɨ́stɔ̀ mànà ɨ̀ úngbò ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 23 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɨ́ɨngbɛ̀ya ndɨ̀ fɨ̌ndà ka kudhé kàsʉmɨ̀ ɔ̌: Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨngbɛ̀ wà ndɨ̀ ndɨ̀’ɨ̀ ngàngàyi tɨ́. Ndɨrɔ̀ kà rǐngo nɨ́nganɨ́, kàbhà alɛ tɨ́ ɨ̀ nòtù alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ átɔ̀. 24 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨtɔ̀ya yà ìndrǔ dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ-alafí mà ɔ̀yá ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà. 25 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ nákǎ wà ndɔ̀nyʉ̀ idzi, ràrà àhʉ Kàgàwà rɨ̌ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà òmvǔ àbhʉ̌ ndɔ̀bɛ̀ dɔ̀ya dhu*ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsʉ̀ náadʉ̀ya ndɔ̀dɨ̀, Krɨ́stɔ̀ ràdʉ̀ Idzi àdu Àbanà Kàgàwà-fɔ ɔ̀. 26 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ òmvǔ, yà Kàgàwà ɨtɔ̀ya nɨ́ ɔvɛ. 27 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: «Kàgàwà ábhʉ wà kɔ́rɔ́ dhu kà rɔ̀bɛ̀ dɔ̀ya*.» Pbɛ́tʉ̀, Krɨ́stɔ̀ rǎtɨna: «Ɨwà ma mɔ́bɛ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ» rɔ̀, nɨ́ nɨ’ɨya ka kátɨna: Kà rɔ́bɛ̀ kɔ́rɔ́ dhu-dɔ, Kàgàwà yà kɔ́rɔ́ dhu nábhʉ kà rɔ̀bɛ̀ dɔ̀ya kɛ̀lɛ̌ rɔ̀dɨ̀. 28 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu nábhʉ̌ kà rɔ̀bɛ̀ dɔ̀ya rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ndɨ kà t’Ídhùnà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, yà Kàgàwà ábhʉ rɔ̀bɛ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ, náadʉ̀ya àdɨ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga-tsìnǎ, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà nɔ́ɔnyʉ tɨ́ idzi dòtsí kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌.

29 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ rǎdʉ̀ ’ʉ̀ngbɛ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ kǎkà bàtizò àlʉ̌ arɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ náarɔ́nzɨna dhu-tɨ̀ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhu§? Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ náarɨ́ ’ʉ̀ngbɛ̌ dòtsí dhu tɨ́, nɨ́ ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ ìndrǔ arádʉ̀ bàtizò àlʉ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ̌? 30 Ndɨrɔ̀ ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ àlɛ̌’ɨ nyʉ́ àlɛ̌ kádʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga ɨ̀lɨ àpbɛ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ̌? 31 Àbanɨ̌nzó, bìlǐnganà ma márɨ́ motù ɔvɛ-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨ dhu nɨ́ obhó dhu. Ndɨrɔ̀, obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ngǎtsi dhu nɨ́, ma márɨ́ mɔyɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ nɨ́dhunɨ̌. 32 Ma mábà àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́ yàrɨ́ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, tsʉ̀dú dhu àgò rɨ́ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ bhěyi ɔ́rʉ̀ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ ma mádʉ̀ àpbɛ̀ àbà ndɨ dhu bhěyi, ɨnzá ka kà’ù dhu ʉ̀ngbɛ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rʉngbɛya ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ nɨ̌? Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ náarɨ́ ’ʉ̀ngbɛ̌ dhu tɨ́, nɨ́rɔ̀: kɔ̀nyʉ àlɛ̌ wʉ́gʉ́wʉ́gʉ́, ndɨrɔ̀ kɔ̀mvʉ̀ àlɛ̌ bhɛ́lɛ́bhɛ́lɛ́ tsútsǎ tɨ́ àlɛ̌ kʉ́vɛ nɨ́dhunɨ̌*. 33 Ɨ̀nzɨ̌ nyàbhʉ nyɨ̌ kʉtrǎ nyɨ̌ wɔ̀ dhu nàndà dhu nɨ̌: nzɛ́rɛ alɛ t’ɔ́dhɨ́na náarɨ́ ìndrǔ tɔ́ ídzì mʉ̀tsɔ nɨ́nzǎ. 34 Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta, nyǎdu nyɨ̌ ídzì ɔ́fɔ̀ ɔ̀, nyǎdʉ̀ nzɛ́rɛnga t’ɔ́nzɨta ʉ̀bhà. Obhó tɨ́, atdídhená alɛ nzínzìkʉ ɔ̌ nʉ́nɨ nzá Kàgàwà. Ma mɨ́ kʉ̀nɔ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̀kʉ nabhʉ̀ tɨ́ rɨ̀wʉ̀.

Ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ rɨ́ ’ʉ̀ngbɛ̌ alɛ nɨ́ɨ’ɨya nà alɛ-ngbɔ̀-tɨdɔ̀

35 Pbɛ́tʉ̀, atdí alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndìvǔ dhu ndàtɨ: «Ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? Ndɨrɔ̀, abádhí nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀ngbà dhu bhěyi alɛ-ngbɔ̀-tɨdɔ̀ nà ɨ̀ ɨ́ ’ʉ̀ngbɛ̌ rɔ̀?» 36 Nɨ́ ndɨ dhu nìvǔ alɛ nɨ́ mʉ̀dhɔmà nyʉ́! Itse nyɨ nyòzò rɔ̀, ndɨ itse rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ɨ̀nga ɨnzá ndɨ̀ ndɔ̀vɛ̀ pɛ́ angyi rɔ́rɔ̀. 37 Wɔ̀ nyɨ nyózòna dhu nɨ́ nzɨ̌ ɨ̀nga rádʉ̀ ɨ̀nga itsu nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyózòna nɨ́ ákɛ̌ itsé-ngba kɛ̀lɛ̌. Kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nganʉ̀ tɔ́ itse màtɨ́, ngǎtsi nɨ̌ vurò itse-tɨdɔ̀ màtɨ́. 38 Tdɨ́tdɔ̌, Kàgàwà rǎdʉ̀ àbhʉnà ndɨ itse ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ itsu tɔ̀ ngbɔ̌na nɨ́ yà ndɨ̀ ndòzè. Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ itse ɔ̀ rɔ̀ rádʉ̀ àhʉ itsu-ngbɔ̀ nɨ́ ndɨ itse nà àkǎ tɨnàdɔ kɛ̀lɛ̌.

39 Kàgàwà anzɨ̀ dhu-tsí náarɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ kɔ́rɔ́ àdhàdhɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ nà: ìndrǔ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀, ɨ̀zǎ-ngbɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀, àrɛ̀-ngbɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀bhɛ̀-ngbɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀.

40 Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ mà, yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ mànà rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀. Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ aya mà rɨ̌’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ aya nà. 41 Adyifɔ̀ bhà ɨnga t’áwʉ̀ta rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀, àbǐ bhà tsí rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀, ndɨrɔ̀ alalɨ tɔ́ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀yá tɨ́. Ɨ alalɨ nzínzì ɔ̌ màtɨ́, ɨnga t’áwʉ̀ta nʉ́dǎ wà ɨ̀.

42 Nɨ́, dhu ɨ’ɨya yà dhu bhěyi yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ rɔ̀: yà adzɨ ɔ̌ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà alɛ-ngbɔ̀ nɨ́ ndɨ̀nzǎ arɨ́ alɛ-ngbɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ ʉ̀ngbɛ̌ àlɛ̌ kɨ́ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kɨ’ɨya nà alɛ-ngbɔ̀ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ndɨ̀nza alɛ-ngbɔ̀. 43 Ka kɨ́ kɔ̀tdʉ̀ ɨtsɨ̀na ɔ̀nzɨ ka kɨ́ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, kà ràdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌. Ka kɨ́ kɔ̀tdʉ̀ ivívínga ɔ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, kà rǎdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà. 44 Ka kɨ́ kɔ̀tdʉ̀ rɔ̀, kà rɨ̌’ɨ̀ nà nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ rɔ̀, kà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nà nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀. Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ náarɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀. 45 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ Andítá rǎtɨna: «Wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ, Àdamʉ̀, nɨ’ɨ̀ àbà tɨ́ ípìrɔ̌nga nábà alɛ*.» Pbɛ́tʉ̀, olùnǎ rɔ̀ ɨ’ɨ̀ Àdamʉ̀, Krɨ́stɔ̀, nɨ’ɨ̀ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌ alɛ. 46 Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ àlɛ̌ kabà alɛ-ngbɔ̀ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀. Ndɨ-tsí rɨ̌rà olùnǎ rɔ̀. 47 Wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ, Àdamʉ̀, nɨ’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ. Kàgàwà náabhɔ̀lɔ̀ ka adzɨ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɔyɔ rɨ́ kìsě Àdamʉ̀ nɨ́ɨra ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀. 48 Yà adzɨ ɔ̌ alɛ nɔ́fɔ̀ ɨ̀ yà adzɨ nɨ̌ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ Àdamʉ̀ nà. Ndɨrɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ owuya ɨ̀ nʉ̀ngbɛ alɛ, nɔ́ɔfɔ́ya ɨ̀ wɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨra alɛ nà. 49 Àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ kɔ́fɔ̀ àlɛ̌ wɔ̀ adzɨ nɨ̌ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ alɛ nà dhu bhěyi, nɨ́ àlɛ̌ kɔfɔ́ya àlɛ̌ átɔ̀ wɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨra alɛ nà.

50 Àbanɨ̌nzó, kànɨ̌ ma mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu: Ɨ̀zǎ mà azu mànà nà rɨ́’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ngari nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɔ̀mɔ̀ rádʉ̀ ɔ̀mɔ̀ dhu mà nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òko atdíkpá ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀mɔ̀ dhu mànà.

51 Kànɨ̌ ma mɨ́ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ okónà dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀: àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kʉvɛ̀ya nzɨ̌, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kʉwʉ̀ya àlɛ̌. 52 Ndɨ dhu ɔnzɨya ndɨ̀ ákɛ̌ kàsʉmɨ̌-ngba ɔ̌, àdhàdhɨ̀ yà ìndrǔ rɨ̌ nyɨ̀kpɔ́na àpbǐ, ndàdʉ̀ àngbɛnà dhu bhěyi, yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ nɨ̌ wàndà rɔ̌ngɔ̀ nɨ́nganɨ́. Obhó tɨ́, ndɨ wàndà rɔ̌ngɔ̀ rɔ̀, ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀mɔ̀ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ nà. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌’ɨ, yà àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ nà àlɛ̌ kòtù àlɛ̌ rɔ̀, àlɛ̌ kadʉ̀ya àlɛ̌ nʉ́wʉ átɔ̀. 53 Obhó tɨ́, dhu àkǎ ɔ̀mɔ̀ rádʉ̀ ɔ̀mɔ̀ alɛ-ngbɔ̀ ràfɔ̌ yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀mɔ̀ alɛ-ngbɔ̀. Wɔ̀ ndɨ ɔ̀vɛ̀ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ-ngbɔ̀ nákǎ wà ndàfɔ̌ yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ-ngbɔ̀. 54 Yà ndɨ̀nza rádʉ̀ alɛ-ngbɔ̀ náafɔ́ya gukyè yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ndɨ̀nza alɛ-ngbɔ̀, wɔ̀ ndɨ ɔ̀vɛ̀ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ-ngbɔ̀ ràdʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ-ngbɔ̀ náfɔ, nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ka kandí ɔtɛ náakáya. Ndɨ ɔtɛ rǎtɨna: «Ɔvɛ dhu ɔ̀tɔ̀ wà. Ɔvɛ lɛ̀mà dhu ɔ̀nzɨ̀ wà dòtsí*.

55 Ɨnyɨ ɔ̀vɛ́, pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀lɛ̀mà rɨ̌’ɨ̀ ngbɔrɔ́?

Ɨnyɨ ɔ̀vɛ́, okpènʉ rɨ̌’ɨ̀ ngbɔrɔ́*?»

56 Ɔvɛ-okpè nɨ́ nzɛ́rɛnga, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛnga bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́ Ʉyátá*. 57 Ilèta àkǎ àlɛ̌ ràbhʉ Kàgàwà tɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ àbhʉ̌ arɨ́ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ɔvɛ lɛ̀mà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌!

58 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐkò pɔ́tsɔ́ wɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ma mɔ̀vɔ̀ obhónga ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyǎbhʉ nyɨ̌ kʉmbɛ nyɨ̀kʉ akyɛ. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎmbɛ òwu dɔ̌ angyi tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ t’ɔ́nzɨta nà, nyǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ wɔ̀ kà-nyʉtsì nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna kasʉ ràrɨ̌ nzɨ̌ àwǐ kɔkɔ́rɔ̀.

16

Pbàkrɨ́stɔ̀ rɨ̌ fʉ̀rangà àtsà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà dzʉ̀nà ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ nɨ̌ dhu

1 Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ dzʉ̀nà nɔnzɨ tɨ́ ka kátsàna fʉ̀rangà nàndà dhu nɨ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu átɔ̀ àdhàdhɨ̀ Gàlàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kànɨ́sá tɔ̀ ma mʉ́yǎ dhu dhu bhěyi*. 2 Yà yɛngɛ̀ ɨdhɔ̀ náaríku dhu bhěyi, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nákǎ ndàrà yà ndɨ̀ ndòngyè fʉ̀rangà-go nɨ́lɨ rɔ̌ ndɔ̀dɔ̀ pbɨ̀ndà, tsángbátɨ́ nyɨ̌ nyowuna bvʉ̀kʉ̀ ma márà àhʉ dhu ɔ̀dɔ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyatsá tɨ́ fʉ̀rangà nɨ̌. 3 Nɨ́ bvʉ̀kʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀, ma mɨ́ nyɨ̌ nyóvòna alɛ òvì bhàrʉwà nà, ròwù fʉ̀kʉ́ pɛrɛ̀ nà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 4 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ma màkǎ marà átɔ̀ ányɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ mǎ màkǎ mǒwù atdíkpá abádhí mànà.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ abhi ɔ̀ ndɨ̀ ndárà dhu ùdhě angyangyɨ dhu

5 Ma márà àhʉ bvʉ̀kʉ̀ ɨwà ma mʉ̀dà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀nǎ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, ma mʉ́da ʉ̀da ányɨ̀ nanǎ. 6 Ngǎtsi nɨ̌ ma mádɨ àdɨ̌ fʉ̌rábvʉ̌ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ma mádɨ àdɨ̌ átɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ bvʉ̀kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyibho tɨ́ dzʉ̀nàdu ɔ̀nzɨ rɨ́ pbàkà abhi ɔ̌ dhu-tsí idù. 7 Obhó tɨ́, ma mòzè nzá àlɛ̌ ràla àlɛ̌ nyɨ̌ mànà ʉ̀da ma mʉ́da ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. Ma mòzè dhu nɨ́ àlɛ̌ ròkò pɛ́ atdíkpá nyɨ̌ mànà ngúfe ɨdhɔ tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ òzè ka nɨ̌.

8 Pbɛ́tʉ̀, ma mòzè madɨ ɨrɔ́ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ràrà àhʉ Pɛ̀ndɛ̀kɔtɛ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̀. 9 Obhó tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ kasʉ ɔ̀nzɨ ma mɨ́ ɨrɔ́ nɨ̌ dhu tɔ́ tsǎtsʉ̀ àpfò wà ndɨ̀ idù, ndɨrɔ̀ ɨma nà rɨ́ ’ùgye alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè abhɔ nyʉ́.

10 Tìmɔ̀tɛwʉ̀ apɛ́ ɨ̀rà àhʉ, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ ka mběyi nzínzìkʉ ɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀nzɨ̀ ɔdɔ. Obhó tɨ́, àbadhi arɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ ɔ̀nzɨ àdhàdhɨ̀ ma marɨ́ kɔ̀nzɨ dhu bhěyi. 11 Nɨ́rɔ̀, atdí alɛ mà àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ kà gàyà. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kà dzʉ̀nà ràdu ndɨ̀ tɨdu ɔ̀ màrʉ̀ngà ɔ̌ afína rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, ma mɨ́ àbadhi mà nɔ́dɔ rìwǔ atdíkpá Yěsù ná’ù adɔ́du mànà.

12 Àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Apɔlɔ̀ nàndà dhu nɨ̌, ma mɨ̀tdɛ̀ ka atdídɔ̌ ndɨ́nɨ̌ owu tɨ́ fʉ̌rábvʉ̀ atdíkpá ngʉ̌kpà àlɛ̌ t’ádɔ́na mànà, pbɛ́tʉ̀ kàdʉ̀ nzá ndòzè ndàrà kòmbí ányɨ̀. Nɨ́ kà rǎrà ányɨ̀ kàsʉmɨ̀ àbà ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀.

Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ sedzà mà, ovìta mànà

13 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ípìrɔ̌ rɔ̀ nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ mànzɨ̀ tɔ́ alɛ-afí nà, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà alɛ tɨ́. 14 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu àzè ɔ̌.

15 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà Stɨ̀fanà mà pbɨ̀ ɨdzá-bhà mànà kɔ́rɔ́. Abádhí nɨ’ɨ̀ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Yěsù na’u fʉ̀kʉ́ pbìrì Àkayà ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí adzì ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ-kàsʉ̌ t’ɔ́nzɨta tɔ̀. Nɨ́ ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, 16 nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀-tsʉ̌ dhu. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ kǎkà atdyúya nyʉ́ nà arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ, ’ɨ̀vɔ̀ adyɔ nyʉ́ atdíkpá abádhí mànà alɛ-tsʉ̌ dhu átɔ̀.

17 Ɨdhɛ̀du ɨ̀ka wà ndɨ̀ Stɨ̀fanà mà, Fɔ̀rtùnatɔ̀ mà Àkàyikò mànà níwǔ ùvò tɨdú dhu dɔ̌. Abádhí ìwǔ oko fʉ̀kʉ́ ngari ɔ̌ tɨdú. 18 Ndɨrɔ̀ abádhí nábhʉ afídu ràyi àdhàdhɨ̀ abádhí ábhʉ afíkʉ ràyi dhu bhěyi. Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎnà wà kʉnɨ kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi alɛ tɔ́ ídzìnga.

19 Àziyà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ Kànɨ́sá nóvì nyɨ̌. Ndɨrɔ̀ Àkilà mà Pèrèsílà nà, atdíkpá kǎkà fɨ̌-dzá arɨ́ ’ùndǔ kànɨsà mànà, nóvì nyɨ̌ atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-nyʉtsì. 20 Kǎkà ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ t’ádɔ́na kɔ́rɔ́ nóvì nyɨ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ mà átɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒvì nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ mběyi nyʉ́.

21 Ɨma Pɔlɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔtsʉ́du nyʉ́ nɨ̌ ma màndǐ fʉ̌kʉ̀ dhu, movì nyɨ̌ ɔ̀ná.

22 Ndɨ alɛ apɛ́ nzɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nózè, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ofúngá nà.

Màrànatà! Kà-tɨ̀ nɨ́: Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndɨ̀rà!

23 Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nákǎ ndàso nyɨ̌!

24 Ma mózè nyɨ̌ kɔ́rɔ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì.

* 1:1 1.1 Kas 18.17

* 1:12 1.12 Kɛfà nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌.

* 1:14 1.14 Kas 18.8

* 1:14 1.14 Kas 19.29

* 1:16 1.16 1Kò 16.15-17

* 1:19 1.19 Ìsa 29.14

* 1:31 1.31 Yɛ̀r 9.23

* 2:3 2.3 Kas 18.8-10

* 2:9 2.9 Ìsa 64.3; 52.15

* 3:2 3.2 Màkyǐ tɨ́ Pɔlɔ̀ rǎtɨna dhu nɨ́ yà ndɨ̀ ndudhè kǎkà ɨnzá àpɛ̀ ɔ̀’ɔ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ alɛ tɔ̀ ɨsɨ́sɔ́ rɔ́’ɔ dhu.

* 3:19 3.19 Yǒb 5.13

* 3:20 3.20 Zàb 94.11

* 4:9 4.9 Ànyǎya ka kɨ̀tdɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ka kɔkyɛ tɨ́ alɛ ka kabhʉ̌nà rùvò rʉ̀wʉgà dɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nugye tɨ́ ɔ̀rʉ̀ tɔ́ ɨ̀zǎ nà, ìndrǔ ràdʉ̀ ’àndu ’àmbɛ ɨ alɛ rɔ̌ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu àndà dɔ̌.

* 5:1 5.1 Law 18.8; Tɔ̀r 23.1

* 5:5 5.5 Màt 18.15-20

* 5:7 5.7 Uvt 13.7; 12.21

* 5:13 5.13 Tɔ̀r 17.7

* 6:16 6.16 Ɔpt 2.24

* 6:18 6.18 Ka kɨ́’ɨ̀ ìnè kʉgɛ̀rɛ̌ ka átɔ̀ yà dhu bhěyi: «Nyɨ̌ nyarátɨna: ‹Yà ìndrǔ rɔ̌nzɨna kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛnga rɨ̌’ɨ̀ igi ndɨ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ rɔ̀.› Pbɛ́tʉ̀ ma mátɨna: mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ alɛ rɔ̀nzɨ̀ wà nzɛ́rɛnga ngbɔ̌na nyʉ́ rɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀.»

* 7:17 7.17 Kàgàwà rɨ̌ nyǎnzi rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ tɨ́ ka kátɨna dhu-tɨ̀ nɨ́: Alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu mà, ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ kɔ̀bhɔlɔ dhu mà, ndɨrɔ̀ ɨnɔ tɨ́ ka kɨ́’ɨ̀ dhu mà, ɨ̀mbǎ ka kɨ́’ɨ̀ ɨnɔ tɨ́ dhu mànà. Kʉ̀tɔ̀ nzá Kàgàwà àvi dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-tsʉ̀. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ nzɨ̌ ɨ̀tɨ́ ka kátɨna, Kàgàwà rɨ̌ ndànzi dhu atù nzɛ́rɛnga ɔ̌ alɛ ràkǎnà ndòngò àdɨ ndɨ nzɛ́rɛnga ɔ̌ tɨ́.

* 9:9 9.9 Tɔ̀r 25.4

* 10:1 10.1 Uvt 13.21-22

* 10:1 10.1 Uvt 14.21-22

* 10:3 10.3 Uvt 16.4-35

* 10:4 10.4 Uvt 17.5,6; Ɔzt 20.7-11

* 10:6 10.6 Ɔzt 11.4,34

* 10:7 10.7 Uvt 32.1-5

* 10:7 10.7 Uvt 32.6

* 10:8 10.8 Ɔzt 14.37; 25.1-9

* 10:9 10.9 Ɔzt 21.5-6

* 10:10 10.10 Ɔzt 17.6-14

* 10:26 10.26 Zàb 24.1

* 11:5 11.5 Pɔlɔ̀ bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, tsìbhálɛ rɨ̌ dɔ̀na àtsì dhu nɨ’ɨ̀ ɨfʉta ɨ̀tɛ̀ ɨ́yàdhíyà rɨ̌ nɨ̌ ìndrǔ nzínzì ɔ̌, ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ-ɔ̀nzɨ̌ nɨ̌ ize.

† 11:5 11.5 Pbàgìríkí-bvʉ̀ ka kakpánà dɔ̀na-ká tsìbhálɛ nɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ rɨ́ rɔ́ ka kɔ̀tdɨ̀. Ka kakpánà ka, ndɨ́nɨ̌ kà-nyɨ̀ nabhʉ̀ tɨ́ rɨ̀wʉ̀.

* 11:10 11.10 Ìsa 6.2; Màt 18.10; Ɛ̀fɛ 3.9-10

‡ 11:21 11.21 Fɨ̀yɔ́ unduta ɔ̌, Yěsù ná’ù alɛ nóongónà ìwu ɔ̀nyʉ̀ nà fɔyá, ’àndu tsʉ̀na, ’àdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà atdíkpá, tdʉ̌ ɨ̀ ɔnyʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɨ̀rɛ̀ ka kɨ́ nɨ̌ ɔ̀nyʉ̀ rɔ̀.

* 13:3 13.3 Ngǎtsi ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ka kàmbɛ̀nà «ndɨ́nɨ̌ ogbeya tɨ́ kàzʉ ɔ̀» nʉ́gɛ̀rɛ̌ katɨ: «ndɨ́nɨ̌ ma mambɛ̀ tɨ́ milè dɔ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀.»

* 14:21 14.21 Ìsa 28.11-12

* 14:34 14.34 «Vèbhálɛ àkǎ ’ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́ Kànɨsà tɔ́ unduta ɔ̌» rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀ kʉgɛ̀rɛ̌ katɨ: «Vèbhálɛ àkǎ nzá ’àbɛ̀lɛ̀ nabì bhěyi ka kɔ́vɔna Kànɨsà tɔ́ unduta ɔ̌ dhu-ɔ̌nga»

* 15:3 15.3 Ìsa 52.13–53.12.

* 15:4 15.4 Zàb 16.9-11; Ɔ̀sɛ 6.2

* 15:7 15.7 Kas 12.17

† 15:8 15.8 Kàtɔrɔgɔ̀ nɨ́ ɨnzá fɨ̀ndá àbǐ ìku rɔ́rɔ̀ ka kʉ́gʉ̀ ngbángba. Pɔlɔ̀ ɔ̀zʉ̀ ndɨ̀ kàtɔrɔgɔ̀ tɨ́ uvitatálɛ nzínzì ɔ̌, ɨwà Yěsù ɔ́vɛ̀ ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu-dzidɔ̌ ndɨ̀ ndarà uvitatálɛ-kàsʉ̌ ɔ̀pɛ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

‡ 15:20 15.20 Ngàngàyi nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ɔ́’ɔ̀ ɨnga ɔ̌ ɔ̀nyʉ̀-dɔ̀kpa. Yěsù nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ nɨngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀.

* 15:25 15.25 Zàb 110.1

* 15:27 15.27 Zàb 8.7

§ 15:29 15.29 Kɔ̌kɔ̀ ɨ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ tɨ́ kátɨna ɨrɔ́ alɛ nɨ́ ngǎtsi nɨ̌ atdídhená alɛ yà Yěsù ná’ù, ’àdʉ̀ ʉ̀vɛ ɨnzá ɨ̀ àpɛ̀ bàtizò àlʉ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ nɨ́ kǎkà ɨnzá ɨ̀ á’ù Yěsù rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ atdídhená alɛ.

* 15:32 15.32 Ìsa 22.13

* 15:45 15.45 Ɔpt 2.7

* 15:54 15.54 Ìsa 25.8

* 15:55 15.55 Ìsa 25.8; Ɔ̀sɛ 13.14

* 15:56 15.56 Nzɛ́rɛnga bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́ Ʉyátá dhu-tɨ̀ nɨ́, Ʉyátá arɨ́ ndɨ nzɛ́rɛnga tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ ìndrǔ tɔ̀.

* 16:1 16.1 Gàl 2.10

2 Pbàkòritò

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Kòritò

ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí nɨ́ Pɔlɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Kǎndí ka imbò kumì atɔ mà azà kumì atɔ mànà nzínzì ɔ̌ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Tìmɔ̀tɛwʉ̀ tɨ́ ka kátɨna kà t’ɔ́dhɨ̀nà ɨ’ɨ̀ kòmbíta tɨ́ árà Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ àndà rɔ́ (1.1).

Pɔlɔ̀ andí ndɨ bhàrʉwà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀.

Kǎndí ka Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀. Ndɨ Kòritò nɨ’ɨ̀ Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀. Kòmbí ka kárɨ́ ndɨ pbìrì ànzi Pbàgìríkí tɔ́ pbìrì tɨ́. Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ bhàrʉwà àndǐ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó nɨ́ɨ’ɨ̀ vurò dhu ùdhě ɨ̀ ɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ yà Pɔlɔ̀ udhé abádhí tɔ̀ dhu rɔ̌rɔ̀ rɔ́ (11.3-4). Nɨ́, ábhɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà kɔ̌kɔ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rǔdhěna dhu nátdǔ afíya rɔ́, ’àdʉ̀ yà Pɔlɔ̀ rǔdhěna fɨ̌yɔ̀ dhu násà àsa tɨ́. Nɨ́ Pɔlɔ̀ adʉ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ nítdyu ɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ rɔ̌tɛ fɨ̀yɔ́ ɨrɨta dɔ̌ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà mànà dhu. Kà rɨ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ rɨ̌’ɨ̀ nà kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga ìse. Kà rɨ̌ yà atdídɔ̌ ndɨ̀ ndɔ́rʉ̀ ɔ̀ná bhàrʉwà nà ndɨ̀ ndávi Titò ràrà okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu-tɨ̀ àwɛ̌. Ndɨrɔ̀, kà rɨ̌ atdídɔ̌ ɨdhɛ̀na ɨ̀ka ndɨ̀ yà pbàkrɨ́stɔ̀ ʉ́gɛ̀rɛ̀ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta mběyi tɨna ɔ̀nǎ rɔ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ (1–7).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ yà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ ka kɨ́ dhu àtsà tɨ́ dhu dɔ̌ dhu (8–9).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndùgye pbɨ̀ndà uvitatálɛ tɔ́ kasʉ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̌ dhu. Kà rǎtɨna Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà obhóná uvitatálɛ ràkǎ ndɔ̀zʉ̀ ndɨ̀ ndɨ̀’ɨ̀ ákɛ̌ alɛ tɨ́. Kàkǎ ndà’ù kɔzʉ̀ ndɨ̀ ivíví alɛ tɨ́, Kàgàwà rǎdʉ̀ ɔbɨ àbhʉ fɨ̌ndà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kàkǎ nzá ndònzì atdí dhu mà fɨ̌ndà ndɨ̀tɨ́rɔ̀ (10–13).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà nóvì dhu

(Gàl 1.1-5; Kɔ̀l 1.1-8)

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ ɨma Pɔlɔ̀, yà Kàgàwà ánzì rɨ̀’ɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ tɨ́, ndɨ̀ ndòzè ka dhu bhěyi alɛ. Mǎ mɨ́’ɨ̀ atdíkpá àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà. Nɨ́ ma màndǐ ka fʉ̌kʉ̀ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà kànɨsà tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ pbìrì Àkayà ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀. 2 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Kàgàwà arɨ́ pbɨ̀ndà alɛ-afí òpè fɨ̀yɔ́ àpbɛ̀ ɔ̌ dhu

3 Ilèta àkǎ kabhʉ Kàgàwà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’Ábanà tɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ t’Ábanà yà ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí nà arɨ́’ɨ̀ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̌ arɨ́ alɛ-afí òpè alɛ! 4 Kǎrɨ́ àlɛ̌-afí òpè àlɛ̌ tɔ́ kɔ́rɔ́ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kowu tɨ́ kɔ́rɔ́ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ-afí òpè rɔ̌, yà Kàgàwà ópè àlɛ̌-afí nɨ̌ alɛ-afí t’ópèta-tɨdɔ̀ nɨ̌. 5 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ kɨ́ Krɨ́stɔ̀ abà ábhɔ̌ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ àbà dhu bhěyi tɨ́, Krɨ́stɔ̀ rɨ̌ àlɛ̌-afí òpè átɔ̀ abhɔ. 6 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ mǎ mɨ́ àpbɛ̀ àbà mǎ mɔ́nzɨna kasʉ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ mǎ mɨ́ kàbà ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu-otù ɔ̌ Kàgàwà opé tɨ́ afíkʉ, ndàdʉ̀ nyɨ̌gʉ. Kǎpɛ́ afíka nyʉ́ nópè, nɨ́ ndɨ dhu rɨ̌ afíkʉ òpè átɔ̀, nyǎdʉ̀ ɔbɨ àbà rɔ̀nzɨ̀ dzʉ̀nàkʉ, nyǒndù mǎ mábà àpbɛ̀-tɨdɔ̀-dzi. 7 Ndɨrɔ̀, mǎ mɨ́’ɨ̀ a’uta nà atdídɔ̌ nyʉkʉtsì. Obhó tɨ́, mǎ mʉ̀nɨ wà dhu àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nyùngbò nyɨ̌ atdíkpá mǎ mànà fàká àpbɛ̀ ɔ̌ dhu bhěyi, nyɨ̌ rùngbò wà nyɨ̌ átɔ̀ mǎ mànà Krɨ́stɔ̀ ópè afíka dhu-nyʉtsì.

8 Àbanɨ̌nzó, mǎ mòzè nzá nyǎdzo Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ mǎ mabà àpbɛ̀ rɔ̌rɔ̀. Ndɨ àpbɛ̀-ɔbɨ̀ asè dɔ̀kanǎ atdídɔ̌. Mǎ ma’u nzá dhu òko mǎ ràrǒko nyɨ̀kpɔ́ka nà. 9 Obhó tɨ́, mǎ mambɛ́nà ɨnga ɨ̀rɛ̀ dɔ̌, ka rɔ̀tdɨ̀ wà anya dɔ̀ká ndɨ́nɨ̌ ka kɔkyɛ tɨ́ mǎ’ɨ. Ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ mǎ mɨlɨ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́ka ɔbɨ̀ka rɔ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ndɨ́nɨ̌ mǎ mɨlɨ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́ka yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ ʉ̀ngbɛ̌ arɨ́ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ Kàgàwà-rɔ̌ tɨ́. 10 Àbadhi, yà mǎ nʉkɔlɔ mǔvò wɔ̀rɨ́ ɔvɛ-tɨdɔ̀ ɔ̌ rɔ̀ alɛ, rɨ̌ mʉ̌kɔ̀lɔ̌ ʉ̀kɔ̀lɔ̌ tdɨ́tdɔ̌ kà-ɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, mǎ mà’ù wà dhu atdídɔ̌, kà rʉkɔlɔya mǎ ʉ̀kɔ̀lɔ̌. 11 Nyɨ̌ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́ dzʉ̀nàka ɔ̀nzɨ dɔ̀ká nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌tsɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, ábhɔ̌ alɛ tɔ́ ɨtsɔ̀ta-bvʉ rɔ̌, Kàgàwà rɨ̌ ídzìnga àbhʉ̌ mǎbà. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ábhɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nádu Kàgàwà ɔ̀nzɨ̀ rɔ̀ká dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndùgye fɨ̀yɔ́ kasʉ dɔ̌ ndɨ̀ nà rɨ́ ’àgò alɛ-ɔ̀nzɨ̌ dhu

12 Ɨdhɛ̀ka ɨ̀ka ndɨ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́ yàrɨ́: mǎ mʉ̀nɨ dhu afíka ɔ̀ mǎ rókò yà adzɨ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ròsè dòtsí, mǎ rókò nzínzìkʉ ɔ̌ obhónga tɔ́ afíka nà, ndɨrɔ̀ ɨ̀lǎ mǎ mɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ́rɔ̀. Mǎ’ɨ nʉ́ndà nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta, pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ nʉ́ndà nɨ́ Kàgàwà bhà ídzìnga. 13 Obhó tɨ́, fàká bhàrʉwà ɔ̌ mǎ màndǐ nzá vurò dhu fʉ̌kʉ̀, pbɛ́tʉ̀ mǎ màndǐ dhu nɨ́ yà nyɨ̌ nyádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà ràdʉ̀ dʉ̀kʉ àlʉ dhu kɛ̀lɛ̌. Ndɨrɔ̀, ma mà’ù wà dhu ndɨ dhu ràrɨ̌ dʉ̀kʉ àlʉ̌ àlʉ̌ àkǎkǎ dhu bhěyi, 14 ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ kà rɨ̌ dʉ̀kʉ àlʉ̌ gòna kɛ̀lɛ̌ tɨ́ kòmbí dhu màtɨ́. Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ wɔ̀ ma mɔ̀tɛ̀ dɔ̀ná dhu: àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌, ɨdhɛ̀kʉ nɨ́ɨkaya ndɨ̀ okúka dɔ̀ rɔ̀ àdhàdhɨ̀ ɨdhɛ̀ka nɨ́ɨkaya ndɨ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi.

15 Ndɨ a’uta-bvʉ rɔ̌, ma mazè marà bvʉ̀kʉ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ ídzìnga nyǎla ngbɔ̌du ɔyɔ-gʉ̀na. 16 Obhó tɨ́, ma múdhe dhu, mʉdà fʉ̌rábvʉ̀nǎ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ma márà rɔ̀, ndɨ dhu-dzidɔ̌, madʉ̀ madu Màkɛ̀dɔ̀nɨyà rɔ̀, mɨrà àhʉ fʉ̌rábvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀yana dzʉ̀nàdu fʉkʉ́ dhu-tsí nɨ̌, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ma márà nɨ̌ pbàkà abhi ɔ̌. 17 Nɨ́, wɔ̀ dhu bhěyi ma mùdhě dhu ma ràrɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ rɔ̀, ma móngò tɨ́ nzá ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɨ́? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ma mɨ́ ma mɔ́nzɨna atdí dhu ùdhě rɔ̀, ma matɨ́ kɔ̀nzɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu bhěyi, matɨ atdí nyɨ̀nǎ tɨ́: «Obhó» ndɨrɔ̀ «Ɨ̀nzɨ̌» atdí dhu dɔ̌ tɨ́? 18 Kàgàwà nɨ́ yà ma mʉ́nɔna dhu tɔ́ ngàmbì: yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ dhu nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ atdí nyɨ̀nǎ tɨ́ mǎ mátɨna: «Obhó» ndɨrɔ̀ «Ɨ̀nzɨ̌». 19 Obhó tɨ́, Kàgàwà t’Ídhùnà, Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà ɨma Pɔlɔ̀, Sɨ̀lɨ̀vanʉ̀*, Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà mǎ mɔ́vɔ̀ fɨ̀ndá dhu fʉ̌kʉ̀, nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta ʉ̀wʉ̌ arɨ́ alɛ, ndàtɨ atdí nyɨ̀nǎ tɨ́: «Obhó» ndɨrɔ̀ «Ɨ̀nzɨ̌». Pbɛ́tʉ̀, kà-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́ «Obhó» dhu kɛ̀lɛ̌. 20 Obhó tɨ́, ka nɨ́ ndɨ yà nyʉnatsì Kàgàwà atɨ «Obhó», yà ndɨ̀ ndakɔ̀ fɨ̀ndá làká kɔ́rɔ́ dhu tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kátɨna «Àmɨ̀nà», àlɛ̌ rìlè Kàgàwà nɨ̌. 21 Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎbhʉ̌ rɨ́ mǎ ròtsì ɔbɨ atdíkpá nyɨ̌ mànà Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ àlɛ̌ nútri pbɨ̀ndà kasʉ tɔ̀. 22 Kɨ̌lɨ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ rɨ́ àlɛ̌ ɨ̀tɛ̀ ize àlɛ̌ rɔ̌, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ̀lɨ àlɛ̌-afí ɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndʉlɨ kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ tsɛ̀nzɛrʉ̀ tɨ́.

23 Kàgàwà nɨ́ yà ma mʉ́nɔna dhu tɔ́ ngàmbì. Ma mà’ù wà mɔvɛ̀, tɨ̀tɔ̀ tɨ́ ma mʉ́nɔna dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ rɔ̀. Ma múdhě dhu ɨ̀nzɨ̌ madu ma tdɨ́tdɔ̌ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, akyɛ ma mabhʉ̀na ɨzʉ afíkʉ ɔ̀ ɔ̀tɛ̌du ɔ̌ nɨ̌. 24 Mǎ mòzè nzá akɛkpá màtɨ́ mʉ̌tʉ nyɨ̌ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ fʉ̀kʉ́ a’uta nàndà dhu nɨ̌. Mǎ mʉ̀nɨ wà dhu nyɨ̌ ríkò wà pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ atdíkpá nyɨ̌ mànà, ndɨ́nɨ̌ ɨdhɛ̀kʉ adʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ka.

2

1 Nɨ́rɔ̀, ma múdhě dhu ɨ̀nzɨ̌ madu ma tdɨ́tdɔ̌ bvʉ̀kʉ̀, akyɛ ma mabhʉ̀na ɨzʉ rʉ̀ka nyɨ̌ tdɨ́tdɔ̌ nɨ̌. 2 Obhó tɨ́, ma mapɛ́ nyǎbhʉ̌ ɨzʉ rʉ̀ka nyɨ̌, nɨ́ ádhɨ ndɨ ɨdhɛ̀du àbhʉ rádʉ̀ rɨ̀ka ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌? Tɨ́ nzɨ̌ yà ma mábhʉ ɨzʉ rʉ̀ka alɛ kɛ̀lɛ̌? 3 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mándǐ dhu fʉ̌kʉ̀ wɔ̀ ma mɔ́nzɨ̀ ka dhu bhěyi: bvʉ̀kʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀, ma mózè nzá yà ɨdhɛ̀du àbhʉ̌ àmbɛ̀nà rɨ̀ka ndɨ̀ alɛ rɨ̌ ɨzʉ àbhʉ̌ rʉ̀ka ma dhu. Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ wà dhu, ɨdhɛ̀du ɨ̀ka ndɨ̀ rɔ̀, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ ɨdhɛ̀kʉ ràrǎdʉ̀ ndɨ̀ka átɔ̀. 4 Ma mándǐ dhu fʉ̌kʉ̀ atdídɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ ɨzʉ nà ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ afídu rɨ̌ ɨnga ɨ̀rɛ̀ rɔ́rɔ̀. Ma mándǐ ka ábhɔ̌ nyɨ̀du-dha nyʉ́ nà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨzʉ nabhʉ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀, pbɛ́tʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ ma mózè nyɨ̌ atdídɔ̌ tɨ́ dhu.

Dhu àkǎ kʉbà dhu Pɔlɔ̀ nɨ̌ dhu nàfǎ alɛ tɔ̀ dhu

(Luk 17.3; 2Kò 7.5-16)

5 Atdí alɛ apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ nábhʉ ɨzʉ rʉ̀ka dhu tɨ́, nɨ́ kǎbhʉ nzá ka rʉ̀ka ɨma kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ ròsè dùdunǎ, kǎbhʉ ɨzʉ rʉ̀ka nyɨ̌ mbɛ̀mbɛ̀ kɔ́rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ nzá kɨzɨ̀ ndɨ dhu ɨ̀zɨ tɨ́. 6 Ndɨ dhu bhěyi dhu nɔ́nzɨ̀ alɛ tɔ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ ábhʉ màlɨpɔ̀ dhu nákǎ wà. 7 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, dhu ɔ̀fɔ̀ nga nyʉ̌bà dhu kà tɔ̀, nyǎdʉ̀ kà-afí àbhʉ ròtsì ɔbɨ, akyɛ ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ ʉkana ka afína ràdʉ̀ ndɔ̀bɛ̀ nɨ̌. 8 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ nyɨ̌tɛ̀ fʉ̀kʉ́ àzè tɔ́ obhónánga ndɨ alɛ tɔ̀. 9 Obhó tɨ́, ma mándǐ ngǎtsi bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, ma mózè mudhe nyɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɨ tɨ́ dhu, nyɨ̌ ràtɨ́’ɨ̀ ìnè nyɨ̌rɨ̀ tsʉ̀dú dhu kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌. 10 Nyɨ̌ nyʉ̀bà dhu fɨ̌ndà alɛ tɔ̀, ma mádʉ̀ dhu ʉ̀bà átɔ̀. Obhó tɨ́, ma mʉ́bà wà dhu ndɨ alɛ tɔ̀, yà nɨ́ ndɨ alɛ tɔ̀ ma mʉ́bana dhu ɨ̀’ɨ̀ nɨ̌. Ndɨ dhu ma mɔ́nzɨ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ Krɨ́stɔ̀-ɔ̀nzɨ̌. 11 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àlɛ̌ lɛ̀mà ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná otu nábà. Obhó tɨ́, àlɛ̌ kàdzo nzá kàbhà nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta rɔ̌ rɔ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Titò rɨ̌rà nà Kòritò rɔ̀ màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀dɔ ɨzʉ nyʉ́ nà Trɔwà rɔ̀ dhu

12 Ma mɨ́và ma marà Trɔwà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ma mʉnɔ tɨ́. Nɨ́ ányɨ̀ ma màrà àhʉ rɔ̀, ma mótù dhu nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɔ́bhɔ̀lɔ̀ wà otu idù ka ma mʉnɔ tɨ́. 13 Ìnè màtɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ́rɔ̀, afídu ɨ́rɛ̀ nga atdídɔ̌ ɨnzá ma mòtù adɔ̀du Titò ányɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ma mádʉ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ òvì, madʉ̀ àrà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀.

14 Kàgàwà àkǎ kabhʉ ɔ̀tsɔ̀ fɨ̌ndà! Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, kǎrúbhi mǎ mànà ndɨ Krɨ́stɔ̀ ɔ̀nzɨ̀ dhu lɛ̀mà nɨ̌ gàràsǐsì tɔ́ ɔbɛ́ ɔ̌. Kǎrɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nyʉkatsì, ndàbhʉ Krɨ́stɔ̀ kʉnɨ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ àdhàdhɨ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ dzìna ɔ̀tɔ̀ ndɨ̀ ndrùù rɔ́ngʉ akyɛ bhěyi. 15 Obhó tɨ́, mǎ mɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà tɔ̀ Krɨ́stɔ̀ àbhʉ ndrùù dzìna rɔ̌ngʉ akyɛ bhěyi. Ndɨ akyɛ-dzi rǎrà òtsi yà Kàgàwà òzè ndɨ̀gʉ̌ alɛ-ɔndɨ̀ ɔ̀, ndɨrɔ̀ ùwǐ rúwǐ ɨtsɛ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀ alɛ-ɔndɨ̀ ɔ̀ átɔ̀. 16 Ùwǐ rúwǐ alɛ tɔ̀, ka nɨ́ ɔvɛ-dzi, yà ɔvɛ ìbhò rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ yà Kàgàwà òzè ndɨ̀gʉ̌ alɛ tɔ̀, ka nɨ́ ípìrɔ̌nga-dzi, yà ípìrɔ̌nga ìbhò rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́, ádhɨ pbá alɛ ndɨ ɔbɨ nà rɨ́’ɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi kasʉ-tɨdɔ̀ ràkǎ? 17 Nɨ́rɔ̀, mǎ mɨ́’ɨ̀ mbǎ àdhàdhɨ̀ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ, yà Kàgàwà bhà Ɔtɛ ʉ̀nɔ arɨ́ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ onzí tɨ́ otùna ɔ̌ bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà ívì ndɨ mǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ marɨ́ obhó dhu ʉ̀nɔ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì.

3

Pɔlɔ̀ mà nɨ́ Ungbòta-ɔwʉ́tá tɔ́ kasʉtálɛ dhu

(1Kò 9.1-3; 2Kò 5.18-21)

1 Wɔ̀ dhu bhěyi ma màndǐ dhu àtɨ tɨ́ ɨwà mǎ’ɨ rɔ̀pɛ̀ mǎmbɛ mɨ̌tɛ̀ dɔ̌ mǎ-tɨ́rɔ̀? Atdídhená màlímó arɨ́ ’ɨ̀tɛ̀ rɨ́ bhàrʉwà-atdyú òho ’ɨ̀tɛ̀ fʉ̌kʉ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ’ònzì ndɨ bhàrʉwà fʉkʉ́. Nɨ́, mǎ’ɨ tɨ́ ɨ bhàrʉwà-atdyú òho átɔ̀? 2 Nyɨ̌ nyʉ́ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ fàká bhàrʉwà, yà Krɨ́stɔ̀ ándǐ afíka ɔ̀. Ndɨ bhàrʉwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè kɔ́rɔ́ alɛ rʉ̀nɨ ’àdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà. 3 Dhu àla ndɨ̀ kpangba Krɨ́stɔ̀ rándǐ ndɨ ndɨ bhàrʉwà, ndɨrɔ̀ kà ríbhò ka fɔká mǒwù nà. Ndɨ bhàrʉwà kǎndǐ nzá wǐnò nɨ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎndǐ ka yà Ípìrɔ̌rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌. Ndɨ bhàrʉwà kǎndǐ nzá odu-afǎ-nzo dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kǎndǐ ka afíkʉ ɔ̀.

4 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ mǎ mɨ́’ɨ̀ nà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ a’uta. 5 Mǎ mʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, mǎ’ɨ ràkǎ nzá mǎ-tɨ́rɔ̀ mɔ̌nzɨ̀ wɔ̀ kasʉ ɔbɨ̀ka nyʉ́ nɨ̌. Kàgàwà nɨ́ ndɨ ɔbɨ ìbho arɨ́ fǎkà mɔ̌nzɨ̀ ka nɨ̌. 6 Ka nɨ́ ndɨ ɔbɨ níbhò fǎkà mɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ mǎ mʉnɔ tɨ́ ndɨ̀ ndɔ́nzɨ̀ ungbòta-ɔwʉ́tá tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀. Ndɨ ungbòta-ɔwʉ́tá rɨ̌’ɨ̀ mbǎ àdhàdhɨ̀ yà angyi Músà andí Ʉyátá bhěyi, pbɛ́tʉ̀ kǐdè dɔ̀ná nɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɔ̌nzɨna kasʉ. Yà angyi Músà andí Ʉyátá arɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ɔvɛ ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ obhóná ípìrɔ̌nga ìbho ìndrǔ tɔ̀.

7 Músà andí wɔ̀ ndɨ ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ rɔ̀vɛ̀ Ʉyátá odu-afǎ-nzo dɔ̌. Ndɨrɔ̀, ndɨ dhu ɔ̀nzɨ kà rɨ̌ rɔ̀, Kàgàwà adʉ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ àbhʉ ràmbɛ ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌. Ndɨ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ abhʉ̀ Músà-nyɨ̀ ràmbɛ ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ átɔ̀. Nɨ́ atdídɔ̌ kà rʉ̌mbɨlɨ nɨ́dhunɨ̌, Pbàìsràyélí nóowúnà nzɨ̌ ’òmvù rɔ̌ ’àndà Músà-nyɨ̀-kpa tʉ̀mbà tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ ʉmbɨlɨta nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ nɨ́ ádzǐ kàsʉmɨ̀ mà tɨ́ rádʉ̀ àdɨ. Nɨ́ dhu rɨ̀’ɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi ìndrǔ ʉ̀nda rɨ́ ɔvɛ ɔ̀ Ʉyátá nɨ́ɨtɛ̀ wà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu tɨ́, 8 nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ rǎdʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ ɨ̀ngbà dhu bvʉ̀ tɨ́ ròsè àlɛ̌ tɔ̀ kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nyʉ́ rɨ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ rɔ̀? 9 Ma mátɨna tdɨ́tdɔ̌, yà ìndrǔ-dɔ̌ rɨ́ anya àbhʉ̌ Kàgàwà rɔ̀tdɨ̀ ɔvɛ tɔ̀ Ʉyátá kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà. Nɨ́ Kàgàwà àbhʉ̌ rɨ́ rɔ̀zʉ̀ ìndrǔ obhónángatálɛ tɨ́ ɔnzɨ̀ná ungbòta-ɔwʉ́tá tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɨ̀tɛ̀ àlɛ̌ tɔ̀ abhɔ nyʉ́ ròsè? 10 Àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ ràtɨ, yà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nɨ́tɛ̀ ongónà ìndrǔ tɔ̀ Músà bhà Ʉyátá rarɨ́ nzɨ̌ kɨ̀tɛ̀ kòmbí, yà atdídɔ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nósè ungbòta-ɔwʉ́tá nɨ́tɔ̀ ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 11 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ yà ídǒ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́ adɨ̀ tɨ́ Kàgàwà ibho ungbòta-ayɨ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà dhu tɨ́, nɨ́ yà dhòdhódhónga nà rádɨ ungbòta-ɔwʉ́tá tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nɨ́ɨ’ɨya abhɔ nyʉ́ ròsè. 12 Nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi àlɛ̌ kɨ́ dhu ɔ̀dɔ àlɛ̌ ràbà rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ mbǎ ɔdɔ nà ìndrǔ tɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba rɔ̀. 13 Àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ àdhàdhɨ̀ Músà aránà dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ dhu bhěyi. Kǎránà nyɨ̀na àtsì rɔ̌ bɛ̌rɛ̀sɛ nɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ Pbàìsràyélí nabhʉ̀ tɨ́ ràla yà ídǒ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́ rádɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ rǐku nyɨ̀na-ndri rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ dhu. 14 Ɨ Pbàìsràyélí tɔ́ ɨrɛ̀ta nɨ́ɨ’ɨ̀ ìtǔ dhu t’ʉ́nɨta tɔ̀. Obhó tɨ́, rɨ̀rà àhʉ indo màtɨ́, ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ndɨ bhěyi tɨ́ abádhí tɔ̀. Abádhí apɛ́ Ungbòta-Ayɨ́ tɔ́ bhǔkù ɔ̀zʉ̀, nɨ́ abádhí-dɔ arɨ́ nzɨ̌ ɨ̀ ɔ̀zʉ̀ dhu àlʉ̌, àdhàdhɨ̀ Músà atsì nyɨ̀na nɨ̌ bɛ̌rɛ̀sɛ nɨ̌ ɨ̀ àtsì fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta dhu bhěyi. Ndɨ bɛ̌rɛ̀sɛ arɨ́ àhʉ alɛ tɔ́ ɨrɛ̀ta ɔ̀ rɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nà ka kùngbò alɛ rɔ̀ tɨ́. 15 Obhó tɨ́, rɨ̀rà àhʉ indo nga ɔ̀ màtɨ́, Músà andí bhǔkù ɔ̀zʉ̀ abádhí rɨ̌ rɔ̀, abádhí rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ bɛ̌rɛ̀sɛ nɨ̌ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta nàtsì alɛ bhěyi. 16 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ apɛ́ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀, nɨ́ ndɨ bɛ̌rɛ̀sɛ arɨ́ àhʉ̌ tɨ́ àhʉ. 17 Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ Músà bhà Ʉyátá-tsìnǎ. 18 Àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, àlɛ̌ kùtsì nzá àlɛ̌-nyɨ̀ bɛ̌rɛ̀sɛ nɨ̌. Nɨ́ àlɛ̌-nyɨ̀ rʉ̌mbɨli, ndàmbɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɨ̀tɛ̀ dɔ̌ àdhàdhɨ̀ kìyó arɨ́ awáwʉ̀ ɨ̀tɛ̀ dhu bhěyi. Ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Nɨ́ kà rǎmbɛ àlɛ̌ ʉ̀wʉ dɔ̌, ndàbhʉ àlɛ̌ rʉ̀lɨ àlɛ̌ ndɨ̀ bhěyi, ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ambɛ̀ tɨ́ ndɨ̀tɛ̀ dɔ̌ dɔ̀náràdɔ̌ àlɛ̌-nyʉtsì.

4

Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀
náarɨ́ ndɨ̀tɛ̀ kàbhà kasʉtálɛ tɔ́ ivívínga ɔ̌ dhu

(2Kò 2.14-17; 1Tɛ̀ 2.1-6)

1 Pbɨ̀ndà ábhɔ̌ ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà íbhò wɔ̀ Ungbòta-ɔwʉ́tá tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ mǎ mɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu tɔ́ kasʉ fɔká. Nɨ́ afíka rɨ̌ nzɨ̌ ndɨ̀ngyɛ̌ ndɨ kasʉ t’ɔ́nzɨta rɔ̌ rɔ̀. 2 Mǎ màsà wà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ ka kɔ́nzɨna alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ dhu. Mǎ mɨ́’ɨ̀ mbǎ ʉtrátá tɔ́ mʉ̀tsɔ nà, ndɨrɔ̀ mǎ mʉ̀gɛ̀rɛ̌ nzá Kàgàwà bhà Ɔtɛ-ngbɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mɨ́ obhó dhu ɔ̀vɔ kpangba ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi, mǎ mòzè kɔ́rɔ́ alɛ rʉ̀nɨ dhu mǎ ràrɨ̌ obhóngatálɛ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 3 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ arátɨna, yà mǎ mʉ́nɔna Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-dɔ̌nga rɔ́fʉ̀ ndɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ràmbɛ dɔ̀ya àlʉ dɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ kɔ̌fʉ̀ ndɨ̀ fɨ̌yɔ̀ alɛ nɨ́ uwítá tɔ́ otu nʉ́ngʉ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀ alɛ kɛ̀lɛ̌. 4 Ɨ alɛ ná’ù nzá Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, Pfɔ̀mvɔ, yà adzɨ ɔ̌ mʉ̌ngʉ̌, nʉ́tsɨ̀ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kɨ̌tɨ abádhí-nyɨ̌nga ɨ̀nzɨ̌ ala tɨ́ dɔ̀yá nga àtdyǐ rɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rǐbhona Krɨ́stɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀. Ndɨ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà-wɔ̀yɔ̌ nyʉ́. 5 Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ mǎ mɨ́ rɔ̀, mǎ marɨ́ nzɨ̌ ɔ̀tɛ dɔ̀ká mǎ-tɨ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ mǎ marɨ́ ɔ̀tɛ dɔ̀ná nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀. Mǎ’ɨ́ na, mǎ’ɨ nɨ́ fʉ̀kʉ́ ɨnɔ Yěsù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 6 Yà adzɨ ɔ̀bhɔlɔ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, Kàgàwà náavɔ̀ dhu ndàtɨ: «Awáwʉ̀ àkǎ ndàtdyi nga ɨ́nɔ̀ ɔ̌*.» Nɨ́, àbadhi nɨ́ ndɨ afíka ɔ̀ nga natdyi, ndàdʉ̀ mǎbhʉ mʉ̌nɨ yà Krɨ́stɔ̀-nyɨ̀ rɔ̌ rʉ̌mbɨlɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀.

7 Pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ, yà ndɨ awáwʉ̀ tɔ́ ongyéngá nà mǎ mɨ́’ɨ̀ nyʉkatsì rɔ̀, mǎ’ɨ nɨ́ ivíví alɛ àdhàdhɨ̀ yà anzɨ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ wɨ̀tʉ̀ bhěyi. Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ ala tɨ́ dhu ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ yà kɔ́rɔ́ ɔbɨ dɔ̀nǎ ósè rɨ́rà pbɨ̀ndà rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ bvʉ̀kà rɔ̀. 8 Ìndrǔ áva tsìka kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí ɔ́nzɨ̀ nzá lɛ̀màka. Abádhí arɨ́ afíka àbhʉ̌ ràmbɛ òri dɔ̌ akyɛ, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ afíka ràdʉ̀ ndɨ̀ngyɛ. 9 Ìndrǔ arávu rɔ̀ká, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà ràdʉ̀ mʉ̌bhà. Abádhí arɨ́ ɔ̀kánga ɔ̀vɨ̀ obvò, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ mǎdʉ̀ ʉ̀vɛ. 10 Kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ka kárɨ́ mɔ̌nɛ ka kɔkyɛ tɨ́ mǎ àdhàdhɨ̀ ka kanɛ̀ Yěsù ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ Yěsù bhà ípìrɔ̌nga ala tɨ́ ndɨ̀ átɔ̀ nyʉkatsì. 11 Obhó tɨ́, fàká ípìrɔ̌nga ɔ̌ kɔ́rɔ́, mǎ marɨ́’ɨ̀ ɔvɛ tɔ́ àpbɛ̀ ɔ̌ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kàbhà ípìrɔ̌nga ɨtɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ átɔ̀ ngbɔ̌ka ɔ̀. 12 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, mǎ márɨ́ mǒtù ɔ̀vɛ-ɔ̀nzɨ̌ kàsʉ̌ka ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎbhʉ nyǎbà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga.

13 Kàgàwà bhà Bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ: «Ma má’ù wà Kàgàwà, nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɔ́tɛ̀*.» Nɨ́, wɔ̀ Kàgàwà ná’ù alɛ bhěyi tɨ́, mǎ mà átɔ̀, mǎ má’ù wà Kàgàwà. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, mǎ mà átɔ̀ mǎ mɔ́tɛ. 14 Mǎ mʉ̀nɨ wà dhu, Kàgàwà, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ràrɨ̌ àlɛ̌ àbhʉ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ rʉ̀ngbɛ àlɛ̌ átɔ̀, Yěsù mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ mǎbhʉ mǒwù ùvò atdíkpá nyɨ̌ mànà Yěsù-ɔ̀nzɨ̌. 15 Obhó tɨ́, yà rɔ̀ká rɨ́ ndɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌ ndɔ̀nzɨ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà ídzìnga níisé tɨ́ ndɨ̀ atdídɔ̌ ábhɔ̌ alɛ tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ rɨ́ Kàgàwà tɔ̀ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ-bvʉ ràdʉ̀ ndìse.

16 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, afíka rɨ̌ nzɨ̌ ndɨ̀ngyɛ̌ akɛkpá màtɨ́. Ndɨrɔ̀ àzèmbè irinǎ ngbɔ̌ka rǎrà ndàmbɛ ndɨ̀ngyɛ dɔ̌ rɔ́rɔ̀, Kàgàwà arɨ́ ɔbɨ ìbho bìlǐnganà fǎkà afíka ɔ̀nǎ rɔ̀. 17 Obhó tɨ́, yà mǎ mábàna kòmbí àpbɛ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨsɔ́ tɨ́, ndɨrɔ̀ ka rɨ̌’ɨ̀ ngúfe ɨdhɔ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ndɨ àpbɛ̀ rǐbhona mǎbà nɨ́ ìtǔ rɔ́’ɔ, ndɨrɔ̀ dhòdhódhónga nà rádɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀. 18 Mǎ mɨ́lɨ nyɨ̀kpɔ́ka rɔ̀yá dhu nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ’àlǎ dhu, pbɛ́tʉ̀ mǎ mɨ́lɨ nzá ka yà ’àlǎ arɨ́ dhu rɔ̌. Obhó tɨ́, yà kpangba rɨ́ ’àlǎ dhu náaróko ngúfe ɨdhɔ kɛ̀lɛ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ’àlǎ dhu náaróko dhòdhódhónganà.

5

Yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ mà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ mànà

1 Obhó tɨ́, àlɛ̌-ngbɔ̀, yà adzɨ ɔ̌ àlɛ̌ karóko ɔ̀ná hɛmɛ̌-dzà náapɛ́ ndùgòlǒ, nɨ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, àlɛ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè Kàgàwà ɔ́sɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ ɨdza nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Ndɨ ɨdza nɨ́ dhòdhódhónga nà rádɨ ɨdza, yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ-ɔtsʉ́ ɔ́sɨ̀. 2 Kòmbí àlɛ̌ karɨ́ àlɛ̌ ʉ̀hʉ̌ ndɨ hɛmɛ̌-dzà tɔ́ alɛ-ngbɔ̀ ɔ̌, Kàgàwà rǐbhona ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌-atdyú nyʉ́ nà àlɛ̌ rʉ̀fɔ̌ àlɛ̌ rɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Ndɨ alɛ-ngbɔ̀ àlɛ̌ kʉ̀fɔ̌ rɔ̀, Kàgàwà adʉ̀ya nzɨ̌ àlɛ̌ òtù nzɨ̀nzɨ́ rɔ̀, ɨ̀mbǎ àlɛ̌-ngbɔ̌ na. 4 Obhó tɨ́, yà òko àlɛ̌ kòko yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ hɛmɛ̌-dzà ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ ʉ̀hʉ̌ tǔ rɔ̌’ɔ ànɔ̀ nànɔ̀ alɛ bhěyi. Ndɨ dhu nɨ́ nzɨ̌ àlɛ̌ kòzè àlɛ̌ rùvò yà adzɨ ɔ̌ àlɛ̌-ngbɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ dhu, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ àlɛ̌ kòzè àlɛ̌ rʉ̀fɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ dhu, ndɨ́nɨ̌ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga tɔ́ alɛ-ngbɔ̀ nɔ́ɔtɔ tɨ́ yà ɔ̀vɛ̀ rádʉ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ-ngbɔ̀. 5 Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ àlɛ̌ nʉ́lɨ ndɨ ípìrɔ̌nga tɔ̀. Kǎdʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ̀lɨ àlɛ̌-nyʉtsì rɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndʉlɨ àlɛ̌ kabáya tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ tsɛ̀nzɛrʉ̀ tɨ́.

6 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè a’uta nà atdídɔ̌ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨwà màtɨ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ dhu, yà òko àlɛ̌ kòko alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀ tɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ ròko òko ɨtsɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɔ̌ rɔ̀ rɔ́rɔ̀. 7 Àlɛ̌ ʉ̀nda arɨ́ dhu nɨ́ a’uta, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà alɛ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ka kálǎna dhu. 8 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè a’uta nà tɨ́ atdídɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kòzè àlɛ̌ rùvò yà alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ ràdʉ̀ òwu òko Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-tɨ’ɔ̀. 9 Nɨ́rɔ̀, alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ àlɛ̌ kóko dhu màtɨ́ dhu ɨ̀’ɨ̀ nɨ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ndɨ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ àlɛ̌ kúvò dhu màtɨ́ dhu ɨ̀’ɨ̀ nɨ̌, atdídɔ̌ àlɛ̌ kòzè dhu nɨ́ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ rɨ́ dhu. 10 Obhó tɨ́, àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kikòya Krɨ́stɔ̀ bhà anya t’ʉ́nɔta tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌. Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ abáya pɛrɛ̀ àdhàdhɨ̀ yà òko ɨ̀ òko yà adzɨ ɔ̌ ngbɔ̌ya ɔ̌ rɔ́rɔ̀ ɨ̀ anzɨ̀ ídzì dhu mà ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ dhu mà-bvʉ rɔ̌.

Kàgàwà ózè ndùngbò kɔ́rɔ́ alɛ ndɨ̀ mànà Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì dhu

(Rɔm 5.1-11; 6.2-13; Ɛ̀fɛ 4.20-24)

11 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔdɔ̀ àkǎ kɔnzɨ̀ dhu mǎ mʉ́nɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ márɨ́ dhu ɔ̀nɛ ìndrǔ rà’ù yà mǎ mʉ́nɔna dhu ràrɨ̌ obhó dhu. Kàgàwà ʉ́nɨ wà mǎ mběyi nyʉ́, ndɨrɔ̀ ma mà’ù dhu nyɨ̌ nyʉ́ mà nyɨ̌ rʉ̀nɨ wà mǎ’ɨ átɔ̀ mběyi nyʉ́ afíkʉ ɔ̀. 12 Mǎ’ɨ nyʉ́, mǎ mòzè nzá mǎmbɛ mɨ̌tɛ̀ dɔ̌ mǎ-tɨ́rɔ̀ ɔnzɨ̀kʉ́, pbɛ́tʉ̀ mǎ mòzè mǎbhʉ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ ngʉ̌kpà alɛ-ɔ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyǐlè okúka dɔ̀ rɔ̀ ɔ̀ná otu. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɨ́ yà ngbɔ̌ka ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ tɔ̀ nyɨ̌ nyádǔna dhu nábà. Ɨ alɛ náarɨ́ ’ɔ̀yɔ̀ yà fɨ̀yɔ́ màndʉ arábhʉ̌na ’ɔ̀nzɨ̀ kpangba rɨ́ ’àlǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ afíya nyʉ́ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀*. 13 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdídhená alɛ ála mǎ ɨ̀mbǎ ɨrɛ̀ta nà alɛ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi Kàgàwà bhà kasʉ ɔ̀nzɨ mǎ márɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ mǎ mapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ídzì ɨrɛ̀ta nà, nɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi nzínzìkʉ ɔ̌ mǎ márɨ́ Kàgàwà bhà kasʉ ɔ̀nzɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ ózè àlɛ̌ nɨ̌ àzè rɨ̌ mɨ̌tʉ̀ mɔ̌nzɨ̀ kasʉ, yà mǎ má’ù dhu atdídɔ̌, atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Krɨ́stɔ̀, ràrɨ̌ ndɨ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ngari ɔ̌ avɛ̀ rɔ̀. Nɨ́rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́vɛ wà atdíkpá kà mànà†. 15 Àbadhi avɛ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ngari ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá nábà alɛ nóoko tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀kpɔ́ya nɔ̀fɔ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ndɨ́nɨ̌ abádhí oko tɨ́ yà fɨ̀yɔ́ ngari ɔ̌ avɛ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi.

16 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, yà obhónga mǎ mʉ́nɨná rɔ̀, mǎ márɨ́ nzɨ̌ atdí alɛ mà nɔ́zʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ nà nyʉnatsì ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Dhu rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ angyi mǎ mazʉ̀ Krɨ́stɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɨ̌’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu màtɨ́, nɨ́ kòmbí mǎ mɔ̀zʉ̀ nzá ka ndɨ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 17 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà náapɛ ndùngbò Yěsù Krɨ́stɔ̀ nà, nɨ́ ndɨ alɛ òngò wà ìndrǔ-ɔwʉ́tá tɨ́. Angyi kɨ̌’ɨ̀ nà nyʉnatsì ɔ́fɔ̀ nʉ́dà wà, pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌’ɨ̀ nà nyʉnatsì ɔ́fɔ̀ nɨ́ ɔwʉ́tána tɔ́. 18 Kɔ̌kɔ̀ dhu kɔ́rɔ́ nanzɨ̀ nɨ́ Kàgàwà. Kǔngbò àlɛ̌ ndɨ̀ mànà Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, ndàdʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ àbhʉ̌ àlɛ̌ kɨ́ rùngbò ɨ̀ ndɨ̀ mànà dhu tɔ́ kasʉ ìbhò fɔká. 19 Kàgàwà níivi Krɨ́stɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nabhʉ̀ tɨ́ rùngbò ɨ̀ ndɨ̀ mànà. Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎrɨ́ nzɨ̌ ɨ alɛ tɔ́ afátá nɔ́zʉ̀. Ndɨrɔ̀, kǐbhò ndɨ ɔtɛ t’ɔ́vɔta tɔ́ kasʉ fɔká.

20 Nɨ́rɔ̀, mǎ’ɨ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ ívì ɔvɔ̀na rɔ̌ ongó tɨ́ ɔ̀tɛ alɛ. Ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ̌ ìndrǔ ùnzi otùka ɔ̌ dhu bhěyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ mɨ́ ìndrǔ ɨ̀tdɛ̀ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, rùngbò ɨ̀ Kàgàwà nà. 21 Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ nzɛ́rɛnga nà. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà abhʉ̀ ka rànɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ tǔtánga, ndɨ́nɨ̌ kà-nyʉtsì Kàgàwà ɔzʉ́ tɨ́ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́.

6

Pɔlɔ̀ mà rǎbàna àpbɛ̀ rɨ̌ abádhí ɨ̀tɛ̀
Kàgàwà bhà obhóná kasʉtálɛ tɨ́ dhu

1 Nɨ́rɔ̀, mǎ’ɨ, yà atdíkpá mǎ marɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ Kàgàwà mànà rɔ̀, mǎ mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, mǎtɨ: àpɛ́ nyɨ̌ ràbhʉ Kàgàwà áso nyɨ̌ nɨ̌ asota rɨ̀’ɨ̀ kɔkɔ́rɔ̀nga tɔ́ asota tɨ́. 2 Obhó tɨ́, Kàgàwà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ yà dhu bhěyi Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, ndàtɨ:

«Ídzìnga àkǎ mɔnzɨ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ àkǎ rɔ̀, ma mɨrɨ tsʉ̀nʉ́ dhu.

Abádhí àkǎ mɨgʉ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ àkǎ rɔ̀, ma manzɨ̀ dzʉ̀nànʉ*.»

Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, kànɨ̌ kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà òzè ndɔ̀nzɨ̀ ídzìnga ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná. Ndɨrɔ̀ kànɨ̌ indo rɨ́’ɨ̀ ɨdhɔ nɨ́ ndɨ kà rɨ̌ ɨ alɛ ɨ̀gʉ̌ ɔ̀ná ɨdhɔ. 3 Mǎ márɨ́ nzɨ̌ atdí dhu mà ɔ̀nzɨ, yà ìndrǔ-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀ngʉ Kàgàwà bhà otu, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà náadʉ̀ tɨ́ ɔ̀tɛ nzɛ́rɛ kàsʉ̌ka nɨ̌. 4 Pbɛ́tʉ̀, mǎ márɨ́ mɨ̌tɛ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉ̌ka ɔ̌ mǎ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà obhóná kasʉtálɛ. Nɨ́, mǎ márɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-dzi òndù atdídɔ̌: mǒndù àpbɛ̀-dzi mà, ɨ̀mbǎ mǎ mɨ́’ɨ̀ dhu nà fɔká dhu-dzi mà, ndɨrɔ̀ ɔdɔ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀sɨ̌ ìndrǔ ɔ̀ dhu-dzi mànà. 5 Ka kɔ́vɨ̀ mǎ, kúsǒ mǎ imbi ɔ̀, kadʉ̀ mǎbhʉ ìndrǔ rɨ̀và dhu rɔ̀ká. Mǎ mɔ́nzɨ̀ mǎbhʉ̌ rɨ́ mɨ̌ngyɛ̌ mǎ atdídɔ̌ kasʉ, ɨdhɔ mà ràdʉ̀ mɨ̌pɛ, ndɨrɔ̀ mǎdʉ̀ òko átɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ mɔ̌nyʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ mà. 6 Mǎ mɨ́tɛ̀ mǎ Kàgàwà bhà obhóná kasʉtálɛ tɨ́, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ mǎ móko dhu-otù ɔ̌, Kàgàwà dɔ̌ mǎ mʉ́nɨ dhu dhu-otù ɔ̌, dhu-dzi t’óndùta-otù ɔ̌, ídzìnga ɔ̀nzɨ mǎ mɨ́ dhu-otù ɔ̌, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ́rǎ mǎ dhu-otù ɔ̌, ngʉ̌kpà alɛ mǎ mózè obhóná àzè nɨ̌ dhu-otù ɔ̌, 7 obhóná ɔtɛ ɔ̀vɔ mǎ mɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu-otù ɔ̌, ndɨrɔ̀ Kàgàwà íbhò pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fǎkà dhu-otù ɔ̌. Mǎ mídyì obhónánga t’ɔ́nzɨta rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ fangà dɔ̀nǎ ɔtsʉ́ka nɨ̌ mǎ mɨ́ rɔ̀ká òmvǔ ùgye nɨ̌ màtsǔmù bhěyi, ndɨrɔ̀ ígù dɔ̀nǎ ɔtsʉ́ka nɨ̌ mǎ mɨ́ rɔ̀ká òmvǔ-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ nɨ̌ màtsǔmù bhěyi. 8 Atdídhená alɛ náarɨ́ mɨ̌fʉ̌, ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ ɨtsɨ̀ka ɔ̀nzɨ̀. Atdídhená alɛ arɨ́ nzɛ́rɛ dhu àwɛ̌ dɔ̀ká, ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ ídzì dhu àwɛ dɔ̀ká. Ka karɨ́ mɔ̌zʉ̀ tɨ̀tɔ̀tálɛ tɨ́, àzèmbè mǎ mɨ́ obhó dhu ʉ̀nɔ rɔ́rɔ̀. 9 Atdídhená alɛ ʉ́nɨ nzá mǎ marɨ́’ɨ̀ nà ádrɔ̀drɔ̌nga, àzèmbè ɨwà ngʉ̌kpà alɛ nʉ́nɨ ka mběyi nyʉ́ rɔ́rɔ̀. Mǎ márɨ́ mǒtù bìlǐnganà ɔvɛ-kù-bhu ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ mǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́ka nà tɨ́. Ka karávu rɔ̀ká, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ kadʉ̀ mɔ̌kyɛ̀. 10 Ka karɨ́ ɨzʉ àbhʉ̌ rʉ̀ka mǎ, pbɛ́tʉ̀ mǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdídɔ̌ ɨdhɛ̀ka ɨ̀ka ndɨ̀ rɔ́. Ka karɨ́ mɔ̌zʉ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ mǎ marɨ́ ábhɔ̌ alɛ ìnzǐ Kàgàwà bhà otu ɔ̌. Ka karɨ́ mɔ̌zʉ̀ ɨ̀mbǎ mǎ mɨ́’ɨ̀ dhu-tsí nà alɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ mǎ mɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí nà.

11 Nyɨ̌ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhǎ, mǎ mɔ́vɔ̀ dhu kpangba fʉ̌kʉ̀, ndɨrɔ̀ mǎ mápfò afíka rɨ̀’ɨ̀ kpangba fʉ̌kʉ̀. 12 Mǎ’ɨ, mǎ mʉ́tsɨ̀ nzá afíka ɨ̀nzɨ̌ mǒzè nyɨ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyʉ́tsɨ̀ afíkʉ rɔ̀ká ɨ̀nzɨ̌ nyǒzè mǎ. 13 Kòmbí ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ àdhàdhɨ̀ pbàkà inzo bhěyi: nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu mǎ bhěyi, nyǎpfò afíkʉ nyǒzè mǎ àdhàdhɨ̀ mǎ mózè nyɨ̌ dhu bhěyi.

Nzɛ́rɛ dhu rɔ̌ rɔ̀ dhu àkǎ kɨndà alɛ dhu

14 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǔsò ɨdàkʉ atdíkpá ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ mànà. Obhó tɨ́, ɨ́ngbà ɨrɨta ndɨ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhónánga mà nzínzì ɔ̌ nzɛ́rɛnga mànà? Ɨ́ngbà ɨrɨta ndɨ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ awáwʉ̀ mà nzínzì ɔ̌ ɨ́nɔ̀ mànà? 15 Ɨ́ngbà ɨrɨta ndɨ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ mà nzínzì ɔ̌ Bèlìyalì† mànà? Ndɨrɔ̀, ɨ́ngbà ɨrɨta Yěsù ná’ù alɛ mà nzínzì ɔ̌ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ mànà? 16 Ɨ́ngbà ɨrɨta ndɨ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdza‡ mà nzínzì ɔ̌ sànamʉ̀ mànà? Obhó tɨ́, àlɛ̌ nyʉ́, àlɛ̌ nɨ́ yà Ípìrɔ̌rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdza, àdhàdhɨ̀ àbadhi nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náavɔ̀ dhu dhu bhěyi. Kǎtɨ:

«Ma madɨ̀ya abádhí nzínzì ɔ̌, mǎdʉ̀ ùbhi atdíkpá abádhí mànà.

Ɨma nɨ’ɨya abádhí tɔ́ Kàgàwà, abádhí ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ pbàkà alɛ*.»

17 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀, ndàtɨ:

«Nyùvò ɨnzá dhu ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ndà nyɨ̌ abádhí rɔ̌ rɔ̀.

Àpɛ́ nyʉ̀pbàlǎ yà ɔ̀tɔ̀tɨ̀ dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́du ɔ̌ dhu-ngbɔ̀*,

nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mádʉ̀ nyǎkɔ*.»

18 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ tdɨ́tdɔ̌ ndàtɨ:

«Ma mádɨ Àbakʉ tɨ́,

nyǎdʉ̀ òko idhúdu mà ɨvádu mànà tɨ́*.»

7

1 Nɨ́ yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyʉ̀nɨ dhu, Kàgàwà rɔ́kɔ̀ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu tɔ́ làká àlɛ̌ tɔ̀. Dhu àkǎ àlɛ̌ rù’o àlɛ̌, àlɛ̌ rɨ̀lǎ yà àlɛ̌-ngbɔ̀ mà àlɛ̌-afí mànà nábhʉ rɔ̀tɨ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ɔbɨ, àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ atdídɔ̌ alɛ tɨ́, kɔ̌dɔ̀ ɔ̀nzɨ àlɛ̌ kɨ́ rɔ́rɔ̀.

Pɔlɔ̀ mà Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà mànà rɨ̌ ’ùngò dhu

(Mbà 25.25; 1Tɛ̀ 3.6-9; Ɛ̀br 13.17)

2 Nyʉ̀bhà mǎ mǎbà ngari afíkʉ ɔ̀, nyǒzè mǎ! Mǎ máfǎ nzá dhu atdí alɛ nɨ̌ màtɨ́, mǎ mábhʉ nzá atdí alɛ mà ràwǐ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌, ndɨrɔ̀ mǎ mʉ́trǎ nzá atdí alɛ mà fɔná ongyéngá mǎ mabá tɨ́. 3 Ma mʉ̀nɔ̀ nzá wɔ̀ dhu ànyǎkʉ ma mɔtdɨ́ tɨ́. Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ yà ma mʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̌ nɨ́ atdídɔ̌ mǎ mózè nyɨ̌ alɛ, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga ɔ̌ màtɨ́ ndɨrɔ̀ ɔvɛ ɔ̌ màtɨ́. 4 Ma mɨ́’ɨ̀ a’uta nà atdídɔ̌ nyʉkʉtsì, ɨdhɛ̀du ràdʉ̀ ndɨ̀ka atdídɔ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Kɔ́rɔ́ fàká àpbɛ̀ ɔ̌, ma marádɨ ɨwà afídu òpè ndɨ̀ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨwà ɨdhɛ̀du ɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌ rɔ́rɔ̀.

5 Màkɛ̀dɔ̀nɨyà mǎ mítdègu òwu ùvò, nɨ́ mǎ máso nzá ngbɔ̌ka akɛkpá màtɨ́. Mǎ mábà àpbɛ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ rɔ̀, ìndrǔ úgyè ɨ̀ mǎ mànà, ndɨrɔ̀ mǎ mɨ́’ɨ̀ ɔdɔ nà afíka ɔ̀. 6 Nɨ́, Kàgàwà yà afíya ɨ̀ngyɛ̌ ɨ̀ alɛ-afí òpè arɨ́, nópè ndɨ afíka Titò ɨ̀rà àhʉ tɨka ɔ̀ dhu-otù ɔ̌. 7 Kǒpè nzá afíka ndɨ dhu-otù ɔ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǒpè ka Titò ɨ̀rà ɔ̀vɔ̀nà fǎkà dhu-otù ɔ̌. Titò áwɛ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyópè afína dhu fǎkà. Ndɨrɔ̀ kǎwɛ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-atdyú nà atdídɔ̌ nyǎla ngbɔ̌du dhu. Kǎwɛ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɨzʉ nà ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu*, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyádzi nyɨ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀ dhu. Nɨ́ ndɨ dhu ádʉ̀ ɨdhɛ̀du àbhʉ rɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌.

8 Ma mʉ̀nɨ wà dhu yà angyi ma mándǐ fʉ̌kʉ̀ bhàrʉwà rábhʉ wà ɨzʉ rʉ̀ka nyɨ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mòzù nzá ndɨ dhu. Ma mózǔyana dhu ɨzʉ ma màbhʉ rʉ̀ka nyɨ̌ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́ rɔ̀. 9 Nɨ́ kòmbí ɨdhɛ̀du ɨ̀ka wà ndɨ̀. Kɨ̀ka ndɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà fʉ̌kʉ̀ ma mándǐ bhàrʉwà ábhʉ ɨzʉ rʉ̀ka nyɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ndɨ ɨzʉ ábhʉ nyɨ̌ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌, nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, ɨzʉ ʉ́ka nyɨ̌ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà ózè ka dhu bhěyi. Nɨ́rɔ̀, mǎ mɔ́nzɨ̀ nzá atdí nzɛ́rɛ dhu mà rʉ̀kʉ́ wɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ma mándǐ bhàrʉwà nɨ̌. 10 Obhó tɨ́, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi rɨ́ ìndrǔ ʉ̀kǎ ɨzʉ, rǎdʉ̀ ìndrǔ àbhʉ̌ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga, ndɨ dhu ràdʉ̀ Kàgàwà àbhʉ rɨ̀gʉ̌ ndɨ alɛ. Nɨ́ ndɨ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ìndrǔ àbhʉ ròzù dhu. Pbɛ́tʉ̀, yà adzɨ àbhʉ rʉ̀ka ìndrǔ ɨzʉ náarɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ɔvɛ ɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. 11 Nyàndà pɛ́, yà nyɨ̌ nʉ́ka ɨzʉ-otù ɔ̌ Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ ídzìnga: kòmbí, kǎbhʉ nyɨ̌ nyǒzè atdídɔ̌ ɨnzá nyɨ̌ nyàfǎ dhu yà ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu ɔ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ alɛ tɨ́. Kǎbhʉ nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ ka kɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ɔ̀yánga rɨ̌ ɨ̀wa alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rádʉ̀ ndɨ̀pɛ̀ dhu ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɨ́. Kǎbhʉ nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ abhɔ atdyúya rɨ̌’ɨ̀ ’àla ngbɔ̌du alɛ tɨ́, ma màbhʉ fɨ̌yɔ̀ sedzà nɨ́fʉ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ ka kɔ́nzɨ̀ dhu nɨ́sɔ̌ màlɨpɔ̀ nɨ̌ alɛ tɨ́. Nyɨ̌ nyɨ́tɛ̀ dhu kɔ́rɔ́ otu ɔ̌ nyɨ̌ ràrɨ̌ mbǎ afátá nà nzɛ́rɛ ka kɔ́nzɨ̀ dhu ɔ̌.

12 Nɨ́rɔ̀, ma mándǐ nzá dhu fʉ̌kʉ̀ ndɨ dhu náfǎ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ma mándǐ nzá ka ndɨ dhu ka káfǎ nɨ̌ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mándǐ ka ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyózè mǎ’ɨ atdídɔ̌ dhu nɨtɛ̀ tɨ́ kpangba Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 13 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, afíka ótsì ɔbɨ nɨ̌.

Afíka òtsì ɔbɨ dhu-ɔ̀gʉ̌ dɔ̌, ɨdhɛ̀ka ɨ́ka ndɨ̀ atdídɔ̌ Titò ɨ́’ɨ̀nà dhɛ̀dhɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyábhʉ kà-afí ròtsì ɔbɨ. 14 Angyinǎ rɔ̀ ma mɔ́vɔ̀ dhu kà tɔ̀ matɨ, ma ràrɨ̌ dhɛ̀dhɛ nà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ma mɔ́yɔ̀ nzá ma kɔkɔ́rɔ̀. Mǎ mʉ́nɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́’ɨ̀ obhó dhu. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌’ɨ mǎ mílè nɨ̌ Titò-ɔ̀nzɨ̌ ilèta nɨ́’ɨ̀ obhó ilèta átɔ̀. Ndɨ dhu ɔ́nzɨ̀ ndɨ̀ yà mǎ mʉ́nɔ̀ ka dhu bhěyi. 15 Kàbhà àzè arɨ́ ndìsě atdídɔ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́fʉ ndɨ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ dhu mà, nyɨ̌ nyákɔ ndɨ̀ ɨfʉta nyʉ́ nà ìvǐ ngbɔ̌kʉ rǐvi rɔ́rɔ̀ tɨ́ dhu mànà dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɛ̀ rɔ̀. 16 Ma mɨ́’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà a’uta nà ma mɨ́’ɨ̀ ʉ̀kʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

8

Pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ alɛ-afí nà dhu

(Mrk 12.41-44)

1 Àbanɨ̌nzó, mǎ mòzè nyʉ̌nɨ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kànɨ́sá tɔ̀* Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ ídzìnga. 2 Abádhí ábà àpbɛ̀ abhɔ, pbɛ́tʉ̀ ’àdʉ̀ òko dhɛ̀dhɛ ɔ̌ tɨ́ atdídɔ̌. Ìnè màtɨ́ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ nǎkʉ̀ nyʉ́ tɨ́ atdídɔ̌ rɔ́rɔ̀, abádhí rɨ̌’ɨ̀ nà ìndrǔ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ alɛ-afí náadʉ̀ òse tɨ́ òse. 3 Abádhí úbho pɛrɛ̀ yà ɨ̀ nyʉ́ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ nà dhu-bvʉ rɔ̌, ndɨrɔ̀ ròsè òse tɨ́ màtɨ́ yà ɨ̀ nyʉ́ ɨ̀ àmbɛ̀nà ɔ̀nzɨna dhu dɔ̀nǎ. Ɨma nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì. Abádhí ɔ́nzɨ̀ ka ɨnzá atdí alɛ mà àvi ’ɔ̀nzɨ̀ rɔ́rɔ̀. 4 Abádhí ɨ́tdɛ̀ mǎ mǎ’ù dhu fɨ̌yɔ̀ ’ùngbò ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ mànà ’ɔ̀nzɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ dzʉ̀nà. 5 Abádhí ɔ́nzɨ̀ dhu ósè òse tɨ́ yà fɔyá mǎ múbhi ɔ̀dɔ̀nà rɔ̌ mǎ mabá tɨ́ dhu dɔ̀nǎ. Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, abádhí ádzi ɨ̀ ɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɔ̀, ndɨ dhu-dzidɔ̌, ’àdʉ̀ ’àdzi ɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ fǎkà átɔ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà ózè ka dhu bhěyi. 6 Nyɨ̌ nàndà dhu nɨ̌, Titò ɔ́pɛ̀ wà ndɔ̀tɛ̀ ìndrǔ nà ndɨ́nɨ̌ mʉ̀dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ ka kɨ́ nɨ̌ dhu nɨtsà tɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ mɨ̀tdɛ̀ ka ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ átɔ̀ ràdu ndɨ̀ bvʉ̀kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ wɔ̀ ʉ̀kʉ̀ rɨ́’ɨ̀ ìndrǔ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ alɛ-afí tɔ́ kasʉ nʉnda tɨ́ ndàrà ʉ̀tsànà mběyi. 7 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí nà abhàbhɔ́. Ɨ dhu nɨ́: Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyɨ̌ nyá’ù ɔbɨ nyʉ́ nà dhu, alɛ-dɔ àlʉ̌ rɨ́ ɔtɛ ʉ̀nɔ nyɨ̌ nyárɨ́ dhu, Kàgàwà ábhʉ ɨnga nyʉ̌nɨ dhu, nyɨ̌ nyábhʉ ɔbɨ̀kʉ kɔ́rɔ́ Kàgàwà bhà kasʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ àzè mǎ mángbɛ atdídɔ̌ nyʉkʉtsì dhu. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ìndrǔ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu tɔ́ alɛ-afí nà atdídɔ̌ nyʉ́ átɔ̀.

8 Ma mʉ̀nɔ̀ nzá wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ ʉyátá tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ma màwɛ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́, ngʉ̌kpà alɛ ábhʉ ɔbɨ̀ya kɔ́rɔ́ Kàgàwà bhà kasʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀ dhu kɛ̀lɛ̌, ndɨ́nɨ̌ fʉ̀kʉ́ àzè tɔ́ obhónga nɨtɛ̀ tɨ́. 9 Nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga. Àbadhi nɨ’ɨ̀ ònzìtálɛ, pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀’ɨ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɨ́ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́’ɨ̀ ònzìtálɛ tɨ́ pbɨ̀ndà nǎkʉ̀-otù ɔ̌.

10 Wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́tsàna dhu nàndà dhu nɨ̌, yà ma mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ pbàkà ɨrɛ̀ta. Ndɨ ɨrɛ̀ta nɨ́ àkǎkǎ fʉ̌kʉ̀ ɨrɛ̀ta. Yà inzì ɨ́’ɨ̀ná atɔ ɔ̌, nyɨ̌ nɨ́’ɨ̀ná ndɨ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ yà ndɨ dhu nòzè ’ɨ̀tsà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́’ɨ̀ná ndɨ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ átɔ̀ yà ndɨ dhu nɔ́pɛ̀ná ’ɨ̀tsà. 11 Nɨ́ kòmbí, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù kà nà nyǒwù ʉ̀tsànà. Àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ídzì afíkʉ nà nyǔdhe ka nyɔ̌nzɨ̀ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ídzì afíkʉ nà, nyɔ̌nzɨ̀ ka àdhàdhɨ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà ongyéngá-bvʉ rɔ̌. 12 Obhó tɨ́, ìndrǔ apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ídzì afína nà Kàgàwà tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dhu àbhʉ̌ rɔ̀, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ kàbhʉ dhu à’u àdhàdhɨ̀ yà kà rɨ̌’ɨ̀ nà dhu-bvʉ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà ɨ̀mbǎ kà rɨ̌’ɨ̀ nà dhu-bvʉ rɔ̌. 13 Wɔ̀ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àtɨna nyɨ̌ ràkǎ nyǒkò àpbɛ̀ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̀’ɨ̀ dhu-tsí nà àdhàdhɨ̀. 14 Ndɨrɔ̀ kòmbí, yà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà abhɔ ròsè dhu-tsí nɨ̌, nyɨ̌ nyínè nyɔ̌nzɨ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ dhu nà alɛ dzʉ̀nà. Ndɨrɔ̀ atdíku, yà abádhí rɨ̌’ɨ̀ dhu-tsí nà abhɔ ròsè ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, abádhí ɨ’ɨya ìnè ’ɔ̀nzɨ̀ dzʉ̀nàkʉ átɔ̀ rʉ̀kʉ́ dhu ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kɔ́rɔ́ alɛ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀. 15 Àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rʉ̌nɔna dhu bhěyi:

«Abhɔ dhu nʉ̀wǎ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ dhu nà abhɔ nyʉ́ ròsè,

ndɨrɔ̀ akɛ ka nʉ̀wǎ alɛ nɨ́ rɔ̌ dhu atdɨ̀ nzá ndɨ̀*.»

Titò mà rǒwu mʉ̀dzʉ̀nà ɔ̀nɛ̀ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ Yèrùsàlɛmà ɨ̀ owu tɨ́ nà dhu

(1Kò 16.1-4; 2Kò 9.1-5)

16 Titò ózè ndɔ̀nzɨ̀ dzʉ̀nàkʉ abhɔ, àdhàdhɨ̀ mǎ mózè mɔ̌nzɨ̀ dzʉ̀nàkʉ átɔ̀ dhu bhěyi. Kàgàwà nɨ́ ndɨ kà-afí nábhʉ rɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi. Nɨ́ mǎ mɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Kǎ’ù mǎ mànzì ndɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndara tɨ́ fʉ̌rábvʉ̀ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhu. Ndɨrɔ̀ ròsè dòtsí, kɨ̌’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndùdhe dhu ndɨ̀tɨ́rɔ̀ afína ɔ̀ fʉ̌rábvʉ̀ ndɨ̀ ndara tɨ́ rɔ́. 18 Mǎ mòvì atdíkpá kà mànà nɨ́, yà atdídɔ̌ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá arɨ́fʉ̌na Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta ɔ̌ àlɛ̌ t’ádɔ̀nà. 19 Wɔ̀ dhu-ɔ̀gʉ̌ dɔ̌, kànɨ́sá óvò ka, ndɨ́nɨ̌ mǎ nʉnda tɨ́ mǒwù yà ùbhǒ ka kúbho mʉ̀dzʉ̀nà ʉ̀ndɔ̀ mànà. Wɔ̀ ndɨ ídzì kasʉ rɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ ìlè, ndàdʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ dzʉ̀nà mǎ mózè mɔ̌nzɨ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ átɔ̀.

20 Mǎ mòzè mɔ̌dɔ̀ mǎ rɔ̀ná rɔ̀ dhu nɨ́, ìndrǔ rɨ̌ ngbɔ̌ka ʉ̀nɔ wɔ̀ ndɨ ábhɔ̌ fʉ̀rangà-tsʉ̀kǎ ɔ̀dɔ mǎ mɨ́ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu. 21 Obhó tɨ́, mǎ mòzè mɔ̌nzɨ̀ ídzì dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ rɔ̀fɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyɨ̀kpɔ́ kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ rɔ̀fɔ̀ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ átɔ̀.

22 Mǎ mòvì ngǎtsi àlɛ̌ t’ádɔ̀nà atdíkpá abádhí mànà. Mǎ múdhe wà kà kàsʉ̌ ibí-gʉ̀na nyʉ́, mǎdʉ̀ kòtù ngʉ̌kpà alɛ dzʉ̀nà nózè ndɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ alɛ tɨ́. Nɨ́, kòmbí kàbhʉ ndɨ̀ atdídɔ̌ ndɨ kasʉ tɔ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ a’uta nà atdídɔ̌ nyʉkʉtsì átɔ̀. 23 Titò nàndà dhu nɨ̌, ma mátɨna kà ràrɨ̌ ɔdhɨ̀du, ndɨrɔ̀ mǎ marɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ atdíkpá kà mànà fʉ̀kʉ́ ídzìnga tɔ̀. Ndɨrɔ̀ kɔ̌kɔ̀ àbadhi nʉ̀ndà ngʉ̌kpà àlɛ̌ t’ádɔ́na nɨ́ kànɨ́sá úvǐ alɛ. Abádhí rɔ̌nzɨna kasʉ arɨ́ Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ àbhʉ̌ ìndrǔ rìlè. 24 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌tɛ̀ dhu, ɨwà nyɨ̌ rózè abádhí obhó tɨ́, ndɨ́nɨ̌ yà abádhí núvǐ kànɨ́sá a’u tɨ́ dhu, ’àdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ yà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ mǎ mɨ́ ídzì dhu àwɛ̌ rɔ̀, mǎ ràwɛ wà obhó dhu.

9

Dhɛ̀dhɛ nà rɨ́ dhu àbhʉ̌ ìndrǔ tɔ̀ alɛ Kàgàwà ózè dhu

(Mbà 19.17; 1Tì 6.17-19; 1Yù 3.16-18)

1 Ma mʉ̀nɨ wà dhu, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɔ̀ ka kɨ́ tsʉ̀ya ùndǔ mʉ̀dzʉ̀nà-okú dɔ̀ rɔ̀ ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀ dhu ràrɨ̌ kɔkɔ́rɔ̀ dhu. 2 Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ wà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ídzì afíkʉ nà abádhí dzʉ̀nà nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ dhu. Nɨ́ ma mìlè ma ìlè tɨ́ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà* tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà ɔ̀nzɨ̌, matɨ: nyɨ̌, Àkayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ rɔ̀bhɔ̀lɔ̀ wà nyɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ dzʉ̀nà nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ inzì ʉ́dàná atɔ ɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà dhu dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ afíkʉ tɔ́ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ dhu, nádʉ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ-atdyú nángbɛ rɔ̀nzɨ̀ dhu dzʉ̀nà átɔ̀. 3 Nɨ́, yà angyi ma mʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi tɨ́, ma mòvì kàrɨ́ ɨ̀bhʉ àlɛ̌ t’ádɔ́na* ròwù bvʉ̀kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyundu tɨ́ mʉ̀dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ ka kɨ́ nɨ̌ dhu-tsʉ̀ angyangyɨ, yà ma mʉ́nɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu tɨ́ dhu bhěyi. Nɨ́ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ ma mílè ma nɨ̌ ilèta nɨ’ɨna nzɨ̌ kɔkɔ́rɔ̀ dhu. 4 Obhó tɨ́, yà mǎ mówu mànà atdíkpá Màkɛ̀dɔ̀nɨyà ɔ̌ bhà náapɛ nyǒtù ɨnzá nyɨ̌ nyùndu ɨ dhu-tsʉ̀ angyangyɨ rɔ́, nɨ́ nyɨ̀ka ɨwʉna atdídɔ̌ abádhí-ɔ̀nzɨ̌, mǎ mɔ́vɔ̀ wà dhu abádhí tɔ̀ nyɨ̌ ràrɨ̌ kɔ̀nzɔnzɨ angyangyɨ nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, ma mʉ̀nɨ dhu nyɨ̀kʉ radʉ̀na ɨwʉ átɔ̀ abádhí-ɔ̀nzɨ̌. 5 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ma mála àkǎkǎ dhu tɨ́ dhu nɨ́, movì kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ àlɛ̌ t’ádɔ́na ròwù angyi idù, ’òwù ùvò fʉ̌rábvʉ̀, ndɨ́nɨ̌ undu tɨ́ wɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́kɔ̀ fɨ̀ndá làká nyɨ̌ nyúbhǒna dhu tɨ́ dhu-tsí-tsʉ̀ angyangyɨ. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ma márà àhʉ rɔ̀, ma mɨ́ kòtù ɨwà nyɨ̌ nyùndu tsʉ̀ya rɔ́, ndɨ dhu ràdʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀, nyɨ̌ rùbho ka ídzì afíkʉ nà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ ka kʉ̀tʉ nyɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

6 Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ yàrɨ́ ɔtɛ: akɛ itse nòzò alɛ, náarɨ́ dhu ògu akɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ abhɔ itse nòzò alɛ náarɨ́ dhu ògu abhɔ tɨ́ átɔ̀. 7 Dhu àkǎ dhu àbhʉ̌ rɨ́ alɛ ràbhʉ ka àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndùdhěnà ka afína ɔ̀ dhu bhěyi. Kàkǎ nzá ndàbhʉ ka afína rǔguru rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ ka kʉ̀tʉ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà ózè alɛ nɨ́ dhɛ̀dhɛ nà rɨ́ dhu àbhʉ̌ alɛ. 8 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɔbɨ nà ndɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ ídzìnga-tɨdɔ̀ abhɔ nyʉ́ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna òho kɔ́rɔ́ dhu àbà kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu-tsí nà abhɔ nyʉ́ ròsè, nyǎdʉ̀ àmbɛ kɔ́rɔ́ ídzì kasʉ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ nɨ̌. 9 Ídzì alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna:

«Kǎrɨ́ dhu àbhʉ̌ ídzì afíná na nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀,

kàbhà ídzìnga náarádɨ dhòdhódhónga nà*.»

10 Kàgàwà nɨ́ ndɨ itse òzò arɨ́ alɛ tɔ̀ arɨ́ itse àbhʉ̌, ndɨrɔ̀ ɔ̀nyʉ̀ àbhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀. Nɨ́ kà rɨ̌ itse àbhʉ̌ fʉ̌kʉ̀ átɔ̀, ndàdʉ̀ kàbhʉ rɔ̀trɔ̀ atdídɔ̌, ndɨ́nɨ̌ fʉ̀kʉ́ ídzìnga ɔdhɨ tɨ́ itse abhɔ. 11 Kà rɨ̌ nyǎbhʉ̌ nyǒngò ònzìtálɛ tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ dhu àbhʉ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ídzì afíkʉ nà. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ábhɔ̌ alɛ rǒngo àdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ Kàgàwà tɔ̀ fʉ̌rábvʉ̀ rɔ̀ mǎ mòwùnà fɨ̌yɔ̀ mʉ̀dzʉ̀nà-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Obhó tɨ́, wɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu t’átsàta tɔ́ kasʉ rɨ̌ nzɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ rɨ̌ atdyúna òho dhu dzʉ̀nà kɛ̀lɛ̌ ɔ̀nzɨ, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ ábhɔ̌ alɛ àbhʉ̌ ràdu ɔ̀tsɔ̀ átɔ̀ Kàgàwà tɔ̀. 13 Nyɨ̌ nyɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nyɨ̌ nyɨ́fʉ dhu ɨ̀tɛ̀ yà ìndrǔ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ́ ídzì afíkʉ nyʉ́ nà nyɨ̌ nyúbho fʉkʉ́ dhu-tsí Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ɔdhɨ́kʉ pbàkrɨ́stɔ̀ mànà tɔ̀ dhu-otù ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ alɛ rɨ̌ ndɨ kasʉ tɔ́ ídzìnga ʉ̀nɨ̌, ’àdʉ̀ Kàgàwà-ɔvɔ̀ ìlè. 14 Abádhí rɨ̌ ’ɨ̀tsɔ̀ dʉ̀kʉ́, rɨ̀tɛ̀ fɨ̀yɔ́ àzè fʉ̌kʉ̀, yà Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ fʉ̌kʉ̀ atdídɔ̌ bvʉ̀na ósè pbɨ̀ndà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀. 15 Nɨ́, Kàgàwà àkǎ àlɛ̌ ràbhʉ ɔ̀tsɔ̀ fɨ̌ndà, yà àlɛ̌ tɔ̀ kǐbhò pɛrɛ̀ tɨ́ Idhùnà, yà ɨ̀nzɨ̌ pbɨ̀ndà dhu rɨ̌ ndàwɛ̌ kɔ́rɔ́ okú dɔ̀ rɔ̀!

10

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndùgye uvitatálɛ tɔ́ pbɨ̀ndà kasʉ dɔ̌ dhu

(Rɔm 15.17-19; 1Kò 2.1-5; 2Kò 6.4-7; 13.2-4,10)

1 Ɨma Pɔlɔ̀, ma mɨ́ atdí dhu ònzi ɨma nyʉ́ tɨ́rɔ̀ fʉkʉ́. Ìndrǔ arátɨna ma rarɨ́ àdɨ ɨ̀yɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨtsɛ ma mɨ́’ɨ̀ rʉ̀kʉ́ rɔ̀ rɔ̀, ma rarádʉ̀ ngbɔ̌du ɨ̀dzɨdzɔ tɨ́! Nɨ́, Krɨ́stɔ̀ bhà ɨ̀yɔ̀nga mà kàbhà ídzìnga mànà-otù ɔ̌, 2 ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ matɨ: nyɨ̌ ràkǎ nzá nyʉ̌tʉ ma mɨdzɔ̀ ngbɔ̌du ɨ̀dzɔ tɨ́ bvʉ̀kʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀. Obhó tɨ́, ma mùdhe dhu mɔnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi yà ɨnga ɨ̀rɛ̀ arɨ́ ’àtɨ, mǎ rarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ atdídhená alɛ tɔ̀. 3 Mǎ’ɨ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ, pbɛ́tʉ̀ mǎ mɨ́ nzɨ̌ ɨla ùgye yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 4 Mǎ mɨ́ ɨla ùgye nɨ̌ màtsǔmù nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náarɨ́ ɨla ùgye nɨ̌ màtsǔmù-tɨdɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà arɨ́ ndɨ ɔbɨ àbhʉ̌ ɨ màtsǔmù tɔ̀ rùgolo rɔ̀ná òmvǔ arɨ́ ’ùru ɔ̀yà ngari. Ndɨrɔ̀, ɨ màtsǔmù nɨ̌ mǎ mɨ́’ɨ̀ ìnè mǔgolo abádhí rǔdhěna tɨ̀tɔ̀ tɔ́ dhu, 5 ndɨrɔ̀ mǔgolo abádhí rɨ̌’ɨ̀ nà ɨdzɨ́tá tɔ́ ɨrɛ̀ta, yà ìndrǔ-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀nɨ Kàgàwà. Mǎ mòzè mʉ̌gɛ̀rɛ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ɨrɛ̀ta, ndɨ́nɨ̌ Krɨ́stɔ̀-tsʉ̌ dhu nɨfʉ tɨ́. 6 Àkǎkǎ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɨ́ kɨ̀fʉ̌ dhu mǎ màla rɔ̀, mǎ mùdhe wà dhu mǎ ràrǎdʉ̀ màlɨpɔ̀ àbhʉ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ kɨ̀fʉ̌ alɛ tɔ̀.

7 Nyɨ̌ nyarɨ́ atdí dhu àndà yà ndɨ dhu rɨ̌ ndàlǎ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌! Ìndrǔ apɛ́ dhu à’u ndɨ̀ ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndʉ̀nɨ dhu, mǎ mà átɔ̀, mǎ ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ ndɨ̀ bhěyi. 8 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ íbhò ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ fǎkà, ndɨ́nɨ̌ mǎ mɨdɨ̀ tɨ́ nyɨ̌ nɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ́nɨ̌ mǎ mɨnza tɨ́ nyɨ̌ ɨ̀nzǎ tɨ́ nɨ̌. Nɨ́, nyɨ̌ nyɨ́ mbǎ mɔzʉ̀ atdídɔ̌ ma mɨ́dzɨ̌ ma ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̀du rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ ndɨ kà nɨ̌ ma mɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ rɔ̀. 9 Ma mòzè nzá nyɨ̌rɛ̀ dhu ma ròzè mɨdɔ̀ ɔdɔ ʉ̀kʉ̀ ma múndǐna bhàrʉwà nɨ̌. 10 Obhó tɨ́, atdídhená alɛ arátɨna: ɨma Pɔlɔ̀, ma mùndǐ ɨtsɛ rɔ̀ bhàrʉwà rarɔ́rʉ̀, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà. Pbɛ́tʉ̀, nzínzìya ɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀, ngbɔ̌du rarɨ́’ɨ̀ ivíví, ndɨrɔ̀ ɔ̀tɛ̌du ɔ̀ rɔ̀ kadʉ̀ gàyàdu ɔ̀nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́. 11 Wɔ̀ dhu bhěyi rɔ̌tɛ alɛ àkǎ ’ʉ̀nɨ dhu: yà ɨtsɛ rɔ̀ mǎ mùndǐ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ mà rɨ’ɨya àdhàdhɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ mǎ mówu ùvò rɔ̀ mǎ mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ mànà.

12 Obhó tɨ́, ɨ alɛ arɨ́ ’ɨ̀tɛ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀. Nɨ́ mǎ mɨ́ nzɨ̌ mǒmvù mǎkǎ àdhàdhɨ̀ abádhí nà, ndɨrɔ̀ mǎ mɨ́ nzɨ̌ mǔdhě abádhí rɔ̌. Abádhí arɨ́ ’ɔ̀zʉ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ ’ùdhe ɨ̀ ádʉ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ̌ udheta tɔ́ dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀ abádhí arɨ́ ’ùdhě nà nɨ́ ɨ̀ kɛ̀lɛ̌. Nɨ́, abádhí nɨ́ pbàdhɔ́má. 13 Mǎ’ɨ́ na, mǎ mɨ́ nzɨ̌ mɨ̌dzɨ̌ ròsè atdídɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ mǎ mɨ́ mɨ̌dzɨ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ yà Kàgàwà íbhò fɔká kasʉ kɛ̀lɛ̌. Yà Kàgàwà ábhʉ mǎ mǒwù ùvò wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ fʉ̌rábvʉ̀ rɔ̀, kɨ̌lɨ wà kàsʉ̌ka nʉ́tsà mǎ mówu rɔ̀yá ifo. Nɨ́, ɨ ifo nɨ́ ɨ mǎ mɨ́fʉ̌na. 14 Mǎ mádà nzá ɨ ifo, mǎ nyʉ́ nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ mǎ mówù ùvò Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà fʉ̌rábvʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. 15 Nɨ́rɔ̀, mǎ mɨ́ nzɨ̌ mɨ̌dzɨ̌ ròsè atdídɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ ɔ̀nzɨ̀ kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mɨ́ mɔ̌dɔ fɨ̌ndà dhu nɨ́, fʉ̀kʉ́ a’uta rɨ̌ ndìsě rɔ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ mǎ mɔ́nzɨna kasʉ-bvʉ ràrɨ̌ ndìsě ìsě, ràrà àhʉ yà fǎkà Kàgàwà ɨ́tɛ̀ ifo ɔ̀. 16 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, mǎ mɨ’ɨya ìnè mǒwù Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ̀ fʉ̀kʉ́ mʉ̀lɛngʉ̀-dɔ̀tsírɔ́ rɨ́’ɨ̀ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀. Mǎ mòzè nzá mɔ̌nzɨ̀ kasʉ yà ɨwà ngʉ̌kpà alɛ ɔ́nzɨ̀ kasʉ ɔ̀yá mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌, mǎdʉ̀ mɨ̌dzɨ abádhí ɔ́nzɨ̀ angyangyɨ kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀.

17 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: «Ndɨ̀ nòzè ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́*.» 18 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǎdʉ̀ à’ùnà àkǎkǎ alɛ tɨ́ alɛ nɨ́ nzɨ̌ yà ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ́ ndɨ̀tɛ̀ alɛ, pbɛ́tʉ̀ yà ndɨ̀tɨ́rɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ alɛ.

11

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà-nyɨ̀kpɔ́ ìtdyǔ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ uvitatálɛ rɔ̌ rɔ̀ dhu

(Màt 7.15-20; Rɔm 16.17-18; 2Kò 12.11-15; Gàl 1.6-9)

1 Kòmbí ma mòzè mɔtɛ̀ àrǐtálɛ bhěyi! Nɨ́ ma mònzì nyɨ̌ nyǎ’ù ma mɔtɛ̀! Dhu àkǎ nyǎ’ù ma mɔtɛ̀! 2 Ma mózè nyɨ̌ nɨ̌ àzè nɨ́ yà Kàgàwà ózè nyɨ̌ nɨ̌ àzè-tɨdɔ̀. Ma mórì nyɨ̌ atdí kpatsìbhálɛ tɔ̀ tɨ́. Ndɨ kpatsìbhálɛ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀. Nɨ́ ma mòzè nzá ngǎtsi kpatsìbhálɛ ròzè nyɨ̌. Ma mòzè mɨtɛ̀ nyɨ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ àdhàdhɨ̀ yà ɨnzá àpɛ̀ kpatsìbhálɛ ʉ̀nɨ̌ tsìbhíngba bhěyi. 3 Àdhàdhɨ̀ osu ʉtrá Ɛvà pbɨ̀ndà màgězì nɨ̌ dhu bhěyi, ma mɨ́ ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ dhu nɨ́ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta rɨ̌ ndɨ̀nzǎ, nyǎdʉ̀ nyɨ̌ndà Krɨ́stɔ̀-owù ʉ̀ngʉ̌ nyɨ̌ nyɨ́ kà tɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ nyɔ̌dɔ rɔ́ rɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ ɨ̀lǎ nyɨ̌ nyɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ́rɔ̀ dhu. 4 Ìndrǔ apɛ́ ìwu vurò Yěsù bhà màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀, yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ pbɨ̀ndà màkʉ̌rʉ̀ Yěsù rɔ̌ rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyarádʉ̀ ɨ alɛ ná’ù ɨsɔ́ tɨ́ rɔ̀tɛ̀. Abádhí arɨ́ ɔ̀tɛ dɔ̀ná fʉ̌kʉ̀ alɛ-afí nɨ́ nzɨ̌ yà angyi nyɨ̌ nyábà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Ndɨrɔ̀ abádhí arʉ́nɔna màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ nzɨ̌ yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀.

5 Ma mà’ù dhu ɨ alɛ, kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ uvitatálɛ tɨ́ nyɨ̌ nyarɨ́ àtɨna, rʉ́dà nzá ma atdí dhu nɨ̌ màtɨ́. 6 Dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè mɨ’ɨ̀ ɨnzá ɔtɛ nótsì abádhí bhěyi alɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ɨnga t’ʉ́nɨta ɔ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ndɨ dhu bhěyi akɛkpá màtɨ́. Mǎ mɨ́tɛ̀ ndɨ dhu kpangba fʉ̌kʉ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌.

7 Ma mʉ́nɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ monzì mʉ̀kɨ̀mbà. Ma mífo ma mɨ’ɨ̀ ákɛ̌ alɛ tɨ́ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́. Nɨ́rɔ̀, wɔ̀ dhu bhěyi ma mìfo ma dhu nɨ́’ɨ̀ tɨ́ nzɛ́rɛnga ma mɔ̀nzɨ̀ dhu? 8 Ma mákɔ ngʉ̌kpà kànɨ́sá-fɔ́ dhu rɔ̀nzɨ̀ dzʉ̀nàdu mʉ̀kɨ̀mbà tɨ́ yà fʉ̌kʉ̀ ma múbhì kasʉ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ rɔ̀. 9 Fʉ̌rábvʉ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, dhu ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ rùdú rɔ̀, ma mákɔ nzá dhu nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ-fɔ́ màtɨ́. Obhó tɨ́, Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ ìwǔ àlɛ̌ t’ádɔ́na níbhò ndɨ ma mɨ́ atdyúya òho kɔ́rɔ́ dhu-tsí idù. Ma mɔ́dɔ̀ ma mběyi kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ mɨ’ɨ̀ ànɔ̀ tɨ́ dʉ̀kʉ́, ndɨrɔ̀ ma móngo mɔdɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. 10 Yà nyʉdutsì rɨ́’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà obhónga-otù ɔ̌, ma mɨ́ dhu ɔ̀tsɔ kpangba matɨ: ɨ̀mbǎ tsʉ̀du ʉ̀tɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ma mɨdzɨ́ tɨ́ ma wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ Àkayà tɔ́ fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌. 11 Ádhu ma mʉ̀nɔ̀ wɔ̀ dhu okúna dɔ̀ rɔ̀? Tɨ́ ɨnzá ma mòzè nyɨ̌ dhu? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́. Kàgàwà nyʉ́ nʉ́nɨ wà ma mózè nyɨ̌ dhu!

12 Nɨ́ ma móngo dhu ɔ̀nzɨ̀ yà kòmbí ma mɔ́nzɨna dhu bhěyi tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ma mʉtsɨ tɨ́ kɔ́rɔ́ otu kɔ̌kɔ̀ ’àpà rɨ́ ’àmbɛ ’ɔ̀yɔ̀ dɔ̌ ’àtɨ, ɨ̀ ràrɨ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ mǎ’ɨ bhěyi alɛ rɔ̌. 13 Ɨ alɛ nɨ́ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ uvitatálɛ. Abádhí arɨ́ ìndrǔ ʉ̀trǎ kàsʉ̌ya nɨ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ ’ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà obhóná uvitatálɛ bhěyi. 14 Ndɨ dhu àkǎ nzá ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ̌ nɨ̌. Obhó tɨ́, pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náarɨ́ ndɔ̀nzɨ awáwʉ̀ tɔ́ màlàyikà bhěyi. 15 Nɨ́rɔ̀, ɨdhɔ àkǎ nzá ndʉ̀kɔ nyɨ̌ kɔ̌kɔ̀ kàbhà kasʉtálɛ rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ ’ʉ̀lɨ ɨ̀ Kàgàwà bhà obhónánga tɔ́ kasʉtálɛ bhěyi rɔ̀. Yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ rɔ̀, abádhí tɔ́ ípìrɔ̌nga níikùya àdhàdhɨ̀ abádhí-kàsʉ̌-bvʉ rɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀ ndóndù àpbɛ̀-dzi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Kas 20.18-27; 2Kò 4.9-13; 6.3-10)

16 Ma mɨ́ dhu àdǔ mɔvɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ fʉ̌kʉ̀, matɨ: atdí alɛ mà ràkǎ nzá ndɨ̀rɛ̀ nga ma ràrɨ̌ àrǐtálɛ. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎ’ù dhu ma ràrɨ̌ àrǐtálɛ, ndɨ́nɨ̌ ma mɨdzɨ́ tɨ́ ma akɛ átɔ̀ kɔ̌kɔ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ kasʉtálɛ bhěyi. 17 Yà ma mʉ́nɔna kòmbí dhu nʉ́nɔ ma mɨ́ nzɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà òzè ka dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́ kʉ̀nɔ àdhàdhɨ̀ àrǐtálɛ bhěyi. Obhó tɨ́, ma mà’ù dhu ìnè ma ràrɨ̌ ma mɨ́ mɨdzɨ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nà. 18 Ábhɔ̌ alɛ arɨ́ ’ɨ̀dzɨ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Nɨ́ ma mɨ́ mɨdzɨ̌ átɔ̀. 19 Nyɨ̌, yà dhu-ɔ̌nga t’óvòtatálɛ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ kɔ̌kɔ̀ ɨ àrǐtálɛ rʉ̌nɔna dhu à’u à’u tɨ́! 20 Nyɨ̌ nyarɨ́ abádhí à’u ràvu rʉ̀kʉ́ ɨnɔ bhěyi, ràbhʉ nyɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ kɔkɔ́rɔ̀nga tɔ́ kasʉ, rʉ̀dhǎ fʉkʉ́ dhu mà, rɔ̀zʉ̀ nyɨ̌ àkyǎkyɛ̀ alɛ tɨ́, ràdʉ̀ nyɨ̀kpɔ́kʉ-mbì mà ʉ̀wa. 21 Nyɨ̀du rɨ̌wʉ tɨ́ ɨ̀wʉ yà dhu ʉ̀nɔ ma mɨ́ rɔ̀: Nyɨ̌ pbàla tɨ́ nzá wà mǎ ivíví alɛ tɨ́ ɨnzá mǎ mɔ̀nzɨ̀ dhu wɔ̀ dhu bhěyi dhu okú dɔ̀ rɔ̀! Nɨ́ nyʉ̀bà dhu fǎkà!

Kɔ̌kɔ̀ rʉ̀kʉ́ arávu alɛ apɛ́ ’òmvù ’ɨ̀dzɨ̌ ɨ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́, nɨ́ ɨma mà átɔ̀ ma mɨ́ mɨdzɨ̌ ɨ̀dzɨ̌. Kòmbí ma mɔ́tɛ àrǐtálɛ bhěyi. 22 Kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ tɨ́ Pbàɛ̀brànɨ́yá? Nɨ́ ɨma mà átɔ̀, ɨma nɨ́ Mʉ̀ɛ̀brànɨyà. Abádhí tɨ́ Pbàìsràyélí? Nɨ́ ɨma mà átɔ̀, ɨma nɨ́ Mʉ̀ìsràyelì. Abádhí tɨ́ Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ? Ɨma mà átɔ̀, ma nɨ́ Àbràhamʉ̀ bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ. 23 Abádhí arátɨna ɨ̀ ràrɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ. Nɨ́, kòmbí ma mɔ́tɛ àdhàdhɨ̀ àrǐtálɛ bhěyi: ɨma nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ ròsè atdídɔ̌ abádhí dɔ̀nǎ. Ma mɔ́nzɨ̀ kasʉ abhɔ nyʉ́ ròsè abádhí dɔ̀nǎ. Ka kúsǒ ma ibí-gʉ̀na imbi ɔ̀ ròsè abádhí dɔ̀nǎ. Ka kɔ́vɨ̀ ma asé nɨ̌ ròsè abádhí dɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ ma máhʉ ibí-gʉ̀na nyʉ́ ɔvɛ-kù-bhu ɔ̌ rɔ̀. 24 Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ʉ́vɨ ma imbò-gʉ̀na, ’òwù mʉtɨ̀ rɔ̌ ɨ̀bhʉ kumì dɔ̀ná àrʉ̀gyètdí nà asé nɨ̌*. 25 Pbàrɔ́má tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ʉ́vɨ ma mùgǒ nɨ̌ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na, ndɨrɔ̀ abádhí úbvǔ ma atdí-gʉ̀na odu nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ma mɔvɛ́ tɨ́. Ɨ̀bhʉ-gʉ̀na, ma múbhi ɔ̀ná bàtɔ́ nábi ɨdha ɔ̀ ndɨ̀nza ndɨ̀, ndɨrɔ̀ atdí-gʉ̀na ma mʉ́dà atdí iku mà atdí adyifɔ̀ mànà ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̌. 26 Pfɔ̌du dɔ̌ ma múbhi nɨ̌ ábhɔ̌ pbàkà abhi ɔ̌, ma mábà ibí-gʉ̀na nyʉ́ àpbɛ̀ nɨ́ ɨdha-akpá rǔtǔ nɨ̌ rùdú. Ma mábà àpbɛ̀ nɨ́ ɔbɨ nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀dhǎ ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀ alɛ rǐbhòna idù àpbɛ̀. Ma mábà àpbɛ̀ nɨ́ adɔ́du Pbàyàhúdí nyʉ́ rǐbhona idù, ndɨrɔ̀ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà rǐbhona idù àpbɛ̀. Ma mɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ kɨgɔ̀ ɔ̌ màtɨ́, rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ màtɨ́, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbàkrɨ́stɔ̀ nzínzì ɔ̌ màtɨ́. 27 Ma mɔ́nzɨ̀ alɛ ɨ̀ngyɛ̌ rɨ́ ododu kasʉ, ndɨrɔ̀ ma márà àdɨ rɔ̌ ɨdhɔ rɔ̀gʉ̀ ma ibí-gʉ̀na nyʉ́. Ibí-gʉ̀na àwù ma, ɨdha-atdyú mànà nóhò ma. Ibí-gʉ̀na ma márà àdɨ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ mɔnyʉ̀ dhu, ɨ̀mbǎ ma mɔ́nyʉna dhu rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Gìrì óhò ma, ɨ̀mbǎ ma máfɔ̌na rùdú mbɛrʉ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀. 28 Ndɨrɔ̀ ɨnzá ma mɔ̀vɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà dhu rɔ́rɔ̀, ma marɨ́ ɨ̀rɛ̀na atdídɔ̌ bìlǐnganà nɨ́ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá. 29 Atdí alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ivívínga nà Kàgàwà bhà otu t’ʉ́ngʉta ɔ̌, nɨ́ ma marɨ́’ɨ̀ ivívínga nà átɔ̀. Atdí alɛ náapɛ́ ɨ̀tsɨ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀, nɨ́ afídu arándɨ atdídɔ̌ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

30 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ ɨ̀dzɨ̌ ka kɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ mɨdzɨ̌ ma pbàkà ivívínga-okú dɔ̀ rɔ̀. 31 Kàgàwà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù t’Ábanà, nʉ́nɨ wà dhu ɨnzá ma rʉ̀nɔ̀ tɨ̀tɔ̀. Nɨ́, Àbadhi àkǎ ilèta nà dhòdhódhónga nà. 32 Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ma mɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ kamà Àrɛtà bhà lɨ̀walɨ̀ nʉ́ʉlɨ sàndǐrì ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀ ka kótsù ɔ̀yá tsǎtsʉ̀-lí ndɨ́nɨ̌ ɨma nalʉ́ tɨ́. 33 Pbɛ́tʉ̀, ka kipfo ma pɔ́lɔ́ ɔ̌, kadʉ̀ mifo imbi rɔ̌ ka kòsò sɛ̌ngɛ̌-yà-ba ɔ̌ irinǎ, mawǔ ndɨ kɨgɔ̀-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀-kutì rɔ̌, madʉ̀ otu àbà mawǐ kà-rɔ̌ rɔ̀*.

12

Krɨ́stɔ̀ arɨ́ pbɨ̀ndà ɔbɨ àbhʉ̌ ivívínga nà rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀ dhu

(1Kò 2.3-5; 2Kò 4.7-10)

1 Dhu ɔ̀fɔ̀ tɨ́ nga mɨdzɨ̌ ma? Ndɨ dhu rǐbhòna ídzìnga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Ìnè màtɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, kòmbí ma mɔ́tɛ yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ arábhʉ̌na mala ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ dùdù dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu-tsí mà, kǎrɨ́tɛ̀na idù órù ɔ̀ aróko dhu mànà dhu-tsí dɔ̌. 2 Ma mʉ̀nɨ wà Yěsù Krɨ́stɔ̀ nà ɨ̀ núngbò atdí alɛ. Kàgàwà ábhʉ ndɨ alɛ rɔ̀dzɨ̀ ɔrʉ̀, ràrà àhʉ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀*. Ndɨ dhu ɔ́nzɨ̀ ndɨ̀ rɔ́ atɔ náhʉ wà atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà atɔ tɨ́. Ndɨ alɛ ɔ́dzɨ̀ tɨ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, kɔ̌dzɨ̀ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌? Ma mʉ̀nɨ nzá ka, pbɛ́tʉ̀ ka nʉ̀nɨ nɨ́ Kàgàwà. 3 Ma mʉ̀nɨ dhu Kàgàwà rábhʉ ndɨ alɛ rɔ̀dzɨ̀ ndàrà àhʉ pàràdisò † ɔ̀. Ndɨ dhu pbɨ́’ɨ̀ tɨ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ kà pbɨ́’ɨ̀ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu. Ma mʉ̀nɨ nzá ka, pbɛ́tʉ̀ ka nʉ̀nɨ nɨ́ Kàgàwà. 4 Ányɨ̀ ndɨ̀ ndàrà àhʉ rɔ̀, ndɨ alɛ ɨ́rɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ndàwɛ̌ alɛ-tsʉ̀ ɔ̌ dhu, ndɨrɔ̀ ɨnzá àkǎnà ìndrǔ ràwɛ akyɛ dhu. 5 Nɨ́ ma mɨ́ mɨdzɨ̌ ɨ̀dzɨ̌ wɔ̀ ndɨ alɛ rɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ɨma nyʉ́ nàndà dhu-tsí nɨ̌, ma mɨ́ mɨdzɨ̌ yà mɨtɛ̀ rɨ́ ivíví alɛ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́. 6 Ma mózěyana gukyè mɨdzɨ̌ ma, nɨ́ ma nɨ́’ɨ̀yana nzɨ̌ àrǐtálɛ. Ma mʉ́nɔ̌yana dhu nɨ́’ɨ̀yana obhó dhu kɛ̀lɛ̌. Pbɛ́tʉ̀, ma mɔ̀dhɔ̀ wà mɨdzɨ̌ ma mɨ́ dhu. Ma mòzè nzá ìndrǔ rɨ̌ mɔzʉ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́, mɨdzɨ̌ ma mɨ́ okúya dɔ̀ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu. Ma mòzè abádhí rɨ̀fʉ ma ma mʉ́nɔna rɔ́ ɨ̀ ɨ́rɨ̀ dhu mà, ma mɔ́nzɨna rɔ́ ɨ̀ ála dhu mànà okú dɔ̀ rɔ̀.

7 Kàgàwà arɨ́tɛ̀na idù órù ɔ̀ aróko dhu-tsí nɨ́ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ dhu. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ dhu-okpè bhěyi rɨ́ mʉtʉ̌ dhu ʉ̀fɔ zǎdu ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ma mɨdzɨ́ tɨ́ ma ròsè atdídɔ̌. Kɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ bhà màlàyikà otù ɔ̌, ndàbhʉ rɔ̀pbɨ̀ ma ndɨ dhu bhěyi ɨ̀nzɨ̌ ma mɨdzɨ́ tɨ́ ma. 8 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́tsɔ̀ ma ɨ̀bhʉ-gʉ̀na Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu nipfo tɨ́ zǎdu ɔ̀ rɔ̀. 9 Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu àdu idù, ndàtɨ: «Pbàkà ídzìnga nákǎ wà ɨndʉ̀. Pbàkà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ atdídɔ̌ ivívínga ɔ̌ ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀.» Nɨ́rɔ̀, ma mà’ù wà mɨdzɨ̌ ma atdídɔ̌ pbàkà ivívínga ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɔ́ɔnzɨ tɨ́ kasʉ atdídɔ̌ nyʉdutsì. 10 Nɨ́ ɨdhɛ̀du ɨ̀ka wà ndɨ̀ pbàkà ivívínga ɔ̌, ɨma nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ dhu ɔ̌, dhu-ɔbɨ̀ rǒse dùdunǎ dhu ɔ̌, rùdú ka kávu dhu ɔ̌, ndɨrɔ̀ odú rɔ́’ɔ rùdú dhu ɔ̌. Ma mɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu-dzi òndù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, ivívínga nà ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, kǎrɨ́ pbɨ̀ndà ɔbɨ ìbho idù nɨ̌.

Pɔlɔ̀-afí rɨ̌ ɨnga ɨ̀rɛ̀ atdídɔ̌ Kòritò ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

11 Ma mɔ̀tɛ̀ àrǐtálɛ bhěyi, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyʉ̀tʉ ndɨ ma mɔnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi. Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyákǎna nyɨ̌dzɨ̌ ma ngʉ̌kpà ɔdhɨ́kʉ-ɔ̀nzɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma ma-tɨ́rɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ̀mbǎ ma mɨ́’ɨ̀ àkyǎkyɛ̀ alɛ màtɨ́, nɨ́ kɔ̌kɔ̀ fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ uvitatálɛ tɨ́ nyɨ̌ nyɔ́zʉ̀na alɛ nʉ́dà nzá ma atdí dhu nɨ̌ màtɨ́. 12 Obhó tɨ́, fʉ̌rábvʉ̀ ma mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mɔ́nzɨ̀ kasʉ dhu-dzi t’óndùta nyʉ́ nà. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà ɨ́tɛ̀ ábhɔ̌ ize mà, wɨwɨ̀ mà, ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mànà otùdu ɔ̌. Nɨ́, ɨ dhu nɨ́ ɨ rɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ ma ràrɨ̌ uvitatálɛ nyʉ́. 13 Ádhu nyʉ́ ndɨ ma mɔ́nzɨ̀ ngʉ̌kpà kànɨ́sá tɔ̀, yà ɨnzá ma mádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà fʉ̌kʉ̀? Ɨnzá ma mɔ́nzɨ̀ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌: ma mónzì nzá nyɨ̌ nyǔbho kàsʉ̌du. Nɨ́, nyʉ̀bà ndɨ afátá idù!

14 Yàrɨ́ nɨ́ ɨ̀bhʉ rɨ́ pbàkà abhi ìsě abhi yà ma mɨ́ mɔbhɔlɔ nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ àhʉ fʉ̌rábvʉ̀‡. Ndɨrɔ̀ ndɨ abhi ɔ̌ màtɨ́, ma mòzè nzá nyǔbho kàsʉ̌du. Obhó tɨ́, ma mɨ́ nzɨ̌ fʉ̀kʉ́ ongyéngá-atdyú òho, pbɛ́tʉ̀ ma mɨ́ atdyúya òho nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́. Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nzónzo-kàsʉ̌ ndɨ, ’ʉ̀lɨ dhu ɨ̀ nɔ́dhɨ̀ alɛ nɔdɔ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, inzo nɔ́dhɨ̀ alɛ nɨ́ ndɨ arɨ́ dhu ʉ̀lɨ̌ fɨ̀yɔ́ inzo nɔdɔ tɨ́. 15 Ɨmá na nɨ́ ndɨ, ìnè ma mɨ́’ɨ̀ mubho ma mɨ́’ɨ̀ nà kɔ́rɔ́ dhu fʉ̌kʉ̀, madʉ̀ pbàkà ípìrɔ̌nga nyʉ́ nádzi okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma mózè nyɨ̌ wɔ̀ dhu bhěyi dhu tɨ́, nɨ́ fʉ̀kʉ́ àzè àkǎnà tɨ́ ndùngù ùngu tɨ́ tɨdu-ɔ̀nǎ rɔ̀?

16 Ma mɨ̀rɛ̀ dhu, à’u nyɨ̌ ràmbɛ̀nà dhu à’u, ɨ̀mbǎ ma rɨ́’ɨ̀ ànɔ̀ tɨ́ dʉ̀kʉ́. Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ rɨ̌ dhu ɨ̀rɛ̀ ma ràrɨ̌ ìndrǔ ʉ̀trǎ arɨ́ alɛ, nɨ́rɔ̀ ma rɔ̀tsɨ̀ wà nyɨ̌ pbàkà màgězì nɨ̌. 17 Nɨ́, ma mákɔ tɨ́ àkɔ̌ fʉkʉ́ dhu tɨ̀tɔ̀ dɔ̌ yà fʉ̌rábvʉ̀ ma múvǐ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ-otù ɔ̌? 18 Ma mɨ́tdɛ̀ Titò ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, movì ròwù fʉ̌rábvʉ̀ atdíkpá ngǎtsi àlɛ̌ t’ádɔ̀nà mànà. Nɨ́, ndɨ Titò ákɔ tɨ́ ndɨ fʉkʉ́ dhu tɨ̀tɔ̀ dɔ̌? Nɨ́rɔ̀, mǎ’ɨ atdíkpá àbadhi mànà, mǎ mɨ́’ɨ̀ tɨ́ obhó atdí ɨrɛ̀ta nà tɨ́ mǎ mɔ́nzɨna dhu ɔ̌? Ndɨrɔ̀ mǎ mʉ́ngʉ tɨ́ obhó atdí owu kɛ̀lɛ̌?

19 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ angyíta tɨ́, nyɨ̌ nyarɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ mǎ rarɨ́ mǔgye mǎ-tɨ́rɔ̀ dɔ̀ká ɔnzɨ̀kʉ́. Nɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ndɨ dhu bhěyi. Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ nga nɨ́ ndɨ mǎ mɔ́tɛ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsìnǎ rɔ̀ nɨ̌. Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, mǎ mɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu ʉ̀nɔ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nɔsɨ́ tɨ́ a’uta ɔ̌. 20 Obhó tɨ́, ma mɨ́ ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ dhu nɨ́, fʉ̌rábvʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀, ma mɨ́ nzɨ̌ nyǒtù àdhàdhɨ̀ yà ma nyʉ́ ma mòzènà nyɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ motù àdhàdhɨ̀ yà nyɨ̌ nyʉ́ nyɨ̌ nyòzènà mɨ’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu. Ma mɨ́ ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ dhu nɨ́, ma mɨ́ nyǒtù ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyárɨ́ nyɨ̌rɨ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ́, adha ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyárɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ́, nàwí nà nyɨ̌ nyáróko nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ́, anya ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyárɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ́, ìndrǔ-ngbɔ̀ ʉ̀nɔ nyɨ̌ nyárɨ́ rɔ́, tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ nyɨ̌ nyárɨ́ dʉ̀kʉ́ rɔ́, nyɨ̌dzɨ̌ nyɨ̌ nyárɨ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ rɔ́, ndɨrɔ̀ akyɛ nyɨ̌ nyárɨ́ dhu ɔ̀nzɨ rɔ́ dhu. 21 Obhó tɨ́, ma mɨ́ ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ wɔ̀ ndɨ ngǎtsi pbàkà abhi ɔ̌ dhu nɨ́, pbàkà Kàgàwà rɨ̌ nyɨ̀du àbhʉ̌ rɨ̀wʉ̀ ɔnzɨ̀kʉ́ dhu. Ndɨ dhu rǎdʉ̀ mabhʉ mɔdzɨ̀ yà òko òko nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ yà angyi ɨ̀ ɔnzɨ́nà dhu bhěyi rɔ́ nzínzìkʉ ɔ̌ ábhɔ̌ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ɨnzá àpɛ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ mànà alɛ.

13

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kòritò ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ ònzi ràndà nyʉyatsì nga ɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu

(2Kò 10.1-11; 12.19-21)

1 Yàrɨ́ nɨ́ ɨ̀bhʉ rɨ́ pbàkà abhi ìsě fʉ̌rábvʉ̀ abhi yà*. Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ: «Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ɔtɛ mà nákǎ ɔ́yɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀bhʉ alɛ mà rɨ̀’ɨ̀ fɨ̀ndá ngàmbì tɨ́†.» 2 Yà ɔyɔ pbàkà abhi nísě bvʉ̀kʉ̀ abhi ɔ̌, ma mɔ́vɔ̀ dhu kǎkà angyɨnǎ rɔ̀ nzɛ́rɛnga nɔ́nzɨ̀ alɛ tɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà. Nɨ́ kòmbí yà ɨtsɛ ma mɨ́’ɨ̀ rʉ̀kʉ́ rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ tdɨ́tdɔ̌ fʉ̌kʉ̀ matɨ: fʉ̌rábvʉ̀ ma márà àhʉ tdɨ́tdɔ̌ rɔ̀, ma ràrɨ̌ nzɨ̌ atdí alɛ mà nʉ́bha ɨ nzɛ́rɛnga nɔ́nzɨ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ kɔtdɨ̀ anya dɔ̀ná. 3 Ma mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyòzè nyʉ̌nɨ dhu obhóná nyʉ́ Krɨ́stɔ̀ ràrɔ̌tɛ nyʉdutsìnǎ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nzínzìkʉ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ otùdu ɔ̌ rɔ̀, ka nɨ’ɨna nzɨ̌ ivíví alɛ, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ ɨ̀tɛ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. 4 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ ka kʉtɔ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, kɨ̌’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ivívínga nà. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. Mǎ nàndà dhu nɨ̌, mǎ múngbò wà mǎ kà mànà. Nɨ́, atdídhená rɔ̀, mǎ mɨ́’ɨ̀ ivívínga nà átɔ̀, pbɛ́tʉ̀ mǎ mɨ’ɨya ípìrɔ̌nga nà kà mànà Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ ɔbɨ nɨ̌ nɨ́ ndɨ, mǎ mɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ fʉ̌rábvʉ̀.

5 Nyàndà pɛ́ nyʉkʉtsì nga nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ ɨwà nyɨ̌ nyá’ù Yěsù dhu. Nyùdhe pɛ́ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀. Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ tɨ́ obhó dhu Yěsù Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè nyʉkʉtsì, ɨ̀nzɨ̌ dhu ɨ’ɨna gukyè nyʉkʉtsì nga nyɨ̌ nyàndà rɔ̀, nyɨ̌ nyòtù nyɨ̌ ɨ̀mbǎ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ a’uta ɔ̌ dhu tɨ́ rɔ̀! 6 Pbɛ́tʉ̀, ma mà’ù dhu nyɨ̌ ràrɨ̌ dhu ʉ̀nʉ̌nɨ̌, mǎ’ɨ́ na, mǎ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè obhóná nyʉ́ a’uta ɔ̌. 7 Mǎ mɨ́ mɨ̌tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ nzɛ́rɛ dhu mà akɛkpá màtɨ́. Mǎ mɨ́ nzɨ̌ mɨ̌tsɔ̀ ndɨ dhu bhěyi, mǎ mòzè mɨ̌tɛ̀ dhu, mǎ rɔ́nzɨ̀ uvitatálɛ tɔ́ fàká kasʉ mběyi nyʉ́ nzínzìkʉ ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mòzè dhu nɨ́ nyɔ̌nzɨ̀ ídzì dhu, ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌ ndàlǎ ìndrǔ tɔ̀ ɨnzá mǎ rɔ́nzɨ̀ ndɨ kasʉ mběyi dhu màtɨ́. 8 Obhó tɨ́, mǎ mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ obhó dhu nà rɨ̌ ndùgye ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ dhu mà nɔ́nzɨ̀. Mǎ mádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà dhu nɨ́ obhó dhu kɛ̀lɛ̌. 9 Mǎ mɨ́’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà ivívínga nà mǎ mɨ́’ɨ̀ nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà Kàgàwà bhà otu ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́, mǎ mɨ́ mɨ̌tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyɨ̌’ɨ̀ àkǎkǎ atdídɔ̌ alɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌. 10 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀ àdɨ̀ ma màdɨ̀ ɨtsɛ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ bvʉ̀kʉ̀ ma márà àhʉ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ma mɔrʉ́ tɨ́ ɔ̀rʉ̀ tɨ́ dʉ̀kʉ́. Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà íbhò wà dʉ̀kʉ́ ma mɔ́rʉ̀ nɨ̌ dhu tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ idù. Ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga kǐbhò nzá tsěkʉ ma mɔtdɨ́ tɨ́ nɨ̌, pbɛ́tʉ̀ kǐbhò ka ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nɨdɨ̀ tɨ́ Kàgàwà bhà otu ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kòritò ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

11 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, àbanɨ̌nzó, nyòko dhɛ̀dhɛ ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ nyɨ̌’ɨ̀ àkǎkǎ atdídɔ̌ alɛ tɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Nyòwu afíkʉ àbhʉ rɔ̌ ròtsì ɔbɨ nzínzìkʉ ɔ̌ nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí ɨrɛ̀ta nà. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ Kàgàwà, yà ìndrǔ nózè, ndɨrɔ̀ màrʉ̀ngà ɔ̌ arɨ́ ìndrǔ àbhʉ̌ ròkò alɛ, rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà.

12 Òvì nyòvì nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ bhěyi. Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́ nóvì nyɨ̌.

13 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga mà, Kàgàwà bhà àzè mà, àlɛ̌ núngbò Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí mànà nákǎ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ mànà kɔ́rɔ́.

* 1:19 1.19 Sɨ̀lɨ̀vanʉ̀ nɨ́ yà Sílà tɨ́ ka kátɨna Uvitatálɛ-kàsʉ̌ tɔ́ bhǔkù ɔ̀ alɛ (Kas 15.22-40; 16.19-29).

* 4:6 4.6 Ɔpt 1.3

* 4:13 4.13 Zàb 116.10

* 5:12 5.12 Ɨ màndʉ nɨ’ɨ̀: Pbàìsràyélí nyʉ́ tɨ́ ka kɨ́ alɛ ɔ̀zʉ̀ dhu mà, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu mà, sɔmà tɔ́ màndʉ ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu mànà.

† 5:14 5.14 Kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́vɛ wà atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà dhu-tɨ̀ nɨ́: Kàbhà ɔvɛ-nyʉtsì, kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨwà ʉ́vɛ alɛ bhěyi Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

* 6:2 6.2 Yàrɨ́ Andítá rɔ̌tɛ dɔ̀ná nɨ́ Kàgàwà bhà Kasʉtálɛ (Ìsa 49.8). Nɨ́ ɨrɔ́, Pɔlɔ̀ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ndɨ kasʉtálɛ bhà ngari ɔ̌.

† 6:15 6.15 Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌ ka kɨ́ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ àtɨ Bèlìyalì tɨ́.

‡ 6:16 6.16 Kàgàwà bhà ɨdza tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́, ndɨ ɨdza ɔ̌ atdídɔ̌ ɨ́lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ kàluga.

* 6:16 6.16 Law 26.11-12; Zèk 37.27

* 6:17 6.17 Ìsa 52.11

* 6:17 6.17 Zèk 20.34,41

* 6:18 6.18 2Sà 7.8,14

* 7:7 7.7 2Kò 2.5-11

* 8:1 8.1 Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kànɨ́sá nɨ’ɨ̀: Fìlipì mà, Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà mà, Bɛ̀rɔyà mà ngʉ̌kpà kɨgɔ̀ mànà ɔ̌ kànɨ́sá .

* 8:15 8.15 Uvt 16.18

* 9:2 9.2 Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà nɨ’ɨ̀: Fìlipì mà, Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà mà, Bɛ̀rɔyà mànà ɔ̌ bhà.

* 9:3 9.3 2Kò 8.17,18,22

* 9:9 9.9 Zàb 112.9

* 10:17 10.17 Yɛ̀r 9.23

* 11:24 11.24 Tɔ̀r 25.3

* 11:33 11.33 Kas 9.25

* 12:2 12.2 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě ɔ̀rʉ̀-akpà tɨ́ Bǐbìliyà rǎtɨna dhu-tɨ̀ nɨ́: wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ nɨ́ yà àpbù rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ̀rʉ̀-akpà. Ɔyɔ rɨ́ kìsě ɔ̀rʉ̀-akpà nɨ́ yà àbǐ mà, adyifɔ̀ mà, alalɨ mànà rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ̀rʉ̀-akpà. Ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ́ ndɨ Kàgàwà nyʉ́ arádɨ ɔ̀ná ɔ̀rʉ̀-akpà.

† 12:3 12.3 Pàràdisò tɨ́ kátɨna nɨ́ Kàgàwà nózè alɛ náarówu òko kà mànà ɔvɛ dzidɔ̌ ɔ̀nà ngari. Ka kɨ́ kàtɨ átɔ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě ɔ̀rʉ̀-akpà tɨ́.

‡ 12:14 12.14 Pɔlɔ̀ bhà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ abhi Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ nɨ’ɨ̀ Kànɨsà ɔ̀pɛ̀ kǎrà nɨ̌ abhi (Kas 18). Ɔyɔ rɨ́ kìsě abhi nɨ’ɨ̀ ndɨ Kànɨsà ɔ̌ bhà àndà kǎrà nɨ̌ abhi.

* 13:1 13.1 Ándà 2Kò 12.14 ɔ̀ ka kàndǐ dhu.

† 13:1 13.1 Pɔlɔ̀ òzè ndɔ̀vɔ̀ dhu, ìndrǔ-ànyǎ ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, ndɨ̀ ràrǎdʉ̀ kɔ̀tdɨ̀ àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá nʉ́nɔ̀ dhu-bvʉ rɔ̌ (Tɔ̀r 19.15).

Gàlàtiyà

1

2

3

4

5

6

Gàlàtiyà

ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí nɨ́ Pɔlɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Kǎndí ka ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná àrʉ̀ nà atɔ mà imbò kumì dɔ̀ná àrʉ̀bhʉ̀ nà atɔ mànà nzínzì ɔ̌, ndɨ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌.

Kǎndí ka Gàlàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀, kà-tɨ̀ nɨ́ kà randí ka Àtìyòkiyà mà, Dɛ̌rbɛ̀ mà, Ìkòniyò mà, Lístrà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ (Kas 13.13–14.26).

Gàlàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Kànɨ́sá ɔ̌, atdídhená Pbàyàhúdí nóowúnà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ’àtɨ, dhu ràkǎ kɨfʉ Músà bhà Ʉyátá, ròsè dòtsí nɨ́, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà a’u tɨ́ ìndrǔ pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́ tɨ́. Nɨ́, Pɔlɔ̀ andí yàrɨ́ bhàrʉwà, ndɔ̀vɔ̀ dhu ɔ̀ná ìndrǔ tɔ̀ ndàtɨ ɨ̀nzɨ̌ ràrɨ̌ Músà bhà Ʉyátá mà, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu mànà dhu ndɨ ìndrǔ àbhʉ rádʉ̀ Kàgàwà rà’ù pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ ka kóko dhu nídè dɔ̀ná atdí dhu ràrɨ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’u ka kɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Gàlàtiyà ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu (1.1-5).

- Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ arɨ́’ɨ̀ atdí tɨ́ dhu (1.6-10).

- Pɔlɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga uvitatálɛ tɨ́rɔ̀ (1.11–2.21).

- Dhu àkǎ tɨ́ kɨfʉ Ʉyátá, ndɨrɔ̀ tɨ́ kɨ’ɨ̀ a’uta nà dhu (3.1–4.31).

- Mʉ̀Krɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu (5.1-26).

- Ìndrǔ àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ dzʉ̀nàya nzínzìya ɔ̌ dhu (6.1-10).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ dhu t’ɔ́vɔta mà, ovìta mànà (6.11-18).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Gàlàtiyà ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

(Rɔm 1.1-2)

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ alɛ nɨ́ ɨma Pɔlɔ̀, Yěsù bhà uvitatálɛ. Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ ndɨ ma nóvò mɨ’ɨ̀ uvitatálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ atdí alɛ-otù ɔ̌ nga mà ndɨ ka kóvò ma nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɨma nóvò nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mà Àba Kàgàwà yà ka nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ mànà. 2 Ndɨrɔ̀, yà atdíkpá mǎ mɨ́’ɨ̀ mànà kɔ́rɔ́ àlɛ̌ t’ádɔ́na mànà, mǎ màndǐ ndɨ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀ Gàlàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ kànɨ́sá tɨ́rɔ̀. 3 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ afíkʉ ɔ̀. 4 Ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ níipfo ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉwʉ̀ tɨ́ àlɛ̌ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ adzɨ tɔ́ ɔbɨ ɔ̌ rɔ̀, yà àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà nyʉ́ náazè ka dhu bhěyi. 5 Ilèta àkǎ àlɛ̌ ràbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhòdhódhónga nà! Àmɨ̀nà.

Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ arɨ́’ɨ̀ atdí tɨ́ dhu

(Gàl 3.1-5; 4.9-20; 5.1-12)

6 Ɨdhɔ ʉ̀kɔ ma atdídɔ̌, nyɨ̌ nyʉ́gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ kòmbómbí tɨ́ nyʉ̌bhà yà nyɨ̌ nanzi Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga-otù ɔ̌ Kàgàwà, nyǎdʉ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyátɨna vurò ɔtɛ-owù nʉ́ngʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Obhó tɨ́, vurò Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɨ̌ mbǎ, pbɛ́tʉ̀ dʉ̀kʉ nɨ́nza atdídhená alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè. Ɨ alɛ nɨ́ yà ɨ̀ nózè ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ alɛ. 8 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ mǎ’ɨ mà, ndɨrɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ màlàyikà mà rʉ̌nɔna fʉ̌kʉ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ màkʉ̌rʉ̀ nʉ̀nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ alɛ nɨ́ ɨwà ndɨ̀ nòfù alɛ! 9 Mǎ mɔ́vɔ̀ wà wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ angyi, nɨ́ ɨma, ma mɨ́ kàdǔ mɔvɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ fʉ̌kʉ̀, matɨ: ndɨ alɛ rapɛ́ ɨnzá ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ yà tsʉ̀ká nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà ɔtɛ nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ ɨwà ndɨ̀ nòfù alɛ!

10 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, wɔ̀ dhu bhěyi ma mɔ̀vɔ̀ dhu dhu nɨ́tɛ̀ tɨ́ dhu ma mɔ́nɛna dhu ràrɨ̌ ìndrǔ rɔ̀zʉ̀ ma àkǎkǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, Kàgàwà rɔ̀zʉ̀ ndɨ ma àkǎkǎ alɛ tɨ́ dhu? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ma mɔ́nɛna dhu tɨ́ ìndrǔ-ɨdhɛ̀ àbhʉ̌ ma mɨ́ rɨ̀ka ndɨ̀ dhu? Ma mɨ́’ɨ̀ná gukyè àdɨ̀ ma màdɨ̀ ìndrǔ-ɨdhɛ̀ àbhʉ̌ ma mɨ́ rɨ̀ka ndɨ̀ dhu ɔ̀nɛ ma mɨ́ rɔ́ dhu tɨ́, nɨ́ ma màmbɛ̀nà mbǎ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ-akpà tɨ́.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kàgàwà avò ndɨ̀ tɨ́ ndɨ̀’ɨ̀ uvitatálɛ tɨ́ dhu àwɛ̌ dhu

11 Àbanɨ̌nzó, ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, yà ma mɔ́vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ ìndrǔ ɨ́tsɔ̌ màkʉ̌rʉ̀. 12 Ma mɨ́rɨ̀ nzá ka ìndrǔ-tsʉ̌, ndɨrɔ̀ ka núdhe idù nɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ, pbɛ́tʉ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ ka navɔ̀ idù.

13 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà angyinǎ rɔ̀ yà Pbàyàhúdí tɔ́ dǐnì ɔ̀ ma mɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, pbàkà mʉ̀tsɔ ɨ’ɨ̀ tɨ́ dhu. Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà Kàgàwà bhà Kànɨsà rɔ̌ ma mavù atdídɔ̌ tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ ma manzɨ̀ ɔbɨ atdídɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ma mugolo tɨ́ ka dhu. 14 Ɨma nyʉ́, ma mambɛ́nà àrà dɔ̌ angyi tɨ́ mběyi màtɨ́ atdídɔ̌ Pbàyàhúdí tɔ́ dǐnì ɔ̌, ròsè kɔ́rɔ́ ábhɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ yà tɨkàdɔ nzínzì ɔ̌ rɨ̌’ɨ̀ mɔzɔ́du tɨ́ dɔ̀nǎ. Ma madzì ma atdídɔ̌ mongò abhúdu tɔ́ màndʉ ɨ̀fʉ.

15 Pbɛ́tʉ̀, pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌, Kàgàwà náapɨ̀ ma fɨ̌ndà ɨnzá ka kàpɛ̀ mʉgʉ rɔ́rɔ̀, ndàdʉ̀ manzì kàsʉ̌na tɔ̀. 16 Ndɨrɔ̀, kɨ̌tɛ̀ Idhùnà idù, ndɨ́nɨ̌ ma mɔvɔ tɨ́ dɔ̀ná màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. Nɨ́ ma manzì nzá sedzà tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu atdí alɛ-fɔ́ màtɨ́. 17 Ndɨrɔ̀, ma marà nzá Yèrùsàlɛmà ndɨ́nɨ̌ mǎ mala tɨ́ mǎ uvitatálɛ tɨ́ ɨ’ɨ̀ angyinǎ rɔ̀ idù alɛ nà màtɨ́, pbɛ́tʉ̀ ma madʉ̀ àrà Pbààrabhʉ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ ma madʉ̀ madu tdɨ́tdɔ̌ Dàmàsikì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀.

18 Ɨ̀bhʉ atɔ níitdègu ʉ̀da wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, nɨ́ ma madʉ̀ àrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ mǎ mʉnɨ tɨ́ mǎ Pɛ́tɛrʉ̀ nà. Nɨ́ ɨma, ma madʉ̀ àdɨ kà-tɨ́ atdí kumì dɔ̀ná imbò nà ɨdhɔ tɨ́. 19 Ma mala nzá vurò alɛ mà uvitatálɛ nzínzì ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mala nɨ́ Yàkɔbhɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù t’ádɔ̀nà kɛ̀lɛ̌. 20 Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ ma mátɨna, wɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ma màndǐ dhu ɔ̀, ma mʉ̀nɔ̀ nzá tɨ̀tɔ̀.

21 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma madʉ̀ àrà Sìriyà mà Kìlìkiyà mànà tɔ́ pbìrì tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̀. 22 Ɨ ɨdhɔ ɔ̌, Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà kànɨ́sá nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨnzá ɨ̀ ’àpɛ̀ ɨma mà nʉ́nɨ̌ rɔ́, 23 pbɛ́tʉ̀ abádhí ɨ’ɨ̀ yàrɨ́ ɔyɨ kɛ̀lɛ̌ nɨ́rɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ́: «Yà angyi úbhì àvu rɔ̌ àlɛ̌-rɔ̌ alɛ, rɨ̌’ɨ̀ yà ndɨ̀ ndúbhì ùgolonà rɔ̌ a’uta tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndɨ́ kòmbí rɔ́.» 24 Nɨ́ abádhí adʉ̀ òko ’àmbɛ Kàgàwà ìlè dɔ̌ okúdu dɔ̀ rɔ̀.

2

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ngʉ̌kpà uvitatálɛ mànà ɨ̀ ɨrɨ ɨ̀ tɨ́ dhu àwɛ̌ dhu

(Kas 15.1-29)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, atdí kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà atɔ níitdègu ʉ̀da, nɨ́ mǎ madʉ̀ mǎdu tdɨ́tdɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ atdíkpá Bàrnabà mànà. Mǎ madʉ̀ Titò nídyì átɔ̀ mǒwù mànà atdíkpá. 2 Ma marà ányɨ̀ yà Kàgàwà návi ka mɔnzɨ̀ dhu bhěyi. Nɨ́, ma mawɛ yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ ma mʉ́nɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀. Ndɨrɔ̀, Kànɨsà ʉ̀nda arɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà mǎ màndu mǎ ɔ̀ká rɔ̀, ma madʉ̀ kàwɛ átɔ̀ abádhí tɔ̀, akyɛ yà angyi ma mɔ́nzɨ̀ pbàkà kasʉ mà, yà kòmbí ma mɔ́nzɨna mànà nɨ́ɨ’ɨna kɔkɔ́rɔ̀ dhu tɨ́ nɨ̌. 3 Ndɨrɔ̀, yà atdíkpá mǎ mòwù mànà Titò ka kʉtʉ nzá ràbhʉ ɔnzɨ̀ná nga kɔbhɔ̀lɔ̀, àzèmbè ìnè kà rɨ̌’ɨ̀ Mùgìrikì tɨ́ rɔ́rɔ̀. 4 Pbɛ́tʉ̀, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ atdídhená ɔdhɨ́ka náazè ’ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ kɔ̀nzɨ̌nga. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ ɨ̀ núngbò mǎ mànà alɛ. Abádhí níitsu abhábhɔ bhěyi nzínzìka ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉnɨ tɨ́ mǎ maróko tɨ́, mɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ká mǎ-tɨ́rɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì dhu. Abádhí azè ’ʉ̀lɨ mǎ Músà bhà Ʉyátá tɔ́ ɨnɔ tɨ́. 5 Pbɛ́tʉ̀, mǎ ma’u nzá mɨ̌fʉ abádhí rʉ̌nɔna dhu akɛkpá màtɨ́, ndɨ́nɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ tɔ́ obhónga náadɨ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀.

6 Pbɛ́tʉ̀, Kànɨsà ʉ̀nda arɨ́ alɛ tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè átɔ̀. Abádhí ɨ’ɨ̀ nà ádrʉ̀ngbǎnga náandà nzá nga ma nà, Kàgàwà arɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò nɨ́dhunɨ̌. Kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ nʉ́ʉtʉ nzá ma mɔnzɨ̀ dhu-ɔwʉ́tá. 7 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náala dhu, Kàgàwà ríbhò wà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ ma mɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ dhu tɔ́ kasʉ fudú, àdhàdhɨ̀ yà ndɨ̀ ndabhʉ̀ Pbàyàhúdí tɔ̀ ka kɨ́ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ dhu-kàsʉ̌ Pɛ́tɛrʉ̀-fɔ́ dhu bhěyi. 8 Obhó tɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀-nyʉtsì nǎ rɔ̀ kasʉ nanzɨ̀ rɨ̀’ɨ̀ uvitatálɛ tɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ Kàgàwà nɨ́ ndɨ nyʉdutsì nǎ rɔ̀ kasʉ nanzɨ̀ átɔ̀, mɨ’ɨ̀ uvitatálɛ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. 9 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Yàkɔbhɔ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ ndɨrɔ̀ Yùwanɨ̀, yà kànɨsà ɔ̌ ingu tɨ́ ka kazʉ̀ mà, náala Kàgàwà nɨ́tɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga idù dhu, ’àdʉ̀ ɔtsʉ́ka nʉ́lʉ Bàrnabà mànà, ɨ̀ mànà mǎ mùngbò mǎ dhu nɨtɛ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ mǎ mowu tɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀, abádhí ràdʉ̀ òwu kʉ̀nɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ̀. 10 Pbɛ́tʉ̀, abádhí adʉ̀ ònzìnà fɔká atdí dhu nɨ́, Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ nzínzì ɔ̌ nǎkʉ̀tálɛ ɨ̀rɛ̀ mǎ mɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌. Nɨ́ ma madʉ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ atdí afídu nyʉ́ nà.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ dɔ̌ ndɨ̀ ndɔ́rʉ̀ tɨ́ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu náwɛ̌ dhu

(Kas 9.1-20,23-30; 22.3-16; 26.9-20)

11 Pɛ́tɛrʉ̀ itdègu àrà àhʉ Àtìyòkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, nɨ́ ma marʉ̀ àbadhi-dɔ̌ ábhɔ̌ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, kǎnzɨ̀ dhu nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ ídzì dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Obhó tɨ́, Pɛ́tɛrʉ̀ mà náavù ’òngò dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà. Nɨ́ Yàkɔbhɔ̀ avì atdídhená alɛ ròwù ùvò Àtìyòkiyà. Pbɛ́tʉ̀, ɨ alɛ níitdègu òwu ùvò ányɨ̀, nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀ndà, ndàdʉ̀ atdíkpá ɨ̀ óngo ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà dhu ʉ̀bhà, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu ʉ̀tʉ̌ arɨ́ alɛ-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Ndɨrɔ̀, Yěsù ná’ù ngʉ̌kpà Pbàyàhúdí náapɛ̀ ’ɔ̀nzɨ̀ dhu ɔyɔyɔ ɨdàya nà Pɛ́tɛrʉ̀ bhěyi. Ndɨrɔ̀, Bàrnabà mà náangbò ndɨ̀ abádhí mànà ndɨ abádhí tɔ́ ɔyɔyɔ alɛ-ɨdà tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀, ma mala dhu abádhí ràrɨ̌ nzɨ̌ ùbhi yà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ tɔ́ obhónga ózè kubhi dhu bhěyi. Nɨ́ ma madʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ tɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, matɨ: «Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnyɨ Mʉ̀yàhudì tɨ́rɔ̀, nyɨ nyarɨ́ nyɔnzɨ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ nyɨfʉ Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu nyɨ nyádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí ʉ̀tʉ, rɨ̀fʉ Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ nɨ̌?»

Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí rʉ̌gʉ Yěsù ɨ̀ à’ù dhu-otù ɔ̌ dhu

15 Mǎ, mǎ’ɨ nɨ́ ʉ̀gʉ tɨ́ ka kʉ́gʉ̀ mǎ’ɨ Pbàyàhúdí tɨ́ alɛ. Mǎ’ɨ nɨ́ nzɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, kɔ̌kɔ̀ ɨnzá Kàgàwà bhà Ʉyátá nʉ́nɨ nzɛ́rɛngatálɛ. 16 Pbɛ́tʉ̀ mǎ mʉ̀nɨ dhu nɨ́, ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ Ʉyátá t’ɨ́fʉta-otù ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kà’ù dhu-otù ɔ̌ tɨ́. Mǎ’ɨ átɔ̀ mǎ má’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kɔzʉ́ tɨ́ mǎ obhónángatálɛ tɨ́ Àbadhi mǎ mà’ù dhu-otù ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Ʉyátá t’ɨ́fʉta-otù ɔ̌. Obhó tɨ́, obhónángatálɛ tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na Ʉyátá t’ɨ́fʉta-otù ɔ̌ atdí alɛ ma rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 17 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kɨ́ dhu ɔ̀nɛ ndɨ́nɨ̌ ka kɔzʉ́ tɨ́ àlɛ̌ obhónángatálɛ tɨ́ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. Nɨ́ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ka kàla àlɛ̌’ɨ nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ tɨ́ dhu Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ àlɛ̌ nʉ́nda nzɛ́rɛnga t’ɔ́nzɨta ɔ̀? Ɨ̀nzɨ̌, akɛkpá màtɨ́! 18 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma mɔ́sɨ̀na tdɨ́tdɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ yà ɨwà ma múgolo dhu tɨ́, nɨ́ ma mòngò wà ma-tɨ́rɔ̀ Ʉyátá nʉ̀kɔ̀ alɛ tɨ́. 19 Obhó tɨ́, Ʉyátá nàndà dhu nɨ̌, ɨma, ma mɔ̀vɛ̀ nɨ̌ ɔvɛ nɨ́ ndɨ Ʉyátá kɛ̀lɛ̌ ìbhò idù, ndɨ́nɨ̌ ma mɨ’ɨ tɨ́ ípìrɔ̌nga nà Kàgàwà tɔ̀. Mǎ ka kʉtɔ́ wà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà. 20 Ndɨrɔ̀ kòmbí, ma mɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma ndɨ ípìrɔ̌nga nà ma mɨ́’ɨ̀, Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ nyʉdutsì rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà. Obhó tɨ́, yà kòmbí ma mɨ́’ɨ̀ nà alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ípìrɔ̌nga nà ma mɨ́’ɨ̀ Kàgàwà t’Ídhùnà ma má’ù dhu-otù ɔ̌. Kǎzè ma, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga àdzi okúdu dɔ̀ rɔ̀. 21 Ɨma, ma màsà wà Kàgàwà bhà ídzìnga ɔ̀dhɔ ma mɨ́ dhu. Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè abádhí rɨ̌’ɨ̀ kɔzʉ̀ ɨ̀ obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ Ʉyátá t’ɨ́fʉta-otù ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́rɔ̀ Krɨ́stɔ̀ avɛ̀ kɔkɔ́rɔ̀ nga dɔ̌.

3

Dhu àkǎ tɨ́ kɨfʉ Ʉyátá, ndɨrɔ̀ tɨ́ kɨ’ɨ̀ a’uta nà

(Ɛ̀fɛ 1.9-10; Kɔ̀l 1.24-29; 1Pɛ́ 1.10-12)

1 Ɔ̀ɔ nyɨ̌ Gàlàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhǎ, nyɨ̌ nɨ́ mbǎ dɔ̀ya-ɔ̀nga nà alɛ! Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nyɨ̌ nɔ́wɛ̀, ndàbhʉ nyɨ̌ nyǔwǐ, àzèmbè ɨwà ka kɨtɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉ̀tɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu kpangba fʉ̌kʉ̀ rɔ́rɔ̀? 2 Nɨ́, ma mòzè nyǎdu atdí dhu kɛ̀lɛ̌ idù: Nyɨ̌ nyákɔ tɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, Ʉyátá nyɨ̌ nyɨ́fʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, nyɨ̌ nyákɔ tɨ́ ka Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀, nyǎdʉ̀ à’ùnà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? 3 Ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mbǎ dɔ̀ya-ɔ̀nga nà alɛ tɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi nɨ̌? Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ nyɨ̌ nyɔ́pɛ̀ dhu, nɨ́ nyɨ̌ nyòzè tɨ́ nyǎbhʉ ràkǎ kòmbí ɔbɨ̀kʉ nɨ̌? 4 Nyɨ̌ nyʉ́dà ɔ̀yá dhu kɔ́rɔ́ nɨ́’ɨ̀ tɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ nga tɔ́? Obhó nyʉ́, ka nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ kɔkɔ́rɔ̀ nga tɔ́ dhu. 5 Kàgàwà nɨ́rǎ tɨ́ nyɨ̌ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, ndàdʉ̀ wɨwɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ Ʉyátá nyɨ̌ nyɨ̀fʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, kɨ̌rǎ tɨ́ nyɨ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀, nyǎdʉ̀ à’ùnà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀?

6 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Àbràhamʉ̀ náa’u Kàgàwà, ndɨ dhu ràdʉ̀ ndàbhʉ Kàgàwà rɔ̀zʉ̀ ndɨ̀, obhónángatálɛ tɨ́*. 7 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́: obhó nyʉ́, Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ ràrɨ̌ Kàgàwà nà’ù alɛ. 8 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náavɔ̀ wà dhu angyangyɨ, ndàtɨ: Kàgàwà rɔzʉ́ya ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí obhónángatálɛ tɨ́, fɨ̀yɔ́ a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà náavɔ̀ yàrɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Àbràhamʉ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Nyʉnʉtsì nǎ rɔ̀ Kàgàwà náasoya kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ*.» 9 Nɨ́, Kàgàwà náasoya ndɨ̀ nà’ù alɛ kɔ́rɔ́ àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndaso Àbràhamʉ̀, a’utatálɛ dhu bhěyi.

10 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nɨ́pbɨ̀ Ʉyátá t’ɨ́fʉta rɔ̌ alɛ, nófù wà ɨ̀ kɔ́rɔ́. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: «Ɨ̀nzɨ̌ rɨ̌ yàrɨ́ Ʉyátá tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ kɔ́rɔ́ dhu ɨ̀fʉ̌ alɛ nófù wà ndɨ̀*.» 11 Ndɨrɔ̀, kpangba rɨ̌’ɨ̀ dhu nɨ́, Ʉyátá-otù ɔ̌, ka kɔ́zʉ̀na obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Obhó tɨ́, obhónángatálɛ náabáya ípìrɔ̌nga pbɨ̀ndà a’uta-otù ɔ̌*. 12 Ndɨrɔ̀, Ʉyátá náhʉ nzá a’uta-nyʉtsì rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ rɨ́ alɛ bhà ípìrɔ̌nga nɨ́ɨ’ɨya ndɨ Ʉyátá-otù ɔ̌*.

13 Yà ndɨ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀, ndòngò ofúngá tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ ngari ɔ̌ dhu-otù ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ nʉ́ʉwʉ̀ àlɛ̌’ɨ Ʉyátá bhà ofúngá ɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna: ìndrǔ òho ka kapɛ́, kadʉ̀ abvòna ʉ̀tɔ mʉ̀sàlabhà dɔ̌, nɨ́ ndɨ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà bhà ofúngá ɔ̌*. 14 Ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Àbràhamʉ̀ tɔ̀ asota nabhʉ̀ tɨ́ ràrà àhʉ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí dɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ndɨ dhu anzɨ̀ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kabá tɨ́ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí a’uta-otù ɔ̌.

Ʉyátá rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ làká nʉ́kɔ̀ dhu

(Mík 7.20; Rɔm 4.13-17; 10.4-13; Ɛ̀fɛ 3.6)

15 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ́ yà dhu-tɨ̀ àwɛ̌ fʉ̌kʉ̀ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌: ìndrǔ apɛ́ afína ɔ̀ dhu àndǐ angyangyɨ yà ka nyʉ́ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ dhu bhěyi, nɨ́ ndɨ andítá ʉ̀kɔ̀ rɨ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ, ndɨrɔ̀ kà dɔ̌ rɨ́ ngǎtsi dhu ìsě alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 16 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà náakɔ̀ làká Àbràhamʉ̀ mà pbɨ̀ndà mʉ̀dzʉkʉrʉ mànà tɔ̀. Ɨ̀lɨ̌lǎ-Andítá àtɨ nzá: «pbɨ̀ndà pbàdzʉkʉrʉ tɔ̀», àdhàdhɨ̀ ábhɔ̌ alɛ tɔ̀ Kà rɨ̌ kɔ̀nzɨ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, kàtɨ: «pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀dzʉkʉrʉ tɔ̀». Kà-tɨ̀ nɨ́: atdí alɛ tɔ̀ tɨ́, ndɨ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀. 17 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ma mòzè mʉnɔ̀ dhu: Kàgàwà nʉ́ʉnɔ wà afína ɔ̀ dhu angyangyɨ Àbràhamʉ̀ tɔ̀, yà ndɨ dhu àkǎnà ndɨ̀’ɨ̀ dhu bhěyi, Músà bhà Ʉyátá ràdʉ̀ ndɨ̀tɔ̀ ɨ̀fɔ mɨyà dɔ̀ná ɨ̀bhʉ kumì nà atɔ-dzidɔ̌ olù nǎ rɔ̀. Nɨ́ ndɨ Ʉyátá rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà ʉnɔ dhu ʉ̀kɔ̀, ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà bhà làká nʉ́kɔ̀. 18 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà dhu-tsí-kàmǎ tɨ́ ka kóko dhu rǎhʉ Músà bhà Ʉyátá-nyʉtsìnǎ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ kà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àhʉ tdɨ́tdɔ̌ làká-nyʉtsìnǎ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, làká-otù ɔ̌, Kàgàwà ɨtɛ̀ wà pbɨ̀ndà ídzìnga Àbràhamʉ̀ tɔ̀.

19 Nɨ́rɔ̀, Ʉyátá-kàsʉ̌ nɨ’ɨ̀ àdhu? Ka kisé ka olù nǎ rɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ tɔ́ afátá nɨtɛ̀ tɨ́, ràrà àhʉ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Àbràhamʉ̀ bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ rɨ̌rà àhʉ dhu ɔ̀. Màlàyíká náavɔ̀ ndɨ Ʉyátá ìndrǔ tɔ̀, yà ìndrǔ nzínzì ɔ̌ ìdè ɨ̀ mànà Músà-otù ɔ̌. 20 Ìndrǔ nzínzì ɔ̌ ríde alɛ-atdyú nà ka ka rɨ́’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Àbràhamʉ̀ tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ làká ɔ̀kɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà ɨ’ɨ̀ atdírɔ̀ tɨ́.

Ʉyátá-kàsʉ̌ tɨ́ ɨ’ɨ̀ dhu

21 Nɨ́rɔ̀, wɔ̀ dhu tɨ́ àtɨna, Músà bhà Ʉyátá ràkɔ nzá ndɨ̀ Kàgàwà bhà làká nà? Ɨ̀nzɨ̌, akɛkpá màtɨ́! Ípìrɔ̌nga ìbho rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Ʉyátá ka kíbhòyana gukyè, nɨ́ ìndrǔ ka kɔ́zʉ̀yana ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ Ʉyátá-otù ɔ̌. 22 Pbɛ́tʉ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna, kɔ́rɔ́ alɛ ràrɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛnga bhà ɔbɨ-tsì nǎ, ndɨ́nɨ̌ yà Kàgàwà akɔ̀ làká náaká tɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ alɛ ná’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

23 Ɨnzá Yěsù à’u ka kɨ́ dhu tɔ́ kàsʉmɨ̀ nápɛ̀ àkǎ rɔ̀, mǎ’ɨ nɨ’ɨ̀ Ʉyátá ʉ́tsɨ̀ alɛ, mǎmbɛ ɨnga ɔ̀dɔ̀ dɔ̌, ràrà àhʉ Kàgàwà rɨ̌ ndɨ a’uta àbhʉ̌ mǎ rʉ̀nɨ dhu ɔ̀. 24 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Ʉyátá ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ dɔ̀ká-nga àndà rɨ̌ alɛ bhěyi, ràrà àhʉ Krɨ́stɔ̀ rɨ̌rà àhʉ dhu ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ɔzʉ́ tɨ́ mǎ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌. 25 Pbɛ́tʉ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ a’uta ɨ́rà àhʉ dhu ɔ̀ rɔ̀, mǎ mɨ́’ɨ̀ mbǎ tdɨ́tdɔ̌ wɔ̀ ndɨ àlɛ̌-dɔ̌nga àndà rɨ̌ alɛ bhà ɔbɨ-tsì nǎ.

26 Obhó tɨ́, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà inzo, Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyɨ̌ nyà’ù dhu-otù ɔ̌. 27 Nyɨ̌ kɔ́rɔ́, yà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà, bàtizò nyɨ̌ nyálʉ̌ dhu-otù ɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyɔ́fɔ̀ wà nyɨ̌ Krɨ́stɔ̀ nà. 28 Dhèdhèrɔ̀ nga rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ Pbàyàhúdí mà nzínzì ɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà, ɨnɔ mà nzínzì ɔ̌ dɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ mànà, kpabhálɛ mà nzínzì ɔ̌ vèbhálɛ mànà. Obhó tɨ́ nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nɨ́ atdí alɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. 29 Nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nɨ́ Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Àbràhamʉ̀ tɔ̀ ndɨ̀ ndábhʉ̌na dhu tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí-kàmǎ.

4

Kàgàwà bhà inzo nɨ́ nzɨ̌ Ʉyátá tɔ́ ɨnɔ

(Rɔm 8.14-17)

1 Nɨ́rɔ̀, ma mátɨna yà dhu bhěyi: ɨngba, yà àbanà bhà dhu-tsí-kàmǎ tɨ́ àkǎnà ndàdɨ, náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àdɨ̀ ndɨ̀ ndàdɨ̀ ngbángba tɨ́ rɔ́, nɨ́ bhà ɔ́fɔ̀ mà nʉ́dà nzá ɨ̀ ɨnɔ bhà ɔ́fɔ̀ nà, àzèmbè ìnè ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu-kàmǎ tɨ́ rɔ́rɔ̀. 2 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àbadhi rɨ̌’ɨ̀ yà kìvǐ arɨ́ ndàdʉ̀ kàbhà dhu-tsí ɔ̀dɔ̀ alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎnga-tsìnǎ, ràrà àhʉ kà t’ábanà udhè kàsʉmɨ̀ araya àkǎ dhu ɔ̀. 3 Nɨ́ àlɛ̌’ɨ nyʉ́ mà átɔ̀, àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ nzónzo bhěyi angyi, àlɛ̌ nɨ’ɨ̀ yà adzɨ dɔ̌ ɔbɨ nà dhu-tsí tɔ́ ɨnɔ. 4 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà udhè kàsʉmɨ̀ níitdègu àkǎ, nɨ́ Kǐvi Idhùnà: tsìbhálɛ ʉgʉ ka, ràdʉ̀ àdɨ ndòngò òvi Músà bhà Ʉyátá-tsìnǎ, 5 ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉwʉ̀ tɨ́ ndɨ Ʉyátá-tsìnǎ aróko alɛ, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ mǎ mɨ’ɨ tɨ́ Kàgàwà bhà inzo nyʉ́ tɨ́.

6 Nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà inzo nyʉ́. Ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu nɨ́, Kǐvi Idhùnà bhà Alafí rɨ̀rà àdɨ àlɛ̌-afí ɔ̀. Ndɨ Alafí nɨ́ ndɨ rɨ́ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ ràtɨ: Àba! Àbadu! 7 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nɨ́ nzɨ̌ ɨnɔ tdɨ́tdɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ Kàgàwà bhà ɨngba, ndɨrɔ̀ Kàbhà ɨngba tɨ́ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ dhu bhěyi, Kǎbhʉ̀ya pbɨ̀ndà inzo tɔ̀ ndɨ̀ ndarɔ́dɔna dhu-tsí átɔ̀ ɨndʉ̀.

Pɔlɔ̀ bhà ɨrɛ̀ta Gàlàtiyà ɔ̌ Kànɨ́sá ɔ̌ bhà dɔ̌

(Gàl 3.1-4; 5.1-12)

8 Angyinǎ rɔ̀ nyɨ̌ nyʉnɨ nzá Kàgàwà, nɨ́ nyɨ̌ nɨ’ɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ mʉ̌ngʉ̌-nzo tɔ́ ɨnɔ. 9 Pbɛ́tʉ̀, kòmbí nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà Kàgàwà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, Kàgàwà ʉ̀nɨ wà nyɨ̌. Nɨ́rɔ̀, ɨ́ngbà dhu bhěyi dhu, nyɨ̌ nyádʉ̀ nyǎdu tdɨ́tdɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ àkyǎkyɛ̀ dhu-tsí-tɨ’ɔ̀ nɨ̌? Nyɨ̌ nyòzè tɨ́ nyǒkò ɨ dhu-tsí tɔ́ ɨnɔ tɨ́ tdɨ́tdɔ̌? 10 Nyɨ̌ nyózè nyǎbhʉ ɨfʉta atdídɔ̌ atdídhená ɨdhɔ mà, àbǐ mà, kàsʉmɨ̀ mà atɔ mànà tɔ̀. 11 Obhó tɨ́, ma mɨ́ ɔdɔ ɔ̀nzɨ, akyɛ dhu arana ɨ̀’ɨ̀ kɔkɔ́rɔ̀ ma mɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́ nɨ̌!

12 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, dhu àkǎ nyǒngò dhu ɔ̀nzɨ̀ yà ma marɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu bhěyi, àdhàdhɨ̀ ma marɨ́ dhu ɔ̀nzɨ wɔ̀ nyɨ̌ nyarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu bhěyi ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Nyɨ̌, nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ nzá atdí nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ mà rùdú. 13 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà yà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ma mʉnɔ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ fʉ̌kʉ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ma mɨ’ɨ̀ andɨ nà dhu. 14 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀yana ìnè nyɔ̌nzɨ̀ ɨtsɨ̀du, ngǎtsi nɨ̌ mɨnzɛ rʉ̀kʉ́, yà ma mɨ’ɨ̀ nà andɨ-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ nzá ɨtsɨ̀du, ndɨrɔ̀ ma mɨ́nzɛ nzá rʉ̀kʉ́ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ makɔ àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà Kàgàwà bhà màlàyikà mà nákɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nákɔ̌ dhu bhěyi! 15 Nɨ́rɔ̀, angyè fʉ̀kʉ́ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nárà àdhà? Obhó tɨ́, ma mà’ù wà dhu: nyɨ̌ rózèyana gukyè nyʉ̌wà nyɨ̀kpɔ́kʉ mà, nyǎdʉ̀ ùbhonà pɛrɛ̀ tɨ́ idù, nɨ́ nyɨ̌ nyʉ́wàyana ʉ̀wa! 16 Nɨ́ kòmbí ma mʉ̀gɛ̀rɛ̀ tɨ́ ɨma, mongò fʉ̀kʉ́ òmvǔ tɨ́, yà obhó dhu ma mɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀?

17 Kɔ̀rɨ́ alɛ ápbǎ afíya rʉ̀kʉ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta rɨ̌’ɨ̀ mbǎ mběyi. Abádhí ózè dhu nɨ́, ’ɨ̀ndà nyɨ̌ rùdú rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ àdʉ̀ afíkʉ àpba rɔ̀yá tɨ́. 18 Ídzì dhu tɨ́ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu nɨ́, alɛ-afí àpbǎ ka kɨ́ ídzì dhu t’ɔ́nzɨta rɔ̌ bìlǐnganà dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ yà atdíkpá àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nyɨ̌ mànà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́. 19 Pbànɨ̌nzó, ma mɨ́ àpbɛ̀ àbà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ tdɨ́tdɔ̌, àdhàdhɨ̀ ndʉ̀gʉ rɨ́ tsìbhálɛ náarɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu bhěyi, ràrà àhʉ Krɨ́stɔ̀ rǎrà ngari àbà afíkʉ ɔ̀ dhu ɔ̀. 20 Ma màmbɛ̀nà òzèna dhu nɨ́, mɨ’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà kòmbí, madʉ̀ ɔ̀tɛ nyɨ̌ mànà vurò tǔdú na. Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ nzá àdhu mà ɔ̀nzɨ̀ ma mádʉ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ dhu.

Hàgarɨ̀ mà Sárà nà rɨ̌tɛ̀na ɔ́yɔ̌ ungbòta-tɨdɔ̀

(Ɔpt 21.1-12; Ɛ̀br 12.18-24)

21 Nyʉ̀nɔ pɛ́ dhu idù, nyɨ̌ yà Músà bhà Ʉyátá-tsìnǎ nyɨ̌ nyózè nyǒkò rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ tɨ́ ɨnzá ndɨ Ʉyátá arʉ́nɔna dhu? 22 Ka kándǐ dhu, katɨ: Àbràhamʉ̀ ɨ’ɨ̀ kpabhínzo nà ɔyɔ. Atdí ɨngba nʉgʉ kà tɔ̀ nɨ’ɨ̀ kàbhà ɨnɔ-àyi, Hàgarɨ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi ɨngba nʉgʉ kà tɔ̀ nɨ’ɨ̀ Sárà, yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨnɔ-àyi. 23 Wɔ̀ ndɨ ɨnɔ-àyi bhà ɨngba ka kʉgʉ àdhàdhɨ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ nʉ́gʉ ka karɨ́ dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ wɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨnɔ-àyi bhà-tsí ka kʉgʉ àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà anzɨ̀ làká-otù ɔ̌. 24 Wɔ̀rɨ́ dhu-tɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ ìnè: kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ vèbhálɛ nɨ́tɛ̀ dhu nɨ́ ɔ́yɔ̌ ungbòta-tɨdɔ̀. Wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ungbòta, yà Sìnayì tɔ́ pbìrì dɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nanzɨ̀, nɨ́tɛ̀ nɨ́ Hàgarɨ̀. Ndɨ ungbòta-nyʉtsì rɔ̀ arúvò nzónzo nɨ́ ɨnɔ. 25 Ndɨrɔ̀ Hàgarɨ̀ nɨ́ Sìnayì tɨ́ kátɨna Pbààrabhʉ̀-bvʉ̌ pbìrì. Ndɨrɔ̀, kɔ̀fɔ̀ ndɨ̀ yà kòmbí arɨ́’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀, yà ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ pbɨ̀ndà inzo mànà nà. 26 Pbɛ́tʉ̀, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ tsánà. 27 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna:

«Ábhʉ̌ ɨdhɛ̀nʉ rɨ̀ka ndɨ̀, ɨnyɨ ìngò-ayí, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyarɨ́ nyʉgʉ rɔ̀,

ɔ́vɨ̀ dhɛ̀dhɛ tɔ́ ìkǔ, ɨnyɨ, ɨnzá nyɨ nyapɛ̀na ʉgʉta tɔ́ àpbɛ̀ ìnè rɔ̀.

Obhó tɨ́, yà kpatsìbhálɛ ʉbhà tsìbhálɛ,

nɨ́ɨ’ɨya inzo nà abhɔ nyʉ́, ròsè yà kpatsìbhálɛ nà arɨ́’ɨ̀ tsìbhálɛ dɔ̀nǎ*!»

28 Nyɨ̌ mà àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nɨ́ yà Kàgàwà bhà làká-otù ɔ̌ ka kʉgʉ inzo, àdhàdhɨ̀ Ìsakà ka kʉgʉ dhu bhěyi. 29 Pbɛ́tʉ̀ angyi, yà kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ nʉ́gʉ ka karɨ́ dhu bhěyi ka kʉgʉ ngbángba náavù yà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌ ka kʉgʉ ngbángba-rɔ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ̀ ndɨ́ ndɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ kòmbí màtɨ́ rɔ́. 30 Nɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ àdhu ʉ̀nɔ? Kà rǎtɨna: «Ódì wɔ̀ ɨnɔ-àyi mà idhùnà mànà. Obhó tɨ́, ɨnɔ-àyi t’ídhùnà mà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òko àbayà bhà dhu-tsí-kàmǎ tɨ́ atdíkpá, yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨnɔ-àyi t’ídhùnà mànà*.» 31 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ àbanɨ̌nzó, àlɛ̌ nɨ́ nzɨ̌ ɨnɔ-àyi bhà inzo, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨnɔ-àyi bhà inzo.

5

Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu

(Gàl 2.3-5; 3.1-7,12)

1 Krɨ́stɔ̀ nʉ́ʉwʉ̀ àlɛ̌ ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɨ’ɨ tɨ́ àlɛ̌ dɔ̌ àlɛ̌tɨ́rɔ̀ dòtsí. Nɨ́rɔ̀, nyìkò dòtsí. Àpɛ́ nyàbhʉ nyɨ̌ kitsu nyɨ̌ tdɨ́tdɔ̌ ɨnɔ-kàsʉ̌ tɔ́ kɔ̀mà ɔ̀. 2 Nyɨ̀rɨ dhu! Ɨma Pɔlɔ̀ ma mòzè mʉnɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ matɨ, nyɨ̌ nyapɛ́ nyǒzè kɔbhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀kʉ́ nga, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà a’u tɨ́ nyɨ̌, nɨ́ Krɨ́stɔ̀ anzɨ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ atdí mʉ̀gàsʉ̀ nà màtɨ́. 3 Ɨma, ma mɨ́ dhu ʉ̀nɔ tdɨ́tdɔ̌ kpangba: ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà náapɛ́ ndòzè ndàbhʉ ɔnzɨ̀ná nga kɔbhɔ̀lɔ̀, nákǎ ndɨ̀fʉ Ʉyátá kɔ́rɔ́. 4 Nyɨ̌ nyapɛ́ nyǒzè kɔzʉ̀ nyɨ̌ obhónángatálɛ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ Ʉyátá t’ɨ́fʉta-otù ɔ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀ndà wà nyɨ̌ ɨtsɛ Krɨ́stɔ̀ rɔ̌ rɔ̀, nyǎdʉ̀ Kàgàwà àmbɛ̀nà ɔ̀nzɨna fʉ̌kʉ̀ ídzìnga ìwi. 5 Pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ́ na, mǎ mɔ́dɔna atdyúka nyʉ́ nà dhu nɨ́, Kàgàwà nɔ́ɔzʉ́ya mǎ obhónángatálɛ tɨ́ a’uta-otù ɔ̌ dhu. Ndɨ dhu nɨ́ ndɨ mǎ mɔ́dɔna Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. 6 Obhó tɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà ɨ̀ núngbò alɛ tɔ̀, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ kɔ̀bhɔlɔ dhu mànà nɔ́nzɨ̀ nzá atdí dhu mà. Àkǎkǎ dhu nɨ́, ka’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀, kadʉ̀ ndɨ a’uta nɨ́tɛ̀ alɛ òzè ka kɨ́ dhu-otù ɔ̌.

7 Nyɨ̌, nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ mběyi nyʉ́ nyɨ̌ nyówu angyi fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ rɔ́! Nɨ́, ádhɨ ndɨ tsʉ̀kʉ nʉ́tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌fʉ obhó dhu? 8 Wɔ̀ tsʉ̀kʉ ʉ̀tɔ̀ rɨ́ dhu nɨ́rà nzá yà nyǔnzi rɨ́ Kàgàwà bhà rɔ̀. 9 Ákɛ̌ afí-ngba náarɨ́ ndɨ ábhɔ̌ idyi nyʉ́ nábhʉ̌ ràmɔ̌. 10 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àbhʉ ma mɨ’ɨ̀ a’uta nà ʉ̀kʉ̀: nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ vurò dhu ɨ̀rɛ̀ yà ma mɨ́rɛ̀na dhu rɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌nga òngbò arɨ́ alɛ dɔ̌ Kàgàwà rɨ̌ pɛ́ anya ɔ̀tdɨ̀, ɨ̀mbǎ ɨ’ɨna àdhɨ pbá alɛ màtɨ́.

11 Pbàkà ɔ̌ àbanɨ̌nzó, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ma marɨ́’ɨ̀ dhu ɔ̀vɔ ma márɨ́ ìndrǔ tɔ̀, alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu dɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ ádhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ ka kádʉ̀ òko kambɛ àvu dɔ̌ rùdú nɨ̌? Ndɨ dhu bhěyi kɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ɨ̀’ɨ̀, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉtɔ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu rǎdʉ̀ àbhʉnà ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀. 12 Ɨ kɔ̌kɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌nga òngbò arɨ́ alɛ, nákǎnà ’ɨ̀tɔ̀ kpabhálɛ-ɔbɨ̀* rɔ̀yá rɔ̀.

13 Obhó tɨ́ àbanɨ̌nzó, Kàgàwà núunzi nyɨ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ dʉ̀kʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀. Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǐdyì wɔ̀ dʉ̀kʉ́ nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ dhu, rɨ̀’ɨ̀ rʉsà ʉ̀fà rɨ́ fʉ̌kʉ̀, nyɔ̌nzɨ̀ yà ngbɔ̌kʉ rɨ̌ atdyúya òho dhu dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ àzè ɔ̌. 14 Obhó tɨ́, Músà bhà kɔ́rɔ́ Ʉyátá ka kándu yàrɨ́ atdí Ʉyátá ɔ̀. Ndɨ Ʉyátá rǎtɨna: «Nyɨ nyàkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi.» 15 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nyárɨ́ nyʉ̌kǎ, nyǎdʉ̀ àmbɛ nyǎ’à dɔ̌ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ bhěyi dhu tɨ́, nɨ́ nyàndà nga mběyi, ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̌tdɨ́ tɨ́ tsěkʉ nzínzìkʉ ɔ̌.

Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nákǎ ndɨ ndʉ̀ndà ìndrǔ dhu

16 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ́ dhu ʉ̀nɔ fʉ̌kʉ̀, matɨ: nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌bhà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rʉ̀ndà nyɨ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ yà ngbɔ̌kʉ rɨ̌ atdyúya òho dhu àbhʉ rʉ̀ndà nyɨ̌. 17 Obhó tɨ́, alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ atdyúya òho dhu mà náarɨ́ ’àgò Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ atdyúya òho dhu nà. Ndɨrɔ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ atdyúya òho dhu mà náarɨ́ ’àgò alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ atdyúya òho dhu nà. Kɔ̌kɔ̀rɨ́ ɔ́yɔ̌ dhu náarɨ́ ’àgò, ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎbhʉ ɨ̀nzɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ yà nyɨ̌ nyòzè nyɔ̌nzɨ̀ dhu. 18 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ nyʉ̌nda dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ òko tdɨ́tdɔ̌ Ʉyátá-tsìnǎ.

19 Alɛ-ngbɔ̀ arábhʉ̌na kɔnzɨ̀ dhu nʉ́nɨ wà ɨ̀ kpangba. Ɨ dhu nɨ́: mʉ̀nyɔ̀nɨ̀, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ka kɔ́tɨ̀ dhu, alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ atdyúna òho dhu rɨ̌ alɛ ʉ̀nda dhu, 20 sànamʉ̀-ɔ̀nzɨ̌ ka kɨ́ alɛ ʉ̀kɔ̌ dhu, adhɨ ɔ̀wɛ̀ ka kɨ́ dhu, òmvǔ tɨ́ ka kóko dhu, anya t’ɔ́nzɨta, adha tɔ́ alɛ-afí, akótá, agòta, ìndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ dhu, alɛ-tɨ̀ t’áfàta, 21 ngǎtsi alɛ-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu-atdyú t’óhota, ɨwa òri ka kɨ́ dhu, ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ ka kɨ́ ɔbɨ̀na ròsè dhu, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà dhu-tsí kɔ̀rɨ́ dhu nà ɨ̀ nɔ́fɔ̀ mànà. Nɨ́, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ àdhàdhɨ̀ yà angyi ma mɔ́vɔ̀ ka dhu bhěyi matɨ, kɔ̀rɨ́ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ, náabáya nzɨ̌ ngari ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi ɔ̌.

22 Pbɛ́tʉ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ ɨ̀’ɔ̌na itse nɨ́: àzè, dhɛ̀dhɛ, màrʉ̀ngà, dhu-dzi t’óndùta, ídzìnga, ìndrǔ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta, ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ a’uta nà alɛ ɔ̀ dhu, 23 ɨ̀yɔ̀nga, ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ alɛ ìtsǔ akyɛ atdí dhu ɔ̀ dhu. Músà bhà Ʉyátá násà nzá kɔ̌kɔ̀ dhu! 24 Nɨ́, Krɨ́stɔ̀ Yěsù bhà alɛ nʉ́tɔ̌ wà fɨ̀yɔ́ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ mà, yà ɨ̀ nʉtsɨ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-atdyú t’óhota tɔ́ imbi mànà mʉ̀sàlabhà dɔ̌. 25 Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌ àlɛ̌ karóko dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rùbhi átɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ àlɛ̌ ʉ̀nda ɔ̀ná otu ɔ̌. 26 Àlɛ̌ kàkǎ nzá àlɛ̌ rɔ̀yɔ̀ àlɛ̌, àlɛ̌ kàkǎ nzá àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ àlɛ̌ rʉ̀sǎ, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kàkǎ nzá àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ àlɛ̌-adhà.

6

Ìndrǔ àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ dzʉ̀nàya nzínzìya ɔ̌ dhu

(Rɔm 12.1-11; 2Kò 9.6; Ɛ̀br 6.10-12)

1 Àbanɨ̌nzó, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdí alɛ nábà ndɨ̀ atdí afátá nà dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌, yà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ nyʉ̌nda rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎdu ndɨ alɛ ídzì otu ɔ̌ yɔrɔwà tɔ́ afíkʉ nà. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, akyɛ nyɨ̌ nyadʉ̀na òtsù átɔ̀ pfɔ̀mvɔ rɨ̌ afíkʉ ùmvǔ dhu ɔ̀ nɨ̌. 2 Nyòngò dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌, nyǎnɔ̀ fʉ̀kʉ́ ànɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà Ʉyátá nɨ́fʉ. 3 Atdí alɛ mà náapɛ́ ndɔ̀zʉ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu tɨ́, àzèmbè mbǎ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́ rɔ́rɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ́ ndʉ̀trǎ alɛ. 4 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndàndà kàsʉ̌na ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨdhɛ̀na rɨ̌ ndɨ̀kǎ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nà, nɨ́ kǎ-dhɛ̀ àkǎ ndɨ̀ka ndɨ̀ kàsʉ̌na-bvʉ nyʉ́ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndùdhe ndɨ̀ ngǎtsi alɛ rɔ̌. 5 Obhó tɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà náanɔ́ya pbɨ̀ndà ànɔ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀.

6 Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ka kùdhe fɨ̌ndà alɛ nákǎ ndàrà ndɨ̀ ndòngyè kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ongyéngá-ɔ̌nga ʉ̀ndɔ̀ rɔ̌ yà ndɨ dhu nùdhe fɨ̌ndà alɛ mànà.

7 Ɨ̀nzɨ̌ nyʉ̀trǎ nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀: Ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà arɨ́ ndʉ̀bha kɨkpà ndɨ̀ nà! Yà ndɨ̀ ndózòna dhu-tɨdɔ̀ nɨ́ ndɨ ndɨ alɛ adʉ̀ya ògùnà ɨnga ɔ̌ rɔ̀. 8 Ngbɔ̌na ózè dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́ dhu òzò alɛ nóoguya nɨ́ ndɨ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́’ɔ̌ itse: ndɨ itse nɨ́ ɔvɛ. Pbɛ́tʉ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ózè ka dhu bhěyi rɨ́ dhu òzò alɛ nóoguya nɨ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɔ̌na itse: ndɨ itse nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga. 9 Àpɛ́ kɨ̀ngyɛ̌ àlɛ̌ ídzìnga t’ɔ́nzɨta nɨ̌. Obhó tɨ́, kàsʉmɨ̀ rǎkǎ nɨ́nganɨ́, àlɛ̌ koguya àlɛ̌ tɔ́ itse ɨnzá àlǎfí ɨ̀ngyɛ̌ ndɨ̀ kasʉ rɔ̌rɔ̀ nɨ̌. 10 Nɨ́rɔ̀, òko àlɛ̌ kòko kàsʉmɨ̀ nà rɔ́, dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ídzìnga kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Ròsè dòtsí, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ka a’uta ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ t’ádɔ́na tɔ̀.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ dhu t’ɔ́vɔta mà, ovìta mànà

(Fìl 3.2-11)

11 Nyàndà pɛ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ma màndǐ bhàrʉwà ɔtsʉ́du nyʉ́ nɨ̌ fʉ̌kʉ̀, ádrɔ̀drɔ̌ nyɨ̀kpɔ́ya nà andítá nyʉ́ nɨ̌ dhu! 12 Kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ alɛ, kɔ̌kɔ̀ nyʉ̌tʉ̌ arɨ́ kɔbhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀kʉ́ nga alɛ, nɨ́ ɨ ɨ̀ nózè ’ɨ̀tɛ̀ ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu ɔ̌ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, abádhí arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ka kavù tɨ́ rɔ̀yá Krɨ́stɔ̀ bhà mʉ̀sàlabhà-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Ɨ alɛ, kɔ̌kɔ̀ ɔnzɨ̀yá nga ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ alɛ, náarɨ́ nzɨ̌ Músà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ ɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ abádhí ózè dhu nɨ́, kɔbhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀kʉ́ nga, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ambɛ̀ tɨ́ ’ɔ̀yɔ̀ dɔ̌, ɨ̀ ràrɨ̌ ndɨ ɨ̀ ʉ́tʉ nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ wɔ̀ ndɨ ize nà rʉ̀kʉ́. 14 Nɨ́, ɨmá na nɨ́ ndɨ, ma mòzè nzá mɨdzɨ̌ ma, ɨnzá nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà mʉ̀sàlabhà-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́ ma mɨ̀dzɨ̌ ma rɔ̀. Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ mʉ̀sàlabhà-otù ɔ̌ nɨ́ ndɨ, ma mɔ̀zʉ̀ yà adzɨ àdhàdhɨ̀ ɨwà ɔ̀vɛ̀ dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ràdʉ̀ mɔzʉ̀ átɔ̀ ɨwà ma mɔ̀vɛ̀ dhu tɨ́. 15 Ìndrǔ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu mà, ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ kɔ̀bhɔlɔ dhu mànà, nɔ́nzɨ̀ nzá atdí dhu mà. Àkǎkǎ atdídɔ̌ dhu nɨ́ Kàgàwà rìbhò ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá àlɛ̌ tɔ̀. 16 Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ, yà ma múdhěna dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̌, ndɨrɔ̀ Pbàìsràyélí Kàgàwà bhà alɛ mànà tɔ̀ ma mátɨna, Kàgàwà bhà màrʉ̀ngà mà, Kàbhà ídzìnga mànà ràkǎ ɨ̀’ɨ̀ abádhí dɔ̌ kɔ́rɔ́.

17 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, atdí alɛ mà nákǎ nzá ndàva tsìdu tdɨ́tdɔ̌. Obhó tɨ́, yà ma mɨ́’ɨ̀ nà rùdú otú-bhu nɨ́, Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀ ma mábà.

18 Àbanɨ̌nzó, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nà. Àmɨ̀nà.

* 3:6 3.6 Ɔpt 15.6

* 3:8 3.8 Ɔpt 12.3

* 3:10 3.10 Tɔ̀r 27.26

* 3:11 3.11 Hàb 2.4

* 3:12 3.12 Law 18.5

* 3:13 3.13 Tɔ̀r 21.23

* 4:27 4.27 Ìsa 54.1

* 4:30 4.30 Ɔpt 21.10

* 5:12 5.12 Kpabhálɛ-ɔbɨ̀ ɨ̀tɔ ka kɨ́ dhu-tɨ̀ nɨ́: alɛ-omù-kpɔ̌ nʉ́tǎ ka kɨ́ dhu.

Ɛ̀fɛsɔ̀

1

2

3

4

5

6

Ɛ̀fɛsɔ̀

ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Kas 19.1-41; 20.17-38 ɔ̀ ka kɔ́zʉ̀na dhu nɨ́ Pɔlɔ̀ adɨ̀ Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ ɨ̀bhʉ atɔ tɨ́ dhu. Kòmbí ka karɨ́ ndɨ pbìrì àtɨ Tùrùkiyà tɨ́. Kǎdɨ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉnɔ tɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀. Nɨ́ olù nyʉ́, mbɛ̀mbɛ̀ ɨwà azà kumì atɔ ʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀, kǎndí yàrɨ́ bhàrʉwà imbi ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ́rɔ̀ (Ɛ̀fɛ 3.1; 4.1; 6.20) Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà mà, kǎ-gì rɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá mànà tɔ̀ (Upf 1.11). Ɨ kànɨ́sá ɔ̌ ábhɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí.

Pɔlɔ̀ azè ndɨ̀tɛ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ dhu nɨ́ ɨwà Kàgàwà údhě ndɨ̀ ndɔ́nzɨna dhu tɨ́ dhu. Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ nɨ́, Kàgàwà ózè ndɨ̀lɨ yà ndɨ̀ ndanzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà adzɨ̀ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ mà, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ mànà atdí alɛ kɛ̀lɛ̌, Krɨ́stɔ̀, rɔ̀nyʉ̀ idzi dɔ̀yá.

Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ́, Pɔlɔ̀ azè pbàkrɨ́stɔ̀ ròkò atdínga ɔ̌, àdhàdhɨ̀ yà fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ tɨ́rɔ̀ nónzì ka dhu bhěyi.

Pɔlɔ̀ níidyi kàrɨ́ ɨ̀bhʉ ɔ́fɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Yěsù ná’ù alɛ nʉ́gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’òngò atdí alɛ nyʉ́ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu nɨtɛ̀ tɨ́: yà nɨ́, Kànɨsà arɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ bhěyi, Krɨ́stɔ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ alɛ-dɔ dhu, Kànɨsà arɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨdza bhěyi, Krɨ́stɔ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ ɨdza-pbɨdɔ̀ ɔ̀dɔ arɨ́ odu dhu, ndɨrɔ̀ nɨ́ Kànɨsà nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà tsìbhálɛ bhěyi dhu.

Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, dhu àkǎnà pbàkrɨ́stɔ̀ rùngbò ɨ̀, ’òkò atdíkpá fɨ̀yɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Krɨ́stɔ̀ mànà.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu (1.1-2).

- Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ Kàgàwà rɔ̌nzɨna pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ ídzìnga (1.3–3.21).

- Kàgàwà únzì alɛ nɨ̌ anzita nà àkǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu àkǎ kokò dhu (4.1–6.20).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ òvì bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta nɨ̌ dhu (6.21-24).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

(Kas 18.19-21; 19.1-7; 20.17)

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ nɨ́ ɨma Pɔlɔ̀, yà Kàgàwà nyʉ́ azè rɨ̀’ɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ tɨ́ alɛ. Ma màndǐ dhu yà Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ aróko Kàgàwà bhà alɛ, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà ɨ̀ úngbò ɨ̀ nɨ̌ fɨ̀yɔ́ ungbòta ɔ̌ íkò pɔ́tsɔ́ alɛ tɔ̀. 2 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ afíkʉ ɔ̀.

Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ Kàgàwà rɔ̌nzɨna pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ ídzìnga

(Rɔm 8.15-17,28-30; 2Tɛ̀ 2.13-14; 2Tì 1.9-10)

3 Dhu àkǎ àlɛ̌ rìlè Kàgàwà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’Ábanà! Ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌’ɨ náso ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀rà alɛ-afí tɔ́ kɔ́rɔ́ asota-tɨdɔ̀ nɨ̌, Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-otù ɔ̌. 4 Ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ yà adzɨ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀, Kàgàwà náavò àlɛ̌, àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ koko tɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́ ɔnzɨ̀ná, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na ɔnzɨ̀ná dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì alɛ tɨ́, ndɨ̀ ndózè àlɛ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Kàgàwà náapɨ̀ àlɛ̌ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà inzo tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. Kǎnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndózè ka dhu bhěyi. 6 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rìlè Kàgàwà yà àlɛ̌ tɔ̀ kǐbho pbɨ̀ndà ídzìnga tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga-okú dɔ̀ rɔ̀. Kǐbho ka tɨ́rɔ̌rɔ̀, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ ndazè Idhùnà-otù ɔ̌.

7 Krɨ́stɔ̀-azù-otù ɔ̌, Kàgàwà nʉ́ʉkɔlɔ àlɛ̌’ɨ nzɛ́rɛ dhu ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà àlɛ̌ tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga tɔ́ ábhɔ̌nga àlɛ̌ tɔ̀, 8 ndìbhò dhu-ɔ̌nga t’óvòta mà, àkǎkǎ ɨnga t’ʉ́nɨta mànà àlɛ̌ tɔ̀. 9 Kǎbhʉ̀ àlɛ̌ rʉ̀nɨ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ ndɨ̀ ndudhé dhu. Ndɨ dhu kǔdhé angyangyɨ pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌ ndɨ̀ ndɔnzɨya tɨ́ Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 10 Ndɨ Kàgàwà udhé dhu nɨ́, yà ndɨ̀ ndakɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨ̀ ràrɨ̌ yà ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí, kǎkà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ mà, yà adzɨ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ mànà-tsʉ̀ núndǔ, Krɨ́stɔ̀ rɔ̀nyʉ̀ idzi dɔ̀yá.

11 Ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì, Kàgàwà níibho wà yà ndɨ̀ ndudhé mǎ moko tɨ́ kàmǎna tɨ́ dhu fǎkà, ndòvò mǎ angyangyɨ yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndudhé ka dhu bhěyi. Kǎnzɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨ dhu, àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndudhé ka ndɨrɔ̀ ndɨ̀ ndazè ka dhu bhěyi. 12 Nɨ́rɔ̀, yà wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ tɨ́ mǎ mɨ’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ atdyúya nɨ́lɨ alɛ tɨ́ rɔ̀, mǎ màkǎ mǐlè Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀.

13 Nyɨ̌ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyitdègu obhónga tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ɨ̀rɨ, nɨ́ nyɨ̌ nyadʉ̀ Krɨ́stɔ̀ ná’ù. Ndɨ màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ yà ɔ̀gʉ̀ nibho fʉ̌kʉ̀. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà adʉ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí yà ndɨ̀ ndakɔ̀ fɨ̀ndá làká níbhò fʉ̌kʉ̀, rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dòtsí dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ pbɨ̀ndà ize tɨ́. 14 Wɔ̀ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ndɨ rɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ àlɛ̌ rabáya ongyéngá*, yà pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká ongyéngá nzínzì ɔ̌. Àlɛ̌ kabáya ka Kàgàwà rɨ̌ àlɛ̌’ɨ nʉ́wʉ̌ dòtsí nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ nɨ́nganɨ́. Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rìlè Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ dɔ̌ dhu

(Fìl 2.9-11; Kɔ̀l 1.3-6,9-13,18-19; 1Pɛ́ 1.3-4)

15 Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, yà ma mɨ́rɨ̀ná nyɨ̌ nyá’ù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɨ́ dhu mà, nyɨ̌ nyózè Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́ tɨ́ dhu mànà rɔ̀, 16 ma márɨ́ nyɨ̌rɛ̀ pbàkà ɨtsɔ̀ta ɔ̌, ndɨrɔ̀ ma márɨ́ nzɨ̌ mɨngyɛ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ ma mɨ́ Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀. 17 Ma mɨ́ mɨtsɔ̀ yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà arɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ t’Ábanà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ pbɨ̀ndà Alafí nabhʉ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀. Ndɨ Alafí rɨ̌ Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ fʉ̌kʉ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà nyʉ̌nɨ mběyi nyʉ́. 18 Ma mɨ́ mɨtsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta-nyɨ̀kpɔ́ nʉngbɛ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kǔnzì nyɨ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ yà nyɨ̌ nyʉ́lɨ atdyúkʉ dɔ̀yá dhu, nyǎdʉ̀ yà pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ kɨ̌lɨ dhu-tsí tɔ́ ʉ̀yʉ̌ya ongyéngá nʉ́nɨ̌. 19 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ náarɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́ àlɛ̌ tɔ̀ dhu nʉ́nɨ̌, yà ka àlɛ̌ ká’ù rɔ̀. Ndɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ Kàgàwà ɨ́tɛ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà, 20 yà Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ ndabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ àbhʉnà ràdɨ pbɨ̀ndà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 21 Ányɨ̀ nga nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ɨ́lɨ Krɨ́stɔ̀ kɔ́rɔ́ màlàyíká mà fɨ̀yɔ́ kámá mànà dɔ̌, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ pbàkámá dɔ̌. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà ɨ́lɨ ka kɔ́rɔ́ ɔvɔ, yà ɔ̀vɔ ka kádʉ̀ ɔ̀vɔ̀nà kòmbí màtɨ́, ndɨrɔ̀ olù màtɨ́ ka kɔvɔya dɔ̌. 22 Kàgàwà ábhʉ wà Krɨ́stɔ̀ rɔ̀bɛ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí-dɔ, ndàdʉ̀ kɨ̀lɨ rɨ̀’ɨ̀ Kànɨsà-dɔ̀tsirɔ̀ tɨ́. 23 Kànɨsà nɨ́ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀. Krɨ́stɔ̀ arádɨ ngbùlǔna nyʉ́ nà Kà-nyʉtsì, Kàgàwà ràdʉ̀ àdɨ ngbùlǔna nyʉ́ nà Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì.

2

Kàgàwà bhà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ àlɛ̌ kʉgʉ̀ dhu

(Kɔ̀l 2.12-13; 3.1-3; Tit 3.3-8)

1 Angyi, nyɨ̌ nɨ’ɨ̀ ɨwà ʉ́vɛ alɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, fʉ̀kʉ́ afátá mà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga mànà-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Nyɨ̌ nyongónà òko ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ náafɔ̀ ndɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ náaróko ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ nà. Nyɨ̌ nyɨfʉ awɛ ɔ̌ aróko nzɛ́rɛ-alafí ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, yà kòmbí idzi nɔ́nyʉ̀ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ alɛ dɔ̌. 3 Angyí, àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ átɔ̀ abádhí bhěyi. Àlɛ̌ kongónà òko àdhàdhɨ̀ yà àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ rɨ̌ atdyúya òho dhu bhěyi, àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ àdhàdhɨ̀ àlɛ̌-afí mà àlɛ̌-ngbɔ̀ mànà nózè ka dhu bhěyi. Ndɨ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ àlɛ̌ karóko dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌’ɨ nɨ’ɨ̀ ɨwà dhu ípfo ngʉ̌kpà alɛ bhěyi tɨ́, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ɨtdɨ̀ tɨ́ àlɛ̌-ànyǎ pbɨ̀ndà nàwí ɔ̌ alɛ.

4 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà ɨzʉ náarɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ nyʉ́ ìndrǔ tɔ̀. Kǒzè àlɛ̌ atdídɔ̌. 5 Yà àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ ɨwà àlɛ̌ kʉ́vɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ àlɛ̌ tɔ́ afátá-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ rɔ́rɔ̀, kǎbhʉ̀ àlɛ̌, àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà. Nɨ́ Kàgàwà nɨ́ɨgʉ́ nyɨ̌ pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌. 6 Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-otù ɔ̌, Kàgàwà ábhʉ àlɛ̌ rʉ̀ngbɛ àlɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɔnyʉya tɨ́ idzi atdíkpá kà mànà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. 7 Ndɨ àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndanzɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì ídzìnga-otù ɔ̌, kǎzè ndɨ̀tɛ̀ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ pbɨ̀ndà ídzìnga tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga olùnǎ rɔ̀ rɨ́rà kɔ́rɔ́ atɔ ɔ̌. 8 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́gʉ Kàgàwà bhà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ a’uta-otù ɔ̌. Wɔ̀ ndɨ ɔ̀gʉ̀ náhʉ nzá nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ Kàgàwà bhà pɛrɛ̀. 9 Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kàsʉ̌kʉ-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu ndɨ, akyɛ atdí alɛ mà náarana àdɨ ndàmbɛ ndɔ̀yɔ̀ dɔ̌ nɨ̌. 10 Obhó tɨ́, àlɛ̌’ɨ nɨ́ Kàgàwà-ɔtsʉ́-tsírɔ́ kasʉ, ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-otù ɔ̌, Kàgàwà anzɨ̀ àlɛ̌ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kongó tɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀. Ɨ ídzì dhu nɨ́ yà angyangyɨ Kǎhù nyɨ̀ya-tɨ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kongó tɨ́ ɔ̀nzɨ̀nà dhu.

Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ atdí alɛ tɨ́ dhu

(Kɔ̀l 1.20-22; Ɛ̀br 10.19-22; 1Pɛ́ 2.4-7)

11 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ màtɨ́ nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ angyí dhu. Ɔnzɨ̀yánga ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Pbàyàhúdí arɨ́ nyǎtɨ ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀yánga alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, abádhí arɔ́tɛ yà irinǎ rɔ̀ ìndrǔ arɔ́nzɨna rɔ̀yá ize dɔ̌ tɨ́. 12 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyʉnɨ nzá Krɨ́stɔ̀. Nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ olo tɨ́ Kàgàwà bhà alɛ, Pbàìsràyélí nzínzì ɔ̌. Kàgàwà mà núungbò ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ mànà, ndàdʉ̀ ndɨ̀ ndɔnzɨya dhu tɔ́ làká nɔ́kɔ̀ abádhí tɔ̀ ndɨ ungbòta-nyʉtsì. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ olo tɨ́ ndɨ ungbòta ɔ̌. Nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ mbǎ yà adzɨ ɔ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ ɔ̀dɔ̀nà nyɨ̌ nyabá tɨ́ dhu nà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉnɨ nzá Kàgàwà. 13 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌, yà ɨtsɛ nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ angyi Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Kàgàwà-tɨ́, yà ndɨ̀ nʉfʉ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ Krɨ́stɔ̀-azù-otù ɔ̌. 14 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ màrʉ̀ngà nibho àlɛ̌ tɔ̀. Kǎbhʉ Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà ròngò atdí pbìrì ɔ̌ alɛ tɨ́. Yà ndɨ̀ ndabhʉ̀ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔvɛ tɔ̀ dhu-otù ɔ̌, kǔgolo wà abádhí nzínzì-ɔ̌nga nutu, ndàbhʉ rɨ̀’ɨ̀ òmvǔ tɨ́ imvú. 15 Àbadhi núugolo Músà bhà Ʉyátá mà, ɨ Ʉyátá arávǐna ka kɔnzɨ tɨ́ dhu mà, kǎrózèna kɨfʉ dhu mànà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ kɔ̌kɔ̀ Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà ròngò atdí pbìrì ɔ̌ alɛ-ɔwʉ́tá tɨ́, ndɨ̀ mànà abádhí ùngbò ɨ̀ dhu-otù ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kǐbho màrʉ̀ngà abádhí nzínzì ɔ̌. 16 Mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ndɨ̀ ndɔ̀vɛ̀ dhu-otù ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ náandu abádhí-tsʉ̀ ròngò atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́, ndàdʉ̀ abádhí ùngbò Kàgàwà nà. Ndɨ mʉ̀sàlabhà-otù ɔ̌, Kɨ̌tɔ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ ɨ’ɨ̀ òmvǔ. 17 Krɨ́stɔ̀ ɨra màrʉ̀ngà tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀, nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí, yà ɨtsɛ nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀ tɔ̀, ndɨrɔ̀ Pbàyàhúdí, yà ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ɨ’ɨ̀ Kà-tɨ́ tɔ̀. 18 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ, àlɛ̌’ɨ Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà, àlɛ̌ kádʉ̀ òwu ùvò àlɛ̌ t’Ábanà-ɔ̀nzɨ̌ yà atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌.

19 Nɨ́rɔ̀ kòmbí, nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ olo tdɨ́tdɔ̌ ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ ìwǔ tɨ́ íwǔ vurò ngari ɔ̀ rɔ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyóngò wà pbìrì ɔ̌ alɛ nyʉ́ tɨ́, atdíkpá Kàgàwà bhà alɛ mànà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyóngò wà atdí ɨdza ɔ̌ bhà tɨ́ Kàgàwà bhà alɛ mànà. 20 Àdhàdhɨ̀ odu nɨ̌ ka kɔ́sɨ̀ ɨdza bhěyi, nyɨ̌ mà átɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ ɨdza ka kɔ́rʉ̀ nɨ̌ odu. Uvitatálɛ mà pbànábí mànà nɨ́ ndɨ ɨdza-pfɔ̀ ka kɔ́rʉ̀ nɨ̌ odu, ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ndɨ ɨdza-pbɨdɔ̀ ɔ̀dɔ rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ odu. 21 Ndɨ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨdza ka kɔ́sɨ̀ nɨ̌ odu nábhʉ̌ arɨ́ rʉ̀pbǎ ɨ̀ atdíkpá, ndɨ ɨdza ràdʉ̀ ɔ̀trɔ, ràrà àhʉ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ Kàbhà ɨdza, yà Kǎrádɨ ɔ̀ná tɨ́. 22 Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌, nyɨ̌ nyúngbò wà nyɨ̌ átɔ̀ atdíkpá kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà, nyɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà arádɨ ɔ̀ná ngari tɨ́, Kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌.

3

Pɔlɔ̀ anzɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ kasʉ

(Ɛ̀fɛ 1.9-10; Kɔ̀l 1.24-29; 1Pɛ́ 1.10-12)

1 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨma Pɔlɔ̀, ma márɨ́ mɨtsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌ dʉ̀kʉ́. Ma marɨ́’ɨ̀ imbi ɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ ma márɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ, mambɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ dɔ̌ fʉ̌kʉ̀ nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà dhu mběyi nyʉ́, pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌, Kàgàwà ríbhò wà fʉ̌kʉ̀ ma mádʉ̀ ɔ̀nzɨ̀nà kasʉ fudú. 3 Kàgàwà ɨ́tɛ̀ ndɨ̀ idù, ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɨ tɨ́ yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ arádɨ ndɨ̀ ndudhé ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔnzɨya tɨ́ dhu. Nɨ́ ma mándǐ wà dhu akɛ tɨ́ fʉ̌kʉ̀ ndɨ dhu dɔ̌. 4 Nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ andítá nɔ́zʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ma mʉ́nɨ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ dhu yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ arádɨ nʉ́nɨ ʉ̀nɨ̌. 5 Angyí, Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ nzá wɔ̀ ndɨ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ arádɨ dhu ìndrǔ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, kɨ̌tɛ̀ ka pbɨ̀ndà ɨ̀lɨ̌lǎ uvitatálɛ mà, pbɨ̀ndà ɨ̀lɨ̌lǎ pbànábí mànà tɔ̀, pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌. 6 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ndɨ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ arádɨ dhu-tɨ̀ nɨ́: Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà rabáya Kàgàwà apɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ asota atdíkpá Pbàyàhúdí mànà. Abádhí nóngò wà atdí alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga tɨ́, ndɨrɔ̀ abádhí nábà wà yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ dhu-tsí átɔ̀.

7 Kàgàwà ɨ́lɨ ma mɨ’ɨ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-kàsʉ̌ t’álɛ tɨ́, yà pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ ndɨ̀ ndíbhò idù pbɨ̀ndà ídzìnga tɔ́ pɛrɛ̀-otù ɔ̌. 8 Ɨma nɨ́ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà alɛ nyʉ́ Kàgàwà bhà alɛ nzínzì ɔ̌ kɔ́rɔ́. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà ídzìnga nɨ́ ndɨ ma nábhʉ mongò Krɨ́stɔ̀ bhà asota nɔ́vɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. Ndɨ asota nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ fɨ̀ndá ádrʉ̀ngbǎnga rɨ̌ ndʉ̀nɨ̌. 9 Kǐbhò ma mɨ́ ndɨ̀ ndarɨ́ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ arádɨ dhu àbhʉ̌ ràkǎ tɨ́ dhu ɔ̀vɔ ma mɨ́ awáwʉ̀ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ nɨ̌ ídzìnga átɔ̀ idù. Ndɨ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu nanzɨ̀ alɛ, náarù wɔ̀ ndɨ ndɨ̀ ndudhé dhu ròngò àdɨ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ nyʉnatsì dhòdhódhónganà, 10 ndɨ́nɨ̌ kòmbí Kànɨsà-otù ɔ̌, kɔ́rɔ́ màlàyíká mà fɨ̀yɔ́ kámá mànà nʉ́ʉnɨ tɨ́ dhu Kàgàwà rarɨ́ dhu-ɔ̌nga òvò dhèdhèrɔ̀ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 11 Kàgàwà ábhʉ ndɨ dhu ràkǎ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, yà rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndudhé ka dhu bhěyi. 12 Yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-otù ɔ̌, ndɨrɔ̀ ka àlɛ̌ ká’ù dhu-otù ɔ̌, àlɛ̌ kábà wà ɨ̀mbǎ àlɛ̌-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ rɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀ àlɛ̌ kádʉ̀ òwu ùvò Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ a’uta nyʉ́ nà ɔ̀ná otu. 13 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, àpɛ́ nyàbhʉ afíkʉ rɨ̀ngyɛ̌ ndɨ̀, yà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ ma mábàna àpbɛ̀ nɨ̌, ndɨ àpbɛ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nábhʉ̌ rɨ́ fʉ̌kʉ̀ nɨ́dhunɨ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ dɔ̌ dhu

14 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mɔ̀kɔ̀ ma ɔtdyʉ̀du dɔ̌ Àba Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 15 Àbadhi nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ rʉ̀gànda-tsʉ̀ yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ mà, yà adzɨ dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ mànà t’Ábanà, yà abádhí dɔ̌ arɨ́ ɔvɔ ʉ̀vɔ̌ alɛ. 16 Ma mɨ́ mɨtsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nɨrá tɨ́ nyʉkʉtsì nǎ rɔ̀ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ ábhɔ̌nga-bvʉ rɔ̌. 17 Ma mɨ́ mɨtsɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Krɨ́stɔ̀ ongó tɨ́ àdɨ afíkʉ ɔ̀ a’uta-otù ɔ̌. Ma mɨ́ mɨtsɔ̀ átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ ɨvɛ́ya ɔ́dɨ̀ ɨ̀, ’àdʉ̀ ìko àzè dɔ̌ alɛ tɨ́. 18 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌, yà atdíkpá nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mànà Kàgàwà bhà ngʉ̌kpà alɛ mànà, nyɨ̌ nyádʉ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà àzè tɔ́ íhǔnga mà, kà tɔ́ ádzǐnga mà, kà tɔ́ ádzǐnga ràrà ɔrʉ̀ mà, kà tɔ́ ádzǐnga ròfò obvò mà nʉ́nɨ. 19 Ma mɨ́ mɨtsɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyʉ̌nɨ tɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà àzè, yà kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ɨnga t’ʉ́nɨta dɔ̀nǎ ósè àzè. Ndɨrɔ̀ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà dhu tɨ́ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ɨ’ɨ tɨ́ fʉ̀kʉ́ dhu tɨ́ átɔ̀.

20 Kàgàwà arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ àlɛ̌-nyʉtsì pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. Ndɨrɔ̀ Kà-fɔ́ àlɛ̌ kònzì dhu rɔ̀, Kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀nzɨ̀ ka abhɔ nyʉ́ ròsè. Obhó tɨ́, Kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nósè wà àlɛ̌ kádʉ̀ ɨ̀rɛ̀nà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ. 21 Dhu àkǎ àlɛ̌ rìlè Kàgàwà Kànɨsà ɔ̌, ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì, kɔ́rɔ́ rʉ̀gànda ɔ̌, ndɨrɔ̀ dhòdhódhónganà. Àmɨ̀nà.

4

Atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́ ka kɨ́’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì dhu

(Rɔm 12.4-8; 1Kò 12.4-31; Kɔ̀l 3.12-14)

1 Nɨ́rɔ̀ ɨma, yà imbitálɛ tɨ́ ma mɨ́’ɨ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ ma márɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, nyɨ̌, yà Kàgàwà únzì nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ndɨ anzita nà àkǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 2 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ yɔrɔwà t’álɛ tɨ́ atdídɔ̌, ɨ̀yɔ̀ aróko alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ dhu-dzi òndù arɨ́ alɛ tɨ́. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒndù dzìkʉ nzínzìkʉ ɔ̌ àzè ɔ̌. 3 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ atdídɔ̌, nyɔ̌dɔ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ábhʉ fʉ̌kʉ̀ màrʉ̀ngà-otù ɔ̌ atdínga. 4 Obhó tɨ́, alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́, ndɨrɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Kàgàwà únzì nyɨ̌ fɨ̌ndà ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. 5 Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́, a’uta rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́, bàtizò rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́, 6 Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ka nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ t’Ábanà. Kɔ̌nyʉ̀ idzi kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌, Kǎrɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ alɛ-otù ɔ̌, ndɨrɔ̀ Kǎrádɨ kɔ́rɔ́ alɛ-nyʉtsì.

7 Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ náabà àkǎkǎ pɛrɛ̀, àdhàdhɨ̀ yà Krɨ́stɔ̀ náabhʉ̀ ka fɨ̌ndà ɔ̀ná mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̌. 8 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna:

«Kǐtdègu ùpo ɔrʉ̀,

nɨ́ kǔgu imbi ɔ̀ ka kúsǒ alɛ ndàrà nà fɔná,

ndɨrɔ̀ kǔbhò pɛrɛ̀ ìndrǔ tɔ̀*.»

9 Nɨ́rɔ̀, yàrɨ́ ɔtɛ: «kǔpò ɔrʉ̀-tɨ̀» nɨ́ àdhu? Kà-tɨ̀ nɨ́, kà rifo pɛ́ angyi yà adzɨ dɔ̌, ndàdʉ̀ òtsù kà-tsì nyʉ́. 10 Wɔ̀ ndɨ ìfifo alɛ nɨ́ ndɨ wɔ̀ ùpǔpò ɔrʉ̀ nyʉ́, ròsè ɔ̀rʉ̀-akpà dɔ̀nǎ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔnyʉ tɨ́ idzi yà adzɨ mà ɔ̀rʉ̀-akpà mànà dɔ̌. 11 Àbadhi nɨ́ ndɨ àkǎkǎ pɛrɛ̀ nubhò ìndrǔ tɔ̀. Atdídhená alɛ tɔ̀ kǎbhʉ̀ nɨ́ uvitatálɛ tɨ́ ɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀, ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ kǎbhʉ̀ nɨ́ pbànábí tɨ́ ɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀. Ngʉ̌kpà alɛ-tsí tɔ̀ kǎbhʉ̀ nɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔtatálɛ tɨ́ ɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀, ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ kǎbhʉ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ t’ʉ́ndatatálɛ mà màlímó mànà tɨ́ abádhí rɨ̌’ɨ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀. 12 Àbadhi náanzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ-nyɨ̀tɨ̀ nohú tɨ́ angyangyɨ Kàgàwà bhà kasʉ tɔ̀. Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu, ndɨ́nɨ̌ Krɨ́stɔ̀-ngbɔ̀ nɔsɨ́ tɨ́. 13 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kádʉ̀ àlɛ̌ òtù atdínga ɔ̌ àlɛ̌ tɔ́ a’uta-otù ɔ̌, àlɛ̌ ràdʉ̀ Kàgàwà t’Ídhùnà ʉ̀nɨ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ kádʉ̀ ɔ̀’ɔ̀ a’uta ɔ̌, àlɛ̌ ròwù ùvò Krɨ́stɔ̀ bhà àkǎkǎ ɔ́fɔ̀ tɔ́ mʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyʉ́ ɔ̌. 14 Nɨ́, àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ òko tdɨ́tdɔ̌ nzónzo tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, yà ìndrǔ ʉ̀trǎ rɨ́ fɨ̀yɔ́ ʉtrátá tɔ́ màgězì nɨ̌ rùwǐ atdídhená alɛ rǔdhěna dhu ràmbɛ àlɛ̌ ʉ̀mbà dɔ̌ akyɛ. 15 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kapɛ́ àmbɛ obhó dhu nʉ́nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ àzè ɔ̌, nɨ́ àlɛ̌ kádʉ̀ ɔ̀’ɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, ràrà àhʉ yà àlɛ̌-dɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̀ àlɛ̌ kówu ùvò dhu ɔ̀. 16 Kǒtù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ, alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo kɔ́rɔ́ nʉ́pbǎ ɨ̀ ’òkò atdíkpá ’ɨ̀dzɔ̀, yà ɨ̀ únzǐ ɨ̀ dhu bhěyi. Nɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-ngba mà náapɛ́ kàsʉ̌na ɔ̀nzɨ àkǎkǎ dhu bhěyi, nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ kɔ́rɔ́ rǎdʉ̀ òvi, ndàdʉ̀ àmbɛ ndɔ̀sɨ̀ dɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ àzè ɔ̌.

Ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá nà pbàkrɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì dhu

(Gàl 5.16-25; Kɔ̀l 3.1-13; 1Yù 3.16-18; 4.7-11)

17 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ atdyúdu nyʉ́ nà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌: nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒkò tdɨ́tdɔ̌ ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ bhěyi. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà kɔkɔ́rɔ̀nga tɔ́ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta dɔ̌ tɨ́ aríko alɛ, 18 ndɨrɔ̀, abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta náarɨ́ nzɨ̌ dhu àlʉ̌. Ɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ yà Kàgàwà aríbhona ípìrɔ̌nga nà nyʉyatsì, abádhí ʉ́nɨ nzá atdí dhu mà, ndɨrɔ̀ abádhí nɨ́ dɔ̀ya ɨ́dzɔ̀ alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Abádhí-nyɨ̀ náarɨ́ nzɨ̌ ɨ̀wʉ akɛkpá màtɨ́, ndɨrɔ̀ abádhí ádzi wà ɨ̀ ’àmbɛ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, ɨ̀mbǎ tsʉ̀ya ʉ̀tɔ̀ rɨ́ atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀.

20 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi nga ndɨ ka kúdhe dhu fʉ̌kʉ̀ Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ̌! 21 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà kà dɔ̌ màkʉ̌rʉ̀. Nɨ́ ka kúdhe wà Yěsù-nyʉtsì arɨ́’ɨ̀ obhónga fʉ̌kʉ̀. 22 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎwà wɔ̀ angyi nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ nà fʉ̀kʉ́ ɔ́fɔ̀ ɨtsɛ nyʉ́, wɔ̀ angyi nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀-ayɨ́, wɔ̀ nyʉ̌nda arɨ́ nyǒwù igi, ndàdʉ̀ nyǐtsu ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀nza ɨ̀ ʉtrátá tɔ́ dhu-atdyú ɔ̀. 23 Dhu àkǎ nyʉ̌gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ dòtsí, nyǒngò ìndrǔ-ɔwʉ́tá tɨ́ afíkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀, ndɨrɔ̀ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta ɔ̀nǎ rɔ̀. 24 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɔwʉ́tána tɔ́ ɔ́fɔ̀ nà. Ndɨ ɔ́fɔ̀ nɨ́ yà Kàgàwà bhà wɔyɔ̀ rɔ̌ ka kanzɨ̀ ɔ́fɔ̀. Obhónga nɨ́ ndɨ ɔ́fɔ̀-ɔwʉ́tá ʉ̀nda rɨ́, rɨ̀tɛ̀ obhónánga tɔ́ ípìrɔ̌nga, ndɨrɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ ípìrɔ̌nga.

25 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyʉ̀bhà tɨ̀tɔ̀ t’ʉ́nɔta! Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndʉ̀nɔ̀ obhó dhu ɔdhɨ̀nà tɔ̀, àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, àlɛ̌ nɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌nga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 26 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nyàkǒ dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀. Adyifɔ̀ àkǎnà nzá ndàrà òtsù ngɔ̀mà ɔ̀, ɨnzá afíkʉ ɔ̀ nàwí nápɛ̀ ìku rɔ́rɔ̀. 27 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌bhà ngari Pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ tɔ̀. 28 Ogbo ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ úbhì alɛ, nákǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ ogbo tdɨ́tdɔ̌, pbɛ́tʉ̀, kàkǎ ndɔ̀nzɨ̀ kasʉ ɔtsʉ́na nyʉ́ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabá tɨ́ dhu ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ rɔ̀yá alɛ-dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndádʉ̀ nɨ̌ dhu. 29 Nzɛ́rɛ ɔtɛ àkǎ nzá ndàhʉ likʉ ɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù ʉ̀nɔ̀nà rɔ̌ nɨ́ ídzì ɔtɛ kɛ̀lɛ̌, yà ìndrǔ-dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ ndɔ̀sɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ, ndàdʉ̀ ídzìnga ìbhò yà ndɨ ɔtɛ ɨ̀rɨ rɨ́ alɛ tɔ̀. 30 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ ɨzʉ rʉ̀ka Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ize, yà nyʉkʉtsì Kàgàwà ɨlɨ, ndɨ́nɨ̌ ongó tɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ kpangba nyɨ̌ ràrɨ̌ pbɨ̀ndà alɛ, ràrà àhʉ Kàgàwà rɨ̌ nyʉ̌wʉ̌ dòtsí nzɛ́rɛ dhu ɔ̌ rɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. 31 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌dɔ̀ rʉ̀kʉ́ ka kɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu afíkʉ ɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá ʉ̀kʉ́ nga rɨ̀wà ndɨ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ nàwí. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎngbʉrʉ nzínzìkʉ ɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌nɔ̀ dhu ìndrǔ nɨ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ rɔ̌ rɔ̀. 32 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ídzìnga fʉ̌kʉ̀, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àzè nà nzínzìkʉ ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌bà dhu fʉ̌kʉ̀, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà nʉ́ʉbà dhu fʉ̌kʉ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì dhu bhěyi.

5

Awáwʉ̀ ɔ̌ ka kóko dhu

1 Nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà nzónzo, yà atdídɔ̌ kǒzè alɛ. Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò kàbhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 2 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ náazè àlɛ̌ dhu bhěyi: Kǎzè àlɛ̌, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga àdzi ɔvɛ tɔ̀ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ndɨrɔ̀ rɨ̀’ɨ̀ kàzʉ ɔ̀ ka kɔ̀bɨ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ yà mběyi rɔ́ngʉ ndrùù, ràdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ tɨ́.

3 Nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ. Nɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta mà, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu mà, ngǎtsi alɛ-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu-atdyú òho ka kɨ́ dhu mànà nákǎ nzá ndɨ̀rɨ̀ ndɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. 4 Ndɨrɔ̀, nzɛ́rɛ ɔtɛ nɔ́tɛ ka kɨ́ ìndrǔ nɨ̌ dhu mà, ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà ɔtɛ nɔ́tɛ ka kɨ́ dhu mà, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ zèze mà, nákǎ nzá ndɨ̀rɨ̀ ndɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ àkǎkǎ dhu nɨ́ kadu ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà tɔ̀. 5 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́: mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɨ́ ìndrǔ àbhʉ̌ rɔ̀tɨ̀ ngʉ̌kpà dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-atdyú òho arɨ́ rɨ̀’ɨ̀ fɨ̌ndà tɨ́ alɛ mà nɨ́ rokoya nzɨ̌ atdí dhu-kàmǎ màtɨ́ Kàgàwà bhà, ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà Idzi ɔ̌. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ dhu-atdyú òho arɨ́ rɨ̀’ɨ̀ fɨ̌ndà tɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ sànamʉ̀-ɔ̀nzɨ̌ arɨ́ ndʉ̀kɔ̌ alɛ bhěyi.

6 Atdí alɛ mà nákǎ nzá ndʉ̀trǎ nyɨ̌ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà ɔtɛ nɨ̌. Kɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛnga-tɨdɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà arɨ́ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ tsʉ̀ná dhu ɨ̀rɨ alɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ pbɨ̀ndà nàwí-lú nɨ̌. 7 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒwù nyɨ̌rɨ̀ rɔ̌ kɔ̀rɨ́ dhu bhěyi alɛ mànà. 8 Angyi, nyɨ̌ nyongónà òko ɨ́nɔ̀ ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ kòmbí, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌ nyáróko awáwʉ̀ ɔ̌. Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò àdhàdhɨ̀ awáwʉ̀ ɔ̌ nzónzo bhěyi. 9 Obhó tɨ́, awáwʉ̀ arɔ́dhɨna itse nɨ́ dhèdhèrɔ̀ ídzìnga-tɨdɔ̀ mà, obhónánga mà, obhónga mànà. 10 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù ɔbɨ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ nyʉ̌nɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ rádʉ̀ dhu. 11 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǐtsu nyɨ̌ yà ɨnzá nga nɔ̀fɔ̀ ɨ́nɔ̀ tɔ́ mʉ̀tsɔ ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǔpfò kà-dɔ̌nga kpangba. 12 Obhó tɨ́, wɔ̀ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ ìndrǔ rɔ̌nzɨna dhu dɔ̌ ka kɔ́tɛ dhu náarɨ́ alɛ-nyɨ̀ àbhʉ̌ rɨ̀wʉ̀. 13 Pbɛ́tʉ̀, dɔ̀yá nga ka kùpfò kpangba kɔ́rɔ́ dhu rǎdʉ̀ ’àla yà ɨ dhu nyʉ́ rɨ̌’ɨ̀ dhu bhěyi. 14 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ dhu, yà awáwʉ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nɨ́ rǎdʉ̀ òngo awáwʉ̀ tɨ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ka kátɨna yà dhu bhěyi:

«Ɨ́và nyɨ ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, wɔ̀ ɔ̀dhɔ̀ nyɨ nyɔ́dhɔ̀ rɔ̀!

Ɨ́ngbɛ̀ nyɨ, nyahʉ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀,

nɨ́, Krɨ́stɔ̀ rǎdʉ̀ nyɨ̀nʉ́ nga àwʉ̀.»

15 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎndà fʉ̀kʉ́ mʉ̀tsɔ mběyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒkò pbàdhɔ́má bhěyi, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò àdhàdhɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ bhěyi. 16 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kasʉ mběyi yà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà kòmbí kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kàrɨ́ ɨdhɔ nɨ́ nzɛ́rɛ ɨdhɔ nɨ́dhunɨ̌. 17 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ pbàdhɔ́má tɨ́, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-afí òzè nyɔ̌nzɨ̀ dhu. 18 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒrì ɨwa nɨ̌, ɨwa ɔ̀mvʉ̀ ka kɨ́ korì nɨ̌ dhu náarɨ́ ìndrǔ bhà ípìrɔ̌nga ɨ̀nzǎ nɨ́dhunɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̀rǎ nyɨ̌. 19 Nzínzìkʉ ɔ̌ nyɨ̌ nyɔ́tɛ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɔ̀ dhu nɨ́ Zàburì ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌yʉ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àbhʉ nyǎmbɛ ʉ̀yʉ̀nà dɔ̌ adyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌yʉ̀ adyi mà Zàburì mànà nyǎmbɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nílè dɔ̌ nɨ̌ atdí afíkʉ nà. 20 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ bìlǐnganà Àba Kàgàwà tɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌.

Vèbhálɛ mà fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ mànà àkǎ ’òkò nzínzìya ɔ̌ tɨ́ dhu

(Ɔpt 2.21-24; Kɔ̀l 3.18-19; 1Pɛ́ 3.1-7)

21 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò tsʉ̀kʉ́ dhu ɨ̀rɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́fʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

22 Nyɨ̌ vèbhálɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ fʉ̀kʉ́ kpabhálɛ-tsʉ̌ dhu, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ózè dhu nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ dhu tɨ́. 23 Obhó tɨ́, kpatsìbhálɛ nɨ́ pbɨ̀ndà tsìbhálɛ-dɔ, àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ narɨ́ Kànɨsà-dɔ dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ Kànɨsà tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba, ndɨ Kànɨsà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kà-ngbɔ̀. 24 Vèbhálɛ àkǎ ’ɨ̀rɨ̀ fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ-tsʉ̌ dhu kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌ màtɨ́, àdhàdhɨ̀ Kànɨsà náarɨ́ Krɨ́stɔ̀-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ dhu bhěyi.

25 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ kpabhálɛ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè fʉ̀kʉ́ vèbhálɛ àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ ózè Kànɨsà, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nyʉ́ àbhʉ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ kà tɔ̀ dhu bhěyi, 26 ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndu’o tɨ́ ka ɨdha* nɨ̌ ndɨrɔ̀ ɔ̀tɛ̌na nɨ̌ rɨ̀lǎ Kàgàwà tɔ̀. 27 Kǎzè ka ndɨ́nɨ̌ Kànɨsà náara tɨ́ àhʉ Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌, ɨ̀mbǎ atdí andrɨta nà màtɨ́, ɨ̀mbǎ nyɨ̀na rɔ̌ mʉ̀sɨ́ngɨ́rɨ́ nà màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ atdí otsu nà màtɨ́. Kǎzè ka rɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉnatsì dhu tɨ́. 28 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, kpabhálɛ àkǎ ’òzè fɨ̀yɔ́ vèbhálɛ àdhàdhɨ̀ ɨ̀ ózè ngbɔ̌ya nyʉ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi. Pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nòzè alɛ nózè wà ndɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀. 29 Obhó tɨ́, ngbɔ̌na nyʉ́ ɔ̀ndrɔ̀ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌ kòngù, ndàdʉ̀ ɔ̀dɔ̀nà mběyi, àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ náarɔ́nzɨna ngbɔ̌na, Kànɨsà rɔ̌ dhu bhěyi, 30 àlɛ̌’ɨ nɨ́ kà-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo nɨ́dhunɨ̌. 31 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá† ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ: «Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kpatsìbhálɛ rǒngo àbanà mà ɨ́yànà mànà nʉ́bhà, ’àdʉ̀ ’ùngbò pbɨ̀ndà tsìbhálɛ nà, abádhí ɔ́yɔ̌ rɔ̀ kɔ́rɔ́ ràdʉ̀ òngo atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́*.» 32 Wɔ̀ ndɨ Andítá-nyʉtsì ndɨ̀ nórù obhó dhu nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ dhu nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀ ma mɔ̀tɛ̀ dɔ̀ná dhu nɨ́ Krɨ́stɔ̀ mà Kànɨsà nà nàndà dhu. 33 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, tɨkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀ átɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ kpatsìbhálɛ mà nákǎ ndòzè pbɨ̀ndà tsìbhálɛ àdhàdhɨ̀ yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndózè ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ tsìbhálɛ mà, nákǎ ndɨ̀fʉ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ.

6

Nzónzo mà ɨ̀ nɔ́dhɨ̀ alɛ mànà nákǎ ɨ̀’ɨ̀ nà nzínzìya ɔ̌ ɨrɨta

(Uvt 27.16; Mbà 6.20; Kɔ̀l 3.20-21)

1 Nyɨ̌ nzónzǒ, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ nyɨ̌ nɔ́dhɨ̀ alɛ-tsʉ̌ dhu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nózè ka dhu bhěyi. Obhó tɨ́, wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu. 2 «Dhu àkǎ nyɨfʉ àbanʉ mà ɨ́yànʉ mànà.» Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ɨdrɛ̀ Ʉyátá nzínzì ɔ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ʉyátá, yà Kàgàwà ísě yàrɨ́ làká dɔ̀ná, ndàtɨ: 3 «ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɔnzɨya tɨ́ hirò, nyadʉ̀ ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ nɔ́dhɔ̀ yà adzɨ dɔ̌*.»

4 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nzónzo t’ábánǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒwù fʉ̀kʉ́ nzónzo àbhʉ rɔ̌ ràkǒ. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐvi abádhí, nyǎmbɛ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀sɔ̀ dɔ̌ fɨ̌yɔ̀, nyǎdʉ̀ òwu Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ózè dhu nɔ́vɔ̀ rɔ̌ fɨ̌yɔ̀.

Ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ mà fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà nákǎ ɨ̀’ɨ̀ nà nzínzìya ɔ̌ ɨrɨta

5 Nyɨ̌ ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-tsʉ̌ dhu ádrʉ̀ngbǎ ɨfʉta nyʉ́ nà, obhónga tɔ́ afíkʉ nà, àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ ndɨ kasʉ ɔ̀nzɨ dhu bhěyi. 6 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎmbɛ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ yà dʉ̀kʉ́ nga àndà fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ kɛ̀lɛ̌ nɔfɔ́ tɨ́. Àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ Kàgàwà-afí òzè dhu atdí afíkʉ nyʉ́ nà. 7 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ fʉ̀kʉ́ ɨnɔ-kàsʉ̌ ídzì afíkʉ nà, àdhàdhɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù tɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ dhu bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ tɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ kɔ̀nzɨ dhu bhěyi. 8 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ rubhòya pɛrɛ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà tɔ̀, àdhàdhɨ̀ ndɨ alɛ bhà ídzì kasʉ-bvʉ rɔ̌, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ dɔ̀ná arɨ́’ɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ màtɨ́.

9 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ ɨnɔ nà arɨ́’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi tɨ́ fʉ̀kʉ́ ɨnɔ rɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎmbɛ àvu dɔ̌ abádhí-rɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu, nyɨ̌ nyʉ́ mà fʉ̀kʉ́ ɨnɔ mànà, nyɨ̌ rarɨ́’ɨ̀ ìnè fʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nà atdí tɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò alɛ.

Kàgàwà bhà màtsǔmù

(Rɔm 13.12; 1Tɛ̀ 5.8; 1Pɛ́ 5.8-9)

10 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbà fʉ̀kʉ́ ɔbɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-nyʉtsì. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-nyʉtsì. 11 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌fɔ̌ yà Kàgàwà úbho fʉ̌kʉ̀ màtsǔmù kɔ́rɔ́ rʉ̀kʉ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔdɨ́ tɨ́ pfɔ̌kʉ Pfɔ̀mvɔ bhà nzɛ́rɛ màgězì-ɔ̀nzɨ̌. 12 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kárɨ́ nzɨ̌ ɨla ùgye yà adzɨ ɔ̌ alɛ mànà. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kárɨ́ kùgye nà nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ aróko nzɛ́rɛ-alafí mà, nzɛ́rɛ-alafí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, abádhí nzínzì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌nga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ-alafí mà, ndɨrɔ̀ yà ɨ́nɔ̀ tɔ́ adzɨ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ nzɛ́rɛ-alafí mànà. 13 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyàkǎ nyǔgù Kàgàwà bhà kɔ́rɔ́ màtsǔmù. Ndɨ otu ɔ̌ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɨ́ pfɔ̌kʉ ɔ̀dɨ̀ fʉ̀kʉ́ òmvǔ-ɔ̀nzɨ̌ yà rɨ́rà nzɛ́rɛ ɨdhɔ ɔ̌, nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́, ɨla nyɨ̌ nyùgyè nyǒwù ʉ̀tsànà dhu-dzidɔ̌.

14 Nɨ́rɔ̀, nyìkò dòtsí nyɔ̌dɨ̀ pfɔ̌kʉ: nyìsǒ mvʉkʉ’ɔ̀ obhónga nɨ̌ kùkyě tɨ́, nyǎdʉ̀ obhónánga ʉ̀fɔ odrùkʉ dɔ̌ làtú tɨ́. 15 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌fɔ̌ màrʉ̀ngà tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta tɔ́ ɔbɨ, kàyìtò tɨ́ pfɔ̌kʉ rɔ̌. 16 Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta, rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨva nyɨ̌ nyàlʉ̌ fʉkʉ́ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨvɛ́ tɨ́ wɔ̀ pfɔ̀mvɔ bhà kàzʉ tɔ́ mbàra nɨ̌ kɔ́rɔ́. 17 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎkɔ fʉ̀kʉ́ Ɔ̀gʉ̀ rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ tsʉmà tɔ́ kòpǐlò nyɨ̌ nyʉ̀fɔ̌ dʉ̀kʉ rɔ̌ dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǎkɔ Kàgàwà bhà Ɔtɛ rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ábhʉ fʉ̌kʉ̀ pangà bhěyi. 18 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ Kàgàwà rɔ̌ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ nyʉ̌nda rɔ́rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ Kà-rɔ̌, nyǎdʉ̀ kɨ̀tdɛ̀ kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ nyɨ̀kpɔ́kʉ ròtdyù, nyǎdʉ̀ àmbɛ nyɨ̌tsɔ̀ dɔ̌ Kàgàwà bhà alɛ dɔ̌ kɔ́rɔ́. 19 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ dùdú átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ɨlɨ tɨ́ ʉ̀nɔ àkǎ mʉnɔ̀ ɔtɛ lidú. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ma mádʉ̀ àrà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-nyʉtsì ndɨ̀ narù dhu nɔ́vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀mbǎ ùdú ɔdɔ́ na. 20 Ɨma nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ívì ɔvɔ̀na rɔ̌ alɛ, ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ imbi-dzà ɔ̀ ma mɨ́’ɨ̀ kòmbí dhu màtɨ́. Nɨ́rɔ̀, nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ dùdú, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ ɔbɨ, mɔtɛ̀ ɨ̀mbǎ ùdú ɔdɔ́ na, àdhàdhɨ̀ ma màkǎnà mɔtɛ̀ dhu bhěyi.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

(Kɔ̀l 4.7-9)

21 Dòkíkò, yà atdídɔ̌ ma mózè adɔ̀du, àkǎkǎ dhu bhěyi arɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ ɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ kasʉtálɛ, nɨ́ rɨ̌ ndɨ pbàkà màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ ɨ̀ngbà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ màtɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ dhu mà, ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ma mɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu mànà. 22 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mòvì ka tɨkʉ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ mǎ mʉ́da ɔ̀ná dhu nɔvɔ tɨ́ fʉ̌kʉ̀, ndàdʉ̀ afíkʉ àbhʉ ròtsì ɔbɨ.

23 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àbhʉ nyɨ̌, kɔ́rɔ́ adɔ́du tɨ́rɔ̀, nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌, àzè ɔ̌, ndɨrɔ̀ a’uta mànà dhu ɔ̌. 24 Kàgàwà bhà ídzìnga nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nózè ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ìku àzè nɨ̌ alɛ nà kɔ́rɔ́.

* 1:14 1.14 Ndɨ ongyéngá nɨ́ ɔ̀gʉ̀ mà, dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga mà, ngʉ̌kpà dhu-tsí mànà.

* 4:8 4.8 Zàb 68.19

* 5:26 5.26 Ɨdha rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ bàtizò àlʉ̌ ka kɨ́ dhu.

† 5:31 5.31 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá tɨ́ kátɨna nɨ́ Ungbòta-ayɨ́.

* 5:31 5.31 Ɔpt 2.24

* 6:3 6.3 Uvt 20.12; Tɔ̀r 5.16

Fìlipì

1

2

3

4

Fìlipì

ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yěsù bhà uvitatálɛ Pɔlɔ̀ mà ɔdhɨ̀nà Sílà mànà náapɛ̀ ndɨ ʉ̀nɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà tɔ̀, abádhí ràdʉ̀ kànɨsà àngbɛ ɨ alɛ tɔ̀ (Kas 16.12-40). Ndɨ kɨgɔ̀ ɨ’ɨ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, ndɨ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Pbàgìríkí tɔ́ pbìrì-rɔrɔ̀. Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà nɨ’ɨ̀ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ka kangbɛ Ùlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ kànɨsà.

Pɔlɔ̀ andí yàrɨ́ bhàrʉwà imbi ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, mbɛ̀mbɛ̀ azà kumì dɔ̀ná atdí nà atɔ ʉ́dà ndɨ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Ka kɨrɛ̀ nga ndɨ imbi rɨ’ɨ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ábhɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí. Nɨ́ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà abádhí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ abádhí-afí ròtsì ɔbɨ nɨ̌, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndonzi tɨ́ abádhí rìkò pɔ́tsɔ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌, ndɨrɔ̀ ròkò dhɛ̀dhɛ ɔ̌ (Fìl 1.25). Ròsè dòtsí, kǎdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ abádhí tɔ̀, yà fɨ̌ndà abádhí úbho pɛrɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ (1.5; 4.10-20).

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ Kàgàwà tɔ̀ Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí ndɨ̀ ndózè tɨ́ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ dhu (1.1-11).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ imbi ɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀, ìnè kà rɨ̌’ɨ̀ imbi ɔ̀ rɔ́rɔ̀, ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ràdʉ̀ àmbɛ àrà dɔ̌ angyi tɨ́ dhu (1.12-26).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Fìlipì ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ ònzi ròkò atdínga ɔ̌, ndɨrɔ̀ ròkò yɔrɔwà ɔ̌ Yěsù bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu (1.27–2.18).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔdhɨ́na Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mà Ɛ̀pàfrɔ̀ditò mànà ɔ̀nzɨ ndòvì Fìlipì, ndɨ́nɨ̌ ányɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀-afí nabhʉ̀ tɨ́ ròtsì ɔbɨ dhu (2.19-30).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ ònzi rɔ̀dɔ̀ ɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀ dhu mà, kà rɨ̌ abádhí ònzi rìkò pɔ́tsɔ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ dhu mànà dhu (3.1–4.9).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Fìlipì ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ abádhí íbhò fɨ̌ndà pɛrɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu (4.10-20).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta nɨ̌ Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ òvì dhu (4.21-23).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Fìlipì ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

1 Ɨma Pɔlɔ̀, Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà, mǎ’ɨ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ. Ma màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀, nyɨ̌ kɔ́rɔ́, yà Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ nyɨ̌ nyáróko, ndɨrɔ̀ yà Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ma màndǐ ka átɔ̀ fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà dìyàkɔ́nɔ́ mànà tɔ̀. 2 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ dɔ̌ dhu

(Kɔ̀l 1.3-11)

3 Ma marɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ bìlǐnganà pbàkà Kàgàwà tɔ̀ nyɨ̌ ma mɨ̀rɛ̀ rɔ̀. 4 Kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ dʉ̀kʉ́ kɔ́rɔ́ rɔ̀, ma marɨ́ mɨtsɔ̀ dhɛ̀dhɛ nà. 5 Obhó tɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà nyɨ̌ nyakɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀, rɨ̀rà àhʉ kòmbí nga ɔ̀, àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ nyɨ̌ mànà ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta-kàsʉ̌ ɔ̌. 6 Obhó dhu tɨ́ ma mà’ù dhu nɨ́: Kàgàwà, a’uta tɔ́ yàrɨ́ ídzì kasʉ nɔ́pɛ̀ nyʉkʉtsì alɛ, ràrɨ̌ kɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ, ndàrà ɨ̀tɔ̀nà Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌. 7 Dhu àkǎ obhónánga dɔ̌ mɨ’ɨ̀ wɔ̀rɨ́ ɨrɛ̀ta nà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ kɔ́rɔ́, ma marɨ́ nyɨ̌rɛ̀ afídu ɔ̀ bìlǐnganà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ atdíkpá ɨma mànà yà Kàgàwà íbhò idù ídzìnga ɔ̌, yà ìnè ma mɨ́’ɨ̀ kòmbí imbi-dzà ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́, yà ma múbhì mugyè rɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, mambɛ kʉ̀nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́. 8 Obhó tɨ́, Kàgàwà nyʉ́ mà nʉ́nɨ wà dhu ma rózè nyɨ̌ atdídɔ̌, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ózè nyɨ̌ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎ àzè-tɨdɔ̀ nɨ̌.

9 Ndɨrɔ̀ yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà-fɔ́ ma mónzina pbàkà ɨtsɔ̀ta ɔ̌ dhu: kà ràkǎ ndàbhʉ fʉ̀kʉ́ àzè rìsě ndɨ̀ atdídɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, inga t’ʉ́nɨta ɔ̌ ndɨrɔ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta ɔ̌, 10 ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ ídzì dhu tɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu nóvò. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Krɨ́stɔ̀ rǐngo yà adzɨ ɔ̌ nɨ́nganɨ́, nyɨ̌ nyɨláya kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, nyɨ̌’ɨ̀ mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu nà nyʉkʉtsì. 11 Fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga ɔ̌, nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ obhónánga tɔ́ mʉ̀tsɔ nà abhàbhɔ́ nyʉ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ nyʉkʉtsì nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, ìndrǔ rǎdʉ̀ Kàgàwà ìlè, ’àdʉ̀ ɨ̀fʉnà.

Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rǎrà angyi tɨ́ àzèmbè Pɔlɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ imbi ɔ̀ rɔ́rɔ̀ dhu

(Mrk 9.38-40; Rɔm 14.7-8; 2Kò 5.1-9)

12 Àba Kàgàwà-nɨ̌nzó, ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, yà rùdú ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu rɔ́nzɨ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ dzʉ̀nà obhó nyʉ́ ràrà angyi. 13 Obhó tɨ́, lɨ̀walɨ̀ bhà ɨdzá alɛ kɔ́rɔ́, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà, nʉ́nɨ wà dhu ma ràrɨ̌’ɨ̀ imbi-dzà ɔ̀ Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ ma márɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Ɨma ka kósò dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ábhɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nyʉ́ nápbǎ afíya Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɔ̌, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà atdídɔ̌, ’ʉ̀nɔ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́na. 15 Obhó tɨ́, abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ rɨ̌ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ adha tɔ́ afíya nà, ndɨrɔ̀ agòta tɔ́ afíya nà. Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ rɨ̌ kʉ̀nɔ ídzì afíya nà. 16 Ɨ alɛ rɨ̌ kʉ̀nɔ ɨ̀ ózè ma nɨ̌ àzè-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí nʉ́nɨ wà dhu, ma ràrɨ̌’ɨ̀ imbi ɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ma mugye tɨ́ ɨma Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ dɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ rɨ̌ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ agòta tɔ́ afíya nà, ndɨrɔ̀ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta rɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ. Abádhí rɨ̌ ɨnga ɨ̀rɛ̀ ɨ̀ ràrɨ̌ àpbɛ̀ ɨ̀trɔ̌ dùdú imbi-dzà ɔ̌. 18 Nɨ́rɔ̀, ndɨ dhu mà rɔ̌nzɨna dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ! Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta rɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛ dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ obhó dhu tɨ́, nɨ́ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ màkʉ̌rʉ̀ ka kɔ̀vɔ̀ wà. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ɨdhɛ̀du ɨ̀ka wà ndɨ̀. Ndɨrɔ̀ ɨdhɛ̀du rǎmbɛ ndɨ̀ka dɔ̌ ɨ̀kǎ tɨ́ tɨ́.

Pɔlɔ̀ òzè ndìlè Krɨ́stɔ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ̀,
ndɨrɔ̀ ɔvɛ màtɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀ dhu

19 Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ wà dhu fʉ̀kʉ́ ɨtsɔ̀ta-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Alafí tɔ́ mʉ̀dzʉ̀nà-okú dɔ̀ rɔ̀, ma ràrɨ̌ ɔ̀gʉ̀ ɔ̀gʉ. 20 Yà ma mɨ́ dhu ɔ̀dɔ, ndɨrɔ̀ yà ma mɨ́ dhu-atdyú òho atdídɔ̌ dhu bhěyi tɨ́, nyɨ̀du àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀wʉ̀ atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Pbɛ́tʉ̀ yà kɔ́rɔ́ ɨdhɔ ɔ̌ ma marɨ́ Krɨ́stɔ̀ ìlè dhu bhěyi tɨ́, ma móngo kìlè kɔ́rɔ́ pbàkà ɔbɨ nà, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ma mádɨ nyɨ̀kpɔ́du nà ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ma mɔ́vɛ̀ dhu màtɨ́. 21 Obhó tɨ́, idù, pbàkà ípìrɔ̌nga nɨ́ Krɨ́stɔ̀, ndɨrɔ̀ ɔ̀vɛ̀ ma mɔ́vɛ̀ dhu nɨ́ ídzì dhu nyʉ́ ròsè. 22 Pbɛ́tʉ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà ma mɨ́’ɨ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ atdídɔ̌ àkǎ pbàkà kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ma mʉ̀nɨ nzá ma mádʉ̀ òvònà dhu. 23 Obhó tɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ dhu nzínzì ɔ̌: ma mɨ́ atdyúna òho dhu nɨ́ mahʉ yàrɨ́ ípìrɔ̌nga ɔ̌ rɔ̀, mǒwù òko atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà. Ndɨ nàmbɛ̀nà ndɨ ɨ̀’ɨ̀ ídzì dhu nyʉ́ ròsè atdídɔ̌. 24 Pbɛ́tʉ̀ àkǎkǎ dhu nyʉ́ ròsè atdídɔ̌ nɨ́, madɨ ípìrɔ̌rɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. 25 Nɨ́rɔ̀ ìnè ma mɨ́’ɨ̀ a’uta nà wɔ̀ dhu dɔ̌ nɨ́dhunɨ̌, ma mʉ̀nɨ dhu àdɨ̌ ma ràrɨ̌ àdɨ. Mǎ móko atdíkpá nyɨ̌ mànà dzʉ̀nàkʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ otu nyǒwù angyi, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. 26 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ɨdhɛ̀kʉ rɨ̌ ndɨ̀kǎ atdídɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì, nyɨ̌ nyɨ́ kàdu ma tdɨ́tdɔ̌ tɨkʉ ɔ̀ dhu àlǎ rɔ̀.

Pɔ́tsɔ́ ka kíko a’uta ɔ̌ dhu

27 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rǔdhěna dhu nà ndɨ̀ nàkɔ mʉ̀tsɔ nà. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ɨ̀mbǎ ma mɨ́rà nyǎndà ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ɨ̀mbǎ ma mádɨ ɨ̀nzɨ̌ mɨrà nyǎndà, nɨ́ ma mòzè dòtsí mɨrɨ̀ dhu nɨ́, nyɨ̌ ríkò wà pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ atdí ɨrɛ̀ta ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ atdíkpá, nyɨ̌ ràrɨ̌ ɨla ùgye atdyúkʉ nyʉ́ nà, yà àlɛ̌ ká’ù Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 28 Àpɛ́ nyàbhʉ fʉ̀kʉ́ òmvǔ-ɔdɔ̀ rɨ̀sɨ̌ ʉ̀kʉ̀ akɛkpá màtɨ́. Nɨ́ fʉ̀kʉ́ mànzɨ̀ rǎdʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ abádhí tɔ̀ ɨwà abádhí rùwǐ, pbɛ́tʉ̀ fʉ̌kʉ̀ kà rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ ɨwà nyɨ̌ rʉ̀gʉ. Ndɨrɔ̀ ndɨ dhu náhʉ Kàgàwà bhà rɔ̀. 29 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ nàndà dhu nɨ̌ Kàgàwà ábhʉ ídzìnga fʉ̌kʉ̀. Ndɨ ídzìnga nɨ́ nzɨ̌ kà’u nyɨ̌ nyɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu mà átɔ̀. 30 Kòmbí nyɨ̌ nyùngbò wà nyɨ̌ atdíkpá ɨma mànà ɨla t’úgyeta-otù ɔ̌. Ndɨ ɨla nɨ́ yà ɨwà nyɨ̌ nyála ma múgyena rɔ́, ndɨrɔ̀ yà ìnè ma mɨ́’ɨ̀ ma múgyena rɔ́ kòmbí màtɨ́ ɨla.

2

Krɨ́stɔ̀ bhà yɔrɔwà mà, kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga mànà

(Rɔm 15.1-7; 2Kò 8.9; Kɔ̀l 1.15-20; Ɛ̀br 1.1-4)

1 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì nyɨ̌ nyóko dhu nábhʉ nyɨ̌ nyǒtsì ɔbɨ dhu tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kàbhà àzè nábhʉ afíkʉ ròtsì ɔbɨ dhu tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨzʉ àbà ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ dhu tɔ́ alɛ-afí nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, 2 nɨ́rɔ̀, nyàbhʉ ɨdhɛ̀du rɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌, atdí ɨrɛ̀ta ɔ̌ nyɨ̌ nyóko dhu-otù ɔ̌. Nyòzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ Krɨ́stɔ̀ náazè nyɨ̌ dhu bhěyi, atdyúkʉ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdí dhu dɔ̌ tɨ́. 3 Àpɛ́ nyòngò atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ agòta tɔ́ alɛ-afí nà, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà ivìta tɔ́ alɛ-afí nà. Nyòngò òko yɔrɔwà nà nzínzìkʉ ɔ̌, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀zʉ̀ ɔdhɨ̀nà ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ròsè dɔ̀na nǎ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. 4 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ nákǎ nzá ndɔ̀nɛ̀ ídzìnga fɨ̌ndà tɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ kàkǎ ndɔ̀nɛ̀ ka ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ átɔ̀.

5 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ nà nzínzìkʉ ɔ̌ ɔ́fɔ̀ nɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ’ɨ̀ nà nyʉnatsì ɔ́fɔ̀.

6 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀, Àbadhi nɨ́ɨ’ɨ̀ Kàgàwà nyʉ́ bhěyi,

pbɛ́tʉ̀ kǎzʉ̀ nzá Kàgàwà bhěyi ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu, rɨ̀’ɨ̀ ndɨ ndɨ̀ ndádʉ̀ ndɨ̀pbɨ̀ rɔ̀ná dhu tɨ́.

7 Kʉ̌bhà pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga kɔ́rɔ́, kʉgʉ̀ ndɨ̀ ìndrǔ bhěyi,

ndàdʉ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndòngò ɨnɔ tɨ́.

8 Kǐfo ndɨ̀ obvò ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ndɨ̀fʉ Kàgàwà, ràrà àhʉ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ dhu ɔ̀. Ndɨ kàbhà ɔvɛ nɨ’ɨ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ɔvɛ*.

9 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ɨdzɨ́ ka ɔrʉ́ nyʉ́ atdídɔ̌, ndàbhʉ kɔ́rɔ́ ɔvɔ dɔ̀nǎ ósè ɔvɔ kà tɔ̀.

10 Kàgàwà avɔ̀ ndɨ ɔvɔ kà-dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ ɔvɔ rɔ̌, yà ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí: yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà alɛ mà, yà adzɨ dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ alɛ mà, kà-tsì arɨ́’ɨ̀ alɛ mànà kɔ́rɔ́ nʉ́ʉkɔ tɨ́ ɔtdyʉ̀ya-dɔ kɔ̀nzɨ̌.†

11 Ndɨrɔ̀ kǎnzɨ̀ ka, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ nɔ́ɔvɔ tɨ́ dhu, ’àtɨ: Yěsù Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kɔ́rɔ́ alɛ rǎdʉ̀ Kàgàwà Àba nílè.

Krɨ́stɔ̀ bhà yɔrɔwà tɔ́ ɔ́fɔ̀ ìdyi ka kɨ́ dhu

12 Nɨ́rɔ̀ ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɨfʉta nà yà tɨkʉ́ ma mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ka atdídɔ̌ ròsè kòmbí, yà ɨ̀mbǎ ma mɨ́’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò ɨ̀wà nyɨ̌ nyábà ɔ̀gʉ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ kàsʉ̌kʉ tɔ́ ídzì itse-otù ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kasʉ fʉ̀kʉ́ a’uta nɨ̌ kɔ́rɔ́ ɨfʉta nà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 13 Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́ ndɨ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nyʉkʉtsì, ndàbhʉ nyɨ̌ nyǒzè dhu nyǎdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndùdhe ka dhu bhěyi.

14 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ dhu mà ɨ̀mbǎ onungonùngǎ na, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ agòtá na. 15 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ tɨ́. Nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà nzónzo nyʉ́, yà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ otsu nà yà adzɨ ɔ̌ nzɛ́rɛngatálɛ, ndɨrɔ̀ ɨwà úwǐ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ alɛ tɨ́. Ɨ alɛ nzínzì ɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ awáwʉ̀ bhěyi yà adzɨ ɔ̌, 16 nyǎmbɛ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ rɨ́ Ɔtɛ nɔ́vɔ̀ dɔ̌ abádhí tɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Krɨ́stɔ̀ rǐngo nɨ́nganɨ́, ma madʉ̀ya milè okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, ɨnzá nzínzìkʉ ɔ̌ ma mɔ́nzɨ̀ kasʉ mà, ɔbɨ̀du mànà núwǐ kɔkɔ́rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 17 Ka kɨ́ mbǎ ɨma mà òho, nɨ́ azùdu nɨ́ɨ’ɨna àdhàdhɨ̀ yà pɛrɛ̀ tɨ́ ka kʉ́bɨna Kàgàwà tɔ̀ ɨ̀zǎ dɔ̌ ka karʉ́dhɔ̌na dɨ̀vayì bhěyi. Ndɨ pɛrɛ̀ nɨ́ yà Kàgàwà nyɨ̌ nyá’ù nɨ̌ fʉ̀kʉ́ a’uta mà, Kà tɔ̀ nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna kasʉ mànà. Nɨ́ ɨdhɛ̀du nɨ́ka wà ndɨ̀, ndɨrɔ̀ àlɛ̌-ɨdhɛ̀ nɨ́ka wà ndɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà kɔ́rɔ́. 18 Nyɨ̌ mà átɔ̀ ɨdhɛ̀kʉ nákǎ ndɨ̀ka ndɨ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ ɨdhɛ̀kʉ àkǎ ndɨ̀ka ndɨ̀ atdíkpá ɨma mànà.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mà Ɛ̀pàfrɔ̀ditò mànà-kàsʉ̌ ɨ̀fʉ̌ dhu

(1Tɛ̀ 3.1-11; 1Kò 16.15-18)

19 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù òzè nɨ̌, ma mòhò dhu-atdyú movì Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌ tɨkʉ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ afídu abá tɨ́ ɔbɨ dʉ̀kʉ́ ma mábàna màkʉ̌rʉ̀ nɨ̌. 20 Obhó tɨ́, ma mɨ́ mbǎ ɨ́’ɨ̀ ngǎtsi alɛ yà fàká ɨrɛ̀ta rǎdʉ̀ ndàkɔ mànà nà, ndɨrɔ̀ yà nyɨ̌ nàndà dhu dɔ̌ rádʉ̀ atdyúna ɨ̀lɨ obhó nyʉ́ alɛ. 21 Ngʉ̌kpà alɛ kɔ́rɔ́ náarɔ́nɛna dhu nɨ́ gàsàya ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu, pbɛ́tʉ̀ abádhí arɨ́ nzɨ̌ ɨnga ɨ̀rɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà dhu dɔ̌. 22 Nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́tɛ̀ ndɨ̀, ɨwà àkǎ alɛ tɨ́ dhu. Obhó tɨ́, kɔ̌nzɨ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta tɔ́ kasʉ atdíkpá ma mànà, àdhàdhɨ̀ ngbángba arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ àbanà mànà dhu bhěyi. 23 Nɨ́rɔ̀, ma mòzè dhu nɨ́, movì ka tɨkʉ ɔ̀, rùdú rɨ̌ ndɔ̀nzɨ yà ɨma ka kósò rɔ̀ dhu dɔ̌ ma mɨ́ awáwʉ̀ àbà rɔ́rɔ̀ tɨ́. 24 Ɨma, ma mà’ù wà dhu atdídɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù òzè nɨ̌, ɨma nyʉ́ ma-tɨ́rɔ̀ ma ràrɨ̌ àrà àrà nyǎndà átɔ̀ ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌.

25 Pbɛ́tʉ̀, ma mála àkǎkǎ dhu tɨ́ dhu nɨ́’ɨ̀ madu àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Ɛ̀pàfrɔ̀ditò‡ tɨkʉ ɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ kasʉ tɔ́ ɔdhɨ̀du, yà atdíkpá mǎ marɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ tɔ́ ɨla ùgye mànà alɛ. Ka nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyívì kàsʉ̌du nɔnzɨ tɨ́ mʉ̀dzʉ̀nà-atdyú nà ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀ alɛ. 26 Kɨ̌’ɨ̀ dhu-atdyú nà atdídɔ̌ ndàla nyɨ̌ kɔ́rɔ́ tdɨ́tdɔ̌, ndɨrɔ̀ kà-afí úbhì ɨnga ɨ̀rɛ̀ rɔ̌ atdídɔ̌ ɨwà nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ andɨ nà dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Obhó tɨ́, kɨ̌’ɨ̀ andɨ nà mbɛ̀mbɛ̀ ndɔ̀vɛ̀, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà nábà ɨzʉ kà-dɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kà-dɔ̌ tɨ́ atdírɔ̀, pbɛ́tʉ̀, dùdú màtɨ́ átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀mbǎ ma mɨ’ɨ tɨ́ ɨzʉ nà ngǎtsi ɨzʉ dɔ̀. 28 Nɨ́rɔ̀ ma móvì ka tɨkʉ ɔ̀ tsàkàtsàkà, ndɨ́nɨ̌ ɨdhɛ̀kʉ ɨka tɨ́ ndɨ̀ kàlǎ nyɨ̌ nyɨ́ tdɨ́tdɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ pbàkà ɨzʉ adʉ̀ tɨ́ òngo akɛ olù. 29 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nyǎkɔ àbadhi ádrʉ̀ngbǎ dhɛ̀dhɛ nà atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-nyʉtsì. Nyɨ̌ nyàkǎ wà nyǎbhʉ ɨfʉta wɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ tɔ̀. 30 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ kǎtsǔ ndɔ̀vɛ̀ nɨ̌. Kǎtsǔ ndìwǐ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga yà ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà ìwu nà nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ idù mʉ̀dzʉ̀nà tɔ́ dhu nà ndɨ̀ ndárà ɨ̀rà rɔ̌ idù rɔ̀.

3

Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ nɨ̌ ídzì ɔ́fɔ̀

1 Nɨ́ kòmbí àbanɨ̌nzó, ɨdhɛ̀kʉ àkǎ ndɨ̀ka ndɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-nyʉtsì. Mabhʉ̌ rɨ́ ɨ̀nzɨ̌ mandǐ dhu fʉ̌kʉ̀ tdɨ́tdɔ̌, yà ɨwà ma mándǐ angyi fʉ̌kʉ̀ dhu dɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Ndɨrɔ̀ fʉ̌kʉ̀, ndɨ dhu nɨ́ nyɔ̌dɔ̀ rádʉ̀ dhu. 2 Nyàndà nga mběyi nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nà, kɔ̌kɔ̀ ìtsě, yà alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu tɔ́ màndʉ dɔ̌ tɨ́ ìkò alɛ. 3 Àlɛ̌ nɨ́ ndɨ obhóná alɛ-ɔ̀nzɨ̌nga t’ɔ́bhɔlɔta nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀yánga alɛ. Obhó tɨ́, àlɛ̌ kárɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ kàbhà Alafí bhà ʉndata nɨ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌-ɨdhɛ̀ náarɨ́ ndɨ̀kǎ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. Àlɛ̌ nyʉ́, àlɛ̌ kɨ́lɨ nzá àlɛ̌-atdyú alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ dhu dɔ̌ tɨ́ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ ɔ̀gʉ̀ otùna ɔ̌. 4 Pbɛ́tʉ̀ ɨma mà átɔ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè mɨlɨ atdyúdu alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ dhu dɔ̌. Nɨ́ ngǎtsi alɛ mà náapɛ́ atdyúna ɨ̀lɨ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ dhu dɔ̌, nɨ́ atdyúdu nósè wà kàbhà-tsí dɔ̀nǎ. 5 Ɔnzɨ̀dú nga ka kabhɔ̀lɔ̀ àrʉ̀ rɨ́ ɨdhɔ̀du ìsě ɨdhɔ ɔ̌. Ɨma nɨ́ Mʉ̀ìsràyelì, Bɛ̀nyàmɨnɨ̀-dhú bvʉ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀ ɨma nɨ́ Mʉ̀ɛ̀brànɨyà nyʉ́, Pbàɛ̀brànɨ́yá tɔ́ mʉ̀dzʉkʉrʉ. Ndɨrɔ̀ Pbàyàhúdí tɔ́ Ʉyátá nàndà dhu ɔ̌, ɨma nɨ’ɨ̀ Mʉ̀fàrìsayò. 6 Fàká Ʉyátá Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀ ma mɨ́fʉ atdídɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ’ɨ̀ nà ɔbɨ nɨ́ Kànɨsà rɔ̌ ma mávu atdídɔ̌ nɨ̌. Ndɨ Ʉyátá ávi kongò ɨ̀fʉnà obhónánga tɔ́ dhu nàndà dhu nɨ̌, nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ nyʉdutsì.

7 Pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu nɨ’ɨ̀ ídzì dhu idù. Nɨ́ kòmbí, Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ma mɔ̀zʉ̀ ɨ dhu rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu tɨ́. 8 Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ afídu rǔguru rɔ́rɔ̀, ma mɔ̀zʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu tɨ́, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ ma mʉ̀nɨ dhu tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga-okú dɔ̀ rɔ̀. Kǒkú dɔ̀ rɔ̀, ma ma’u wà mɨdzɔ̀ mà kɔ́rɔ́ dhu rɔ̌ rɔ̀, madʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨzɨ bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ Krɨ́stɔ̀, 9 madʉ̀ motù nyʉnatsì. Kàgàwà arɨ́ mɔzʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ma marɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎrɨ́ mɔzʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Kàgàwà nɨ́ ndɨ obhónánga tɔ́ pɛrɛ̀ ʉ̀ndɔ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀, Kǎrɨ́ kʉ̀ndɔ fɨ̌yɔ̀ alɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ ná’ù alɛ. 10 Ma mòzè dhu nɨ́, mʉnɨ Krɨ́stɔ̀, Kà ràdʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ nyʉdutsì ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà àdhàdhɨ̀ Kàgàwà anzɨ̀ kasʉ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndàbhʉ Krɨ́stɔ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu bhěyi. Ngǎtsi dhu ma mòzè nɨ́, mabà àpbɛ̀ Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ àdhàdhɨ̀ Kǎbà àpbɛ̀ okúdu dɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi, madʉ̀ ma’ù mɔvɛ̀ Kǒkú dɔ̀ rɔ̀ àdhàdhɨ̀ Kǎvɛ̀ okúdu dɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi. 11 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ma mɨ́’ɨ̀ a’uta nà ɨ̀ngbɛ̀ ma rɨngbɛ̀ya ma átɔ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀.

Dhu àkǎ kadzi alɛ ɔngʉ nà tɨ́, ràrà àhʉ kʉ̀tsà ka kówu dhu ɔ̀

12 Ma mòzè nzá matɨ ɨwà ma ràrà àhʉ Krɨ́stɔ̀ ʉ̀nɨ̌ ma mɨ́ àkǎ àkǎ dhu bhěyi dhu ɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ɨwà ma ròngò àkǎkǎ alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ ma màdzi wà ma ɔngʉ nà tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ma mɨlɨ tɨ́ ma Krɨ́stɔ̀ bhěyi. Obhó tɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɔ́pɨ̀ wà ma mɨ’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́. 13 Àbanɨ̌nzó, ma mɔ̀zʉ̀ nzá ma ma-tɨ́rɔ̀ ɨwà ma màrà àhʉ ndɨ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ma mɔ̀nzɨ̀ atdí dhu kɛ̀lɛ̌: ma màdzo dzidu dɔ̀ ma mʉ̀bhà dhu rɔ̌ rɔ̀, madʉ̀ àmbɛ ɔbɨ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ yà angyinǎ rɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ idù dhu. 14 Nɨ́, ma màdzi wà ma ɔngʉ nà tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ma mabá tɨ́ idú pɛrɛ̀ ndɨ ɔngʉ ʉ̀tsà ma márà ɨ. Kàgàwà rɨ̌ àlɛ̌ ùnzi ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ ndɨ pɛrɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 15 Nɨ́rɔ̀ àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, yà ɨwà àlɛ̌ kɔ́’ɔ̀ àlɛ̌-afí ɔ̀nǎ rɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ wɔ̀ atdí ɨrɛ̀ta nà tɨ́. Ndɨrɔ̀ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ vurò ɨrɛ̀ta nà dhu tɨ́, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ awáwʉ̀ ɨ̀tɛ̀ ɨ̀tɛ̀ fʉ̌kʉ̀ ndɨ dhu dɔ̌. 16 Ìnè màtɨ́ ɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ ràmbɛ òtse dɔ̌ angyi tɨ́ yà ɨwà àlɛ̌ kɔ́pɛ̀ ɔngʉ nà.

17 Àbanɨ̌nzó, nyʉ̀ngʉ pbàkà ɔ́fɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyʉ̀dɨ̌ nyɨ̀kpɔ́kʉ yà mǎ mɨ́tɛ̀ fʉ̌kʉ̀ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ arúbhi alɛ-rɔ̌. 18 Obhó tɨ́, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ rɨ̌ ìnè yà Krɨ́stɔ̀ bhà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ násà. Nɨ́, ma mɔ́vɔ̀ wà dhu fʉ̌kʉ̀ ibí-gʉ̀na, ndɨrɔ̀ kànɨ̌ ma mɨ́ kɔ̀vɔ kòmbí fʉ̌kʉ̀ tdɨ́tdɔ̌ nyɨ̀du-dha nyʉ́ nà, 19 abádhí rɨ̌ fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ìwǐ yà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónga nà kàzʉ ɔ̀. Abádhí tɔ́ mʉ̌ngʉ̀ nɨ́ ɔ̀ya. Abádhí rɨ̌ ’ìlè nɨ̌ ilèta nɨ́ nyɨ̀ya àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀wʉ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí tɔ́ ɨrɛ̀ta rɨ̌’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu dɔ̌ tɨ́. 20 Àlɛ̌’ɨ́ na, àlɛ̌ nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ bhà. Ndɨrɔ̀, yà àlɛ̌ karɔ́dɔna àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨraya ányɨ̀rɔ̀. 21 Kʉ̌wʉ̀ya yà ivívínga tɔ́ àlɛ̌-ngbɔ̀, ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ rɔ̀fɔ̀ ndɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ awáwʉ̀ tɔ́ ngbɔ̌na nà. Kɔ̌nzɨya ndɨ dhu nɨ̌ ɔbɨ nɨ́ yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ ndɨ̀ ndarɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga nà nɨ̌ ɔbɨ.

4

Pɔlɔ̀ rɨ̌ sedzà àbhʉ̌ Fìlipì ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu

(Fìl 2.1-3; Kɔ̀l 4.2; 1Tɛ̀ 5.16; Yàk 3.17-18; 1Pɛ́ 5.7)

1 Nɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ àbanɨ̌nzó, ma mònzì nyɨ̌ nyǐkò pɔ́tsɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-nyʉtsì. Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ pbàkà dhɛ̀dhɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ma mabáya mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ pɛrɛ̀ tɨ́. 2 Ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ Èòdiyǎ, ndɨrɔ̀ ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ Sènètǔkǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ɨrɨta ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyʉtsì. 3 Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ átɔ̀, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ nɨ́fʉ kasʉ tɔ́ ɔdhɨ̀dú, ma mònzì nyɨ nyɔnzɨ̀ kɔ̌kɔ̀ vèbhálɛ dzʉ̀nà, rùngbò ɨ̀ fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta ɔ̌. Obhó tɨ́, abádhí ádzi ɨ̀ atdídɔ̌ atdíkpá ɨma mànà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta tɔ̀. Abádhí nzínzì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ átɔ̀ nɨ́ Kèlèmetì mà, kasʉ tɔ́ ngʉ̌kpà ɔdhɨ́du mànà. Abádhí kɔ́rɔ́ nɔ́ɔvɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù* ɔ̀.

4 Ɨdhɛ̀kʉ àkǎ rɨ̀ka ndɨ̀ kɔ́rɔ́ ɨdhɔ ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-nyʉtsì. Tdɨ́tdɔ̌ ma mátɨna: Ɨdhɛ̀kʉ ràkǎ rɨ̀ka ndɨ̀!

5 Fʉ̀kʉ́ ɨ̀yɔ̀nga nákǎ kɔ́rɔ́ alɛ rʉ̀nɨ. Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǐngo dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌. 6 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǐtǔ afíkʉ atdí dhu nɨ̌ màtɨ́. Pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒnzì nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna òho dhu Kàgàwà-fɔ́ ɨtsɔ̀ta ɔ̌ ndɨrɔ̀ kɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ́ rɔ̀, nyǎdʉ̀ òwu ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ rɔ̌ kà tɔ̀. 7 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà màrʉ̀ngà, yà kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ ɨrɛ̀ta dɔ̀nǎ ósè, nɨ́ rǎdʉ̀ afíkʉ mà fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta mànà nɔ́dɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì.

8 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌ àbanɨ̌nzó, nyòngò fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta ʉ̀lɨ obhóná dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌, ɨfʉta tɔ́ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌, obhónánga tɔ́ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌, alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌, àkǎkǎ kʉnɔ̀ ídzì kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu ilèta nà àkǎ mà, mʉ̀tsɛmɛrɛ̀ nà àkǎ mànà dɔ̌. 9 Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò ɔ̀nzɨ̀nà dhu nɨ́ yà fʉ̌kʉ̀ ma múdhe dhu, yà fudú rɔ̀ nyɨ̌ nyákɔ dhu, yà nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ tsʉ̀dú dhu, ndɨrɔ̀ ma mɔ́nzɨna rɔ́ nyɨ̌ nyála dhu. Nɨ́ màrʉ̀ngà ìbho arɨ́ Kàgàwà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ atdíkpá nyɨ̌ mànà.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Fìlipì ɔ̌ bhà tɔ̀ dhu

(2Kò 9.6-15; Fìl 1.7; Ɛ̀br 13.5,16)

10 Ma mábà dhɛ̀dhɛ abhɔ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-nyʉtsì, ma màla nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ ma, nyɔ̌nzɨ̀ dzʉ̀nàdu tdɨ́tdɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, ma mòzè nzá matɨ, nyɨ̌ rádzo rùdú rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyábà nzá ndɨ fangà, nyɨ̌tɛ̀ ìnè nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mɨrɛ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ́ dhu idù. 11 Ndɨrɔ̀, ma mʉ̀nɔ̀ nzá dhu wɔ̀ dhu bhěyi, dhu ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ rùdú dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, ma mʉ́nɨ wà ma ɨ̀nzɨ̌ yà ma mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ rɨ̌ mɔnzɨ nzɛ́rɛ dhu nà. 12 Ma mʉ́nɨ wà ma ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ fudú rɔ́rɔ̀ ma mádɨ dhu nà, ndɨrɔ̀ ma mʉ́nɨ wà ma ònzì ɔ̌ ma mádɨ dhu nà. Kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ngbɔ̌du ɔ́fɔ̀ wà ndɨ̀ àle ma mále, ndɨrɔ̀ àwù nà ma mádɨ dhu nà, ònzì ɔ̌ ma mádɨ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ dhu ɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀ rùdú dhu nà. 13 Ádrʉ̀ngbǎlɛ arɨ́ ndɨ ɔbɨ ìbho idù mɔnzɨ̀ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu nɨ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dhu mběyi nyǎpbò nyɨ̌ atdíkpá ɨma mànà pbàkà àpbɛ̀ ɔ̌.

15 Nyɨ̌, Fìlipì ɔ̌ bhǎ, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà yà dhu mběyi nyʉ́: ma ráhʉ fʉ̀kʉ́ pbìrì Màkɛ̀dɔ̀nɨyà ɔ̌ rɔ̀ yà ma mɔ́pɛ̀ mʉnɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rɔ̀, nyɨ̌’ɨ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá nzínzì ɔ̌ nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dzʉ̀nàdu nyɨ̌ nyíbhona ndɨrɔ̀ ma mábàna fʉkʉ́ rɔ̀ dhu-otù ɔ̌. 16 Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ma mɨ́’ɨ̀ rɔ̀ màtɨ́, nyɨ̌ nyívì mʉ̀dzʉ̀nà idù ibí-gʉ̀na nyʉ́, ma mɨ́ atdyúna òho dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Ma mòzè nzá matɨ, ma mɔ́nɛna dhu ràrɨ̌ makɔ pɛrɛ̀ kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ ma mòzè dhu nɨ́ Kàgàwà ràso nyɨ̌ atdídɔ̌ yà idù nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀. 18 Obhó tɨ́, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè kɔ́rɔ́ dhu nà, ndɨrɔ̀ ma mɨ́’ɨ̀ kà nà atdídɔ̌ ròsè. Kòmbí, ɨwà Ɛ̀pàfrɔ̀ditò níbhò fʉ̀kʉ́ pɛrɛ̀ kɔ́rɔ́ idù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma màkǎ wà ma mɨ́ atdyúna òho dhu nɨ̌. Ɨ pɛrɛ̀ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà mběyi rɔ́ngʉ akyɛ bhěyi, ndɨrɔ̀ yà ɨwà Kàgàwà à’ù, ràdʉ̀ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̀fɔ̀ kàzʉ ɔ̀ ka kʉ̀bɨ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ bhěyi. 19 Nɨ́, pbàkà Kàgàwà rɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna òho kɔ́rɔ́ dhu nɨ́trɔ̌ fʉ̌kʉ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, pbɨ̀ndà ònzì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ka kàndà rɔ̀. 20 Kàgàwà, àlɛ̌ t’Ábanà nákǎ ilèta nà dhòdhódhónga nà. Àmɨ̀nà.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

21 Òvì nyòvì Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌. Mǎ mɨ́’ɨ̀ mànà atdíkpá adɔ́du nóvì nyɨ̌. 22 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́, ròsè dòtsí nɨ́ kɔ̌kɔ̀ kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà, Kàyìsarà bhà ɨdzá rɨ̌’ɨ̀ alɛ nóvì nyɨ̌ átɔ̀.

23 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ àkǎ ndàso nyɨ̌.

* 2:8 2.8 Mʉ̀sàlabhà dɔ̌ Pbàrɔ́má nʉ́ʉtɔ́nà alɛ nɨ́, ádrʉ̀ngbǎ afátá-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɔ̀tdɨ̀ ànyǎna ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ alɛ.

† 2:10 2.10 Ìsa 45.23-24. Adzɨ-tsì nga tɨ́ ka kátɨna nɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ náarówu ɨ nga.

‡ 2:25 2.25 Ɛ̀pàfrɔ̀ditò nɨ́ ndɨ Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ náavì ràrà fɨ̀yɔ́ pɛrɛ̀ nà Pɔlɔ̀ tɔ̀ imbi ɔ̀. Nɨ́ ka nɨ́ ndɨ ubhínà ndàdu rɔ̌ Pɔlɔ̀ àndǐ bhàrʉwà nà.

* 4:3 4.3 Upf 3.5

Kɔ̀lɔ̀sayì

1

2

3

4

Kɔ̀lɔ̀sayì

ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí nɨ́ Pɔlɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Kǎndí ka mbɛ̀mbɛ̀ azà kumì atɔ ʉ́dà ndɨ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Ka kɨ̀rɛ̀ nga kà randí bhàrʉwà Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ imbi ɔ̀ rɔ́rɔ̀ (4.3,10,18). Ányɨ̀ kɨ̌’ɨ̀ dɔ̀na ùbhǒ ka karɨ́ atdí ɨdza ɔ̌ (Kas 28.14-31). Ka nɨ’ɨ̀ ɨnzá àpɛ̀ àrà Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ atdíku màtɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, kasʉ tɔ́ atdí kà t’ɔ́dhɨ̀nà, Ɛ̀pafrà tɨ́ kátɨna alɛ (Kɔ̀l 1.7), nɨ́ɨra ndɨ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ bhà tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀ (Flm 23; Kɔ̀l 1.7-8).

Pɔlɔ̀ andí yàrɨ́ bhàrʉwà Àziyǎ-Ngba tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̌, Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ (Kòmbí ka karɨ́ ndɨ pbìrì ànzi Tùrùkiyà tɨ́). Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ ábhɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí (Kɔ̀l 1.27). Ɛ̀pafrà mà Fìlɛ̀mɔnà mànà ʉnɔ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ abádhí tɔ̀ (1.7; Flm 19). Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóongónà ’ùndu Fìlɛ̀mɔnà bh’ɨ̀dzá (Flm 2).

Pɔlɔ̀ andí yàrɨ́ pbɨ̀ndà bhàrʉwà okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ Kɔ̀l 2.1-3 ɔ̀. Ɨ dhu nɨ́: Atdídhená alɛ náapɛ̀ ’ʉ̀trǎ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ ’àtɨ, dhu ràkǎ abádhí rɨ̀fʉ Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉnɨ tɨ́ Kàgàwà mběyi nyʉ́ (2.16-23). Ndɨrɔ̀, abádhí ràkǎ nzá ’ʉ̀lɛ̌ Krɨ́stɔ̀ kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí ràkǎ ’ʉ̀lɛ̌ màlàyíká mà átɔ̀ (1.16; 2.10,15). Nɨ́ Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu àndǐ abádhí tɔ̀ ndàtɨ, Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ mbǎ atdí àlǐkyè dɔ̌ kɔ̌kɔ̀ ɔbɨ nà ngʉ̌kpà dhu-tsí mànà, pbɛ́tʉ̀ kàbhà ɔbɨ ròsè kɔ́rɔ́ dhu-tsí-ɔbɨ̀ dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ kà-nyʉtsì (Kɔ̀l 2.9). Nɨ́ Krɨ́stɔ̀ nákǎ wà atdírɔ̀ ìndrǔ t’ɨ́gʉ́tá tɔ̀.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu (1.1-2).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɨ̌ abádhí ʉ̀wʉ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu (1.3-14).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ ìlè ka kɨ́ yà adzɨ mà kànɨsà mànà tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ɔ̀ná atdí adyi nándǐ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ dhu (1.15-20).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ndùgye dhu ìse dhu (1.21–2.5).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà ɨ̀sɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rɨ̀rɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ dhu ùdhě rɨ́ fɨ̌yɔ̀ alɛ-tsʉ̌ dhu, ndàdʉ̀ àvinà átɔ̀ rɔ̀dɔ̀ ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ tɨ́ dhu (2.6-23).

- Pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ’òkò tɨ́ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá ɔ̌ Kànɨsà ɔ̌, fɨ̌-dzá, ndɨrɔ̀ ɨnzá àpɛ̀ Yěsù à’u alɛ nzínzì ɔ̌ dhu (3.1–4.6).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbɨ̀ndà bhàrʉwà ʉ̀tsa ìndrǔ t’óvìta rɔ̌rɔ̀ dhu (4.7-18).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ nɨ́ ɨma Pɔlɔ̀, yà Kàgàwà náanzi ma ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndózè ka dhu bhěyi mɨ’ɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ tɨ́ rɔ̀. Mǎ mɨ́’ɨ̀ atdíkpá àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà. 2 Nɨ́, ma màndǐ dhu fʉ̌kʉ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɨ́rɔ̀ yà Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ nyɨ̌ nyaróko rɔ̀. Nyɨ̌ nɨ́ àbanɨ̌nzo, yà Krɨ́stɔ̀ mànà ɨ̀ núngbò ’àdʉ̀ kǒwù ʉ̀ngʉ atdí afíya nyʉ́ nà alɛ. Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ Kàgàwà tɔ̀ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Ɛ̀fɛ 1.15-19; Fìl 1.3-6; 1Tɛ̀ 1.2-4; 3.5-11)

3 Mǎ márɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ bìlǐnganà Kàgàwà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’Ábanà tɔ̀ dʉ̀kʉ́ mǎ mɨ́ mɨ̌tsɔ̀ rɔ̀. 4 Mǎ márɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ kà tɔ̀, mǎ mɨ́rɨ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyá’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nyɨ̌ nyózè Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Nyɨ̌ nábhʉ nyǎ’ù ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀, nyǎdʉ̀ Kàgàwà bhà alɛ òzè wɔ̀ dhu bhěyi dhu nɨ́, nyɨ̌ nyɨ́lɨ atdyúkʉ Kàgàwà ɨ́lɨ fʉ̌kʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu dɔ̌ dhu. Ndɨ atdyúkʉ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná dhu ka kɔ́vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ yà obhónga tɔ́ Ɔtɛ, Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌. 6 Ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ɔ́dhɨ̀ itse, ndàdʉ̀ àkǎ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌. Fʉ̌rábvʉ̌ ndɨ dhu ɔ́nzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ Kàgàwà bhà ídzìnga dɔ̌ ka káwɛ̌na dhu, nyǎdʉ̀ fɨ̀ndá obhónga nʉ́nɨ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀ rɔ̀. 7 Ɛ̀pafrà, kasʉ tɔ́ ɔdhɨ̀kà, yà atdídɔ̌ mǎ mózè alɛ, nɨ́ ndɨ wɔ̀ ndɨ màkʉ̌rʉ̀ núdhe fʉ̌kʉ̀. Àbadhi nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ, atdídɔ̌ ndɨ̀ nɨ́fʉ, yà fàká ngari ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ mànà alɛ. 8 Àbadhi nɨ́ ndɨ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ́rǎ nyɨ̌ nɨ̌ fʉ̀kʉ́ àzè tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nɔ́vɔ̀ fǎkà.

9 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, yà fʉ̀kʉ́ màkʉ̌rʉ̀ mǎ mɨ́rɨ̀ná rɔ̀, mǎ mà átɔ̀ mǎ márɨ́ nzɨ̌ mɨ̌ngyɛ̌ mɨ̌tsɔ̀ mǎ mɨ́ dʉ̀kʉ́ rɔ̀. Nɨ́ mǎ mɨ́ mɨ̌tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyʉ̌nɨ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndózè kɔnzɨ̀ dhu, ndàdʉ̀ nyɨ̌ra dhu-ɔ̌nga t’óvòta mà, ɨnga t’ʉ́nɨta mànà nɨ̌, pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌. 10 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ òko àdhàdhɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ózè ka dhu bhěyi, nyǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nzɨ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi. Wɔ̀rɨ́ otu ɔ̌ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ kɔ́rɔ́ ídzì dhu-tɨdɔ̀ nɔ́nzɨ̀, nyǎdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà ʉ̀nɨ dɔ̌ mběyi nyʉ́. 11 Kàgàwà rǎdʉ̀ ɔbɨ àbhʉ fʉ̌kʉ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-dzi òndù, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀. Nɨ́rɔ̀ dhɛ̀dhɛ ɔ̌, 12 nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ ɔ̀tsɔ̀ Àba Kàgàwà tɔ̀. Àbadhi nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nábhʉ nyɨ̌’ɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbà yà pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ kʉ̌lɨ pbɨ̀ndà awáwʉ̀ tɔ́ idzi ɔ̌ ongyéngá alɛ tɨ́. 13 Obhó tɨ́ kʉ̌kɔlɔ àlɛ̌, àlɛ̌ rùvò pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ɔ̀ná ɨ́nɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àlɛ̌ ìtsu Idhùnà, yà atdídɔ̌ ndɨ̀ ndazè alɛ bhà idzi ɔ̀. 14 Ndɨ Idhùnà bhà ɔvɛ-nyʉtsìnǎ nga nɨ́ ndɨ, kʉ̌kɔlɔ àlɛ̌’ɨ, ndàdʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà àlɛ̌ tɔ̀ nɨ̌.

Krɨ́stɔ̀ nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ dhu

15 Krɨ́stɔ̀ nɨ́ Kàgàwà, yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndàlǎ alɛ bhà ɔ́fɔ̀ nyʉ́. Àbadhi nɨ́ ndɨ yà Kàgàwà anzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí tɔ́ sengba*. 16 Obhó tɨ́, kǒtù ɔ̌, Kàgàwà anzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu, yà ɨ̀ àlǎ rɨ́ dhu mà, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨ̀ àlǎ dhu mànà: ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ Tombi màtɨ́, Ádrɔ̀drɔ̌nga màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ màlàyíká mà ɔ̀yá kámá mànà màtɨ́. Kàgàwà anzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu kǒtù ɔ̌, ndɨrɔ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀. 17 Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè angyi ɨnzá kɔ́rɔ́ dhu àpɛ̀ ɨ̀’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí náarɨ́’ɨ̀ kǒtù ɔ̌. 18 Ka nɨ́ Kànɨsà-dɔ, ndɨ Kànɨsà ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kà-ngbɔ̀. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ wɔ̀ ndɨ ngbɔ̌na tɔ̀ ípìrɔ̌nga nabhʉ̀. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ nɨngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨ’ɨ tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̀-tsírɔ́ wɛmbɛrɛ̀ t’álɛ tɨ́. 19 Obhó tɨ́, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náazè kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɔ́fɔ̀ rɨ̀’ɨ̀ ndɨ Idhùnà-nyʉtsì. 20 Idhùnà-otù ɔ̌, Kàgàwà azè ndùngbò kɔ́rɔ́ dhu-tsí ndɨ̀ mànà. Ndɨ Idhùnà azù yà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ndɨ̀ nʉfʉ-otù ɔ̌, Kàgàwà níibho màrʉ̀ngà yà adzɨ ɔ̌ ndɨrɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀.

21 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ mà átɔ̀, angyi nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ ɨtsɛ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ’ɨ̀ kàbhà òmvǔ, fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta yà nyǎbhʉ̌ rɨ́ nyǎmbɛ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ nóokú dɔ̀ rɔ̀. 22 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, Kàgàwà núngbò wà nyɨ̌ ndɨ̀ mànà, Idhùnà bhà ɔvɛ-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyǒtù nyɨ̌ kɔ̀nzɨ̌ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́, ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ atdí afátá nà màtɨ́ alɛ tɨ́. 23 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɨ̀ pfɔ̌kʉ, nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌ndà nyɨ̌ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌ rɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ tɔ́ a’uta ídè dɔ̀ná dhu. Ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ka kʉnɔ yà ɔ̀rʉ̀-akpà-tsìnǎ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Nɨ́ ɨma Pɔlɔ̀, Kàgàwà ɨ́lɨ ma mɨ’ɨ̀ kʉ̀nɔ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ, ndàmbɛ ndùgyè dɔ̌ Kànɨsà tɔ́ ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(1Kò 2.7-13; Ɛ̀fɛ 3.1-13)

24 Kòmbí ɨdhɛ̀du ɨ̀ka wà ndɨ̀ yà fʉ̌kʉ̀ ma mɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ dhu rǎbhʉ̌na mabà àpbɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ ngbɔ̌du ɔ̀nǎ rɔ̀ ma mábàna àpbɛ̀-otù ɔ̌, ma mɨ́ Krɨ́stɔ̀ abà àpbɛ̀-tsʉ̀ ìndrǐ. Ma mɨ́ ndɨ àpbɛ̀ àbà kà-ngbɔ̀ tɔ̀ ídzìnga nabhʉ̀ tɨ́. Ndɨ kà-ngbɔ̀ nɨ́ Kànɨsà. 25 Ɨma, ma móngò wà Kànɨsà-kàsʉ̌ t’ɔ́nzɨtatálɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà udhè ka mɔnzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ídzìnga nabhʉ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi. Kɨ̌dɨ̀ ma ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ pbɨ̀ndà Ɔtɛ kɔ́rɔ́ fʉ̌kʉ̀. 26 Ndɨ Ɔtɛ nɨ́ ndɨ yà rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ angyí mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ kǎrù ràdɨ órù ɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ rʉ̀gànda rɔ̌ ɔtɛ. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, kɨ̌tɛ̀ wà ka kpangba pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀. 27 Obhó tɨ́, Kàgàwà náazè ndɨ̀tɛ̀ yà ndɨ̀ ndudhé ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu tɔ́ ábhɔ̌nga mà, kà tɔ́ aya mànà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀. Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ndɨ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ kǎrù dhu: Krɨ́stɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ afíkʉ ɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ dhu àbhʉ nyɨ̌ nyǎ’ù dhu ìnè nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ ngari nà Kàgàwà bhà Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀. 28 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎ márɨ́ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ Ɔtɛ ɔ̀vɔ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Mǎ márɨ́ dhu ɔ̀vɔ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà tɔ̀ mǐtdyu nyɨ̀kpɔ́na, mǎdʉ̀ dhu ùdhe fɨ̌ndà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ mǎ mɔnzɨ tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ dzʉ̀nà, rɔ̀’ɔ̀ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. 29 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma márɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ, madʉ̀ àmbɛ mugyè dɔ̌ Krɨ́stɔ̀ íbhò idù ɔbɨ, yà nyʉdutsì rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà nɨ̌.

2

1 Ma mòzè nyʉ̌nɨ dhu ma rarɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɔbɨ nyʉ́ nà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ Kɔ̀lɔ̀sayì ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ mà, Làwòdìkiyà ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ mà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ kǎkà ɨnzá apɛ̀na nyɨ̀du-kpa mà nálǎ mànà. 2 Ma mòzè dhu nɨ́ afíkʉ ròtsì ɔbɨ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ rùngbò nyɨ̌ atdídɔ̌ àzè ɔ̌. Ma mòzè dhu nɨ́ nyǔlè Kàgàwà bhà Ɔtɛ t’ʉ́nɨta nɨ̌ abhɔ nyʉ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ Kàgàwà údhe ndɔ̀nzɨ̀ dhu yà órù ɔ̀ ongónà àdɨ nʉ́nɨ*. Ndɨ órù ɔ̀ ongónà àdɨ dhu nɨ́ Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. 3 Kà-nyʉtsì tɨ́ nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kádʉ̀ àbànà dhu-ɔ̌nga t’óvòta mà, ɨnga t’ʉ́nɨta mànà tɔ́ kɔ́rɔ́ ongyéngá núrù ɨ̀. 4 Ma mɨ́ ndɨ dhu ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà nʉ́ʉtrá tɨ́ nyɨ̌ pbɨ̀ndà òvǒvù ɔtɛ nɨ̌. 5 Ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨtsɛ ma mɨ́’ɨ̀ rʉ̀kʉ́ rɔ̀ alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ̀ dhu màtɨ́, nɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ ìnè atdíkpá nyɨ̌ mànà alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ɨdhɛ̀du ɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌, nyɨ̌ nyáróko mběyi àkǎkǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́ Krɨ́stɔ̀ nyɨ̌ nyá’ù nɨ̌ a’uta ɔ̌ dhu ma màla rɔ̀.

Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ tɨ́ dhu àkǎ kɔsɨ̀ alɛ bhà ípìrɔ̌nga dhu

6 Nɨ́rɔ̀, yà nyɨ̌ nyá’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ̀’ɨ̀ fʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò òko àbadhi ózè nyǒngò òko dhu bhěyi. 7 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɨ̀ ɨvɛ́kʉ kà-nyʉtsì, nyǎdʉ̀ fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀sɨ̀ kà dɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǐkò pɔ́tsɔ́ a’uta ɔ̌, yà fʉ̌kʉ̀ ka kúdhe ka dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ arɨ́ atdídɔ̌ Kàgàwà tɔ̀ alɛ tɨ́.

8 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎndà nga mběyi, akyɛ atdí alɛ mà nʉ́ʉtrána nyɨ̌ yà ìndrǔ arɨ́’ɨ̀ nà ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà dhu-ɔ̌nga t’óvòta-tɨdɔ̀ nɨ̌ nɨ̌. Ndɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta-tɨdɔ̀ nɨ́ yà ìndrǔ tɔ́ màndʉ mà, yà adzɨ dɔ̌ ɔbɨ nà dhu-tsí mànà rɔ̌ ndɨ̀ nɨ́pbɨ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndɨ̀pbɨ̀ Krɨ́stɔ̀ rɔ̌. 9 Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà ɔ́fɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ kɔ́rɔ́ nyʉ́ Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì, kà-tɨ̀ nɨ́, kà-ngbɔ̀ ɔ̀. 10 Ka nɨ́ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ màlàyíká mà, ɔ̀yá kámá mànà dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà. Ndɨrɔ̀, kà mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-otù ɔ̌, ka kɔ́zʉ̀ wà nyɨ̌ àkǎkǎ obhó nyʉ́ alɛ tɨ́.

11 Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò dhu-otù ɔ̌, Kàgàwà ɨ́lɨ wà pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ rɨ́ nyɨ̌tɛ̀ ìndrǔ tɔ̀ ize afíkʉ ɔ̀. Angyí kɨ̌tɛ̀ Pbàyàhúdí tɔ̀ ize tɨ́ dhu nɨ’ɨ̀ ɔnzɨ̀yánga ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ abádhí rǒngo dhu. Pbɛ́tʉ̀, rʉ̀kʉ́ kɨ̌lɨ ize nɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ-ɔtsʉ́ ɨ́lɨ, ka nɨ́lɨ nɨ́ Krɨ́stɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-otù ɔ̌, kǐpfo wà yà angyi nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ nà nzɛ́rɛ ɔ́fɔ̀ nyʉkʉtsì rɔ̀. 12 Obhó tɨ́, bàtizò nyɨ̌ nyálʉ̌ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌ nyʉ́vɛ, kadʉ̀ nyʉ̌tdʉ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyádʉ̀ nyʉ̌ngbɛ átɔ̀ atdíkpá kà mànà, yà ka nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyɨ̌ nyá’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Angyi nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nɨ’ɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyʉ́vɛ fʉ̀kʉ́ afátá-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ ize nà rʉ̀kʉ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, Kàgàwà nábhʉ wà ípìrɔ̌nga fʉ̌kʉ̀ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà, ndàdʉ̀ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga mà fàká nzɛ́rɛnga mànà nʉ́bà kɔ́rɔ́. 14 Àlɛ̌ nɨ’ɨ̀ afátá nà alɛ, ɨnzá àlɛ̌ kɨfʉ kàbhà Ʉyátá dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǎkyɛ̀ yà àlɛ̌ ɔ̀bhʉ ka karɨ́ okúya dɔ̀ rɔ̀ ɨ afátá ka kundí ɔ̀nà bhàrʉwà. Kǎkyɛ̀ ka dòtsí, Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu-otù ɔ̌. 15 Ndɨ dhu-otù ɔ̌, Kàgàwà nʉ́ʉdhá ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ màlàyíká mà ɔ̀yá kámá mànà tɔ́ ɔbɨ, ndàdʉ̀ abádhí nʉ́tɛ kpangba kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, àdrà-mbǐ-akpà dɔ̌ ka kùsǒ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Idhùnà ɔ̀nzɨ̀ dhu-lɛ̀mà dhu nɨtɛ̀ tɨ́.

Ɨnzá dhu àkǎ kɨfʉ ìndrǔ rǔdhěna tɨ̀tɔ̀ tɔ́ dhu dhu

16 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nzá atdí alɛ mà rɔ̀tdɨ̀-ànyǎkʉ nyɨ̌ nyɔ́nyʉna dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́mvʉ̀na dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, atdí alɛ mà àkǎ nzá ndɔ̀tdɨ̀ ànyǎkʉ ɨnzá nyɨ̌ nyɨ̀fʉ Pbàyàhúdí tɔ́ atdí mʉ̀hɛndʉ̀-ɨdhɔ̀ mà, àbǐ-kudɔ̀ tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ mà, ndɨrɔ̀ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ mà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Kɔ̀rɨ́ dhu kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ ɨ̀rà rɨ́rà dhu-sɨsɨ̀ kɛ̀lɛ̌. Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ ɨ dhu-tsí tɔ́ obhónga nɨ́ Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀. 18 Àpɛ́ nyàbhʉ nyɨ̌ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, yà irinǎ rɔ̀ rɨ́ ndɨ̀tɛ̀ yɔrɔwà t’álɛ tɨ́ ràmbɛ ànyǎkʉ ɨ̀tdɨ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyàbhʉ nyɨ̌ màlàyíká ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ mà ràmbɛ ànyǎkʉ ɨ̀tdɨ̀ dɔ̌. Wɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ nɨ́, yà ndɨ̀ ndálǎna ɔnyʉ ɔ̀dzɨ̀ dɔ̀nà dhu bhěyi dhu rɔ̌ tɨ́ arɨ́ afína àpbǎ alɛ, ndàdʉ̀ àmbɛ ndɔ̀yɔ̀ dɔ̌ kɔkɔ́rɔ̀ pbɨ̀ndà ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ nà ɨrɛ̀ta-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Ɨ alɛ nʉ́pbǎ nzá ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ rɔ̌. Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ Kànɨsà-dɔ, ndɨrɔ̀ kànɨsà nɨ́ kà-ngbɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ arɨ́ pbɨ̀ndà alɛ nóngù, ndàdʉ̀ abádhí-tsʉ̀ àndu ròkò atdíkpá, àdhàdhɨ̀ alɛ-ngbɔ̀-rɔ̌ngá-nzo náarɨ́ ’ùnzǐ ngɨngɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ alɛ-ngbɔ̀ ràdʉ̀ àmbɛ òvi dɔ̌ Kàgàwà-afí ózè dhu bhěyi.

20 Nyɨ̌, nyɨ̌ nyʉvɛ̀ wà atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà, nyǎdʉ̀ ùvò yà adzɨ dɔ̌ ɔbɨ nà dhu-tsí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyarádʉ̀ nyɔ̌nzɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ bhěyi fʉ̀kʉ́ okota ɔ̌, nyǎdʉ̀ nyǒzè nyɨ̌fʉ kǎkà dhu bhěyi ʉyátá-tɨdɔ̀ nɨ̌? 21 Ɨ ʉyátá rǎtɨna: «Àpɛ́ nyɔnyʉ yà dhu! Àpɛ́ nyinè yà dhu! Àpɛ́ nyalʉ́ yà dhu-ngbɔ̀!» 22 Kɔ̀rɨ́ dhu kɔ́rɔ́ nɨ́pbɨ̀ ɨ̀ rɔ̀yá dhu nɨ́ ’ɨ̀nza rádʉ̀ atdí-gʉ̀na tɨ́ ka kɔ̀nzɨ̀ kasʉ ɨ̀ nɨ̌ rɔ̀ dhu. Ndɨrɔ̀ ɨ dhu kɔ́rɔ́ nɨ́ ìndrǔ tɔ́ ʉyátá mà, ìndrǔ rǔdhěna dhu mànà kɛ̀lɛ̌. 23 Obhó tɨ́, kɔ̌kɔ̀ ɨ ʉyátá rɨ̌ ’àlǎ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɔ́fɔ̀ bhěyi. Ɨ ʉyátá rɨ̌ ìndrǔ àvǐ rʉ̀lɛ̌ ndɨ̀ ndòzè dhu-tsí kɛ̀lɛ̌, ràdɨ yɔrɔwà tɔ́ ɔ́fɔ̀ bhěyi rɨ́ ndàlǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ràbhʉ ngbɔ̌na ràbà àpbɛ̀ Kàgàwà-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ mbǎ tɨ̌ya nà, abádhí rǎbhʉ̌na ìndrǔ rɔ̀nzɨ̀ nɨ́ ɨ̀ ɨ́ atdyúya òho dhu-tsí kɛ̀lɛ̌ nɨ́dhunɨ̌.

3

Krɨ́stɔ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ, náafí nózè dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu

1 Nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà nyɨ̌ nyʉngbɛ nyɨ̌ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà dhu tɨ́, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌mɛ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ dhu, yà Krɨ́stɔ̀ arádɨ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ɨ. 2 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌lɨ afíkʉ atdídɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu dɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ̌lɨ afíkʉ yà adzɨ ɔ̌ dhu dɔ̌. 3 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́vɛ wà, Kàgàwà ràdʉ̀ nyǎbhʉ nyʉ̌ngbɛ nyɨ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́ kòmbí, nyɨ̌ nyórù wà fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà Kàgàwà-nyʉtsì. 4 Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ fʉ̀kʉ́ obhóná ípìrɔ̌nga. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ ndàvǐ kpangba tdɨ́tdɔ̌ nɨ́nganɨ́, nyɨ̌ mà átɔ̀ nyɨ̌ nyavìya nyɨ̌ atdíkpá kà mànà, kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌.

5 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌kyɛ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí kǎkà nyʉkʉtsì arɨ́’ɨ̀: mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta mà, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ka kɔ́tɨ̀ dhu mà, alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ nzɛ́rɛ dhu-atdyú t’óhota mà, ndɨrɔ̀ ongyéngá-atdyú t’óhota mànà. Ndɨ ongyéngá-atdyú t’óhota rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ ka kɨ́ dhu bhěyi. 6 Kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà nàwí nɨ́ɨsɨ́ya yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ tsʉ̀ná dhu ɨ̀rɨ alɛ dɔ̌. 7 Angyi, nyɨ̌ nyongónà dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, yà ɨ nzɛ́rɛnga-ɔbɨ̀ náasè dʉ̀kʉnǎ nɨ́nganɨ́.

8 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐpfo kǎkà dhu-tsí kɔ́rɔ́ nyʉkʉtsì rɔ̀. Ɨ dhu nɨ́: nàwí ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu, ʉ̀kʉ́nga rɨ̌ ndɨ̀wa dhu, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu, ìndrǔ ʉ̀dhʉ̌ nyɨ̌ nyɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ ìndrǔ nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ dhu ʉ̀nɔ nɨ̌ ɔtɛ-tɨdɔ̀ rǎhʉ likʉ ɔ̀ rɔ̀ dhu. 9 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌nɔ̀ tɨ̀tɔ̀ fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyípfo wà yà angyi nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ nà fʉ̀kʉ́ ìndrǔ-ayɨ́ tɔ́ ɔ́fɔ̀ nyʉkʉtsì rɔ̀, pbɨ̀ndà mʉ̀tsɔ mànà, 10 nyǎdʉ̀ ìndrǔ-ɔwʉ́tá tɔ́ ɔ́fɔ̀ nʉ́fɔ rʉ̀kʉ́. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nɨ́ ìndrǔ-ɔwʉ́tá. Kàgàwà, yà àlɛ̌ nabhɔ̀lɔ̀ alɛ, náarɨ́ nyǎbhʉ̌ nyǒngò ìndrǔ-ɔwʉ́tá tɨ́ bìlǐnganà. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ àmbɛ nyʉ̌lɨ dɔ̌ kà bhěyi atdídɔ̌, nyǎdʉ̀ kʉ̀nɨ mběyi nyʉ́. 11 Nɨ́ wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà, Pbàyàhúdí mànà ɔ̌nga ʉ̀ndɔ ka kɨ́ dhu-tɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ ɔnzɨ̀yánga ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ alɛ mà nzínzì ɔ̌, ɨnzá ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɔnzɨ̀yánga alɛ mànà, ɨwà ɨnga nʉ́nɨ akɛ alɛ mà nzínzì ɔ̌, ɨnzá ɨnga nʉ́nɨ akɛkpá màtɨ́ alɛ mànà, ndɨrɔ̀ ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ mà nzínzì ɔ̌, ɨ̀tɨ́rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ dɔ̀yá alɛ mànà. Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ idzi nɔ́nyʉ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà yà ndɨ̀ ná’ù nyʉtsì.

Kànɨsà ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ’òkò tɨ́ nzínzìya ɔ̌ dhu

12 Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌ yà Kàgàwà óvò fɨ̌ndà alɛ tɨ́ rɔ̀, nyɨ̌ nɨ́ kàbhà alɛ, yà atdídɔ̌ kǒzè alɛ. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ nà nɨ́ ɨzʉ àbà nyɨ̌ nyɨ́ ìndrǔ dɔ̌ nɨ̌ afíkʉ, ídzìnga ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ afíkʉ, yɔrɔwà nà nyɨ̌ nyóko nɨ̌ afíkʉ, ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌ nyɨ̌ nyóko nɨ̌ afíkʉ, ndɨrɔ̀ dhu-dzi òndù nyɨ̌ nyɨ́ nɨ̌ afíkʉ. 13 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒndù dzìkʉ nzínzìkʉ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɔdhɨ̀kʉ ɔ̀bhʉ nyɨ̌ nyɨ́ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nà nyɨ̌ nyɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù dhu ʉ̀bà rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nʉ́ʉbà dhu fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi. 14 Ròsè kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu dɔ̀nǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ àzè nà. Obhó tɨ́, àzè náarɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ alɛ ùngbò rɨ̀’ɨ̀ atdí alɛ nyʉ́ tɨ́. 15 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà màrʉ̀ngà nà afíkʉ ɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà únzì nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ ndɨ màrʉ̀ngà nà, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ atdí alɛ-ngbɔ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɔ̀tsɔ̀ àdǔ arɨ́ Kàgàwà tɔ̀ alɛ tɨ́. 16 Krɨ́stɔ̀ bhà Ɔtɛ àkǎ ndàdɨ abhɔ nyʉ́ nzínzìkʉ ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù dhu ùdhe rɔ̌ fʉ̌kʉ̀, nyǎdʉ̀ sedzà ùbho fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nyʉ́ nà. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù adyi ʉ̀yʉ̀ rɔ̌ Kàgàwà tɔ̀ atdí afíkʉ nyʉ́ nà, nyǎdʉ̀ òwu ɔ̀tsɔ̀ àdu rɔ̌ kà tɔ̀ Zàburì mà, ilèta tɔ́ adyi mà, Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɨ̌ nyǎbhʉ̌ nyʉ̌yʉ̀ ngʉ̌kpà adyi mànà ɔ̌. 17 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ dhu mà nyɨ̌ nyɔ́nzɨna, ɔ̀tɛ̌-kʉ ɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ mʉ̀tsɔ̌kʉ ɔ̌ màtɨ́, nákǎ nyɔ̌nzɨ̀ kɔ́rɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌, nyǎdʉ̀ òwu ɔ̀tsɔ̀ àdu rɔ̌ Àba Kàgàwà tɔ̀ kǒtù ɔ̌.

Fɨ̌-dzá pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ’òkò tɨ́ dhu

(Ɛ̀fɛ 5.22-33; 6.1-9; 1Tì 6.1-2; Tit 2.9-10; 1Pɛ́ 2.18-25; 3.1-7)

18 Nyɨ̌ vèbhálɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ fʉ̀kʉ́ kpabhálɛ-tsʉ̌ dhu àkǎkǎ dhu bhěyi, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔ̀nzɨ̌.

19 Nyɨ̌ kpabhálɛ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè fʉ̀kʉ́ vèbhálɛ, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ òwu òko rɔ̌ abádhí mànà ɨ̀dzɔ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀dzɔ̀ ngbɔ̌kʉ rɔ́rɔ̀.

20 Nyɨ̌ nzónzǒ, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ nyɨ̌ nɔ́dhɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌. Obhó tɨ́, wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ dhu.

21 Nyɨ̌ nzónzo t’ábánǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒwù fʉ̀kʉ́ nzónzo àbhʉ rɔ̌ ràkǒ, akyɛ nyɨ̌ nyabhʉ̀na abádhí-afí rɨ̀ngyɛ̌ ɨ̀ nɨ̌.

22 Nyɨ̌ ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ yà adzɨ ɔ̌ fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌fʉ abádhí yà abádhí rɨ̌ nyǎlǎ nyɨ̀kpɔ́ya ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, àdhàdhɨ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nyɨ̌fʉ̌ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ abádhí ídzì afíkʉ nyʉ́ nà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ ɨ̀fʉ̌ nyɨ̌ nyarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 23 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ dhu mà, nákǎ nyɔ̌nzɨ̀ atdí afíkʉ nyʉ́ nà, àdhàdhɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ dhu bhěyi, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ tɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ dhu bhěyi. 24 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɛ̀ dhu nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ rubhòya yà pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ ndɨ̀ ndʉlɨ pɛrɛ̀ tɨ́ dhu fʉ̌kʉ̀. Obhó tɨ́ Krɨ́stɔ̀, yà nyɨ̌ nyarɨ́ kàsʉ̌na ɔ̀nzɨ alɛ nɨ́ ndɨ obhónánga tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 25 Pbɛ́tʉ̀, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ bhà pɛrɛ̀ Kàgàwà ubhòya àdhàdhɨ̀ yà kǎnzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu-bvʉ rɔ̌, kǎrɨ́ nzɨ̌ dhu òlè ìndrǔ tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

4

1 Nyɨ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu fʉ̀kʉ́ ɨnɔ tɔ̀ obhónánga dɔ̌, ndɨrɔ̀ àkǎkǎ mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɔ̌, nyǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ nyɨ̌ mà átɔ̀ nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè dʉ̀kʉ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀.

Pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ’òkò ɨnzá àpɛ̀ Yěsù à’u alɛ nzínzì ɔ̌ tɨ́ dhu

(Ɛ̀fɛ 5.14-17; 6.18-20)

2 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò pɔ́tsɔ́ ɨtsɔ̀ta ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ Kàgàwà rǎdǔna fʉ̌kʉ̀ dhu ɔ̀tsɔ̀ àdǔ nyɨ̌ nyɨ́ kà tɔ̀ rɔ́rɔ̀. 3 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ dɔ̀ká átɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà angbɛ tɨ́ pbɨ̀ndà Ɔtɛ ɔ̀vɔ mǎ mɨ́ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ otu fǎkà. Ndɨ Ɔtɛ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ nàndà Ɔtɛ, yà ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ ongónà àdɨ. Wɔ̀ ndɨ Ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́’ɨ̀ kòmbí imbi ɔ̀. 4 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ dùdú, ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ kɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba, àdhàdhɨ̀ kàkǎnà mɔvɔ̀ dhu bhěyi.

5 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ mʉ̀tsɔ nà ɨnzá àpɛ̀ Yěsù à’u alɛ-ɔ̀nzɨ̌, nyǒwù ídzìnga ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ abádhí tɔ̀ nyɨ̌ nyàbà kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 6 Ɔ̀tɛ̌kʉ àkǎnà ndɨ̀’ɨ̀ ɨnga nɔ̀fɔ̀ ɔtɛ tɨ́ bìlǐnganà, ndàdʉ̀ òvù iko nɨ̌ ka kɔ̀sɨ̀ dhu bhěyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù ɔtɛ àdu rɔ̌ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà tɔ̀ àkǎkǎ dhu bhěyi.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

(Ɛ̀fɛ 6.21-22)

7 Ɨma nàndà kɔ́rɔ́ dhu nɔ́vɔ rɨ́ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Dòkíkò. Àbadhi nɨ́ atdídɔ̌ ma mózè alɛ, atdídɔ̌ pbɨ̀ndà kasʉ nɨ́fʉ kasʉtálɛ, ndɨrɔ̀ atdíkpá mǎ márɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà kasʉ ɔ̀nzɨ mànà alɛ. 8 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mòvì ka tɨkʉ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ mǎ mʉ́da ɔ̀ná dhu nɔvɔ tɨ́ fʉ̌kʉ̀, ndàdʉ̀ afíkʉ àbhʉ ròtsì ɔbɨ. 9 Ma mòvì abádhí atdíkpá atdídɔ̌ ma mózè, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ ndɨ̀ nɨ́fʉ àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Ɔ̀nɛ̀sǐmò mànà. Ndɨ Ɔ̀nɛ̀sǐmò nɨ́ àwú fʉ̌rábvʉ̌ alɛ. Abádhí nɨ́ ɨ rɨ́ ɨrɔ́ ɨ̀ nɔ́nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu àwɛ̌ fʉ̌kʉ̀.

10 Ɔdhɨ̀du Àsɨ̀tarɨkɔ̀, yà atdíkpá ka kúsǒ mǎ mànà alɛ, nóvì nyɨ̌. Ndɨrɔ̀ Mǎrkɔ̀, Bàrnabà t’ádɔ̀nà nóvì nyɨ̌ átɔ̀. Nyɨ̌ nyábà wà Mǎrkɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ma mʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu. Nɨ́ fʉ̌rábvʉ̀ kà rǎrà àhʉ rɔ̀, nyàkɔ ka mběyi. 11 Ndɨrɔ̀ Yěsù, yà Yèsitò tɨ́ kátɨna alɛ, nóvì nyɨ̌ átɔ̀. Kǎkà Yěsù ná’ù Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ alɛ kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ɨ atdíkpá arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɨma mànà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà Idzi-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ abádhí nɨ́ ɨ afídu nópè.

12 Fʉ̌rábvʉ̌ alɛ Ɛ̀pafrà nóvì nyɨ̌ átɔ̀. Ka nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ. Kǎrɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀ngyɛ̌ ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dʉ̀kʉ́ bìlǐnganà rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyikò tɨ́ pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔ’ɔ́ tɨ́ afíkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀, nyǎdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà-afí òzè kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. 13 Ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba kǒkú dɔ̀ rɔ̀ matɨ, kà rarɨ́ ndùgye atdídɔ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ndùgye Làwòdikiyà mà Hìyèràpolì mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Lukà, yà atdídɔ̌ àlɛ̌ kózè àlɛ̌ tɔ́ mʉ̀ngangà mà, Dɛ̌mà mànà nóvì nyɨ̌.

15 Òvì nyòvì Làwòdikiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ t’ádɔ́na pbàkrɨ́stɔ̀, atdíkpá Nifà mà, yà pbɨ̀ ɨdzá arɨ́ ’ùndǔ pbàkrɨ́stɔ̀ mànà. 16 Yàrɨ́ bhàrʉwà ka kɔzʉ́na gukyè nzínzìkʉ ɔ̌, nɨ́ nyɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ ɔbɨ, kɔzʉ̀ ka átɔ̀ Làwòdikiyà ɔ̌ kànɨsà ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌, tɨkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌zʉ̀ wɔ̀ ndɨ kànɨsà ɔ̌ bhà tɔ̀ ma mándǐ bhàrʉwà átɔ̀. 17 Ɔ̀vɔ nyɔ̀vɔ dhu Àrkipò tɔ̀ nyǎtɨ: kà ràkǎ ndàndà nga mběyi yà fɔná Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ábhʉ kasʉ nà, ndɨ́nɨ̌ ndadʉ̀ tɨ́ kɔ̀nzɨ̀ mběyi.

18 Ɨma Pɔlɔ̀, ma màndǐ dhu ɔtsʉ́du nyʉ́ nɨ̌, movì nyɨ̌ nɨ̌. Àpɛ́ nyàdzo àdɨ̀ ma màdɨ̀ imbi ɔ̀ dhu rɔ̌ rɔ̀. Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌!

* 1:15 1.15 Sengba-tɨ̀ nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu tɔ̀ ɨ’ɨ̀ angyinǎ rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ òsosè ádrʉ̀ngbǎnga nà alɛ (Zàb 89.28).

* 2:2 2.2 Kɔ̀l 1.26

1 Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà

1

2

3

4

5

Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà

ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Pɔlɔ̀ andí Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ bhàrʉwà. Kǎndí ka mbɛ̀mbɛ̀ imbò kumì dɔ̀ná atdí nà atɔ ʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, Pɔlɔ̀ mà, Sílà nà náawù ùvò ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀, Pɔlɔ̀ ràdʉ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ abádhí tɔ̀ (Kas 17.1-10). Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ Pbàyàhúdí nyʉ́ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ngúfe. Ngúfe ɨdhɔ dzidɔ̌, Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náadʉ̀ dhu ʉ̀ya ìndrǔ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ Pɔlɔ̀ mà, Sílà nà rʉ̌nɔna dhu nɨrɨ tɨ́.

Ɔ́yɔ̌ atɔ dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ avì Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ràrà Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà arɨ́ Yěsù ná’ù alɛ arɨ́ òko tɨ́ dhu andà. Nɨ́ ányɨ̀ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àrà àhʉ, ndàdʉ̀ ndàdu rɔ̀, kǐtsi àtɨ̀nà Pɔlɔ̀ nɨ̌ ìnè abádhí ràrɨ̌’ɨ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta nɔ́dɔ ɨ̀ arɨ́ rɔ́. Kǎtɨ átɔ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ tɔ́ ɨrɛ̀ta nɨ́nza dhu ràrɨ̌ abáya mà, ayíya mà, ndɨrɔ̀ ɔdhɨ́ya mànà nʉ́vɛ ɨnzá Yěsù àpɛ̀ ìngo rɔ́rɔ̀ dhu. Nɨ́ abádhí ràrǒwu dhu ɔ̀ngʉ̀ rɔ̌ tsʉ̀yá kɔ̌kɔ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ alɛ ralaya tɨ́ tdʉ̌ Yěsù-ngbɔ̀. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Pɔlɔ̀ náandí bhàrʉwà abádhí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí-afí otsi tɨ́ ɔbɨ nɨ̌, abádhí ʉnɨ tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo dhu nɨ́ɨ’ɨya tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ ndɨ̀ ná’ù alɛ kɔ̌nzɨya tɨ́ dhu. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí rɨ̌ dhu à’u ìnè ɨ̀ rɨ’ɨya atdíkpá ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà dhòdhódhónganà.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ mà rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ Kànɨsà nóvì dhu mà abádhí rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu mànà dhu (1.1-10).

- Pɔlɔ̀ mà anzɨ̀ kasʉ tɨ́ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ dhu (2.1-16).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ bhà nózè ndàla dhu mà kǎvì Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ràrà abádhí-afí òpè dhu mànà dhu (2.17–3.13).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Yěsù ná’ù alɛ ònzi ròkò Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi dhu (4.1-12).

- Yěsù ɨ̀ a’u rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ dhu (4.13-18).

- Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òkò tɨ́ kà rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀dɔ ɨ̀ ɨ́ ɔ̀nanǎ dhu (5.1-22).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ òvì dhu (5.23-28).

1

Pɔlɔ̀ mà rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ Kànɨsà nóvì dhu

1 Ɨma Pɔlɔ̀, Sɨ̀lɨ̀vanʉ̀, Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà, mǎ màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀, Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà tɨ́rɔ̀. Nyɨ̌ nɨ́ Àba Kàgàwà bhà alɛ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ. Nɨ́, Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

2 Mǎ márɨ́ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ̌ bìlǐnganà Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, mǎdʉ̀ àmbɛ nyɨ̌rɛ̀ dɔ̌ fàká ɨtsɔ̀ta ɔ̌. 3 Ndɨrɔ̀, mɨ̌tsɔ̀ mǎ mɨ́ àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, mǎ máróngo ɨ̀rɛ̀nà ɨ̀nzɨ̌ mǎ mʉ́bhana rɔ́rɔ̀ dhu nɨ́, fʉ̀kʉ́ a’uta-kàsʉ̌ mà, fʉ̀kʉ́ àzè arɨ́ nyǎbhʉ nyɔ̌nzɨ̀ kasʉ tɨ́ dhu mà, ndɨrɔ̀ nɨ́, nyɨ̌ nyá’ù dhu ɔbɨ nyʉ́ nà ìngo àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ringoya dhu. 4 Adɔ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, mǎ mʉ̀nɨ dhu Kàgàwà rózè wà nyɨ̌, ndɨrɔ̀ kà róvò wà nyɨ̌, nyɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́. 5 Obhó tɨ́, yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mɔ́vɔ̀ fàká Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ mǎ mɔ́vɔ̀ nzá ɔtɛ ɔ̌ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mɔ́vɔ̀ ka Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, kàbhà mʉ̀dzʉ̀nà mànà nɨ̌, mǎdʉ̀ dhu à’ù wɔ̀ mǎ mɔ́vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu ràrɨ̌ obhó dhu nyʉ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ mǎ mókò dhu nábhʉ ídzìnga fʉ̌kʉ̀ dhu. 6 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, fʉ̀kʉ́ okota nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ fàká okota nà, ndàdʉ̀ ndɔ̀fɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà adɨta nà. Ndɨrɔ̀, ábhɔ̌ àpbɛ̀ nyʉ́ ɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ Kàgàwà bhà ɔtɛ nákɔ, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́rǎ nyɨ̌ nɨ̌ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà. 7 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu nádɨ wà ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà mà Àkayà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀. 8 Obhó tɨ́, fʉ̌rábvʉ̌ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́ndɔ̀ ndɨ̀ nɨ̌. Kʉ̌ndɔ̀ nzá ndɨ̀ Màkɛ̀dɔ̀nɨyà mà Àkayà mànà ɔ̌ tɨ́, pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyá’ù Kàgàwà tɨ́ dhu-ɔ̀yɨ̌ nákǎ ábhɔ̌ ngari nyʉ́ ɔ̌. Nɨ́, wɔ̀ dhu dɔ̌ mǎ mʉ́nɔna tdɨ́tdɔ̌ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. 9 Ndɨrɔ̀, ìndrǔ rǒwu àwɛnà rɔ̌ dhu nɨ́, fʉ̌rábvʉ̌ mǎ mówù ùvò tɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, abádhí rǒwu àwɛnà rɔ̌ dhu nɨ́, nyɨ̌ nyʉ́gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyǎ’ù Kàgàwà, nyǎdʉ̀ sànamʉ̀ nʉ́bhà dhu. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyárɨ́ ípìrɔ̌nga mà obhónga mànà tɔ́ Kàgàwà-kàsʉ̌ nɔ́nzɨ. 10 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyárɨ́ Kàgàwà t’Ídhùnà, Yěsù rǐngo ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ dhu nɔ́dɔ. Ndɨ Yěsù nɨ́ ndɨ Kàgàwà ábhʉ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ibhu ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ nʉwʉ̀ tɨ́ yà rɨ́rà ìndrǔ-ànyǎ t’ɨ́tdɨ̀ta tɔ́ pbɨ̀ndà nàwí ɔ̌ rɔ̀.

2

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ dhu

1 Adɔ́dǔ, nyɨ̌ nyʉ́ mà nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu ɨnzá mǎ rówù ùvò kɔkɔ́rɔ̀ fʉ̌rábvʉ̀. 2 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu átɔ̀, tdʉ̌ mǎ mowu ùvò fʉ̌rábvʉ̀ rɔ̀, mǎ rábà àpbɛ̀, kadʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ mǎ nɨ̌ Fìlipì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ábhɔ̌ àpbɛ̀ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Kàgàwà ábhʉ afíka ròtsì ɔbɨ, mʉ̌nɔ̀ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ fʉ̌kʉ̀. 3 Obhó tɨ́, yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́yǎ dhu nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ afátá, ka nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta mà, ndɨrɔ̀ ka nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ ʉtrátá mà. 4 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ɔ́zʉ̀ ndɨ mǎ ɨwà mǎ màkǎ mʉ̌nɔ̀ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. Nɨ́ mǎ mɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ kʉ̀nɔ̀ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ nɔfɔ́ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ mǎ mádʉ̀ kʉ̀nɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔfɔ́ tɨ́. Ka nɨ́ ndɨ alɛ-afí-tsì dhu mà nʉ́nɨ̌ arɨ́ alɛ. 5 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu ɨnzá mǎ rʉ́hà ìndrǔ akɛkpá màtɨ́ ɔ̀tɛ̌ka ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɔ̀tɛ̌ka ɔ̌, mǎ mɔ́nɛ̀ nzá ìndrǔ-fɔ́ mǎ mɨ́ dhu òngyè dhu. Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà mǎ mʉ́nɔna dhu tɔ́ ngàmbì. 6 Ndɨrɔ̀ mǎ manɛ̀ nzá ìndrǔ rɨ̌ mɨ̌fʉ̌ dhu, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ nyʉ́ màtɨ́, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ màtɨ́. Mǎ mɨ́’ɨ̀yana ìnè mǎ’ɛ mǎ dʉ̀kʉ́ àzèmbè Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ nyʉ́ nɨ́ mǎ rɔ̀. 7 Pbɛ́tʉ̀ mǎ mádʉ̀ òko nzínzìkʉ ɔ̌ yɔrɔwà nyʉ́ nà. Àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndaróngùna inzo nózè ɨngba-tsánà bhěyi, 8 mǎ mózè nyɨ̌ atdídɔ̌. Nɨ́, mǎ mazè nzá mʉ̌nɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ kɛ̀lɛ̌ fʉ̌kʉ̀, pbɛ́tʉ̀ atdyúka nadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ mǎdzi fàká ípìrɔ̌nga nyʉ́ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, fàká àzè nɨ́trɔ̌ ndɨ̀ abhɔ nyʉ́ fʉ̌kʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. 9 Adɔ́dǔ, nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ wà mǎ mɔ́nzɨ̀ kasʉ tɨ́ dhu mà, yà mǎ mábà àpbɛ̀ mànà. Mǎ mówù Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ rɔ̌ fʉ̌kʉ̀ àzèmbè mǎ mɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ adyíbhengá, ndɨrɔ̀ kúbhingá màtɨ́ rɔ́rɔ̀, akyɛ mǎ mowuna ɨ̀’ɨ̀ ànɔ̀ tɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ dɔ̌ màtɨ́ nɨ̌.

10 Nyɨ̌, Yěsù ná’ù alɛ tɨ́rɔ̀, mǎ mókò nzínzìkʉ ɔ̌ ɨ̀lɨ̌lǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, àkǎkǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì, ndɨrɔ̀ Kàgàwà nɨ́ átɔ̀ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì. 11 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu átɔ̀ mǎ rókò kɔ́rɔ́ nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ mànà àdhàdhɨ̀ inzo t’ábanà mà náaróko pbɨ̀ inzo mànà dhu bhěyi. 12 Mǎ mówù dhu ʉ̀yǎ rɔ̌ fʉ̌kʉ̀, mǎdʉ̀ òwu afíkʉ òpè rɔ̌. Ndɨrɔ̀, mǎ mówù nyǒnzì rɔ̌ ɔbɨ nyʉ́ nà, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyubhì tɨ́ Kàgàwà ózè dhu bhěyi. Ndɨ Kàgàwà nɨ́ ndɨ nyɨ̌ núnzì ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyotsú tɨ́ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̀, nyǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nála.

13 Ndɨrɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ yà ɨ̀nzɨ̌ mǎ mɨ́ mɨ̌ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀ mǎ márɨ́ ɔ̀tsɔ̀ nábhʉ̌ nɨ̌ Kàgàwà tɔ̀ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu: Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀. Nɨ́, nyɨ̌ nyǎdʉ̀ kàkɔ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ-li’ɔ̀ rɔ̀ àhʉ ɔtɛ bhěyi, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyákɔ ka Kàgàwà-li’ɔ̀ rɔ̀ àhʉ ɔtɛ bhěyi. Nɨ́, ndɨ ɔtɛ nɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ. Ndɨ ɔtɛ nɨ́ ndɨ nyʉkʉtsì rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ Yěsù ná’ù alɛ tɨ́rɔ̀. 14 Adɔ́dǔ, ndɨ dhu nɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́, yà Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌, Kàgàwà bhà kànɨsà ɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ná’ù alɛ rɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu, nɔ́nzɨ̀ wà ndɨ̀ átɔ̀ rʉ̀kʉ́ dhu. Nyɨ̌ nyábà àpbɛ̀ fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ bhà nyʉ́ fɔ́, àdhàdhɨ̀ abádhí náabà àpbɛ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù Pbàyàhúdí-fɔ́ dhu bhěyi tɨ́. 15 Ɨ Pbàyàhúdí nɨ́ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nabhʉ̀ kohò, ɨ̀ ràdʉ̀ pbànábí nábhʉ kɔkyɛ̀. Abádhí nɨ́ ndɨ rɔ̀ká ávu. Abádhí rɔ̌nzɨna dhu arɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà-nyɨ̀pkɔ́ nɔ́fɔ̀, ndɨrɔ̀ abádhí nóngò kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ òmvǔ tɨ́. 16 Abádhí arɨ́ tsʉ̀ka àpà ’ʉ̀tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ mǎ mɔvɔ tɨ́ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ ɔtɛ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ pbàyàhúdí tɔ̀, akyɛ abádhí adʉ̀na ʉ̀gʉ nɨ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí nísě yà angyangyɨ ɨ̀ arɔ́nzɨna fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga-bvʉ. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà nàwí rɨ̌sɨ̌ ɨ̀sɨ̌ abádhí dɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ bhà nózè ndàla dhu

17 Adɔ́dǔ, ka kʉ̀tʉ mǎ mʉ̌bhǎ mǎ nyɨ̌ mànà alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ídǒ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè atdíkpá. Atdyúka nyʉ́ nɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ ràla àlɛ̌ nyɨ̌ mànà. Nɨ́ mǎ mɔ́nzɨ̀ kɔ́rɔ́ ɔbɨ ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu náaká tɨ́ fǎkà. 18 Ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu nɨ́, mǎ mómvù mǎ mǒwù fʉ̌rábvʉ̀. Ndɨrɔ̀ ɨma nyʉ́ Pɔlɔ̀, ma mómvù wà dhu ibí-gʉ̀na nyʉ́, ndɨ́nɨ̌ ma mara tɨ́ fʉ̌rábvʉ̀. Nɨ́, pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ádʉ̀ ndɨ otu nʉ́tɔ̀ rɔ̀ká. 19 Nɨ́rɔ̀, ádhɨ mà nyʉ́ ndɨ fàká a’uta rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀yá? Ádhɨ mà nyʉ́ ndɨ ɨdhɛ̀ka rɨ̌ ndɨ̀ka okúya dɔ̀ rɔ̀? Ndɨrɔ̀, fàká mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà nɨ́ àdhɨ mà? Nɨ’ɨya tɨ́ obhó nyɨ̌ ndɨ, yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo nɨ́nganɨ́? 20 Obhó nyʉ́, okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ mǎ márɨ́ mǐlè, ɨdhɛ̀ka ràdʉ̀ ndɨ̀ka nɨ̌.

3

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ òvì ràrà Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ bhà-afí nópè dhu

1 Ádzǐ mǎ mɨ́ ɨnga ɔ̀dɔ dhu nɨ́ngyɛ̌ mǎ rɔ̀, mǎ mála dhu mǎ ràkǎ mǒkò vǐka dɔ̌ rɔ̀ Àtɛnɛ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 2 Nɨ́, mǎ mádʉ̀ adɔ̀kà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nóvì ràrà fʉ̌rábvʉ̀. Àbadhi nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà ɨnɔ, yà atdíkpá mǎ márɨ́ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ mànà ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Nɨ́ mǎ móvì ka fʉ̌rábvʉ̀, ndɨ́nɨ̌ afíkʉ nabhʉ̀ tɨ́ ròtsì ɔbɨ ndàdʉ̀ nyɨ̌dɨ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌, 3 ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ yà kòmbí nyɨ̌ nyábàna àpbɛ̀ adʉ̀ tɨ́ atdí alɛ mà nábhʉ rʉ̀bhà pbɨ̀ndà a’uta. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, àlɛ̌ ràrɨ̌ ndɨ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ nábà àbà. 4 Ndɨrɔ̀, fʉ̌rábvʉ̀ mǎ mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, mǎ mɔ́vɔ̀ wà dhu fʉ̌kʉ̀ mǎtɨ: àlɛ̌ ràrɨ̌ àpbɛ̀ nábà. Nɨ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu ɨ dhu ràrɨ̌ kɔ̌kɔ̀ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ. 5 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɨma nyʉ́ mà átɔ̀ ma mítdègu mɨngyɛ̌ ɨnga t’ɔ́dɔta nɨ̌, nɨ́ ma móvì Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ràrà fʉ̌rábvʉ̀. Ma móvì ka ndɨ́nɨ̌ adʉ̀ tɨ́ ìngo nyɨ̌ nyáróko tɨ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ nà idù. Obhó tɨ́, ma mɔ́nzɨ̀ ɔdɔ̀na dhu nɨ́, akyɛ ʉtrátába Sìtanɨ̀ rǎdʉ̀ àrà nyʉ̌tra, ɔbɨ̀ka ràdʉ̀ àwǐ kɔkɔ́rɔ̀ dhu.

Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àdu ndɨ̀ nà màkʉ̌rʉ̀ rɨ̌ Pɔlɔ̀-ɨdhɛ̀ nábhʉ̌ rɨ̀ka ndɨ̀ dhu

6 Pbɛ́tʉ̀, kòmbí Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nɨ́rà wà àhʉ fʉ̌rábvʉ̀ rɔ̀. Nɨ́, kàwɛ wà ídzì dhu nyʉ́ fʉ̀kʉ́ a’uta mà, fʉ̀kʉ́ àzè mànà dɔ̌. Kàtɨ, atdídɔ̌ nyɨ̌ rarɨ́ mɨ̌rɛ̀ bìlǐnganà, ndɨrɔ̀ atdyúkʉ nyʉ́ rɨ́’ɨ̀ nyǎla mǎ tdɨ́tdɔ̌, àdhàdhɨ̀ mǎ mòzè mǎ ràla nyɨ̌ átɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ dhu bhěyi tɨ́. 7 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ adɔ́dǔ, yà mǎ mɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná àpbɛ̀ mà, avuta mànà nzínzì ɔ̌, fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ nyɨ̌ nyíkò tɨ́ dhu níbhò ndɨ ɔbɨ afíka tɔ̀. 8 Kòmbí, mǎ mɨ́ mǐnè mběyi nyʉ́, nyɨ̌ nyíkò pɔ́tsɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 9 Ɨ́ngbà ɔ̀tsɔ̀-tɨdɔ̀ ndɨ mǎ mádʉ̀ àdunà Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, yà nyɨ̌ nyʉ́ nyɨ̌ nyàbhʉ ɨdhɛ̀ka rɨ̀ka ndɨ̀ tɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌? 10 Kúbhingánǎ ndɨrɔ̀ adyíbhengá màtɨ́, mǎ márɨ́ mɨ̌tsɔ̀ atdyúka nyʉ́ nà Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ mǎ nabhʉ̀ tɨ́ mǎla ngbɔ̌kʉ tdɨ́tdɔ̌, mǎdʉ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta dɔ̌ ɔ̀dɨ̀ dhu níse fʉ̌kʉ̀.

11 Kàgàwà àlɛ̌ t’Ábanà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù mànà, nákǎ ɨ̀ ràngbɛ otu fǎkà ndɨ́nɨ̌ mǎ mowu tɨ́ ùvò fʉ̌rábvʉ̀. 12 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndɨ̀trɔ̌ nyɨ̌ nyózè nyɨ̌ nɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ àzè, ndàdʉ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ nyɨ̌ nyózè nɨ̌ àzè nɨ́trɔ átɔ̀, àdhàdhɨ̀ mǎ mózè nyɨ̌ dhu bhěyi. 13 Kàkǎ ndàbhʉ afíkʉ ròtsì ɔbɨ, ndɨ́nɨ̌ adʉ̀ya tɨ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ rɔ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ afátá na àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo, ɨ̀ rìwǔ atdíkpá rɔ̀ná alɛ mànà nɨ́nganɨ́.

4

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Yěsù ná’ù alɛ ònzi ròkò Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi dhu

1 Adɔ́dǔ, ngǎtsi dhu nɨ́, mǎ mɔ́vɔ̀ wà nyɨ̌ nyàkǎnà nyǔbhi Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ rádʉ̀ dhu bhěyi dhu fʉ̌kʉ̀. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyárɨ́ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ. Nɨ́, kòmbí mǎ mònzì fʉkʉ́, mǎdʉ̀ ʉ̀yanà fʉ̌kʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌ dhu nɨ́ yàrɨ́: Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ka mběyi nyʉ́ ròsè. 2 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́yǎ ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi dhu-tɨdɔ̀ mà rɨ́rà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà rɔ̀. 3 Kàgàwà ózè dhu nɨ́, nyɨ̌lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌, ndɨrɔ̀ nɨ́ nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rɔ̌ rɔ̀. 4 Ndɨrɔ̀ kǒzè dhu nɨ́, ngǎtsi alɛ rɔ̀dɔ̀ ngbɔ̌na ɨlátá ɔ̌ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨfʉta mànà dhu ɔ̌, 5 ɨ̀nzɨ̌ ndàbhʉ ndɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ràtdǔ afína yà ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ náarɔ́nzɨna dhu bhěyi. 6 Wɔ̀ ndɨ mʉ̀tsɔ-tɨdɔ̀ ɔ̌, dhu àkǎ nzá atdí alɛ mà rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛnga ɔdhɨ̀nà rɔ̌, ndùpò pbɨ̀ndà ara dɔ̀. Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ́ɨtdɨ̀ya kɔ́rɔ́ ɨ dhu bhěyi dhu-ànyǎ yà angyinǎ rɔ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ fʉ̌kʉ̀, mǎdʉ̀ ʉ̀yanà mběyi nyʉ́ fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi. 7 Obhó tɨ́, Kàgàwà núnzì nzá àlɛ̌ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǔnzì àlɛ̌ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ koko tɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌. 8 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yàrɨ́ ʉyátá nɔ̀dhɔ̀ alɛ, nɔ́dhɔ̀ nzá ìndrǔ-tsʉ̌ dhu, pbɛ́tʉ̀ kɔ̀dhɔ̀ dhu nɨ́ Kàgàwà bhà ʉyátá. Ka nɨ́ ndɨ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí níbho arɨ́ fʉ̌kʉ̀.

9 Yěsù ná’ù alɛ rɨ̌ ’òzè nzínzìya ɔ̌ dhu dɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mbǎ fʉ̌kʉ̀ ka kɨ́ dhu àndǐ dhu-atdyú nà. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà nyɨ̌ nyádʉ̀ nyǒzè nzínzìkʉ ɔ̌ tɨ́ dhu Kàgàwà-rɔ̌. 10 Kɔ̀nɨ̌ ndɨ dhu kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyarɔ́nzɨna Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Yěsù ná’ù alɛ-rɔ̌ kɔ́rɔ́. Nɨ́, mǎ mònzì nyɨ̌ nyǒngò kɔ̀nzɨ̀ mběyi nyʉ́ tdɨ́tdɔ̌. 11 Nyɔ̀nzɨ ɔbɨ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌: nyǎndà nyɨ̌ nyóko tɨ́ dhu nyɨ̌-tɨ́rɔ̀, nyǎdʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ ɔtsʉ́kʉ nyʉ́ nɨ̌ dzʉ̀nàkʉ nɔnzɨ tɨ́ yà ma mʉ́yǎ fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi. 12 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu rǎdʉ̀ nyǎbhʉ iri alɛ rɨ̀fʉ nyɨ̌, ɨ̀mbǎ nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ rɨ̌ dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ dhu-atdyú nà.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu àndǐ Yěsù ɨ̀ a’u rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ nʉ́ʉngbɛya ɨ̀ dhu dɔ̌ dhu

13 Adɔ́dǔ, mǎ mòzè nzá nyǒkò ɨ̀nzɨ̌ nyʉ̌nɨ ɨwà ɨ̀ a’u Yěsù rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ dɔ̌ dhu, akyɛ nyɨ̌ nyowuya òko ɨzʉ ɔ̌, yà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ a’uta nà ngʉ̌kpà alɛ bhěyi nɨ̌. 14 Obhó tɨ́, àlɛ̌ ká’ù wà dhu Yěsù ravɛ̀ ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, Kàgàwà abhʉ̀ya kǎkà ɨwà ɨ̀ a’u Yěsù rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ, rʉ̀ngbɛ ɨ̀ átɔ̀, ’àdʉ̀ ’ùngbò Yěsù mànà.

15 Kànɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ʉnɔ dhu-bvʉ rɔ̌ mǎ mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu. Yěsù rǐngo dhu rǒtùna nyɨ̀kpɔ́ya nà àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ alɛ tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kokoya nzɨ̌ angyi ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ tɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-otù ɔ̌. 16 Obhó tɨ́, màlàyíká dɔ̌ atdí ádrʉ̀ngbǎlɛ-tù mà, Kàgàwà bhà wàndà-tù mànà rɨ̌ ’ɨ̀rɨ rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ níifoya ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎkà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ̀ a’u rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ náadʉ̀ya ’ʉ̀ngbɛ angyi. 17 Ndɨ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, yà àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ nà àlɛ̌ kòtù àlɛ̌ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɔ̀, àlɛ̌ kadʉ̀ya ɔ̀dzɨ̀ atdíkpá abádhí mànà àpbù ɔ̌, àlɛ̌ ràdʉ̀ àlɛ̌ òtù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù mànà awɛ ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kadʉ̀ya òko bìlǐnganà Ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. 18 Nɨ́, nyòngò afíkʉ nópè nzínzìkʉ ɔ̌ wɔ̀rɨ́ ɔtɛ nɨ̌.

5

Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ

1 Adɔ́dǔ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù níingoya ɔ̀ná ɨdhɔ mà, ndɨ kàsʉmɨ̀ mànà dɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́ ɨ̀mbǎ dhu-atdyú nà mǎndǐ dhu fʉ̌kʉ̀. 2 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ rɨsɨ́ya ɨnzá ka kʉ̀nɨ angyangyɨ rɔ́rɔ̀, ogbotálɛ náarótsù ɨdza kúbhingánǎ dhu bhěyi. 3 Yà ìndrǔ rǎtɨna màrʉ̀ngà ràrɨ̌’ɨ̀ kòmbí, ndɨrɔ̀ ɔdɔ̀na ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu ràrɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, dhu ɨ̀nzǎ rɨ́ dhu adʉ̀ya ɨ̀sɨ̌ abádhí dɔ̌. Abádhí rǎbàna àpbɛ̀ náapíríya ndɨ̀ ndɨ̀sɨ̌ àdhàdhɨ̀ ari nà tsìbhálɛ-ɔ̀ náarɨ́ ndàpìrǐ ʉgʉta tɔ̀ dhu bhěyi. Nɨ́, atdí alɛ mà nɔ́ɔgʉ́ya nzɨ̌ abádhí nzínzì ɔ̌. 4 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ adɔ́dǔ, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ɨ́nɔ̀ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ wɔ̀rɨ́ ɨdhɔ adʉ̀ya tɨ́ nyɔ̌tdɨ̀ ogbotálɛ bhěyi. 5 Obhó tɨ́, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nyɨ̌ nɨ́ awáwʉ̀ ɔ̌ alɛ, adyíbhengá nga ɔ̌ alɛ. Àlɛ̌ nɨ́ nzɨ̌ kúbhingá nga ɔ̌ alɛ, ɨ́nɔ̀ ɔ̌ alɛ. 6 Nɨ́, dhu àkǎ nzá àlɛ̌ rɔ̀dhɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ-tsí bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ àlɛ̌ ròkò àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ nà, àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ àlɛ̌ ɔ̀dɔ̀ dɔ̌ mběyi. 7 Obhó tɨ́, ɔ̀dhɔ̀ arɔ́dhɔ̀ alɛ náarɔ́dhɔ̀ kúbhingá, ndɨrɔ̀, òri aróri alɛ náaróri kúbhingá. 8 Pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌, adyíbhengá nga ɔ̌ alɛ tɨ́rɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀dɔ̀ àlɛ̌ mběyi. Dhu àkǎ àlɛ̌ rʉ̀fɔ̌ a’uta mà àzè mànà làtú tɨ́ àlɛ̌-odrù dɔ̌, àlɛ̌ ràdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ àlɛ̌ ká’ù dhu náfɔ sàbǔ tɨ́ àlɛ̌-dɔ rɔ̌. 9 Obhó tɨ́, Kàgàwà núutri nzá àlɛ̌ ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́ nɨ̌ pbɨ̀ndà nàwí nɨ́ɨsɨ́ya tɨ́ àlɛ̌-dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kǔtri àlɛ̌ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabáya tɨ́ ɔ̀gʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 10 Yěsù avɛ̀ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndíngo dhu nótù àlɛ̌ àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ nà màtɨ́ rɔ̀, ndɨrɔ̀ kòtù àlɛ̌ ɨwà àlɛ̌ kʉ̀vɛ rɔ́ màtɨ́ rɔ̀, àlɛ̌ kadʉ̀ya tɨ́ òko ípìrɔ̌nga ɔ̌ atdíkpá ndɨ̀ mànà. 11 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nyǒwù afíkʉ òpè rɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, nyǎdʉ̀ òwu nyɨ̌dɨ̀ rɔ̌ átɔ̀ a’uta ɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ yà nyɨ̌ nyárɨ́ kɔ̀nzɨ dhu bhěyi tɨ́.

Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òkò tɨ́ dhu

12 Adɔ́dǔ, mǎ mònzì fʉkʉ́ ngǎtsi dhu nɨ́, nyǒngò kɔ̌kɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ nɨ́fʉ. Ɨ alɛ nɨ́ kɔ̌kɔ̀ nyʉ̌nda arɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ nyɨ̀kpɔ́kʉ ìtdyu dɔ̌ nzɛ́rɛnga rɔ̌ rɔ̀ alɛ. 13 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ abádhí atdídɔ̌ ròsè, nyǎdʉ̀ abádhí nózè yà abádhí arɔ́nzɨna kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌.

14 Ndɨrɔ̀ adɔ́dǔ, mǎ mònzì nyɨ̌ nyɔ̌vɔ̀ dhu ɨnzá ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi aróko alɛ tɔ̀, nyǎdʉ̀ afíya nɨ́ngyɛ̌ ɨ̀ alɛ-afí nópè. Mǎ mònzì nyɨ̌ nyɔ̌nzɨ̀ ivivi ngbɔ̌ya nà alɛ dzʉ̀nà, nyǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-dzi nóndù. 15 Mǎ mònzì nyɨ̌ átɔ̀ nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà ràdu nzɛ́rɛnga nzɛ́rɛnga nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ nyɔ̌nɛ̀ ídzìnga ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ bìlǐnganà nzínzìkʉ ɔ̌ màtɨ́ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ nzínzì ɔ̌ màtɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌.

16 Nyòngò òko bìlǐnganà dhɛ̀dhɛ ɔ̌ tɨ́. 17 Nyòngò nyɨ̌tsɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyʉ́bhana rɔ́rɔ̀. 18 Rʉ̀kʉ́ ndɨ̀ nɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, nyòngò ɔ̀tsɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nádu Kàgàwà tɔ̀. Obhó tɨ́, kɔ̌kɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà ózè nyɔ̌nzɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌ dhu.

19 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɔ̌nzɨna kasʉ àkǎ nzá nyʉ̌tɔ̀ tsʉ̀na.

20 Kàgàwà bhà pbànábí nʉ́ʉnɔ dhu àkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ gàyàna.

21 Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ dhu-ɔ̌nga àkǎ nyǒvò, nyǎdʉ̀ ídzì dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀.

22 Ndɨrɔ̀, nyɔ̀dɔ nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ rɔ̌ rɔ̀.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kàgàwà ònzi ràso Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ Kànɨsà dhu

23 Màrʉ̀ngà ìbho arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nákǎ ndàbhʉ nyɨ̌ nyǒkò pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́ tɨ́. Kàkǎ ndɔ̀dɔ̀ fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga, afíkʉ, atdyúkʉ, ndɨrɔ̀ ngbɔ̌kʉ mànà, ròkò ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̀’ɨ̀ ɔ̀yà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ tɔ̀. 24 Nyɨ̌ nunzi Kàgàwà nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta nʉ́wʉ̌ alɛ. Nɨ́ ka nɨ́ ndɨ rɨ́ ɨ dhu nɔ́nzɨ.

25 Adɔ́dǔ, nyòngò nyɨ̌tsɔ̀ dɔ̀ká átɔ̀.

26 Nyòvì Yěsù ná’ù alɛ kɔ́rɔ́ atdyúkʉ nyʉ́ nà.

27 Ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔzʉ́ tɨ́ yàrɨ́ bhàrʉwà Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀ kɔ́rɔ́.

28 Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ àkǎ ndàso nyɨ̌.

2 Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà

1

2

3

Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà

ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Uvitatálɛ Pɔlɔ̀ náandí ndɨ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà tɔ̀ ka kandí ɔ́yɔ̌ bhàrʉwà. Kǎngbɛ ndɨ kànɨsà ɔyɔ rɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta tɔ́ pbɨ̀ndà abhi ìsě abhi ɔ̌ (Kas 17.1-9).

Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ ɨ’ɨ̀ nɨ́ Pbàyàhúdí mà ábhɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà. Pɔlɔ̀ andí dhu abádhí tɔ̀ mbɛ̀mbɛ̀ imbò kumì atɔ ʉ́dà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀.

Yàrɨ́ ɔyɔ rɨ́ kìsě bhàrʉwà ɔ̀ Pɔlɔ̀ àdu ndàndǐ dhu nɨ́ ɨwà ndɨ̀ ndɔ́vɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà bhàrʉwà ɔ̀ dhu. Kàsʉmɨ̀ àdɨ ndàmbɛ ʉ̀da tɨ́ ʉ̀da dɔ̌ rɔ̀, pbàkrɨ́stɔ̀-tsì náava ndɨ̀ atdídɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo dhu nɨ̌. Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ atdídhená alɛ nóowúnà àtɨ̀nà rɔ̌ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨdhɔ rákǎ ɨwà (2.2). Ngʉ̌kpà alɛ nóowúnà dhu ɨ̀rɛ̀ rɔ̌ ’àtɨ ɨnzá dhu ràkǎ kɔnzɨ̀ kasʉ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌ kà rǐngo nɨ́dhunɨ̌ (3.6-12). Nɨ́rɔ̀, Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀ ndúdhěna dhu àngǎ atdídɔ̌. Kà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ Kàgàwà rɔ̌ òmvǔ, Nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ tɨ́ ka kátɨna alɛ nàndà dhu dɔ̌. Ndɨ alɛ rɨ̌ ndɨ̀tɔ angyinǎ rɔ̀ Krɨ́stɔ̀ rǐngo dhu tɔ̀ (2.3-4). Ndɨrɔ̀, Pɔlɔ̀ rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀-afí àbhʉ̌ ròtsì ɔbɨ ndàtɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ràrɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu nʉ́bha ɨnzá ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ rɔ́rɔ̀ alɛ. Nɨ́ kà ràrɨ̌ abádhí àbhʉ̌ ròtsì ɔbɨ, ndàdʉ̀ abádhí ɔ̀dɔ̀ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ rɔ̌ rɔ̀ (3.3).

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu (1.1-2).

- Ndɨ̀ ndíngo rɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɔ́ɔtdɨ́ya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ-ànyǎ obhónánga dɔ̌ dhu (1.3-12).

- Ɨnzá Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àpɛ̀ ndàdǔ dhu mà, Kà rǐngo ɨwà Nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ tɨ́ ka kátɨna alɛ ɨ́tɔ̀ ndɨ̀ dhu-dzidɔ̌ dhu mànà (2.1-12).

- Pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ìkò pɔ́tsɔ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ dhu (2.13-17).

- Pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ’àbhʉ ɨ̀ atdídɔ̌ ɨtsɔ̀ta tɔ̀ dhu mà, abádhí àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ kasʉ fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga nɔdɔ tɨ́ dhu mànà dhu (3.1-15).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ dɔ̌ ndàdʉ̀ abádhí nóvì dhu (3.16-18).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà nóvì dhu

1 Ɨma Pɔlɔ̀, atdíkpá Sɨ̀lɨ̀vanʉ̀ mà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà, mǎ màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ Kànɨsà tɨ́rɔ̀. Nyɨ̌ nɨ́ àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà bhà alɛ. 2 Ndɨ àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ kànɨsà nílè fɨ̀yɔ́ a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

(Màt 13.40-43; 25.31-45; Fìl 1.3-6,27-30; 1Tɛ̀ 1.3-7)

3 Adɔ́dǔ, mǎ màkǎ mǒngò ɔ̀tsɔ̀ àdu bìlǐnganà Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi tɨ́, fʉ̀kʉ́ a’uta rɨ̌ ndìsě, nyɨ̌ nyózè nyɨ̌ nɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ àzè ràdʉ̀ àmbɛ ndìse dɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 4 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ mǎ márɨ́ mǐlè okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà bhà kànɨsà ɔ̌. Mǎ márɨ́ mǐlè átɔ̀, nyɨ̌ nyíkò pɔ́tsɔ́, nyǎmbɛ fʉ̀kʉ́ a’uta nɔ́dɔ̀ dɔ̌, àpbɛ̀ mà avuta mànà-dzi t’óndùta ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.

5 Wɔ̀ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu nɨ́ ndɨ rɨ́ dhu àvǐ, Kàgàwà rɨtdɨ̀ya kɔ́rɔ́ alɛ-ànyǎ obhónánga dɔ̌, ndàdʉ̀ nyɔ̌zʉ̀ ɨwà nyɨ̌ nyàkǎnà nyǒtsù yà nyɨ̌ nyárɨ́ àpbɛ̀ àbà okúna dɔ̀ rɔ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̀ alɛ tɨ́. 6 Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́ obhónánga dɔ̌ arɨ́ ìndrǔ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ alɛ. Nɨ́, kǎvùya átɔ̀ yà rʉ̀kʉ́ arávu alɛ-rɔ̌. 7 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌, yà rʉ̀kʉ́ ka karávu rɔ̀, àlɛ̌ kadʉ̀ya àbànà nyɨ̌ mànà atdíkpá nɨ́ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ àsǒ dhu, yà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ íwu pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ tɔ́ màlàyíká mànà nɨ́nganɨ́. 8 Kɨ̌raya ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ ɔ̌, ndàdʉ̀ yà ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀. Ndɨrɔ̀ kɨ̌tdɨ̀ya yà ɨnzá Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́fʉ alɛ-ànyǎ átɔ̀. 9 Fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ pɛrɛ̀ tɨ́, abádhí núuwíya dhòdhódhónganà, ɨ̀ ròkò ɨtsɛ nyʉ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ kàbhà ɔbɨ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ rɔ̌ rɔ̀ màtɨ́. 10 Ndɨ dhu ɔnzɨya ndɨ̀ Yěsù rǐngo ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà alɛ-tsí níilè tɨ́ ndɨ̀, ndɨ̀ ná’ù alɛ kɔ́rɔ́ ràdʉ̀ ndɨ̀fʉ nɨ́nganɨ́. Nyɨ̌ nyɨ’ɨya ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ átɔ̀, ɨwà nyɨ̌ nya’u fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉnɔ ɔtɛ nɨ́dhunɨ̌.

11 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, mǎ márɨ́ mɨ̌tsɔ̀ bìlǐnganà okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà nɔ́ɔzʉ́ tɨ́ nyɨ̌ pbɨ̀ndà anzita nà àkǎ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ mǎ márɨ́ mɨ̌tsɔ̀ ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ kǎbhʉ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyárɨ́ atdyúna òho kɔ́rɔ́ ídzìnga mà, fʉ̀kʉ́ a’uta-kàsʉ̌ mànà ràkǎ. 12 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɨ̌ ndìlè okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, ɔvɔ̀kʉ ràdʉ̀ ndìlè átɔ̀ kǒkú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu ràdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà bhà ídzìnga mà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzìnga mànà nóokú dɔ̀ rɔ̀.

2

Pfɔ̀mvɔ ìvì nzɛ́rɛ alɛ nɔ́ɔnzɨya tdʉ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ingo rɔ̀ dhu

(Màt 24.23-44; 1Yù 2.18; 4.1-3)

1 Adɔ́dǔ, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo, ndàdʉ̀ àlɛ̌-tsʉ̀ nándu tɨna ɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ dɔ̌, mǎ mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́: 2 àpɛ́ nyàbhʉ dʉ̀kʉ rɨ̀nza ndɨ̀ ɨsɔ́ tɨ́ nyǎmbɛ ɔdɔ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ yà ìndrǔ rǎtɨna ɨwà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ràkǎ rɔ̀. Àpɛ́ nyà’u ka, ɨ̀mbǎ ka kátɨna pbànábí nʉ́nɔ̀ dhu ràrɨ̌ ndɨ, ndɨrɔ̀ mǎ mʉ̀nɔ̀ dhu ràrɨ̌ ndɨ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, mǎ màndǐ bhàrʉwà ràrɨ̌ ndɨ ka nʉ̀nɔ̀ rɔ̀. 3 Àpɛ́ nyàbhʉ atdí alɛ mà rʉ̀trǎ nyɨ̌ ɨ̀ngbǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ màtɨ́. Obhó tɨ́, dhu àkǎ pɛ́ ìndrǔ rɨ̀và dhu ɨ̀ rɔ̀dhɔ̀ Kàgàwà angyinǎ rɔ̀ tdʉ̌ ndɨ ɨdhɔ náaká rɔ̀, pfɔ̀mvɔ ìvì nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ ràdʉ̀ ndɨ̀tɛ̀. Ndɨ alɛ nɨ́ ɨwà Kàgàwà utri angyangyɨ dhòdhódhónga tɔ́ ɔvɛ tɔ̀ alɛ. 4 Ka nɨ́ òmvǔ, yà Kàgàwà tɨ́ ka karɔ́zʉ̀na, kadʉ̀ ʉ̀lɛnà kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌ arɨ́ ndɨ̀dzɨ̌ ɔrʉ́ alɛ. Kǎraya àhʉ ndɨ̀ ndádɨ Kàgàwà bhà ɨdza nyʉ́ ɔ̌, ndàdʉ̀ ndàtɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ Kàgàwà nyʉ́ tɨ́ dhu ɔ̀.

5 Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ obhó yà fʉ̌kʉ̀ ma mongónà ɔ̀vɔ̀nà àdɨ̀ ma màdɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ́rɔ̀ dhu? 6 Ndɨrɔ̀ kòmbí nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà kà-tsʉ̀ nʉ́tɔ̀ arɨ́ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ dhu. Nɨ́ kǎraya ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà kàsʉmɨ̀ rǎkǎ rɔ̀ tɨ́. 7 Obhó tɨ́, nzɛ́rɛ alɛ bhà ɔbɨ rɨ̌’ɨ̀ ìnè kasʉ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ ɨnzá ka kʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀ rɔ́. Pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ yà kà-tsʉ̀ nʉ́tɔ̀ rɨ́ kòmbí alɛ rìndrǐ pɛ́ ndɨ̀ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀. 8 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ndɨ nzɛ́rɛ alɛ nɨ́ɨtɛ̀ya ndɨ̀ kpangba. Ndɨrɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù náadʉ̀ya kòhò ɨhɛ̀na nɨ̌, ndɨ̀tɔ̀ kàsʉ̌na pbɨ̀ndà ingota tɔ́ awáwʉ̀ nɨ̌. 9 Wɔ̀ ndɨ nzɛ́rɛ alɛ nɨ́ɨraya pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. Kɔ̌nzɨya kɔ́rɔ́ wɨwɨ̀-tɨdɔ̀, dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ ize mà, ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu-tɨdɔ̀ mànà, ndʉ̀trǎ ìndrǔ nɨ̌. 10 Ndɨrɔ̀ kɔ̌nzɨya kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛnga-tɨdɔ̀, ndʉ̀trǎ ùwǐ rúwǐ alɛ nɨ̌. Ɨ alɛ núuwíya ɨnzá ɨ azè ’àkɔ, ndɨrɔ̀ ɨnzá ɨ̀ òzè yà ’ɨ̀gʉ rádʉ̀ obhónga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 11 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà arɨ́ abádhí rǔwǐ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nívì, ndɨ́nɨ̌ abádhí náa’u tɨ́ tɨ̀tɔ̀. 12 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà adʉ̀ya anya nɨ́tdɨ̀ yà ɨnzá obhónga ná’ù, pbɛ́tʉ̀ ’àdʉ̀ nzɛ́rɛnga kɛ̀lɛ̌ nózè alɛ dɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Kànɨsà nónzi rìkò fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ dhu

(1Pɛ́ 1.3-9; 5.10-11)

13 Pbɛ́tʉ̀ mǎ’ɨ́ na adɔ́dǔ, mǎ màkǎ mǒngò ɔ̀tsɔ̀ nádu bìlǐnganà Kàgàwà tɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, yà atdídɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ózè nyɨ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà náapɨ̀ wà nyɨ̌ ɔ̀gʉ̀ tɔ̀, yà nyǔ’ǒ rɨ́ nyɨ̌lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌. Ndɨrɔ̀ kǎpɨ̀ nyɨ̌ ɔ̀gʉ̀ tɔ̀ obhónga nyɨ̌ nyá’ù dhu-otù ɔ̌. 14 Kɔ̀nɨ̌ ɨ dhu tɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà únzì nyɨ̌ yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨya tɨ́ ngari nà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀. 15 Nɨ́rɔ̀ adɔ́dǔ, nyìkò pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyàlʉ̌ yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́yǎ tsʉ̀ka ɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ andítá ɔ̌ màtɨ́ dhu mběyi dʉ̀kʉ ɔ̀.

16 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà náazè àlɛ̌ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga-otù ɔ̌, kǐbhò dhòdhódhónga tɔ́ alɛ-afí t’ópèta mà, ídzì a’uta mànà àlɛ̌ tɔ̀. Nɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mànà, 17 nákǎ ɨ̀ ròpè afíkʉ, ’àdʉ̀ nyɨ̌dɨ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉ̌kʉ mà ídzì ɔ̀tɛ̌kʉ mànà ɔ̌.

3

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɨtsɔ̀ta nónzi Kànɨsà-fɔ́ dhu

(Rɔm 15.30-32; 1Tì 2.9-10; 4.11-12)

1 Kʉ̀bha mǎ mɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌ adɔ́dǔ, nyòngò nyɨ̌tsɔ̀ dɔ̀ká, ndɨ́nɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà ɔtɛ nʉ́ʉndɔ tɨ́ ndɨ̀ tsàkàtsàkà, kadʉ̀ ɨ̀fʉnà kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ yà fʉ̌rábvʉ̌ kǎrɨ́ ndɔ̀nzɨ dhu bhěyi. 2 Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ dɔ̀ká, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ɨgʉ́ tɨ́ mǎ’ɨ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ-alɛ-fɔ́ rɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ndɨ Yěsù ná’ù. 3 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu nʉ́bha ɨnzá ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ rɔ́rɔ̀ alɛ. Nɨ́ kà rɨ̌ nyɨ̌dɨ̀, ndàdʉ̀ nyɔ̌dɔ̀ Nzɛ́rɛ alɛ rɔ̌ rɔ̀. 4 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ mà’ù dhu nyɨ̌ rarɨ́ fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ̀yǎ dhu ɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ ràrǒngo kɔ̀nzɨ̀ ɔ̀nzɨ. 5 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndàbhʉ nyɨ̌ nyʉ̌nɨ ɨ̀ngbǎ dhu bvʉ̌ màtɨ́ Kàgàwà ózè nyɨ̌ dhu, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒndù àpbɛ̀-dzi àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndandù ka dhu bhěyi.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ʉ̀yǎ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ Kànɨsà tɔ̀ kasʉ dɔ̌ dhu

6 Adɔ́dǔ, mǎ mɨ́ dhu ʉ̀yǎ fʉ̌kʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌: nyɨ̀ndà nyɨ̌ yà ngbɔ̌ya úyǐ, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ yà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́yǎ dhu nɨ́fʉ kɔ́rɔ́ ɔdhɨ́kʉ rɔ̌ rɔ̀. 7 Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, nyɨ̌ ràkǎnà nyǒkò mǎ márɨ́ òko dhu bhěyi. Obhó tɨ́, nzínzìkʉ ɔ̌ mǎ mɨ́’ɨ̀ rɔ̀, mǎ mókò nzá ɨtsɨ nà. 8 Mǎ mɔ́nyʉ̀ nzá atdí alɛ bhà ɔ̀nyʉ̀ mà tɨ́rɔ̌rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mɔ́nzɨ̀ kasʉ ɔbɨ nyʉ́ nà ndɨrɔ̀ ɨngyɛ́tá mànà, kúbhingá màtɨ́, ndɨrɔ̀ adyíbhengá màtɨ́, akyɛ mǎ mowuna ɨ̀’ɨ̀ ànɔ̀ tɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ dɔ̌ màtɨ́ nɨ̌. 9 Mǎ mɔ́nzɨ̀ wɔ̀rɨ́ dhu àzèmbè ɨwà nyɨ̌ nyàkǎnà nyɔ̌nzɨ̀ dzʉ̀nàka rɔ́rɔ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mazè dhu nɨ́ mɨ̌tɛ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò ɔ̀nzɨ̀nà dhu yà mǎ mɔ́nzɨna dhu-nyʉtsì. 10 Obhó tɨ́, fʉ̌rábvʉ̀ mǎ mɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, mǎ mʉyá dhu fʉ̌kʉ̀ mǎtɨ: «Ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ nɨ́ ràkǎnà nzá ndɔ̀nyʉ̀ dhu.»

11 Mǎ mɨ́rɨ̀ dhu, nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ-ngbɔ̀ rúyǐ, ɨ̀nzɨ̌ ’àmbɛ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ ɨ̀ àmbɛ̀nà rɔ̀, abádhí rarádʉ̀ ’ìtsu ngʉ̌kpà alɛ rɔ̌nzɨna kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀. 12 Nɨ́, mǎ mònzì ɨ alɛ-tsí, mǎdʉ̀ dhu ʉ̀ya fɨ̌yɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɔ̌, ròwù kasʉ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nyʉ́ nɔ́nyʉ̀.

13 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ adɔ́dǔ, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌ngyɛ̌ nyɨ̌ ídzìnga t’ɔ́nzɨta nɨ̌. 14 Ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ yà mǎ mʉ̀nɔ̀ yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̌ dhu nɨ́fʉ̌ alɛ, nákǎ nyʉ̌wɛ̌ dɔ̀nánga, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ nyɨ̌rɨ̀ mànà, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̀na adʉ̀ tɨ́ ɨ̀wʉ. 15 Àpɛ́ nyàdʉ̀ nyɔ̀zʉ̀ ka òmvǔ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀ ɔdhɨ̀kʉ bhěyi tɨ́.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà ɔ̌ bhà dɔ̌ ndàdʉ̀ abádhí nóvì dhu

16 Màrʉ̀ngà ìbho arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nákǎ ndàbhʉ màrʉ̀ngà ndɨ̀tɨ́rɔ̀ fʉ̌kʉ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ nyɨ̌ mànà kɔ́rɔ́.

17 Ɨma Pɔlɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ɔtsʉ́du nyʉ́ nɨ̌ ma mándǐna fʉ̌kʉ̀ dhu, movì nyɨ̌ ɔ̀ná. Ma marɨ́ ɔtsʉ́du ɨ̀lɨ̌ ndɨ dhu bhěyi kɔ́rɔ́ bhàrʉwà ɔ̀. Kànɨ̌ ɔtsʉ́du-dɔ nyʉ́.

18 Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ àkǎ ndàso nyɨ̌ kɔ́rɔ́.

1 Tìmɔ̀tɛwʉ̀

1

2

3

4

5

6

Tìmɔ̀tɛwʉ̀

tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Pɔlɔ̀ andí Tìmɔ̀tɛwʉ̀ tɨ́ kátɨna kpatsìbhíngba tɔ̀ bhàrʉwà. Ndɨ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nɨ’ɨ̀ Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì ɔ̌, Lístrà tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ. Kòmbí ka karɨ́ ndɨ pbìrì ànzi Tùrùkiyà tɨ́. Kà t’ábanà nɨ’ɨ̀ Mʉ̀gìrikì, kà-tsánà Èwùníkè ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Mùyàhudì-àyi (Kas 16.1). Ɨ́yàdhíyà mà ɨ́yànà mànà nɨ’ɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ (2Tì 1.5).

Pɔlɔ̀ arà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ Lístrà. Nɨ́ Tìmɔtɛwʉ̀ ɨrɨ kà rǎwɛ̌na Yěsù dɔ̌ dhu, ndàdʉ̀ ndɨ Yěsù à’ù (Kas 16.10). Ndɨ dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ kòvò ’òngò kasʉ ɔ̀nzɨ̀ mànà atdíkpá.

Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ʉnda Pɔlɔ̀ ibí-gʉ̀na nyʉ́ pbɨ̀ndà abhi ɔ̌ (Kas 16.1-5). Ndɨrɔ̀, Yěsù ná’ù alɛ tɔ́ a’uta nádù ndɨ̀ olù, ngǎtsi nɨ̌ vurò dhu ùdhě ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Yěsù bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌ rɔ̀ ɔ̀ná atdí kɨgɔ̀ mà ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Pɔlɔ̀ ongónà ndɨ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ òvì ràrà ìndrǔ-afí nópè ányɨ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kǎvì ka atdíku ràdɨ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, pbàkrɨ́stɔ̀-afí nopé tɨ́ (1Tì 1.3). Nɨ́ yàrɨ́ bhàrʉwà náatù ka ányɨ̀. Ka kɨrɛ̀ nga Pɔlɔ̀ randí ka azà kumì dɔ̀ná ɨ̀bhʉ nà atɔ mà azà kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ mànà nzínzì ɔ̌ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ Pɔlɔ̀ ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndóngò mʉ̀là tɨ́ rɔ́, Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ nà.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-2).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ rɔ̀sɔ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó dhu (1.3-11).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà tɔ̀ kàbhà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu (1.12-20).

- Pbàkrɨ́stɔ̀ ròngò ’ɨ̀tsɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌ dhu (2.1-15).

- Kànɨsà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ àkǎ kovò tɨ́ dhu (3.1-16).

- Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àkǎ ndòngò dhu ùdhe pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ (4.1-16).

- Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àkǎ ndɔ̀nzɨ̀ kasʉ kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀ mànà tɨ́ dhu (5.1–6.2).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀-nyɨ̀kpɔ́ nítdyǔ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀ dhu mà kàkǎ ndàbhʉ sedzà ònzìtálɛ tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀lɨ fɨ̀yɔ́ a’uta fɨ̀yɔ́ ònzì ɔ̀ dhu mànà dhu (6.3-21).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nóvì dhu

1 Ɨma Pɔlɔ̀, ɨma nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Ɨma nóvò nɨ́ Kàgàwà àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba mà, Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà àlɛ̌ kɨ́lɨ àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ rɔ̀ná alɛ mànà. 2 Tìmɔ̀tɛwʉ̌, ma mɨ́ yàrɨ́ bhàrʉwà àndǐ ɨndʉ̀. Ɨnyɨ nɨ́ idhùdu nyʉ́ a’uta-otù ɔ̌. Kàgàwà àlɛ̌ t’Ábanà mà, Yěsù Krɨ́stɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ mànà nákǎ ɨ̀tɛ̀ fɨ̀yɔ́ ídzìnga ɨndʉ̀, àbà ɨzʉ dʉ̀nʉ́, àdʉ̀ nyabhʉ nyadɨ màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ rɔ̀sɔ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó dhu

3 Yà Màkɛ̀dɔ̀nɨyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ ma márà rɔ́rɔ̀ ma mávi nyɔnzɨ̀ dhu bhěyi tɨ́, ma mòzè nyadɨ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɔsɔ́ tɨ́ atdídhená alɛ, ɨ̀nzɨ̌ ràmbɛ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ dhu núdhe dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 4 Nyɨ nyàkǎ nyɔsɔ̀ abádhí átɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ̀mbɛ̀ ɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ imbe t’áwɛta mà, fɨ̀yɔ́ rʉ̀gànda-tsʉ̀ náalɛ̀ ndɨ̀ tɨ́ dhu mànà dhu náwɛ̌ ɨ̀ ɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ríku rɔ́rɔ̀ dhu rɔ̌. Ɨ dhu àwɛ̌ ka kɨ́ dhu náarɨ́ agòta ìbho ìndrǔ nzínzì ɔ̌, àzèmbè a’uta-otù ɔ̌ ka kʉ́nɨ Kàgàwà ózè dhu nɔ́nzɨ ka kàmbɛ̀nà rɔ̀. 5 Ma mɨ́ wɔ̀ dhu ʉ̀yǎ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ nóozé tɨ́ ɨ̀ nzínzìya ɔ̌. Ndɨ àzè rǎhʉ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ-afí mà, ídzì ɨrɛ̀ta mà, obhónánga tɔ́ a’uta mànà ɔ̀ rɔ̀. 6 Atdídhená alɛ nɨ́ndà ɨ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨ dhu rɔ̌ rɔ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ ’àbhʉ ’àmbɛ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu nʉ́nɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀. 7 Abádhí ózè ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, abádhí ʉ́nɨ nzá wɔ̀ ɨ̀ ʉ́nɔna dhu-tɨ̀ mà, ndɨrɔ̀ abádhí ʉ́nɨ nzá wɔ̀ ɨ̀ údhěna ɔbɨ nyʉ́ nà dhu mà.

8 Àlɛ̌ kʉ́nɨ wà dhu Ʉyátá ràrɨ̌ ídzì dhu, Kàgàwà ózè dhu bhěyi ka kùdhe ka ìndrǔ tɔ̀ rɔ̀. 9 Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀nɨ dhu átɔ̀, Kàgàwà ranzɨ̀ nzá pbɨ̀ndà Ʉyátá obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kǎnzɨ̀ ka fɨ̌yɔ̀ alɛ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Ʉyátá nɨ́fʉ̌ alɛ, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ alɛ, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà ná’u alɛ, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛngatálɛ. Kǎnzɨ̀ ka átɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà ɨ̀fʉ̌ alɛ tɔ̀, yà adzɨ ɔ̌ dhu nátdǔ afíya alɛ tɔ̀, abáya mà ayíya mànà nɔ́kyɛ arɨ́ alɛ mà ngʉ̌kpà alɛ ɔ̀kyɛ arɨ́ alɛ mànà tɔ̀. 10 Kàgàwà anzɨ̀ Ʉyátá átɔ̀ okúya dɔ̀ rɔ̀ alɛ nɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀tálɛ mà, kpabhálɛ tɨ́rɔ̀ arɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ nzínzìya ɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ vèbhálɛ tɨ́rɔ̀ arɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ nzínzìya ɔ̌ alɛ mànà. Kǎnzɨ̀ ka átɔ̀ ìndrǔ ùdzǐ arɨ́ ɨnɔ tɨ́ alɛ mà, tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ mà, tɨ̀tɔ̀ dɔ̌ arɨ́ dhu nʉ́tsɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà bhà obhónánga tɔ́ ɔtɛ nà rɨ́ ’àgò ngʉ̌kpà dhu-tsí nɔ́nzɨ arɨ́ alɛ mànà-okú dɔ̀ rɔ̀. 11 Ndɨ obhónánga tɔ́ ɔtɛ nákɔ ndɨ̀ yà hirò nɔ́nzɨ̀ Kàgàwà íbhò fudú, ndɨ́nɨ̌ ma mongó tɨ́ ʉ̀nɔ̀nà ìndrǔ tɔ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀, kàbhà ídzìnga-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

12 Ma màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ yà ɔbɨ níbhò idù àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀, kɔ̌zʉ̀ ma àkǎkǎ alɛ tɨ́, ndɨ̀dɨ̀ ma pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Angyi ɨma nɨ’ɨ̀ Yěsù nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀nɔ alɛ, Yěsù ná’ù alɛ rɔ̌ arávu alɛ, ndɨrɔ̀ àrǐ dɔ̀ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà ábà ɨzʉ dùdú, ɨnzá ma má’ù Yěsù dhu nábhʉ ma mongò ɨnzá ma mʉ̀nɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 14 Ndɨ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́tɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga abhɔ nyʉ́ idù. Nɨ́, kǎdʉ̀ dzʉ̀nàdu ɔ̀nzɨ̀ ma’ù ndɨ̀, madʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ nózè, Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà mǎ múngbò mǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

15 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ àkǎkǎ ka’ù, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ àkǎ ɨ̀ ràkɔ ɔtɛ. Ndɨ ɔtɛ nɨ́: Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ́rà yà adzɨ ɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨgʉ́ tɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ, yà ɨma nyʉ́ ma mɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ tɨ́ ròsè nzínzìya ɔ̌ alɛ. 16 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ Kàgàwà ábà ɨzʉ dùdú. Kɔ̌nzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ otùdu ɔ̌, ɨma, nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ nzɛ́rɛngatálɛ nzínzì ɔ̌ tɨ́rɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨtɛ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà dhu-dzi t’óndùta. Kɔ̌nzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨ̀tɛ̀ tɨ́ dhu ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ abádhí ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ’à’ù ndɨ̀, ’àdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà. 17 Kàgàwà dhòdhódhónga tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà, yà ɨ̀nzɨ̌ arɔ́vɛ̀, yà ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà arálǎna, ndɨrɔ̀ yà atdírɔ̀ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà nákǎ ɨfʉta nà ilèta mànà dhòdhódhónga nà. Àmɨ̀nà!

18 Tìmɔ̀tɛwʉ̌ pbànɨ̌ngbá, ma mɨ́ yàrɨ́ dhu àvǐ nyɔnzɨ̀, àdhàdhɨ̀ yà angyangyɨ pbànábí avɔ̀ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi, ndɨ́nɨ̌ ndɨ ɔtɛ-otù ɔ̌ nyɨ nyugye tɨ́ alɛ-afí tɔ́ ídzì ɨla. 19 Nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ a’uta mà pbʉ̀kʉ̀ ídzì ɨrɛ̀ta mànà mběyi. Atdídhená alɛ nɔ́dhɔ̀ fɨ̀yɔ́ ídzì ɨrɛ̀ta, ndɨ dhu ràdʉ̀ ’àbhʉ ’ùwǐ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌ rɔ̀. 20 Kɔ̀ ɨ ùwǔwǐ alɛ nzínzì ɔ̌ nɨ́, Hìmɛ̀nɛyɔ̀ mà Àlɨ̀sandʉrʉ̀ mànà. Ma mípfo wà abádhí mabhʉ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ fɨ̀yɔ́ mʉ̀tsɔ nʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ongó tɨ́ dhu ʉ̀nɔ̀ Kàgàwà nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌.

2

Yěsù ná’ù alɛ àkǎ òngò ɨ̀tsɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌ dhu

1 Nɨ́rɔ̀, angyinǎ rɔ̀ nyʉ́ ma mònzì fʉkʉ́ dhu nɨ́, nyǒngò nyɨ̌tsɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌. Nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, nyòngò dhu ònzì Kàgàwà-fɔ́, nyǎdʉ̀ nyɨ̌tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀. Nyòngò Kàgàwà ònzì rɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ rɔ̌ mʉ̀hɛtʉ̀ dzʉ̀nà, nyǎdʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ àdu Kàgàwà tɔ̀ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Nyòngò nyɨ̌tsɔ̀ ndɨ dhu bhěyi átɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mà, ìndrǔ ʉ̀nda arɨ́ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ nabhʉ̀ tɨ́ àlɛ̌ ròkò ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌, ndɨrɔ̀ màrʉ̀ngà ɔ̌, àzèmbè àlɛ̌ kɨ́ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ, àlɛ̌ ràdʉ̀ ɨ̀fʉ̌na ka kɨ́ dhu ɔ̀nzɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ-rɔ̌ rɔ́rɔ̀. 3 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɨ́ àyǎya dhu, ndɨrɔ̀ Kàgàwà àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu nɔ́nzɨ. 4 Kǒzè dhu nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ràbà ɔ̀gʉ̀, ’àdʉ̀ obhónga ʉ̀nɨ. 5 Obhó tɨ́, Kàgàwà arɨ́’ɨ̀ atdí tɨ́, ndɨrɔ̀ kà mànà rɨ́ ìndrǔ ùngbò alɛ rɨ̌’ɨ̀ atdí tɨ́. Ndɨ alɛ nɨ́ ìndrǔ, Yěsù Krɨ́stɔ̀. 6 Kǎbhʉ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔvɛ tɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ ndɨ̀ ndʉwʉ̀ tɨ́ nɨ̌. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà apɨ̀ kàsʉmɨ̀ àkǎ rɔ̀, Yěsù ɨtɛ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ̀ dhu. 7 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ɨ́lɨ ma uvitatálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔtatálɛ tɨ́. Kɨ̌lɨ ma átɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ma mudhè tɨ́ dhu ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí tɔ̀, rà’ù Kàgàwà, ’àdʉ̀ obhónga ʉ̀nɨ. Yà ma mʉ́nɔna dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ tɨ̀tɔ̀.

Kpabhálɛ mà vèbhálɛ mànà àkǎ ɨ̀’ɨ̀ nà Kànɨsà ɔ̌ ɔ́fɔ̀

8 Nɨ́rɔ̀, ma mòzè kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ kpabhálɛ ròngò ɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ afíya nà, ɔtsʉ́ya ɨ̀ ʉ̀va ɔrʉ̀ rɔ́rɔ̀, ɨ̀mbǎ nàwí na, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ agòtá na.

9 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ma mòzè vèbhálɛ ròngò ’ʉ̀fɔ ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi, ndɨrɔ̀ ɨsɨ́sɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Abádhí àkǎ nzá ’ɨ̀dhà ìndrǔ-afí dɔ̀yà, dɔ̀ya-ká t’ɔ́kyɛ̀ta mà, ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu t’ʉ́fɔ́tá mà, ɔrʉ́ odzìya nà yɔ̀kpɔ́ mà, ɔrʉ́ odzìya nà mbɛrʉ̀ mànà t’ʉ́fɔ́tá-otù ɔ̌. 10 Pbɛ́tʉ̀, abádhí àkǎ ’ɨ̀tɛ̀ fɨ̀yɔ́ aya ídzì kasʉ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu-otù ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ dhu tɨ́ arɨ́ ’àtɨ vèbhálɛ náarɔ́nzɨna dhu bhěyi.

11 Vèbhálɛ àkǎ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́ kpabhálɛ rɨ̌ dhu ùdhě fɨ̌yɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ fɨ̌yɔ̀ rɨ́ dhu ùdhě alɛ rʉ̌nɔna dhu nɨ́fʉ. 12 Ma màvi nzá vèbhálɛ rùdhe dhu kpabhálɛ tɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ rɨ̀’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ kpabhálɛ dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ abádhí àkǎ ’ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́. 13 Obhó tɨ́, Àdamʉ̀ nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀, ndàdʉ̀ Ɛvà ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ dzina dɔ̌. 14 Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Àdamʉ̀ ndɨ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ʉtrá, pbɛ́tʉ̀ tsìbhálɛ nɨ́ ndɨ kʉ̌trá, ndɨrɔ̀ tsìbhálɛ nɨ́ ndɨ ndɨ̀ ka kʉ̀trǎ dhu abhʉ̀ rʉ̀kɔ̀ Kàgàwà bhà Ʉyátá. 15 Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà ɨgʉ́ya vèbhálɛ ʉgʉta-otù ɔ̌, fɨ̌yɔ́ a’uta mà àzè mànà abádhí ɔ̀dɔ̀, ’àdʉ̀ ùbhi Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ, ndɨrɔ̀ ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi rɔ̀.

3

Kànɨsà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀

1 Kànɨ̌ obhó dhu ʉ̀nɔ rɨ́ ɔtɛ: Kànɨsà dɔ̌nga àndà arɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ndɨ̀ nòzè ndòngò alɛ nózè nɨ́ ídzì kasʉ nyʉ́. 2 Ndɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ nákǎ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̀’ɨ̀ nyʉnatsì. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ atdí tsìbhálɛ kɛ̀lɛ̌ nà alɛ tɨ́. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ afína ɔ̀tɔ rɨ́ alɛ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ dhu ɔ̀mɔ ɔ̀mɔ tɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨfʉta nà àkǎ alɛ tɨ́. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ mběyi arɨ́ olo àkɔ̌ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ mběyi arɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ùdhě ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. 3 Kàkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ ɨwa óvò alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ anya ɔ̀nzɨ arɨ́ ìndrǔ nà alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨ̀yɔ̀ arádɨ alɛ tɨ́, màrʉ̀ngà nózè alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨnzá fʉ̀rangà átdǔ afína alɛ tɨ́. 4 Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ mběyi arɨ́ pbɨ̀ ɨdzá-bhà ɔ̀dɔ, ndàdʉ̀ pbɨ̀ inzo àbhʉ rɨ̀rɨ̀ tsʉ̀ná dhu ɨfʉta nyʉ́ nà alɛ tɨ́. 5 Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ pbɨ̀ ɨdzá-bhà nyʉ́ nɔ́dɔ mběyi alɛ rǎdʉ̀ Kàgàwà bhà kànɨsà nɔ́dɔ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi? 6 Kànɨsà dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ àkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ ɔwʉ́tána tɨ́ Yěsù ná’ù alɛ tɨ́, akyɛ kǎrana ndɨ̀dzɨ, Kàgàwà ràdʉ̀ anya ɔ̀tdɨ̀ dɔ̀ná yà Pfɔ̀mvɔ dɔ̌ ndɨ̀ ndatdɨ̀ anya dhu bhěyi nɨ̌. 7 Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨnzá Yěsù ná’ù alɛ mà rǎdʉ̀ ídzì dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̀ná átɔ̀ alɛ tɨ́, akyɛ ɨ alɛ owuna òko ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀fʉ ka nɨ̌, ndɨrɔ̀ akyɛ kǎrana àtsɨ Pfɔ̀mvɔ bhà àdà ɔ̀ nɨ̌.

Dìyàkɔ́nɔ́ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀

8 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, dìyàkɔ́nɔ́ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ ɨfʉta nà àkǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɔyɔyɔ ɨdàya nà alɛ tɨ́. Abádhí àkǎ nzá ɨ̀’ɨ̀ ɨwa óvò alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ otu ɔ̌ ka kóngyèna malɨ̀ átdǔ afíya alɛ tɨ́. 9 Abádhí àkǎ ’ɔ̀dɔ̀ yà Kàgàwà ɨ́tɛ̀ àlɛ̌ tɔ̀ a’uta tɔ́ obhónánga ɨ̀lɨ̌lǎ afíya nyʉ́ nà. 10 Abádhí àkǎ pɛ́ kandà mʉ̀tsɔ̌ya angyi, ndɨ dhu-dzidɔ̌, ɨnzá ka kàbà nzɛ́rɛ dhu abádhí-nyʉtsì rɔ̀, kadʉ̀ ndɨ kasʉ àbhʉ abádhí rɔ̀nzɨ̀.

11 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, abádhí tɔ́ vèbhálɛ* nákǎ ɨ̀’ɨ̀ ɨfʉta nà àkǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ìndrǔ-ngbɔ̀ ʉ̀nɔ alɛ tɨ́. Abádhí àkǎ ɨ̀’ɨ̀ afíya ɔ̀tɔ rɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ fɨ̌yɔ̀ ka kàvi kɔ́rɔ́ kasʉ ɔ̀nzɨ arɨ́ mběyi alɛ tɨ́.

12 Dìyàkɔ́nɔ́ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ atdátdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ vèbhálɛ nà alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ mběyi arɨ́ fɨ̌yɔ́ inzo mà, fɨ̌-dzá arɨ́’ɨ̀ ngʉ̌kpà alɛ mànà dhu ɔ̀dɔ alɛ tɨ́. 13 Mběyi arɨ́ fɨ̀yɔ́ kasʉ ɔ̀nzɨ dìyàkɔ́nɔ́, nɨ́fʉ̌ kɔ́rɔ́ alɛ arɨ́. Abádhí rǎdʉ̀ òwu dhu àwɛ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀mbǎ ɔ̀yá ɔdɔ́na, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ̀ á’ù dhu dɔ̌.

Àlɛ̌ tɔ́ a’uta ídè dɔ̀ná ádrʉ̀ngbǎ ɔtɛ

14 Ma màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà ɨndʉ̀ ɨwà ma mà’ù dhu ɔ̀tɔ ma ràrɨ̌ mɔtɔ tɨnʉ ɔ̀ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌ rɔ́rɔ̀. 15 Pbɛ́tʉ̀, ɨnzá ma màrà àhʉ sɛsɛ rɔ̀, yàrɨ́ bhàrʉwà rɨ̌ ndɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ dhu àkǎ kokò Kàgàwà bhà alɛ nzínzì ɔ̌ dhu nɨ́tɛ̀ ɨndʉ̀. Ɨ alɛ nɨ́ Kàgàwà, yà ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ dhòdhódhónga nà alɛ bhà Kànɨsà, yà obhónga ídè dɔ̀ná átsʉ̀ta. 16 Obhó dhu nyʉ́ nɨ́ yà. Kàgàwà ɨ́tɛ̀ àlɛ̌ tɔ̀ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ɔtɛ nyʉ́. Àlɛ̌ tɔ́ a’uta ídè ndɨ ɔtɛ dɔ̌:

Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨtɛ̀ ndɨ̀ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌,

ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨtɛ̀ Kàgàwà ɔ́zʉ̀ ɨ̀mbǎ afátá nà nyʉnatsì alɛ tɨ́.

Kǎvì ndɨ̀ màlàyíká-ɔ̀nzɨ̌,

ndɨrɔ̀ kàbhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ ndɨ ka kʉnɔ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌.

Ka nɨ́ ndɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ a’u,

ndɨrɔ̀ Kàgàwà adʉ̀ àbhʉnà rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀.

4

Tɨ̀tɔ̀ tɔ́ dhu ùdhě rɨ́ alɛ rɔ̌ rɔ̀ ka kɨ́ alɛ ɔ̀dɔ dhu

1 Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ kpangba ndàtɨ, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, atdídhená alɛ rʉbhàya fɨ̀yɔ́ a’uta. Abádhí apbáya ɨ̀ ìndrǔ ʉ̀trǎ rɨ́ alɛ-afí mà, pfɔ̀mvɔ údhe dhu fɨ̌yɔ̀ alɛ rǔdhěna dhu mànà rɔ̌. 2 Ɨ alɛ nʉ́ʉbhàya fɨ̀yɔ́ ídzì otu, ’àdʉ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ndɨrɔ̀ ɔyɔyɔ ɨdàya nà màlímó-owù nʉ́ngʉ. Ɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó nɨ́ ɨwà fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta nɨ́nza ndɨ̀ àdhàdhɨ̀ kàzʉ ɔ̀ ka kɔ̀bɨ̀ rìlù sʉma nɨ̌ ka kɔ̀bɨ̀ dhu bhěyi. 3 Abádhí nɨ́ɨsɔ́ya ìndrǔ ɨ̀nzɨ̌ ongó tɨ́ ’ʉ̀mba, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ongó tɨ́ atdídhená ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀ nɔ́nyʉ̀. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ kɔ́rɔ́ ɔ̀nyʉ̀-tɨdɔ̀. Nɨ́ a’uta nà alɛ, ndɨrɔ̀ obhónga nʉ́nɨ alɛ rǎdʉ̀ kɔ̀nyʉ̀ ɔ̀tsɔ̀ nà. 4 Kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ nɨ́ ídzì dhu. Nɨ́ ɨ dhu nzínzì ɔ̌, ɔ̀dhɔna ka kɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ atdí màtɨ́, Kàgàwà tɔ̀ ka kɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ rɔ́rɔ̀ ka kɔ̀nzɨ̀ ka rɔ̀. 5 Obhó tɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ mà, ɨtsɔ̀ta mànà nú’o wà yà kɔ̌nzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí rɨ̀lǎ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

Mběyi arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ alɛ

6 Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyapɛ́ wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ ɨndʉ̀ dhu núdhě Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀, nɨ́ nyɨ nɨ’ɨna mběyi arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ alɛ. Ndɨ dhu ɨtɛ̀na dhu, ɨwà nyɨ rɔ́’ɔ̀ a’uta tɔ́ ɔtɛ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨwà nyɨ rɨ́fʉ ɨndʉ̀ ka kúdhe obhónánga. 7 Nyɨ nyàkǎ nzá nyɨrɨ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà imbe, yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ’àkɔ̌ a’uta nà imbe. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ ɔbɨ nyɨfʉ Kàgàwà ózè dhu. 8 Alɛ-ngbɔ̀ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀dzɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu nɨ́ ídzì dhu ngúfe otu ɔ̌, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu nɨ́ ídzì dhu nyʉ́ ròsè kɔ́rɔ́ otu ɔ̌. Obhó tɨ́, ndɨ dhu ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɔ̀ Kàgàwà ɔ́kɔ̀ wà ípìrɔ̌nga tɔ́ làká yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ olù ɨraya kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 9 Yà ma mɔ̀vɔ̀ ɨndʉ̀ ɔtɛ nɨ́ obhó ɔtɛ nyʉ́, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ àkǎ ’à’ù ɔtɛ. 10 Àlɛ̌ kárɨ́ adyɔ ɨ̀vɔ̀, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kárɨ́ àlɛ̌ ùgye Kàgàwà, yà ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ dhòdhódhónga nà alɛ ɔ̀ àlɛ̌ kɨ́lɨ àlɛ̌ tɔ́ a’uta dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ Kàgàwà nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba, ròsè nɨ́ Yěsù ná’ù alɛ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba. 11 Kɔ̌kɔ̀ dhu àkǎ nyʉyǎ, nyadʉ̀ ùdhenà ìndrǔ tɔ̀.

12 Atdí alɛ mà nákǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ gàyànʉ zàdhà tɨ́ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàkǎ nyɨ’ɨ̀ ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́ Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀, ɔ̀tɛ̌nʉ ɔ̌, mʉ̀tsɔ̌nʉ ɔ̌, pbʉ̀kʉ̀ àzè ɔ̌, Kàgàwà nyɨ nyá’ù nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ a’uta ɔ̌, ndɨrɔ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ pbʉ̀kʉ̀ ípìrɔ̌nga ɨ́lǎ tɨ́ dhu ɔ̌. 13 Nyɨ nyàkǎ nyadzi nyɨ nyongò Andítá ɔ̀zʉ̀ ìndrǔ tɔ̀, nyongò abádhí-afí àbhʉ ròtsì ɔbɨ, ndɨrɔ̀ nyongò dhu ùdhe abádhí tɔ̀, ràrà àhʉ ma márà àhʉ dhu ɔ̀. 14 Apɛ́ nyʉbhà nyʉnʉtsì rɨ́’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ábhʉ ɨndʉ̀ pɛrɛ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɔnzɨ̀ kasʉ nɨ̌. Ndɨ pɛrɛ̀ nyɨ nyábà yà pbànábí avɔ̀ dhu okúnʉ dɔ̀ rɔ̀, Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɔ́ mʉ̀tʉ̀ ràdʉ̀ ɔtsʉ́ya ʉ̀lɨ dʉ̀nʉ́ rɔ̀. 15 Nyɨ nyàkǎ nyapbǎ afínʉ kɔ̌kɔ̀ dhu rɔ̌, nyadʉ̀ nyadzi atdídɔ̌ kasʉ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ ala tɨ́ angyi tɨ́ kàsʉ̌nʉ rǎrà mběyi dhu. 16 Nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ nyɨ mběyi nyɨ-tɨ́rɔ̀, nyandà ɨnga mběyi nyɨ nyúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nà, nyadʉ̀ nyapba atdídɔ̌ ɨ dhu t’ɔ́nzɨta rɔ̌. Wɔ̀ dhu bhěyi nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ dhu rɔ̀ nyɨ nyɨ́ nyɨgʉ̌ nyɨ-tɨ́rɔ̀, nyadʉ̀ nyɨ nyʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ rɨ́ alɛ ɨ̀gʉ átɔ̀.

5

Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ nà mʉ̀tsɔ

1 Mʉ̀là-akpà tɔ̀ nyɨ nyɨ́ dhu ɔ̀vɔ rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nzá nyɔrʉ̀ ɔ̀rʉ̀ tɨ́ kà dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyàkǎ nyɔvɔ̀ dhu kà tɔ̀ àbanʉ bhěyi. Ndɨrɔ̀ ìndrǔ-ɔwʉ́ tɔ̀ nyɨ nyàkǎ nyarà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ adɔ́nʉ bhěyi. 2 Kǎkà ɨwà atɔ̀ya ówù angyi vèbhálɛ tɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyarà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ayínʉ bhěyi, vèbhálɛ-ɔwʉ́ tɔ̀ nyadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ awɛ́nʉ bhěyi Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ̀lǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌.

3 Nyɨ nyàkǎ nyandà kǎkà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ alɛ nà abvo-ayí mběyi. 4 Atdí abvo-àyi apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè inzo nà, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ inzo tɔ́ inzo nà, nɨ́ ɨ inzo àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ yà Kàgàwà ózè kɔnzɨ̀ ídzìnga angyi fɨ̌-dzá-bhà nyʉ́ rɔ̌. Abádhí àkǎ ’ɔ̀dɔ̀ fɨ̀yɔ́ alɛ mběyi, yà rɔ̀yá ɨ fɨ̀yɔ́ alɛ anzɨ̀ ka dhu bhěyi. Obhó tɨ́, wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ dhu. 5 Abvo-àyi nyʉ́ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ́, yà atdírɔ̀ tɨ́ arɨ́’ɨ̀, yà Kàgàwà ɔ̀ arɨ́ pbɨ̀ndà a’uta ɨ̀lɨ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ nɨ́ Kàgàwà-fɔ́ tɨ́ arɨ́ ndɨ̀ ndɨ́ atdyúna òho dhu ònzi, ndàdʉ̀ àrà ndɨ̀tsɔ̀ rɔ̌ adyíbhengá nga mà kúbhingá nga mànà ɔ̌ Kàgàwà rɔ̌. 6 Pbɛ́tʉ̀, ndàbhʉ̌ rɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhɛ̀dhɛ ràtdǔ afína abvo-àyi nɨ́ ɨwà ɔ́vɛ̀ angyangyɨ àdɨ̀ ndàdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà rɔ́rɔ̀ abvo-àyi. 7 Kɔ̀nɨ̌ nyɨ nyàkǎ nyʉyǎ abvo-ayí tɔ̀ dhu nɨ́ wɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ kambɛ̀ tɨ́ nzɛ́rɛ dhu àwɛ dɔ̌ dɔ̀yá. 8 Ɨ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ apɛ́ fɨ̀ndá alɛ ɔ̀dɔ mběyi, ròsè ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀dɔ̀ pbɨ̀ ɨdzá-bhà nyʉ́ mběyi, nɨ́ ndɨ alɛ ʉ̀bhà wà pbɨ̀ndà a’uta, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ alɛ nyʉ́ tɨ́ ròsè ɨnzá àpɛ̀ Yěsù à’u alɛ dɔ̀nǎ màtɨ́.

9 Ndɨ́nɨ̌ ka kandí tɨ́ atdí abvo-àyi-ɔvɔ̀ Kànɨsà arɨ́ dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ abvo-ayí nzínzì ɔ̀, kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨwà pbɨ̀ndà atɔ ísě azà kumì atɔ abvo-àyi tɨ́. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ atdí tɨ́ ɨ’ɨ̀ kpatsìbhálɛ nà abvo-àyi tɨ́. 10 Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨwà ka kʉ́nɨ mběyi arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́: ndɔ̀dɔ̀ pbɨ̀ inzo mběyi, ndàdʉ̀ pbɨ̀ ɨdzá ìwǔ olo àkɔ̌ mběyi. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ átɔ̀ ɨdha ɨ̀sɨ̌ arɨ́ ndù’o Yěsù ná’ù alɛ-pfɔ̀* nɨ̌ alɛ tɨ́, àpbɛ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ídzì dhu-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́.

11 Pbɛ́tʉ̀, abvo-ayí-ɔwʉ́ nákǎ nzá nyandǐ ɔvɔ̀ya Kànɨsà arɨ́ dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ abvo-ayí nzínzì ɔ̀. Obhó tɨ́ amba-bvʉ̀ ɨ̀ ówu dhu-atdyú àlʉ̌ ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ rɔ̀, abádhí rǎdʉ̀ òwu Yěsù bhà kasʉ ɨ̀vɔ̀ fɔyá rɔ̀. 12 Wɔ̀ dhu bhěyi ɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ dhu rɨ̌ abádhí àbhʉ̌ Kàgàwà rɔ̀tdɨ̀ anya dɔ̀yá, ɨnzá abádhí ɨ̀fʉ Yěsù tɔ̀ ɨ̀ ɔ́kɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ làká dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 13 Ndɨrɔ̀ ngǎtsi dhu nɨ́, Kànɨsà náapɛ́ àmbɛ abádhí dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ dɔ̌, nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀ ɨ̀ óko dhu rɨ̌ abádhí àbhʉ̌ ràmbɛ ùbhi dɔ̌ ɨdza-tsʉ̀ rɔ̌. Ndɨrɔ̀, ròsè wɔ̀ dhu dɔ̀nǎ, abádhí rǎmbɛ ìndrǔ-ngbɔ̀ ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ tsʉ̀ya ɔ̀dɔ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ɨnzá àkǎnà kʉnɔ̀ dhu mà nʉ́nɔ̀ dɔ̌. 14 Nɨ́rɔ̀, ma mòzè abvo-ayí-ɔwʉ́ ròwù amba-bvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌. Dhu àkǎ abádhí ràbà nzónzo, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ ɨdza ɔ̀dɔ̀ mběyi, ɨ̀nzɨ̌ ’ʉbhà tɨ́ otu àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ tɔ̀ rʉ̀nɔ̀ nzɛ́rɛ dhu àlɛ̌ dɔ̌. 15 Obhó tɨ́, atdídhená abvo-ayí ʉ́bhà wà ídzì otu, ’àdʉ̀ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀-owù nʉ́ngʉ. 16 Yěsù ná’ù atdí tsìbhálɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ abvo-ayí nà fɨ̌-dzá-bhà nzínzì ɔ̌, nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ɨ abvo-ayí dzʉ̀nà. Kàkǎ nzá ndʉ̀bhà abádhí kànɨsà-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ kànɨsà ara tɨ́ kǎkà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ dzʉ̀nàya ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nà abvo-ayí-tsí kɛ̀lɛ̌ nándà rɔ̌.

17 Mběyi arɨ́ kànɨsà ɔ̀dɔ pbàkʉ̀rʉ̌ nákǎ kabhʉ ɨfʉta fɨ̌yɔ̀ ɔyɔ-rà dɔ̌†. Ròsè dòtsí nɨ́, kǎkà ɨ̀ nádzi ’òngò Kàgàwà bhà Ɔtɛ nʉ́nɔ̀, ’àdʉ̀ ndɨ Ɔtɛ núdhe ìndrǔ tɔ̀ pbàkʉ̀rʉ̌. 18 Obhó tɨ́, Andítá átɨ: «Nyɨ nyàkǎ nzá nyʉtsɨ̀ dzʉ̀nànʉ ɔ̀nzɨ rɨ́ ndòtsì nganʉ̀-ɔ̌nga kpɔ̌na rùvò kɛ́lɛ́na ɔ̀ rɔ̀ ìkyì-akpà-tsʉ̀. Nyɨ nyàkǎ nyʉbhà ka rɔ̀nyʉ̀ nganʉ̀.» Ndɨrɔ̀ kǎtɨ: «Kasʉ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nákǎ kubho pbɨ̀ndà mʉ̀kɨ̀mbà.»

19 Nyɨ nyàkǎ nzá nya’ù Kànɨsà ɔ̌ mʉ̀kʉ̀rʉ̌ nɔ̀bhʉ̀ alɛ-tsʉ̌ dhu, ɨnzá ɔ́yɔ̌ alɛ, ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀bhʉ alɛ mà nɨ́’ɨ̀ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ rɔ̀. 20 Dhu nàfǎ alɛ dɔ̌, nyɨ nyàkǎ nyɔrʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ngʉ̌kpà alɛ adʉ̀ tɨ́ nzɛ́rɛnga-ɔdɔ̀ nɔ́nzɨ̀ átɔ̀. 21 Ma mɨ́ dhu ʉ̀yǎ ɨndʉ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Kàgàwà avò màlàyíká-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɨfʉ kǎkàrɨ́ ʉyátá ɨ̀mbǎ angyɨnǎ vurò ɨrɛ̀tá na, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyɨ́ dhu òlè atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́ rɔ́rɔ̀. 22 Nyɨ nyàkǎ nzá nyɨlɨ ɔtsʉ́nʉ kòmbómbí ìndrǔ dɔ̌ kasʉ nɔnzɨ tɨ́ Kànɨsà ɔ̌. Nyɨ nyàkǎ nzá nyotsù akyɛ ngǎtsi alɛ bhà afátá ɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ nyɨlǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

23 Nyɨ nyàkǎ nzá nyarà ɨdha-vǐ kɛ̀lɛ̌ nɔ́mvʉ̀ rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ nyàkǎ nyarà dɨ̀vayì ɔ̀mvʉ̀ rɔ̌ akɛ, yà kòmbómbí ivívínga aróngo àrà ìngo rɔ̌ nyʉnʉtsì nɨ̌ finʉ-tsʉ̀ dzʉ̀nà nɔnzɨ tɨ́.

24 Atdídhená alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga náarɨ́ ndàlǎ kpangba ɨnzá ka kàpɛ̀ anya mà ɨ̀tdɨ̀ dɔ̀yá rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ngʉ̌kpà alɛ-tsí tɔ́ nzɛ́rɛnga náarárà ndàvi ànyǎya ka kʉ̀nɔ̀ dhu-dzidɔ̌ tɨ́. 25 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ídzì kasʉ náarɨ́ ’ɨ̀tɛ̀ kpangba kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, ndɨrɔ̀ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ’àvǐ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ tsí, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òko ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀ bìlǐnganà.

6

Ɨnɔ àkǎ ɨ̀fʉ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ

1 Ɨnɔ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ, yà Yěsù ná’ù, nákǎ ɨ̀fʉ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ atdídɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ adʉ̀ tɨ́ dhu ʉ̀nɔ̀ nzɛ́rɛ Kàgàwà nɨ̌, ndɨrɔ̀ yà àlɛ̌ karúdhěna ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ̌. 2 Ndɨrɔ̀, kǎkà Yěsù ná’ù alɛ rɨ̌’ɨ̀ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɨ́ ɨnɔ, nákǎ nzá ’ɔ̀nzɨ̀ abádhí gàyà, adɔ́ya tɨ́ abádhí rɨ̌’ɨ̀ a’uta-otù ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-kàsʉ̌ mběyi nyʉ́ ròsè, abádhí tɔ́ ídzì kasʉ tɔ́ ídzìnga àbà rɨ́ nɨ́ ɨwà Yěsù ná’ù alɛ, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ Kàgàwà ózè alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó náarúdhěna dhu dɔ̌ dhu mà ònzì dɔ̌ dhu mànà dhu

Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ nyɨ nyàkǎ nyudhe nyadʉ̀ ʉ̀yanà ìndrǔ tɔ̀ dhu. 3 Atdí alɛ náapɛ́ vurò dhu ùdhě ìndrǔ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndòzè ndùbhi yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà obhónánga tɔ́ ɔtɛ nózè dhu bhěyi, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndòzè ndùbhi Kàgàwà ózè àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ dhu nà rɨ́ ndàkɔ̌ dhu t’údheta bhěyi, 4 nɨ́, ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ̀dzɨ̌ rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨnzá atdí dhu mà nʉ̀nɨ. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ agòta mà, ɔtɛ-tɨ̀ dɔ̌ ka kɔ́nzɨna anya mànà tɔ́ andɨ nà. Ndɨ dhu aríbhona dhu nɨ́ alɛ-afí ɨ̀lɨ̌ ka kɨ́ atdí dhu dɔ̌ dhu mà, agòta mà, ìndrǔ nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ dhu mà, nzɛ́rɛ dhu ɨ̀rɛ̀ ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ dhu mànà. 5 Ndɨrɔ̀, kà ɔ̀ rɔ̀ aráhʉ átɔ̀ dhu nɨ́, yà fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta ɨ́nza ɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨwà ádzo obhónga rɔ̌ rɔ̀ alɛ rɨ̌ ’àgò ɨ̀nzɨ̌ ríku rɔ́rɔ̀ dhu. Ɨ alɛ ɔ́zʉ̀ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu ònzì àbà ka kɨ́ ɔ̀nà dhu tɨ́.

6 Obhó tɨ́, Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ongyéngá nyʉ́, alɛ-fɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ̌ tɨ́ alɛ-ɨdhɛ̀ ɨ̀ka ndɨ̀ rɔ̀. 7 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kíwǔ nzá atdí dhu nà màtɨ́ yà adzɨ ɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kʉ̀vɛ rɔ̀, àlɛ̌ kádʉ̀ òwunà kà ɔ̌ rɔ̀ atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 8 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ kɔ́nyʉna dhu mà, àlɛ̌ rɔ̌ àlɛ̌ kʉ́fɔ̌na dhu mànà, nɨ́ ɨ dhu àkǎ wà àlɛ̌ tɔ̀. 9 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀ nózè ’ònzì alɛ nʉ́trǎ pfɔ̀mvɔ arɨ́, ràdʉ̀ àtsɨ ibí ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu mà, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ dhu mànà-atdyú tɔ́ àdà ɔ̀. Ɨ dhu-atdyú arɨ́ àpbɛ̀ ìbho ìndrǔ tɔ̀, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ìndrǔ àbhʉ̌ rʉ̀vɛ. 10 Obhó tɨ́, fʉ̀rangà nózè ka kɨ́ dhu nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu náaráhʉ ɔ̀nà rɔ̀. Kà tɔ̀ ɨ̀ nábhʉ atdídhená alɛ nʉ́bhà fɨ̀yɔ́ a’uta ɨtsɛ nyʉ́, ’àdʉ̀ ábhɔ̌ àpbɛ̀ àbhʉ fɨ̌yɔ̀.

Kàgàwà bhà alɛ àkǎ ndɔ̀nzɨ̀ dhu

11 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ Tìmɔ̀tɛwʉ̌, Kàgàwà bhà alɛ tɨ́rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyindrǐ nyɨ ɨtsɛ kɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛ dhu rɔ̌ rɔ̀. Nyɨ nyàkǎ nyɔnɛ̀ obhónánga ɔ̀nzɨ nyɨ́ dhu, nyɔnzɨ̀ Kàgàwà ózè dhu, ndɨrɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ a’uta ɔ̌ nyɨ nyádɨ dhu. Nyɨ nyàkǎ nyɔnɛ̀ ìndrǔ òzè nyɨ nyɨ́ dhu, dhu-dzi òndù nyɨ nyɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌ nyɨ nyádɨ dhu. 12 Nyɨ nyàkǎ nyugyè a’uta tɔ́ ídzì ɨla. Nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga yà Kàgàwà anzi nyɨ fɨ̌ndà, ndɨrɔ̀ yà nyɨ nyɨtɛ̀ pbʉ̀kʉ̀ ídzì a’uta kpangba ibí ngàmbì-ɔ̀nzɨ̌ okúna dɔ̀ rɔ̀.

13 Ma mɨ́ yàrɨ́ dhu ʉ̀yǎ ɨndʉ̀ yà kɔ́rɔ́ dhu tɔ̀ arɨ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ yà Pòtiyò Pìlatɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ pbɨ̀ndà a’uta nɨtɛ̀ mběyi kpangba Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀: 14 nyɨ nyàkǎ nyɨfʉ Kàgàwà bhà Ʉyátá ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀tɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ kala nzɛ́rɛ dhu nyʉnʉtsì, ràrà àhʉ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo dhu ɔ̀. 15 Kàgàwà abhʉ̀ya ka rɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ yà ndɨ̀ ndakɔ̀ kà tɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ka nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà, yà atdídɔ̌ hirò nɔ́nzɨ̀, ndɨrɔ̀ atdírɔ̀ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ. Ka nɨ́ kámá dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 16 Ka nɨ́ atdírɔ̀ tɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ɔvɛ́ya alɛ, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ àrà àhʉ ɔ̀nà awáwʉ̀ ɔ̌ arádɨ alɛ. Ka nɨ́ ɨnzá atdí alɛ mà àpɛ̀ àlǎna alɛ, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ àlanà alɛ. Kàkǎ ɨfʉta nà, ndɨrɔ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà! Àmɨ̀nà!

Ònzìtálɛ àkǎ ɨ̀’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀

17 Nyɨ nyàkǎ nyʉyǎ dhu yà indo arɨ́’ɨ̀ adzɨ ɔ̌ ònzìtálɛ tɔ̀, ɨnzá abádhí ràkǎ àmbɛ ’ɨ̀dzɨ dɔ̌ ɨ̀ tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨnzá abádhí ràkǎ ’ɨ̀lɨ fɨ̀yɔ́ a’uta ònzì ɔ̀, ìkǔ ndɨ ònzì rǎdʉ̀ ìku dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ abádhí àkǎ ɨ̀lɨ fɨ̀yɔ́ a’uta Kàgàwà ɔ̀. Kǎrɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ dhu ìbho abhɔ nyʉ́ àlɛ̌ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌-ɨdhɛ̀ ɨka tɨ́ ndɨ̀ nɨ̌. 18 Abádhí àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ ídzì dhu, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ònzìtálɛ tɨ́ ídzì kasʉ ɔ̀nzɨ ɨ̀’ɨ́ dhu ɔ̌. Abádhí àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ mʉ̀hɛtʉ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ dzʉ̀nà, ’àdʉ̀ òwu ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ ɨsɔ́ ’ʉ̀ndɔ̀ fɔyá ndɨ̀ nòtù dhu ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀. 19 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí rǎdʉ̀ ídzì, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ ríku ongyéngá-tsʉ̀ núndu fɨ̌yɔ̀ olù ɨraya ɨdhɔ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ’abáya tɨ́ obhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga.

20 Ɔ̀ɔ Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ yà fʉnʉ́ Kàgàwà ábhʉ dhu mběyi afínʉ ɔ̀. Nyɨ nyàkǎ nyindrǐ nyɨ ɨtsɛ yà ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ Kàgàwà-ɔvɔ̀ ɨ̀fʉ̌ agòta rɔ̌ rɔ̀. Nyɨ nyàkǎ nyindrǐ nyɨ ɨtsɛ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ɨnga t’ʉ́nɨtatálɛ rɨ̌ ’àgò dhu rɔ̌ rɔ̀. 21 Atdídhená alɛ, yà ɨ dhu bhěyi ɨnga t’ʉ́nɨta-tɨdɔ̀ tɔ̀ ɨ̀ nádzi, nʉ́bhà wà fɨ̀yɔ́ a’uta ɨtsɛ nyʉ́.

Kàgàwà àkǎ ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga fʉ̌kʉ̀.

* 3:11 3.11 Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌, vèbhálɛ tɨ́ ka kátɨna dhu rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dìyàkɔ́nɔ́ tɔ́ vèbhálɛ tɨ́, ngǎtsi nɨ̌ dìyàkònísí tɨ́.

* 5:10 5.10 Pɔlɔ̀ bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ɨnɔ nóongónà ɨdha nɨ́sɨ ndù’o olo tɨ́ ìwǔ ɨdzá alɛ-pfɔ̀ nɨ̌. Pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-pfɔ̀ ndɨ̀ ndù’o dhu-otù ɔ̌, Yěsù ɨtɛ̀ dhu nɨ́ ìndrǔ rɨ̌ ndìfǒ, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà àzè nɨ́tɛ̀ ɔdhɨ̀nà tɔ̀ dhu.

† 5:17 5.17 Ɨfʉta àkǎ kabhʉ ɔyɔ-rà dɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɔ̀ dhu-tɨ̀ nɨ́: abádhí tɔ̀ ka kábhʉ̌na ɨfʉta nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɔyɔ-gʉ̀na òsè ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ka kábhʉ̌na ɨfʉta dɔ̀nǎ dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ dhu ɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, dhu àkǎ kabhʉ pɛrɛ̀ abádhí tɔ̀ ɔyɔ-gʉ̀na ròsè ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ka kábhʉ̌na pɛrɛ̀ dɔ̀nǎ.

2 Tìmɔ̀tɛwʉ̀

1

2

3

4

Tìmɔ̀tɛwʉ̀

tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ nɨ́ ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ Pɔlɔ̀ andí Tìmɔ̀tɛwʉ̀ tɔ̀ bhàrʉwà. Kǎndí ka imbi ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ́rɔ̀ (1.16-17), ɨ́kyɛ̀rɔ̌ kàbhà ɔvɛ-dhɔ̀ ʉ̀bhà ndɨ̀ rɔ́rɔ̀. Kʉ̌nɨ dhu nɨ́ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌ pbìrì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ràrɨ̌ ndàbhʉ̌ àbhʉ̌ kohò ndɨ̀ Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ ndá’ù dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ (4.6-7). Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ kà t’ɔ́dhɨ́na náatsè, ’ʉ̀bhà ka atdírɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ Lukà, ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀ngangà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨnzá ka nʉbhà. Nɨ́ Pɔlɔ̀ ala dhu yà adzɨ ɔ̌ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna ɨdhɔ rìku wà, nɨ́ ndɨ̀ nʉ̀bhà dhu ràrɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ dhu kɛ̀lɛ̌. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎzè ndàndǐ bhàrʉwà tdɨ́tdɔ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ tɔ̀ kà-afí ndɨ̀ ndopé tɨ́ nɨ̌, idhùnà nyʉ́ tɨ́ kǎzʉ̀ ka nɨ́dhunɨ̌. Yàrɨ́ bhàrʉwà-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ nzá ngǎtsi dhu àndi tdɨ́tdɔ̌.

Ndɨ bhàrʉwà ɔ̌, Pɔlɔ̀ azè atdídɔ̌ dhu nɨ’ɨ̀ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ràkǎ ndɨ̀rà tɨna ɔ̀, kà ràkǎ ndìdè pɔ́tsɔ́ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌, yà ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndídè dhu bhěyi. Kǎvɔ̀ dhu átɔ̀ kà ràkǎ ndàmbɛ àrà dɔ̌ angyi tɨ́ Yěsù bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta nà, ɨ̀mbǎ kavu rɔ̀ná. Ndɨrɔ̀ kǎtɨ kà ràkǎ ndàndà nga mběyi yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ndàkɔ̌ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà dhu nà. Pɔlɔ̀ isé átɔ̀ dhu nɨ́ ndàtɨ ndɨ̀ rúgyè ɨla, ndɨrɔ̀ ɨ̀ ràrɨ̌ ’òtù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nà ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌. Nɨ́, Yěsù ná’ù alɛ ràkǎ ndɔ̀nzɨ̀ dhu ndɨ̀ bhěyi.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-2).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀na rɨ̀wʉ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu (1.3-18).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ ràdɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà mùnowì kɛ̀lɛ̌ tɨ́ dhu (2.1-13).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ rɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà bhà obhóná ɔtɛ ʉ̀nɔ rɨ́ otùna ɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́ dhu (2.14-26).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ rɔ̀dɔ̀ ndɨ̀ mběyi yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndìndù ndɨ́nɨ̌ ndɔdɨ́ tɨ́ ndɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌ atdídhená alɛ ɨ’ɨya nà nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ rɔ̌ rɔ̀ dhu (3.1-9).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ rʉ̀ngʉ pbɨ̀ndà ɔ́fɔ̀-owù dhu ndɨrɔ̀ ràpbǎ afína fɨ̌ndà ndɨ̀ ndúdhe Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá mànà rɔ̌ dhu (3.10–4.8).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ àkǎkǎ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ rɔ̀nzɨ̀ dhu rǐku dɔ̀ná rɔ̀ dhu ɔ̀vɔ kà tɔ̀ dhu (4.9-18).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ìndrǔ òvì bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta nɨ̌ dhu (4.19-22).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ nóvì dhu

1 Ɨma Pɔlɔ̀, ɨma nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ, Kàgàwà óvò ɨma ndɨ kasʉ tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. Kǐvì ɨma ndɨ́nɨ̌ ma mɔvɔ tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kà’ù rɔ̀ ka kábàna ípìrɔ̌nga tɔ́ làká ìndrǔ tɔ̀.

2 Tìmɔ̀tɛwʉ̌, ma mɨ́ yàrɨ́ bhàrʉwà àndǐ ɨndʉ̀. Ɨnyɨ nɨ́ idhùdu a’uta-otù ɔ̌, atdídɔ̌ ma mózè alɛ. Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’ɨ̀tɛ̀ fɨ̀yɔ́ ídzìnga ɨndʉ̀, ’àbà ɨzʉ dʉ̀nʉ́, ’àdʉ̀ nyabhʉ nyadɨ màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀-afí àbhʉ̌ ròtsì ɔbɨ Kàgàwà bhà kasʉ tɔ̀ dhu

(Kas 16.1-3; Ɛ̀fɛ 1.3-7; 2Tɛ̀ 2.13-15; 2Tì 2.1-12)

3 Ma màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà tɔ̀ okúnʉ dɔ̀ rɔ̀. Ma marɨ́ kà-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ ɨ̀lɨ̌lǎ afídu nà, abhúdu náanzɨ̀ ka dhu bhěyi. Bìlǐnganà, adyíbhengá màtɨ́ ndɨrɔ̀ kúbhingá màtɨ́ ma mɨ́ mɨtsɔ̀ rɔ̀, ma marɨ́ nzɨ̌ àdɨ ɨnzá ma màtɨ̀ ɔvɔ̀nʉ rɔ́rɔ̀. 4 Àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ ʉ̀bhǎ rɔ̀ nyɨ nyadzɨ̀ tɨ́ dhu ma mɨ̀rɛ̀ rɔ̀, atdyúdu rɨ̌’ɨ̀ atdídɔ̌, àlɛ̌ ràla àlɛ̌-ngbɔ̀ tdɨ́tdɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨdhɛ̀du ɨka tɨ́ ndɨ̀ atdídɔ̌. 5 Ma mɨ̀rɛ̀ kɔ́rɔ́ afínʉ nyʉ́ nà nyɨ nyá’ù Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà tɨ́ dhu. Ndɨ a’uta nɨ́ yà angyɨnǎ rɔ̀ ɨ́yànʉ-tsánà Lòyisì mà, ɨ́yànʉ Èwùníkè mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ nà a’uta-tɨdɔ̀. Nɨ́, ma mà’ù dhu nyɨ nyʉ́ mà, nyɨ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ a’uta nà átɔ̀.

Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu

6 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mònzì nyɨ nyigbě nyʉnʉtsì arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà pɛrɛ̀-ngbɔ̀. Ndɨ pɛrɛ̀ nyɨ nyabà yà ɔtsʉ́du ma mʉlɨ dʉ̀nʉ́ nɨ́nganɨ́. Nyɨ nyàkǎ nyigbě kà-ngbɔ̀ dhu nɨ́, 7 Kàgàwà íbhò àlɛ̌ tɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ nzɨ̌ ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ rɔ̀nzɨ̀ ɔdɔ Alafí. Pbɛ́tʉ̀ kǐbhò nɨ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ tɔ́, àzè tɔ́, ndɨrɔ̀ ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi àlɛ̌ kóko nɨ̌ Alafí.

8 Nɨ́rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nzá nyɨ̀nʉ rɨ̀wʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù dɔ̌ nyɨ nyɨ́ dhu àwɛ̌ ìndrǔ tɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̀nʉ àkǎ nzá ndɨ̀wʉ̀ okúdu dɔ̀ rɔ̀, yà kǒkú dɔ̀ rɔ̀ ka kósò ma rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàkǎ nyabà àpbɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ ma mɨ́ kàbà dhu bhěyi. Nyɨ nyɨ́ ɨ àpbɛ̀-dzi òndù Kàgàwà rǎbhʉ̌na ɨndʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. 9 Ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ nɨ́gʉ̌, ndàdʉ̀ àlɛ̌ ùnzì ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ koko tɨ́ pbɨ̀ndà ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́. Kɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ídzì dhu àlɛ̌ kɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ kɔ̌nzɨ̀ ka angyangyɨ ndɨ̀ ndudhé ka, ndɨrɔ̀ yà ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ yà adzɨ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀ ndɨ̀ ndazè ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga àlɛ̌ tɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Ndɨ ídzìnga Kàgàwà nɨ́tɛ̀ wà àlɛ̌ tɔ̀ kòmbí, yà àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́rà àhʉ yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀. Kɨ̌tɔ̀ ɔvɛ-ɔbɨ̀, ndàdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga tɔ́ otu nɨ́tɛ̀ ìndrǔ tɔ̀, Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌.

11 Nɨ́, Kàgàwà ɨ́lɨ ɨma ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔtatálɛ tɨ́, uvitatálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ màlimò tɨ́. 12 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ kǎkàrɨ́ àpbɛ̀ nábà. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̀du rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨwà ma mʉ̀nɨ ma má’ù alɛ nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, ma mà’ù wà dhu kà ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ɔbɨ nà ndɔ̀dɔ̀ yà fudú ndɨ̀ ndíbhò Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ tɔ́ kasʉ, ràrà àhʉ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ndɨ̀ ndɨtdɨ̀ya ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.

13 Nyɨ nyàkǎ nyalʉ̌ yà ɨndʉ̀ ma múdhe obhónánga tɔ́ ɔtɛ, ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́ ɨndʉ̀. Nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ ndɨ ɔtɛ, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà a’uta nà, ndɨrɔ̀ àzè nà. 14 Nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ yà ɨndʉ̀ ka kúdhe ídzì dhu, yà àlɛ̌-afí ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌.

15 Nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu, Àziyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ rʉ́bhà wà ma kɔ́rɔ́. Ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ alɛ nɨ́ Fìgɛlɔ̀ mà Hɛ̀rmɔ̀gɛnɛ̀ mànà. 16 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga Ɔ̀nɛ̀sfɔrɔ̀ bhà ɨdzá-bhà tɔ̀, kǎrà ndɨ afídu òpè rɔ̌, ndɨrɔ̀ kà-nyɨ̀ árà nzɨ̌ ɨ̀wʉ rɔ̌ imbi ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ malǎ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 17 Pbɛ́tʉ̀, Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ̀rà àhʉ rɔ̀, kɔ̌mɛ̀ ɨma atdyúna nyʉ́ nà, ndàdʉ̀ ma nála. 18 Nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndàbhʉ àbadhi ràbà Kàgàwà bhà ídzìnga, yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɨnyɨ Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyʉ̀nɨ Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kɔ̌nzɨ̀ idù kɔ́rɔ́ dhu mběyi nyʉ́.

2

Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzì mùnowì bhà ɔ́fɔ̀

(Màt 10.32-33; 1Kò 9.24-25)

1 Nɨ́rɔ̀ ɨnyɨ, idhùdu Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyàkǎ nyɨ’ɨ̀ ɔbɨ nà afínʉ ɔ̀, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ rɔ̀ Kàgàwà arɨ́tɛ̀na ɨndʉ̀ ídzìnga-otù ɔ̌. 2 Ndɨrɔ̀, nyɨ nyɨ́rɨ̀ wà ibí ngàmbì-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ ma múdhe dhu. Nɨ́ nyɨ nyàkǎ nyudhe ka átɔ̀ kɔ́rɔ́ yà nyɨ nyà’ù kɨ̀fʉ̌ rɨ́ dhu tɨ́, ’àdʉ̀ ìnè ’ùdhe ka átɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ dhu tɨ́ alɛ tɔ̀.

3 Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ídzì mùnowì bhěyi, nyɨ nyàkǎ nyondù àpbɛ̀-dzi átɔ̀, yà ma mɨ́ kòndù dhu bhěyi. 4 Mùnowì-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nákǎ nzá ndàbhʉ yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ mùnowì-kàsʉ̌ ɔ̀nzɨ alɛ tɔ́ dhu ràtdǔ afína, ndɨ̀ ndòzè kàsʉ̌na rɨ̀ka pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɨdhɛ̀ rɔ̀. 5 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ ɨkpa ɨ̀kpa rɨ́ alɛ tɔ̀ ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ dhu lɛ̀mà kɔ̀nzɨ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀ nábhʉ, ɨnzá kɨ̀fʉ ndɨ ɨkpa-tɨdɔ̀ tɔ́ ʉyátá rɔ̀. 6 Ndɨrɔ̀, inga òbhì ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀ àpbɛ̀ nàbà alɛ, nákǎ ndɨ ndàbà ndɨ inga ɔ̌ ’ɔ̀’ɔ̀ dhu angyi. 7 Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyàkǎ nyɨrɛ̀ nga mběyi wɔ̀ ɨndʉ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu dɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ nyabhʉ̌ nyʉnɨ ɨ dhu kɔ́rɔ́ nɨ́dhunɨ̌.

8 Nyɨ nyàkǎ nyɨrɛ̀ yà ndɨ̀ nɨngbɛ̀ ibhu ɔ̀ rɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀, Dàwudì-dhú bvʉ̌ alɛ, àdhàdhɨ̀ yà ma marʉ́nɔna ìndrǔ tɔ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ arɔ́vɔna dhu bhěyi. 9 Ndɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ àpbɛ̀ àbà, ràrà àhʉ ka kɨ́ mosò nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ bhěyi dhu ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nósò. 10 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-dzi òndù, Kàgàwà óvò fɨ̌ndà alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí átɔ̀ rǎdʉ̀ ɔ̀gʉ̀ nábà Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, ’àdʉ̀ kàbhà dhòdhódhónga tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nábà. 11 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ àkǎkǎ ka’ù ɔtɛ:

Àlɛ̌ kapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdíkpá àlɛ̌ kʉ́vɛ kà mànà dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌ kokoya átɔ̀ atdíkpá ípìrɔ̌nga ɔ̌ kà mànà.

12 Àlɛ̌ kapɛ́ àpbɛ̀-dzi òndù atdíkpá kà mànà, nɨ́ àlɛ̌ kɔnyʉya idzi átɔ̀ atdíkpá kà mànà.

Àlɛ̌ kapɛ́ àtɨna ɨnzá àlɛ̌ rʉ́nɨ ka, nɨ́ kǎdʉ̀ya àtɨ̀nà átɔ̀, ɨnzá ndɨ̀ rʉ́nɨ àlɛ̌.

13 Ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kapɛ́ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ àlɛ̌ tɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ, nɨ́ àbadhi nɨ́ yà ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ. Obhó tɨ́, àbadhi nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ vurò dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu rɔ̌ rɔ̀ alɛ.

Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ kasʉtálɛ

(1Tì 1.3-7,18-20; Yàk 5.19-20)

14 Nyɨ nyàkǎ nyisè kɔ̌kɔ̀ ɨndʉ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀. Nyɨ nyàkǎ nyɔvɔ̀ dhu abádhí tɔ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀ nyatɨ, abádhí ràkǎ nzá ’ɔ̀nzɨ̀ anya ɔtɛ-tɨ̀ t’ɔ́ngʉ̀ta dɔ̌. Obhó tɨ́, ɨ agòta ɔ̀ ka kábàna ídzìnga rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Pbɛ́tʉ̀, kǎrɨ́ ɨ dhu nɨ́rɨ rɨ́ alɛ tɔ́ a’uta àbhʉ̌ rùgolo ndɨ̀. 15 Nyɨ nyàkǎ nyɔ̀nzɨ̀ ɔbɨ nyɨtɛ̀ nyɨ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ ɨwà kùdhe, ndàdʉ̀ à’ùnà àkǎkǎ dhu tɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀na rɨ̌wʉ kàbhà kasʉ-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ tɨ́. Nyɨ nyàkǎ nyɨtɛ̀ nyɨ átɔ̀ Kàgàwà bhà obhóná ɔtɛ ʉ̀nɔ rɨ́ otùna ɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. 16 Nyɨ nyàkǎ nyindrǐ nyɨ ɨtsɛ nyʉ́ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ Kàgàwà-ɔvɔ̀ ɨ̀fʉ̌ agòta rɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, ɨ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ rǒngo òwu angyi tɨ́ ɨnzá Kàgàwà ózè dhu t’ɔ́nzɨta ɔ̌. 17 Abádhí-ɔ̀tɛ̌ rǒngo ìndrǔ ɨ̀nza, àdhàdhɨ̀ ɨ̀trɨtrɛ̀ otú náarɨ́ alɛ-ngbɔ̀ ɨ̀nzǎ dhu bhěyi. Ɨ alɛ nzínzì ɔ̌ alɛ nɨ́ Hìmɛ̀nɛyɔ̀ mà Fìlɛtɔ̀ nà. 18 Abádhí índrǐ wà ɨ̀ ɨtsɛ obhónga rɔ̌ rɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌ ɨwà Kàgàwà rʉ́ngbɛ àlɛ̌ ibhu ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí arɨ́ atdídhená alɛ tɔ́ a’uta ɨ̀nzǎ. 19 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ɔ́dɨ̀ tsùkpǒna ɨdza náaríde pɔ́tsɔ́ pfɔ̌na dɔ̌. Ndɨrɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ kà-rɔ̌ ka kándǐ ize tɨ́ dhu: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ʉ́nɨ wà pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ.» Ndɨrɔ̀ ngǎtsi andítá nɨ́: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔvɔ̀ ìlè rɨ́ alɛ, nákǎ ndɨ̀ndà ndɨ̀ nzɛ́rɛnga rɔ̌ rɔ̀.»

20 Ádrʉ̀ngbǎ ɨdza ɔ̌ ka kɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ɔrɔ̀ mà, ɔrʉ́ odzìya nà ngʉ̌kpà sʉma-tɨdɔ̀ mànà nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ wɨ̀tʉ̀ kɛ̀lɛ̌ nótù. Pbɛ́tʉ̀, ka kádʉ̀ òtùnà átɔ̀ nɨ́, itsu nɨ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ anzɨ nɨ̌ màtɨ́ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu. Angyɨnǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ tsí nɨ̌ ka karɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɨfʉta nà àkǎ ɨdhɔ ɔ̌, ndɨrɔ̀ olùnǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ tsí nɨ̌, ka karɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ɨdhɔ ɔ̌.

21 Nɨ́rɔ̀, ndɨ alɛ apɛ́ ndù’ǒ ndɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ rǎdʉ̀ ndɨ̀lɨ ɨfʉta nà àkǎ ɨdhɔ ɔ̌ ka karɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nɨ̌ wɨ̀tʉ̀ bhěyi. Ndɨ wɨ̀tʉ̀ nɨ́ yà ɨdza-àbadhi ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà ndɨ̀lɨ igi, kà dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rǎdʉ̀, ndɨrɔ̀ kà rǎdʉ̀ ìdyìnà ndɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ ídzì kasʉ nɨ̌ wɨ̀tʉ̀.

22 Nyɨ nyàkǎ nyɔkʉ̀ yà zàdhà-atdyú arɨ́’ɨ̀ dɔ̀yá nzɛ́rɛ dhu-tsʉ̌ rɔ̀, nyadʉ̀ obhónánga ɔ̀nzɨ nyɨ nyɨ́ dhu nɔ́nɛ̀. Nyɨ nyàkǎ nyɨ’ɨ̀ a’uta nà, àzè nà, nyadʉ̀ àdɨ màrʉ̀ngà ɔ̌ kǎkà ɨ̀lɨ̌lǎ afíya nà arɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɔ̌ alɛ mànà. 23 Nyɨ nyàkǎ nyɔdhɔ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ ídzì dhu mà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà agòta. Nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu, kà rarɨ́ anya ìbho. 24 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà ɨnɔ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ anya ɔ̀nzɨ̀. Pbɛ́tʉ̀ kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨ̀yɔ̀ arádɨ kɔ́rɔ́ alɛ mànà alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ dhu ùdhe rádʉ̀ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ ìndrǔ tɔ́ dhu-dzi òndù alɛ tɨ́. 25 Kà rǎdʉ̀ àrà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌ ndɨ̀ ndʉ́nɔna dhu àgò rɨ́ alɛ tɔ̀. Obhó tɨ́, ngǎtsi nɨ̌ Kàgàwà rǎdʉ̀ abádhí àbhʉ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga, ndɨ́nɨ̌ abádhí ʉnɨ tɨ́ obhónga. 26 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ abádhí rɨ̌ ’àdǔ fɨ̀yɔ́ ídzì ɨrɛ̀ta ɔ̀, ’àdʉ̀ ùvò yà ɨ̀ átsɨ ɔ̀nà Pfɔ̀mvɔ bhà àdà ɔ̀ rɔ̀. Kɔ̌tsɨ̀ abádhí ndɨ́nɨ̌ ongó tɨ́ ndɨ̀ ndòzè dhu ɔ̀nzɨ̀.

3

Ìndrǔ rǎbàna tdʉ̌ Yěsù ingo rɔ̀ àpbɛ̀

(Tit 1.10-16; 2Pɛ́ 2.1-22; Yud 1-3)

1 Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyàkǎ nyʉnɨ dhu, tdʉ̌ Yěsù ingo yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀, ìndrǔ rʉ̌da ɔ̀yá ɨdhɔ* ràrɨ̌ àpbɛ̀ tɔ́. 2 Obhó tɨ́, ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ìndrǔ rǒngo a’itálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ fʉ̀rangà nózè alɛ tɨ́. Abádhí rǒngo ɨ̀ tɨ́rɔ̀ arɨ́ ’ɨ̀fʉ̌ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ alɛ tɨ́. Abádhí rǒngo átɔ̀ Kàgàwà nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀nɔ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨ̀ nɔ́dhɨ̀ alɛ-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ alɛ tɨ́. Abádhí rǒngo ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà ɨ̀fʉ̌ alɛ tɨ́. 3 Abádhí rǒngo ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ àzè nà atdí alɛ nà màtɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀ba ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. Abádhí rǒngo ìndrǔ ʉ̀dhʉ̌ arɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ ɨtsɨ́na arɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́. Abádhí rǒngo ɔ̀rɔ̌rʉ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ ídzì dhu nɔ́ndrɔ̀ alɛ tɨ́. 4 Abádhí rǒngo ɔdhɨ́ya ìpfǒ arɨ́ ’àbhʉ òmvǔ tɔ̀ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨnzá ’ɨ̀rɛ̀ nga rɔ́rɔ̀ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́. Abádhí rǒngo ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́ ìndrǔ-ɨdhɛ̀ ɨ̀kǎ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ nózè Kàgàwà òzè ’àmbɛ̀nà rɔ̀ alɛ tɨ́. 5 Abádhí rɨ̌ ’ʉ̀lɨ̌ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ Kàgàwà ózè dhu tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ ná’ù. Nɨ́ nyɨ nyàkǎ nyɨndà nyɨ ɨ alɛ rɔ̌ rɔ̀.

6 Obhó tɨ́, abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ rǒwu ùtsǔ rɔ̌ ìndrǔ-ɨdzà ɔ̀, ’àdʉ̀ ivíví fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta nà vèbhálɛ nɔ́tsɨ̀ fɨ̀yɔ́ àdà ɔ̀. Ɨ vèbhálɛ nɨ́ kǎkà atdídɔ̌ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga-ɔbɨ̀ ósè, ndɨrɔ̀ yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀-atdyú òho arɨ́. 7 Abádhí òzè kudhe dhu fɨ̌yɔ̀ bìlǐnganà, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ òwu ùvò obhónga nʉ́nɨ̌ ɨ̀ ’ɨ́ akɛkpá màtɨ́ dhu ɔ̀. 8 Kɔ̌kɔ̀ ìndrǔ-dzà ɔ̀ rǒwu ùtsǔ rɔ̌ màlímó rǒwu ’àgò rɔ̌ obhónga nà àdhàdhɨ̀ Yǎnɨ̀ mà Yàmbʉrɛ̀ mànà náagò ɨ̀ Músà nà dhu bhěyi. Abádhí nɨ́ ɨwà fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta ɨ́nza ɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨwà fɨ̀yɔ́ a’uta óngò ivíví alɛ. 9 Pbɛ́tʉ̀ abádhí rɨ̌ nzɨ̌ òndri angyi tdɨ́tdɔ̌, kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ abádhí rɔ̌nzɨna àrǐ nʉ́nɨ̌, àdhàdhɨ̀ ka kʉnɨ Yǎnɨ̀ mà Yàmbʉrɛ̀† mànà rɔ̌nzɨna àrǐ dhu bhěyi nɨ́dhunɨ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Tìmɔ̀tɛwʉ̀ àvǐ ràpbǎ afína fɨ̌ndà ka kúdhe dhu rɔ̌ dhu

10 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ Tìmɔ̀tɛwʉ̌, nyɨ nyɨ́rɨ̀ wà ìndrǔ tɔ̀ ma múdhěna dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ nyála wà ma mɨ́’ɨ̀ nà mʉ̀tsɔ. Nyɨ nyʉ́nɨ wà ma múdhe ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ dhu, nyadʉ̀ pbàkà a’uta àla. Nyɨ nyála wà ma móndù dhu-dzi tɨ́ dhu, ma mɨ́’ɨ̀ àzè nà tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ ma mápbǎ afídu pbàkà kasʉ t’ɔ́nzɨta rɔ̌ tɨ́ dhu. 11 Nyɨ nyʉ́nɨ wà rùdú ka kávu tɨ́, ndɨrɔ̀ ma mábà àpbɛ̀ tɨ́ Àtìyòkiyà mà, Ìkòniyò mà, Lístrà mànà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ dhu. Ma mábà ɨ àpbɛ̀, pbɛ́tʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ràdʉ̀ mɨgʉ ɔ̀yá rɔ̀ kɔ́rɔ́. 12 Obhó tɨ́, yà Kàgàwà ózè dhu bhěyi ɨ̀ nózè ’òkò Yěsù Krɨ́stɔ̀ nà ɨ̀ úngbò ɨ̀ dhu-otù ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-rɔ̌ ka kávu àvǔ. 13 Pbɛ́tʉ̀, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ìndrǔ ʉ̀trǎ arɨ́ alɛ mànà rǒko ’àmbɛ òwu dɔ̌ angyi tɨ́ ɨ nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta ɔ̌. Abádhí rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀trǎ, ìndrǔ ràdʉ̀ ’ʉ̀tra átɔ̀.

14 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, nyɨ nyàkǎ nyapbǎ nyɨ yà ɨndʉ̀ ka kúdhe, ndɨrɔ̀ yà nyɨ nyá’ù obhó dhu tɨ́ dhu rɔ̌. Obhó tɨ́, nyɨ nyʉ̀nɨ wà ɨ dhu núdhe ɨndʉ̀ alɛ. 15 Ndɨrɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ɨndʉ́ ngbángba ɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyʉ́nɨ wà Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá. Ɨ Andítá rɨ̌ nyabhʉ̌ nyʉnɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta, ndɨ́nɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ ɔ̀gʉ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nyɨ nyá’ù dhu-otù ɔ̌. 16 Kàgàwà ʉnda ndɨ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà Andítá nandí alɛ. Ndɨrɔ̀, ndɨ Andítá tɔ́ ídzìnga nɨ́: ndùdhe obhó dhu ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ ìndrǔ bhà afátá nɨ́tɛ̀ ndɨ alɛ tɔ̀. Kà rɨ̌ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀sɔ̀ ìndrǔ tɔ̀, ndàdʉ̀ Kàgàwà ózè dhu bhěyi ka kóko dhu ùdhe ìndrǔ tɔ̀ átɔ̀. 17 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà rɨ̌ pbɨ̀ndà dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ alɛ ɔ̀nzɨ, rɨ̀’ɨ̀ dòtsí ndɨ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ ídzì kasʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀ alɛ tɨ́.

4

Kàgàwà bhà Ɔtɛ t’ʉ́nɔta dɔ̌ ʉyátá

1 Ma mɨ́ dhu ʉ̀yǎ ɨndʉ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. Ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ ípìrɔ̌ rɔ̀ rɨ́ ’òtù alɛ mà, ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ mànà ànyǎ nɨtdɨ̀ya, yà adzɨ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́rà, ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɨ̀dɨ̀ rɔ̀. 2 Ma mʉ́yǎna dhu nɨ́: Nyɨ ràkǎ nyongò Kàgàwà bhà Ɔtɛ ʉ̀nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀. Nyɨ nyàkǎ nyongò kʉ̀nɔ̀ bìlǐnganà, àkǎkǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨnzá àkǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́. Ìndrǔ tɔ̀ nyɨ nyɨ́ dhu ùdhě rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyongò ìndrǔ bhà afátá nɨ́tɛ̀ ndɨ alɛ tɔ̀, nyadʉ̀ ɔ̀rʉ̀ nzɛ́rɛ dhu nɔ̀nzɨ̀ alɛ dɔ̌. Nyɨ nyàkǎ nyongò dhu ɔ̀vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ rɔ̀nzɨ̀ ídzì dhu. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyongò ɨ dhu ɔ̀nzɨ̀ ìndrǔ tɔ́ dhu-dzi òndù nyɨ nyɨ́ rɔ́rɔ̀. 3 Obhó tɨ́, kàsʉmɨ̀ ɨ’ɨya ìnè yà ìndrǔ rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ fɨ̌yɔ̀ ka kúdhěna obhónánga tɔ́ ɔtɛ ɔ̀ná. Pbɛ́tʉ̀ abádhí owuya ɨ̀ ’ɨ́ atdyúna òho dhu ɔ̀nzɨ rɔ̌, ’àdʉ̀ bɨ̌ya nɔ̀fɔ̀ dhu ùdhě rɨ́ fɨ̌yɔ̀ màlímó-tsʉ̀ nándu. 4 Abádhí owuya ’ùvo rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀rɨ̀ obhónga tɔ́ ɔtɛ, ’àdʉ̀ ’òzè ’ɨ̀rɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ imbe kɛ̀lɛ̌. 5 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, nyɨ nyàkǎ nyɔtɔ̀ afínʉ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, nyadʉ̀ àpbɛ̀-dzi nóndù. Nyɨ nyàkǎ nyʉnɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀, nyadʉ̀ fʉnʉ́ Kàgàwà ábhʉ ngʉ̌kpà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ mběyi kɔ́rɔ́.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhu

6 Ɨma nàndà dhu nɨ̌, ma mà’ù wà mabhʉ pbàkà ípìrɔ̌nga Kàgàwà tɔ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀, ma mɔ́vɛ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀. 7 Ma mùgyè ídzì ɨla. Ma mʉ̀tsà wà pbàkà ɔngʉ. Ma mɔ́dɔ̀ pbàkà a’uta. 8 Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, ka kɨ̀lɨ wà mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ idù. Ndɨ mʉ̀kàkʉ́ nɨ́ obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɔ́, yà obhónánga dɔ̌ arɨ́ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ níibhoya idù, yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́ nɨ́nganɨ́. Ndɨrɔ̀, kǐbhoya nzɨ̌ ka idù tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǔbhòya ka átɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà kà rǐngo dhu nózè ’àla alɛ.

Pɔlɔ̀ òzè Tìmɔ̀tɛwʉ̀ rɨ̀rà tɨna ɔ̀ dhu

9 Tìmɔ̀tɛwʉ̌, ɔ́nzɨ ɔbɨ nyɨrà tsàkàtsàkà tɨdu ɔ̀. 10 Obhó tɨ́, Dɛ̌mà nʉ́bhà wà ɨma atdírɔ̀, yà kòmbí arɨ́ adzɨ ɔ̌ dhu ndɨ̀ ndózè dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, kàrà wà Tɛ̀sàlɔ̀nɨkà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Krɛ̌skɛ̀ àrà wà Gàlàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀, Titò ràdʉ̀ àrà Dàlmàtiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 11 Nɨ́, Lukà rɨ̌’ɨ̀ atdírɔ̀ tɨ́ tɨdú. Nɨ́rɔ̀, ídyì Mǎrkɔ̀ nyǐwǔ mànà àzú, kà rɨ̌ dzʉ̀nàdu ɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ abhɔ Kàgàwà bhà kasʉ ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 12 Ma móvì Dòkíkò ràrà Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. 13 Nɨ́, àzú nyɨ nyɨ́rà rɔ̀, ìdyì nyídyì yà Kárpɔ̀ bhà ma mʉ́bhà Trɔwà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ rùdú ɔrʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ nyɨrà nà. Ɨ̀rà nyɨ́rà pbàkà bhǔkù nà átɔ̀, ròsè dòtsí nɨ́ yà ɨ̀zǎ-ndɨ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀, kadʉ̀ ʉ̀kpɔ̀rɔ̀nà bhǔkù.

14 Àlɨ̀sandʉrʉ̀, kyɛ̀kyɛ̀-àba, nɔ́nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu abhɔ nyʉ́ rùdú. Nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɨ̌ ndɨ àbadhi ùbhǒ rùdú kɔ̌nzɨ̀ dhu-bvʉ rɔ̌. 15 Nyɨ nyàkǎ nyɔdɔ̀ nyɨ kà rɔ̌rɔ̀ átɔ̀, kǎgò àlɛ̌ kúdhe dhu ɔbɨ nyʉ́ nà nɨ́dhunɨ̌.

16 Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ma márà anya ʉ̀nɔ̀ nɨ́nganɨ́, atdí alɛ mà nídè nzá dzidu dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ alɛ úbhà ma. Nɨ́, Kàgàwà àkǎ nzá ndɔ̀zʉ̀ ndɨ dhu afátá tɨ́ abádhí dɔ̌. 17 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɔ́nzɨ̀ ndɨ dzʉ̀nàdu ndìbhò ɔbɨ idù, ndɨ́nɨ̌ ma mʉnɔ tɨ́ pbɨ̀ndà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ marà ʉ̀tsànà, kɔ́rɔ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mà ràdʉ̀ ɨ̀rɨ̀nà. Ndɨrɔ̀, kǐpfo ɨma àrì-li’ɔ̀ rɔ̀. 18 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɨ̌ mipfǒ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ mɨgʉ ndàbhʉ ma motsù pbɨ̀ndà Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Kàkǎ ilèta nà dhòdhódhónga nà! Àmɨ̀nà.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

19 Òvì nyóvì Pèrèsílà mà Àkilà nà, ndɨrɔ̀ Ɔ̀nɛ̀sfɔrɔ̀ bhà ɨdzá-bhà mànà. 20 Rǎstɔ̀ ɔ̀dɨ̀ wà Kòritò tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Ndɨrɔ̀, ma mʉ̀bhà Tròfǐmò Mìlɛtɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀, andɨ nà kà rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 21 Nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ ɔbɨ, nyɨrà àhʉ àzú angyɨnǎ rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ tɔ̀.

Èyùbulò mà, Pudɛ̀ mà, Linò mà, Klòdiyà mà, Yěsù ná’ù àlɛ̌ t’ádɔ́na mànà kɔ́rɔ́, nóvì nyɨ atdídɔ̌.

22 Ádrʉ̀ngbǎlɛ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ nyɨ nà! Kàkǎ ndɨ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga fʉ̌kʉ̀!

* 3:1 3.1 Tdʉ̌ Yěsù ingo yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀, ìndrǔ rʉ̌da ɔ̀yá ɨdhɔ tɨ́ Pɔlɔ̀ rǎtɨna nɨ́ yà Yěsù ɨ́rà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu-dzidɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nɔ́pɛ̀ ɨdhɔ, ràrà àhʉ kà rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀.

† 3:9 3.9 Yǎnɨ̀ mà, Yàmbʉrɛ̀ mànà nɨ́ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ɨ’ɨ̀ màzǐ tɔ́ ɔ́yɔ̌ alɛ-ɔvɔ̀. Abádhí anzɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ wɨwɨ̀ Músà mà, Fàrawʉ̀ mànà ɔ̀nzɨ̌. Ndɨ Fàrawʉ̀ nɨ’ɨ̀ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà (Uvt 7.11-22; 8.7-19).

Titò

1

2

3

Titò

tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ nɨ́ Pɔlɔ̀ andí Titò tɔ̀ bhàrʉwà, azà kumì dɔ̀ná ɨ̀bhʉ nà atɔ mà azà kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ mànà nzínzì ɔ̌ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Ndɨ Titò nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Mʉ̀yàhudì, pbɛ́tʉ̀ kǎ’u Yěsù. Ndɨrɔ̀, kǒngónà Pɔlɔ̀ ʉ̀ndà ibí-gʉ̀na nyʉ́ pbɨ̀ndà abhi ɔ̌.

Nɨ́ yàrɨ́ bhàrʉwà Pɔlɔ̀ andí Titò tɔ̀ Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà dɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Pɔlɔ̀ ʉbhà ka ányɨ̀, ndɨ́nɨ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ novó tɨ́ Yěsù ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌, ndʉ̀lɨ ányɨ̀ kànɨ́sá dɔ̌.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu:

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-4).

- Kànɨsà ɔ̌ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ mʉ̀kʉ̀rʉ̌ tɨ́ alɛ-tɨdɔ̀ (1.5-9).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ Titò-nyɨ̀kpɔ́ ìtdyǔ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ dhu ùdhě arɨ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀ dhu (1.10-16).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ Titò tɔ̀ kàkǎ ndòngò dhu ùdhe kànɨsà ɔ̌ dhèdhèrɔ̀ alɛ-tɨdɔ̀ mànà tɔ̀ tɨ́ dhu dɔ̌ dhu (2.1-15).

- Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òkò tɨ́ dhu (3.1-11).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ʉyátá mà, ovìta mànà (3.12-15).

1

Pɔlɔ̀ rɨ̌ Titò nóvì dhu

1 Ɨma Pɔlɔ̀, Kàgàwà bhà ɨnɔ, ndɨrɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ, ma màndǐ ndɨ yàrɨ́ bhàrʉwà. Kàgàwà ívì ma ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ yà ndɨ̀ ndóvò fɨ̌ndà alɛ dzʉ̀nà rà’ù ndɨ̀, madʉ̀ abádhí àbhʉ rʉ̀nɨ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ okota-tɨdɔ̀ dɔ̌ obhónga. 2 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí rɨ̌ dhu à’u àbà ɨ̀ ràrɨ̌ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga àbà, àdhàdhɨ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ Kàgàwà náakɔ̀ ndɨ ípìrɔ̌nga tɔ́ làká àlɛ̌ tɔ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ dhu bhěyi. 3 Ndɨ̀ ndàla àkǎkǎ dhu tɨ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà ábhʉ ìndrǔ rʉ̀nɨ pbɨ̀ndà ɔtɛ yà ma mʉ́nɔna ìndrǔ tɔ̀ pbɨ̀ndà màkʉ̌rʉ̀-otù ɔ̌. Ndɨ kasʉ nɨ́ yà Kàgàwà àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba níbhò fudú ndɨ́nɨ̌ ma mongó tɨ́ ɔ̀nzɨ̀nà.

4 Nɨ́ ma màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà ɨndʉ̀ Titǒ. Nyɨ nɨ́ idhùdu nyʉ́, ɔ́yɔ̌ rɔ̀ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ ká’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà, àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ, ’àdʉ̀ nyabhʉ nyadɨ màrʉ̀ngà ɔ̌.

Kànɨsà ɔ̌ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ mʉ̀kʉ̀rʉ̌ tɨ́ alɛ-tɨdɔ̀

(Tit 3.7; 1Pɛ́ 5.1-5)

5 Ma mʉ́bhà nyɨ Krɛ̌tɛ̀ tɔ́ sɔ̀ngà dɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyohú tɨ́ ányɨ̀ Kànɨsà ɔ̀nǎ ɨ̀ nʉ́bhǎ dhu-nyɨ̀tɨ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyovó tɨ́ pbàkʉ̀rʉ̌ nyʉlɨ Kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀nǎ, àdhàdhɨ̀ yà ɨma nyʉ́ ma mɔ́vɔ̀ ɨndʉ̀ dhu bhěyi. 6 Mʉ̀kʉ̀rʉ̌ tɨ́ nyɨ nyóvòna alɛ àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉnatsì alɛ tɨ́. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ tsìbhálɛ nà alɛ tɨ́. Kàbhà inzo àkǎ ɨ̀’ɨ̀ Yěsù ná’ù alɛ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ dɔ̌, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ mʉ̀gàyɨ̀ dɔ̌ ka karɔ́bhʉna alɛ tɨ́. 7 Kànɨsà dɔ̌nga àndà arɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nákǎ nzá nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̀’ɨ̀ nyʉnatsì, ka nɨ́ Kàgàwà nyʉ́ ɨ́lɨ pbɨ̀ndà kasʉ dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́dhunɨ̌. Kàkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ ɔ̀tɛ̌na kɛ̀lɛ̌ nózè kɨrɨ̀ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ kàkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ akyɛ arákǒ alɛ tɨ́. Kàkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ ɨwa óvò alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ kàkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ àrǐ dɔ̀ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́. Kàkǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ ɨnzá ákǎ otu ɔ̌ ka kóngyèna malɨ̀ átdǔ afína alɛ tɨ́. 8 Pbɛ́tʉ̀ kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ olo àkɔ̌ arɨ́ mběyi alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ídzìnga nózè ndɔ̀nzɨ̀ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ mběyi arɨ́ ɨnga ɨ̀rɛ̀ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ obhónánga dɔ̌ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ alɛ tɨ́. Kàkǎ ndɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ afína ɔ̀tɔ̀ rádʉ̀ alɛ tɨ́. 9 Kànɨsà ʉ̀nda arɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ nákǎ ndà’ù obhónánga tɔ́ ɔtɛ atdyúna nyʉ́ nà yà fɨ̌ndà ka kúdhe ka dhu bhěyi. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kà rǎdʉ̀ ìndrǔ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ mběyi nyʉ́, rɨ̀fʉ obhónánga tɔ́ ɔtɛ, ndàdʉ̀ ’àgò rɨ́ ndɨ̀ nà alɛ nábhʉ rʉ̀nɨ ɨ̀ ka kʉ́trǎ rɔ́ nga.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ dhu ùdhě tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó dɔ̌ dhu

10 Obhó tɨ́, Yěsù ná’ù Pbàyàhúdí nzínzì ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kànɨsà tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rǔdhěna dhu ɨ̀fʉ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ibí nyʉ́. Abádhí rɨ̌ ɨnzá àkǎ dhu ùdhě ìndrǔ tɔ̀, ’àdʉ̀ ìndrǔ àbhʉ rà’ù tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ɔtɛ. 11 Nɨ́, dhu àkǎ nyabhʉ abádhí rɨ̀nɛ̀, abádhí rǒwu ɨdzá alɛ nʉ́gɛrɛ rɔ̌ kɔ́rɔ́ ɨnzá àkǎ kudhe ìndrǔ tɔ̀ dhu-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ’ongyé tɨ́ malɨ̀ ɨnzá àkǎ otu ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 12 Abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, abádhí tɔ́ atdí nabì nyʉ́ nɔ́vɔ̀ dhu ndàtɨ: «Krɛ̌tɛ̀ ɔ̌ bhà narɨ́ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ. Abádhí arɨ́ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ ɨ̀zǎ bhěyi. Abádhí ózè nzá ’ɔ̀nzɨ̀ atdí kasʉ mà, pbɛ́tʉ̀ abádhí ózè nɨ́ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ ɨ̀’ɨ́ dhu kɛ̀lɛ̌.» 13 Nɨ́ wɔ̀ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́ obhó dhu nyʉ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, dhu àkǎ nyɔrʉ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà ɨ alɛ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ fɨ̀yɔ́ a’uta ɨ’ɨ tɨ́ otùna ɔ̌, 14 ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ nʉmbɛ̀ tɨ́ Pbàyàhúdí aráwɛ̌na angyinǎ rɔ̀ ʉ́dà dhu t’ɨ́rɨta rɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’adʉ̀ tɨ́ obhónga rɔ̌rɔ̀ úwǐ alɛ tɔ́ ʉyátá nɨ́fʉ. 15 Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ tɔ̀, kɔ́rɔ́ dhu ɨ̀lǎ wà. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ alɛ mà, yà ɨnzá ka ná’ù alɛ mànà tɔ̀, kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ ìndrǔ ɨ̀tɨ̌ rɨ́ dhu tɨ́, abádhí tɔ́ ɨnga t’ʉ́nɨta mà, abádhí tɔ́ ɨnga t’ɨ́rɛ̀ta mànà nɔ́tɨ̀ wà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 16 Abádhí arɨ́ ’àtɨ ɨwà ɨ̀ ʉ́nɨ Kàgàwà dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí-kàsʉ̌ nɨ́tɛ̀ wà dhu kpangba ɨnzá abádhí rʉ́nɨ Kàgàwà. Abádhí nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ ɔ́ndrɔ̀ alɛ. Abádhí arɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà ɨ̀fʉ̌, ndɨrɔ̀ abádhí rɔ̌nzɨna atdí ídzì dhu mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ.

2

Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òkò tɨ́ dhu

(Ɛ̀fɛ 6.5-8; 1Tì 2.9-15; 1Pɛ́ 2.18-20; 3.1-6)

1 Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ Titǒ, nyɨ nyàkǎ nyudhe obhónánga tɔ́ ɔtɛ ìndrǔ tɔ̀. 2 Mʉ̀là-akpá tɔ̀ nyɨ nyúdhěna dhu nɨ́, abádhí ràkǎ ɨ̀’ɨ̀ afíya òtù rádʉ̀ alɛ tɨ́, ɨfʉta nà àkǎ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ídzì ɨrɛ̀ta nà alɛ tɨ́. Abádhí ràkǎ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ɔ́’ɔ̀ a’uta ɔ̌, àzè ɔ̌, ndɨrɔ̀ dhu-dzi t’óndùta ɔ̌ alɛ tɨ́. 3 Ɨwà atɔ̀ya ówù angyi vèbhálɛ tɔ̀ nyɨ nyúdhěna dhu nɨ́, abádhí ràkǎ átɔ̀ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi aróko alɛ tɨ́. Abádhí ràkǎ nzá ɨ̀’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ t’ʉ́nɔtatálɛ tɨ́, abádhí ràkǎ nzá ɨ̀’ɨ̀ ɨwa ɔ̀mvʉ̀ arɨ́ ’òrì nɨ̌ alɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí ràkǎ ɨ̀’ɨ̀ alɛ-afí rɨ̌ ɔbɨ òtsi nɨ̌ ídzì ɔtɛ ɔ̀vɔ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ tɨ́. 4 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí rɨ̌ dhu ùdhě vèbhálɛ-ɔwʉ́ tɔ̀, ròzè fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ mà fɨ̀yɔ́ nzónzo mànà. 5 Abádhí rɨ̌ dhu ùdhě vèbhálɛ-ɔwʉ́ tɔ̀ rɨ̀’ɨ̀ ídzì ɨrɛ̀ta nà, rɔ̀dɔ̀ ɨ̀ fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ tɔ̀ tɨ́, rɔ̀dɔ̀ fɨ̀yɔ́ ɨdza mběyi, rɨ̀’ɨ̀ ídzì mʉ̀tsɔ nà, ngǎtsi alɛ rɨ̀fʉ pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ. Wɔ̀ dhu nɨ́ ndɨ rɨ́ dhu àbhʉ̌ ɨ̀nzɨ̌ kʉnɔ̀ nzɛ́rɛ dhu Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ̌.

6 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ìndrǔ-ɔwʉ́ tɔ̀ àkǎ nyudhe dhu nɨ́: abádhí ràkǎ ɨ̀’ɨ̀ ídzì ɨrɛ̀ta nà 7 kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̌. Ndɨrɔ̀ nyɨ nyʉ́ nyɨ-tɨ́rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɨ’ɨ̀ ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́, ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ka kɨ́ ídzìnga ɔ̀nzɨ dhu ɔ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí tɔ̀ nyɨ nyúdhěna dhu àkǎ rɨ̀’ɨ̀ obhó dhu nyʉ́ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨnga nɔ̀fɔ̀ dhu tɨ́. 8 Ndɨrɔ̀, nyɨ nyʉ́nɔna dhu àkǎnà rɨ̀’ɨ̀ obhó dhu nyʉ́, yà ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ alɛ àgò dɔ̀ná tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ’àgò rɨ́ ɨnyɨ nà alɛ-nyɨ̀ nɨ́ɨwʉ tɨ́, ɨ̀mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ɨ̀ ʉ́nɔna àlɛ̌ dɔ̌ dhu nà.

9 Dhu àkǎ ɨnɔ rɨ̀fʉ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, ’àdʉ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ rɨ́ dhu nɔ́nzɨ̀. Abádhí àkǎ nzá ’àgò ɨ̀ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nà. 10 Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nzá abádhí rùwě fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ tɔ́ dhu. Pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, dhu àkǎ abádhí rɨ̀tɛ̀ ɨ̀ ídzì alɛ tɨ́, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ ʉ̀nɔ̀ fɨ̌yɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu nɔ́nzɨ̀, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌ abádhí rɔ̌nzɨna dhu abhʉ̀ tɨ́ kɨrɨ̀ yà mǎ marúdhěna Kàgàwà àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba dɔ̌ dhu.

Kàgàwà arɨ́ ìndrǔ ɨ̀gʉ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ dhu

11 Obhó tɨ́, Kàgàwà ɨ́tɛ̀ yà kɔ́rɔ́ alɛ ɨ̀gʉ rádʉ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga. 12 Ndɨ ídzìnga rɨ̌ àlɛ̌ àbhʉ̌, àlɛ̌ rʉ̀bhà nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ mà, alɛ-afí àtdu rádʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu mànà, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kadʉ̀ tɨ́ òko dhu-ɔ̌nga t’óvòta nà, obhónánga ɔ̌, ndɨrɔ̀ Kàgàwà t’ɨ́fʉta ɔ̌, yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ adzɨ ɔ̌. 13 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kádʉ̀ àmbɛ yà àlɛ̌ ká’ù ɨdhɔ, yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kàgàwà, Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ rɨ̌rà ɔ̀ná nɔ́dɔ̀ dɔ̌. 14 Ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ ndɨ̀ nabhʉ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nyʉ́, ndɔ̀vɛ̀ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndʉwʉ̀ tɨ́ àlɛ̌ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àlɛ̌ ʉ̀gɛ̀rɛ̀ àlɛ̌ ròngò pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́ tɨ́, yà ndɨ̀ ndú’o rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌, ndɨrɔ̀ ídzì kasʉ ɔ̀nzɨ rɨ́ ɔbɨ nyʉ́ nà alɛ tɨ́.

15 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ nyɨ nyàkǎ nyudhe yà ɨndʉ̀ ma mávi dhu Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀. Nyʉ́yǎ dhu abádhí tɔ̀, nyadʉ̀ dhu ɔ̀sɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà abádhí tɔ̀. Atdí alɛ mà nákǎ nzá ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀fʉ nyɨ.

3

Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òkò tɨ́ dhu

(Rɔm 16.17-18; Ɛ̀fɛ 2.1-10; 1Pɛ́ 2.13-16)

1 Titǒ, nyɨ nyàkǎ nyarà dhu ìsè rɔ̌ bìlǐnganà Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀, abádhí ràkǎ ɨ̀fʉ pbìrì ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbanga ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mànà. Abádhí àkǎ ’ɨ̀fʉ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rʉ̌yǎna fɨ̌yɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ ’òzè ’ɔ̀nzɨ̀ ídzìnga ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀. 2 Abádhí àkǎ nzá ’ʉ̀nɔ̀ dhu atdí alɛ nɨ̌ màtɨ́. Abádhí àkǎ ’òkò màrʉ̀ngà ɔ̌ ɔdhɨ́ya mànà, ’àdʉ̀ ídzìnga ɔ̀nzɨ̀. Abádhí àkǎ ’òkò yɔrɔwà ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ mànà. 3 Obhó tɨ́, angyinǎ rɔ̀ àlɛ̌ nyʉ́ mà átɔ̀, àlɛ̌ nɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ dɔ̀ya nà alɛ, ɨnzá Kàgàwà nɨ́fʉ alɛ, ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ otu ɔ̌ arúbhi alɛ. Àlɛ̌ nɨ’ɨ̀ dhèdhèrɔ̀ nzɛ́rɛ dhu-atdyú mà, alɛ-dhɛ̀ ɨ̀kǎ arɨ́ dhu-atdyú mànà dhu tɔ́ ɨnɔ. Àlɛ̌ kongónà òko nzɛ́rɛ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, àlɛ̌ ràmbɛ ngʉ̌kpà alɛ-adhà ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. Àlɛ̌ ongónà òko tɨ́ dhu náabhʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ rɔ̀ndrɔ̀ àlɛ̌, àlɛ̌ ràdʉ̀ àlɛ̌ ɔ̀ndrɔ̀ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ màtɨ́. 4 Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà, àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba, níitdègu pbɨ̀ndà ídzìnga mà, pbɨ̀ndà àzè mànà nɨ́tɛ̀ ìndrǔ tɔ̀, 5 nɨ́ kɨ̌gʉ́ àlɛ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ídzìnga àlɛ̌ kɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨzʉ ndɨ̀ ndábà àlɛ̌ dɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kɨ̌gʉ́ àlɛ̌, ndìbhò Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rù’o àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga, ndàdʉ̀ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá mà, ɔwʉ́tána tɔ́ okota mànà níbhò àlɛ̌ tɔ̀. 6 Kàgàwà ɨ́rǎ àlɛ̌ atdídɔ̌ nyʉ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ̌, àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 7 Kɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà ɨzʉ-okú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀zʉ̀ àlɛ̌ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì alɛ tɨ́ rɔ̀, àlɛ̌ kadʉ̀ tɨ́ yà àlɛ̌ karɔ́dɔna àlɛ̌ ràbà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nábà.

8 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ obhónánga tɔ́ ɔtɛ nyʉ́. Ndɨrɔ̀, ma mòzè nyarà kɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ɔbɨ nyʉ́ nà ìndrǔ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ná’ù alɛ náapbá tɨ́ ɨ̀ ídzì kasʉ t’ɔ́nzɨta rɔ̌. Kɔ̀rɨ́ nɨ́ ɨ àkǎkǎ kudhe ìndrǔ tɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ dhu. 9 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàkǎ nzá nyitsu nyɨ ɨ̀mbǎ tɨ̌na nà agòta ɔ̀, rʉ̀gànda-tsʉ̀ dɔ̌ agòta ɔ̀, anya ɔ̀, ndɨrɔ̀ Músà bhà Ʉyátá dɔ̌ ka kɨ́ alɛ àgò dhu ɔ̀. Obhó tɨ́ ɨ dhu nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ ídzìnga àbà ɔ̀yà dhu, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà dhu. 10 Nyɨ nyàkǎ nyɨsɔ̌ dhu atdí-gʉ̀na ìndrǔ-ɔ̌nga àpà rɨ́ ndʉ̀ndɔ̀ alɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ ɔyɔ-gʉ̀na nyɨ nyɨ̀sɔ̌ ka ɨ̀nzɨ̌ kà ràdʉ̀ nyɨrɨ̀ rɔ̀, nyadʉ̀ kìpfo nyodì Yěsù ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀. 11 Nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu, wɔ̀ dhu bhěyi rɨ́ ndɔ̀nzɨ alɛ rʉ́bhà wà ídzì otu. Ndɨrɔ̀ wɔ̀ kǎrʉ́fǎna dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kà rɔ́tdɨ̀ wà ànyǎna ndɨ̀tɨ́rɔ̀.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ʉyátá mà ovìta mànà

(1Kò 16.20-24)

12 Ma mɨ́ Àrtɛmà ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ Dòkíkò nóvì tɨnʉ ɔ̀. Nɨ́ tɨnʉ́ kà rǎrà àhʉ rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ kɔ́rɔ́ ɔbɨ, nyɨrà motù Nìkòpolì tɨ́ kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̀, ányɨ̀ ma mòzè mʉdà ádrʉ̀ngbǎ gìrì tɔ́ kàsʉmɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 13 Ʉyátá tɔ́ atdí màlimò Zɛ̌nà tɨ́ kátɨna mà, Apɔlɔ̀ mànà rɨ̌ abhi ɔ̀pɛ̀ Krɛ̌tɛ̀ rɔ̀ rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ abádhí dzʉ̀nà fɨ̀yɔ́ abhi tɔ̀ abádhí rɨ̌’ɨ̀ atdyúna nà dhu nɨ̌, akyɛ atdí dhu mà arana ndɔ̀tdɨ̀ abádhí rɔ̌ nɨ̌. 14 Àlɛ̌ tɔ́ alɛ nyʉ́ átɔ̀ nákǎ ’ʉ̀nɨ ídzì kasʉ t’ɔ́nzɨta atdídɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ’adʉ̀ tɨ́ òwu dhu ɔ̀tdɨ̀ ɨ̀ rɔ̀yá alɛ dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ nɨ̌, akyɛ ɨ̀ okona ɨ̀nzɨ̌ ’ɔ̀nzɨ̀ ìndrǔ dzʉ̀nà, ɨ̀mbǎ itsu-kpɔ̌ nà dɔ̀yá itsu bhěyi nɨ̌.

15 Kǎkà atdíkpá mǎ mɨ́’ɨ̀ mànà Yěsù ná’ù alɛ kɔ́rɔ́ nóvì nyɨ. Òvì nyóvì mǎ nózè a’uta ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ alɛ. Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌ kɔ́rɔ́.

Fìlìmonì

Fìlìmonì

tɔ̀ Pɔlɔ̀ andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Fìlìmonì, Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ nɨ’ɨ̀ Pɔlɔ̀ t’ɔ́dhɨ̀nà. Nɨ́ Pɔlɔ̀ ʉnɔ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù dɔ̌ rɔ́tɛ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ kà tɔ̀, kà ràdʉ̀ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ à’ù. Ndɨ Fìlìmonì ɨ’ɨ̀ Ɔ̀nɛ̀sǐmò tɨ́ kátɨna atdí pbɨ̀ndà ɨnɔ nà. Nɨ́ ndɨ Ɔ̀nɛ̀sǐmò náakʉ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨdzá rɔ̀, ndàrà àhʉ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, abádhí àdʉ̀ òwu ’òtù Pɔlɔ̀ nà imbi ɔ̌, kǎrádɨ rɔ́. Nɨ́, ndɨ̀ ndʉ́nɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ Ɔ̀nɛ̀sǐmò tɔ̀, rà’ù Yěsù dhu-dzidɔ̌, Pɔlɔ̀ adʉ̀ kòzè ndàdu pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎlɛ Fìlìmonì-fɔ’ɔ̀. Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Pɔlɔ̀ andí yàrɨ́ bhàrʉwà Fìlìmonì tɔ̀, mbɛ̀mbɛ̀ azà kumì dɔ̀ná atdí nà atɔ ʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Kǎndí ka ndɨ̀tdɛ̀ ka ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ ɔ̀ná, ndɨ́nɨ̌ dhu nʉbà tɨ́ Ɔ̀nɛ̀sǐmò tɔ̀, ndàdʉ̀ kàkɔ mběyi, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ pbɨ̀ndà ɨnɔ-akpà kɛ̀lɛ̌ bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ɔdhɨ̀nà nyʉ́ bhěyi, ndɨrɔ̀ adɔ̀nà bhěyi Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Pɔlɔ̀ mà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ mànà rɨ̌ Fìlìmonì òvì dhu (1-3).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ Fìlìmonì bhà àzè mà, kàbhà a’uta mànà-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu (4-7).

- Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Fìlìmonì rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ Ɔ̀nɛ̀sǐmò nakɔ̀ tɨ́ dhu (8-22).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta (23-25).

1

Pɔlɔ̀ mà rɨ̌ Fìlìmonì mà òvì dhu

(2Tì 1.3-5; 3Yù 2,6)

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ nɨ́ ɨma Pɔlɔ̀, yà òsò ka kósò ma Yěsù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ nɨ́ àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Tìmɔ̀tɛwʉ̀. Mǎ màndǐ ka ɨndʉ̀ adɔ̀kà Fìlìmonǐ, yà atdídɔ̌ mǎ mózè nyɨ, ndɨrɔ̀ kasʉ tɔ́ ɔdhɨ̀kà tɨ́rɔ̀. 2 Ndɨrɔ̀ mǎ màndǐ ka àlɛ̌ tɔ́ dadánà Àpiyà mà, Àrkipò, yà ɨla ùgye arɨ́ atdíkpá àlɛ̌ mànà alɛ mà, ndɨrɔ̀ kɔ̌kɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ɨdzá ɨ̀ nùndu kànɨsà ɔ̌ bhà mànà tɔ̀. 3 Àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ Fìlìmonì bhà àzè mà,
kàbhà a’uta mànà-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

4 Adɔ̀ Fìlìmonǐ, ma marɨ́ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ̌ bìlǐnganà pbàkà Kàgàwà tɔ̀, pbàkà ɨtsɔ̀ta ɔ̌ ma mɨ́ nyɨrɛ̀ rɔ̀. 5 Obhó tɨ́, ma mɨ̀rɨ̀ wà ìndrǔ rɨ̌ dhu àwɛ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nyɨ nyá’ù nɨ̌ a’uta dɔ̌ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ nyózè Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ dhu. 6 Nɨ́, ma mɨ́ mɨtsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ yà atdíkpá àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà a’uta nɨ́ɨ’ɨ tɨ́ àkǎkǎ itse ɔ̀dhɨ̀ rádʉ̀ a’uta tɨ́, nyadʉ̀ kɔ́rɔ́ ídzìnga, yà àlɛ̌ karɨ́’ɨ̀ nà, Krɨ́stɔ̀ mànà àlɛ̌ tɔ́ ungbòta-otù ɔ̌ nʉ́nɨ. 7 Adɔ̀dú, pbʉ̀kʉ̀ àzè nɨ́ka ɨdhɛ̀du atdídɔ̌, ndàdʉ̀ afídu òpè, nyɨ nyábhʉ Kàgàwà bhà alɛ-afí ròtsì ɔbɨ nɨ́dhunɨ̌.

Pɔlɔ̀ rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Fìlìmonì rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ Ɔ̀nɛ̀sǐmò nakɔ̀ tɨ́ dhu

(1Kò 13.4-7; Kɔ̀l 4.7-9)

8 Nɨ́rɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì, ma mɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tsʉ̀du ʉ̀tɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ mʉyǎ dhu ɨndʉ̀ nyɨ nyàkǎnà nyɔnzɨ̀ dhu dɔ̌ atdí dhu nà màtɨ́. 9 Pbɛ́tʉ̀, ma mòzè monzì atdí dhu fʉnʉ́ àlɛ̌ tɔ́ àzè-okú dɔ̀ rɔ̀. Ɨma nyʉ́ Pɔlɔ̀, ɨma nɨ́ mʉ̀là-akpà, ndɨrɔ̀, kòmbí ma mɨ́’ɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kósò ma rɔ́. 10 Nɨ́, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ pbànɨ̌ngba Ònèsǐmǒ-okú dɔ̀ rɔ̀, yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ ndá’ù fudú dhu-otù ɔ̌ óngò idhùdu tɨ́, ìnè ma mɨ́’ɨ̀ imbi-dzà ɔ̌ rɔ́rɔ̀. 11 Angyi, àbadhi nyʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ ɨndʉ̀ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna atdí dhu nà màtɨ́, pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ ɔ̀nzɨ ɨndʉ̀, ndɨrɔ̀ idù màtɨ́ átɔ̀.

12 Kòmbí, ma màdu wà ka tɨnʉ ɔ̀, ndɨrɔ̀ àbadhi nɨ́ afídu-mbi nyʉ́. 13 Ma màmbɛ̀nà òzèna dhu nɨ́ Ɔ̀nɛ̀sǐmò ràdɨ tɨdú, ndɨ́nɨ̌ ara tɨ́ dzʉ̀nàdu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ɨndʉ́ ngari ɔ̌, yà àdɨ̀ ma màdɨ̀ imbi-dzà ɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀, ma mòzènà nzá mɔnzɨ̀ atdí dhu mà, ɨnzá nyɨ nyà’ù rɔ́rɔ̀, akyɛ dhu arana ɨ̀’ɨ̀ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ ma mɨ́ nyʉtʉ̌ nyɔnzɨ̀ ídzìnga idù dhu tɨ́ nɨ̌. Ma màmbɛ̀nà òzèna dhu nɨ́, nyɔnzɨ̀ ka afínʉ nyʉ́ ɔ̀ rɔ̀ àhʉ rɔ́rɔ̀.

15 Ngǎtsi nɨ̌, pbǎnɨ́ nzɨ̌ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga ndɨ, Ɔ̀nɛ̀sǐmò mà ʉ́bhǎ ɨ̀ ɨnyɨ mànà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ òko tdɨ́tdɔ̌ atdíkpá ndɨ̀ mànà bìlǐnganà. 16 Obhó tɨ́, kòmbí ka nɨ́ nzɨ̌ ɨnɔ kɛ̀lɛ̌, pbɛ́tʉ̀ ròsè ɨnɔ dɔ̀nǎ, kǒngò wà yà atdídɔ̌ àlɛ̌ kózè àlɛ̌ t’ádɔ̀nà tɨ́. Ɨma, ma mózè ka atdídɔ̌. Nɨ́ ɨnyɨ, nyɨ nyɨ́ kòzè atdídɔ̌ ròsè, ka nɨ́ ìndrǔ nyʉ́, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù bhà alɛ átɔ̀ àlɛ̌’ɨ bhěyi nɨ́dhunɨ̌.

17 Nɨ́rɔ̀, àdhàdhɨ̀ nyɨ nyarɨ́ mɔzʉ̀ ɔdhɨ̀nʉ tɨ́ dhu bhěyi, nyɨ nyàkǎ nyakɔ ka átɔ̀, àdhàdhɨ̀ nyɨ nyàmbɛ̀nà makɔ̌, ɨma nyʉ́ tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi. 18 Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kǎfǎ dhu ɔnzɨ̀nʉ́ dhu tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kǎrɨ́’ɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ wànzá nà màtɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ ándǐ ndɨ pbʉ̀kʉ̀ wànzá dùdú. 19 Ɨma Pɔlɔ̀, ma màndǐ yàrɨ́ dhu ɔtsʉ́du nyʉ́ nɨ̌: ma mɨ́ ndɨ kùbhǒ ɨndʉ̀. Ma mòzè nzá misè dhu dʉ̀nʉ́ matɨ, nyɨ ràrɨ̌’ɨ̀ átɔ̀ pbàkà wànzá nà. Ndɨ wànzá nɨ́ pbʉ̀kʉ̀ ípìrɔ̌nga. 20 Obhó tɨ́, adɔ̀dú, ɔ́nzɨ dzʉ̀nàdu wɔ̀rɨ́ otu ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, nyabhʉ afídu ròtsì ɔbɨ.

21 Ɨndʉ̀ ma mɨ́ dhu àndǐ rɔ̀, ma mà’ù wà dhu, ɨ̀rɨ nyɨ ràrɨ̌ ma mʉ́nɔna dhu ɨ̀rɨ, ndɨrɔ̀ nyɨ ràrɨ̌ ndɨ dhu ɔ̀nzɔnzɨ ròsè wɔ̀ ma mʉ̀nɔ̀ dhu dɔ̀nǎ màtɨ́. 22 Ndɨrɔ̀, atdíkpá wɔ̀rɨ́ dhu mànà, ɔ̀bhɔlɔ nyɔ́bhɔlɔ ɨdhɔ tɔ́ ngari idù. Obhó tɨ́, ma mà’ù wà dhu, ka ràrɨ̌ madǔ àdǔ tdɨ́tdɔ̌ fʉ̌rábvʉ̀, fʉ̀kʉ́ ɨtsɔ̀ta-okú dɔ̀ rɔ̀.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

23 Ɛ̀pafrà nóvì nyɨ. Ka nɨ́ ɔdhɨ̀du yà atdíkpá ka kúsǒ mǎ mànà, Yěsù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 24 Ndɨrɔ̀ ɔdhɨ́du, yà atdíkpá mǎ marɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ mànà Mǎrkɔ̀ mà, Àsɨ̀tarɨkɔ̀ mà, Dɛ̌mà mà, Lukà mànà, nóvì nyɨ.

25 Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ àkǎ ndàso nyɨ̌.

Pbàɛ̀brànɨyà

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Pbàɛ̀brànɨyà

tɔ̀ ka kandí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ andítá àtɨ ka karɨ́ bhàrʉwà tɨ́ atdídɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ bhàrʉwà-dɔ̀kpa nɨ́tɛ̀ nzá ka nandí alɛ mà, ndɨrɔ̀ ka kandí ka fɨ̌yɔ̀ alɛ mà. Kǎrɨ́ ndàlǎ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nʉ́nɔ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu bhěyi.

Dhu arɨ́ ndàlǎ ndɨ bhàrʉwà nandí alɛ ràrɨ̌ Mʉ̀yàhudì tɔ́ atdí mʉ̀krɨ́stɔ̀, kà rɨ̌ dhu àtɨ «àlɛ̌ t’ábhúna» tɨ́ nɨ́dhunɨ̌ (1.1). Kʉ̌nɨ Ungbòta-Ayɨ́ tɔ́ Andítá mběyi nyʉ́, pbɛ́tʉ̀ kʉ̌nɨ nzá Yěsù ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀. Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ navɔ̀ kà tɔ̀ nɨ́ kǎkà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ɨ’ɨ̀ ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ alɛ (2.3).

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ rɨ̌ ndàlǎ nɨ́ ka nandí alɛ rʉnɨ wà ndɨ̀ ndàndǐ dhu fɨ̌yɔ̀ alɛ mběyi nyʉ́ dhu. Ndɨ bhàrʉwà-ɔvɔ̀ nɨ́ «Pbàɛ̀brànɨyà», yà angyí nyʉ́ ka kongónà Pbàyàhúdí ànzì rɔ̀ná ɔvɔ (Uvt 2.11). Kà rɨ̌ ndàlǎ mbɛ̀mbɛ̀ Yěsù ná’ù Pbàyàhúdí tɔ́ atdí mʉ̀tʉ̀ tɔ̀ ka kàndǐ dhu bhěyi. Ɨ pbàkrɨ́stɔ̀ rɔ̌ ka kavù atdídɔ̌, ràdʉ̀ àmbɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ adù tɨ́ ɨ̀ fɨ̀yɔ́ sɔmà tɔ́ angyè màndʉ ɔ̀.

Bǐbìliyà dɔ̌ dhu nɔ́zʉ̀ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ ná’ù dhu yàrɨ́ bhàrʉwà nandí alɛ randí ka angyɨnǎ rɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kumì atɔ tɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌.

Bhàrʉwà nandí alɛ azè ndɔ̀vɔ̀ nɨ́ ɔ́yɔ̌ ɔtɛ-lùkpǒ. Kǎzè ndɨ̀tɛ̀ dhu, Kàgàwà rivi Idhùnà Yěsù Krɨ́stɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ rɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga ʉ̀ba Kàgàwà rɨ̌ nɨ̌ àkǎkǎ pɛrɛ̀ tɨ́. Yěsù-otù ɔ̌, Kàgàwà anzɨ̀ Ungbòta-Ɔwʉ́tá àlɛ̌’ɨ mànà. Ndɨ Ungbòta-Ɔwʉ́tá nósè wà yà ayɨ́na tɔ́ tsí dɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ kʉ̀wʉ wà wɔ̀ ndɨ ayɨ́na tɔ́ tsí. Ndɨrɔ̀ kǎzè dhu nɨ́ ndàbhʉ ndɨ bhàrʉwà ɔ̀zʉ̀ rɨ́ alɛ-afí ròtsì ɔbɨ, ndɨ́nɨ̌ ikò tɨ́ pɔ́tsɔ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ oko tɨ́ atdí ɨrɨta ɔ̌ tɨ́ nzínzìya ɔ̌.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, yà adzɨ ɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ ’ùngbò Kàgàwà mànà dhu (1.1–2.18).

- Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, Yěsù ná’ù alɛ rǐnè ’ìndrì Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ a’uta nà dhu (3.1–5.10).

- Yěsù nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ obhóná Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ Ungbòta-Ɔwʉ́tá ɔ̌ dhu (5.11–10.39).

- Yěsù nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ dhòdhódhónga nà dhu (14.17-20).

- Yěsù ná’ù alɛ àkǎ ’òko tɨ́ Kàgàwà mànà, ngʉ̌kpà alɛ mànà, angyìbhà tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu (11.1-14).

1

Kàgàwà avɔ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀ Idhùnà-otù ɔ̌ dhu

(Yùw 1.1-14; Fìl 2.6-11; Kɔ̀l 1.15-17; Ɛ̀br 10.12-14)

1 Angyi, Kàgàwà nóongónà dhu ɔ̀vɔ̀ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀ pbànábí-otù ɔ̌. Kǒngónà ɨ dhu ɔ̀vɔ̀ ibí-gʉ̀na ndɨrɔ̀ ibí ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 2 Kòmbí, yà yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌, kǎvɔ̀ dhu àlɛ̌ tɔ̀ Idhùnà-otù ɔ̌. Ndɨ Idhùnà-otù ɔ̌ nɨ́ ndɨ kǎbhɔ̀lɔ̀ yà adzɨ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ ɨ̀dɨ̀nà rɔ̀nyʉ̀ idzi kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌. 3 Àbadhi nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ arɨ́ ndɨ̀tɛ̀ kpangba nyʉnatsì alɛ. Ndɨrɔ̀, àbadhi nɨ́ ndɨ Kàgàwà nyʉ́ arɨ́’ɨ̀ tɨ́ dhu nɨ̀tɛ̀. Kǎrɨ́ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀dɔ Ɔ̀tɛ̌na, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, àbadhi níitdègu ìndrǔ nú’ǒ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ ɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ndàdʉ̀ àdɨ Kàgàwà yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga nà alɛ bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. 4 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà t’ídhùnà náangò Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ròsè màlàyíká dɔ̀nǎ. Obhó tɨ́, Kàgàwà abhʉ̀ kà tɔ̀ ɔvɔ nɨ́ abádhí-ɔvɔ̀ dɔ̀nǎ fɨ̀ndá ádrʉ̀ngbǎnga rǒse ɔvɔ.

Kàgàwà t’ídhùnà nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ròsè màlàyíká dɔ̀nǎ dhu

(Zàb 2.6-12; Ìsa 9.5)

5 Obhó tɨ́, Kàgàwà náavɔ̀ nzá dhu atdíku màtɨ́ pbɨ̀ndà màlàyíká nzínzì ɔ̌ atdí màlàyikà tɔ̀, ndàtɨ:

«Ɨnyɨ, ɨnyɨ nɨ́ Idhùdu.

Ndɨrɔ̀ indo ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rɔ̀, ɨma nɨ́ Àbanʉ*.»

Ndɨrɔ̀ kǎvɔ̀ nzá dhu atdí màlàyikà mà nàndà dhu nɨ̌, ndàtɨ:

«Ɨma, ɨma nɨ’ɨya kà t’Ábanà,

ndɨrɔ̀ àbadhi nɨ’ɨya Idhùdu*.»

6 Ndɨrɔ̀, yà ndɨ̀ ndivi Idhùnà pbɨ̀ndà sengba yà adzɨ dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎvɔ̀ dhu tdɨ́tdɔ̌ ka nàndà dhu nɨ̌, ndàtɨ:

«Pbàkà màlàyíká kɔ́rɔ́ nákǎ wà ’ʉ̀lɛ̌ ka*.»

7 Màlàyíká nàndà dhu nɨ̌, kǎvɔ̀ dhu ndàtɨ:

«Ma mɔ́nzɨ̀ ɨ pbàkà màlàyíká, pbàkà kasʉtálɛ,

rɨ̀’ɨ̀ awɛ bhěyi ndɨrɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ ʉ̀la rʉ́la kàzʉ-ɨdà-dɔ bhěyi*.»

8 Pbɛ́tʉ̀, Idhùnà tɔ̀ Kàgàwà náavɔ̀ dhu ndàtɨ:

«Ɔ̀ɔ ɨnyɨ Kàgàwǎ, Ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ pbʉ̀kʉ̀ tombi rǒngo àdɨ dhòdhódhónganà.

Nyɨ nyarɨ́ pbʉ̀kʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ idzi ʉ̀nda obhónánga tɔ́ mùgǒ nɨ̌.

9 Nyɨ nyózè obhónánga tɔ́ dhu, nyadʉ̀ nzɛ́rɛ dhu nɔ́ndrɔ̀.

Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ɔ̀ɔ Kàgàwǎ, ɨma pbʉ̀kʉ̀ Kàgàwà,

ma mútri nyɨ nyɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɨ́,

mɔdhɔ̀ dhɛ̀dhɛ àbhʉ̌ rɨ́ ɨndʉ̀ akyɛ dʉ̀nʉ-tsírɔ́,

madʉ̀ nyɨdzɨ ɔrʉ́, nyosè kɔ́rɔ́ ɔdhɨ́nʉ dɔ̀nǎ*.»

10 Kàgàwà náavɔ̀ dhu átɔ̀, ndàtɨ:

«Ɨnyɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɔ̀pɛ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ rɔ̀ nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ ndɨ yà adzɨ,

ndɨrɔ̀ nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔtsʉ́nʉ nɨ̌.

11 Kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu rǐku ìkǔ,

pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, nyɨ nyádɨ sɛ́kʉ́.

Ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ ’ɨ̀ngyɛ̌ ɨ̀ngyɛ̌ àdhàdhɨ̀ alɛ-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ arɨ́ ’ɨ̀ngyɛ̌ dhu bhěyi.

12 Nyɨ nyɨ́ abádhí-ɔ̌nga nákpɔrɔ àdhàdhɨ̀ ka karɨ́ òbvùna ka kɨ́ ndɨ̀ nɨ̀ngyɛ̌ mʉ̀dzarʉ̀ àkpɔrɔ dhu bhěyi.

Nyɨ nyɨ́ abádhí ʉ̀wʉ̌ àdhàdhɨ̀ ka karɨ́ alɛ-rɔ̌ mʉ̀dzarʉ̀ ʉ̀wʉ̌ dhu bhěyi.

Pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ, nyɨ nyádɨ ɨnyɨ kɛ̀lɛ̌ tɨ́, ndɨrɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ ípìrɔ̌nga rɨ̌ nzɨ̌ ìku*.»

13 Kàgàwà náavɔ̀ nzá dhu atdíku màtɨ́ pbɨ̀ndà màlàyíká nzínzì ɔ̌ atdɨ́ màlàyikà tɔ̀, ndàtɨ:

«Ádɨ̌ idú fangà dɔ̀nǎ rɔ̀,

ràrà àhʉ ma mɨ́ pbʉ̀kʉ̀ òmvǔ nábhʉ̌ nyɔbɛ̀ dɔ̀ya dhu ɔ̀*.»

14 Nɨ́rɔ̀, màlàyíká nɨ́ àdhɨ mà? Abádhí kɔ́rɔ́ nɨ́ Kàgàwà bhà mʉ̀kɛ̀ngyɛ̀ kɛ̀lɛ̌, kǎkà ɨ̀nzɨ̌ ka karɨ́ àlǎna alɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ̌ alɛ. Kǎrɨ́ abádhí ùvǐ ròwù ndɨ̀ ndàkǎ ndɨ̀gʉ̌ alɛ dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀.

2

Ɨnzá dhu àkǎ kɔnzɨ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù íbhò Ɔ̀gʉ̀ tɔ́ Ɔtɛ gàyà dhu

(Ɛ̀br 4.1; 12.25)

1 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ*, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ràpbǎ àlɛ̌-afí atdídɔ̌ yà àlɛ̌ kɨ́rɨ̀ màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌, akyɛ àlɛ̌ kuwína nɨ̌. 2 Yà Kàgàwà avɔ̀ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀ màlàyíká-otù ɔ̌ Ɔtɛ náavì ndɨ̀ àkǎkǎ kɨfʉ Ɔtɛ tɨ́†. Nɨ́, ɨnzá ka nɨrɨ, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ alɛ tɔ̀ Kàgàwà abhʉ̀ màlɨpɔ̀ àkǎkǎnà abádhí ràbà dhu bhěyi. 3 Nɨ́rɔ̀ àlɛ̌ nyʉ́, àlɛ̌ kʉgʉ̀ya ɨ̀ngbà dhu bhěyi ndɨ màlɨpɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, wɔ̀ dhu bhěyi ádrʉ̀ngbǎ ɔ̀gʉ̀ nyʉ́ gàyà àlɛ̌ kɔ̀nzɨ̀ rɔ̀? Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ napɛ̀ ndɔ̀vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎvɔ̀ dhu nɨrɨ alɛ náavɔ̀ dhu kpangba àlɛ̌ tɔ̀ ’àtɨ, ndɨ Ɔtɛ ràrɨ̌ àkǎkǎ kɨfʉ Ɔtɛ. 4 Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ɨtɛ̀ dhu kpangba átɔ̀ abádhí ʉ̀nɔ̀ dhu ràrɨ̌ obhó dhu. Ndɨ dhu kɨ̌tɛ̀ ize-otù ɔ̌, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu-otù ɔ̌, ndɨrɔ̀ dhèdhèrɔ̀ wɨwɨ̀-tɨdɔ̀-otù ɔ̌. Kɨ̌tɛ̀ ka átɔ̀ yà ndɨ̀ ndòzè dhu bhěyi ndɨ̀ ndɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà pɛrɛ̀ ʉ̀ndɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu-otù ɔ̌.

Yěsù avɛ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ ndɨ̀ ndɨgʉ́ tɨ́ dhu

(Gàl 4.4-5; Fìl 2.6-11; Ɛ̀br 4.15-16; 5.7-10)

5 Obhó tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ màlàyíká ɨ Kàgàwà ʉlɨ ndɨ́nɨ̌ okoya tɨ́ kámá tɨ́ yà àlɛ̌ kɔ́tɛ dɔ̀ná ɨ̀rɨ̌raya dhu tɨ́ adzɨ ɔ̌. 6 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, atdí alɛ nɔ́vɔ̀ wà dhu kpangba atdí ngari ɔ̌, ndàtɨ:

«Kàgàwǎ, ìndrǔ nɨ́ àdhu ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɨrɛ̀ tɨ́?

Yà adzɨ ɔ̌ alɛ nɨ́ àdhu ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà dhu ava tɨ́ tsìnʉ?

7 Nyɨ nyábhʉ ka rɨ̀’ɨ̀ obvòbvonǎ rɔ̀ akɛ màlàyíká tɔ̀ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́,

ndɨrɔ̀, nyɨ nyábhʉ ka rɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga mà ɨfʉta mànà nà.

8 Nyɨ nyɨ́lɨ ka rɔ̀nyʉ̀ idzi yà nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌*.»

Nɨ́, Kàgàwà abhʉ̀ ka rɔ̀nyʉ̀ idzi yà ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌ dhu rǎtɨna, ɨ̀mbǎ ɨnzá kǎbhʉ kà rɔ̀nyʉ̀ idzi dɔ̀ná atdí dhu mà ràrɨ̌’ɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, kòmbí màtɨ́ àlɛ̌ kàla nzá dhu ɨwà Kàgàwà rábhʉ kɔ́rɔ́ dhu kà rɔ̀nyʉ̀ idzi dɔ̀yá. 9 Àlɛ̌ kàla dhu nɨ́, Kàgàwà rabhʉ̀ wà Yěsù rɨ̀’ɨ̀ obvòbvonǎ rɔ̀ akɛ màlàyíká tɔ̀ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà ídzìnga-otù ɔ̌, ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ ka rìnè ɔvɛ-dzi kɔ́rɔ́ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kàbhà ɔvɛ-otù ɔ̌, kǎbhʉ wà ka rɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga mà ɨfʉta mànà nà.

10 Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ ndɨ kɔ́rɔ́ dhu-tsí, ndɨrɔ̀ ɨ kɔ́rɔ́ dhu-tsí náarɨ́’ɨ̀ kà tɔ̀ tɨ́. Nɨ́, dhu afɔ̀ nga kà ràbhʉ Yěsù rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ alɛ tɨ́ yà ndɨ Yěsù abà àpbɛ̀-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ábhɔ̌ alɛ nabhʉ̀ tɨ́ rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà inzo tɨ́, ràdʉ̀ òtsù pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀. Obhó tɨ́, Yěsù nɨ́ ndɨ ìndrǔ ʉ̀nda arɨ́ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ɨgʉ́ tɨ́ alɛ. 11 Kǎrɨ́ ìndrǔ ù’ǒ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Yěsù, ìndrǔ nù’o alɛ mà, kǎkà ù’ǒ ndɨ̀ ndù’o rɨ̀lǎ alɛ mànà kɔ́rɔ́ nɨ́ atdí Àba bhà alɛ. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Yěsù-nyɨ̀ rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ abádhí ànzi ndɨ̀ ndɨ́ àbanà bhà inzo tɨ́ rɔ̀. 12 Obhó tɨ́, kà rǎtɨna:

«Ɔ̀ɔ Àba Kàgàwǎ, ma mɨ́ ɔvɔ̀nʉ nɨ́gǎ adɔ́du nzínzì ɔ̌.

Ma mɨ́ nyɨ nɨ́fʉ̌ pbʉ̀kʉ̀ alɛ nzínzì ɔ̌*.»

13 Tdɨ́tdɔ̌ Yěsù rǎtɨna:

«Ɨma, ma mɨ́ atdyúdu ɨ̀lɨ̌ dɔ̀ná nɨ́ Kàgàwà.»

Ndɨrɔ̀ kà rǎtɨna:

«Mǎ mɨ́’ɨ̀ ɨrɔ́ atdíkpá yà idù Kàgàwà íbhò nzónzo mànà*.»

14 Ɨ nzónzo nɨ́ ìndrǔ nyʉ́ kǎkà ìnè rɨ́’ɨ̀ ngbùlǔya nà ndɨrɔ̀ azu mànà nyʉyatsì alɛ. Nɨ́ Yěsù idyi ndɨ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ átɔ̀. Kǎnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà ɔvɛ-otù ɔ̌, ndɨ̀ ndɨtɔ̀ tɨ́ yà ɔvɛ t’íbhòta tɔ́ ɔbɨ nà ɨ’ɨ̀ Pfɔ̀mvɔ-ɔbɨ̀ atdídɔ̌, 15 ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉkɔlɔ tɨ́ yà ɔvɛ-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ dhu náabhʉ̀ ròngò òko ɨnɔ bhěyi kɔ́rɔ́ fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̌ alɛ. 16 Obhó tɨ́, dòtsí nyʉ́ kɨ̌ra nzá màlàyíká-dzʉ̀nà ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kɨ̌ra yà adzɨ ɔ̌ alɛ, Àbràhamʉ̀ bhà pbàdzʉkʉrʉ dzʉ̀nà ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́*. 17 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, dhu aká àbadhi mà rɔ̀fɔ̀ ɨ̀ àbanà bhà inzo mànà kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kǎdʉ̀na òngo Kàgàwà tɔ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndu’o tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga. Ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀ nɨ́ yà pbɨ̀ndà kasʉ ɨ̀fʉ̌ arɨ́, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ dɔ̌ ka kɨ́ ɨzʉ àbà nɨ̌ alɛ-afí nà alɛ. 18 Ndɨrɔ̀, àpbɛ̀ kǎbà ndàdʉ̀ ʉ̀da umvútá ɔ̀nǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀nzɨ̀ umvútá ɔ̌ ɨ̀ nòtù alɛ dzʉ̀nà.

3

Yěsù nɨ́ àbanà Kàgàwà bhà ɨdza-kàmǎ, ndɨrɔ̀ ndɨ ɨdza nɨ́ àlɛ̌’ɨ dhu

(Ɔzt 12.7; Màt 21.33-38)

1 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nɨ́ yà nyɨ̌ nunzi ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà bhà alɛ. Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌lɨ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta Yěsù dɔ̌ tɨ́. Kà nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà uvitatálɛ, ndɨrɔ̀ yà àlɛ̌ karɔ́vɔna ìndrǔ tɔ̀ a’uta tɔ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà. 2 Ka nɨdɨ̀ ndɨ kasʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀ nɨ́ Kàgàwà. Nɨ́ kɨ̌fʉ ndɨ kasʉ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀, àdhàdhɨ̀ Músà nɨ́ɨfʉ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna Kàgàwà bhà ɨdzá kasʉ dhu bhěyi*. 3 Nɨ́, Yěsù àkǎ kɨfʉ atdídɔ̌ ròsè Músà dɔ̀nǎ. Obhó tɨ́, ka karɨ́ ɨdza nɔ̀sɨ̀ alɛ nɨ́fʉ̌ atdídɔ̌ ròsè ndɨ ɨdza nyʉ́ dɔ̀nǎ. 4 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ɨdza mà nɔ́sɨ̀ arɨ́ nɨ́ ìndrǔ, pbɛ́tʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nanzɨ̀ alɛ nɨ́ Kàgàwà. 5 Músà nɨ́ɨfʉ Kàgàwà bhà ɨdzá ndɨ̀ ndɔ́nzɨna kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ kasʉ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ kàsʉ̌na nɨ́ɨ’ɨya tɨ́ Kàgàwà rʉ̌nɔna ìndrǔ tɔ̀ olùnǎ rɔ̀ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́. Ka nɨ’ɨ̀ kasʉtálɛ kɛ̀lɛ̌. 6 Pbɛ́tʉ̀, Krɨ́stɔ̀ ɨ́fʉ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna kasʉ àdhàdhɨ̀ àbanà Kàgàwà bhà ɨdza-kàmǎ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ɨngba tɨ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀ àlɛ̌’ɨ nɨ́ ndɨ ndɨ ɨdza, àlɛ̌ kapɛ́ ìko pɔ́tsɔ́ mànzɨ̀ tɔ́ alɛ-afí nà, àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ yà àlɛ̌ kɔ́dɔna ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ dhu ɔ̀dɔ̀ dɔ̌ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà rɔ̀.

Ɨnzá dhu àkǎ kabhʉ alɛ-afí rɔ̀’ɔ̀ odú, ɨ̀nzɨ̌ kɨfʉ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ dhu dhu

(1Kò 10.1-12)

7 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náavɔ̀ angyí dhu bhěyi:

«Indo nyɨ̌ nyapɛ́ Kàgàwà-tù ɨ̀rɨ,

8 nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ afíkʉ rɔ̀’ɔ̀ odú, àdhàdhɨ̀ abhúkʉ náamvù Kàgàwà-afí rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ dhu bhěyi.

Abádhí náanzɨ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu gàyà ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀fʉ.»

9 Ndɨrɔ̀ kǎvɔ̀ dhu ndàtɨ: «Rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ abhúkʉ náamvù afídu,

àzèmbè ɨwà ɨ̀ ala ɨ̀fɔ kumì atɔ ɔ̌ ma manzɨ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu rɔ́rɔ̀ tɨ́.

10 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mɨ’ɨ̀ nàwí nà abádhí rɔ̌, matɨ:

‹Kàrɨ́ alɛ-afí arúwǐ bìlǐnganà.

Ndɨrɔ̀ abádhí arɨ́ nzɨ̌ pbàkà otu ʉ̀ngʉ̌.›

11 Ndɨrɔ̀, ma matsɔ̀ dhu nàwí-okú dɔ̀ rɔ̀, màtɨ: abádhí rotsúya nzɨ̌ fɨ̌yɔ̀ ma mabhɔ̀lɔ̀ asota tɔ̀ ngari ɔ̀*!»

12 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyàndà nga mběyi! Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà nákǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ afína nà, yà ndàbhʉ rádʉ̀ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà a’uta, ndàdʉ̀ ndɨ̀ndà ɨtsɛ Kàgàwà, yà ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ dhòdhódhónganà alɛ rɔ̌ rɔ̀. 13 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò afíkʉ àbhʉ ròtsì ɔbɨ bìlǐnganà nzínzìkʉ ɔ̌, yà àdɨ̀ «indonga» tɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna ɨdhɔ àdɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀ màtɨ́ átɔ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ nyʉ̌bhà nzɛ́rɛnga rʉ̀trǎ nyɨ̌, ndàbhʉ afíkʉ rɔ̀’ɔ̀ odú, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌rɨ̀ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu. 14 Obhó tɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ karɨ́’ɨ̀ yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ àlɛ̌ kɨ’ɨ̀ nà a’uta ɔ̀dɔ àlɛ̌ karɨ́ pɔ́tsɔ́, ràrà àhʉ àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ àlɛ̌ kádʉ̀ òko atdíkpá arɨ́’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ mànà alɛ tɨ́.

15 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ:

«Indo nyɨ̌ nyapɛ́ Kàgàwà-tù ɨ̀rɨ,

nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ afíkʉ rɔ̀’ɔ̀ odú, àdhàdhɨ̀ abhúkʉ náanzɨ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu gàyà ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀fʉ dhu bhěyi. 16 Ádhɨ mà ɨ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ dhu nɨrɨ ’àdʉ̀ gàyàna ɔ̀nzɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀fʉ? Tɨ́ nzɨ̌ yà Músà ʉnda rùvò Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ alɛ kɔ́rɔ́? 17 Ndɨrɔ̀, ádhɨ mà ɨ Kàgàwà nabhʉ̀ ràkǒ ɨ̀fɔ kumì atɔ ɔ̌? Tɨ́ nzɨ̌ yà nzɛ́rɛnga nanzɨ̀, ndɨ dhu ràdʉ̀ ’àbhʉ ’ʉ̀vɛ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́? 18 Ádhɨ mà ɨ Kàgàwà atsɔ̀ dhu okúya dɔ̀ rɔ̀ ndàtɨ, ɨ̀nzɨ̌ abádhí rotsúya yà fɨ̌yɔ̀ ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ asota tɔ̀ ngari ɔ̀? Tɨ́ nzɨ̌ yà ɨ̀ nuvó ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ kà-tsʉ̌ dhu alɛ*?» 19 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, mǎ màla dhu nɨ́, abádhí ratsù nzá ndɨ asota tɔ́ ngari ɔ̀ ɨnzá ɨ̀ à’ù Kàgàwà dhu-okú dɔ̀rɔ̀.

4

Kàgàwà ɔ́bhɔ̀lɔ̀ asota tɔ́ ngari pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ dhu

1 Kàgàwà akɔ̀ wà ndɨ asota tɔ́ ngari ɔ̀ àlɛ̌ kótsù nɨ̌ dhu tɔ́ làká àlɛ̌ tɔ̀. Nɨ́ dhu àkǎ nyǎndà nga mběyi, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀mbǎ ɨ̀nzɨ̌ rǒtsù ányɨ̀ atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ tɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌. 2 Obhó tɨ́, ka kʉ́nɔ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ àlɛ̌ tɔ̀ àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀ ka kʉnɔ ka dhu bhěyi. Abádhí ɨrɨ ndɨ Ɔtɛ, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ràdʉ̀ atdí dhu mà nɔ́nzɨ̀ fɨ̌yɔ̀. Obhó tɨ́, ka ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, abádhí adʉ̀ nzá kà’ù. 3 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí àlɛ̌, yà àlɛ̌ ká’ù ka rɔ̀, àlɛ̌ kótsù òtsù ndɨ asota tɔ́ ngari ɔ̀. Ndɨ asota tɔ́ ngari nàndà dhu nɨ̌, Kàgàwà avɔ̀ dhu àlɛ̌ t’ábhúna tɔ̀, ndàtɨ: ndɨ̀ rɔ̀tsɔ̀ wà dhu nàwí-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ abádhí rotsúya akɛkpá màtɨ́ yà fɨ̌yɔ̀ ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ asota tɔ̀ ngari ɔ̀*.

Kǎvɔ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi, àzèmbè ɨwà ndɨ̀ ndɨtɔ̀ yà adzɨ ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ nɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ rɔ́rɔ̀. 4 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ atdɨ́ ngari ɔ̌ àrʉ̀bhʉ̀ rɨ̌ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ nàndà dhu nɨ̌, ndàtɨ: «Àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ ɔ̌, Kàgàwà náaso ndɨ̀, ɨwà ndɨ̀ ndɨ̀tɔ̀ pbɨ̀ndà kasʉ kɔ́rɔ́ rɔ́rɔ̀*.» 5 Ndɨrɔ̀, Kàgàwà rǎtɨna átɔ̀ ndɨ Andítá ɔ̀: «Abádhí rɨ̌ nzɨ̌ òtsù akɛkpá màtɨ́ fɨ̌yɔ̀ ma mabhɔ̀lɔ̀ asota tɔ̀ ngari ɔ̀.» 6 Angyinǎ rɔ̀ ka kʉnɔ Kàgàwà bhà Ɔtɛ fɨ̌yɔ̀ alɛ náatsù nzá ndɨ asota tɔ́ ngari ɔ̀, abádhí uvó ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ìnè màtɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ́rɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ’òtsù ndɨ asota tɔ́ ngari ɔ̀. 7 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ɨ́lɨ «Indonga» tɨ́ kátɨna ngǎtsi ɨdhɔ tdɨ́tdɔ̌. Àbadhi náavɔ̀ dhu ndɨ ɨdhɔ nàndà dhu nɨ̌ angyinǎ rɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì-otù ɔ̌, yà ɨwà ka kɔ̀vɔ̀ angyinǎ rɔ̀ dhu bhěyi. Kǎtɨ:

Indo nyɨ̌ nyapɛ́ Kàgàwà-tù ɨ̀rɨ,

nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ afíkʉ rɔ̀’ɔ̀ odú.

8 Obhó tɨ́, dhu ɨ́’ɨ̀yana gukyè ɨwà Yɛ̀sʉwà arà àhʉ ìndrǔ nà asota tɔ́ ngari ɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ Kàgàwà ɔ́vɔ̀yana nzɨ̌ dhu tdɨ́tdɔ̌ ndɨ dhu-dzidɔ̌ asota tɔ́ ngǎtsi ɨdhɔ dɔ̌*. 9 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà arɔ́dɔna pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ sàbatʉ̀ nyʉ́ rɨ̌’ɨ̀ ìnè. Ndɨ ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà kǎso ndɨ̀ ɔ̀ná àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ bhěyi. 10 Obhó tɨ́, wɔ̀ Kàgàwà ɔ́bhɔ̀lɔ̀ asota tɔ́ ngari ɔ̀ òtsù alɛ, náso wà ndɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̌ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà náaso ndɨ̀ pbɨ̀ndà kasʉ ndɨ̀ ndɨ̀tɔ̀ dhu-dzidɔ̌ dhu bhěyi. 11 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ ɔbɨ, àlɛ̌ ròtsù ndɨ asota tɔ́ ngari ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ mà rɔ̀nzɨ̀ dhu àlɛ̌ t’ábhúna náanzɨ̀ dhu bhěyi.

12 Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ́ ípìrɔ̌nga ìbho arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ ɔtɛ. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà, ndàdʉ̀ ndàkà ròsè yà ɔyɔyɔ kunàdɔ nɨ̌ rɨ́ dhu ʉ̀’à ɨla tɔ́ obhi-akpà dɔ̀nǎ. Kǎrótsù bhélébhélé alɛ-nyʉtsì, ndàrà òtsi alɛ-afí nyʉ́ rɔ̌. Ndɨrɔ̀, kǎrɨ́ alɛ-kpa únzǐ ɨ̀ rɔ́ nga mà ɔ̌nga nʉ́ndɔ, ndàdʉ̀ àrà òtsi alɛ-kpa ɔ̀ tɛ̀tɛ̀ mà rɔ̌. Kǎrɨ́ ìndrǔ rɨ̌rɛ̀na afína ɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu nábhʉ̌ rʉ̀nɨ ndɨ̀ kpangba. 13 Ɨ̀mbǎ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀ arɨ́ ndòru atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀. Kɔ́rɔ́ dhu arɨ́’ɨ̀ kpangba kà tɔ̀. Kà-nyɨ̀kpɔ́ arɨ́ kɔ́rɔ́ dhu àlǎ. Ndɨrɔ̀ Àbadhi nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kɔvɔya àlɛ̌ kanzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔnzɨ̀ná alɛ.

Yěsù nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà nyʉ́ ròsè dhu

14 Àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè atdídɔ̌ ósè pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ atsù ndàrà àhʉ Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ nà. Ndɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà nɨ́ Yěsù, Kàgàwà t’ídhùnà. Nɨ́, dhu àkǎ àlɛ̌ rìkò pɔ́tsɔ́ yà ka àlɛ̌ ká’ù nɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ a’uta ɔ̌. 15 Obhó tɨ́, ndɨ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà nɨ́ yà ànɔ̀ rádʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ ivívínga nánɔ̀ átɔ̀ alɛ. Pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ umvú àbadhi-afí kɔ́rɔ́ otu ɔ̌, àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndarɨ́ àlɛ̌-afí ùmvǔ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ kǎnzɨ̀ nzá nzɛ́rɛnga. 16 Nɨ́, dhu àkǎ àlɛ̌ ròndrì a’uta nyʉ́ nà Kàgàwà bhà Ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-tɨ’ɔ̀. Ka nɨ́ ndɨ ídzìnga ɔ̀nzɨ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kà rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨzʉ tɔ́ afína nà àlɛ̌ dɔ̌, ndàdʉ̀ àrà ídzìnga ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀ àkǎkǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌.

5

Yěsù nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ Mèlkìsèdekì bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu

1 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà mà nóvò ka karɨ́ ìndrǔ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ongó tɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ ìndrǔ-ɔvɔ̀ rɔ̌ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨ kùhanɨ̀ bhà kasʉ nɨ́ ndùbho ɨ̀nzɨ̌ ka kʉ́bɨna ʉ̀bɨ tɨ́ pɛrɛ̀ mà, ʉ̀bɨ tɨ́ ka kʉ́bɨna ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mànà Kàgàwà tɔ̀ ìndrǔ ɔ́nzɨ̀ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ka nɨ́ ivivi alɛ afína ɔ̀nǎ rɔ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè yà ɨnzá ɨ̀ òzè rɔ́rɔ̀ úwǐ ídzì otu rɔ̌ rɔ̀ alɛ tɔ́ dhu ràlʉ̌ dɔ̀na. 3 Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ivíví dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kàkǎ nzá ndùbho ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kàkǎ ndùbho ka pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ màtɨ́ átɔ̀. 4 Ɨ̀mbǎ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ arɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀ tɔ́ ɨfʉta àbhʉ̌ fɨ̌ndà atdí alɛ mà náarɨ́’ɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà arɨ́ ndɨ ìndrǔ ànzi, ndɨ̀lɨ ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀ tɨ́, àdhàdhɨ̀ kǎnzi Àrɔ̌nɨ̀, ndɨ̀lɨ ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀ tɨ́ dhu bhěyi.

5 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀, Krɨ́stɔ̀ náabhʉ̀ nzá pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ fɨ̌ndà. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà nɨ́ ndɨ ka nabhʉ̀ kà tɔ̀. Kǎtɨ kà nɨ̌:

«Ɨnyɨ, ɨnyɨ nɨ́ Idhùdu.

Ndɨrɔ̀, indo ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rɔ̀, ɨma nɨ́ Àbanʉ*.»

6 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, kǎvɔ̀ dhu átɔ̀ Yěsù nàndà dhu nɨ̌ ngǎtsi ngari ɔ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀, ndàtɨ:

«Ɨnyɨ nɨ́ kùhanɨ̀ dhòdhódhónganà

àdhàdhɨ̀ Mèlkìsèdekì ɨ’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌*.»

7 Yà adzɨ ɔ̌ Yěsù ɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kɨ̌tsɔ̀ ndɨ̀ Kàgàwà, yà ìnè ɨ’ɨ̀ ndɨ̀gʉ̌ ndɨ̀ ɔvɛ ɔ̌ rɔ̀ alɛ-rɔ̌, ndàdʉ̀ kɨ̀tdɛ̀ ɔrʉ́-tǔna nyʉ́ nà ndɨrɔ̀ nyɨ̀na-dha nà. Nɨ́ Kàgàwà ɨrɨ kàbhà ɨtsɔ̀ta, tsʉ̀ná dhu kɨ̌fʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 8 Ìnè màtɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́ tɨ́ rɔ́rɔ̀, kǔdhè Kàgàwà-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ arɨ́ alɛ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu yà ndɨ̀ ndabà àpbɛ̀-otù ɔ̌. 9 Kàgàwà itdègu kà-nyʉtsì ndɨ̀ ndudhé kɔ́rɔ́ dhu nábhʉ̌ ràkǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ òngo kɔ́rɔ́ alɛ yà tsʉ̀ná dhu ɨ̀rɨ rɨ́ nɨ́gʉ̌ rɨ́, ndàbhʉ ràbà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga alɛ tɨ́. 10 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ɨdɨ̀ ka rɨ̀’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɨ́, Mèlkìsèdekì bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌.

Ɨnzá dhu àkǎ kokò nzónzo tɨ́ a’uta ɔ̌ dhu

(1Kò 3.1-3)

11 Mèlkìsèdekì nàndà dhu nɨ̌, mǎ mɨ́’ɨ̀ ábhɔ̌ dhu nà fʉ̌kʉ̀ mǎ mʉ́nɔna. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mɨ́ ɨ dhu-tɨ̀ àwɛ̌ tɨ́ fʉ̌kʉ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ odú, ɨ̀nzɨ̌ bɨ̌kʉ arɨ́ ɨnga ɨ̀rɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Obhó tɨ́, yà nyɨ̌ nyʉ́dà kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyǒngò Kàgàwà bhà Ɔtɛ ùdhě arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ màlímó tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyòko òko yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ ka kapɛ̀ kudhe fʉ̌kʉ̀ dhu-atdyú òho nyɨ̌ nyarɨ́ kudhe tdɨ́tdɔ̌ fʉ̌kʉ̀ rɔ́. Nyɨ̌ nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ̌ nyǒngò màkyǐ nózè ’ɔ̀mvʉ̀ ɨrɛ́-nzo bhěyi alɛ tɨ́, àzèmbè ododu ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ nyɨ̌ nyàmbɛ̀nà rɔ̀. 13 Obhó tɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà, yà màkyǐ kɛ̀lɛ̌ nózè ndɔ̀mvʉ̀ nɨ́ àdɨ̀ àdɨ̀ ɨrɛ́-ngba tɨ́ obhónánga tɔ́ ɔtɛ ɔ̌ alɛ. Ka nɨ́ ɨnzá ʉ́nɨ ídzì dhu t’ɔ́nzɨta mà, nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta mànà ɔ̌nga t’óvòta alɛ. 14 Pbɛ́tʉ̀, ododu ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ arɨ́ alɛ nɨ́ ɨwà ɔ́’ɔ̀ alɛ. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ɨ̀ ɔ́nzɨna kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌, ɨwà ʉ́nɨ ídzì dhu mà, nzɛ́rɛ dhu mànà ɔ̌nga t’óvòta alɛ.

6

1 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ rʉ̀dà yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ ka kudhè àlɛ̌ tɔ̀ Krɨ́stɔ̀ dɔ̌ ɨsɨ́sɔ́ dhu-dɔ̀nǎ, àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ òwu dɔ̌ angyi yà ɨwà ɔ́’ɔ̀ alɛ tɔ̀ àkǎnà kudhe dhu-tɨdɔ̀ ʉ̀nɨ̌ àlɛ̌ kɨ́ dhu ɔ̌. Dhu àkǎ nzá àlɛ̌ ràpbǎ àlɛ̌ tdɨ́tdɔ̌ yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ ka kudhè àlɛ̌ tɔ̀ dhu t’ʉ́nɨta rɔ̌. Ɨ dhu nɨ́: yà ɔvɛ ɔ̀ rádʉ̀ ìndrǔ ʉ̀ndà mʉ̀tsɔ-tɨdɔ̀ ɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ alɛ ʉ̀gɛ̀rɛ̀ kʉbhà dhu mà, Kàgàwà à’u ka kɨ́ dhu mànà. 2 Ndɨrɔ̀ nɨ́ bàtizò dɔ̌ ka kɨ́ dhu ùdhě ìndrǔ tɔ̀ dhu mà, alɛ-ɔtsʉ́ ʉ̀lɨ̌ ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ dhu mànà*. Ngʉ̌kpà dhu nɨ́ ìndrǔ rɨ̌ ’ʉ̀ngbɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌ ka kɨ́ dhu ùdhě ìndrǔ tɔ̀ dhu mà, Kàgàwà ɨtdɨ̀ya ìndrǔ-ànyǎ dhu dɔ̌ ka kɨ́ dhu ùdhě dhu mànà. 3 Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ràmbɛ òwu dɔ̌ angyi tɨ́ yà ɨwà ɔ́’ɔ̀ alɛ tɔ̀ àkǎnà kudhe dhu-tɨdɔ̀ t’ʉ́nɨta ɔ̌, Kàgàwà òzè ka nɨ̌.

A’uta ʉ̀bha ka kɨ́ dhu tɔ́ nzɛ́rɛnga

4 Kìdyi pɛ́ yà ɨwà ɨ̀ á’ù Kàgàwà rɔ́rɔ̀ ɨ̀ nádu angyè fɨ̀yɔ́ mʉ̀tsɔ ɔ̀ alɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀. Abádhí ála wà Kàgàwà bhà awáwʉ̀, abádhí ábà wà yà pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀ Kàgàwà arɨ́ àbhʉ̌na pɛrɛ̀ átɔ̀, ndɨrɔ̀ Kàgàwà ábhʉ wà abádhí ràbà pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. 5 Abádhí nínè wà Kàgàwà bhà Ɔtɛ tɔ́ ídzìnga, ’àdʉ̀ yà ɨ̀rà rɨ́rà adzɨ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ ìnè. 6 Pbɛ́tʉ̀, abádhí ádʉ̀ ’àdu fɨ̀yɔ́ angyè mʉ̀tsɔ ɔ̀. Nɨ́ ɨ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ àbhʉ̌ ka kɨ́ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ rʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga dhu rɨ̌’ɨ̀ odú nyʉ́. Obhó tɨ́, abádhí rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà àbhʉ̌ rɨ́ kʉtɔ̌ tdɨ́tdɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ alɛ bhěyi, ndɨrɔ̀ ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ ràmbɛ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ nzɛ́rɛ nyʉ́ Yěsù nɨ̌ alɛ bhěyi.

7 Ɨnga tɨ́ ka kòbhì adzɨ náapɛ́ àmbɛ dɔ̀ná rárà ɨ̀kɔ̌ rɔ̌ igye-dha ɔ̀mvʉ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ dɔ̀ná ka kòzò ɔ̀nyʉ̀ ɨ̀’ɔ ndɨ̀ nabhì alɛ tɔ̀, nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu Kàgàwà ràso wà ndɨ adzɨ. 8 Pbɛ́tʉ̀, kǎpɛ́ okpèna nà itsukpó-nzo mà nzɛ́rɛ ɨrɨ́-tɨdɔ̀ mànà nɨ́’ɔ̌, nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu ndɨ adzɨ ràrɨ̌ mbǎ tɨ̌na nà, ndɨrɔ̀ Kàgàwà rɨ̌ kòfù ɔ̀ná ɨdhɔ rìndù wà ndɨ̀. Ndɨrɔ̀ Kàgàwà rǎrà dhu ʉ̀tsà kʉ̀bɨ ndɨ̀ ndɨ́ kàzʉ nɨ̌ dhu rɔ̌.

9 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ mǎ mózè nyɨ̌ rɔ̀, mǎ mɨ́ mbǎ ɔ̀tɛ wɔ̀ dhu bhěyi màtɨ́, mǎ mʉ̀nɨ wà dhu mběyi nyʉ́ nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ídzì otu ɔ̌. Ndɨ otu nɨ́ ɔ̀gʉ̀ tɔ́ otu. 10 Kàgàwà nɨ́ obhónánga tɔ́ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Nɨ́ kà rɨ̌ nzɨ̌ àdzo nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ kasʉ rɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ kàbhà alɛ dzʉ̀nà, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyòko òko abádhí dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyarɨ́ rɔ́ tɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu ɨwà nyɨ̌ rózè Kàgàwà. 11 Ndɨrɔ̀, mǎ mɨ́ atdyúna òho dhu nɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nzínzìkʉ ɔ̌ ràkǎ ndàmbɛ Kàgàwà bhà alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ wɔ̀ dhu bhěyi tɨ́, ràrà àhʉ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ dhu ɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ yà nyɨ̌ nyɔ́dɔna Kàgàwà rɔ̀nzɨ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu àbà nɨ̌. 12 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ ngbɔ̌ya úyǐ alɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò Kàgàwà ná’ù alɛ bhěyi, ndɨrɔ̀ dhu-dzi òndù arɨ́ alɛ bhěyi. Ndɨ dhu bhěyi aróko alɛ nɨ́ ndɨ Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌yɔ̀ dhu àbà arɨ́.

Kàgàwà arɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀ ndɔ̀kɔ̀ làká ʉ̀wʉ̌ dhu

(Ɛ̀br 10.23-24,32-36)

13 Kàgàwà rɨ̌ làká ɔ̀kɔ̀ Àbràhamʉ̀ tɔ̀ rɔ̀, kǎtsɔ̀ dhu ɔvɔ̀na rɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Kǎnzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi ɨ̀mbǎ ɔvɔ̀na rɔ̌ ndɨ̀ ndádʉ̀ dhu ɔ̀tsɔ̀ ngǎtsi dɔ̀na nǎ ósè ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 14 Kǎtɨ: «Ma mɔ̀tsɔ̀ wà dhu obhó nyʉ́, ma mɨ́ nyasǒ àsǒ atdídɔ̌, madʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ pbàdzʉkʉrʉ-bvʉ níse atdídɔ̌ átɔ̀*.» 15 Nɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀dɔ̀ Kàgàwà ʉ̀nɔ̀ fɨ̌ndà dhu rɔ̀, Àbràhamʉ̀ adʉ̀ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌ndà dhu àbà. 16 Obhó tɨ́, ìndrǔ apɛ́ dhu ɔ̀tsɔ, nɨ́ abádhí arɨ́ ndɨ dhu ɔ̀tsɔ yà ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ ròsè dɔ̀yanǎ alɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌. Ndɨrɔ̀, ɔ̀tsɔ abádhí ɔ̀tsɔ̀ dhu náarɨ́ kɔ́rɔ́ agòta ɨ̀tɔ abádhí nzínzì ɔ̌ rɔ̀. 17 Ndɨrɔ̀ ndɨ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ tɨ́, Kàgàwà azè ndɨ̀tɛ̀ dhu kpangba yà ndɨ̀ ndɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká dhu àbà rɨ́ alɛ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ràrǎdʉ̀ pbɨ̀ndà ɔtɛ ʉ̀wʉ akɛkpá màtɨ́. Nɨ́ kɨ̌tɛ̀ ndɨ làká tɔ́ obhónga dhu ndɨ̀ ndɔ̀tsɔ̀ ndìsě ka nɨ̌ dhu-otù ɔ̌. 18 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ’ʉ̀wʉ̌ dhu yà ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà rǎdʉ̀ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ̀ ɔ̀yá rɨ̌’ɨ̀ ɔyɔ. Ɨ dhu nɨ́ làká t’ɔ́kɔ̀ta mà dhu t’ɔ́tsɔta mànà. Nɨ́, yà kà-nyʉtsì àlɛ̌ kúrù àlɛ̌ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌-afí nótsì wà ɔbɨ atdídɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɔdɔ tɨ́ àlɛ̌ ràbà yà kɔ̌kɔ̀ fɨ̀ndá làká àlɛ̌ tɔ̀ dhu àlɛ̌-atdyú nyʉ́ nà. 19 Ndɨ àlɛ̌ kɔ́dɔna àlɛ̌ ràbà dhu rɨ̌ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ rìkò pɔ́tsɔ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ àlɛ̌-afí ɔ̀nǎ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ nàngà náarɨ́ bàtɔ́ àbhʉ̌ rìdè pɔ́tsɔ́ atdí ngari ɔ̌ ɨdha dɔ̌ dhu bhěyi. Kǎbhʉ àlɛ̌ àlɛ̌ rʉ̀dà àlɛ̌-afí ɔ̀nǎ rɔ̀ pàziyà ɔ̀nǎ, àlɛ̌ ròtsù atdídɔ̌ ɨ́lǎ ngari ɔ̀, yà Kàgàwà arádɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɨ. 20 Yěsù atsù ndɨ angyi ányɨ̀ àlɛ̌ tɔ̀, ndàdʉ̀ òngo pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɨ́ dhòdhódhónganà, Mèlkìsèdekì bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌.

7

Mèlkìsèdekì nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀ dhu

1 Mèlkìsèdekì nɨ’ɨ̀ Sàlɛmʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà. Ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨ̀ Kàgàwà yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ɔrʉ́ alɛ bhà kùhanɨ̀. Nɨ́ atdíku, Àbràhamʉ̀ rɨ̌ ndàdǔ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mànà ndɨ̀ ndúgyè ɨla, ndàdʉ̀ abádhí lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ̀, Mèlkìsèdekì arà, ’òwù ’ùsò kà mànà otu ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ kàso. 2 Nɨ́ Àbràhamʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀ ndàkɔ ɨla ɔ̌ dhu kɔ́rɔ́ tɔ́ atdínga ɨdrɛ dɔ̌ nábhʉ kà tɔ̀. Mèlkìsèdekì tɨ́ kátɨna ɔvɔ-tɨ̀ nɨ́ obhónánga tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ Sàlɛmʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà*. Sàlɛmʉ̀-tɨ̀ nɨ́ màrʉ̀ngà. 3 Ka kʉ́nɨ nzá Mèlkìsèdekì t’ábanà mà, kà-tsánà mà ndɨrɔ̀ atdí kà t’ábhunà mà. Ndɨrɔ̀, ka kʉ́nɨ nzá ɨ̀ngbàngá ka kʉgʉ ka dhu mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàngá kǎdʉ̀ ɔ̀vɛ̀ dhu mà. Kɔ̀fɔ̀ ndɨ̀ Kàgàwà t’ídhùnà nà ka nɨ́ kùhanɨ̀ dhòdhódhónga nà nɨ́dhunɨ̌.

4 Nɨ́rɔ̀, nyàndà pɛ́ wɔ̀ alɛ ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ tɨ́ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀! Àbràhamʉ̀, àlɛ̌ t’ábhunà-nzɨ̀nzɨ̀ nyʉ́ mà, náabhʉ̀ ɨla ɔ̌ ndɨ̀ ndakɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ kà tɔ̀. 5 Pbàyàhúdí-bvʉ̌ pbàkùhánɨ́ nɨ’ɨ̀ Lawì bhà pbàdzʉkʉrʉ, ndɨ Lawì ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Àbràhamʉ̀ bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ. Nɨ́ Músà bhà Ʉyátá nʉ́ʉyá dhu pbàkùhánɨ́ tɔ̀ ròngò adɔ́ya, Pbàìsràyélí, nónzì rùbho ɨ̀ àbà kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ fɨ̌yɔ̀*. 6 Ndɨrɔ̀, Mèlkìsèdekì nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ Lawì bhà pbàdzʉkʉrʉ nzínzì ɔ̌ alɛ. Pbɛ́tʉ̀, Àbràhamʉ̀ abhʉ̀ ndɨ̀ ndàbà kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ dɔ̌ kà tɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎdʉ̀ ndɨ Àbràhamʉ̀, yà Kàgàwà akɔ̀ làká fɨ̌ndà alɛ náso. 7 Ɨnzá ka kàgò alɛ dɔ̀ná rɔ́rɔ̀, ákɛ̌ alɛ àsǒ arɨ́ narɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ. 8 Lawì bhà pbàdzʉkʉrʉ nzínzì ɔ̌ ɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɨ́ alɛ, yà kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ tɔ́ pɛrɛ̀ núbho ka kongónà fɨ̌yɔ̀ alɛ, nɨ’ɨ̀ ʉ̀vɛ̌ rádʉ̀ ʉ̀vɛ atdíku alɛ. Pbɛ́tʉ̀ Mèlkìsèdekì, yà Àbràhamʉ̀ abhʉ̀ ndɨ̀ ndàbà kɔ́rɔ́ dhu tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ fɨ̌ndà alɛ, nɨ́ dhòdhódhónga nà arɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà alɛ, àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rʉ̌nɔna dhu bhěyi. 9 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kínè àlɛ̌ ràtɨ, Lawì, yà pbɨ̀ndà pbàdzʉkʉrʉ tɔ̀ adɔ́ya Pbàìsràyélí nóongónà kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ núbho pɛrɛ̀ tɨ́ fɨ̌yɔ̀ alɛ, nɨ́ rabhʉ̀ wà kɔ́rɔ́ dhu-tɨdɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ átɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ Mèlkìsèdekì tɔ̀ Àbràhamʉ̀-nyʉtsì. 10 Obhó tɨ́, ɨnzá màtɨ́ ka kàpɛ̀ ndʉ̀gʉ rɔ́rɔ̀, Lawì ɨ’ɨ̀ ìnè abhunà-nzɨ̀nzɨ̀ Àbràhamʉ̀-nyʉtsì, Mèlkìsèdekì mànà ndɨ abhunà-nzɨ̀nzɨ̀ mà rɨ̌ ’ùsò, ràdʉ̀ pɛrɛ̀ àbhʉ fɨ̌ndà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌.

Kàgàwà rɨ̌ Mèlkìsèdekì bhěyi ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀, Yěsù, ɨ̀lɨ̌ dhu

11 Pbàìsràyélí tɔ́ Ʉyátá ɔ̀, ka kongónà pbàkùhánɨ́ òvò Lawì bhà pbàdzʉkʉrʉ nzínzì ɔ̌. Abádhí nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ Àrɔ̌nɨ̀ bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ pbàkùhánɨ́ tɨ́ abádhí ɨ’ɨ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ nɨ’ɨ̀ ɨnzá àkǎ ɔ́fɔ̀. Àkǎ àkǎ dhu tɨ́ kɨ̌’ɨ̀ nánɨ̌, ka kahòna nzɨ̌ Mèlkìsèdekì bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ kùhanɨ̀-atdyú tdɨ́tdɔ̌. Ndɨ dhu ɨ’ɨ̀na mbǎ tɨ̌na nà. 12 Obhó tɨ́, kùhanɨ̀ tɔ́ kasʉ ʉ̀wʉ ndɨ̀ rɔ̀, Ʉyátá àkǎ wà ndʉ̀wʉ ndɨ̀ átɔ̀. 13 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ka kɔ̀tɛ̀ pbɨ̀ndà dhu dɔ̌ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nɨ’ɨ̀ vurò alɛ-dhú-tɨdɔ̀. Ndɨrɔ̀ kà mà tɔ́ dhu-dhú nzínzì ɔ̌, màzàbahʉ̀ dɔ̌ kùhanɨ̀ tɔ́ kasʉ nanzɨ̀ atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 14 Obhó tɨ́, dhu ʉ̀nɨ wà ndɨ̀ kpangba àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rahʉ̀ Yudhà-dhú nzínzì ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ-dhú nàndà dhu nɨ̌, Músà náavɔ̀ nzá kùhanɨ̀ tɔ́ kasʉ tɔ́ dhu nàndà atdí ɔtɛ mà.

15 Ndɨrɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ ndɨ dhu nɨ̀tɛ̀ kpangba tdɨ́tdɔ̌ dhu: Mèlkìsèdekì nà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ ngǎtsi kùhanɨ̀ nɨ́tɔ̀ wà ndɨ̀. 16 Ndɨ kùhanɨ̀-tsí ka kɨlɨ nzá rɨ̀’ɨ̀ kùhanɨ̀ tɨ́ ìndrǔ tɔ́ màndʉ nónzì ka dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ka kɨlɨ ka rɨ̀’ɨ̀ kùhanɨ̀ tɨ́ dhòdhódhónganà arádɨ ípìrɔ̌nga bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌. 17 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ kpangba, ndàtɨ:

«Ɨnyɨ nɨ́ dhòdhódhónganà arádɨ kùhanɨ̀

Mèlkìsèdekì bhà ɔ́fɔ̀ ɔ̌* alɛ.»

18 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ahò angyè ʉyátá, ndɨ ʉyátá ɨ’ɨ̀ ivívínga nà ndɨrɔ̀ kǎnzɨ̀ nzá ìndrǔ-dzʉ̀nà dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 19 Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ Músà bhà Ʉyátá náabhʉ̀ nzá ìndrǔ Kàgàwà rɔ̀zʉ̀ àkǎkǎ alɛ tɨ́ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, Kàgàwà íbhò wà àlɛ̌ kádʉ̀ ɔ̀dɔ̀nà àlɛ̌ kabá tɨ́ atdídɔ̌ àkǎ dhu. Ndɨ dhu-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ ròndrì Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ nɨ̌.

20 Ròsè wɔ̀ dhu dɔ̀nǎ, Yěsù ɨ̀lɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ràdɨ Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ tɨ́ rɔ̀, Kàgàwà atsɔ̀ pɛ́ dhu angyi. Pbɛ́tʉ̀, Lawì bhà pbàdzʉrʉ nzínzì ɔ̌ alɛ ʉ̀lɨ̌ ka kɨ́ kùhanɨ̀ tɔ́ kasʉ ɔ̌ rɔ̀, ka katsɔ̀ nzá dhu ndɨ dhu bhěyi. 21 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ɨlɨ Yěsù rɨ̀’ɨ̀ Kùhanɨ̀ tɨ́ yà ndɨ̀ ndɔ̀tsɔ̀ dhu dhu-otù ɔ̌. Kǎtɨ kà nɨ̌:

«Ɨma Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, ma mɔ̀tsɔ̀ wà dhu,

ndɨrɔ̀ ma mɨ́ nzɨ̌ madǔ tdɨ́tdɔ̌ ndɨ dhu dɔ̌:

nyɨ nyádɨ Kùhanɨ̀ tɨ́ dhòdhódhónganà*.»

22 Ndɨ dhu bhěyi Kàgàwà ɔ̀tsɔ̀ dhu dhu-otù ɔ̌, Yěsù nɨ́ ndɨ àlɛ̌ àbhʉ̌ rɨ́ àlɛ̌ rà’ù dhu ìnè àlɛ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà mànà àlɛ̌ núngbò atdídɔ̌ àkǎ ungbòta ɔwʉ́tá nà alɛ.

23 Ndɨrɔ̀ ngǎtsi dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀: ngʉ̌kpà pbàkùhánɨ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ rɔ̀. Nɨ́ abádhí owúnà ʉ̀vɛ rɔ̌, kadʉ̀ ’ʉ̀wʉ pbàkùhánɨ́-ɔwʉ́tá nɨ̌. Nɨ́ ndɨ dhu aránà abádhí àbhʉ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀nzɨ̀ kùhanɨ̀ tɔ́ fɨ̀yɔ́ kasʉ dhòdhódhónganà. 24 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù tɔ̀ ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ ndɨ dhu bhěyi: Kà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà dhòdhódhónganà, ndɨrɔ̀ kʉ̀wʉ̌ rɨ́ kùhanɨ̀ tɔ́ kàbhà kasʉ ɔ̌ rɔ̀ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. 25 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ̀gʉ̌ Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ ìwǔ otùna ɔ̌ alɛ atdídɔ̌. Obhó tɨ́, kà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà dhòdhódhónganà, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ ndɨ̀tsɔ̀ Kàgàwà rɔ̌ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀. 26 Nɨ́rɔ̀, Yěsù nɨ́ ndɨ àkǎkǎ àlɛ̌ tɔ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà. Ka nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, ɨ̀mbǎ afátá nà alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ nyʉnatsì alɛ. Kàgàwà ɨ́ndà ka nzɛ́rɛngatálɛ rɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ kɨ̀dzɨ, ndɨ̀lɨ ɔrʉ́ ngari nyʉ́ ɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. 27 Kà rɨ̌ nzɨ̌ bìlǐnganà ndɨ̀ ndɨ́ pɛrɛ̀ ùbhǒ Kàgàwà tɔ̀ dhu-atdyú òho, àdhàdhɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ ngʉ̌kpà kámá nɔ́ɔnzɨ́nà ka bhěyi. Abádhí ubhónà pɛ́ pɛrɛ̀ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nyʉ́-okú dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ dhu-dzidɔ̌ ’àdʉ̀ kùbho ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, Yěsù anzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́, yà ndɨ̀ ndipfo ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ɔvɛ tɔ̀ dhu-otù ɔ̌. 28 Músà bhà Ʉyátá náabhʉ̀ kʉlɨ ìnè nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì alɛ mà rɨ̀’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ pbàkùhánɨ́ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà atsɔ̀ dhu* nʉ́ʉwʉ̀ ndɨ Músà bhà Ʉyátá. Wɔ̀ ndɨ kǎtsɔ̀ dhu nɨ̌, kɨ̌dɨ̀ Idhùnà ràdɨ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɨ́. Ndɨ kà t’ídhùnà nɨ́ ndɨ àkǎkǎ dhu bhěyi rɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɔ́ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ dhòdhódhónganà alɛ.

8

Yěsù nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ obhóná pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà
Ungbòta-Ɔwʉ́tá ɔ̌ dhu

(Ìsa 55.3; Ɛ̀br 9.6-12; 12.24)

1 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ wɔ̀ mǎ mòzè mʉ̌nɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nzínzì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ dhu: àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɨ́ nɨ́ ndɨ Yěsù nyʉ́. Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, kǎdɨ Kàgàwà bhà ɨfʉta tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi tɔ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. 2 Kǎrɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ atdídɔ̌ ɨ̀lǎ ngari ɔ̀ Kàgàwà arádɨ ɨ, kà-tɨ̀ nɨ́, kà rarɨ́ ndɨ kasʉ ɔ̀nzɨ obhóná hɛmɛ̌-dzà ɔ̌. Ndɨ hɛmɛ̌-dzà nɨ́ wɔ̀ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà úpe, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ìndrǔ úpe.

3 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kùhanɨ̀ mà ka kɨlɨ́nà ndɨ́nɨ̌ ongó tɨ́ yà ʉ̀bɨ tɨ́ ka kʉ́bɨna ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mà ngʉ̌kpà pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ mànà núbho Kàgàwà tɔ̀. Nɨ́ ndɨ pɛrɛ̀ nàndà dhu nɨ̌, dhu akána Yěsù, àlɛ̌ tɔ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà, rɨ̀’ɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndábhʉ̌na ìndrǔ-ɔvɔ̀ rɔ̌ dhu nà. 4 Yà adzɨ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ’ɨ̀ nánɨ̌, kɨ̌’ɨ̀yana mbǎ kùhanɨ̀ tɨ́, ìnè Músà bhà Ʉyátá ávi dhu bhěyi rɨ́ pɛrɛ̀ ùbhǒ Kàgàwà tɔ̀ ngʉ̌kpà pbàkùhánɨ́ rɨ̌’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 5 Ɨ pbàkùhánɨ́ rɔ̌nzɨna Ɨ̀lɨ̌lǎ ngari ɔ̀ kasʉ nɨ’ɨ̀ yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ obhóná dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ kɛ̀lɛ̌. Obhó tɨ́, yà ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Músà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔsɨ́ tɨ́ hɛmɛ̌-dzà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà avɔ̀ dhu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ándà yàrɨ́ dhu mběyi. Nyɨ nyɨ́ hɛmɛ̌-dzà ùpě yà pbìrì dɔ̌ rɔ̀ ma mɨtɛ̀ ɨndʉ̀ ɨdza tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌*.» 6 Nɨ́ kòmbí, Yěsù tɔ̀ Kàgàwà ábhʉ kasʉ nɨ́ ídzì kasʉ nyʉ́ ròsè ngʉ̌kpà pbàkùhánɨ́ tɔ́ kasʉ dɔ̀nǎ. Obhó tɨ́, kǐdè ìndrǔ nzínzì ɔ̌ Kàgàwà mànà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndungbò tɨ́ ìndrǔ fɨ̀ndá ídzìnga ósè angyè ungbòta tɔ́ ídzìnga dɔ̀nǎ ungbòta nɨ̌. Ndɨ ungbòta nɨ́ yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká ìndrǔ tɔ̀ àkǎ àkǎ ungbòta.

7 Wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ungbòta† nɨ́ɨ’ɨ̀yana gukyè ɨwà ìndrǔ nabhʉ̀ rɨ̀’ɨ̀ àkǎ àkǎ alɛ tɨ́ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu tɨ́, nɨ́ Kàgàwà ahòna nzɨ̌ ngǎtsi ungbòta-atdyú ndɔ̀nzɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ mànà. 8 Pbɛ́tʉ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà arʉ̀ pbɨ̀ndà alɛ dɔ̌ tɨ́ dhu. Kǎtɨ:

«Kànɨ̌ ɨdhɔ ɨ̀rà wà.

Ndɨ ɨdhɔ nɨ́ yà mǎ mɨ́ mǔngbò ɔwʉ́tána tɨ́ Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà mà,

Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà mànà ɔ̀ná ɨdhɔ.

9 Ndɨ ungbòta rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà abádhí t’ábhúya mànà ma manzɨ̀ ungbòta bhěyi,

yà ma mʉlʉ́ abádhí ɔtsʉ́ya rɔ̌,

mipfo Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌ dhu bhěyi.

Ɨnzá abádhí akò ’òngò ndɨ ungbòta ɨ̀fʉ bìlǐnganà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀,

ɨma mà átɔ̀, ma madʉ̀ abádhí ʉ̀bhà.»

10 Ndɨrɔ̀ kǎtɨ:

«Ndɨ ɨdhɔ dzidɔ̌, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Ìsràyelì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà mànà mǎ mungbòya mǎ nɨ̌ ungbòta-tɨdɔ̀.

Ma mabhʉ̀ya abádhí rʉ̀nɨ pbàkà Ʉyátá,

madʉ̀ àndinà átɔ̀ abádhí-afí ɔ̀.

Ma nɨ’ɨya abádhí tɔ́ Kàgàwà,

ndɨrɔ̀ abádhí nɨ’ɨya pbàkà alɛ.

11 Atdí alɛ mà náaraya nzɨ̌ dhu ùdhe rɔ̌ atdí ɔdhɨ̀nà tɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ adɔ̀nà tɔ̀ màtɨ́, ndàtɨ:

‹Nyɨ nyàkǎ nyʉnɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà!›

Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́ʉnɨya ma,

rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ ákɛ̌kpá ngbángba ɔ̀ rɔ̀, ràrà àhʉ abádhí nzínzì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ ɔ̀.

12 Ma mʉbàya abádhí tɔ́ afátá,

ɨ̀nzɨ̌ madʉ̀ abádhí tɔ́ nzɛ́rɛnga ɨ̀rɛ̀*.»

13 Kàgàwà rɔ̌tɛ Ungbòta Ɔwʉ́tá dɔ̌ dhu náadʉ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ Ungbòta àbhʉ ròngò ayɨ́na tɨ́. Ndɨrɔ̀ ayɨ́na tɨ́ òngò dhu, yà ɨwà ndɨ̀ nɨ́ngyɛ̌ dhu, nɨ́ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ɔ̀dɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndawí tɨ́ dhu.

9

Ungbòta-ɔwʉ́tá tɔ́ ídzìnga nʉ́dà wà Ungbòta-ayɨ́ tɔ́ ídzìnga dhu

(Uvt 24.3-8; 25; 26; 40.17-33; Ɛ̀br 12.24)

1 Wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ungbòta ɔ̌, Kàgàwà rɔ̌ ìndrǔ arɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ yà adzɨ dɔ̌ ɔ̀ná rɔ̀ ngari mà, abádhí àkǎ ’ɔ̀nzɨ̀ sɔmà tɨ́ dhu mànà dɔ̌ ʉyátá nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè. 2 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí upe hɛmɛ̌-dzà. Ányɨ̀-dzá, wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ kàluga-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Ɨ̀lɨ̌lǎ Ngari». Ndɨ kàluga ɔ̌ ka kʉlɨ dhu nɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ ɔpbɨ́na nà ádrʉ̀ngbǎ tarà-ba mà, Kàgàwà tɔ̀ ka kúbhǒna pɛrɛ̀ tɨ́ mʉ̀gatì ka kʉlɨ́nà dɔ̀ná mɨzà mànà*. 3 Ndɨrɔ̀, ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ kàluga mà ɔyɔ rɨ́ kìsě kàluga mànà-ɔ̌nga ka kʉndɔ ádrʉ̀ngbǎ mbɛrʉ̀-ba nɨ̌. Wɔ̀ ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě kàluga-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari.» 4 Ndɨ kàluga ɔ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ màzàbahʉ̀-tɨdɔ̀, yà mběyi arɔ́ngʉ kàzʉ ɔ̀ ka kɔ̀bɨ̀ ndɨ̀ rɔ̀ alɨndra-tɨdɔ̀ tɔ́ pɛrɛ̀ ka kɔbɨ́nà dɔ̀ná rɔ̀ màzàbahʉ̀. Ngǎtsi dhu nɨ’ɨ̀ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kútri kɔ́rɔ́ ngbɔ̌na sàndukù, yà «Ungbòta tɔ́ Sàndukù» tɨ́ ka kátɨna sàndukù. Ndɨ sàndukù ɔ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́, ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ kɔ́pà, yà mànà tɨ́ kátɨna mʉ̀gatì-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà mà, Àrɔ̌nɨ̀ bhà mùgǒ, yà ɔpbɨ́na atà, ndàdʉ̀ ìpfǒ mànà*. Ndɨrɔ̀, kà’ɔ̀ ɨ’ɨ̀ ngʉ̌kpà dhu nɨ́ ɔ́yɔ̌ odu-afǎ-nzo, yà ndɨ̀ mànà ìndrǔ nùngbò Ʉyátá Kàgàwà andí dɔ̀yá*. 5 Ndɨ sàndukù dɔ̌ ka kʉlɨ dhu nɨ́ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɨ̀tɛ̀ rɨ́ àtsà ka kátsà màkèrubì tɨ́ kátɨna màlàyíká tɔ́ ɔ́yɔ̌ wɔyɔ̀. Ɨ màkèrubì nʉ́ʉngbɛ pékéléya, sɨsɨ̀ya ràdʉ̀ ndìbvu yà pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho Kàgàwà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kʉ̌bà tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɨ̀zǎ-azù nʉ́fʉ̀ ka kongónà ɔ̀ná ngari dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí rɨ́’ɨ̀ kàsʉmɨ̀ nɨ́ nzɨ̌ yà kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu àwɛ̌ ka kɨ́ ɔ̀ná atdátdírà ɔ̌ kàsʉmɨ̀.

6 Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ka kahù kɔ̌kɔ̀ dhu-nyɨ̀tɨ̀ kɔ́rɔ́. Nɨ́, pbàkùhánɨ́ nóongónà òtsù bìlǐnganà wɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ kàluga ɔ̀, fɨ̀yɔ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. 7 Pbɛ́tʉ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ ongónà òtsù wɔ̀ ɔyɔ rɨ́ kìsě kàluga ɔ̀ atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́, yà atɔ náarɨ́ ɨ̀rà dhu bhěyi. Àbadhi ongónà òtsù nà fɔná ányɨ̀ dhu nɨ́, yà pɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndìpfo ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀zǎ-azù mà, yà ngʉ̌kpà alɛ ìpfo pɛrɛ̀ tɨ́ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀zǎ-azù mànà*. 8 Wɔ̀ dhu-otù ɔ̌, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí azè ndɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́, «Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari» ɔ̀ ìndrǔ rǒtsù Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ ɔ̀ná otu rɨ’ɨ̀ ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ ndàngbɛ̌ rɔ́ dhu. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ àdɨ̀ yà adzɨ dɔ̌ hɛmɛ̌-dzà àdɨ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu. 9 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ yà kòmbí arɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu nɨtɛ̀ ɔ́fɔ̀. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀, Kàgàwà tɔ̀ ka kubhónà ngʉ̌kpà pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ mà, ʉ̀bɨ tɨ́ ka kʉbɨ́nà ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mànà rongónà nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ àbhʉ rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ atdídɔ̌ afína ɔ̀nǎ rɔ̀ kɔ̀nzɨ̌ alɛ tɨ́. 10 Kɔ̌kɔ̀ ʉyátá nɨ́ ɨ ìndrǔ ongónà ɨ̀fʉnà ɨ̀ ɔ́nyʉna dhu mà, ɨ̀ ɔ́mvʉ̀na dhu mà, ndɨrɔ̀ fɨ̀yɔ́ sɔmà tɔ́ màndʉ nózè dhu bhěyi ɨ̀ ɨ́ ’ù’ǒ ’ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu mànà nàndà dhu nɨ̌. Ɨ ʉyátá ɨ’ɨ̀ ngari nà ràrà àhʉ Kàgàwà rɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu ʉ̀wʉ̌, ròngò ɔwʉ́tána tɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̀.

11 Pbɛ́tʉ̀, Krɨ́stɔ̀ ɨra pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndibho tɨ́ yà ìnè àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà kòmbí màtɨ́ ídzìnga àlɛ̌ tɔ̀. Kǎtsù ádrʉ̀ngbǎ, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ àkǎ hɛmɛ̌-dzà ɔ̀. Ndɨ hɛmɛ̌-dzà nɨ́ nzɨ̌ yà ìndrǔ nyʉ́ núpe. Kà-tɨ̀ nɨ́, ka nɨ́ nzɨ̌ yà adzɨ dɔ̌ hɛmɛ̌-dzà. 12 Kǎtsù atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́ ndɨ ɨdza ɔ̌ Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari ɔ̀. Kǎtsù nzá ányɨ̀ ʉ̀bɨ tɨ́ ka kʉ́bɨna pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀ndrɨ̀-akpá-azù nà ndɨrɔ̀ ìkyì-akpá-nzo-azù nà, pbɛ́tʉ̀ kǎtsù ányɨ̀ azùna nyʉ́ otù ɔ̌ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ndɨ otu ɔ̌ nɨ́ ndɨ, kʉ̌wʉ̀ àlɛ̌ dhòdhódhónganà àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀. 13 Angyi ka kongónà pɛrɛ̀ tɨ́ ka kùbho Kàgàwà tɔ̀ ɨ̀ndrɨ̀-akpá-azù mà, ìkyì-akpá-nzo-azù mà, kàzʉ ɔ̀ ka kʉ̀bɨ̀ ìkyì-ɨvá-nzo-ohù mànà nʉ́vɔ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ̀tɨ̀ alɛ dɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí nu’o tɨ́ rɨ̀lǎ ngbɔ̌ya ɔ̀nǎ rɔ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. 14 Nɨ́, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi kɔ̌kɔ̀ ɨ̀zǎ-azù nóongónà dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu tɨ́, nɨ́ Krɨ́stɔ̀-azù nyʉ́ tɨ́ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà atdídɔ̌ ròsè, ndù’o àlɛ̌, àlɛ̌ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌? Obhó tɨ́, Kàgàwà, yà dhòdhódhónganà arɨ́’ɨ̀ alɛ bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí-otù ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ níipfo ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀. Ndɨrɔ̀, kǎzù núu’o àlɛ̌ tɔ́ ɨrɛ̀ta rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨnzá àkǎ mʉ̀tsɔ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɔnzɨ tɨ́ Kàgàwà, yà ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ dhòdhódhónganà alɛ bhà kasʉ.

15 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ìndrǔ nzínzì ɔ̌ arɨ́ ìde Kàgàwà mànà alɛ, ndɨ Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ ìndrǔ mànà ɔwʉ́tána tɔ́ ungbòta ɔ̌. Ndɨ dhu otù ɔ̌ nɨ́ ndɨ, kɔ̌kɔ̀ Kàgàwà únzì alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ’àbà dhòdhódhónga nà rádɨ dhu, yà kǎkɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌yɔ̀ dhu. Kɔ́rɔ́ ɨ dhu rǎdʉ̀ àkǎ Krɨ́stɔ̀ náavɛ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉwʉ̀ tɨ́ kǎkà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ungbòta tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu nʉfá alɛ mà fɨ̀yɔ́ afátá ɔ̌ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 16 Ɔ̀vɛ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ rɔ́rɔ̀ ìndrǔ avɔ̀ dhu náapɛ ɨ̀’ɨ̀ ìnè, nɨ́ dhu àkǎ wà kɨtɛ̀ dhu wɔ̀ ndɨ dhu navɔ̀ alɛ rɔ́vɛ̀ wà, tdʉ̌ ka kɔnzɨ ndɨ alɛ ʉnɔ dhu rɔ̀. 17 Obhó tɨ́, ɔ̀vɛ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ rɔ́rɔ̀ ìndrǔ ɔ̀vɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ tɨ̌na nà ndɨ alɛ ɔ̀vɛ̀ dhu-dzidɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌ mbǎ kà nà àdɨ̀ ndɨ alɛ àdɨ̀ ípìrɔ̌nga nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 18 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ Ungbòta mà Kàgàwà ɨlɨ nzá ɨnzá azu àpɛ̀ ndʉ̀fʉ rɔ́rɔ̀. 19 Obhó tɨ́, wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Músà náavɔ̀ yà Kàgàwà abhʉ̀ fɔná Ʉyátá kɔ́rɔ́ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǐdyi ìkyì-akpá-nzo-azù mà ɨ̀ndrɨ̀-akpá-azù mànà, ndàngbǒ atdíkpá ɨdha nà. Ndɨrɔ̀, kǐdyi hìsɔpɔ̀ tɨ́ kátɨna itsu-dɔ̀ká, ndìsǒ àlǎlà tàmà-ɨká nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ imbi nɨ̌, ndàdʉ̀ ndɨ azu ʉ̀vɔ nɨ̌ Ʉyátá tɔ́ bhǔkù-dɔ̌ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̀. 20 Ndɨrɔ̀ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà ʉyá ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ ɨ̀fʉnà Ungbòta ɨ̀tɛ̀ rɨ́ azu*.» 21 Músà nʉ́ʉvɔ ndɨ azu átɔ̀ Hɛmɛ̌-dzà dɔ̌ ndɨrɔ̀ kʉ̌vɔ ka sɔmà tɔ́ dhu-tsí dɔ̌ kɔ́rɔ́. 22 Ndɨrɔ̀, Ʉyátá ka kàndà rɔ̀, mbɛ̀mbɛ̀ kɔ́rɔ́ dhu ù’ǒ arɨ́ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu nɨ́ pɛrɛ̀ tɨ́ ka kàbhʉ ɨ̀zǎ-azù ʉ̀fʉ̀ ndɨ̀ dhu. Ndɨrɔ̀, ɨnzá azu ʉ̀fʉ̀ ndɨ̀ rɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà.

23 Nɨ́rɔ̀, ndɨ̀ nàla dhu nɨ́ yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɨ̀tɛ̀ arɨ́ dhu nú’ǒ ka rarɨ́ azu nɨ̌ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, obhónga dɔ̌ ka kɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ dhu rǒnzina nɨ́ yà atdídɔ̌ fɨ̀ndá ídzìnga ósè ɨ̀zǎ-azù tɔ́ pɛrɛ̀ dɔ̀nǎ pɛrɛ̀. 24 Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ atsù ɔ̀nà Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari nɨ́ nzɨ̌ yà ìndrǔ-ɔtsʉ́ ɔ́sɨ̀ ngari. Yà ìndrǔ-ɔtsʉ́ ɔ́sɨ̀ ngari nɨ’ɨ̀ yà obhóná Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari nyʉ́ tɔ́ ɔ́fɔ̀ kɛ̀lɛ̌ nɨ́tɛ̀ rɨ́ ngari. Pbɛ́tʉ̀, kǎtsù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ yà Kàgàwà arádɨ ɨ, ndòngò àmbɛ ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ Kàgàwà-rɔ̌ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀. 25 Yà atɔ náarɨ́rà dhu bhěyi, Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Kamà nóongónà òtsù atdí-gʉ̀na tɨ́ Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari ɔ̀. Kǒngónà òtsù ányɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndábhʉ̌na Kàgàwà tɔ̀ ɨ̀zǎ-azù nà fɔná. Pbɛ́tʉ̀, Krɨ́stɔ̀ náatsù nzá Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari ɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndongó tɨ́ ndàbhʉ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ ibí-gʉ̀na. 26 Kɨ̌’ɨ̀na gukyè ndɨ dhu bhěyi, nɨ́ kǎkána ndàbà àpbɛ̀ ibí-gʉ̀na rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà adzɨ Kàgàwà anzɨ̀na dhu ɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndàpà ndɔ̀dɨ̀ ndɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨtɛ̀ ndɨ̀ atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉbà tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga, yà ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ndìpfǒ, ndàbhʉ ndɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu-otù ɔ̌. 27 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà rɔ̌dɔna dhu nɨ́, ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́ dhu, ndɨ ɔvɛ-dzidɔ̌, Kàgàwà ràdʉ̀ ànyǎna ɔ̀tdɨ̀. 28 Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀, Krɨ́stɔ̀ níipfo ndɨ̀ ndɔ̀vɛ̀ atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉbà tɨ́ ábhɔ̌ alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga. Ndɨrɔ̀ kǐngoya ìngo tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́, kǐngoya nzɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉbà tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga, pbɛ́tʉ̀ kǐngoya ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨgʉ́ tɨ́ ndɔ̀dɔ arɨ́ alɛ.

10

Krɨ́stɔ̀ abhʉ̀ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu

(Ɛ̀br 9.7-15,23-28)

1 Músà bhà Ʉyátá nɨ’ɨ̀ ɨ̀rà rɨ́rà ídzì dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɨ̀tɛ̀ rɨ́ àlɛ̌ tɔ̀ dhu, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ’ɨ̀ nzɨ̌ ɨ dhu nyʉ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀. Ndɨ Ʉyátá náazè nɨ́ kongò atdí pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ kɛ̀lɛ̌ núbho Kàgàwà tɔ̀ yà atɔ náarɨ́ ɨ̀rà dhu bhěyi. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎránà nzɨ̌ Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ ríwu alɛ nábhʉ rɔ̌ rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ alɛ tɨ́. 2 Dhu ɨ’ɨ̀na gukyè wɔ̀ dhu bhěyi rɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ alɛ rǎdʉ̀ ’ù’o ’ɨ̀lǎ dòtsí Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ atdí-gʉ̀na tɨ́ dhu tɨ́, nɨ́ ɨ alɛ náawùna nzɨ̌ ’ɔ̀zʉ̀ rɔ̌ tdɨ́tdɔ̌ nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ abádhí ʉbhàna ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ ùbhǒ ɨ̀ ɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu atdídɔ̌. 3 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀-otù ɔ̌, ìndrǔ owúnà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nísè rɔ̌ yà atɔ náarɨ́rà rɔ̌. 4 Obhó tɨ́, ìkyì-akpá-azù mà ɨ̀ndrɨ̀-akpá-azù mànà rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga ìndò akɛkpá màtɨ́.

5 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Krɨ́stɔ̀ ɨra yà adzɨ ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎvɔ̀ dhu Kàgàwà tɔ̀, ndàtɨ:

«Ɨnyɨ, nyɨ nyazè nzá ʉ̀bɨ tɨ́ ka kʉ́bɨna ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mà, ngʉ̌kpà pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ mànà kubho ɨndʉ̀.

Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ nɨ́ ngbɔ̌du ndɨ́nɨ̌ ma mabhʉ̀ tɨ́ pɛrɛ̀ tɨ́ ɨndʉ̀.

6 Kàzʉ ɔ̀ ka kʉ́bɨna ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mà,

nzɛ́rɛnga t’ʉ́bàta tɔ́ pɛrɛ̀ mànà

náafɔ̀ nzá nyɨ̀kpɔ́nʉ.

7 Nɨ́, ma madʉ̀ àtɨ̀nà ɨnyɨ nɨ̌:

‹Kàgàwǎ, kànɨ̌ ma mɨ̀rà ma-tɨ́rɔ̀,

ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ nyɨ nyòzè dhu,

àdhàdhɨ̀ okúdu dɔ̀ rɔ̀ ka kandí pbʉ̀kʉ̀ bhǔkù ɔ̀ dhu bhěyi*.›»

8 Àlɛ̌ kàla wà dhu, Krɨ́stɔ̀ ravɔ̀ dhu, ndàtɨ: «Nyɨ nyazè nzá, ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mà, ngʉ̌kpà pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ mànà. Ndɨrɔ̀ nyɨ nyazè nzá ʉ̀bɨ tɨ́ ka kʉ́bɨna ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ mà nzɛ́rɛnga t’ʉ́bàta tɔ́ pɛrɛ̀ mànà. Kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu náafɔ̀ nzá nyɨ̀kpɔ́nʉ.» Kǎvɔ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi àzèmbè kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ pɛrɛ̀ núbhǒ ka karɨ́ àdhàdhɨ̀ Ʉyátá nónzì ka dhu bhěyi rɔ́rɔ̀ tɨ́. 9 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Kàgàwǎ, kànɨ̌ ma mɨ̀rà, ndɨ́nɨ̌ ma mɔnzɨ tɨ́ nyɨ nyòzè dhu.» Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà ìpfo kɔ̌kɔ̀ ɨ̀zǎ t’úbhota tɔ́ angyè pɛrɛ̀ kɔ́rɔ́, ndàdʉ̀ ʉ̀wʉnà Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ nɨ̌. 10 Ndɨ̀ Krɨ́stɔ̀ anzɨ̀ Kàgàwà òzè dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌’ɨ, àlɛ̌ kú’o wà àlɛ̌, àlɛ̌ rɨ̀lǎ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, yà kǐpfo ngbɔ̌na ndàbhʉ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ atdí-gʉ̀na kɛ̀lɛ̌ tɨ́ dhu-otù ɔ̌.

11 Pbàyàhúdí-bvʉ̌, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ kùhanɨ̀ mà nóongónà ìde bìlǐnganà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀. Kǒngónà atdí pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ kɛ̀lɛ̌ núbho ibí-gʉ̀na Kàgàwà tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ɨ pɛrɛ̀ ràdʉ̀ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɨ̀tɔ̀ akɛkpá màtɨ́. 12 Pbɛ́tʉ̀, Krɨ́stɔ̀ náabhʉ̀ pɛrɛ̀ atdí tɨ́ Kàgàwà tɔ̀. Ndɨ pɛrɛ̀ nɨ’ɨ̀ yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà rɨ́’ɨ̀, ndɨ̀tɔ̀ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga pɛrɛ̀. Ndɨrɔ̀, kǎrádɨ pɔ́tsɔ́ ɨfʉta tɔ́ ngari ɔ̌ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. 13 Ányɨ̀, kà rɔ̌dɔna kòmbí dhu nɨ́, Kàgàwà rɨ̌ kɔ́rɔ́ kàbhà òmvǔ àbhʉ̌ kà rɔ̀bɛ̀ dɔ̀ya dhu. 14 Obhó tɨ́, yà ndɨ̀ ndabhʉ̀ Kàgàwà tɔ̀ atdí tɨ́ pɛrɛ̀-otù ɔ̌, kǎbhʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ndɨ̀ ndú’o rɨ̀lǎ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ alɛ, rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ atdídɔ̌ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhòdhódhónganà alɛ tɨ́.

15 Ndɨrɔ̀, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌ ndɨ dhu ɔ̀vɔ àlɛ̌ tɔ̀ átɔ̀. Wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, kà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ:

16 «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ:

‹Kɔ̌kɔ̀rɨ́ ɨdhɔ dzidɔ̌, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ mǎ mɨ́ mǔngbò abádhí mànà nɨ̌ ungbòta.

Ma mɨ́ pbàkà Ʉyátá nándǐ abádhí-afí ɔ̀,

madʉ̀ àbhʉnà abádhí rʉ̀nɨ.›

17 Ɨma, ma mɨ́ nzɨ̌ abádhí tɔ́ nzɛ́rɛnga mà, abádhí tɔ́ afátá mànà nɨ́rɛ̀ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́*.»

18 Kàgàwà ʉ̀bà ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga rɔ̀, ka kɨ́ mbǎ pɛrɛ̀ t’úbhota-atdyú nà ndɨ́nɨ̌ kʉ̌bà tɨ́ nzɛ́rɛnga.

Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ròwù Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ atdí àlɛ̌-afí nà dhu

(Ɛ̀fɛ 2.13,18; Ɛ̀br 4.4-16; 6.4-20; 12.25-29)

19 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, àlɛ̌ kà’ù wà dhu, Yěsù-azù-otù ɔ̌, àlɛ̌ ràrɨ̌ òtsù òtsù Atdídɔ̌ Ɨ̀lǎ Ngari ɔ̀. 20 Àbadhi ángbɛ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá tɔ́ otu àlɛ̌ tɔ̀, ndɨ ngari-tsʉ̀ ka kʉ́tɔ̀ nɨ̌ mbɛrʉ̀-ba-ɔ̌nga ndɨ̀ ndábhʉ rʉ̀fà ndɨ̀ dhu-otù ɔ̌. Kà-tɨ̀ nɨ́, ndɨ dhu rɔ́nzɨ̀ ndɨ̀ yà kǎbhʉ ngbɔ̌na nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ kʉtɔ̌ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu-otù ɔ̌. 21 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ rɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ wɔ̀ ndɨ Ádrʉ̀ngbǎ Kùhanɨ̀ nà. 22 Nɨ́, dhu àkǎ àlɛ̌ ròwù Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ atdí àlɛ̌-afí nà, ndɨrɔ̀ àkǎkǎ atdídɔ̌ a’uta nà. Yěsù núu’o àlɛ̌-afí azùna nɨ̌, rɨ̀lǎ atdídɔ̌ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta ɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ àlɛ̌-ngbɔ̀ ù’o ɨ̀lɨ̌lǎ ɨdha nɨ̌*. 23 Kàgàwà akɔ̀ àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndɔ́nzɨna dhu tɔ́ làká àlɛ̌ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ. Nɨ́ dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀vɔ̀ wɔ̀ ndɨ àlɛ̌ kɔ́dɔna ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ dhu kpangba ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀. 24 Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ ràndà àlɛ̌ dɔ̀ nga mběyi àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ dhu abhʉ̀ tɨ́ àlɛ̌ àlɛ̌ ròzè àlɛ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. 25 Dhu àkǎ nzá àlɛ̌ rʉ̀bhà atdíkpá àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌-tsʉ̀ ùndǔ dhu, àdhàdhɨ̀ atdídhená alɛ arɔ́nzɨna dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ ròngò àlɛ̌-afí àbhʉ ròtsì ɔbɨ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌. Àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàla wà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo ɔ̀ná ɨdhɔ rɨ̌ ndìndù dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

26 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kapɛ́ àmbɛ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ kɨ̀sɨ́ tɨ́, ɨwà àlɛ̌ kʉ̀nɨ obhónga rɔ́rɔ̀, nɨ́ Kàgàwà tɔ̀ àlɛ̌ kádʉ̀ ùbhonà àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga kʉ̌bà tɨ́ ngǎtsi pɛrɛ̀ rɨ̌ mbǎ tdɨ́tdɔ̌. 27 Pbɛ́tʉ̀, ndʉ̀bhà rádʉ̀ àlɛ̌ tɔ̀ dhu nɨ́, àlɛ̌ ɔ̌ ɔdɔ́na, àlɛ̌ kɨ́ Kàgàwà rɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀ àlɛ̌ dɔ̌, ndɔ̀tdɨ̀ àlɛ̌’ɨ, rɔ̀ná òmvǔ-tsè atdídɔ̌ ɔ́rʉ̀ kàzʉ nɨ̌ dhu ɔ̀dɔ dhu. 28 Angyi ka kongónà Músà bhà Ʉyátá nʉ̀kɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà, nóhò ɨ̀mbǎ ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí na, ɔ́yɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨ̀bhʉ alɛ mà níkò kɔ̀nzɨ̀ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ rɔ̀*. 29 Nɨ́rɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà gàyà nɔ̀nzɨ̀ alɛ tɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ododu màlɨpɔ̀ nyʉ́ nábà? Obhó tɨ́, ndɨ alɛ nɨ́fʉ nzá yà ndɨ̀ nú’o ndɨ̀lǎ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ Kàgàwà t’ídhùnà-azù, yà ìndrǔ nábhʉ rùngbò ɨ̀ Kàgàwà mànà azu. Ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ ʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ yà ìndrǔ àbhʉ̌ arɨ́ rʉ̀nɨ Kàgàwà bhà ídzìnga kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí nɨ̌. 30 Obhó tɨ́, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà yàrɨ́ dhu navɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ alɛ. Kǎtɨ:

«Nzɛ́rɛ dhu ùbhǒ ka kɨ́ nzɛ́rɛ dhu nɨ̌ dhu nɨ́ pbàkà kasʉ.

Ndɨrɔ̀ ɨma, ma mubhòya ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà ndɨ alɛ ɔ́nzɨ̀ dhu-bvʉ rɔ̌.

Ɨma Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, ma mɨtdɨ̀ya ndɨ pbàkà alɛ-ànyǎ*.» 31 Kàgàwà, yà ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ dhòdhódhónganà alɛ-fɔ́ ìndrǔ rɨ̌sɨ̌ dhu nɨ́ ɔdɔ̀na àkǎ kɔnzɨ̀ atdídɔ̌ dhu!

32 Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ yà angyi ndɨ̀ nanzɨ̀ rʉ̀kʉ́ dhu, yà Kàgàwà awʉ̀ nyɨ̀kʉ́ nga ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Nyɨ̌ nyabà àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́ ìndrǔ-fɔ́, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyandù ɨ àpbɛ̀-dzi kɔ́rɔ́. 33 Atdídhená kàsʉmɨ̀ ɔ̌, ka kowúnà dhu ʉ̀nɔ̀ rɔ̌ nzɛ́rɛ nyɨ̌ nɨ̌, kadʉ̀ àvu rʉ̀kʉ́ ábhɔ̌ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyowúnà nyǎpbò rɔ̌ atdíkpá kɔ̌kɔ̀ rɔ̀yá ka kávu alɛ mànà. 34 Nyɨ̌ nyabà ɨzʉ kɔ̌kɔ̀ imbi-dzà ɔ̀ ɨ’ɨ̀ alɛ dɔ̌, nyǎdʉ̀ fʉkʉ́ dhu-tsí ʉ̀dhǎ ka kɨ́ dhu ná’ù dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà, nyɨ̌ nyʉnɨ dhu ìnè nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ ídzì dhu-tsí, yà mběyi nyʉ́ rɨ́’ɨ̀ ndɨrɔ̀ dhòdhódhónga nà rádɨ nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 35 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌bhà fʉ̀kʉ́ a’uta, ndɨ a’uta rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎ pɛrɛ̀ nyʉ́ nábhʉ̌ nyǎbà nɨ́dhunɨ̌. 36 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌dɔ̀ afíkʉ obvò, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ Kàgàwà ózè dhu, kà ràdʉ̀ yà ndɨ̀ ndakɔ̀ fɨ̀ndá làká fʉ̌kʉ̀ dhu nábhʉ fʉ̌kʉ̀. 37 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ Kàgàwà rǎtɨna:

«Kàsʉmɨ̀ ʉ̀bhà ndɨ̀ akɛkpá nyʉ́!

Ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́ yà àkǎkǎ ndɨ̀rà alɛ rɨ̌rà ɔ̀ná.

Kà rɨ̌ nzɨ̌ àdɨ ádzǐ ɨnzá ndɨ̀ ndɨ̀rà rɔ́rɔ̀*.

38 Obhónángatálɛ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́du ɔ̌ alɛ,

rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà ɨma ndɨ̀ ndà’ù dhu-otù ɔ̌.

Pbɛ́tʉ̀, kǎpɛ́ ndàdǔ olù pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌,

nɨ́ afídu rɨ̌ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà kà dɔ̌*.»

39 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌’ɨ́ na, àlɛ̌ nɨ́ nzɨ̌ olù rádʉ̀ ’àdu, ’àdʉ̀ ùwǐ alɛ. Àlɛ̌ nɨ́ ɨwà Kàgàwà ná’ù alɛ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ a’uta nɔ́ɔdɔ tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga.

11

Pbàìsràyélí t’ábhúya nzínzì ɔ̌ Kàgàwà na’u alɛ

(Zàb 33.6,9; Yùw 8.56; 1Pɛ́ 1.8)

1 Kàgàwà à’u ìndrǔ rɨ̌ dhu-tɨ̀ nɨ́, ndɨ alɛ rà’ù dhu, àbà ndɨ̀ ràrɨ̌ yà ndɨ̀ ndɔ́dɔna Kàgàwà abhʉ̀ tɨ́ fɨ̌ndà dhu nábà. Ndɨrɔ̀ kà-tɨ̀ nɨ́, ìnè rɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́ ka kɨ́ ɨnzá ka kàpɛ̀ àlǎna dhu à’u dhu. 2 Ndɨ a’uta-tɨdɔ̀ nà àlɛ̌ t’ábhúna ɨ’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà awɛ ídzì dhu abádhí dɔ̌.

3 Kàgàwà àlɛ̌ ká’ù dhu-otù ɔ̌, àlɛ̌ kʉ̀nɨ dhu, Kàgàwà ranzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà mà yà adzɨ mànà ɔ̀tɛ̌na nɨ̌ tɨ́. Kà-tɨ̀ nɨ́, yà adzɨ ɔ̌ àlɛ̌ karálǎna kɔ́rɔ́ dhu-tsí Kàgàwà rabhɔ̀lɔ ɨ ɔ̀tɛ̌na, yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ’àlǎ dhu nɨ̌.

4 Àbělì náa’u Kàgàwà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎbhʉ̀ ídzì pɛrɛ̀ nyʉ́ Kàgàwà tɔ̀, ròsè Kàyinà àbhʉ pɛrɛ̀ dɔ̀nǎ. Nɨ́ kàbhà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà azʉ̀ ka obhónángatálɛ tɨ́, ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ ndɨ̀ nda’u kàbhà pɛrɛ̀ ídzì dhu tɨ́ nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ a’uta-bvʉ rɔ̌, ɨwà màtɨ́ ndɨ̀ ndavɛ̀ rɔ́rɔ̀ Àbělì arɨ́’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu ɔ̀vɔ indo màtɨ́ rɔ́*.

5 Ɛ̀nɔkà náa’u Kàgàwà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà adyì ka yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀, rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ɨnzá ɔvɛ-dzi nìnè rɔ́rɔ̀. Ka kala nzá ka tdɨ́tdɔ̌, Kàgàwà adyì ka, rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ, tdʉ̌ Kàgàwà odyí ka, rɔ̀dzɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà razʉ̀ ka nyɨ̀kpɔ́na nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́*. 6 Nɨ́rɔ̀, ɨ̀mbǎ a’utá na, ìndrǔ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ ndɨ̀ nòzè ndòndrì alɛ nákǎ ndà’ù dhu, ìnè kà rarɨ́’ɨ̀, ndɨrɔ̀ kà rarɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ ndɔ̀nɛ rɨ́ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ala tɨ́ ndɨ̀ alɛ tɔ̀.

7 Nʉwà náa’u Kàgàwà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà avɔ̀ dhu kà tɔ̀ yà ɨnzá ka kàpɛ̀ àlǎna angyi dhu dɔ̌. Nɨ́ kǎ’u Kàgàwà ɔ̀vɔ̀ fɨ̌ndà dhu obhó dhu tɨ́, ndàdʉ̀ ɨ̀ ʉ́gʉ ɔ̀nà atdíkpá pbɨ̀ ɨdzá-bhà mànà sàfinà nɔ́sɨ̀. Ndɨ dhu-otù ɔ̌, ndɨ Nʉwà abhʉ̀ Kàgàwà rɔ̀tdɨ̀ anya yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ dɔ̌, ndɨ Kàgàwà ràdʉ̀ kɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ kàbhà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀.

8 Àbràhamʉ̀ náa’u Kàgàwà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kɨ̌fʉ Kàgàwà ànzì ndɨ̀ dhu, ndɨ̀và ndɨ̀ ndàrà yà Kàgàwà ɔ̀kɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌ndà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndadɨ̀ tɨ́ kàmǎna tɨ́ pbìrì ɔ̀. Kʉ̌bhà pbɨ̀ndà pbìrì nyʉ́, ndàdʉ̀ àrà ɨnzá ndɨ̀ ndʉ̀nɨ ndɨ̀ ndárà ɨ nga mà rɔ́rɔ̀. 9 Pbɨ̀ndà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, kǒngónà àdɨ wɔ̀ fɨ̀ndá làká Kàgàwà akɔ̀ fɨ̌ndà pbìrì ɔ̌ àdhàdhɨ̀ olo bhěyi. Ányɨ̀ kǒngónà àdɨ hɛmɛ̌-dzà ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Ìsakà mà Yàkɔbhɔ̀ mànà náadʉ̀ òko átɔ̀ hɛmɛ̌-dzà ɔ̌ dhu bhěyi. Abádhí tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ ndɨ làká átɔ̀. 10 Obhó tɨ́, Àbràhamʉ̀ ambɛ́nà ɔ̀dɔ̀nà dɔ̌ ndàla dhu nɨ’ɨ̀, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ udhé, ndàdʉ̀ ɔ̀sɨ̀nà pbanga, yà atdídɔ̌ kɔ̌rʉ̀ pfɔ̌na rɨ̀dzɔ̀ pbanga*.

11 Sárà nyʉ́ mà átɔ̀ náa’u Kàgàwà. Nɨ́, ìnè kà rɨ̌’ɨ̀ ìngò-àyi tɨ́, ndɨrɔ̀ mʉ̀làyǐ-ngba nyʉ́ tɨ́ rɔ́rɔ̀, Kàgàwà abhʉ̀ ka ràbà pbàdzʉkʉrʉ àbà kà rɨ̌ nɨ̌ onzi. Kǎbà ndɨ onzi, kǎ’u dhu àbhʉ̌ Kàgàwà ràrɨ̌ yà ndɨ̀ ndakɔ̀ làká àbhʉ̌ ràkǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Àbràhamʉ̀, àzèmbè ɔvɛ kɛ̀lɛ̌ ɔ̀dɔ rɨ́ alɛ bhà pbàdzʉkʉrʉ nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́ àdhàdhɨ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ’ɔ̀zʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ alalɨ, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ ɔsɔkpɔ́-bvʉ̀ tɨ́.

13 Kɔ̌kɔ̀ alɛ kɔ́rɔ́ nʉ́ʉvɛ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌, ɨnzá ɨ̀ àbà yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌yɔ̀ dhu rɔ́rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí ala ka ɨtsɛ rɔ̀, ɨdhɛ̀ya ràdʉ̀ ndɨ̀ka nɨ̌. Abádhí avɔ̀ dhu kpangba ’àtɨ, yà adzɨ ɔ̌ ɨ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ olo bhěyi, ndɨrɔ̀ abhi ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ bhěyi. 14 Obhó tɨ́, wɔ̀ dhu bhěyi rɔ́tɛ alɛ rɨ̌tɛ̀na kpangba dhu nɨ́, ɨ̀ ràrɨ̌ fɨ̀yɔ́ pbìrì nyʉ́ nɔ́nɛ. 15 Abádhí ɨrɛ̀na gukyè angyíta tɨ́ ɨ̀ uvò ’òwù fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀ dhu, nɨ́ abádhí ábàyana àbà ányɨ̀ ɨ̀ ɨ́ ’àdǔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀. 16 Pbɛ́tʉ̀, abádhí-atdyú nyʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ yà mběyi nyʉ́ rɨ̌’ɨ̀ atdídɔ̌ ròsè pbìrì dɔ̌. Ndɨ pbìrì nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà-nyɨ̀ rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ abádhí tɔ́ Kàgàwà tɨ́ ka kɨ́ ndànzi rɔ̀, ɨwà ndɨ̀ ndabhɔ̀lɔ̀ pbanga abádhí tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.

17 Pbɨ̀ndà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, Àbràhamʉ̀ níipfo idhùnà Ìsakà, ndàbhʉ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ yà Kàgàwà amvù kàbhà a’uta ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Kǎ’u, ndìpfo ndɨ atdí tɨ́ rɨ̌’ɨ̀ idhùnà, ndàbhʉ pɛrɛ̀ tɨ́, àzèmbè ɨwà Kàgàwà akɔ̀ làká fɨ̌ndà rɔ́rɔ̀. 18 Kàgàwà avɔ̀ dhu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ìsakà-otù ɔ̌ nga nɨ́ ndɨ nyɨ nyɨ́ pbʉ̀kʉ̀ dhu tɨ́ ka kátɨna pbàdzʉkʉrʉ àbà nɨ̌*.» 19 Àbràhamʉ̀ náa’u dhu Kàgàwà ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ndàbhʉ Ìsakà rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ Kàgàwà adʉ̀ Ìsakà àdu tdɨ́tdɔ̌ kà-fɔ ɔ̀, àdhàdhɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nɨ̀ngbɛ̀ alɛ bhěyi.

20 Ìsakà náa’u Kàgàwà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎso idhúna Yàkɔbhɔ̀ mà Ɛ̀sawʉ̀ mànà, ndɔ̀vɔ̀ olùnǎ rɔ̀ ɨ̀ nɔnzɨya abádhí rɔ̌ dhu abádhí tɔ̀.

21 Yàkɔbhɔ̀ náa’u Kàgàwà. Nɨ́, ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ̀ ndɔ̀dɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɛ́ tɨ́ rɔ́rɔ̀, kǎso idhùnà Yɔ̀zɛfʉ̀ bhà inzo atdátdírà ɔ̌, pbɨ̀ndà mùgǒ-tsʉ̀dɔ̌ ndɨ̀ ndàgǔ ndɨ̀, ndàmbɛ Kàgàwà ʉ̀lɛ dɔ̌ rɔ́rɔ̀.

22 Yɔ̀zɛfʉ̀ náa’u Kàgàwà. Nɨ́, ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ndɨ̀ ndɔ̀dɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɛ́ tɨ́ rɔ́rɔ̀, kǎvɔ̀ dhu Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀ Pbàìsràyélí rǔvò ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, kʉ̌yá dhu kpàna ka kɔnzɨya tɨ́ dhu dɔ̌.

23 Músà t’ábanà mà kà-tsánà mànà náa’u Kàgàwà. Nɨ́ Músà tɔ́ ngbángba ɨ́yànà ʉ̀gʉ̀ rɔ̀, abádhí anzɨ̀ nzá Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà ʉyátá ʉ̀kɔ̀ ɨ̀ ɨ́ dhu-ɔdɔ̀. Nɨ́, abádhí arù ndɨ ngbángba ràrà àhʉ ɨ̀bhʉ àbǐ tɨ́. Obhó tɨ́, abádhí ala dhu ka ràrɨ̌ atdídɔ̌ áya ngbángba.

24 Músà náa’u Kàgàwà. Nɨ́ kǐtdègu òvi ndàhʉ ádrʉ̀ngbǎ, nɨ́ kǔvó ndɨ̀ dòtsí ɨ̀nzɨ̌ kanzì ndɨ̀ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà t’ɨ́vànà bhà ɨngba tɨ́. 25 Kǎzè dhu nɨ́ ’òngò àpbɛ̀ àbà atdíkpá Kàgàwà bhà alɛ mànà, ròsè Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà tɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ ɨdhɛ̀na rɨ̌ ndɨ̀kǎ ídǒ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́ dhu dɔ̀nǎ. 26 Ndɨrɔ̀, Músà tɔ̀, ndɨ̀ nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ àdhàdhɨ̀ Màsiyà nɨ̌ ka kʉnɔya dhu nzɛ́rɛ dhu bhěyi dhu nɨ’ɨ̀ ídzì dhu, ròsè Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ònzì àbà ndɨ̀ ndɨ́ dhu dɔ̀nǎ. Obhó tɨ́, kǎmbɛ́nà ɔ̀dɔ̀nà dɔ̌ dhu nɨ́, Kàgàwà ubhòya ndɨ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀. 27 Pbɨ̀ndà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎhʉ̀ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀nzɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà nàwí-ɔdɔ̀. Ndɨrɔ̀ kǎdù nzá ndɨ̀ olù yà ndɨ̀ ndùdhě ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ dhu ɔ̌, àdhàdhɨ̀ àlǎ rɨ́ Kàgàwà, yà ɨ̀nzɨ̌ ka karɨ́ àlǎna alɛ àlǎ alɛ bhěyi. 28 Ndɨ pbɨ̀ndà a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎpɛ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀. Kʉ̌yá dhu Pbàìsràyélí tɔ̀, rʉ̀vɔ̌ ɨ̀zǎ-azù fɨ̀yɔ́ tsǎtsʉ̀ rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ yà ìndrǔ-tsè ɔ̀tdɨ̀ rɨ́ màlàyikà nɔ́ɔkyɛ tɨ́ nzɨ̌ abádhí tɔ́ senzo tɔ́ kpabhá nzónzo.

29 Ɨ Pbàìsràyélí náa’u Kàgàwà. Nɨ́ abádhí ʉdà Òlǒlù ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀nǎ àdhàdhɨ̀ adzɨ-kpa dɔ̌ ɨ̀ ʉ́da dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, Mísrì ɔ̌ bhà níitdègu dhu àpà ’ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, nɨ́ ɨdha agbú ndɨ̀ abádhí dɔ̌, tsěya rɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀.

30 Pbàìsràyélí tɔ́ a’uta-okú dɔ̀ rɔ̀, Yèrikò tɔ́ kɨgɔ̀-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ odu tɔ́ kàlɨ̀ núugòlò ndɨ̀, ndɨ̀tsɨ̀ obvò, àrʉ̀bhʉ̀ ɨdhɔ tɨ́ abádhí àkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na rɔ̀.

31 Mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ atdí tsìbhálɛ, Ràhabà tɨ́ kátɨna náa’u Kàgàwà. Nɨ́, ɨ́yàdhíyà mà ka kakyɛ̀ nzá atdíkpá fɨ̀yɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà kǎkà ɨ̀ nuvó ɨ̀nzɨ̌ ’òngò Kàgàwà-tsʉ̌ dhu nɨ́fʉ alɛ mànà, ɨ́yàdhíyà akɔ̀ abhábhɔ màrʉ̀ngà ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

32 Nɨ́rɔ̀, ma mɨ́ àdhu ʉ̀nɔ tdɨ́tdɔ̌? Obhó tɨ́, kàsʉmɨ̀ àbhʉ nzá ma mawɛ dhu Gìdìyonì mà, Bàrakà mà, Sàmusonì mà, Yèfutà mà, Dàwudì mà, Sàmɔlɛ̀ mà pbànábí mànà nàndà dhu dɔ̌. 33 Kàgàwà ɨ̀ a’u dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kɔ̌kɔ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ náanzɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ lɛ̀mà, ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ obhónánga tɔ́ dhu ɔ̀nzɨ̀. Ngʉ̌kpà alɛ abà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌yɔ̀ dhu, ngʉ̌kpà alɛ ʉtsɨ àrì-tsʉ̀, 34 ngʉ̌kpà alɛ ɨvɛ́ atdídɔ̌ rɔ́rʉ̀ kàzʉ, ngʉ̌kpà alɛ ʉ̀gʉ ɨ̀ àpà ka kɨ́ kɔkyɛ̀ ɨla tɔ́ ɨla tɔ́ obhi-akpá nɨ̌ dhu ɔ̌ rɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ ɨ’ɨ̀ mbǎ ɔbɨ nà, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà adʉ̀ ɨ-tsí àbhʉ ròtsì ɔbɨ. Ɨla t’úgyeta ɔ̌, ngʉ̌kpà alɛ ɨtɛ̀ ɨ̀ ɔbɨtálɛ tɨ́, ’àdʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ fɨ̀yɔ́ pbìrì ɔ̌ pbànówí lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀, ’òdì ròtsè. 35 Atdídhená vèbhálɛ náa’u Kàgàwà. Nɨ́ abádhí ala ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ nzínzìya ɔ̌ rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ mànà, ɨwà Kàgàwà àbhʉ rʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ rɔ́rɔ̀.

Ngʉ̌kpà alɛ-tsí rɔ̌ ka kavù atdídɔ̌ ràla ɔvɛ-ngbɔ̀ nyʉ́. Pbɛ́tʉ̀, abádhí uvó ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ kʉkɔlɔ ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉ̀vɛ dhu-dzidɔ̌ Kàgàwà abhʉ̀ya tɨ́ ’ʉ̀ngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ ídzì ípìrɔ̌nga nyʉ́ nábà. 36 Ngʉ̌kpà alɛ-tsí ka kɨngɔ̀, kadʉ̀ ʉ̀vɨnà asé nɨ̌. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ ka kusó àdrà-mbǐ dɔ̌, kadʉ̀ ʉ̀dɔnà imbi-dzà ɔ̀. 37 Ngʉ̌kpà alɛ-tsí ka kakyɛ̀, kubvǔ odu nɨ̌, ngʉ̌kpà alɛ-ɔ̌nga àzè kadʉ̀ isí nɨ̌. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ ka kakyɛ̀ ɨla tɔ́ obhi-akpá nɨ̌. Ngʉ̌kpà ubhì ’àmbɛ òri dɔ̌ akyɛ, tàmà-ndɨ̀ mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀ndrɨ̀-ndɨ̀ mà ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá rɔ́rɔ̀. Abádhí rɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu atdɨ̀ ndɨ̀. Ndɨrɔ̀ ka kavù abádhí rɔ̌, kɔnzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu nyʉ́ rɔ̀yá. 38 Kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ náaká nzá ’òkò yà nzɛ́rɛ adzɨ ɔ̌. Abádhí arì akyɛ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ ndɨrɔ̀ pbìrì dɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀ abádhí ongónà òko odu ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ibhu ɔ̀nǎ ndɨrɔ̀ adzɨ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ibhu ɔ̀nǎ.

39 Kɔ̌kɔ̀ alɛ kɔ́rɔ́ náa’u Kàgàwà. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kǎwɛ ídzì dhu abádhí dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, ɨ alɛ náabà nzá yà kǎkɔ̀ fɨ̀ndá làká fɨ̌yɔ̀ dhu. 40 Kàgàwà ɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndùdhe ídzì dhu nyʉ́ àlɛ̌ tɔ̀ rɔ́. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, kǎzè nzá ndɨ dhu ràkǎ abádhí tɔ̀ vǐya dɔ̌ rɔ̀ ɨ̀mbǎ àlɛ̌’ɨ́ na.

12

Kàgàwà arɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɨ̀sɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀ màlɨpɔ̀ nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ídzìnga nibho tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀ dhu

(1Kò 9.24-27; Fìl 3.11-14; 1Pɛ́ 2.21-24)

1 Àlɛ̌ nàndà dhu nɨ̌, kɔ̌kɔ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta nɨtɛ̀ kpangba alɛ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ ihé nyʉ́ nákpɔ̀rɔ̀ àlɛ̌-ngbɔ̀ átɔ̀. Nɨ́rɔ̀ dhu àkǎ àlɛ̌ ràwà yà àlɛ̌-tsʉ̀ ʉ̀tɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ ràmbɛ òwu dɔ̌ angyi a’uta ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí. Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ àlɛ̌ ràwà nzɛ́rɛnga yà ɨsɔ́ tɨ́ arɨ́ ndàpbǎ àlɛ̌-rɔ̌ dhu, àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ òtse dɔ̌ yà Kàgàwà ávi àlɛ̌ ròtsè ɔ̀ná ɔngʉ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀. 2 Dhu àkǎ àlɛ̌ rʉ̀dɨ̌ àlɛ̌-nyɨ̀kpɔ́ Yěsù-rɔ̌ tɨ́. Ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ tɔ́ a’uta apɛ̀ ndɨ̀ dɔ̀ná rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ kàbhʉ rádʉ̀ rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ a’uta tɨ́ alɛ. Obhó tɨ́, kǎndù mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ka kɨ́ ndʉ̀tɔ̌ ndɔ̀vɛ̀ dhu-dzi, ɨ̀nzɨ̌ ndàbhʉ nyɨ̀na rɨ̀wʉ̀ ndɨ ɔvɛ-tɨdɔ̀ nɨ̌. Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu ɨwà ndɨ̀ ndʉ̀nɨ olùnǎ rɔ̀ ndɨ̀ ndábàna dhɛ̀dhɛ nɨ́dhunɨ̌. Nɨ́ kòmbí, kà rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ndɨ̀ ndàdɨ Kàgàwà bhà Ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi tɔ́ fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ rɔ́. 3 Dhu àkǎ nyɨ̌rɛ̀ ka, yà nzɛ́rɛngatálɛ náandrɔ̀ ndɨ̀ atdídɔ̌ dhu-dzi nandù alɛ. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ afíkʉ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ̀ngyɛ, ndɨ dhu ràdʉ̀ nyǎdu olù. 4 Obhó tɨ́, wɔ̀ nzɛ́rɛnga lɛ̀mà nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ nyɨ̌ nyúgyena ɨla ɔ̌, nyɨ̌ nyàpɛ̀ nzá nyǔgye ràrà àhʉ nyɨ̌ nyʉ́vɛ dhu ɔ̀. 5 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàdzo tɨ́ nzá wà yà pbɨ̀ndà inzo bhěyi Kàgàwà rɨ̌ afíkʉ àbhʉ̌ ròtsì ɔbɨ nɨ̌ ɔtɛ rɔ̌ rɔ̀? Kà rǎtɨna:

«Pbànɨ̌ngbá, àpɛ́ nyala Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌ nyɨsɔ̌ màlɨpɔ̀ nɨ̌ dhu nzɛ́rɛ dhu tɨ́.

Ndɨrɔ̀, àpɛ́ nyabhʉ̀ afínʉ rɨ̀ngyɛ̌ ndɨ̀ dʉ̀nʉ́ kà rɔ̌rʉ̀ rɔ̀.

6 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà arɨ́sɔ̌na màlɨpɔ̀ nɨ̌ alɛ nɨ́ òzè ndɨ̀ ndózè alɛ.

Ndɨrɔ̀, àbadhi arɨ́ ɨ̀tɨ̌na alɛ nɨ́ pbɨ̀ndà inzo tɨ́ ndɨ̀ ndʉ̀nɨ kɔ́rɔ́ alɛ*.»

7 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒndù Kàgàwà rɨ̌ nyɨ̌sɔ̌ màlɨpɔ̀ nɨ̌ dhu-dzi òndù tɨ́, kǎrɨ́ dhu ɔ̀nzɨ rʉ̀kʉ́ pbɨ̀ndà inzo bhěyi nɨ́dhunɨ̌. Ádhɨ pbá ɨngba ndɨ ɨ̀nzɨ̌ àbanà arɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɨ̀sɔ̌ fɨ̌ndà màlɨpɔ̀ nɨ̌? 8 Ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà apɛ́ àdʉ̀ nzɛ́rɛ dhu ɨ̀sɔ̌ fʉ̌kʉ̀ màlɨpɔ̀ nɨ̌ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà inzo ɨ̀sɔ̌ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu bhěyi, nɨ́ nyɨ̌ nɨ́ nzɨ̌ kàbhà obhóná nzónzo, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nɨ́ iri nzónzo. 9 Ndɨrɔ̀ yà adzɨ dɔ̌ àlɛ̌ t’ábáya náarɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɨ̀sɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀ màlɨpɔ̀ nɨ̌ àlɛ̌ ràdʉ̀ ’ɨ̀fʉ. Nɨ́rɔ̀ dhu ɔ̀fɔ̀ tɨ́ nzá nga àlɛ̌ rɨ̀fʉ àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ nabhʉ̀ tɨ́ àlɛ̌ ràbà dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga? 10 Obhó tɨ́, àlɛ̌ t’ábáya náarɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɨ̀sɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀ màlɨpɔ̀ nɨ̌ ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́, nyɨ̀kpɔ́ya nɔ̀fɔ̀ dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà arɨ́ kɨ̀sɔ̌ àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ídzìnga nibho tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀, ndàdʉ̀ àlɛ̌ àbhʉ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́ ndɨ̀ bhěyi. 11 Àlɛ̌ ɨ̀sɔ̌ ka kɨ́ màlɨpɔ̀ nɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ karɨ́ nzɨ̌ ndɨ dhu àlǎ dhɛ̀dhɛ tɨ́ àlɛ̌ tɔ̀, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ karɨ́ kàlǎ ɨzʉ ìbho rɨ́ àlɛ̌ tɔ̀ dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ olùnǎ rɔ̀, ídzì dhu nàla ndɨ malɨpɔ̀-nyʉtsì alɛ náarɨ́ àbàna itse tɨ́ dhu nɨ́ màrʉ̀ngà ɔ̌ afíya rǒko dhu mà, obhónánga tɔ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ dhu mànà.

12 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nyǎbhʉ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀ nɨ̀ngyɛ̌ okùkʉ mà, kɔ̌kɔ̀ ìvǐ rívi ɔtdyʉ̀kʉ mànà rɨ̀dzɔ̀. 13 Dhu àkǎ nyɔ̌bhɔ̀lɔ̀ tʉ́rʉ́tʉ́rʉ́ ìkò otu pfɔ̌kʉ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ òtsótsù alɛ-pfɔ̀ nabhʉ̀ tɨ́ ràvɔ, pbɛ́tʉ̀ ndɨ́nɨ̌ abádhí nabhʉ̀ tɨ́ rʉ̀gʉ ʉ̀gʉ̌ tɨ́.

Ɨnzá dhu àkǎ ìndrǔ ròkò ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀fʉ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu dhu

14 Dhu àkǎ nyɔ̌nɛ̀ màrʉ̀ngà ɔ̌ nyɨ̌ nyóko kɔ́rɔ́ alɛ mànà dhu, ndɨrɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ nyɨ̌ nyóko ɨ̀lǎ nyɨ̌ nyɨ̀lǎ rɔ́rɔ̀ dhu. Ɨ̀mbǎ kɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi rɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpa àlǎ rɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ atdí màtɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌. 15 Dhu àkǎ nyǎndà nga mběyi ɨ̀nzɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà ràsà Kàgàwà rɨ̌ ndàsǒ nɨ̌ asota. Ndɨrɔ̀ dhu àkǎ nyǎndà nga mběyi átɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ tɨ́ ábhɔ̌ alɛ ɨ̀nzǎ rɨ́ alɛ tɨ́, àdhàdhɨ̀ ògyògyè atdídhená itsu-vɛ́ náarɨ́ dhu ɨ̀nzǎ dhu bhěyi. 16 Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà nákǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀tálɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ Kàgàwà bhà dhu-tsí ɨ̀fʉ̌ alɛ tɨ́. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ dhu Ɛ̀sawʉ̀ náanzɨ̀ dhu bhěyi: kǎbhʉ̀ sengba tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu tɔ́ pbɨ̀ndà obhónánga kodzì ákɛ̌ ɔ̀nyʉ̌-ngba rɔ̌ dhu bhěyi. 17 Àdhàdhɨ̀ nyɨ̌ nyʉ́nɨ dhu bhěyi, olùnǎ rɔ̀, kǎzè àbanà ràso ndɨ̀, pbɛ́tʉ̀ ndɨ kà t’ábanà adʉ̀ ndɨ dhu àsà àsa tɨ́. Kǎmvù mbǎ ndɔ̀dzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ àbanà ʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta, nɨ́ ndɨ dhu aká nzá kà tɔ̀.

18 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyówù nzá ùvò yà ngbɔ̌na àpbala ka kádʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ pbìrì-tɨ’ɔ̀, àdhàdhɨ̀ Pbàìsràyélí náawù ùvò Sìnayì tɨ́ kátɨna pbìrì-pfɔ̀ rɔ̌ dhu bhěyi. Abádhí ala ndɨ pbìrì dɔ̌ rɔ́rʉ̀ atdídɔ̌ kàzʉ, ndɨ pbìrì dɔ̌ ndɨ̀ nìbvǔ mbìì ʉ̀tɨ̀ ɨ́nɔ̀-ɨ́yà, ndɨrɔ̀ kà dɔ̌ rópili àpùpú. 19 Abádhí ɨrɨ wàndà-tù mà, Kàgàwà-tù mànà. Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ dhu ɨ̀ ɨ̀rɨ̀ rɔ̀, abádhí ɨtsɔ̀ ɨ̀ Kàgàwà rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɔtɛ tɨ́ fɨ̌yɔ̀ tdɨ́tdɔ̌. 20 Abádhí andù nzá fɨ̌yɔ̀ ka kʉ̀yǎ dhu-dzi. Ndɨ Ʉyátá nɨ’ɨ̀: «Yàrɨ́ pbìrì-ngbɔ̀ àpbàlǎ rɨ́ dhu kɔ́rɔ́ nɨ́ɨ’ɨna mbǎ ɨ̀zǎ màtɨ́, nákǎ kubvǔ odu nɨ̌ rɔ̀vɛ̀*.» 21 Ndɨrɔ̀, abádhí ala ndɔ̀nzɨ rɨ́ rɔ́ dhu nɨ’ɨ̀ ɔdɔ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀sɨ̌ atdídɔ̌ ìndrǔ ɔ̀ dhu. Nɨ́ Músà adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́’ɨ̀ ɔdɔ nà* ndɨrɔ̀ ma mívi ìvǐ tɨ́.»

22 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyówù ùvò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ tɨná nɨ́ Sàyunì tɨ́ kátɨna pbìrì, yà Kàgàwà, dhòdhódhónganà arɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà alɛ bhà pbanga náarɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná pbìrì. Ndɨ pbanga nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀, yà màlàyíká tɔ́ lʉfʉ̀-tsʉ̀ náarɨ́ ’ùndǔ, ’ɔ̀nyʉ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ná pbanga. 23 Nyɨ̌ nyòwù wà ùvò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Kàgàwà bhà senzo, yà ɨwà kǔndǐ ɔvɔ̀ya ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ alɛ tɔ́ mʉ̀tʉ̀-tɨ́. Nyɨ̌ nyòwù wà ùvò átɔ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ alɛ-ànyǎ nɨtdɨ̀ya alɛ-tɨ́. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyòwù wà ùvò kǎkà atdídɔ̌ àkǎ obhónángatálɛ-tɨ́. 24 Nyɨ̌ nyòwù wà ùvò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Yěsù, yà àlɛ̌ nungbò Kàgàwà mànà ɔwʉ́tána tɔ́ ungbòta nɨ̌ alɛ-tɨ́. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyòwù wà ùvò ɨ́kyɛ̀rɔ̌ yà ndɨ̀ nʉfʉ kǎzù-tɨ́. Ndɨ kǎzù rɨ̌tɛ̀na àlɛ̌ tɔ̀ dhu nɨ́ atdídɔ̌ ósè Àbělì-azù rɨ̌tɛ̀na àlɛ̌ tɔ̀ dhu dɔ̀nǎ dhu*.

25 Nɨ́rɔ̀, nyàndà nga mběyi. Dhu àkǎ nzá nyǔvǒ nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌rɨ̀ wɔ̀ fʉ̌kʉ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu. Obhó tɨ́, angyi ìndrǔ núuvó ɨ̀, ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ fɨ̌yɔ̀ rɨ́ kàbhà ɔtɛ ɔ̀vɔ yà adzɨ dɔ̌ alɛ-tsʉ̌ dhu. Nɨ́ ɨ alɛ nʉ́ʉgʉ̀ nzá Kàgàwà rǎbhʉ̌na fɨ̌yɔ̀ màlɨpɔ̀ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ àlɛ̌’ɨ, yà àlɛ̌ karɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ àlɛ̌ tɔ̀ ndɨ Kàgàwà-tù ɨ̀rɨ rɔ̀, àlɛ̌ kádʉ̀ ʉ̀gʉ ɨ̀ngbà dhu bhěyi ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌ ràbà kàbhà màlɨpɔ̀? 26 Angyi kà-tù náabhʉ̀ yà adzɨ rìvi. Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, kɔ̌kɔ̀ làká àlɛ̌ tɔ̀ ndàtɨ: «Ma mabhʉ̀ya yà adzɨ rìvi atdí-gʉ̀na tɨ́ tdɨ́tdɔ̌, ndɨrɔ̀ ma mabhʉ̀ya ɔ̀rʉ̀-akpà rìvi átɔ̀*.» 27 «Atdí-gʉ̀na tɨ́ tdɨ́tdɔ̌» tɨ́ kà rǎtɨna dhu-tɨ̀ nɨ́, Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí rivìya, ’àdʉ̀ ùwǐ, ndɨ́nɨ̌ kǎkà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ìvi dhu-tsí náadʉ̀ tɨ́ ndɨ òko.

28 Nɨ́rɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ràbhʉ ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà tɔ̀, kǐbhò yà ɨ̀nzɨ̌ ɔ̀nánga rǎdʉ̀ ìvi ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi àlɛ̌ tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rʉ̀lɛ̌ ka kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ ʉlɛ́tá nɨ̌, ɨfʉta nà, ndɨrɔ̀ kɔ̌dɔ̀ ɔ̀nzɨ àlɛ̌ kɨ́ rɔ́rɔ̀. 29 Obhó tɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà nɨ́ kàzʉ arɨ́ dhu ʉ̀bɨ dhu bhěyi arɨ́ dhu ʉ̀bɨ alɛ.

13

Dhu àkǎ kɔnzɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ìndrǔ nzínzì ɔ̌

(Màt 19.4-6; Rɔm 12.10,15; 1Tɛ̀ 4.3-7; 1Tì 6.6-10)

1 Dhu àkǎ nyǒzè nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí àba bhà inzo bhěyi. 2 Dhu àkǎ nzá nyǎdzo olo t’ákɔta rɔ̌ rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi ɨ̀ ɨ́ dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu náabhʉ̀ atdídhená alɛ ràkɔ màlàyíká ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀. 3 Dhu àkǎ nyɨ̌rɛ̀ imbi-dzà ɔ̀ ka kúsǒ alɛ, àdhàdhɨ̀ atdíkpá ka kúsǒ nyɨ̌ mànà alɛ bhěyi. Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nyɨ̌rɛ̀ rɔ̀yá ka kávu alɛ, ìnè nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ átɔ̀ rɔ̀yá ka kádʉ̀ àvu alɛ-ngbɔ̀ nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

4 Dhu àkǎ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̀fʉ yà Kàgàwà ʉnɔ ʉmbátá-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu. Kpatsìbhálɛ mà pbɨ̀ndà tsìbhálɛ mànà nákǎ ’ɔ̀dɔ̀ ɨ̀ fɨ̌yɔ̀ tɨ́. Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ-ànyǎ, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ yà ɨwà ɨ̀ nʉ́mbǎ alɛ mà ndɨrɔ̀ ɨnzá ɨ̀ nʉ́mbǎ alɛ màtɨ́.

5 Dhu àkǎ nzá nyǒzè fʉ̀rangà atdídɔ̌. Dhu àkǎ ɨdhɛ̀kʉ rɨ̀ka ndɨ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà fʉkʉ́ dhu nɨ̌ tɨ́. Obhó tɨ́, Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ: «Ma mɨ́ nzɨ̌ àdzo rʉ̀nʉ́ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ nzɨ̌ nyʉbha akɛkpá màtɨ́*.» 6 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ ràtɨ ɔbɨ nyʉ́ nà:

«Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ ndɨ pbàkà Mʉ̀dzʉ̀nàba,

nɨ́ ma mɨ́ nzɨ̌ atdí dhu-ɔdɔ̀ mà ɔ̀nzɨ.

Yà adzɨ ɔ̌ alɛ rǎdʉ̀ àdhu ɔ̀nzɨ̀ rùdú*?»

Dhu àkǎ àlɛ̌ rʉ̀bhà Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ-owù t’ʉ́ngʉta dhu

7 Dhu àkǎ nyɨ̌rɛ̀ yà angyi nyɨ̌ nʉnda fʉ̀kʉ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ, kǎkà Kàgàwà bhà Ɔtɛ navɔ̀ fʉ̌kʉ̀ alɛ. Dhu àkǎ nyǎndà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ abádhí awù fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ʉ̀tsà dhu, nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ abádhí ɨ’ɨ̀ nà a’uta-tɨdɔ̀ nà. 8 Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndʉ̀wʉ̌ alɛ. Kà rɨ̌’ɨ̀ indo àdhàdhɨ̀ yà inzì ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ná dhu bhěyi, ndɨrɔ̀ kɨ̌’ɨya ndɨ dhu bhěyi tɨ́ dhòdhódhónganà. 9 Àpɛ́ nyàbhʉ nyɨ̌ kʉtrǎ nyɨ̌ yà olo tɨ́ rɨ́’ɨ̀ fʉ̌kʉ̀ dhèdhèrɔ̀ dhu t’údheta-tɨdɔ̀ nɨ̌. Obhó tɨ́, afíkʉ àkǎ ròtsì ɔbɨ Kàgàwà bhà ídzìnga-otù ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɔ̀nyʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kʉ̀yǎ dhu ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu-otù ɔ̌. Ɨ ʉyátá ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ akɛkpá màtɨ́. 10 Hɛmɛ̌-dzà ɔ̌ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkùhánɨ́ nákǎ nzá ’ɔ̀nyʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ màzàbahʉ̀ dɔ̌ ka kùbho pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu*. 11 Obhó tɨ́, ndɨ hɛmɛ̌-dzà ɔ̀, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà ongónà òtsù ɨ̀zǎ-azù nà Atdídɔ̌ Ɨ́lǎ Ngari tɨ́ kátɨna ngari ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ kà rɨ̌ nzɛ́rɛnga ʉ̀ba nɨ̌ pɛrɛ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀zǎ-ngbɔ̌na nʉ́bɨ̀ ka kongónà àdʉ̀ òwu kàzʉ nɨ̌ kɔ́rɔ́, igi pbanga rɔ̌ rɔ̀. 12 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ka kahò Yěsù átɔ̀ igi kɨgɔ̀ rɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ pbɨ̀ndà alɛ nu’o tɨ́ azùna nyʉ́ nɨ̌, rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

13 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nzá àlɛ̌ rʉ̀ngʉ Pbàyàhúdí tɔ́ màndʉ-owù. Dhu àkǎ àlɛ̌ ròwù àlɛ̌ ùsò Yěsù mànà, àzèmbè àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌-ɨtsɨ̀ ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-dzi òndù yà kǎndù ɨtsɨ̀na ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-dzi dhu bhěyi rɔ́rɔ̀. 14 Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ mbǎ ádzǐ rádʉ̀ àdɨ pbanga nà, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ kɨ́ ɔ̀nɛna pbanga nɨ́ yà ɨ̀rà rɨ́rà-tsí. 15 Nɨ́rɔ̀, Yěsù-otù ɔ̌, dhu àkǎ àlɛ̌ rùbho pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu nɨ́, kɔ̌vɔ̀ ìlè àlɛ̌ kɨ́ bìlǐnganà dhu. Kà-tɨ̀ nɨ́, dhu ràkǎ àlɛ̌ ròngò kɔ̌vɔ̀ ìlè kpangba. 16 Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nzá nyǎdzo ídzìnga t’ɔ́nzɨta mà dzʉ̀nàkʉ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ dhu mànà rɔ̌ rɔ̀. Obhó tɨ́, wɔ̀ dhu bhěyi pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ núbhǒ nyɨ̌ nyɨ́ dhu nɨ́ ndɨ rádʉ̀ Kàgàwà-ɨdhɛ̀ àbhʉ rɨ̀ka ndɨ̀.

17 Dhu àkǎ nyǒngò nyʉ̌nda arɨ́ alɛ-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ̀, nyǎdʉ̀ abádhí ɨ̀fʉ. Abádhí arɨ́ ndɨ nyɔ̌dɔ, ɨ̀ ʉ̀nɨ dhu ɨ̀ rɔvɔya ndɨ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀ ɨ̀ anzɨ̀ kasʉ tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ dhu dhu nɨ́ ndɨ rádʉ̀ abádhí àbhʉ rɔ̀nzɨ̀ fɨ̀yɔ́ kasʉ dhɛ̀dhɛ nà, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ ’ʉ̀hʉ̌ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, ’ʉ̀hʉ̌ ɨ̀ ɨ́ rɔ́rɔ̀ abádhí rɨ̌ fɨ̀yɔ́ kasʉ ɔ̀nzɨ dhu-nyʉtsì nyɨ̌ nyábàna ídzì dhu tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ mbǎ.

18 Dhu àkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ dɔ̀ká. Mǎ mà’ù wà dhu mǎ ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ídzì ɨrɛ̀ta nà, mǎ mózè mɨ̌’ɨ̀ ídzì mʉ̀tsɔ nà kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 19 Ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ atdídɔ̌, dhu ràkǎ nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ Kàgàwà-rɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kǎbhʉ̀ tɨ́ ɨma madu mà tɨkʉ ɔ̀ tsàkàtsàkà.

Ɨtsɔ̀ta

(Rɔm 15.30-32; Kɔ̀l 1.9-11; 1Pɛ́ 5.10-11)

20 Kàgàwà arɨ́ ndɨ màrʉ̀ngà ìbho àlɛ̌ tɔ̀. Kǎbhʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀. Ndɨ Yěsù nɨ́ ndɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ ʉndataba, àlɛ̌’ɨ pbɨ̀ndà tàmà tɨ́rɔ̀. Yà ndɨ̀ nʉfʉ kǎzù-otù ɔ̌, Kàgàwà abhʉ̀ àlɛ̌ rùngbò àlɛ̌ ndɨ̀ mànà dhòdhódhónga tɔ́ ungbòta nɨ̌. 21 Kàgàwà àkǎ ndàbhʉ nyɨ̌ nyǒngò ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀ bìlǐnganà, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ kǒzè dhu. Kàkǎ ndàbhʉ nyɨ̀kpɔ́na nɔ̀fɔ̀ dhu ràkǎ àlɛ̌-nyʉtsì Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. Ndɨ Yěsù àkǎ ilèta nà dhòdhódhónganà. Àmɨ̀nà.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ andítá mà ovìta mànà

22 Àbanɨ̌nzó, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́, dhu àkǎ nyǒndù kɔ̌kɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ma màndǐ afíkʉ otsi tɨ́ ɔbɨ nɨ̌ ɔtɛ-dzi òndù tɨ́, ma màndǐ ka ídǒ tɨ́ fʉ̌kʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. 23 Ma mòzè mɔvɔ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́, àlɛ̌ t’ádɔ̀nà Tìmɔ̀tɛwʉ̀ ka kɨ̀kɔ̀lɔ̀ wà imbi ɔ̀ rɔ̀ dhu. Nɨ́ kǎpɛ́ ɨ̀rà àhʉ tɨdu ɔ̀ tsàkàtsàkà, nɨ́ mǎ mádʉ̀ òwu atdíkpá àbadhi mànà, mǒwù ngbɔ̌kʉ àla.

24 Òvì nyòvì nyʉ̌nda arɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́, Kàgàwà bhà kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà. Ìtàliyà tɔ́ pbìrì ɔ̌ àlɛ̌ t’ádɔ́na nóvì nyɨ̌ átɔ̀.

25 Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌ kɔ́rɔ́!

* 1:5 1.5 Zàb 2.7

* 1:5 1.5 2Sà 7.14; 1 Ɨ̀ nanzɨ̀ 17.13

* 1:6 1.6 Tɔ̀r 32.43

* 1:7 1.7 Zàb 104.4

* 1:9 1.9 Zàb 45.7-8

* 1:12 1.12 Zàb 102.26-28

* 1:13 1.13 Zàb 110.1

* 2:1 2.1 «Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ» rɨ́’ɨ̀ ìnè kɔzʉ̀ átɔ̀ «Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ ròsè màlàyíká dɔ̀nǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

† 2:2 2.2 Ɔtɛ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá (Tɔ̀r 33.2).

* 2:8 2.8 Zàb 8.5-7

* 2:12 2.12 Zàb 22.23

* 2:13 2.13 Ìsa 8.17-18

* 2:16 2.16 Ìsa 41.8-9

* 3:2 3.2 Ɔzt 12.7

* 3:11 3.11 Zàb 9.7-11

* 3:18 3.18 Ɔzt 14.1-35; Zàb 95.11

* 4:3 4.3 Zàb 95.11

* 4:4 4.4 Ɔpt 2.2

* 4:8 4.8 Obhó tɨ́, Yɛ̀sʉwà nyʉ́ náarà wà àhʉ ìndrǔ nà Kànanà tɔ́ pbìrì ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨrɔ́ ka kòzè kɨtɛ̀ dhu nɨ́, ndɨ Kànanà rɨ’ɨ̀ yà obhóná asota tɔ́ ngari nyʉ́-sɨsɨ̀ kɛ̀lɛ̌.

* 5:5 5.5 Zàb 2.7

* 5:6 5.6 Ɔpt 14.17-20; Zàb 110.4; Ɛ̀br 7.1-17

* 6:2 6.2 Ɨrɔ́, alɛ-ɔtsʉ́ ʉ̀lɨ̌ ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ dhu-tɨ̀ nɨ́: Kàgàwà ònzi ka kɨ́ rɨ̀rǎ ndɨ alɛ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí nɨ̌ dhu.

* 6:14 6.14 Ɔpt 22.16-17

* 7:2 7.2 Ɔpt 14.17-20

* 7:5 7.5 Ɔzt 18.21

* 7:17 7.17 Zàb 110.4

* 7:21 7.21 Zàb 110.4

* 7:28 7.28 Kàgàwà atsɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ 7.21 ɔ̀.

* 8:5 8.5 Uvt 25.40.

† 8:7 8.7 Wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ungbòta nɨ́ yà Sìnayì tɨ́ kátɨna pbìrì-dɔ̌ rɔ̀ Kàgàwà anzɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ mànà ungbòta (Uvt 24.3-8).

* 8:12 8.12 Yɛ̀r 31.31-34

* 9:2 9.2 Law 24.5-9

* 9:4 9.4 Ɔzt 17.9-15

* 9:4 9.4 Tɔ̀r 10.3-5

* 9:7 9.7 Law 6.11,15

* 9:20 9.20 Uvt 24.8

* 10:7 10.7 Zàb 40.7-8

* 10:17 10.17 Yɛ̀r 31.33-34

* 10:22 10.22 Uvt 29.4; Zèk 36.25; Ɛ̀fɛ 5.26

* 10:28 10.28 Tɔ̀r 19.15

* 10:30 10.30 Tɔ̀r 32.35-36

* 10:37 10.37 Ɨ̀rà rɨ́rà dhu tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ alɛ nɨ́ Màsiyà.

* 10:38 10.38 Hàb 2.3-4

* 11:4 11.4 Ɔpt 4.4

* 11:5 11.5 Ɔpt 5.24

* 11:10 11.10 Ɛ̀br 12.22

* 11:18 11.18 Ɔpt 21.12; 22.1-14

* 12:6 12.6 Mbà 3.11-12

* 12:20 12.20 Uvt 19.12-13

* 12:21 12.21 Tɔ̀r 9.19

* 12:24 12.24 Ɔpt 4.10

* 12:26 12.26 Hàg 2.6

* 13:5 13.5 Tɔ̀r 31.6,8; Yàk 1.5

* 13:6 13.6 Zàb 118.6

* 13:10 13.10 Kà-tɨ̀ nɨ́, Pbàyàhúdí tɔ́ sɔmà tɔ́ màndʉ ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ ràrɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àlɛ̌’ɨ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́rɔ̀ àlɛ̌ kábàna Yěsù avɛ̀ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhu-nyʉtsì asota nábà.

Yàkɔbhɔ̀

1

2

3

4

5

Yàkɔbhɔ̀

andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Dhu àla ndɨ̀ kpangba yàrɨ́ bhàrʉwà nandí alɛ ràrɨ̌ Yàkɔbhɔ̀ tɨ́ kátɨna alɛ. Ábhɔ̌ alɛ arɨ́ dhu ɨ̀rɛ̀ ndɨ Yàkɔbhɔ̀ ràrɨ̌ Yěsù t’ádɔ́na nzínzì ɔ̌ atdí alɛ (Mrk 6.3). Ka nɨ’ɨ̀ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ (Kas 1.14; 12.17; 15.13; 21.18; Gàl 2.9).

Ka kárɨ́ dhu ɨ̀rɛ̀, kà randí yàrɨ́ bhàrʉwà mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀fɔ kumì atɔ ʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, «ka kapɛ̀ kavu atdídɔ̌ Yěsù ná’ù alɛ rɔ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌» (Kas 8.1).

Yàkɔbhɔ̀ andí dhu fɨ̌yɔ̀ nɨ́ «atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda-tsʉ̀» (1.1). Ungbòta-Ayɨ́ ɔ̀, ɨ «atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda-tsʉ̀» tɨ́ ka kátɨna alɛ nɨ́ kɔ́rɔ́ Pbàìsràyélí, yà Pàlèstinà tɔ́ pbìrì ɔ̌ aróko Pbàyàhúdí mà, ngʉ̌kpà pbìrì ɔ̀nǎ ɨ̀ nɨ́fàlà-tsí mànà. Pbɛ́tʉ̀, Ungbòta-Ɔwʉ́tá ɔ̀, kà-tɨ̀ nɨ́ kɔ́rɔ́ pbàkrɨ́stɔ̀, Pbàyàhúdí mà, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà (Gàl 6.16).

Yàkɔbhɔ̀ andí dhu fɨ̌yɔ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ nzínzì ɔ̌, ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nɨ’ɨ̀ nǎkʉ̀tálɛ. Atdídhená-tsí nóongónà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ ònzǒnzì Pbàyàhúdí tɔ́ ɨnga-abábá ɔ̌ (5.1-6). Ɨ alɛ-rɔ̌ ka kávu dhu náabhʉ̀ abádhí rɨ̀fàlà ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌. Nɨ́ Yàkɔbhɔ̀ andí dhu abádhí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí-afí nabhʉ̀ tɨ́ ròtsì ɔbɨ a’uta ɔ̌. Kǎtɨ: ɨ̀nzɨ̌ ka karɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ nɨ̌ ìndrǔ tɔ̀ a’uta ràrɨ̌ ɨwà ɔ́vɛ̀ a’uta (2.26).

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1).

- Umvútá-ɔ̀nzɨ̌ dhu àkǎ kikò pɔ́tsɔ́ a’uta ɔ̌ dhu (1.2-12).

- Ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà arɨ́ atdí alɛ mà nábhʉ̌ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu dhu (1.13-18).

- Kàgàwà bhà Ɔtɛ àkǎ kɨrɨ̀, kadʉ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu (1.19-27).

- Ɨnzá dhu àkǎ kɨ’ɨ̀ ìndrǔ-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ alɛ-afí nà dhu (2.1-13).

- Ɨ̀nzɨ̌ ka karɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ nɨ̌ a’uta nɨ́ ɨwà ɔ́vɛ̀ a’uta dhu (2.14-26).

- Alɛ-ɨdà-dɔ àkǎ kɔdɔ̀ mběyi dhu (3.1-12).

- Dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ obhóná ɨrɛ̀ta (3.13-18).

- Yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsí nòzè alɛ nɨ́ Kàgàwà rɔ̌ òmvǔ dhu (4.1–5.6).

- Dhu-dzi òndù ka kɨ́ dhu mà ɨtsɔ̀ta mànà (5.7-20).

1

Yàkɔbhɔ̀ rɨ̌ ìndrǔ nóvì dhu

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ ɨma Yàkɔbhɔ̀, Kàgàwà bhà, ndɨrɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ-akpà. Ma mòvì nyɨ̌ kɔ́rɔ́, yà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda-tsʉ̀ tɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́fàlà nyɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀*.

Umvútá-ɔ̀nzɨ̌ dhu àkǎ kikò pɔ́tsɔ́ a’uta ɔ̌ dhu

(Ɔpt 3.6; 4.7; Zèk 7.19; Màt 7.7-11)

2 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌zʉ̀ yà nyɨ̌ nyɨ́ dhèdhèrɔ̀ umvútá-tɨdɔ̀ nábà dhu rɨ̀’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ tɨ́ atdídɔ̌ fʉ̌kʉ̀. 3 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nyɨ̌ rapɛ́ ìko pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ umvútá-ɔ̀nzɨ̌, nɨ́ ndɨ dhu ràrɨ̌ dhu-dzi t’óndùta tɔ́ ɔbɨ nábhʉ̌ fʉ̌kʉ̀. 4 Dhu àkǎ wà fʉ̀kʉ́ dhu-dzi t’óndùta rɨ̀tɛ̀ ndɨ̀ kpangba, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ’ɨ tɨ́ àkǎkǎ alɛ nyʉ́ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ rɔ̀yá ndɨ̀ nʉ̀bhà ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ alɛ tɨ́. 5 Pbɛ́tʉ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà nótù ndɨ̀ ɨ̀mbǎ ndɨ̀’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà dhu tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndònzì ka Kàgàwà-fɔ́. Nɨ́ kà rǎdʉ̀ kàbhʉ àbhʉ̌ kà tɔ̀. Obhó tɨ́, kǎrɨ́ dhu ùbhǒ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀. 6 Ndɨrɔ̀, kàkǎ ndònzì ka a’uta nà, ɨ̀nzɨ̌ afína rǔguru rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, afína rǔguru alɛ, nɨ́lɨ ndɨ̀ yà rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ rópili àpùpú rǎbhʉ̌na ràmbɛ ndàwà dɔ̌ mʉ̀kʉrà tɔ́ ɨdha bhěyi. 7 Ndɨ dhu bhěyi alɛ-tɨdɔ̀ nákǎ nzá ndɨ̀rɛ̀ nga ndɨ̀ ràrǎdʉ̀ atdí dhu mà nábà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-fɔ́, 8 ndɨ alɛ-tɨdɔ̀ nɨ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta-ɔ̌nga ʉ́ndɔ̀ ndɨ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ ʉ̀gɛ̀rɛ̌ tɨ́ arɨ́ ndʉ̀gɛ̀rɛ̌ pbɨ̀ndà mʉ̀tsɔ ɔ̌ alɛ nɨ́dhunɨ̌.

Nǎkʉ̀tálɛ mà ònzìtálɛ mànà nàndà dhu

9 Nǎkʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ nòtù àlɛ̌ t’ádɔ̀nà mʉ̀krɨ́stɔ̀ nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà, Kàgàwà ɨ̀dzɨ̌ ndɨ̀ ɔrʉ́ nɨ́dhunɨ̌. 10 Ndɨrɔ̀, ònzìtálɛ tɨ́ ndɨ̀ nòtù àlɛ̌ t’ádɔ̀nà mʉ̀krɨ́stɔ̀ nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà, Kàgàwà ìfo ndɨ̀ obvò nɨ́dhunɨ̌. Obhó tɨ́, ònzìtálɛ rǎdʉ̀ ʉ̀da akyɛ tɨ́ àdhàdhɨ̀ ɨrɨ́ ɔ̌ itsu-opfò náarʉ́da akyɛ tɨ́ dhu bhěyi. 11 Adyifɔ̀ náarɨ́ ndɨ̀tɔ, ndàdʉ̀ itsu ìtdyu, ndɨ itsu-opfò ràdʉ̀ ’àwà obvò, fɨ̀yɔ́ aya ràdʉ̀ ìku. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ nɨ́ ndɨ, ònzìtálɛ rǎdʉ̀ àrà ɔ̀vɛ̀ yà bìlǐnganà ndɨ̀ ndarɔ́nzɨna pbɨ̀ndà kasʉ ʉ́mbɛ̀ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀.

12 Hirò nɔ́nzɨ̀ alɛ nɨ́, umvúta-dzi òndù arɨ́ pbɨ̀ndà a’uta ɔ̌ alɛ. Obhó tɨ́, ndɨ umvútá lɛ̀mà ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ alɛ abáya yà Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká ndɨ̀ nózè alɛ tɔ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga tɔ́ mʉ̀kàkʉ́.

Ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà arɨ́ atdí alɛ mà nábhʉ̌ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu dhu

(Yǒb 29.12-13; Màt 7.21-27; Gàl 6.7-10; 1Pɛ́ 2.1-2)

13 Nzɛ́rɛ dhu-atdyú òho rɨ́ ndɔ̀zɨ̀ alɛ nákǎ nzá ndàtɨ: Kàgàwà ràrɨ̌ ndɨ ndɨ̀ nàbhʉ ndɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu. Obhó tɨ́, Kàgàwà arɨ́ nzɨ̌ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ. Ndɨrɔ̀, kǎrɨ́ nzɨ̌ atdí alɛ mà nábhʉ̌ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu. 14 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nábhʉ̌ arɨ́ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu dhu nɨ́, yà ndɨ alɛ nyʉ́ rɨ̌ atdyúna òho ndɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu. Ndɨ nzɛ́rɛ dhu náarɨ́ kɨ̀dha, ndàdʉ̀ ɔ̀tsɨ̀nà. 15 Nɨ́, ndɨ nzɛ́rɛ dhu-atdyú òho ka kɨ́ dhu náapɛ́ ndìsě, náarɔ́dhɨna dhu nɨ́ nzɛ́rɛnga. Ndɨrɔ̀, nzɛ́rɛnga náapɛ́ ɔ̀trɔ, náarɔ́dhɨna dhu nɨ́ ɔvɛ.

16 Yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ nyɨ̌ kʉtrǎ nyɨ̌! 17 Àlɛ̌ rɔ̌ arɨ́ ndɔ̀nzɨ ídzì dhu kɔ́rɔ́, àlɛ̌ arɨ́ àbàna àkǎkǎ atdídɔ̌ kɔ́rɔ́ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ mànà náaríwu ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀. Ɨ dhu náaríwu yà ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ arɨ́ ɨnga náwʉ̀ kɔ́rɔ́ dhu nanzɨ̀ Àba Kàgàwà bhà rɔ̀. Ndɨ Kàgàwà nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndʉ̀wʉ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndʉ̀gɛ̀rɛ̌ ndʉ̀bhà nyɨ̌ ɨ́nɔ̀ ɔ̌ ɨ dhu-tsí bhěyi alɛ. 18 Ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndòzè ka dhu bhěyi, kǐbho ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá àlɛ̌ tɔ̀, pbɨ̀ndà obhónga tɔ́ Ɔtɛ-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ koko tɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ngari ɔ̌ yà ndɨ̀ ndanzɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí nzínzì ɔ̌.

Kàgàwà bhà Ɔtɛ àkǎ kɨrɨ̀, kadʉ̀ kʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu

(Yùw 3.27)

19 Yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̀rɛ̀ yàrɨ́ ɔtɛ: ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndɨ̀’ɨ̀ ɨsɔ́ rádʉ̀ dhu ɨ̀rɨ̀ alɛ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔtɛ òrì ɨsɔ́ tɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arákǒ akyɛ alɛ tɨ́. 20 Obhó tɨ́, akyɛ arákǒ alɛ náarɨ́ nzɨ̌ obhónánga tɔ́ dhu ɔ̀nzɨ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 21 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎwà ɔ̀tɔ̌tɨ̀ dhu kɔ́rɔ́ ɨtsɛ nyʉkʉtsì rɔ̀, fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ, yà ìsě tɨ́ arɨ́ ndìsě nyʉkʉtsì mànà. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎkɔ yà nyʉkʉtsì ka kózò Ɔtɛ yɔrɔwà ɔ̌. Ndɨ Ɔtɛ nɨ́ yà nyɨ̌gʉ rádʉ̀ Ɔtɛ. 22 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ bɨ̌ya nɨ̌ tɨ́ arɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ɨ̀rɨ alɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ndɨ Ɔtɛ ʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ dhu ɨ’ɨ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nyʉ̌trǎ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ dhu tɨ́. 23 Obhó tɨ́, fɨ̌ndà ka kʉ́nɔna Kàgàwà bhà Ɔtɛ kɛ̀lɛ̌ ɨ̀rɨ arɨ́, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ndɨ Ɔtɛ ʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀ alɛ, nɨ́lɨ ndɨ̀ yà ndɨ̀ ka kadhɨ̀nà nyɨ̀na-wɔ̀yɔ̌ àndà rɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ kìyó ɔ̌ alɛ bhěyi. 24 Nyɨ̀na-wɔ̀yɔ̌ ndɨ̀ ndàndà ndàdʉ̀ àrà dhu-dzidɔ̌, kà rǎdʉ̀ àdzo ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ nyɨ̀na-wɔ̀yɔ̌ ɨ̀’ɨ̀nà tɨ́ dhu rɔ̌ rɔ̀. 25 Pbɛ́tʉ̀, atdyúna nyʉ́ nà arɨ́ Kàgàwà bhà ʉyátá-ɔ̀nga àndà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉnɨ tɨ́ alɛ náso Kàgàwà rǎdʉ̀ kà rɔ̌nzɨna kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌. Ndɨ ʉyátá nɨ́ àkǎkǎ atdídɔ̌ ʉyátá, ndɨrɔ̀ ìndrǔ àbhʉ rɨ́ rɨ̀fʉ Kàgàwà ɨnzá ka kʉ̀tʉ ndɨ̀ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ rɔ́rɔ̀ ʉyátá. Kàkǎ ndàpbǎ ndɨ̀ ndɨ ʉyátá t’ɨ́fʉta rɔ̌, ndàrà kʉ̀nɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ mběyi ndɨ̀tɔ̀. Kàkǎ nzá ndàrà kɨ̀rɨ̀ rɔ̌ ɨ̀rɨ tɨ́, ràdʉ̀ àdzo ɔ̀na nǎ rɔ̀.

26 Ndɨ alɛ apɛ́ ndɔ̀zʉ̀ àkǎkǎ dhu bhěyi ndɨ̀ ndarɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ tsʉ̀na ɔ̀dɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ rɨ́ ndʉ̀trǎ, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ nɨ̌ ʉlɛ́tá nɨ́ kɔkɔ́rɔ̀ dhu. 27 Àba Kàgàwà rǎdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà àkǎkǎ dhu bhěyi ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ afátá na arɨ́ ndʉ̀lɛ̌ dhu tɨ́ alɛ nɨ́, yà ɨ̀zʉ̌-nzo mà abvo-ayí mànà dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ arɨ́ fɨ̀yɔ́ àpbɛ̀ ɔ̌, ndàdʉ̀ ndɔ̀dɔ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu rɔ̌ rɔ̀ alɛ.

2

Ɨnzá dhu àkǎ kɨ’ɨ̀ ìndrǔ-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ alɛ-afí nà dhu

(Law 19.15; Zàb 82.1-4)

1 Àbanɨ̌nzó, àdhàdhɨ̀ yà nyɨ̌ nyá’ù ilèta nà àkǎ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ ìndrǔ-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ alɛ-afí nà. 2 Atdí ɔ́fɔ̀ nɨ́ yàrɨ́: Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ dhu, ònzì tɔ́ atdí alɛ, yà ɔrɔ̀ tɔ́ pɛtɛ̀ mà ídzì mʉ̀dzarʉ̀ mànà nʉ̀fɔ̌ rɔ̀ná rìtsù wà nyɨ̌ nyùndu nyɨ̌ ɔ̀ná ɨdza ɔ̀, wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ̀ nʉ́fa mbɛrʉ̀-fǐ nʉ̀fɔ̌ rɔ̀ná nǎkʉ̀tálɛ ràdʉ̀ ìtsù átɔ̀ ányɨ̀-dza. 3 Nɨ́, nyɨ̌ nyárɨ́ ɨfʉta àbhʉ̌ atdídɔ̌ wɔ̀ mběyi ndɨ̀ nʉ̀fɔ̌ alɛ tɔ̀, nyɨ̌tɛ̀ àyǎya ngari fɨ̌ndà nyǎtɨ: «Ádɨ̌ ɨrɔ́ yà ídzì ngari ɔ̌.» Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyarádʉ̀ àtɨ̀nà wɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ nɨ̌: «Ɨnyɨ! Ídè ʉrɔ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ádɨ̌ ɨrɔ́ obvò màtɨ́, yà pfɔ̌du ma mʉ̀lɨ rɔ́.» 4 Nɨ́, wɔ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ tɨ́ nzá dhu nyɨ̌ rarɨ́ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò, ndɨrɔ̀ ndɨ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu ɔ̌, nyʉ̌nda arɨ́ dhu ràrɨ̌ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta?

5 Yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̀rɨ dhu! Kàgàwà náavò tɨ́ nzá nǎkʉ̀tálɛ yà adzɨ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ okoya tɨ́ ònzìtálɛ tɨ́ a’uta ɔ̌, ’àdʉ̀ òko yà ndɨ̀ nózè alɛ tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ fɨ̀ndá làká Idzi-kàmǎ tɨ́? 6 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyárɨ́ nǎkʉ̀tálɛ-ɨtsɨ̀ ɔ̀nzɨ, nyǎdʉ̀ àmbɛ ònzìtálɛ ɨ̀fʉ dɔ̌! Nɨ́ tɨ́ obhó ɨ ònzìtálɛ ɨ rʉ̀kʉ́ arávu, ’àdʉ̀ àmbɛ nyɔ̌bhʉ̀ dɔ̌ dhʉ̀wanɨ̀ ɔ̌? 7 Ndɨrɔ̀, tɨ́ obhó abádhí ɨ yà pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ ka karɨ́ nyǔnzi nɨ̌ dʉ̀kʉ́ arɨ́’ɨ̀ ídzì ɔvɔ nɨ̌ arɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ?

8 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ: «Nyɨ nyàkǎ nyozè ɔdhɨ̀nʉ àdhàdhɨ̀ nyɨ nyʉ́ nyɨ nyózè nyɨ nyɨ-tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi*.» Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Idzi tɔ́ Ʉyátá. Nɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ ndɨ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà ídzì dhu. 9 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ dhu ɔ̀nzɨ ìndrǔ-ɔ̌nga t’óvòta nà, nɨ́ nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà nzɛ́rɛnga Ʉyátá nyɨ̌ nyʉ̀kɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ ndɨ Ʉyátá rǎdʉ̀ anya ɔ̀tdɨ̀ dʉ̀kʉ́. 10 Obhó tɨ́, ndɨ alɛ apɛ́ kɔ́rɔ́ Ʉyátá ɨ̀fʉ̌, pbɛ́tʉ̀ ndàdʉ̀ atdí Ʉyátá kɛ̀lɛ̌ nʉ́kɔ̀ ɨ Ʉyátá nzínzì ɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ ʉ̀kɔ̀ wà kɔ́rɔ́ Ʉyátá. 11 Obhó tɨ́, Kàgàwà rǎtɨna: «Dhu àkǎ nzá nyɔnzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀.» Nɨ́ kàtɨ wà átɔ̀: «Dhu àkǎ nzá nyohò abvo.» Nɨ́rɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨnzá nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ nyadʉ̀ abvo òhò, nɨ́ nyɨ nyʉ̀kɔ̀ wà Ʉyátá. 12 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù ɔ̀tɛ rɔ̌, nyǎdʉ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ àdhàdhɨ̀ ànyǎya Kàgàwà ʉnɔya alɛ bhěyi. Ndɨ anya kʉ̌nɔya rɔ̀fɔ̀ ndɨ̀ yà ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀fʉ ndɨ̀ ɨnzá ka kʉ̀tʉ ndɨ̀ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ rɔ́rɔ̀ ʉyátá nónzì ka dhu bhěyi. 13 Obhó tɨ́, ɨzʉ àbà arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ dɔ̌ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ ànyǎna ʉ̀nɔ Kàgàwà rɨ̌ dhu-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà náabáya nzɨ̌ ɨzʉ yà ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɨzʉ àbà ngʉ̌kpà alɛ dɔ̌ alɛ dɔ̌.

A’uta mà kàsʉ̌na mànà

(Yǒb 31.16-22; Gàl 5.6; Ɛ̀br 11.17,19,31)

14 Àbanɨ̌nzó, atdí alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndàtɨ: «Ma má’ù wà Kàgàwà,» pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ndɨ a’uta ìtɛ̀ pbɨ̀ndà ídzì dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu-otù ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ mʉ̀gàsʉ̀ nɨ́ àdhu? A’uta tɨ́ àdʉ̀ ndɨ alɛ ɨ̀gʉ ɨ̀gʉ̌ wɔ̀rɨ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌? 15 Nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ dhu atdí adɔ̀kʉ mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, atdí awɛ̀kʉ mà ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ mʉ̀dzarʉ̀ nà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, kà ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ bìlǐnganà ndɨ̀ ndóngo ɔ̀nyʉ̀nà ɔ̀nyʉ̀ nà. 16 Nɨ́, atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ apɛ́ àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Árà mběyi, ɔ́vɔ kàzʉ, nyadʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ nyalè nɨ̌,» pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ka dzʉ̀nà nɔ́nzɨ̀ atdí dhu nɨ̌ màtɨ́, nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ mʉ̀gàsʉ̀ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhu? 17 Nɨ́ a’uta tɔ̀, kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀. A’uta kɛ̀lɛ̌ nà ka kɨ́’ɨ̀ vǐna dɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ kadʉ̀ àmbɛ ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ dhu nɨ́ ɨwà ɔ́vɛ̀ atdídɔ̌ a’uta nà ka kɨ́’ɨ̀ dhu.

18 Pbɛ́tʉ̀, ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndàtɨ: «Ɨnyɨ, nyɨ nyɨ́’ɨ̀ a’uta nà, ndɨrɔ̀ ɨma, ma márɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ ìndrǔ tɔ̀.» Nɨ́, ma mádʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, matɨ: «Ɨ́tɛ̀ pɛ́ yà ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyarɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ nɨ̌ ìndrǔ tɔ̀ pbʉ̀kʉ̀ a’uta idù. Nɨ́ ɨma, ma mɨ́ dhu ɨ̀tɛ̀ ɨndʉ̀ yà ma marɔ́nzɨna ìndrǔ tɔ̀ ídzì dhu-otù ɔ̌, ìnè ma ràrɨ̌’ɨ̀ a’uta nà.» 19 Nyɨ nyá’ù tɨ́ nzá dhu, Kàgàwà rarɨ́’ɨ̀ atdí tɨ́? Nɨ́ wɔ̀rɨ́ nɨ́ ídzì dhu! Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàkǎ nyʉnɨ dhu pfɔ̀mvɔ nyʉ́ mà rá’ù wà ka átɔ̀, ngbɔ̌ya ràdʉ̀ àmbɛ ìvǐ nyʉ́ ìvi dɔ̌ ɔdɔ nɨ̌. 20 Ɨnyɨ nɨ́ mʉ̀dhɔmà! Nyɨ nyòzè tɨ́ wà nyʉnɨ dhu ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ Kàgàwà ózè ídzì dhu ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀ ka kɨ́’ɨ̀ a’uta nà dhu ràrɨ̌ kɔkɔ́rɔ̀ dhu? 21 Kàgàwà azʉ̀ tɨ́ nzá àlɛ̌ t’ábhunà Àbràhamʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́, yà kǐdyi idhùnà Ìsakà ndàbhʉ ràyi màzàbahʉ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ndʉbɨ̀ tɨ́ pɛrɛ̀ tɨ́ Kàgàwà tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀? 22 Nɨ́rɔ̀, nyɨ nyàla wà dhu kàbhà a’uta mà ranzɨ̀ kasʉ atdíkpá kǎnzɨ̀ ídzì dhu mànà. Ndɨrɔ̀, ndɨ kǎnzɨ̀ ídzì dhu abhʉ̀ kàbhà a’uta rɨ̀’ɨ̀ àkǎkǎ a’uta tɨ́. 23 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, yà Andítá rɔ̌vɔna dhu náadʉ̀ àkǎ. Ndɨ Andítá rǎtɨna: «Àbràhamʉ̀ náa’u Kàgàwà, Kàgàwà ràdʉ̀ ndɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́*.» Ndɨrɔ̀, Kàgàwà adʉ̀ kànzì pbɨ̀ndà olo tɨ́. 24 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàla wà dhu Kàgàwà rarɨ́ ìndrǔ ɔ̀zʉ̀ obhónángatálɛ tɨ́ ndɨ̀ ndózè ídzì dhu ɔ̀nzɨ ndɨ alɛ rɨ̌ dhu-otù ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ndɨ alɛ bhà a’uta-otù ɔ̌ tɨ́.

25 Ndɨ dhu ɨ’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀ Ràhabà tɨ́ kátɨna mʉ̀nyɔ̀nɨ̀-àyi tɔ̀. Kàgàwà azʉ̀ ka obhónángatálɛ tɨ́ yà kǎnzɨ̀ ídzì dhu ndàkɔ abhábhɔ pbɨ̀ ɨdzá, ndàdʉ̀ àbhʉnà ròtsè vurò otu ɔ̀nǎ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀*. 26 Obhó tɨ́, àdhàdhɨ̀ yà ɨ̀mbǎ alɛ-ɨhɛ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà alɛ-ngbɔ̀ narɨ́ ɨwà ɔ́vɛ̀ alɛ-ngbɔ̀ dhu bhěyi, yà ɨ̀nzɨ̌ ka karɨ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ nɨ̌ ìndrǔ tɔ̀ a’uta nɨ́ ɨwà ɔ́vɛ̀ a’uta.

3

Alɛ-ɨdà-dɔ àkǎ kɔdɔ̀ mběyi dhu

(Mbà 10.10; Màt 12.33-37; 13.3; Rɔm 3.13-14)

1 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌’ɨ̀ ibí rɔ̀ kànɨsà ɔ̌ màlímó tɨ́. Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà dhu mběyi nyʉ́, mǎ màlímó tɨ́rɔ̀, Kàgàwà rʉnɔya ànyǎka ɔ̀rʉ̀ nà atdídɔ̌ ròsè ngʉ̌kpà alɛ dɔ̀nǎ ɔ̀tɛ̌ka-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́, àlɛ̌ karɨ́ dhu ʉ̀fǎ abhɔ nyʉ́ àlɛ̌-ɔ̀tɛ̌ ɔ̌. Ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ dhu àfǎ ɔ̀tɛ̌na ɔ̌ alɛ nɨ́ ndɨ àkǎkǎ alɛ tɨ́ ka kádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà alɛ. Ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ nɨ́ ìnè rɨ́’ɨ̀ ndɔ̀dɔ̀ kɔ́rɔ́ ngbɔ̌na ɨ̀nzɨ̌ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ alɛ. 3 Kìdyi pɛ́ mʉ̀hàgʉ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀. Àlɛ̌ kapɛ́ sʉma-dyǐ-ngba ùsò imbi nɨ̌ kà-tsʉ̀ rɔ̌ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kòzè dhu nɔnzɨ tɨ́, nɨ́ ndɨ dhu arɨ́ kɔ́rɔ́ kà-ngbùlǔ nábhʉ̌ àlɛ̌ rʉ̀ndà átɔ̀. 4 Nyàndà pɛ́ ɨdha dɔ̌ arúbhi bàtɔ́ átɔ̀. Ndɨ bàtɔ́ rɨ̌ ɨ̀mbǎ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ádrʉ̀ngbǎ màtɨ́, òpili rópili ɔbɨ nyʉ́ nà awɛ ràdʉ̀ àmbɛ ìdzìnà dɔ̌, nɨ́ kà-rɔ̌ ka kósò ɨdha-tsì ákɛ̌ itsu-afǎ-ngba kɛ̀lɛ̌ rǎdʉ̀ kàbhʉ ʉ̀ndana rɨ́ alɛ ràrà dɔ̀na àtdya rɔ̌ ràrà ndɨ̀ ndòzè ɨ. 5 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, alɛ-ɨdà nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ ákɛ̌ dhú-ngba nyʉ́, pbɛ́tʉ̀, kǎrádʉ̀ ndɔ̀yɔ̀ ndɨ̀ ndɔ̀nzɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ dhu nyʉ́-okú dɔ̀ rɔ̀.

Nyàndà pɛ́, ákɛ̌ kàzʉ́-ngba rǎdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɨrɨ́-yà-ba nyʉ́ nɔ́bɨ̀! 6 Ndɨrɔ̀, dhu rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ yà àlɛ̌-ɨdà-dɔ rǒrìna ɔtɛ tɔ̀. Ndɨ ɔtɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndʉ̀bɨ̀ nga àdhàdhɨ̀ kàzʉ arɨ́ nga ʉ̀bɨ dhu bhěyi. Obhó tɨ́, àlɛ̌-ɨdà-dɔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ ròsè àlɛ̌-ngbɔ̀ rɔ̌ ngʉ̌kpà ngarí-nzo dɔ̀nǎ. Nɨ́ àlɛ̌-ɨdà-dɔ rǒrìna nzɛ́rɛ ɔtɛ náarɨ́rà pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ bhà rɔ̀, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́ àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga ɨ̀nzǎ. 7 Ìndrǔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndìvǔ kɔ́rɔ́ ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ ròngò dhu ɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndòzè dhu bhěyi. Obhó tɨ́ kǎrɨ́ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ mà, àrɛ̀-tɨdɔ̀ mà, ɔ̀ya dɔ̌ arɨ́ ’àdha ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ ɨdha ɔ̌ aróko ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ mànà kɔ́rɔ́ nívǔ ìvǔ. 8 Pbɛ́tʉ̀, ɨdàna ìvu rádʉ̀ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ. Obhó tɨ́, alɛ-ɨdà nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ndɨ̀ngyɛ̌ nzɛ́rɛ dhu t’ʉ́nɔta nɨ̌ dhu, ndɨrɔ̀ àlè tɨ́ àlè ìndrǔ òhò rádʉ̀ itsu nɨ̌ dhu. 9 Àlɛ̌-ɨdà nɨ̌ àlɛ̌ karɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà nílè, ndɨrɔ̀ àlɛ̌-ɨdà nɨ̌ tɨ́, àlɛ̌ karádʉ̀ yà wɔ̀yɔ̌na nyʉ́ rɔ̌ kǎbhɔ̀lɔ̀ alɛ nófù. 10 Asota tɔ́ ɔtɛ mà ofúngá tɔ́ ɔtɛ mànà náarúvò atdí alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀ tɨ́. Àbanɨ̌nzó, wɔ̀rɨ́ dhu àkǎnà nzá ndɨ̀’ɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi. 11 Òvǒvù ɨdha mà, ɨnzá óvù ɨdha mànà tɨ́ àdʉ̀ ùvò ùvò atdí ɨdha-bhu ɔ̀ rɔ̀ tɨ́? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! 12 Àbanɨ̌nzó, mùtinì-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ̌ arɨ́ itsu tɨ́ àdʉ̀ mìzèyìtunì-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ ɨ̀’ɔ̌? Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ vǐnyò-kpa tɨ́ àdʉ̀ mùtinì-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ ɨ̀’ɔ̌? Ɨ̀nzɨ̌ akɛkpá màtɨ́! Ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨnzá óvù ɨdha náaráhʉ ɔ̀nà rɔ̀ ɨdha-dɔ̀tɨ nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ òvǒvù ɨdha nípfo.

Dhu àkǎ kɨ’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà dhu

(Rɔm 14.19; 1Kò 3.3; Ɛ̀fɛ 4.1-3; Fìl 2.3; 1Pɛ́ 3.4)

13 Dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta mà, ɨnga t’ʉ́nɨta mànà nà arɨ́’ɨ̀ atdí alɛ mà tɨ́’ɨ̀ ìnè nzínzìkʉ ɔ̌? Ndɨ alɛ-tɨdɔ̀ nɨ́’ɨ̀ rɔ̀, dhu àkǎ kà rɨ̀tɛ̀ ndɨ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ pbɨ̀ndà ɨrɛ̀ta pbɨ̀ndà ídzì mʉ̀tsɔ mà, pbɨ̀ndà ɨ̀yɔ̀nga mànà-otù ɔ̌. 14 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ atdídɔ̌ ógyè adha tɔ́ afíkʉ nà, ndɨrɔ̀ anya tɔ́ afíkʉ nà nzínzìkʉ ɔ̌, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɨ̌dzɨ̌ nyɨ̌, nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu rǎdʉ̀ nyǎbhʉ nyɨ̌’ɨ̀ tɨ̀tɔ̀tálɛ tɨ́. 15 Wɔ̀rɨ́ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ nɨ́ nzɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ́rà ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀. Ka nɨ́ ìndrǔ tɔ́ ɔ́fɔ̀ tɔ́ ɨrɛ̀ta, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ nzɛ́rɛ-alafí bhà ɔ́fɔ̀ tɔ́ ɨrɛ̀ta. 16 Obhó tɨ́, adha tɔ́ alɛ-afí mà anya tɔ́ alɛ-afí mànà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́ rádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ dhu nɨ́ pbàdzangà tɨ́ ka kɨ́ dhu ɔ̀nzɨ dhu mà, kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-tɨdɔ̀ mànà. 17 Pbɛ́tʉ̀, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀rà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta-tɨdɔ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ́ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ. Ndɨ alɛ nɨ́ màrʉ̀ngà ìbho arɨ́ ìndrǔ nzínzì ɔ̌ alɛ, ɨ̀yɔ̀nga t’álɛ, ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà alɛ rʉ̌nɔna dhu nózè ndɨ̀fʉ alɛ. Ndɨ alɛ nɨ́ àlè tɨ́ álè ɨzʉ àbà ka kɨ́ ìndrǔ dɔ̌ nɨ̌ alɛ-afí mà, ídzì dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ abádhí tɔ̀ nɨ̌ alɛ-afí mànà nɨ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò, ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ ìndrǔ ʉ̀tra alɛ. 18 Ɨ̀ aróko atdíkpá mànà alɛ àbhʉ̌ arɨ́ ròkò màrʉ̀ngà ɔ̌ alɛ, náarózòna dhu nɨ́ màrʉ̀ngà. Nɨ́ itse tɨ́ abádhí arádʉ̀ ògùnà dhu nɨ́ obhónánga tɔ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ alɛ rɨ̌ dhu.

4

Ɨnzá dhu àkǎ kozè yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsí dhu

(Law 19.16; Zàb 66.18; Luk 18.13-14; 1Tì 2.8; 1Yù 2.15-17)

1 Yà nzínzìkʉ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ angbʉrʉta mà anya mànà náarúvò àdhà rɔ̀? Abádhí náatɨ́ nzɨ̌ ùvò yà nyɨ̌ nyɨ́ atdyúya òho dhu-tsí, yà nyʉkʉtsìnǎ rɔ̀ arɨ́ anya ɔ̀nzɨ nzínzìya ɔ̌ ɔ̀ rɔ̀? 2 Nyɨ̌ nyarɨ́ dhu-atdyú òho nyǎbà, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ ɨ dhu nábà. Nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ adha tɔ́ alɛ-afí na nyǎdʉ̀ nyǎpà nyɔ̌kyɛ̀ abvo, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ atdí dhu mà nábà. Nyɨ̌ nyarɨ́ anya ɔ̀nzɨ nzínzìkʉ ɔ̌, nyǎdʉ̀ àmbɛ àngbʉrʉ dɔ̌. Nyɨ̌ nyarɨ́ nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna òho dhu àbà, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyarɨ́ ndɨ dhu ònzi Kàgàwà-fɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Dhu nyɨ̌ nyònzì Kàgàwà-fɔ́ rɔ̀, nyɨ̌ nyárɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ ndɨ dhu àbà, nzɛ́rɛ nyɨ̌ nyárɨ́ ndɨ dhu ònzi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kà-tɨ̀ nɨ́, nyɨ̌ nyarɨ́ dhu ònzi ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ ɨdhɛ̀kʉ ɨ̀kǎ rɨ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ nzɛ́rɛ dhu kɛ̀lɛ̌. 4 Nyɨ̌, nyɨ̌ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ’ɔ̀dɔ Kàgàwà tɔ̀ alɛ! Nyɨ̌ nyʉ́nɨ tɨ́ nzá dhu, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsí òzè ka kɨ́ dhu ràrɨ̌ Kàgàwà ɔ̀ndrɔ̀ ka kɨ́ dhu? Nɨ́rɔ̀, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsí ná’u rɨ́ ndòzè alɛ nɨ́ ɨwà ndɨ̀ nʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ndòngò Kàgàwà rɔ̌ òmvǔ tɨ́ alɛ. 5 Nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ nga kɔkɔ́rɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rarátɨna: Kàgàwà ózè dhu ràrɨ̌ àlɛ̌ rùbho àlɛ̌ fɨ̌ndà tɨ́ atdírɔ̀, yà àlɛ̌-nyʉtsì ongó tɨ́ àdɨ ndɨ̀ ndɨlɨ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-okú dɔ̀ rɔ̀*? 6 Kàgàwà arɨ́ ìbhona àlɛ̌ tɔ̀ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ídzìnga nyʉ́. Ndɨ dhu okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá arátɨna: «Kàgàwà arɨ́ ndùgye yà ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ nà, pbɛ́tʉ̀ kǎrádʉ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga ɨ̀tɛ̀ yɔrɔwà nà aróko alɛ tɔ̀*.» 7 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɨ̀ pfɔ̌kʉ Pfɔ̀mvɔ-ɔ̀nzɨ̌, nɨ́ kà rǎdʉ̀ ɔ̀kʉ tɨ́ ɔ̀kʉ tsʉ̀kʉ́ rɔ̀. 8 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǐngò Kàgàwà-tɨ’ɔ̀, nɨ́ kà rǎdʉ̀ ìngo tɨkʉ ɔ̀. Nyɨ̌ nzɛ́rɛngatálɛ̌, yà fɨ̀yɔ́ ɨrɛ̀ta-ɔ̌nga ʉ́ndɔ̀ ndɨ̀ alɛ tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǔ’o ɔtsʉ́kʉ mà afíkʉ mànà rɨ̀lǎ! 9 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ àpbɛ̀! Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ɨzʉ̀kʉ ɔ̌, nyǎdʉ̀ òko nyɨ̀kʉ-dha ɔ̌! Fʉ̀kʉ́ ʉgbɔ́tá nákǎ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndòngò ɔdzɨ tɨ́, fʉ̀kʉ́ dhɛ̀dhɛ ràdʉ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndòngò ɨzʉ tɨ́! 10 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǐfo nyɨ̌ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ obvò Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, nɨ́ kà rǎdʉ̀ nyɨ̌dzɨ ɔrʉ́.

Ɨnzá dhu àkǎ katɨ̀ alɛ t’ɔ́dhɨ̀nà nzɛ́rɛ alɛ tɨ́ dhu

(Mbà 27.1; Luk 12.16-20)

11 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌tɛ̀ nzɛ́rɛ nyɨ̌ nɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌. Ɔdhɨ̀nà nɨ̌ rɔ́tɛ nzɛ́rɛ alɛ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɔdhɨ̀nà àtɨ rɨ́ nzɛ́rɛ alɛ tɨ́ alɛ, nɔ́tɛ̀ wà nzɛ́rɛ yà àzè dɔ̌ rɔ́tɛ ʉyátá nɨ̌, ndɨrɔ̀ kàtɨ̀ wà ndɨ ʉyátá nzɛ́rɛ ʉyátá tɨ́*. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi nyɨ nyɔ̀nzɨ̀ dhu rɔ̀, ɨnyɨ nɨ́ nzɨ̌ ʉyátá ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ, pbɛ́tʉ̀ ɨnyɨ nɨ́ ndɨ ʉyátá àtɨ arɨ́ nzɛ́rɛ ʉyátá tɨ́ alɛ. 12 Kàgàwà kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ Ʉyátá ɨ̀dɨ̀ arɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ ka atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ ìndrǔ àtɨ̀ rádʉ̀ ídzì alɛ tɨ́ ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ ka kɛ̀lɛ̌ atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ ìndrǔ ɨ̀gʉ rádʉ̀, ndɨrɔ̀ ìndrǔ òhò rádʉ̀ alɛ. Nɨ́rɔ̀ ɨnyɨ, yà ɔdhɨ̀nʉ àtɨ nyɨ nyarɨ́ nzɛ́rɛ alɛ tɨ́ rɔ̀, nyɨ nyarɨ́ nyɔzʉ̀ àdhɨ tɨ́?

Ɨnzá dhu àkǎ kɨdzɨ̌ alɛ alɛ-tɨ́rɔ̀ ka kòzè kɔnzɨ̀ dhu ùdhě ka kɨ́ rɔ̀ dhu

13 Nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna dhu kòmbí, nyɨ̌ yà nyɨ̌ nyarátɨna: «Indo, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ tsútsǎ, mǎ mowuna atdí kɨgɔ̀ ɔ̀. Nɨ́ mǎ móko ányɨ̀ ràrà àhʉ atdí atɔ nyʉ́ tɨ́. Mǎ mɨ́ mùtùruzì ɔ̀nzɨ, mǎdʉ̀ màgɔ̀wɛ̀† àbà ɔ̀nà rɔ̀.» 14 Nyɨ̌, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ fʉ̀kʉ́ ípìrɔ̌nga nɨ́ɨ’ɨna tsútsǎ dhu! Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ òtò rótò ɨdha-ɨhɛ̀ bhěyi, yà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́ arɨ́ ndàlǎ, ndàdʉ̀ àwǐ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀. 15 Nyɨ̌ nyàkǎnà nyǎtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ òzè ka nɨ̌, mǎ mɨ’ɨna ìnè ípìrɔ̌rɔ̀ nga nà. Nɨ́ mǎ mɔnzɨna yàrɨ́ dhu, mǎdʉ̀ ndǎgà-tsí nɔ́nzɨ̀.» 16 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyáróko nyǎmbɛ nyɨ̌dzɨ dɔ̌ ɨ̀dzɨ̌ tɨ́, nyɨ̌ nyòzè nyɔ̌nzɨ̀ dhu ùdhě nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀. Nɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ ɨdzɨ́tá-tɨdɔ̀ nɨ́ nzɛ́rɛ. 17 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, ídzìnga t’ɔ́nzɨta nʉ́nɨ alɛ rapɛ́ nzɨ̌ ndɨ ídzìnga ɔ̀nzɨ, nɨ́ ndɨ alɛ rɔ̀nzɨ̀ wà nzɛ́rɛnga.

5

Ònzìtálɛ-nyɨ̀kpɔ́ ìtdyǔ ka kɨ́ dhu

(Yǒb 20.5; Àmɔ 5.11-12; Màl 3.5)

1 Nyɨ̌ ònzìtálɛ̌, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna kòmbí fʉ̌kʉ̀ dhu! Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dzɨ̀, nyǎmbɛ nyʉ̌hʉ dɔ̌ ɨzʉ nɨ̌, dʉ̀kʉ̀ rɨ́rà àpbɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 2 Fʉ̀kʉ́ ongyéngá nɔ́mɔ̀ wà, ndɨrɔ̀ rʉ̀kʉ́ mʉ̀dzarʉ̀ kereze nɔ́nyʉ̀ wà. 3 Fʉ̀kʉ́ ɔrɔ̀ mà fʉ̀kʉ́ fʉ̀rangà mànà kéngezé ɔ̀nyʉ̀ wà. Ndɨ kéngezé nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nɔbhʉya, wɔ̀ nyɨ̌ nyarɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí-tsʉ̀ ùndǔ fʉ̌kʉ̀ tɨ́ rɔ̀. Nyɨ̌ nyúndu ɨ ongyéngá-tsʉ̀ kɔkɔ́rɔ̀. Nɨ́ àdhàdhɨ̀ kéngezé mà kàzʉ mànà náarɨ́ dhu ɨ̀nzǎ dhu bhěyi, Kàgàwà nɨ́ɨtdɨ̀ya ànyǎkʉ ɔbɨ nyʉ́ nà yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ nɨ́nganɨ́. 4 Kɔ̀nɨ̌, nyɨ̌ nyúvǒ nyɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ nyǔbho yà fʉ̀kʉ́ ɔnzɨ-bvʉ-abábá ɔ̌ kasʉ nɔ́nzɨ̀ kasʉtálɛ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà. Nɨ́, abádhí rɨ̌ ’ʉ̀hʉ̌ dhu mà, abádhí rǔkǔ dhu mànà nárà wà òtsi yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-bɨ̀ ɔ̀! 5 Yà adzɨ ɔ̌, nyɨ̌ nyávu nyǒngò òko ònzì ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyábhʉ yà adzɨ ɔ̌ dhɛ̀dhɛ ràtdǔ afíkʉ. Nyɨ̌ nyóngù nyɨ̌, nyʉ̌yɔ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ Kàgàwà rɔtdɨ́ya ɔ̀tdɨ̀ ànyǎkʉ atdíku dhu rɔ́rɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà ɨnzá ʉ̀nɨ ɨ̀ àze ka kɨ́ atdíku dhu rɔ́rɔ̀ róko ɨ̀zǎ bhěyi. 6 Nyɨ̌ nyábhʉ obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ-ànyǎ kɨtdɨ̀, nyǎdʉ̀ àbhʉnà kɔkyɛ̀. Ɨ alɛ ɨ́’ɨ̀ mbǎ nyɨ̌ mànà ɨ̀ ɨ́ àgò nɨ̌ ɔbɨ nà.

Dhu àkǎ kondù dhu-dzi ràrà àhʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo dhu ɔ̀ dhu

(Màt 5.33-37; Ɛ̀br 6.12; 10.35-37; Yàk 1.12)

7 Nɨ́rɔ̀ àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒndù dhu-dzi, ràrà àhʉ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo dhu ɔ̀. Nyàndà pɛ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ ɨnga òbhì rɨ́ alɛ náarɨ́ ɨnga ɔ̌ dhu náaraya ɔ̀’ɔ̀ dhu ɔ̀dɔ dhu. Ndɨ dhu ɔ̀’ɔ̀ dhu rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀gàsʉ̀ tɨ́ kà tɔ̀. Kà rɨ̌ dhu-dzi òndù ràrà àhʉ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ igye mà, kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ igye mànà nóowuya ɨ̀kɔ̌ dhu ɔ̀. 8 Nɨ́ nyɨ̌ mà átɔ̀, nyòndù dhu-dzi nyǎbhʉ afíkʉ rɨ̀’ɨ̀ ɔbɨ nà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù rǐngo dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

9 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎmbɛ nyʉ̌hʉ dɔ̌ nyɨ̌ nɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, akyɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù arana ànyǎkʉ ɨ̀tdɨ̀ nɨ̌. Nyàndà pɛ́, kɔ̀nɨ̌ kìdè wà tsǎtsʉ̀nǎ ànyǎkʉ ndɨ̀ ndɨtdɨ̀ tɨ́! 10 Àbanɨ̌nzó, nyɨ̀rɛ̀ pɛ́ kǎkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌ owúnà dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ pbànábí náanzɨ̀ dhu. Abádhí andù dhu-dzi àpbɛ̀ ɔ̌. Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒdyì abádhí tɔ́ ɔ́fɔ̀. 11 Àlɛ̌ kárɨ́ ɨ alɛ ànzi hirò nɔ́nzɨ̀ alɛ tɨ́, abádhí andù dhu-dzi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà Yǒbù tɨ́ kátɨna alɛ andù àpbɛ̀-dzi tɨ́ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà adʉ̀ àrà dhu ɔ̀nzɨ̀ kà tɔ̀ olùnǎ rɔ̀ dhu. Obhó tɨ́, ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ nɨ́ àlè tɨ́ álè ɨzʉ tɔ́ afína mà, ídzìnga mànà nɨ̌ alɛ.

12 Pbɛ́tʉ̀ àbanɨ̌nzó, ádrʉ̀ngbǎ dhu tɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌tsɔ̀ dhu ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔvɔ̀ rɔ̌ màtɨ́, yà adzɨ-ɔvɔ̀ rɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ dhu t’ɔ́tsɔta tɔ́ ngǎtsi ɔ́fɔ̀ ɔ̌ màtɨ́. Obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nákǎ nyǎtɨ̀ obhó dhu tɨ́. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ obhó dhu tɨ́ rɨ́’ɨ̀ dhu nákǎ nyǎtɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ obhó dhu tɨ́, akyɛ Kàgàwà arana ànyǎkʉ ɨ̀tdɨ̀ nɨ̌.

Andɨ nà alɛ dɔ̌ dhu àkǎ kɨtsɔ̀ alɛ dhu

13 Àpbɛ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ atdí alɛ mà t’ɨ́’ɨ̀ ìnè nzínzìkʉ ɔ̌? Ndɨ alɛ àkǎ ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ Kàgàwà rɔ̌. Ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, dhɛ̀dhɛ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ atdí alɛ mà t’ɨ́’ɨ̀ ìnè nzínzìkʉ ɔ̌? Ndɨ alɛ àkǎ ndʉ̀yʉ̀ ɨfʉta tɔ́ adyi. 14 Andɨ nà rɨ́’ɨ̀ atdí alɛ mà tɨ́ ɨ̀’ɨ̀ ìnè nzínzìkʉ ɔ̌? Ndɨ alɛ àkǎ ndùnzì kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌, ndɨ́nɨ̌ adʉ̀ tɨ́ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̀ná, ’àdʉ̀ ndùtri akyɛ nɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-ɔvɔ̀ rɔ̌. 15 Abádhí ɨ̀tsɔ̀ ɨ̀ a’uta nyʉ́ nà dhu rǎdʉ̀ ndɨ alɛ nábhʉ rɔ̀gʉ̀, ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ràdʉ̀ kà dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀ rɨ̀và ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌. Ndɨrɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ alɛ ɔ́nzɨ̀ nzɛ́rɛnga dhu tɨ́, nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǎdʉ̀ ndɨ nzɛ́rɛnga nʉ́bà ʉ̀bà kà tɔ̀. 16 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ kpangba fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌, nyǎdʉ̀ òwu nyɨ̌tsɔ̀ rɔ̌ dʉ̀kʉ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ tɨ́ ʉ̀gʉ. Obhónángatálɛ bhà ɨtsɔ̀ta náarɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ádrʉ̀ngbǎ ɔbɨ nyʉ́ nà. 17 Nabì Ɛ̀lɨyà nɨ’ɨ̀ àlɛ̌’ɨ bhěyi alɛ kɛ̀lɛ̌. Nɨ́, kɨ̌tsɔ̀ ndɨ̀ atdyúna nyʉ́ nà ɨ̀nzɨ̌ igye nɨ́ɨkɔ́ tɨ́. Nɨ́, igye agyè nzá yà adzɨ ɔ̌, ràrà àhʉ ɨ̀bhʉ atɔ dɔ̀ná azà àbǐ nà tɨ́. 18 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ tdɨ́tdɔ̌. Nɨ́, igye adʉ̀ ɨ̀kɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, yà adzɨ ràdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀ ɨ̀’ɔ.

Àwǎwǐ ndàrà ɨtsɛ obhónga rɔ̌ rɔ̀ alɛ nádǔ ka kɨ́ obhónga tɔ́ otu ɔ̀ dhu

19 Àbanɨ̌nzó, atdí nzínzìkʉ ɔ̌ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndàwǐ, ndàrà ɨtsɛ obhónga rɔ̌ rɔ̀, ngǎtsi alɛ ràdʉ̀ kàbhʉ ràdu ndɨ̀ obhónga tɔ́ otu ɔ̀. 20 Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu, wɔ̀ ndɨ nzɛ́rɛngatálɛ dzʉ̀nà nɔ̀nzɨ̀ ràdu ndɨ̀ awítá tɔ́ otu ɔ̀ rɔ̀ alɛ, rɨ̀gʉ̌ wà ndɨ alɛ bhà ípìrɔ̌nga ɔvɛ ɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Kàgàwà rʉ̀bà wà ndɨ alɛ bhà ábhɔ̌ nzɛ́rɛnga-ɨ́yà.

* 1:1 1.1 Atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda-tsʉ̀ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ Pbàyàhúdí màtɨ́ ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí màtɨ́.

* 2:8 2.8 Law 19.18

* 2:23 2.23 Ɔpt 15.6

* 2:25 2.25 Yàk 2.1-24

* 4:5 4.5 Ɨrɔ́ rɨ́’ɨ̀ dhu ka kìdyì ɔ̀yà rɔ̀ nɨ́ Tɔ̀r 4.24 mà Ɔpt 6.3 mànà.

* 4:6 4.6 Mbà 3.34

* 4:11 4.11 2.8

† 4:13 4.13 Màgɔ̀wɛ̀ nɨ́ mùtùruzì ka kɔ̀nzɨ̀ rɔ̀ arɨ́ ndìsě dhu ka kódzì rɔ̀ná dhu-bvʉ dɔ̌ dhu.

1 Pɛ́tɛrʉ̀

1

2

3

4

5

Pɛ́tɛrʉ̀

andí wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí alɛ nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀, Yěsù bhà uvitatálɛ (1.1; 5.1), mbɛ̀mbɛ̀ azà kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ ʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Uvitatálɛ tɨ́rɔ̀, abádhí ongónà ùbhi atdíkpá Yěsù mànà yà adzɨ dɔ̌ kɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Yěsù ɔ́dzɨ̀ ndàrà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àrà Ídzì-Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ (Kas 1–6; 9.32–12.19).

Ka karɨ́ dhu ɨ̀rɛ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ randí yàrɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbɨ̀ndà bhàrʉwà Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, Nɛrɔ̀ tɨ́ kátɨna Pbàrɔ́má tɔ́ pbìrì ɔ̌ kámá dɔ̌ kamà náapɛ̀ ndàvu pbàkrɨ́stɔ̀ rɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌.

Kǎndí ka fɨ̌yɔ̀ nɨ́ Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì tɔ́ mʉ́layí ɔ̀nǎ ɨ̀ nɨ́fàlà alɛ. Kòmbí ka kárɨ́ kànzi Tùrùkiyà tɨ́. Ɨ pbàkrɨ́stɔ̀ nɨ’ɨ̀ Pbàyàhúdí mà ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Pbàyàhúdí mànà. Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ abádhí atɨ olo tɨ́, pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ abádhí rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ abádhí mǎtɨ́ràbvʉ̀ nga nyʉ́ nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga nɨ́dhunɨ̌ (1.1; 2.11). Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ ɨ̀ nòtù alɛ nóongónà abádhí-ɨtsɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀bhʉ̀nà dɔ̌ tɨ̀tɔ̀ dɔ̌.

Pɛ́tɛrʉ̀ andí dhu kpàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí tɔ́ a’uta nɨdɨ̀ tɨ́, ràdʉ̀ ɔbɨ àbhʉ abádhí-afí tɔ̀ ròkò Kàgàwà bhà alɛ bhěyi, ìnè màtɨ́ ka kɨ́’ɨ̀ abádhí rɔ̌ ka kávu ɔbɨ nyʉ́ nà rɔ́ rɔ́rɔ̀.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-2).

- Kàgàwà ɨgʉ́ àlɛ̌ dhu níse ka kɨ́ dhu (1.3-12).

- Ìndrǔ àkǎ ’òkò ɨ̀lǎ ɨ̀ ɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ́rɔ̀ dhu (1.13–2.10).

- Mʉ̀krɨ́stɔ̀ àkǎnà ndɔ̀nzɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ dhu (2.11–4.19).

- Yɔrɔwà nà mʉ̀krɨ́stɔ̀ àkǎ ndàdɨ dhu mà, kà-kàsʉ̌ mànà (5.1-11).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta (5.12-14).

1

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ìndrǔ nóvì dhu

(Rɔm 8.17-18; 16.25-26; 2Kò 4.17-18; Ɛ̀fɛ 2.4-8)

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ nɨ́ ɨma Pɛ́tɛrʉ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Ma màndǐ ndɨ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀, nyɨ̌ yà Kàgàwà óvò nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ rɔ̀. Nyɨ̌ nyɨ́fàlà nyɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ olo tɨ́rɔ̀, nyǒngò òko Pɔtɔ̀ mà, Gàlàtiyà mà, Kàpàdòkiyà mà, Àziyà mà, Bìtìniyà mànà tɔ́ pbìrì ɔ̀. 2 Àba Kàgàwà náavò nyɨ̌ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ angyɨnǎ rɔ̀ àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ nyʉ́ ndɨ̀ ndudhé ka dhu bhěyi. Kǎbhʉ nyɨ̌ nyɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɨrɨ tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀-tsʉ̌ dhu, ndɨrɔ̀ ndɨ́nɨ̌ Yěsù-azù yà ndɨ̀ nʉfʉ náadʉ̀ tɨ́ nyǔ’o nyɨ̌lǎ. Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ atdídɔ̌.

Kàgàwà ʉngbɛya àlɛ̌ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu nákǎ àlɛ̌ rɔ̀dɔ̀ dhɛ̀dhɛ nà dhu

(1Kò 2.6; Ɛ̀fɛ 5.1; 1Tɛ̀ 5.8-9; Tit 2.11-14)

3 Dhu àkǎ àlɛ̌ rìlè Kàgàwà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ t’Ábanà! Pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ tɔ́ alɛ-afí-okú dɔ̀ rɔ̀, kǐbhò ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá àlɛ̌ tɔ̀, yà ndɨ̀ ndábhʉ ndɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu-otù ɔ̌. Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kɨ́ dhu ɔ̀dɔ a’uta nyʉ́ nà ʉ̀ngbɛ̌ àlɛ̌ rʉngbɛya àlɛ̌ átɔ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, 4 ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ yà Kàgàwà ʉlɨ angyangyɨ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kokoya tɨ́ kàmǎna tɨ́ dhu*. Ɨ dhu nɨ́ yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ’ɨ̀nza dhu, ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔ̀tɨ̀ dhu, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ fɨ̀yɔ́ aya rádʉ̀ ìku dhu. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà arɨ́ ɨ dhu ɔ̀dɔ fʉ̌kʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. 5 Nyɨ̌ yà Kàgàwà nyɨ̌ nyá’ù rɔ̀, kǎrɨ́ ngbɔ̌kʉ ɔ̀dɔ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɨtɛ̀ya tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́gʉ̌ nyɨ̌ dhu kpangba yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌.

6 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà, ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ kòmbí nyɨ̌ nyóko ɨzʉ ɔ̌ yà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ yà nyɨ̌ nyábàna dhèdhèrɔ̀ umvútá-tɨdɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu màtɨ́. 7 Wɔ̀ ɨ umvútá rɨ̌’ɨ̀ rʉ̀kʉ́, ndɨ́nɨ̌ fʉ̀kʉ́ a’uta-ɔbɨ̀ nomvú tɨ́. Ɔrɔ̀ nɨ́ ndɨ̀nza rádʉ̀ dhu, pbɛ́tʉ̀ ka karɨ́ kʉ̀da kàzʉ ɔ̀na nǎ, ndɨ́nɨ̌ ka kʉnɨ tɨ́ ɔrɔ̀ nyʉ́ tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu. Nɨ́ fʉ̀kʉ́ a’uta tɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Ndɨ fʉ̀kʉ́ a’uta, yà atdídɔ̌ fɨ̀ndá ídzìnga ósè ɔrɔ̀ bhà ídzìnga dɔ̀nǎ màtɨ́, nɨ́ rǎdʉ̀ àkǎ komvù ɔbɨ̀na, ndɨ́nɨ̌ ka kʉnɨ tɨ́ obhónga tɔ́ a’uta tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu. Ndɨrɔ̀, fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ nyɨ̌ nyìkò pɔ́tsɔ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà ɨfʉya nyɨ̌, kɔ̌nzɨya sɨràkʉ ndàdʉ̀ nyǐlè Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐtsi ìngo nɨ́nganɨ́. 8 Nyɨ̌ nyózè wà Yěsù, ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyàpɛ̀ kàlǎ dhu màtɨ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyá’ù wà ka, ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ kàlǎ kòmbí dhu màtɨ́. Nɨ́, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhɛ̀dhɛ nà atdídɔ̌. Ndɨ dhɛ̀dhɛ nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ndàwɛ alɛ-tsʉ̀ ɔ̌ dhɛ̀dhɛ-tɨdɔ̀. 9 Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ndɨ dhɛ̀dhɛ nà Kàgàwà ɨ́gʉ̌ nyɨ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Yěsù nyɨ̌ nyá’ù dhu tɔ́ pɛrɛ̀.

10 Wɔ̀ ndɨ Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ɨ̀gʉ̌ dhu dɔ̌, pbànábí náanɛ̀ dhu abhɔ nyʉ́ ’ʉ̀nɨ, ’àdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ angyangyɨ nyɨ̌ nyakána nyǎbà ídzìnga dɔ̌. 11 Krɨ́stɔ̀ bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí nɨ́ɨ’ɨ̀ abádhí-nyʉtsì. Nɨ́ ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí náabhʉ̀ abádhí rɔ̀vɔ̀ dhu angyangyɨ Krɨ́stɔ̀ náabáya àpbɛ̀ mà, kǎdʉ̀ya àbànà olùnǎ rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mànà dɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɨ pbànábí náadzi ɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉnɨ tɨ́ ɨ̀ngbà kàsʉmɨ̀ ɔ̌ màtɨ́ ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ kɔ̀rɨ́ dhu nɔ́ɔnzɨya ɨ̀ dhu. 12 Nɨ́ Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ dhu abádhí tɔ̀ rʉ̀nɨ dhu, wɔ̀ abádhí avɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nɨ́ abádhí ravɔ̀ nzá fɨ̌yɔ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ abádhí ravɔ̀ ka fʉ̌kʉ̀. Ndɨrɔ̀, yà kòmbí arɨ́ kɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀ alɛ náarɨ́ kɔ̀vɔ yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ Kàgàwà ivi Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nyʉ́ nɨ̌. Nɨ́ màlàyíká nyʉ́ mà nózè ’ʉ̀nɨ wɔ̀ ndɨ dhu átɔ̀.

Dhu àkǎ kokò Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu

(1Kò 6.20)

13 Wɔ̀ Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ fʉ̌kʉ̀ dhu kɔ́rɔ́ nóokú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ̀ fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta nɨ̌ alɛ tɨ́. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ípìrɔ̌ rɔ̀ nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, nyǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ atdyúkʉ ɨ̀lɨ yà Yěsù rǐngo nɨ́nganɨ́ nyɨ̌ nyabáya ídzìnga dɔ̌. 14 Àdhàdhɨ̀ àbayà ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ nzónzo bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ nyɨ̌ yà ɨnzá nyɨ̌ nyàpɛ̀ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɨ̌ rɔ̀ nyɨ̌ nyongónà atdyúya òhò nzɛ́rɛ dhu ràmbɛ nyʉ̌ndà dɔ̌. 15 Ndɨrɔ̀, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà yà nyɨ̌ nunzi nyɨ̌’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ tɨ́ alɛ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ dhu bhěyi, nyɨ̌ mà átɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ alɛ tɨ́ kɔ́rɔ́ fʉ̀kʉ́ mʉ̀tsɔ ɔ̌. 16 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ Kàgàwà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ tɨ́, ɨma nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ nɨ́dhunɨ̌*.»

17 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌tsɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀, nyɨ̌ nyarɨ́ Kàgàwà ànzi Àbakʉ tɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒngò kɨ̀fʉ atdídɔ̌ yà òko nyɨ̌ nyòko olo tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, kǎrɨ́ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ndɨ alɛ nyʉ́ ɔ́nzɨ̀ dhu-bvʉ rɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ìndrǔ-ɔ̌nga òvò rɔ́rɔ̀. 18 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyʉ́nɨ wà ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Kàgàwà ʉwʉ̀ nyɨ̌, nyǔvò yà abhúkʉ-nyʉtsì rɔ̀ nyɨ̌ nyabà àkyǎkyɛ̀ mʉ̀tsɔ ɔ̌ rɔ̀ dhu. Kʉ̌wʉ̀ nzá nyɨ̌ kǎkà ’ɨ̀nza rádʉ̀ fʉ̀rangà tɨ́ kátɨna sʉma-tɨdɔ̀ mà, ɔrɔ̀ mànà dhu bhěyi dhu nɨ̌. 19 Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌wʉ̀ nyɨ̌ nɨ̌ nɨ́ Krɨ́stɔ̀-azù, yà atdídɔ̌ fɨ̀ndá ídzìnga ósè azu. Ndɨ Krɨ́stɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Kàgàwà tɔ̀ ka kàbhʉ pɛrɛ̀ tɨ́ tàmǎ-ngba bhěyi, yà ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ atdí otsu nà màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ ngǎtsi nzɛ́rɛ dhu nà màtɨ́ tàmǎ-ngba. 20 Kàgàwà náapɨ̀ ka angyɨnǎ rɔ̀, ɨnzá ndɨ̀ ndàpɛ̀ yà adzɨ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kòmbí kǎdʉ̀ kɨ̀tɛ̀ kpangba fʉ̌kʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndàpà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndara tɨ́ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀yá ɨdhɔ ɔ̌. Kɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu ndɨ́nɨ̌ ídzìnga nabhʉ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀. 21 Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌, nyɨ̌ nyá’ù Kàgàwà yà ka nabhʉ̀ rɨ̀ngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ àbhʉ kà tɔ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀, wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyá’ù Kàgàwà nyǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ atdyúkʉ ɨ̀lɨ kà-fɔ́ nyɨ̌ nyɔ́dɔna nyǎbà dhu dɔ̌.

22 Obhónga tɔ́ Ɔtɛ nyɨ̌ nyɨ́fʉ dhu-otù ɔ̌, nyɨ̌ nyóngò wà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ tɨ́, nyǎdʉ̀ adɔ́kʉ òzè ɨ̀mbǎ ɔ̀ná ʉtrátá nà àzè nɨ̌. Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè nyɨ̌ atdí afíkʉ nyʉ́ nà nzínzìkʉ ɔ̌. 23 Obhó tɨ́, Kàgàwà ábhʉ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá fʉ̌kʉ̀ pbɨ̀ndà Ɔtɛ-otù ɔ̌. Ndɨ Ɔtɛ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ àdhàdhɨ̀ ɔ̀mɔ̀ rádʉ̀ ɔ̀mɔ̀ itse bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ arɔ́mɔ̀ itse. Ndɨ Ɔtɛ nɨ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ Ɔtɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ dhòdhódhónga nà arádɨ Ɔtɛ. 24 Obhó tɨ́, ndɨ Ɔtɛ rǎtɨna:

«Kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨrɨ́-bɨ̌ bhěyi.

Ndɨrɔ̀ abádhí tɔ́ aya rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ itsu-opfò tɔ́ aya bhěyi.

Ɨrɨ́-bɨ̌ rǎdʉ̀ òtdyù, itsu-opfò ràdʉ̀ ndɨ̀pbà obvò.

25 Pbɛ́tʉ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ arádɨ dhòdhódhónga nà*.»

Ndɨrɔ̀, ndɨ Ɔtɛ nɨ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ yà fʉ̌kʉ̀ ka kʉnɔ.

2

Dhu àkǎ kongù alɛ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ̌ dhu

(Màt 21.42-44; Kas 4.11-12; Rɔm 9.24-26; Ɛ̀fɛ 2.20-22)

1 Kàgàwà ábhʉ ípìrɔ̌nga-ɔwʉ́tá fʉ̌kʉ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎwà kɔ́rɔ́ ɔ̀rʉ̀-tɨdɔ̀ mà, ìndrǔ t’ʉ́trátá mà, ɔyɔyɔ alɛ-ɨdà-dɔ nà ka kɨ́’ɨ̀ dhu mà, ngǎtsi alɛ-fɔ́ dhu dɔ̌ ka kɨ́ alɛ-afí ɨ̀lɨ dhu mà, ìndrǔ t’ʉ́dhʉ́tá tɔ́ ɨrɛ̀ta mànà. 2 Àdhàdhɨ̀ ɨrɛ́-nzo náarɨ́ màkyǐ-atdyú òho dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒhò yà ɨnzá ndɨ̀ nàngbǒ ngǎtsi dhu nà màkyǐ-atdyú, kà-tɨ̀ nɨ́, nyɨ̌ ràkǎ nyǒhò Kàgàwà bhà Ɔtɛ-atdyú. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nyádʉ̀ àmbɛ òvi dɔ̌ nɨ̌ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌, ràrà àhʉ Kàgàwà ɨ́gʉ̌ nyɨ̌ dhu tɔ́ dhɛ̀dhɛ rǎkǎ dòtsí ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. 3 Àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rʉ̌nɔna dhu bhěyi: «Nyɨ̌ nyínè wà Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ídzìnga-dzi*.»

Yěsù mà ndɨ̀ ná’ù alɛ mànà narɨ́ ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ nyʉyatsì odu bhěyi alɛ dhu

4 Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyǐndrì ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù-tɨ’ɔ̀. Àbadhi nɨ́ ípìrɔ̌nga ìbho arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ odu, yà ìndrǔ adʉ̀ òbvùnà igi odu. Pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà adʉ̀ kòvò, ndàdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà atdídɔ̌ fɨ̀ndá ídzìnga ósè nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌ odu tɨ́. 5 Nɨ́ nyɨ̌ mà átɔ̀, àdhàdhɨ̀ ípìrɔ̌nga nà rɨ́’ɨ̀ nyʉyatsì odu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbà ngari Kàgàwà rɨ̌ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rǎdɨ ɔ̀ná ɨdza ɔ̀sɨ̀ nyɨ̌ nɨ̌ odu nzínzì ɔ̌. Nɨ́ ányɨ̀-dzá, nyɨ̌ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kàbhà pbàkùhánɨ́, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyongó tɨ́ pɛrɛ̀ ùbho kà tɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí òzè dhu bhěyi. Nɨ́ Kàgàwà rǎdʉ̀ ɨ pɛrɛ̀ à’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. 6 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ Kàgàwà rǎtɨna:

«Kànɨ̌ ma mɔ̀pɨ̀ atdídɔ̌ fɨ̀ndá ídzìnga ósè odu.

Nɨ́ ma mɨ́ kɨ̀lɨ̌ Sàyunì tɔ́ pbìrì dɔ̌ rɨ̀’ɨ̀ ɨdza-pbɨdɔ̀ ɔ̀dɔ rɨ́ odu tɨ́.

Ndɨrɔ̀, ndɨ odu dɔ̌ rɨ́ pbɨ̀ndà a’uta nɔ́sɨ̀ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌ nzɨ̌ ɨ̀wʉ*.»

7 Nɨ́rɔ̀, fʉ̌kʉ̀ Yěsù ná’ù alɛ tɨ́rɔ̀, ndɨ odu nɨ́ Kàgàwà àbhʉ̌ rɨ́ rɨ̀fʉ nyɨ̌ odu.

Pbɛ́tʉ̀, kǎkà ɨnzá ka ná’ù alɛ tɔ̀,

«yà ɨdza ɔ̀sɨ̀ arɨ́ alɛ náabvù igi odu

nádʉ̀ òngo kòmbí ɨdza-pbɨdɔ̀ ɔ̀dɔ rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ odu tɨ́*.»

8 Ndɨrɔ̀, ka kándǐ dhu átɔ̀ ɨ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ katɨ:

«Ndɨ odu nɨ́ ìndrǔ-pfɔ̀-dɔ nʉ́bɛ̌ rɨ́ odu,

yà abádhí àbhʉ̌ rɨ́ ràwà ɨ̀ bhalabhala tɔ́ odu*.»

Dhu ʉ́bɛ̌ abádhí-pfɔ̀-dɔ, ɨnzá abádhí á’ù Kàgàwà bhà Ɔtɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà udhé abádhí tɔ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ dhu.

9 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nɨ́ yà Kàgàwà apɨ̀ fɨ̌ndà rʉ̀gànda ɔ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nɨ́ kamà-ɨdzà ɔ̌ pbàkùhánɨ́ tɔ́ mʉ̀tʉ̀. Nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà ɔ́nyʉ̀ idzi dɔ̀yá alɛ, kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ, ndɨrɔ̀ kʉ̌wʉ rɨ̀’ɨ̀ pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́ tɨ́ alɛ. Kǔnzì nyɨ̌ nyǔvò atdídɔ̌ ʉ̀tɨ̀ mbìì ɨ́nɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ nyǐtsu ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ húwé ráwʉ̀ awáwʉ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyɔvɔ tɨ́ yà ndɨ̀ ndanzɨ̀ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ kasʉ ìndrǔ tɔ̀*. 10 Angyi nyɨ̌ nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ, pbɛ́tʉ̀ kòmbí nyɨ̌ nyóngò wà kàbhà alɛ tɨ́. Angyi Kàgàwà ɨ’ɨ̀ mbǎ ɨzʉ tɔ́ afína nà dʉ̀kʉ́, pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɨzʉ tɔ́ afína nà dʉ̀kʉ́*.

Kàgàwà bhà alɛ àkǎnà ’òkò yà ɨnzá ka ná’ù alɛ nzínzì ɔ̌ tɨ́ dhu

(Rɔm 13.1-8; Ɛ̀fɛ 6.5-8; Tit 2.9-10; 1Pɛ́ 3.14-18)

11 Ɔdhɨ́dhǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, ma mɨ̀tdɛ̀ nyɨ̌ ɨ̀tdɛ̀ tɨ́ àdhàdhɨ̀ olo tɨ́ arɨ́’ɨ̀, ndɨrɔ̀ abhi ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ bhěyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌ndà nyɨ̌ ɨtsɛ yà alɛ-ngbɔ̀ ózè kɔnzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu rɔ̌ rɔ̀. Ɨ dhu nɨ́ yà alɛ-afí ózè kɔnzɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀ dhu nà arɨ́ ’ùgye dhu. 12 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ídzì mʉ̀tsɔ nà yà ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ-nzínzì ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ mà abádhí ʉ̀dhʉ̌ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyárɨ́ dhu tɨ́ rɔ̀, abádhí adʉ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna ídzì dhu nála, ’àdʉ̀ Kàgàwà nílè yà kà rɨ̌rà ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌.

13 Àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌nga ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-tsʉ̌ dhu: nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà-tsʉ̌ dhu, kɔ́rɔ́ alɛ dɔ̌ kà rɨ̌’ɨ̀ kamà tɨ́ nɨ́dhunɨ̌. 14 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ pbàlɨ̀wálɨ́-tsʉ̌ dhu, ádrʉ̀ngbǎ kamà ʉ́lɨ ndɨ abádhí, ndɨ́nɨ̌ ongó tɨ́ anya ɔ̀tdɨ̀ nzɛ́rɛ dhu nɔ̀nzɨ̀ alɛ dɔ̌, ’àdʉ̀ ídzì dhu nɔ̀nzɨ̀ alɛ tsɛmɛrà nɔ́nzɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 15 Obhó tɨ́, Kàgàwà ózè dhu nɨ́: mběyi nyɨ̌ nyɔ́nzɨna dhu-otù ɔ̌ nyǒwù pbàdhɔ́má, yà ɨnzá nga nʉ́nɨ alɛ-tsʉ̀ nʉ́tsɨ̀ rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ rɔ̀tɛ̀. 16 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò àdhàdhɨ̀ dɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǐdyì wɔ̀ dʉ̀kʉ́ nyɨ̌ nyarɨ́’ɨ̀ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ dhu rɨ̀’ɨ̀ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛ dhu-dɔ̌nga ɔ̀fʉ̀ rɨ́ dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò àdhàdhɨ̀ Kàgàwà bhà ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ bhěyi. 17 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ kɔ́rɔ́ alɛ. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè a’uta nà ɔdhɨ́kʉ. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ Kàgàwà-ɔdɔ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ ádrʉ̀ngbǎ kamà.

Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà àpbɛ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀

18 Nyɨ̌ kasʉtálɛ tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ fʉ̀kʉ́ kasʉ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-tsʉ̌ dhu, nyǎdʉ̀ kɔ́rɔ́ ɨfʉta nábhʉ fɨ̌yɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ nyɨ̌rɨ̀ kǎkà ídzì alɛ tɨ́ ndɨrɔ̀ yɔrɔwà t’álɛ tɨ́ arɨ́’ɨ̀-tsí-tsʉ̌ dhu kɛ̀lɛ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ kǎkà ɔ̀rʉ̀ arɔ́rʉ̀-tsí-tsʉ̌ dhu mà átɔ̀. 19 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨnzá nyɨ̌ nyàkǎnà nyǎbà àpbɛ̀-dzi nóndù Kàgàwà nyɨ̌ nyɨ̀fʉ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu. 20 Nzɛ́rɛ dhu nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ nyɔ̌vɨ̀ dhu-dzi nyɨ̌ nyòndù rɔ̀, ɨ́ngbà ɨfʉta ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ àbànà? Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyapɛ́ àpbɛ̀-dzi òndù ídzìnga nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nɨ́ ndɨ dhu rǎdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ́fɔ̀. 21 Ndɨ dhu tɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà núunzi nyɨ̌ nɨ̌. Obhó tɨ́, Krɨ́stɔ̀ náabà àpbɛ̀ átɔ̀ okúkʉ dɔ̀ rɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉ̀ngʉ tɨ́ owùna. 22 Àbadhi náanzɨ̀ nzá nzɛ́rɛnga, ndɨrɔ̀ ʉtrátá tɔ́ ɔtɛ mà náahʉ̀ nzá kà-li’ɔ̀ rɔ̀. 23 Ìndrǔ ʉ̀nɔ̀ dhu ndɨ̀ nɨ̌ rɔ̀, kʉ̌nɔ nzá dhu ɨ alɛ nɨ̌. Àpbɛ̀ àbà ndɨ̀ ndɨ́ ìndrǔ-fɔ́ rɔ̀, kɨ̌và nzá dhu ɨ alɛ rɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, kʉ̌bhà ndɨ̀ Kàgàwà, yà obhónánga dɔ̌ arɨ́ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ alɛ-fɔ́. 24 Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ náanɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga tɔ́ tǔtánga ngbɔ̌na rɔ̌, àpbɛ̀ ndɨ̀ ndabà mʉ̀sàlabhà dɔ̌ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nzɛ́rɛnga tɔ̀ àlɛ̌ kɨ’ɨ tɨ́ ɨwà ʉ́vɛ alɛ bhěyi, àlɛ̌ ràdʉ̀ òko àlɛ̌ ròngò obhónánga tɔ́ dhu nɔ́nzɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̌. Kǎbà otú dhu náabhʉ̀ ndɨ nyɨ̌ Kàgàwà rɨ̀gʉ̌ nyɨ̌. 25 Obhó tɨ́, angyi nyɨ̌ nyɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ùwǔwǐ tàmà bhěyi, pbɛ́tʉ̀ kòmbí nyɨ̌ nyíngò wà nyɔ̌dɔ arɨ́ ndàdʉ̀ dʉ̀kʉ́-nga àndà alɛ-tɨ’ɔ̀*.

3

Vèbhálɛ mà fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ mànà nákǎ ’òkò tɨ́ dhu

(Ɛ̀fɛ 5.22-23; Kɔ̀l 3.18-19; 1Tì 2.9-11)

1 Nyɨ̌ mà átɔ̀ vèbhálɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ fʉ̀kʉ́ kpabhálɛ-tsʉ̌ dhu. Nɨ́, ɨnzá màtɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ ná’ù Kàgàwà bhà Ɔtɛ rɔ̀, fʉ̀kʉ́ ídzì mʉ̀tsɔ nɨ̌, nyɨ̌ nyádʉ̀ abádhí ɨ̀dhà, nyǎbhʉ rà’ù ndɨ Ɔtɛ, ɨnzá màtɨ́ nyɨ̌ nyɔ̀vɔ̀ dhu fɨ̌yɔ̀ rɔ́rɔ̀. 2 Abádhí ɨ̀dhà rádʉ̀ rà’ù ndɨ Ɔtɛ dhu nɨ́, fʉ̀kʉ́ ídzì ndɨrɔ̀ ɨfʉta tɔ́ mʉ̀tsɔ nálǎ ɨ̀ ɨ́ dhu. 3 Fʉ̀kʉ́ ɨzɔ nákǎ nzá ndɨ̀’ɨ̀ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ tɨ́ ka kálǎna dhu tɨ́, àdhàdhɨ̀ alɛ-dɔ̀ká ɔ̀kyɛ̀ ka kɨ́ dhu mà, ɔrɔ̀ tɔ́ lɛ̀ngɛ̀tʉ̌ mà pɛtɛ̀ mànà ʉ̀fɔ̌ ka kɨ́ dhu mà, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ɔrʉ́ odzìna nà mʉ̀dzarʉ̀ ʉ̀fɔ̌ ka kɨ́ dhu mànà bhěyi. 4 Pbɛ́tʉ̀, fʉ̀kʉ́ ɨzɔ nákǎ rɨ̀’ɨ̀ alɛ-afí-ɔ̀nǎ rɔ̀ ka kɨ́ alɛ tɔrɔ̀ nɔ́nzɨ nɨ̌ ɨzɔ, yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ndɨ̀nza tɨ́. Ndɨ ɨzɔ àkǎ rɨ̀’ɨ̀ màrʉ̀ngà tɔ́ ndɨrɔ̀ yɔrɔwà tɔ́ alɛ-afí ɔ̀nǎ rɔ̀ àhʉ ɨzɔ tɨ́. Wɔ̀ dhu bhěyi ɨzɔ-tɨdɔ̀ nɔ́zʉ̀ Kàgàwà arɨ́ ɔrʉ́ odzìna nà ɨzɔ tɨ́. 5 Angyi, Kàgàwà nà’ù vèbhálɛ, ’àdʉ̀ kɔ́rɔ́ atdyúya ɨ̀lɨ dɔ̀ná, nóongónà tɔrɔ̀ya ɔ̀nzɨ̀, ’àdʉ̀ òko ɨfʉta ɔ̌ fɨ̀yɔ́ kpabhálɛ-ɔ̀nzɨ̌ wɔ̀ dhu bhěyi. 6 Atdí ɔ́fɔ̀ nɨ́, Sárà ongónà pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ Àbràhamʉ̀-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ̀, ndòngò ànzìnà ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́*. Nɨ́, nyɨ̌ nyádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ kàbhà vèbhínzo bhěyi, nyɨ̌ nyapɛ́ ídzìnga ɔ̀nzɨ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ ɔdɔ ɨ̀dɔ̀ rɨ́ ìndrǔ ɔ̀ atdí dhu mà-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ rɔ́rɔ̀.

7 Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ kpabhálɛ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò fʉ̀kʉ́ vèbhálɛ mànà ɨrɨta ɔ̌, nyǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ abádhí ràrɨ̌ ivivi alɛ, ròsè dʉ̀kʉ nǎ. Nyɨ̌ nyàkǎ átɔ̀ nyǎbhʉ ɨfʉta abádhí tɔ̀, abádhí nábà wà ípìrɔ̌nga tɔ́ ídzìnga atdíkpá nyɨ̌ mànà nɨ́dhunɨ̌. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ dhu wɔ̀ dhu bhěyi, akyɛ dhu arana fʉ̀kʉ́ ɨtsɔ̀ta-tsʉ̀ nʉ́tɔ̀ nɨ̌.

Obhónánga ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu

(Màt 10.24-31; Rɔm 6.3-4; 12.14-21; Ɛ̀br 11.7; 1Pɛ́ 2.12,19-20,21-24)

8 Kʉ̀tsa ma mɨ́ dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɨ̀ nyɨ̌ atdí dhu dɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɔdhɨ́ya rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀ná ɨzʉ ʉ̀ndɔ arɨ́ atdíkpá abádhí mànà alɛ tɨ́. Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè nyɨ̌ atdí àba bhà alɛ bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ɨzʉ tɔ́ afíya nà alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ yɔrɔwà t’álɛ tɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌. 9 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǔbho nzɛ́rɛ dhu nzɛ́rɛ dhu nɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyʉ̌nɔ̀ dhu nyɨ̌ nɨ̌ dhu nʉ̀nɔ̀ alɛ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù Kàgàwà ònzì rɔ̌ ràso ɨ dhu nɔ̀nzɨ̀ rʉ̀kʉ́ alɛ. Obhó tɨ́, yà ndɨ̀ ndunzi nyɨ̌ owùna nyɨ̌ nyʉngʉ tɨ́ rɔ̀, Kàgàwà náakɔ̀ làká fʉ̌kʉ̀ ndàtɨ, ndɨ̀ ràrɨ̌ nyǎsǒ. 10 Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rǎtɨna:

«Ndɨ̀ nózè ndɨ̀’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà ndàdʉ̀ hirò ɔ̀nzɨ̀ kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà ɨdhɔ ɔ̌ alɛ,

nákǎ ndɔ̀dɔ̀ ɨdàna nzɛ́rɛ ɔtɛ ɔ̀tɛ ndɨ̀ ndɨ́ dhu rɔ̌ rɔ̀,

ndɨrɔ̀ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ ndɨ̀ ndɨ́ dhu rɔ̌ rɔ̀.

11 Kàkǎ ndɨ̀ndà ndɨ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu rɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ ídzì dhu ɔ̀nzɨ̀.

Kàkǎ ndɔ̀nɛ̀ màrʉ̀ngà, ndàdʉ̀ owùna ʉ̀ngʉ atdídɔ̌.

12 Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ-nyɨ̀kpɔ́ rɨ̌’ɨ̀ obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ dɔ̌.

Ndɨrɔ̀, kà-bɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ abádhí tɔ́ ɨtsɔ̀ta ɨ̀rɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́.

Pbɛ́tʉ̀, kǎrɨ́ dzinà-dɔ nʉ́gɛ̀rɛ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ tɔ̀*.»

13 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ rádʉ̀ rʉ̀kʉ́ ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ atdyúya nyʉ́ nà alɛ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ̀’ɨ̀ rɔ̀? 14 Nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ wà hirò dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ obhónánga nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu tɨ́. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ ìndrǔ-ɔdɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎbhʉ dʉ̀kʉ rɨ̀nza ndɨ̀. 15 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ Krɨ́stɔ̀ afíkʉ ɔ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́. Tsʉ̀kʉ́ ka kìvǔ dhu kà-rɔ̌ nyɨ̌ nyápbǎ afíkʉ okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu dɔ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ndɨ alɛ tɔ̀ nyɨ̌ nyádǔna ndɨ dhu dɔ̌ dhu nà. 16 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ndɨ dhu ɨ̀yɔ̀nga ɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨfʉta ɔ̌, ídzì afíkʉ nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kǎkà nyʉ̌dhʉ̌ rɨ́ ’àdʉ̀ àmbɛ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ nyɨ̌ nɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nyǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ídzì mʉ̀tsɔ nà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ-nyɨ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀wʉ. 17 Obhó tɨ́, ídzì dhu ɔ̀nzɨ ka kɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ àpbɛ̀ àbà, ndɨ dhu ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu tɨ́ dhu nɨ́ ídzì dhu nyʉ́, ròsè nzɛ́rɛ dhu ka kɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu dɔ̀nǎ.

Krɨ́stɔ̀ ɔ́nyʉ̀ idzi ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu-tsí dɔ̌ dhu

18 Krɨ́stɔ̀ nyʉ́ náabà àpbɛ̀ atdí-gʉ̀na tɨ́ ìndrǔ anzɨ̀ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀. Ka nɨ’ɨ̀ obhónángatálɛ. Nɨ́ kǎvɛ̀ nzɛ́rɛ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ nyɨ̌ nyǒwù ùvò Kàgàwà-tɨ’ɔ̀. Ka kahò ka, rɔ̀vɛ̀ ngbɔ̌na ɔ̀nǎ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí adʉ̀ ípìrɔ̌nga àbhʉ kà tɔ̀ tdɨ́tdɔ̌. 19 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ àrà dhu ɔ̀vɔ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ ka kúsǒ rɔ́ ɨ̀ nòtù ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ tɔ̀*. 20 Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ kǎkà angyɨnǎ rɔ̀ ɨ̀ nuvó ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ̀ Kàgàwà-tsʉ̌ dhu alɛ, yà Kàgàwà andù fɨ̀yɔ́ dhu-dzi Nʉwà rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎ bàtɔ́-ɨ́yà-ba nɔ́bhɔlɔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Nɨ́, ngúfe alɛ kɛ̀lɛ̌, kà-tɨ̀ nɨ́ àrʉ̀ alɛ náatsù ndɨ bàtɔ́-ɨ́yà-ba ɔ̀, ’àdʉ̀ ʉ̀gʉ ɨdha rɨ̌ tsěya ɔ̀tdɨ̀ dhu ɔ̌ rɔ̀*. 21 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ ndɨ̀ nanzɨ̀ dhu rɨ̌tɛ̀na nɨ́ bàtizò tɔ́ ɔ́fɔ̀, yà kòmbí arɨ́ nyɨ̌gʉ̌ fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ ɔ́fɔ̀. Ndɨ bàtizò-tɨ̀ nɨ́ nzɨ̌ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ andrɨta nú’ǒ ka kɨ́ ɨdha nɨ̌ dhu, pbɛ́tʉ̀ ka nɨ́ alɛ àbhʉ̌ ka kɨ́ Kàgàwà tɔ̀ ídzì alɛ-afí na dhu. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà rǎdʉ̀ nyɨ̌gʉ ndɨ bàtizò-otù ɔ̌, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨngbɛ̀ ndɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 22 Kǔpò wà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ndɨrɔ̀ kǎrádɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ngari ɔ̌ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ kɔ̌nyʉ̀ idzi màlàyíká mà, ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mànà nà dhu-tsí dɔ̌.

4

Krɨ́stɔ̀ ná’ù alɛ náabáya dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga fɨ̀yɔ́ àpbɛ̀ dzidɔ̌ dhu

(Rɔm 6.6-13; Ɛ̀fɛ 4.17-24)

1 Krɨ́stɔ̀ náabà àpbɛ̀ ngbɔ̌na ɔ̀nǎ rɔ̀. Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌ mà átɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǔdhě nyɨ̌ mběyi nyɨ̌ nyábàna àpbɛ̀-dzi t’óndùta tɔ̀. Obhó tɨ́, ngbɔ̌na ɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́ àpbɛ̀-dzi nóndù alɛ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ ndɨ̀ ròzè ndʉ̀bhà nzɛ́rɛnga t’ɔ́nzɨta. 2 Nɨ́ kòmbí, yà ɔnzɨ̀kʉ́ ndɨ̀ nʉ̀bhà ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ yà adzɨ dɔ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǒkò tdɨ́tdɔ̌ yà nyɨ̌ nyádʉ̀ atdyúya òhò nzɛ́rɛ dhu ràmbɛ nyʉ̌ndà dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò àdhàdhɨ̀ Kàgàwà-afí ózè dhu bhěyi. 3 Obhó tɨ́, angyinǎ rɔ̀ nyɨ̌ nyʉ́dà ábhɔ̌ ɨdhɔ nyʉ́ nyǒngò dhu ɔ̀nzɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ náarɔ́nzɨna dhu bhěyi. Nyɨ̌ nyávu nyǒngò òko mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ mà, nzɛ́rɛ dhu-atdyú t’óhota mà, ɨwa t’órita mà, ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ nyɨ̌ nyɨ́ wʉ́gʉ́wʉ́gʉ́ dhu mà, ɨwa ɔ̀mvʉ̀ nyɨ̌ nyɨ́ bhɛ́lɛ́bhɛ́lɛ́ dhu mà, sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ nyɨ̌ nyɨ́ dhu mànà dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. 4 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, ɨdhɔ rǎrà kɔ̌kɔ̀ ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ ʉ̀kɔ rɔ̌ ʉ̀kɔ̌ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyǔngbò atdíkpá ɨ̀ mànà tdɨ́tdɔ̌ ɨ nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta ɔ̌ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí rǒwu dhu ʉ̀nɔ̀ rɔ̌ ʉ̀nɔ tɨ́ nyɨ̌ nɨ̌. 5 Kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ náawɛya ɨ̀ anzɨ̀ dhu ɨ̀tɨ́rɔ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨ Kàgàwà rɔ̌dɔna nɨ́ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ mà ípìrɔ̌ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ alɛ mànà-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dhu. 6 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ka kʉnɔ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ tɔ̀ átɔ̀*. Ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ abádhí ʉvɛ̀ kɔ́rɔ́ alɛ-ànyǎ ka kɨtdɨ̀ ròngò ʉ̀vɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu màtɨ́, nɨ́ abádhí rɨ̌ ípìrɔ̌nga àbà àbà dhòdhódhónganà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí-otù ɔ̌ Kàgàwà arɨ́’ɨ̀ nà dhu bhěyi.

Kàgàwà arɨ́ dhèdhèrɔ̀ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ ùbhǒ ìndrǔ tɔ̀
kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ ídzìnga nabhʉ̀ tɨ́ dhu

(Luk 21.34-36; Rɔm 12.5-11; Gàl 6.10)

7 Kɔ́rɔ́ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta nʉ́nɨ alɛ tɨ́. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò nyɨ̀kpɔ́kʉ nà, ndɨ́nɨ̌ nyǎmbɛ̀ tɨ́ nyɨ̌tsɔ̀ dɔ̌. 8 Ndɨrɔ̀ ròsè kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒzè nyɨ̌ atdídɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, àzè náarɨ́ ábhɔ̌ nzɛ́rɛnga-dɔ̌nga nɔ́fʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. 9 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒwù nyǎkɔ rɔ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyónu nyɨ̌ nɨ̌ rɔ́rɔ̀. 10 Nzínzìkʉ ɔ̌ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ kasʉ yà pbɨ̀ndà ídzìnga-otù ɔ̌ Kàgàwà ábhʉ fɔná pɛrɛ̀ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ ídzìnga nabhʉ̀ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, nyɨ̌ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mběyi arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ fɔyá Kàgàwà úbho ábhɔ̌ dhèdhèrɔ̀ pɛrɛ̀-tɨdɔ̀ nɨ̌ kasʉtálɛ. 11 Ɔtɛ ɔ̀vɔ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ pɛrɛ̀ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɔ̀vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà Ɔtɛ. Ndɨrɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ ka kɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nɨ̌ pɛrɛ̀ nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ ka yà Kàgàwà ábhʉ fɨ̌ndà ɔbɨ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ìndrǔ ilè tɨ́ Kàgàwà-ɔvɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu ɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì. Ilèta nákǎ kabhʉ kà tɔ̀ tɨ́, ndɨrɔ̀ kǎrɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà dhòdhódhónga nà. Àmɨ̀nà.

Àpbɛ̀ àbà arɨ́ Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ nɔ́ɔnzɨya hirò dhu

(Màt 5.10-12; Kas 5.41; 14.22; 2Tɛ̀ 1.4-12)

12 Adɔ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ̌ yà ododu àpbɛ̀ tɔ́ umvútá rɨ̌ nyǎbà rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌zʉ̀ ndɨ dhu rɨ̀’ɨ̀ olo tɨ́ fʉ̌kʉ̀. 13 Pbɛ́tʉ̀, ɨdhɛ̀kʉ àkǎ ndɨ̀ka ndɨ̀ Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ kàbhà àpbɛ̀-otù ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ rɨ̌ ndɨ̀tɛ̀ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ̀ nɨ́nganɨ́, ɨdhɛ̀kʉ nɨ́ɨkaya ndɨ̀ atdídɔ̌ nyʉ́ ròsè. 14 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌zʉ̀ nyɨ̌ hirò nɔ́nzɨ̀ alɛ tɨ́ yà ìndrǔ rɨ̌ dhu ʉ̀nɔ nyɨ̌ nɨ̌ Krɨ́stɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ dhu rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ rarɨ́ àdɨ nyʉkʉtsì. 15 Nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ mà nákǎ nzá ndàbà àpbɛ̀ abvo ɔ̀kyɛ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ogbo ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndarɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ dhu ɔ̀ ndɨ̀ ndarɨ́ ndìtsǔ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 16 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ apɛ́ àpbɛ̀ àbà mʉ̀krɨ́stɔ̀ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nákǎ nzá nyɨ̀na rɨ̀wʉ̀. Pbɛ́tʉ̀ kàkǎ ndìlè Kàgàwà, Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀ná nɨ́dhunɨ̌.

17 Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ ndɨ anya t’ɨ́tdɨ̀ta nɔ́pɛ̀ àlɛ̌’ɨ pbɨ̀ndà alɛ nyʉ́ rɔ̌ rɔ̀. Nɨ́ dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌-rɔ̌ rɔ̀ ndɨ anya t’ɨ́tdɨ̀ta rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ dhu tɨ́, nɨ́ yà ɨ̀ núvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ alɛ-rɔ̌ dhu rǒlo ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi? 18 Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ndàtɨ:

«Dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ obhónángatálɛ nyʉ́ náarɔ́gʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ ɔ̌ ndɨ̀ ndʉ̀dà rɔ́rɔ̀ dhu tɨ́,

nɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ, yà ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ-rɔ̌ dhu nóoloya ɨ̀ngbà dhu bhěyi?»

19 Nɨ́rɔ̀, yà àpbɛ̀ àbà arɨ́ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ, nákǎ ’ùbho ɨ̀ Kàgàwà yà ɨ̀ nanzɨ̀ alɛ tɔ̀ ídzì dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ́rɔ̀. Ndɨ Kàgàwà nɨ́ yà ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ.

5

Kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mà kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà pbàkrɨ́stɔ̀ mànà
tɔ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ sedzà àbhʉ̌ dhu

(Kas 20.28; Ɛ̀fɛ 6.10,18; 1Tɛ̀ 5.6-8; 1Tì 3.1-7; Yàk 4.6,10)

1 Ma mɨ́ dhu ɔ̀vɔ kǎkà nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɔ̀ matɨ: ɨma mà átɔ̀ ma ràrɨ̌ mʉ̀kʉ̀rʉ̌-akpà. Ɨma nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà àpbɛ̀ tɔ́ ngàmbì, ndɨrɔ̀ ròsè wɔ̀rɨ́ dɔ̀nǎ, ma mɨ’ɨya ìnè ngari nà átɔ̀ wɔ̀ rɨ́rà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌. 2 Nɨ́ nyɨ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ wɔ̀ Kàgàwà ábhʉ fʉkʉ́ pbɨ̀ndà alɛ mběyi, àdhàdhɨ̀ tàmà t’ʉ́ndatatálɛ náarɨ́ pbɨ̀ndà tàmà tɔ́ màhò ɔ̀dɔ dhu bhěyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ka ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ʉ̀tʉ̌ tɨ́ ka kɨ́ nyʉ̌tʉ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ka ídzì afíkʉ́ na, Kàgàwà nózè ka dhu bhěyi. Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nzɨ̀ ndɨ kasʉ ongyéngá nyɨ̌ nyabá tɨ́ ɔ̀nà, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ka nyɨ̌ nyúbho nyɨ̌ ndɨ kasʉ t’ɔ́nzɨta tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 3 Nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyɔ̌nyʉ̀ idzi ɔbɨ nà kɔ̌kɔ̀ ɨ Kàgàwà ábhʉ fʉkʉ́ alɛ dɔ̌, pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ ídzì ɔ́fɔ̀ tɨ́ abádhí tɔ̀. 4 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyabáya ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ tɔ́ mʉ̀kàkʉ́, yà ɨ̀nzɨ̌ fɨ̀ndá aya rǎdʉ̀ ìku, Ádrʉ̀ngbǎ Ʉndataba Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ̌rà nɨ́nganɨ́.

5 Nyɨ̌ mà átɔ̀ ìndrǔ-ɔwʉ́ tɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌fʉ kɔ̀rɨ́ pbàkʉ̀rʉ̌. Nyɨ̌’ɨ abádhí mànà kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò yɔrɔwà nà nzínzìkʉ ɔ̌. Obhó tɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá náarátɨna: «Kàgàwà arɨ́ ndùgye yà ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ nà, pbɛ́tʉ̀ kǎrádʉ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga ɨ̀tɛ̀ yɔrɔwà nà aróko alɛ tɔ̀*.» 6 Nɨ́rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò yɔrɔwà nà Kàgàwà, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ya tɨ́ nyɨ̌dzɨ ɔrʉ́ àkǎkǎ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 7 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǎbhʉ kɔ́rɔ́ fʉ̀kʉ́ mʉ̀hɛtʉ̀ kà-fɔ́, Àbadhi rɨ̌’ɨ̀ ìnè nyɔ̌dɔ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́ nɨ́dhunɨ̌.

8 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ afíya ɔ̀tɔ̀ rádʉ̀ alɛ tɨ́, nyǎdʉ̀ nga àndà mběyi. Obhó tɨ́, fʉ̀kʉ́ òmvǔ Pfɔ̀mvɔ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ngbɔ̌kʉ òrì ndɨ̀ ndɨ́ rɔ́, ndàmbɛ òndru dɔ̌ òhònà ndɨ̀ ndarana ndà’à alɛ ɔ̀mɛ rɨ́ àrì bhěyi. 9 Nɨ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɨ̀ pfɔ̌kʉ kɔ̀nzɨ̌, nyǐkò pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌. Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ yà adzɨ ɔ̌, Yěsù ná’ù ɔdhɨ́kʉ rarɨ́ wɔ̀rɨ́ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ nábà átɔ̀. 10 Nyɨ̌ nyɨ́ àpbɛ̀ àbà àbà ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà yà kɔ́rɔ́ ídzìnga-tɨdɔ̀ ìbho arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ, núnzì nyɨ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ ngari pbɨ̀ndà dhòdhódhónga nà arádɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̀, Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ dhu-otù ɔ̌. Ndɨ àpbɛ̀ àbà nyɨ̌ nyɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kà rɨ̌ nyǎbhʉ̌ nyɨ̌’ɨ̀ àkǎkǎ alɛ tɨ́, ndàdʉ̀ fʉ̀kʉ́ a’uta nábhʉ ròtsì ɔbɨ. Ndɨrɔ̀ kà rɨ̌ nyǎbhʉ̌ nyǒtsì ɔbɨ, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǐkò pɔ́tsɔ́ ɨ̀nzɨ̌ ʉ̀kʉ́nga rǐvi rɔ́rɔ̀. 11 Àbadhi nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà àkǎ ndɨ̀’ɨ̀ dhòdhódhónga nà alɛ. Àmɨ̀nà.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

(1Tɛ̀ 5.23-28)

12 Ma màbhʉ ràndǐ yà ídǒ bhàrʉwǎ-ngba fʉ̌kʉ̀ nɨ́ Sílà*. Ma márɨ́ àbadhi ɔ̀zʉ̀ adɔ̀du yà ɨfʉta nà àkǎ alɛ nyʉ́ tɨ́. Ma màndǐ ka ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyǒtsì ɔbɨ afíkʉ ɔ̀nǎ rɔ̀, nyǎdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ Kàgàwà bhà ídzìnga nyʉ́ ràrɨ̌ ndɨ wɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀pbǎ nyɨ̌ rɔ̀ná.

13 Bàbelì† tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kànɨsà, yà Kàgàwà ɔ́pɨ̀ fɨ̌ndà àdhàdhɨ̀ ndɨ̀ ndapɨ̀ nyɨ̌ átɔ̀ dhu bhěyi, nóvì nyɨ̌. Ndɨrɔ̀ Mǎrkɔ̀, pbànɨ̌ngba a’uta ɔ̌, nóvì nyɨ̌‡. 14 Àtsɛ nyàtsɛ nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌ àzè tɔ́ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà atdí àba bhà alɛ bhěyi. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà alɛ tɨ́rɔ̀ kɔ́rɔ́, Kàgàwà àkǎ ndàbhʉ nyɨ̌ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌.

* 1:4 1.4 Ɨ dhu tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ɨ̀gʉ̌ ndàdʉ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ fɨ̌yɔ̀ dhu.

* 1:16 1.16 Law 19.2

* 1:25 1.25 Ìsa 40.6-8

* 2:3 2.3 Zàb 34.9

* 2:6 2.6 Ìsa 28.16

* 2:7 2.7 Zàb 118.22

* 2:8 2.8 Ìsa 8.14

* 2:9 2.9 Uvt 19.5-6; Tɔ̀r 4.20; 7.6; Ìsa 9.1; 43.20-21

* 2:10 2.10 Ɔ̀sɛ 1.6,9; 2.1,23,25

* 2:25 2.25 Ìsa 53.4-9

* 3:6 3.6 Ɔpt 6.8-12

* 3:12 3.12 Zàb 34.13-17

* 3:19 3.19 Atdídhená alɛ arɨ́ ɨ̀rɛ̀na dhu nɨ́ Yěsù rarà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ̀ ɔvɛ-bvʉ̀. Ndɨrɔ̀ ngʉ̌kpǎkà alɛ-tsí arɨ́rɛ̀na nɨ́ kà rarà pbɨ̀ndà mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ dhu ɔ̀vɔ̀ ányɨ̀.

* 3:20 3.20 Ɔpt 6.1–7.24

* 4:6 4.6 Ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ tɨ́ ka kɨ́rɛ̀na ɨrɔ́ nɨ́, kǎkà ɨwà ɨ̀ ɨrɨ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ́rɔ̀ ʉvɛ̀ alɛ.

* 5:5 5.5 Mbà 3.34

* 5:12 5.12 Pbàrɔ́má t’ávàna ɔ̌, ka kɨ́ Sílà nánzi átɔ̀ Sɨ̀lɨ̀vanʉ̀ tɨ́ (Kas 15.22,27,40; 1Tɛ̀ 1.1; 2Tɛ̀ 1.1).

† 5:13 5.13 Bàbelì tɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ɨ̀pbɛ̌ ɨrɔ́ nɨ́ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀.

‡ 5:13 5.13 Mǎrkɔ̀ nɨ́ yà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nandí ɨ̀fɔ alɛ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ.

2 Pɛ́tɛrʉ̀

1

2

3

Pɛ́tɛrʉ̀

andí ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ bhàrʉwà nandí nɨ́ Sìmonì Pɛ́tɛrʉ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ ndɨrɔ̀ kàbhà uvitatálɛ (1.1). Kǎndí ka azà kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ mà azà kumì dɔ̀ná àrʉ̀gyètdí nà atɔ mànà nzínzì ɔ̌ Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌.

Pɛ́tɛrʉ̀ andí ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě pbɨ̀ndà bhàrʉwà kɔ́rɔ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí ɨrɛ̀ tɨ́ yà fɨ̌yɔ̀ ndɨ̀ ndúdhe dhu (1.12).

Kǎzè dhu nɨ́ abádhí rùgyè ɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó mà nà abádhí tɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ mànà (2.1-22).

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.1-2).

- Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ùnzi dhu mà ɨ alɛ àkǎ ɔ̀’ɔ̀ a’uta ɔ̌ dhu mànà dhu (1.3-15).

- Kàgàwà bhà Ɔtɛ rɔ̌ dhu àkǎ kapbǎ alɛ-afí dhu (1.16-21).

- Ɨnzá dhu àkǎ kɨrɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rǔdhena dhu dhu (2.1-22).

- Ìngo Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù níingoya dhu (3.1-18).

1

Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ìndrǔ nóvì dhu

1 Yàrɨ́ bhàrʉwà nàndǐ fʉ̌kʉ̀ nɨ́ ɨma Sìmìyonì Pɛ́tɛrʉ̀. Ɨma nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà kasʉtálɛ, ndɨrɔ̀ ɨma nɨ́ kàbhà uvitatálɛ. Nyɨ̌ nyá’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀ àdhàdhɨ̀ mǎ má’ù ka átɔ̀ dhu bhěyi. Ndɨ a’uta rɨ̌’ɨ̀ ábhɔ̌ ídzìnga nyʉ́ nà fʉ̌kʉ̀, àdhàdhɨ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ ábhɔ̌ ídzìnga nà fǎkà átɔ̀ dhu bhěyi. Yěsù Krɨ́stɔ̀ ábhʉ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ ndɨ a’uta nà, obhónángatálɛ tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Àbadhi nɨ́ Kàgàwà ndɨrɔ̀ ka nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba. 2 Nɨ́, Kàgàwà àkǎ ndàso nyɨ̌ ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ atdídɔ̌, ndɨ̀ mà, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyʉ́nɨ atdídɔ̌ dhu-otù ɔ̌.

Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ ùnzi dhu mà a’uta ɔ̌ dhu àkǎ kɔ’ɔ̀ dhu mànà dhu

(Yùw 17.2-3; 2Tì 3.16; Tit 2.11-14; Fìl 1.9-11; 3.8-14; Ɛ̀br 6.11-12; 1Pɛ́ 1.10-12)

3 Kàgàwà tɔ́ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù íbhò kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà àlɛ̌ kɨ́ atdyúya òho àlɛ̌ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ koko tɨ́ Kàgàwà-rɔ̌ àlɛ̌ kàpbǎ àlɛ̌-afí rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, kǎbhʉ àlɛ̌’ɨ àlɛ̌ rʉ̀nɨ ndɨ Kàgàwà, yà àlɛ̌ nunzi ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mà pbɨ̀ndà ídzìnga mànà alɛ. 4 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Kàgàwà íbhò yà ndɨ̀ ndakɔ̀ fɨ̀ndá làká ɔrʉ́ odzìya nà ádrɔ̀drɔ̌ dhu àlɛ̌ tɔ̀. Ndɨ làká nyɨ̌ nyábà nɨ́dhunɨ̌, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ìnè nyǒtsè yà adzɨ ɔ̌ nzɛ́rɛ dhu-atdyú òho nyɨ̌ nyɨ́ dhu-tsʉ̌ rɔ̀, nyǎdʉ̀ yà Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ rɨ́ nyɨ̌tɛ̀ ɔ́fɔ̀ nódyì. 5 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ nyǐsě fʉ̀kʉ́ a’uta dɔ̌ dhu nɨ́ ídzìnga t’ɔ́nzɨta. Ídzìnga t’ɔ́nzɨta dɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐsě dhu nɨ́ Kàgàwà ʉ̀nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ mběyi nyʉ́ dhu. 6 Kàgàwà ʉ̀nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ mběyi nyʉ́ dhu dɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐsě dhu nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyǐtsǔ akyɛ atdí dhu ɔ̀ dhu. Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ nyǐtsǔ akyɛ atdí dhu ɔ̀ dhu dɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐsě dhu nɨ́ dhu-dzi t’óndùta. Dhu-dzi t’óndùta dɔ̌ nyɨ̌ nyàkǎ nyǐsě nɨ́ Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu. 7 Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu dɔ̌ nyɨ̌ nyàkǎ nyǐsě dhu nɨ́ atdí àba bhà alɛ bhěyi nyɨ̌ nyɨ́ nyǒzè dhu. Ndɨrɔ̀, atdí àba bhà alɛ bhěyi nyɨ̌ nyɨ́ nyǒzè dhu dɔ̌, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐsě dhu nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ òzè nyɨ̌ nyɨ́ dhu. 8 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ kɔ̀rɨ́ mʉ̀tsɔ nà abhɔ nyʉ́, nɨ́ nyɨ̌ nyɔ́nzɨna kasʉ rǎdʉ̀ ábhɔ̌ itse nyʉ́ nɔ́dhɨ̀, nyǎdʉ̀ àmbɛ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nʉ́nɨ dɔ̌ mběyi nyʉ́. 9 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ kɔ̌kɔ̀ mʉ̀tsɔ-tɨdɔ̀ nà alɛ nɨ́ ndùmùndúmú, yà ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɨnga àla alɛ. Ndɨ alɛ ɔ̀nǎ rɔ̀, ɨwà ndɨ̀ ndú’o ndɨ̀ ndɨ̀lǎ yà angyi ɨ’ɨ̀ pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀ dhu nádzo wà. 10 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ àbanɨ̌nzó, àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà óvò nyɨ̌, ndàdʉ̀ nyǔnzì dhu bhěyi, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ atdídɔ̌ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyoko tɨ́ àkǎkǎ alɛ tɨ́ wɔ̀ ndɨ otu ɔ̌. Nyɨ̌ nyapɛ́ kɔ̀rɨ́ dhu ɔ̀nzɨ, nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ nzɨ̌ àdʉ̀ nyǎwà akɛkpá màtɨ́ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀. 11 Obhó tɨ́, ndɨ dhu bhěyi nyɨ̌ nyɔ̀nzɨ̀ dhu rɔ̀ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyádʉ̀ rʉsà àbà atdídɔ̌, nyǒtsù nɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà dhòdhódhónga tɔ́ Idzi ɔ̀.

12 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma mádɨ mongò àmbɛ ɨ dhu ìsè dɔ̌ fʉ̌kʉ̀ bìlǐnganà, ɨwà màtɨ́ nyɨ̌ nyʉ́nɨ ɨ dhu, nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́ yà nyɨ̌ nyábà obhónga ɔ̌ rɔ́rɔ̀. 13 Nɨ́, ma màla dhu mběyi nyʉ́ marà fʉ̀kʉ́ ɨrɛ̀ta nángbɛ rɔ̌, misè ɨ dhu fʉ̌kʉ̀ yà àdɨ̀ ma màdɨ̀ nyɨ̀kpɔ́du nà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. 14 Obhó tɨ́, ma mʉ̀nɨ wà dhu, ma mɔ́vɛ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ rìndù wà ndɨ̀, àdhàdhɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ́tɛ̀ ka kpangba idù dhu bhěyi. 15 Nɨ́, ma mɨ́ ɔbɨ ɔ̀nzɨ atdídɔ̌ mɨtɛ̀ nyɨ̌ nyóngo ɨ dhu ɨ̀rɛ̀ bìlǐnganà ɨwà ma mɔ́vɛ̀ rɔ́rɔ̀ màtɨ́ ɔ̀ná otu fʉ̌kʉ̀.

Kàgàwà bhà Ɔtɛ rɔ̌ dhu àkǎ kapbǎ alɛ-afí dhu

16 Obhó tɨ́, yà mǎ mɔ́vɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨraya ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀ fʉ̌kʉ̀ rɔ̀, mǎ mɔ́vɔ̀ nzá ka yà ìndrǔ ɨ́tsɔ̌ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ imbe ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, mǎ mála wà kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyɨ̀kpɔ́ka nyʉ́ nɨ̌. 17 Obhó tɨ́, kǎbà ɨfʉta mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mànà Àbanà Kàgàwà-fɔ́, yà ndɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà-tù nɨ́ɨrɨ ndɨ̀ nɨ́nganɨ́. Ndɨ alɛ-tù atɨ: «Yàrɨ́ nɨ́ Idhùdu, atdídɔ̌ ma mózè alɛ. Kǎrɨ́ nyɨ̀kpɔ́du nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ*.» 18 Mǎ’ɨ nyʉ́ mǎ-tɨ́rɔ̀, mǎ mɨrɨ wɔ̀rɨ́ alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà rɔ́, yà atdíkpá mǎ mɨ’ɨ̀ kà mànà ɨ̀lɨ̌lǎ pbìrì dɔ̌ rɔ̀.

19 Ndɨrɔ̀, mǎ má’ù wà yà pbànábí nʉ́ʉnɔ angyangyɨ ɔtɛ atdídɔ̌. Nɨ́ nyɨ̌, nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ dhu mběyi nyǎpbǎ afíkʉ ndɨ ɔtɛ rɔ̌. Wɔ̀ ndɨ abádhí avɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ tarà bhěyi, yà ɨ́nɔ̀ ɔ̌ rádʉ̀ ɨnga àwʉ̀, ràrà àhʉ ɨnga rǔbho dhu ɔ̀, ràdʉ̀ àrà àhʉ kútsingá nga tɔ́ alalɨ† rɨ̌ afíkʉ-ɔ̀nga àtdye ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̀. 20 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ angyi kɔ́rɔ́ dhu tɔ̀ dhu nɨ́, pbànábí avɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ angyangyɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ dhu, nɨ́ abádhí ravɔ̀ nzá ràhʉ dɔ̀ya ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀. 21 Obhó tɨ́, ɨ pbànábí avɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ dhu náahʉ̀ nzá ìndrǔ ɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí nɨ́ ndɨ abádhí àbhʉ ongónà rɔ̀vɔ̀ Kàgàwà ɨ̀tɛ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu ìndrǔ tɔ̀.

2

Ɨnzá dhu àkǎ kɨrɨ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rǔdhena dhu dhu

(Kas 20.29-30; 2Tì 3.1-9; Yud 3-16; Upf 2.14,15)

1 Angyí, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí nʉ́ʉnyà ɨ̀ Pbàìsràyélí nzínzì ɔ̌. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó nʉ́ʉnyàya ɨ̀ ʉ̀nyà nzínzìkʉ ɔ̌ átɔ̀. Ɨ alɛ níitsuya tɨ̀tɔ̀ tɔ́ nzɛ́rɛ dhu t’údheta-tɨdɔ̀ nà nzínzìkʉ ɔ̌ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ yà ɨ̀ nʉwʉ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù nyʉ́ mà nɔ́dhɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí nɨ́ɨdhaya Kàgàwà rɨ̌ tsěya ɔ̀tdɨ̀ kòmbómbí dhu ɨ̀tɨ́rɔ̀ dɔ̀yà. 2 Ábhɔ̌ alɛ nʉ́ʉngʉya abádhí-owù fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀, ka kowuya dhu ʉ̀nɔ̀ rɔ̌ nzɛ́rɛ Kàgàwà bhà obhóná otu nɨ̌. 3 Ndɨrɔ̀, atdídɔ̌ ɨ̀ ɨ́ ongyéngá-atdyú nóho ’àbà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, abádhí nóowuya nyʉ̌tra rɔ̌ ɨ̀tsɔ̌ ɨ̀ ɨ́tsɔ̌ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ɔtɛ nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ abádhí-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀, ndàdʉ̀ abádhí-tsè ɔ̀tdɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌.

4 Obhó tɨ́, Kàgàwà náabà nzá ɨzʉ kǎkà nzɛ́rɛnga nanzɨ̀ màlàyíká dɔ̌ màtɨ́*. Pbɛ́tʉ̀, kǎwà abádhí ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónga nà kàzʉ ɔ̀. Kǎrɨ́ abádhí ɔ̀dɔ atdídɔ̌ ʉ̀tɨ̀ mbìì ɨ́nɔ̌-yà-ba ɔ̌, ɨwà ka kusó àdrà-mbǐ dɔ̌ rɔ́rɔ̀, ròngò àmbɛ ànyǎya ɨ̀tdɨ̀ ndɨ̀ ndaraya ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀dɔ̀ dɔ̌. 5 Kàgàwà náabà nzá ɨzʉ yà angyɨnǎ rɔ̀ nzɛ́rɛnga nanzɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ dɔ̌ màtɨ́ átɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà ndɨ̀ ndàbhʉ ɨdha ròtù, ràwìlǐ nzɛ́rɛ alɛ tɔ́ yàrɨ́ adzɨ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎdɔ̀ Nʉwà mà ngbɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ mànà. Ndɨ Nʉwà nɨ’ɨ̀ yà obhónánga tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉnɔ́nà alɛ*. 6 Ndɨrɔ̀ Kàgàwà náatdɨ̀ Sɔ̀dɔmɔ̀ mà Gɔ̀mɔrà nà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ alɛ-ànyǎ, ndɔ̀tdɨ̀ tsěya kàzʉ nɨ̌*. Kǎnzɨ̀ ndɨ dhu ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ atdí ɔ́fɔ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ tɔ̀. 7 Pbɛ́tʉ̀ kɨ̌gʉ́ obhónángatálɛ, Lotì, yà atdídɔ̌ akó kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ tɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ-okú dɔ̀ rɔ̀ alɛ. 8 Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ obhónángatálɛ nóongónà àdɨ ɨ nzɛ́rɛ alɛ nzínzì ɔ̌, ndàmbɛ abádhí rɔ̌nzɨna nzɛ́rɛ dhu àndà dɔ̌, ndàdʉ̀ àmbɛ abádhí rʉ̌nɔna nzɛ́rɛ dhu ɨ̀rɨ̀ dɔ̌ bìlǐnganà. Nɨ́ ndɨ dhu ongónà àdʉ̀ kà-afí ɨ̀nza atdídɔ̌. 9 Nɨ́ wɔ̀ dhu rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ràrɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ̀gʉ̌ yà ndɨ̀ ndózè dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ umvútá ɔ̌ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɔ̀dɔ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ya tɨ́ ràbà àpbɛ̀ yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̌. 10 Ndɨrɔ̀, kɨ̌tdɨ̀ya ànyǎya atdídɔ̌ ròsè alɛ nɨ́ kǎkà ngbɔ̌ya rɨ̌ atdyúya òho nzɛ́rɛ dhu ɔ̌ tɨ́ aróko, ’àdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga gàyà ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ alɛ.

Kɔ̌kɔ̀ ɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó nɨ́ ’ɨ̀dzɨ̌ arɨ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ, ’ɔ̀yɔ̀ arɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ ɔdɔ ɔ̀nzɨ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà arɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ ípìrɔ̌nga nà dhu-tsí nɨ̌ ɨ̀ ɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ rɔ̀ alɛ. 11 Yà abádhí nyʉ́ nʉ́dà ɔbɨ nɨ̌, ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà màlàyíká mà náarɨ́ nzɨ̌ abádhí ɔ̀bhʉ, ’àmbɛ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ nɨ̌ nzɛ́rɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔ̀nzɨ̌. 12 Ɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ àdhàdhɨ̀ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ arɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀mbǎ ɨrɛ̀tá na dhu bhěyi, ’àmbɛ dhu ʉ̀nɔ̀ dɔ̌ ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɨ dhu nɨ̌ màtɨ́. Ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ núpě ka karɨ́ ràtsɨ àzèmbè ɨ̀ álǎna àdà ɔ̀, kadʉ̀ ɔ̀kyɛ̀nà. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, ɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó-tsè nɔ́ɔtdɨ́ya ndɨ̀ tsɛ̀kɛ̀ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga nyʉ́-okú dɔ̀ rɔ̀ ɨ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ bhěyi. 13 Kàgàwà abhʉ̀ya abádhí ràbà àpbɛ̀ àdhàdhɨ̀ abádhí arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ àbhʉ̌ ràbà àpbɛ̀ fɔyá dhu bhěyi. Abádhí-ɨdhɛ̀ náarɨ́ ndɨ̀kǎ ɨ̀kǎ tɨ́ yà ngbɔ̌ya ɔ̀nǎ rɔ̀ ɨ̀ ɨ́ atdyúna òho nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ adyi-panga rɔ̀. Mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ atdíkpá abádhí mànà rɔ̀, abádhí-ɨdhɛ̀ arɨ́ ndɨ̀kǎ ɨ̀kǎ tɨ́ nyʉ̌trǎ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. Nɨ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ abádhí rɨ̌’ɨ̀ dhu náarádʉ̀ ɨ̀nzɛ ɨ̀nzɛ̌ tɨ́ rʉ̀kʉ́, ndɨ dhu ràdʉ̀ nyɨ̀kʉ àbhʉ rɨ̀wʉ̀. 14 Abádhí-nyɨ̀kpɔ́ arɔ́nɛna alɛ nɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ nà vèbhálɛ kɛ̀lɛ̌, ndɨrɔ̀ abádhí náarɨ́ nzɨ̌ ’ɨ̀ngyɛ̌ nzɛ́rɛnga t’ɔ́nzɨta nɨ̌. Abádhí náarɨ́ kǎkà ivíví a’uta nà alɛ nɨ́dha ròtsù nzɛ́rɛnga t’ɔ́nzɨta ɔ̀. Abádhí ábhʉ ongyéngá ɔ̀nɛ ɨ̀ ɨ́ dhu ràtdǔ afíya atdídɔ̌. Ɨ alɛ nɨ́ ɨwà Kàgàwà ófù alɛ! 15 Abádhí ʉ́bhà obhónga tɔ́ otu, ’àdʉ̀ òwu igi Bàlamà, Bèorì* t’ídhùnà núubhì ɔ̀ná otu ɔ̌. Ndɨ Bàlamà azè dhu nɨ́ ndòngyè malɨ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-otù ɔ̌. 16 Nɨ́ Kàgàwà arʉ̀ kà dɔ̌ ndɨ kàbhà nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀: kǎbhʉ̀ kayinò, yà ɨ̀nzɨ̌ arɔ́tɛ ɨ̀zǎ nyʉ́ rɔ̀tɛ̀ ìndrǔ bhěyi kà tɔ̀, rɨ̀sɔ̌ wɔ̀ kà rǎpàna ndɔ̀nzɨ̀ ɨnzá nga nɔ̀fɔ̀ dhu.

17 Kɔ̌kɔ̀ ɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà ɨ̀mbǎ ɨdha arɨ́’ɨ̀ ɔ̀yà ɨdha-bhu bhěyi. Abádhí rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà àpùpú rǒpilina àpbù bhěyi. Kàgàwà ɔ́bhɔ̀lɔ̀ wà ngari abádhí tɔ̀ atdídɔ̌ ʉ́tɨ̀ mbìì ɨ́nɔ̀ ɔ̀. 18 Abádhí arɨ́ ’ɨ̀dzɨ̌ ’àmbɛ ɨ̀mbǎ tɨ̌ya nà ɔtɛ ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, abádhí arɨ́ yà ɨwà ɨ̀ nútù nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ rɔ̌ rɔ̀ alɛ nɨ́dha tɨya ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ nadù tɨ́ tdɨ́tdɔ̌ ’àmbɛ yà ngbɔ̌ya rɨ̌ atdyúya òho nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌. 19 Abádhí arɨ́ làká ɔ̀kɔ̀ ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ’àtɨ, ɨ alɛ ràrǒko dɔ̀yá ɨ̀tɨ́rɔ̀, tàmànyà pbánɨ́ ɨ̀ nyʉ́ ɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ ìndrǔ àbhʉ̌ arɨ́ rɨ̀nza ɨ̀ dhu tɔ́ ɨnɔ rɔ́rɔ̀. Obhó tɨ́, atdí dhu náapɛ́ ìndrǔ àgyɛ, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ wɔ̀ ndɨ ndɨ̀ nágyɛ̀ dhu bhà ɨnɔ. 20 Obhó tɨ́, atdídhená alɛ nʉ́bhà wà yà adzɨ ɔ̌ nzɛ́rɛ dhu t’ɔ́nzɨta, Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ̀ ʉ́nɨ fɨ̀yɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ ndɨrɔ̀ Ɔ̀gʉ̀ba tɨ́ dhu-otù ɔ̌. Pbɛ́tʉ̀, abádhí apɛ́ ’àdǔ ɨ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀ tdɨ́tdɔ̌, ɨ dhu ràdʉ̀ ’àgyɛ̀, nɨ́ abádhí tɔ́ ɔ́fɔ̀ rǎdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ nzɛ́rɛ nyʉ́ ròsè angyi abádhí arɨ́’ɨ̀ nà ɔ́fɔ̀ dɔ̀nǎ. 21 Abádhí ʉ́nɨ wà obhónánga tɔ́ otu, pbɛ́tʉ̀ abádhí ádʉ̀ yà fɨ̌yɔ̀ ka kavɔ̀ Kàgàwà bhà ɨ̀lɨ̌lǎ Ʉyátá nʉ́bhà ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀fʉ. Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi kɨ̌’ɨna rɔ̀, dhu akána ɨ̀nzɨ̌ abádhí rʉ̀nɨ ndɨ obhónánga tɔ́ otu. 22 Wɔ̀ ndɨ abádhí tɔ́ ɔ́fɔ̀ nákɔ wà ndɨ̀ kǎkà mbàyì ɔ̌ ka kɔ̀vɔ̀ dhu nà kpangba. Ɨ mbàyì rǎtɨna: «Ìtsě nádu wà ndɨ̀, ndɔ̀nyʉ̀ yà ndɨ̀ ndàdyɔ ɔ̀nà rɔ̀ dhu tdɨ́tdɔ̌*.» Ndɨrɔ̀: «Ɨwà ndɨ̀ nù’o mběyi àdʉ̀-ɨ́yà-ba nángbǒ wà ndɨ̀ tdɨ́tdɔ̌, ndàmbɛ ndàhà dɔ̌ ɔtdɔ ɔ̌.»

3

Ìngo Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù níingoya dhu

(Ìsa 51.6; 65.17; Màt 24.37-38; Luk 21.34-36; 1Tɛ̀ 5.1-10; 2Tɛ̀ 1.7-10; Yud 17-19; Upf 20.11; 21.1)

1 Yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ ɔdhɨ́dǔ, yàrɨ́ nɨ́ ɔyɔ rɨ́ kìsě bhàrʉwà yà ma màndǐ fʉ̌kʉ̀. Kɔ̌kɔ̀ ɔyɔ ma màndǐ fʉ̌kʉ̀ bhàrʉwà ɔ̌, ma mózè misè fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ dhu, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nabhʉ̀ tɨ́ nyɨ̌rɛ̀ ɨ dhu tdɨ́tdɔ̌ àkǎkǎ dhu bhěyi. 2 Ma mòzè nyɨ̌rɛ̀ yà angyangyɨ ɨ̀lɨ̌lǎ pbànábí nʉ́ʉnɔ ɔtɛ mà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ʉyátá, yà kàbhà uvitatálɛ núudhè fʉ̌kʉ̀ mànà. 3 Ròsè kɔ́rɔ́ dhu dɔ̀nǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, kàrɨ́ ɨdhɔ, yà yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndàpà ndɔ̀dɨ̀ ndɨ̀ ɔ̀yá ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ ràrɨ̌ afíya òzè dhu bhěyi tɨ́ ɨ̀ nózè ’òkò alɛ. Abádhí nóowuna nyʉ̌gbɔ rɔ̌, 4 ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Yěsù akɔ̀ làká ndàtɨ, ìngo ndɨ̀ ràrɨ̌ ìngo! Nɨ́ kòmbí kà rɨ̌’ɨ̀ ngbɔrɔ́? Obhó tɨ́, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà àlɛ̌ t’ábhúna nʉ́ʉvɛ̀na rɔ̀*, kɔ́rɔ́ dhu náarɨ́’ɨ̀ ìnè àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀na yà adzɨ rɔ̀ ɨ̀ ɨ’ɨ̀ dhu bhěyi tɨ́!» 5 Wɔ̀ dhu ʉ̀nɔ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀, abádhí ɔ̀nǎ rɔ̀ arana àdzo rɔ̌ dhu nɨ́: mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà rabhɔ̀lɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà mà yà adzɨ mànà ɔ̀tɛ̌na nɨ̌, ndɨrɔ̀ kà rabhɔ̀lɔ̀ yà adzɨ ràhʉ ɨdha ɔ̀ rɔ̀, ndàdʉ̀ adzɨ-kpa mà-ɔ̌nga nʉ́ndɔ̀ ɨdha mànà. 6 Ndɨrɔ̀ ndɨ ɔtɛ-ɔbɨ̀ nɨ̌ tɨ́, yà angyi ɨ’ɨ̀ adzɨ nɨnza nɨ́ òtòtù, rùpìlǐ ndɨ̀ ɨdha*. 7 Nɨ́, wɔ̀ ndɨ ɔtɛ-ɔbɨ̀ nɨ̌ tɨ́, Kàgàwà ʉ́lɨ wà yà kòmbí rɨ́’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà mà adzɨ mànà tsěna tɨ́, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉbɨ̀ya tɨ́ kàzʉ ɔ̀. Kǎrɨ́ abádhí ɔ̀dɔ wɔ̀ ndɨ ìndrǔ-ànyǎ ndɨ̀ ndʉnɔya, ndàdʉ̀ nzɛ́rɛngatálɛ-tsè ɔ̀tdɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ tɔ̀.

8 Pbɛ́tʉ̀, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ ɔdhɨ́dǔ, atdí dhu rɨ̌’ɨ̀ ìnè yà ɨnzá àkǎ ndàdzo ʉ̀kʉnǎ rɔ̀. Ndɨ dhu nɨ́: Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, atdí ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ atdí lʉfʉ̀ atɔ bhěyi, ndɨrɔ̀ atdí lʉfʉ̀ atɔ rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ atdí ɨdhɔ bhěyi*. 9 Ádrʉ̀ngbǎlɛ nádzo nzá yà ndɨ̀ ndakɔ̀ pbɨ̀ndà làká nábhʉ̌ ndɨ̀ ndɨ́ ràkǎ dhu rɔ̌ rɔ̀, àdhàdhɨ̀ yà atdídhená alɛ náarɨ́rɛ̀na dhu bhěyi. Obhó tɨ́, kǎrɨ́ dzìkʉ òndù, ɨnzá ndɨ̀ ndózè atdí alɛ mà ràwǐ, pbɛ́tʉ̀ ndɨ̀ ndózè kɔ́rɔ́ alɛ rʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̌yɔ́ nzɛ́rɛnga nɨ́dhunɨ̌.

10 Ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà ɨdhɔ nɨ́ɨsɨ́ya àdhàdhɨ̀ ogbotálɛ rɨ̌rà ɔ̀ná ɨdhɔ náarɨ́ ɨ̀sɨ̌ ɨnzá ka kʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀ dhu bhěyi. Ndɨ nɨ́nganɨ́, ɔ̀rʉ̀-akpà náawíya gìrìtǐna rʉ̌va rɔ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀, yà Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí, yà ɨnga àwʉ̀ arɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀-rɔ̌ dhu-tsí, nɨ́ɨdhɔya ɨ̀ kɔ́rɔ́ kàzʉ-fɔ́. Yà adzɨ, ɔ̀ná arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mànà núuwíya kɔ́rɔ́ átɔ̀. 11 Nɨ́rɔ̀, wɔ̀ dhu bhěyi kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ɨnzaya ɨ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ɨ̀lɨ̌lǎ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, nyǎdʉ̀ afíkʉ àpba kǒzè dhu ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ dhu rɔ̌. 12 Nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò ndɨ dhu bhěyi yà Kàgàwà bhà ɨdhɔ ɔ̀dɔ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúkʉ nyʉ́ nà ràkǎ tsàkàtsàkà ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨ ɨdhɔ ɔ̌, Kàgàwà ʉbɨ̀ya ɔ̀rʉ̀-akpà kàzʉ nɨ̌, yà ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ arɨ́ ɨnga àwù dhu ràdʉ̀ ’ɨ̀dhɔ̀ ndɨ kàzʉ bhà igbétá nɨ̌. 13 Àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà akɔ̀ làká-bvʉ rɔ̌, àlɛ̌ kɔ́dɔna dhu nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔwʉ́tá mà, adzɨ-ɔwʉ́tá mànà rǔvò dhu. Ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔwʉ́tá mà adzɨ-ɔwʉ́tá mànà ɔ̌ róko alɛ rǒngo ɔ̀nzɨ̀nà dhu nɨ́ obhónánga tɔ́ dhu kɛ̀lɛ̌.

14 Yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ ɔdhɨ́dǔ, wɔ̀ ndɨ ɨdhɔ ɔ̀dɔ nyɨ̌ nyɨ́ ɔ̀nanǎ, nyɨ̌ nyàkǎ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ Kàgàwà nà. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ɔbɨ nyǒkò ɨ̀lǎ nyɨ̌ nyɨ̀lǎ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kádʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà atdí dhu mà rɨ̌’ɨ̀ nyʉkʉtsì rɔ́rɔ̀. 15 Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, yà àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǎdɨ ɨ̀nzɨ̌ ndàmbɛ ìngo dɔ̌ dhu ràrɨ̌ ndɨ otu nʉ̀bhà fʉ̀kʉ́ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉgʉ̀ tɨ́. Ndɨ dhu rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà àlɛ̌ t’ádɔ̀nà ndɨrɔ̀ àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ̀nà Pɔlɔ̀ ándǐ fʉ̌kʉ̀ yà Kàgàwà ábhʉ fɨ̌ndà dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta-bvʉ rɔ̌ dhu bhěyi. 16 Kɔ́rɔ́ pbɨ̀ndà bhàrʉwà ùndǐ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, kǎrɨ́ ɔ̀tɛ ɨ dhu dɔ̌. Pbɛ́tʉ̀ ɨ bhàrʉwà ɔ̀, ngʉ̌kpà dhu rɨ̌ alɛ-dɔ àlʉ̌ dhu náarɨ́’ɨ̀ ɔbɨ tɨ́. Nɨ́ kǎkà ɨnzá nga nʉ́nɨ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ ɔ̀’ɔ̀ afíya ɔ̀nǎ rɔ̀ alɛ, náarádʉ̀ ɨ dhu-tɨ̀ ʉ̀lɛ ávàya dɔ̀, àdhàdhɨ̀ ɨ̀ arɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ Andítá ɔ̀ ngʉ̌kpà dhu-tɨ̀ ʉ̀lɛ̌ dhu bhěyi. Wɔ̀ dhu bhěyi ɨ̀ ɨ́ dhu ɔ̀nzɨ rɔ̀, abádhí arɨ́ ’ɨ̀nzǎ ɨ̀tɨ́rɔ̀.

17 Nɨ́rɔ̀ nyɨ̌, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀ ɔdhɨ́dǔ, kɔ̀nɨ̌ ma mɔ̀vɔ̀ wà dhu angyangyɨ fʉ̌kʉ̀. Nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ nyɨ̌ mběyi, akyɛ nyɨ̌ nyowuna kɔ̌kɔ̀ nzɛ́rɛ alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga àbhʉ rùwǐ nyɨ̌, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ ìko pɔ́tsɔ́ fʉ̀kʉ́ a’uta ɔ̌ nɨ̌. 18 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyàkǎ nyǎmbɛ ɔ̀’ɔ̀ dɔ̌ ídzìnga ɔ̌, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, Ɔ̀gʉ̀ba Yěsù Krɨ́stɔ̀ ʉ̀nɨ̌ nyɨ̌ nyɨ́ mběyi nyʉ́ dhu mànà dhu ɔ̌. Ilèta àkǎ àlɛ̌ ràbhʉ kà tɔ̀ rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, ndɨrɔ̀ dhòdhódhónganà! Àmɨ̀nà.

* 1:17 1.17 Ìsa 42.1; Màt 17.5; Mrk 9.7; Luk 9.35

† 1:19 1.19 Ɔzt 24.17; Luk 1.78; Upf 2.18; 22.16

* 2:4 2.4 Ɔpt 6.1-2; Yud 6

* 2:5 2.5 Ɔpt 6.1–7.24

* 2:6 2.6 Ɔpt 19.24-29

* 2:15 2.15 Ɔzt 22.4-35

* 2:22 2.22 Mbà 26.11

* 3:4 3.4 Ábhɔ̌ alɛ rɨ̌rɛ̀na dhu nɨ́, «Àlɛ̌ t’ábhúna» tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ alɛ ràrɨ̌ kǎkà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ na’u alɛ.

* 3:6 3.6 Ɔpt 1.6-9; 7.11-23

* 3:8 3.8 Zàb 90.4

1 Yùwanɨ̀

1

2

3

4

5

Yùwanɨ̀

andí wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ bhàrʉwà yà Yěsù bhà uvitatálɛ Yùwanɨ̀ núundí ɨ̀bhʉ bhàrʉwà nzínzì ɔ̌. Kǔndí abádhí mbɛ̀mbɛ̀ àrʉ̀gyètdí kumì atɔ nʉ́dà Yěsù ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀. Kǎndí yà ɔvɔ̀na arɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ mà átɔ̀. Ndɨrɔ̀ ka kɨrɛ̀ nga kà randí ndɨ Upfòta tɔ́ bhǔkù.

Yà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ bhàrʉwà nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ ʉ̀nɔ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu nà. Yùwanɨ̀ náandí ka Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì, yà Tùrùkiyà tɨ́ ka karɨ́ àtɨna kòmbí ɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀. Ɨ pbàkrɨ́stɔ̀ nɨ́ɨrɨ nzá ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ ndɨ màkʉ̌rʉ̀ àlʉ̌ dɔ̀ya tɨ́ dhu dɔ̌. Nɨ́ atdídhená alɛ núuvò fɨ̀yɔ́ kànɨsà ɔ̀ rɔ̀ ’òwù. Ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ òngo tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó tɨ́, ’àmbɛ pbàkrɨ́stɔ̀ àbhʉ dɔ̌ tsìya ràva ɨ̀ nzínzìya ɔ̌. Ɨ màlímó nóowúnà ’ùvo rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù Yěsù Krɨ́stɔ̀ angò ìndrǔ tɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, abádhí nóowúnà ’ùvo rɔ̌ ɨ̀nzɨ̌ ’ɔ̀zʉ̀ ka Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́ (2.22; 4.2-3; 5.10). Abádhí náagò nzɛ́rɛngatálɛ tɨ́ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ dhu (1.8; 3.7-10), ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ àzè nɨ́tɛ̀ fɨ̌yɔ̀ nzínzìya ɔ̌ (2.9-11; 3.14-15; 4.20-21).

Yùwanɨ̀ azè ndɔ̀vɔ̀ ɨ̀bhʉ dhu pbɨ̀ndà bhàrʉwà ɔ̀: kǎzè ndàbhʉ pbàkrɨ́stɔ̀ mà nzínzì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà Àba mànà ɨrɨta ràbà ɔbɨ. Ndɨrɔ̀ kǎzè pbàkrɨ́stɔ̀ nzínzì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ tsí ràbà ka átɔ̀. Kǎzè átɔ̀ dhu nɨ́, ndàbhʉ sedzà pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ ròkò yà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nyʉ́ nala, ’àdʉ̀ kà rʉ̌nɔna dhu nyʉ́ nɨ́rɨ̀ alɛ rǔdhěna fɨ̌yɔ̀ dhu ɨ̀fʉ̌ ɨ̀ ɨ́ rɔ́ tɨ́.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1.4).

- Awáwʉ̀ mà ɨ́nɔ̀ mànà (1.5–2.29).

- Kàgàwà bhà inzo mà pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ bhà-tsí mànà nzínzì-ɔ̌nga nútu dhu (3.1-24).

- Obhóná pbànábí mà tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí mànà (4.1-6).

- Ìndrǔ àkǎ ’ozè ɨ̀ òzè tɨ́ nzínzìya ɔ̌, Kàgàwà ózè ɨ̀ atdídɔ̌ nɨ́dhunɨ̌ (4.7-21).

- Mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ a’uta (5.1-21).

1

Ípìrɔ̌nga tɔ́ Ɔtɛ

(Yùw 1.1-14; 1Yù 5.11-13)

1 Ma mɨ́ yà dhu nándǐ fʉ̌kʉ̀, Ípìrɔ̌nga tɔ́ Ɔtɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ Ɔtɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè kɔ́rɔ́ dhu-tsí rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ rɔ̀. Ndɨ Ɔtɛ mǎ mɨrɨ ngʉ̌kpà ɔdhɨ́du uvitatálɛ mànà, mǎdʉ̀ àlanà nyɨ̀kpɔ́ka nyʉ́ nɨ̌. Ndɨrɔ̀ mǎ mandà ka, mǎdʉ̀ ngbɔ̌na ʉ̀lʉ ɔtsʉ́ka nyʉ́ nɨ̌. 2 Obhó tɨ́, ndɨ Ípìrɔ̌nga náavì ndɨ̀ ìndrǔ tɔ̀, mǎdʉ̀ àlanà. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, mǎ nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì, ndɨrɔ̀ mǎ mɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ Ípìrɔ̌nga, yà Àba Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ ɨ’ɨ̀ ɔ̀vɔ fʉ̌kʉ̀. Ndɨ Ípìrɔ̌nga nɨ́ ndɨ yà ndɨ̀ nɨtɛ̀ fǎkà. 3 Nɨ́ wɔ̀ mǎ mala, mǎdʉ̀ ɨ̀rɨ̀nà dhu ɔ̀vɔ mǎ mɨ́ átɔ̀ fʉ̌kʉ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kungbò tɨ́ àlɛ̌ atdíkpá nyɨ̌ mànà. Wɔ̀ ndɨ àlɛ̌ tɔ́ ungbòta rɨ̌ àlɛ̌ àbhʉ̌ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ atdíkpá Àba Kàgàwà mà Idhùnà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà. 4 Nɨ́, mǎ mɨ́ wɔ̀ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ dhɛ̀dhɛ náaká tɨ́ bhǔnà ɔ̌.

Kàgàwà nɨ́ Awáwʉ̀ dhu

(Zàb 32.1-5; Mbà 28.13; Ɛ̀fɛ 5.8-14; Tit 2.14)

5 Kànɨ̌ yà Yěsù Krɨ́stɔ̀-tsʉ̌ mǎ mɨrɨ dhu. Ndɨ dhu nɨ́ ndɨ yà mǎ mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀. Kǎtɨ: «Kàgàwà nɨ́ awáwʉ̀. Nɨ́ ɨ́nɔ̀ arɨ́’ɨ̀ mbǎ akɛkpá màtɨ́ kà-nyʉtsì.» 6 Àlɛ̌ kapɛ́ àtɨna ɨwà àlɛ̌ rùngbò àlɛ̌ Kàgàwà mànà, àlɛ̌ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ɨ́nɔ̀ ɔ̌ àlɛ̌ kúbhi rɔ́, nɨ́ àlɛ̌ nɨ́ tɨ̀tɔ̀tálɛ, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kɔ́nzɨna dhu nɨ́ nzɨ̌ obhónga. 7 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kapɛ́ àmbɛ ùbhi dɔ̌ awáwʉ̀ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà narɨ́ awáwʉ̀ ɔ̌ arádɨ alɛ dhu bhěyi, nɨ́ àlɛ̌ kùngbò wà àlɛ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌. Ndɨrɔ̀ ndɨ Kàgàwà t’Ídhùnà, Yěsù-azù nú’o wà àlɛ̌ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̌ rɔ̀, àlɛ̌ rɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.

8 Àlɛ̌ kapɛ́ àtɨna ɨ̀mbǎ àlɛ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ nzɛ́rɛnga nà, nɨ́ àlɛ̌ kʉ̀trǎ wà àlɛ̌ àlɛ̌tɨ́rɔ̀, ndɨrɔ̀ obhónga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ àlɛ̌-nyʉtsì. 9 Àlɛ̌ kapɛ́ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀vɔ kpangba Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga nʉ́bà, ndàdʉ̀ àlɛ̌ ù’o àlɛ̌ rɨ̀lǎ nyɨ̀kpɔ́na ɔ̌. Obhó tɨ́, àbadhi nɨ́ yà ndɨ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu nɨ́fʉ̌ arɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ Obhónángatálɛ. 10 Àlɛ̌ kapɛ́ àtɨna ɨnzá àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛnga, nɨ́ àlɛ̌ kɔ̀zʉ̀ wà Kàgàwà tɨ̀tɔ̀-ba tɨ́, ndɨrɔ̀ kàbhà ɔtɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ àlɛ̌-afí ɔ̀.

2

Yěsù nɨ́ ndɨ àlɛ̌ dɔ̌ arɨ́ ndùgye àvʉ̀kǎ dhu

(Yùw 13.34-35; 14.21-24; 15.12-14)

1 Pbànɨ̌nzó, ma màndǐ yà dhu fʉ̌kʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̌ nyɔnzɨ tɨ́ nzɛ́rɛnga. Pbɛ́tʉ̀, atdí alɛ mà náapɛ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ, nɨ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ìnè àlɛ̌ dɔ̌ rɨ́ ndùgye àvʉ̀kǎ nà, Àba Kàgàwà-tɨ’ɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀, Obhónángatálɛ. 2 Ndɨrɔ̀, àbadhi abhʉ̀ ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀, ndɔ̀vɛ̀ pɛrɛ̀ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà ʉbà tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga. Kǎvɛ̀ nzá àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ kǎvɛ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ tɔ́ nzɛ́rɛnga-okú dɔ̀ rɔ̀ átɔ̀.

3 Àlɛ̌ kapɛ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌, nɨ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà Kàgàwà. 4 Atdí alɛ náapɛ́ àtɨna: «Ɨwà ma mʉ́nɨ Kàgàwà», pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndàdʉ̀ kàbhà Ʉyátá nɨ́fʉ, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ tɨ̀tɔ̀-ba. Ndɨrɔ̀ obhónga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ kà-nyʉtsì. 5 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɔ́dɔ arɨ́ mběyi afína ɔ̀ alɛ nɨ́ ndɨ Kàgàwà nózè àkǎkǎ dhu bhěyi alɛ. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kádʉ̀ Kàgàwà mànà àlɛ̌ kùngbò àlɛ̌ dhu ʉ̀nɨ rɔ̀ná dhu. 6 Ndɨ alɛ náapɛ́ àtɨna ɨwà ɨ̀ rúngbò ɨ̀ Kàgàwà nà, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndùbhi yà Yěsù ubhì dhu bhěyi.

Ʉyátá ɔwʉ́tá

(Màt 6.24; Rɔm 12.2; Yàk 4.4)

7 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, yà ma mándǐna fʉ̌kʉ̀ ʉyátá nɨ́ nzɨ̌ ʉyátá-ɔwʉ́tá. Pbɛ́tʉ̀, ma mándǐna fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ ʉyátá-ayɨ́. Ka nɨ́ yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyabà, ndɨrɔ̀ yà ɨwà nyɨ̌ nyɨrɨ Kàgàwà bhà ɔtɛ. 8 Ngǎtsi otu ɔ̌, yà ma mándǐna ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ʉyátá-ɔwʉ́tá bhěyi. Ndɨ ʉyátá tɔ́ obhónga návi ndɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ nyʉkʉtsì màtɨ́ átɔ̀. Obhó tɨ́, kòmbí ɨ́nɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ʉ̀da ndɨ̀ ndʉ́da rɔ́, awáwʉ̀ nyʉ́ ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndàwʉ̀ nga. 9 Atdí alɛ náapɛ́ ndàtɨ awáwʉ̀ ɔ̌ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ dhu tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ìnè ɔdhɨ̀nà ndɨ̀ ndɔ́ndrɔ̀ rɔ́, nɨ́ ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè ɨ́nɔ̀ ɔ̌ kòmbí màtɨ́. 10 Ɔdhɨ̀nà nòzè alɛ rɨ̌’ɨ̀ awáwʉ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ ìndrǔ àbhʉ̌ rɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀mbǎ kà-nyʉtsì. 11 Pbɛ́tʉ̀, ɔdhɨ̀nà nɔ̀ndrɔ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ɨ́nɔ̀ ɔ̌. Kǎrúbhi ɨ́nɔ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ kʉ̀nɨ nzá àdhà màtɨ́ ndɨ̀ ndárà dhu, ɨ́nɔ̀ ɨ̀tɨ kà-nyɨ̌nga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Pbànɨ̌nzó, ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀, Kàgàwà ʉ́bà wà fʉ̀kʉ́ nzɛ́rɛnga Yěsù-ɔvɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 13 Abádǔ, ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀, ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ yà ìnè ɨ’ɨ̀ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ rɔ̀ alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Zàdhǎ, ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀, ɨwà nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ wɔ̀ Nzɛ́rɛ-alɛ-akpà lɛ̀mà nɨ́dhunɨ̌.

14 Pbànɨ̌nzó, ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀, ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ Àba Kàgàwà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Abádǔ, ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀, ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ yà ìnè ɨ’ɨ̀ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ rɔ̀ alɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Zàdhǎ, ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀, ɔbɨ nà nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀: Kàgàwà bhà ɔtɛ rɨ̌’ɨ̀ afíkʉ ɔ̀, nyǎdʉ̀ Nzɛ́rɛ-alɛ-akpà lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀. 15 Nɨ́rɔ̀, àpɛ́ nyòzè yà adzɨ, ndɨrɔ̀ àpɛ́ nyòzè kà ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ dhu-tsí. Ndɨ alɛ náapɛ́ yà adzɨ òzè, nɨ́ ndɨ alɛ nózè nzá Àba Kàgàwà. 16 Obhó tɨ́, yà adzɨ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí núvò nzá Àba Kàgàwà bhà rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ dhu-tsí núvò yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀. Ɨ dhu-tsí nɨ́, alɛ-ngbɔ̀ òzè dhu-atdyú òho ka kɨ́ atdídɔ̌ dhu, àlǎ ka kàla dhu-atdyú òho ka kɨ́ kabà dhu, ndɨrɔ̀ ongyéngá-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɨ́ alɛ ɔ̀yɔ̀ dhu. 17 Yà adzɨ mà, ɔ̀ná kɔ́rɔ́ dhu-tsí yà ìndrǔ arɨ́ atdyúya òho mànà rʉ̌da ʉ̀da. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ózè dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ náarádɨ dhòdhódhónganà.

Nyɔ̀dɔ nyɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ rɔ̌ rɔ̀

(Yùw 1.12-13; 16.13-15; Rɔm 8.14-19; 1Yù 4.1-6; 5.18)

18 Pbànɨ̌nzó, yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ níndù wà ndɨ̀. Nyɨ̌ nyɨrɨ wà dhu, Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ ràrɨ̌’ɨ̀ ɨ̀rà ndɨ̀ ndɨ́rà rɔ́. Nɨ́ kɔ̀nɨ̌ Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ nʉ́nyà wà ɨ̀ abhɔ nyʉ́ kòmbí. Nɨ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, kàrɨ́ ɨdhɔ ràrɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ nyʉ́ rɨ̌ ndɔ̀dɨ̀ ɔ̀yá ɨdhɔ. 19 Kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ núvò àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ rɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí nɨ́’ɨ̀ nzɨ̌ àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ́na nyʉ́. Obhó tɨ́, abádhí nɨ́’ɨ̀yana gukyè àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ́na nyʉ́ tɨ́, nɨ́ abádhí ókòyana atdíkpá àlɛ̌ mànà. Abádhí ʉ́bhà àlɛ̌, ndɨ́nɨ̌ dhu nɨtɛ̀ tɨ́ kpangba ɨ̀nzɨ̌ ràrɨ̌ ɨ̀ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌ alɛ.

20 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, nyɨ̌ nyábà wà Krɨ́stɔ̀ ábhʉ fʉ̌kʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí. Nɨ́ nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà obhónga. 21 Ma màndǐ nzá dhu fʉ̌kʉ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ obhónga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀ ma màndǐ dhu fʉ̌kʉ̀, ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ obhónga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, ɨ̀nzɨ̌ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ atdí dhu mà ràrǎdʉ̀ àhʉ obhónga ɔ̀ rɔ̀.

22 Tɨ̀tɔ̀-ba nɨ́ àdhɨ? Tɨ̀tɔ̀-ba nɨ́ yà Yěsù àgò arɨ́ ndàtɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ tɨ́ alɛ. Kɔ̀nɨ̌ ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ. Kǎrɨ́ Àba Kàgàwà mà, Idhùnà Yěsù mànà nágò. 23 Obhó tɨ́, Kàgàwà t’Ídhùnà nása rɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, násà wà Àba Kàgàwà átɔ̀. Ndɨrɔ̀, ndɨ Kàgàwà t’Ídhùnà nà’ù alɛ, ná’ù wà Àba Kàgàwà átɔ̀.

24 Nɨ́rɔ̀, yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨrɨ ɔtɛ nákǎ ndàdɨ afíkʉ ɔ̀. Wɔ̀ ndɨ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨrɨ ɔtɛ náapɛ́ àdɨ afíkʉ ɔ̀, nɨ́ nyɨ̌ átɔ̀ nyɨ̌ nyóko òko Àba Kàgàwà mà, Idhùnà Yěsù mànà ɔ̀. 25 Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ àlɛ̌ tɔ̀ Krɨ́stɔ̀ akɔ̀ làká: ndɨ làká nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga.

26 Ma màndǐ wɔ̀ dhu fʉ̌kʉ̀ kɔ̌kɔ̀ nyɨ̌ nózè ’ʉ̀trǎ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀. 27 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌, yà Krɨ́stɔ̀ ɨrá nyɨ̌ nɨ̌ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɨ̀ ìnè ʉ̀kʉ̀. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ mbǎ ùdhě tɨ́ ka kɨ́ dhu ùdhě fʉ̌kʉ̀ dhu-atdyú nà. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí arɨ́ kɔ́rɔ́ dhu ùdhě fʉ̌kʉ̀. Nɨ́ wɔ̀ kǎrúdhěna fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́ obhó dhu, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ tɨ̀tɔ̀. Nɨ́, dhu àkǎ nyǒkò Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ rɔ́rɔ̀, àdhàdhɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí núdhe ka fʉ̌kʉ̀ dhu bhěyi.

28 Nɨ́ kòmbí pbànɨ̌nzó, dhu àkǎ nyǒkò Krɨ́stɔ̀ mànà nyɨ̌ nyúngbò nyɨ̌ rɔ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Kà rǐtsi ìngo nɨ́nganɨ́, àlɛ̌ kɨ’ɨya tɨ́ mànzɨ̀ nà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌-nyɨ̀ adʉ̀ya tɨ́ ɨ̀wʉ Kɔ̌nzɨ̀-tsʉ ɔ̌. 29 Nyɨ̌ nyapɛ́ dhu ʉ̀nɨ̌ Krɨ́stɔ̀ ràrɨ̌ obhónángatálɛ, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌nɨ dhu nɨ́, obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɨ́ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà ɨngba.

3

Kàgàwà bhà inzo

1 Ìgyò! Nyàndà pɛ́ ɨ̀ngbà dhu bvʉ̀tɨ́ àzè nɨ̌ màtɨ́ Àba Kàgàwà náazè àlɛ̌ dhu. Kàrɨ̌ àlɛ̌ ànzi pbɨ̀ndà inzo tɨ́. Nɨ́ àlɛ̌ nɨ́ obhó tɨ́, kà bhà inzo. Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, yàrɨ́ adzɨ nʉ́nɨ nzá àlɛ̌, ɨnzá kʉ̌nɨ Kàgàwà nɨ́dhunɨ̌. 2 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, kòmbí àlɛ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà inzo. Ndɨrɔ̀ olùnǎ rɔ̀ àlɛ̌ kɨ’ɨya tɨ́ dhu nápɛ̀ nzá ndàvǐ kpangba. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kʉ̀nɨ dhu nɨ́, Krɨ́stɔ̀ rǐtsi ìngo nɨ́nganɨ́, àlɛ̌ kʉlɨya àlɛ̌ kà bhěyi, àlɛ̌ kalaya ka yà ka nyʉ́ arɨ́’ɨ̀ dhu bhěyi nɨ́dhunɨ̌. 3 Nɨ́, Krɨ́stɔ̀ ndɨ̀ ndalaya dhu nà’ù alɛ, nákǎ ndù’o ndɨ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ ndɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Krɨ́stɔ̀ ɨ́lǎ kà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu bhěyi.

4 Ìndrǔ náapɛ́ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́fʉ nzá Kàgàwà bhà Ʉyátá. Obhó tɨ́, nzɛ́rɛnga nɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ka kɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ dhu. 5 Nɨ́ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨra ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndu’o tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga. Ndɨrɔ̀, kà-nyʉtsì nzɛ́rɛnga rɨ̌’ɨ̀ mbǎ akɛkpá màtɨ́. 6 Yěsù ɔ̀ rádɨ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, náarɨ́ nzɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ. Pbɛ́tʉ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà náapɛ́ àmbɛ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, nɨ́ ndɨ dhu ɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́, ndɨ alɛ rála nzá Yěsù, ndɨrɔ̀ kà rʉ́nɨ nzá ka.

7 Pbànɨ̌nzó, àpɛ́ nyàbhʉ atdí alɛ mà rʉ̀trǎ nyɨ̌. Obhónánga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nɨ́ ndɨ̀ nyʉ́ tɨ́rɔ̀ obhónángatálɛ, àdhàdhɨ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ obhónángatálɛ dhu bhěyi. 8 Nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nɨ́ Pfɔ̀mvɔ bhà alɛ, ndɨ Pfɔ̀mvɔ náapɛ̀ ndɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛnga dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí rɨ̌ ’ɔ̀pɛ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ Kàgàwà t’Ídhùnà nɨ́ɨra ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndugolo tɨ́ pfɔ̀mvɔ bhà kasʉ.

9 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà Kàgàwà bhà ɨngba tɨ́ rɨ́’ɨ̀, nɨ́ rɨ̌ nzɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ, Kàgàwà bhà ɔtɛ rɨ̌’ɨ̀ kà-afí ɔ̀ itse bhěyi nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ àmbɛ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌, Kàgàwà bhà ɨngba tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 10 Yà dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ka kádʉ̀ Kàgàwà bhà inzo mà Pfɔ̀mvɔ bhà inzo mànà nʉ́nɨ: ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ obhónánga ɔ̀nzɨ, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɨnzá ɔdhɨ̀nà nózè, nɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà bhà ɨngba.

Dhu àkǎ ìndrǔ ròzè ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ dhu

(Yùw 15.12-21; 1Yù 4.7-8,16-21)

11 Obhó tɨ́, kɔ̀nɨ̌ yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ ɔtɛ: dhu àkǎ àlɛ̌ ròzè àlɛ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌. 12 Dhu àkǎ nzá àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ dhu Kàyinà bhěyi, ka nɨ’ɨ̀ Nzɛ́rɛ-alɛ-akpà bhà alɛ, ndɨrɔ̀ kǎhò adɔ̀nà. Ádhu kǎhò ka okúna dɔ̀ rɔ̀? Kǎhò ka okúna dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́, kàbhà kasʉ nɨ́ɨ’ɨ̀ nzɛ́rɛ, pbɛ́tʉ̀ kà t’ádɔ̀nà bhà tsí ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mběyi.

13 Adɔ́dǔ, àpɛ́ nyàbhʉ ɨdhɔ rʉ̀kɔ nyɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ alɛ rɨ̌ nyɔ̌ndrɔ̀ rɔ̀. 14 Àlɛ̌ nyʉ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu ɨwà àlɛ̌ rùvò ɔvɛ ɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ rʉ̀dà ípìrɔ̌nga ɔ̀, àlɛ̌ t’ádɔ́na àlɛ̌ kózè nɨ́dhunɨ̌. Obhó tɨ́, ɨnzá ɔdhɨ́na nózè alɛ nádɨ̀ àdɨ̀ ɔvɛ ɔ̌. 15 Adɔ̀nà nɔ́ndrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ alɛ mà nɨ́ abvo ɔ̀kyɛ arɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu, abvo ɔ̀kyɛ arɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, nɨ́ ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nà nyʉnatsì. 16 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ àlɛ̌ kʉ̀nɨ àzè rɔ̀ná otu: Yěsù Krɨ́stɔ̀ adzì pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́ àlɛ̌ mà átɔ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ ràdzi àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga àlɛ̌ t’ádɔ́na-okú dɔ̀ rɔ̀. 17 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ ongyéngá nà, ndàdʉ̀ adɔ̀nà nála mʉ̀hɛtʉ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ rɔ́, pbɛ́tʉ̀ ndàdʉ̀ ɔtsʉ́na ʉ̀tsɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ ɔdhɨ̀nà dzʉ̀nà, nɨ́ ndɨ alɛ rǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨ̀ngbà dhu bhěyi, ɨwà ndɨ̀ rózè Kàgàwà? 18 Pbànɨ̌nzó, àpɛ́ kɨ̀’ɨ àzè nà àlɛ̌-ɔ̀tɛ̌ ɔ̌ tɨ́, ndɨrɔ̀ àlɛ̌-ɨdà dɔ̌ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kàkǎ àlɛ̌ rɨ̀tɛ̀ àzè àlɛ̌ kàsʉ̌ ɔ̌, ndɨrɔ̀ obhónga dɔ̌.

Kàgàwà-nyʉtsì ka kóko dhu nʉ́nɨ ka kádʉ̀ rɔ̀ná dhu

19 Wɔ̀ dhu-otù ɔ̌ nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kádʉ̀ obhóngatálɛ tɨ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ dhu nʉ́nɨ, ndɨrɔ̀ àlɛ̌-afí rǎdʉ̀ ndòpè Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 20 Obhó tɨ́, àlɛ̌-afí apɛ́ àlɛ̌ ɔ̀bhʉ, nɨ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu Kàgàwà bhà Ádrʉ̀ngbǎnga ròsè wà àlɛ̌-afí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga dɔ̀nǎ, ndɨrɔ̀ kà rʉ̀nɨ wà kɔ́rɔ́ dhu. 21 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ àlɛ̌-afí náapɛ́ àlɛ̌ ɔ̀bhʉ, nɨ́ àlɛ̌ kɨ́ mbǎ àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɔdɔ nà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌. 22 Ndɨrɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ dhu mà kà-fɔ́ àlɛ̌ kònzì, nábà àlɛ̌ kádʉ̀ àbà, kàbhà ʉyátá àlɛ̌ kɨ̀fʉ, àlɛ̌ ràdʉ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 23 Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ kàbhà ʉyátá: Dhu àkǎ àlɛ̌ rà’ù kà t’Ídhùnà Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀, àlɛ̌ ràdʉ̀ àlɛ̌ òzè àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, àdhàdhɨ̀ ndɨ Krɨ́stɔ̀ nʉ́ʉyá ka àlɛ̌ tɔ̀ dhu bhěyi. 24 Kàgàwà bhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ rɨ́ alɛ nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ alɛ-nyʉtsì átɔ̀. Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ àlɛ̌ kádʉ̀ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ àlɛ̌-nyʉtsì dhu ʉ̀nɨ rɔ̀ná dhu: kǐbho pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àlɛ̌ tɔ̀.

4

Kàgàwà bhà Alafí mà Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ bhà alɛ-afí mànà
nʉ́nɨ ka kádʉ̀ rɔ̀ná dhu

(Tɔ̀r 13.1-4; Yùw 2.18-25; 2Yù 7-11)

1 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎ’ù Kàgàwà bhà Alafí rɨ̌’ɨ̀ nyʉnatsì dhu tɨ́ rɨ́ ndàtɨ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà rʉ̌nɔna dhu. Pbɛ́tʉ̀, dhu àkǎ pɛ́ nyǎndà ɨ alɛ rʉ̌nɔna dhu-ɔ̀nga mběyi, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ ìnè Kàgàwà bhà Alafí rɨ̌’ɨ̀ abádhí-nyʉtsì dhu. Obhó tɨ́, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí nʉ́nyà wà ɨ̀ ibí nyʉ́ yà adzɨ ɔ̌. 2 Nɨ́, kànɨ̌ nyɨ̌ nyádʉ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nʉ́nɨ rɔ̀ná dhu: Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ yà kpangba rɨ́ dhu ɔ̀vɔ, ndàtɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ́rà yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, nɨ́ Kàgàwà bhà Alafí rɨ̌ nyʉnatsì alɛ. 3 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà yà ɨnzá Yěsù nʉ́nɨ, rɨ̌’ɨ̀ mbǎ Kàgàwà bhà Alafí nà nyʉnatsì, pbɛ́tʉ̀ kà-nyʉtsì rɨ́’ɨ̀ nɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ bhà alɛ-afí. Nyɨ̌ nyɨ́rɨ̀ dhu Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ ràrɨ̌ ɨ̀rà. Nɨ́ kɔ̀nɨ̌, kòmbí kɨ̀rà wà àhʉ yà adzɨ dɔ̌.

4 Pbànɨ̌nzó, nyɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́nzɨ̀ wà tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí lɛ̀mà. Obhó tɨ́, nyʉkʉtsì rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà Alafí bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nósè wà yà adzɨ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ dɔ̀nǎ. 5 Tɨ̀tɔ̀ tɔ́ pbànábí nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ alɛ. Abádhí náarɔ́tɛ yà adzɨ ɔ̌ alɛ bhěyi, yà adzɨ ɔ̌ alɛ ràdʉ̀ tsʉ̀yá dhu ɨ̀rɨ̀. 6 Pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ nyʉ́, àlɛ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ. Nɨ́, ɨwà Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ rɨ̌ àlɛ̌-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ ɨ̀rɨ. Ndɨrɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àlɛ̌-tsʉ̌ dhu ɨ̀rɨ. Wɔ̀ dhu rɔ̌ nɨ́ ndɨ, àlɛ̌ kádʉ̀ obhónga tɔ́ Alafí mà, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ alɛ-afí mànà nʉ́nɨ nɨ̌.

Kàgàwà ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà àzè ìndrǔ tɔ̀ tɨ́ dhu

(Yùw 3.16-17; Rɔm 5.5-8; 1Yù 3.11-24)

7 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, kòzè àlɛ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, àzè nɨ́ Kàgàwà bhà dhu nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, yà ìndrǔ nózè nɨ́ Kàgàwà bhà ɨngba, ndɨrɔ̀ kʉ̀nɨ wà Kàgàwà. 8 Ɨnzá ìndrǔ nózè alɛ nʉ́nɨ nzá Kàgàwà, Kàgàwà nɨ́ àzètálɛ nɨ́dhunɨ̌. 9 Kànɨ̌ Kàgàwà nɨ́ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà àzè àlɛ̌ tɔ̀ tɨ́ dhu: kǐvi atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ Idhùnà rɨ̀rà yà adzɨ ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kabá tɨ́ ípìrɔ̌nga otùna ɔ̌. 10 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ àzè tɨ́ ka kátɨna dhu: ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ àlɛ̌’ɨ ndɨ àlɛ̌ kazè Kàgàwà wɛmbɛrɛ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀, ka nɨ́ ndɨ àlɛ̌ nazè. Kǐvi Idhùnà rɨ̀rà ɔ̀vɛ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ àlɛ̌-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉbà tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga otùna ɔ̌.

11 Ɔdhɨ́dǔ yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, dhu apɛ́ ɨ̀’ɨ̀ wɔ̀ dhu bhěyi Kàgàwà náazè àlɛ̌ dhu tɨ́, nɨ́ dhu àkǎ àlɛ̌ ròzè àlɛ̌ átɔ̀ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌. 12 Atdí alɛ mà nápɛ̀ nzá Kàgàwà-nyɨ̀kpa àlǎ. Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kapɛ́ àlɛ̌ òzè àlɛ̌ nzínzì ɔ̌, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè àlɛ̌-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ Kǒzè nɨ̌ àzè návi wà ndɨ̀ àkǎkǎ dhu bhěyi àlɛ̌-nyʉtsì.

13 Kànɨ̌ àlɛ̌ kádʉ̀ Kàgàwà-nyʉtsì àlɛ̌ kòkò dhu, ndɨrɔ̀ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ àlɛ̌-nyʉtsì dhu nʉ́nɨ rɔ̀ná dhu: Kǐbhò pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí àlɛ̌ tɔ̀. 14 Ndɨrɔ̀ àlɛ̌ nyʉ́ àlɛ̌ kála wà dhu, àlɛ̌ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ fɨ̀ndá ngàmbì tɨ́: Àba Kàgàwà ívì Idhùnà rɨ̀rà yà adzɨ ɔ̌ alɛ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba tɨ́. 15 Ndɨ alɛ apɛ́ Yěsù ʉ̀nɨ̌ Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ alɛ-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè Kàgàwà-nyʉtsì. 16 Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ nyʉ́ àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kà’ù wà Kàgàwà ózè àlɛ̌ dhu. Kàgàwà nɨ́ àzètálɛ. Àzè nà arɨ́’ɨ̀ alɛ rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà-nyʉtsì, ndɨrɔ̀ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ alɛ-nyʉtsì. 17 Kàgàwà àlɛ̌ kózè atdídɔ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu nɨ́, Kàgàwà rɨ̌ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ nɨ́nganɨ́, àlɛ̌ kɨ’ɨya ɨ̀mbǎ ɔdɔ nà, àlɛ̌ tɔ́ ípìrɔ̌nga yà adzɨ ɔ̌ nɔ́fɔ̀ ndɨ̀ Yěsù ɨ’ɨ̀ nà yà adzɨ dɔ̌ ípìrɔ̌nga nà nɨ́dhunɨ̌. 18 Àzè nà alɛ ɔ̀ ɔdɔ arɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ. Ndɨrɔ̀, àkǎkǎ àzè náarɨ́ ɔdɔ ɨ̀tɔ alɛ-afí ɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, anya ɔ̀dɔ rɨ́ dɔ̀ná ka kɔtdɨ́ tɨ́ alɛ, náarɨ́ ɔdɔ ɔ̀nzɨ. Ndɨrɔ̀, ɔdɔ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ-afí ɔ̀ àzè nápɛ̀ nzá àkǎ bhǔnà ɔ̌. 19 Nɨ́, àlɛ̌ nyʉ́ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ àzè nà Kàgàwà náazè àlɛ̌’ɨ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 20 Atdí alɛ mà náapɛ́ àtɨna: «Ma mózè Kàgàwà», ndàdʉ̀ adɔ̀nà nɔ́ndrɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ tɨ̀tɔ̀-ba. Obhó tɨ́, ɨnzá yà nyɨ̀kpɔ́na nyʉ́ ɔ̌ ndɨ̀ ndálǎna adɔ̀nà nózè alɛ rɨ̌ nzɨ̌ àdʉ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndálǎna Kàgàwà nózè. 21 Ndɨrɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Krɨ́stɔ̀ ʉbhà àlɛ̌ tɔ̀ ʉyátá: «Kàgàwà nòzè alɛ nákǎ wà ndòzè adɔ̀nà átɔ̀.»

5

A’uta nɨ́ ndɨ yà adzɨ lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀ ka kádʉ̀ ɔ̀ná otu

(Yùw 1.29-34; 3.36; 20.31; 2Yù 5-6)

1 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, Yěsù nà’ù Krɨ́stɔ̀ tɨ́, nɨ́ Kàgàwà bhà ɨngba. Ndɨrɔ̀, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà, inzo t’ábanà nózè, nózè wà kà bhà inzo átɔ̀. 2 Kànɨ̌ àlɛ̌ kádʉ̀ Kàgàwà bhà inzo àlɛ̌ kózè dhu nʉ́nɨ rɔ̀ná dhu. Ɨ dhu nɨ́: Kàgàwà òzè àlɛ̌ kɨ́ dhu mà, Kàbhà Ʉyátá nɨ́fʉ̌ àlɛ̌ kɨ́ dhu mànà. 3 Obhó tɨ́, kànɨ̌ Kàgàwà ka kòzè dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ dhu. Ndɨ dhu nɨ́: Kàbhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, ɨ Kàbhà Ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ìtǔ, 4 Kàgàwà bhà inzo kɔ́rɔ́ nɔ́nzɨ̀ wà yà adzɨ lɛ̀mà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ àlɛ̌ kádʉ̀ yà adzɨ lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ ɔ̀ná otu. Ndɨ otu nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ a’uta. 5 Ádhɨ pbá alɛ yà adzɨ lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ rádʉ̀? Ndɨ alɛ nɨ́ Yěsù ná’ù Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́ alɛ kɛ̀lɛ̌.

Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨ̀tɛ̀ rɨ́ Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́ dhu

6 Yěsù Krɨ́stɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨdha mà azu mànà nà ɨra alɛ. Kɨ̌ra nzá ɨdha-vǐ kɛ̀lɛ̌ nà, pbɛ́tʉ̀ kɨ̌ra ɨdha nà azu mànà. Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ ndɨ dhu tɔ́ ngàmbì, ndɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ obhónga dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 7 Yěsù ɨ̀tɛ̀ rɨ́ Kàgàwà t’Ídhùnà tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɨ̀bhʉ. Ɨ dhu nɨ́: 8 Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí mà, ɨdha mà, azu mànà. Nɨ́, kɔ́rɔ́ ɨ dhu rɨ̌ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɔ.

9 Ìndrǔ òkò fɨ̀ndá ngàmbì tɨ́ atdí dhu ná’u àlɛ̌ karɨ́ à’u tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà rǎdɨ atdí dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ dhu rɨ̌’ɨ̀ ɔbɨ nà atdídɔ̌. Obhó tɨ́, kànɨ̌ Kàgàwà nʉ́ʉnɔ dhu. Ndɨ dhu nɨ́ Idhùnà-okú dɔ̀ rɔ̀ kʉ̌nɔ dhu. 10 Ndɨ Kàgàwà t’Ídhùnà nà’ù alɛ, nʉ́nɨ wà Kàgàwà ʉnɔ dhu obhó dhu tɨ́ afína ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɨnzá ka ná’ù alɛ nábhʉ wà Kàgàwà ròngò tɨ̀tɔ̀-ba tɨ́, ɨnzá kǎ’ù Kàgàwà ʉnɔ Idhùnà-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu nɨ́dhunɨ̌. 11 Ndɨrɔ̀, yàrɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ fɨ̀ndá ngàmbì tɨ́ dhu: kǐbho dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga àlɛ̌ tɔ̀, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kábà ndɨ ípìrɔ̌nga kà t’Ídhùnà-otù ɔ̌. 12 Kàgàwà t’Ídhùnà nà rɨ́’ɨ̀ afína ɔ̀ alɛ, nábà wà ípìrɔ̌nga. Ndɨrɔ̀, ɨ̀mbǎ rɨ́’ɨ̀ Kà nà afína ɔ̀ alɛ, nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ípìrɔ̌nga nà.

Dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga

(Mrk 11.24; Yùw 15.7; 1Yù 3.6-9)

13 Nyɨ̌, yà Kàgàwà t’Ídhùnà nyɨ̌ nyá’ù rɔ̀, ma màndǐ yàrɨ́ bhàrʉwà fʉ̌kʉ̀ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyʉnɨ tɨ́ dhu ìnè nyɨ̌ ràrɨ̌’ɨ̀ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nà. 14 Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ Kàgàwà-nyʉtsì àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà a’uta: àlɛ̌ kapɛ́ dhu ònzi kà-fɔ́ Àbadhi-afí nyʉ́ nózè dhu bhěyi, nɨ́ kà rǎdʉ̀ àlɛ̌-tsʉ̌ dhu nɨ́rɨ̀ ɨ̀rɨ. 15 Àlɛ̌ kʉ̀nɨ dhu kà ràrɨ̌ àlɛ̌-tsʉ̌ dhu nɨ́rɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu átɔ̀, kà-fɔ́ àlɛ̌ kònzì dhu rɔ̀, àlɛ̌ ràbà wà ndɨ dhu.

16 Atdí alɛ náapɛ́ ɔdhɨ̀nà àlǎ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ rɨ́’ɨ̀ rɔ́, ndɨ nzɛ́rɛnga ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ɔvɛ ɔ̀, nɨ́ ndɨ alɛ àkǎ ndɨ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndɨ ɔdhɨ̀nà dɔ̌. Nɨ́, Kàgàwà rǎdʉ̀ ípìrɔ̌nga nábhʉ wɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ɔvɛ ɔ̀ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ɔvɛ ìbho rɨ́ nzɛ́rɛnga-tɨdɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ìnè, nɨ́ ma màtɨ nzá ka rɨ̀tsɔ̀ alɛ ndɨ tɨnàdɔ ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ dɔ̌. 17 Nzɛ́rɛ ka kɔ́nzɨna kɔ́rɔ́ dhu nɨ́ nzɛ́rɛnga. Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ìndrǔ ʉ̀nda ɔvɛ ɔ̀ nzɛ́rɛnga rɨ̌’ɨ̀ ìnè.

18 Àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, Kàgàwà bhà inzo rarɨ́ nzɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̀nzɨ. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà t’Ídhùnà náarɨ́ ndɨ abádhí-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ, ɨ̀nzɨ̌ Nzɛ́rɛ alɛ ràdʉ̀ ngbɔ̌ya ʉ̀pbala. 19 Àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, àlɛ̌ ràrɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari nɨ́ rɨ̌’ɨ̀ Nzɛ́rɛ alɛ bhà ɔbɨ-tsìnǎ. 20 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ kʉ̀nɨ wà dhu, ɨwà Kàgàwà t’Ídhùnà rɨ́rà, ndàdʉ̀ ɨnga t’ʉ́nɨta níbhò àlɛ̌ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kʉnɨ tɨ́ Kàgàwà nyʉ́. Nɨ́, àlɛ̌ kùngbò wà àlɛ̌ ndɨ Kàgàwà nyʉ́ nà kà t’Ídhùnà Yěsù Krɨ́stɔ̀-otù ɔ̌. Ndɨ Yěsù nɨ́ Kàgàwà nyʉ́, ndɨrɔ̀ Ka nɨ́ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga. 21 Nɨ́rɔ̀ pbànɨ̌nzó, nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ sànamʉ̀ rɔ̌ rɔ̀.

2 Yùwanɨ̀

Yùwanɨ̀

andí ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ Yùwanɨ̀ andí bhàrʉwà nandí alɛ nɨtɛ̀ ndɨ̀ «mʉ̀kʉ̀rʉ̌» tɨ́. Dhu àla ndɨ̀ kà ràrɨ̌ mbɛ̀mbɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ Yùwanɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǒrù ɔvɔ̀na òru tɨ́. Ka kɨrɛ̀ nga Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌ òmvǔ-okú dɔ̀ rɔ̀ kà rarù ka.

Kǎndí ndɨ bhàrʉwà «Kàgàwà óvò tsìbhálɛ» tɨ́ ka kátɨna tsìbhálɛ tɔ̀. Obhó tɨ́, wɔ̀ dhu nɨ́ kànɨsà-ɔvɔ̀ t’óruta tɔ́ atdí ɔ́fɔ̀. Kà rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ àkǎ ’òzè ’òzè tɨ́ nzínzìya ɔ̌ dhu ɔ̀vɔ abádhí tɔ̀. Kɔ̌vɔ̀ dhu átɔ̀ abádhí tɔ̀, ndàtɨ abádhí ràkǎ ’òkò pɔ́tsɔ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌, ’àdʉ̀ ’ɔ̀dɔ̀ mběyi vurò dhu ùdhě rɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌ rɔ̀ alɛ rɔ̌ rɔ̀.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1-3).

- Dhu àkǎ kokò obhónga ɔ̌ dhu, kozè alɛ òzè tɨ́ alɛ nzínzì ɔ̌ dhu, kadʉ̀ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó rǔdhěna dhu àsà àsa tɨ́ dhu (4-11).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta (12-13).

1

Yùwanɨ̀ rɨ̌ ìndrǔ nóvì dhu

1 Ɨma, Mʉ̀kʉ̀rʉ̌-akpà tɨ́rɔ̀, ma màndǐ dhu fʉ̌kʉ̀ Iyá, yà Kàgàwà óvò nyɨ̌ rɔ̀, pbʉ̀kʉ̀ inzo yà obhónga dɔ̌ ma mózè mànà. Ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨma kɛ̀lɛ̌ ndɨ nyɨ̌ ma mózè, pbɛ́tʉ̀, obhónga nʉ́nɨ alɛ kɔ́rɔ́ nózè nyɨ̌ átɔ̀. 2 Ma mózè nyɨ̌ yà àlɛ̌-afí ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ obhónga-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, ndɨ obhónga rǒngo àdɨ àlɛ̌-afí ɔ̀ bìlǐnganà. 3 Àba Kàgàwà mà, Idhùnà Yěsù Krɨ́stɔ̀ mànà, nákǎ ’àso àlɛ̌’ɨ, ’àbà ɨzʉ àlɛ̌ dɔ̌, ’àdʉ̀ àlɛ̌ àbhʉ àlɛ̌ ròkò màrʉ̀ngà ɔ̌, obhónga mà àzè mànà ɔ̌.

Obhónga mà àzè mànà

(Yùw 13.34-35; 1Yù 2.18-23; 4.1-16; 5.1-3)

4 Ɨdhɛ̀du ɨ́ka ndɨ̀ atdídɔ̌ atdídhená pbʉ̀kʉ̀ inzo ma mótù obhónga ɔ̌ aróko, àdhàdhɨ̀ yà àlɛ̌ t’Ábanà Kàgàwà nʉ́ʉyá ka àlɛ̌ tɔ̀ dhu bhěyi rɔ̀. 5 Nɨ́rɔ̀ ɨ́yàdú, kòmbí ma mònzì dhu nɨ́ àlɛ̌ ròzè àlɛ̌ àlɛ̌ nzínzì ɔ̌. Yà ma màndǐ ɨndʉ̀ dhu nɨ́ nzɨ̌ Ʉyátá-ɔwʉ́tá. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ Ʉyátá nɨ́ yà dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ àlɛ̌ kabà. 6 Ndɨrɔ̀, kànɨ̌ àzè tɨ́ ka kátɨna dhu: ndɨ dhu nɨ́, kubhi Kàgàwà bhà Ʉyátá nónzì ka dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ dɔ̀na-kpa ɔ̀ rɔ̀ nyɨ̌ nyabà Ʉyátá nɨ́, nyɨ̌ ràkǎ nyǒkò àzè ɔ̌. 7 Obhó tɨ́, ʉtrátá tɔ́ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ nápfòlǒ wà ɨ̀ yà adzɨ ɔ̌. Abádhí á’ù nzá dhu, Yěsù Krɨ́stɔ̀ rɨ́rà yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ngbɔ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌. Wɔ̀ ndɨ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nɨ́ ʉtrátába, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ «Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ» tɨ́ kátɨna alɛ. 8 Nɨ́rɔ̀, nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi nyɨ̌ nyʉ́ tɨ́rɔ̀, akyɛ nyɨ̌ nyowuna yà àlɛ̌ kanzɨ̀ kasʉ tɔ́ itse níwi nɨ̌. Pbɛ́tʉ̀, nyɔ̀dɔ nyɨ̌ mběyi, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyadʉ̀ya tɨ́ àkǎkǎ mʉ̀kɨ̀mbà nábà. 9 Ndɨ alɛ náapɛ́ dɔ̀na ɔ̀ dhu nísě yà Krɨ́stɔ̀ udhè dhu dɔ̌, nɨ́ Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ mbǎ ndɨ alɛ-afí ɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ alɛ apɛ́ Krɨ́stɔ̀ udhè dhu ɨ̀fʉ̌, nɨ́ Àba Kàgàwà mà, Idhùnà mànà rɨ̌’ɨ̀ ìnè ndɨ alɛ-afí ɔ̀. 10 Atdí alɛ náapɛ́ ɨ̀rà àhʉ tɨkʉ ɔ̀, ndàdʉ̀ ngǎtsi dhu yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ndàkɔ̌ Yěsù údhe fʉ̌kʉ̀ dhu nà núdhe fʉ̌kʉ̀, nɨ́ nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǎkɔ ndɨ alɛ fʉ̌-dzá, ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nzá nyǐvǔ mʉ̀lɛ̀mbɛ̀ mà kà-tsʉ̌. 11 Obhó tɨ́, mʉ̀lɛ̀mbɛ̀ nìvǔ kà-tsʉ̌ alɛ nádʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà kǎrɔ́nzɨna nzɛ́rɛnga nɔ̀nzɨ̀ átɔ̀.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

12 Ma mɨ́’ɨ̀ fʉ̌kʉ̀ ma mándǐna ábhɔ̌ dhu nyʉ́ nà. Pbɛ́tʉ̀, ma mòzè nzá mandǐ ɨ dhu bhàrʉwà ɔ̌ fʉ̌kʉ̀. Nɨ́rɔ̀, ma mòzè dhu nɨ́, marà àhʉ fʉ̌rábvʉ̀, madʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ fʉ̌kʉ̀ tsʉ̀du-kpɔ̀ nyʉ́ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌-ɨdhɛ̀ náadʉ̀ tɨ́ ndɨ̀ka atdídɔ̌. 13 Yà Kàgàwà óvò awɛ̀nʉ bhà inzo* nóvì nyɨ átɔ̀.

* 1:13 1.13 Awɛ̀nʉ bhà inzo tɨ́ ka kátɨna alɛ nɨ́ mbɛ̀mbɛ̀ yàrɨ́ bhàrʉwà nandí alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɔ̀ná kànɨsà ɔ̌ alɛ.

3 Yùwanɨ̀

Yùwanɨ̀

andí ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌ bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌ Yùwanɨ̀ andí bhàrʉwà nandí alɛ nɨtɛ̀ ndɨ̀ «mʉ̀kʉ̀rʉ̌» tɨ́, ɔyɔ rɨ́ kìsě bhàrʉwà ɔ̀ ka kɔ̀zʉ̀ dhu bhěyi. Ndɨ alɛ nɨ́ kànɨsà ʉ̀nda arɨ́ atdí alɛ. Dhu àla ndɨ̀ kà ràrɨ̌ mbɛ̀mbɛ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ Yùwanɨ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǒrù ɔvɔ̀na òru tɨ́. Ka kɨrɛ̀ nga kà rɔ́nzɨ̀ ka Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ rɔ̌ òmvǔ-okú dɔ̀ rɔ̀.

Kǎndí yàrɨ́ bhàrʉwà Gǎyò tɨ́ kátɨna atdí mʉ̀krɨ́stɔ̀ tɔ̀. Ka nɨ’ɨ̀ kànɨsà ʉ̀nda arɨ́ alɛ, ndàdʉ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ t’ʉ́nɔta tɔ̀ ɨ̀ nípfo ’òngò ùbhi ʉ̀nɔ̀nà rɔ̌ alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀, fɨ̀yɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ abádhí òwù ùvò rɔ̀.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1-2).

- Yùwanɨ̀ rɨ̌ Gǎyò ɨ̀fʉ̌ ka kɨ́ kàsʉ̌na-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu (3-8)

- Dìyɔ̀trɛ̌fɛ̀ mà Dèmètrǐyò mànà tɔ́ mʉ̀tsɔ (9-12).

- Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta (13-15).

1

Yùwanɨ̀ rɨ̌ Gǎyò nóvì dhu

(Màt 10.40-42)

1 Ɨma, Mʉ̀kʉ̀rʉ̌-akpà tɨ́rɔ̀, ma mɨ́ dhu àndǐ ɨndʉ̀ Gǎyǒ, ɨnyɨ ɔdhɨ̀du, yà atdídɔ̌ ma mózè, ndɨrɔ̀ obhónga dɔ̌ ma mózè. 2 Ɔdhɨ̀dú, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, dhu àkǎ kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ dhu-tsí rùbhi mběyi. Dhu àkǎ ngbɔ̌nʉ rɨ̀’ɨ̀ mběyi àdhàdhɨ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ mběyi afínʉ ɔ̀nǎ rɔ̀ dhu bhěyi.

Yùwanɨ̀ rɨ̌ Gǎyò ɨ̀fʉ̌ kàsʉ̌na-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu

3 Ɨdhɛ̀du ɨ̀ka ndɨ̀ atdídɔ̌, àlɛ̌ t’ádɔ́na níwǔ ùvò ɨrɔ́, ’àdʉ̀ dhu àwɛ nyʉnʉtsì rɨ́’ɨ̀ obhónga dɔ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ nyarúbhi obhónga ɔ̌ tɨ́ dhu dɔ̌ rɔ̀. 4 Ɨdhɛ̀du nɨ̀ka ròsè dhu nɨ́ pbàkà inzo rǔbhi obhónga ɔ̌ dhu ma mɨ̀rɨ̀ dhu. 5 Yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ rɔ̀ Gǎyǒ, nyɨ nyɨ́tɛ̀ a’uta nà nyɨ nyɨ́’ɨ̀ dhu kpangba yà àlɛ̌ t’ɔ́dhɨ́na pbàkrɨ́stɔ̀ dzʉ̀nà nyɨ nyɔ́nzɨ̀ dhu-otù ɔ̌, ɨ̀mbǎ ɨ́’ɨ̀ ɨnzá nyɨ nyʉ́nɨ alɛ màtɨ́. 6 Abádhí íwǔ fɨ̌yɔ̀ nyɨ nyɨ́tɛ̀ àzè nɔ́vɔ̀ kànɨsà-ɔ̀nzɨ̌. Nɨ́ ma mònzì nyɨ, nyɔnzɨ̀ abádhí dzʉ̀nà fɨ̀yɔ́ abhi ɔ̌, àdhàdhɨ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ rɨ́ dhu bhěyi. 7 Obhó tɨ́, abádhí ɔ́pɛ̀ abhi Yěsù Krɨ́stɔ̀-ɔvɔ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ rònzì atdí dhu mà ɨnzá Kàgàwà nʉ́nɨ alɛ-fɔ́. 8 Nɨ́rɔ̀ àlɛ̌ nyʉ́, dhu àkǎ àlɛ̌ rɔ̀nzɨ̀ kɔ̌kɔ̀ àlɛ̌ t’ádɔ́na-tɨdɔ̀ dzʉ̀nà, ndɨ́nɨ̌ àlɛ̌ kɨ’ɨ tɨ́ ɨwà àlɛ̌ kɔ̀nzɨ̀ obhónga tɔ́ ɔtɛ t’ʉ́ndɔta tɔ́ kasʉ atdíkpá abádhí mànà dhu tɨ́.

Dìyɔ̀trɛ̌fɛ̀ mà Dèmètrǐyò mànà tɔ́ mʉ̀tsɔ

(Mbà 22.1; Luk 20.46-47; 1Kò 4.18-21; 1Pɛ́ 2.12)

9 Ma mándǐ dhú-ngba kànɨsà tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, Dìyɔ̀trɛ̌fɛ̀, yà ndɨ kànɨsà ɔ̌ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ ndɨ̀ nózè ndɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ alɛ, nádʉ̀ nzá fɨ̌yɔ̀ ma mʉ̀yǎ dhu à’ù. 10 Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, ma márà àhʉ nɨ́nganɨ́, ma mítsi yà kǎrɔ́nzɨna nzɛ́rɛ dhu nʉ́tɛ kɔ́rɔ́. Kǎrɨ́ nzɛ́rɛ dhu náwɛ̌ dɔ̀ká ìndrǔ-ɔ̀nzɨ̌. Ròsè tdɨ́tdɔ̌, kǎrɨ́ ndùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ndàkɔ abhi ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ ngʉ̌kpà pbàkrɨ́stɔ̀. Ndɨrɔ̀, ɨ pbàkrɨ́stɔ̀ nòzè ’àkɔ alɛ-tsʉ̀ nʉ́tɔ̀ kǎrɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ràkɔ abádhí, ndàdʉ̀ àrà òdìnà rɔ̌ kànɨsà ɔ̌ rɔ̀. 11 Ɔdhɨ̀dú, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ rɔ̀, dhu àkǎ nzá nyʉngʉ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ-owù. Pbɛ́tʉ̀ dhu àkǎ nyʉngʉ ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ-owù. Ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ. Pbɛ́tʉ̀, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nʉ́nɨ nzá Kàgàwà.

12 Dèmètrǐyò-okú dɔ̀ rɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ ídzì dhu àwɛ̌. Ndɨrɔ̀, kàbhà obhónga rɨ̌ kàbhà ídzìnga nɨ́tɛ̀ ndɨ̀tɨ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀ mǎ’ɨ mà, mǎ mɨ́ kàbhà ídzìnga nɨ́tɛ̀ átɔ̀. Ndɨrɔ̀ nyɨ nyʉ̀nɨ wà dhu, yà ma maráwɛ̌na kà dɔ̌ dhu ràrɨ̌ obhó dhu.

Bhàrʉwà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ovìta

13 Ma mɨ́’ɨ̀ ɨndʉ̀ ma mándǐna ábhɔ̌ dhu nyʉ́ nà. Pbɛ́tʉ̀, ma mòzè nzá mandǐ ɨ dhu bhàrʉwà ɔ̌ ɨndʉ̀. 14 Nɨ́rɔ̀, atdyúdu nɨ́ mala nyɨ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌, àlɛ̌ ràdʉ̀ ɔ̀tɛ àlɛ̌-tsʉ̀ nyʉ́ ɔ̌. 15 Dhu àkǎ nyadɨ màrʉ̀ngà ɔ̌. Ɔdhɨ́nʉ òvì nyɨ mběyi. Ndɨrɔ̀, òvì nyóvì ɔdhɨ́du kɔ́rɔ́, nyovì ngǎtsi alɛ ɔvɔ̀na nyʉ́ rɔ̌.

Yudhà

Yudhà

andí bhàrʉwà

Yàrɨ́ bhàrʉwà ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Yàrɨ́ ídǒ bhàrʉwà nandí nɨ́ «Yudhà, Yàkɔbhɔ̀ t’ádɔ̀nà» tɨ́ kátɨna alɛ (1). Ndɨ Yudhà mà adɔ̀nà Yàkɔbhɔ̀ mànà ɔ́yɔ̌rɔ̀ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ Yěsù t’ádɔ́ná-nzo (Màt 13.55). Kǎndí ndɨ pbɨ̀ndà bhàrʉwà mbɛ̀mbɛ̀ azà kumì atɔ ʉ́dà Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌ rɔ́rɔ̀.

Ndɨ andítá rɨ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ Yudhà rambɛ́nà dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ atdí kànɨsà tɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ibí kànɨ́sá tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ka kʉ̀nɨ nzá atdí kànɨsà mà abádhí nzínzì ɔ̌ náarɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà kɨgɔ̀. Pbɨ̀ndà bhàrʉwà ɔ̀, kǐtsu átɔ̀ Ungbòta-Ayɨ́ ɔ̀ bhǔkù mà Pbàyàhúdí tɔ́ ngʉ̌kpà andítá mànà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ ɨrɛ̀ta. Nɨ́ ka kɨ̀rɛ̀ dhu nɨ́ kǎndí dhu fɨ̌yɔ̀ ábhɔ̌ alɛ rɨ’ɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ rɨ́’ɨ̀ Pbàyàhúdí.

Yudhà ɨ’ɨ̀ nà ɨrɛ̀ta nɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀ tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ dhu àndǐ Yěsù arɨ́ ìndrǔ ɨ̀gʉ̌ dhu dɔ̌ nɨ̌ ɨrɛ̀ta (3). Pbɛ́tʉ̀, kǎla dhu nɨ́ dhu ràkǎ ndìtdyu abádhí-nyɨ̀kpɔ́ tsàkàtsàkà nyʉ́ abádhí nzínzì ɔ̀ ɨ̀ nítsu pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ arɨ́ ’àtɨ alɛ rɔ̌ rɔ̀ (4). Ɨ alɛ owúnà ’àtɨ̀ rɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ Kàgàwà nyʉ́ ná’ù. Ndɨrɔ̀ abádhí nɨ’ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀tálɛ.

Bhàrʉwà-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Bhàrʉwà-dɔ̀kpa (1-2).

- Yudhà rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ àvǐ rùgyè ɨ̀, ’ɔ̀dɔ̀ yà atdí-gʉ̀na tɨ́ Kàgàwà íbhò pbɨ̀ndà dhu tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀ a’uta mběyi (3-4).

- Yudhà rɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ɨtdɨ̀ya atdídɔ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ arɨ́ ’àtɨ alɛ, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀mbǎ ’àdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ pbàkrɨ́stɔ̀ tɨ́ alɛ-ànyǎ tɨ́ dhu tɔ́ atdídhená ɔ́fɔ̀ nɨ́tɛ̀ dhu (5-19).

- Yudhà rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ ònzi ròwù angyi tɨ́ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̌, ndɨrɔ̀ ròngò ídzìnga ɔ̀nzɨ̀ yà afíya arúguru Yěsù ɨ̀ á’ù dhu dɔ̌ alɛ tɔ̀ dhu (20-23).

- Yudhà rɨ̌ Kàgàwà ɨ̀fʉ̌ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-okú dɔ̀ rɔ̀ dhu. Ndɨ ɔbɨ nɨ̌, Kàgàwà arɨ́ pbɨ̀ndà alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ ndɨ́nɨ̌ oko tɨ́ rɔ̀ná ɨ̀ ápbǎ ɨ̀ rɔ́rɔ̀ tɨ́ (24-25).

1

Yudhà rɨ̌ pbàkrɨ́stɔ̀ nóvì dhu

1 Ɨma Yudhà, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà ɨnɔ-akpà, ndɨrɔ̀ Yàkɔbhɔ̀ t’ádɔ̀nà, ma màndǐ dhu fʉ̌kʉ̀ yà Àba Kàgàwà únzì nyɨ̌, kǒzè nyɨ̌, ndàdʉ̀ àmbɛ nyɔ̌dɔ̀ dɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ tɔ̀ rɔ̀. 2 Dhu àkǎ Kàgàwà bhà ɨzʉ mà, Kà bhà màrʉ̀ngà mà, Kà bhà àzè mànà rɨ̀’ɨ̀ abhɔ nyʉ́ fʉ̌kʉ̀.

Tɨ̀tɔ̀ tɔ́ màlímó

(2Pɛ́ 2.1-17)

3 Ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, ma múbhì dhu-atdyú òhò rɔ̌ atdídɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mandí tɨ́ dhu fʉ̌kʉ̀ yà atdíkpá àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ nà nyɨ̌ mànà ɔ̀gʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Nɨ́, ma mála dhu kà ràkǎ wà mandǐ, ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nyabá tɨ́ ɔbɨ, nyǎmbɛ nyǔgyè dɔ̌ nɨ̌, nyɔ̌dɔ̀ yà atdí-gʉ̀na tɨ́ Kàgàwà íbhò pbɨ̀ndà dhu tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀ a’uta mběyi. 4 Obhó tɨ́, atdídhená nzɛ́rɛ alɛ nítsù wà nzínzìkʉ ɔ̀ ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ rɔ́rɔ̀. Ɨ alɛ nɨ́ ɨwà Kàgàwà náatdɨ̀ ànyǎya angyangyɨ nyʉ́ alɛ. Abádhí ʉ́gɛ̀rɛ̀ Kàgàwà bhà ɨzʉ tɔ́ ɔtɛ rɨ̀’ɨ̀ yà ɨ̀ ózè ’ɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ ɔ̀ná otu tɨ́. Ndɨrɔ̀, abádhí ɔ́dhɔ̀ wà Yěsù Krɨ́stɔ̀, yà atdí tɨ́ arɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ Màlimò, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ. 5 Ɨ̀mbǎ dhu ɨ̀’ɨ ɨwà nyɨ̌ nyʉ́nɨ yà ma mɔ́vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu angyangyɨ dhu màtɨ́, nɨ́ ma mòzè misè fʉ̌kʉ̀ dhu nɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ɨgʉ́ pbɨ̀ndà alɛ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀ dhu. Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ ɨ̀ nùvǒ, ɨ̀nzɨ̌ ’à’ù ndɨ̀ alɛ-tsè nábhʉ rɔ̀tdɨ̀ ndɨ̀. 6 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɛ̀ atdídhená màlàyíká náanzɨ̀ dhu: abádhí náadɔ̀ nzá fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga, pbɛ́tʉ̀ abádhí nʉ́ʉbhà yà ɨ̀ aróko ɔ̀ná ngari nyʉ́. Nɨ́ Kàgàwà arɨ́ abádhí ɔ̀dɔ ɨ́nɔ̀ ɔ̌ ùsǒ ndɨ̀ ndúsǒ dhòdhódhónga tɔ́ imbi ɔ̀ rɔ́rɔ̀, ròngò àmbɛ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ndɨ̀ ndaraya ɔ̀ná ádrʉ̀ngbǎ ɨdhɔ nɔ́dɔ̀ dɔ̌. 7 Ndɨrɔ̀, dhu àkǎ nyɨ̌rɛ̀ átɔ̀ nɨ́ Sɔ̀dɔmɔ̀ mà Gɔ̀mɔrà mànà tɔ́ kɨgɔ̀, tɨyá arɨ́’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ kɨgɔ̀ mànà. Ɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà náanzɨ̀ nzɛ́rɛnga ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Abádhí níipfo ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ nyʉ́ àmbɛ̀nà ɔ̀nzɨna nzɛ́rɛnga-tɨdɔ̀ ɔ̀nɛ̀ dɔ̌ ’ɔ̀nzɨ̀. Nɨ́, ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Kàgàwà atdɨ̀ wà abádhí-ànyǎ ròngò àpbɛ̀ àbà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ dhòdhódhónga nà kàzʉ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɨ’ɨ tɨ́ ìndrǔ-nyɨ̀kpɔ́ ìtdyu rádʉ̀ atdí ɔ́fɔ̀ tɨ́.

8 Nɨ́ ndɨ dhu bhěyi tɨ́, kɔ̌kɔ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ nzɛ́rɛ alɛ náarɨ́ dhu ɔ̀nzɨ ɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ bhà nóongónà dhu ɔ̀nzɨ̀ dhu bhěyi tɨ́: abádhí rɨ̌rɛ̀na nzɛ́rɛ dhu náarɨ́ abádhí àbhʉ̌ rɨ̀tɨ ngbɔ̌ya, ’àdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga gàyà nɔ́nzɨ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí arɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ nyʉ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ aróko ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ ɔ̌ màlàyíká nɨ̌. 9 Pbɛ́tʉ̀, yà Músà-abvò dɔ̌ ɨ̀ ɨ́ ’àtɔ̀, ’àmbɛ ’àgò dɔ̌ Pfɔ̀mvɔ nà rɔ̀, Mʉ̀kǎlì, Kàgàwà bhà màlàyíká ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎlɛ, náamvù nzá ndɔ̀tdɨ̀ anya kà-dɔ̌, ndʉ̀nɔ̀ dhu kà nɨ̌ ɔ̀ná. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà àkǎ ndàbhʉ nyɨ nyabà àpbɛ̀.» 10 Pbɛ́tʉ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ nzɛ́rɛ alɛ náarɨ́ dhu ʉ̀nɔ ɨnzá ɨ̀ ʉ̀nɨ dhu nɨ̌ màtɨ́. Ndɨrɔ̀ ɨ̀zǎ, yà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ ɨnga t’ʉ́nɨta nà, nɨ́ bhà ɨrɛ̀ta tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ abádhí ʉ́nɨ dhu náarádʉ̀ abádhí àbhʉ rùwǐ ùwǐ tɨ́. 11 Nɨ́, abádhí rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Abádhí ótsù Kàyinà náatsù ɔ̀ná otu ɔ̌. Abádhí ʉnɔ tɨ̀tɔ̀ Bàlamà bhěyi fʉ̀rangà-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí ʉvɛ̀, Kɔrà bhěyi ɨ̀ ɨ́và dhu dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 12 Ndɨrɔ̀, abádhí mànà nyɨ̌ nyóko, nyǎmbɛ dhu ɔ̀nyʉ̀ dɔ̌ atdíkpá atdí ɔdhɨ bhěyi dhu náarádʉ̀ nyɨ̌ ɨ̀tɨ̌ ɨ̀tɨ̌ tɨ́. Obhó tɨ́, abádhí arɨ́ dhu ɔ̀nyʉ ’ùlè nɨ̌ abhɔ nyʉ́ ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀ya rɨ̌wʉ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ɨ̀ kɛ̀lɛ̌ nɨ́rɛ̀ dɔ̌ ɨ̀tɨ́rɔ̀. Abádhí ʉ́lɨ ɨ̀ awɛ rɨ̌rà nà àpbù, yà ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ igye àbhʉ̌ rɨ̀kɔ̌ bhěyi. Ndɨrɔ̀ abádhí ʉ́lɨ ɨ̀ átɔ̀ yà ɨ̀nzɨ̌ arádʉ̀ itsu-kpɔ̌ ɨ̀’ɔ, yà ɨ̀ àkǎnà ’ɔ̀’ɔ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ itsu bhěyi. Tdɨ́tdɔ̌, abádhí ʉ́lɨ ɨ̀ yà ɨvɛ́na ka kangbɛ̀, ràdʉ̀ òtdyù dòtsí itsu bhěyi. 13 Abádhí ʉ́lɨ ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ rɨ́ ’ʉ̀pbɨ ɔbɨ nyʉ́ nà mʉ̀kʉrà bhěyi, alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ fɨ̀yɔ́ mʉ̀tsɔ ràdʉ̀ ’ʉ̀lɨ yà ɨdha rʉ̌dzɨ̀lɨ̌na ɨdha-gì dɔ̀ mùselele bhěyi. Abádhí ʉ́lɨ ɨ̀ átɔ̀, yà dhòdhódhónga nà ɨ̀ óngo òko ɔ̀ná atdídɔ̌ ʉ́tɨ̀ ɨ́nɔ̀-ɨ́yà tɔ́ ngari Kàgàwà ɔ́pɨ̀ fɨ̌yɔ̀ akyɛ rúbhi alalɨ bhěyi.

14 Ɛ̀nɔkà náavɔ̀ dhu angyangyɨ abádhí-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨ Ɛ̀nɔkà nɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ rʉ̀gànda ìsě Àdamʉ̀ rɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rʉ̀gànda ɔ̌ atdí alɛ. Nɨ́ kǎtɨ: «Kànɨ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rɨ̌rà pbɨ̀ndà pbǎfe lʉfʉ̀-tsʉ̀ ɨ̀lɨ̌lǎ màlàyíká nà. 15 Kà rɨ̌rà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉnɔ tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-ànyǎ. Kà rɨ̌ yà nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀, rɔ̀ná abádhí anzɨ̀ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kà rɨ̌ ɨ nzɛ́rɛngatálɛ-ànyǎ nɨ́tdɨ̀ yà abádhí ʉnɔ ndɨ̀ nɨ̌ ododu ɔtɛ-abábá-okú dɔ̀ rɔ̀.» 16 Ɨ alɛ-ɨdhɛ̀ náarɨ́ nzɨ̌ ndɨ̀kǎ akɛkpá màtɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ ònu dɔ̌ kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí arúbhi yà afíya nyʉ́ nózè ɨ̀tɨ́rɔ̀ dhu bhěyi, ’àdʉ̀ àmbɛ ɨdzɨ́tá tɔ́ ɔtɛ-abábá ɔ̀tɛ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀, abádhí arɨ́fʉ̌na alɛ nɨ́ dhu àbà ɨ̀ ádʉ̀ fɔyá alɛ.

Yěsù ná’ù alɛ tɔ̀ ka kɨ́ sedzà àbhʉ̌ dhu

(Kɔ̀l 2.6-7; 2Tɛ̀ 3.3-5; Yàk 5.19-20; 2Pɛ́ 3.17-18)

17 Nyɨ̌’ɨ́na ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌rɛ̀ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ nʉ́ʉnɔ angyí fʉ̌kʉ̀ ɔtɛ. 18 Abádhí atɨ nyɨ̌ nɨ̌: «Yà adzɨ ɔ̌ dhu-tsʉ̀ rɨ̌ ’ɔ̀dɨ̀ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ rɨ̌ ’ìndù rɔ̀, nyɨ̌ngɔ̀ rɨ́ atdídhená alɛ nɨ́ɨ’ɨya ìnè, ’àdʉ̀ àmbɛ ùbhi dɔ̌ afíya nyʉ́ ózè dhu bhěyi, ɨtsɛ nyʉ́ Kàgàwà rɔ̌ rɔ̀.» 19 Abádhí nɨ́ ndɨ ìndrǔ-ɔ̌nga àbhʉ̌ arɨ́ rʉ̀ndɔ̀ ɨ̀ alɛ. Abádhí arɨ́ yà adzɨ ɔ̌ dhu kɛ̀lɛ̌ nɨ́rɛ̀. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɨ̌’ɨ̀ mbǎ abádhí-nyʉtsì. 20 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ ɔdhɨ́dǔ, yà atdídɔ̌ ma mózè nyɨ̌ rɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌sɨ̀ nyɨ̌ nzínzìkʉ ɔ̌, wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà atdídɔ̌ ɨ̀lǎ a’uta dɔ̌, nyǎdʉ̀ nyɨ̌tsɔ̀ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí bhà ɔbɨ nɨ̌. 21 Dhu àkǎ nyǒkò Kàgàwà ózè nyɨ̌ nɨ̌ àzè ɔ̌, nyǎmbɛ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐbhona fʉ̌kʉ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga ɔ̌ dhòdhódhónga tɔ́ ípìrɔ̌nga nɔ́dɔ̀ dɔ̌.

22 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ kɔ̌kɔ̀ afíya arúguru Yěsù ɨ̀ á’ù dhu dɔ̌ atdídhená alɛ-ɨzʉ̀. 23 Nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌gʉ̌ ngʉ̌kpà alɛ, nyʉ̌dhǎ kàzʉ ɔ̀ rɔ̀. Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ ídzìnga ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ ɔdɔ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ́rɔ̀, nyǎdʉ̀ abádhí rɔ̌nzɨna nzɛ́rɛ dhu ábhʉ rɔ̀tɨ̀ mbɛrʉ̀ mà nɔ́dhɔ̀.

Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga ìlè ka kɨ́ dhu

24 Kàgàwà nɨ́ nyɔ̌dɔ̀ rádʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ nyǎwà nyɨ̌ nzɛ́rɛnga ɔ̀, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǐkò ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhú na nyʉkʉtsì, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀-ɔ̀nzɨ̌ alɛ. 25 Ndɨ Kàgàwà, yà atdírɔ̀ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ Ɔ̀gʉ̀ba tɨ́, Yěsù Krɨ́stɔ̀, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-otù ɔ̌ alɛ, nákǎ ɨfʉta nà, ádrʉ̀ngbǎnga nà, ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ dhu ʉ̀yǎ ka kɨ́ ìndrǔ tɔ̀ nɨ̌ ɔbɨ nà, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀, rɨ̀rà àhʉ kòmbí nga ɔ̀ màtɨ́, ndɨrɔ̀ dhòdhódhónga nà! Àmɨ̀nà.

Upfòta tɔ́ bhǔkù

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Upfòta

tɔ́ bhǔkù

Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɨ̀ nòtù ádrɔ̀drɔ̌ dhu tɨ́ dhu

Dhu àla ndɨ̀ Upfòta tɔ́ yàrɨ́ bhǔkù nandí alɛ ràrɨ̌ Yùwanɨ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà uvitatálɛ. Kǎndí ka ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì nɨ’ɨ̀ Rɔmà kámá dɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà bhà pbìrì nzínzì ɔ̌ atdí pbìrì. Nɨ́ ndɨ kamà náazè kongò ndʉ̀lɛ mʉ̌ngʉ̌-ngba bhěyi. Yà ɨ̀ nùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀lɛ̌ ka pbàkrɨ́stɔ̀ núso ka kongónà, kadʉ̀ àbhʉnà ràbà àpbɛ̀ abhɔ nyʉ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, ka kasò Yùwanɨ̀, kowù ʉ̀bhànà Pàtɛmʉ̀ tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà dɔ̀ (1.9), Yěsù Krɨ́stɔ̀ bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ ʉ̀nɔ kǎrɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

Yùwanɨ̀ andí yàrɨ́ bhǔkù mbɛ̀mbɛ̀ àrʉ̀gyètdí kumì dɔ̀ná imbò nà atɔ ɔ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ka kʉ́gʉ̀ dhu-dzidɔ̌. Kǎndí ka ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndabhʉ̀ tɨ́ pbàkrɨ́stɔ̀-afí ròtsì ɔbɨ nɨ̌, ròkò Yěsù Krɨ́stɔ̀-rɔ̌ tɨ́ ɨ̀ àpbǎ afíya rɔ́, àzèmbè ɨ̀ ɨ́ àpbɛ̀ nábà rɔ́rɔ̀ màtɨ́. Kǎzè dhu nɨ́ abádhí rɔ̀dɔ̀ Yěsù Krɨ́stɔ̀ rǐngo ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌ dhu atdyúya nyʉ́ nà (22.7).

Upfòta tɔ́ bhǔkù nɨ́ pbànábí tɔ́ bhǔkù bhěyi rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ bhǔkù (22.7,10,18,19). Kà-ɔ̀ ka kálǎna dhu nɨ́ Ungbòta-Ayɨ́ ɔ̀ ábhɔ̌ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu dɔ̀yá dhu. Ngʉ̌kpǎkà dhu-tsí nɨ́ ùru tɨ́ tɨ̌ya úrù ɨ̀ dhu. Ɨ ɔ́fɔ̀ nɨ́: «Mʉ̀nyɔ̀nɨ̀», «Bàbelì», ndɨrɔ̀ «Ɔzʉ́-bvʉ» (ɨ̀fɔ, àrʉ̀bhʉ̀, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà).

Bhǔkù-nyɨ̀tɨ̀ ka kóhù tɨ́ dhu

- Yùwanɨ̀ rɨ̌ ndàtɨ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ívì alɛ tɨ́ dhu mà, Yěsù rɨ̌ kàvǐ rùndǐ bhàrʉwà Àziyǎ-Ngba tɔ́ pbìrì ɔ̌ àrʉ̀bhʉ̀ kànɨ́sá tɔ̀ dhu mànà dhu (1.1–3.22).

- Yùwanɨ̀ rɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ dhu àlǎ ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ dɔ̀nà dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌, ndàdʉ̀ àwɛnà kɔ́rɔ́ dhu (4–20).

- Kàgàwà rɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔwʉ́tá mà adzɨ-ɔwʉ́tá mànà dhu nɔ́bhɔlɔ dhu (21–22).

1

Bhǔkù-dɔ̀kpa

(Àmɔ 3.7; Upf 22.6-10)

1 Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ dhu nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ abhʉ̀ kʉnɨ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu. Kàgàwà abhʉ̀ Yěsù rʉ̀nɨ ɨ dhu, ndɨ́nɨ̌ kɨ̌tɛ̀ tɨ́ pbɨ̀ndà alɛ tɔ̀. Nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀ avì pbɨ̀ndà màlàyikà rɨ̀rà ɨ dhu ɔ̀vɔ̀ idù, ɨma Yùwanɨ̀ kàbhà ɨnɔ-akpà. 2 Nɨ́ ma mavɔ̀ ma mala dhu ìndrǔ tɔ̀ kɔ́rɔ́. Ma matɨ ɨ dhu ràrɨ̌ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nyʉ́ ndɨrɔ̀ Yěsù ràrɨ̌ ɨ dhu tɔ́ ngàmbì. 3 Hirò nɔ́nzɨ rɨ́ alɛ nɨ́ wɔ̀ ndɨ pbànábí tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ka kandí ɔtɛ nɔ́zʉ̀ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ nɨ́ ɨ ɔtɛ ɨ̀rɨ rɨ́ ’àdʉ̀ ɔ̀dɔ̀nà afíya ɔ̀ alɛ. Obhó tɨ́, ɨ ɨ̀ nandí ɔtɛ rǎkǎ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ìndù wà ndɨ̀.

Yùwanɨ̀ rɨ̌ Àziyà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ àrʉ̀bhʉ̀ kànɨ́sá ɔ̌ bhà nóvì dhu

(Màt 24.30-31; Upf 5.8-13)

4 Ɨma nɨ́ Yùwanɨ̀ yà ma mɨ́ dhu àndǐ fʉ̌kʉ̀ Àziyà tɔ́ mʉ̀lɛngʉ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kànɨ́sá ɔ̌ bhà tɨ́rɔ̀ rɔ̀. Kàgàwà, yà ɨ̀’ɨ̀ ɨ’ɨ̀, yà ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀rà ɨraya alɛ nákǎ ndàso nyɨ̌, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌. Ndɨrɔ̀ yà Ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ kàbhà tombi-ɔ̀nzɨ̌ arɨ́’ɨ̀ kàbhà àrʉ̀bhʉ̀ alafí* nákǎ ’àso nyɨ̌, ’àdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌. 5 Ndɨrɔ̀, Yěsù Krɨ́stɔ̀ nákǎ ndàso nyɨ̌, ndàdʉ̀ nyǎbhʉ nyǒkò màrʉ̀ngà ɔ̌ átɔ̀. Ka nɨ́ obhó dhu kɛ̀lɛ̌ ʉ̀nɔ arɨ́ ngàmbì, wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ndɨ̀ nɨngbɛ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ yà adzɨ dɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ kamà*. Kǒzè àlɛ̌, ndàdʉ̀ àlɛ̌ ʉ̀wʉ azùna nɨ̌ àlɛ̌ tɔ́ nzɛ́rɛnga bhà ɔbɨ-tsìnǎ rɔ̀. 6 Kǎbhʉ àlɛ̌ àlɛ̌ rɨ̀’ɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà Kàgàwà bhà idzi ɔ̌ bhà tɨ́, ndɨrɔ̀ ndɨ Àbanà tɔ̀ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ pbàkùhánɨ́ tɨ́*. Nɨ́ ilèta mà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mànà nákǎ kà nà tɨ́ dhòdhódhónganà! Àmɨ̀nà.

7 Ándà, kɔ̀nɨ̌ kà rɨ̌rà àpbù ɔ̌*!

Nɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ rɨ̌ kàlǎ,

ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ kɔ̌ngɔ̀-kpa mà nadù àlɨ̌ nɨ̌ alɛ màtɨ́.

Ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀ rɨ̌ ’ʉ̀hʉ̌ ɨzʉ nɨ̌ kǒkú dɔ̀ rɔ̀*. Obhó tɨ́, kà rɨ̌’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi! Àmɨ̀nà.

8 Yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà rǎtɨna: «Ɨma, Ɨma nɨ́ Álʉ́fà ndɨrɔ̀ Ɔ́mɛ́gà†.» Ka nɨ́ yà ɨ̀’ɨ̀ ɨ’ɨ̀, yà ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀, ndɨrɔ̀ yà ɨ̀rà ɨraya alɛ.

Yùwanɨ̀ rɨ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ àlǎ ɔnyʉ bhěyi rɔ̌dzɨ̀ dɔ̀nà dhu tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ dhu

(Dàn 10.5-12)

9 Ɨma nɨ́ adɔ̀kʉ Yùwanɨ̀. Yěsù nà àlɛ̌ kúngbò àlɛ̌ dhu-otù ɔ̌, àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ atdíkpá kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̌, àlɛ̌ kɨ́ àpbɛ̀ àbà atdíkpá, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ kɨ́ dhu-dzi òndù atdíkpá. Ɨma, ma mɨ’ɨ̀ òsò ka kósò ma kowù mʉbhà Pàtɛmʉ̀ tɨ́ kátɨna sɔ̀ngà dɔ̀ rɔ́, Kàgàwà bhà Ɔtɛ ʉ̀nɔ ma márɨ́ ìndrǔ tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Yěsù bhà ngàmbì tɨ́ ma mɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 10 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ ka kɨ́ ɔ̀ná atdí yɛngɛ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌, kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ɨrá ma, madʉ̀ wàndà rɔ̌ngɔ̀ dhu bhěyi rɨ̌ ndɨ̀rɨ ɔbɨ nyʉ́ nà alɛ-tù ɨ̀rɨ̀ dzidu dɔ̀nǎ rɔ̀ rɨ́rà rɔ́. 11 Ndɨ alɛ-tù ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyɨ nyálǎna dhu àkǎ nyandǐ bhǔkù ɔ̀, nyadʉ̀ òvìnà àrʉ̀bhʉ̀ kɨ́gɔ́ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨ́sá tɔ̀. Ɨ kɨ́gɔ́ nɨ́: Ɛ̀fɛsɔ̀, Sìmurunà, Pɛ̀rgamʉ̀, Tùwàtɛrà, Sardì, Fìlàdèlìfiyà, ndɨrɔ̀ Làwòdìkiyà.»

12 Nɨ́ ma magɛ́rɛ́ ma ndɨ́nɨ̌ ma mala tɨ́ wɔ̀ idù rɨ́ dhu ɔ̀vɔ alɛ. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mala ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu, yà àrʉ̀bhʉ̀ ɔpbɨ́na dɔ̌ ka karɨ́ tarà ʉ̀lɨ̌ dhu. 13 Ndɨrɔ̀, ɨ àrʉ̀bhʉ̀ dhu-ɔpbɨ́ nzínzì ɔ̌, ma mala Ìndrǔ t’Ídhùnà* bhěyi rólo alɛ. Ndɨ alɛ náafɔ́ pfɔ̌na ɔ̀ nyʉ́ rárà àhʉ ádzǐ kanzʉ̀-akpà rɔ̀ná, ndàdʉ̀ ìsonà ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ kùkyě nɨ̌ odrùna dɔ̌ rɔ̀. 14 Kà-dɔ̀ká náawʉ̀ tdyé ɔ̀wɔ̌wʉ̀ tàmà-ká bhěyi, ndɨrɔ̀ mbɨ̀lɨ̀kàkù bhěyi. Ndɨrɔ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ náambɛ́nà ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ kàzʉ-ɨdà-dɔ bhěyi. 15 Kà-pfɔ̀ nʉ́ʉmbɨ̀lɨ̀ álɨ̀ tɔ́ kàzʉ ɔ̀ ka kɔ̀bɨ̀ rɨ̀lǎ pɛ́ɛ́ mʉ̀lɨngà tɔ́ sʉma bhěyi. Ndɨrɔ̀ kà-tù ambɛ́nà ndɨ̀rɨ̀ dɔ̌ àdhàdhɨ̀ ábhɔ̌ ɨdha rǎwa dhu rɨ̌ ndɨ̀rɨ dhu bhěyi. 16 Kɨ̌’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alalɨ* ndɨ̀ ndʉ̀lʉ̌ fangà tɔ́ ɔtsʉ́na nɨ̌ rɔ́. Kà-li’ɔ̀ rɔ̀ ambɛ́nà àhʉ dɔ̌ nɨ́ ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ kunàdɔ rɨ̌ ndàkà obhi-akpà. Ndɨrɔ̀, kà-nyɨ̀ ambɛ́nà ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ atdídɔ̌, àdhàdhɨ̀ atdídɔ̌ nyʉ́ rɨ́ka ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà adyifɔ̀ bhěyi. 17 Ma mitdègu kàlǎ, nɨ́ ma mɨtsɨ obvò kɔ̀nzɨ̌ àdhàdhɨ̀ ɨwà ɔ̀vɛ̀ alɛ bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ fanga tɔ́ ɔtsʉ́na ɨ̀lɨ dùdú ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nzɔ̌nzɨ ɔdɔ! Ɨma, ɨma nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu apɛ̀ ndɨ̀ rɔ̀ná rɔ̀ alɛ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu araya ìku dɔ̀ná rɔ̀ alɛ. 18 Ɨma nɨ́ ípìrɔ̌nga t’álɛ. Ma mavɛ̀ wà, pbɛ́tʉ̀ kòmbí, ma mɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌ rɔ̀ nyɨ̀kpɔ́du nà dhòdhódhónganà. Ma mɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ɔvɛ dɔ̌ ndɨrɔ̀ òyǐ ɔ̀ nga dɔ̌. 19 Nɨ́rɔ̀, dhu àkǎ nyandǐ nyɨ nyálǎna dhu. Ɨ dhu nɨ́ ɨ̀’ɨ̀ rɨ́’ɨ̀ kòmbí dhu mà, olù rówu ’ʉ̀nyà dhu mànà. 20 Yàrɨ́ nɨ́ ndɨ yà fanga tɔ́ ɔtsʉ́du-tsírɔ́ nyɨ nyala àrʉ̀bhʉ̀ alalɨ mà, wɔ̀ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu, yà àrʉ̀bhʉ̀ ɔpbɨ́na dɔ̌ ka karɨ́ tarà ʉ̀lɨ̌ mànà-tɨ̀: kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alalɨ rɨ̌tɛ̀na nɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ kànɨ́sá tɔ́ màlàyíká, ndɨrɔ̀ tarà ʉ̀lɨ̌ ka karɨ́ dɔ̀yá àrʉ̀bhʉ̀ dhu-ɔpbɨ́ rɨ̌tɛ̀na nɨ́ ɨ àrʉ̀bhʉ̀ kànɨ́sá.»

2

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(Kas 20.17,28-31; Ɛ̀fɛ 1.15-16; 5.2; Ɛ̀br 6.10-12)

1 Tdɨ́tdɔ̌, yà idù rúbhi dhu ɔ̀vɔ̀ rɔ̌ alɛ náatɨ: «Ándǐ dhu Ɛ̀fɛsɔ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alalɨ nʉ̀lʉ̌ fangà tɔ́ ɔtsʉ́na nɨ̌ alɛ, ndɨrɔ̀ yà ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ tarà nzínzì ɔ̌ rúbhi alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀. 2 Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀tsɔ, nyɨ nyarɨ́ adyɔ ɨ̀vɔ̀ owùdu ʉ̀ngʉ̌ nyɨ nyɨ́ rɔ̀ tɨ́ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ nyarɨ́ dhu-dzi òndù tɨ́ dhu mà. Ma mʉ̀nɨ wà dhu nyɨ rarɨ́ nzɨ̌ nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɔ́ dhu-dzi òndù. Nyɨ nyómvù wà uvitatálɛ tɨ́ arɨ́ ’àtɨ alɛ-afí, tàmànyà pbánɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨ̀ uvitatálɛ rɔ́rɔ̀, nyadʉ̀ dhu ɔ̀sʉ̀ abádhí ràrɨ̌ tɨ̀tɔ̀ t’ʉ́nɔta t’álɛ. 3 Ɨnyɨ nɨ́ dhu-dzi t’óndùta t’álɛ, ndɨrɔ̀ nyɨ nyábà àpbɛ̀ ɔvɔ̀du-okú dɔ̀ rɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ afínʉ ràdʉ̀ ndɨ̀ngyɛ rùdú rɔ̀. 4 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ ma mʉ́nɔna atdí dhu nà. Ndɨ dhu nɨ́: ɨnyɨ, nyɨ nyárɨ́ mbǎ àzè nà idù kòmbí àdhàdhɨ̀ nyɨ nyɨ’ɨ̀ kà nà angyi dhu bhěyi. 5 Nɨ́rɔ̀, ɨ́rɛ̀ pɛ́ nyɨ nyɨtsɨ rɔ́ nga, nyadʉ̀ nyʉgɛ̀rɛ̀ nyʉbhà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga, nyadu nyɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀tsɔ ɔ̀. Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyapɛ́ nyʉgɛ̀rɛ̀ nyʉbhà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga, nɨ́ ma mɨ́rà tɨnʉ ɔ̀, madʉ̀ pbʉ̀kʉ̀ tarà ìpfo fɨ̀ndá ngari ɔ̌ rɔ̀. 6 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyɨ́’ɨ̀ ìnè yàrɨ́ ídzì dhu nà nyʉnʉtsì: nyɨ nyɔ́ndrɔ̀ Pbànìkɔ̀láyí* tɔ́ mʉ̀tsɔ àdhàdhɨ̀ ma mɔ́ndrɔ̀ ka átɔ̀ dhu bhěyi tɨ́.

7 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà arɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rɨ wɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi! Dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɔ̀ ma mabhʉ̀ya yà Kàgàwà bhà ɨnga ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga tɔ́ itsu-kpɔ̌*, ndɨ alɛ rɔ̀tɔ̀.›»

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Sìmurunà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(Màt 5.10-12; Yàk 1.12)

8 Tdɨ́tdɔ̌ ndɨ alɛ atɨ ma nɨ̌: «Ándǐ dhu Sìmurunà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ yà kɔ́rɔ́ dhu apɛ̀ ndɨ̀ rɔ̀ná rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu ikùya dɔ̀ná rɔ̀ alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ alɛ náavɛ̀ wà, pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌’ɨ̀ ípìrɔ̌ rɔ̀ nyɨ̀kpɔ́na nà. 9 Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà pbʉ̀kʉ̀ àpbɛ̀ mà pbʉ̀kʉ̀ nǎkʉ̀ mànà. Pbɛ́tʉ̀ngàtɨ́, ɨnyɨ nɨ́ ònzìtálɛ! Ndɨrɔ̀ ma mʉ̀nɨ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Pbàyàhúdí tɨ́ arɨ́ ’àtɨ alɛ náarɨ́ dhu ʉ̀nɔ nyɨ nɨ̌ dhu átɔ̀, tàmànyà pbánɨ́ ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ ɨ̀ Kàgàwà bhà obhóná alɛ rɔ́rɔ̀. Abádhí nɨ́ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ tɔ́ mʉ̀tʉ̀! 10 Nɨ́, nyɨ nyàkǎ nzá nyɔnzɨ̀ nyɨ nyábàna àpbɛ̀ ɔdɔ̀. Nyɨ nyàkǎ nyʉnɨ dhu nɨ́, Pfɔ̀mvɔ ràrɨ̌ afíkʉ ùmvǔ ùmvǔ, imbi-dzà ɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ atdídhená alɛ àbhʉ̌ kusǒ dhu-otù ɔ̌. Nɨ́ nyɨ̌ nyɨ́ àpbɛ̀ àbà ràrà àhʉ ɨdrɛ̀ ɨdhɔ† tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàkǎ nyondù dhu-dzi, ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ nyɨ nyɔ́vɛ̀ dhu màtɨ́. Nɨ́ ma madʉ̀ya ípìrɔ̌nga tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ àbhʉ nyafɔ̌.

11 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà arɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rɨ̀ wɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi! Dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nɔ́ɔvɛ́ya nzɨ̌ ɔyɔ-gʉ̀na ɔvɛ nɨ̌*.›»

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Pɛ̀rgamʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(Ìsa 11.4; Yud 3-4,11)

12 Tdɨ́tdɔ̌ ndɨ alɛ atɨ ma nɨ̌: «Ándǐ dhu Pɛ̀rgamʉ̀ tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ yà ɔ́yɔ̌ kɔ́rɔ́ kunàdɔ rɨ̌ ndàkà obhi-akpà nà rɨ̌’ɨ̀ alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀. 13 Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà nyɨ nyarádɨ ɔ̀ná ngari. Ndɨ ngari nɨ́ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ɔ́nyʉ̀ idzi ɔ̀ná ngari. Pbɛ́tʉ̀ngàtɨ́, nyɨ nyínè ɔvɔ̀du rɔ̌ nyɨ́ nyápbǎ nyɨ rɔ́ tɨ́. Ma mʉ̀nɨ wà Àtìpasɨ̀ yà pɔ́tsɔ́ ídè pbàkà ngàmbì tɨ́ ìndrǔ-ɔ̀nzɨ̌ alɛ-rɔ̌ ndɨ̀ nɔ́nzɨ̀ dhu átɔ̀. Ɨ̀mbǎ dhu rɨ̌’ɨ̀ ka kóhò ka fʉ̌rábvʉ̌, yà pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ arádɨ ɔ̀ná pbanga ɔ̌ dhu màtɨ́, nɨ́ nyɨ nyʉ́bhà nzá ɨma nyɨ nyá’ù nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ a’uta. 14 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ ma mʉ́nɔna dhu nà. Ndɨ dhu nɨ́: nyɨ nyɨ́’ɨ̀ nà alɛ nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè, yà Bàlamà tɨ́ kátɨna alɛ udhè dhu nɨ́fʉ̌ arɨ́. Ndɨ Bàlamà nɨ́ ndɨ dhu nudhè Bàlakà tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ Pbàìsràyélí nabhʉ̀ tɨ́ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀, rà’à sànamʉ̀ tɔ̀ ka kʉ̀bɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ, ’àdʉ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nɔ́nzɨ̀‡. 15 Ndɨrɔ̀ ròsè wɔ̀ dhu dɔ̀nǎ, wɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀nà alɛ nzínzì ɔ̌, Pbànìkɔ̀láyí* rǔdhěna dhu nɨ́fʉ̌ arɨ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ìnè átɔ̀. 16 Nɨ́rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyʉgɛ̀rɛ̀ nyɨ nyʉbhà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga. Obhó tɨ́, ɨ̀mbǎ kǎpɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ dhu bhěyi, nɨ́ ma mɨ́rà àhʉ tɨnʉ ɔ̀ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌, madʉ̀ ɨla ùgyè kɔ̌kɔ̀ ɨ alɛ nà lidu ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ obhi-akpà nɨ̌.

17 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ yà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi! Dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɔ̀ ma mabhʉ̀ya yà òru ka kórù mànà§. Ndɨrɔ̀, ma mabhʉ̀ya ɔ̀wɔ̌wʉ̀ odú-ngba* kà tɔ̀. Ndɨ odú-ngba nɨ́, yà ɔvɔ-ɔwʉ́tá* ka kándǐ dɔ̀ná odu. Ndɨrɔ̀, ndɨ ɔvɔ-ɔwʉ́tá nɨ́ yà ɨnzá atdí alɛ mà nʉ́nɨ ɔvɔ, ɨnzá nɨ́ ndɨ odu ka kàbhʉ fɨ̌ndà alɛ kɛ̀lɛ̌ nʉ́nɨ ka rɔ̀.›»

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Tùwàtɛrà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(Kas 15.28-29; 1Kò 10.8,19-22; 1Tɛ̀ 1.2-3)

18 Tdɨ́tdɔ̌ ndɨ alɛ atɨ ma nɨ̌: «Ándǐ dhu Tùwàtɛrà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ Kàgàwà t’ídhùnà-li’ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ kà t’ídhùnà nɨ́ yà nyɨ̀kpɔ́na arɨ́ ʉ̀mbɨlɨ kàzʉ-ɨdà-dɔ bhěyi, pfɔ̌na ràdʉ̀ ʉ̀mbɨlɨ átɔ̀ álɨ̀ tɔ́ kàzʉ ɔ̀ ka kɔ̀bɨ̀ rɨ̀lǎ pɛ́ɛ́ mʉ̀lɨngà tɔ́ sʉma bhěyi alɛ. 19 Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà nyɨ nyarɨ́ ɔ̀nzɨna kasʉ, nyɨ nyózè ngʉ̌kpà alɛ dhu, nyɨ nyá’ù ma dhu, nyɨ nyarɨ́ ngʉ̌kpà alɛ-dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ dhu, ndɨrɔ̀ nyɨ nyarɨ́ dhu-dzi òndù dhu. Ndɨrɔ̀ ma mʉ̀nɨ wà dhu, nyɨ rarɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ kòmbí ròsè yà angyi nyɨ nyongónà kɔ̀nzɨ̀ tɨ́ dhu dɔ̀nǎ. 20 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́’ɨ̀ ìnè okúnʉ dɔ̀ rɔ̀ ma mʉ́nɔna dhu nà. Ndɨ dhu nɨ́: nyɨ nyʉ́bhà Yèzèbelì* bhěyi rɨ́ dhu ɔ̀nzɨ atdí tsìbhálɛ, yà Kàgàwà bhà nabì tɨ́ arɨ́ ndàtɨ tsìbhálɛ, ròngò àmbɛ pbàkà alɛ ʉ̀tra dɔ̌. Kǎbhʉ abádhí rùwǐ, ndàmbɛ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta mà sànamʉ̀ tɔ̀ ka kʉ̀bɨ̀ pɛrɛ̀ tɨ́ ɨ̀zǎ mànà dhu t’á’ata ùdhe dɔ̌ fɨ̌yɔ̀. 21 Nɨ́, ma mʉ̀bhà wà kàsʉmɨ̀ kà tɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ nʉgɛ̀rɛ̀ tɨ́ ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà nzɛ́rɛnga. Pbɛ́tʉ̀, kòzè nzá ndʉ̀bhà pbɨ̀ndà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta. 22 Nɨ́ ándà nga mběyi! Ma mɨ́ kà-ɔ̌nga ìbvǔ àpbɛ̀ tɔ́ ara dɔ̌, madʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ àbhʉ átɔ̀ kɔ̌kɔ̀ kà mànà arɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ alɛ ràbà, yà nɨ́ ɨnzá abádhí ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’ʉ̀bhà ndɨ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ nɨ̌. 23 Ndɨ dhu-ɔ̀gʉ̌ dɔ̌, ma mɨ́ kǒwù nʉ́ngʉ alɛ ɔ̀kyɛ ɔ̀kyɛ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ kànɨ́sá rɨ̌ dhu ʉ̀nɨ̌ ɨma ràrɨ̌ ndɨ ìndrǔ-afí mà, ìndrǔ tɔ́ ɨrɛ̀ta mànà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ dhu àndà arɨ́ alɛ. Ndɨrɔ̀ ma mɨ́ nzínzìkʉ ɔ̌ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà bhà pɛrɛ̀ núbhǒ ndɨ alɛ bhà kasʉ-bvʉ rɔ̌.

24 Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ Tùwàtɛrà tɔ́ kànɨsà ɔ̌ ngʉ̌kpà pbàkrɨ́stɔ̌, nyɨ̌ nyarɨ́ ɨ̀nzɨ̌ Yèzèbelì rǔdhěna dhu-owù ʉ̀ngʉ̌, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ nyʉ̀nɨ nzá pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ bhà Órù ɔ̀ dhu tɨ́ ka kátɨna dhu. Nɨ́ ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌, ma ràrɨ̌ nzɨ̌ ngǎtsi ànɔ̀ à’ɛ̌ dʉ̀kʉ́. 25 Pbɛ́tʉ̀, ma mònzì fʉkʉ́ dhu nɨ́, nyɨ̌ ràkǎ nyɔ̌dɔ̀ wɔ̀ nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ nà ídzì ɔ́fɔ̀ mběyi, ràrà àhʉ ma mingoya ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀. 26 Ndɨrɔ̀ dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ, yà ma mózè dhu ɔ̀nzɨ rɨ́ ràrà àhʉ ma mingoya ɔ̀ná ɨdhɔ ɔ̀ alɛ, nɨ́ tɔ̀ ma mabhʉ̀ya ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ, rɔ̀nyʉ̀ idzi kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ dɔ̌. 27 Kʉ̌ndaya ɨ alɛ tsʉmà tɔ́ mùgǒ nɨ̌, ndɨrɔ̀ kʉ̌kɔya abádhí-ɔ̌nga yà anzɨ nɨ̌ ka kɔ́rʉ̀ wɨ̀tʉ̀-ɔ̌nga ʉ̀kɔ̌ ka karɨ́ dhu bhěyi*. 28 Kà-tɨ̀ nɨ́, ma rabhʉ̀ya àbhʉ̌ Àbadu ibho idù ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-tɨdɔ̀ dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ ròsè wɔ̀ dhu-dɔ̀nǎ, ma rabhʉ̀ya àbhʉ̌ kútsingá nga tɔ́ alalɨ* ndɨ alɛ tɔ̀, kɔ̀nzɨ̀ mʉ̀lɛ̀mà dhu nɨtɛ̀ tɨ́.

29 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rɨ̀ wɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi!›»

3

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Sardì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(Màt 7.21-23; 24.42-51; Yàk 2.14)

1 Tdɨ́tdɔ̌ ndɨ alɛ atɨ ma nɨ̌: «Ándǐ dhu Sardì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ aróko àrʉ̀bhʉ̀ alafí* nà rɨ́’ɨ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alalɨ* nà fɔná átɔ̀ alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀. Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀tsɔ. Obhó tɨ́, ìndrǔ arɨ́ nyalǎ ìnè rɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà alɛ bhěyi, pbɛ́tʉ̀ nyadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨwà ɔ́vɛ̀ alɛ. 2 Nɨ́, ɨ́kyɛ! Ábhʉ̌ ɔbɨ wɔ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ɔ̀dɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɛ́ tɨ́ nyʉnʉtsì rɔ̀ dhu tɔ̀, ma màla wà dhu pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀tsɔ ràrɨ̌’ɨ̀ mbǎ àkǎkǎ dhu tɨ́ pbàkà Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌. 3 Nɨ́rɔ̀, ɨ́rɛ̀ ɨndʉ̀ ka kúdhe dhu mà, nyɨ nyɨ́rɨ̀ ndɨ dhu tɨ́ dhu mànà. Nyɨ nyàkǎ nyɨfʉ ka, nyadʉ̀ nyʉgɛ̀rɛ̀ nyʉbhà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga. Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ nyapɛ́ ɨnga àndà mběyi, nɨ́ ma mɨ́rà àhʉ tɨnʉ́ ɨnzá nyɨ nyʉ̀nɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ àdhàdhɨ̀ ogbotálɛ náarɨ́rà dhu bhěyi. 4 Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyàdɨ̀ àdɨ̀ ngúfe alɛ nà Sardì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌, yà ɨnzá àpɛ̀ rɔ̀yá mbɛrʉ̀ ɨ̀tɨ̌ alɛ. Ɨ alɛ nɨ́ ɨ atdíkpá mǎ mubhìya mànà ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mbɛrʉ̀ nʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá rɔ́rɔ̀, abádhí nɨ́ ɨ àkǎkǎ alɛ nɨ́dhunɨ̌. 5 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ ka kʉfɔ́ya ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mbɛrʉ̀ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, ma mohoya nzɨ̌ ndɨ alɛ-ɔvɔ̀ ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù ɔ̀ rɔ̀. Ma mɔvɔya dhu kpangba Àbadu mà pbɨ̀ndà màlàyíká mànà-ɔ̀nzɨ̌, matɨ ndɨ alɛ ràrɨ̌ pbàkà alɛ nyʉ́.

6 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi!›»

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Fìlàdèlìfiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(2Pɛ́ 1.10-11; 2.9)

7 Tdɨ́tdɔ̌ ndɨ alɛ atɨ ma nɨ̌: «Ándǐ dhu Fìlàdèlìfiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Obhóngatálɛ tɨ́ alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì bhà idzi ɔ̀ rɨ́ ìndrǔ àbhʉ̌ ròtsù fʉ̀ngʉlà nà fɔná. Kǎpɛ́ tsǎtsʉ̀ àpfo, nɨ́ kàpbǐ rɨ́ alɛ arɨ́ mbǎ, ndɨrɔ̀ kǎpɛ́ tsǎtsʉ̀ àpbǐ, nɨ́ kàpfo rɨ́ alɛ arɨ́ mbǎ. 8 Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀tsɔ. Nɨ́rɔ̀ kànɨ̌ ma màpfò wà tsǎtsʉ̀ ɨndʉ̀, yà ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà rǎdʉ̀ àpbinà tsǎtsʉ̀. Ma mʉ̀nɨ wà dhu, nyɨ rarɨ́’ɨ̀ mbǎ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà abhɔ, pbɛ́tʉ̀ nyɨ rɨ́fʉ wà pbàkà ɔtɛ, ndɨrɔ̀ nyɨ rásà nzá ɔvɔ̀du. 9 Nɨ́, kànɨ̌ ma mɨ́ pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ tɔ́ mʉ̀tʉ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́ dhu. Ɨ alɛ nɨ́ tɨ̀tɔ̀ t’ʉ́nɔta t’álɛ, ndɨrɔ̀ abádhí arɨ́ ’àtɨ Pbàyàhúdí tɨ́, ɨ̀mbǎ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ nyʉ́ tɨ́ rɔ́rɔ̀. Nɨ́ ma mɨ́ abádhí ʉ̀tʉ̌ ròwù ’ʉ̀kɔ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌ ɔnzɨ̀nʉ́, ràdʉ̀ dhu ʉ̀nɨ ɨwà ma ròzè nyɨ. 10 Àdhàdhɨ̀ nyɨ nyɔ́dɔ̀ nyɨ, nyongò dhu-dzi òndù yà ɨndʉ̀ ma mʉ́yǎ ka dhu bhěyi, nɨ́ ɨma mà átɔ̀, ma mɨ́ nyɔdɔ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌ rɨ́rà àpbɛ̀ tɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Ndɨ àpbɛ̀ rɨ̌rà ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndomvú tɨ́ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ alɛ-afí. 11 Ma mɨ́rà ɨnzá ɔ̀trɔ̀ ɨdhɔ ɔ̌. Nɨ́ dhu àkǎ nyɔdɔ̀ wɔ̀ nyɨ nyɨ́’ɨ̀ nà ídzì ɔ́fɔ̀ mběyi, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà nɨ́ɨdhá tɨ́ nzɨ̌ mʉ̀lɛ̀mà tɔ́ pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀kàkʉ́. 12 Dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ ma mabhʉ̀ya rɨ̀’ɨ̀ pbàkà Kàgàwà bhà-dzá átsʉ̀ta tɨ́. Ndɨ alɛ ahʉ̀ya nzɨ̌ ányɨ̀-dza rɔ̀ akɛkpá màtɨ́. Ndɨrɔ̀ ròsè wɔ̀ dhu-dɔ̀nǎ, ma mandíya pbàkà Kàgàwà-ɔvɔ̀ mà, ndɨ pbàkà Kàgàwà bhà kɨgɔ̀-ɔvɔ̀ mànà ndɨ alɛ-rɔ̌. Ndɨ kɨgɔ̀ nɨ́ Yèrùsàlɛmà-ɔwʉ́tá, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́fo, pbàkà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀ rɔ̀ kɨgɔ̀. Ma mandíya ɔvɔ̀du-ɔwʉ́tá átɔ̀ ndɨ alɛ-rɔ̌.

13 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ wɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi!›»

Yěsù rɨ̌ Yùwanɨ̀ àvǐ ràndǐ bhàrʉwà Làwòdìkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ kànɨsà tɔ̀ dhu

(Luk 14.34-35)

14 Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ nɨ̌, ndɨ alɛ atɨ ma nɨ̌: «Ándǐ dhu Làwòdìkiyà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ kànɨsà tɔ́ màlàyikà tɔ̀, nyatɨ yàrɨ́ màkʉ̌rʉ̀ ràhʉ Àmɨ̀nà tɨ́ kátɨna alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ alɛ nɨ́ ndɨ̀ Kàgàwà ɔ́nzɨ̀ dhu tɔ́ obhóná ngàmbì, obhó dhu kɛ̀lɛ̌ ʉ́nɔ arɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu apɛ̀ ɨ̀ dɔ̀ná rɔ̀ alɛ. 15 Kà rǎtɨna: ‹Ma mʉ̀nɨ wà pbʉ̀kʉ̀ mʉ̀tsɔ: nyɨ nyíre nzá ndɨrɔ̀ nyɨ nyígbě nzá. Àkǎ àmbɛ̀nà àkǎ dhu nɨ́ nyire ìrě tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌, nyigbě ìgbě tɨ́†. 16 Pbɛ́tʉ̀ kòmbí, nyɨ nyɔ́’ɔ lílílí: nyɨ nyíre nzá ìrě tɨ́, ndɨrɔ̀ nyɨ nyígbě nzá ìgbě tɨ́. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mɨ́ nyadyɔ̌ àdyɔ̌ tɨ́. 17 Nyɨ nyarɨ́ nyatɨ ònzìtálɛ tɨ́, kɔ́rɔ́ dhu nà arɨ́’ɨ̀ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ atdí dhu-atdyú nà màtɨ́ alɛ tɨ́. Pbɛ́tʉ̀, nyɨ nyʉ̀nɨ nzá dhu, nyɨ ràrɨ̌ ɨ̀mbǎ dhu arɨ́’ɨ̀ fɔ̀ná alɛ, ɨzʉ̀na arɔ́’ɔ alɛ, nǎkʉ̀tálɛ, ndùmùndúmú, ndɨrɔ̀ nzɨ̀nzɨ́ rɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ. 18 Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ma mònzì nyɨ nyodzì kàzʉ nɨ̌ ka kú’o rɨ̀lǎ ɔrɔ̀ fudú, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɨ’ɨ tɨ́ ònzìtálɛ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyodzì ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mbɛrʉ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyafɔ́ tɨ́ rʉ̀nʉ́, akyɛ ka kalana wɔ̀ alɛ-nyɨ̀ rɨ̌wʉ nɨ̌ pbʉ̀kʉ̀ nzɨ̀nzɨ́nga nɨ̌. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyodzì nyɨ̀kpɔ́nʉ ɔ̀ nyɨ nyʉ́tdɛ̌na pbabɨ̌, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyala tɨ́ nga tdɨ́tdɔ̌‡. 19 Ɨma, ma marɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ yà ma mózè tɔ́ afátá ɨ̀tɛ̀ ɨ alɛ tɔ̀, madʉ̀ ɨ dhu ɔ̀sɔ̀ fɨ̌yɔ̀. Nɨ́rɔ̀, nyɨ nyàkǎ nyɔnzɨ̀ ɔbɨ, nyʉ̀gɛ̀rɛ̀ nyɨ nyʉbhà pbʉ̀kʉ̀ nzɛ́rɛnga. 20 Kànɨ̌, ma mìdè tsǎtsʉ̀nǎ mambɛ hǒdhi ɔ̀pbɨ̀ dɔ̌. Nɨ́, ndɨ alɛ apɛ́ tǔdu ɨ̀rɨ, ndàdʉ̀ tsǎtsʉ̀ àpfò idù, nɨ́ ma mádʉ̀ òtsù kàbhà ɨdza, mǎdʉ̀ dhu ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá kà mànà. 21 Dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nɨ́ ndɨ, ma mɨlɨya ràdɨ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ tɨdú ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ pbàkà tombi dɔ̌, àdhàdhɨ̀ ɨma, ma manzɨ̀ dhu lɛ̀mà madʉ̀ àdɨ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ Àbadu-tɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ kàbhà tombi dɔ̌ dhu bhěyi.

22 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà rɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ wɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɔ̌vɔna kànɨ́sá tɔ̀ dhu mběyi.›»

4

Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ ka kɨ́ adyi nɨ̌ pbɨ̀ndà tombi dɔ̌ àdɨ rɔ́rɔ̀ dhu

(Ìsa 6.1-4; Zèk 1)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨma Yùwanɨ̀, ma mala ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ dùdù ngǎtsi dhu. Nɨ́ ndɨ ɔnyʉ ɔ̌, ma mala atdí tsǎtsʉ̀ kpangba ndɨ̀ nàpfò ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ́. Nɨ́ yà ɨwà ma mɨ́rɨ̀ angyi, ràmbɛ ɔ̀’ɔ dɔ̌ wàndà rɔ̌ngɔ̀ dhu bhěyi alɛ-tù, náavɔ̀ dhu idù, ndàtɨ: «Úpò àzú! Nɨ́, ma mɨ́ olùnǎ rɔ̀ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ tdɨ́tdɔ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ ɨndʉ̀.»

2 Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨrá ma. Nɨ́ ma mala ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ka kɨ̀lɨ ràdɨ rɔ́, atdí alɛ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ tombi dɔ̌ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ́. 3 Ndɨ alɛ ambɛ́nà ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ atdídɔ̌ àdhàdhɨ̀ ɔrʉ́ odzìya nà odu, yǎspì mà sardì mànà tɨ́ kátɨna náarʉ́mbɨlɨ dhu bhěyi. Ndɨ tombi nɨ́ɨ’ɨ̀ zùmàridì tɨ́ kátɨna odu bhěyi rʉ́mbɨlɨ angɔ àkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na rɔ́*. 4 Ndɨrɔ̀, kɨ̌’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà ngʉ̌kpà tombi àkpɔ̀rɔ̀ ngbɔ̌na rɔ́. Ndɨrɔ̀, ɨ tombi dɔ̌ ɨ̀ òkò rɔ́ ɨ’ɨ̀ alɛ nɨ́, ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà pbàkʉ̀rʉ̌*. Abádhí ɨ’ɨ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mbɛrʉ̀ ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá rɔ́, ndɨrɔ̀ abádhí-dɔ rɔ̌ ɨ’ɨ̀ nɨ́ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ mʉ̀kàkʉ́. 5 Ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ rɔ̀, ɨnga ʉmbɨ̀lɨ̀, wɔ̀gɔ̀ ɨrɨ ndɨ̀, ɔvɔ ràdʉ̀ ʉ̀tǎ. Ndɨ tombi-ɔ̀nzɨ̌ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀yá àrʉ̀bhʉ̀ mʉ̀lɛ. Ɨ mʉ̀lɛ nɨ’ɨ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ aróko àrʉ̀bhʉ̀ alafí†. 6 Ndɨrɔ̀, ndɨ tombi-ɔnzɨ̀-tsʉ̌ nga náala ndɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ bhěyi. Kà-ɔ̀ nga náambɛ́nà àwʉ̀ dɔ̌ atdídɔ̌ àdhàdhɨ̀ kɨ̀ràwulì-ɔ̌ nga náarɨ́ àwʉ̀ dhu bhěyi.

Ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí‡ náakpɔrɔ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ngbɔ̀, ’ɨ̀lɨ átsǐ. Ndɨrɔ̀ abádhí-nyɨ̀kpɔ́ ɨ’ɨ̀ angyɨnǎ rɔ̀ màtɨ́ ndɨrɔ̀ abádhí-dzidɔ̀nǎ rɔ̀ màtɨ́. 7 Wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ dhu nɨ́ɨlɨ ndɨ̀ àrì bhěyi, ɔyɔ rɨ́ kìsě dhu ràdʉ̀ ndɨ̀lɨ ìkyì-akpǎ-ngba bhěyi. Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě-tsí-nyɨ̀ nɨ́ɨlɨ ndɨ̀ ìndrǔ-nyɨ̀ bhěyi, ɨ̀fɔ rɨ́ kìsě ràdʉ̀ ndɨ̀lɨ yà ɔrʉ́ arángɨlɨ sàmbà bhěyi. 8 Ndɨrɔ̀, ɨ ɨ̀fɔ dhu nɨ́ɨ’ɨ̀ pékéléya nà azàzá, nyɨ̀kpɔ́ya ràdʉ̀ ùle ngbɔ̌ya-rɔ̌ màtɨ́ ndɨrɔ̀ pékéléya-tsìnǎ màtɨ́. Abádhí owúnà adyi ʉ̀yʉ̀ rɔ̌ adyíbhengá ndɨrɔ̀ kúbhingá màtɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ɨ̀ ɨ́ ɨ̀ngyɛ̌ rɔ́rɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌:

«Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ, Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ, Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ alɛ, Kàgàwà*!

Ka nɨ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ’ɨ̀, ɨ̀’ɨ̀ arɨ́’ɨ̀, ndɨrɔ̀ ɨ̀rà ɨraya alɛ.» 9 Ndɨrɔ̀, abádhí owúnà adyi ʉ̀yʉ̀ rɔ̌, ’ìlè pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ Kàgàwà, yà dhòdhódhónganà arɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà alɛ nɨ̌. Abádhí owúnà kɨ̀fʉ rɔ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀tsɔ̀ àbhʉ dɔ̌ fɨ̌ndà. 10 Abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ wɔ̀ dhu bhěyi ɔ̀ná kɔ́rɔ́ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà pbàkʉ̀rʉ̌ nóowúnà ’ʉ̀kɔ rɔ̌ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌ wɔ̀ pbɨ̀ndà tombi dɔ̌ àdɨ Kàgàwà, yà dhòdhódhónganà arɨ́’ɨ̀ ípìrɔ̌nga nà alɛ-ɔ̀nzɨ̌. Ɨ alɛ owúnà kʉ̀lɛ rɔ̌, ’ʉ̀wà dɔ̀ya-rɔ̌ mʉ̀kàkʉ́, ’ʉ̀lɨ obvò kàbhà tombi-ɔ̀nzɨ̌, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà:

11 «Fàká Ádrʉ̀ngbǎlɛ, fàká Kàgàwǎ, nyɨ nyàkǎ ilèta nà, ɨfʉta nà, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà.

Obhó tɨ́, nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ ndɨ kɔ́rɔ́ dhu.

Nyɨ nyabhɔ̀lɔ̀ ɨ dhu, nyɨ nyazè ndɨ abádhí rɨ̀’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.»

5

Àkǎkǎ ndʉ̀ngbɛ Kàgàwà bhà kàràtasɨ̌-yà-ba-tsʉ̀ rɔ̌ andɔ alɛ

(Rɔm 11.33-34; Fìl 2.5-11; Upf 1.5-6; 7.9-12)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala dhu nɨ́ àkpɔrɔ ka kákpɔ̀rɔ̀ kàràtasɨ̌-yà-ba ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ tɔ́ fanga tɔ́ kɔ̌tsʉ́-tsíró. Ndɨ kàràtasɨ̀ nɨ’ɨ̀ ɔyɔyɔ kɔ́rɔ́ ka kándǐ dɔ̀ná nga kàràtasɨ̀, kadʉ̀ tsʉ̀na nʉ́pba àrʉ̀bhʉ̀ ngari ɔ̌ rɔ̀ andɔ nɨ̌ kàsɛ́ tɨ́, ɨ̀nzɨ̌ atdí alɛ mà náanga tɨ́. 2 Nɨ́, ma mala ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ màlàyikà, ràmbɛ dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ádhɨ pbá alɛ ndɨ àkǎkǎ ndʉ̀ngbɛ wɔ̀ kàràtasɨ̌-yà-ba-tsʉ̀ rɔ̌ ka kʉ̀pbǎ andɔ, ndàdʉ̀ ndɨ kàràtasɨ̀ nánga?» 3 Pbɛ́tʉ̀, àkǎkǎ ndànga ndɨ kàràtasɨ̀, ndàdʉ̀ ɔ̀nà nga àndà alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ atdí màtɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, yà adzɨ dɔ̌, ndɨrɔ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ màtɨ́. 4 Nɨ́, ma madzɨ̀ atdídɔ̌, àkǎkǎ ndàngbɛ ndɨ kàràtasɨ̌-yà-ba-tsʉ̀, ndàndà ɔ̀nà dhu, ndàdʉ̀ ɔ̀zʉ̀nà alɛ rɨ̌ mbǎ atdí màtɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. 5 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ pbàkʉ̀rʉ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ náavɔ̀ dhu idù, ndàtɨ: «Nzɔ̌dzɨ! Ándà, kànɨ̌, Yudhà-dhú-bvʉ̌ àrì*, ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì bhà mʉ̀dzʉkʉrʉ, nɔ́nzɨ̀ wà dhu lɛ̀mà. Kà nɨ́ ndɨ àkǎ àkǎ ndʉ̀ngbɛ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ ngari ɔ̌ ka kʉ̀pbǎ kàràtasɨ̀-tsʉ̀ rɔ̌ andɔ, ndànga ka, ndàdʉ̀ ɔ̀nà dhu ɔ̀zʉ̀ alɛ.»

6 Nɨ́, ma mala Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi mà, ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí mà kɔ̌kɔ̀ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nzínzì ɔ̌ ìdè rɔ́. Kɨ̌lɨ ndɨ̀ òho ka kòhò dhu bhěyi. Kɔ̌tdyʉ́ ɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀, kà-nyɨ̀kpɔ́ ràdʉ̀ ɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ átɔ̀. Ɨ àrʉ̀bhʉ̀ kà-nyɨ̀kpɔ́ rɨ̌tɛ̀na nɨ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ aróko àrʉ̀bhʉ̀ alafí*, yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ kǔvǐ. 7 Nɨ́, ndɨ Tàmǎ-ngba indrí ndɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ tɨ-ɔ̀, ndàkɔ wɔ̀ àkpɔrɔ ka kàkpɔ̀rɔ̀ kàràtasɨ̌-yà-ba fangà tɔ́ kɔ̌tsʉ́-tsírɔ́ rɔ̀. 8 Kǐtdègu ndɨ kàràtasɨ̀ àkɔ̌, nɨ́ kɔ̌kɔ̀ ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí mà, kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà pbàkʉ̀rʉ̌ mànà nʉ́ʉkɔ ɨ̀ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌ kɔ̀nzɨ̌. Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà abádhí nzínzì ɔ̌ nɨ́ɨ’ɨ̀ dʉ̀mʉ̀ mà ndrùù rɔ́ngʉ màrasɨ̀ àlè ɔ̀nà ɔrɔ̀ tɔ́ kɔ́pà mànà fɔná. Ɨ màrasɨ̀ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ ɨtsɔ̀ta. 9 Abádhí ambɛ́nà yàrɨ́ adyi-ɔwʉ́tá nʉ́yʉ̀ dɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌:

«Nyɨ nyàkǎ ndɨ nyakɔ yàrɨ́ kàràtasɨ̀,

nyadʉ̀ kà-tsʉ̀ ka kʉ́pbǎ nɨ̌ andɔ ʉ̀ngbɛ.

Obhó tɨ́, ka kahò nyɨ. Nɨ́ wɔ̀ azùnʉ ʉfʉ ndɨ̀ dhu-otù ɔ̌,

nyɨ nyadzì kɔ́rɔ́ rʉ̀gànda-tɨdɔ̀ nzínzì ɔ̌ alɛ mà,

kɔ́rɔ́ alávà-tɨdɔ̀ nzínzì ɔ̌ alɛ mà, kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀ nzínzì ɔ̌ alɛ mà, kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ alɛ mànà Kàgàwà tɔ̀.

10 Nyɨ nyʉ́lɨ abádhí rɨ̀’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɨ́, ndɨ́nɨ̌ kasʉ nɔnzɨ tɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà tɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyábhʉ abádhí rɨ̀’ɨ̀ kàbhà idzi ɔ̌ bhà tɨ́, ndɨ́nɨ̌ abádhí ɔnyʉ tɨ́ idzi yà adzɨ ɔ̌ alɛ dɔ̌.

Ndɨrɔ̀, abádhí ɔnyʉya idzi ɔ̀nyʉ yà adzɨ ɔ̌ alɛ dɔ̌*.»

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mandà nga tdɨ́tdɔ̌, nɨ́ ma mɨrɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ngbɔ̀ nàkpɔ̀rɔ̀ ábhɔ̌ màlàyíká-tù mà, ípìrɔ̌nga nà dhu-tsí-tù mà, pbàkʉ̀rʉ̌-tù mànà. Abádhí-bvʉ nɨ’ɨ̀ mìlìyonì-tsʉ̀, ndɨrɔ̀ mìlìyonì-tsʉ̀, lʉfʉ̀-tsʉ̀, ndɨrɔ̀ lʉfʉ̀-tsʉ̀. 12 Abádhí ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌:

«Àho ka kahò Tàmǎ-ngba nákǎ ndɨ

ndàbà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà,

ònzì mà, dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta mà, ɔbɨ mà,

ɨfʉta mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mà, ilèta mànà!»

13 Ndɨrɔ̀ ma mɨrɨ Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, yà adzɨ dɔ̌, yà adzɨ-tsì, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tù. Abádhí kɔ́rɔ́ náambɛ́nà adyi ʉ̀yʉ̀ dɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌:

«Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀, ɨfʉta, ilèta, ɔbɨ mànà nákǎ dhòdhódhónganà,

ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ, Kàgàwà tɔ̀, ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba tɔ̀!»

14 Nɨ́, kɔ̌kɔ̀ ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí náadʉ́nà òwu dhu àdu rɔ̌, ’àtɨ: «Àmɨ̀nà.» Ndɨrɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, kɔ̌kɔ̀ pbàkʉ̀rʉ̌ adʉ̀ ’ʉ̀kɔ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌, ’ʉ̀lɛ̌ wɔ̀ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ mà, Tàmǎ-ngba mànà.

6

Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ rɨ̌ kàràtasɨ̌-yà-ba-tsʉ̀ rɔ̌ andɔ nʉ́ngbɛ̌ dhu

(Zèk 14.21; Zàk 1.8-10; 6.1-7; Màt 24.6-8; Luk 18.7-8; Upf 7.13-14)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala dhu nɨ́: Tàmǎ-ngba angbɛ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ andɔ yà kàràtasɨ̌-yà-ba-tsʉ̀ rɔ̌ ka kʉ̀pbǎ àrʉ̀bhʉ̀ andɔ nzínzì ɔ̌ dhu. Nɨ́, ma mɨrɨ kɔ̌kɔ̀ ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí nzínzì ɔ̌ atdí dhu, dhu ɔ̀vɔ rɨ́ àdhàdhɨ̀ ɔvɔ àtà dhu bhěyi rɨ́ ndɨ̀rɨ tǔna nɨ̌, ndàtɨ: «Áhʉ̌!» 2 Nɨ́ ma mandà nga, madʉ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ atdí mʉ̀hàgʉ̀ àla ndɨ̀ nɨ̀tɔ̀ rɔ́. Ndɨrɔ̀, ndɨ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ ùpò ndàdɨ alɛ* ɨ’ɨ̀ ɔsʉ nà fɔná, kadʉ̀ mʉ̀kàkʉ́ àbhʉ fɨ̌ndà. Kǎdʉ̀ àhʉ mʉ̀lɛ̀màtálɛ tɨ́rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndara tɨ́ dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀ tdɨ́tdɔ̌.

3 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Tàmǎ-ngba angbɛ ɔyɔ rɨ́ kìsě andɔ. Nɨ́ ma mɨrɨ ípìrɔ̌nga nà ɔyɔ rɨ́ kìsě dhu, ràtɨ: «Áhʉ̌!» 4 Nɨ́ kàzʉ bhěyi ngbɔ̌na ìlù ngǎtsi mʉ̀hàgʉ̀ nɨ́ɨtɔ ndɨ̀. Nɨ́ kà-dɔ̌ ndɨ̀ ndùpò ndàdɨ rɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ-fɔ́ ka kabhʉ̀ ádzǐ obhi-akpà. Ka kadʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀ kà rɨ̌ màrʉ̀ngà ɨ̀tɔ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ àbhʉ kà tɔ̀ átɔ̀. Kà-tɨ̀ nɨ́, kà rabhʉ̀ya ìndrǔ rɔ̀kyɛ̀ ɨ̀ nzínzìya ɔ̌.

5 Tàmǎ-ngba itdègu ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě andɔ nángbɛ̌, nɨ́ ma mɨrɨ ípìrɔ̌nga nà ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě dhu, ràtɨ: «Áhʉ̌!» Nɨ́ ma mʉ̀bɛ̀ nga mandà rɔ̀, ma mala ɔ̀tɔ̌tɨ̀ mʉ̀hàgʉ̀ rɨ̀tɔ̀ ndɨ̀. Ndɨ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ ndɨ̀ ndùpò ndàdɨ rɔ́ ɨ’ɨ̀ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ kìlo nà fɔná. 6 Nɨ́ ma mɨrɨ alɛ-tù bhěyi rɨ́ ndɨ̀rɨ dhu ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí nzínzì ɔ̌ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ rɔ́, ndàtɨ: «Nganʉ̀-ra tɔ́ atdí kìlo-odzì nɨ́ atdíku ɨdhɔ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà nyʉ́, ndɨrɔ̀ sàyirì-ra tɔ́ ɨ̀bhʉ kìlo-odzì nɨ́ atdíku ɨdhɔ tɔ́ kasʉ tɔ́ mʉ̀kɨ̀mbà nyʉ́ átɔ̀! Pbɛ́tʉ̀, akyɛ mà dɨ̀vayì mànà nàndà dhu nɨ̌, nyɨ nyàkǎ nzá nyɨdzɨ̌ ɨ-tsí-odzì.»

7 Tàmǎ-ngba nɨ́itdègu ɨ̀fɔ rɨ́ kìsě andɔ nángbɛ̌, nɨ́ ma mɨrɨ ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ rɨ́ kìsě dhu, ràtɨ: «Áhʉ̌!» 8 Nɨ́, ma mandà nga, madʉ̀ ɨrɨ́bɨ̀ta tɔ́ ɨkána nà mʉ̀hàgʉ̀ àla rɨ̀tɔ̀ ndɨ̀. Kà-dɔ̌ ndɨ̀ ndùpò ndàdɨ rɔ́ ɨ’ɨ̀ alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ Ɔvɛ. Ndɨrɔ̀, kǒwù ɔ̌ ɨ’ɨ̀ nɨ́ Òyǐ ɔ̀ nga tɨ́ kátɨna alɛ. Abádhí tɔ̀ ka kabhʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ, ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ tɔ́ atdí nga ɨ̀fɔ dɔ̌ ɔ̌ alɛ nɔkyɛ tɨ́ obhi-akpà nɨ̌, àwù nɨ̌, kɔ́rɔ́ andɨ-tɨdɔ̀ nɨ̌, ndɨrɔ̀ ɨrɨ́ ɔ̌ ɨ̀zǎ nɨ̌.

9 Tàmǎ-ngba itdègu imbo rɨ́ kìsě andɔ nángbɛ̌, nɨ́ màzàbahʉ̀-tsìnǎ, ma mala Kàgàwà bhà Ɔtɛ t’ʉ́nɔta-okú dɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ Ɔtɛ tɔ́ ídzì ngàmbì tɨ́ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kɔ́kyɛ̀ alɛ. 10 Nɨ́, ɨ alɛ ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwǎ, nyɨ nɨ́ Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ ndɨrɔ̀ Obhóngatálɛ. Nyɨ nyádɨ, nyambɛ ɨnga ɔ̀dɔ̀ dɔ̌ ràrà àhʉ ɨ̀ngbà kàsʉmɨ̀ ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyɨtdɨ̀ tɨ́ anya yà adzɨ ɔ̌ alɛ dɔ̌, nyʉtsɛ̀ rɔ̀ká dhu, yà azùka nʉ́fʉ̀ abádhí nzínzì ɔ̌ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀?» 11 Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà kɔ̌kɔ̀ ka kɔ́kyɛ̀ alɛ nzínzì ɔ̌ tɔ̀, ka kabhʉ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ kanzʉ̀. Ndɨrɔ̀ ka katɨ abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌dɔ̀ adɔ́kʉ, yà Kàgàwà-owù ʉ̀ngʉ̌ arɨ́ alɛ. Ka kɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdídhená alɛ ɔ̀kyɛ yà nyɨ̌ ka kɔ́kyɛ̀ dhu bhěyi. Ɨ ɔ̀kyɛ ka kɔ́kyɛna alɛ-bvʉ rǎkǎ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ Kàgàwà adʉ̀ya rʉ̀kʉ́ dhu ʉ̀tsɛ̀ nɨ̌.»

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ ma mala dhu nɨ́, Tàmǎ-ngba rɨ̌ aza rɨ́ kìsě andɔ nángbɛ̌ dhu. Nɨ́, yà adzɨ níivì atdídɔ̌, adyifɔ̀ ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndɔ̀tɨ̀ ɨnyɨ tɔ́ mbɛrʉ̀ bhěyi, àbǐ ràdʉ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndòlù azu bhěyi. 13 Ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ alalɨ náawà ɨ̀ yà adzɨkpa dɔ̌, àdhàdhɨ̀ itsu-kpɔ̌ náarɨ́ ’àwà kázùrɔ̌ rɔ̀, ɔbɨ nà rópili àpùpú rɨ̌ kpàna-ɔ̌nga ʉ̀yǎ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌ dhu bhěyi. 14 Ɔ̀rʉ̀-akpà nɨ́ɨdhá ndɨ̀, ndàmbɛ ndàduru dɔ̌, àkpɔrɔ ka kákpɔrɔna kàràtasɨ̌-yà-ba náarɨ́ ndàdùrǔ dhu bhěyi. Kɔ́rɔ́ pbìrì mà, kɔ́rɔ́ sɔ̀ngà mànà nʉ́ʉngbɛ ɨ̀ fɨ̀yɔ́ ngari ɔ̌ rɔ̀, ’òwù. 15 Yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mà, ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, pbànówí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, ònzìtálɛ mà, ɔbɨtálɛ mà, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ mà, yà ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ mà, dɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ mànà náatsè, ’òwù ’ùrù odu-tsì arɨ́’ɨ̀ ibhu ɔ̀nǎ màtɨ́, ndɨrɔ̀ pbìrì-rɔ̌ arɨ́’ɨ̀ odu nzínzì ɔ̌ màtɨ́. 16 Abádhí ambɛ́nà dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ pbìrì mà odu mànà tɔ̀, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyàwà nyɨ̌ dɔ̀ká, nyǎdʉ̀ mǔrù ɨtsɛ wɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ-rɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba bhà nàwí rɔ̌ rɔ̀. 17 Obhó tɨ́, abádhí tɔ́ nàwí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ ɨdhɔ ɨ̀rà wà. Nɨ́ ádhɨ pbá alɛ ndɨ ìnè rɨ́’ɨ̀ ndàdɨ pbɨ̀ndà ípìrɔ̌nga nà tdɨ́tdɔ̌?»

7

Kàgàwà bhà alɛ-nyɨ̀ndri rɔ̌ ka kɨ́ kàsɛ́ ʉ̀pbɨ
ndɨ́nɨ̌ abádhí nɔdɔ tɨ́ kàbhà nàwí rɔ̌rɔ̀ dhu

(Yùw 10.16; Rɔm 11.25-26; Upf 14.1-5; 21.3-4)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ɨ̀fɔ màlàyíká, ìkìkò ɨ̀fɔ yà adzɨ-pbɨdɔ̀ ɔ̀nǎ rɔ́. Abádhí ʉtɔ̀ awɛ-tsʉ̀ ɨ adzɨ pbɨdɔ̀ ɔ̀nǎ, ɨ̀nzɨ̌ opili tɨ́ yà adzɨ dɔ̌ màtɨ́, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ itsu-tɨdɔ̀ dɔ̌ màtɨ́. 2 Ndɨrɔ̀, ka kabhʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ abádhí tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ abádhí ɨnza tɨ́ yà adzɨ mà, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ mànà nɨ̌. Nɨ́, ma mala ngǎtsi màlàyikà adyifɔ̀ arɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀ rúpo rɔ́, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ Kàgàwà, yà ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ alɛ bhà kàsɛ́ nà fɔná. Kǎdʉ̀ òkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà kɔ̌kɔ̀ ɨ̀fɔ màlàyíká tɔ̀, ndàtɨ: 3 «Ɨ̀nzɨ̌ nyɨ̀nza yà adzɨ mà, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ mà, itsu mànà, ràrà àhʉ kàsɛ́ ùdu àlɛ̌ kɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà bhà alɛ-nyɨ̀ndri-rɔ̌ dhu ɔ̀.» 4 Nɨ́, ma mɨrɨ Kàgàwà bhà kàsɛ́ ka kùdù nyɨ̀ya-ndri rɔ̌ alɛ-bvʉ. Abádhí-bvʉ nɨ’ɨ̀, atdí mɨyà dɔ̀ná ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà lʉfʉ̀ alɛ*, yà kàsɛ́ ka kùdù rɔ̀yá. Ɨ alɛ nɨ’ɨ̀ yà Pbàìsràyélí tɔ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda kɔ́rɔ́† nzínzì ɔ̌ rɔ̀ úvò alɛ. 5 Yudhà bhà rʉ̀gànda ɔ̌ alɛ, yà kàsɛ́ ka kudu nyɨ̀ya-ndri rɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Rʉ̀bɛnɨ̀ bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Gǎdì bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. 6 Àserì bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Nàfʉ̀talɨ̀ bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Mànasɨ̀ bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. 7 Sìmìyonì bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Lawì bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Isàkàrà bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. 8 Zàbʉ̀lɔnà bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Yɔ̀zɛfʉ̀ bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀, Bɛ̀nyàmɨnɨ̀ bhà rʉ̀gànda ɔ̌ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà lʉfʉ̀ alɛ.

Kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ anduta

9 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mandà nga, nɨ́ ma mala ɨ̀nzɨ̌ ɔ̀ná alɛ-bvʉ rɨ̌ ndɔ̀zʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀tʉ̀-ba. Ndɨ mʉ̀tʉ̀ ɔ̌ ɨ’ɨ̀ alɛ nɨ’ɨ̀: kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ, kɔ́rɔ́ rʉ̀gànda-tɨdɔ̀, kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ alávà-tɨdɔ̀ t’álɛ mànà. Abádhí ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌ ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba-ɔ̀nzɨ̌ ɨ̀ ìkò rɔ́, ’àdʉ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ kanzʉ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá, ndɨrɔ̀ ’àdʉ̀ ngazɨ̀-kpa-dɔ̀ká ʉ̀lʉ fɔ̀yá. 10 Ndɨrɔ̀, abádhí ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àlɛ̌ tɔ́ ɔ̀gʉ̀ ɨ̀rà wà àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà, yà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ bhà rɔ̀, ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba bhà rɔ̀!» 11 Ndɨrɔ̀, kɔ́rɔ́ màlàyíká nɨ́ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mà, ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí mànà-ngbɔ̀ ɨ̀ àkpɔ̀rɔ̀ rɔ́. Nɨ́ abádhí kɔ́rɔ́ núugú-nyɨ̀ya ràpbǎ adzɨkpa-ngbɔ̀ nyʉ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌, ’àdʉ̀ àmbɛ Kàgàwà ʉ̀lɛ dɔ̌. 12 Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌: «Àmɨ̀nà! Ilèta mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mà, dhu-ɔ̌nga t’óvòta mà, ɔ̀tsɔ̀ t’ábhʉta mà, ɨfʉta mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, ɔbɨ mànà nákǎ kabhʉ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà tɔ̀ dhòdhódhónganà! Àmɨ̀nà!»

13 Nɨ́, pbàkʉ̀rʉ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ ivú dhu tsʉ̀dú, ndàtɨ: «Kɔ̌kɔ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ kanzʉ̀ nʉ̀fɔ̌ alɛ nɨ́ àdhɨ mà? Ndɨrɔ̀, abádhí ìwǔ àdhà rɔ̀?» 14 Nɨ́ ma madʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, matɨ: «Pbàkà Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ɨnyɨ nɨ́ ndɨ nyɨ nyʉ̀nɨ ka.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ idù, ndàtɨ: «Kɔ̌kɔ̀ alɛ nɨ́ ábhɔ̌ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀ ùvò alɛ. Abádhí ù’o rɔ̀yá kanzʉ̀ rɔ̀wʉ̀ tdyé Tàmǎ-ngba-azù nɨ̌. 15 Ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nga nɨ́ ndɨ, abádhí ìkò Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ kasʉ ɔ̀nzɨ kà tɔ̀ kàbhà ɨdza ɔ̌ adyíbhengá nga mà kúbhingá nga mànà ɔ̌. Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-dɔ̌ àdɨ Kàgàwà rɨ̌ pbɨ̀ndà hɛmɛ̀-ɨdzà ùpě abádhí dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ongó tɨ́ abádhí ɔ̀dɔ̀. 16 Àwù rɨ̌ nzɨ̌ abádhí òho tdɨ́tdɔ̌, ɨdha-atdyú mà rɨ̌ nzɨ̌ abádhí òho tdɨ́tdɔ̌, adyifɔ̀ mà rɨ̌ nzɨ̌ abádhí ɔ̀bɨ tdɨ́tdɔ̌, ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ nzɨ̌ igbétá ìnè tdɨ́tdɔ̌. 17 Obhó tɨ́, Tàmǎ-ngba, yà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi nzínzì ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ alɛ, rɨ̌ abádhí ʉ̀nda pbɨ̀ndà tàmà bhěyi, ndàdʉ̀ àrà abádhí nà ípìrɔ̌nga tɔ́ ɨdha-dɔ̀tɨ ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà rɨ̌ abádhí-nyɨ̀dha ùndǒ kɔ́rɔ́.»

8

Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ rɨ̌ kàràtasɨ̌-yà-ba-tsʉ̀ rɔ̌
àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě andɔ nángbɛ̌ dhu

(Upf 5.8)

1 Tàmǎ-ngba níitdègu àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě andɔ nángbɛ̌, nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga níimbè bhìì ràrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀-go tɨ́.

2 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ arɨ́ ìkò àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká, kadʉ̀ àrʉ̀bhʉ̀ wàndà àbhʉ fɔyá.

3 Ndɨrɔ̀, ngǎtsi màlàyikà ɨra, ndìdè ɨ́kyɛ̀rɔ̌ màzàbahʉ̀-tɨ́. Kɨ̌’ɨ̀ ndrùù rɔ́ngʉ alɨndra bhěyi sɔbɨ̌ ʉ̀bɨ ka karɨ́ dɔ̀ná ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ wɨ̀tʉ̀ nà fɔná. Kà-fɔ́ ka kabhʉ̀ ndɨ sɔbɨ̌ abhɔ nyʉ́, ndɨ́nɨ̌ kǎbhʉ̀ tɨ́ pɛrɛ̀ tɨ́ atdíkpá Kàgàwà bhà alɛ kɔ́rɔ́ tɔ́ ɨtsɔ̀ta mànà ɔrɔ̀ tɔ́ ndɨ màzàbahʉ̀ dɔ̌. Ndɨ màzàbahʉ̀ ɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌. 4 Ndɨ sɔbɨ̌-ɨkɔ̀ núupò ndɨ màlàyikà-fɔ́ rɔ̀ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ atdíkpá ndɨ Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ ɨtsɔ̀ta mànà. 5 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ndɨ màlàyikà idyi wɔ̀ ndrùù rɔ́ngʉ sɔbɨ̌ ʉ̀bɨ ka karɨ́ dɔ̀ná dhu, ndɨ̀rǎ màzàbahʉ̀-dɔ̌ rɔ̀ ndɨ̀ ndìdyì kàzʉ nɨ̌, ndàdʉ̀ ìbvùnà yà adzɨ dɔ̌. Nɨ́rɔ̀, ɔvɔ ʉtá, wɔ̀gɔ̀ ɨrɨ ndɨ̀, ɨnga ʉmbɨ̀lɨ̀, yà adzɨ ràdʉ̀ ìvi.

Àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká rɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ rɨ́rà àpbɛ̀ ɨ̀tɛ̀ rɨ́ wàndà ʉ̀mɨ dhu

(Uvt 7.19-21; 9.22-25; 10.21-23)

6 Kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká, fɔyá àrʉ̀bhʉ̀ wàndà nà náabhɔ̀lɔ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ʉmɨ tɨ́ ɨ wàndà.

7 Nɨ́, wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ màlàyikà náamɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà, kadʉ̀ azu nà ɨ̀ nàngbǒ ɨfɔ mà kàzʉ mànà níbvù yà adzɨ dɔ̌. Yà adzɨ tɔ́ atdínga ɨ̀bhʉ dɔ̌ náagbè, itsu tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ ràdʉ̀ ògbe átɔ̀. Ndɨrɔ̀ ɨrɨ́ agbè kɔ́rɔ́.

8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɔyɔ rɨ́ kìsě màlàyikà náamɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà. Nɨ́, kàzʉ rǒgbe rɔ̀ná ádrʉ̀ngbǎ pbìrì nà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ atdí dhu ka kibvu ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, ndɨ rɛ̀rʉ̀ tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ ràdʉ̀ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ ndòngò azu tɨ́. 9 Ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ aróko Kàgàwà abhɔ̀lɔ̀ dhu-tsí tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ nʉ́ʉvɛ̀, bàtɔ́ tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ ràdʉ̀ ’ɨ̀nza.

10 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě màlàyikà-tsí náamɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà. Nɨ́, mʉ̀lɛ-rɔ̌ kàzʉ bhěyi rɔ́rʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ alalɨ-ba nɨ́ɨtsɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ɨdha-apká tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ nɨ́ dɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨdha-dɔ̀tɨ dɔ̌. 11 Ndɨ alalɨ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Ogú». Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀tsɨ̀ dɔ̀yá ɨdha-apká tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ náadʉ̀ ògyè tɨ́ ògyè. Ndɨrɔ̀ ɨ ɨdha nʉ̀mvʉ̌ ábhɔ̌ alɛ nyʉ́ náadʉ̀ ʉ̀vɛ, ògyè tɨ́ ɨ ɨdha ògyè nɨ́dhunɨ̌.

12 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨ̀fɔ rɨ́ kìsě màlàyikà amɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà. Nɨ́ adyifɔ̀ mà, àbǐ mà, alalɨ mànà tɔ́ awáwʉ̀-kudɔ̀ tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ náavɛ̀, ndòngò ɨ́nɔ̀ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, atdíku ùbho nga ɔ̌, awáwʉ̀-kudɔ̀ tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ náavɛ̀, kúbhingá nga tɔ́ ràdʉ̀ àvɛ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ átɔ̀.

13 Ndɨrɔ̀, ma mandà nga tdɨ́tdɔ̌, nɨ́ ma mala atdí sàmbà ɔrʉ́ nyʉ́ rángɨlɨ awɛ ɔ̌ rɔ́. Nɨ́ kǎmbɛ́nà dhu ɔ̀vɔ̀ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌ yà adzɨ óvò nyɨ̌ rɔ̀, yà ɨ̀bhʉ ɨ̀ nʉ̀bhà ngʉ̌kpà màlàyíká rʉ̌mɨna tdɨ́tdɔ̌ wàndà-tù ɨ̀rɨ nyɨ̌ nyɨ́ rɔ̀!»

9

(Zèk 5.5-11; Yɔ̀w 2.1-11; Upf 16.10-16)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, imbo rɨ́ kìsě màlàyikà náamɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà. Nɨ́ ma mala ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ ɨ̀tsɨ̀ atdí alalɨ yà adzɨ dɔ̌. Kà-fɔ́ ka kabhʉ̀ òyǐ tɨ́ kátɨna ádzǐ ibhu-akpà-tsʉ̀ t’ápfota tɔ́ fʉ̀ngʉlà. 2 Nɨ́, ndɨ alalɨ náapfo ndɨ ibhu-akpà-tsʉ̀, ádrʉ̀ngbǎ furù ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨkɔ bhěyi ndɨ̀ nɨ̀lɨ ɨkɔ ràdʉ̀ ùpo ndɨ ibhu ɔ̀ rɔ̀. Ndɨ ɨkɔ náabhʉ̀ adyifɔ̀-nyɨ̀kpɔ́ dɔ̌ nga mà ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ nga mànà rʉ̀tɨ̀. 3 Nɨ́ ɨ́fɛ̀ núuvò ndɨ ɨkɔ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ ’ɨ̀fàlà yà adzɨ dɔ̌. Nɨ́ ka kabhʉ̀ yà áwɨ̀na nɨ̌ arɨ́ ìndrǔ ʉ̀bɨ̌ àwǔ-tɨdɔ̀ bhà ɔbɨ-tɨdɔ̀ abádhí tɔ̀. 4 Ka kadʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ abádhí tɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ abádhí rɨ̀nza ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ ɨrɨ́-bɨ̌-tɨdɔ̀ mà, itsu-tɨdɔ̀ mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀nga tɨ́ arɨ́ ɨ̀nga dhu-tɨdɔ̀ mànà, pbɛ́tʉ̀ abádhí ràvu ɨ̀mbǎ rɨ́ Kàgàwà bhà kàsɛ́ nà nyɨ̀ya-ndrìnǎ alɛ rɔ̌ tɨ́. 5 Ɨ ɨ́fɛ̀ tɔ̀ ka kʉyá dhu nɨ́, àpɛ́ abádhí rɔ̀kyɛ ɨ alɛ ɔ̀kyɛ tɨ́, pbɛ́tʉ̀ abádhí ràkǎ ’àvu àvǔ tɨ́ ɨ alɛ rɔ̌, ràrà àhʉ imbò àbǐ tɨ́. Ndɨrɔ̀, abádhí rǎbhʉ̌na ìndrǔ rìnè rɔ̀yá rándɨ dhu, náaraya ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ àdhàdhɨ̀ áwɨ̀na nɨ̌ arɨ́ ìndrǔ ʉ̀bɨ̌ àwǔ-tɨdɔ̀ nɔ́bɨ̀ alɛ arɨ́ ìnèna rɔ̀ná rándɨ rɔ́ dhu bhěyi. 6 Ndɨrɔ̀ ndɨ ɨdhɔ ɔ̌, ìndrǔ owuya ɔvɛ ɔ̀nɛ̀ rɔ̌ fɨ̌yɔ̀, pbɛ́tʉ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ àbànà. Abádhí owuya ’òzè rɔ̌ ’ʉ̀vɛ, pbɛ́tʉ̀ ɔvɛ ràdʉ̀ ɔ̀kʉ tɨ́ ɔ̀kʉ tsʉ̀yá rɔ̀.

7 Ɨ ɨ́fɛ̀ tɔ́ ɔ́fɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨla t’úgyeta tɔ̀ ka kɔ̀nzɨ̀ tɔrɔ̀na mʉ̀hàgʉ̀ bhěyi. Abádhí dɔ̀-tsírɔ́ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ ɔrɔ̀ tɔ́ mʉ̀kàkʉ́ nà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ dhu, ndɨrɔ̀ abádhí-nyɨ̀ afɔ̀ ndɨ̀ ìndrǔ-nyɨ̀ nà. 8 Abádhí-dɔ̀ká ɨ’ɨ̀ vèbhálɛ-dɔ̀ká bhěyi, kǔya ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ àrì-kù bhěyi. 9 Ndɨrɔ̀, abádhí-odrùdɔ dɔ̌ ɨ’ɨ̀ làtú nɨ́ sʉma tɔ́ làtú. Ndɨrɔ̀, abádhí-pékélé rɔ̌nzɨna wɔ̀gɔ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ ɨla ùgyè ka kótse nà ábhɔ̌ mʉ̀hàgʉ̀ rǎdhana gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀-tɨdɔ̀ tɔ́ wɔ̀gɔ̀ bhěyi. 10 Abádhí-áwɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà áwɨ̀na nɨ̌ arɨ́ ìndrǔ ʉ̀bɨ̌ àwǔ-tɨdɔ̀-áwɨ̀ bhěyi. Abádhí tɔ́ ɔbɨ, yà abádhí rǎvu nɨ̌ ìndrǔ-rɔ̌ imbò àbǐ tɨ́, nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ abádhí-áwɨ̀ ɔ̀. 11 Ndɨrɔ̀, abádhí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà nɨ’ɨ̀ òyǐ ɔ̌ màlàyikà. Pbàɛ̀brànɨyà t’ávàna ɔ̌, kɔ̌vɔ̀ nɨ’ɨ̀ Àbàdonì. Ndɨrɔ̀ Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌, ka nɨ’ɨ̀ Àpòlìyonì*.

12 Wɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ àpbɛ̀ ʉ̀dà wà. Ndɨrɔ̀ olù rɨ́ ’ɨ̀pɛ tdɨ́tdɔ̌ nɨ́ ɔ́yɔ̌ ngʉ̌kpà àpbɛ̀.

13 Nɨ́, aza rɨ́ kìsě màlàyikà náamɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà, madʉ̀ atdí alɛ-tù ɨ̀rɨ̀, rɨ̀tɔ̀ ndɨ̀ yà Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ rɨ́’ɨ̀ ɔrɔ̀ tɔ́ màzàbahʉ̀ tɔ́ ɨ̀fɔ pbɨnàdɔ ɔ̀nǎ rɔ̀. 14 Ndɨ alɛ-tù avɔ̀ dhu wɔ̀ aza rɨ́ kìsě màlàyikà, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ wàndà nà fɔná tɔ̀, ndàtɨ: «Ʉ́kɔ̀lɔ̌ Fùratì tɔ́ ɨdha-akpà-bɨdɔ̌ ka kúsǒ ɨ̀fɔ màlàyíká.» 15 Nɨ́ kǎdʉ̀ ɨ màlàyíká ʉ̀kɔlɔ, ndɨ́nɨ̌ yà adzɨ óvò alɛ tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌ nɔkyɛ tɨ́. Kàgàwà ʉlɨ abádhí angyangyɨ ndɨ ɔkyɛta tɔ́ adyifɔ̀-sɨsɨ̀ tɔ̀, ɨdhɔ tɔ̀, àbǐ tɔ̀ ndɨrɔ̀ atɔ tɔ̀. 16 Ma mɨrɨ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ arúbhi abádhí tɔ́ pbànówí tɔ́ mʉ̀tʉ̀-bvʉ. Abádhí-bvʉ nɨ’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ mɨyà mìlìyonì alɛ. 17 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ɔnyʉ bhěyi rɔ́dzɨ̀ dùdù dhu ɔ̀, ma mala ɨ mʉ̀hàgʉ̀ mà dɔ̀yá ùpò ’òkò pbànówí mànà. Ɨ pbànówí tɔ́ làtú nɨ’ɨ̀ kàzʉ bhěyi ílù làtú. Ndɨrɔ̀, ngʉ̌kpà tɔ́ làtú nɨ’ɨ̀ kɛnɛkɛ̀ tɔ́ ndɨrɔ̀ áwùse tɔ́. Ɨ mʉ̀hàgʉ̀-dɔ nʉ́ʉlɨ ɨ̀ àrì-dɔ bhěyi. Ndɨrɔ̀, abádhí-li’ɔ̀ rɔ̀ ambɛ́nà àhʉ dɔ̌ dhu nɨ́ kàzʉ mà, ɨkɔ mà, atdídɔ̌ arʉ́la ògbe ndógbe rɔ̀ áwùse tɔ́ dhu-ra mànà. 18 Ndɨrɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ àpbɛ̀, kɔ̌kɔ̀ mʉ̀hàgʉ̀-li’ɔ̀ rɔ̀ rúvò kàzʉ mà, ɨkɔ mà, atdídɔ̌ arʉ́la ògbe ndógbe rɔ̀ áwùse tɔ́ dhu-ra mànà náakyɛ̀ yà adzɨ óvò alɛ tɔ́ atdí nga ɨ̀bhʉ dɔ̌. 19 Obhó tɨ́, kɔ̌kɔ̀ ɨ mʉ̀hàgʉ̀ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́ɨ’ɨ̀ abádhí-li’ɔ̀ ndɨrɔ̀ abádhí-áwɨ̀ ɔ̀. Abádhí-áwɨ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ osu-dɔ bhěyi, ’àdʉ̀ òwu nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ ìndrǔ rɔ̌ ɨ áwɨ̀ya nɨ̌.

20 Ɨ̀ nʉbhà ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀vɛ kɔ̌kɔ̀ àpbɛ̀ nɨ̌ alɛ nʉ́ʉgɛ̀rɛ̀ nzá ɨ̀ ’ʉ̀bhà yà ɔtsʉ́ya nyʉ́ nɨ̌ ɨ̀ ɔ́bhɔ̀lɔ̀ sànamʉ̀ t’ʉ́lɛ́tá. Abádhí akò ’òngò àmbɛ nzɛ́rɛ-alafí mà ɨ sànamʉ̀ mànà ʉ̀lɛ dɔ̌. Ɨ sànamʉ̀ abádhí abhɔ̀lɔ̀ ɔrɔ̀ mà, fʉ̀rangà tɨ́ kátɨna sʉma-tɨdɔ̀ mà, mʉ̀lɨngà mà, odu mà, ndɨrɔ̀ itsu mà nɨ̌. Ɨ dhu-tsí nɨ’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ɨnga mà àlǎ, ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ɨnga mà ɨ̀rɨ, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ rɨ́ ùbhǐ tɨ́ màtɨ́ ùbhi dhu. 21 Ndɨrɔ̀, abádhí ʉgɛ̀rɛ̀ nzá ɨ̀ ’ʉ̀bhà ìndrǔ t’ɔ́kyɛta mà, òndrù t’óndrùta mà, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ t’ɔ́nzɨta mà, ogbo t’ɔ́nzɨta mànà tɔ́ fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ.

10

Yùwanɨ̀ rɨ̌ kàràtasɨ̌-ngba ákɔ̌ màlàyikà-fɔ́ rɔ̀ ndàdʉ̀ ʉ̀kanà, ndɔ̀tɔ̀ dhu

(Zèk 2.8–3.3)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ngǎtsi màlàyikà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo rɔ́. Kɨ̌’ɨ̀ àpbù ìbvǔ ndɨ̀ dɔ̀ná, angɔ-sɨsɨ̀ ràdʉ̀ ndàkpɔ̀rɔ̀ dɔ̀na rɔ̌ rɔ́. Kà-nyɨ̀ ambɛ́nà ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ adyifɔ̀-nyɨ̀kpa náarʉ́mbɨlɨ dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀, kà-pfɔ̀ nɨ́ɨlɨ ndɨ̀ kàzʉ tɔ́ átsʉ̀ta bhěyi. 2 Kɨ̌’ɨ̀ àngǎ ka kànga ɔ̀nánga kàràtasɨ̌-ngba nà fɔná. Nɨ́, kǐdè ndɨ̀lɨ fangà tɔ́ pfɔ̌na ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ ígù tɔ́ pfɔ̌na ɨ̀lɨ adzɨ-kpa dɔ̌. 3 Kǎdʉ̀ òkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà àdhàdhɨ̀ àrì rɨ̌ tǔna-ɔ̌nga ìdho dhu bhěyi. Ndɨrɔ̀, kòkù rɔ̀, ma mɨrɨ àrʉ̀bhʉ̀ ɔvɔ àtà dhu nádu kà tɔ̀ dhu. 4 Ndɨrɔ̀, ɨ àrʉ̀bhʉ̀ ɔvɔ àtà dhu nɨ́itdègu ndɨ̀rɨ, nɨ́ ma madʉ̀ mɔbhɔ̀lɔ̀ abádhí ʉ̀nɔ̀ dhu t’ándítá tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨrɨ atdí alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ idù rɔ́, ndàtɨ: «Ɔ́dɔ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ ɔvɔ nʉ́nɔ̀ ɨndʉ̀ dhu ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀. Àpɛ́ nyandí ka.»

5 Nɨ́, wɔ̀ ma màlanà ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ mà, adzɨ-kpa mànà dɔ̌ ìdè rɔ́ màlàyikà náava fangà tɔ́ ɔtsʉ́na ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. 6 Kǎdʉ̀ dhu ɔ̀tsɔ̀ Kàgàwà, yà dhòdhódhónganà arɨ́’ɨ̀ alɛ, yà ɔ̀rʉ̀-akpà mà, adzɨ mà, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ mà, ɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mànà nanzɨ̀ alɛ-ɔvɔ̀ rɔ̌, ndàtɨ: «Ɨ̀mbǎ ndɨ̀ nʉ̀bhà kàsʉmɨ̀ rɨ̌’ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌! 7 Àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě màlàyikà rɨ̌ wàndà ɔ̀mɨ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Kàgàwà rɨ̌ yà ndɨ̀ ndarù ròngò òko órù ɔ̀ dhu àbhʉ̌ ràkǎ, àdhàdhɨ̀ pbɨ̀ndà ɨnɔ-akpá, pbànábí-otù ɔ̌ ndɨ̀ ndavɔ̀ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀-bvʉ rɔ̌.»

8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨrɨ yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ dhu nɔ̀vɔ̀nà idù alɛ-tù, rɔ̀vɔ̀ dhu tdɨ́tdɔ̌ idù, ndàtɨ: «Árà nyakɔ̀ wɔ̀ àngbɛ̌ ka kàngbɛ rɔ́rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kàràtasɨ̌-ngba yà ka nàlʉ̌ fɔná màlàyikà-fɔ́ rɔ̀. Ka nɨ́ yà ìdìdè ndɨ̀lɨ atdí pfɔ̌na ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, ndàdʉ̀ ngǎtsi pfɔ̌na ɨ̀lɨ adzɨ-kpa dɔ̌ màlàyikà.»

9 Nɨ́, ma madʉ̀ àrà ndɨ màlàyikà-tɨ’ɔ̀, madʉ̀ kònzì rìbhò ndɨ kàràtasɨ̌-ngba fudu ɔ̀. Nɨ́, kǎdʉ̀ dhu ɔ̀vɔ̀ idù, ndàtɨ: «Ákɔ̌ ka, nyadʉ̀ ʉ̀kanà, nyɔtɔ̀. Kà rǒgyè ògyè fɨnʉ-tsʉ̀ ɔ̀, pbɛ́tʉ̀ linʉ́ kà rǒkye ɨtɨ-dha bhěyi.»

10 Nɨ́, ma makɔ̀ wɔ̀rɨ́ kàràtasɨ̌-ngba ndɨ màlàyikà-fɔ́ rɔ̀, madʉ̀ ʉ̀ka nà. Nɨ́, kǎkyè lidú, rɔ̀’ɔ̀ ɨtɨ-dha bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, ma mitdègu kɔ̀tɔ, nɨ́ kǎdʉ̀ ògyè tɨ́ ògyè fɨdu-tsʉ̀ ɔ̀.

11 Nɨ́, ka kavɔ̀ dhu idù, katɨ: «Dhu àkǎ nyɔvɔ̀ dhu tdɨ́tdɔ̌ nabì bhěyi ábhɔ̌ alɛ-tɨdɔ̀ mà, ábhɔ̌ pbìrì ɔ̌ alɛ mà, dhèdhèrɔ̀ alávà-tɨdɔ̀ tɔ́ ábhɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mànà-okú dɔ̀ rɔ̀.»

11

Kàgàwà arɨ́ pbɨ̀kɨ̀ ngàmbì àbhʉ̌ rùvò àpbɛ̀ ɔ̀ rɔ̀ tɨ́ dhu

(Uvt 7–10; 1Ká 17.1; Luk 21.24)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ka kibho dhu ùdhě ka karɨ́ nɨ̌ itsukpó bhěyi ndɨ̀ nɨ̀lɨ ízò fudú, kadʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Ɨ́và nyɨ, nyudhe* Kàgàwà bhà ɨdza mà màzàbahʉ̀ mànà, nyadʉ̀ ányɨ̀-dzá rɔ̀ arɨ́ Kàgàwà ʉ̀lɛ̌ alɛ-bvʉ nɔ́zʉ̀. 2 Pbɛ́tʉ̀, wɔ̀ irinǎ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ kà tɔ̀ odhó nákǎ nyʉbhà ɨ̀nzɨ̌ nyudhe. Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ-tsí ka kàbhʉ wà yà ɨnzá àpɛ̀ Kàgàwà ʉ̀nɨ̌ alɛ, kǎkà ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà àbǐ† tɨ́ rɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀-tsidɔ̀‡ ɔ̀bɛ̀ alɛ tɔ̀. 3 Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ ɔ́yɔ̌ pbàkà ngàmbì§ òvì ròwù dhu ɔ̀vɔ̀ ìndrǔ tɔ̀, gɔ̀nɨ́yà ɨ̀ ʉ̀fɔ̌ rɔ̀yá ɨnyɨ tɔ́ mbɛrʉ̀ tɨ́ rɔ́rɔ̀. Nɨ́, abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ ìndrǔ tɔ̀ pbànábí bhěyi ràrà àhʉ atdí lʉfʉ̀, dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ mɨyà, dɔ̀ná azà kumì nà ɨdhɔ* tɨ́.» 4 Kɔ̌kɔ̀ ɨ ɔ́yɔ̌ ngàmbì nɨ́ ɨ kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ mìzèyìtunì-tsǔ-kpa*, ndɨrɔ̀ abádhí nɨ́ ɨ tarà ʉ̀lɨ̌ ka karɨ́ dɔ̀yá mʉ̀narà*, kǎkà yà adzɨ ɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ-ɔ̀nzɨ̌ aríko alɛ. 5 Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ apɛ́ ndòzè ndɔ̀nzɨ̀ abádhí nzɛ́rɛ, nɨ́ kàzʉ rǎdʉ̀ àhʉ abádhí-li’ɔ̀ rɔ̀, ràdʉ̀ ɨ abádhí tɔ́ òmvǔ nʉ́bɨ̀*. Ndɨ dhu bhěyi tɨ́ nɨ́ ndɨ, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ mà yà abádhí nòzè ndɔ̀nzɨ̀ nzɛ́rɛ nɨ́ rǎdʉ̀ ɔ̀vɛ̀. 6 Ndɨrɔ̀, abádhí rɨ̌’ɨ̀ ìnè ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ’ʉ̀tsɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà-tsʉ̀*, ɨ̀nzɨ̌ igye nɨ́ɨkɔ́ tɨ́ yà ìndrǔ tɔ̀ abádhí rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ pbànábí bhěyi ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Abádhí rɨ̌’ɨ̀ ìnè ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà átɔ̀, ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨdha ròngò azu tɨ́*, ’àdʉ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ mà nábhʉ yà adzɨ ɔ̌ alɛ ràbà, ɨ̀ òzè ka dhu bhěyi.

7 Abádhí rɨ̌ wɔ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɨ̀ arɔ́vɔna pbànábí bhěyi dhu t’ɔ́vɔta ɨ̀tɔ rɔ̀, òyǐ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨ̀zǎ† núugyeya ɨla abádhí nà. Kɔ̌nzɨya abádhí-lɛ̀mà, ndàdʉ̀ abádhí ɔ̀kyɛ̀. 8 Nɨ́, abádhí-abvò nóokoya ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀, yà abádhí tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ ka kʉtɔ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ ɔ̀ná kɨgɔ̀ tɔ́ ngʉdhà ɔ̌. Ndɨ kɨgɔ̀ nɨ́ ndɨ ka karɨ́ ɨ̀pbɛ̌na kanzì Sɔ̀dɔmɔ̀* tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ Mísrì* tɨ́. 9 Nɨ́, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ-tɨdɔ̀ nzínzì ɔ̌ alɛ mà, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ rʉ̀gànda-tɨdɔ̀ nzínzì ɔ̌ alɛ mà, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alávà-tɨdɔ̀ t’álɛ nzínzì ɔ̌ alɛ mà, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ pbìrì ɔ̌ alɛ nzínzì ɔ̌ alɛ mànà náandáya kɔ̀rɨ́ abvo ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dɔ̀ná gòna nà tɨ́‡, ndɨrɔ̀ abádhí a’uya nzɨ̌ kʉtdʉ̌ ɨ abvo. 10 Kɔ̌kɔ̀ ɨ yà adzɨ óvò alɛ-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨkaya ndɨ̀ ɨ̀kǎ tɨ́ abádhí ʉ̀vɛ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ɨ alɛ-ɨdhɛ̀ nɨ́ɨkaya ndɨ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ pɛrɛ̀ mà núbho dɔ̌ fɨ̌yɔ̀ nzínzìya ɔ̌, atdídɔ̌ nyʉ́ kɔ̀rɨ́ ɔ́yɔ̌ pbànábí náabhʉ̀ ɨ̀ ’àbà àpbɛ̀ nɨ́dhunɨ̌. 11 Kɔ̀rɨ́ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dɔ̀ná gòna nà dzidɔ̌, Kàgàwà bhà rɔ̀ ɨ̀rà ípìrɔ̌nga tɔ́ alɛ-ɨhɛ̀ náatsù abádhí-abvò ɔ̀, abádhí ràdʉ̀ ’ɨ̀và, ’ìkò pfɔ̌ya dɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ ɔdɔ nɨ́ɨsɨ́ abádhí àndà rɔ̌ rúbhi alɛ ɔ̀. 12 Ndɨrɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ ɔ́yɔ̌ pbànábí nɨ́ɨrɨ ɔrʉ́-tǔna nà rɨ́ dhu ɔ̀vɔ fɨ̌yɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ alɛ-tù, ndàtɨ: «Nyùpò àzú!» Nɨ́ abádhí upò ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ àpbù ɔ̌, àzèmbè kɔ̌kɔ̀ ɨ abádhí tɔ́ òmvǔ rǎndàna rɔ́rɔ̀. 13 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ mùtìtì nɨ́ɨsɨ́, kɨgɔ̀ tɔ́ atdínga ɨdrɛ̀ dɔ̌ ràdʉ̀ ndùgòlò. Àrʉ̀bhʉ̀ lʉfʉ̀ alɛ náadʉ̀ ʉ̀vɛ wɔ̀ ndɨ mùtìtì ɔ̌. Nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ ɔdɔ nyʉ́ nɨ́ɨsɨ́ ɔ̀dɔ̀dɨ̀ alɛ-go ɔ̀, ràdʉ̀ Kàgàwà, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ nílè.

14 Dhu ɨ̀nzǎ rɨ́ ɔyɔ rɨ́ kìsě dhu nʉ́dà wà, ndɨrɔ̀ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě rɨ̌ nzɨ̌ àpɛrɛ, ɨnzá ndɨ̀ ndɨ̀tɔ̀ ndɨ̀ rɔ́rɔ̀!

Àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě wàndà rɔ̌ngɔ̀ dhu

(Zàb 98; Upf 12.10; 19.6)

15 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě màlàyikà náamɨ̀ pbɨ̀ndà wàndà. Nɨ́ ábhɔ̌ alɛ náavɔ̀ dhu ɔrʉ́ tǔya nyʉ́ nà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ’àtɨ:

«Kòmbí yà adzɨ ɔ̌ idzi nʉ́dà wà atdídɔ̌ àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà mà-fɔ ɔ̀, yà kǔtri fɨ̌ndà alɛ, Krɨ́stɔ̀ mànà.

Nɨ́, ndɨ idzi rǎdɨ dhòdhódhónganà!» 16 Ndɨrɔ̀ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà pbàkʉ̀rʉ̌, yà fɨ̀yɔ́ kámá tɔ́ tombi dɔ̌ aróko Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌, núugú ɨ̀, nyɨ̀ya ràpbǎ adzɨkpa-ngbɔ̀ nyʉ́, ’ʉ̀lɛ̌ Kàgàwà. 17 Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌:

«Mǎ màbhʉ ɔ̀tsɔ̀ ɨndʉ̀, fàká Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ alɛ́!

Nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ ìnè, ndɨrɔ̀ nyɨ nyɨ’ɨ̀ ìnè.

Obhó tɨ́, nyɨ nyɔ́nzɨ̀ kasʉ pbʉ̀kʉ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌,

nyɨdɨ̀ pbʉ̀kʉ̀ Idzi.

18 Ɨ̀nzɨ̌ arɨ́ nyɨfʉ̌ alɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ nàwí nà rʉ̀nʉ́,

pbɛ́tʉ̀ kòmbí, pbʉ̀kʉ̀ nàwí nɨ́tɛ̀ ndɨ ndɨ̀ abádhí-rɔ̌.

Ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́, yà ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ nyɨ nyɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀.

Ndɨrɔ̀ ka nɨ́, yà ɨndʉ̀ kasʉ nanzɨ̀ alɛ, pbʉ̀kʉ̀ pbànábí mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ kǎkà ɔvɔ̀nʉ ɨ̀fʉ̌ arɨ́ mànà tɔ̀ nyɨ nyɨ́ mʉ̀kɨ̀mbà ùbhǒ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀,

ɨ̀mbǎ rɨ̀’ɨ̀ ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ màtɨ́.

Ndɨ kàsʉmɨ̀ nɨ́ kǎkà yà adzɨ ɨ̀nzǎ arɨ́ alɛ-tsè ɔ̀tdɨ̀ nyɨ nyɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀!»

19 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdza-li’ɔ̀ náapfo ndɨ̀, Kàgàwà mànà ìndrǔ ùngbò ɨ̀ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ Sàndukù ràdʉ̀ ndàla ɔ̀nà. Nɨ́ ɨnga nʉ́ʉmbɨ̀lɨ̀, alɛ-tù mà, ɔvɔ rʉ̌tǎ dhu mànà ràdʉ̀ ’ɨ̀rɨ̀. Ndɨrɔ̀, yà adzɨ níivì, ɨfɔ ràdʉ̀ ɨ̀kɔ̌ atdídɔ̌.

12

Kàgàwà rɨ̌ ɔ̀na nà tsìbhálɛ* ɔ̀dɔ ádrʉ̀ngbǎ osu-akpà-ba rɔ̌ rɔ̀ dhu

(Ɔpt 3.15; Dàn 12.1; Luk 10.18; 1Pɛ́ 5.8; Upf 2.26-27)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ádrʉ̀ngbǎ ize náavì ndɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Ndɨ ize nɨ’ɨ̀ adyifɔ̀ nàfɔ̌ rɔ̀ná mbɛrʉ̀ bhěyi atdí tsìbhálɛ, àbǐ ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ pfɔ̌na-tsìnǎ. Ndɨrɔ̀ kà-dɔ rɔ̌ ɨ’ɨ̀ mʉ̀kàkʉ́ nɨ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà alalɨ rɨ̌’ɨ̀ rɔ̀ná mʉ̀kàkʉ́*. 2 Wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ ari nà. Nɨ́, kǎmbɛ́nà ùkǔ dɔ̌, ndʉ̀gʉ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀, ndɨ̀ ndɨ́ àpbɛ̀ àbà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

3 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ngǎtsi ize náavì ndɨ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ kàzʉ bhěyi ìlù ádrʉ̀ngbǎ osu-akpà-ba. Ndɨ osu-akpà-ba-dɔ ɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀, ɔtdyʉ́na ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨdrɛ. Ɨ àrʉ̀bhʉ̀ kà-dɔ rɔ̌, mʉ̀kàkʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ atdátdí. 4 Nɨ́, kɨ̌dhá ɔ̀rʉ̀-akpà rɔ̌ alalɨ tɔ́ atdínga ɨ̀bhʉ dɔ̌ áwɨ̀na nɨ̌, ndɨ̀vɔ̀ yà adzɨ dɔ̌. Nɨ́ wɔ̀ osu níidè, wɔ̀ ɨ́kyɛ̀rɔ̌ ɔ̀dɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉgʉ tɨ́ ndɨ̀ tsìbhálɛ-ɔ̀nzɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔtɔna tɨ́ kà rʉ̌gʉna ngbángba ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́. 5 Nɨ́ wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ nʉ́ʉgʉ kpatsìbhá ngbángba, yà kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ ʉ̀ndà* róngo tsʉmà tɔ́ mùgǒ† nɨ̌ ngbángba. Pbɛ́tʉ̀, ka kadʉ̀ ndɨ kàbhà ɨngba òdyì, kowù nà Kàgàwà-tɨ’ɔ̀, yà ndɨ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-tɨ’ɔ̀. 6 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ adʉ̀ ɔ̀kʉ rʉ̀ngʉ̀‡ ɔ̀, yà Kàgàwà ɔ́bhɔ̀lɔ̀ angyangyɨ fɨ̌ndà ngari ɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ka kɔdɔ tɨ́ ndɨ̀ mběyi ányɨ̀, ràrà àhʉ atdí lʉfʉ̀, ɔ́yɔ̌ mɨyà dɔ̀ná azà kumì nà ɨdhɔ tɨ́*.

7 Nɨ́, ɨla nɨ́ɨtsɨ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, ádrʉ̀ngbǎ màlàyikà Mùkǎlì mà pbɨ̀ndà màlàyíká mànà rùgyè ɨ̀ wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba mà pbɨ̀ndà màlàyíká§ mànà nà. Nɨ́ wɔ̀ ndɨ osu mà pbɨ̀ndà màlàyíká mànà núugye ɨ̀ átɔ̀ abádhí mànà. 8 Pbɛ́tʉ̀ kǎnzɨ̀ nzá dhu lɛ̀mà, ndɨrɔ̀ ngari adʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ mbǎ abádhí tɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀, pbɨ̀ndà màlàyíká mànà. 9 Nɨ́, ka kibvu wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ osu-akpà-ba obvò. Àbadhi nɨ́ ndɨ yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ɨ’ɨ̀ osu*, yà Nzɛ́rɛ Alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ Pfɔ̀mvɔ tɨ́ ka karánzina, yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ ʉ̀trǎ arɨ́ Alɛ. Nɨ́ ka kibvu ka yà adzɨ ɔ̌ pbɨ̀ndà màlàyíká mànà.

10 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨrɨ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ alɛ-tù, ràmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kòmbí ɔ̀gʉ̀ mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, àlɛ̌ tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Kàgàwà bhà idzi mà, yà kǔtri fɨ̌ndà alɛ, Krɨ́stɔ̀ bhà ádrʉ̀ngbǎnga mànà níwǔ wà ùvò! Obhó tɨ́, wɔ̀ àlɛ̌ t’ádɔ́na ɔ̀bhʉ̀ rɔ̌ arúbhi kúbhingá màtɨ́ ndɨrɔ̀ adyíbhengá màtɨ́ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ alɛ, ka kìbvù wà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀. 11 Ɨ àlɛ̌ t’ádɔ́na ɔ́nzɨ̀ kà lɛ̀mà Tàmǎ-ngba-azù-ɔbɨ̀ nɨ̌, ndɨrɔ̀, abádhí ɔ́nzɨ̀ kà lɛ̀mà, yà ɨ̀ arɔ́vɔna ìndrǔ tɔ̀ Kàgàwà bhà Ɔtɛ nɨ̌. Abádhí náadzi fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga, ràrà àhʉ ɨ̀ ʉ́vɛ dhu ɔ̀ màtɨ́. 12 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨnyɨ ɔ̀rʉ̀-akpǎ, yà ʉ̀nʉ́ aróko alɛ mànà kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyǐlè nyɨ̌! Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ yà adzɨ ɔ̌ ndɨrɔ̀ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ nyɨ̌ nyáróko rɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, wɔ̀ ndɨ Pfɔ̀mvɔ nófò wà dʉ̀kʉ̀ nɨ́dhunɨ̌. Ndɨrɔ̀, kàlè àlè tɨ́ nàwí nɨ̌, kʉ̀nɨ dhu yà fɨ̌ndà ndɨ̀ nʉ̀bhà kàsʉmɨ̌-ngba ràrɨ̌’ɨ̀ akɛkpá nɨ́dhunɨ̌.»

13 Wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba níitdègu ndɨ̀ ka kìbvù yà adzɨ ɔ̀ dhu àlǎ, nɨ́ kǎdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀, ndɔ̀nɛ̀ yà kpatsìbhá ngbángba nʉgʉ tsìbhálɛ, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔnzɨ tɨ́ nzɛ́rɛ. 14 Pbɛ́tʉ̀, ka kadʉ̀ sàmbà-pékélé nà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ ɔ́yɔ̌ pékéléna àbhʉ wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ tɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kǎdʉ̀ tɨ́ ndɔ̀bɛ̀ nɨ̌, ndàrà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀ yà fɨ̌ndà ka kabhɔ̀lɔ̀ ɨtsɛ wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba rɔ̌ rɔ̀ ngari ɔ̀. Ányɨ̀ ka kadɔ̀ ka mběyi nyʉ́, ràrà àhʉ ɨ̀bhʉ atɔ dɔ̀ná gòna nà* nà tɨ́. 15 Nɨ́, wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba náadyɔ ɨdha abhɔ nyʉ́ lina ɔ̀ rɔ̀, rɨ̀lɨ ndɨ̀ bhʉ̀na ɔ̌ rɔ́kʉ ɨdha-akpà bhěyi ndɨ tsìbhálɛ-owù ɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ɨ́yàdhíyà natdú tɨ́ ndàrà nà. 16 Pbɛ́tʉ̀, adzɨ-kpa adʉ̀ ndɨ wɔ̀ tsìbhálɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ̀: kǎngbɛ lina’ɔ̀, ndɔ̀tɔ̀ wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba àdyɔ lina ɔ̀ rɔ̀ ɨdha-akpà. 17 Nɨ́, wɔ̀ osu-akpà-ba náakó atdídɔ̌ wɔ̀ tsìbhálɛ rɔ̌, ndàdʉ̀ àrà ɨla ɔ̀nzɨ̀ kàbhà ngʉ̌kpà inzo mànà. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà Kàgàwà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ arɨ́ alɛ, ’àdʉ̀ yà Yěsù ʉnɔ fɨ̌yɔ̀ dhu nɨ́fʉ alɛ. 18 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba naadʉ̀ àrà ìde ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ ɔsɔkpɔ́ dɔ̌.

13

Osu-akpà-ba tɔ̀ rɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ nzɛ́rɛ ɔ́yɔ̌ ɨ̀zǎ

(Dàn 7.19-25; Upf 14.9-11; 17.3,7-17; 19.20)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ ma mala atdí ɨ̀zǎ, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ rɔ́. Kà-dɔ ɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀, ɔtdyʉ́na ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨdrɛ. Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ɨ kɔ̌tdyʉ́ rɔ̌ mʉ̀kàkʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè, ndɨrɔ̀ ɨ àrʉ̀bhʉ̀ kà-dɔ rɔ̌, ka kundí ɔvɔ nɨ’ɨ̀ Kàgàwà nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ nzɛ́rɛ ɔ̀ná ɔvɔ. 2 Wɔ̀ ndɨ ma mala ɨ̀zǎ nɨ́ɨlɨ ndɨ̀ atdáta bhěyi. Kà-pfɔ̀ mà, kà-pfɔ̀-ɔdzɛ̀kɛ́lɛ́ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ tsamangɛ̀rɛ̌ bhà bhěyi. Ndɨrɔ̀ kà-tsʉ̀ náadʉ̀ ndɨ̀lɨ àrì-tsʉ̀ bhěyi. Nɨ́ osu-akpà-ba náabhʉ̀ pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi mà, pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga mànà-rɔrɔ̀ kà tɔ̀. 3 Wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ-dɔ nzínzì ɔ̌, atdí alɛ-dɔ náambɛ́nà òlo dɔ̌ ɔvɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ otú nàbà dhu bhěyi, pbɛ́tʉ̀ ndɨ otú náadʉ̀ ɔgʉ̀ ɔ̀gʉ̀ tɨ́. Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ yà adzɨ óvò alɛ atdídɔ̌ kɔ́rɔ́ ndɨ ɨ̀zǎ-okú dɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ kǒwù nʉ́ngʉ. 4 Nɨ́ abádhí ʉkɔ ɨ̀ ɔtdyʉ̀ya dɔ̌, ’ʉ̀lɛ̌ wɔ̀ osu-akpà-ba, pbɨ̀ndà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ-rɔrɔ̀ kàbhʉ wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ tɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Abádhí nʉ́ʉkɔ ɨ̀ ’ʉ̀lɛ̌ ka, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ádhɨ pbá alɛ ndɨ yàrɨ́ ɨ̀zǎ bhěyi pbɨ̀ndà ɔbɨ rɨ̌’ɨ̀? Ádhɨ pbá alɛ ndɨ ndùgyè rádʉ̀ kà nà, ndàdʉ̀ kà lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀?»

5 Nɨ́, wɔ̀ ɨ̀zǎ tɔ̀ ka kabhʉ̀ alɛ-tsʉ̀ nɨ́ alɛ ɨ̀dzɨ̌ ka kɨ́ nɨ̌ ɔtɛ t’ɔ́tɛta mà, Kàgàwà nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ nɨ̌ mànà tɔ́ alɛ-tsʉ̀. Ndɨrɔ̀ kǎdʉ̀ ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà àbǐ* tɨ́ ndɨ̀ ndɨ́ wɔ̀ kasʉ ɔ̀nzɨ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nábà. 6 Nɨ́ wɔ̀rɨ́ ɨ̀zǎ náapɛ̀ ndʉ̀nɔ̀ dhu Kàgàwà nɨ̌: ndʉ̀nɔ̀ dhu kɔ̌vɔ̀ nɨ̌, ndʉ̀nɔ̀ dhu kǎrádɨ rɔ́nga nɨ̌, ndàdʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ aróko ngʉ̌kpà alɛ nɨ̌ átɔ̀. 7 Ka kʉfà rʉsà kà tɔ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨla nugye tɨ́ Kàgàwà bhà alɛ mànà, ndɔ̀nzɨ̀ lɛ̀màya. Ndɨrɔ̀, ka kabhʉ̀ ka rɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ rʉ̀gànda-tɨdɔ̀ dɔ̌, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ-tɨdɔ̀ dɔ̌, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alávà-tɨdɔ̀ dɔ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ pbìrì dɔ̌. 8 Yà adzɨ óvò alɛ kɔ́rɔ́ nʉ́ʉlɛ́ya ka. Ɨ alɛ nɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ kǎkà, yà adzɨ ka kanzɨ̀na rɔ̀, ɨnzá ka kandí ɔvɔ̀ya yà àho ka kahò Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ bhà ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù ɔ̀ alɛ.

9 Ɨnga t’ɨ́rɨta tɔ́ bɨ̌na nà arɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndɨ̀rɨ̀ nga mběyi! 10 Nyɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ́, nyɨ̌ nyàkǎ nyɨ̌’ɨ̀ dhu-dzi òndù arɨ́ alɛ tɨ́, ndɨrɔ̀ fɨ̀yɔ́ a’uta ɔ̀dɔ arɨ́ alɛ tɨ́. Kàgàwà ɨ’ɨya gukyè imbi ɔ̀ ka kosóya tɨ́ atdí alɛ nudhé dhu tɨ́, nɨ́ ka kosóya ndɨ alɛ imbi ɔ̀. Ndɨrɔ̀, kɨ̌’ɨya gukyè ɨla t’úgyeta tɔ́ obhi-akpà nɨ̌ ka kohoya tɨ́ atdí alɛ nudhé dhu tɨ́, nɨ́ ka kohoya ndɨ alɛ obhi-akpà nɨ̌.

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ɔyɔ rɨ́ kìsě ɨ̀zǎ, adzɨ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ rɔ́. Kɔ̌tdyʉ́ ɨ’ɨ̀ ɔyɔ, ɨ ɔtdyʉ́na ràdʉ̀ ’ʉ̀lɨ tàmǎ-ngba-ɔtdyʉ́ bhěyi. Ndɨrɔ̀ kǎránà ɔ̀tɛ rɔ̌ osu-akpà-ba bhěyi. 12 Kǎránà kasʉ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ yà angyɨnǎ rɔ̀ ɨ̀’ɨ̀ fɨ̌ndà ɨ̀zǎ-fɔ́ ndɨ̀ ndábà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌ kɔ́rɔ́ ndɨ ɨ̀zǎ-ɔ̀nzɨ̌. Kǎránà yà adzɨ mà ɔ̀ná aróko ndɨ̀ ndóvò alɛ mànà nábhʉ rɔ̌ rʉ̀lɛ̌ wɔ̀ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨ̀zǎ, yà ndɨ̀ natsú ndòhò otú-bhu rɨ̌’ɨ̀ dɔ̀na rɔ̌ ɨ̀zǎ. 13 Wɔ̀ ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě ɨ̀zǎ, náanzɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ wɨwɨ̀. Obhó tɨ́, kǎránà kàzʉ mà nábhʉ rɔ̌ rìfò ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, rɨ̀rà àhʉ yà adzɨ dɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ rɔ̀. 14 Kǎbà wɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨ̀zǎ-ɔ̀nzɨ̌ ndɨ̀ ndɨ́ wɨwɨ̀ ɔ̀nzɨ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ. Nɨ́, kǎránà yà adzɨ óvò alɛ àbhʉ rɔ̌ rùwǐ ndɨ wɨwɨ̀-otù ɔ̌, ndɔ̀vɔ̀ dhu abádhí tɔ̀, ndàtɨ abádhí ràkǎ ’ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ-wɔ̀yɔ̌. Ndɨ ɨ̀zǎ nɨ́ ndɨ ɨla t’úgyeta tɔ́ obhi-akpà nɨ̌ ka kalʉ́ ngbɔ̌na ɔvɛ-ngbɔ̀ rɔ̌, pbɛ́tʉ̀ ràdʉ̀ ɨ̀kyɛ. 15 Ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě ɨ̀zǎ náabà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ́, wɔ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨ̀zǎ-wɔ̀yɔ̌ tɔ̀ ndɨ̀ ndɨ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ nɨ̌, ndɨ́nɨ̌ ɔpɛ́ tɨ́ ndɔ̀tɛ̀, ndàdʉ̀ kǎkà ’ùvǒ rɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀kɔ ɨ̀, ’ʉ̀lɛ̌ ndɨ̀ alɛ nɔ́kyɛ̀. 16 Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ náadʉ̀ kɔ́rɔ́ alɛ ʉ̀tʉ, ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ mà, ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ mànà, ònzìtálɛ mà nǎkʉ̀tálɛ mànà, dɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ mà ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ mànà, ndɨ́nɨ̌ ka kʉlɨ tɨ́ ize fangà tɔ́ ɔtsʉ́ya rɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ nyɨ̀ya-ndri rɔ̌ màtɨ́. 17 Dhu òdzi ka kɨ́, ndɨrɔ̀ dhu ùdzǐ ka kɨ́ dhu tɔ́ otu nɨ́ɨ’ɨ̀ mbǎ atdí alɛ tɔ̀ màtɨ́, ɨ̀mbǎ ndɨ alɛ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ ize nà rɔ̀. Ndɨ ize nɨ’ɨ̀ wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ-ɔvɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ ɔvɔ nà ndɨ̀ nàkɔ ɔzʉ́-bvʉ†.

18 Ɨrɔ́ dhu àkǎnà kɨ’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà. Nɨ́, ɨnga t’ʉ́nɨta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà arɨ́’ɨ̀ alɛ, nákǎ ndʉ̀pɨ̌ wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ bhà lɨ̀mɔ̀rɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ lɨ̀mɔ̀rɔ̀ nɨ́ atdí alɛ-ɔvɔ̀ nà ndɨ̀ nàkɔ lɨ̀mɔ̀rɔ̀. Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ azà mɨyà, azà kumì, dɔ̀ná azà nà‡.

14

Tàmǎ-ngba ʉ́wʉ alɛ rɨ̌ adyi-ɔwʉ́tá nʉ́yʉ dhu

(Ɛ̀br 12.22-24; Upf 7.3)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ ma mandà nga, nɨ́ ma mala Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ Sàyunì tɔ́ pbìrì dɔ̌ ìdè rɔ́. Kɨ̌’ɨ̀ atdíkpá atdí mɨyà, ɨ̀fɔ kumì, dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà lʉfʉ̀ alɛ mànà, ndɨrɔ̀, ɨ alɛ-nyìndri rɔ̌ ka kundí ɔvɔ nɨ’ɨ̀ kɔ̌vɔ̀ mà kà t’Ábanà-ɔvɔ̀ mànà. 2 Nɨ́, ma mɨrɨ atdí alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́rà, ràmbɛ àwa dɔ̌ àdhàdhɨ̀ ábhɔ̌ ɨdhá-yà-ba rɨ̌ ndɨ̀sɔlɔ dhu bhěyi, ndɨrɔ̀, atdídɔ̌ rʉ́tǎ ɔvɔ-tù bhěyi. Ndɨ alɛ-tù nɨ́ɨrɨ ndɨ̀ átɔ̀ ràmbɛ ɔ̀’ɔ dɔ̌ dʉ̀mʉ̀ ɔ̀tɨ rɨ́ alɛ rɨ̌ fɨ̀yɔ́ dʉ̀mʉ̀ ɔ̀tɨ dhu bhěyi. 3 Nɨ́ kɔ̌kɔ̀ atdí mɨyà, ɨ̀fɔ kumì, dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà lʉfʉ̀ alɛ náambɛ́nà adyi-ɔwʉ́tá ʉ̀yʉ dɔ̌ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi mà, ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà-ɔ̀nzɨ̌. Atdí alɛ mà wɔ̀ ndɨ adyi ùdhe rádʉ̀ ndʉ̀nɨ nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ, ɨnzá nɨ́ kɔ̌kɔ̀ atdí mɨyà, ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà lʉfʉ̀ alɛ, kǎkà yà adzɨ ɔ̌ rɔ̀ Tàmǎ-ngba ʉ́wʉ kɛ̀lɛ̌ núdhe ka ’ʉ̀nɨ rɔ̀. 4 Ɨ alɛ nɨ́ ɨ̀ nɔ́dɔ̀ atdídɔ̌, ’òkò ɨlátá ɔ̌ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ alɛ, yà ɨnzá ɨ̀ nɨ́tɨ vèbhálɛ nà ɨ̀ úbhi dhu-otù ɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀ abádhí arúbhi Tàmǎ-ngba-owù ɔ̌, yà kà rǔbhi ɔ̀ná kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌. Obhó tɨ́, abádhí nɨ́ ɨ ka kʉwʉ̀ ngʉ̌kpà alɛ nzínzì ɔ̌ rɔ̀, rɨ̀’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ wɛmbɛrɛ̀ tɨ́ ka kúbhǒna Kàgàwà tɔ̀, ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba tɔ̀ pɛrɛ̀ bhěyi. 5 Abádhí nɨ́ ɨnzá àpɛ̀ tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ atdí-gʉ̀na màtɨ́ alɛ, ndɨrɔ̀ ɨ̀mbǎ nzɛ́rɛ dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na dhu rɨ̌’ɨ̀ nyʉyatsì alɛ.

Ɨ̀bhʉ màlàyíká rɨ̌ Kàgàwà rɨ̌ anya ɨ̀tdɨ̀ yà adzɨ óvò alɛ dɔ̌ dhu ɔ̀vɔ dhu

(Kas 17.30-31; Upf 18; 19.19-20)

6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala atdí màlàyikà ɔrʉ́ nyʉ́ rɔ́kʉ awɛ ɔ̌ rɔ́, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ yà adzɨ óvò alɛ tɔ̀ ndɨ̀ ndɔ́vɔna dhòdhódhónga tɔ́ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nà. Ɨ alɛ nɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ pbìrì ɔ̌ alɛ mà, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ rʉ̀gànda-tɨdɔ̀ mà, ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alávà-tɨdɔ̀ t’álɛ mà, ndɨrɔ̀ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ-tɨdɔ̀ mànà. 7 Nɨ́ kǎmbɛ́nà dhu ɔ̀vɔ dɔ̌ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyɨ̌ nyàkǎ nyɔ̌nzɨ̀ Kàgàwà ɔdɔ̀, nyǎdʉ̀ ìlènà! Obhó tɨ́, kàbhà kàsʉmɨ̀ yà ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ kà rɨ̌ ɔ̀ná nákǎ wà. Nyɨ̌ nyàkǎ nyʉ̌lɛ̌ wɔ̀ ndɨ ɔ̀rʉ̀-akpà mà, adzɨ mà, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ mà, ɨdha-dɔ̀tɨ́-nzo mànà nanzɨ̀ alɛ!»

8 Ɔyɔ rɨ́ kìsě màlàyikà náadʉ̀ ɨ̀rà wɔ̀ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́-tsí dzidɔ̌, ndàdʉ̀ òkù, ndàtɨ: «Ɨ́yàdhíyà ɨ̀tsɨ̀ wà! Bàbelì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀* ɨ̀tsɨ̀ wà! Kǎbhʉ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ rɔ̀mvʉ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ nàwí tɔ́ dɨ̀vayì, yà abádhí ndɨ̀ ndábhʉ ròtsù pbɨ̀ndà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀ dhu-otù ɔ̌.»

9 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě màlàyikà nɨ́ɨra kɔ̌kɔ̀ angyi ìwǔ ɔ́yɔ̌ màlàyíká dzidɔ̌. Nɨ́, kǎvɔ̀ dhu ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ́lɨ ndɨ̀ alɛ yà wɔ̀yɔ̌na ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ ɨ̀zǎ mà ndɨ kà-wɔ̀yɔ̌ mà ʉ̀lɛ̌ rɨ́, kadʉ̀ ndɨ ɨ̀zǎ bhà ize àpba nyɨ̀na-ndri rɔ̌ màtɨ́ ndɨrɔ̀ ngǎtsi nɨ̌ ɔtsʉ́na rɔ̌ màtɨ́ alɛ, 10 nɨ́ rɨ̌ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ nàwí tɔ́ dɨ̀vayì nɔ́mvʉ̀ átɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ dɨ̀vayì ka kabhɔ̀lɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ kɨsɨ̌ ɨdha ɔ̀nà, kadʉ̀ ɔ̀dhɔ̀nà kàbhà nàwí tɔ́ kɔ́pà ɔ̀! Kɔ̌kɔ̀ dhu bhěyi alɛ náabáya àpbɛ̀ kàzʉ ɔ̀, ndɨrɔ̀ abádhí abáya ka yà atdídɔ̌ arʉ́la ògbe ndógbe rɔ̀ áwùse tɔ́ dhu-ra ɔ̀, ɨ̀lɨ̌lǎ màlàyíká mà, Tàmǎ-ngba mànà-ɔ̀nzɨ̌. 11 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ndɨ abádhí tɔ́ àpbɛ̀ tɔ́ kàzʉ-ɨkɔ̀ náarúpo ɔrʉ̀ dhòdhódhónga nà. Kɔ̌kɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ mà, wɔ̀yɔ̌na mànà nʉ́lɛ ongónà alɛ, yà kɔ̌vɔ̀ tɔ́ ize ka kʉpbá rɔ̀yá alɛ kɔ́rɔ́, náarɨ́ nzɨ̌ ’àsǒ atdíku màtɨ́ kúbhingá, ndɨrɔ̀ adyíbhengá màtɨ́ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀.»

12 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, Kàgàwà bhà alɛ, kǎkà Kàgàwà bhà Ʉyátá ɨ̀fʉ̌ arɨ́, ’àdʉ̀ Yěsù à’ù alɛ, nákǎ ɨ̀’ɨ̀ dhu-dzi òndù arɨ́ alɛ tɨ́.

13 Ndɨrɔ̀, ma mɨrɨ alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ rɔ́, ndàtɨ: «Ándǐ yàrɨ́ dhu: ‹Hirò nɔ̀nzɨ̀ nɨ́ yà kòmbí ndɨ̀ nɔ̀pɛ̀ rɔ̀ rʉ́vɛ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù ɨ̀ á’ù rɔ́rɔ̀ alɛ!› Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rǎtɨna: ‹Obhó dhu nɨ́ ndɨ! Ɨ alɛ rɨ̌ ’àsǒ fɨ̀yɔ́ ododu kasʉ ɔ̌ rɔ̀, abádhí anzɨ̀ ídzì dhu nɔ́dhɔ̀ wà ɨ̀, ’òwù abádhí-owù ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.›»

Yà adzɨ ɔ̌ alɛ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ ka kɨ́ dhu

(Ìsa 63.1-8; Yɔ̀w 4.12-14; Màt 13.37)

14 Ma mandà nga tdɨ́tdɔ̌, nɨ́, ma mala ɔ̀wɔ̌wʉ̀ àpbù, ndɨrɔ̀ ndɨ àpbù dɔ̌ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ́ ɨ’ɨ̀ alɛ nɨ́ Ìndrǔ t’Ídhùnà nà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀ alɛ†. Kà-dɔ rɔ̌ ɨ’ɨ̀ nɨ́ ɔrɔ̀ tɔ́ mʉ̀kàkʉ́, ndɨrɔ̀ kà-fɔ́ ɨ̀’ɨ̀ dhu nɨ́ ɨnga ɔ̌ dhu òtse ka karɨ́ nɨ̌ atdídɔ̌ ndɨ̀ nákà obhi-tɨdɔ̀. 15 Nɨ́, atdí màlàyikà náahʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀ rɔ̀, ndòkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ndàtɨ wɔ̀ ndɨ àpbù dɔ̌ àdɨ alɛ nɨ̌: «Ídyì pbʉ̀kʉ̀ obhi, nyɔpɛ̀ nyogù ɨnga ɔ̌ dhu nɨ̌. Obhó tɨ́, yà adzɨ àdɨ wà tʉ̀mbà tɨ́, ɔ̀ná dhu ka kogu tɨ́, ndɨrɔ̀ ndɨ ɔnzɨ-bvʉ̌ dhu ògu ka kɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ àkǎ wà!» 16 Nɨ́, wɔ̀ ndɨ àpbù dɔ̌ àdɨ alɛ nʉ́ʉdà pbɨ̀ndà obhi yà adzɨ ɔ̌, ndòtsè kà ɔ̌ dhu nɨ̌.

17 Ngǎtsi màlàyikà náadʉ̀ àhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀ rɔ̀, ndɨ̀ mà átɔ̀ ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨnga ɔ̌ dhu ògu ka karɨ́ nɨ̌ ndɨ̀ nakànɨ́ obhi nà fɔná. 18 Ngǎtsi màlàyikà nɨ́ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà màzàbahʉ̀-dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kàzʉ dɔ̌*. Nɨ́ ndɨ-tsí náahʉ̀ ndɨ màzàbahʉ̀ dɔ̌ rɔ̀, ndàdʉ̀ òkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà wɔ̀ atdídɔ̌ ndɨ̀ nàkà obhi rɨ̌’ɨ̀ fɔná màlàyikà tɔ̀. Kǎtɨ: «Ídyì wɔ̀ atdídɔ̌ ndɨ̀ nàkà pbʉ̀kʉ̀ obhi, nyazè yà adzɨ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ vǐnyò-kpɔ̌ nɨ̌, ɨwà ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ nɔ́’ɔ̀ nɨ́dhunɨ̌.» 19 Nɨ́, wɔ̀ màlàyikà nʉ́ʉdà pbɨ̀ndà obhi yà adzɨ dɔ̌, ndàzè yà adzɨ ɔ̌ vǐnyò-kpɔ̌ nɨ̌, ndàdʉ̀ ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ àwà kʉ̀zʉ̌ ka karɨ́ ɔ̀nà ádrʉ̀ngbǎ ibhu-ba ɔ̀. Kɔ̌kɔ̀ dhu kɔ́rɔ́ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà bhà nàwí. 20 Ka kaha ndɨ vǐnyò-kpɔ̌ bhǔna ɔ̀, irinǎ rɔ̀ kɨgɔ̀ tɔ̀. Nɨ́, azu* ɨsɔ̀lɔ̀ ndɨ̀ abhɔ nyʉ́ ndɨ kà-bhu ɔ̀ rɔ̀, gʉ̀gʉ̌na rùpò, ndàrà àhʉ mʉ̀hàgʉ̀-tsʉ̀ rɔ̌ nyʉ́. Ndɨrɔ̀, ndɨ azu adʉ̀ ɔ̀kʉ, ndàrà àhʉ mbɛ̀mbɛ̀ ɨ̀bhʉ mɨyà kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́‡.

15

Músà bhà adyi mà, Tàmǎ-ngba bhà adyi mànà nʉ́yʉ ka kɨ́ dhu

(Upf 11.19; 16.1; 19.1-4)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ngǎtsi ádrʉ̀ngbǎ ndɨrɔ̀ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ mà ʉ̀kɔ̌ atdídɔ̌ nɨ̌ ize ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀-rɔ̌. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká àrʉ̀bhʉ̀ dhèdhèrɔ̀ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ nʉ̀lʉ̌ fɔyá. Kɔ̌kɔ̀ ɨ àpbɛ̀ nɨ’ɨ̀ ndɨ kà rǐku dɔ̀yá rɔ̀ àpbɛ̀, abádhí rɔ̌ rɔ̀ Kàgàwà rɨ̌ pbɨ̀ndà nàwí ɨ̀tɔ nɨ́dhunɨ̌.

2 Tdɨ́tdɔ̌, ma mala kìràwulì bhěyi ɔ̀ná nga rǎwʉ̀, ndàdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ kàzʉ nà ɔ̀ná átɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀. Ndɨrɔ̀, ma mala ɨ̀zǎ lɛ̀mà nɔ́nzɨ̀ alɛ, yà ɨnzá kà-wɔ̀yɔ̌ nʉ́lɛ̌, ndɨrɔ̀ ɨ̀ núvǒ ɨ̀nzɨ̌ kʉpbɨ̀ kɔ̌vɔ̀ nà ndɨ̀ nàkɔ ɔzʉ́-bvʉ nyɨ̀ya-ndrìnǎ alɛ. Abádhí ikò ndɨ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌, ’àdʉ̀ Kàgàwà bhà dʉ̀mʉ̀ ʉ̀lʉ fɔyá. 3 Nɨ́, abádhí ambɛ́nà Músà, Kàgàwà bhà kasʉtálɛ bhà adyi mà, Tàmǎ-ngba bhà adyi mànà, nʉ́yʉ̀ dɔ̌*. Abádhí ambɛ́nà àtɨ̀nà dɔ̌:

«Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà alɛ́,

kàsʉ̌nʉ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ, ndɨrɔ̀ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ kasʉ!

Ɨnyɨ, kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamǎ,

pbʉ̀kʉ̀ kasʉ nɨ́ obhónánga tɔ́, ndɨrɔ̀ ka nɨ́ obhónga tɔ́ kasʉ!

4 Ɨnyɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, ádhɨ pbá alɛ ndɨ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔdɔ̀nʉ ɔ̀nzɨ̀?

Ndɨrɔ̀, ádhɨ pbá alɛ ndɨ ɨ̀nzɨ̌ rádʉ̀ ɔvɔ̀nʉ ìlè?

Obhó tɨ́, ɨnyɨ atdírɔ̀ nɨ́ ndɨ ɨ̀lɨ̌lá alɛ!

Ndɨrɔ̀, kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ rǒngo ìwu ’ʉ̀kɔ ɔnzɨ̀nʉ́, ’ʉ̀lɛ̌ nyɨ,

pbʉ̀kʉ̀ obhónánga tɔ́ kasʉ nála wà ndɨ̀ kpangba abádhí tɔ̀ nɨ́dhunɨ̌!»

Kàgàwà bhà nàwí rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀yà àrʉ̀bhʉ̀ kɔ́pà

5 Ndɨrɔ̀ wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala Kàgàwà bhà ɨdza-li’ɔ̀ ndàngbɛ̌ rɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ́. Kà-ɔ̀ ɨ’ɨ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà Ʉyátá rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà sàndukù rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà hɛmɛ̌-dza. Ányɨ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́, yà Kàgàwà arɨ́ ndɨ̀tɛ̀ ìndrǔ tɔ̀ ɔ̀ná rɔ̀ hɛmɛ̌-dza. 6 Ndɨrɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ dhèdhèrɔ̀ àpbɛ̀-tɨdɔ̀ nʉ̀lʉ̌ fɔyá àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká núuvò wɔ̀ ndɨ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̀ rɔ̀. Abádhí ʉfɔ́ mbɛrʉ̀ nɨ’ɨ̀ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ tdyé mbɛrʉ̀, ’àdʉ̀ odrùya-dɔ ìso ɔrɔ̀ tɔ́ kùkyě nɨ̌. 7 Ndɨrɔ̀, ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí nzínzì ɔ̌ atdí dhu núubhò ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kɔ́pà, kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká-fɔ́. Ɨ kɔ́pà núulè ùlè tɨ́ Kàgàwà, yà dhòdhódhónga nà arádɨ alɛ bhà nàwí nɨ̌. 8 Nɨ́, wɔ̀ ndɨ Kàgàwà bhà ɨdza náalè Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mà, kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mànà ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨkɔ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, ányɨ̀ rótsù atdí alɛ mà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ, ràrà àhʉ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká rǐbhona àrʉ̀bhʉ̀ àpbɛ̀ rǒwu ìku dhu ɔ̀.

16

Àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká rɨ̌ àrʉ̀bhʉ̀ kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀
Kàgàwà bhà nàwí ʉ̀dhɔ̌ yà adzɨ dɔ̌ dhu

(Uvt 7–10; Upf 8.6–9.21)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨrɨ ɔrʉ́ alɛ-tù nyʉ́ nà ka kɨ́ dhu ɔ̀vɔ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká* tɔ̀ dhu. Ka katɨ: «Nyòwu nyʉ̌dhɔ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà nàwí yà adzɨ dɔ̌!»

2 Nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ nàwí yà adzɨ dɔ̌. Nɨ́ nzɛ́rɛ otú-tɨdɔ̀, yà atdídɔ̌ rándɨ otú, náahʉ̀ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ kàsɛ́ nà rɨ́’ɨ̀ rɔ̀yá, ’àdʉ̀ ambɛ kà-wɔ̀yɔ̌ nʉ́lɛ dɔ̌ alɛ rɔ̌*.

3 Ɔyɔ rɨ́ kìsě màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nàwí ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀. Nɨ́ ɨdha ʉgɛ̀rɛ̀ ndɨ̀ ndòngò ɔ̀vɛ̀ ɔ̀vɛ̀ alɛ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ azu bhěyi, ndɨ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀ ɨ̀ nòtù ípìrɔ̌nga nà arɨ́’ɨ̀ ɨdha ɔ̌ dhu-tsí ràdʉ̀ ʉ̀vɛ kɔ́rɔ́.

4 Ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà nàwí ɨdha-akpá mà, ɨdha-dɔ̀tɨ́-nzo mànà ɔ̀, ɔ̀yá ɨdha ràdʉ̀ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀, ’òngò azu tɨ́ átɔ̀. 5 Nɨ́ ma mɨrɨ yà ɨdha dɔ̌nga àndà arɨ́ màlàyikà rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ dhu, ndàtɨ: «Ɨnyɨ Ɨ̀lɨ̌lǎ alɛ́, nyɨ nyarɨ́’ɨ̀ ìnè ndɨrɔ̀ nyɨ nyɨ’ɨ̀ ìnè. Nyɨ nyɔ́tdɨ̀ kɔ̀rɨ́ anya obhónánga dɔ̌. 6 Obhó tɨ́, ìndrǔ nʉ́ʉfʉ pbʉ̀kʉ̀ pbànábí mà ngʉ̌kpà pbʉ̀kʉ̀ alɛ mànà-azù. Nɨ́ ndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, kòmbí nyɨ nyàbhʉ wà abádhí rɔ̀mvʉ̀ azu átɔ̀. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ abádhí àkǎnà ’àbà dhu!» 7 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨrɨ alɛ-tù màzàbahʉ̀ dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ rɔ́, ndàtɨ: «Obhóngàtɨ́, ɨnyɨ fàká Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, yà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ alɛ́, nyɨ nyɔ̀tdɨ̀ wɔ̀ anya obhónga dɔ̌ ndɨrɔ̀ obhónánga dɔ̌!»

8 Ɨ̀fɔ rɨ́ kìsě màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nàwí adyifɔ̀ dɔ̌. Nɨ́ ndɨ adyifɔ̀ náabà ìndrǔ ʉ̀bɨ ndɨ̀ ndɨ́ ɔ̀nà rɔ̀ ráhʉ kàzʉ nɨ̌ nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ. 9 Nɨ́, ìndrǔ náagbè wɔ̀ ndɨ atdídɔ̌ ìgbě kàzʉ nɨ̌, ràrà àhʉ ɨ̀ ɨ́ dhu ʉ̀nɔ wɔ̀ ndɨ àpbɛ̀ t’íbhòta tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ, Kàgàwà-ɔvɔ̀ nɨ̌ dhu ɔ̀. Abádhí uvó ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ɨ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛnga, ndɨrɔ̀ abádhí adʉ̀ ’ùvo átɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’ìlè ka.

10 Imbo rɨ́ kìsě màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ nàwí ɨ̀zǎ* bhà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌. Nɨ́, ɨ́nɔ̀ níibvú ndɨ̀ kɔ̌nyʉ̀ idzi dɔ̀ná pbìrì dɔ̌. Nɨ́, ìndrǔ apɛ̀ ’à’à ɨdàya ɨ̀ ábàna àpbɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. 11 Abádhí nʉ́ʉnɔ dhu Kàgàwà, yà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ arɨ́’ɨ̀ alɛ nɨ̌, rɔ̀yá rɨ́ otu rǎndɨ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí ʉgɛ̀rɛ̀ nzá ɨ̀, ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ.

12 Aza rɨ́ kìsě màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà nàwí Fùratì tɨ́ kátɨna ádrʉ̀ngbǎ ɨdha-akpà ɔ̀. Nɨ́ ndɨ ɨdha-bhʉ̀ ɔ̌ ɨdha atdyù ndɨ́nɨ̌ otu nʉbhà tɨ́ adyifɔ̀ arɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀ arɨ́ ìwu ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ̀. 13 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ma mala àngbɛ̀ bhěyi ɨ̀ nʉ̀lɨ ɨ̀bhʉ nzɛ́rɛ-alafí: atdí náahʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ osu-akpà-ba-li’ɔ̀ rɔ̀, ngǎtsi náahʉ̀ ɨ̀zǎ-li’ɔ̀ rɔ̀, ndɨrɔ̀ ngǎtsi ràdʉ̀ àhʉ ɔyɔ rɨ́ kìsě ɨ̀zǎ, yà tɨ̀tɔ̀ tɔ́ nabì tɨ́ kátɨna-li’ɔ̀ rɔ̀. 14 Abádhí nɨ’ɨ̀ ɨdhɔ rɨ̌ ìndrǔ ʉ̀kɔ̌ nɨ̌ dhu ɔ̀nzɨ rɨ́ nzɛ́rɛ-alafí. Ndɨrɔ̀, abádhí nɨ́ ɨ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̀yanǎ ubhìya, ’ùndu abádhí-tsʉ̀ alafí, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà alɛ, nugye tɨ́ kàbhà Ádrʉ̀ngbǎ Ɨdhɔ ɔ̌.

15 Ádrʉ̀ngbǎlɛ rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ, ndàtɨ: «Kànɨ̌ ma mɨ́rà ogbotálɛ náarɨ́rà dhu bhěyi, yà ɨnzá nyɨ̌ nyʉ̀nɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌. Hirò ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nɨ́ nyɨ̀kpɔ́na nà rádɨ ndàdʉ̀ pbɨ̀ndà mbɛrʉ̀ ɔ̀dɔ̀ mběyi rɔ̀ná ɨ̀nzɨ̌ ndʉ̀wà alɛ, akyɛ ndɨ̀ ndarana ɨla ɔ̀ nzɨ̀nzɨ́ rɔ̀, nyɨ̀na ràdʉ̀ àmbɛ ɨ̀wʉ dɔ̌ ìndrǔ nzínzì ɔ̌ nɨ̌.»

16 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ nzɛ́rɛ-alafí núundu kɔ̌kɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá-tsʉ̀ yà Hàrmàgèdonì* tɨ́ ka kátɨna Pbàɛ̀brànɨyà t’ávàna ɔ̌ atdí ngari ɔ̌.

17 Àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě màlàyikà náadhɔ̀ pbɨ̀ndà kɔ́pà ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà nàwí awɛ ɔ̌. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ atdí ɔrʉ́ alɛ-tù nyʉ́ nɨ́ɨrɨ ndɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdza, yà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi rɨ̌’ɨ̀ ɨ rɔ̀, ndàtɨ: «Kòmbí kɔ́rɔ́ dhu ɔ̀nzɨ̀ wà ndɨ̀!» 18 Nɨ́, ɨnga ʉmbɨ̀lɨ̀, ɔvɔ ʉtá, wɔ̀gɔ̀ ɨrɨ ndɨ̀, yà ɨnzá apɛ̀na ɨ̀sɨ̌ angyi yà ìndrǔ apɛ̀na ’òngò òko yà adzɨ dɔ̌ rɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ mùtìtì ràdʉ̀ ɨ̀sɨ̌. Obhó tɨ́, ndɨ mùtìtì nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ mùtìtì nyʉ́! 19 Nɨ́, kǔgolo ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ Bàbelì*, ndàbhʉ ɔ̀nánga rʉ̀ndɔ̀ ndɨ̀ ɨ̀bhʉ, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà pbìrì ɔ̌ kɨgɔ̀ ràdʉ̀ ’ùgolo átɔ̀. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ náadzò nzá Kàgàwà ɔ̀nǎ rɔ̀, kǎbhʉ̀ ka rɔ̀mvʉ̀ atdídɔ̌ ɔ̀rʉ̀ pbɨ̀ndà nàwí tɔ́ dɨ̀vayì átɔ̀ nɨ́dhunɨ̌. 20 Kɔ́rɔ́ sɔ̀ngà núuwí, ɨ̀nzɨ̌ pbìrì ràdʉ̀ ’àla tdɨ́tdɔ̌. 21 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ádrɔ̀drɔ̌ kpɔ̌na nà ɨfɔ nà igye nɨ́ɨkɔ́ ìndrǔ dɔ̌. Ɨ ɨfɔkpɔ̌ ɨ’ɨ̀ ádrɔ̀drɔ̌ nyʉ́, fɨ̀yɔ́ mʉ̀gɛ̀rɛ̀ ròsè ɨ̀fɔ kumì kìlo dɔ̀nǎ. Nɨ́ ìndrǔ nʉ́ʉnɔ dhu Kàgàwà nɨ̌ wɔ̀ ndɨ ɨfɔ nà igye rǎbhʉ̌na fɨ̌yɔ̀ àpbɛ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ ɨfɔ nà igye nɨ́ɨnza dhu abhɔ nyʉ́ atdídɔ̌.

17

Atdídɔ̌ arɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ atdí tsìbhálɛ tɔ́ mbólí

(Upf 16.19; 18)

1 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà Kàgàwà bhà nàwí tɔ́ kɔ́pà nà ɨ̀’ɨ̀nà fɔyá àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká nzínzì ɔ̌ atdí màlàyikà nɨ́ɨra dhu ɔ̀vɔ̀ idù. Kǎtɨ: «Ɨ́rà ndɨ́nɨ̌ ma mɨtɛ̀ tɨ́ ɨ̀ngbà dhu bhěyi màtɨ́ Kàgàwà rɨ̌ anya ɔ̀tdɨ̀ yà atdídɔ̌ arɨ́ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ tsìbhálɛ dɔ̌ dhu ɨndʉ̀. Ndɨ tsìbhálɛ nɨ́ yà ádrɔ̀drɔ̌ ɨdha-bɨdɔ̌* ka kasɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀. 2 Yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá nóongónà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ kà mànà, yà adzɨ ɔ̌ ngʉ̌kpà alɛ ràdʉ̀ òri kàbhà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ dɨ̀vayì nɨ̌.»

3 Nɨ́, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ɨrá ma, màlàyikà ràdʉ̀ modyì, ndàrà ma nà rʉ̀ngʉ̀ ɔ̀. Nɨ́ ányɨ̀, ma mala atdí tsìbhálɛ òlǒlù atdí ɨ̀zǎ* dɔ̌ àdɨ rɔ́. Ndɨ ɨ̀zǎ rɔ̌ ka kadʉ̀ ùndinà ɔvɔ nɨ́ Kàgàwà nɨ̌ ka kɨ́ dhu ʉ̀nɔ nɨ̌ ɔvɔ. Ndɨrɔ̀, ndɨ ɨ̀zǎ-dɔ ɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀, ɔtdyʉ́na ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨdrɛ. 4 Wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ ʉfɔ́ nɨ’ɨ̀ ɨ̀tɨ̌tɨ̀ òlǒlùnga mà ngbó ólù mbɛrʉ̀ mànà, ndàdʉ̀ ngbɔ̌na nʉ́yɔ̀ ʉ̀mbɨlɨ rʉ́mbɨlɨ ɔrɔ̀ tɔ́ dhu-tsí mà, ɔrʉ́ odzìna nà odu-tɨdɔ̀ mà yɔ̀kpɔ́ mànà nɨ̌. Ndɨrɔ̀ kǎlʉ́ fɔná dhu nɨ’ɨ̀ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ yà àlè tɨ́ àlè ɨ́yàdhíyà bhà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ ɔ̀ndrɔ̀ ka kɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌ mʉ̀tsɔ, yà ɨnzá ɨ́lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ dhu nɨ̌ kɔ́pà. 5 Kà-nyɨ̀ rɔ̌ ka kandí ɔvɔ nɨ’ɨ̀, òru tɨ́ ka kórù tɨ̌na ɔvɔ. Ndɨ ɔvɔ nɨ’ɨ̀: Bàbelì*, Ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ vèbhálɛ-tsánà ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́ ’ɔ̀nzɨ ɔ̀ndrɔ̀ ka kɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌ dhu-tsánà. 6 Ndɨrɔ̀, ma mala dhu nɨ́ wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ òrì Kàgàwà bhà alɛ, yà Yěsù bhà ngàmbì tɨ́ ɨ̀ akò dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kakyɛ̀ alɛ-azù nɨ̌ dhu.

Nɨ́, ɨ́yàdhíyà ma màla rɔ̀, ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ ma atdídɔ̌. 7 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ màlàyikà náavɔ̀ dhu idù, ndàtɨ: «Ádhu ɨdhɔ ʉ̀kɔ nyɨ nɨ̌? Ɨma, ma mɨ́ wɔ̀ tsìbhálɛ-nyʉtsì ndɨ̀ nòrù dhu-tɨ̀ àwɛ̌ ɨndʉ̀. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ wɔ̀ ka nànɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ dɔ̀na nà, ɔtdyʉ́na ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨdrɛ ɨ̀zǎ-nyʉtsì ndɨ̀ nòrù dhu-tɨ̀ àwɛ̌ átɔ̀ ɨndʉ̀. 8 Wɔ̀ nyɨ nyàla ɨ̀zǎ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè angyi, pbɛ́tʉ̀ kòmbí kà rɨ̌ mbǎ ɨ̀’ɨ̀. Nɨ́, kà rǔpo ùpo, òyǐ ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ɔ̀tɛ̌na ikù tɨ́ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ aróko alɛ, kǎkà ɨnzá ka kundí ɔvɔ̀ya ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù ɔ̀, rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ yà adzɨ Kàgàwà anzɨ̀na rɔ̀ alɛ, nɨ́ ɨdhɔ ʉkɔya wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ àlǎ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. Obhó tɨ́, ndɨ ɨ̀zǎ nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè angyi, pbɛ́tʉ̀ kǎrɨ́’ɨ̀ mbǎ kòmbí, ndɨrɔ̀ kǎraya ndɨ̀tɔ̀ ɨ̀tɔ tdɨ́tdɔ̌!

9 Ɨrɔ́ dhu àkǎnà kɨ’ɨ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ ɨrɛ̀ta nà ndɨ́nɨ̌ ɨ dhu alʉ́ tɨ́ alɛ-dɔ mběyi! Kɔ̀rɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ ndɨ ɨ̀zǎ-dɔ nɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ pbìrì-akpá, yà wɔ̀ ndɨ tsìbhálɛ náarádɨ dɔ̀yá. Kɔ̀rɨ́ ɨ kà-dɔ nɨ́ átɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá. 10 Abádhí nzínzì ɔ̌ imbò alɛ tɔ́ idzi-tsʉ̀ ɔ̀dɨ̀ wà ɨ̀. Atdí-tsí nádɨ̀ àdɨ̀ idzi ndɨ̀ ndɔ́nyʉ̀ rɔ́, yà ɨnzá àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě-tsí nápɛ̀ ɨ̀rà àhʉ ɔ̀nanǎ. Nɨ́, kà rɨ̌rà àhʉ rɔ̀, kǎdɨ̀ya ídǒ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. 11 Wɔ̀ ndɨ ìnè ɨ’ɨ̀ angyi ɨ̀zǎ, pbɛ́tʉ̀ yà ɨ̀mbǎ arɨ́’ɨ̀ tdɨ́tdɔ̌ kòmbí, nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ àrʉ̀ rɨ́ kìsě ádrʉ̀ngbǎ kamà. Ka nɨ́ atdí alɛ kɔ̌kɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ alɛ nzínzì ɔ̌, ndɨrɔ̀ kà rǎrà ndɨ́nɨ̌ ɔ̀tɛ̌na ikù tɨ́ atdídɔ̌.

12 Kɔ̌kɔ̀ nyɨ nyàla ɨdrɛ̀ ndɨ ɨ̀zǎ-ɔtdyʉ́ nɨ́ ɨdrɛ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá, yà ɨnzá àpɛ̀ idzi ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀nyʉ̀. Pbɛ́tʉ̀, abádhí rɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ àbà, ’ɔ̀nyʉ̀ idzi atdíkpá wɔ̀rɨ́ ndɨ ɨ̀zǎ mànà ídǒ kàsʉmɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́. 13 Ɨ ɨdrɛ̀ kámá kɔ́rɔ́ rɨ̌’ɨ̀ nà dhu nɨ́ atdí ɨrɛ̀ta kɛ̀lɛ̌, ’àngbò fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mà, fɨ̀yɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga mànà wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ dzʉ̀nà ɨ̀ ɔnzɨ tɨ́ nɨ̌. 14 Abádhí rɨ̌ Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ ùgye atdíkpá, pbɛ́tʉ̀ ndɨ Tàmǎ-ngba náadʉ̀ya abádhí lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀ ɔ̀nzɨ tɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀, ndɨrɔ̀ ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà tɨ́ kà rɨ̌’ɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Kàgàwà únzì ndàdʉ̀ òvònà fɨ̌ndà alɛ, kǎkà atdí afíya nà arɨ́ kǒwù ʉ̀ngʉ̌ alɛ, náadʉ̀ya dhu-lɛ̀mà ɔ̀nzɨ̀ atdíkpá ndɨ Tàmǎ-ngba mànà.»

15 Wɔ̀ ndɨ màlàyikà náadʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌ tdɨ́tdɔ̌: «Wɔ̀ nyɨ nyàla yà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ tsìbhálɛ àdɨ bɨya dɔ̌ ɨdha nɨ́ dhèdhèrɔ̀ alɛ-tɨdɔ̀ mà, dhèdhèrɔ̀ ihé yà mà, dhèdhèrɔ̀ pbìrì ɔ̌ alɛ mà, ndɨrɔ̀ dhèdhèrɔ̀ alávà-tɨdɔ̀ t’álɛ mànà. 16 Kɔ̌kɔ̀ nyɨ nyàla ɨdrɛ̀ ndɨ ɨ̀zǎ-ɔtdyʉ́, ndɨ ɨ̀zǎ nyʉ́ mànà, rɨ̌ wɔ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ tsìbhálɛ nɔ́ndrɔ̀ ɔ̀ndrɔ̀ tɨ́. Abádhí rɨ̌ kǎrɨ́’ɨ̀ nà dhu ʉ̀dhǎ kɔ́rɔ́ kà-fɔ́ rɔ̀, ’àdʉ̀ kʉ̀bhà tɨ́rɔ̌rɔ̀. Ndɨrɔ̀ abádhí rɨ̌ kà-zǎ à’a, ’àdʉ̀ ndɨ̀ nʉ̀bhà ka-go ʉ̀bɨ̀ kàzʉ ɔ̀. 17 Obhó tɨ́, Kàgàwà nɨ́lɨ wà abádhí ɨ̀tʉ̀ rɨ́ rɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndùdhě dhu kɛ̀lɛ̌ ɨrɛ̀ta abádhí-afí ɔ̀. Abádhí rɨ̌ ’ɨ̀rɨ atdí ɔtɛ dɔ̌, ’àdʉ̀ fɨ̀yɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ kámá tɔ́ ádrʉ̀ngbǎnga àngbò atdíkpá ndɨ ɨ̀zǎ dzʉ̀nà t’ɔ́nzɨta tɔ̀, ràrà àhʉ Kàgàwà ʉnɔ ɔtɛ rǎkǎ dhu ɔ̀. 18 Wɔ̀ nyɨ nyàla ndɨ tsìbhálɛ nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀, yà yàrɨ́ adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ idzi nɔ́nyʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀.»

18

Màlàyikà rɨ̌ Bàbelì tɔ́ kɨgɔ̀ rɨ̌ ndʉ̀kɔ̌ dhu ɔ̀vɔ dhu

(Ìsa 13; 47; Yɛ̀r 50–51)

1 Kɔ̀rɨ́ dhu-dzidɔ̌, ma mala ngǎtsi màlàyikà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo rɔ́. Àbadhi ɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà, ndɨrɔ̀ yà adzɨ-ɔ̌nga kɔ́rɔ́ náawʉ̀ kàbhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nɨ̌. 2 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Ɨ́yàdhíyà ɨ̀tsɨ̀ wà, Bàbelì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̌ ɨ̀tsɨ̀ wà! Kòmbí kòngò wà pfɔ̀mvɔ aróko rɔ́ nga tɨ́, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ nzɛ́rɛ-alafí-tɨdɔ̀ aróko rɔ́ nga tɨ́. Kòngò wà yà ìndrǔ ɔ́ndrɔ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ̀tɨ̀ àrɛ̀-tɨdɔ̀ mà ɨ̀zǎ-tɨdɔ̀ mànà náaróko rɔ́ nga tɨ́. 3 Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nɔ́mvʉ̀ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ nàwí tɔ́ dɨ̀vayì, yà kǎbhʉ abádhí ròtsù pbɨ̀ndà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀ dhu-otù ɔ̌. Yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá nɔ́nzɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɨ́yàdhíyà nà, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ mùtùruzìtálɛ nónzì kàbhà ábhɔ̌ ònzì-okú dɔ̀ rɔ̀.»

4 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌ ma mɨrɨ ngǎtsi alɛ-tù ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ rɔ́, ndàtɨ: «Pbàkà alɛ́, nyùvò wɔ̀rɨ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ rɔ̀, akyɛ nyɨ̌ nyowuna òtsù kàbhà nzɛ́rɛnga ɔ̀, nyǎdʉ̀ kà rǎbàna àpbɛ̀ àbà átɔ̀ nɨ̌. 5 Obhó tɨ́, kàbhà nzɛ́rɛnga núpò wà atdídɔ̌, ràrà àhʉ ɔ̀rʉ̀-akpà nyʉ́ ɔ̀, ndɨrɔ̀ ndɨ atdídɔ̌ kʉ̌fǎ dhu tɔ́ dhu nárà wà ìse Kàgàwà ɔ̌. 6 Dhu àkǎ kɔnzɨ̀ dhu kà-rɔ̌ àdhàdhɨ̀ yà ngʉ̌kpà alɛ-rɔ̌ kǎnzɨ̀ dhu dhu bhěyi. Dhu àkǎ kubho ngʉ̌kpà alɛ-rɔ̌ kǎnzɨ̀ dhu ɔyɔ-gʉ̀na ròsè. Ndɨrɔ̀ yà ngʉ̌kpà alɛ tɔ̀ kǎrɨ́ dɨ̀vayì ùngbǒ ɔ̀ná kɔ́pà ɔ̀, dhu àkǎ kungbǒ dɨ̀vayì kà tɔ̀ fɨ̀ndá ògyè ròsè ɔyɔ-gʉ̀na. 7 Ndɨrɔ̀ àdhàdhɨ̀ kǒngónà ndòzè ndàdɨ ádrʉ̀ngbǎ ilèta mà ònzì mànà ɔ̌ dhu bhěyi, nɨ́ dhu àkǎ kabhʉ ka ràdɨ àpbɛ̀ mà ɔvɛ tɔ́ ɨzʉ mànà ɔ̌. Obhó tɨ́, afína ɔ̀ kǎrátɨna: ‹Ɨma, ma marádɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ tsìbhá ádrʉ̀ngbǎ kamà bhěyi, ma nɨ́ nzɨ̌ abvo-àyi, ndɨrɔ̀ ma mɨ́ nzɨ̌ adɨ ɔvɛ tɔ́ ɨzʉ ɔ̌ akɛkpá màtɨ́!› 8 Wɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ nɨ́ ndɨ, atdí ɨdhɔ ɔ̌ tɨ́ kà rɨ̌ pɛ́ kɔ́rɔ́ andɨ-tɨdɔ̀ mà, ɔvɛ tɔ́ ɨzʉ mà àwù mànà tɔ́ àpbɛ̀ nábà. Ndɨrɔ̀, kàzʉ rɨ̌ kʉ̀bɨ rògbè atdídɔ̌, kà-dɔ̌ anya nɔ̀tdɨ̀ alɛ, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà nɨ́ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà alɛ nɨ́dhunɨ̌.»

9 Yà ɨ́yàdhíyà mànà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ nanzɨ̀ yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá, ’àdʉ̀ òko ònzì ɔ̌ kà mànà, náambɛ̀ya ɔ̀dzɨ dɔ̌, ’àdʉ̀ ɔtsʉ́ya ʉ̀lɨ ngàngàya-rɔ̌, ɨ́yàdhíyà rǒgbe nɨ̌ kàzʉ-ɨkɔ̀ àlǎ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. 10 Abádhí níikòya ɨtsɛ wɔ̀ ndɨ àpbɛ̀-ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Nyɨ nyɨ́’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, ɨnyɨ Bàbelì tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̌, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ kɨgɔ̌! Obhó tɨ́, Kàgàwà ɔ̀tdɨ̀ wà anya dʉ̀nʉ́ atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌ tɨ́!»

11 Yà adzɨ ɔ̌ mùtùruzìtálɛ rɔ̌dzɨ, ’àdʉ̀ òko ɨzʉ ɔ̌ ɨ́yàdhíyà-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ̀mbǎ odzi rɔ̌ ɨ̀ ìwǔ nà dhu òdzi rɨ́ atdí alɛ mà rɨ̌’ɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 12 Ɨ dhu-tsí nɨ́: ɔrɔ̀ mà, fʉ̀rangà tɔ́ sʉma-tɨdɔ̀ mà, ɔrʉ́ odzìya nà atdídɔ̌ ʉ́ya odu-tɨdɔ̀ mà, yɔ̀kpɔ́ mànà. Ndɨrɔ̀ nɨ́ ʉ̀yʉ̌ya uzì nɨ̌ ka kódyù mbɛrʉ̀ mà, ɨ̀tɨ̌tɨ̀ òlǒlùnga tɔ́ mbɛrʉ̀ mà, sʉ̀wá tɔ́ mbɛrʉ̀ mà, òlǒlù ngbó mbɛrʉ̀ mànà. Ngʉ̌kpà dhu nɨ́ mběyi arɔ́ngʉ kɔ́rɔ́ itsukpó-tɨdɔ̀ mà, ɔyʉ-kù nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mà, àtsà tɨ́ ka kátsà ɔrʉ́ odzìya nà itsukpó nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí mà, ndɨrɔ̀ mʉ̀lɨngà tɔ́ sʉma-tɨdɔ̀ nɨ̌ màtɨ́, tsʉmà nɨ̌ màtɨ́, àtsà ka kátsà odu nɨ̌ màtɨ́ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu mànà. 13 Ngʉ̌kpà dhu nɨ́ ndrùù ɨkɔ̀ya arɔ́ngʉ ʉ̀bɨ ka kʉ̀bɨ̀ rɔ̀ itsu-ndɨ̀-tɨdɔ̀ mà sɔbɨ̌ mànà, màrasɨ̀ mà, mànɛ̀manɛ̀ mà alɨndra-tɨdɔ̀ mànà. Ndɨrɔ̀ nɨ́ dɨ̀vayì mà, akyɛ mà, awɨ́lɨ́ rɔ́’ɔ idyi-ra mà nganʉ̀-kpɔ̌ mànà, ìkyì-akpá mà tàmà mànà, mʉ̀hàgʉ̀ mà abádhí arádhana gɛ̀rɛ̀gɛ̀rɛ̀-tɨdɔ̀ mànà, ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ mà ndɨrɔ̀ ùsǒ ka kúsǒ alɛ mànà. 14 Ndɨrɔ̀ ka kátɨna ndɨ kɨgɔ̀ nɨ̌: «Yà nyɨ nyazè atdídɔ̌ nyabà kɔ̌kɔ̀ ídzì dhu-tɨdɔ̀ kɔ́rɔ́ núwǐ wà fʉnʉ́ rɔ̀! Ndɨrɔ̀, ònzì tɔ́ kɔ́rɔ́ pbʉ̀kʉ̀ dhu-tsí mà, nyabhʉ ongónà nyaya atdídɔ̌ pbʉ̀kʉ̀ dhu-tsí mànà kɔ́rɔ́ núwǐ wà! Nyɨ nyɨ́ ɨ̀nzɨ̌ ɨ dhu-tsí àlǎ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́!» 15 Wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ínzǐ mùtùruzìtálɛ níikòya ɨtsɛ wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ rǎbàna àpbɛ̀ ɔdɔ̀ ɔ̀nzɨ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀. Abádhí ambɛ̀ya ɔ̀dzɨ dɔ̌, ’àdʉ̀ òko ɨzʉ ɔ̌, 16 ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ́yàdhíyà rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Kà rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, ka ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀! Kʉ̌fɔ̌ ndɨ̀ atdídɔ̌ ʉ́ya mbɛrʉ̀ nɨ̌, fɨ̀ndá òlù ɨ́tɨ̀ ɨ̀tɨ̀ tɨ́ mbɛrʉ̀ nɨ̌, ndɨrɔ̀ òlǒlù ngbó mbɛrʉ̀ nɨ̌. Kʉ̌yɔ̀ ngbɔ̌na ɔrɔ̀ tɔ́ dhu-tsí mà, ɔrʉ́ odzìya nà odu-tɨdɔ̀ mà, yɔ̀kpɔ́ mànà nɨ̌! 17 Nɨ́ atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌ tɨ́ wɔ̀ dhu bhěyi ábhɔ̌ ònzì-ɨ́yà nɨ́nza wà ɨ̀!»

Bàtɔ́-dɔ ʉ̀tdyǎ arɨ́ alɛ mà, ɨ bàtɔ́ ɔ̌ arúbhi alɛ mànà, bàtɔ́ ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ alɛ mà, kɔ́rɔ́ alɛ kǎkà yà ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̌ ɨ̀ arɔ́nzɨna kasʉ náarɨ́ fɨ̀yɔ́ ípìrɔ̌nga ɔ̀dɔ mànà níikò ɨtsɛ. 18 Nɨ́, wɔ̀ kɨgɔ̀ nʉ̀bɨ̀ kàzʉ-ɨkɔ̀ àlǎ ɨ̀ ɨ́ rɔ̀, abádhí ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌, ’àtɨ: «Ɨ́ngbà kɨgɔ̀ ndɨ yàrɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ nà ndɨ̀ nɔ̀fɔ̀?» 19 Nɨ́ abádhí ambɛ́nà àhʉ̀ ʉ̀trɔ dɔ̌ dɔ̀ya ɔ̀ ɨzʉ-okú dɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ àmbɛ ɔ̀dzɨ dɔ̌ atdídɔ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí ambɛ́nà ùkǔ dɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Ɨ́yàdhíyà rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌! Kà rɨ̌’ɨ̀ àpbɛ̀ ɔ̌, ka ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀! Yà bàtɔ́ nà arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ dɔ̌ alɛ kɔ́rɔ́ nínzǐ nɨ́ kà-ɔ̀ rɔ̀ aráhʉ ònzì. Pbɛ́tʉ̀, atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ ɔ̌ tɨ́, kɔ̀dɨ̀ wà mʉ̀táyángá.»

20 Ɨnyɨ ɔ̀rʉ̀-akpǎ, ábhʉ̌ ɨdhɛ̀nʉ rɨ̀ka ndɨ̀ ndɨ kɨgɔ̀ núgolo ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀! Ndɨrɔ̀ nyɨ̌ Kàgàwà bhà alɛ́, nyɨ̌ uvitatálɛ́, ndɨrɔ̀ nyɨ̌ Kàgàwà bhà pbànábí, ɨdhɛ̀kʉ àkǎ rɨ̀ka ndɨ̀ átɔ̀! Obhó tɨ́, Kàgàwà ɔ̀tdɨ̀ wà anya kà-dɔ̌ rʉ̀kʉ́ kǎnzɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.

21 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, atdídɔ̌ rɨ́’ɨ̀ ɔbɨ nà atdí màlàyikà níitdu dhu ò’ù ka karɨ́ dɔ̀ná odu bhěyi rólo ádrʉ̀ngbǎ odu-ba, ndɨ̀dɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀. Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà: «Wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ ka kɨ́ Bàbelì, ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ nɨ́dɔ̀ ɔbɨ nyʉ́ nà ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ràdʉ̀ ndàla akɛkpá màtɨ́ tdɨ́tdɔ̌. 22 Dʉ̀mʉ̀-tù mà, adyi ʉ̀yʉ rɨ́ alɛ-tù mà, rʉ̀gɛ̌-tù mà, wàndà-tù mànà, rɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ ʉ̀nʉ́ akɛkpá màtɨ́ tdɨ́tdɔ̌. Dhèdhèrɔ̀ kasʉ-tɨdɔ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ rɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ’àlǎ ʉ̀nʉ́ tdɨ́tdɔ̌ akɛkpá màtɨ́. Ndɨrɔ̀ dhu t’ó’ùta tɔ́ odu-gìrìtǐ mà rɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ndɨ̀rɨ ʉ̀nʉ́ akɛkpá màtɨ́ tdɨ́tdɔ̌. 23 Tarà tɔ́ awáwʉ̀ rɨ̌ ɨ̀nzɨ̌ ɨnga àwʉ̀ ʉ̀nʉ́ akɛkpá màtɨ́ tdɨ́tdɔ̌. Ndɨrɔ̀ àdhɨ̀ngbǎ-ɔwʉ́tá mà pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ mànà-tù rɨ̌ nzɨ̌ ’ɨ̀rɨ ʉ̀nʉ́ akɛkpá màtɨ́ tdɨ́tdɔ̌. Kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu rɨ̌ ’ɔ̀nzɨ ʉ̀nʉ́ mùtùruzìtálɛ náarɨ́ ’ɔ̀zʉ̀ yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ ònzì-dɔ̀nǎ fɨ̀yɔ́ ònzì ósè alɛ tɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀. Ndɨrɔ̀, nyɨ nyarɨ́ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ ʉ̀trǎ pbʉ̀kʉ̀ òndrù nɨ̌. 24 Ʉ̀nʉ́ nga nɨ́ ndɨ ka kótù pbànábí-azù, Kàgàwà bhà alɛ-azù, yà adzɨ ɔ̌ ka kakyɛ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà alɛ-azù mànà nɨ̌.»

19

Kàgàwà ɔ̀nzɨ̀ mʉ̀lɛ̀mà dhu tɔ́ adyi ʉ̀yʉ ka kɨ́ dhu

1 Tdɨ́tdɔ̌, ma mɨrɨ ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà-tù bhěyi rɔ́’ɔ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ ɔ̌ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ alɛ-tù, ndàtɨ: «Kàgàwà àkǎ ilèta nà! Kǎrɨ́ ndɨ àlɛ̌ ɨ̀gʉ̌! Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ mà, ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ mànà nɨ́ kàbhà dhu! 2 Obhó tɨ́, kǎrɨ́ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ obhónga dɔ̌ ndɨrɔ̀ obhónánga dɔ̌. Kɔ̀tdɨ̀ wà anya wɔ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà tsìbhálɛ* dɔ̌, yà adzɨ ɔ̌ alɛ nɨ́tɨ ongónà pbɨ̀ndà mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ tɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ nɨ̌ tsìbhálɛ. Kàgàwà nʉ́tsɛ̀ wà yà kʉ̌fʉ pbɨ̀kɨ̀ alɛ-azù ɨ́yàdhíyà rɔ̌!» 3 Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌ ndɨ alɛ-tù náavɔ̀ dhu ɔbɨ nyʉ́ nà, ndàtɨ: «Kàgàwà àkǎ ilèta nà! Wɔ̀rɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kɨgɔ̀ ʉ̀bɨ rɨ́ kàzʉ-ɨkɔ̀ rǒngo ambɛ ùpo dɔ̌ wɔ̀ dhu bhěyi tɨ́ dhòdhódhónga nà!» 4 Ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà pbàkʉ̀rʉ̌-akpá mà, yà ípìrɔ̌nga nà ɨ̀fɔ dhu-tsí mànà náadʉ̀ ’ʉ̀kɔ ɔtdʉ̀ya dɔ̌, ɨ̀ rʉ̀lɛ̌ fɨ̀ndá ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ àdɨ alɛ Kàgàwà, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Àmɨ̀nà! Kàgàwà àkǎ ilèta nà!» 5 Ndɨrɔ̀, ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ rɔ̀ atdí alɛ-tù náavɔ̀ dhu, ndàtɨ: «Dhu àkǎ nyɨ̌fʉ àlɛ̌ tɔ́ Kàgàwà, nyɨ̌ kɔ́rɔ́ kàbhà alɛ́, yà kɔ̌dɔ̀ ɔ̀nzɨ nyɨ̌ nyarɨ́ rɔ̀, ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ́!»

Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ bhà ndʉwà tɔ́ dhu ɔ̀vɔ ka kɨ́ dhu

6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mɨrɨ ádrʉ̀ngbǎ ihé-yà-tù bhěyi rɔ́’ɔ atdí alɛ-tù. Kǎmbɛ́nà ndɨ̀rɨ̀ dɔ̌ átɔ̀ ábhɔ̌ ɨdha rɨ̌ ndòbvù dhu bhěyi ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ rʉ́tǎ ɔvɔ bhěyi. Ndɨ alɛ-tù ambɛ́nà àwa dɔ̌ atdídɔ̌, ndàtɨ: «Kàgàwà àkǎ ilèta nà! Obhó tɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà alɛ, nɨ́dɨ̀ wà pbɨ̀ndà idzi! 7 Nɨ́, kàbhʉ àlɛ̌-ɨdhɛ̀ rɨ̀ka ndɨ̀, àlɛ̌ ràmbɛ ùkǔ dɔ̌ dhɛ̀dhɛ nà, ndɨrɔ̀ àlɛ̌ ràdʉ̀ àmbɛ kìlè dɔ̌. Obhó tɨ́, Tàmǎ-ngba bhà ndʉwà tɔ́ kàsʉmɨ̀ àkǎ wà, ndɨrɔ̀ kàbhà tsìbhálɛ* nɔ́bhɔ̀lɔ̀ wà ndɨ̀. 8 Ndɨ tsìbhálɛ tɔ̀ ka kàbhʉ ʉ̀yʉ̌ya uzì nɨ̌ ka kódyù mbɛrʉ̀ ndɨ́nɨ̌ kǎfɔ́ tɨ́. Ndɨ mbɛrʉ̀ nɨ́ átɔ̀ ʉ̀mbɨlɨ rʉ́mbɨlɨ, ndàdʉ̀ ɨ̀lǎ mbɛrʉ̀.» Ndɨ ʉ̀yʉ̌ya uzì nɨ̌ ka kódyù mbɛrʉ̀ rɨ̌tɛ̀na nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ obhónánga tɔ́ mʉ̀tsɔ.

9 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ màlàyikà náadʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Ándǐ yàrɨ́ ɔtɛ: Hirò nɔ̀nzɨ̀ alɛ nɨ́ yà Tàmǎ-ngba bhà ndʉwà tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ ka kùnzì rìwǔ alɛ!» Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Kɔ̌kɔ̀ fʉ̌kʉ̀ ma mɔ̀vɔ̀ ɔtɛ nɨ́ Kàgàwà bhà ɔtɛ nyʉ́.» 10 Nɨ́, ma mibvú ma kɔ̀nzɨ̌ ɔtdyʉ̀du dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ ma mʉlɛ́ tɨ́ ka. Pbɛ́tʉ̀, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Ìnzě! Nzɔ̌nzɨ dhu wɔ̀ dhu bhěyi! Ɨma nɨ́ kasʉtálɛ kɛ̀lɛ̌ ɨnyɨ bhěyi, ndɨrɔ̀ adɔ́nʉ bhěyi. Kàgàwà nɨ́ ndɨ nyɨ nyàkǎ nyʉkɔ nyɨ ɔtdyʉ̀nʉ dɔ̌ ɔnzɨ̀ná nyʉlɛ̌ alɛ!» Àlɛ̌’ɨ kɔ́rɔ́ àlɛ̌ kábà yà Yěsù ɨra nà obhónga tɔ́ ɔtɛ. Obhó tɨ́, atdí Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí kɛ̀lɛ̌ rɨ̌ ndɔtɛ yà Yěsù ʉnɔ ɔtɛ-nyʉtsìnǎrɔ̀ ndɨrɔ̀ wɔ̀ pbànábí tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɔtɛ-nyʉtsìnǎrɔ̀.

Ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ ùpò ndàdɨ alɛ, Yěsù rɨ̌ mʉ̀lɛ̀mà ɔ̀nzɨ dhu

(Zàb 45.4-8; Ìsa 11.4; 63.1-6; 2Tɛ̀ 2.8; Yud 1-15)

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ɔ̀rʉ̀-akpà-li’ɔ̀ ndɨ̀ nàngbɛ rɔ́, ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mʉ̀hàgʉ̀ ràdʉ̀ ndɨ̀tɔ̀ ɔ̀nà rɔ̀. Wɔ̀ ndɨ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ ùpò ndàdɨ rɔ́ ɨ’ɨ̀ alɛ-ɔvɔ̀ nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ ka kɨ́’ɨ̀ a’uta nà ɔ̀nà alɛ, ndɨrɔ̀ obhó dhu kɛ̀lɛ̌ ʉ́nɔ arɨ́ alɛ. Obhó tɨ́, kǎrɨ́ ìndrǔ-ànyǎ ʉ̀nɔ, ndàdʉ̀ ɨla ùgyè obhónánga dɔ̌. 12 Kà-nyɨ̀kpɔ́ náambɛ́nà ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ àdhàdhɨ̀ kàzʉ-ɨdà-dɔ bhěyi, ndɨrɔ̀ kà-dɔ rɔ̌ mʉ̀kàkʉ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ abhɔ nyʉ́. Kɨ̌’ɨ̀ rɔ̀ná ka kándǐ atdí ɔvɔ, yà ɨnzá atdí alɛ mà ʉ́nɨ ɔvɔ nà, pbɛ́tʉ̀ yà ka kɛ̀lɛ̌ ʉ́nɨ atdírɔ̀ ɔvɔ. 13 Kɨ̌’ɨ̀ azu òwì ndɨ̀ rɔ̀ná mʉ̀dzarʉ̀ ndɨ̀ ndàfɔ̌ rɔ̀ná rɔ́. Ndɨrɔ̀ kɔ̌vɔ̀ nɨ’ɨ̀ «Kàgàwà bhà Ɔtɛ.» 14 Ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀ náambɛ́nà òwu dɔ̌ kǒwù ɔ̌ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ ’ɨ̀ ’òkò rɔ́rɔ̀. Ndɨrɔ̀, abádhí ʉfɔ́ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ atdídɔ̌ ʉ́ya ’àdʉ̀ ɨ̀lǎ mbɛrʉ̀. 15 Atdídɔ̌ ndɨ̀ nàkà ɨla tɔ́ obhi-akpà náadʉ̀ àhʉ kà-li’ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ kɔ̌nzɨ tɨ́ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ lɛ̀mà nɨ̌. Ndɨrɔ̀, kà rɨ̌ idzi ɔ̀nyʉ, ndʉ̀ndà ìndrǔ tsʉmà tɔ́ mùgǒ nɨ̌. Ndɨrɔ̀, kà rɨ̌ ɨ alɛ-ɔ̌nga ɔ̀bɛ̀ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ tɔ́ ɔbɨ nà alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎ nàwí tɔ́ dɨ̀vayì náha ka karɨ́ ɔ̀ná ibhu ɔ̀. 16 Kà-dzo ɔ̀nǎ rɔ̀, ka kándǐ kàbhà mbɛrʉ̀-rɔ̌ ɔvɔ nɨ́: «Ádrɔ̀drɔ̌ kámá dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎ Kamà, ndɨrɔ̀, ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ Ádrʉ̀ngbǎlɛ.»

17 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala atdí màlàyikà adyifɔ̀ ɔ̀ ìdè rɔ́. Kǎkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ rángɨlɨ kɔ́rɔ́ àrɛ̀ tɔ̀, ndàtɨ: «Nyìwǔ nyàndu nyɨ̌ atdíkpá Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ̀. 18 Nyìwǔ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nya’a tɨ́ ádrɔ̀drɔ̌ kámá-abvò mà, pbànówí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-abvò mà, ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ alɛ-abvò mà, mʉ̀hàgʉ̀-abvò mà, kǎkà abádhí-dɔ̌ ùpò ’òkò alɛ-abvò mànà. Nyìwǔ ndɨ́nɨ̌ nyɨ̌ nya’a tɨ́ kɔ́rɔ́ alɛ-abvò: kǎkà dɔ̀yá arɨ́’ɨ̀ ɨ̀tɨ́rɔ̀ alɛ-abvò, ɨnɔ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ-abvò, ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ-abvò, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ-abvò.»

19 Tdɨ́tdɔ̌, ma mala ɨ̀zǎ* mà atdíkpá yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá mà, fɨ̀yɔ́ pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀ mànà ɨwà ɨ̀ nùndu atdíkpá, ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ ugye tɨ́ ɨ̀ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ àdɨ alɛ mà, pbɨ̀ndà pbànówí tɔ́ pɨ̀kɔ̀ mànà nà. 20 Nɨ́ ka kʉlʉ́ ndɨ ɨ̀zǎ mà yà kɔ̀nzɨ̌ arúbhi wɨwɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ rɔ̌ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ nabì* mànà. Ndɨ wɨwɨ̀-otù ɔ̌, ndɨ nabì aránà wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ bhà kàsɛ́ ka kʉ́pbɨ̀ rɔ̀yá alɛ, yà kà-wɔ̀yɔ̌ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ núwi rɔ̌. Wɔ̀ ndɨ ɨ̀zǎ mà atdíkpá ndɨ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ nabì mànà ka kawà ípìrɔ̌rɔ̀ áwùse tɔ́ dhu-ra tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ yà atdídɔ̌ arʉ́la ògbe ndógbe rɔ̀ ɔ̀. 21 Ndɨrɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɔ̀dɔ̀dɨ̀ alɛ-go nakyɛ̀ nɨ́ wɔ̀ ndɨ mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ àdɨ alɛ-li’ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨla tɔ́ obhi-akpà, kɔ́rɔ́ àrɛ̀ ràdʉ̀ abvòya ná’à ’ùlè nɨ̌.

20

Osu-akpà-ba nósò màlàyikà rɨ̌ atdí lʉfʉ̀ atɔ tɨ́ dhu

(Dàn 7.22,27; Upf 5.9-10)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala atdí màlàyikà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo rɔ́. Kɨ̌’ɨ̀ òyǐ-tsʉ̀ tɔ́ fʉ̀ngʉlà mà, ádrʉ̀ngbǎ àdrà-mbǐ-ba mànà nà fɔná. 2 Nɨ́, kǎlʉ́ wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ osu-akpà-ba, yà mʉ̀hàngʉ́ ɔ̀ rɔ̀ ɨ’ɨ̀ osu, Pfɔ̀mvɔ, ndàdʉ̀ òsònà atdí lʉfʉ̀ atɔ tɨ́. 3 Obhó tɨ́, wɔ̀ ndɨ màlàyikà náabvù ka ndɨ òyǐ ɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ ibhu-akpà-li’ɔ̀ nápbi. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kàsɛ́ ìdù kà-tsʉ̀ rɔ̌. Kǎnzɨ̀ ka ndɨ dhu bhěyi tséngbá wɔ̀ ndɨ osu-akpà-ba náàhʉ̀na, ndʉ̀trǎ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ rùwǐ nɨ̌, ràrà àhʉ wɔ̀ atdí lʉfʉ̀ atɔ rǐku dhu ɔ̀. Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, dhu akáya kɨkɔ̀lɔ̀ ka ákɛ̌ kàsʉmɨ̀ tɨ́.

4 Ndɨrɔ̀, ma mala pbàkámá tɔ́ tombi, ɨ tombi dɔ̌ òkò alɛ tɔ̀ Kàgàwà ràdʉ̀ ìndrǔ-ànyǎ ɨ̀tdɨ̀ abádhí rǒngo nɨ̌ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ àbhʉ. Ma mala átɔ̀ dhu nɨ’ɨ̀ yà Yěsù bhà ngàmbì tɨ́ ɨ̀ ɨ́’ɨ̀ dhu mà, Kàgàwà bhà Ɔtɛ ɨ̀ ʉnɔ ìndrǔ tɔ̀ dhu mànà dhu-okú dɔ̀ rɔ̀ ka kakyɛ̀ alɛ. Ɨ alɛ nɨ́ kǎkà ɨnzá ɨ̀ nʉkɔ ɨ̀zǎ-ɔ̀nzɨ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ kà-wɔ̀yɔ̌-ɔ̀nzɨ̌ màtɨ́, ’ʉ̀lɛ̌ ka alɛ. Ndɨrɔ̀, ka kʉpbɨ nzá ndɨ ɨ̀zǎ bhà kàsɛ́ abádhí-nyɨ̀ndri rɔ̌ màtɨ́, ndɨrɔ̀ abádhí-ɔtsʉ́ rɔ̌ màtɨ́. Nɨ́, abádhí nʉ́ʉngbɛ ɨ̀ ɔvɛ-bvʉ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ idzi ɔ̀nyʉ̀ atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà atdí lʉfʉ̀ atɔ tɨ́. 5 Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ʉngbɛta. Yà ɔ̀dɔ̀dɨ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ ngʉ̌kpà alɛ-go náadʉ̀ nzá ’ʉ̀ngbɛ, ràrà àhʉ wɔ̀ atdí lʉfʉ̀ atɔ rákǎ dhu ɔ̀. 6 Hirò ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nɨ́ kǎkà ndɨ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ʉngbɛta ɔ̌ rɨ́ ’ʉ̀ngbɛ̌ alɛ! Abádhí nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ, ndɨrɔ̀ ɔyɔ rɨ́ kìsě ɔvɛ rɨ̌ mbǎ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà abádhí-dɔ̌. Abádhí nɨ’ɨya Kàgàwà bhà ndɨrɔ̀ Krɨ́stɔ̀ bhà pbàkùhánɨ́. Ndɨrɔ̀ abádhí nɔ́ɔnyʉya idzi atdíkpá Krɨ́stɔ̀ mànà atdí lʉfʉ̀ atɔ tɨ́.

Pfɔ̀mvɔ ɔ̀tɛ̌ rǐku atdídɔ̌ dhu

(Zèk 38–39)

7 Wɔ̀ ndɨ atdí lʉfʉ̀ atɔ rǐku rɔ̀, ka kɨkɔ̀lɔ̀ya pfɔ̀mvɔ Sìtanɨ̀ ràhʉ pbɨ̀ndà imbi-dzà ɔ̀ rɔ̀. 8 Nɨ́ kǎdʉ̀ya àrà ɨ̀fɔ yà adzɨ-pbɨdɔ̀ ɔ̀nǎ arɨ́’ɨ̀ pbìrì ɔ̌ kɔ́rɔ́ alɛ-tɨdɔ̀ ʉ̀tra rùwǐ. Ɨ pbìrì nɨ́ Gǒgì mà Màgǒgì mànà*. Kǎnduya abádhí-tsʉ̀, ndɨ́nɨ̌ ’ɨ̀ nugye tɨ́ Kàgàwà bhà alɛ mànà. Ndɨrɔ̀, abádhí nɨ́ɨ’ɨya abhɔ nyʉ́ àdhàdhɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀-bɨdɔ̌ ɔsɔkpɔ́ bvʉ̀tɨ́. 9 Abádhí náadʉ̀ya ’ɨ̀fàlà yà adzɨ ɔ̌ kɔ́rɔ́ ngari ɔ̀nǎ, ’àdʉ̀ Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ pbanga, yà atdídɔ̌ kǒzè kɨgɔ̀-ngbɔ̀ nákpɔ̀rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kàzʉ nɨ́ɨsɨ́ya ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndʉ̀bɨ̀ abádhí. 10 Nɨ́ Pfɔ̀mvɔ, yà abádhí nʉtrá alɛ, nɨ́ ka kobvúya yà atdídɔ̌ rɔ́rʉ̀ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ ɔ̀, yà ɨ̀zǎ mà, tɨ̀tɔ̀ tɔ́ nabì mànà rɨ̌’ɨ̀ ɨ. Nɨ́ abádhí abáya àpbɛ̀ adyíbhengá màtɨ́ ndɨrɔ̀ kúbhingá màtɨ́, dhòdhódhónga nà.

Kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ anya t’ɨ́tdɨ̀ta

(Yùw 5.26-29; Kas 17.30-31; 2Pɛ́ 3.7-12)

11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ ɔ̀wɔ̌wʉ̀ tombi-ba atdíkpá kà-dɔ̌ àdɨ alɛ mànà. Yà adzɨ mà ɔ̀rʉ̀-akpà mànà náatsè ɨtsɛ nyʉ́ àbadhi-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ ’àdʉ̀ ’àla tdɨ́tdɔ̌. 12 Ndɨrɔ̀, ma mala ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ, ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ mà ɨ̀nzɨ̌ ìndrǔ arɨ́ ɨ̀fʉ̌na alɛ mànà wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-ɔ̀nzɨ̌ ìkò rɔ́. Nɨ́ ka kʉngbɛ ibí bhǔkù, ndɨrɔ̀ ka kangbɛ ngǎtsi bhǔkù átɔ̀. Wɔ̀ ndɨ-tsí nɨ’ɨ̀ ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù. Nɨ́ ka kɨtdɨ̀ kɔ̌kɔ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ-ànyǎ àdhàdhɨ̀ ɨ ibí bhǔkù ɔ̀ ka kundí yà abádhí anzɨ̀ dhu-bvʉ rɔ̌. 13 Obhó tɨ́, ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ níipfo yà ɔ̀nà ʉvɛ̀ alɛ. Ndɨrɔ̀ ɔvɛ mà ɔvɛ-bvʉ̀nga mànà níipfo ɔ̀yà ɨ’ɨ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ átɔ̀. Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà-ànyǎ ka kɨtdɨ̀ àdhàdhɨ̀ ndɨ alɛ anzɨ̀ dhu-bvʉ rɔ̌. 14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ka kawà ɔvɛ mà ɔvɛ-bvʉ̀nga mànà yà ɨ̀nzɨ̌ arávɛ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ ɔ̀. Wɔ̀ ndɨ kàzʉ ɔ̀ ka kɨ́ ìndrǔ òbvù dhu nɨ́ ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě ɔvɛ nɨ̌ ka kɔ́vɛ̀ dhu. 15 Ndɨrɔ̀, ɨnzá ka kòtù ɨwà ka kándǐ ɔvɔ̀na ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù ɔ̀ rɔ́ alɛ, nɨ́ ka kabvù wɔ̀ ndɨ kàzʉ́-yà-ba ɔ̀.

21

Ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔwʉ́tá mà adzɨ-ɔwʉ́tá mànà

(Rɔm 8.17-18; 2Pɛ́ 3.13-14)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ma mala ɔ̀rʉ̀-akpà-ɔwʉ́tá mà adzɨ ɔwʉ́tá mànà. Obhó tɨ́, wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɔ̀rʉ̀-akpà mà wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ adzɨ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨwà ɨ̀ úwǐ rɔ́, ndɨrɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀mbǎ tdɨ́tdɔ̌. 2 Ndɨrɔ̀, ma mala Kàgàwà bhà ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀, Yèrùsàlɛmà-ɔwʉ́tá ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rífo, ndɨ Kàgàwà bhà rɔ̀ rɔ́. Kɨ̌’ɨ̀ ɨwà ka kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ àdhàdhɨ̀ tɔrɔ̀na ka kɔ̀nzɨ̀ ndɨ́nɨ̌ owu tɨ́ ’òtù pbɨ̀ndà kpatsìbhálɛ nà àdhɨ̀ngbǎ bhěyi rɔ́. 3 Nɨ́ ma mɨrɨ ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà rɨ́ dhu ɔ̀vɔ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi-tɨ’ɔ̀ rɔ̀ atdí alɛ-tù, ràmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Kòmbí, Kàgàwà arádɨ rɔ́ nga rɨ̌’ɨ̀ ìndrǔ nzínzì ɔ̌! Kà rǒngo àdɨ atdíkpá abádhí mànà, ndɨrɔ̀ abádhí nɨ’ɨya kàbhà alɛ. Kàgàwà nyʉ́ ndɨ̀tɨ́rɔ̀ nɨ́ɨ’ɨya atdíkpá abádhí mànà, ndɨrɔ̀ ka nɨ’ɨya abádhí tɔ́ Kàgàwà. 4 Kǔndoya abádhí-nyɨ̀dha kɔ́rɔ́. Ɔvɛ nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀mbǎ tdɨ́tdɔ̌, ndɨrɔ̀ ɔvɛ tɔ́ ɨzʉ mà, ʉhʉ́tá mà, àpbɛ̀ mànà nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀mbǎ tdɨ́tdɔ̌. Obhó tɨ́, yà angyi ɨ’ɨ̀ dhu-tsí nɨ́ɨ’ɨya ɨwà ɨ̀ úwǐ rɔ́.»

5 Ndɨrɔ̀, wɔ̀ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi dɔ̌ ndɨ̀ ndàdɨ rɔ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náavɔ̀ dhu átɔ̀ ndàtɨ: «Kànɨ̌ ma mɨ́ kɔ́rɔ́ dhu-tsí ɔ̀nzɨ ròngò ɔwʉ́tána tɨ́.» Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Ándǐ yàrɨ́ ɔtɛ. Obhó tɨ́, ndɨ ɔtɛ nɨ́ obhóná ɔtɛ, yà ɨ̀mbǎ tɨ̀tɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɔtɛ.» 6 Kǎdʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Kòmbí kɔ́rɔ́ dhu àkǎ wà! Ɨma nɨ́ Álʉ́fà ndɨrɔ̀ Ɔ́mɛ́gà, kà-tɨ̀ nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu apɛ̀ ndɨ̀ rɔ̀ná rɔ̀ alɛ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu rǐku dɔ̀ná rɔ̀ alɛ. Ɨdha-atdyú nà rɨ́’ɨ̀ alɛ tɔ̀, ɨma, ma mɨ́ ípìrɔ̌nga tɔ́ ɨdha-dɔ̀tɨ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨdha àbhʉ̌ kà rɔ̀mvʉ̀ tɨ́rɔ̌rɔ̀. 7 Dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ, náabáya fudú rɔ̀ nɨ́ kɔ̌kɔ̀ rɨ́ dhu. Ndɨrɔ̀, ɨma nɨ’ɨya kàbhà Kàgàwà ndɨrɔ̀ kà nɨ’ɨya pbàkà ɨngba. 8 Pbɛ́tʉ̀ ɔdɔtálɛ mà, ɨnzá Kàgàwà ná’ù alɛ mà, nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ìndrǔ ɔ̀kyɛ arɨ́ alɛ mà, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, òndrù òndrù arɨ́ alɛ mà, sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ mà, kɔ́rɔ́ alɛ, tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ mànà, nɨ́ tɔ́ ngari nɨ́ɨ’ɨya áwùse tɔ́ dhu-ra tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kàzʉ yà atdídɔ̌ arʉ́la ògbe ndógbe rɔ̀ ɔ̀. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ ɔyɔ rɨ́ kìsě ɔvɛ.»

Yèrùsàlɛmà-ɔwʉ́tá, Tàmǎ-ngba bhà tsìbhálɛ

(Ìsa 60; Zèk 48.30-35; Ɛ̀br 11.10,16)

9 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, atdí màlàyikà níindri tɨdu ɔ̀. Ndɨ màlàyikà nɨ’ɨ̀ yà Kàgàwà bhà nàwí rǐku dɔ̀yá rɔ̀ àpbɛ̀ núlè ɔ̀yá àrʉ̀bhʉ̀ kɔ́pà nʉ̀lʉ̌nà fɔyá àrʉ̀bhʉ̀ màlàyíká nzínzì ɔ̌ atdí màlàyikà*. Nɨ́ kǎtɨ ma nɨ̌: «Ɨ́rà kòwu atdíkpá, ndɨ́nɨ̌ ma mɨtɛ̀ tɨ́ àdhɨ̀ngbǎ, Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ bhà tsìbhálɛ ɨndʉ̀.» 10 Nɨ́, Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí nɨ́ɨrá ma, ndɨ màlàyikà ràdʉ̀ modyì ndàrà ma nà ádrʉ̀ngbǎ ndɨrɔ̀ ádzǐ atdí pbìrì-akpà dɔ̀. Nɨ́ kɨ̌tɛ̀ Kàgàwà bhà ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀, Yèrùsàlɛmà idù. Ndɨ kɨgɔ̀ ambɛ́nà ìfo dɔ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndàmbɛ ɨ̀rà dɔ̌ ndɨ Kàgàwà bhà rɔ̀. 11 Ndɨ kɨgɔ̀ ambɛ́nà ʉ̀mbɨlɨ dɔ̌ Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀. Kàbhà awáwʉ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ yà kìyó bhěyi arʉ́mbɨlɨ yǎspì tɨ́ kátɨna ɔrʉ́ odzìna nà odu bhà awáwʉ̀ bhěyi. 12 Kà-ngbɔ̀ ka kakpɔrɔ nɨ̌ lubhà nɨ’ɨ̀ odu nɨ̌ ka kɔ́rʉ̀, mbɛ̀mbɛ̌na nà ndɨrɔ̀ ádzǐ kunatɨ̀ nà lubhà. Ndɨ lubhà tɔ́ tsǎtsʉ̀ ɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà màlàyíká ràdʉ̀ àmbɛ ngbɔ̌ya ɔ̀dɔ̀ dɔ̌. Ndɨrɔ̀ ɨ tsǎtsʉ̀ rɔ̌ ka kundí ɔvɔ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Pbàìsràyélí tɔ́ rʉ̀gànda-tsʉ̀-ɔvɔ̀. 13 Adyifɔ̀ arɨ́ ndɨ̀tɔ ɨnǎ rɔ̀, kà-rɔ̌ tsǎtsʉ̀ ɨ’ɨ̀ ɨ̀bhʉ, adyifɔ̀ arótsù ɨnǎ rɔ̀, tsǎtsʉ̀ ɨ’ɨ̀ ɨ̀bhʉ. Mʉ́layí dɔ̀nǎ rɔ̀, tsǎtsʉ̀ ɨ’ɨ̀ ɨ̀bhʉ, ndɨrɔ̀ mùsùngú-dɔ̀ nǎ rɔ̀, tsǎtsʉ̀ ɨ’ɨ̀ ɨ̀bhʉ. 14 Ndɨrɔ̀ wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀-ngbɔ̀ nákpɔ̀rɔ̀ lubhà nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ádrɔ̀drɔ̌ odu ka kʉ́lɨ tsìnà, ndɨ́nɨ̌ ka nabhʉ̀ tɨ́ rɨ̀dzɔ̀ lubhà. Ndɨrɔ̀, kɔ́rɔ́ ɨ odu rɔ̌ ka kundí ɔvɔ nɨ’ɨ̀ Tǎmǎ-ngba bhà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ-ɔvɔ̀.

15 Wɔ̀ ndɨ idù ubhínà dhu àwɛ rɔ̌ màlàyikà nɨ́ɨ’ɨ̀ dhu ùdhě ka karɨ́ nɨ̌ dhu nà fɔná: ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀-ngbɔ̌na ízò. Kǎlʉ́ ndɨ dhu ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndudhè tɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ nɨ̌ kɔ́rɔ́, kɔ́rɔ́ kà tɔ́ tsǎtsʉ̀ mà, kà-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ lubhà-ɔngɔ̀-kpa mànà. 16 Wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ka kasɨ̀ igìnadɔ rɨ̀’ɨ̀ ɨ̀fɔ àdhàdhɨ̀: kà tɔ́ ádzǐnga mà kà tɔ́ íhǔnga mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀. Nɨ́, màlàyikà núudhè kɔ́rɔ́ ndɨ kɨgɔ̀-ɔngɔ̀-kpa wɔ̀rɨ́ ízò nɨ̌. Ɨ kɔ̌ngɔ̀-kpa tɔ́ ádzǐnga, íhǔnga, kɨ̌vɛ̀ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀* mbɛ̀mbɛ̀ ɔ́yɔ̌ lʉfʉ̀ kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́†. 17 Màlàyikà núudhè lubhà átɔ̀ ìndrǔ arɨ́ dhu ùdhě dhu bhěyi. Nɨ́, kɔ̌ngɔ̀-kpa-ɨvɛ̀ nóowúnà ɨ̀’ɨ̀ rɔ̌ mbɛ̀mbɛ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kumì kìlòmɛ̌tɛ̀rɛ̀ tɨ́‡. 18 Kɔ̌ngɔ̀-kpa nɨ’ɨ̀ yǎspì tɨ́ kátɨna ɔrʉ́ odzìna nà odu nɨ̌ ka kɔ́sɨ̀. Ndɨrɔ̀, ndɨ kɨgɔ̀ nɨ’ɨ̀ vǐnà dɔ̌ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́sɨ̀, kadʉ̀ àmbɛ alɛ-sɨsɨ̀ àla dɔ̌ ɔ̀ná kìyó ɔ̌ dhu bhěyi kɨgɔ̀. 19 Ndɨ kɨgɔ̀-ngbɔ̀ nákpɔ̀rɔ̀ lubhà-pfɔ̀-ngbɔ̀ tɔrɔ̀ ka kanzɨ̀ nɨ̌ nɨ’ɨ̀ ɔrʉ́ odzìya nà dhèdhèrɔ̀ odu-tɨdɔ̀. Kà-pfɔ̀ ka karʉ̀ nɨ̌ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ odu nɨ’ɨ̀ yǎspì tɨ́ kátɨna odu, ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ sàfilò, ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ kàlèdonì, ɨ̀fɔ rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ zùmàridì, 20 imbo rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ sàdònikì, azà rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ àkikì, àrʉ̀bhʉ̀ rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ krìsòlitè, àrʉ̀ rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ bèlulò, arʉ̀gyètdí rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ tɔ̀pazɔ̀, ɨdrɛ rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ krìsɔ̀parazɔ̀, atdí kumì dɔ̀ná atdí na rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ hàyìkitò, ndɨrɔ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rɨ́ kìsě nɨ’ɨ̀ àmàzìsitò*. 21 Ndɨrɔ̀, kɔ̌kɔ̀ ɨ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà tsǎtsʉ̀ nɨ’ɨ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà yɔ̀kpɔ́ tɔ́ odu. Ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ tsǎtsʉ̀ mà ka kabhɔ̀lɔ̀ nɨ̌ nɨ’ɨ̀ atdí yɔ̀kpɔ́. Ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ ngʉdhà nɨ’ɨ̀ vǐnà dɔ̌ rɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɔrɔ̀ nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀, ràdʉ̀ àmbɛ alɛ-sɨsɨ̀ àbhʉ dɔ̌ ràla ndɨ̀ kìyó ɔ̌ dhu bhěyi ngʉdhà.

22 Ma mala nzá Kàgàwà bhà ɨdza wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌. Obhó tɨ́, àlɛ̌ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà alɛ mà, Tàmǎ-ngba mànà nɨ́ ndɨ kàbhà ɨdza. 23 Wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ arɨ́’ɨ̀ ɨ̀mbǎ adyifɔ̀ mà àbǐ mànà atdyú nà ndɨ́nɨ̌ ɔ̀nánga nawʉ̀ tɨ́. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ náarɨ́ ndɨ kà-ɔ̌nga àwʉ̀, ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba nɨ́ ndɨ kà-ɔ̌ tarà. 24 Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nóokoya kàbhà awáwʉ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ yà adzɨ ɔ̌ ádrɔ̀drɔ̌ kámá níiwúya fɨ̀yɔ́ ònzì nà kà ɔ̀. 25 Wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ tɔ́ tsǎtsʉ̀ nɨ́ ka kupbíya nzɨ̌ atdí ɨdhɔ ɔ̌ màtɨ́, ɨ̀mbǎ kúbhingá nga nɨ’ɨya ányɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 26 Kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nóowuya fɨ̀yɔ́ ɨfʉta mà fɨ̀yɔ́ ònzì mànà nà ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀. 27 Ányɨ̀, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ atdí dhu mà nóotsúya nzɨ̌. Ndɨrɔ̀ yà ɔ̀ndrɔ̀ ka kɔ́ndrɔ̀ atdídɔ̌ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, tɨ̀tɔ̀ ʉ̀nɔ arɨ́ alɛ mànà nóotsúya nzɨ̌ ányɨ̀ átɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kà-ɔ̀ otsúya alɛ nɨ́ yà Tàmǎ-ngba bhà ípìrɔ̌nga tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ ɔvɔ̀ya alɛ kɛ̀lɛ̌.

22

(Zèk 47.1-12)

1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, màlàyikà nɨ́ɨtɛ̀ ípìrɔ̌nga tɔ́ ɨdha-akpà idù. Ndɨ ɨdha nɨ’ɨ̀ kɨ̀ràwulì ɔ̌ nga bhěyi alɛ-nyɨ̀kpɔ́ rɨ̌ ndɔ̀tɔ ɔ̀na nǎ, ràdʉ̀ àmbɛ àhʉ dɔ̌ Kàgàwà bhà ndɨrɔ̀ Tàmǎ-ngba tɨ́ kátɨna alɛ bhà ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi ɔ̀ rɔ̀. 2 Wɔ̀ ndɨ ɨdha náambɛ́nà ɔ̀kʉ dɔ̌ átsǐ Kàgàwà bhà kɨgɔ̀ ɔ̌ ngʉdhà ɔ̌. Ndɨrɔ̀, ɔyɔyɔ ndɨ ɨdha-bɨdɔ̌ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ rɨ́ ìndrǔ tɔ̀ itsu. Ndɨ itsu aránà ɔ̀’ɔ̀ rɔ̌ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌nà-gʉ̀na, atdí atɔ rɔ̌, kà-tɨ̀ nɨ́, kà raránà ɔ̀’ɔ̀ rɔ̌ atdí-gʉ̀na atdí àbǐ rɔ̌. Ndɨ itsu-bɨ̌ nɔ́nzɨ̀ rɔ̌ ka kowúnà pbabɨ̌ tɨ́, kɨgʉ̌ kɔ́rɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ nɨ̌. 3 Kàgàwà ófù dhu tɨ́ ka kɔ́zʉ̀na atdí dhu mà nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀mbǎ tdɨ́tdɔ̌. Kàgàwà mà Tàmǎ-ngba mànà tɔ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà tɔ́ tombi nɨ́ɨ’ɨya wɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̌. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà bhà alɛ nʉ́ʉlɛ́ya ka. 4 Abádhí náalaya Kàgàwà-nyɨ̀kpa, ndɨrɔ̀ ka kandíya kɔ̌vɔ̀ abádhí-nyɨ̀ndri rɔ̌. 5 Kúbhingá nga nɨ́ɨ’ɨya ɨ̀mbǎ tdɨ́tdɔ̌, ndɨrɔ̀ ka kɨ’ɨya ɨ̀mbǎ tarà mà adyifɔ̀ mànà tɔ́ awáwʉ̀-atdyú nà. Obhó tɨ́, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà náawʉ̀ya ndɨ abádhí-dɔ̌nga, ndɨrɔ̀ abádhí ɔnyʉya idzi dhòdhódhónga nà.

(Màt 16.27; Gàl 6.7-8; Upf 1.1-3,7-8)

6 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, wɔ̀rɨ́ màlàyikà náadʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɔtɛ nɨ́ obhóná ɔtɛ, yà ɨ̀mbǎ tɨ̀tɔ̀ rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà ɔtɛ. Ndɨrɔ̀, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà, yà pbànábí ʉ̀nda arɨ́ pbɨ̀ndà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí-otù ɔ̌ alɛ, nívì ɨma, pbɨ̀ndà màlàyikà ndɨ́nɨ̌ ɨnzá ɔ̀trɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ rɨ́ ’ɔ̀nzɨ dhu mɨtɛ̀ tɨ́ pbɨ̀ndà kasʉtálɛ tɔ̀.»

Yěsù rǐngo dhu

7 Yěsù rǎtɨna: «Kànɨ̌ ma mɨ́rà ɨnzá ɔ̀trɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌! Hirò ɔ̀nzɨ rɨ́ alɛ nɨ́ yà pbànábí ʉnɔ ɔtɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɔtɛ nɨ́fʉ̌ rɨ́ alɛ!»

8 Ɨma Yùwanɨ̀ nɨ́ ndɨ ma mɨrɨ ndɨ dhu, madʉ̀ àlanà. Nɨ́, ɨ dhu ma mɨ̀rɨ̀, madʉ̀ àlanà rɔ̀, ma mɨtsɨ wɔ̀ ɨ dhu nɨ̀tɛ̀ idù màlàyikà-ɔ̀nzɨ̌, mʉlɛ̌ ka. 9 Pbɛ́tʉ̀ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ma nɨ̌: «Ìnzě! Nzɔ̌nzɨ dhu wɔ̀ dhu bhěyi! Ɨma nɨ́ kasʉtálɛ kɛ̀lɛ̌ ɨnyɨ bhěyi, adɔ́nʉ pbànábí bhěyi, ndɨrɔ̀ yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɔtɛ nɨ́fʉ̌ arɨ́ alɛ bhěyi! Kàgàwà nɨ́ ndɨ nyɨ nyádʉ̀ àkǎ nyʉkɔ nyɨ ɔnzɨ̀ná alɛ!» 10 Tdɨ́tdɔ̌, kǎdʉ̀ àtɨ̀nà ɨma nɨ̌: «Àpɛ́ nyɔdɔ yà pbànábí ʉnɔ ɔtɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɔtɛ ɔ̀dhʉ̌ ɔ̀, ɨ dhu ràkǎ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níndù wà ndɨ̀ nɨ́dhunɨ̌. 11 Nzɛ́rɛ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nákǎ ndòngò nzɛ́rɛ dhu kɛ̀lɛ̌ ɔ̀nzɨ̀. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɔ́tɨ̀ alɛ nákǎ ndòngò ndɨ̀tɨ ndɨ dhu bhěyi tɨ́. Ídzì dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ nákǎ ndòngò ídzì dhu kɛ̀lɛ̌ ɔ̀nzɨ̀. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌ ɨ́lǎ alɛ nákǎ ndòngò ndɨ̀ kɛ̀lɛ̌ ù’o ndɨ̀lǎ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̌.»

12 Yěsù rǎtɨna: «Kànɨ̌ ma mɨ́rà ɨnzá ɔ̀trɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌! Nɨ́, ma mɨ́rà mʉ̀kɨ̀mbà nà fudú, ndɨ́nɨ̌ ma mubhò tɨ́ ɨ̀ngbàtɨ́ ɨ̀lɨ ndɨ̀ alɛ mà ndɨ alɛ anzɨ̀ kasʉ-bvʉ rɔ̌. 13 Ɨma nɨ́ Álʉ́fà ndɨrɔ̀ Ɔ́mɛ́gà, kà-tɨ̀ nɨ́ kɔ́rɔ́ dhu apɛ̀ ndɨ̀ rɔ̀ná rɔ̀ alɛ ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu rǐku dɔ̀ná rɔ̀ alɛ.»

14 Hirò nɔnzɨya alɛ nɨ́ kǎkà rɔ̀yá mbɛrʉ̀ ù’ǒ rɨ́ rɨ̀lǎ alɛ. Abádhí nɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ ɔ̀ otsúya ndɨ kɨgɔ̀ tɔ́ tsǎtsʉ̀ ɔ̌, ’àdʉ̀ ípìrɔ̌nga ìbho arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ itsu-kpɔ̌ ɔ̀tɔ̀. 15 Pbɛ́tʉ̀, irinǎ rɔ̀ okoya alɛ nɨ́ ìtsě, yà ɨnzá nga nɔ̀fɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, òndrù òndrù arɨ́ alɛ mà, mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ arɨ́ alɛ mà, ìndrǔ ɔ̀kyɛ arɨ́ alɛ mà, sànamʉ̀ ʉ̀lɛ̌ arɨ́ alɛ mà, tɨ̀tɔ̀ nózè ’àdʉ̀ kʉ̀nɔ̀ alɛ mànà.

16 Yěsù rǎtɨna: «Ɨma, ma mòvì pbàkà màlàyikà ndɨ́nɨ̌ adɨ̀ tɨ́ kɔ́rɔ́ kɔ̀rɨ́ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ kànɨ́sá ɔ̌. Ɨma nɨ́ Ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì-dhú tɔ́ mʉ̀dzʉkʉrʉ, yà kútsingánǎ arʉ́mbɨlɨ alalɨ.»

17 Ndɨrɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí mà Àdhɨ̀ngbǎ mànà rǎtɨna: «Ɨ́rà!»

Ndɨrɔ̀, yà dhu ɨ̀rɨ rɨ́ alɛ nákǎ ndàtɨ átɔ̀: «Ɨ́rà!»

Ɨdha-atdyú nà rɨ́’ɨ̀ alɛ nákǎ ndɨ̀rà, ndɨrɔ̀ ípìrɔ̌nga tɔ́ ɨdha nòzè alɛ àkǎ ndɨ̀rà kàkɔ tɨ́rɔ̌rɔ̀.

Dhu rǐku dɔ̀ná rɔ̀ ɔtɛ

18 Ɨma Yùwanɨ̀, ma mɨ́ yàrɨ́ dhu ɔ̀vɔ kpangba yà pbànábí ʉnɔ ɔtɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ rɨ́’ɨ̀ yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɔtɛ ɨ̀rɨ rɨ́ alɛ tɔ̀ kɔ́rɔ́: ndɨ alɛ apɛ́ dhu ìsě yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu dɔ̌, nɨ́ ndɨ alɛ rǎbàna àpbɛ̀ dɔ̌, Kàgàwà iséya yà yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ àpbɛ̀ ìsě tɨ́. 19 Ndɨrɔ̀, ndɨ alɛ apɛ́ atdí dhu mà nípfǒ wɔ̀ ndɨ pbànábí ʉnɔ ɔtɛ tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌ ka kándǐ yàrɨ́ bhǔkù ɔ̀ ɔtɛ ɔ̀ rɔ̀, nɨ́ Kàgàwà níipfoya ndɨ alɛ àmbɛ̀nà àbàna yà ndɨ bhǔkù ɔ̀ ndɨ̀ ndɔ́kɔ̀ fɨ̀ndá làká ndɨ alɛ tɔ̀ dhu-dɔ̌ngadhu-dɔ̌nga. Ndɨ alɛ otsúya nzɨ̌ Kàgàwà bhà ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀ ɔ̀, ndɨrɔ̀ kɔ̌tɔya nzɨ̌ yà ípìrɔ̌nga àbhʉ̌ arɨ́ ìndrǔ tɔ̀ itsu-kpɔ̌.

20 Wɔ̀rɨ́ dhu tɔ́ obhónga ɨ̀tɛ̀ rɨ́ alɛ rǎtɨna: «Kànɨ̌ ma mɨ́rà ɨnzá ɔ̀trɔ̀ kàsʉmɨ̀ ɔ̌!»

Àmɨ̀nà! Ɨ́rà, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsǔ!

21 Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsù àkǎ ndàso nyɨ̌ kɔ́rɔ́!

* 1:4 1.4 Àrʉ̀bhʉ̀ Alafí tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ dhu nɨ́ àrʉ̀bhʉ̀ kànɨ́sá tɔ̀ Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí rɨ̌ dhu ɔ̀vɔ dhu. Àrʉ̀bhʉ̀ rɨ̌tɛ̀na nɨ́ atdídɔ̌ àkǎ bhǔna ɔ̌ dhu.

* 1:5 1.5 Zàb 89.28

* 1:6 1.6 Uvt 19.6

* 1:7 1.7 Dàn 7.13

* 1:7 1.7 Zàk 12.10,14

† 1:8 1.8 Pbàgìríkí t’ávàna ɔ̌ Álʉ́fà nɨ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ bhàrʉwà-nyɨ̀kpɔ́, ndɨrɔ̀ Ɔ́mɛ́gà nɨ́ kà rǐku dɔ̀ná rɔ̀ bhàrʉwà-nyɨ̀kpɔ́. Kà-tɨ̀ nɨ́, Yěsù ràrɨ̌ kɔ́rɔ́ dhu apɛ̀ ndɨ̀ rɔ̀ná rɔ̀ alɛ, ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ dhu araya ìku dɔ̀ná rɔ̀ alɛ.

* 1:13 1.13 2.18

* 1:16 1.16 1.20

* 2:6 2.6 Pbànìkɔ̀láyí nɨ’ɨ̀ mʉ̌ngʉ̌-nzo ʉ̀lɛ arɨ́, ’àdʉ̀ àmbɛ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ ɔ̀nzɨ̀ dɔ̌ alɛ. Ndɨrɔ̀, abádhí ongónà àdʉ̀ ìndrǔ ʉ̀dhɔ ɨ dhu t’ɔ́nzɨta rɔ̌ átɔ̀.

* 2:7 2.7 Ɔpt 2.9

† 2:10 2.10 Ɨdrɛ̀ ɨdhɔ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ dhu-tɨ̀ nɨ́ ngúfe ɨdhɔ́-nzo.

* 2:11 2.11 Upf 20.6,14; 21.8

‡ 2:14 2.14 Ɔzt 25.1-2; 31.16. Mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ rǐnè ndɨ̀’ɨ̀ mʉ̀nyɔ̀nɨ̀ kɛ̀lɛ̌ tɨ́, ngǎtsi nɨ̌ ɨnzá ka kɔ̀dɔ̀ alɛ Kàgàwà tɔ̀ tɨ́ dhu tɨ́.

* 2:15 2.15 Upf 2.6

§ 2:17 2.17 Manà tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ dhu nɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ ɔ̀nyʉ̀ (Yùw 6.31,49-50).

* 2:17 2.17 Ɔ̀wɔ̌wʉ̀ odú-ngba nɨ́ Kàgàwà bhà Idzi ɔ̀ ka kótsù dhu tɔ́ rʉsà ʉ̀fà rɨ́ dhu.

* 2:17 2.17 Upf 3.12; 14.1

* 2:20 2.20 1Ká 18.4; 2Ká 9.21

* 2:27 2.27 Zàb 2.8-9

* 2:28 2.28 Upf 22.16

* 3:1 3.1 Kàgàwà-ɔ̀nzɨ̌ aróko àrʉ̀bhʉ̀ alafí rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ kàbhà Ɨ̀lɨ̌lǎ Alafí.

* 3:1 3.1 1.20

† 3:15 3.15 Làwòdìkiyà-tɨ́ ɨ’ɨ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ Kɔ̀lɔ̀sayì tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̌ ɨdha nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ írè ɨdha, ndàdʉ̀ ɨ’ɨ̀ mběyi nyʉ́ ɔmvʉ́ tɔ̀. Ndɨrɔ̀ Hìyèràpolì tɔ́ kɨgɔ̀ ɨ’ɨ̀ átɔ̀ kyɛ̀rɔ̀kyɛ̀rɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀-tɨ́, ɔ̀ná ɨdha ràdʉ̀ ìgbě tɨ́ ìgbě. Pbɛ́tʉ̀, Làwòdìkiyà ɔ̌ ɨdha-tsí náadʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ lílílí, ɨ̀nzɨ̌ ràdʉ̀ òvù.

‡ 3:18 3.18 Làwòdìkiyà-ɔvɔ̀ nabhʉ̀ rɔ̀tɔ̀ ndɨ̀ atdídɔ̌ dhu nɨ’ɨ̀ fʉrangà t’ʉ́lɨta tɔ́ bǎkì nà kɨ̌’ɨ̀ dhu, ndɨrɔ̀ atdídɔ̌ ʉ́ya mbɛrʉ̀ mà alɛ-nyɨ̀kpɔ́ tɔ́ pbabɨ̌ mànà dhu ɔ̀bhɔ̀lɔ̀ ka kongónà kà-ɔ̌ dhu.

* 4:3 4.3 Zèk 1.26-28

* 4:4 4.4 Kɔ̌kɔ̀ ɔ́yɔ̌ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà pbàkʉ̀rʉ̌ nɨ’ɨ̀ Kàgàwà bhà alɛ ɨ̀tɛ̀ arɨ́ kɔ̀nzɨ̌ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̌ bhà.

† 4:5 4.5 Ɔ́zʉ̀ wɔ̀ dhu dɔ̌ ka kàndǐ dhu 3.1 ɔ̀.

‡ 4:6 4.6 Zèk 1.4-24. Ɔzʉ́-bvʉ ɔ̌, ɨ̀fɔ rɨ̌tɛ̀na Upfòta tɔ́ bhǔkù ɔ̀ nɨ́ yà adzɨ ɔ̌ arɨ́’ɨ̀ kɔ́rɔ́ dhu-tsí.

* 4:8 4.8 Ìsa 6.2-3

* 5:5 5.5 Ɔpt 49.9

* 5:6 5.6 Ɔ́zʉ̀ wɔ̀ dhu dɔ̌ ka kàndǐ dhu 3.1 ɔ̀.

* 5:10 5.10 2.26-27; 20.4; 22.5

* 6:2 6.2 Mʉ̀hàgʉ̀ dɔ̌ ùpò, ’òkò ɨ̀fɔ alɛ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà arɨ́ màlɨpɔ̀ àbhʉ̌ nzɛ́rɛ alɛ tɔ̀ dhu (Zàk 6.1-8).

* 7:4 7.4 Atdídhená alɛ arɨ́ ɨ̀rɛ̀na dhu nɨ́, atdí mɨyà, ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɨ̀fɔ nà lʉfʉ̀ alɛ-bvʉ nìbhò dhu ràrɨ̌ Pbàìsràyélí tɔ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda-bvʉ ka kɨ̀trɔ̌ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Yěsù bhà uvitatálɛ-bvʉ gʉ̀na, kadʉ̀ ɨ̀trɔnà tdɨ́tdɔ̌ atdí lʉfʉ̀ gʉ̀na dhu. Ndɨ atdí lʉfʉ̀ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ abhɔ nyʉ́ ìndrǔ-bvʉ rɨ̌’ɨ̀ dhu kɛ̀lɛ̌! Atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rɨ̌tɛ̀na átɔ̀ dhu nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ.

† 7:4 7.4 Pbàìsràyélí tɔ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà rʉ̀gànda kɔ́rɔ́ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ tɨ́ arɨ́’ɨ̀ alɛ kɔ́rɔ́, ɨ̀nzɨ̌ nɨ́ Ungbòta-Ayɨ́ kɛ̀lɛ̌ ɔ̌.

* 9:11 9.11 Àpòlìyonì-tɨ̀ nɨ́ Dhu-tsè ɔ̀tdɨ̀ arɨ́ alɛ.

* 11:1 11.1 Udheta-tɨ̀ nɨ́ Kàgàwà ràrɨ̌ pbɨ̀ndà alɛ-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ (Zàk 2.5-9; 4).

† 11:2 11.2 Ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà àbǐ nɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ ɨ̀bhʉ atɔ dɔ̀ná gòna nà nà. Atdídhená alɛ arɨ́ ɨ̀rɛ̀na dhu nɨ́, ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà àbǐ tɨ́ ka kátɨna dhu-tɨ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà rɔ́tdɨ̀ wà pbɨ̀ndà alɛ abáya àpbɛ̀ ɔ̀ná ɨdhɔ-bvʉ ídǒ.

‡ 11:2 11.2 Ɨ̀lɨ̌lǎ kɨgɔ̀ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀. Ndɨrɔ̀ ndɨ kɨgɔ̀ ɨ̀tɛ̀ nɨ́ Kàgàwà bhà alɛ.

§ 11:3 11.3 Ɔ́yɔ̌ ngàmbì tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ nɨ́ Yěsù ná’ù alɛ tɔ́ mʉ̀tʉ̀, àdhàdhɨ̀ Músà mà Ɛ̀lɨyà mànà tɔ́ ɔ́fɔ̀ ɔ̌.

* 11:3 11.3 Atdí lʉfʉ̀, dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ mɨyà, dɔ̀ná azà kumì nà ɨdhɔ nɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ wɔ̀ 11.2 ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà àbǐ nà.

* 11:4 11.4 Zàk 4.3,11-14

* 11:4 11.4 Zàk 4.2; Upf 1.12,20

* 11:5 11.5 2Ká 1.9-10

* 11:6 11.6 1Ká 17.1

* 11:6 11.6 Uvt 7.17-21

† 11:7 11.7 Òyǐ ɔ̀ rɔ̀ ráhʉ ɨ̀zǎ àtɨ atdídhená alɛ arɨ́ Krɨ́stɔ̀ bhà òmvǔ tɨ́: 1Yù 2.18. Ngʉ̌kpà alɛ arɨ́ kàtɨ Dànyɛlɛ̀ tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kɨ́tɛ̀ ɨ̀zǎ tɨ́: Dàn 7.7,23-27. Ngʉ̌kpà alɛ-tsí arɨ́ kàtɨ yà adzɨ ɔ̌ alɛ nʉ́nda arɨ́ Kàgàwà nà arɨ́ ndùgye fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ ɨrɛ̀ta nɨ̌ alɛ tɨ́.

* 11:8 11.8 Ɔpt 18.20–19.29

* 11:8 11.8 Uvt 1.8-14

‡ 11:9 11.9 Atdídhená alɛ arɨ́ ɨ̀rɛ̀na dhu nɨ́, ɨ̀bhʉ ɨdhɔ dɔ̀ná gòna nà tɨ́ ka kátɨna dhu-tɨ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà rɔ́tdɨ̀ wà pbɨ̀ndà alɛ-abvò ɔnzɨya ngʉdhà ɔ̌ ɨdhɔ-bvʉ ídǒ, ɨ̀nzɨ̌ tsànzà nɔnzɨ tɨ́ dhu.

* 12: 12.0 Tsìbhálɛ tɨ́ ka kátɨna ɨrɔ́ alɛ nɨ́ nzɨ̌ Màrɨyà, Yěsù tsánà, pbɛ́tʉ̀ kà rɨ̌tɛ̀na nɨ́ Pbàìsràyélí, Kàgàwà bhà alɛ, yà Yěsù Màsiyà ahʉ̀ nyʉyatsì rɔ̀ alɛ (Ɔpt 3.14-16; Ìsa 54.1-8; 66.7-8).

* 12:1 12.1 Ɔpt 37.9

* 12:5 12.5 Zàb 2.9

† 12:5 12.5 Sʉma tɔ́ mùgǒ nɨ̌ nɨ́ ndɨ tàmà ʉ̀ndà arɨ́ alɛ nóongónà fɨ̀yɔ́ tàmà-ngbɔ̀ ɔ̀dɔ̀.

‡ 12:6 12.6 Rʉ̀ngʉ̀ nɨ́ òmvǔ-tsʉ̌ rɔ̀ ka karɨ́ òtse, kowù alɛ ùrù ɔ̀nà ngari (Uvt 2.15; 16). Ndɨrɔ̀ ka nɨ́ átɔ̀ nzɛ́rɛ dhu arɨ́’ɨ̀ ɔ̀nà ngari (Màt 4.23).

* 12:6 12.6 11.2,3

§ 12:7 12.7 Osu-akpà-ba bhà màlàyíká nɨ́ nzɛ́rɛ màlàyíká. Ndɨrɔ̀ nzɛ́rɛ-alafí tɨ́ ka karɨ́ àtɨna nɨ́ abádhí kɛ̀lɛ̌ átɔ̀.

* 12:9 12.9 Ɔpt 3.1

* 12:14 12.14 Ɨ̀bhʉ atɔ dɔ̀ná gòna nà nɨ́ atdí dhu kɛ̀lɛ̌ atdí lʉfʉ̀, ɔ́yɔ̌ mɨyà dɔ̀ná azà kumì ɨdhɔ nà nà (12.6).

* 13:5 13.5 Atdídhená alɛ arɨ́ ɨ̀rɛ̀na dhu nɨ́, ɨ̀fɔ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà àbǐ tɨ́ ka kátɨna dhu-tɨ̀ ràrɨ̌ Kàgàwà rɔ́tdɨ̀ wà wɔ̀ ɨ̀zǎ rɨ̌ kɔ̌kɔ̀ dhu ɔ̀nzɨ ɔ̀ná ɨdhɔ-bvʉ ídǒ.

† 13:17 13.17 Pbàgìríkí mà Pbàyàhúdí mànà t’ávàna ɔ̌, kɔ́rɔ́ andítá-nyɨ̀kpɔ́ nɨ́ɨ’ɨ̀ ndɨ̀ nà ndɨ̀ nàkɔ ɔzʉ́-bvʉ nà. Nɨ́ atdí alɛ-ɔvɔ̀ nà ndɨ̀ nàkɔ-tsí ka kʉnɨ tɨ́, dhu akána kʉpɨ̌ ndɨ ɔvɔ ɔ̀ rɨ́’ɨ̀ andítá-nyɨ̀kpɔ́-nzo nà ndɨ̀ nàkɔ ɔzʉ́-bvʉ kɔ́rɔ́, kadʉ̀ àngbònà atdíkpá.

‡ 13:18 13.18 Azà dhu tɨ́ kátɨna andítá rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ ɨnzá àkǎ bhǔna ɔ̌ dhu, ndɨrɔ̀ àrʉ̀bhʉ̀ dhu tɨ́ kátɨna-tsí nɨ́ atdídɔ̌ àkǎ bhǔna ɔ̌ dhu. Ɨ̀zǎ-rɔ̌ rɨ́’ɨ̀ azà mɨyà, azà kumì, dɔ̀ná azà nà tɔ́ lɨ̀mɔ̀rɔ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́, kà ràrɨ̌’ɨ̀ ɨnzá àkǎ bhǔna ɔ̌ ɨrɛ̀ta nà dhu, ndɨrɔ̀ ɨ̀nzɨ̌ kà rɨ̌ dhu lɛ̀mà ɔ̀nzɨ akɛkpá màtɨ́ dhu.

* 14:8 14.8 Bàbelì tɔ́ kɨgɔ̀ rɨ̌tɛ̀na dhu nɨ́ Kàgàwà nà rɨ́ ndùgye ádrʉ̀ngbǎnga-tɨdɔ̀ kɔ́rɔ́. Atdí ndɨ ɔ́fɔ̀ nɨ’ɨ̀ Rɔmà tɔ́ kɨgɔ̀ (Upf 17-18).

† 14:14 14.14 Ìndrǔ t’Ídhùnà nɨ́ Yěsù Krɨ́stɔ̀, Màsiyà (Upf 1.13; Dàn 7.13).

* 14:18 14.18 8.5

* 14:20 14.20 Ìsa 63.1-6

‡ 14:20 14.20 Ɨrɔ́, uvitatálɛ Yùwanɨ̀ azè ndɨ̀tɛ̀ Kàgàwà ɨtdɨ̀ya kɔ́rɔ́ alɛ-ànyǎ dhu.

* 15:3 15.3 Uvt 15.1-18

* 16:1 16.1 15.1,6-7

* 16:2 16.2 14.9

* 16:10 16.10 13.1-2; 15.2

* 16:16 16.16 Hàrmàgèdonì-tɨ̀ nɨ́ Mègidò tɨ́ ka kátɨna kɨgɔ̀ ɔ̌ pbìrì. Ndɨ ngari nɨ́ Kàgàwà mà pbɨ̀ndà alɛ mànà nugyeya òmvǔ núunduya ɨ̀ tdʉ̌ Yěsù Krɨ́stɔ̀ ɨra rɔ̀ ɔ̀ná ngari (Zǒz 5.19; 2Ká 23.29).

* 16:19 16.19 14.8

* 17:1 17.1 17.15

* 17:3 17.3 Ndɨ òlǒlù ɨ̀zǎ nɨ́ yà 13.1 ɔ̀ ka kɨ̀tɛ̀ ɨ̀zǎ.

* 17:5 17.5 14.8

* 19:2 19.2 17.1-7

* 19:7 19.7 Tàmǎ-ngba bhà tsìbhálɛ tɨ́ ka kátɨna alɛ nɨ́ kànɨsà, Yěsù ná’ù alɛ (Ɛ̀fɛ 5.25-32; 2Kò 11.2).

* 19:19 19.19 13.1; 17.8

* 19:20 19.20 16.15

* 20:8 20.8 Zèk 38–39 rɨ̌ Gǒgì mà Màgǒgì mànà nátɨ Kàgàwà bhà alɛ tɔ́ òmvǔ tɨ́.

* 21:9 21.9 15.1; 16.1; 17.1

* 21:16 21.16 Kàgàwà bhà ɨdzá atdídɔ̌ ɨ́lǎ ngari-ɔngɔ̀-kpa tɔ́ ádzǐnga, íhǔnga, kɨ̌vɛ̀ mànà nɨ́ɨ’ɨ̀ àdhàdhɨ̀ Yèrùsàlɛmà-ɔwʉ́tá tɔ́ kɨgɔ̀-ɔngɔ̀-kpa tɔ́ ɔ́fɔ̀ bhěyi (1Ká 6.19-20).

† 21:16 21.16 Ɨrɔ́, uvitatálɛ Yùwanɨ̀ azè ndɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́ ndɨ kɨgɔ̀ ràrɨ̌ atdídɔ̌ àkǎ kɨgɔ̀.

‡ 21:17 21.17 Ɨrɔ́, uvitatálɛ Yùwanɨ̀ azè ndɨ̀tɛ̀ dhu nɨ́ ndɨ lubhà ràrɨ̌ atdídɔ̌ àkǎ lubhà.

* 21:20 21.20 Uvt 28.15-21