^

Nyaboa (Nyabwa)

Nyabwa: -YBHƐYBHƐTITELRE New Testament

Nouveau Testament de Nyabwa

copyright © 1991 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Nyaboa (Nyabwa)
Contributor: International Bible Society

All rights reserved.

2025-05-20

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 20 May 2025

7657d3f5-7539-5138-b61f-b1ee280646f9

Matiee

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ MATIEE -zaꞌa ꞌmʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli

Zeziiꞌa tinɩɛ -ke ꞌɔ -tɔtɔlɩꞌa ꞌꞌkpidɩ Matiee-e zaꞌa ꞌmʋ. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌkpidɩꞌa -dadudu ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ -lrɛɛ. Ɔ ꞌka ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌcnɩ a, -ka ɔ -seeꞌa ꞌɔ -Bozuifʋ gboꞌmate, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌe ꞌna-a li.

1

*Zeziiꞌa ꞌꞌnabhli

(Luukɩ 3:23-38)

1 Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Zezii, -ɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌnynɩ ꞌka-a: Ɔ-ɔ ꞌmo-o *Ablaamʋ -ke *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu. 2 Ablaamʋ ꞌwlʋꞌo *Izaakɩ, Izaakɩ ꞌwlʋꞌo *Zakɔɔpʋ, Zakɔɔpʋ ꞌwlʋꞌo *Zidaa -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu. 3 Zidaa ꞌwlʋꞌo Falɛsɩ -ke -Zalaa -nɩ ꞌsɔn, ꞌle Tamaa ꞌꞌduꞌo ꞌwa ꞌlotʋ, Falɛsɩ ꞌye Ɛsɩlɔmʋ ꞌwlʋ ꞌle Ɛsɩlɔmʋ ꞌye Alaamʋ ꞌwlʋ. 4 Alaamʋ ꞌwlʋꞌo Aminadabʋ, Aminadabʋ ꞌwlʋꞌo Nasɔɔ ꞌle Nasɔɔ ꞌye Salɩmɔɔ ꞌwlʋ. 5 Salɩmɔɔ ꞌwlʋꞌo Bʋazɩ ꞌle Raabʋ ꞌꞌduꞌo ꞌɔ ꞌlotʋ; Bʋazɩ ꞌwlʋꞌo Obɛdɩ ꞌle Wlutɩ ꞌꞌduꞌo ꞌɔ ꞌlotʋ. Obɛdɩ ꞌwlʋꞌo *Izayii. 6 Izayii ꞌwlʋꞌo Daviidɩ -ɔ ꞌma-a ꞌbhlʋkpayowliklagba. Daviidɩ ꞌwlʋꞌo *Salomɔɔ. ꞌƆ ꞌlotʋ-ʋ ꞌmo-o Uliiꞌa -dɩgbanynaakpʋ. 7 Salomɔɔ ꞌwlʋꞌo Wlʋbʋamʋ, Wlʋbʋamʋ ꞌwlʋꞌo Abia, 8 Abia ꞌwlʋꞌo Azafʋ, Azafʋ ꞌwlʋꞌo Zozafaa, Zozafaa ꞌwlʋꞌo Zolaamʋ, Zolaamʋ ꞌwlʋꞌo Oziasɩ, 9 Oziasɩ ꞌwlʋꞌo Zʋatamʋ, Zʋatamʋ ꞌwlʋꞌo Akaazɩ, Akaazɩ ꞌwlʋꞌo Ezekiasɩ, 10 Ezekiasɩ ꞌwlʋꞌo Manasee, Manasee ꞌwlʋꞌo Amɔɔ, Amɔɔ ꞌwlʋꞌo Zoziasɩ, 11 Zoziasɩ ꞌwlʋꞌo Zekoniasɩ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu. -Nɔɔ -ke ti ʋn kpʋnꞌa *Izrayɛɛlɩkɔmʋ, ʋn ꞌye ꞌʋ *Babilɔɔnʋ kpa, ꞌbho-o moꞌo. 12 Izrayɛɛlɩkɔmʋ nyniꞌa Babilɔɔnʋ, -nɔɔ -lrɛɛ ziꞌa, ꞌle Zekoniasɩ ꞌye Salatiɛlɩ ꞌwlʋ. Salatiɛlɩ ꞌwlʋꞌo Zolobabɛlɩ, 13 Zolobabɛlɩ ꞌwlʋꞌo Abiyudɩ, Abiyudɩ ꞌwlʋꞌo Eliakimʋ, Eliakimʋ ꞌwlʋꞌo Azɔlʋ, 14 Azɔlʋ ꞌwlʋꞌo Sadokɩ, Sadokɩ ꞌwlʋꞌo Akimʋ, Akimʋ ꞌwlʋꞌo Eliudɩ, 15 Eliudɩ ꞌwlʋꞌo Eliazaa, Eliazaa ꞌwlʋꞌo Mataa, Mataa ꞌwlʋꞌo Zakɔɔpʋ, 16 Zakɔɔpʋ ꞌwlʋꞌo *ꞌZɩzɛɛfʋ. *Malii -ʋ ꞌwlʋꞌa Zezii ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌwa nyimiɛ ɔ ꞌꞌduꞌo. 17 -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho Ablaamʋ ꞌꞌkpi, ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌꞌna kpɛ -bue ꞌyɔ nyiɛ-ɛ ziꞌo ꞌle ɛ ꞌye Daviidɩ -yɛ. -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho Daviidɩ ꞌꞌkpi ɛ ꞌke -nɔɔ -ke ti Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa Babilɔɔnʋꞌa -nɩnɩa -yɛ ɛ, ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌꞌna kpɛ -bue ꞌyɔ nyiɛ-ɛ kaꞌa wɔn. ꞌWlʋ ꞌbho ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɔ ꞌwlʋwlʋnɔɔ ꞌꞌkpi bhla, ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌꞌna -zakpɩ -bue ꞌyɔ nyiɛ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌe ꞌbho.

*Zeziiꞌa ꞌwlʋwlʋsʋ

(Luukɩ 2:1-7)

18 A -gblee, -ka *Zezii *Kliisɩ ꞌwlʋwlʋꞌa ꞌmʋti, ꞌkla-a ꞌka-a: ꞌƆ ꞌlotʋ, *Malii ꞌmo-o *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa wɔnbha. -Da ʋn -ke ɔ -seeꞌa -dalue ti-de ke a, ꞌbho-o ʋn ꞌbhle -nɩꞌe -nɩgblaa. Ʋn ꞌka -nɩgblaa ꞌbhle a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌdree ꞌnʋ-ʋ ꞌmʋ ti. 19 -Ka ɛ ꞌꞌdu -nɩꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ ʋn ꞌbhle -nɩ ɛ-bɛ -nɩgblaa ꞌmnɛ, ꞌwa wɔnbha ꞌZɩzɛɛfʋ -mnɔɔ se ɩ yibo. ꞌƆ dɩlikpʋnkamʋ ɔ -see ꞌybha ɔ ꞌke ʋ gbɔ-za ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌle ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ ꞌꞌyrilisʋsɔ -nɩ. 20 Ɔ-ɔ popoꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌgwlʋti a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌye ɔ -bodɩ yi ꞌle ya ꞌmʋ. Ɔ na: Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ꞌZɩzɛɛfʋ, -aꞌa -pɔlʋꞌa ꞌkɔlʋ -nɩ Maliiꞌa ꞌꞌkpi -le! ꞌꞌLuo nʋ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke ʋ kpa, -ɛkedɩmaa, ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ʋn-ʋ fuo nɩꞌe ꞌꞌyu wɔn. 21 Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌꞌyunyukpasu ꞌwlʋ -mʋ ꞌle -ɩn ꞌke ɔ *Zezii ꞌnynɩ ꞌꞌduu. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɔ nyʋ ꞌpʋʋn mʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 22 A -gblee, -ka -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ ꞌlɛ ꞌka ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Ezayii ꞌꞌyi see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -daa. Ɔ na:

23 ꞌNynaakpʋdraa-a seꞌa nyukpasu yibo tukutuku, ʋn-ʋ ꞌye-e -nɩgblaa ꞌbhle -mʋ, ꞌle, ꞌꞌyu ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ a, ʋn ꞌke ɔ Emanuɛlɩ ꞌla. ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o: -A -ke -Lagɔ -naꞌo.

24 ꞌZɩzɛɛfʋ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ. -Ka -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌka-a ɔ nʋꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌle Malii jri kpakpakamʋ. 25 Ɩ ziꞌa -kaa a, ɔ -fuo ꞌnʋ-ʋ wɔn -kpayɩ! ʋn ꞌye -gba. Ʋn ꞌwlʋꞌa ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌnynɩ ꞌꞌduu. Ɔ ꞌlɔ ɔ Zezii-ɔ, -yrɔzaa, ꞌle ɔ -ke Malii ꞌye linyinyni.

2

ꞌCʋdrɩzrɛmʋ yiꞌe Zeziiꞌa -gbanynɔgbe ꞌli

1 -Nɔɔ -ke ti nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩ ꞌꞌduꞌa Zideebhlʋkpayowliklagba, ꞌbho-o *Zezii ꞌwlʋ -nɩꞌe ꞌle ꞌɛ -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Bɛtɩlɛɛmʋ. A -gblee, ɔ ꞌwlʋꞌa a, ꞌcʋdrɩɛ -tɔꞌɔ nyʋ ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌwlʋ-oꞌo a, ꞌɩnnɛ ꞌcʋdrɩzrɛmʋ ꞌyeꞌe li. ꞌƐ kamʋ ʋn -sɔꞌɔ ꞌle ꞌyrʋꞌa ꞌwlʋnamʋ, ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋ yi. 2 Ʋn nyniꞌa, ʋn dedeꞌe-e ti: ꞌꞌYuyigbɛ -ɔ ꞌyeꞌa *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌꞌdu mʋ, doo ɔ ꞌwlʋ -nɩꞌa? -A ꞌye-e ꞌɔ ꞌcʋdrɩɛ li. Ɛ ꞌdaaꞌa-a ꞌle ꞌyrʋꞌa ꞌwlʋnamʋ. ꞌƐ dɩ -a yi ꞌɔ bʋbɔnamʋ.

3 -Da ꞌbhlʋkpayowli Elɔɔdɩ -ke ꞌɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho Zelizalɛɛmʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌꞌzru-oꞌo. 4 Elɔɔdɩ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌla-a *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -yʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ, ꞌɩnnʋ ɔ dedeꞌe ti: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, doo ɔ ꞌke ꞌwlʋ -nɩꞌa? 5 ꞌLe ʋn na: ꞌNɔɔ Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ ꞌma-a Bɛtɩlɛɛmʋ, ꞌbho-o moꞌo. -Gblee, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Misee, wlu ɔ ꞌcnɩꞌa see, ꞌɩnnɩ ꞌka-a:

6 -Lagɔ na: ꞌLe Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa gwlɛꞌɛ ꞌꞌklumʋ Bɛtɩlɛɛmʋ ꞌwlʋꞌo ꞌnynɩ, ꞌle ɛ ꞌli ꞌbhlʋkpayowli-i ꞌye ꞌwlʋ -nɩ mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌan nyʋ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -jolʋ gbo po.

7 ꞌBho ꞌya ꞌꞌkpi Elɔɔdɩ ꞌla-a ꞌcʋdrɩzrɛmʋ ꞌmnʋ ꞌꞌsra ꞌmʋ, ɔ ꞌye ʋ tiꞌcrɛ ꞌle ɔ na: ꞌCʋdrɩɛ ꞌmnɛ -kaaa fanfaan wɔn-ɔꞌꞌdu, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌdiɛ ꞌka-aꞌa? 8 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke Bɛtɩlɛɛmʋ mu, ꞌle ɔ na: -Bho a mu a, a dede ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ti ꞌꞌsɩkɩsɩkɩ, a ꞌbɔ ɔ ti. -Bho a ꞌye ɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ a yi, a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌtmʋʋ ꞌle ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌꞌyuyigbɛ ꞌmnɔ bʋbɔnamʋ mu -lrɛɛke.

9 ꞌBhlʋkpayowli ꞌꞌdu ꞌʋ wlu ꞌꞌyi -nalo, ʋn ꞌkpa-a -jeyi. Ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, ꞌcʋdrɩɛ ʋn ꞌꞌduu ꞌka ꞌꞌyriti see ꞌle ꞌyrʋ ꞌzɔ-ɔ ꞌna-a ꞌbho ꞌwa nya. Ɛ nyniꞌa -kaa ꞌbho -budu -ke ꞌli ꞌꞌyu -nɩꞌa, ꞌbho-o ɛ -nynaꞌa ti. 10 Ʋ-bʋ nyʋ -nɩꞌa munamʋ, ʋn ꞌyeꞌa ꞌcʋdrɩɛ li, ɛ -nynaꞌa ti a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ꞌbʋbʋaklagba-a ꞌlbhʋ ʋꞌo. 11 Ʋn ꞌwlaaꞌa-a ꞌle -budu ꞌli. Ʋn -yɛꞌɛ-ɛ ꞌle ꞌꞌyulre -ke ꞌɔ ꞌlotʋ *Malii. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌwla-a ꞌꞌyuyigbɛ ꞌkolri wɔnyi glu, ʋn ꞌye ɔ bʋbɔ. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌle ꞌwa badu ꞌli sʋ, ʋn -zaꞌa-a ꞌle ꞌnynɩbhlelɩ, ꞌɩnnɩ ʋn ꞌꞌnyɩ ɔꞌo. ꞌYa ꞌnynɩ ꞌka-a: Sanu-e lɛ -lue-e kɔɔꞌɔ ꞌꞌwle, -bho nyɔ poꞌa ꞌꞌyri -ɛ poꞌa ngnɛzɛgɛ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *lasaasɩ -ke litricna ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *miilɩ. 12 Ʋn nʋꞌa ꞌtɔ -kaa, ꞌle ya ꞌmʋ -Lagɔ ꞌtmʋʋ nʋ-oꞌo: Aꞌba -mu -nɩ ꞌle Elɔɔdɩ gbo -le! ꞌLe nyʋ ꞌmnʋ ꞌye ꞌꞌsesijolʋ bhlu, ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌbhli le mu.

ꞌZɩzɛɛfʋ jra-oꞌo ɔ ꞌye Ezipʋtɩ mu

13 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ yiꞌa -gbanynɔgbe ꞌli, ʋn muꞌa, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue-e yiꞌe *ꞌZɩzɛɛfʋ -bodɩ ꞌle ya ꞌmʋ. Ɔ na: *Elɔɔdɩ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke -dagbɛ yi, ɔ ꞌke ꞌꞌyuyigbɛ ꞌmʋꞌꞌluo ɔ ꞌke ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ. ꞌƐ dɩ -sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo ꞌꞌyuyigbɛ -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌmʋ. A ple, a mu ꞌle *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, a -de ꞌle ti. -Bho ꞌɩn nʋ: A yi ꞌle a ꞌke yi. 14 ꞌZɩzɛɛfʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ ꞌꞌmatʋ -ziaka, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌyuyigbɛ -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌye Ezipʋtɩ mu. 15 ꞌLe-e ʋn -deꞌe ti ꞌle ɛ ꞌye Elɔɔdɩꞌa ꞌmɛmɛɛnɔɔ ꞌꞌkpi bhla. A -gblee, ꞌɛ lɛtu -nʋ-ɛꞌo, ꞌle, wlu -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -yi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Ozee ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ. Ɔ na: ꞌLe Ezipʋtɩ, ꞌle-e ꞌɩn ꞌlaaꞌa ꞌan ꞌꞌyu le.

*Elɔɔdɩ -zaꞌa ꞌꞌyreetɩ ti

16 ꞌCʋdrɩzrɛmʋ yiꞌa *Zeziiꞌa -gbanynɔgbe ꞌli, ʋn -see ꞌbho *Elɔɔdɩ gbo -pa -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌtmʋʋꞌa dɩ, ɔ poꞌo ꞌcɛ ꞌgagwloka, ꞌle, ꞌꞌyreetɩnyukpasi ꞌbhleꞌa -zʋɩn ꞌsɔn ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌdre, -ʋ -nɩꞌa ꞌbho Bɛtɩlɛɛmʋ -ke -gwlɛ -lrɩɩ-ɩ biꞌa ꞌɛ lemʋ ti, ɔ ꞌye nyʋ ꞌsrʋ po, ʋn ꞌye ʋ ꞌlbha ʋn ꞌye ꞌmɛ. ꞌꞌDɩ nyʋ -zɔ ɔ ꞌka -bodɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌcʋdrɩɛꞌɛ ꞌdaadaanɔɔꞌɔ damʋ, ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌke ꞌle ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌꞌklumʋ -nɩꞌa dɩ moꞌo. 17 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Zelemii, ꞌbho-o ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo. 18 Ɔ na:

ꞌƖn ꞌwɔn-ɔ ꞌꞌvizrɛ ꞌbɔ ngazeka ꞌle Wlamaagwlɔ ꞌmʋ. *Rasɛɛlɩ ꞌꞌviꞌe ꞌwa tisienynuuꞌa ꞌꞌnynuu. Ʋn -see tiꞌbɔ nyʋ ꞌke ʋ ꞌgate, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌmɛ-oꞌo.

*ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌꞌwe -sɔꞌɔ-ɔ *Ezipʋtɩ ꞌle ʋn ꞌye *Izrayɛɛlɩ le mu

19 -Nɔɔ -ke ti *Elɔɔdɩ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌle ya ꞌmʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌyi-e *ꞌZɩzɛɛfʋ -bodɩ ꞌle *Ezipʋtɩ ꞌle ɔ na: 20 ꞌZɩzɛɛfʋ, -sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo ꞌꞌyuyigbɛ -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌmʋ, a mu ꞌle *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi le, -ɛkedɩmaa, Elɔɔdɩ -ke nyʋ-ʋ ꞌbɔ ꞌka ti ꞌꞌyuyigbɛ ꞌke ꞌmɛ, ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌmɛ-oꞌo.

21 Elɔɔdɩ ꞌmɛꞌɛ ꞌtɔꞌɔ dɩ ꞌZɩzɛɛfʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌꞌyuyigbɛ -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌle Izrayɛɛlɩ le mu. 22 Ʋn muꞌa a, ɔ ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ na ꞌle Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi Elɔɔdɩꞌa ꞌꞌyu Akɛlayusɩ -ziꞌe ꞌbho ꞌɔ -tɩtaꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ꞌZɩzɛɛfʋ -see ꞌybha ɔ ꞌke le mu. ꞌBho ꞌꞌyuyigbɛꞌɛ damʋ, ɔ ꞌbhle-e ꞌbhlʋkpayowli ꞌmnɔꞌɔ -fanʋ ku ꞌmʋti. Ɔ ꞌwɛn ꞌɛ ꞌmʋti ꞌꞌsɩkɩsɩkɩ ꞌle ya ꞌmʋ a, ꞌbho-o ɔ -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ, ɔ ꞌye Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu, 23 ɔ ꞌye ꞌleꞌa -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Nazalɛɛtɩ -de. A -gblee, dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌꞌwe ꞌcnɩꞌa see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laa, ʋn na:

Nyʋ-ʋ ꞌye -ɔ Nazalɛɛtɩyi ꞌla -mʋ.

3

*ꞌZaan Batiisɩ ꞌpo-o weze

(Maakɩ 1:1-8; Luukɩ 3:1-18; ꞌZaan 1:19-28)

1 -Nɔɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌle -nɔɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ, nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZaan Batiisɩ, ꞌɩnnɔ ꞌdaaꞌa ꞌle Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -da -lue ꞌꞌmusa -nɩꞌa, ꞌle ɔ-ɔ poꞌo weze ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo na: 2 A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a ꞌke ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti. ꞌƆ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 3 ꞌZaanꞌa ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Ezayii -zaꞌa ꞌmʋ see, ɔ ꞌye na:

Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ poꞌo weze ꞌle ɔ na: A -za ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ nyanɩ, aꞌba -Kɔyi -nɩꞌe-e yinamʋ.

4 A -gblee, nmi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *-nyɔmɛɛ, ꞌɛ nani ʋn lbhaꞌa a, ꞌɛ -bana ꞌZaan -paꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ -bhlaꞌa nmikuꞌa ꞌꞌbɛtʋ ꞌꞌpli ꞌmʋ, -kpakpɩ ɔ-ɔ liꞌo ꞌle ɔ-ɔ bhɛꞌɛ lʋ. Kpli ɔ -nɩꞌa ti a, ꞌɩnnɛ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋtɔlʋ -nɩꞌe ti -bɛnyɩ. 5 A ꞌye li-ɔ, ꞌꞌnigblʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zudɛɛn, ꞌle ꞌɛ wɔnli, nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌwlʋꞌo ꞌle-ɛ, Zelizalɛɛmʋkɔmʋ -ke Zideekɔmʋ -lrʋʋ, ꞌwa -dadudu-u ꞌyi -ɔ -bodɩ 6 ꞌle wa-a zaꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ-ɔ *batizee nʋꞌo ꞌle ɛ-bɛ Zudɛɛn -lue ꞌmnɛ kɔ.

7 Nyʋꞌa -dadudu-u yi ꞌɔ -bodɩ ɔ ꞌke ʋ batizee, ꞌwa ꞌꞌklumʋ ɔ ꞌyeeꞌe-e nyʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Faliziɛɛn -ke *Sadiziɛɛn, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌꞌYrabhabhlemʋ-a! Yrɔɔ nʋꞌo, -Lagɔꞌɔ wɔnkucɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -ya mʋ, abʋ cɛ ɛ wɔn ꞌmʋꞌa? 8 Aꞌba kpli-i nʋꞌa, a yiboꞌo-o aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle a ꞌye ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti, a -tɔ nɩ! 9 Aꞌba nʋ, aꞌba ꞌꞌna ꞌmo-o ꞌtɔ *Ablaamʋꞌa dɩ a, a-a ꞌye -Lagɔꞌɔ -zigle wɔn ꞌmʋ -cɛ mʋ, -le! A -gblee, sɩkpɩ-ɩ ꞌpɛꞌɛ -laa ti, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋꞌꞌluo ɔ ꞌke ɩ Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌmʋ nʋ. 10 A-bʋ -yʋʋ, tu nyɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyi po. Tu -yɛ -seeꞌa ꞌꞌbhizɩgɩ po, ɛ-ɛ ꞌye-e -cɛ -mʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌle nɛ ꞌmʋ ꞌꞌvuto-ɛ. A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! ꞌꞌGbepa -sʋɛꞌo see, ɛ ꞌpɛ-ɛ ꞌbho tu ꞌmnɛꞌɛ kplu ꞌꞌkpi ti ꞌle ɛ ꞌke ꞌɛ ꞌsɩsɩanyɩ cɛ. 11 ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌꞌni ꞌmna-a batizee nɩꞌe amʋ. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ na a yiboꞌo-o aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle a ꞌye ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti. Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌan lemʋ, ɔ-ɔ yi-oꞌo. Ɔ ꞌku-o wɔn, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -zi. ꞌƖn se ꞌbhɛɛ ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgeyikpaankpɩanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu. Ɔ-bɔ, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌmʋ -po mʋ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ꞌle, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ, -ka nɛ-ɛa ƆFa 3 11 Nɛꞌɛ ꞌꞌyiꞌa ꞌzɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌmo-o, nyʋ Zezii-i ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ-po mʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌye-e lbhʋ -nʋ -mʋ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn ꞌke liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 12 A -gblee, ꞌꞌyi -ke aꞌba tinɩɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nɩkpɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa ꞌle ɔ ꞌke lɩꞌa ꞌyɔ ꞌmʋ bhla. -Yɩ ꞌbhleꞌa lɛ ꞌli, ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌsra ꞌyaa, ꞌle, ꞌya flɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌbho -sie mʋ a, ɔ ꞌke ɩ ꞌle nɛ ꞌmʋ po. Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: ꞌSra ꞌmo-o -Lagɔ gbo ꞌle nɛ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌkɔgwlɛnɛ.

*ꞌZaan Batiisɩ *batizeeꞌe-e *Zezii

(Maakɩ 1:9-11; Luukɩ 3:21-22)

13 Ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌli, *Zezii -sɔꞌɔ-ɔ Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌZaan gbo mu ꞌbho Zudɛɛn wɔnyi ꞌle ꞌZaan ꞌke ɔ *batizee. 14 ꞌZaan na: ꞌƖn se ɛ ꞌbhɛɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnmɔ ꞌke -mnɔɔɔ gbo yi ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ batizee. 15 ꞌLe Zezii na: ꞌWɔɔn nɛ! ꞌKa-a ɛ ꞌke ꞌmʋ-nɩ -tanyɩke-ɔ, ꞌle, lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ ꞌybhaaꞌa -amʋ, -a ꞌke ɛ ꞌꞌyi-nynia. ꞌLe ꞌZaan ꞌye ɛ ꞌwɔɔn, ɔ ꞌye ɔ batizee.

16 ꞌZaan gwɛꞌɛ Zeziiꞌa batizeeɛ ꞌꞌyi -nalo, -da Zezii -sɔꞌɔ ꞌle ꞌꞌnukɔ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ɔ ꞌye-e yaku li ɛ ꞌye wɔn kati ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ɔ ꞌꞌkpiꞌdree -ka ꞌgbɔlɩɛ. 17 Wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌli ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -kaa ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa. ꞌLe -ɩn ꞌmʋ ꞌɩn poꞌo ꞌan ꞌbʋbʋaꞌa ꞌwee.

4

ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi ꞌdɩn-e *Zezii ti

(Maakɩ 1:12-13; Luukɩ 4:1-13)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -kpa -nɩꞌe-e *Zeziiꞌa -pɔlʋ ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sataan ꞌke ɔ tiꞌdɩn, ꞌle ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 2 Ɔ nʋ ꞌle ꞌwɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn, ɔ -see lɛ wɔn ꞌdɩ. ꞌMʋ nʋꞌa -kaa, ɛ-ɛ ꞌlbhɔ -ɔꞌo, 3 ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌye ɔ tidɩnnamʋ yi ꞌle ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe ɛ na: -Bho -ɩn ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka a, -zɛ sɩkpɩ -nɩɩ ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ. 4 ꞌLe Zezii na: -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli: Ɛ -se lililɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ nyunyɔ -nɩ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -ko. Wlu ꞌwee ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ -lokuipo, ɔ ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɛ dɩ ɔ -nɩꞌe ti -lrɛɛ.

5 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Sataan ꞌye ɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ɛ -ke ɔ ꞌye ꞌle -gwlɔ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zelizalɛɛmʋ ꞌli mu, ꞌle ɛ -ke ɔ ꞌye ꞌleꞌa *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa -buduklagbaꞌa ꞌꞌkpi ꞌya. 6 ꞌLe ɛ na: Zezii, -bho -ɩn ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka a, ꞌꞌblu, -ɩn ꞌke ꞌle ꞌzɔ ꞌkpa. -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na: -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ɔ gboꞌa -dalbhomʋ -ya -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e -ɩnmʋ ꞌsan -mʋ ꞌle -aꞌa -bhɩɛꞌɛ ꞌꞌbhuo -kaa sʋkpʋyʋɛ li-tri. 7 Ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌle Zezii na: -Kaa ꞌka-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -Lagɔbɔgʋ ꞌli -lrɛɛ: -Aꞌa ꞌdɩn -aꞌa -Kɔyi -Lagɔ ti -le!

8 Sataan nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌluoꞌo-o Zezii ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌle ɛ -ke ɔ ꞌye ꞌle yatɛtrɩ ꞌꞌkpi mu, ꞌle ɛ ꞌye ɔ ꞌkmʋꞌa ꞌbhlɩkpɩ -ke ꞌya ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ klɛ ꞌꞌyigbeyi tide ꞌle ɔ -ke ɛ ꞌye ɩ ꞌꞌkpitigbʋgbʋ, 9 ꞌle ɛ na: Zezii, -bho -ɩn po ꞌɩnmʋ ꞌkolri wɔnyi glu, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌbho ꞌꞌdu -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ bʋbɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌan-a ꞌꞌnyɩ-e -ɩnmʋ -kɔkɔlɩ -nɩɩꞌa klɛ. 10 ꞌLe Zezii ꞌye -wlu ꞌꞌyikmaka ꞌle ɔ na: Sataan, -sɔ ꞌɩnmʋ kli! -Aꞌa -Kɔyi -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle -ɩn ꞌke ɔ bʋbɔ. ꞌka-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -Lagɔbɔgʋ ꞌli.

11 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, Sataan ꞌwlʋ -ɔ kli ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli yi ꞌle ʋn-ʋ kpa nɔꞌo.

Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi *Zezii ꞌꞌdu -nɩꞌe ꞌɔ lbhʋ wɔn

(Maakɩ 1:14-15; Luukɩ 4:14-15)

12 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye Galilee mu. (-Da ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ʋn ꞌpo-o *ꞌZaan -jie ꞌmʋ, ꞌbho-o ɔ -mu -nɩꞌe ꞌle.) 13 Ɔ muꞌa a, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhli Nazalɛɛtɩ ti-de; ɔ ꞌmu-o Kapɛnayiimʋ, -gwlɔ -nɩꞌa ꞌbho Galileebadaklagba wɔnli ꞌle Zabilɔɔ -ke Nɛfʋtaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi. 14 ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌle, dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii -za ꞌka ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ. -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa:

15 Zabilɔɔkɔmʋ! Nɛfʋtaliikɔmʋ! A-bʋ -badaklagba geꞌa ꞌꞌyi ꞌle Zudɛɛnꞌɛ ꞌkpʋkpʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle Galileefɔ gbo -ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ! 16 -Ka nyʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ ꞌyeꞌa zɔklagba, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a, nyʋ -yʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌꞌdɩzɩgɩ -yaꞌa zɔklagba ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

ꞌKa-a Ezayii ꞌlɛꞌo.

17 ꞌLe ꞌmnɔ ꞌle-e ɔ-ɔ za nɩꞌe ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo ꞌmʋ. Ɔ na: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a ꞌke ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo.

*Zezii ꞌla-a ꞌꞌnizemʋ nyiɛ

(Maakɩ 1:16-20; Luukɩ 5:1-11)

18 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Zezii -nɩ -badaklagba wɔnli tinanamʋ a, ꞌbho-o ɔ -yɛꞌɛ ꞌꞌnizemʋ ꞌsɔn. ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu moꞌo, ꞌwa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Simɔɔ (ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPiɛlɩ) -ke Andree. Ʋn-ʋ ꞌꞌvuto-o -dada ꞌle -bada kɔ, 19 ꞌle Zezii ꞌye ʋ ꞌla ꞌle ɔ na: A yi, -a ꞌke mu, ꞌɩn -ke a ꞌke -na. -Ka aꞌba -dada-a jriꞌa zmi a, a ꞌke -kaa nyunyu jri ꞌle ʋn ꞌke yi, ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ nʋ ꞌꞌdu. 20 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ʋn ꞌsie-e ꞌwa ꞌꞌnizelɩꞌa klɛ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu. 21 Ɔ nyniꞌa ꞌbho nya ti a, ɔ -yɛꞌɛ-ɛ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn -lrʋʋ. ꞌWa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Zaakɩ -ke *ꞌZaan. Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zebedee, ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ moꞌo. Ʋn -ke ꞌwa -tɩta -nɩꞌe-e ꞌle gɔlʋ ꞌli ꞌle ʋn-ʋ nmazeꞌe ꞌwa -dadɩ, ꞌle Zezii ꞌye ʋ ꞌla, ɔ na: A yi! 22 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ʋn ꞌsie-e ꞌwa gɔlʋ -ke ꞌwa -tɩta ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu.

23 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, Zezii-i ꞌmu-o ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -da ꞌwee ꞌle ɔ-ɔ paꞌa ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli, ɔ-ɔ tɔꞌɔ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu. 24 ꞌƆ ꞌnynɩ -waꞌa-a ꞌle Siliibhlʋkpa ꞌꞌkpi ti, ꞌle nyʋ-ʋ yɔ ꞌɔ ꞌꞌgwizimʋ sɩa nɩꞌa ꞌwalɩꞌa ꞌdigbiꞌa -dadudu wɔn ꞌmʋ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzumʋbhlemʋ-e, -sukusukumʋbhlemʋ -ke -klɔklɔmʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋꞌo. 25 Nyunyuꞌa -dadudu-u ꞌꞌgbu-o ti, ꞌle ʋn-ʋ na ꞌnɔ kli. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -sɔꞌɔ-ɔ -da ꞌwee, -lrʋʋ ꞌꞌdu Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ, -lrʋʋ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -Gwlɛklɩgbɩ bueꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle -lrʋʋ -sɔꞌɔ Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ -ke Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɛ -lrɩɩ ꞌmʋ, ꞌle -lrʋʋ -sɔꞌɔ ꞌle Zudɛɛn lemʋꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi.

5

Trɩ ꞌꞌkpiꞌa tite

1 -Da *Zezii ꞌyeꞌa nyʋ li ʋn -dieꞌa ꞌꞌyi, ɔ mu-oꞌo ɔ ꞌye ꞌle trɩ -lue ꞌꞌkpi ꞌya ꞌle ɔ ꞌye ti-de, ꞌle ꞌɔ ꞌbɩnamʋ ꞌye ɔ linyni. 2 Ɔ-ɔ tɔ nʋ-oꞌo na:

Tiwɛɛzɛgɛꞌɛ ꞌꞌsra

(Luukɩ 6:20-23)

3 A-bʋ -yʋ yiboꞌa a se -naagɩ ꞌbhle ꞌbho -Lagɔꞌɔ wluꞌa damʋ, -ʋ -nɩꞌa ɛ tibɔnamʋ -bhla a, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke amʋ -kɔ.

4 A-bʋ -yʋ ꞌgwlʋlinyniɛ kpʋnꞌa ꞌgwlʋ aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌgate -mʋ.

5 A-bʋ -yʋꞌa ziꞌa wɔnyibhleɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa a-a ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩ -kɔ -mʋ.

6 A-bʋ -yʋ ꞌꞌluoꞌa ꞌkpɩ ꞌwee ꞌmʋ, -ka -Lagɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn -ʋ naꞌa ꞌna, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, lɛ a ꞌbɔꞌɔ ti, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ -mʋ.

7 A ꞌwa-a ti a-bʋ -yʋ ꞌyeꞌa a -bonyunyuꞌa ngaze, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e aꞌba ngaze ꞌye -mʋ.

8 A-bʋ -yʋ -ke -pɔlʋ ꞌsaaꞌa li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, a-a ꞌye-e -Lagɔ ꞌye -mʋ.

9 A-bʋ -yʋ -deꞌa ꞌle wɔnlipɩpɛɛ ꞌmʋ ti, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌla -mʋ.

10 A-bʋ -yʋ ʋn-ʋ klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛdɩꞌa dɩ, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, a-a ꞌmo-o nyʋ ɔ ꞌka -kɔ ꞌꞌkɔmʋ.

11 -Bho koo nyʋ ꞌꞌdu ꞌan dɩ, ʋn -ka amʋ ꞌꞌjreenynɩ ꞌmʋ-ʋ po, ʋn -ka amʋ nyanɩ ꞌmʋ kla, ʋn -ka amʋ sɩn licɛ, dɩ-ɩ seꞌa amʋ ꞌꞌyiꞌꞌtuu, ʋn -kɩ ɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu, ꞌan -nanaaꞌa kamʋ, a ꞌwa-a ti.

12 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -kɔꞌɔ aꞌba nya, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ʋn klʋ ꞌʋ nyanɩ ꞌmʋ. A li ꞌbʋbʋa tenyɩ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌnynɩbhlelɛ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ ꞌle yaku ꞌli.

ꞌTɔn -ke ꞌꞌNapɛ

(Maakɩ 9:50; Luukɩ 14:34-35)

13 A -gblee, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Ka ꞌtɔn-ɔ ꞌbhle nɩꞌa -zapʋ ꞌnʋ wɔn, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a abʋ ꞌke ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ -bodɩ nʋ. -Bho ꞌtɔn -gwɛ wɔn ɔ, ɛ-ɛ mo ꞌtɔ-ɔ bhubhulɛ ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɛ ti, nyʋ-ʋ na ꞌnɛ ꞌꞌkpi. 14 -Ka ꞌꞌnapɛ-ɛ ꞌye nɩꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ ti a, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a abʋ ꞌke nyunyu -bodɩ nʋ. A yiboꞌo-o na ꞌꞌkolruꞌa gwlɔ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌzize. 15 -Ka -lue ꞌmnɔ nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌꞌnapɛ ꞌꞌyicɛ ꞌle ɔ ꞌke ɛ -cɩcɛ ꞌꞌyitiꞌꞌjrii. -Bho ꞌꞌnapɛ -ka wan, nyɔ-ɔ ꞌde -ɛ ꞌbho -da -tɛꞌɛ ya ti ꞌle nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle -budu ꞌli-i ꞌyeꞌe ti. 16 -Ka ꞌꞌnapɛ-ɛ ꞌye nɩ nɩꞌa nyʋ ti ꞌle -kuyre ꞌmʋ, a -nɩ -kaa nyunyu -bodɩ, ꞌle ʋn ꞌke aꞌba ꞌꞌdɩzɩgɩ -za, ʋn ꞌke aꞌba kpli liꞌye, ꞌꞌlemnɩɩ, aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

*-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌkpiꞌa -tɔtɔɔ

17 Ɔ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: *-Lagɔꞌɔ gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ -aꞌba dɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋꞌa -tɔtɔlɩ, aꞌba popo ꞌgwlʋti -le na ꞌɩn yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ ti-za. ꞌƖn yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌyi-nynia. 18 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ka ꞌbhlʋkpa -ke yaku-u ꞌyeꞌa ꞌmʋ-gwle mʋ a, -tɔtɔlɩ -ke gba -nɩɩꞌa ꞌꞌkpi -piplii -see ꞌbho ꞌwlʋ yi ꞌle ꞌya tisɔɛꞌɛ -nɔɔ ꞌke nyni. 19 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -bho nyɔ cɛ ɩ-bɩ gba ꞌmnɩꞌa -toope gbɛ ꞌmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ɛ nyʋ -tɔ ꞌle ʋn ꞌke ɩ nʋ, -ɩn ꞌꞌpli-e -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi tenyɩ ꞌle yaku ꞌli ꞌbho -Lagɔ -bodɩ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ nyɔ-ɔ kpʋnꞌa -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi ꞌle -ɩn ꞌke ꞌna nyʋ -tɔ, ʋn ꞌke -kaa nʋ, -ɩnmɔ ꞌmo-o -klagba ꞌle yaku ꞌli -Lagɔꞌɔ damʋ. 20 ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -bho a ꞌbɔ ti a ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌꞌlemnɩɩ, gba ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyikpʋɛn, a kpɛ ɛ, a ꞌke ɛ -nynia, ꞌle a ꞌke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *Faliziɛɛn ꞌmʋ-zi. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, a se ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌbɩ ꞌbhle.

ꞌBho ꞌcɛ ꞌꞌkpiꞌa -tɔtɔɔ

21 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌde-e dɩꞌa kpɛ: A yiboꞌo-o gba *-Lagɔ poꞌa aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe see: -Aꞌa ꞌlbha ꞌꞌku -le! -Yɔ ꞌlbhaꞌa ꞌꞌku, ʋn-ʋ ꞌtu-o -ɩnmʋ -zigle. 22 ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌmna-a ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ poꞌa ɔ -bonyunyɔ ꞌcɛ kwa, -Lagɔ ꞌke ɔ -zigle -tu moꞌo. Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌbhatɛɛ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɔ -aꞌba -zigletumʋ wɔnyi kpa moꞌo. -Yɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ -bonyunyɔ -sabhɛ ꞌmʋ, ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌle nɛ -ɛꞌɛ ꞌmʋꞌa ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌmʋ ti. 23 ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn yi -Lagɔ bʋbɔnamʋ, -ka -aꞌa -bonyunyɔ ꞌbhleeꞌa -ɩnmʋ ꞌliti ꞌle -ɩn ꞌke ꞌna ꞌgwlʋtipopo a, 24 ꞌꞌtii ꞌbho ꞌle -ɩn ꞌke mu. -Bho a -za ꞌbɩa ꞌle -ɩn ꞌke le yi, -ɩn ꞌke -aꞌa -Lagɔ bʋbɔ. 25 -Bho nyɔ ꞌꞌkla -ɩnmʋ ꞌbho -zigletumʋ wɔnyi, -bho a se -bhla ꞌle ꞌgbʋʋ ke a, mu, -da ɔ -nɩꞌa, -ɩn ꞌke ɔ ꞌbho -yɛ, -ɩn ꞌke ɔ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ cɛ ꞌle ɔ -kaa -ɩnmʋ -jie ꞌmʋ po. 26 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ -jie ꞌmʋ po a, lɛ -zigle -cɛꞌɛ -ɩnmʋ, -a ꞌꞌdu -ɛ -kpayɩke-ɔ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtaa.

-Tɔtɔɔ ꞌbho -yranynɔbha ꞌꞌkpi

27 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌde-e dɩꞌa kpɛ -lrɛɛ: A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ na: -Aꞌa ꞌye -yranynɔbha -le! 28 ꞌMna-a ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, nyɔ -yɔ ꞌyraꞌa ꞌꞌsesinynaakpʋ, -ɔ -ke -pɔlʋ ꞌcnaa ꞌnʋ ꞌꞌyi a, ɔ -ke ʋn ꞌꞌdu-o ꞌꞌbha see ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ gbo. 29 Ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue: -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa -linayri ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, -zɛ ɛ ꞌle; ꞌꞌvuto nɛ ꞌle nya. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke -nɩa ꞌle -ɩn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ ꞌye -ɩn ꞌke ꞌꞌyiꞌgbaa ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ mu -zi. 30 -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa -linasʋ ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, cɛ ɛ ꞌbho, ꞌꞌvuto nɛ ꞌle nya. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke sʋ -lue ꞌbhle ꞌle -ɩn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ ꞌye -ɩn ꞌke ꞌꞌyiꞌgbaa ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ mu -zi.

-Tɔtɔɔ ꞌbho ꞌnynɔkwlazɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi

(Matiee 19:9; Maakɩ 10:11-12; Luukɩ 16:18)

31 A -gblee, -kaa ꞌka-a ɛ -zɛꞌɛ ꞌmʋ -lrɛɛ: -Bho nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla-za a, ɔ ꞌcnɩ ꞌꞌbɔgʋ -ɛ nʋꞌa na: -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, ꞌɩn -zaꞌa amʋ ꞌkwla, ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke mu. 32 ꞌMna-a ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyikpʋnnynaakpʋ ꞌkwla ꞌle ʋn ꞌyeꞌa nyimiɛlre kpa, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o po ꞌʋ -yranynɔbha wɔn. Nyɔ -yɔ kpaꞌa ꞌkwlazanynɔ, -mnɔɔɔ ꞌye-e -yranynɔbha -lrɛɛ.

-Tɔtɔɔ ꞌbho -zrɛzrɛɛ ꞌꞌkpi

33 *Zezii poꞌa ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌde-e -bhla dɩꞌa kpɛ: -Kaa ꞌka-a ɛ -zɛꞌɛ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -bodɩ ꞌmʋ: -Bho -ɩn -zrɛ -ɩn ꞌke lɛ nʋ, -aꞌa -za wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ -le! Lɛ -ke dɩ -ɩn -zrɛꞌɛ ꞌbho -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, nʋ ɛ ꞌꞌgɩɩ! 34 ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌmna-a ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, nyɔꞌɔ -zrɛ -le ꞌwee! Nyɔꞌɔ -zrɛ -nɩ yaku ꞌmʋ -le! -Lagɔꞌɔ -dena moꞌo. 35 ꞌBhlʋkpa ꞌka-a -lrɛɛ! Ɛ-bɛ ꞌmo-o ꞌɔ -kɔkɔlɛ -lrɛɛke. Nyɔꞌɔ -zrɛ -nɩ Zelizalɛɛmʋa ƆFa 5 35 ꞌNɔɔgbɛ -a ꞌꞌbhli -abʋ se gwlɔ-e -sbhoosbholɩꞌa ꞌmʋzrɛɛ yibo. ꞌLe Izrayɛɛlɩ wa-a zrɛ ꞌnɩ ꞌmʋ-ɛ. 36 Nyɔꞌɔ -zrɛ -nɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌlru ꞌmʋ -le, -ɛkedɩmaa, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌꞌnɩmnɩyʋɛꞌɛ ꞌꞌbhuo-o -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌli ꞌꞌpluu -nɩ, ꞌle nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ -kpe -nɩ -lrɛɛ. 37 Aꞌba kɩn ꞌꞌdu kɩn! Aꞌba -gba ꞌꞌdu -gba! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, -zrɛzrɛɛ nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌꞌkpi, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -nɛ moꞌo.

Nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ ꞌmʋybhɛɛ

(Luukɩ 6:29-30)

38 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌde-e -bhla dɩꞌa kpɛ: A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ na ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyri ꞌke bhlu ꞌle ꞌnynɩɛ -ke ꞌnynɩɛ ꞌke bhlu. 39 ꞌMna-a ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -bho nyɔ nʋ -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, -aꞌa -zɛ ꞌɛ kpa -le! -Bho nyɔ -po ꞌle -aꞌa -linaloku ꞌmʋ ꞌkpa, -tɔ nɔ -aꞌa kɩmnaloku ꞌꞌyi ɔ ꞌke ꞌle -po -lrɛɛ. 40 -Bho -zigle kpʋn -ɩnmʋ ꞌle ʋn ꞌke -aꞌa -bana ꞌnynɩ ꞌmʋ po a, ꞌꞌdu ɛ -aꞌa ꞌmʋwlayriɛ ꞌꞌkpi ꞌle -ɩn ꞌke ɛ bʋbɔ. 41 -Bho ꞌꞌkuiꞌa nyɔ kpʋn -ɩnmʋ -glaka, -ɩn ꞌke ɔ -jeyi kpa, kpɔ ɔ -jeyi ꞌle -ɩn ꞌke ɔ ꞌle nya -nynia. 42 Nyɔ-ɔ ꞌybhaꞌa -ɩnmʋ lɛ, -aꞌa -bhle nɔ -le! -Yɔ yiꞌa -ɩnmʋ gbo lɛ -zrɔnamʋ, -aꞌa -bhle nɔ -le -lrɛɛ!

Jɛkamʋꞌa dɩkmɛɛ

(Luukɩ 6:27-28, 32-36)

43 *Zezii ꞌkɔ-ɔ ꞌbho wlu -lrɛɛ: A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ na: -Kma -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ dɩ, ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa jɛkayi ꞌmʋꞌnyɛ. 44 ꞌMna-a ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, a -kma aꞌba jɛkamʋꞌa dɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ klaꞌa amʋ nyanɩ ꞌmʋ, a ꞌke ꞌwa dɩ -Lagɔ libhade, 45 ꞌꞌlemnɩɩ a kɔɔꞌɔ-ɔ aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli. -Lagɔꞌɔ ꞌtɛ ꞌmʋ. ꞌƆ ꞌyrʋ-ʋ fan ꞌnɩ-e ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔmʋ -ke ꞌlimʋꞌa wɔnnynimʋ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌꞌni-i lbha ꞌnɩ-e ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔmʋ -ke ꞌlimʋꞌa wɔnnynimʋ ꞌmʋ. 46 Nyʋ -yʋ -kmaꞌa aꞌba dɩ, -bho a -kma ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌle, lee -ke dɩ a-a fuoꞌo -Lagɔ wɔn aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩꞌa? Nyʋ-ʋ zaꞌa lapoo a ꞌnyɛꞌɛ ꞌmʋꞌa ꞌꞌbhi, ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo. 47 -Bho a -ka aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌye ꞌle, leelɛ a nʋꞌo -ɛ muꞌo ꞌꞌyri gbɔꞌɔ? Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo. 48 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌya ꞌꞌlruyilbhanamʋ ꞌka-a: Aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ka ɔ seꞌa ꞌbɩ liꞌbhle a, a ꞌꞌdu ꞌna ꞌꞌyrili, -bho a -see ꞌꞌma ꞌle a ꞌke ɔ ka -nɩ.

6

ꞌꞌSra ꞌmʋꞌa ꞌjɛ

1 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: Aꞌba -Lagɔlbhʋꞌa nʋnʋsʋꞌa damʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle a -kɛɛ ɛ ꞌbho nyʋ ꞌꞌweꞌa ꞌꞌyigbeyi -nʋ -nɩ, ꞌle nyʋ -kaa amʋ ꞌꞌyrili-ya. -Bho a nʋ -kaa ꞌya a, ꞌꞌlemnɩɩ a -see lɛ ꞌye yi ꞌbho aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli gbo. 2 ꞌƐ dɩ, -bho a ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ mɔni ꞌꞌnyɩ, aꞌba po weze ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, aꞌba -tɔ aꞌba ꞌꞌbhi -le! -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ-ʋ nʋꞌo ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli -ke gwlɔꞌɔ -da nyʋ -dieꞌa ꞌꞌyi. Ʋn-ʋ nʋ -ɩꞌo ꞌle nyʋ ꞌke ꞌwa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩgɩ ʋn ꞌka ꞌle -Lagɔ gbo ꞌye, ʋn ꞌye -ɩꞌo see. 3 -Ɩnmɔ -yɔɔ, -bho -ɩn ꞌꞌnyɩ ꞌꞌpʋanlbhayi mɔni, nyɔ -ke -ɩn ꞌꞌkʋkɔɔꞌɔ gbo, ꞌɔ ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ -le! 4 ꞌꞌLemnɩɩ ꞌjɛ -ɩn nʋꞌa -sieꞌe-e ꞌle ꞌꞌsra ꞌmʋ, ꞌle, -aꞌa -tɩta -Lagɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌle lɩ ꞌweeꞌa ꞌꞌsra ꞌmʋ ti, ɔ ꞌke -ɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛ.

-Tɔtɔɔ ꞌbho *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛꞌɛ ꞌꞌkpi

(Luukɩ 11:2-4)

5 A -gblee, -bho a -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, aꞌba nʋ -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋꞌa ka -le! -Bho ʋn -kɔ ɔ wɔn gbo-o po, ʋn-ʋ ꞌnyna-a yayi ti ꞌle *ꞌɔ wluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli -ke gwlɔꞌɔ -da nyʋ-ʋ -dieꞌa ꞌꞌyi, ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌke ʋ ꞌyra. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩgɩ ʋn ꞌka ꞌle ɔ gbo ꞌye, ʋn ꞌye -ɩꞌo see. 6 -Bho -mnɔɔɔ ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po a, pa ꞌle -budu ꞌli, ka ꞌbho, ꞌle, ɔ-bɔ -Lagɔ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, -ɩn -ke ɔ ꞌke -wlu. ꞌꞌLemnɩɩ -aꞌa -tɩta ꞌmnɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌle lɩ ꞌweeꞌa ꞌꞌsra ꞌmʋ ti ꞌke -ɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛ. 7 -Bho -ɩn -kɔ ɔ wɔn gbo-o po, -aꞌa tro bhebhetiꞌa -zebhle, nyʋ-ʋ seꞌa ɔ-bɔ -Lagɔzɛgɛ yiboꞌa ka -le! Ʋbʋ na, -bho ʋn -ka wlu tenyɩ, ꞌwa kɔku-u ꞌpo -ʋ -lokui. 8 Nyɔꞌɔ -za ꞌwa nyunyutu ꞌꞌbhle -le, -ɛkedɩmaa, lɛ -ɩn seꞌa ꞌbhle, -bho -ɩn -see ɛ ꞌybha ke, -aꞌa -tɩta -Lagɔ yibo nɛ-oꞌo see. 9 ꞌƐ dɩ, -ka -ɩn ꞌkɔ ɔ wɔn gbo po, ꞌka-a ꞌka-a:

-Aꞌba -Tɩta, -ɩnmɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -aꞌa ꞌꞌbhuo nʋ ɛ, ꞌle, -ka -ɩn ꞌsaaꞌa li, nyʋ ꞌke ɩ yibo! 10 Yi, -ɩn ꞌke nyʋ -kɔ! -Ka -aꞌa ꞌgwlʋdɩ -nʋ-ɛꞌɛ ꞌle yaku ꞌli, ɛ -nʋ-ɛ -kaa ꞌnɔɔgbɛ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi! 11 ꞌꞌNyɩ -amʋ -aꞌba zɔliliɛ! 12 Nyʋ-ʋ nʋꞌa -amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, -ka -a-bʋ ꞌbhɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -a nʋꞌa ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌbhɔ -kaa ꞌya dɩ! 13 -Aꞌa -za ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌꞌyrili, ꞌɛ -lu -nɩ -amʋ tidɩnlɩ ꞌmʋ tʋ wɔn ꞌmʋ -le, -za -amʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌꞌkpi, [-ɛkedɩmaa -ɩnmɔ kuꞌo wɔn, -aꞌa ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɩnmɔ ꞌmo-o nyunyuꞌa -kɔkɔyi. *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ!]

14 -Ziaka, -ɩn -bonyunyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ɔ nʋꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌlruli, -bho -ɩn ꞌbhɔ ꞌya dɩ, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌa -tɩta-a -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli-i ꞌbhɔ-ɔ -aꞌa nɩꞌa dɩ -lrɛɛ. 15 -Ɩn -bonyunyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ɔ nʋꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌlruli, -bho -ɩn se ꞌya dɩ ꞌbhɔ, -aꞌa -tɩta-a -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli -see -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ yi ꞌꞌbhalrɛɛke.

-Tɔtɔɔ ꞌbho *-supɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi

16 *Zezii na: A -gblee, -bho -ɩn pa *su, -aꞌa -kma ꞌꞌyigbeyi -le, -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋꞌa ka! ꞌWa ꞌꞌyigba-a zɛ-oꞌo ꞌle nyʋ ꞌke yibo -ka ʋn-ʋ paꞌa su. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩgɩ ʋn ꞌka ꞌle -Lagɔ gbo ꞌye, ʋn ꞌye -ɩꞌo see. 17 -Bho -mnɔɔɔ -ka su-u pa, ꞌsra ꞌꞌyigbeyi ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌnɩmnɩ ꞌmʋ ꞌꞌflan. 18 ꞌꞌLemnɩɩ nyʋ -see -aꞌa -supadɩ yibo yi. -Bho ɛ -se -aꞌa -tɩta -Lagɔ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, ꞌɩnnɔ ꞌke ɩ yibo, ꞌle, -aꞌa -tɩta ꞌmnɔ, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌle lɩ ꞌweeꞌa ꞌꞌsra ꞌmʋ ti, ɔ ꞌke -ɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛ.

Yaku ꞌliꞌa ꞌnynɩwlʋɛɛ

(Luukɩ 12:33-34)

19 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, -kaa ꞌka-a ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ: Nyɔꞌɔ zi ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩꞌa -zrʋʋ ꞌmʋpodɩ -le! -Ɛkedɩmaa, kokoyrele -ke ꞌꞌglɩ-ɩ pa ꞌnɩ-ɩ gbo, ya-a nyni ꞌnɩ-ɩ wɔn, ꞌle ꞌꞌyrimʋ-ʋ zaꞌa -buduꞌa -kpana glu, ʋn-ʋ ꞌꞌluo ꞌnɩ ꞌmʋ. 20 ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, nyɔꞌɔ -ma ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌꞌyi -le! Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌle yaku ꞌliꞌa dɩ zi ꞌle yaku ꞌliꞌa lɩ-ɩ gwleꞌe ꞌmʋ-ɛ ꞌꞌkɔgwlɛka. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɩ wɔn-nyni. 21 A po -lokui, -da nyɔꞌɔ ꞌtʋnʋlɛ -nɩꞌa, ꞌbho-o ꞌɔ -pɔlʋ ꞌwlaꞌa ti.

Nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ, ɔ -nɩꞌe-e zɔzɛgɛ ꞌꞌyi

(Luukɩ 11:34-36)

22-23 *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Ka nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ ꞌye -nɩꞌa ꞌꞌnapɛ ꞌmʋ ti, ꞌka-a ꞌꞌyri -nɩꞌo nyunyɔꞌɔ ku -bodɩ. -Bho -aꞌa ꞌꞌyri -ka ti-iꞌye, -aꞌa kuꞌa klɛ ꞌbhle-e zɔ ꞌmʋ. -Bho -aꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌye ti, -aꞌa kuꞌa klɛ -nɩꞌe-e ꞌle -kuyre ꞌmʋ. Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: Nyɔ-ɔ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyri-i ꞌyeꞌa ti. Nyɔ-ɔ -maꞌa ꞌkmʋꞌa lɩ ꞌꞌyi kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌlɔlɔyi. ꞌƆ nyunyɔtuꞌa -kuyre ꞌku-o wɔn, ɛ ꞌye ꞌꞌlɔyiꞌa nɛ ꞌmʋ-zi.

Mɔni -ke -Lagɔ

(Luukɩ 16:13)

24 *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ: Nyɔ -lue se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke nyʋ ꞌsɔn ꞌꞌyi-de. Ɔ-ɔ ꞌnyɛ-ɛ -lue ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ybhɛꞌɛ -lrɔɔ ꞌmʋ. ꞌLe ɔ-ɔ ziꞌe -lue gbo, ɔ-ɔ ꞌnyɛꞌɛ -lrɔɔ ꞌmʋ. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -dalue -Lagɔ -ke mɔni kli -ple -nɩ.

-Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ

(Luukɩ 12:22-31)

25 A -gblee, ꞌɩnnɩɩnɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti, lililɛ -ke nmɔ a-a ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle a ꞌke ti-nɩ a, aꞌba -kple ꞌya dɩ -le! -Banɩ a ꞌka ku ꞌꞌyi ꞌbhaa, aꞌba -kple ꞌya dɩ -le -lrɛɛ! Nyunyɔꞌɔ tinɩɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɛ ꞌye lililɛ -zi, ꞌle nyunyɔꞌɔ ku -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ɛ ꞌye -bana -zi. 26 A -gblee, nɩkpɩ ꞌweeꞌa po -kɔbʋ, ꞌya cɛ -kɔbʋ, ɩ se ꞌsra ꞌbhle, ꞌle aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli-i ꞌꞌnyɩ ꞌɩ lilia! A -se -kaa-a lɛ ꞌle a se nɩkpɩ -zi? 27 Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -kplekplea ꞌmʋ ꞌɔ ꞌwɩ ꞌꞌkpi ꞌwɩ -lue ꞌtɩn po. 28 -Bho a se -bana ꞌbhle, aꞌba -kple -le! ꞌKwla ꞌzɔꞌɔ -sukui-i poꞌa ꞌꞌbowle, a -gbʋ ꞌya mɛmɛɛ ya. ꞌYa nʋ lbhʋ ꞌle ꞌya ꞌꞌpaꞌa -banɩ. 29 ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, *Salomɔɔ ꞌma-a ꞌbhɩɔ, ꞌɔ -bana -ke ꞌꞌbhuo ꞌka ꞌꞌyrili-nmɔ -ɛ ꞌka ꞌꞌbowle ꞌmnɩ ꞌmʋ-zi, ɛ se -nɩ. 30 A -gblee, ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ -sukui, -bho nyɔ gleꞌa, -bho zɔ zɩ, ɔ-ɔ poꞌa ꞌꞌyri a, -Lagɔ-ɔ bɛ nɩ-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ nmɔꞌɔ ꞌle ꞌꞌyri lemʋ ti, ꞌle, -taaflɛ, a-bʋ ꞌma-a *ꞌan -namʋ, ɔ -see amʋ liꞌgbaa yi -cueyiꞌa? -Ka a seꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋꞌbhle, a -gbʋ -kaa ya! 31 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, aꞌba nʋ: Leelɛ -a ꞌke li ꞌyaꞌa? Leelɛ -a ꞌke ꞌna ꞌyaꞌa? Leelɛ -a ꞌke ꞌmʋ-pa ꞌyaꞌa? Aꞌba -kple -kaa -le! 32 Nyʋ -yʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ ꞌbɩ ꞌɩ -kaa ti ꞌyrɛlɛɛ! -Bho a-bee -mnʋʋ se lɛ ꞌbhle, aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ka a -bɔ ꞌnɛ ꞌmʋ, ɔ yibo nɩ-oꞌo. 33 -Lagɔ ꞌke amʋ nyʋ -lrʋʋ ꞌgbaa ꞌle ɔ ꞌke amʋ -kɔ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛpie ꞌmʋ -nɩ, a zi ꞌya dɩ -antanyɩ! ꞌƖnnɩ ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ amʋ ꞌmʋ ti. ꞌLe, -ɩ -sieꞌa ꞌbho, ɔ ꞌke ɩ ꞌbho po. 34 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, zɔ -yɛ ꞌyeꞌa -zɩ mʋ a, aꞌba -kple ꞌɛ dɩ -le, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e amʋ ꞌɛ -zɩalɩ -ya -mʋ. ꞌWɩꞌꞌo ꞌwɩ -ke ꞌɛ sɩasɩaa ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ.

7

-Aꞌa -tu -ɩn -bonyunyu -zigle -le!

(Luukɩ 6:37-38, 41-42)

1 A -gblee, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Aꞌa -tu -ɩn -bonyunyɔ -zigle -le, ꞌle -Lagɔ -kaa -ɩnmʋ -zigle -tu! 2 -Ka ɛ -nɩꞌa, -gʋʋʋn ꞌye ɛ ꞌna, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo ꞌle -dɩan ꞌwlɛ ꞌɛ ti. 3 -Bho aꞌba ꞌꞌbhi nʋ dɩklɩgbɩ, a-a po ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyriti. -Bho ɛ ꞌꞌdu a -bonyunyɔ nʋ dɩtoope, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌꞌtɩtra-a li a ꞌke ɔ -zigle -tu. ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 4 -Ɩnmɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkanyɩ kpʋnꞌa tenyɩ a, -ɩnmɔ nʋꞌo -ɩn -bonyunyɔ -za ꞌꞌkanyɩ ꞌꞌyri ꞌmʋꞌa? 5 -Mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhleyi, nmaze -aꞌa ꞌꞌbhuo -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ nɩꞌa ꞌbɩ ꞌye.

6 Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: Gbi se ꞌnynɩbhlelɛꞌɛ dɩ ꞌꞌyri yibo ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ɛ ꞌꞌnyɩ. -Bho -ɩn nʋ, -ɩn ꞌke ɩ ɛ wɔn ꞌꞌyi -za a, ɩ ꞌbhɛɛꞌo ɩ ꞌke -ɩnmʋ nmu. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -gwlɔbhee se ꞌnynɩbhlelɛꞌɛ dɩ ꞌꞌyri yibo -lrɛɛ, ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ɛ ꞌꞌnyɩ, ya-a na ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌkpi. ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o: ꞌBho lɛꞌꞌo lɛꞌɛ damʋ, ꞌbhle -naagɩ! Lɛ-ɛ ꞌma-a -aꞌa ꞌꞌyisrilɛzɛgɛ, -aꞌa -za ꞌɛ dɩ nyɔꞌꞌo nyɔ -bodɩ ꞌmʋ -le ꞌyrɛlɛɛ!

-Tɔtɔɔ ꞌbho *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌkpi

(Luukɩ 11:9-13)

7 A -gblee, *Zezii na: -Bho -ɩn -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, ꞌkpɩꞌa -wa -ɩnmʋ ꞌꞌyiti -le! -Ka, -bho -ɩn bhɔtɔ ꞌbho -buduwɔn ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌbho kati mʋ a, ꞌka-a, -bho -ɩn ꞌybhaa -Lagɔ lɛ ꞌle ɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ. -Bho -ɩn ꞌbɛ ɛ ti a, -a ꞌye -ɛꞌo. 8 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ ꞌybha lɛ, ꞌle -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ɔ ɛꞌo. -Bho -ɩn ꞌbɛ ɛ ti, -a ꞌye -ɛꞌo. 9 ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ, yrɔɔ, -bho -ɔ -ke ꞌꞌyu ꞌybhaꞌa ꞌꞌflɔɔ ɔ, -ɔ zaꞌa ꞌle sʋkpʋ -ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ! 10 ꞌLe yrɔɔ -ke ꞌꞌyu, -bho -ɔ ꞌybhaa ꞌɔ -tɩta zmi, -ɔ zaꞌa ꞌle sɛn -ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ? 11 A-bʋ ꞌma-a ꞌlimʋꞌa wɔnnynimʋ, a-bʋ yiboꞌa lɩzɩgɩ a ꞌka aꞌba ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌnyɩ a, ꞌle, -taaflɛ, aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -bho a ꞌybhaa nɔ lɛ, ɔ -see amʋ -zɛgɛ ꞌꞌnyɩ yiꞌa? 12 ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, lɛ a-a ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke amʋ ꞌꞌlrulinʋ, a nʋ ɛ a -bonyunyu -bodɩ. ꞌYa lɛtu *Moyiizɩ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌcnɩꞌo.

-Buduwɔn -nɩꞌa ꞌꞌsʋkʋpɩɩ

(Luukɩ 13:24)

13 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, nyunyuꞌa ꞌdigbiꞌa kpɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi ɔ poꞌo: Nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ke nyʋ-ʋ yiꞌa Zezii -bodɩ, -ʋ ꞌyeꞌa ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ na: -Buduwɔn ꞌbhɛꞌɛ ꞌmʋti, ꞌɛ -jolʋ-ʋ ꞌmu-o ꞌꞌmamagwlɔ ꞌmʋ, ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u bhlu ɛꞌo. ꞌƐ dɩ a -pa -nɩ ꞌbho -buduwɔn -nɩꞌa ꞌꞌsʋkʋpɩɩ ꞌꞌyi, 14 -ɛkedɩmaa, ɛ-bɛ -yɛ -nɩꞌa ꞌꞌsʋkʋpɩɩ ꞌmo-o ꞌꞌyikmujolʋ -ɛ muꞌa ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛꞌɛ gwlɔ ꞌmʋ. Nyʋ -yʋ ꞌyeꞌa -jolʋ ꞌmnɛ, ʋn se ꞌꞌyi-die.

Tu -ke ꞌɛ ꞌꞌbhuo

(Luukɩ 6:43-44)

15 -Kaa ꞌka-a *Zezii ꞌlɛꞌɛ -lrɛɛ: A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌbho nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋzɩgɩꞌa damʋ. ꞌBho ꞌꞌkpi ti ʋn-ʋ yiꞌe -ɩnmʋ -bodɩ, -mnɔɔɔ na ʋn ꞌyɔɔꞌo *ꞌbhlabhlɛꞌɛ ka, ꞌle ꞌwa -pɔlʋꞌa glu kɔɔꞌɔ -blakpa ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa -ɛ ꞌbɔꞌɔ lililɛ ti. 16 ꞌLe ꞌwa nʋnʋkpli ꞌmʋ, ꞌle-e a ꞌke ʋ yibo -nɩ. Wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ ꞌka-a: Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle nnagbakuo ꞌmʋ -nyimiɛbhuo -za, ꞌle nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle -kikalɩ ya -vajibhuo -za. 17 A yiboꞌo-o na tuzɛgɛ-ɛ ꞌpo-o ꞌꞌbhizɩgɩ, ꞌle -kmakmatu-u poꞌo -kmakmabhi. 18 ꞌMɩɩmɩɩtu se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -zɔtuꞌa ꞌꞌbhi -tro, ꞌle -zɔtuꞌa ꞌꞌbhuo se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ꞌle -sratu ya -nɩ. 19 Tu -yɛꞌɛ poꞌa ꞌꞌbhizɩgɩ, ɛ-ɛ ꞌye-e -cɛ -mʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌyri-po-ɛ. 20 ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋzɩgɩ, ꞌle ꞌwa nʋnʋkpli ꞌmʋ a-a ꞌye ʋ ꞌꞌyiyibo -nɩ mʋ.

*Zezii na: ꞌƖn se amʋ yibo

(Luukɩ 13:25-27)

21 A -gblee, ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɔ nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌke ꞌle ꞌbɩ ꞌye, -bho ɔ -ka: ꞌAn -Kɔyi! ꞌAn -Kɔyi! ꞌbho wɔnkpʋ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ nʋ a, ɔ -see ꞌɔ nyɔtu -kɔ yi. Nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌke -kɔ. 22 -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa -nɔɔ ti a, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e na: -Aꞌba -Kɔyi, -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -a -za -nɩꞌe -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti: -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -a -nu -nɩꞌe nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti, ꞌle -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -a -nʋ -nɩꞌe *wɔnkulɩꞌa -dadudu. 23 ꞌBho-o ꞌɩn-ɩ ꞌye -nʋ -nɩ mʋ: A-bʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ a, ꞌɩn se aꞌba -lue komu yibo! A po ꞌɩnmʋ le!

-Bidi ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌkpidɩ

(Luukɩ 6:47-49)

24 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌpo-o -bidi ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi, ɔ na: ꞌAn wlu ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, nyɔ -yɔ po ꞌɩ -lokui, -ɔ -de ꞌnɩ ꞌmʋ ti, -aꞌa nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ -naagɩbhleyi -po -nɩꞌa ꞌɔ lasoobudu ꞌbho trɩ ꞌꞌkpi. 25 -Bibie nʋꞌa -kaa, ɛ yi-oꞌo, ꞌꞌni-i lbha-aꞌo, ꞌꞌnisʋɩ ꞌꞌyi-oꞌo. Ɛ -see bhlu, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ ꞌkpʋ -po-ɛꞌɛ-ɛ ꞌbho trɩ ꞌꞌkpi glu. 26 Ɛ-bɛ wlu ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, -ɔ -see ꞌɩ ꞌmʋ ti-de, ꞌɔ nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ nyɔ-ɔ seꞌa -tɔɔ ꞌbhle, -ɔ -po -nɩꞌa ꞌbho -bɩsɩdudu ꞌmʋ -budu. 27 -Bibie nʋꞌa -kaa, ɛ yi-oꞌo, ꞌꞌni-i lbha-aꞌo, ꞌꞌnisʋɩ ꞌꞌyi-oꞌo, ꞌle -bibie ꞌye ɛ -bhlua gbligbligbli!, ɛ ꞌye wɔn-nyni ꞌwee.

*Zeziiꞌa wɔnkuɛ

28 A -gblee, -da *Zezii gwɛꞌɛ nyʋꞌa -tɔtɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɔ -tɔtɔsʋ -maꞌa-a nyʋ ꞌwee wɔnti. 29 ꞌƆ nɛ se *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋꞌa -tɔtɔɔꞌɔ ka -nɩ. Ɔbɔ-ɔꞌɔ nɛ -ke wɔnkuɛ -naꞌo.

8

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o *lalʋlibhleyi -lue

(Maakɩ 1:40-45; Luukɩ 5:12-16)

1 Ɛ-bɛ nyʋꞌa -tɔtɔɔ ꞌmnɛ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, *Zezii -nɩ ꞌle trɩ ꞌꞌkpi ꞌwlʋnamʋ, nyʋ ꞌꞌgbu-o ti ꞌle ʋn-ʋ na ꞌnɔ kli. 2 Ɔ -ka ꞌle-e gbʋ, *lalʋlibhleyi -lue yi-oꞌo, ɔ ꞌpo-o ꞌkolri glu ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn yi-oꞌo -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌpʋʋn. 3 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌsro-o sʋ, ɔ ꞌye ɔ liꞌtʋ ꞌle ɔ na: Kɩn, ꞌɩn ꞌwɔn-oꞌo, ꞌpʋn! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌɔ ꞌwɛ ꞌbhɔ-oꞌo, ɔ ꞌpʋn-oꞌo. 4 ꞌLe Zezii ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: Po -lokui! -Bho -ɩn mu a, nyɔꞌɔ ꞌwɔn ꞌya ꞌꞌdɩ ꞌbɔ -le! Mu ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi gbo, -ka -ɩn -nɩꞌa, -ɩn ꞌke ɔ ꞌna ꞌꞌyi-tɔ, *ꞌsraga -ke dɩ *Moyiizɩ -za ꞌka ꞌmʋ a, ɔ ꞌke ɛ -za -aꞌa dɩ ꞌle nyʋꞌa klɛ ꞌke yibo na -ɩn ꞌpʋn-oꞌo.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagbaꞌa lbhʋnʋyi

(Luukɩ 7:1-10)

5 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌzi-e ꞌbho li, ɔ -nɩ -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kapɛnayiimʋ panamʋ, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -lue ꞌnyni -ɔ li. 6 Ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌan lbhʋzeyi ꞌpɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌbhlegbo ti, ɔ -klɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ sɩaꞌo tenyɩ. 7 Zezii na: ꞌɩn -ke -a mu-oꞌo, ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌpʋʋn. 8 ꞌꞌSrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ na: ꞌAn -Kɔyi, leelɛ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle -mnɔɔɔ ꞌke ꞌle ꞌan -budu ꞌli pa? -Bho -ɩn -za wlukpɩan ꞌmʋ, ꞌan lbhʋzeyi-i ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. 9 ꞌMna-a ꞌmo-o nyʋꞌa ꞌzɔnɩyi, ꞌle ꞌꞌsroja -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌan ꞌꞌlru ꞌzɔ. -Bho ꞌɩn nʋ: -Yɔɔ mu!, ɔ-ɔ mu-oꞌo, ꞌle, -bho ꞌɩn nʋ: -Yɔɔnɔ yi!, ɔ-ɔ yi-oꞌo. -Bho ꞌɩn nʋ: ꞌAn lbhʋzeyi, nʋ ꞌɩnnɛɛnɛ!, ɔ-ɔ nʋ -ɛꞌo.

10 Zezii ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ -gbʋ ꞌnɔ-ɔ ya, ɔ ꞌlu-o ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌle, nyʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Waaa! -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌnɔɔ *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌɩn -see -bhla ꞌꞌgwlideɛ -yɛɛꞌɛ lɛtu ꞌye ke! 11 A ꞌye li-ɔ! Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiti ꞌwlʋ -mʋ ꞌle ʋn -ke *Ablaamʋ, *Izaakɩ, *Zakɔɔpʋ ꞌke -dalue ꞌbʋbʋa -li -nɩ ꞌle -Lagɔ gbo. 12 Nyʋ-ʋ ꞌke ꞌka ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ -nɩ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛkuyre ꞌmʋ ꞌꞌvuto-ɛ -mʋ, ꞌnɔɔ ꞌꞌvivia -ke ꞌkleyeɛɛ -nɩꞌa. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ ʋn -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyicɩcɛɛ.

13 ꞌLe Zezii na ɔ-bɔ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ -bodɩ: Mu -ɩn ꞌꞌbhli le! -Ka -ɩn deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌɔ lbhʋzeyi ꞌmnɔ ꞌpʋn-oꞌo.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu

(Maakɩ 1:29-34; Luukɩ 4:38-41)

14 Dɩꞌa klɛ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌmu-o ꞌle *ꞌPiɛlɩ ꞌꞌbhlibhlegbo. Ɔ -ka ꞌbho-o nyni, yakalɩ-ɩ ꞌlbha-a ꞌPiɛlɩꞌa ꞌnynɔꞌɔ ꞌlotʋ, ʋn ꞌpɛ-ɛ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti. 15 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpʋn-o ꞌwa sʋ, ꞌle ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ʋn ꞌye ꞌpʋn. ꞌBho-o ʋn -nynaꞌa ti, ʋn ꞌye ɔ lilia ꞌꞌnyɩ.

16 -Da ꞌꞌjiazɔ nyniꞌa a, nyʋ ꞌbhle-e ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu, -lrʋʋ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ, ꞌle Zezii-i nʋꞌo wlu, ɔ-ɔ nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu nyʋ ꞌmʋ ti, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌwalɩ -lrɩɩꞌa nyʋ. 17 Ɔ nʋ -ɩꞌo, ꞌle, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayiiꞌa wlu ɔ -zaꞌa ꞌmʋ see ꞌbho *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa damʋ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ:

Ɔ ꞌꞌluoꞌo-o -amʋ ꞌmʋ ɔ ꞌye -amʋ -aꞌba -nɩanɩaa -ke -aꞌba ꞌwalɩ ꞌꞌkpi -za.

ꞌKa-a Ezayii ꞌlɛꞌo.

Nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn -ke *Zezii ꞌke -na

(Luukɩ 9:57-62)

18 A -gblee, *Zezii nʋꞌa -kaa, nyunyuꞌa -dadudu-u ꞌpo -ɔ -die ꞌli ꞌle ɔ na: A-ba -zi ꞌle ꞌꞌnibadaklagbaꞌa ꞌkpʋkpʋ -yɛ ꞌnɩaa ꞌꞌkpi. 19 Ɔ ꞌke wlu tiponamʋ mu a, *-Lagɔꞌɔ gbayiboyi -lue ꞌnyni -ɔ li ꞌle ɔ na: ꞌAn -Tɔyi, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke daꞌꞌo da mu. 20 ꞌLe Zezii ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Toto ꞌꞌwe ꞌbhle-e ꞌlimʋpabhie, ꞌle nɩkpɩ ꞌbhleꞌe ꞌlrʋ. -Da ꞌɩn ꞌka ꞌkpʋ ꞌꞌyi -jra -nɩ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu -mnɔɔ se ꞌbho ꞌbhle.

21 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌle *ꞌɔ -namʋꞌa -lue na: ꞌAn -Kɔyi, -nyɩɩ, ꞌɩn mu, -bho ꞌɩn nmaze ꞌan -tɩta ti-ɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke yi. 22 ꞌLe Zezii na: Yi, -a ꞌke mu! Nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke ꞌwa ꞌmɛmʋ tinmaze.

*Zezii ꞌkaaꞌa-a -bibie ꞌmʋ

(Maakɩ 4:35-41; Luukɩ 8:22-25)

23 *Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌkpaꞌa ꞌle-e gɔlʋ ꞌli ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa. 24 A -gblee, -bibieklagba -lue cɛꞌɛ yayi, ɛ-ɛ ꞌyi-e ꞌle -badaꞌa ꞌꞌkpi ti, ɛ klu-oꞌo ꞌꞌvuu! ꞌꞌvuu! ꞌLe ꞌꞌniꞌa ꞌꞌtarili-i cɛꞌɛ ꞌplan, ɛ-ɛ ꞌwlaꞌa ꞌle ꞌwa gɔlʋ ꞌli -wou! -wou! Ʋn -ke gɔlʋ -nɩꞌa -kaa vɔnamʋ, Zezii -mnɔɔ-ɔ ꞌmʋ-oꞌo, 25 ꞌle ꞌɔ -namʋ ꞌye ɔ linyni, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za. ꞌLe ʋn na: -Yeee! -Aꞌba -Kɔyi, ꞌpʋʋn -amʋ, -a ꞌmɛ-ɛꞌo. 26 ꞌLe ɔ na: Lee -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa amʋꞌa? A -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ꞌmaae? ꞌLe ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye -bibie -ke ꞌꞌni ꞌmʋꞌkaa, ꞌle ɔ na: A ꞌbhɔ! Ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌbhɔ-ɔꞌo blenyi! 27 ꞌƐ dɩ, nyʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli, wɔn mʋ ꞌʋ ti ꞌle ʋn na: Nyunyɔꞌɔ ꞌcɛ yɛɛ ɔbɔ ꞌꞌduꞌo ꞌle -bibie -ke ꞌꞌni-i ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wluꞌa!

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ

(Maakɩ 5:1-20; Luukɩ 8:26-39)

28 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ cɛꞌɛ ꞌꞌni a, ʋn ꞌnyni-e ꞌle ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gadaleniɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi. Ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, nyʋ-ʋ ꞌsɔn ꞌda-a ꞌle zokogwlii ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌye Zezii -jeyi yi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. ꞌWa ꞌmnamʋnynidɩ, -jolʋ ꞌꞌsiꞌa -da ʋn -nɩꞌa ti, nyʋꞌa bhlu ɛ. 29 Ʋ-bʋ -sabhɛkpʋnmʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌyeꞌa Zezii ꞌꞌyri, ʋn ꞌꞌwɔ-oꞌo: -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, leedɩ -a -ke -ɩn ꞌbhle? -Nɔɔ -yɛ ꞌꞌdu-ɛ ꞌka a, ɛ -see nyni, -ɩn yi-oꞌo -ɩn ꞌke -amʋ ti-zaꞌa?

30 ꞌBho zokogwlii ꞌmnɛ ꞌꞌtroli, -kaa nya -sɛ, ꞌbho-o -gwlɔbheeꞌa -dugbadɔnʋ -nɩꞌo, ɩ-ɩ liꞌe ti. 31 ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu-u -nɩꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌmʋ na: Zezii, -a-bʋ bhade -ɩnmʋ li, -bho -ɩn nu -amʋ ti, ꞌꞌtayi -amʋ ꞌꞌyiti -a ꞌke -bhee-e ꞌnɩaa ꞌmʋ pa. 32 Ɔ ꞌwɔn-oꞌo, ꞌle ɔ na: A mu! ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌye nyʋ ꞌmnʋ ꞌmʋ ꞌwlʋ, ɩ ꞌye -bhee ꞌmnɩ ꞌmʋ pa. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, -bhee gbugbluoꞌo, ꞌɩnnɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle -gɔgɔ ꞌꞌkpi, -ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌnukɔ, -ɩ ꞌmɛꞌo ꞌwee.

33 Nyʋ -yʋ fuo ꞌnɩ li, ʋn ple-oꞌo, ꞌꞌdɩ ꞌwee ziꞌa ꞌbho -bhee -ke nyukpasi ꞌsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋꞌa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ꞌle gwlɔ ꞌmʋ ꞌya wlu kpa. 34 ꞌYa ꞌꞌdɩ nyniꞌa ꞌle a, -gwlɔkɔmʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye Zezii -jeyi mu. Ʋn -ke ɔ ꞌgbʋʋꞌa ꞌle ʋn na: -A-bʋ bhade -ɩnmʋ li, ꞌwlʋ ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi!

9

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o -klɔklɔyi -lue

(Maakɩ 2:1-12; Luukɩ 5:17-26)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌkpaꞌa ꞌle-e gɔlʋ ꞌli ɔ ꞌye Kapɛnayiimʋ le mu. 2 Ɔ nyniꞌa ꞌbho a, nyʋ -yɔ ꞌɔ-ɔ -klɔklɔyi -lue. Ɔ ꞌpɛ-ɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti. Zezii ꞌyeꞌa -kaa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌle nyʋ ꞌmnʋ ꞌmʋ ꞌli, ꞌle ɔ na -klɔklɔyi -bodɩ: ꞌAn ꞌꞌyu, po ꞌle ꞌkpɩ! -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. 3 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da-a wluꞌo -kaa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ: ꞌƖnnɔɔnɔ -naa, ɔ-ɔ ꞌnyni-e -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn! 4 Zezii -mnɔɔ yiboꞌo-o lɛ wa-a popoꞌa ꞌgwlʋti see, ꞌle ɔ na: Leedɩ a ꞌbhleꞌe -kaa ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa? 5 ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ -tɔ na ꞌɩn ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋ -bodɩ nʋ na: -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. -Bho ꞌɩn nʋ nyɔ -nɔɔ -bodɩ na: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -na, ꞌle ɔ ꞌke ɛ nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌke -tɔ -ka ꞌɩn ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyɔ -bodɩ nʋ, na: -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. 6 ꞌƖn ꞌybha-oꞌo a ꞌke ɩ yibo -ka ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na -klɔklɔyi -bodɩ: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -ɩn ꞌꞌbhli mu! 7 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhli mu. 8 Nyʋ ꞌyeꞌa -kaa li ꞌꞌsɛɛ, wɔn ꞌma-a ꞌwa klɛ ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi -ka ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyunyu ꞌɛ wɔnkuɛlɛtu.

*Zezii ꞌla-a Matiee -nanadɩ

(Maakɩ 2:13-17; Luukɩ 5:27-32)

9 Dɩꞌa klɛ ziꞌa -kaa a, *Zezii ziꞌe ꞌbho-o li. Ɔ -nɩꞌa zinamʋ, ɔ ꞌye-e lapoozayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Matiee li, ɔ -deꞌe-e ꞌle -budu -lue ꞌli ti. ꞌBho-o ɔ-ɔ za nɩꞌe zikamʋ mɔni ꞌꞌlrumʋ, ꞌle Zezii na: Matiee! Yi ꞌɩnmʋ ꞌbɩ, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na. Matiee nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ -ke ɔ ꞌye mu.

10 Zɔ -lue ꞌzɔ Zezii ꞌmu-o Matiee ꞌꞌbhlibhlegbo. Ɔ-bɔ Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -nɩꞌa ꞌle Matiee ꞌmnɔꞌɔ -budu ꞌli linamʋ a, lapoozamʋ -ke nyʋ -dudu -lrʋʋ Faliziɛɛn-ɛ zrɛ nɩꞌa ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ ꞌꞌyi ꞌkpa-a ꞌle Zezii -ke ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ liꞌo. 11 Faliziɛɛn -gbɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌyeꞌa ꞌna li, ʋn na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: Leedɩ aꞌba -tɔyi -ke -kaabonyʋ-ʋ li nɩꞌe -dalueꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ.

12 Zezii ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ -po ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌnna ꞌle ɔ na: ꞌKpayibhleyiꞌa ꞌbɔ ꞌꞌgipoyi ti. Nyɔ -ke ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌa a, ꞌɩnnɔ ꞌbɔꞌɔ ꞌꞌgipoyi ti. 13 A mu a ꞌke wlu -nɛɛꞌɛ ꞌzɔ tiꞌbɔ. Ɛ-bɛ wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nyʋꞌa ngazeyeɛɛ ꞌmna ꞌybhaꞌo ɛ ꞌye nmiꞌa ꞌsraga -zi. A -gblee, nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi kplizɩgɩꞌa nʋmʋ, ꞌɩn -see ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌwa dɩ yi. ꞌꞌNyinynikpliꞌa nʋmʋꞌa dɩ ꞌɩn yiꞌo ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti.

*Zezii na nyɔꞌɔ bhete ꞌɔ -tɔtɔlɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -nɩ gbo -le!

(Maakɩ 2:18-22; Luukɩ 5:33-39)

14 *Zezii gwɛꞌɛ nyʋtɔɛ ꞌꞌyi a, zɔ -lue ꞌzɔ, *ꞌZaan Batiisɩꞌa -namʋ ꞌyi -ɔ -bodɩ ʋn ꞌye ɔ tidede ꞌle ʋn na: Leedɩ -a-bʋ -ke *Faliziɛɛnꞌɛ -namʋ-ʋ paꞌa *su, ꞌle -mnaaaꞌa nʋꞌa pa suꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 15 Ʋn poꞌa wlu ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi po, na: ꞌBho ꞌnynɔkpagɔꞌɔ zɔ nyimiɛ-ɛ ꞌla-a nyʋ. -Bho ɔ -nɩ ꞌbho ꞌle, ꞌgwlʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke nyʋ ꞌmnʋ li-nyni ꞌle ʋn ꞌke -lɔlɔ ꞌsɩnꞌa? -Gba, -bho ɔ -nɩ ꞌbho a, ꞌgwlʋ -see ʋ li-nyni yi, ʋn-ʋ ꞌye-e -li -mʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. -Nɔɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ, nyimiɛ ꞌmnɔ-ɔ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌye -lɔlɔ ꞌsɩn -nɩ mʋ.

16 Ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -banasʋaꞌa -da -cnaꞌa ꞌꞌyriɛfɔtɔlre ꞌꞌpa -nɩ. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌꞌyriɛfɔtɔlre-e -geti-e -banasʋa, ꞌle ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌmʋti. 17 A -gblee, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a nyɔ se ꞌbhɛɛ, ꞌtokogbalu ʋn ꞌꞌpa -nɩꞌa -drutɛn, ɔ ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ nmɔlre po. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, nmɔlre-e ꞌwa-a ꞌtoko, ꞌle nmɔ -ke ꞌtoko-o nyniꞌe wɔn. ꞌƐ dɩ nyɔ-ɔ poꞌo nmɔlre ꞌle ꞌtokolre ꞌli ꞌle ꞌya ꞌwee maꞌa ꞌꞌyi -ka -zɛgɛka.

ꞌNynaakpʋdraa *Zezii -zaꞌa ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ -ke ꞌnynaakpʋ-ʋ ꞌtʋꞌa Zeziiꞌa -bana li

(Maakɩ 5:21-43; Luukɩ 8:40-56)

18 A -gblee, -da *Zezii -nɩꞌa -wlunamʋ a, ꞌle nyɔ -lue ꞌye yi. *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌliꞌa -klagba moꞌo. ꞌƖnnɔ -gbleꞌe Zezii bhɩ gbɔ, ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyunynaakpʋdraa ꞌmɛ-oꞌo, ʋn -kaaa ꞌmɛ, ɛ -see ꞌmʋ-gwle ke. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, yi -ɩn ꞌke ʋ *kwa ꞌꞌlru tide ʋn ꞌke ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ -sɔ, ʋn ꞌke ꞌpʋn! 19 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye ɔ kli mu.

20-21 A -gblee, ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌnynaakpʋ -lue-e -nɩꞌe ꞌle, ꞌle -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌli ʋn se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle, -gɛnplʋ ꞌlbhʋ ʋꞌo. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ Zezii-i ꞌpʋʋnꞌo nyʋ a, ꞌle ʋn ꞌye -kaa ꞌwa ꞌꞌbhuoꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ bhaga: -Bho ꞌɩn mu, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ -bana liꞌtʋ fɔfʋyiti a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. ꞌƐ dɩ ʋn nyni ꞌɔ li, ʋn ꞌye ꞌɔ -bana lemʋ liꞌtʋ -nɩ. 22 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ popoꞌo-o le. Ɔ ꞌye ꞌʋ li a, ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyu, a po ꞌle ꞌkpɩ! A ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, a ꞌpʋnꞌo. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ ꞌpʋn-oꞌo.

23 Ɔ ziꞌa ꞌbho li a, ɔ ꞌnyni-e -Lagɔꞌɔ nyɔklagba ꞌmnɔ ꞌꞌbhlibhlegbo. Bhlemʋ yiꞌa ꞌbho guzɔ -ke nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌꞌvinamʋ, -da ɔ ꞌye ꞌʋ li a, 24 ɔ ꞌpa-a ꞌle -budu ꞌli, ɔ na: A ꞌda! Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ -see ꞌmɛ, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -glalaa! ʋn ꞌcɩsɛ nɔ-oꞌo. 25 ꞌLe ɔ na: A ꞌda ꞌwee! Ʋn ꞌdaꞌa a, ɔ ꞌpa-a ꞌle -buduyu -ke ꞌli ꞌꞌku -nɩꞌa, ɔ ꞌye ꞌwa sʋ kpʋn, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ. 26 ꞌƆ ꞌꞌdɩ nʋꞌa -kaa, ɩ -waꞌa-a ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ti.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌlɔmʋ

27 Dɩꞌa ꞌwee ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌzi-e ꞌbho li. Ɔ -nɩ munamʋ ꞌle ꞌꞌlɔlɔmʋ ꞌsɔn ꞌple -ɔ kli, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo: ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ꞌye -aꞌba ngaze, -ɩn ꞌke -amʋ ꞌpʋʋn! 28 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni-e ꞌbho ꞌꞌbhlegbo. -Da ɔ nyniꞌa ꞌbho ꞌꞌbhlegbo a, ꞌꞌlɔmʋ ꞌmnʋ ꞌnyni -ɔ li, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede: A ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌpʋʋnꞌa? ꞌLe ʋn na: Kɩn. 29 A -gblee, ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌyri liꞌtʋ, ꞌle ɔ na: -Ka a deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ! 30 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ʋn ꞌye-e ti, ꞌle ɔ na: -Bho a mu a, nyɔꞌɔ ꞌwɔn ꞌya ꞌꞌdɩ ꞌbɔ -leꞌꞌa! 31 Ʋn muꞌa a, ʋn -see ꞌbho ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌꞌdu. Ʋn -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌdɩ, ɩ ꞌye ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ti-wa.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o bobonyɔ -lue

32 *Zezii gwɛꞌɛ ꞌwa ꞌpʋʋnpʋan ꞌꞌyi a, ʋn -nɩ munamʋ, nyʋ ꞌbhle-e ꞌꞌgwizinyɔ -lue -lrɔɔ -ɔꞌɔ -wluꞌa wɔn. ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu ꞌkpʋn -ɔ wɔn ꞌꞌyiꞌa dɩ, ʋn -yɔ ꞌɔ Zezii ɔ ꞌke ɔ ꞌpʋʋn, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ tinu. 33 -Da ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌwlʋ -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ ꞌꞌgamʋ, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ-ɔ wlu-oꞌo. Nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌya da, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn na: -A -see -bhla -yɛɛ ꞌye ke ꞌnɔɔ *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi! 34 *Faliziɛɛn -gbɩ -nɩꞌa ꞌbho a, ʋn na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌweꞌa -kɔyi ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌle ɔ-ɔ nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti.

*Zezii ꞌye-e nyunyuꞌa ngaze

35 Ɩ ziꞌa -kaa, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ-ɔ ꞌple-e -gwlɛklɩgbɩ -ke -gwlɛtoope ꞌꞌkpi ti, ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ɔ-ɔ za nɩꞌe wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo ꞌmʋ -lue -lue, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu-u ꞌbhleꞌa ꞌwɛꞌꞌo ꞌwɛ ꞌmʋ. 36 Nyʋ-ʋ ꞌꞌgbuꞌa ti, -ʋ sɩaꞌa, ꞌkpɩ -waꞌa ꞌꞌyiti, -ʋ yi ꞌɔ -bodɩ, -bho ɔ -gbʋ nʋ ya, ngaze-e ꞌlbhɔ -ɔꞌo. Ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌbhlabhlɩ-ɩ seꞌa ka ꞌꞌyriliduyi ꞌbhle; ꞌwa -klɩgbɩꞌa -tɔ nʋ -Lagɔꞌɔ -jolʋꞌa dɩ moꞌo. 37 ꞌBhlɩkpɩ ꞌꞌkpiꞌa nyʋ-ʋ -flɔꞌɔ -pɔlʋ wɔn, -ʋ ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn, -ka nyɔ ꞌkɩ ɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ-za a, ꞌya ꞌꞌyi Zezii poꞌo ꞌle ɔ na: ꞌAn -namʋ-a, lee -ke -kpaa ꞌbhɛꞌɛ -kaa ꞌꞌyigbeyi ti, -ɛ -ke cɛmʋ se -kaa ꞌꞌyi-die ꞌya-a! 38 ꞌƐ dɩ, a bhade -kpaayowli li ꞌle ɔ ꞌke ꞌɛ cɛmʋ -dudu -ya, ʋn ꞌke ɛ cɛ, ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌglo.

10

*Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

(Maakɩ 3:13-19; Luukɩ 6:12-16)

1 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌla-a *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌle ɔ ꞌye ʋ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu nyʋ ꞌmʋ tinu, ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌgwizimʋ -ke ꞌwalɩ ꞌweeꞌa ꞌmʋbhlemʋ ꞌpʋʋn. 2 Ʋ-bʋ ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌka-a: Simɔɔ Zezii ꞌꞌduuꞌa ꞌnynɩ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa *ꞌPiɛlɩ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Andree-e, Zaakɩ -ke ꞌɔ leyi *ꞌZaan-e, -ʋ ꞌma-a Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ; 3 ʋn -ke Filiipʋ -ke Batelemii-e; Tomaa -ke Matiee -ɔ ꞌma-a *lapoomɔniꞌa -zayi; nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alifee, ꞌɔ ꞌꞌyu Zaakɩ -ke Tadɩ; 4 ʋn -ke Simɔɔ -ɔ ꞌma-a ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌkpiticɛyi -ke Zidaa Isikaliyoo -ɔ ꞌyeꞌa -laa Zezii ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ.

*Zezii ꞌlbho-o *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

(Maakɩ 6:7-13; Luukɩ 9:1-6)

5 A -gblee, ꞌɩnnʋ *Zezii ꞌꞌduꞌo ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ lbho, ɔ na: -Bho a mu a, -gwlɛ -ke ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, aꞌba -pa -nɩ ꞌbho -le! Aꞌba -pa -nɩ ꞌbho *Samaliikɔmʋꞌa ꞌꞌgbe ꞌli -le! 6 A mu ꞌle *Izrayɛɛlɩkɔmʋ gbo. Ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌbhlabhlɩ-ɩ ꞌꞌmaꞌa, -ʋ seꞌa ꞌꞌyriliduyi ꞌbhle, -ɛkedɩmaa, ꞌwa -klɩgbɩꞌa -tɔ nʋ -Lagɔꞌɔ -jolʋ. 7 -Bho a -ka mu, a -tɔ nyʋ na -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 8 A ꞌpʋʋn ꞌꞌgwizimʋ -ke ꞌmɛmʋ ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ! A ꞌpʋʋn *lalʋlibhlemʋ! A nu nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti. Lɛ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌjɛ, ɔ ꞌye ɛ amʋ -bodɩ nʋ. ꞌƐ dɩ, a ꞌꞌnyɩ ɛ nyʋ bhebhe -lrɛɛke! 9 Aꞌba ꞌbhle mɔni gbɔli -le! 10 Aꞌba ꞌbhle badu -le! Aꞌba ꞌbhle -banɩꞌa ꞌsɔnnɛ -le! Aꞌba ꞌbhle -bhopɩmʋpalɩ -le! Aꞌba ꞌbhle -kɔɔtu -le, -ɛkedɩmaa, lbhʋzeyi -nmɔꞌɔ-ɔ lililɛ ꞌꞌyiti.

11 -Gwlɔ -ke ꞌmʋ a-a ꞌyeꞌa -nyni mʋ, a dede ti, ꞌle, nyɔ ʋn-ʋ ꞌyeꞌa amʋ da -tɔ mʋ, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ ꞌcrɛ amʋ ꞌꞌyriti, -bho ɔ -za amʋ -jeyi, a -de ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo ti ꞌle aꞌba mumunɔɔ ꞌke nyni. 12 -Bho a nyni, -budu -ke ꞌli a-a ꞌyeꞌa -pa mʋ, a na: -Lagɔꞌɔ wɔnlipɩpɛɛ -sie amʋ gbo! 13 -Bho -budu ꞌmnɛ ꞌliꞌa nyʋ kpʋn amʋ, aꞌba wɔnlipɩpɛɛꞌɛ ꞌyeyea ꞌmnɛ -nɩ nʋ ꞌꞌkpi! -Bho ʋn -see ꞌwɔn ʋn ꞌke amʋ kpʋn, ꞌꞌlemnɩɩ aꞌba wɔnlipɩpɛɛ ꞌmnɛ ꞌyi-e amʋ -bodɩ le ꞌle a -ke ɛ ꞌke ꞌbho lizi. 14 -Bho ɛ ꞌꞌdu gwlɔ ꞌmʋꞌa nyʋ, ꞌle ɛ ꞌke -budu ꞌliꞌa nyʋ ꞌꞌdu, -bho ʋn -see ꞌwɔn ʋn ꞌke aꞌba ꞌlɩkpʋ kpʋn ꞌle ʋn ꞌke amʋ -lokuipo, a -sɔ ꞌbho ꞌmʋ! -Bho a -ka mu, a ꞌgbɔtɔ ꞌbhoꞌa ꞌꞌpiplee-e -nɩꞌa aꞌba -bhopɩ li. ꞌƖnnɛ ꞌke ʋ -tɔ na ʋn -ke -Lagɔ ꞌbhle -ɩꞌo. 15 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ nyʋꞌa ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ ꞌle ɛ ꞌke *Sodɔɔmʋgwlɔ -ke *Gomɔɔgwlɔꞌɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ-zi.

ꞌKleyeɛɛ-ɛ -nɩꞌa yinamʋ

(Maakɩ 13:9-13; Luukɩ 21:12-17)

16 ꞌBho dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌkpi, *Zezii na: -Ka ꞌbhlabhlɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle -bhlakpɩꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ lbhoꞌo amʋ ꞌle nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yiboꞌa ꞌꞌklumʋ. ꞌƐ dɩ, a ꞌbhle ꞌꞌklɩklɩ, nyɔ-ɔ ꞌyɔɔꞌɔ ꞌle -ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle a ꞌke ꞌɔ ka -nɩ! 17 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ! Aꞌba ꞌwlaa nyʋ wɔn ti -le! ꞌƖn na, ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ -zigle -tu -mʋ. ꞌLe *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ʋn-ʋ ꞌye amʋ ꞌꞌsɛɛn mʋ. 18 ꞌAn dɩ ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ -kpʋn -mʋ ꞌle ʋn ꞌke amʋ ꞌbhlɩkpɩyowli -ke ꞌbhɩɔ ꞌꞌweꞌa wɔnyi kpa ꞌle ʋn ꞌke amʋ -zigle -tu. ꞌBho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi -ke ꞌle ꞌwa nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌan ꞌꞌdɩ a-a ꞌye -za mʋ. 19-20 -Bho a nyni ꞌle -zigle ꞌmʋ ti a, ꞌbho dɩ a ꞌka ꞌmʋ-za, ꞌya ꞌꞌkpi, ꞌle, -ka a ꞌkɩ ɩ ꞌmʋ-za, ꞌya damʋ, nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le, -ɛkedɩmaa, ꞌbho ꞌmnɔ, dɩ a-a ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ, aꞌba -tɩta *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ɛ amʋ -tɔ mʋ ꞌle a ꞌke ɛ ꞌmʋ-za.

21 Nyʋ -lrʋʋ, -bho koo ɛ ꞌꞌdu ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, ꞌle ɛ ꞌke ꞌwa ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌdu, ʋn-ʋ ꞌye -ʋ tʋ wɔn-po -mʋ ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. ꞌLe -lrʋʋ ꞌke ꞌwa -kɔkɔmʋ tʋ wɔnpo ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. 22 A-bʋ -yʋʋ, ꞌan ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpiꞌa dɩ, nyʋ ꞌwee-e ꞌye-e amʋ ꞌmʋꞌnyɛ -mʋ. ꞌKa-a ɩ-ɩ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ. Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi -ku mʋ, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌpʋn mʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 23 -Gwlɔ -ke ꞌmʋ a -nɩꞌa, -bho ʋn -ka ꞌbho amʋ nyanɩ ꞌmʋ-ʋ kla, a ple a ꞌke -gwlɔ -lrɛɛ ꞌmʋ mu. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a -see *Izrayɛɛlɩꞌa gwlɛ ꞌꞌyiti-gwɛ yi ꞌle ɛ ꞌke ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkpi bhla.

24 A yibo na, nyɔꞌɔ ꞌzɔꞌɔ ꞌcɩaanyi se ꞌꞌyiꞌbhɛ ɔ se ꞌɔ -tɔyi -zi ꞌle lbhʋzeyi se ꞌꞌyiꞌbhɛ ɔ se ꞌɔ -kɔyi -zi -lrɛɛ. 25 Lɛ ʋn-ʋ nʋꞌa nyʋꞌa -tɔyi ꞌꞌlruli, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ʋn ꞌke ɛ ꞌɔ ꞌzɔꞌɔ ꞌcɩaanmʋ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛ, ꞌle, lɛ ʋn-ʋ nʋꞌa nyʋꞌa -kɔyi ꞌꞌlruli, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ʋn ꞌke ɛ ꞌɔ lbhʋzemʋ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛ. A -gblee, ꞌɩnmɔ kɔɔꞌɔ ꞌꞌbhlegboyowli, -bho ʋn ꞌla ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Beɛzebilɩ, ꞌle, -taaflɛ, a-bʋ -yʋ ꞌma-a ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ, ʋn -see amʋ ꞌꞌnyinyninynɩ ꞌꞌduu yiꞌa?

Nyɔ -yɔ ʋn ꞌka ple

(Luukɩ 12:2-7)

26 A -gblee, aꞌba ple nyunyuꞌa -fanʋ -le! Lɩ-ɩ ꞌꞌzizeꞌa, ɩ-ɩ ꞌye-e ꞌꞌpiemʋ tiꞌpɛ -mʋ ꞌle lɩ -yɩ -nɩ ꞌka ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ-ʋ ꞌye-e yibo-ɛ -mʋ. 27 Lɛ ꞌɩn -ke a-a cɛꞌɛ kpɔ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a -zɛ ɛ ꞌmʋti ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, lɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌsra ꞌmʋ, a -wa nɩ ꞌgba ꞌmʋ ti. 28 Nyʋ -yʋ ꞌka ku ꞌlbha, -ʋ seꞌa -zuzu ꞌbhɛɛ, aꞌba ple ʋ -le! -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke ku -ke -zuzu ꞌkleyeɛɛ wɔnpo ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ nyɔ ꞌke ple. 29 ꞌLe *Zezii ꞌye ꞌꞌyi -lue po, ɔ na: Nyɔ-ɔ ꞌkpʋn-o nɩkpɩyreetɩ ꞌsɔn ꞌle -a po ꞌnɩ mɔniyʋɛ gbɛ ꞌmʋ ꞌpɛlʋ. -Bho -Lagɔ -see ꞌwɔn, ꞌya -lueꞌa ꞌꞌbhuo yi tiꞌga mʋ ꞌnɩ? 30 -Lagɔ yiboꞌo-o ꞌꞌnɩmnɩ ꞌdiɛ -ke ꞌꞌbhi -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌlru ꞌli. 31 A ꞌꞌdu-o lɛ, a ꞌye ꞌꞌyidienɩkpɩyreetɩ -zi. ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le!

*Zeziiꞌa ꞌwɔɔnwɔɔn -ke ꞌɔ ꞌꞌyidepoɛ

(Luukɩ 12:8-9)

32 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌan nɔ ɔ ꞌꞌduꞌo, ꞌmna-a ꞌye -ɔ ꞌan -tɩta-a -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli ꞌꞌyi-tɔ -mʋ -lrɛɛ ꞌan nyɔꞌɔ kamʋ. 33 Nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌbho nyʋꞌa klɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ɔ se ꞌɩnmʋ yibo, ꞌbho ꞌan -tɩta-a -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke na ꞌɩn se ɔ yibo nʋ.

-Pɔlʋꞌa bhlubhlua -ko, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌꞌyicɩcɛɛ

(Luukɩ 12:51-53; 14:26-27)

34 A -gblee, aꞌba de ꞌꞌgwli -le na ꞌɩn ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -pɔlʋꞌa bhlubhlua -ya. ꞌꞌYicɩcɛɛ ꞌmna-a yaꞌa ꞌnɔɔ. 35 ꞌƖn-ɩ ꞌya-a ꞌꞌyicɩcɛɛ ꞌbho ꞌꞌyu -ke ꞌɔ -tɩtaꞌa ꞌnynɩmʋ, ꞌꞌyunynaakpʋ -ke ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌnynɩmʋ, ꞌle ꞌbho ꞌꞌyuꞌa ꞌnynɔ -ke ꞌwa nyimiɛꞌɛ ꞌlotʋꞌa ꞌnynɩmʋ -lrɛɛ, 36 ꞌle nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ ꞌke ꞌɔ jɛkamʋ ꞌꞌdu. 37 -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa -tɩta, ꞌle ɛ ꞌke -aꞌa ꞌlotʋ ꞌꞌdu, -bho -ɩn -kma ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔꞌɔ dɩ, ɛ ꞌke ꞌɩnmʋ -zi, -ɩn se ꞌan nyɔꞌɔ ꞌꞌdudua ꞌꞌyiti-nmɔ. -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌꞌyunyukpasu ꞌle ɛ ꞌke -aꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ ꞌꞌdu, -bho -ɩn -kma ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔꞌɔ dɩ, ɛ ꞌke ꞌɩnmʋ -zi, -ɩn se ꞌan nyɔꞌɔ ꞌꞌdudua ꞌꞌyiti-nmɔ. 38 Nyɔ -yɔ -seeꞌa tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -ɔ -seeꞌa ꞌybha ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye kplokplo ꞌan dɩ ꞌle ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɛ ꞌke ngazemɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuoka ꞌꞌdu, ꞌɔ nyɔtu se ꞌan nyɔꞌɔ ꞌꞌdudua ꞌꞌyiti-nmɔ. 39 Nyɔ -yɔꞌɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, -ɔ sɩaꞌa ꞌan dɩ kplokplo ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌmɛnamʋ nyni, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌli, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

-Zɛgɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle -Lagɔ gbo

(Maakɩ 9:41)

40 A ꞌye li-ɔ, a-bʋ ꞌmo-o ꞌan -nʋꞌa dɩ, nyɔ -yɔ kpʋnꞌa amʋ -gli, ꞌɩnmɔ ɔ kpʋnꞌo ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, ɔ kpʋnꞌo -Lagɔ -yɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ. 41 Nyɔ -yɔ kpʋnꞌa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -gli, -ɔ ꞌyeeꞌa ꞌɔ dɩ -ziadɩ ꞌmʋ -Lagɔꞌɔ kamʋ, -zɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ꞌɔ nyɔtu -see ɛ ꞌmʋ-bɔ yi. Nyɔ-ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, nyɔ -yɔ kpʋn ꞌɔ -gli, -ɔ ꞌyeeꞌa ꞌɔ dɩ -ziadɩ ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛɛꞌɛ kamʋ, -zɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌmnɔ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ꞌɔ nyɔtu -see ɛ ꞌmʋ-bɔ yi. 42 Nyɔ -yɔ -ke ꞌꞌbhuo ꞌꞌnyɩꞌa *ꞌan -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌzɔnyɔtoope ꞌnananikpɩan ꞌan -nanaaꞌa kamʋ, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɔ nyɔtu, -zɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ɔ -see ꞌɛ -lue komu ꞌmʋ-bɔ yi!

11

*ꞌZaan Batiisɩꞌa lbhomʋ

(Luukɩ 7:18-35)

1 A -gblee, *Zezii gwɛꞌɛ *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ -tɔtɔɔ ꞌꞌyi, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa gwlɛ ꞌmʋ mu ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ-za. 2 ꞌNɔɔ *ꞌZaan Batiisɩ -nɩꞌa -jie ꞌmʋ ɔ ꞌwɔn-ɔ Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋꞌa ꞌꞌdɩ ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ɔ gbo ꞌɔ -namʋ -yɔ gbɩ lbho ʋn ꞌke ɔ tidede: 3 *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ -ke dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see -ɔ ꞌka yi, -a -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? -Ale -a ꞌke ɔ -bhla wɔn-fuo maꞌa? 4 ꞌLe Zezii na: -Bho a mu, lɩ a-a ꞌyeꞌa li -ke lɩ a-a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ɔ, a ꞌtmʋʋ nɩ ꞌZaan! 5 ꞌꞌLɔmʋ-ʋ ꞌye-e ti, topomʋ-ʋ na-oꞌo kpleyikpleyi, *lalʋlibhlemʋ ꞌpʋn-oꞌo, ꞌꞌsumʋ-ʋ ꞌwɔn-ɔ ti, ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌsɔ-ɔ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ, dɩnnʋmʋ-ʋ ꞌwɔn-ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbɔ. 6 Nyɔ-ɔ -seeꞌa ꞌan ꞌꞌgwlideɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za, ɔ ꞌwa-a ti!

7 A ꞌye li-ɔ, ꞌZaanꞌa lbhomʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌmu-o le. Ʋn -nɩ munamʋ, Zezii ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌZaanꞌa ꞌꞌkpiꞌa dɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ nʋꞌo na: Lbheedɩ a muꞌo ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpiꞌa? ꞌꞌYripleyi a muꞌo ꞌyenamʋꞌa? -Gba. 8 Nyɔ -lue-e paꞌa ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ a muꞌo ꞌyenamʋꞌa? -Gba. A-a ꞌye-e liꞌa, nyʋ -yʋ ꞌbhleꞌa ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ, -mnʋʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌbhɩɔꞌɔ -denamʋ. 9 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi a muꞌo ꞌyenamʋꞌa? Kɩn, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɔbɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ -zi. 10 ꞌZaan ꞌmo-o nyɔ -yɔ -ke dɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa na: ꞌAn wlukpayi ꞌɩn-ɩ lbhoꞌo ꞌle -aꞌa nya, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa -jolʋ po, ꞌle, wlu ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ a, ɛ ꞌke nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ nmaze, ꞌɩnnɔ moꞌo.

11 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛ -sɔꞌɔ -tanyɩnyunyu ꞌꞌkpi, ɛ ꞌyeꞌa ꞌZaan ꞌꞌkpi bhla, nyɔ-ɔ ꞌka ꞌꞌyiꞌbhɛ -ɔ ꞌkɔ ɔ -zi, ɔ se -nɩ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, nyʋ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa -kɔ mʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌZaan -zi. 12 A-a ꞌye-e liꞌa, -ɛ ꞌnyaaꞌa -nɔɔ -ke ti ꞌZaan Batiisɩ-ɩ za nɩꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋ ꞌle ɛ ꞌyeꞌa -zɩan ꞌꞌkpi bhla, -ka tikumʋ kpaꞌa nyʋ tʋ gbo ꞌle wa-a kpʋnꞌa ꞌwa ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ -glaka, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a, nyʋ -ke -pɔlʋ -gwɛꞌɛ ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ, ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌwa -pɔlʋꞌa klɛ ti -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ. 13 Dɩ *Moyiizɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌcnɩꞌa see, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌZaan ꞌꞌkpi ꞌwlʋ -nɩnamʋ, 14 ꞌle, -bho a ꞌwɔn a ꞌke ɩ ꞌꞌgwlide a, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii -ke ꞌꞌkpidɩ ʋn ꞌcnɩꞌa see -ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, ɔ-bɔ ꞌZaan ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ moꞌo. 15 -Bho a ꞌbɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, a popo ꞌgwlʋti -ziaka!

16 -Ka ꞌtraamʋꞌa nyʋ -nɩꞌa, ꞌɛ ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌke po. Ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyreetɩkɔni-i cɛꞌɛ -pligbele lɛꞌꞌo lɛꞌɛ kpʋnꞌa ꞌgwlʋ ꞌle ꞌwa bhʋbhladu ꞌmʋ -ʋ ꞌꞌwʋwɔꞌɔ ꞌꞌlruli: 17 -A bhleꞌa ꞌtraamʋ -Aluku, a-bee -see lete! ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌbhalrɛɛke: -Gwɩan liꞌa -aꞌba -kɔbʋ, a-bee -see yi ꞌle a ꞌke -kpleꞌa! 18 A -gblee, ꞌZaan yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, lɩ -lrɩɩ nyʋ-ʋ liꞌa, ꞌɔ li, ꞌɔ ꞌna nmɔ, ꞌle nyʋ-ʋ nʋꞌo: Ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ! 19 ꞌLe ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu -mnɔɔ ꞌye yi, ꞌle ꞌɩn-ɩ liꞌe lililɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌnaꞌa nmɔ nyʋ ꞌweeꞌa ka, ꞌle nyʋ-ʋ nʋꞌo: -Oooo! A ꞌye-e liliyi -ke nmɔꞌɔ ꞌnayi ꞌmnɔ liꞌa! Ɔ -ke lapoozamʋ -ke ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ -lrʋʋ ꞌpo-o bha! Ɩ -nɩꞌa -kaa, ꞌle -Lagɔꞌɔ -naagɩ-ɩ nʋꞌo ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ lbhʋ ꞌle nyʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyiyibo ꞌle ꞌɩn -ke ꞌZaanꞌa ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌmʋ.

-Gwlɛ -ke ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ -seeꞌa tiꞌbɔ ʋn ꞌke ꞌꞌgwlide

(Luukɩ 10:13-15)

20 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, -gwlɛ -ke ꞌmʋ ɔ -nʋ -nɩꞌa *wɔnkulɩꞌa -dadudu, ꞌya -da ɔ-ɔ wluꞌo ꞌꞌyikmaka, -ɛkedɩmaa, ꞌbho ɩ-bɩ gwlɛ ꞌmnɩꞌa ꞌlimʋꞌa nyʋ -see ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn -see -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, 21 ꞌle ɔ na: -Yeee! Ngazedɩ! Kolazɛɛnkɔmʋ-a! -Yeee! Ngazedɩ! Bɛsayidaakɔmʋ-a! A-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ, -ɛkedɩmaa, wɔnkulɩ ꞌɩn -nʋ -nɩꞌa ꞌbho a gbo, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ Tiilɩ -ke Sidɔɔgwlɛ ꞌmʋ, -nɔɔ -a ꞌbhleꞌa -laa kwa, ꞌbhoꞌa nyʋ yibo ꞌkɩ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi, ʋn ꞌꞌbhiti -Lagɔ gbo-ɔ! ꞌLe ʋn -crɛ ꞌkɩ -bhɛcɛzʋɩn ꞌle ʋn ꞌwla ꞌkɩ ꞌꞌtutɔni ꞌꞌlru-ɔ! ꞌƖnnɛ tɔꞌo -ka ʋn yiboꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi -ziaka, ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti. 22 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌo amʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, aꞌba ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ ꞌle ɛ ꞌke Tiilɩ -ke Sidɔɔ ꞌmʋ-zi. 23 A-bʋ, Kapɛnayiimʋkɔmʋ, a ꞌde-e ꞌꞌgwli na ꞌɩn -nɩꞌe-e -daa aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa dɩ, -Lagɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi -po mʋꞌa? -Gba. Ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa -mʋ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, wɔnkulɩ -nʋ-ɛꞌɛ ꞌbho a ꞌꞌbhli, ꞌle ɩ ꞌke ꞌkɩ ꞌbho *Sodɔɔmʋ -nʋ-ɛ -nɩ see a, ꞌꞌyri -nɛɛ ꞌꞌyi ꞌɛ -gwlɔtu -nɩ ꞌko-o ti. 24 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, aꞌba ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ ꞌle ɛ ꞌke Sodɔɔmʋꞌa nɛ -zi.

A yi ꞌɩnmʋ -bodɩ a ꞌke -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌye

(Luukɩ 10:21-22)

25 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti *Zezii na: ꞌAn -Tɩta, yaku -ke ꞌbhlʋkpaꞌa -Kɔyi, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o -ɩnmʋ ꞌsɛɛ -ka -ɩn -zaꞌa -aꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌꞌyiglu, -aꞌa nyʋ-ʋ ꞌyɔɔꞌɔ ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, -ɩn ꞌye ʋ ɩ -tɔ ɔ; -ka -ɩn ꞌꞌzize ꞌnɩ ꞌnynɩbhlemʋ ꞌma-a ꞌꞌbɔgʋyibomʋklɩgbɩ -ke -naagɩbhlemʋ -lrʋʋ ꞌꞌyrili, ꞌya dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌsɛɛ. 26 Kɩn, ꞌan -Tɩta, -ka -aꞌa ꞌgwlʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌsɛɛ. 27 ꞌLe ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: ꞌAn -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ ꞌɔ wɔnkuɛ -jeyi, ꞌle nyɔ se ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyu yibo -ziaka, -bho ɛ -se ꞌan -tɩta, ꞌle nyɔ se ꞌan -tɩta yibo -ziaka, -bho ɛ -se ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyu -ke nyʋ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌꞌyri kati ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ɔ -tɔ ꞌle ʋn ꞌke ɔ yibo -ziaka -lrɛɛ. 28 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: A-bʋ sɩaꞌa -ke a-bʋ seꞌa -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌbhle, a yi ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌle ꞌmna ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ. 29 A ꞌꞌtayi aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -kɔ, a ꞌwɔn a ꞌke ꞌan -tɔtɔlɩ kpʋn ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋ ti-de. A -gblee, ꞌɩnmɔ a-a ꞌyeꞌa -laa li, ꞌan -pɔlʋ ꞌyɔɔꞌo ꞌle ꞌan ꞌbhɛɛ ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke -pɔlʋꞌa lipɩpɛɛ ꞌye. 30 ꞌAn nyʋꞌa ꞌbhlebhlesʋ ꞌɩn ꞌbhleꞌa nyʋ, ꞌɛ -sɩa -nɩ nʋ.

12

*Zezii ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌbho *lifɔzɔ ꞌꞌkpi

(Maakɩ 2:23-28; Luukɩ 6:1-5)

1 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ-ʋ yi ꞌnɩ-e ꞌle -kpɩɩ ꞌmʋ. Lɩ-ɩ -ke -kɔbʋ gʋgɔꞌɔ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌblee, ꞌya -kpɩɩ moꞌo. ꞌMʋ nʋꞌa -kaa, ɛ-ɛ ꞌlbha-a ꞌɔ -namʋ, ꞌle ʋn-ʋ cɛꞌɛ ꞌya -flei ꞌle ʋn-ʋ liꞌe ꞌya ꞌyɔ. 2 *Faliziɛɛn ꞌꞌwe ꞌye ꞌʋ li, ʋn dedeꞌe-e Zezii ti ʋn na: -Gbʋ ꞌnɔɔ! Lɛ nyɔ -seeꞌa -nʋ yi -aꞌba lifɔzɔ, ꞌɩnnɛ -aꞌa -namʋ-ʋ nʋꞌa?

3 ꞌLe ɔ na: ꞌꞌDɩ-ɩ -zɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a ꞌmate nɩ-aꞌa-ae? -Aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩ, -da ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhɔ ꞌɔ -ke ꞌɔ -namʋ, koo ʋn -nynaꞌa? 4 Ʋn paꞌa ꞌle -Lagɔbudu ꞌli, ꞌꞌflɔɔ ʋn -zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ, ʋn ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, ꞌɩnnɩ ʋn liꞌo. Ɩ-bɩ ꞌꞌflɔɔ ꞌmnɩ, ꞌle -aꞌba gba ꞌli, ꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌke ɩ li. 5 *Gbawlu *Moyiizɩ ꞌcnɩꞌa see ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, a -see ɩ zrɛꞌɛ? -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -nɩꞌa lbhʋ -nʋnamʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, ʋn ꞌcɛ-ɛ lifɔzɔꞌɔ gba ꞌmʋ ꞌle ɛ -se ꞌwa ꞌꞌyikpadɩ -ko. 6 ꞌƐ dɩ a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, nyɔ-ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɔ -ziꞌa -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, ɔ -nɩꞌe-e -dagbɛ. 7 Nyunyuꞌa ngazeyeɛɛ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti, ɛ -se nmisragazɛɛ -ko. -Bho a ꞌwɔn ꞌkɩ -Lagɔꞌɔ wlu -nɛɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋti a, nyʋ-ʋ -seeꞌa dɩꞌa da ꞌye, a -see ꞌkɩ ʋ dɩ ꞌꞌyi-kpa yi. 8 ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho lifɔzɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi. ꞌƐ dɩ ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -nɩꞌe -kaa ꞌmʋ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o nyɔ -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ

(Maakɩ 3:1-6; Luukɩ 6:6-11)

9 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ mu-oꞌo. *Faliziɛɛn -ke ɔ depoꞌa a, ɔ ꞌye ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu -lue ꞌli pa. 10 ꞌLe-e ɔ -yɛꞌɛ nyɔ -lue -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke Zezii dɩ -kpʋn. ꞌƐ dɩ ʋn dede ꞌnɔ ti: ꞌBho *lifɔzɔꞌɔ zɔ nyɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋnꞌa? 11 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Bho nyɔ ꞌbhle ꞌbhlabhlɩ, ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌke ꞌmʋtɛbhie ꞌli ꞌkpa -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌle -za? 12 Nyunyɔ se -kaa ꞌbhlabhlɛ -zi? ꞌꞌLemnɩɩ ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke -zɛgɛ nʋ ꞌbho -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ. 13 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ na nyukpasu ꞌmnɔ -bodɩ: Sro sʋ! ꞌLe ɔ ꞌye ɛ sro, ɛ ꞌye ꞌpʋn -nalo. 14 Ɔ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, Faliziɛɛn -nɩꞌa ꞌbho ꞌdaꞌa ꞌle-e -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. -Ka ʋn ꞌka -nyna ꞌle ʋn ꞌkɔ ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ, ʋn ꞌke ꞌna bhaga.

-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi

15 *Zezii yiboꞌo-o na *Faliziɛɛn-ɛ ꞌye -ɔ fɛ ꞌzɔ -pa -mʋ. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌwlʋꞌo ꞌbho. ꞌNɔɔ ɔ muꞌa a, nyʋ ꞌꞌgbu-o ti, ʋn -ke ɔ ꞌye mu ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌꞌgwizimʋ ꞌwee ꞌpʋʋn, 16 ꞌle ɔ-ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: Aꞌba ꞌꞌsi nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa ꞌnynɩ -leꞌꞌa! 17 ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌo, ꞌle, wlu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii -za ꞌka ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. -Ka Ezayii ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a:

18 -Lagɔ na: ꞌAn lbhʋzeyi ꞌɩn -zaꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɔ ꞌka-a. ꞌƆ dɩ ꞌɩn -kmaꞌo, ꞌle ɔ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌan ꞌbʋbʋaꞌa klɛ. ꞌƖn-ɩ ꞌye -ɔ *ꞌan Lisaazuzu ꞌmʋ -po -mʋ, -ka ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌyiꞌsrɛɛ mʋ ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌke ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌbhlɩkpɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. 19 Ɔ -ke nyɔ -see -jɛ yi, ꞌle ɔ -see zrɛ -po yi, ɔ -see ꞌyrɛlɛɛ -wlu yi ꞌle ɔ -kaa ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ. 20 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌmɛnamʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -see ʋ ꞌꞌkpi-tbhɛ yi. Nyʋ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ tenyɩ, ɔ -see ʋ ꞌɛ -dɩɩ ꞌꞌyriti-cɛ yi. ꞌKla ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌye -nʋ mʋ ꞌle ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ, 21 ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa klɛ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide.

ꞌKa-a Ezayii ꞌlɛꞌo.

*Zezii ꞌꞌdu-o *Faliziɛɛnꞌɛ wlu ꞌꞌkpi

(Maakɩ 3:22-30; Luukɩ 11:14-23)

22 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, nyʋ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa ꞌmʋbhleyi -lue. ꞌƆ -wlu wɔn ꞌle ꞌɔ ꞌyeꞌe ti -lrɛɛ. ꞌƖnnɔ ʋn -yaꞌa *Zezii. Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ, Zezii ꞌpʋʋn nɔ-ɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ wluꞌo ꞌꞌyisrɛɛka ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe ti. 23 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: ꞌƖnnɔɔnɔ -se ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, -ɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ? 24 *Faliziɛɛn ꞌꞌwe ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn na, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌweꞌa -kɔyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Beɛzebilɩ, ꞌɩnnɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti. 25 Ɔ yiboꞌo-o lɛ ʋn-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋtiꞌa dɩ ɔ na: -Bho ꞌbhlʋkpa -lue ꞌꞌkpiꞌa nyʋ cɩcɛ ꞌmʋ, ʋn -ka tʋ-ʋ vɔ, ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ-ɛ ꞌmo-o tisɔlɛ. Gwlɔ o, ꞌꞌbhlegbo o, -ɛ -ke ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ cɩcɛꞌɛ ꞌmʋ, -bho ʋn vɔ tʋ, ɛ-bɛ ꞌꞌbhlegbo ꞌmnɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌꞌbhlegbo -yɛ ꞌka ti-sɔ -lrɛɛ. 26 ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a, -bho Sataan -ka ꞌkɩ ꞌɛ ꞌꞌbhuo ti-inu a, -bho ꞌɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -ka ꞌkɩ ꞌmʋ-ʋcɩcɛ ɩ -ka tʋ-ʋ vɔ, ꞌɛ wɔnkuɛ-ɛ ꞌꞌtii ꞌko-o ꞌꞌyi. 27 -Bho a nʋ na ꞌɩn-ɩ ꞌnu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti ꞌle Beɛzebilɩꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌꞌlemnɩɩ, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -namʋ -mnʋʋ, doo ʋn-ʋ zaꞌa wɔnkuɛ ꞌle ʋn-ʋ nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tiꞌa? Ɛ-bɛ -lue ꞌmnɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ wɔnkuɛꞌɛ? ꞌWa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa tinuɛ, ꞌɩnnɛ zaꞌa amʋ ꞌgɩ see. 28 -Bho ɩ -see -kaa ꞌmʋ-nɩ, ꞌle ɛ ꞌke ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ nu nɩꞌe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti a, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -yɛꞌɛ amʋ-ɛ.

29 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩꞌa kamʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho *Sataan ꞌꞌkpi ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ɛ po -lrɛɛ, ꞌle ɔ na: -Bho -ɩn -see -glaliyi san ke, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ɔ gbo pa ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌmʋꞌꞌluo. -Bho -ɩn sɔn ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ -ɩn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi ꞌle -a ꞌꞌluoꞌo ꞌtɔ ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌmʋ ꞌwee. 30 A -gblee, nyɔ -ke ꞌɩn seꞌa -na a, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌan tʋꞌa nyɔ, ꞌle, nyɔ -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ -kpa a, -a ꞌke lɩ ꞌꞌlru ꞌꞌdu, ɔ-ɔ ꞌmo-o lɩꞌa yagbayi. 31 ꞌƐ dɩ a, ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti, nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -ke ꞌꞌnyinyniwluꞌa ꞌwee ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌya dɩ ꞌbhɔ -mʋ. Nyɔ -yɔ nyniꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌnynɩ wɔn, -Lagɔ -see ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ yi. 32 -Bho nyɔ nyni ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ꞌnynɩ wɔn ɔ, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌtɔ, nyɔ -yɔ nyniꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌnynɩ wɔn, -Lagɔꞌɔ ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! Ɩ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔgwlɛka.

Tu -ke ꞌɛ ꞌꞌbhi

(Luukɩ 6:43-45)

33 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ -po ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyi -lue, ɔ na: Tuzɛgɛbhleyi ꞌyeꞌe wɔnnmɔbhi. Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa -kmakmatu, ɔ-ɔ ꞌye-e -kmakmabhi, -ɛkedɩmaa, ꞌle tuꞌa ꞌꞌbhi ꞌmʋ, ꞌle-e nyɔ yibo -nɩ ꞌnɛ ꞌꞌyi, -bho ɛ ꞌꞌdu -zɛgɛ ꞌle -bho ɛ -se -zɛgɛ. 34 ꞌꞌYrabhabhlemʋ-a! A-bʋ -yʋ -seꞌa-a -zɩgɩ, koo a ꞌke ꞌtɔ -ziadɩ ꞌmʋ-zaꞌa? ꞌKla ꞌmnɔ, lɩ-ɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌle -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɩ nyɔ-ɔ poꞌo ꞌꞌpiemʋ. 35 Nyɔzɛgɛ-ɛ ꞌza-a dɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌɔ -pɔlʋzɛgɛ gbo ꞌmʋ, ꞌle nyɔ -ke dɩ -nyniꞌa ꞌꞌyrili-i zaꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynipɔlʋ gbo ꞌmʋ. 36 ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ bhebhewlu ꞌwee ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌya kuna -po -mʋ, 37 -ɛkedɩmaa, nyunyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa wlu ꞌke ɔ dɩ li-za. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌke ɔ dɩ -kpʋn -lrɛɛ.

ꞌTraamʋꞌa nyʋ ꞌybha-a wɔnkulɛ

(Maakɩ 8:11-12; Luukɩ 11:29-32)

38 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *Faliziɛɛn gbɩ na: Zezii, -aꞌba -Tɔyi, -a ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke -ɩnmʋ ya-gbʋ, -ɩn ꞌke *wɔnkulɛ nʋ. 39 ꞌBho ꞌwa wlu ꞌꞌkpi ɔ na: ꞌTraamʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -ʋ seꞌa ꞌꞌyikpʋn -Lagɔꞌɔ damʋ, ʋn ꞌybha-a wɔnkulɛ ꞌle ꞌɛ -lue komu -see -nʋ-ɛ yi, -bho ɛ -se ꞌtɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Zonaasɩꞌa nɛꞌɛ ꞌꞌsɛ. 40 -Ka Zonaasɩ nʋꞌa ꞌwɩ ꞌsɔn ꞌle zmiklagbaꞌa ꞌlimʋ, ꞌɛ tanzɔ ꞌle zmi ꞌye ꞌɔ gwla, ɔ -seeꞌa ꞌmɛ ɛ, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye ꞌwɩ ꞌsɔn ꞌle glu -nʋ mʋ, ꞌɛ tanzɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke glu -sɔ, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ.

41 ꞌBho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ *Niniivʋkɔmʋ-ʋ ꞌye-e ꞌtraamʋꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyi-kpa -mʋ, -ɛkedɩmaa, -da Zonaasɩ -za -nɩ nʋꞌa -Lagɔwlu -bodɩ ꞌmʋ, ꞌbho-o Niniivʋkɔmʋ ꞌmnʋ yibo -nɩꞌe ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle, nyɔ -yɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -ɔ -ziꞌa Zonaasɩ, ɔ -nɩꞌe -dagbɛ aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wluꞌa! 42 -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌla-a Sebaa, ꞌɛ -yowlinynaakpʋ-ʋ ꞌye-e ꞌtraamʋꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyi-kpa -mʋ, -ɛkedɩmaa, *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌbhlʋkpayowli *Salomɔɔꞌɔ -naagɩwluꞌa dɩ ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌbhlʋkpa -nɩꞌa ꞌle nya ꞌmʋ-sɔ. Nyɔ -yɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -ɔ -ziꞌa Salomɔɔ, ɔ -nɩꞌe-e -dagbɛ aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wluꞌa!

ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzuꞌa leyiɛ

(Luukɩ 11:24-26)

43 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi, ɔ na: -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌda nyɔ ꞌmʋ, ɛ-ɛ mu-oꞌo ꞌle ɛ-ɛ ꞌyeyeꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ti, ɛ-ɛ ꞌbɔ-ɔ -dena -lrɛɛ ti ꞌle ꞌɛ ꞌye ꞌɛ. 44 -Bho ɛ -see -dena ꞌye a, ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌle ꞌan -budu ꞌli le -mu -mʋ, ꞌle, -bho ɛ -ka le-e yi, ꞌle lɛ se ꞌle -nɩ, ꞌle -budu ꞌli ꞌke tiwopo-ɛ, ꞌle ꞌle ꞌke -bɛ, 45 ɛ-ɛ sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -mɛɛsɔn -lrɩɩ -yɩ -nyniꞌa ꞌmna ꞌmʋ, -ɩ -ziꞌa ɛbɛ ɛ, ɛ-ɛ muꞌo ꞌya dɩ ꞌle ɛ -ke ɩ-ɩ yiꞌo ꞌle ɩ-ɩ deꞌo. Nyɔ Zezii ꞌlaꞌa -budu, ꞌle, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌɔ lɛ-ɛ ziꞌe ꞌtɔ ꞌꞌka ꞌꞌyi. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌtraamʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa nyanɩꞌa -dedekpli-i ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ.

*Zeziiꞌa ꞌlotʋ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu

(Maakɩ 3:31-35; Luukɩ 8:19-21)

46 A -gblee, *Zezii -nɩ nyʋꞌa -dadudu -tɔnamʋ, ɔ ꞌbhle-e wlu wɔn ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌye yi. Ʋn -nynaꞌa-a ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ti, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ ꞌtmʋʋ. 47 ꞌLe nyɔ -lue ꞌye ɔ linyni, ɔ na: Po -lokui! -Aꞌa ꞌlotʋ -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌꞌpiemʋ. Ʋn na ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌtmʋʋ. 48 Ɔ na ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ -bodɩ: Yrʋʋ -ke ꞌꞌbhi -nɩꞌe bho, -ʋ ꞌmo-o ꞌan ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ziakaꞌa? 49 ꞌLe ɔ ꞌye *ꞌɔ -namʋ -jiɛ ꞌꞌyi-tɔ na: ꞌAn ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌka-a! 50 -Gblee, ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, nyʋ -yʋ nʋꞌa ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o ꞌan ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuzɩgɩ.

13

ꞌBhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyi

(Maakɩ 4:1-9; Luukɩ 8:4-8)

1 Zɔ -lue ꞌmnɛ ꞌzɔ, Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, -budu -ke ꞌli ɔ -nɩꞌa, ɔ ꞌye ꞌle ꞌda, ɔ ꞌye ꞌle -badaklagba wɔnli mu, ɔ ꞌye ti-de ꞌle ɔ ꞌke nyʋ -tɔ. 2 Nyʋꞌa -dadudu ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli. ꞌWa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌkpaꞌa gɔlʋ -lue ꞌli, ɔ ꞌtɛ-ɛ ꞌkɩka gbo -sɛ ꞌle ɔ ꞌye ti-de. Nyʋꞌa klɛ yiꞌa a, ʋn -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌꞌni wɔnli. 3 Ɔ-ɔ tɔ ꞌnʋ-ʋ lɩꞌa -dadudu ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ, na:

A -gblee, nyɔ -lue -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ -jolʋgle -klunamʋ mu. 4 Ɔ -nɩꞌa lɩ ꞌle gle ꞌmʋ -gbanamʋ, ꞌya ꞌyɔtɔlʋ ꞌkpa-a ꞌbho -jolʋkpa ꞌꞌyi. Nɩkpɩ nʋꞌa -kaa, ɩ yi-oꞌo, ɩ ꞌye ɩ li, 5 ꞌle ꞌya ꞌyɔtɔlʋ ꞌye ꞌbho kpɩan ꞌꞌkpi ꞌkpa, -da -ke ꞌbhlʋkpa seꞌa ꞌmʋku. Ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ mɛ-oꞌo -nalo. 6 ꞌYrʋ fanꞌa a, ɩ sin-oꞌo, ɩ ꞌye ꞌmɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌya ꞌsɩsɩanyɩ -see glu nyni. 7 ꞌLe -lrɩɩ ꞌye nnagbakuoꞌa -gbɔtɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmʋ ꞌkpa. Ɩ-bɩ ꞌꞌwi ꞌmnɩ mɛꞌɛ ɛ, ɩ -poꞌo-o ꞌya -kɔni -popo ꞌꞌlru. ꞌƐ dɩ ɩ nɛsrɛꞌo ꞌle ɩ -see ꞌyɔ po. 8 ꞌYɔ -lrɩɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌkpa-a ꞌbhlʋkpazɛgɛ ꞌmʋ, ꞌle ɩ ꞌye mɛ, ɩ ꞌye -nɩgblɩɩ ꞌbhle. Ɩ waꞌa a, ɩ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyri. -Lueꞌa ꞌyɔ ɛ poꞌa a, ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌyɔꞌɔ -gwlʋ -lue ꞌyɔ -bue; ꞌplan -lrɛɛ ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ tan ꞌle -yɩ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -lue poꞌo ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ -muu. 9 Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ɔ na: -Bho a ꞌbɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ɔ, a popo ꞌgwlʋti -ziaka.

Lee -ke dɩ *Zezii-i poꞌo ꞌꞌyiꞌa?

(Maakɩ 4:10-12; Luukɩ 8:9-10)

10 A -gblee, *Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, *ɔ -namʋ ꞌnyni -ɔ li ꞌle ʋn na: Leedɩ -a poꞌo ꞌꞌyiꞌa? 11 ꞌLe ɔ na: A-bʋ -yʋʋ, -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ ɔ ꞌꞌzizeꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌyrili, ɔ zɩza ꞌnɩ-ɩ gbɔ, ɔ ꞌye amʋ -tɔ, a ꞌke ɩ yibo. Ʋ-bee -mnʋʋꞌa nɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. 12 A ꞌye li-ɔ, nyɔ -yɔ ꞌbhleꞌa lɛ, -ɔ nʋ ꞌnɛ lbhʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ -lrɛɛ, ꞌle ɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi. -Yɔ ꞌbhleꞌa -toope, -ɔ de ꞌɛ ti, ɔ-ɔ ꞌzɛ -ɛ ɔ kwa ꞌmʋ ꞌwee. 13 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ nʋꞌo ꞌꞌyi ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, -bho koo ʋn ꞌyra ꞌɩnmʋ, ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili-gwɛ yi -Bho koo ʋn po ꞌɩnmʋ -lokui, ʋn -see tiꞌwɔn yi, ꞌle ʋn -see ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn yi. 14 -Ka -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌlɛ ꞌka ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laa, ɔ na: -Lagɔ na:

A-a ꞌye-e ꞌan wlu ꞌbʋꞌwɔn -mʋ -kpɩɩn, ꞌle a -see ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn yi. A-a ꞌye-e ꞌɩnmʋ ya-gbʋ -mʋ -kpɩɩn, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili-gwɛ yi. 15 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌkplekuꞌo, ꞌle ɛ -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili-gwɛ, ꞌwa -lokui ꞌbhlu-o -jidɔ ꞌle ɩ -kaa tiꞌwɔn. Ʋn ꞌpo-o ꞌwa ꞌꞌyri kuku ꞌꞌkpi, ꞌle ɩ -kaa tiꞌye. Ʋn nʋ -ɩꞌo ꞌle ʋn -kaa kpli ꞌꞌyizizia. -Bho ʋn zizia ꞌkɩ kpli ꞌꞌyi a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌpʋʋn nʋ ꞌko-oꞌo ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi.

ꞌKa-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo. 16 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ na: A-bʋ -yʋʋ, aꞌba ꞌꞌyri-i ꞌye-e ti ꞌle aꞌba -lokui-i ꞌwɔnꞌɔ tiꞌa dɩ, a waꞌa ti! 17 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌwa -dadudu ꞌbɔ-ɔ ti, lɩ a-a ꞌyeꞌa li a, ʋn ꞌke ɩ liꞌye, ꞌle ʋn -see ɩ liꞌye. Lɩ a-a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɩ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ʋn -see ɩ ꞌbʋꞌwɔn.

*Zezii zɩzaꞌa-a ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyi gbɔ

(Maakɩ 4:13-20; Luukɩ 8:11-15)

18 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: ꞌBhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyiꞌa ꞌzɔ ꞌka-a: 19 (Lɩgbayi ꞌmo-o -Lagɔwluꞌa ꞌmʋzayi, lɩꞌa ꞌyɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wlu, ꞌbhlʋkpa ꞌmo-o nyʋ-ʋ po ꞌɛ -lokui, ꞌwa -pɔlʋ.) Nyʋ -yʋ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ, ʋn se ꞌɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ -jolʋkpa ꞌꞌyiꞌa ꞌbhlʋkpa. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi yi-oꞌo ꞌle ɛ-ɛ zɩ ꞌɩ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn-ʋ ꞌmateꞌe ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ. 20 Nyʋ -lrʋʋ kɔɔꞌɔ-ɔ kpɩan -ke ꞌꞌkpi lɩyɔ ꞌkpaꞌa. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔwlu ꞌbɔ -nalo, ʋn-ʋ kpʋn -ɛꞌo ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 21 ꞌLe ꞌwa -de nɛ -pɔlʋ ti -ziaka, ʋn-ʋ ꞌkpʋn -ɛ ti -daan. -Lagɔꞌɔ wluꞌa dɩ, -bho ꞌkleyeɛɛ -ke nyʋꞌa nyanɩꞌa ꞌmʋklɛɛ bhlʋ ʋ ꞌꞌkpi, ꞌwa ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌꞌtii-oꞌo. 22 Nyʋ -lrʋʋ kɔɔꞌɔ-ɔ nnagbakuoꞌa -gbɔtɩꞌa ꞌbhlʋkpa. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋꞌa -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa -laa ꞌtraamʋ, ꞌya lɩ-ɩ sɩa nɩ nʋ-oꞌo. ꞌYewlilɩ -ɩn ꞌke ꞌga -ke ꞌkmʋꞌa lɩ -lrɩɩꞌa ꞌtʋ-ʋ ꞌꞌsu-o ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn-ʋ ꞌmateꞌe -Lagɔꞌɔ wlu. ꞌƐ dɩ ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke kpli ꞌꞌyizizia. 23 ꞌLe nyʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌbho kɔɔꞌɔ ꞌbhlʋkpazɛgɛ. ꞌƐ -lololɩ waꞌa a, ɩ -tɔꞌɔ ꞌꞌyri a, -lueꞌa ꞌyɔ ɛ poꞌa a, ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌyɔꞌɔ -gwlʋ -lue ꞌyɔ -bue; ꞌplan -lrɛɛ ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ tan ꞌle -yɩ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -lue poꞌo ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ -muu. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔwlu ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti, ꞌle, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ʋn-ʋ nʋꞌo -kaa. Ɩ-bɩ ꞌꞌyi ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔꞌɔ ꞌꞌtiinamʋ ꞌka-a.

-Sukui ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

24 A -gblee, *Zezii -po ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: Lɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nyɔ -lue ꞌgba-a lɩꞌa ꞌyɔ -ke -kɔbʋ gʋgɔꞌɔ ꞌle ꞌɔ -kpaa ꞌmʋ. 25 ꞌꞌMatʋ -lue, -da nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌmʋnamʋ, -sukui -ke ɩ-bɩ -lololɩ ꞌmnɩ gʋgɔꞌɔ, nyɔ ꞌmnɔꞌɔ jɛkayi yi-oꞌo ɔ ꞌye ꞌya ꞌyɔ ꞌle -kpaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ -lo ꞌle ɔ ꞌye mu. 26 ꞌLe ɩ-bɩ -lololɩ ꞌmnɩ ꞌye mɛ. ꞌYa wawaanɔɔ muꞌa -nyni mʋ a, -sukui ꞌmnɩ ꞌda-oꞌo -lrɛɛ. 27 -Kpaayowliꞌa lbhʋzemʋ na: -Aꞌba -Kɔyi, -ɩn -see -lololɩzɩgɩ ꞌle -aꞌa -kpaa ꞌmʋ -lo? Doo -sukui ꞌwlʋꞌa? 28 ꞌLe ɔ na: Jɛkayi -lue-e nʋꞌo -kaa. ꞌLe ꞌɔ lbhʋzemʋ ꞌmnʋ ꞌye ɔ tidede: -Ɩn ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke mu -a ꞌke -sukui ꞌmnɩ ꞌle -lololɩ ꞌmʋ -zaꞌa? 29 ꞌLe ɔ na: -Gba. -Bho a ꞌke ɩ ꞌle ɩ ꞌmʋ -za a, a -kɩɩ ɩ -lololɩzɩgɩ ꞌgbaa. 30 A ꞌꞌtayi nɩ ꞌꞌyiti. -Bho -lololɩzɩgɩ zaan a, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌꞌba ꞌla ꞌle ʋn ꞌke ɩ gbobhete, ʋn ꞌke ɩ tiꞌwla ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋzɩza, ʋn ꞌke ꞌya -pʋpɩ lisan, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyripo ꞌle ʋn ꞌke -lololɩzɩgɩ ꞌmʋꞌtɛ, ʋn ꞌke ɩ ꞌsra wɔnyi ꞌꞌdu.

Tuꞌa ꞌyʋɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Maakɩ 4:30-32; Luukɩ 13:18-19)

31 A -gblee, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ kɔɔꞌɔ-ɔ tu -lueꞌa ꞌyʋɛ. ꞌƖnnɛ nyukpasu -lue -loꞌo ꞌle ꞌɔ -kpaa ꞌmʋ. 32 Lɩꞌa ꞌyɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌya ꞌwee ꞌye ɛ ꞌmʋ-zi. -Bho ɛ mɛ, ɛ-ɛ ꞌbhʋa-aꞌo ꞌle ɛ-ɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɛ-ɛ ziꞌe tui ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌduꞌo tu -ke ꞌꞌklei -ke ya nɩkpɩ-ɩ po nɩꞌa ꞌlrʋ.

ꞌꞌFlɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Luukɩ 13:20-21)

33 *Zezii poꞌa ꞌꞌyi ꞌmnɛ ɛ, ɔ ꞌkɔ-ɔ ꞌbho -lrɛɛ: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌɩn ꞌke ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛ likpʋkpa -nɩ. Lɩꞌa ꞌpʋn ʋn-ʋ ꞌlaꞌa faliinɩ, -bho ꞌnynaakpʋ -lue ꞌꞌpli ɛ -buaan, ꞌle ɛ ꞌke kwa ꞌgbaa, ꞌle ʋn bhete ꞌnɛ ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛ ꞌmnɛ gbo. -Bho ɛ lele ꞌle ɛ ꞌke ɛ pa, ꞌꞌlemnɩɩ ɛ-ɛ ꞌꞌbu-oꞌo. (Ɩ-bɩ ꞌꞌyi ꞌsɔn ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ ꞌka-a: -Ka tuꞌa ꞌyʋɛtoope ꞌbhʋaꞌa ꞌle ɛ ꞌꞌduꞌa tuklagba, ꞌle, -ka ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛ ꞌꞌbuu -nɩꞌa faliinɩ, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a nyʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔwlu, ꞌbho ꞌɛ ꞌnyaanamʋ ʋn se ꞌꞌyi-die. -Bho ɛ nyni ꞌle nya ti ꞌle nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi.)

*Zezii ꞌde-e ꞌꞌyiꞌa kpɛ

(Maakɩ 4:33-34)

34 *Zezii -za -nɩꞌe-e ꞌya klɛ ꞌꞌyiꞌa -dadudu nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. Wlu ɔ ꞌka ꞌmʋ-za kpɩanmʋti, ɛ se -nɩ, -bho ɛ -se ꞌꞌyiꞌa ꞌꞌsɛ. 35 ꞌKla ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ-ɔ nʋꞌo, ꞌle, lɛ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -lue -za ꞌka ꞌmʋ see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌye-ɛ:

ꞌLe ꞌꞌyi ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ -nɩ mʋ. ꞌBho ꞌbhlʋkpaꞌa tiyanamʋ lɩ-ɩ ꞌꞌzize ꞌka a, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -mʋ.

*Zezii zɩzaꞌa-a -sukuiꞌa ꞌꞌyi gbɔ

36 Zezii gwɛꞌɛ -tɔtɔɔ ꞌꞌyi a, ɔ ꞌꞌtayiꞌe-e nyʋ ꞌꞌyiti ɔ -ke ʋn ꞌye lisʋsɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌbhlegbo mu, ꞌle *ꞌɔ -namʋ ꞌye ɔ linyni ꞌle ʋn na: Zɩza -kpaa ꞌmʋꞌa -sukuiꞌa ꞌꞌyi gbɔ! 37 ꞌLe ɔ na: -Lololɩzɩgɩꞌa -loyi ꞌmo-o ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu. 38 -Kpaa-a ꞌmo-o ꞌkmʋ; -lololɩzɩgɩ-ɩ ꞌmo-o nyʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔ, ɔ ꞌke ʋ -kɔ. -Sukui-i ꞌmo-o nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa wlu. 39 Jɛkayi -loꞌa -sukuiꞌa ꞌyɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi. -Lololɩzɩgɩꞌa cɛcɛɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinamʋ. ꞌYa cɛmʋ ꞌmo-o -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ. 40 A -gblee, -ka nyɔ-ɔ ꞌkɩkleꞌa -sukui ꞌmnɩꞌa -pʋpɩ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ-ɔ po ꞌɩ ꞌꞌyri, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinamʋ. 41 ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌan -dalbhomʋ ꞌnɔɔ -lbho -mʋ, nyʋ-ʋ poꞌa ꞌwa -bonyunyu ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ -ke nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌmʋꞌtɛ, 42 ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ ꞌꞌvuto, ꞌle-e ꞌꞌvivia -ke ꞌkleyeɛɛ -nɩꞌo. 43 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, nyʋ -yʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ, ꞌle ɔ-bɔ, ꞌwa -tɩtaꞌa -denamʋ, nyʋ ꞌmnʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌye -vlan -nɩ mʋ ꞌyrʋꞌa ka. A -na nɩ -tɔɔ ti -ziaka ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn!

Tiduwlilɛꞌɛ ꞌꞌyi

44 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌnynɩbhlewlilɛ -ɛ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ ꞌle -kpaa ꞌmʋ ti. Nyɔ -lue dide ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌlru, ɔ ꞌꞌluo ꞌnɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌꞌdu -ɛ ti. ꞌBʋbʋa ꞌlbhɔ -ɔꞌo, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌwee ꞌpɛlʋ -po ꞌle ɔ ꞌye -kpaa ꞌmnɛ de.

ꞌWɛnwɛnlɛꞌɛ ꞌꞌyi

45 A -gblee, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ kɔɔꞌɔ-ɔ lɛkpikpɛɛ ꞌpɛlʋpoyi -lue ꞌbɔꞌɔ ti. 46 -Da ɔ -bhla -nɩꞌa ꞌwɛnwɛnlɛ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi a, ɔ mu-oꞌo ɔ ꞌye ꞌɔ -kɔkɔlɩꞌa klɛ ꞌpɛlʋ po ꞌle ɔ ꞌye ɛ de.

ꞌꞌPilo ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

47 *Zezii na -lrɛɛ: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ kɔɔꞌɔ-ɔ zmiꞌꞌo zmi, -bho nyɔ -poꞌa ꞌꞌpilo, -ɩ kpʋn ꞌɛ wɔn ꞌmʋ. 48 Zmi tʋtro nɛ-oꞌo. -Bho ɩ -die ꞌꞌyi, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌꞌnizemʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌjri-e ꞌꞌpilo ꞌle -koko wɔnli, ꞌle ʋn-ʋ deꞌe ti, ʋn-ʋ zaꞌa zmi ꞌꞌpilo wɔn, ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɩ -taa ꞌli, ꞌle ʋn-ʋ poꞌo ꞌle ꞌꞌnukɔ bhebhelɩ le. 49 ꞌBho ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinamʋ, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a lɩ-ɩ ꞌye -nɩ mʋ. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ-ʋ ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ ꞌmʋzɩza. 50 ꞌLe ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ ꞌꞌvuto mʋ. ꞌLe-e ꞌꞌvivia -ke ꞌkleyeɛɛ -nɩꞌo.

ꞌNynɩbhlelɩlre -ke ꞌsʋa

51 *Zezii na: A ꞌwɔn ꞌya ꞌwee ꞌmʋti ꞌnɩ -ziaka? ꞌLe ʋn na: Kɩn. 52 ꞌLe ɔ na: *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yiboyi -ɔ -ke -Lagɔ-ɔ naꞌa, ꞌle -ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌle ꞌɔ tinɩɛ ꞌmʋ -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ ɔ, yrɔɔ ꞌɩn ꞌke ɔ likpʋkpa -nɩꞌa? Ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ -glɩgbayowli-i ꞌꞌluoꞌa ꞌɔ ꞌnynɩbhlelɩlre ꞌmʋ -ɔ po ꞌɩ ꞌsʋa ꞌꞌkpi.

Nazalɛɛtɩkɔmʋ -see Zezii ꞌꞌgwlide

(Maakɩ 6:1-6; Luukɩ 4:16-30)

53 *Zezii gwɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌmnɩꞌa ꞌwee ꞌꞌyi a, ɔ ꞌzi-e ꞌbho li, 54 ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ mu, ʋn ꞌye nyni. A -gblee, ɔ ꞌpa-a ꞌbhoꞌa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli. Ɔ -nɩꞌa nyʋ -Lagɔwlu -tɔnamʋ, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede ti: Doo ɔ -zaꞌa -naagɩ -yɛɛꞌɛ? Doo ꞌmʋtikukuɛ ɔ-ɔ nʋ nɩꞌa *wɔnkulɩ -nɩɩ ꞌwlʋꞌa? 55 ꞌƖnnɔɔnɔ -naa -se -kaa tuibayi *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyu? -Ɔ ꞌma-a *Maliiꞌa ꞌꞌyu -lrɛɛ? Zaakɩ-e ꞌZʋʋzɩ-e Ziidɩ -ke Simɔɔꞌɔ vɛnyɩ? 56 -Ɔ -ke lenynuubʋnynʋkpakpɩ -nɩꞌa -laa gwlɔ ꞌmʋ -ko? Doo wɔnkuɛ -yɛɛ ꞌwlʋꞌa? 57 ꞌƐ dɩ, ꞌwa ꞌlɔ ꞌɔ lɛ, ꞌle Zezii na: -Da ꞌwee -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi-i ꞌmu-o ꞌnynɩ, -bho ɛ -se ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ, ꞌɔ -glɩgbawɔnyi, ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌbhoꞌa ꞌꞌsɛ, ꞌbho-o ꞌwa ꞌlɔ ꞌɔ lɛ. 58 Nyʋ ꞌmnʋ -see Zezii ꞌꞌgwlideꞌa dɩ, ɔ -see ꞌbho *wɔnkulɩꞌa -dadudu -nʋ -nɩ.

14

Nyʋ ꞌlbha-a *ꞌZaan Batiisɩ, ɔ ꞌye ꞌmɛ

(Maakɩ 6:14-29; Luukɩ 9:7-9)

1 A -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, Galileeꞌa ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩ ꞌwɔnꞌɔ *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩ ꞌbɔ ɔ, 2 ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: -Ɩɩn! *ꞌZaan Batiisɩ -nɩ ꞌka a, ꞌɩnnɔ maꞌa? ꞌƖnnɔ -sɔꞌɔ glu, -ɔ yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ leꞌa? ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ nʋꞌo *wɔnkulɩꞌa!

3-4 A ꞌye li-ɔ, ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌmɛmɛɛ ꞌtbha-a -da. Zɔ -lue ꞌzɔ Elɔɔdɩ ꞌkpa-a ꞌnynɔ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o Elodiadɩ. ꞌƆ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋ, ꞌɔ ꞌnynɔ moꞌo, ꞌɩnnʋ Elɔɔdɩ -zɔ ꞌɔ li. Ɔ-bɔ ꞌZaan Batiisɩ ꞌmnɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ mu-oꞌo ɔ ꞌye ɔ ꞌbho -yɛ ꞌle ɔ na: Elɔɔdɩ, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌnynɔ li-za. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ -see Elɔɔdɩ ꞌtʋ nʋꞌa dɩ, ɔ ꞌnyɛꞌɛ ꞌZaan Batiisɩ ꞌmʋ. ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ɔ -poꞌo ꞌZaan Batiisɩ nyʋ ꞌsrʋ ʋn ꞌye ɔ kpʋn, ʋn ꞌye ɔ san, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -jie ꞌmʋ po. Elodiadɩ ꞌmnʋꞌa dɩ, ɔ nʋꞌo ꞌZaan Batiisɩ kpli -nɩɩ ꞌꞌlruli. 5 Ɔ ꞌbɔ ꞌko-o ti ɔ ꞌke ꞌZaan Batiisɩ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. *ꞌZuifʋꞌa klɛ-ɛ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌZaan Batiisɩ, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ kamʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa -fanʋ ɔ ꞌbhleꞌe ku ꞌmʋtiꞌa dɩ, ɔ se ꞌZaan Batiisɩꞌa -nynaka ꞌbhle.

6 A -gblee, Elɔɔdɩꞌa ꞌwlʋwlʋgɔꞌɔ zɔ-ɔ nyniꞌo, ꞌle ɔ ꞌye nyʋklɩgbɩ ꞌla. Elodiadɩꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ leteꞌo ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi. ꞌWa letebhʋ ꞌpa-a Elɔɔdɩ ꞌmʋ, 7 ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ ꞌye ꞌꞌpli, ɔ ꞌye -zrɛ ꞌle ɔ na: Lɛ a ꞌbɔꞌɔ ti, a ꞌꞌsi ɛ ꞌnynɩ, ꞌɩn ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ. 8 ꞌBho ꞌꞌyuyigbɛꞌɛ ꞌlotʋꞌa wɔnmʋpowlu ꞌꞌkpi, ʋn na: ꞌƖn ꞌybha-a ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌꞌlru. De ɛ ꞌle ꞌꞌbo ꞌli ti, -ɩn ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ. 9 Elɔɔdɩ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌzru-oꞌo! -Ɛkedɩmaa, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ɔ -zrɛ -nɩꞌo. 10 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌsrojayi -lue ꞌsrʋ po ꞌle ɔ na: Mu, cɛ ꞌbho ꞌZaanꞌa ꞌꞌlru, de ɛ ꞌle ꞌꞌbo ꞌli ti, -ɩn -ke ɛ ꞌke yi. ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle -jie ꞌmʋ mu, ɔ ꞌye ꞌZaan Batiisɩ ꞌꞌlru ꞌꞌyicɛ, 11 ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌꞌbo ꞌli tide, ɔ ꞌye ɛ ʋ -ya, ꞌle ꞌnynaakpʋdraa ꞌye ɛ ꞌle -za ʋn ꞌye ɛ ꞌwa ꞌlotʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ.

12 ꞌZaan Batiisɩꞌa -namʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌye yi, ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌku ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɛ tinmaze. ꞌLe lɩ ꞌwee ziꞌa a, ʋn ꞌye ꞌya ꞌꞌdɩ Zezii kpa. -Kagbɛ ɛ, ꞌka-a ꞌZaanꞌa ꞌmɛmɛdɩ ziꞌo. ꞌƐ dɩ Elɔɔdɩ nʋꞌo: Zezii ꞌmo-o ꞌZaan Batiisɩ -sɔꞌɔ glu.

Nyunyuꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔnꞌɔ -gwlɩ -bue *Zezii ꞌꞌnyɩꞌe lilia

(Maakɩ 6:30-44; Luukɩ 9:1-17; ꞌZaan 6:1-14)

13 *Zezii ꞌwɔnꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye gɔlʋ ꞌli ꞌkpa, ʋn ꞌye -da cɛꞌɛ kpɔ mu. Nyʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌwlʋ-o -gwlɛ gwlɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌni wɔnli tiple ʋn ꞌye ʋ kli mu. 14 Ɔ -ke ʋn ꞌwlʋꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli, ʋn ꞌye-e nyʋꞌa -dadudu li. ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ngaze ꞌlbhɔ -ɔꞌo, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ.

15 ꞌꞌJiazɔ nyniꞌa a, ꞌɔ -namʋ ꞌnyni -ɔ li ꞌle ʋn na: ꞌYrʋ -nɩꞌe-e tikpanamʋ ꞌle ꞌnɔɔ cɛꞌɛ kpɔ. ꞌTmʋʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌke gwlɔ ꞌmʋ mu, ʋn ꞌke lilia tiꞌbɔ. 16 Ɔ na: Ɛ se -kaa ti-nmɔ ʋn ꞌke le mu. Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌnyɩ ʋ lilia! 17 ꞌLe ʋn na: -A ꞌbhleꞌa -laa ꞌꞌklenyɩ, ɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌꞌflɛɛ -muu -ke zmi ꞌsɔn! 18 Zezii na: A -yɩ ɩ ꞌɩnmʋ!

19 Ʋn -ke ɩ yiꞌa a, ꞌle ɔ na: Nyʋ ꞌwee bhla ꞌbho -sukui ꞌꞌkpi gbɔ ti! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌflɛɛ -muu -ke zmi ꞌsɔn ꞌmʋꞌꞌluo. Ɔ popoꞌo-o ꞌle yaku ꞌꞌyi, ɔ ꞌye -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌflɛɛ -ke zmi -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ. ꞌƖnnɩ ɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɔ -namʋ, ʋn ꞌgbleeꞌe nyʋ ꞌꞌyiti. 20 ꞌWa ꞌwee li-oꞌo ʋn ꞌye lbho, lililɩ ꞌye ti-sie. ꞌꞌFlɛɛ -ke zmiꞌa ꞌꞌdi-i -sieꞌa ti, ʋn ꞌtɩtɛ ꞌnɩ ti a, ɩ ꞌpo-o -cɩcɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn. 21 Ʋ-bʋ nyʋꞌa ꞌwee liꞌa, -bho nyɔ -za ꞌbho ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌnynʋkpakpɩ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyukpasiꞌa ꞌꞌsɛsɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue.

*Zezii -naꞌa-a ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi

(Maakɩ 6:46-52; ꞌZaan 6:15-21)

22 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: A ꞌkpa ꞌle gɔlʋ ꞌli. A -kɔ ꞌan nya, a ꞌke ꞌꞌni cɛ. -Bho ꞌɩn ꞌꞌnyɩ nyʋ -jolʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke yi. 23 Ɔ gwɛꞌɛ nyʋꞌa -jolʋnyɩɛɛ ꞌꞌyi a, ɔ -nɩ -lue, ɔ ꞌye ꞌle -gɔgɔ -lue ꞌꞌkpi ꞌya, ɔ ꞌye *-Lagɔ wɔn gbo po. -Da -kʋtamnɩ -nɩꞌa ꞌmʋtikpenamʋ, ɔ -nɩ -lue, ɔ ꞌye li-cɛ. 24 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli ꞌɔ -namʋꞌa gɔlʋ -flaꞌa-a -jolʋ ꞌmʋ see. Ɛ -tɛꞌɛ-ɛ ꞌkɩka gbo. -Bibie nʋꞌa -kaa, ɛ yi-oꞌo. Ʋn -ke ɛ-ɛ dede-e ꞌꞌyi ꞌle ꞌꞌtariliꞌa ꞌwɔnꞌɔ gɔlʋ ꞌke -na. 25 Zɔꞌɔ ꞌꞌyri muꞌa le -yi mʋ a, Zezii-i ꞌna-a ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ-ɔ muꞌo ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi. 26 A -gblee, -da ʋn ꞌye ꞌɔ li, ɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi -nanamʋ a, ꞌꞌlri pʋ -ʋꞌo -sɩanyɩꞌa dɩ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌwɔ, ʋn na: ꞌꞌKuzuzu moꞌo! 27 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ na: A -ku -pɔlʋ ti, -sɩanyɩꞌa -lbha amʋ -le, ꞌɩnmɔ Zezii moꞌo! 28 *ꞌPiɛlɩ na: ꞌAn -Kɔyi, -bho ɛ ꞌꞌdu -ɩnmʋ -ziaka, ꞌwɔn ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ -jeyi yi ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi. 29 Ɔ na: Yi! ꞌPiɛlɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ-ɔ muꞌo Zezii ꞌꞌyi. 30 Ɔ -gbʋꞌa -bibie ya, -sɩanyɩ ꞌlbhɔ -ɔꞌo, ɔ ꞌꞌbhlu-o ꞌꞌnidu, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ: ꞌAn -Kɔyi, ꞌpʋʋn ꞌɩnmʋ! 31 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii ꞌsro-o sʋ -nalo, ɔ ꞌye ɔ kpʋn ꞌle ɔ na: -Ɩn -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ke! Leedɩ -aꞌa -pɔlʋ ꞌkɔlʋꞌa? 32 Ʋn -nɩ ꞌsɔn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌya-a ꞌle gɔlʋ ꞌli. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, blenyi, -bibie ꞌbhɔ-ɔꞌo. 33 ꞌBho ꞌmnɔ ꞌɔ -namʋ -nɩꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli ꞌwee ꞌpo -ɔ ꞌkolri wɔnyi glu ꞌle ʋn na: -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ɩn ꞌꞌduꞌo -ziaka.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o Genɩzalɛɛtɩꞌa ꞌꞌgwizimʋ

(Maakɩ 6:53-56)

34 Ʋn cɛꞌɛ ꞌꞌni, ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Genɩzalɛɛtɩ, ꞌle-e ꞌwa gɔlʋ -kpʋn -nɩꞌe ꞌkpʋkpʋ. 35 Ʋn nyniꞌa -nalo, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌfɔ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi yiboꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ yiyidɩ ꞌle ꞌwa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ti-wa, ꞌle ʋn-ʋ yɔ ꞌɔ ꞌꞌgwizimʋ ꞌwee. 36 Nyʋ bhade ꞌnɔ-ɔ li ꞌꞌgwizimʋ ꞌke ꞌɔ -bana liꞌtʋ fɔfʋyiti, ꞌle, ꞌꞌgwizimʋ-ʋ ꞌtʋꞌa ꞌɔ -bana li, -Lagɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋꞌo.

15

ꞌꞌNa ꞌꞌweꞌa ꞌbhosiewlu-ae, -ale -Lagɔꞌɔ -nɛ?

(Maakɩ 7:1-13)

1 ꞌBho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *Faliziɛɛnyɔ gbɩ -ke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋtɔlʋ ꞌwlʋ-o Zelizalɛɛmʋ, ʋn ꞌye *Zezii -bodɩ yi ꞌle ʋn ꞌye ɔ tidede, 2 ʋn na: *-Aꞌa -namʋ ꞌcɛ-ɛ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa gba ꞌmʋ. ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka nyɔ-ɔ lreꞌa kwa ꞌle -a ꞌsaaꞌa li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa nʋ -kaa ꞌle ʋn-ʋ liꞌo. Leedɩ ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌnaꞌa? 3 Ɔ na: ꞌLe aꞌba ꞌꞌbhi ꞌle, a -see -Lagɔꞌɔ gba ꞌmʋcɛꞌɛ? ꞌMna na, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa gba a-a kpʋnꞌo ꞌꞌyi tenyɩ. 4 -Lagɔ na: ꞌꞌDu ꞌbho -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa wlu. -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ: -Yɔ nʋꞌa ꞌɔ -tɩta -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌꞌweꞌa -lue ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ɔbɔ ꞌke ꞌlbhɛ-ɛ ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo. 5-6 -Lagɔ ꞌlɛ-ɛ -kaa see, ꞌɛ dɩ, a-bʋ -yʋʋ, a-a tbhɛꞌɛ ɩ-bɩ -Lagɔꞌɔ gba ꞌmnɩ ꞌꞌkpi ꞌle a-a tɔꞌɔ -kaa nyʋ. -Bho dɩ kpʋn -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ -bodɩ yi, -ɩn ꞌke ʋ -kpa ꞌle -ɩn ꞌke na: ꞌƖn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, lɩ ꞌɩn ꞌke ꞌka amʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌɩn ꞌꞌnyɩ -ɩ -Lagɔ -bonyaa ꞌmʋ, -bho -ɩn ꞌlɛ -kaa, -aꞌa nyɔtu se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ʋ -kpa. ꞌKa-a aꞌba ꞌꞌsɛ-ɛ tʋtɔꞌo ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Bho a -ka -kaa-a nʋ, a ꞌpo-o -Lagɔꞌɔ wlu ꞌplʋ ꞌmʋ ti. 7 A-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Aaan! Dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, aꞌba ꞌꞌkpidɩ -ke damʋ ɔ -zaꞌa -ziadɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌbhle-e ꞌgɩꞌa? -Kagbɛ ꞌka-a ɔ ꞌcnɩ ɛꞌo:

8 -Lagɔ na: ꞌBho -mɩɛ ꞌꞌyi ʋ-bʋ nyʋ -nʋʋ ꞌbhle -nɩꞌe ꞌan ꞌnynɩ, ꞌwa -pɔlʋ se ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi -nɩ -ka -zɛgɛka. 9 -Bho koo ʋn bʋbɔ ꞌɩnmʋ kplokplo, bhebhelɩ moꞌo, -ɛkedɩmaa, nyunyuꞌa ꞌliticɛdɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌan wlu.

Lɩ-ɩ poꞌa nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ

(Maakɩ 7:14-23)

10 A -gblee, ꞌkla ꞌmnɔꞌɔ dɩ, *Zezii ꞌla-a nyʋꞌa -dadudu ꞌle ɔ na: Aꞌba ꞌwee, a po ꞌɩnmʋ -lokui, a ꞌke ꞌan wlu ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka. 11 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: Lililɛ nyɔ-ɔ liꞌa, ꞌɛ po nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Lɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɛ po ꞌɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 12 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle *ꞌɔ -namʋ ꞌye ɔ linyni ꞌle ʋn na: Wlu -ɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌkpʋn-o *Faliziɛɛn ꞌꞌwe li, -ɩn yibo nɩ ꞌnɩ? 13 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: -Lololɛ -yɛ ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli -seeꞌa -lo, ɛ-ɛ ꞌye-e glu -zɛ -mʋ. 14 A ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti! Ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌlɔmʋ -yʋ tɔꞌɔ nyʋ -jolʋ. ꞌLe, -bho ꞌꞌlɔyi ꞌbhlee ꞌɔ -bolɔyi -kɔɔtu wɔnyi a, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn-ʋ ꞌgaꞌa ꞌle ꞌꞌbhie ꞌli ti.

15 Ɔ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi -nɛɛ ꞌꞌyi a, *ꞌPiɛlɩ ꞌꞌluoꞌo-o wlu ꞌmʋ, ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, zɩza ꞌꞌyi ꞌmnɩ gbɔ! 16 ꞌLe Zezii na: A-bʋ -yʋʋ ꞌku-o -loku ꞌmʋ -lrɛɛ? 17 A -see -bhla tiꞌwɔn ke? Lɛ nyɔ-ɔ liꞌa, ꞌɛ po nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɛkedɩmaa, ɛ-ɛ ꞌmu-o ꞌɔ ꞌlimʋ. -Bho ɔ mu ꞌkwla ꞌꞌkpi ꞌle ɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌmʋ. 18 Lɩ nyɔ-ɔ popoꞌa ꞌgwlʋti, ɔ-ɔ nʋꞌa, ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ po ꞌɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 19 ꞌLe nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌle-e ꞌꞌnyinyninaagɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo, ꞌɩnnɩ ꞌꞌtuuꞌo nyɔ ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩ -nɩɩ: ꞌLe nyɔ-ɔ ꞌlbhaꞌa ꞌꞌku, ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe -yranynɔbha, ɔ-ɔ ꞌꞌwɩlɩꞌo, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌyriꞌo, ɔ-ɔ cɛꞌɛ sɩn, ɔ-ɔ nyniꞌe nyʋꞌa ꞌnynɩ wɔn. 20 A -gblee, lɩ-ɩ poꞌa nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! -Bho -ɩn -see kwa -lre ꞌle -ɩn ꞌke li, ꞌɛ po nyɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ.

ꞌLaganynaakpʋ ꞌde-e *Zezii ꞌꞌgwli

(Maakɩ 7:24-30)

21 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌzi-e ꞌbho li, ɔ ꞌye Tiilɩ -ke Sidɔɔbhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. 22 Ɔ nyniꞌa ꞌle, Kanaanynaakpʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi see ꞌyi -ɔ -bodɩ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo: ꞌAn -Kɔyi, ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ꞌye ꞌan ngaze! ꞌAn ꞌꞌyunynaakpʋ se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle, ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. 23 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ ꞌꞌsuu ꞌnʋ ꞌmʋ-ɛ. ꞌƐ dɩ *ꞌɔ -namʋ nyni ꞌɔ li, ʋn na: Lɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, nʋ ɛ ʋ -bodɩ ʋn ꞌke mu, ꞌwa wlu ꞌkpʋn-o wɔn, ʋn ꞌke -amʋ kli ꞌwlʋ. 24 Ɔ na: *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌɩn yiꞌo. Ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌꞌmamabhlabhlɩ. Ʋn se *ꞌꞌyriliduyi ꞌbhle. ꞌWa -klɩgbɩꞌa -tɔ nʋ -Lagɔꞌɔ -jolʋ.

25 ꞌNynaakpʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni -ɔ li, ʋn ꞌpo -ɔ ꞌkolri wɔnyi glu ꞌle ʋn na: ꞌAn -Kɔyi, -kpa ꞌɩnmʋ! 26 A -gblee, ɔ na: Ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ -ɩn ꞌke ꞌꞌyreetɩ lililɛ wɔn ꞌꞌyi -za -ɩn ꞌke ɛ gbi ꞌꞌnyɩ. 27 (-Ɛ -ke dɩ ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ʋn -se *ꞌZuifʋnynaakpʋ -ko.) ꞌLe ʋn na: Kɩn, ꞌan -Kɔyi, -ziadɩ moꞌo. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, -bho gbeꞌa -yowli -ka li, lililɩꞌa kɔtɩ ꞌgaꞌa ti, gbe -mnɛɛ-ɛ li-oꞌo o! 28 ꞌLe Zezii na: A ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli -ziaka. -Ka a ꞌybhaꞌa a, ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌwlʋꞌo ꞌwa ꞌꞌyu ꞌmʋ-ɛ. Ʋn ꞌpʋn-oꞌo.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu

29 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ziꞌe ꞌbho-o li, ɔ ꞌye Galileeꞌa -badaklagba wɔnli le mu, ɔ ꞌye -gɔgɔ -lue ꞌꞌkpi ꞌya, ɔ ꞌye ti-de. 30 -Ka ɔ -nɩꞌa ꞌbho, nyʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌꞌgbu-o ti, ʋn ꞌbhle-e ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ. Topomʋ o, -nɩanɩamʋ o, ꞌꞌlɔlɔmʋ o, -yʋ ꞌma-a bobo -ke ꞌwalɩꞌa -dadudu -lrɩɩ, ꞌɩnnʋ ʋn-ʋ yaꞌa Zezii ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋꞌo. 31 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ʋn ꞌyeꞌa ꞌɛ lɛtu li, wɔn ꞌma-a ꞌwa klɛ ti tenyɩ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ɩɩn! Nyʋ-ʋ ꞌma-a bobo, wa-a wlu-oꞌo. Topomʋ-ʋ na-oꞌo. ꞌꞌLɔmʋ ꞌye-e ti; ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ *Izrayɛɛlɩꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

*Zezii ꞌꞌnyɩ-e nyunyuꞌa ꞌꞌdui bue lilia

(Maakɩ 8:1-10)

32 A -gblee, *Zezii -ke nyʋ ꞌmnʋ nʋ ꞌbho ꞌwɩ tan ʋn -see lɛ li, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌɔ -namʋ ꞌla ꞌle ɔ na: -Yeee! Nyʋ -nʋʋ, ꞌwa dɩ ꞌbhle-e ngaze ꞌmʋ ꞌꞌsɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn -ke ʋn ꞌnʋ-o ꞌnɔɔ ꞌwɩ tan, ʋn -see li. ꞌWa -dadudu ꞌwlʋ-o nya. -Bho ʋn -sɔ ꞌmʋ, -bho ʋn -ka ʋ ꞌꞌbhli le-e mu, ʋn-ʋ ꞌye-e -jeyi ꞌkpna -nɩ -mʋ. ꞌƐ dɩ, -bho -a se ʋ lilia ꞌꞌnyɩ, -a se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ʋn ꞌke mu. 33 ꞌLe ꞌɔ -namʋ na: Nyʋ-ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ, ꞌnɔɔ -tɛꞌɛ -kaa, ꞌnɔɔ gwlɔ seꞌa -nɩ, ꞌle, doo -a ꞌke lililɛ -za, -a ꞌke ʋ ꞌꞌnyɩꞌa? 34 ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌꞌFlɛɛ ꞌdiɛ a ꞌbhleꞌa? ꞌLe ʋn na: -A ꞌbhle-e ꞌꞌflɛɛ -mɛɛsɔn -ke zmiyɔ -gbɩ.

35 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌle ɔ na nyʋ ꞌwee bhla gbɔ ti, ꞌle ʋn ꞌye gbɔ tibhla, 36 ɔ ꞌye ꞌꞌflɛɛ -mɛɛsɔn -ke zmiyɔ gbɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɩ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɩ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye ɩ nyʋ ꞌꞌyitiꞌgblee. 37 ꞌWa ꞌwee li-oꞌo, ʋn ꞌye lbho, lililɩ ꞌye ti-sie. ꞌYa kɔtɩ -sieꞌa ti, ʋn ꞌtɩtɛ ꞌnɩ ti, ɩ ꞌpo-o -cɩcɩ -mɛɛsɔn. 38 Nyʋ-ʋ liꞌa a, -bho nyɔ -za ꞌbho ꞌnynʋkpakpɩ -ke ꞌꞌyreetɩ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyukpasiꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌdui -nɩ -bue. 39 Ʋn liꞌa a, Zezii ꞌꞌtayi ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti, ʋn ꞌye le mu. Ʋn muꞌa a, ꞌle ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌle gɔlʋ ꞌli le ꞌkpa, ʋn ꞌye Magadaabhlʋkpa ꞌꞌkpi mu.

16

*Faliziɛɛn -ke *Sadiziɛɛn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke *wɔnkulɛ -lue liꞌye

(Maakɩ 8:11-13; Luukɩ 12:54-56)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Faliziɛɛn -ke *Sadiziɛɛn ꞌyi-e *Zezii -bodɩ ʋn ꞌye ɔ ꞌbhakʋplʋ le ꞌgbaa -nɩ, ʋn ꞌye ɔ tidede: -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔ lbho -ɩnmʋ -ziaka, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, nʋ -daa -aꞌba ꞌꞌyigbeyi *wɔnkulɛ -lue -a ꞌke ɛ liꞌye. 2 ꞌLe ɔ na: ꞌBho ꞌyrʋꞌa tiganamʋ, ꞌle a ꞌke yaku liꞌye, ꞌle ɛ ꞌke zaan a, a-a ꞌnʋ-o: -Vlii ꞌwla-oꞌo, 3 ꞌle ɛ ꞌke -druma ꞌꞌdu a, -bho yayi -nɩ -tukuu, a-a ꞌnʋ-o: ꞌꞌNi-i ꞌye-e -lbha -mʋ. A yiboꞌo-o yaku ꞌꞌyiꞌa lɩ-ɩ ziꞌa ꞌꞌtibheli, ꞌle, -nɔɔ -ke ꞌmʋyibolɩꞌa dɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ see, a se ɩ ꞌꞌyiyibo! 4 ꞌTraamʋꞌa nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ ꞌꞌyi-kpʋn, -ʋ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke wɔnkulɩ liꞌye. ꞌLe ꞌɛ -lue ꞌtɩn -see -nʋ-ɛ yi, -bho ɛ -se *Zonaasɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ nɛꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ ꞌyeꞌa -nʋ-ɛ mʋa ƆFa16 4 -Bho a ꞌke Zonaasɩꞌa wɔnkulɛ ꞌmʋtiꞌwɔn, a -gbʋ ꞌle Mt 12 40.

*Faliziɛɛn -ke *Sadiziɛɛnꞌɛ -tɔtɔlɩ

(Maakɩ 8:14-21)

5 Ʋn cɛꞌɛ ꞌꞌni a, ꞌle *ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌgwlʋtipopo -ka ʋn -seeꞌa ꞌꞌyidieflɔɔ ꞌmʋꞌꞌluo. 6 ꞌLe *Zezii na: ꞌBho *Faliziɛɛn -ke *Sadiziɛɛn ꞌꞌweꞌa ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛꞌɛ damʋ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! 7 ꞌƆ -namʋꞌa ꞌꞌsɛ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ ꞌkabhaꞌo: -A -ke ꞌꞌyidieflɔɔ -see yiꞌa dɩ ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa lɛ-ɛ! 8 Dɩ ʋn -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Leedɩ a nʋꞌo -a se ꞌꞌyidieflɔɔ ꞌbhle, ꞌɛ dɩ ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌnaꞌa? A -see -bhla ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ke! 9 A -see -bhla tiꞌwɔn ke? ꞌꞌFlɛɛ -muu ꞌɩn cɩcɛꞌɛ ti, nyunyuꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue liꞌa -ɩ -sieꞌa ti, a -see ꞌya dɩ ꞌgwlʋtipopo? Ʋn liꞌa ꞌle, lililɩꞌa -cɩcɩ ꞌdiɛ -sieꞌe tiꞌa? 10 ꞌLe ꞌꞌflɛɛ -mɛɛsɔn nyunyuꞌa ꞌꞌdui -bue liꞌa ꞌle ɩ ꞌyeꞌa ti-sie, a -see ꞌya dɩ ꞌgwlʋtipopo? Ʋn liꞌa ꞌle, lililɩꞌa -cɩcɩ ꞌdiɛ -sieꞌe tiꞌa? 11 -Ka ꞌɩn -see amʋ ꞌꞌflɛɛꞌɛ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za, lɛ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, aꞌba ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti? ꞌBho Faliziɛɛn -ke Sadiziɛɛn ꞌꞌweꞌa ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛꞌɛ damʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! 12 Ɔ muꞌa ꞌbho wlu ꞌmnɛꞌɛ da le a, -yrɔzaa! ꞌle ꞌɔ -namʋ ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. -Ka ɔ -seeꞌa ka ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛzɛgɛ ꞌnynɩ ꞌꞌsi, ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌa ka Faliziɛɛn -ke Sadiziɛɛn ꞌꞌweꞌa -tɔtɔlɩ ꞌnynɩ, ꞌle ʋn ꞌye ɩ yibo.

*ꞌPiɛlɩ na *Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ

(Maakɩ 8:27-30; Luukɩ 9:18-21)

13 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye -gwlɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋꞌa Sezalee -bhoga mu. ꞌBho-o Zezii dede -nɩꞌe ꞌɔ -namʋ ti: ꞌAn -namʋ-a, -bho nyʋ -ka ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ʋza ꞌle, ʋn na ꞌyɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? 14 ꞌLe ʋn na: Nyʋ na -ɩnmɔ ꞌmo-o *ꞌZaan Batiisɩ, -lrʋʋ na -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌwa -lue -ɩn ꞌꞌduꞌo, -lrʋʋ na -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii -ɩn ꞌꞌduꞌo, ꞌle -lrʋʋ na -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Zelemii -ɩn ꞌꞌduꞌo. 15 ꞌLe ɔ na: -Bho ɛ ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi -bodɩ ꞌle, ꞌyɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? 16 ꞌLe Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, Tinɩlagɔꞌɔ ꞌꞌyu.

17 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌbho-o ɔ -nʋ -nɩꞌe: Zonaasɩꞌa Simɔɔ, -ɩn ꞌwa-a ti, wlu -nɛɛ, ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɩnnɔ po ꞌɛ -ɩnmʋ wɔn ꞌmʋ, nyunyɔ -see -ɩnmʋ -ziadɩ wɔn ꞌmʋ po. 18 ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌwɩ -ɩ -ɩnmʋ ꞌꞌyiti, trɩ -ke ꞌꞌkpi nyʋ-ʋ -poꞌa -budu a, -ɩn -ke ɛ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn ꞌꞌluoꞌo -ɩnmʋ ꞌmʋ -aꞌa lbhʋ ꞌmʋ nyunyuꞌa -dadudu ꞌke ꞌɩnmʋ -bodɩ yi, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌwa nyamna ꞌꞌdu. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayiꞌa wɔnkuɛ -ke ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuo -see nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyi-pa yi. 19 Nyʋ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa -kɔ mʋ, -ɩnmɔ ꞌye ꞌwa nyamna ꞌꞌdu mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌan wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ. -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ -ke -ɩn -naꞌa a, ꞌle ɛ ꞌmʋ lɛꞌꞌo lɛ -a ꞌyeꞌa ꞌmʋꞌkaa mʋ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli-i ꞌye -ɛ ꞌmʋꞌkaa -mʋ -lrɛɛ. Lɛꞌꞌo lɛ -a ꞌyeꞌa wɔn ꞌꞌkpiti-cɛ mʋ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli-i ꞌye -ɛ wɔn ꞌꞌkpiti-cɛ -mʋ -lrɛɛ. 20 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle ɔ na: -Ka ꞌɩn ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, nyɔꞌɔ ꞌwɔɔn nɩ amʋ wɔn ꞌꞌyi ꞌbɔ -leꞌꞌa!

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ -ke ꞌɔ glusɔdɩ ꞌmʋ

(Maakɩ 8:31–9:1; Luukɩ 9:22-27)

21 A -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, *Zezii ꞌkpa-a ꞌbho, lɩ -Lagɔ ꞌwɔnꞌɔ -ɩ ꞌye ꞌɔ -bodɩ -yi mʋ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌo *ꞌɔ -namʋ. Ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌle Zelizalɛɛmʋ -mu -mʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ʋn nmaze ꞌɩnmʋ ti, ꞌan ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ, ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌƖnnɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ. 22 ꞌƆ ꞌꞌyitiflɔwlu ꞌmnɛ -see *ꞌPiɛlɩꞌa -pɔlʋ -bhlua, ꞌɛ dɩ ɔ -ke ɔ -jri-ɛꞌɛ gbɔ ꞌle ɔ na: -Woofoa! ꞌAn -Kɔyi, ꞌya lɛtu -see -ɩnmʋ -bodɩ -yi yi. 23 ꞌPiɛlɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌꞌyiti ꞌle ɔ-ɔ wlu ꞌnɔ ꞌꞌlruli, ɔ na: *Sataan! po ꞌɩnmʋ le! Lɩ -ke -Lagɔ seꞌa -ybhɛ, ꞌɩnnɩ -a popoꞌo ꞌgwlʋti. -Ɩn ꞌbɔ-ɔ ti -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ po, ꞌle, lɛ -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩn ꞌke nʋ, -ɩn ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za, -ɛkedɩmaa, -aꞌa popo -Lagɔꞌɔ ka ꞌgwlʋti, nyunyɔnaagɩ -ɩn ꞌbhleꞌe ꞌmʋ.

24 ꞌLe ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: Nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -yɩ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋdɩ, ɔ po ɩ ti ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ. Ɔ ꞌwɔn ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye kplokplo, ꞌle ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ ɛ ꞌbhɛɛꞌo nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɛ ꞌke ngazemɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuoka ꞌꞌdu. 25 Nyɔ -yɔꞌɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, -ɔ sɩaꞌa ꞌan dɩ kplokplo ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌmɛnamʋ nyni, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌli, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 26 -Gblee, -bho -ɩn ꞌꞌdu ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩ ꞌweeꞌa ꞌyeyedɩ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle, leelɛ -ɩn ꞌyeꞌe ꞌtɔ ꞌbhoꞌa? ꞌYa ꞌwee ꞌmo-o bhubhulɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌya lɛtu se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 27 -Ziaka, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle ꞌan -tɩta -Lagɔ gbo ꞌwlʋ -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi yi. ꞌLe ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ. ꞌBho ꞌmnɔ, nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ dɩ ɔ nʋꞌa ꞌle ɔ ꞌke ꞌya ꞌpɛlʋ ꞌye. 28 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌan nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ da ꞌye. A-bʋ -nɩꞌa -laa, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ -see ꞌmɛ yi, a-a ꞌye-e ꞌɛ da ꞌye -mʋ. ꞌKa-a Zezii ꞌlɛꞌo.

17

*Zeziiꞌa ꞌꞌyigba-a vlan-aꞌo

(Maakɩ 9:2-13; Luukɩ 9:28-36)

1 *Zezii -zaꞌa ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ, ɔ nʋ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌwɩ -mɛɛlo, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌPiɛlɩ, Zaakɩ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu *ꞌZaan ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌle trɩklagba -lue ꞌꞌkpi ꞌya. ꞌLe-e ɔ -ke ʋn -cɛꞌɛ li. 2 Ʋn nyniꞌa ꞌle trɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌgamʋ, ꞌwa ꞌꞌyri nʋꞌa -kaa, ɩ katiꞌo, ꞌle, -vlavlɩ ꞌbhɛɛꞌɛ Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi a, ʋn ꞌye ɩ liꞌye. ꞌƆ ꞌꞌyigba -ke ꞌɔ -banɩ ꞌꞌplu-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ vlanꞌo tenyɩ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋꞌa ꞌꞌpluplulɩ nyɔ ꞌkɩ ɩ likpʋkpa -nɩ, ɩ se -nɩ. 3 *ꞌƆ -namʋ tan nʋꞌa -kaa, *Moyiizɩ -ke *Elii ꞌma-a -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -bɛnyɩ, ʋn ꞌye -ʋ li ꞌle ʋn -ke Zezii-i wluꞌo. 4 Ʋn ꞌye ꞌʋ -kaa li a, ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke ꞌnɔɔ -de. -Bho -ɩn ꞌwɔn ɔ, ꞌle -a ꞌke -pepe tan po, -aꞌa -nɛ -lue, Moyiizɩꞌa -nɛ -lue, Eliiꞌa -nɛ -lue. 5 Wlu ꞌmnɛ ꞌꞌsri ꞌle ꞌPiɛlɩꞌa wɔn ꞌmʋ, ꞌmʋkudruku-u vlanꞌa ꞌwlʋ-o ꞌle yaku ꞌli, ɛ ꞌye ꞌwa klɛ -zuzu ꞌꞌlruꞌꞌjri. Wlu -lue-e ꞌwlʋꞌa ꞌle -druku ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɛ na: ꞌAn ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌka-a. Ɔ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌan ꞌbʋbʋaꞌa klɛ. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o Zezii. A po ɔ -lokui! 6 -Da ꞌɔ -namʋ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ, -sɩanyɩ ꞌlbhʋ -ʋꞌo tenyɩ; ʋn ꞌga-a ti; ʋn ꞌpo-o ꞌꞌyigba glu. 7 Ɔ ꞌnyni -ʋ li ꞌle ɔ ꞌye ʋ liꞌtʋ, ɔ na: A -sɔ ꞌmʋ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! 8 Ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn gbʋgbʋꞌa ti, ʋn -see nyɔ liꞌye -bho ɛ -se Zeziiꞌa ꞌꞌsɛ, ꞌɩnnɔ -ke ʋn -nɩ ꞌbho.

9 Ɩ ziꞌa -kaa a, ʋn-ʋ ꞌwlʋ-o ꞌtɔ ꞌle trɩ ꞌꞌkpi. Ʋn -nɩꞌa ꞌdrenamʋ ꞌle Zezii ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu: Lɩ-ɩ -ke da a ꞌyeꞌa -laa, aꞌba -zɩ ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ -le, ꞌle ɛ ꞌke ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa glusɔnɔɔ ꞌꞌkpi bhlaꞌꞌa! 10 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ ꞌye ɔ tidede: -Aꞌba -Tɔyi, *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ na Elii ꞌke yi -tanyɩ. ꞌKa-a maꞌa? 11 ꞌLe ɔ na: Kɩn, ꞌka-a moꞌo. Elii ꞌke nya -kɔ -ziaka ꞌle ɔ ꞌke lɩ ꞌwee nmaze, ɩ ꞌke ꞌꞌyrili-nmɔ. -Bho ɔ yi-ɔ ɔ, ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌke yi. 12 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, Elii yi-oꞌo see, nyʋ -see ɔ ꞌꞌyiyibo. Lɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩnnɩ ʋn nʋ ꞌɔ ꞌꞌlruli. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ꞌꞌbhuo ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya mʋ -lrɛɛ. 13 -Ka ɔ ꞌꞌsiꞌa ka *ꞌZaan Batiisɩ ꞌnynɩ, ꞌɔ -namʋ ꞌwɩn -ɩ ꞌmʋti ꞌꞌgamʋ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌdana -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ

(Maakɩ 9:14-29; Luukɩ 9:37-43a)

14 A -gblee, ʋn -ka ꞌbho trɩ ꞌzɔ-ɔ nyni, nyʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru, ʋn-ʋ fuo ꞌnʋ-ʋ wɔn. ꞌWa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌyi-e *Zezii -jeyi, ɔ ꞌye ɔ bhɩ gbɔ -gble. 15 Ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌye ꞌan ꞌꞌyuꞌa ngaze! Ɔ se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle. Ɔ ꞌbhle-e -sukusuku ꞌmʋ. -Bho ꞌɛ ꞌcʋsasʋ ꞌwlʋ, ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ɔ-ɔ ꞌkpa-a nɛ ꞌmʋ, ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ɔ-ɔ ꞌkpaꞌa ꞌꞌnukɔ. 16 ꞌƖn -yɔ ꞌɔ-ɔ *-aꞌa -namʋ ꞌle ʋn se ꞌɔ ꞌpʋʋnpʋan ꞌbhɛɛ. 17 ꞌLe Zezii ꞌye -kaa ꞌɔ -namʋ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌyiꞌlɛ: -Wooo! A-bʋ -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikmumʋ -ʋ -ke dɩ -nyniꞌa ꞌꞌyrili, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ke! Bhubhuyitiꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ sɩaꞌa -kaa aꞌba dɩ kplokploꞌa? -Bhlaaka a ꞌke ꞌtɔ tiꞌwɔnꞌɔ? Ɛ -nmɔꞌɔ -kaa-a ti, a -ya ꞌɩnmʋ ꞌꞌyuyigbɛ! ꞌLe ʋn -ke ɔ ꞌye yi. 18 Ɔ yiꞌa a, Zezii ꞌꞌplaanꞌa-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌlruli ꞌꞌyikmaka, ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu, ꞌdɔ ɔ ꞌmʋ! ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌye ꞌꞌyuyigbɛ ꞌmʋ ꞌda, ɔ ꞌye ꞌpʋn ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ.

19 Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -cɛꞌɛ li, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tidede: Leedɩ -a nuꞌo ꞌꞌyuyigbɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ti, ꞌle -a se ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ? 20 Le ɔ na: -Ɛkedɩmaa, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho a de ꞌkɩ ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli -toope a, lɛ-ɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi -see amʋ wɔn ꞌꞌyi ti-nyna yi, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌye-e amʋ ꞌmʋꞌwɔɔn -mʋ. [ 21 ꞌLe -Lagɔꞌɔ libhadeɛ -ke -supɛɛ ꞌmʋ, ꞌle-e nyɔ-ɔ nʋ nɩꞌe ꞌya ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzutu ti.]

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ -ke ꞌɔ glusɔdɩ ꞌmʋ -lrɛɛ

(Maakɩ 9:30-32; Luukɩ 9:36-45)

22 Ɩ ziꞌa -kaa a, zɔ -lue ꞌzɔ *Zeziiꞌa -namʋ -ke ɔ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌbho Galilee ꞌꞌlru, ꞌle, dɩ-ɩ ꞌye ꞌɔ -bodɩ -yi mʋ, ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ: ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ, 23 ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌɩn nmaze-ɛ ti, ꞌan ꞌmɛwɩꞌa tanzɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke glu -sɔ, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. Wlu ꞌmnɛ -nyniꞌe-e ꞌɔ -namʋ ꞌgwlʋ li.

*-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa zʋn ꞌliꞌa lapoo *Zezii ꞌꞌpɛleꞌo.

24 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌmu-o Kapɛnayiimʋ. Ʋn nyniꞌa, nyʋ-ʋ zaꞌa *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lapoo ꞌye-e *ꞌPiɛlɩ li, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tidede: Aꞌba -tɔyi -ke a -naꞌa, ꞌɔ ꞌꞌpɛle lapoo? 25 ꞌPiɛlɩ na: Leedɩꞌa, ɔ-ɔ ꞌꞌpɛle nɛ-oꞌo. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔbɔ-e Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -lrʋʋ ꞌnyni-e -budu -lue wɔnyi. Ʋn paꞌa a, ꞌle Zezii ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo -antanyɩ ꞌle ɔ na: Simɔɔ, koo -a popoꞌo ꞌgwlʋtiꞌa? -Mnɔɔɔ -bodɩ ꞌle, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yɔɔ ꞌꞌpɛleꞌe lapoo, ɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌbhlʋkpayowliklagba, ꞌɔ nyʋ-ae -ale ꞌlɩkpʋ? 26 Ɔ na: ꞌLɩkpʋ moꞌo. Zezii na: -Ka -lue ꞌmnɔ, -yʋ ꞌma-a ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa nyʋ, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke lapoo ꞌꞌpɛle. 27 -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmna ꞌꞌduꞌo, ꞌɩn se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌpɛle, ꞌle ɛ ꞌye -kaa ꞌmʋ-nɩꞌa dɩ, -abʋ -see nyʋ dɩ li-kpʋn yi ꞌle ʋn -kaa ꞌcɛ po. ꞌƐ dɩ, mu ꞌle -badaklagba kɔ, po ꞌle gwɛ. -Antanyɩzmi -a ꞌyeꞌa ꞌꞌfla mʋ, ꞌbhɛ ɛ wɔn ꞌmʋ, -a ꞌye-e ꞌle nɛtɛmɔni ꞌyee -mʋ. ꞌꞌPɛle -nɩ nɛ -a -nɩ ꞌsɔn ꞌꞌlrumʋꞌa lapoo.

18

*Zeziiꞌa -namʋ na: Yɔɔ ꞌmo-o -klagbaꞌa?

(Maakɩ 9:33-37; Luukɩ 9:46-48)

1 A -gblee, zɔ -lue ꞌzɔ, *Zeziiꞌa -namʋ ꞌnyni -ɔ li, ʋn ꞌye ɔ tidede: -Bho -aꞌa nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ -nɔɔ nyni ꞌle, yɔɔ ꞌmo-o -klagbaꞌa? 2 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌla-a ꞌꞌyuyigbɛ -lue ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ti-nyna ꞌle ɔ na: 3 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ka a-a popoꞌa ꞌgwlʋti, -bho a se ꞌna ꞌꞌyizizia ꞌle a ꞌke ꞌyɔɔ -ka ꞌꞌyuyigbɛ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌmna se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke aꞌba -kɔyi ꞌꞌdu. 4 ꞌAn nyʋ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -kɔ mʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -klagba-a ꞌmo-o nyɔ-ɔ yaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ, -ɔꞌɔ ꞌnɛꞌɛ dɩ ꞌmʋti ꞌꞌdanaka. 5 ꞌƆ nyɔtu, nyɔ -yɔ ꞌꞌduꞌa ꞌan dɩ -ɔ kpʋn ꞌɔ -gli, de ꞌꞌgwli ꞌɩnmɔ -ɩn kpʋnꞌo.

*Zezii na: A -ke ꞌꞌnyinynidɩ cɩcɛ ꞌꞌyi

(Maakɩ 9:42-48; Luukɩ 17:1-2)

6 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ -ka ꞌꞌdana, -bho nyɔ -lrɔɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke ɔ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa ꞌle ʋn ꞌke ꞌan ꞌꞌgwlidedɩ ꞌbhɔ ɔ, -bhladɩ ɔ -see ꞌɛ nʋ ke, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ꞌɔ nyunyɔtu, ʋn ꞌke ɔ sʋkpʋmua -bluu ꞌzɔ tisɩsan ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌtɔnni kɔ po. 7 Ngazedɩꞌa ꞌyɛɛ ꞌkaaꞌa? Lɩꞌa -dadudu-u ꞌꞌtuuꞌo nyʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌkmʋ -yɛ -ke ꞌꞌkpi ꞌya lɩtuꞌa ꞌwlʋ-aꞌo! ꞌYa lɩtu -see ꞌnɔɔ -bɔ yi. -Yɔ ꞌꞌtuuꞌa nyʋ ꞌya lɛtuꞌa nʋnamʋ, ꞌɔ dɩ-ɩ ꞌye-e ngaze ꞌmʋꞌbhle -mʋ ꞌꞌsɛ!

8 *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa sʋ ꞌle ɛ ꞌke -aꞌa bhʋ ꞌꞌdu, -bho ɛ ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, cɛ ɛ ꞌbho, -ɩn ꞌke ɛ ꞌle nya ꞌꞌvuto, ɛ ꞌke -ɩnmʋ gbo-tɛ. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke sʋgbɔdie ꞌbhle ꞌle -ɩn ꞌke bhʋgbɔdie ꞌbhle ꞌle -ɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. -Bho -ɩn se ɛ ꞌbho cɛ ɛ, -ɩn -ke -aꞌa sʋɩ -ke bhɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ -mu -mʋ. 9 ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌꞌyri-i ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ -lrɛɛ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, ꞌꞌtru ɛ ꞌle, ꞌꞌvuto nɛ ꞌle nya ɛ ꞌke -ɩnmʋ gbo-tɛ. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke ꞌꞌyriyʋɛ -lue ꞌbhle ꞌle -ɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. -Bho -ɩn se ɛ ꞌle ꞌꞌtru a, -ɩn -ke -aꞌa ꞌꞌyriyɔ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌle nɛ ꞌmʋ -mu -mʋ, ꞌnɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Geɛɛnɩ.

ꞌꞌMamabhlabhlɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Luukɩ 15:3-7)

10 *Zezii poꞌa ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ, -klaabonyʋ -yʋ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ ꞌꞌdanaka, ꞌle a -kaa ꞌwa -lue ꞌꞌyiꞌꞌpli. ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -ziaka, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili. ꞌAn -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌꞌyri -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ. [ 11 A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu yi-oꞌo ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌpʋʋn.]

12 Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ ꞌmnʋꞌa dɩ ɔ poꞌo ꞌbhlabhlɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na: Koo a-a popoꞌo ꞌgwlʋtiꞌa? -Bho nyɔ ꞌbhle ꞌbhlabhlɩꞌa -gwlɩ -muu ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌke ꞌꞌma ꞌle, ɔ -see -mu yi ɔ ꞌke ꞌbhlabhlɩꞌa -gwlɩ nyiɛ ꞌbhlabhlɩ -bue ꞌyɔ -mɛɛnyiɛ ꞌbho ꞌꞌko ꞌꞌkpi sie ꞌle ɔ ꞌke ɛ tiꞌbɔꞌɔ? 13 -Bho ɔ ꞌye ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɛbɛ-ɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌbʋbʋa-a ꞌye-e ꞌꞌyi-die -mʋ ꞌle ɛ ꞌke -gwlɩ nyiɛ ꞌbhlabhlɩ -bue ꞌyɔ -mɛɛnyiɛ -yɩ -seeꞌa ꞌꞌma ꞌmʋ-zi. 14 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli -see ꞌybha ꞌle nyʋ-ʋ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa -lue ꞌtɩn ꞌke ꞌan dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌmɛ -nɩ.

ꞌLotʋꞌa ꞌꞌyu-u nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ

15 A -gblee, *Zezii ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ, ɔ na: -Bho -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, mu, -ɩn ꞌke ɔ ꞌbho -yɛ, ꞌle -ɩn -ke ɔ ꞌke li-cɛ. Lɛ ɔ nʋꞌa, -ɩn ꞌke ɔ ꞌꞌyi-tɔ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyiꞌwɔɔn ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ -ɩn -yɔ ꞌɔ-ɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jolʋzɛgɛ ꞌꞌyi le. 16 Lɛ ɔ nʋꞌa ꞌbho, -bho ɔ -see ɛ ꞌꞌyiyibo, mu, ꞌla nyɔ -lue -ke ꞌsɔn ꞌle a ꞌke ꞌsɔn -nɩ, ꞌle a ꞌke tan -nɩ, ꞌbho aꞌba ꞌꞌyigbeyi ꞌle a ꞌke ɔ tidede -lrɛɛ, ꞌle a ꞌke ɔ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyiyibo. -Bho a nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ, -ka ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔwlu ꞌli, ꞌka-a a-a nʋꞌo, ꞌle, lɛꞌꞌo lɛ a-a ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ, a-bʋ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, a-bʋ ꞌmo-o ꞌɛ ꞌꞌdɩꞌa -dayemʋ. 17 ꞌꞌNyinynidɩ ɔ nʋꞌa, -bho ɔ -see ɛ ꞌꞌyiyibo, ꞌan -glɩgbawɔnyi -ɩn -nɩꞌa a, mu -ɩn ꞌke ꞌbhoꞌa nyʋ -lrʋʋ wlu kpa. -Bho ɔ -see ɛ ꞌtɔ ꞌꞌyiyibo ꞌbho ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌan -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -zɔ ɔ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌle, ꞌꞌsesinyɔ -ke ʋn seꞌa lɛ -lue ꞌmʋ-plɛ, ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌyi-zrɛ -nɩ.

ꞌMʋkaalɛ -ke wɔnkpiticɛlɛ

18 A po -lokui, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌan wɔnkuɛ ꞌɩn ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ lɛꞌꞌo lɛ a-a ꞌyeꞌa ꞌmʋꞌkaa mʋ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɛ ꞌmʋꞌkaa -mʋ ꞌle yaku ꞌli -lrɛɛ, lɛꞌꞌo lɛ a-a ꞌyeꞌa wɔn ꞌꞌkpiti-cɛ mʋ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɛ wɔn ꞌꞌkpiti-cɛ -mʋ ꞌle yaku ꞌli -lrɛɛ. 19 ꞌBho ꞌɛ lemʋ -lrɛɛ, ꞌnɔɔgbɛ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -bho aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa ꞌsɔn bhete gbo ꞌle -pɔlʋ -lue ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌke lɛ ꞌybha a, ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku li-i ꞌꞌnyɩ ꞌɛ amʋ-ɛ. 20 A -gblee, -bho ɛ ꞌꞌdu nyʋ ꞌsɔn, nyʋ tan, -da ʋn ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɩn -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ.

Nyanɩbhleyi -lue

21 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti, *ꞌPiɛlɩ ꞌnyni -ɔ li ꞌle ɔ ꞌye ɔ tidede: ꞌAn -Kɔyi, -bho ꞌan -bonyunyɔ -ka ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli-inʋ -zɔɔ, ꞌɩn ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ ꞌle ɔ ꞌke mu ɛ ꞌke kpɛ -mɛɛsɔn ꞌꞌkpi bhla maꞌa? 22 Ɔ na: -Gbaan! Kpɛ -dadudu moꞌo, ɛ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi.

23 A -gblee, lɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌBhlʋkpayowliklagba -lue ꞌbɔ-ɔ ti ɔ -ke ꞌɔ lbhʋzemʋ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌwlilɩꞌa sɩkpɩ ꞌtɛ. 24 Ɔ ꞌꞌdu-o ꞌya zrɛzrɛɛ wɔn, ꞌle, nyɔ -lue mɔni -dudududududu -bhlu -nɩꞌa ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye ɔ ꞌla ꞌle ʋn ꞌye ɔ -ya. 25 -Da ɔ ꞌka mɔni ꞌmnɩ -za ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌkwla-za, ɔ se ꞌbho ꞌbhle. ꞌLe ꞌɔ -kɔyi na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e -ɩnmʋ ꞌdʋdɔ ꞌmʋ -sie -mʋ, -ɩn -ke -aꞌa ꞌnynɔ-e ꞌꞌyreetɩ-e -kɔkɔlɩꞌa klɛ ꞌle ꞌan kpa ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌkpi ti-gwɛ. 26 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌɔ lbhʋzeyi-i ꞌna-a ꞌkoji ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌye ɔ libhade, ɔ na: -Ku ꞌlimʋ ti ꞌɩn -bodɩ, -ɩn ꞌke ꞌan ngaze ꞌye, ꞌya ꞌwee ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌkwla-za mʋ. 27 ꞌƆ -kɔyi nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e ꞌɔ ngaze ꞌle ɔ ꞌye kpa-a -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌkpiꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌye mu.

28 Ɔ-bɔ lbhʋzeyi ꞌmnɔ ꞌdaꞌa ꞌbho ꞌꞌpiemʋ, ꞌɔ -bonyunyɔ -ke ɔ -nɩꞌa lbhʋ -lue ꞌmʋ -ɔ ꞌbhleꞌa ꞌɔ mɔniyɔɔsɩꞌa kpa, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌyeꞌo ꞌle ɔ ꞌye ɔ -bluu ꞌzɔ kpʋn ꞌle -fukafuka ꞌye ɔ wɔn ꞌꞌsuu, ɔ na: ꞌAn mɔni -ɩn ꞌbhleꞌa, -zɛ ɛ ꞌkwla! 29 ꞌLe kpabhleyi ꞌye ɔ bhɩ gbɔ -gble, ɔ ꞌye ɔ libhade: -Ku ꞌꞌgwli, -ɩn ꞌke ꞌan ngaze ꞌye, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩ ꞌkwla-za -mʋ. 30 Ɔ -see ꞌwɔn, ɔ ꞌye ɔ -jie ꞌmʋ po ꞌle nyukpasu ꞌmnɔ ꞌye ɔ kpa -za -kpayɩ-ɔ, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi.

31 nyʋ -ke ɔ-ɔ nʋꞌa lbhʋ -lue, ʋn ꞌye ꞌɔ zagbɩꞌa da, ɩ -see ʋ ꞌtʋ nʋ, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye ꞌwa -klagba wlu kpa. -Ka ꞌya ꞌwee ziꞌa, ʋn ꞌye ɔ -kaa ꞌtmʋʋ, 32 ꞌle ꞌwa -kɔyi ꞌye ɔ ꞌla, ɔ na: Nyanɩbhleyi! -Ɩn ꞌbhleꞌa ꞌan kpa ꞌle -ɩn ꞌye ꞌɩnmʋ libhade. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌbhɔꞌɔ -aꞌa kpa ꞌweeꞌa dɩ. 33 -Ka ꞌmna ꞌyeꞌa -aꞌa ngaze, ꞌka ꞌmnɔ, ꞌka-a -ɩn ꞌke ꞌkɩ -ɩn -bonyunyɔꞌɔ ngaze ꞌye. 34 ꞌWa -kɔyi ꞌye ɩ ꞌcɛ ꞌꞌyi -po -nɩ ꞌle ɔ ꞌye ɔ -jie ꞌmʋ po ꞌle ʋn ꞌke ɔ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌle ɔ ꞌke mɔni ꞌmnɩ ꞌkwla-za. -Bho ɩ -gwɛ nɔ ꞌꞌkpi ti ꞌle ɔ ꞌke ꞌda.

35 ꞌLe Zezii ꞌye ɩ wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, ɔ na: -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, aꞌba nyɔ -yɔ -seeꞌa ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌye ɩ amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ -lrɛɛ.

19

ꞌBho ꞌnynɔꞌɔ ꞌkwlazɛɛ ꞌꞌkpi *Zezii -tɔꞌo

(Maakɩ 10:1-12)

1 A -gblee, *Zezii gwɛꞌɛ nyʋꞌa -tɔtɔɔ ꞌꞌyi, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ-ɔ Galilee, ʋn ꞌye ꞌle Zudɛɛnꞌɛ lemʋ Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. 2 Nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌgbu-o ti ʋn ꞌye ɔ kli mu, ʋn ꞌye ɔ ꞌle -yɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ ꞌpʋʋn. 3 *Faliziɛɛn -gbɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌnyni -ɔ li, ʋn ꞌgbaa ꞌnɔ-ɔ ꞌbhakʋplʋ le, ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn -nɩ. Ʋn na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ -kaa ti lɛꞌꞌo lɛ ꞌnynaakpʋ-ʋ nʋꞌa ꞌɔ nyimiɛ ꞌꞌlruli, ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke ꞌɛ dɩ ꞌꞌdu ɔ ꞌke ʋ ꞌkwla-zaꞌa? 4 ꞌLe ɔbɔ ꞌye ʋ -kaa tidede -lrɛɛ: -Ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ, a se ꞌna yibo? ꞌBho lɩ ꞌweeꞌa ꞌnyaanamʋ -Lagɔ -yaꞌa-a nyunyu ti, nyukpasu -ke ꞌnynaakpʋ. 5 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ nyukpasu -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -nɩ ꞌsɔn ꞌke ꞌwa -tɩta -ke ꞌwa ꞌlotʋ ꞌꞌyiꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa da pa, ꞌle ʋn ꞌke nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌꞌdu. 6 ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o nyukpasu -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -se ꞌtɔ-ɔ nyʋ ꞌsɔn -ko ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌmnɔ nyɔ -lue ʋn ꞌꞌduꞌo. ꞌƐ dɩ, -bho -Lagɔ nʋ nyukpasu -ke ꞌɔ nynɔ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ, ꞌle ɛ ꞌse -kaa ti-nmɔ nyɔ -lrɔɔ ꞌke ʋ lizɩza.

7 ꞌLe Faliziɛɛn ꞌꞌwe na: ꞌLe leedɩ *Moyiizɩ nʋꞌo: -Bho nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla-za a, ɔ ꞌcnɩ ꞌꞌbɔgʋ -ɛ nʋꞌa na: -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan ꞌɩn -zaꞌa amʋ ꞌkwla. ꞌLe -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke mu. Leedɩ maꞌa? 8 Zezii na: Ɛ se ꞌkɩ -kaa ꞌmʋ-nɩ ꞌbho lɩ ꞌweeꞌa ꞌnyaanamʋ. A ꞌku-o -loku ꞌmʋꞌa dɩ Moyiizɩ nʋꞌo a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ꞌnynɔ ꞌkwla-za. 9 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho nyɔ -za ꞌɔ ꞌꞌyikpʋnnynaakpʋ ꞌkwla a, ꞌle ɔ ꞌke -lrʋʋ kpa a, ɔ ꞌye-e -yranynɔbha.

10 ꞌLe Zeziiꞌa -namʋ na: -Bho ꞌnynɔkpadɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili nyɔ ꞌke nyɩfa ꞌmʋ -sie. 11 ꞌLe Zezii na: Nyʋ ꞌwee se ꞌɛ lɛtu wɔnyiꞌbhɛɛ. Nyʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa wɔnkuɛ, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌbhɛɛ nɛꞌo. 12 A -gblee, lɩꞌa -dadudu ꞌꞌdu-o nyʋ -lrʋʋ -taniɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌwa kpaꞌa ꞌnynɔ ꞌle ꞌnynaakpʋꞌa kpaꞌa nyimiɛ -lrɛɛ. Nyʋ -lrʋʋ ꞌka ꞌwlʋ see, ʋn se nyukpasu nɩ ꞌmʋ-nɩ ꞌle ꞌnynaakpʋ se ꞌnynaakpʋ nɩ ꞌmʋ-nɩ -lrɛɛ. Nyʋ -lrʋʋ -wɛꞌo, -lrʋʋ ꞌma-a ꞌꞌyi ꞌle ꞌwa kpaꞌa ꞌnynɔ ꞌle ꞌnynaakpʋꞌa kpaꞌa nyimiɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyi-flɔ ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋkɔɛꞌɛ lbhʋ nʋ ꞌwa -pɔlʋꞌa klɛ ti. Nyɔ -yɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɛ lɛtu wɔnyi, ɔ nʋ ɛ!

*Zezii -wʋnnaꞌa-a ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌniti

(Maakɩ 10:13-16; Luukɩ 18:15-17)

13 Ɩ ziꞌa -kaa a, nyʋ ꞌbhle-e ꞌwa ꞌꞌyreetɩ, ꞌɩnnʋ ʋn -yaꞌa *Zezii ɔ ꞌke ʋ *kwa ꞌꞌlru tide ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌniti-wʋnna. A -gblee, nyʋ ꞌmnʋ -ke ꞌwa ꞌꞌyreetɩ-ɩ yiꞌa -kaa a, *ꞌɔ -namʋ kɩka ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: A -ke aꞌba ꞌꞌyreetɩ po le! 14 ꞌLe ɔ na: A ꞌꞌtayi ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ -bodɩ yi! Aꞌba ꞌꞌtaa nʋ ꞌle -le! A -gblee, nyɔ-ɔ -ke ꞌlimʋꞌa -pɔlʋ ꞌyɔɔꞌɔ -ka ꞌꞌdanaꞌa -pɔlʋ, ꞌɔ nyɔtu -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke -kɔ. 15 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌde -ʋ kwa ꞌꞌlru ti; ɔ -wʋnna ꞌnʋ ꞌꞌniti ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho lizi.

ꞌGaganyukpasudraa -lueꞌa ꞌꞌkpidɩ

(Maakɩ 10:17-31; Luukɩ 18:18-30)

16 A -gblee, *Zezii -ka ꞌle-e gbʋ nyukpasudraa -lue ꞌnyni -ɔ li ꞌle ɔ ꞌye ɔ tidede: ꞌAn -Tɔyi, leelɛ ꞌmo-o -zɛgɛ ꞌɩn ꞌke nʋ, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌyeꞌa? 17 ꞌLe ɔ na: Leelɛ -ke dɩ a dedeꞌe ꞌɩnmʋ lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ ꞌꞌkpi tiꞌa? Lɛ-ɛ ꞌka -zɛgɛ ꞌꞌdu, ɛ se -nɩ, -bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, -bho -ɩn ꞌbɔ ti -ɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye, -kpʋn *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi. 18 ꞌLe ɔ ꞌye tidede: Yrɩɩ maꞌa? ꞌLe Zezii na: -Lagɔꞌɔ gba nyɔ ꞌka ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Aꞌa ꞌlbha ꞌꞌku -le! -Aꞌa ꞌye -yranynɔbha -le! -Aꞌa ꞌꞌyri -le! -Aꞌa -cɛ -ɩn -bonyunyɔ sɩn li -le! 19 ꞌꞌDu ꞌbho -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa wlu! -Ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩ! 20 Nyukpasudraa ꞌmnɔ na: Gba -nɩɩ, ꞌɩn -kpʋn ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyi ꞌwee. Leelɛ ꞌɩn ꞌke nʋ -lrɛɛꞌɛ? 21 ꞌLe Zezii na: -Bho -ɩn ꞌbɔ ti, -ɩn ꞌke ꞌɛ ꞌꞌtiinamʋ nyni, -aꞌa ꞌgagalɩ -ɩn ꞌbhleꞌa, -aꞌa -pɔlʋ kpʋnꞌa ti a, mu, po ꞌya ꞌwee ꞌpɛlʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya mɔni ꞌꞌpʋanmʋ ꞌꞌyitiꞌgblee. -Bho -ɩn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -a ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ bhleꞌe ꞌnynɩ, -ɛ -ziꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩꞌa klɛ. -Bho -ɩn -po nɩ ꞌpɛlʋ a, yi ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na.

22 Nyukpasudraa ꞌmnɔ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnɔ-ɔ li, ɔ -kmaꞌa-a ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌye mu, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌga-oꞌo tenyɩ. 23 Ɔ muꞌa a, ꞌle Zezii na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: -Yeee! -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌgagalɩꞌa -dadudu -ɔ -ke -pɔlʋ kpʋn ꞌɩ ti, -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ, ɛ ku -kaa wɔn ꞌya! 24 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛ, nmiklagba ꞌke ꞌbho ꞌꞌbhietoope ꞌꞌyi -zi -nɩ, ɛ ꞌku-o wɔn. ꞌGagayiꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌɔ ꞌgagalɩ ꞌꞌyi-sɔ ꞌle -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ ɔ, ɛ ꞌku-o wɔn tenyɩ -lrɛɛ, ɛ ꞌye nmiklagbaꞌa ꞌbho ꞌꞌbhietoopeꞌa ꞌꞌyizinɩɛ -zi. 25 ꞌƆ -namʋ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn na: -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ yɔɔ ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa? 26 Ɔ -gbʋ ꞌnʋ ya, ɔ na: ꞌƖnnɛɛnɛ -nɛɛ, nyunyɔ -bodɩ ɛ kuꞌo wɔn. ꞌBho -Lagɔ -bodɩ ɛ se wɔnku. ꞌBho -Lagɔ -bodɩ lɛ-ɛ ꞌka wɔnku, ꞌɛ lɛtu se -nɩ.

27 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌle *ꞌPiɛlɩ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ na: Zezii, -ɩn ꞌye li-ɔ, -aꞌa dɩ -a ꞌꞌtayiꞌe -aꞌba lɩꞌa klɛ ꞌꞌyiti ꞌle -a -ke -a naꞌo. Koo -abʋ-aꞌa dɩ ꞌke ꞌmʋtinɩnɩꞌa? 28 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ, -nɔɔ -ke ti ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌkmʋlre ꞌliꞌa lɩꞌa klɛ -kɔ mʋ, ꞌbho ꞌmnɔ, -ka a -nɩꞌa -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌɩn -ke a -na a, ꞌka-a abʋ-ʋ ꞌye ꞌnynɩ ꞌwlʋ mʋ -lue -lue ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke lɩ -kɔ ꞌle a ꞌke *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌcɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -zigle -tu. 29 ꞌLe nyɔ -yɔ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo -ke ꞌɔ -kpɩɩ ꞌꞌyiti, -ɔ sieꞌa ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu o, -tɩta o, ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ o, -bho ɔ -tbhɛ lɩ -nɩɩ -ke nyʋ -nʋʋ ꞌꞌkpi ꞌan dɩ, -zɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ɛ ꞌye lɩ -yɩ ɔ -tbhɛꞌɛ ꞌꞌkpi -zi, ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho ꞌꞌsi, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ɔ ꞌke ɛ ꞌye. 30 Nyʋ -yʋ ꞌma-a ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌnynɩbhlemʋklɩgbɩ, ꞌle nya ꞌwla ꞌwa -dadudu-u ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi bhubhunyʋ ꞌꞌdu -mʋ. ꞌLe, nyʋ -yʋ ma ꞌka-a bhubhunyʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌwa -dadudu ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌnynɩbhlemʋklɩgbɩ ꞌꞌdu.

20

-Kpaalbhʋzemʋ

1 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌbho lbhʋnʋmʋ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na: Lɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Kpaayowli -lue ꞌda-oꞌo zɔwɔnyi, ɔ ꞌye lbhʋnʋmʋ tibɔnamʋ mu, ʋn ꞌke ꞌɔ -lololɩ ꞌzɔti ꞌbhɩsɛ. 2 Ɔ ꞌye ꞌʋ a, ɔ -ke ʋn bhagaꞌo zɔ -lue ꞌzɔꞌɔ mɔni ꞌꞌkpi. Wlu ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌle lbhʋ ꞌꞌyi kpa. 3 -Drumayrʋvlaan ꞌmʋ ɔ -ka mu ꞌbho lbhʋtibɔmʋꞌa ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ, nyʋ -lrʋʋ -nɩꞌe-e ꞌbho, ʋn se lɛ nʋnamʋ -nɩ. 4 Ɔ na: A mu a ꞌke ꞌle ꞌan -kpaa ꞌmʋ lbhʋ nʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -ka -zɛgɛka ꞌꞌpɛle, ꞌle ʋn ꞌye mu. 5 ꞌYrʋ nyniꞌa ꞌꞌduu ꞌmʋ -kpaayowli ꞌmnɔ ꞌda-aꞌo ɔ ꞌye -kaa nʋ -lrɛɛ. ꞌLe ꞌꞌjiazɔyrʋklagba ꞌmʋ ɔ ꞌnʋ-o -kaa -lrɛɛ. 6 ꞌꞌJiazɔyrʋ muꞌa ꞌꞌyitiꞌtepo mʋ, ꞌka-a ɔ nʋꞌo -lrɛɛ, ɔ ꞌye gbɔmʋbhɔɔmʋ -yɛ. Ɔ dede ꞌnʋ-ʋ ti: Leedɩ a -see lbhʋ nʋ ꞌle glu-u gwɛꞌɛ? 7 ꞌLe ʋn na: Nyɔ -see -amʋ lbhʋ ꞌꞌnyɩꞌa dɩ moꞌo. ꞌLe ɔ na: A mu ꞌle ꞌan -kpaa ꞌmʋ a ꞌke lbhʋ nʋ.

8 ꞌꞌJiazɔyrʋꞌa -gbɔtʋ -cɛꞌɛ ꞌbho, -kpaayowli ꞌmnɔ ꞌla-a ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋyiboyi -ɔ ꞌꞌpɛleꞌa nyʋ-ʋ nʋꞌa lbhʋ, ɔ na: ꞌLa lbhʋzemʋ ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌpɛle. Nyʋ-ʋ ꞌbhɔɔꞌɔ gbɔ ꞌmʋ, ꞌnyaa nʋ ꞌmʋ, ꞌle, -yʋ ꞌnyaaꞌa ꞌbho, -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌyi-gwɛ -nɩ. 9 ꞌꞌJiazɔyrʋ ꞌtepoꞌa ꞌꞌyiti, nyʋ-ʋ yiꞌa ꞌye-e ꞌwa zɔ -lue ꞌmʋ mɔni. 10 Nyʋ -yʋ yiꞌa lbhʋ ꞌmʋ see ꞌyeꞌa nyʋ ꞌmnʋ li, ʋbʋ na ʋn-ʋ ꞌye ꞌko-o ꞌꞌyidiemɔni ꞌye -mʋ. Ʋn muꞌa ꞌle -gbʋ mʋ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ʋn ꞌyeꞌo -lrɛɛ. 11 ꞌBho mɔni ꞌmnɩꞌa kpʋnnamʋ nyʋ-ʋ -gwɛꞌɛ glu ꞌkpa-a -kpaayowli dɩ ꞌꞌyi, na: 12 -A-bʋ sɩaꞌa ꞌyrʋwɔn ꞌmʋ, leedɩ -a -ke nyʋ-ʋ yiꞌa ꞌtraamʋ ꞌbhɛɛꞌɛ mɔni ꞌmʋꞌa? 13 ꞌLe -kpaayowli ꞌye -kaa ꞌwa -lue ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌƖn bha, ꞌɩn -see -ɩnmʋ ꞌꞌyrabha ꞌli -po. -Ɩn ꞌka lbhʋ ꞌꞌyi kpa, mɔni -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ, ꞌkla -ko? 14 ꞌꞌLuo -aꞌa mɔni ꞌmʋ, -ɩn ꞌke mu. Nyɔ -yɔ yiꞌa -laa -lreeka a, -ka -ɩn ꞌyeꞌa, ꞌka-a ɔ ꞌke ꞌye. 15 ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyiglɛmɔni, -ka ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌka-a ꞌɩn ꞌke ɛ nʋ -ko? ꞌAn dɩꞌa ꞌꞌyrilinmɔɛꞌɛ ꞌꞌmʋnynɩ -a nʋꞌa?

16 ꞌLe Zezii na: A -gblee, -ka ɛ ziꞌa ꞌbho nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌkpi, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ, ꞌka-a ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ. -Klagba -ke -toope -see -nɩ yi. Ɛ -se ꞌbho ꞌwa lbhʋꞌa ꞌꞌyigwlekamʋ, -zɛgɛ -Lagɔ ꞌkʋ ʋ ꞌꞌlrulinʋ, ɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ ꞌle ɛ ꞌke gbɔmʋbhɔɔmʋꞌa nɛ ꞌmʋ-zi -ko, ꞌle ɛ -se ꞌwa gbɔmʋbhɔɔkamʋ ɔ ꞌke ꞌwa -zɛgɛ ꞌꞌyiꞌꞌpli -ko -lrɛɛ.

*Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ -ke ꞌɔ glusɔɛꞌɛ dɩꞌa ꞌmʋzɛɛꞌɛ kpɛ tannɛ ꞌka-a

(Maakɩ 10:32-34; Luukɩ 18:31-34)

17 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌkpa-a -jeyi, ʋn-ʋ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ. Ʋn -nɩ munamʋ, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ -cɛꞌɛ li. Ʋn -nɩ -nanamʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo: 18 A -gblee, ꞌle Zelizalɛɛmʋ ꞌnɔɔ -a -nɩꞌa munamʋ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌle ꞌmnɔ ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -nɩ mʋ, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo! 19 ꞌLɩkpʋ -ʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ, -ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. Ʋbʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌcɩsɛ -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌsɛɛn -mʋ, ꞌle, tu -ke ꞌꞌyri ʋn-ʋ ꞌlbha nɩꞌa ꞌꞌku, ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌbho kɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, -bho ʋn nmaze ꞌɩnmʋ ti, ꞌan ꞌmɛwɩ tanꞌa zɔ -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌKa-a Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi.

Zaakɩ -ke *ꞌZaanꞌa ꞌlotʋꞌa bhadewlu

(Maakɩ 10:35-45)

20 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ, Zaakɩ -ke *ꞌZaan -ke ꞌwa ꞌlotʋ ꞌnyni-e *Zezii li, ʋn ꞌyi-e ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ wɔnyi ꞌle ꞌwa ꞌlotʋ ꞌke ɔ lɛ ꞌybhaa. 21 Ɔ na: Leelɛ a ꞌybhaꞌa? ꞌLe ʋn na: -Bho -aꞌa nyʋꞌa -kɔkɔɔnɔɔ nyni a, ꞌwɔn ꞌan ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn -nʋʋ, ꞌbho -aꞌa ꞌzɔnyʋklɩgbɩ -ʋ ꞌka -ɩnmʋ ꞌꞌyi kɔ ɔ, ʋn ꞌke ʋ ꞌꞌdu ꞌle ʋn -ke -ɩn ꞌke nyʋ -kɔ. 22 ꞌLe ɔ na: Lɛ a-a ꞌybhaꞌa, a yibo ꞌɛ ꞌzɔ ꞌnɩ? ꞌLe ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌyreetɩ gbo ꞌꞌbhiti, ɔ na: ꞌƖn-ɩ dede-e amʋ ti, -ka ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ -zi -nɩ mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ, a ꞌbhɛɛ nɛ ꞌnɩ? Ʋn -nɩ ꞌsɔn na: -A ꞌbhɛɛ nɛ-oꞌo! 23 ꞌLe ɔ na: -Ka ꞌɩn ꞌka ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ, ꞌka-a a ꞌke ɛ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle a ꞌke ꞌmɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌbho lɛ -yɛ a ꞌybhaꞌa -laaꞌa damʋ, ꞌɩn se ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi wlu ꞌbhle, -bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn. ꞌAn ꞌzɔꞌɔ nyʋklɩgbɩ -ʋ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi kɔ ɔ, ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌke nyʋ -kɔ ɔ, ɔ -zʋ ꞌʋ-ʋ ꞌbho see.

24 *Zeziiꞌa -namʋ -bue -yʋ -sieꞌa ꞌbho ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn -poꞌo-o ʋ-bʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌcɛ -kwa, 25 ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa ꞌwee ꞌla ɔ ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: A yiboꞌo-o ꞌbhlɩkpɩꞌa -yowli ꞌꞌwe ꞌbhle-e nyʋ ꞌwa wɔnzika ꞌle ꞌwa nyʋklɩgbɩ-ɩ nʋ nɩꞌe ꞌbho nyʋ ꞌꞌkpi wɔnkuɛ. 26 A-bʋ -yʋʋ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌɛ lɛtuꞌa -nʋ-ɛ -le! ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke aꞌba -klagba ꞌꞌdu, ɔ ꞌꞌdu ꞌbho aꞌba klɛ kplokplo ꞌle ɔ ꞌke aꞌba ꞌzɔꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌꞌdu. 27 -Yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -lrɛɛ ɔ ꞌke amʋ -kɔ ɔ, ɔ -ya ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ ɔ ꞌke aꞌba klɛꞌɛ ꞌgeyikpaan ꞌꞌdu. 28 ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo -lrɛɛ. Ɛ -se nyʋ ꞌke ꞌɩnmʋ lbhʋ -bodɩ nʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn yi ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -ko; ꞌɩn yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke nyʋ lbhʋ -bodɩ nʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋ ꞌꞌweꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ꞌmɛ. -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ɛ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌnyinynidɩ kpʋn ꞌʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌle ɩ ꞌmʋ zetie. ꞌƐ dɩ ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌlɔmʋ ꞌsɔn

(Maakɩ 10:46-52; Luukɩ 18:35-43)

29 A -gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩ -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zelikoo ꞌmʋcɛnamʋ ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u na ꞌnɔ kli. Ʋn muꞌa gwlɔ ti-gwɛ mʋ, 30 ꞌꞌlɔmʋ ꞌsɔn -deꞌe-e ꞌbho -jolʋwɔnli ti. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ Zezii -nɩꞌe zinamʋ, ʋn -nɩ ꞌsɔn ꞌꞌwɔ -nɩꞌe-e -dalue ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌɔ! ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayuꞌɔ! ꞌYe -aꞌba ngaze ɔɔ! 31 ꞌLe nyʋ -ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ -ʋ -nɩꞌa ꞌbho -nanamʋ-ʋ ꞌkaa ꞌnʋ ꞌmʋ: -Ɔɔ! A ꞌbhɔ zrɛ ke! ꞌLe ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa -lrɛɛ ʋn ꞌye ꞌꞌwɔ tenyɩ: -Aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌɔ! ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayuꞌɔ! -Alele! ꞌYe -aꞌba ngaze ɔɔ! 32 Zezii ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌbɔ ɔ, ɔ -nynaꞌa-a ti ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌla: A yi! Ʋn yiꞌa a, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede: Leelɛ a ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ nʋꞌa? 33 ꞌꞌLɔmʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ na: -Aꞌba -Kɔyi, -a ꞌybha-oꞌo -aꞌba ꞌꞌyri ꞌke kati. 34 Ɔ -gbʋ ꞌnʋ ya, ngaze ꞌlbhɔ -ɔꞌo tenyɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌyri liꞌtʋ ʋn ꞌke tiꞌye. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌpʋn-oꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ʋn-ʋ na ꞌnɔ kli.

21

*Zezii ꞌnyni-e Zelizalɛɛmʋ

(Maakɩ 11:1-11; Luukɩ 19:28-40; ꞌZaan 12:12-19)

1 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩꞌe-e -bhla ꞌle Zelizalɛɛmʋ -jeyi. -Bho nyɔ ꞌke Zelizalɛɛmʋ mu, -gwlɔ -lue -a ziꞌe li. Gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌBɛtɩfazee. -Gɔgɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Olivieeꞌa -gɔgɔ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌtroli -bhoga, ꞌle-e ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ -nɩꞌo. -Da Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -nɩꞌa ꞌle nyninamʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌsɔn ꞌtmʋʋ, ɔ na: 2 A mu ꞌbho -gwlɔ -nɩꞌa ꞌbho -aꞌba nya ꞌmʋ. -Bho a -ka ꞌbho panamʋ-ʋ mu, a-a ꞌye ꞌbho-o -sokofalegbuda -lue -ke ꞌɛ ꞌlotʋ -yɛ -mʋ. -Bho a nyni ɩ li, a bɔti nɩ ti, a ꞌke ɩ ꞌɩnmʋ -ya. 3 -Bho nyɔ dede amʋ ti ꞌle ɔ ꞌke -kaa ꞌlɛ: Koo a ꞌke ɩ -nyna -ɛ -ke dɩ a-a bɔti ꞌnɩ tiꞌa?, a na: -Aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌybhɩ ɩꞌo. -Bho ɔ gwɛ ꞌꞌyi ꞌle ɩ ꞌke le -yɛ. ꞌLe ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi a -ke ɩ ꞌke yi. 4 (ꞌBho-o, wlu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zakalii ꞌcnɩꞌa see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo, ɔ na:

5 A ꞌtmʋʋ *Siɔnkɔmʋ (Zelizalɛɛmʋkɔmʋ): A -gblee, aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌyi-e amʋ -bodɩ ꞌyɔɔyɔɔka, ɔ ꞌya-a ꞌbho -sokofale ꞌꞌkpi, ɔ ꞌya-a ꞌbho -sokofalegbudaꞌa ꞌꞌkpi.)

6 A -gblee, Zeziiꞌa -namʋ nʋꞌa -kaa, ʋn mu-oꞌo. -Ka ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ʋn nʋꞌo, 7 ꞌle ʋn -ke -sokofalenʋ-e ꞌɛ ꞌꞌyu ꞌye yi, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi ꞌwa ꞌꞌyrii tisro ꞌle Zezii ꞌye ꞌbho -sokofaleꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌkpi ti-de. 8 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa -dadudu ꞌsro-o ꞌwa ꞌꞌyrii ꞌbho -jolʋkpa ꞌꞌyi ti ꞌle -lrʋʋ-ʋ cɛꞌɛ tuiꞌa titivan ꞌle ʋn-ʋ popo ꞌnɩ -jeyi ti. Ʋn-ʋ nʋ -ɩꞌo Zeziiꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ kamʋ. 9 ꞌLe, nyʋꞌa ꞌplan-a naꞌa ꞌle ꞌɔ nya -ke -yʋ naꞌa ꞌɔ le, ʋn-ʋ poꞌo wlu yayi ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa:

ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayuꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌɔ! *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe yinamʋ. -Lagɔ -wʋnna nɔ ꞌꞌniti ɔ! -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌɔ!

10 Zezii nʋꞌa -muaa! ɔ paꞌa Zelizalɛɛmʋgwlɔ, gwlɔꞌɔ ꞌwee -nynaꞌa-a yayi ti. ꞌLe nyʋ-ʋ dedeꞌe -dede ti: Nyɔ yɔɔ maꞌa? 11 Nyʋ -ke Zezii naꞌa na: -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi Zezii, Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Nazalɛɛtɩꞌa -deyi moꞌo.

*Zezii ꞌpa-a *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo

(Maakɩ 11:15-19; Luukɩ 19:45-48; ꞌZaan 2:13-22)

12 A -gblee, *Zezii ꞌmu-o ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔblegbo. Ɔ -ka ꞌle-e nyni, nyʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌpɛlʋ -po -nɩnamʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn -ke nyʋ-ʋ deꞌa lɩ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tinu. Nyʋ-ʋ ziziaꞌa ꞌWlomɛɛꞌɛ mɔni *ꞌZuifʋꞌa nɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌwa -klugbɩ ꞌcɛti, nyʋ-ʋ poꞌa -kpakpɩ ꞌpɛlʋ, ɔ ꞌye ꞌwa kpi tipopo, 13 ɔ ꞌye ꞌwa klɛ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -kaa -Lagɔ ꞌlɛꞌo: ꞌAn -budu-u ꞌmo-o -budu -yɛ -ke ꞌli nyʋ ꞌka yi ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ *wɔn gbo po. A-bʋ -yʋʋ, ꞌle-e a-a yiꞌo, a-a ꞌlbha nɩꞌe nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, a-a ꞌꞌyriꞌe ꞌwa mɔniꞌa!

14 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌꞌlɔmʋ -ke topomʋ ꞌnyni-e Zezii li ꞌbho -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌpʋʋn. 15 Ɔ ꞌpʋʋnꞌa ꞌꞌgwizimʋ ꞌmnʋ, ꞌꞌyreetɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌwɔ-oꞌo, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o: ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌɔ! -Da *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbayibomʋ ꞌyeꞌa *wɔnkulɩ ɔ nʋꞌa li ꞌle ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌꞌwɔwɔwlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌkpa-a ꞌcɛ ꞌmʋ. 16 Ʋn na: Zezii, -ka ꞌꞌyreetɩ ꞌmnʋ ꞌlɛꞌɛ, -a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔꞌɔ? Ɔ na: Kɩn. Wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -ɛ nʋꞌa -ɩnmɔ -zaꞌa ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌꞌyreetɩbliin ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛwlu ꞌmʋ, ꞌle ɛ-ɛ yi nɩꞌe ꞌwa wɔn ꞌmʋꞌa?, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, a -see ɛ zrɛ ke? 17 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌkpi-tbhɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌda, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌye -gwlɔ wa-a ꞌlaꞌa Bɛtanii mu. ꞌBho-o ʋn ꞌmʋʋꞌo.

*Zezii ꞌbhla-a figieetu -lue gbo

(Maakɩ 11:12-14, 20-24)

18 Zɔ zɩꞌa a, -drumasrɩn *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ-ɔ Bɛtanii. Ʋn -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ le -munamʋ, ꞌmʋ ꞌlbhɔ -ɔꞌo. 19 Ɔ -gbʋꞌa ꞌbho -jolʋ wɔnli, tu -ke ꞌꞌbhi ʋn-ʋ liꞌa a, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa figiee, ɔ ꞌye -ɛ li. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -pa -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔ, ɔ ꞌke ꞌbho -gbʋ, -bho ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌbhiꞌa ꞌdigbi gbɩ ya ꞌyee. Ɔ popoꞌa ꞌle ꞌɛ ya, ɔ -see ꞌle ꞌꞌbhuo -lue ꞌtɩn ꞌyee, wʋɩnꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ bhlɛꞌɛ ti -lukuluku!, ꞌle ɔ ꞌye tu ꞌmnɛ gbobhla, ɔ na: -Aꞌa -tro ꞌtɔ ꞌꞌbhi -le ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! -Nɔɔtoope ziꞌa a, tu ꞌmnɛ -ke ꞌɛ wʋɩn bheteꞌe gbo, ɩ yɛ-oꞌo.

20 ꞌƆ -namʋ ꞌyeꞌa ꞌna li, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Zezii, -a ꞌye-e liꞌa! Tu -ɩn bhlaꞌa gbo, ꞌbho -nynayiza ɛ ꞌmɛ -nɩꞌo. 21 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho aꞌba -pɔlʋ se ꞌkɔlʋ, ꞌle a ꞌke -Lagɔ ꞌꞌgwlide, -yɛ ꞌɩn nʋꞌa -laa figieetu ꞌꞌlruli, ɛ -se ꞌɛ -klaabolɛꞌɛ ꞌꞌsɛ a ꞌke nʋ -ko. Lɛ-ɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, a-a ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ, ɛ -see amʋ wɔnyi ti-nyna yi, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌye-e amʋ ꞌwɔɔn -mʋ. 22 -Bho -ɩn po *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle -ɩn ꞌke ɔ lɛ ꞌybhaa, de ꞌꞌgwli na ɔ ꞌwɔn-oꞌo ɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ -ɩnmʋ -ziaka.

Doo *Zeziiꞌa wɔnkuɛ ꞌwlʋꞌa?

(Maakɩ 11:27-33; Luukɩ 20:1-8)

23 A -gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌnyni-e Zelizalɛɛmʋ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌbho *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo pa. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpaꞌa ꞌbho-ɛ ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌnyni -ɔ li, ʋn ꞌye ɔ tidede, ʋn na: Yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle -a sɩa nɩꞌe -kaa nyʋꞌa? Yɔɔ lbhoꞌo -ɩnmʋꞌa?

24 ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌƖn-ɩ dede-e amʋ dɩ -lue ti: -Bho abʋ ꞌꞌdu ɛ ꞌꞌkpi a, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ-ɔ -ke ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa -kaa a, ꞌmna-a ꞌꞌsi -ɔ ꞌnynɩ. 25 ꞌƖn na, *ꞌZaan Batiisɩ -nɔɔ ꞌle, yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o lbho ꞌɔ ꞌle ɔ-ɔ *batizeeꞌe nyʋꞌa? -Lagɔe, -ale nyunyu? ꞌƆ wlu ꞌmnɛ crʋ -ʋꞌo, ꞌle ʋn-ʋ ꞌkabhaꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: Koo -a ꞌke ꞌlɛ ꞌya-a? -Bho -a nʋ -Lagɔ lbho ɔꞌo, ɔ-ɔ ꞌye-e: ꞌꞌLemnɩɩ ꞌan ꞌꞌkpidɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, leedɩ a -see ɩ ꞌꞌgwlide ꞌya? -nʋ -mʋ. 26 -Bho -a nʋ: Nyunyu lbho ꞌɔ ɔ, ɛ -see nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌtʋ -nʋ yi, -ɛkedɩmaa, ꞌwa klɛ ꞌde-e ꞌꞌgwli ꞌZaan Batiisɩ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -ziaka. ꞌLe koo -a ꞌke -nynaꞌa? 27 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ, ʋn na: -Yɔ ꞌma-a ꞌZaan Batiisɩ, -ɔ lbho ꞌɔ, -a se ɔ yibo. ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, -bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ, -ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌmna -see ɔ ꞌnynɩ ꞌꞌsi yi.

ꞌꞌYreetɩ ꞌsɔn ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

28 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue, ɔ na: Koo a-a popoꞌo dɩ -nɛɛ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋtiꞌa? Nyukpasu -lue ꞌbhle-e ꞌꞌyreetɩnyukpasi ꞌsɔn. ɔ na ꞌwa -lue -bodɩ: Mu ꞌle ꞌan -kpaa ꞌmʋ -ɩn ꞌke lbhʋ nʋ. 29 ꞌꞌYu ꞌmnɔ na ꞌɔ -tɩta -bodɩ: ꞌƖn se ꞌle ꞌbhɛɛ. Ɔ -nɩꞌa ꞌbho -daan, ɔ popoꞌa ꞌgwlʋti ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ ꞌye lbhʋ ꞌmʋ mu ꞌle ꞌɔ -tɩtaꞌa -kpaa ꞌmʋ, 30 ꞌle nyukpasu ꞌmnɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌsɔnnɔ -yɛ ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyu, mu ꞌle ꞌan -kpaa ꞌmʋ, -ɩn ꞌke lbhʋ nʋ. Ɔbɔ na: -Ao! Ɔ ꞌwɔn-oꞌo bhebhe ɔ -see da mu. 31 ꞌBho ʋn -nɩ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋ ꞌle, yɔɔ nʋꞌo ꞌɔ -tɩtaꞌa ꞌgwlʋdɩꞌa? Nyʋ ꞌmnʋ na: -Ɔ nʋꞌa: ꞌꞌKɩɩɩn, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa mu, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌLe Zezii na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ *lapoozamʋ -ke ꞌꞌwɩlɩmʋ-ʋ ꞌye-e amʋ ꞌꞌyi-zi -mʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ. 32 A -gblee, *ꞌZaan ꞌyi-e amʋ -bodɩ ꞌle ɔ ꞌye amʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ da -tɔ ꞌle a -see ɔ ꞌꞌgwlide. ꞌꞌNyinynidɩꞌa nʋmʋ lapoozamʋ -ke ꞌꞌwɩlɩmʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli. A ꞌyeꞌa -kaa lɩꞌa klɛ li, ꞌle a -see aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, a -see -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti a ꞌke ɔ ꞌꞌgwlideꞌa!

*Zezii na *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌmo-o lbhʋzemʋ ꞌbhleꞌa nyanɩ

(Maakɩ 12:1-12; Luukɩ 20:9-19)

33 A -gblee, *Zezii na: A po ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ -lokui! -Kpaaduyi -lue-e ꞌꞌduꞌo ꞌɔ -kpaa. Tui-i troꞌa ꞌꞌbhi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa lezɛɛn, ꞌɩnnɩ ɔ -loꞌo. ꞌYa ꞌꞌbhi nyʋ-ʋ nʋꞌo duvɛɛn ꞌmʋ. -Kpaa ꞌmnɛ, ɔ -po ꞌnɛ-ɛ -gbatɩ ꞌꞌyrili, ꞌle ɔ ꞌye -dedeyibhie cɛ, ɔ ꞌye ɛ lasoo tri ꞌle ʋn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌya ꞌꞌbhi vlɔtɔ -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌni ꞌmʋ -za. Ɔ ꞌpo-o ꞌbho ꞌtide ꞌꞌlru -popo ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho -kpaa li-fuo -nɩ. Ɔ nʋꞌa -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ɛ lbhʋnʋmʋ lisie, -bho ʋn -zɛ ɛ, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌgble, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌle nya ꞌlaga ꞌmʋ mu. 34 ꞌYa -zazanɔɔ nyniꞌa a, ɔ ꞌlbho-o ꞌle lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ gbo ꞌɔ ꞌgbaplemʋ ʋn ꞌke ꞌɔ nɩ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌke ɩ ꞌle ɔ gbo kpa, ꞌle ʋn ꞌye mu. 35 Ʋn nyniꞌa a, ꞌɩnnʋ ʋn kpʋnꞌo kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌlbhaꞌo. Ʋn ꞌꞌsɛɛnꞌɛ -lue, -lue ꞌmɛ-ɛꞌo ɔ -sieꞌe-e -gwlii ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye tannɔ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha ɔ ꞌye ꞌmɛ. 36 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle -kpaayowli ꞌmnɔ ꞌye ꞌɔ ꞌgbaplemʋ -lrʋʋ-ʋ -dieꞌa ꞌꞌyi lbho. Lɛ ʋn nʋꞌa -tanyɩnyʋ ꞌꞌlruli ꞌtɩn, ꞌɩnnɛ ʋn nʋꞌo -lrɛɛ.

37 ꞌƆ ꞌgbaplemʋꞌa klɛ -gwɛꞌɛ ꞌbho ti, -kaa ɔ-ɔ popoꞌo -kaa ꞌgwlʋti: -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌan ꞌꞌbhuokaꞌa ꞌꞌyu, ʋn-ʋ ꞌye -ɔ ꞌbho ꞌꞌdu -mʋ. ꞌƐ dɩ, ꞌbho gbɔ ꞌmʋ ꞌbhɔɔnamʋ, ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ɔ -kmaꞌa, ɔ ꞌye ɔ lbho, 38 ꞌle ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye nyni. Ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyri a, -kagbɛ ꞌwa ꞌꞌsɛ bhagaꞌo: ꞌLe nyaka ꞌwla -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ -tɩtaꞌa -kpaaꞌa ꞌꞌkpi -zi mʋ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a. ꞌƐ dɩ a-ba ꞌlbhɔ ɔ ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌꞌlemnɩɩ -kpaa ꞌmnɛ ɛ, -a-bʋ ꞌye ɛ ꞌtɔ -kɔ mʋ. 39 Ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ʋn kpʋnꞌo kwa ꞌmʋ ti, ʋn -ke ɔ ꞌye -kpaa ꞌmnɛ le po ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha ɔ ꞌye mɛ.

40 ꞌBho wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi, nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, Zezii dede -nɩ ꞌnʋ ti: -Bho -kpaayowli yi ꞌle, koo ɔ ꞌke nyʋ ꞌmnʋ -nynaꞌa? 41 ꞌLe nyʋ ɔ poꞌa dɩ gbo na: -Kpaayowli -see ꞌwa ngaze ꞌye yi, ɔ-ɔ ꞌye-e nyanɩbhlemʋ ꞌmnʋ ꞌlbha -mʋ ʋn ꞌke ꞌmɛ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ -kpaa nyʋ -lrʋʋ lisie. -Bho lezɛɛnbhiꞌa -zazanɔɔ nyni, -ʋ ꞌkɔ ɔ ꞌɔ nɛ ꞌꞌnyɩ, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌke ɛ lisie. 42 Zezii na: Wludie -gbɛ -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a -see ɛ zrɛ? Ɛ ꞌlɛ-ɛ -kaa na:

Sʋkpʋ -budupomʋ -baꞌa, ʋn nʋꞌa ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ʋn poꞌa ti, ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌye-ɛꞌo na ꞌɩnnɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -ɛ -ziꞌe sɩkpɩ ꞌwee. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ nʋꞌo -ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkpi ti ꞌbho -aꞌba ꞌꞌyigbeyi.

43 Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa: ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti. -Bho a se aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti a, ɔ -see amʋ -kɔ yi. ꞌꞌSesinyʋ ꞌkɔ ɔ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɩnnʋ ɔ-ɔ ꞌye -kɔ mʋ. [ 44 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ, ɔ ꞌye ꞌꞌyi po, ɔ na: ꞌƖn kɔɔꞌɔ-ɔ sʋkpʋmuaklagba -lrɛɛ: Nyɔ-ɔ ꞌgaꞌa ꞌbho sʋkpʋmua ꞌꞌyriti, ɔ ꞌjra-a li. ꞌLe, -bho ɛbɛ ꞌgɔ ɔ ꞌꞌkpi ti, ɛ-ɛ wa ꞌnɔ ti.]

45 A -gblee, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *Faliziɛɛn ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ ꞌꞌyi ꞌmʋti, ꞌle ʋn yiboꞌo -ka ɔ ꞌꞌsi ꞌʋ ꞌnynɩ. 46 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ʋn ꞌybhaꞌo ʋn ꞌke ɔ kpʋn. Nyʋ-ʋ zi ꞌɔ gbo ꞌɔ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ kamʋ, ʋn -dieꞌe-e ꞌꞌyi. Nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌyidieɛꞌɛ -fanʋ ꞌlbhʋ ʋꞌo, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi.

22

ꞌNynɔkpagɔꞌɔ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Luukɩ 14:15-24)

1 A -gblee, *Zezii ꞌkpa-a ꞌbho -lrɛɛ ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ nɩꞌe nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, ɔ na: 2 Lɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌBhlʋkpayowliklagba -lue ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌyu-u kpaꞌa ꞌnynɔ gɔ ꞌꞌyi. 3 Ɔ gwɛꞌɛ pipia ꞌꞌyi, ꞌle, nyʋ ɔ ꞌlaꞌa, ɔ ꞌye ꞌle ʋ gbo ꞌɔ lbhʋnʋmʋ lbho ʋn ꞌke linamʋ yi. (A ꞌye li-ɔ, -budu -ke ꞌli nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌyeꞌa -li -nɩ mʋ, gɔbanɩꞌa -dadudu ɔ deꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔnyi ti. -Bho nyɔ ꞌke ꞌle pa, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌbho, ɔ-ɔ paꞌa ꞌmʋ.) A -gblee, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ʋn -see yidɩ ꞌwɔɔn. ꞌƆ lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌyi-e le ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa -kɔyi wlu -ya, 4 ꞌle ɔ ꞌye lbhʋnʋmʋ -lrʋʋ lbho ɔ na: -Bho a mu, a na nyʋ ꞌɩn ꞌlaꞌa -bodɩ: -Aꞌba ꞌbhleyi ꞌlbha-a ꞌɔ ꞌꞌnalɩ ꞌbhleꞌa ꞌcna, lililɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, a mu a ꞌke li. 5 Ʋ-bʋ nyʋ ʋn kpaꞌa wlu, ꞌwa dɩ se lililɩ ꞌꞌkpi -nɩ. Ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌmu-o ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa dɩ gbo. -Lue -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌmu-o ꞌɔ -kpaa ꞌmʋ, -lrɔɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌmu-o ꞌɔ ꞌpɛlʋpolɩꞌa -da. 6 -Yʋ -sieꞌa ꞌbho ꞌkpʋn-o ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌye ʋ nyanɩ ꞌmʋ kla ʋn ꞌye ʋ ꞌlbha, ʋn ꞌye ꞌmɛ.

7 ꞌBhlʋkpayowli ꞌmnɔ ꞌwɔnꞌɔ dɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ, ɔ ꞌpo-o ꞌcɛ, ɔ na: ꞌꞌSroja, a mu, a ꞌke ꞌꞌkulbhamʋ ꞌmnʋ ti-za ꞌle a ꞌke ꞌwa gwlɔ ꞌꞌyripo. ꞌLe ʋn ꞌye ꞌna nʋ -ziaka, ʋn ꞌye yi. 8 ꞌBho zɔ -lue ꞌtɩn ꞌmnɛ ꞌli ɔ na ꞌɔ lbhʋnʋmʋ -lrʋʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho -bodɩ: Lililɩ -pi-ɛꞌo ꞌle nyʋ ꞌɩn ꞌlaꞌa, ʋn -see ꞌtɔ lililɩ ꞌmnɩꞌa ꞌlimʋ ꞌꞌyigɔꞌɔ dɩ, 9 a mu ꞌle -jolʋgblɩ -ke -jolʋtɩ ꞌꞌyi, nyɔꞌꞌo nyɔ a-a ꞌyeꞌa ꞌye mʋ, a ꞌlɔ ɔ, a -ke ɔ ꞌke yi. 10 ꞌNɔɔ ɔ lbho ꞌʋ a, ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌye ꞌle mu, ʋn ꞌye-e dɩꞌa ꞌꞌnyinynimʋ -ke dɩꞌa ꞌꞌyrilinmɔmʋ, ꞌɩnnʋ ʋn ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru, ʋn -ke ʋn ꞌye yi, -srɩnɩ! -budu ꞌye nyunyu ꞌꞌyi.

11 Ʋn -nɩꞌa linamʋ, ꞌbhlʋkpayowli ꞌpa-a ꞌle, ɔ ꞌke nyʋ-ʋ yiꞌa ꞌye. Ɔ -ka ꞌle-e gbʋ, nyɔ -lue se gɔbana ꞌmʋꞌbhle. 12 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn bha, koo -mnɔɔɔ pʋpaꞌa ꞌmʋti ꞌle -ɩn se gɔbana ꞌmʋꞌbhleꞌa? Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌnʋ-o blenyi, ɔ -see wɔn -wlu. 13 ꞌBhlʋkpayowli na: A kpʋn ɔ, a san ꞌɔ bhɩ -ke sʋɩ, a ꞌke ɔ ꞌle ꞌꞌpiemʋ ꞌnɔɔ -kuyre -nɩꞌa ꞌꞌvuto. Lɛ -ke ɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: Nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌwɔn -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛkuyre ꞌmʋ ꞌꞌvuto -mʋ, ꞌnɔɔ ꞌkleyeɛɛ -ke ꞌꞌvivia -nɩꞌa. 14 A -gblee, nyʋ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ɔ ꞌke ʋ -kɔ, ʋn -se -sɛ. ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -yʋ ꞌwɔnꞌɔ ɔ, ɔ -zaꞌa ꞌbho, ʋn se ꞌꞌyi-die.

Lapooꞌa ꞌꞌpɛleɛ

(Maakɩ 12:13-17; Luukɩ 20:20-26)

15 Ɩ ziꞌa -kaa a, zɔ -lue ꞌzɔ ɔ, *Faliziɛɛn ꞌꞌwe ꞌpa-a ꞌꞌsra, -ka ʋn ꞌka -nyna ꞌle ʋn ꞌka *Zezii dɩ -kpʋn ʋn ꞌke ꞌna bhaga. 16 Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌwa -namʋ gbɩ -ke *Elɔɔdɩꞌa -namʋtɔlʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ʋn ꞌye ɔ tidedenamʋ mu, ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -a yiboꞌo-o ꞌꞌyisrɛɛyi -ɩn ꞌꞌduꞌo. -Ka -Lagɔ nʋꞌa nyɔ -na ꞌtɩn, ꞌka-a -a tɔꞌɔ nyʋ. -Bho koo nyɔ ꞌꞌdu nyɔklagba, -aꞌa ple ꞌɔ ꞌꞌyri. ꞌBho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, -bho -ɩn -ka wlu, -aꞌa ꞌkɩkle wlu ꞌꞌyi. 17 ꞌƐ dɩ -a dedeꞌe -ɩnmʋ ti, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba na: -A ꞌꞌpɛle lapoo. Ɛ -nmɔꞌɔ -kaa-a ti -a ꞌke ɛ nʋꞌa? -A ꞌꞌpɛle nɛ-ee -ale -aꞌba ꞌꞌpɛle nɛ -le? Koo -a popoꞌo ꞌgwlʋtiꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ. 18 Ɔ yiboꞌo-o ꞌwa nyanɩꞌa dɩ ꞌle ɔ na: -Mɩɛ ꞌsɔn wɔn ꞌmʋ ꞌbhlemʋ-a, -ka a ꞌlɛꞌɛ -laa, ɛ -se ꞌka-a a-a popo ꞌgwlʋti -ko. A-a ꞌbi-e ꞌɩnmʋ lemʋ ti a ꞌke ꞌɩnmʋ dɩ -kpʋn. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ. 19 A -ya ꞌɩnmʋ mɔniyʋɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌye ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu. 20 ꞌLe ʋn -ke ɛ ꞌye yi. Ɔ na; Nyunyɔlru -ke ꞌnynɩ-ɩ -nɩꞌa -laa mɔniyʋɛ ꞌꞌkpi, yɔɔ -kɔ nɩꞌa? 21 Ʋn na: ꞌBhlʋkpayowliklagba moꞌo. ꞌLe ɔ na: Kɩn. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho ꞌle a ꞌke lapoo ꞌꞌpɛle! -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho -lrɛɛ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ! 22 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ Zeziiꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho sie, ʋn ꞌye mu.

ꞌBho ꞌmɛmʋꞌa glusɔɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa tidedewlu

(Maakɩ 12:18-27; Luukɩ 20:27-40)

23 A -gblee, ꞌle Zelizalɛɛmʋ, nyʋꞌa ꞌplan-a -nɩꞌa ꞌle -lrɛɛ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o *Sadiziɛɛn. -Kaa ʋn-ʋ tɔꞌɔ -kaa nyʋ na: -Bho nyɔ ꞌmɛ ɛ, ꞌɔ -sɔ glu. Zɔ -lue ꞌmnɛ ꞌzɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa -lrʋʋ -yɛꞌɛ-ɛ *Zezii ꞌle ʋn na: 24 -Aꞌba -Tɔyi, -aꞌba ꞌꞌna *Moyiizɩ poꞌo gba, ɔ na: -Bho nyɔ ꞌbhle ꞌnynɔ ꞌle ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunyukpasu ꞌbhle a, ꞌɩnnɔ kpaꞌa ꞌɔ -dɩgbanynɔ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌꞌyu ꞌwlʋ -nɩ. 25 ꞌBho-o ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛsɔn -nɩꞌo. Zɔ -lue ꞌzɔ ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌkpa-a ꞌnynɔ, ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ ɔ ꞌye ꞌmɛ, ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌye ꞌɔ -dɩgbanynɔ kpa. 26 Ɔbɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ ɔ ꞌye ꞌmɛ -lrɛɛ. ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ʋn -sieꞌa ꞌbho ʋn ꞌꞌluoꞌo -dɩgbanynɔ ꞌmnʋ ꞌmʋ -lue -lue, ʋn -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ. 27 -Dɩgbanynaakpʋ paꞌa ꞌle, ʋn ꞌmɛ-ɛꞌo -lrɛɛ. 28 ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn na, ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌye-e glu -sɔ mʋ a, ʋ-bʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛsɔn ꞌmnʋ ꞌle, koo ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ ꞌbho ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋꞌa damʋꞌa? ꞌWa ꞌwee kpʋ ʋ ꞌko-oꞌo. -Bho ʋn -sɔ glu, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌle, yɔɔ -ke ꞌnynɔ ʋn ꞌke ꞌꞌduꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ!

29 ꞌLe Zezii na: -Yɛ ꞌma-a ꞌmɛmʋꞌa glusɔɛꞌɛ dɩ, a -see ꞌɛ -lue ꞌtɩn ꞌmʋtiꞌwɔn. A-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi, -ɛkedɩmaa, a se -Lagɔꞌɔ wlu yibo ꞌle a ꞌse ꞌɔ wɔnkuɛ yibo -lrɛɛ. 30 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -da ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ -nɩ mʋ, kpʋkpɛɛ -see ti-nɩ yi. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ka ꞌwa tinɩɛ -nɩꞌa a, ꞌka-a nyunyuꞌa nɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ. 31 -Bho a na ꞌmɛmʋ -see glu -sɔ yi a, a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi. Dɩ -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌa Moyiizɩ ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a -see ɩ -bhla ꞌbʋꞌwɔn ke? 32 -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa: Aꞌba ꞌꞌnaklɩgbɩ ꞌꞌwe, *Ablaamʋ, *Izaakɩ -ke *Zakɔɔpʋ, ꞌɩnmɔ -Lagɔ, ꞌɩnmɔ -ke ʋn bhlaꞌa *-ybhɛybhɛtite, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! ꞌKa-a -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo Moyiizɩ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ Ablaamʋ, Izaakɩ -ke Zakɔɔpʋ ꞌꞌwe ꞌmnʋ, ʋn ꞌmɛ-oꞌo see. ꞌLe, -bho -Lagɔ na: ꞌƖnmɔ -ke ʋn bhlaꞌa -ybhɛybhɛtite, ɛ-ɛ tɔꞌɔ na ʋn -nɩꞌe-e -bhla ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ꞌwla a, ꞌle ɔ ꞌke ʋ glu -za. A -gblee, -kaabonyʋ -ke -Lagɔ -naꞌa, ꞌka-a ꞌwa ꞌwee -nɩꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Lɛ aꞌba ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! ꞌƐ dɩ ꞌɩn nʋꞌo na: A-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi. ꞌKa-a Zezii ꞌlɛꞌo. 33 Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ -tɔtɔwlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti.

-Lagɔꞌɔ gbaklagba -ɛ kuꞌa wɔn

(Maakɩ 12:28-34; Luukɩ 10:25-28)

34 -Ka *Zezii -ke *Sadiziɛɛn ꞌꞌwe depoꞌa a, ꞌɔ wlu kpʋn ꞌʋ a, *Faliziɛɛn ꞌwɔnꞌɔ ꞌna ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru. 35 ꞌWa ꞌꞌklumʋꞌa *-Lagɔꞌɔ gbayiboyi -lue ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke Zezii dɩ -kpʋn -nɩ ꞌle ɔ ꞌye tidede, ɔ na: 36 ꞌAn -Tɔyi, ꞌle *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle, gba yɛɛ kuꞌo wɔn -a ꞌke ꞌꞌyi-kpʋn -ɛ -ziꞌe ꞌya ꞌwee ꞌmʋꞌa? 37-38 Ɔ na: -Lagɔꞌɔ gba -ɛ kuꞌa wɔn tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Kma -aꞌa -Kɔyi, -Lagɔꞌɔ dɩ! -Ɩn ꞌke ɔ -aꞌa -pɔlʋꞌa klɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle -aꞌa ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ klɛ ti -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. Lɩ ꞌwee -a nʋꞌa -ɩn ꞌke ɩ nʋ ꞌɔ dɩ. -Kaa ꞌka-a -ɩn ꞌke ꞌɔ dɩ -kma. 39 -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ gbaꞌa ꞌsɔnnɛ, -ɛ kuꞌa wɔn -a ꞌka ꞌꞌyi-kpʋn -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩ! 40 Ɩ-bɩ gba ꞌsɔn -nɩɩ, -Lagɔꞌɔ gba -lrɩɩ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ -aꞌba dɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa mʋtizamʋ -lrʋʋꞌa -tɔtɔlɩ, ɩ ꞌkɩ -ɩ wɔn.

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌmo-o *Daviidɩꞌa -kɔyi

(Maakɩ 12:35-37; Luukɩ 20:41-44)

41 A -gblee, *Faliziɛɛn ꞌꞌwe -nɩꞌa -bhla ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ʋn -see mu ke ꞌle *Zezii na: 42 ꞌMna-a dede-e amʋ ti -lrɛɛ, -bho a-bee popo ꞌgwlʋti ꞌle, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ ꞌka yi, yɔɔ -ke -gluuwɔnyiꞌa ꞌꞌyu maꞌa? Ʋn na: *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu moꞌo. 43 Ɔ na: ꞌLe ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? Ɔ-bɔ Daviidɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌtmʋʋ nɔ-oꞌo, ɔ ꞌye wlu -nɛɛ ꞌcnɩ:

44 ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo -kaa ꞌan -Kɔyi: -Zi -laa ꞌan ꞌꞌtroli -ɩn ꞌke ti-de ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa tʋꞌa nyʋ wɔn-zi.

45 -Bho Daviidɩ ꞌlɛ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ -Kɔyi. Ɔ-bɔ ꞌma-a Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, -bho Daviidɩ -kɔ ɔ ꞌɔ -Kɔyi-i ꞌla, koo ꞌɛ ꞌzɔ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa? 46 Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, nyɔ-ɔ ꞌka ꞌtɔ ꞌɔ wlu ꞌꞌkpiduɛɛ ꞌbhɛɛ, ɔ se -nɩ. -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho zɔ ꞌmnɛ ꞌli -alibi, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, ꞌwa nyɔ -see ꞌtɔ ꞌybha ɔ ꞌke ɔ dɩ -lrɩɩ tidede.

23

*Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋꞌa nʋnʋkpliꞌa damʋ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili

(Maakɩ 12:38-39; Luukɩ 11:43-46; 20:45-46)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii na *ꞌɔ -namʋ -ke nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui -bodɩ: 2 *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *Faliziɛɛn-ɛ ꞌmo-o *gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩꞌa gbɔzɩzamʋ. 3 Lɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ amʋ, a ꞌꞌdu ɩ ꞌbho a ꞌke ɩ nʋ. A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, lɩ wa-a tɔꞌɔ, ꞌwa -de nɩ ꞌmʋ ti. ꞌWa kpli ʋn-ʋ nʋꞌa a, aꞌba -gbʋ nɩ ya, aꞌba nʋ ɩ -le! 4 Wɔnkugbɩ ʋn-ʋ poꞌo nyʋ. ꞌLe ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌbɔ ti ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋ ti-de ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌle ꞌɛ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ -kpa -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyi-kpʋn -lrɛɛ. 5 Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌkʋ ʋ ꞌꞌyrili-ya. Lɩtɔlʋ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Bɔtɔ -ke ꞌlimʋ -Lagɔwludidi -nɩꞌa ʋn-ʋ poꞌa sʋ ꞌmʋ -ke ꞌꞌyigbeyi ti, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛ ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyi. ꞌLe ʋn-ʋ tɛꞌɛ ꞌwa -vilɔbanɩꞌa wɔndrɩꞌa -wlawlɩ ti ꞌle ʋ-beeꞌa nɩ -ke nyʋ -lrʋʋꞌa nɩ -kaa gʋgɔ ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra. 6 -Bho nyʋklɩgbɩ ꞌꞌdu gɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌla a, ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke ꞌnynɩbhlekpi ꞌꞌkpi -de, ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke kpizɩgɩ ꞌꞌkpi -de ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra -lrɛɛ. 7 -Bho -die -gwɛ ꞌle ʋn ꞌybha-oꞌo nyʋ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu ʋn -ke ʋn ꞌke ꞌyɩye ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌwa -tɔmʋklɩgbɩ ꞌla.

8 A-bʋ -yʋʋ, aꞌba ꞌbɔ -klagba ti -le ꞌle nyʋ -kaa amʋ ꞌwa -tɔmʋklɩgbɩ ꞌla! -Ka a -dieꞌa ꞌmʋ a-a ꞌmo-o ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, aꞌba -tɔyiklagba -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ. 9 ꞌNɔɔgbɛ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -tɩtaꞌa ꞌnynɩ ꞌbhle ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra ʋn ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌwa nyunyɔtu -ke nyɔꞌꞌo nyɔ, aꞌba ꞌlaa nʋ ꞌmʋ -le! Aꞌba -tɩta -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli. 10 Aꞌba ꞌbɔ -klagba ti -le, ꞌle nyʋ -kaa amʋ ꞌwa -klagba ꞌla. -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o aꞌba -klagba. 11 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ɔ ꞌke -klagba ꞌꞌdu, ɔ -ya ꞌɔ ꞌꞌbhuo ya ꞌle ɔ ꞌke aꞌba ꞌweeꞌa lbhʋnʋyi ꞌꞌdu! 12 Nyɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, -Lagɔ-ɔ ꞌyɔ -ɔ ꞌzɔ, nyɔ -yɔ yaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ya, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi.

*Faliziɛɛn ꞌꞌweꞌa ngazemʋbhlenʋnʋdɩ

(Maakɩ 12:40; Luukɩ 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: A-bʋ *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔn wɔn ꞌmʋ ꞌbhlemʋ, -ɛkedɩmaa, -ka a-a ꞌlɛꞌɛ, aꞌba nʋ -kaa. -Yeee! Ngazedɩ! Abʋ -see tiꞌbɔ -Lagɔ ꞌke amʋ -kɔ, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ, a-bʋ ka ꞌnʋ -budu le. ꞌƐ dɩ, a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. [ 14 A-bʋ -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Bho a -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, nyʋ ꞌke amʋ ꞌbho ꞌꞌduꞌa dɩ, ꞌka-a a ꞌbhle ɛꞌo kplokplo! A-a ꞌnʋ-o -bhla -kaa, ꞌle a-a ꞌlbhaꞌa -dɩgbanynʋkpakpɩ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, a-a zʋ ꞌʋ lɩ ꞌwee kwa ꞌmʋ. -Yeee! Ngazedɩ! ꞌKla ꞌmnɔꞌɔ dɩ, -Lagɔ-ɔ ꞌye amʋ -zigle -tu mʋ tenyɩ.]

15 -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Ka a-a ꞌlɛꞌɛ, aꞌba -na -kaa. ꞌNɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi a-a ꞌmu-o -da ꞌwee ꞌle a-a ꞌyeꞌe -pɔlʋꞌa ꞌꞌyitibhitiyi -lue a -ke ɔ -naꞌo. -Yeee! Ngazedɩ! -Bho a ꞌye ɔ -kaa, ꞌle ꞌɔ ꞌmʋtiyɛɛɛ ꞌmʋ, ꞌꞌkɔgwlɛnɛ -ke ꞌmʋ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌka mu, ꞌle-e a-a ꞌꞌnyɩnyɩɛ ꞌnɔ ti. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ.

16 A-bʋ ꞌma-a -naagɩꞌa ꞌꞌyisumʋ -ʋ poꞌa nyʋ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ gbo, -yeee! Ngazedɩ! A-a ꞌgbʋ-o nyʋ ꞌꞌyrili na, -bho nyɔ -zrɛ -nɩ *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌmʋ, ꞌɔ wlu -see ꞌꞌyitiꞌꞌsi. -Bho ɛ ꞌꞌdu -budu ꞌmnɛꞌɛ sanu, ꞌꞌlemnɩɩ ɛ ꞌꞌsi-e ꞌꞌyiti. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 17 -Naagɩꞌa ꞌꞌyisumʋ-a, a-bʋ seꞌa -naagɩ ꞌbhle a, -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabuduꞌa damʋ sanu nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ ꞌꞌdu-o lɛ. ꞌƐ dɩ ꞌbho ꞌya ꞌꞌklumʋ yɛɛ ꞌꞌyri kpʋnꞌo tiꞌa? Sanu-ae -ale -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu? 18 ꞌLe a-a nʋꞌo -lrɛɛ: -Gbagbʋ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga, -bho nyɔ -zrɛ -nɩ nɛ ꞌmʋ, ꞌɔ wlu -see ꞌꞌyitiꞌꞌsi, ꞌle ɔ ꞌke ꞌsraganmi ꞌmʋ -zrɛ -nɩ a, ꞌɔ wlu ꞌꞌsi-e ꞌꞌyiti. 19 -Naagɩꞌa ꞌꞌyisumʋ-a! ꞌSragagbagbʋꞌa damʋ, nmi nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ ꞌꞌdu-o lɛ. ꞌƐ dɩ ꞌbho ꞌya ꞌꞌklumʋ yɛɛ ꞌꞌyri kpʋnꞌo tiꞌa? ꞌsraganmi-ae -ale ꞌsragagbagbʋ? 20 Nyɔ -yɔ -zrɛ -nɩꞌa ꞌsragagbagbʋ ꞌmʋ, ɔ-ɔ zrɛ ꞌnɩ-e lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌmʋ -lrɛɛ. 21 Nyɔ -yɔ -zrɛ -nɩꞌa -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌmʋ, ɔ-ɔ zrɛ nɩꞌe -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌmʋ-ɛ -lrɛɛ. 22 Nyɔ -yɔ -zrɛ -nɩꞌa yaku ꞌmʋ, ɔ-ɔ zrɛ ꞌnɩ-e -Lagɔꞌɔ -dena ꞌmʋ -da ɔ -kɔꞌɔ ɔ, ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, -Lagɔ -kɔꞌɔ ꞌbho, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ zrɛ nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ.

23 A-bʋ -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Yeee! Ngazedɩ! Aꞌba -kpɩɩ ꞌmʋꞌa -lololɩ -srɩɩnꞌa -buenɛ, a-bʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌya -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnyɩnyɩa, ꞌle, *gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ, ꞌya -tɔtɔlɩzɩgɩ -nɩɩ: ꞌꞌyisrɛɛdɩ-e ngazebhleɛɛ -ke ꞌmʋtiyɛɛɛ, a-a kpʋn ꞌnɩ ꞌplʋ. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 24 -Naagɩꞌa ꞌꞌyisumʋ-a, a-bʋ poꞌa nyʋ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ gbo, a-bʋ kukuꞌa ꞌmʋti ꞌbho lɩtoopeꞌa damʋ ꞌle a-a kpʋn nɩꞌe lɩzɩgɩ ꞌplʋ.

25 A-bʋ -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Ka aꞌba gba ꞌlɛꞌɛ, ꞌka-a a-a wɔtɔꞌɔ aꞌba ꞌꞌkɔpɩ -ke aꞌba ꞌꞌbe li. -Yeee! Ngazedɩ! -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌyriyrinaagɩ -ke ꞌꞌnyinyninaagɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌꞌtuuꞌa amʋ -ɩ -ke ꞌmʋ a-a zi nɩꞌa ꞌle a-a ꞌyeꞌa nmɔ-e lililɩ, ꞌɩnnɩ a-a kpʋnꞌo ꞌplʋ. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 26 Faliziɛɛn -ke -naagɩ ꞌꞌlɔꞌɔ, a zi ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩꞌa dɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -tanyɩ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ ꞌle aꞌba kpli ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ.

27 A-bʋ -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Yeee! Ngazedɩ! A kɔɔꞌɔ-ɔ tritrizokoeplu. ꞌYa ꞌꞌkpi -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌya ꞌlimʋ ꞌzɔnꞌo -plɔnkɩn, ꞌle ꞌꞌkuꞌa ꞌkpɩ ꞌwlaꞌa ꞌle ti. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 28 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌbho ꞌꞌkpiti a ꞌꞌdu-o -zɩgɩ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle aꞌba ꞌlimʋ ꞌꞌyrabha -ke ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ ꞌꞌyiꞌe ꞌle.

ꞌKle-e ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -yi mʋ, ꞌɩnnɩ *Zezii -zaꞌa ꞌmʋ

(Luukɩ 11:47-51)

29 A -gblee, *Zezii ꞌlʋ -ʋ -kaa ꞌꞌyi -lrɛɛ: -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *Faliziɛɛn, a-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔn wɔn ꞌmʋ ꞌbhlemʋ. A -nmɔꞌɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke ꞌꞌyisrɛɛmʋ -lrʋʋꞌa zokoe kwa ꞌmʋ ti. 30 ꞌLe a-a nʋꞌo: -Bho -abʋ -nɩ ꞌkɩ ti -aꞌba ꞌꞌnaꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi a, -abʋ -ke ʋn -see ꞌkɩ -naagɩ -lue ꞌmʋ-plɛ yi -a ꞌke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. 31 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ʋn ꞌyeꞌa ꞌmɛ, -ka a ꞌꞌduꞌa ka ꞌwa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌna. 32 ꞌMna yiboꞌo-o, lɛ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe nʋꞌa ꞌbho, a -see ꞌɛ dɩ ꞌbhɔ yi! ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 33 ꞌꞌYrabhabhlemʋ-a! -Zigle -ɛ ꞌyeꞌa amʋ -kpʋn mʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛkle ꞌye, koo a ꞌke ɛ wɔn ꞌmʋ cɛꞌɛ? 34 ꞌƐ dɩ, a po -lokui! -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ-e nyʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌꞌyisrɛɛnaagɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa yibomʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ʋ amʋ -jeyi -po -mʋ ꞌle a ꞌke tɔlʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ, ꞌle a ꞌke -lrʋʋ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ ꞌle a ꞌke -lrʋʋ ꞌle aꞌba *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ꞌꞌsɛɛn -nɩ, ꞌle, -yʋ -sieꞌa ꞌbho -ʋ ꞌyeꞌa -ple mʋ, a ꞌke ʋ kli ple ꞌle gwlɛ ꞌꞌkpi ti -lue -lue. 35-36 Nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ aꞌba ꞌꞌna ꞌlbhaꞌa ꞌbho ʋn ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ʋn -dieꞌe-e ꞌꞌyi. Ɛ ꞌnyaaꞌa-a ꞌbho ꞌꞌyisrɛɛyi *Abɛlɩꞌa ꞌꞌkpi, ꞌle, Balakiiꞌa ꞌꞌyu, Zakalii a ꞌlbhaꞌa see ꞌbho *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa *ꞌsragagbagbʋ -ke ꞌɛ lisaabuduꞌa gwia ꞌmʋ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ɛ ꞌye ɔ -yɛ. A-a ꞌye-e -Lagɔꞌɔ nyʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla -mʋ -lrɛɛꞌɛ dɩ, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌwee aꞌba ꞌꞌna ꞌlbhaꞌa ꞌbho ʋn ꞌyeꞌa ꞌmɛꞌɛ dɩ, ꞌkleyeɛɛꞌɛ -belu -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa -ya mʋ, a-bʋ ꞌtraamʋꞌa nyʋ ɛ-ɛ ꞌye ꞌꞌkpitiꞌga mʋ!

*Zezii -ke Zelizalɛɛmʋꞌa ꞌꞌgbe

(Luukɩ 13:34-35)

37 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: Zelizalɛɛmʋkɔmʋ-a, Zelizalɛɛmʋkɔmʋ-a! -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ɔ poꞌa amʋ -jeyi, a-bʋ ꞌlbhʋ -ʋꞌo ʋn ꞌye ꞌmɛ. A -gblee, -ka -gbanynɔsʋʋn ꞌkɩkleꞌa ꞌɛ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌlruli ꞌbho ꞌɛ -kpakpɩ ꞌzɔ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti sese ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌlruliꞌkɩkle ꞌbho ꞌan ꞌꞌtroli ꞌɩn -ke a ꞌke -na ꞌle aꞌba ꞌwɔnꞌo! 38 ꞌƐ dɩ ꞌtraamʋ ꞌtɔ ꞌɩn-ɩ ꞌwlʋ-o amʋ ꞌꞌyrili. A -gblee, wlu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii -za ꞌka ꞌmʋ see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩꞌa ꞌwlʋwlʋnɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. Ɔ na Zelizalɛɛmʋgwlɔ-ɔ ꞌye-e ti-sɔ -mʋ ꞌle ɛ ꞌke wɔn -zɛ. 39 ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa, a -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi kplokplo, ꞌle, -nɔɔ -ke ꞌli a-a ꞌyeꞌa -nʋ mʋ, na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe yinamʋ, -Lagɔ -wʋnna nɔ ꞌꞌniti ɔ! ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi bhla.

24

*-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa tisɔɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩ *Zezii -zaꞌa ꞌmʋ

(Maakɩ 13:1-2; Luukɩ 21:5-6)

1 A -gblee, *Zezii ꞌda-a ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. Ɔ -nɩ munamʋ ꞌle *ꞌɔ -namʋ ꞌye ɔ linyni ꞌle ʋn ꞌke ɔ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmnɛ ꞌꞌyi-tɔ. Ʋn na: -Gbʋ -bidi -nɩɩ ya, -ka ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ꞌya gʋgɔbolɛ se -nɩ. 2 ꞌLe ɔ na: A-a ꞌye ꞌya ꞌwee liꞌa? -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a -gblee, -bidi -nɩɩ, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ -wa -mʋ ꞌwee ꞌle ʋn ꞌke ɩ ti-za. ꞌYa lɛ -lue komu -see ꞌbho -sie yi.

ꞌKmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ ꞌꞌyiꞌa ngaze ꞌyeꞌa -yi mʋ

(Maakɩ 13:3-23; Luukɩ 21:7-24)

3 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌmu-o ꞌle Olivieegɔgɔ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye ti-de. *ꞌƆ -namʋ ꞌnyni -ɔ li ʋn ꞌye ɔ tidede, ʋn na: *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa ꞌꞌkpidɩ -ɩn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌtraamʋ, ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -wa mʋ ꞌle, -bhlaaka ꞌɛ -nɔɔ ꞌke nyniꞌa? -Bho -aꞌa leyiɛ -ke ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinamʋꞌa -nɔɔ -ka nyni ꞌle, leelɛ -a ꞌke ɛ ꞌmʋyibo -nɩꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ!

4 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu, ɔ na: A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌle nyɔ -kaa amʋ -tɔɔ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa. 5 A -gblee, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ -lue -lue: ꞌƖnmɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! ꞌKa-a ʋn-ʋ ꞌye ꞌlɛ mʋ ꞌle ʋn ꞌke nyʋꞌa -dadudu dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa. 6 ꞌBho ꞌmnɔ, -bho tʋɩ -ka ꞌle a ꞌꞌbhli-i vɔɛ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! -Bho a ꞌwɔn ꞌle ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpiꞌa tʋꞌa vɔvɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le -lrɛɛ! Tʋɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌye-e -vɔ-ɛ mʋ, ɛ -se -bhla ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ -ko. 7 ꞌBhlʋkpa -lrɛɛꞌɛ nyʋ -ke ꞌbhlʋkpa -lrɛɛꞌɛ nyʋ-ʋ ꞌye-e tʋ -vɔ -mʋ ꞌle ꞌbhɩɔ -lue -lrɔɔꞌɔ nyʋ -ke ꞌbhɩɔ -lrɔɔꞌɔ nyʋ ꞌke vɔ. ꞌMʋ-ʋ ꞌye-e ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ti-yi -mʋ, ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ꞌbhlʋkpa-a ꞌye-e -trɛ -mʋ! 8 ꞌYa ꞌwee-e ꞌmo-o ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ ꞌnyaanamʋ.

9 ꞌAn ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpiꞌa dɩ nyʋ-ʋ ꞌye amʋ -kpʋn mʋ ꞌle ʋn ꞌke amʋ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌle ʋn ꞌke amʋ ꞌlbha a ꞌke ꞌmɛ. ꞌBhlɩkpɩ ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌwee-e ꞌye-e amʋ ꞌmʋꞌnyɛ -mʋ. 10 ꞌBho -nɔɔ ꞌmnɛ ti nyʋꞌa -dadudu-u deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ꞌwa ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌye-e -denɩ ꞌmʋ-sɔ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke gbɔzɩza ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa jɛkamʋ kwa ꞌmʋ ꞌkpa ꞌle ʋn ꞌke ꞌmʋꞌnyɩnyɛ -lrɛɛ. 11 Nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌmʋ-sɔ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ: -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -a ꞌꞌduꞌo. Ʋn -se -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋzɩgɩ -ko. Ʋbʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e nyʋꞌa -dadudu -tɔɔ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa -mʋ. 12 ꞌꞌNyinynidɩ-ɩ ꞌye-e ꞌkmʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple -mʋ. ꞌƐ -nɔɔ ti dɩkɩkmɛɛ-ɛ ꞌye-e pɩpɛ -mʋ ꞌle ꞌan nyʋꞌa -dadudu ꞌmʋ. 13 nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi -ku mʋ -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌpʋn mʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 14 -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -nɩɩ, ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌke ꞌya -ziadɩ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɩ ꞌke ꞌan dɩ ꞌmʋ-za ke-ɔ ꞌle ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ ꞌke nyni moꞌo.

15 A -gblee, -ka -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Daniɛlɩ ꞌlɛꞌɛ see, lɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌnyinynilɛ, -ɛ nyniꞌa ꞌbhlʋkpa wɔn, ꞌɩnnɛ ꞌye -yi mʋ, ꞌle, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -da ꞌsaaꞌa li ɛ seꞌa ti-nmɔ ɔ, ɛ ꞌke ꞌbho -nɩ. (Wlu -nɩɩ, ɩ ꞌbhle-e ꞌzɔ. Nyɔ -yɔ zrɩ ꞌɩ a, ɔ -de nɩ -pɔlʋ ti ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn!) 16 -Nɔɔ -ke ti lɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌyeꞌa -yi mʋ a, nyʋ -yʋ ꞌma-a Zideekɔmʋ a, ʋn ple ʋn ꞌke ꞌle trɩ ꞌꞌkpi mu. 17 ꞌꞌBhlegboꞌa -da nyʋ-ʋ po nɩꞌa ꞌꞌzrɔ ꞌꞌjiazɔ ɔ, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho -nɩ mʋ, -bho ꞌɛ -nɔɔ nyni a, ꞌɔ pa ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli, ꞌɔ ꞌꞌluo ꞌɔ -kɔkɔlɛ ꞌmʋ -le! Ɔ -cɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ple -nalo! 18 Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa -kpaa ꞌmʋ -nɩ mʋ, ꞌɔ yi gwlɔ ꞌmʋ, ꞌɔ pa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo, ꞌɔ ꞌꞌluo ꞌɔ ꞌꞌyriɛ ꞌmʋ -le! Ɔ -cɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ple -nalo! 19 -Yeee! Ngazedɩ! ꞌƐ -nɔɔ ti ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌyeꞌa -nɩgblɩɩ ꞌbhle mʋ -ke -yʋ ꞌyeꞌa ꞌnyanyayreetɩ ꞌꞌkpiꞌbhle mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e -sɩa -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! 20 ꞌƐ dɩ a bhade -Lagɔ li ꞌle aꞌba pleplenɔɔ -kaa ꞌꞌgudabhla -ke *-aꞌba lifɔzɔa ƆFa24 20 ꞌLe ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, lifɔzɔꞌɔ bhla a, ꞌꞌgbeꞌa wɔɛn -kɛꞌo ꞌle nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -na. 21 A -gblee. ꞌɛ -nɔɔ tiꞌa ꞌkleyeɛɛ ꞌsɔnnɛ -see -nɩ yi. Ɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ. -Da -Lagɔ -yaꞌa ꞌkmʋ ti, ɛ -kaa -zɩan ꞌꞌkpi-i bhla, nyʋ -see ꞌɛ ꞌkleyeɛɛlɛtu ꞌye ke -bhla. Ɛbɛ ꞌmnɛ, -bho ɛ zi, nyɔ see ꞌtɔ ꞌɛ -lrɛɛ ꞌye yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 22 -Lagɔ -see ꞌybha nyunyuꞌa ꞌwee ꞌke -gwɛ. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌybhaꞌo ɔ ꞌke ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌwɩ ꞌꞌyiꞌꞌpli. ꞌƆ nyʋ ɔ -zaꞌa ꞌbhoꞌa dɩ, ɔ-ɔ ꞌye ꞌwɩ ꞌꞌyiꞌꞌpli mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌkleyeɛɛ wɔn ꞌmʋ cɛ.

23 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -bho nyɔ nʋ na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe -laa, nʋ a, aꞌba de ꞌɔ wlu ꞌꞌgwli -le! 24 Nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌmʋ-sɔ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌla. Ʋn-ʋ ꞌye-e -kaa ꞌlɛ -mʋ, ɛ -se -Lagɔ -zʋ ʋ ꞌbho -ko. -Lrʋʋ-ʋ ꞌye-e -kaa ꞌlɛ -mʋ: -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -a ꞌꞌduꞌo. Ɛ -se -Lagɔ lbho ʋbʋ -ko -lrɛɛ. Ʋbʋ ꞌmnʋ, *wɔnkulɩ ꞌka -tɔ na -Lagɔꞌɔ -nʋ ʋn ꞌꞌduꞌo, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ. ꞌKa-a ʋn-ʋ ꞌye -nʋ mʋ, ꞌle, -yʋ -ke ꞌꞌbhi ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ʋn ꞌke ʋ -tɔɔ ꞌꞌmaa. 25 A-a ꞌye-e liꞌa! -Nɔɔ ꞌꞌsri ꞌle nya see, ꞌle ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ. 26 ꞌƐ dɩ, -bho nyɔ na: -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, aꞌba mu ꞌle -le! -Bho nyɔ nʋ: -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌꞌzize-e -dagbɛ, aꞌba ꞌlɩ ɩ -ziadɩ -le! 27 -Ka, -bho ꞌꞌni ꞌwla ꞌꞌyri ya, ꞌɛ -wlewle-e cɛꞌɛ yaku -kpoo ꞌꞌkpi, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyiɛ-ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ. 28 -Ka -bho ꞌwope ꞌyeꞌa nmiꞌa ꞌꞌku li, ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌcrii ꞌnɛ ꞌꞌkpi a, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌbho ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinamʋ, nyunyuꞌa ꞌwee-e ꞌye-e ꞌɛ da ꞌye -mʋ.

*Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinɔɔ

(Maakɩ 13:24-27; Luukɩ 21:25-28)

29 A -gblee, -bho ꞌkleyenɔɔ ꞌmnɛ zi a, ꞌyrʋ-ʋ ꞌye-e -kpe -mʋ ꞌle -kuyre ꞌke kpʋn ꞌle ꞌcʋ -see -fan yi ꞌle ꞌcʋdrɩ ꞌke ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌwlʋ ɩ ꞌke ꞌzɔ ꞌkpa ꞌle lɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌke gbugbluo. 30 -Bho lɩꞌa klɛ ꞌmnɩ zi ꞌtɔ -kaa a, ꞌbho-o ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyiɛꞌɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌke ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌda. A -gblee, ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyʋ-ʋ ꞌye-e -kple -mʋ ꞌle ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌke ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ -yi -nɩ. Wɔnkuɛklagba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌɩn ꞌke nyʋ -kɔ. -Ka ꞌyrʋꞌa -vlavlɩ -nɩꞌa a, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye -nɩ mʋ ꞌle ʋ-bʋ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye. 31 Lɛglɩ-ɩ ꞌye-e -wlu -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌbhlɩkpɩꞌa ꞌꞌkete ꞌwee ꞌꞌyi lbho ʋn ꞌke mu, ꞌɔ -nʋ -yʋ ɔ -zaꞌa bho, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa klɛ ꞌla ʋn ꞌke ʋ ꞌꞌlruꞌgbʋʋ.

ꞌBho figieetu ꞌꞌkpiꞌa -tɔtɔlɛ

(Maakɩ 13:28-31; Luukɩ 21:29-33)

32 A -gblee, tu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa figieeꞌa ꞌmʋyibolɛ ɛ-ɛ tɔꞌɔ amʋ a, a ꞌwɛn ɛ ꞌmʋti -ka -zɛgɛka! Tu ꞌmnɛ, -bho ɛ -ka tɔpɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɛ -trotronɔɔ -nɩꞌe-e nyninamʋ. 33 -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, -bho ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -ka ꞌwlʋ a, -ka ꞌan leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, a yibo ꞌna! 34 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌtraamʋ ti, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -see ꞌmɛ yi ꞌle ɩbɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. 35 ꞌƖn na, -bho koo yaku -ke ꞌbhlʋkpa -sɔ ti, ꞌan wɔn ꞌmʋꞌa wlu ꞌmo-o -ziadɩ, ɛ -see ꞌplʋ ꞌkpa yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

ꞌKmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ yibo nɛꞌo

(Maakɩ 13:32-37; Luukɩ 17:26-30)

36 Ɩ ziꞌa -kaa, *Zezii ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ɔ na: -Nɔɔ -ke ti ɛbɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ -nɩ mʋ, nyʋ se ɩ yibo. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌꞌbhi se ɛ yibo, ꞌɩnmɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌbhuo, se ɛ yibo. ꞌAn -tɩta -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ yibo nɛꞌo. 37 -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Nʋe, lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho ꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌye -zi mʋ ꞌbho ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinɔɔ ꞌꞌyi. A -gblee, -ka ɛ ziꞌa a, ꞌkla-a ꞌka-a: 38 -Nɔɔ -ke ti ꞌꞌni -seeꞌa -bhla ꞌbhlʋkpa -za ke, nyʋ-ʋ li ꞌle ʋn-ʋ kpa ꞌnynʋkpakpɩ, tɔlʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌwa ꞌꞌyreetɩnynʋkpakpɩ nyna; ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle ɛ ꞌye Nʋeꞌa batooꞌa ꞌlikpanɔɔ ꞌꞌkpi bhla. 39 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌwa dɩ se ɩ ꞌꞌkpi -nɩ, ꞌle, ꞌꞌni -zaꞌa ꞌbhlʋkpa, ɛ ꞌye ʋ ꞌlbha ꞌꞌfɩa ꞌwee, ɛ ꞌye ʋ ti-za. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌkla-a ɛ-ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ ꞌbho ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinɔɔ ꞌli. 40 A -gblee, nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌbho -kpaa ꞌmʋ -plɛ -mʋ, -lue -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli-i ꞌye-e ꞌmʋꞌꞌluo-ɛ -mʋ ꞌle -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ꞌke ꞌbho -sie. 41 ꞌNynʋkpakpɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌbho pinamʋ -plɛ -mʋ. -Yʋ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli-i ꞌye-e ꞌmʋꞌꞌluo-ɛ -mʋ ꞌle -yʋ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ꞌke ꞌbho -sie. 42 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -nɔɔ -ke ti ꞌɩnmɔ aꞌba -Kɔyi-i ꞌyeꞌa -yi -nɩ mʋ, a se ꞌbho yibo.

43 ꞌƆ leyiɛꞌɛ ꞌꞌyi ɔ poꞌo, ɔ na: -Nɔɔ -ke ti ꞌꞌyriyi ꞌka -buduꞌa -yowli gbo pa, ꞌle ɔ ꞌke ɛ yibo a, ɔ-ɔ ꞌye-e yra -de -mʋ ꞌle ɔ -kɔɔ ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ -kɔɔ ɔ gbo pa. 44 -Nɔɔ -ke ti ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌyeꞌa le -yi mʋ, a se ꞌbho yibo. ꞌƐ dɩ aꞌba -boti -le, ꞌɩn -kaa amʋ ꞌzɔꞌdaa.

Yrɔɔ ꞌke lbhʋnʋyizɛgɛ ꞌꞌduꞌa?

(Luukɩ 12:41-48)

45 A -gblee, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: Yɔɔ ꞌmo-o ꞌꞌyisrɛɛlbhʋzeyi -ɔ ꞌbhleꞌe -naagɩꞌa? ꞌƆ nyɔtu ꞌmo-o nyɔ -yɔ -ke -kɔyi -kaa ꞌlɩkpada-a mu, ɔ-ɔ sieꞌa ꞌɔ -bolbhʋnʋmʋ li ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ lilia. 46 -Bho ꞌɔ -kɔyi -ka le-e yi, ɔ-ɔ yɛ ꞌnɔ ɛ kwa ꞌmʋ a, ꞌɔ nyɔtu ꞌwa-a ti! 47 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌꞌbhlegboꞌa -yowli ꞌmnɔ, lɩ ꞌwee ɔ ꞌbhleꞌa a, ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌꞌyrili. 48 -Bho ꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌbhle nyanɩ, ɔ-ɔ popo-o -kaa ꞌgwlʋti: ꞌAn -kɔyi -see -yi yi -susueyi, 49 ꞌle, ɔ -bonyunyu -ke ɔ -plɛꞌɛ lbhʋ -lue ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ʋ ꞌlbha, ꞌle ɔ -ke nmɔnamʋ ꞌke gbɔ-po ꞌle ʋn ꞌke -dalue -li -nɩ ꞌle ʋn ꞌke nmɛ ꞌna. 50 ꞌꞌBhlegboꞌa lifuoyi ꞌmnɔ -ka ꞌle-e gbʋ, zɔ -lue ꞌzɔ, -da ɔ -seeꞌa ꞌɔ -kɔyiꞌa leyiɛ ꞌꞌgwlide, ꞌbho-o ɔ -yi -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌzɔꞌdaa. 51 -Bho ɔ -yɛ nɔ ꞌbho, ɔ-ɔ ꞌkpʋn-o nyɔ ꞌmnɔ ꞌle ɔ-ɔ klɔ ꞌɔ nyanɩ ꞌmʋ tenyɩ. -Ka -lue ꞌmnɔ nyɔ-ɔ -seeꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌdu, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɔ nyanɩ ꞌmʋ -kla -mʋ tenyɩ ꞌle ɔ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -lrʋʋ ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛnɛmʋmuɛ ꞌmʋꞌbhɛɛ, ꞌnɔɔ ꞌꞌvivia -ke ꞌkleyeɛɛ -nɩꞌa!

25

ꞌBhle -aꞌa yaayaanapɛ

1 *Zezii ꞌpo-o ꞌnynɔkpayi -lueꞌa ꞌꞌyi, ɔ na: Lɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o: Nyukpasu -lue ꞌnynʋkpakpɩyreetɩ bueꞌa bha-a ꞌyeꞌa -kpa mʋ, ꞌɩnnɔ ʋn muꞌo -jeyi. Ʋn ꞌka mu, ꞌꞌjiazɔ ka, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌnapɩ. 2 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋ -muu ꞌbhleꞌe -tɔɔ, -muu se -tɔɔ ꞌbhle. 3 -Muu -yʋ seꞌa -tɔɔ ꞌbhle, ʋn poꞌa ꞌwa ꞌꞌnapɛ ꞌli ꞌꞌni, ʋn -see -lrɛɛ ꞌle kpanɩ ꞌli po. 4 -Tɔɔbhlemʋ -mnʋʋ-ʋ ꞌꞌyiꞌa ꞌwa ꞌꞌnapɩ, ʋn ꞌpo-o ꞌꞌnapɛꞌɛ ꞌꞌni ꞌle kpanɩ ꞌli ꞌle ʋn -ke ɩ ꞌye mu. 5 Nyukpasu ꞌmnɔ -see yi -susueyi. Glu gwɛꞌɛ ɛ, ꞌꞌnynɔɔ kpʋn -ʋꞌo, ʋn ꞌye ꞌmʋ ꞌwee ꞌle ꞌwa ꞌꞌnapɩ-ɩ wanꞌo ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli -lue -lue. 6 Dodogwia, ʋn ꞌwɔn-ɔ wezewlu ꞌbɔ: Nyɔ a-a fuoꞌa wɔn-ɔ yi-oꞌo o! A ꞌda a ꞌke ɔ -jeyi mu! 7 ꞌNynʋkpakpɩyreetɩ bue ꞌmnʋ gbugbluoꞌo-o ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ ti, ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌnapɩ nmaze. 8 -Yʋ seꞌa ꞌꞌnapɛꞌɛ ꞌꞌni kuklo, ʋn na -yʋ ꞌbhleꞌa -tɔɔ, ʋn kukloꞌa -bodɩ: -Aꞌba ꞌꞌnapɩ -nɩꞌe-e ꞌmʋnamʋ. A ꞌꞌnyɩ -amʋ ꞌꞌni gbɛ! 9 Ʋ-bee ꞌmnʋ na: A mu a ꞌke -lrɛɛ de, -yɛɛ -mnɛɛ se ꞌmʋgbleɛɛ ꞌbhɛɛ. 10 Ʋ-bʋ -muu ꞌmnʋ ꞌye ꞌꞌnapɛꞌɛ ꞌꞌni tibɔnamʋ mu. Ʋn -ma ꞌle nyɔ ꞌmnɔ ꞌye nyni, ꞌle, -budu -ke ꞌli ʋn-ʋ ꞌꞌdu nɩꞌa ꞌnynɔkpagɔ, ꞌle -yʋ -ke ꞌꞌnapɩ ꞌbhleꞌa ꞌꞌni ꞌli, ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌle pa ꞌle nyʋ ꞌye ꞌbho ꞌꞌsapɛ po.

11 Ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, -yrɔzaa, -muu -yʋ mu ꞌka ꞌꞌnapɛꞌɛ ꞌꞌni denamʋ yi-oꞌo. Ʋn ꞌbhla-a ꞌbho -buduwɔn ꞌꞌyi, ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi, -aꞌba -Kɔyi, kati ꞌbho! 12 ꞌLe ɔ-bɔ ꞌnynɔkpayi ꞌmnɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyrili-gbʋ na: -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩn se amʋ yibo. 13 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo: A yaa ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ wɔn-fuo, -ɛkedɩmaa, -nɔɔ -ke ti ꞌɩn ꞌka yi, a se ꞌbho yibo.

Yiflɔlbhʋꞌa ꞌꞌyiglɛɛ

(Luukɩ 19:11-27)

14 A -gblee, *Zezii ꞌkɔ-ɔ ꞌbho ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ na: -Ka nyukpasu -lue ꞌka ꞌlɩkpa ꞌmʋ mu, ɔ ꞌye ꞌɔ lbhʋnʋmʋ mɔni ꞌꞌyitiꞌgblee, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -nɩꞌo. 15 ꞌƆ lbhʋnʋmʋ -nɩ tan, ɔ ꞌꞌnyɩ -lue nɛtɛmɔniꞌa -gwlɩ -muu, ɔ ꞌꞌnyɩ -yɔ kɔꞌɔ ꞌꞌyi nɛtɛmɔniꞌa -gwlɩ ꞌsɔn, ɔ ꞌꞌnyɩ tannɔ nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue. -Ka nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌbhɛɛꞌɛ, ꞌka-a ɔ ꞌꞌnyɩ ʋꞌo, ꞌle ɔ ꞌye mu. 16 -Yɔ ꞌyeꞌa nɛtɛmɔniꞌa -gwlɩ -muu, ɔ -nʋ ꞌnɩ-ɩ lbhʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho -gwlɩ -muu -lrɩɩ ꞌꞌkpi ꞌyee. 17 -Yɔ kɔꞌɔ ꞌꞌyi, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ nʋꞌo ꞌle ɔbɔ ꞌye ꞌbho ꞌsɔn -lrɩɩ ꞌꞌkpi ꞌyee. 18 -Yɔ ꞌyeꞌa -gwlʋ -lue mu-oꞌo, ɔ ꞌye ꞌꞌbhie ꞌꞌbhlu, ɔ ꞌye ꞌle mɔni ꞌmnɩ tiꞌꞌdu.

19 Ɛ -gwleꞌa ꞌmʋ kplokplokplo, lbhʋnʋmʋ tan ꞌmnʋꞌa -klagba ꞌyi-e le, ꞌle ɔ na: A yi, -a ꞌke mɔni ꞌɩn -sieꞌa amʋ liꞌa sɩkpɩ ꞌtɛ, ꞌle ʋn ꞌye yi. 20 Lbhʋnʋyi ꞌyeꞌa -gwlɩ -muu na: ꞌAn -Kɔyi, -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi ꞌɩn ꞌye-e ꞌbho -gwlɩ -muu -lrɩɩ. ꞌɩnnɩ ꞌka-a! 21 ꞌƆ -klagba na: -Aꞌa -sɛ! Lbhʋzeyiꞌa -zɛgɛnɔ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌBho lɛtoopeꞌa damʋ -ɩn ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ mʋ. Yi, -a ꞌke ꞌbʋbʋa li!

22 ꞌƆ lbhʋnʋyi -yɔ ꞌyeꞌa nɛtɛmɔniꞌa -gwlɩ ꞌsɔn na: ꞌAn -Kɔyi, mɔni -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌye-e ꞌbho -gwlɩ ꞌsɔn -lrɩɩ. ꞌƖnnɩ ꞌka-a! 23 ꞌƆ -klagba na: -Aꞌa -sɛ! Lbhʋzeyiꞌa -zɛgɛnɔ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌBho lɛtoopeꞌa damʋ -ɩn ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ mʋ. Yi, -a ꞌke ꞌbʋbʋa li!

24 ꞌBho -lebhɔɔnamʋ ꞌɔ lbhʋnʋyi -yɔ ꞌyeꞌa nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn yiboꞌo-o -aꞌa dɩ, -a ꞌnɛ-ɛ dɩ ꞌmʋti ꞌle -ɩn ꞌbhleꞌe satɛ; 25 -bho ꞌɩn -nʋ -nɩ mɔni ꞌmnɛ lbhʋ, ꞌɩn -see lɛ ꞌye yi, ꞌɛ -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ. ꞌƐ dɩ, ꞌɩn ꞌꞌbhluꞌo glu ꞌɩn ꞌye ɛ ꞌle tiꞌꞌdu. -Aꞌa lɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 26 ꞌLe ꞌɔ -klagba na: Nyanɩ-e vlanvlanlbhʋzeyi, -mnɔɔɔ na ꞌɩn ꞌbhle-e satɛ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌnɛꞌɛ dɩ ꞌmʋti. 27 ꞌƐ dɩ -ɩn ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo, -budu -ke ꞌli nyʋ-ʋ deꞌa mɔni ti, -ɩn ꞌke ɛ ꞌle kpa, ꞌle, -bho ꞌɩn -ka yi, ɛ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa. 28 ꞌLe -ɩn -see ꞌtɔ ꞌna nʋꞌa dɩ a -za ɔ ꞌbhleꞌa kwa ꞌmʋ, a ꞌke ɛ -yɔ ꞌbhleꞌa -gwlɩ -muu ꞌꞌnyɩ.

29 ꞌƐ dɩꞌa kpɛ Zezii deꞌo ꞌle ɔ na: -Yɔ ꞌbhleꞌa lɛ, -ɔ nʋ ꞌnɛ lbhʋ, ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩ -ɔ -lrɛɛ, ꞌle ꞌɔ lɩ-ɩ ꞌpɩpleꞌe ti. -Yɔ ꞌbhleꞌa -toope, -ɔ de ꞌɛ ti, ʋn-ʋ ꞌzɛ -ɛ ɔ kwa ꞌmʋ ꞌwee ꞌle ɔ-ɔ bɔꞌo. 30 Nyɔ -yɔ nʋꞌa bhebhetiꞌa lbhʋnʋyi ꞌmnɔ ka a, ʋn-ʋ ꞌye -ɔ -kpʋn -mʋ ʋn ꞌke ɔ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛkuyre ꞌmʋ ꞌꞌvuto, ꞌnɔɔ ꞌkleyeɛɛ -ke ꞌꞌvivia -nɩꞌa.

-Lagɔ-ɔ ꞌye-e nyʋ ꞌwee ꞌɔ -lebhɔɔzigle -tu -nɩ -mʋ

31 A -gblee, -nɔɔ -ke ti ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu -ke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌwee-e ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -yi mʋ, ꞌle ꞌan ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ ꞌye lɩꞌa klɛ -kɔ mʋ ꞌle ꞌan ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ. 32-33 -Ka wliyriliduyi-i zɩza ꞌka ꞌɔ wli ꞌmʋ ꞌle ɔ poꞌa ꞌbhlabhlɩ -lina gbo ꞌle ɔ poꞌa -vakɩ kɩmna gbo, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ-ʋ ꞌye ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi ꞌgbʋʋ mʋ ꞌle ꞌɩn ke ʋ ꞌmʋzɩza, 34 ꞌle ꞌɩn ꞌke -kaa -yʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌan -linasʋ gbo ꞌꞌyiꞌlɛ: A-bʋ ꞌan -tɩta -Lagɔ -wʋnnaꞌa ꞌꞌniti, a yi a ꞌke ꞌle ꞌɔ -kɔmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa. Ɔ ꞌka ꞌbhlʋkpa ti-ya, ɔ ꞌtɛ-ɛ aꞌba -kɔkɔɔꞌɔ -gɔlɩ see. 35 A -gblee, ꞌmʋ -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌlbhanamʋ, a ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ lilia; ꞌꞌnitʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ, a ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌni ꞌɩn ꞌye ꞌna; ꞌɩn ꞌꞌduꞌa ꞌlɩkpayi ꞌɩn yiꞌa amʋ ꞌꞌbhli, a kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ-ɛ -gli: 36 ꞌɩn seꞌa lɛ ku li ꞌbhle, a -paꞌa ꞌɩnmʋ -bana ꞌmʋ: ꞌan ꞌꞌlru -nɩꞌa ꞌbhatinamʋ, a ꞌꞌgipoꞌo ꞌɩnmʋ-ɛ: ꞌɩn -nɩꞌa -jie ꞌmʋ, a dedeꞌe-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi.

37 ꞌBho-o nyʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌmnʋ-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ tidede -nɩ mʋ: -Aꞌba -Kɔyi, -bhlaaka ꞌmʋ -ke ꞌꞌnitʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa -ɩnmʋ, ꞌle a-bʋ ꞌye -ɩnmʋ ꞌꞌni -ke lilia ꞌꞌnyɩꞌa? 38 -Bhlaaka -ɩn se lɛ ꞌmʋꞌbhle -a ꞌye -ɩnmʋ -bana ꞌmʋ -paꞌa? -Bhlaaka -ɩn yiꞌe ꞌlɩkpa ꞌmʋ, ꞌle -a ꞌye -ɩnmʋ kpʋn -gliꞌa? 39 -Bhlaaka -aꞌa ꞌꞌlru ꞌbhatiꞌo ꞌle -ɩn -nɩꞌe -jie ꞌmʋ ꞌle -a ꞌye -aꞌa dɩ ziꞌa? 40 ꞌLe ꞌɩn ꞌke na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌsriiꞌa ꞌɩnmʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -lue -ke ꞌꞌbhuo ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, -bho a nʋ ɛ ɔ ꞌꞌlruli, ꞌɩnmɔ a nʋ ꞌɛ -bodɩ.

41 ꞌLe ꞌɩn ꞌke nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌan kɩmna gbo -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: A-bʋ -Lagɔ -bhlaꞌa tu ti, a po ꞌɩnmʋ le! ꞌꞌKɔgwlɛnɛ -nʋ-ɛꞌɛ lɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -ke ꞌɛ -dalbhomʋꞌa dɩ, a mu ꞌle ɛ ꞌmʋ! 42 A -gblee, ꞌmʋ -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌlbhanamʋ, a -see ꞌɩnmʋ lilia ꞌꞌnyɩ; ꞌꞌnitʋ -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌlbhanamʋ, a -bhleꞌe-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌni. 43 ꞌƖn yiꞌa amʋ ꞌꞌbhli ꞌlɩkpa ꞌmʋ, a -see ꞌɩnmʋ -gli kpʋn; ꞌɩn seꞌa lɛ ꞌmʋꞌbhle, a -bhleꞌe-e ꞌɩnmʋ -bana. ꞌAn ꞌꞌlru ꞌbhatiꞌo ꞌle ꞌɩn -nɩꞌe -jie ꞌmʋ ꞌle a -see ꞌan dɩ zi.

44 ꞌBho-o nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ tidede -nɩ mʋ: -Aꞌba -Kɔyi, -bhlaaka -a ꞌyeꞌe ꞌɩnmʋ ꞌle -ɩn ꞌye kpli -yɩɩ ti-nɩ ꞌle -a -see -aꞌa dɩ zi, -a -see -ɩnmʋ -kpaꞌa? 45 ꞌLe ꞌɩn ꞌke na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌsriiꞌa ꞌɩnmʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -lue -ke ꞌꞌbhuo ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, -bho a -see ꞌɛ lɛtu ɔ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌɩnmɔ a -see ɛ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛke. 46 ꞌWa nyʋtu ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛkle ꞌye ꞌle nyʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye.

26

Nyʋklɩgbɩ ꞌpa-a *Zezii fɛ ꞌzɔ

(Maakɩ 14:1-2; Luukɩ 22:1-2; ꞌZaan 11:45-53)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌgwɛ-ɛ ꞌɔ -tɔtɔlɩ ꞌꞌyi. ꞌLe, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ -nɩꞌe nyninamʋ. 2 Ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: ꞌPaakɩꞌa ꞌwɩ ꞌsɔn-ɔ -sieꞌe ꞌbho ꞌle ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌke nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ-ɛ ꞌɩn ꞌke ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -kɔ-ɛ.

3 -Nɔɔ -ke ꞌli ɔ ꞌlɛ -nɩꞌa -kaa a, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kayifʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibudu ꞌli -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌbhoꞌa ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru. 4 ꞌWa ꞌwee ꞌpo-o wlu -dalue ʋn ꞌke ɔ ꞌsrɛ ꞌli -po ꞌle ʋn ꞌke ɔ kpʋn, ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. 5 Nyʋ ꞌmnʋ na: -Aꞌba kpʋn ɔ ꞌbho gɔꞌɔ zɔ -le! ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyunyu -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ʋn -kaa -amʋ tʋ gbo -ya.

ꞌNynaakpʋ -lue ꞌpo-o *Zezii ꞌcna ꞌꞌlru ꞌli

(Maakɩ 14:3-9; ꞌZaan 12:1-8)

6 A -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, *Zezii -nɩꞌe-e ꞌbho Bɛtanii. Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, -ɔ ꞌpʋnꞌa *lalʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ɔ -nɩꞌo. 7 Zezii -nɩ linamʋ ꞌle ꞌnynaakpʋ -lue nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni -ɔ li: ʋn ꞌbhle-e kpanatoope -lue -kwa. Sʋkpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *alɩbaatɩ, ꞌɛ kpana moꞌo. ꞌCna -lue -gbɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ. Ɛ-bɛ ꞌcna ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌpo-o ngnɛzɛgɛ ꞌle ꞌɛ ꞌpɛlʋ -kmuꞌo ꞌꞌyi tenyɩ. Kpana ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌbhleꞌe kwa ʋn ꞌye yi. Ʋn nyni ꞌɔ li, ꞌɛ ꞌlimʋꞌa ꞌcna -nɩꞌa ꞌle, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlɔ ꞌɔ ꞌꞌlru. 8 *ꞌƆ -namʋ ꞌyeꞌa ꞌna li, ɛ -see ʋ ꞌtʋ nʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwʋnwanꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɔɔ! A -gblee, ꞌcna -ɛ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ʋn lʋkwlaꞌa ti. ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ. 9 -Bho ɛ -po-ɛ ꞌkɩ ꞌpɛlʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke mɔni -dudu ꞌye ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyitiꞌgble-ɛ.

10 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ na: Leedɩ a sɩa nɩ nʋꞌa? Aꞌba nʋ -kaa -le! Lɛzɛgɛ ʋn nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli. 11 -Yʋ ꞌma-a ꞌꞌpʋanmʋ a, a -ke ʋn -nɩꞌe-e ꞌnɔɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Bho a ꞌybha a ꞌbhɛɛꞌɛ a ꞌke ʋ -zɩgɩ ꞌꞌlrulinʋ. ꞌLe ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ! 12 -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, -bho ʋn -ka ꞌɩnmʋ ti-inmaze, ꞌcna ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru ꞌwla, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlaꞌa -laa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru -nalo. 13 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, lɛ ʋn nʋꞌa, nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɛ ꞌꞌdɩ -za -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -da ꞌwee ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -kpa mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za -mʋ.

Zidaa ꞌpo-o Zezii ꞌꞌyrabha li

(Maakɩ 14:10-11; Luukɩ 22:3-6)

14 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zidaa Isikaliyoo -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌwe -yɛ, 15 ꞌle ɔ na: -Bho ꞌɩn ꞌꞌnyɩ amʋ Zezii, leelɛ a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩꞌa? Ʋn na: Mɔni moꞌo. ꞌLe ʋn ꞌye ɔ nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ bue zrɛ, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌye mu. 16 -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, -ka ɔ ꞌka -nyna ꞌle ɔ ꞌkʋ ʋ Zezii -jeyi ꞌꞌnyɩ, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti!

*Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌli-e gɔlilɩ

(Maakɩ 14:12-26; Luukɩ 22:7-20; ꞌZaan 13:21-30; 1 Kɔ 11:23-25)

17 A -gblee, ꞌle, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌye nyni. -Bho ꞌɛ -nɔɔ nyni a, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌꞌflɔɔbuulɛ gboꞌbhle, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ liꞌo. ꞌWa li ꞌꞌflɔɔ -lrɛɛ. ꞌBho gɔ ꞌmnɛꞌɛ -antanyɩzɔ *Zeziiꞌa -namʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti, ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -bho -a -ka ꞌPaakɩꞌa gɔ-ɔ ꞌꞌdu, lililɩ -a ꞌka li, doo -ɩn ꞌybhaꞌa -a ꞌke mu -a ꞌke ɩ -pi -nɩꞌa? 18 ꞌLe ɔ na: A mu Zelizalɛɛmʋ, nyukpasu -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, a ꞌlɔ ɔ -kaa ꞌꞌyi: -Aꞌba -tɔyi na ꞌɔ -nɔɔ nyni-oꞌo: -da -ɩn ꞌꞌbhli ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌke ꞌPaakɩ -po -nɩ! 19 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye mu. Ʋn muꞌa, -ka ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ʋn nʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho gɔlilɩ -pi -nɩ.

20 ꞌꞌJiazɔ nyniꞌa, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌye linamʋ mu! 21 Ʋn -nɩ linamʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. 22 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌgwlʋ -nyniꞌe-e ꞌɔ -namʋꞌa ꞌwee li. ꞌLe ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi zikezikezike: -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? 23 ꞌLe ɔ na: Nyɔ -ke ꞌɩn -nɩꞌa -laa -zapʋ -lue kɔ lililɛ ꞌsmanamʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. 24 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ. ꞌKa-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. -Yeee! Ngazedɩ! Nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɔ ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ se ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi a, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili! ꞌKa-a *Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi! 25 Zidaa -ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? ꞌLe ɔ na: -Aꞌa ꞌꞌbhuo moꞌo ꞌtɩn!

26 Ʋn -nɩꞌa -bhla linamʋ Zezii ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: A kpʋn a ꞌke li! Ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ moꞌo, ꞌan ku moꞌo. 27 ꞌLe ɔ ꞌye duvɛɛnꞌɛ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ʋ ɛ ꞌꞌnyɩ, ɔ na: A ꞌna ꞌwee! 28 A -gblee, duvɛɛn a-a ꞌnaꞌa -laa, ꞌan nymɔ moꞌo. ꞌAn nymɔ ꞌmnɛ, nyʋ ꞌweeꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ɛ-ɛ ꞌye tiꞌwla mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Lagɔ -ke nyunyu ꞌke -ybhɛybhɛtite bhla ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛꞌɛ nmɔ moꞌo. 29 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ duvɛɛn ꞌna yi. -Da ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ -nɩ mʋ a, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a-a ꞌye duvɛɛn -lrɛɛ ꞌna -nɩ mʋ. 30 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPaakɩꞌa ꞌlʋɩ-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye ɩ bhle. Ʋn gwɛꞌɛ bhlebhlea ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌle Olivieegɔgɔ ꞌꞌkpi -bhoga mu.

*Zezii na *ꞌPiɛlɩ ꞌye ɔ ꞌꞌyidepo mʋ

(Maakɩ 14:17-31; Luukɩ 22:31-34; ꞌZaan 13:36-38)

31 Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle *Zezii ꞌye -kaa *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: A -gblee, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo, aꞌba ꞌwee, a-a ꞌye-e ꞌan dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ kli ꞌwlʋ. -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ na:

ꞌƖn-ɩ ꞌye-e *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyi ꞌlbha -mʋ ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ꞌɔ *ꞌbhlabhlɩ ꞌke tibʋba.

32 ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. ꞌƐ dɩ ꞌɩn na: -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi -nyni -mʋ -tanyɩ ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌɩnmʋ -yɛ.

33 *ꞌPiɛlɩ na: -Bho ʋ-bee -yʋʋ -za -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ kli ꞌwlʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn -see -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 34 Zezii na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo -bhladɩ zɔꞌɔ ꞌꞌyri -ka ꞌle-e yi, ꞌle -sʋʋn ꞌke zro, -ɩnmɔ ꞌPiɛlɩ, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo. 35 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPiɛlɩꞌa -pɔlʋ -see bhlu ꞌle ɔ na: -Ɩn na, leelɛ! -Aꞌa ꞌlɛ -kaa -le! ꞌƖn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyidepo ꞌle ꞌɩn ꞌke na ꞌɩn se -ɩnmʋ yibo, nʋ, -gba, ꞌɩn se ɛ ꞌbhɛɛ. -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌmɛnamʋ ꞌɩn -ke -ɩn -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌke -dalue -pa -nɩ moꞌo. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a Zeziiꞌa -namʋ ꞌwee ꞌlɛꞌo.

ꞌBho Gɛsɩmanee *Zezii ꞌcɛ-ɛ kpɔ ꞌle ɔ-ɔ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo

(Maakɩ 14:32-42; Luukɩ 22:39-46)

36 A -gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e -da -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gɛsɩmanee. Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌle Zezii na: A -de -bhla -laa ti a ꞌke ꞌɩnmʋ -fuo. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ꞌɩn ꞌke le yi. 37 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyʋ tan -za. *ꞌPiɛlɩ -ke Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn, ꞌɩnnʋ -ke ɔ muꞌo. Ɔ -ke ʋn -nɩꞌa munamʋ, ꞌgwlʋꞌa linyniɛ gbutaꞌa-a ꞌɔ -pɔlʋ ꞌle ꞌɔ ꞌkpɩ-ɩ mɛꞌɛ li, 38 ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: ꞌGwlʋꞌa linyniɛ gbutaꞌa-a ꞌan -pɔlʋ. A -fuo -laa ꞌɩnmʋ. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po. A de yra, aꞌba ꞌmʋ -leꞌꞌa! 39 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nya tinyni -sɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbhlʋgbɔ tisro, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkwla ꞌꞌjri ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔ wɔn gbo po, ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌybha ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ gbo-tɛ, -yɛ ꞌma-a -aꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ɛ se ꞌan nɛ -ko.

40 Ɔ bhadeꞌa -kaa a, ɔ ꞌmu-o ꞌle ꞌɔ -namʋ tanꞌa ꞌꞌtroli le. Ɔ -ka nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌPiɛlɩ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩɩn! A -see -dagbɛ -gwle ke -a ꞌmʋ ꞌko-aꞌa? 41 ꞌƐ dɩ a de yra, aꞌba ꞌmʋ -le, a ꞌke -Lagɔ libhade. -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌdɩn amʋ ti, -yɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a -kɩɩ ɩ nʋ, -ɛkedɩmaa, nyunyɔpɔlʋ -mnɛɛ, ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke -zɩgɩ nʋ, nyunyɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌfɩɩnꞌe ꞌmʋꞌa dɩ moꞌo.

42 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ le po -lrɛɛ ɔ ꞌye -Lagɔ libhade, ꞌle ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌbɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ -zi -nɩ, -aꞌa ꞌgwlʋdɩ -nʋ-ɛ! 43 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ -namʋ ꞌꞌtroli le mu. Ɔ -ka le-e nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo -lrɛɛ, ʋn se yradeɛ ꞌbhɛɛ, ꞌwa ꞌꞌyri ꞌku-o -kwa ꞌꞌnynɔɔꞌɔ dɩ.

44 ꞌƐ kpɛ tannɛ ɔ ꞌpo -ʋ le. -Ka ɔ bhade ꞌka ꞌtraamʋ, ɔ ꞌye ꞌna -Lagɔ libhade, 45 ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌtroli le mu, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌMʋmʋaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ a ꞌbhleꞌo ꞌle a -deꞌe ti bhubhuyitiꞌa? Ɛ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌan -nɔɔ nyni-oꞌo. A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌtraamʋꞌa ꞌꞌbhuo ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ. 46 ꞌƐ dɩ, a -sɔ ꞌmʋ -a ꞌke ʋ -jeyi mu. A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌye ꞌʋ ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ɔ -nɩꞌe-e yinamʋ.

Nyʋ ꞌkpʋn-o *Zezii

(Maakɩ 14:43-50; Luukɩ 22:47-53; ꞌZaan 18:3-12)

47 Wlu ꞌꞌsri ꞌle *Zeziiꞌa wɔn ꞌmʋ, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ -lue, Zidaa nʋꞌa -kaa, ɔ -yɛ ꞌnʋ ꞌbho-ɛ. Nyʋꞌa -dadudu -ke ɔ -naꞌo, ʋbʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌbhle-e -blajrɩɩ -ke gbatui. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ, ꞌɩnnʋ lbho ʋꞌo. 48 Zidaa -yʋ ꞌʋ -jeyi ʋn ꞌke Zezii kpʋn, ɔ -ke ʋn ꞌka yi, -kaa ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: -Bho -a mu, nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -gble mʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. A kpʋn ɔ, a -ke ɔ ꞌke mu. 49 Ʋn nyniꞌa ꞌbho -nalo, ɔ ꞌnyni-e Zezii li, ɔ ꞌye ɔ -gble ꞌle ɔ na: -Ɩɩɩn! -Aꞌba -Tɔyi, -a gbɩgble, -a -tuu! 50 ꞌLe Zezii na: ꞌƖn bha, lɛ -mnɔɔɔ yiꞌa nʋnamʋ, nʋ ɛ! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, nyʋ ꞌmnʋ ꞌnyni-e Zezii li, ʋn ꞌye ɔ kwa ꞌmʋ tikpʋn.

51 Ʋn kpʋn ꞌɔ, ꞌɔ -nayi -lue-e -nɩꞌa ꞌbho jriꞌe ꞌle-e -blajrɛɛ ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋyi -loku ꞌꞌlru cɛ. 52 Zezii na: ꞌꞌDuu -aꞌa -jrɛɛ ꞌle ꞌɛ kpla ꞌli le! Nyɔ-ɔ -kmaꞌa -gbaaꞌa dɩ, ɔ -ke ɛ-ɛ ꞌnɛ-oꞌo. 53 -Ɩn se yibo -bho ꞌɩn nʋ ꞌan -tɩta -Lagɔ: Yi -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ɔ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ ꞌɔ ꞌꞌsrojaꞌa -dadudu -jeyi? 54 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, koo ꞌan dɩ ꞌke ꞌmʋ-nɩꞌa? Ɩ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. ꞌAn ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋꞌa dɩ moꞌo. 55 ꞌLe Zezii na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Blajrɩɩ -ke gbatui a ꞌbhleꞌo a-a yiꞌe ꞌɩnmʋ kpʋnnamʋ -ka nyɔ-ɔ yiꞌa ka ꞌgbokobhleyi kpʋnnamʋꞌa! ꞌLe *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌɩn -gwleꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyʋ -tɔnamʋ, a -see ꞌle ꞌɩnmʋ -kpʋn -nɩ. 56 ꞌYa ꞌwee -nɩꞌe -kaa ꞌmʋ-ɛ ꞌle ꞌan ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, wlu ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -nalo, ꞌɔ -namʋꞌa klɛ ꞌwlʋ -ɔ kli, ʋn ꞌye ple.

*Zezii -nynaꞌa-a ꞌbho *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ wɔnyi ti

(Maakɩ 14:53-65; Luukɩ 22:54-55; ꞌZaan 18:13-14, 19-24)

57 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, yɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba Kayifʋ, ꞌle ɔ ꞌꞌbhli, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa *Zezii, ꞌle-e ʋn kpɔ ɔꞌo, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa klɛ ꞌye ꞌle ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. 58 ꞌKa-a *ꞌPiɛlɩ-ɩ na ꞌnʋ ꞌbɩ -wɔɔ! ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo pa. Nyʋ-ʋ fuoꞌa ꞌꞌbhlegbo liꞌa ꞌꞌklumʋ ɔ paꞌo, ꞌle, -ka Zeziiꞌa dɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋtizizi mʋ, ɔ ꞌke ꞌna ꞌye.

59 ꞌBho -da -lue ꞌmnɔ, ʋn -nɩꞌe-e Zezii -zigle -tunamʋ. ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ. Wlu -ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ꞌɩnnɛ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle ʋn ꞌke ɔ wɔn ꞌꞌkpiticɛ nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. 60 ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩ ꞌꞌkpi. Ʋn nʋꞌa -kaa, wlu -ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ʋn -see ɩ ꞌye. ꞌLe ꞌɛ ꞌꞌlruyijranamʋ, nyukpasi ꞌsɔn-ɔ ꞌkɔ ɔ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, -kaa ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa: 61 Ɔ-bɔ Zezii -nɔɔ, ɔ na ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu wa. -Bho ɔ wɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke -lreenɛ ꞌwɩ tan ti -po -nɩ. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo. 62 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ɔ na: Zezii, -aꞌa ꞌꞌkpidɩ nyʋ -nʋʋ-ʋ zaꞌa -laa ꞌmʋ, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -aꞌa nɩ lizɩza? 63 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii ꞌꞌmu-o wɔn blenyi! ꞌLe ɔ na: ꞌLe Tinɩlagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ dede ꞌnɩ-e -ɩnmʋ ti: -Za -ziadɩ ꞌmʋ! -Ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa? -Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa? 64 ꞌLe Zezii na: Kɩn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ti-de -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ. -Bho ꞌɩn -ka le-e yi, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye!

65 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -cnaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -banɩ. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -ka Zezii nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ, ꞌle ɔ ꞌye -kaa nyʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ka ɔ -nyniꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn ꞌtraamʋ, a ꞌwɔnꞌɔ ꞌna-a ꞌbɔ. Wlu -ɛ ꞌkɔ ɔ kpʋn, -aꞌba ꞌbɛ ɛ ꞌtɔ ti -le! 66 ꞌƐ dɩ koo a-a ꞌlɛꞌɛ? Lee -a ꞌke ꞌtɔ nʋꞌa? ꞌLe ꞌwa ꞌwee na: Wlu -nɛɛ, ɛ kpʋn -ɔꞌo. Ɔ ꞌke ꞌlbhɛ-ɛ ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo. 67 Ʋn nʋꞌa kaa, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyigbeyi san, ʋn ꞌye ɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyriwʋnna ꞌle ʋn-ʋ po ꞌnɔ -kpikpiin, ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkpɩ wɔn ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌo: 68 -Ɩnmɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, nyɔ-ɔ -poꞌa -aꞌa da a, ꞌꞌsi ɔ ꞌnynɩ!

*ꞌPiɛlɩ depoꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi

(Maakɩ 14:66-72; Luukɩ 22:56-62; ꞌZaan 18:15-27)

69 Ʋn -nɩꞌa *Zezii -zigle -tunamʋ, *ꞌPiɛlɩ -nɩꞌe-e -bhla ꞌbho ꞌꞌbhlegbo ꞌle lbhʋnʋnynaakpʋ -lue ꞌye yi. Ʋbʋ ꞌmnʋ yiꞌa, ʋn ꞌye-e ꞌPiɛlɩ li, ʋn ꞌnyni -ɔ li ꞌle ʋn na: -Ɩnmɔ -naa, -ɩnmɔ -ke Galileeyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii, -ɩnmɔ -ke ɔ-ɔ naꞌo. 70 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌyigbeyi depo -nɩ, ɔ na: -Gbaa! ꞌƖn se ɔ yibo. Dɩ a-a zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌɩn se ꞌɛ -lue komu yibo.

71 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌgbewɔn ꞌꞌyi mu. ꞌNynaakpʋ -lrʋʋ nʋꞌa -kaa, ʋn -yɛ ꞌnɔ ꞌbho-ɛ, ʋn ꞌye nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyɔ -nɔɔ -ke Nazalɛɛtɩyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii-i na-oꞌo. 72 ꞌLe ɔ ꞌye depo -lrɛɛ, ɔ na: ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo, nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.

73 Ɔ -fɔꞌɔ -daan, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌnyni -ɔ li, ʋn na: -Ziadɩ moꞌo, Zeziiꞌa -nayi -ɩn ꞌꞌduꞌo. Galileekɔyi -ɩn ꞌꞌduꞌo -lrɛɛ. -Aꞌa -wluwlu ꞌtmʋʋꞌo -amʋ. 74 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn cɛ sɩn, -Lagɔ ꞌlbha ꞌɩnmʋ! ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo. Nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.

ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ -sʋʋn zro-oꞌo. 75 -Yrɔzaa! ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌgwlʋtipopo ɔ na: ꞌꞌWii! Wlu Zezii -za ꞌka ꞌmʋ, ɔ ꞌyeꞌa na: -Bhladɩ -sʋʋn -ka zro, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo, wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laaꞌa! Ɔ popoꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ ꞌye ꞌda, ɔ ꞌye ꞌꞌvi ngazeka.

27

Nyʋ ꞌkpa-a *Zezii *Pilaatɩ wɔnyi

(Maakɩ 15:1; Luukɩ 23:1-2; ꞌZaan 18:18-32)

1 A -gblee, zɔ zɩꞌa, ꞌɛ -drumasrɩn ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ ꞌꞌwe ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩnnʋ bheteꞌe gbo, ꞌle, -ka ʋn ꞌka -nyna ʋn ꞌka *Zezii ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ, ʋn ꞌye ꞌna bhaga. 2 Ʋn ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: A sɔn ɔ! Ʋn sɔn ꞌɔ, ꞌWlomɛɛyi -lue -ɔ -kɔꞌɔ ꞌwa ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Pilaatɩ, ꞌle ɔ gbo ʋn -ke ʋn kpaꞌa Zezii ꞌle ʋn ꞌye ɔ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ.

Zidaaꞌa ꞌmɛmɛɛ

(Kpli 1:18-19)

3 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, Zidaa -yɔ -poꞌa *Zezii ꞌpɛlʋ, ɔ ꞌyeꞌa li ʋn ꞌpo-o Zezii dɩ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, -pɔlʋ ꞌkpɩkple ꞌnɔ-ɔ li ꞌle ɔ ꞌye nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ -bue ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ gbo le -ya. 4 ꞌLe ɔ na: Nyɔ-ɔ seꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkpiꞌbhle, ꞌɩnnɔ ꞌɩn -poꞌo ꞌpɛlʋ. ꞌƖn ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ na: -Aꞌba dɩ se ꞌbho -nɩ. -Aꞌa ꞌꞌbhuokaꞌa dɩ moꞌo. 5 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, mɔni -ke ɔ yiꞌa, ꞌɩnnɩ ɔ ꞌꞌvutoꞌo ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli ꞌle ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌbhluku -bluu ꞌzɔ -po, ɔ ꞌye ꞌmɛ. 6 -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌtɛ-ɛ mɔni ꞌmnɩ ti ꞌle ʋn na: ꞌLe -aꞌba gba ꞌli, mɔni -nɩɩ, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɩ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa mɔni ꞌꞌkpibhete, ꞌya mɔnitu ꞌmo-o nymɔmɔni. (ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o mɔni ʋn deꞌa nyɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ). 7 ꞌWa ꞌꞌsɛ bhagaꞌo, ꞌle ʋn ꞌye mɔni ꞌmnɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌbhlʋkpaꞌa -da lɩmayi cɛꞌɛ mɛ, ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ de, ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌlɩkpʋꞌa zokogwlii ꞌmʋ nʋ. 8 -Nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ, ɛ-bɛ mɔni ꞌmnɩꞌa dɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ nymɔkpaa. 9 A -gblee, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Zelemiiꞌa wlu ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli see, ꞌbho-o ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo.

Ɔ na: Nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ -bue, nyɔ-ɔ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɛ -ziꞌa lɩ ꞌwee wɔn ꞌmʋti, ꞌɩnnɩ *Izrayɛɛlɩkɔmʋtɔlʋ ꞌbhɩbhɛ -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌyi. 10 Nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ bue ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ʋn po -nɩ ꞌnɔ ꞌpɛlʋ. Leyamɔni ꞌmnɩ, ꞌbhlʋkpaꞌa -da lɩmayi cɛꞌɛ mɛ, ꞌɩnnɩ ʋn deꞌe ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌmʋ. ꞌKa-a ꞌan -Kɔyi -Lagɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɩ ꞌke -nʋ-ɛ.

ꞌKa-a Zelemii ꞌlɛꞌo.

*Pilaatɩ ꞌcrɛ-ɛ *Zezii ti

(Maakɩ 15:2-5; Luukɩ 23:3-5; ꞌZaan 18:33-38)

11 A -gblee, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa *Zezii, ʋn -ke ɔ nyniꞌa ꞌbho ꞌbhlʋkpayowli *Pilaatɩ gbo, ʋn -nyna ꞌnɔ-ɔ ꞌbho Pilaatɩꞌa ꞌꞌyigbeyi ti ꞌle ɔ ꞌye ɔ tiꞌcrɛ, ɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliꞌa? ꞌLe ɔ na: -Ka -ɩn ꞌlɛꞌɛ -laa ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ. 12 ꞌBho wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌklɔ -ɔꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩ ꞌꞌkpi, ɔ -see wɔn -wlu. 13 ꞌLe Pilaatɩ na: Zezii, nyʋ-ʋ ꞌꞌklaꞌa -laa -ɩnmʋ, -aꞌa ꞌꞌkpidɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, -a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -aꞌa nɩ lizɩza? 14 Ɔ -see ɔ ꞌꞌdapo, ɔ ꞌꞌmu-o wɔn blenyi! ꞌƐ dɩ wɔn maꞌa Pilaatɩ ti tenyɩ.

*Pilaatɩ ꞌcɛ-ɛ *Zezii wlu ꞌꞌkpiti ɔ ꞌke ꞌmɛ

(Maakɩ 15:6-15; Luukɩ 23:13-25; ꞌZaan 18:39–19:16)

15 ꞌLe zʋɩnꞌa klɛ ꞌli, -bho *ꞌZuifʋꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Paakɩ nyni, *Pilaatɩ-ɩ ꞌꞌsii-e -jiekɔyi -lue ti. Nyɔ -yɔ ꞌwa ꞌwee cɛꞌɛ wɔn ꞌꞌkpiti, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiiꞌe ti. 16 Ɛ-bɛ -zʋn -lue ꞌmnɛ ti, ɔ ꞌpo-o nyʋ -lrʋʋ -jie ꞌmʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌmo-o Balabaasɩ. Nyʋ ꞌwee ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynikpliꞌa ꞌnynɩ ꞌbɔ. 17 Pilaatɩ dedeꞌe-e nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbho ti, ɔ na: Yɔɔ a ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke tiꞌꞌsiiꞌa? Balabaasɩ-ae -ale *Zezii ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ? 18 Ɔ ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se bhubhuyiti -ko, -ɛkedɩmaa, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌbhleeꞌe-e Zezii ꞌliti: ꞌɛ dɩ ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ɔ -jeyi.

19 Pilaatɩ ꞌꞌsri Zezii -zigle -tunamʋ ꞌle ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌye ɔ wlu -jeyi po, ʋn na: Nyukpasu ꞌmnɔ, ɔ -see ꞌꞌnyinynilɛ nʋ. -Zɩanꞌa ꞌꞌmatʋ ꞌɩn sɩa-oꞌo ꞌle ya ꞌmʋ ꞌɔ dɩ. ꞌƐ dɩ -za ꞌɔ dɩ wɔn ꞌꞌkpi! 20 Pilaatɩ dedeꞌa -kaa nyʋ ti a, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌduuꞌo-o nyʋ wɔn ꞌle ʋn ꞌke nʋ: ꞌLbha Zezii ɔ ꞌke ꞌmɛ! ꞌꞌSii Balabaasɩ ti. 21 ꞌLe ꞌbhlʋkpayowli Pilaatɩ ꞌye ʋ tidede -lrɛɛ: Yɔɔ a ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke tiꞌꞌsiiꞌa? ꞌLe ꞌwa ꞌwee na: Balabaasɩ moꞌo. 22 ꞌLe ɔ na: Zezii ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌbho ꞌɔ damʋ, leelɛ ꞌɩn ꞌke nʋꞌa? ꞌLe ʋn ꞌye -dalue ꞌꞌwɔ -nɩ, ʋn na: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ, -ɔ -ke -mɛ-ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ! 23 ꞌLe ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa ꞌcɛ yɛɛ -ke ꞌꞌbhuo ɔ nʋꞌa? Ʋn ꞌye -dalue ꞌꞌwɔ -nɩ tenyɩ -lrɛɛ ꞌle ʋn na: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho tu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ, -ɔ -ke -mɛ-ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ!

24 Pilaatɩ ꞌyeꞌa li ʋn -see ꞌɔ wlu ꞌwɔɔn, ʋn-ʋ ꞌꞌwʋwɔꞌɔ ꞌmʋti, ɛ -see ꞌbhɛɛ yi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌni ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌye kwa po ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ na: ꞌLe a ꞌke nyukpasu -nɔɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ꞌɩn se ꞌle aꞌba zagbɩ ꞌmnɩ ꞌli -nɩ. 25 ꞌWa ꞌwee na: ꞌƆ ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌdu -aꞌba ꞌꞌbhi -ke -aꞌba ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌlruyidɩ! 26 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle Pilaatɩ ꞌye Balabaasɩ tiꞌꞌsii, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌꞌsroja ꞌtmʋʋ: A ꞌꞌsɛɛn Zezii ꞌle a -ke ɔ ꞌke mu, a ꞌke ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ ɔ ꞌke ꞌmɛ.

ꞌꞌSroja -drɩꞌe-e *Zezii ꞌnynɩ

(Maakɩ 15:16-20; ꞌZaan 19:2-3)

27 *Pilaatɩ cɛꞌɛ *Zezii wɔn ꞌꞌkpiti ꞌꞌgamʋ, ꞌɔ ꞌꞌsroja -ke Zezii ꞌmu-o ꞌle ꞌbhlʋkpayowli ꞌmnɔꞌɔ -buduklagba ꞌli ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌsroja -lrʋʋ ꞌꞌwe ꞌla, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. 28 Ʋn -zaꞌa-a Zezii ꞌɔ -banɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ɔ -vilɔbanazana ꞌmʋ -pa, 29 ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌwiꞌa -kwloo lbha ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌlru de, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌɔ -linakʋtagwlʋ -kɔɔtu ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ka ꞌbho ꞌbhlʋkpayowli ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɩɩɩn! *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, -gwle ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka! 30 ꞌLe ʋn-ʋ wʋnnɔ ꞌɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyri, ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ -kɔɔtu ꞌmnɛ ꞌꞌlru. 31 ꞌKa-a ʋn ꞌcɩsɛ ꞌnɔ kplokplo ꞌle ʋn ꞌye ɔ -vilɔbana ꞌmʋ -za ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -banɩ ꞌmʋ -pa. Ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌwlʋ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu ʋn ꞌke ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ.

Nyʋ-ʋ ꞌkɔ-ɔ *Zezii ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri

(Maakɩ 15:21-32; Luukɩ 22:26-43; ꞌZaan 19:17-27)

32 A -gblee, ʋn -ke *Zezii -nɩ munamʋ ꞌle ʋn -ke nyɔ -lue ꞌye ꞌgbʋʋ. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Simɔɔ. -Gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Silɛɛnɩ, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. ꞌƖnnɔ ꞌꞌsroja kpʋnꞌo -glaka, ɔ ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌyrilbhaatu ꞌmʋꞌꞌluo ɔ ꞌke ɛ ꞌbhle, 33 ꞌle ʋn -ke Zezii ꞌye -da -lue nyni. ꞌBho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gɔgɔtaa. ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌlrukpaan. 34 Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌle ʋn ꞌye Zezii duvɛɛn ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌke ꞌna. Duvɛɛn ꞌmnɛ, ꞌꞌnynɔɔmʋpokɔku ʋn-ʋ ꞌlaꞌa biilɩ, ꞌɩnnɛ ʋn zizia nɛꞌo. ꞌƖnnɛ ʋn ꞌꞌnyɩ ɔꞌo ɔ ꞌke ꞌna. Ɔ ꞌye ꞌɛ wɔn, ɔ -see ꞌwɔn ɔ ꞌke ɛ ꞌna, 35 ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ, ʋn ꞌye ꞌɔ -banɩ -nɩgbɩ ꞌmʋ po, ʋn ꞌye ɩ ꞌgble. 36 ꞌLe ꞌꞌsroja -nɩꞌe ꞌbho, ꞌle ʋn-ʋ fuo ꞌnɔ li. 37 ꞌBho tu -ke ꞌꞌyri ʋn kɔ ꞌɔ, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌlru gbo, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o: ꞌƖnnɔɔnɔ ꞌmo-o *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli Zezii. -Ka ɔ -nynaꞌa -ɛ -ke dɩ ʋn nʋꞌa ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ, wlu ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌtmʋʋ nɩꞌe nyʋ. 38 Ʋn kɔ ꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri a, ʋn ꞌkɔ-ɔ ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn ꞌbho tui -lrɩɩ ꞌꞌyri -lrɛɛ. -Lue -nɩ ꞌle ꞌɔ -linasʋ gbo ꞌle -lue -nɩꞌe ꞌɔ kɩmnasʋ gbo. 39 Nyʋ-ʋ zi nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌɔ li, ʋn-ʋ ꞌlu-o ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌjree nɔꞌo. 40 Ʋn na: -Ɛɛɛ! -Ɩnmɔ -naa, -ɩn see -ɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu wa, ꞌwɩ tan ti -ɩn ꞌke -lreenɛ po, nʋ! ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka a, ꞌwlʋ ꞌbho tu ꞌꞌyri -ɩn ꞌke tiꞌꞌsi, -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌpʋʋn.

41 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌcɩsɛꞌɛ Zezii ꞌle ʋn na: 42 -Yʋ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhlimʋ, ɔ ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌwa -dadudu, ꞌle, -ka ɔ ꞌka -nyna ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌpʋʋn, ɔ se ꞌna yibo! ꞌƖnnɔɔnɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba, ɔ ꞌwlʋ ꞌtraamʋ ꞌbho tu ꞌꞌyri ɔ ꞌke tiꞌꞌsi -a ꞌke ɔ liꞌye ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide! 43 Ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌle ɔ ꞌye na: ꞌɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, nʋ. ꞌƐ dɩ, -bho -Lagɔ zi ꞌɔ dɩ -ziaka, -a -gbʋ ꞌbho, -bho ɔ ꞌke ɔ ꞌtraamʋ ꞌpʋʋn. 44 A -gblee, ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn ʋn kɔꞌɔ tui -lrɩɩ ꞌꞌyri ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ʋn-ʋ ꞌꞌjree nɔ-oꞌo -lrɛɛ.

*Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ

(Maakɩ 15:33-41; Luukɩ 23:44-49; ꞌZaan 19:28-30)

45 A -gblee, ꞌYrʋ -nɩ ꞌꞌduu ꞌmʋ, -kuyre ꞌye ꞌle ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌwee ꞌꞌkpi tikpʋn, ɛ ꞌye ꞌꞌjiazɔyrʋklagba(ꞌa ꞌꞌyri tan) ꞌꞌkpi bhla. 46 Ɛ ziꞌa -toope a, *Zezii nʋꞌa kaa, ɔ ꞌꞌwɔ-oꞌo ꞌle ɔ na: Elii, Elii, lema sabatanii? ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, ꞌan -tɩta -Lagɔ, ꞌan -tɩta -Lagɔ, koo -ɩn -nynaꞌa -ɩn ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrilijraꞌa? 47 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌwɔn -ɩ -nɩɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn na: A po -lokui, ɔ-ɔ ꞌla-a -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi, *Elii! 48 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌye ple ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye -fuuꞌa -tuto ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɛ ꞌle -geponmɔ kɔ ꞌsma ꞌle ɔ ꞌye ɛ -kɔɔtu ꞌꞌyitisɩsan, ɔ ꞌye yi, ɔ ꞌye -kɔɔtu ꞌmnɛ Zezii ꞌꞌyi-tɔ ꞌle ɔ ꞌke -fuuꞌa -tuto ꞌmnɛ ꞌmʋꞌnyɔ ɔ ꞌke ꞌna. 49 ꞌLe nyʋ -lrʋʋ na: A -nyna ti, -a ꞌke ꞌtɔ ꞌbho -gbʋ, -bho Elii ꞌke yi ɔ ꞌke ɔ tu ꞌꞌyri -za. 50 ꞌLe Zezii ꞌye ꞌꞌwɔ -lrɛɛ ꞌle ꞌɔ -fɩfɛ ꞌye ꞌbho -cɛ.

51 A -gblee, ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli, -da -lue-e -nɩꞌe ꞌle, nyɔꞌɔ pa ꞌle: ꞌꞌyriɛklagba -lue-e bezeꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌꞌzizeꞌe ꞌle ꞌꞌyi. Zeziiꞌa -fɩfɛ -cɛꞌɛ ꞌbho, ɛ-bɛ ꞌꞌyriɛ ꞌmnɛ gwia ꞌmʋ -waꞌa ꞌmʋ-ɛ -bhaoooo! Ɛ ꞌkpaaꞌa-a ꞌle yayi ɛ ꞌye ꞌzɔ ꞌdre, ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌye -trɛ, trɩꞌa -dadudu ꞌye ꞌmʋ-wa. 52 Zokoe katiꞌe-e wɔn ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -dadudu-u ꞌmɛꞌɛ ꞌye glu -sɔ. 53 A -gblee, ʋn ꞌdaꞌa zokoe ꞌli, Zezii -sɔꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ -nɩꞌa ti -lrɛɛ, ꞌle Zelizalɛɛmʋ, -gwlɔ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌli pa ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌye ʋ ꞌye.

54 ꞌꞌSrojaꞌa -klagba -ke ꞌɔ ꞌꞌsroja-a fuoꞌa Zezii li ꞌye-e ꞌbhlʋkpaꞌa -trɛna -ke lɩ ꞌwee ziꞌa ꞌbho. Ʋn ꞌyeꞌa -kaa ꞌya da, -sɩanyɩ ꞌlbhʋ ʋꞌo tenyɩ ꞌle ʋn na: Nyɔ -nɔɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu moꞌo -ziaka.

55 ꞌNynʋkpakpɩꞌa -dadudu-u -nɩꞌe ꞌbho -lrɛɛ. Ʋn -nynaꞌa ꞌle-e nya ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌyraꞌa ꞌle. Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, -nɔɔ -ke ti Zezii -nɩꞌa -bhla ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn -ke ɔ-ɔ naꞌo ꞌle ʋn-ʋ piꞌe ꞌɔ lililɩ. 56 ꞌWa ꞌꞌklumʋ ꞌnynaakpʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Malii -ʋ -sɔꞌɔ -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Madalaa-e Malii -ʋ ꞌma-a Zaakɩ -ke ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌlotʋ -ke Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌlotʋ, ꞌle-e ʋn -nɩꞌo.

*ꞌZɩzɛɛfʋ nmazeꞌe-e *Zezii ti

(Maakɩ 15:42-47; Luukɩ 23:50-56; ꞌZaan 19:38-42)

57 A -gblee, zɔ -ke ti *Zezii ꞌmɛꞌɛ, ꞌɛ ꞌꞌjiazɔ nyniꞌa ꞌle ꞌgagayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZɩzɛɛfʋ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkuꞌa da yi. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alimatee, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo ꞌle ɔ -ke Zezii-i naꞌo -lrɛɛ. 58 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ muꞌo ꞌle *Pilaatɩ gbo. Ɔ -yɛ ꞌnɔ ꞌle a, ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa libhade: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌkuꞌa dɩ mu. Ɔ na: Mu -ɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌmʋꞌꞌluo. 59 Ɔ muꞌa, ɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ-ɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌꞌku ꞌꞌyriɛplulre liꞌfɩfɩan, 60 ꞌle ɔ ꞌye ɛ tinmaze. ꞌƆ zokolre ʋn cɛꞌɛ ꞌle trɩ ꞌli, -ka -buduyu, ꞌle-e ɔ ꞌꞌdu ɔꞌo, ɔ ꞌye sʋkpʋmuaklagba -lue tiklikpe, ɔ ꞌye ꞌbho ka, ɔ ꞌye mu. 61 Ɔ -nɩ ꞌɔ tinmazenamʋ, Madalaaꞌa *Malii -ke *Malii -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ, ʋn-ʋ ꞌde-e ꞌbho zoko wɔnyi ti -daan ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌwlʋ.

ꞌꞌSroja -fuoꞌo-o *Zeziiꞌa zoko li

62 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ nyniꞌa, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *Faliziɛɛn ꞌꞌwe mu-oꞌo ʋn ꞌye *Pilaatɩ -yɛ ꞌle ʋn na: 63 -Aꞌba -Kɔyi, -a yi-oꞌo -a ꞌke -ɩnmʋ ꞌtmʋʋ. -Gblee, sɩnbhleyi ꞌmnɔ, -a -see ꞌɔ wlu gboꞌmate. -Da, ɔ -nɩꞌa ti, ɔ nʋ ꞌko-o ꞌbho ꞌɔ ꞌmɛwɩ tanꞌa zɔ ɔ-ɔ ꞌye-e glu -sɔ -mʋꞌa dɩ, 64 ꞌtmʋʋ -aꞌa ꞌꞌsroja ʋn ꞌke ꞌɔ zoko li-fuo ꞌle ɛ ꞌke ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌꞌkpi bhla, ꞌle *ꞌɔ -namʋ -kaa yi, ʋn -kaa ꞌɔ ꞌꞌku ꞌꞌyri, ʋn -kaa: *Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu, nʋ. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɛ sɩntu-u ꞌye-e ti-wa -mʋ, ꞌle, -yɛ ɔ nʋ ꞌka a ɔbɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɛ ꞌke ɛ ꞌmʋ-zi. 65 Ɔ na: ꞌꞌSroja ꞌka-a, ʋn ꞌke ꞌɔ zoko li-fuo. A mu! -Ka a ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌle a ꞌke -kaa zoko ꞌꞌyriliꞌꞌdu, a nʋ -kaa -ka -zɛgɛka! 66 Ʋn muꞌa, ʋn nyniꞌa bho zokoꞌa da, sʋkpʋmuaklagba -ɛ -teꞌa ꞌbho zokobhie wɔnyi, ꞌɩnnɛ ʋn sɩsanꞌa ꞌbho ti, ʋn triꞌe ꞌɛ wɔnyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌꞌsroja sie. ꞌKa-a ʋn ꞌꞌduꞌo zoko ꞌmnɛ ꞌꞌyrili.

28

*Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu

(Maakɩ 16:1-10; Luukɩ 24:1-12; ꞌZaan 20:1-10)

1 A -gblee, *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ziꞌa a, ꞌɛ zɔbhibhi ꞌmʋ, Malii ꞌsɔn ꞌmnʋ-ʋ ꞌmu-o ꞌbho *Zeziiꞌa zokoꞌa da ꞌyenamʋ. 2 Ʋn -nɩ ꞌbho nyninamʋ ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌye -trɛ tenyɩ, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌdre, ꞌle, sʋkpʋmuaklagba-a -nɩꞌa ꞌbho zokowɔn ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ɛ tiklikpe ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi -zi, ɔ ꞌye ti-de. 3 Ɔ -nɩꞌe-e ngaa -ka ꞌꞌni ꞌwlaꞌa ꞌꞌyri ya, ꞌle ꞌɔ -banɩ ꞌꞌpluꞌo ꞌꞌbuu! 4 ꞌꞌSroja-a fuoꞌa ꞌɔ zokowɔn, ʋn ꞌye ꞌɔ li a, -sɩanyɩ -ke ꞌꞌbhuo ꞌlbhʋ ꞌʋ a, ɛ tɩtrɛ ꞌnʋ-ʋ li ꞌle ꞌwa nmi ꞌye ꞌꞌyicɩcɛ.

5 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌmnɔ na: A-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ -yʋʋ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! Zezii ʋn kɔꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri, -ka a-a ꞌbɔ ꞌɔ ti, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. 6 -Ka ɔ ꞌlɛꞌɛ, -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛ: ꞌɛ dɩ ɔ se ꞌnɔɔ -nɩ. A yi, -da ɔ ꞌpɛ ꞌka ti, a ꞌke ꞌbho ꞌye. 7 A mu -susueyi, a ꞌke *ꞌɔ -namʋ wlu kpa. Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. Ɔ ꞌzi-e ꞌle Galilee, ꞌle-e a ꞌke ɔ -yɛ. Lɛ ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌɩnnɛ ꞌka-a!

8 Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌbhle pleplea, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle zokowɔn ꞌꞌyi ꞌwlʋ. ꞌBʋbʋaklagba -ke -sɩanyɩ ꞌꞌyi ꞌʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ muꞌo Zeziiꞌa -namʋ wlu kpanamʋ.

9 Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle Zezii-i yiꞌe ꞌle ꞌwa nya. Ɔ -ke ʋn ꞌgbʋʋꞌa, ɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌLe ʋn ꞌye ɔ linyni, ʋn ꞌye ꞌɔ bhɩ tikpʋn, ʋn ꞌye ɔ bʋbɔ. 10 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌle Zezii na: -Sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! A mu, a ꞌke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu wlu kpa ʋn ꞌke Galilee mu, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ -yɛ mʋ.

ꞌꞌSrojaꞌa -zazadɩ

11 A -gblee, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -nɩꞌa wlu kpanamʋ munamʋ, ʋn -nɩ -jeyi, ꞌle ꞌꞌsrojatɔlʋ fuoꞌa ꞌɔ zoko li ꞌye Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ mu, ʋn ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ wlu kpa. Lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho ꞌwee, ʋn ꞌye ꞌɛ kuna po. 12 -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ, ʋn ꞌye wlu ꞌmʋꞌbhɛɛ, ʋn ꞌye ꞌꞌsroja mɔni ꞌꞌnyɩ. 13 ꞌLe ʋn na: -Bho a mu, a na: -A -nɩ ꞌmʋnamʋ *Zeziiꞌa -namʋ ꞌye yi, ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌku ꞌꞌyri ꞌꞌmatʋ. 14 -Bho ꞌbhlʋkpayowli ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ, lɛ -a ꞌka nʋ -a ꞌke ɔ ꞌgate a, ꞌle -a ꞌke amʋ dɩ ꞌꞌkpi -za, -a yibo nɛ-oꞌo. 15 ꞌꞌSroja ꞌmnʋ ꞌꞌluoꞌo-o mɔni ꞌmʋ. Ʋn muꞌa, wɔnmʋpowlu ꞌmnɛ ꞌtɩn, ꞌɩnnɛ ʋn kpaꞌo. ꞌWa ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -waꞌa ꞌle ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌklumʋ ti ꞌle ɛ ꞌye -zɩan ꞌꞌkpi bhla.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi

(Maakɩ 16:14-18; Luukɩ 24:36-49; ꞌZaan 20:19-23; Kpli 1:6-8)

16 Ɩ ziꞌa -kaa ꞌwee a, ꞌle, ꞌbho -gɔgɔ -ke ꞌꞌkpi *Zezii -tɔꞌɔ *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyʋɛ -lue, ʋn ꞌye ꞌbho mu. 17 ꞌBho-o ʋn -yɛ nɔꞌo. Ʋn ꞌye ꞌɔ ɔ, ʋn bʋbɔ nɔ-oꞌo. ꞌLe, nyʋtɔlʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌwa -pɔlʋ-ʋ ꞌkɔlʋꞌo. 18 Ɔ ꞌnyni -ʋ li ꞌle ɔ na: ꞌƖn ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌwee ꞌle yaku ꞌli -ke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi. 19 A mu, a kpa ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi ꞌle a ꞌke nyunyu *ꞌan -namʋ ꞌmʋ nʋ. A *batizee nʋ ꞌle ꞌan -tɩta -Lagɔ-e ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyu -ke *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ. 20 ꞌLe ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwee ꞌɩn-ɩ sieꞌa amʋ li a, a ꞌke ʋ ꞌya ꞌbhoduɛɛ -tɔ. A yibo na ꞌɩn -ke a-a naꞌo ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ ꞌke nyni! -Bho ɛ nyni a, -nɔɔ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho, ꞌɩn -ke a-a ꞌye-e -de -mʋ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƐ lɛtu -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi ꞌbho le. ꞌKa-a Zezii ꞌlɛꞌo.

Maakɩ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ MAAKƖ -zaꞌa ꞌmʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa tinɩɛ -ke ꞌɔ -tɔtɔlɩꞌa ꞌꞌkpidɩ Maakɩ-ɩ zaꞌa ꞌmʋ. Ɔ-ɔ ꞌnʋ-o na ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, ꞌle ɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho lɛꞌꞌo lɛ ꞌꞌkpi. -Ka ɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ -tɔꞌɔ nyʋ -ka ɛ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ. Nyɔꞌꞌo nyɔ, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌZuifʋ o, -bho ɔ -se ꞌZuifʋ o, ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyitbhɛlɩ.

1

ꞌZaan Batiisɩ ꞌkpa-a -Lagɔwlu

(Matiee 3:1-12; Luukɩ 3:1-18; ꞌZaan 1:19-28)

1 ꞌꞌDɩzɩgɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌnɔɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Zezii *Kliisɩ, ꞌɔ dɩ ɩ-ɩ zaꞌa ꞌmʋ. 2-3 Zezii Kliisɩ -ke nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZaan, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Ezayii, -da ɔ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ see, ꞌwa dɩ ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɩ ꞌka-a, ꞌle ɔ na:

-Kaa -Lagɔ ꞌlɛꞌo: Po -lokui, ꞌan wlukpayi ꞌɩn-ɩ lbhoꞌo ꞌle -aꞌa nya, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa -jolʋ po, ꞌle, wlu ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ a, ɛ ꞌke nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ nmaze.

A -gblee, -kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ:

Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ poꞌo weze ꞌle ɔ na: A -za ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ nyanɩ, aꞌba -Kɔyi -nɩꞌe-e yinamʋ.

4 A -gblee, -ka Ezayii ꞌlɛ ꞌka see, ꞌka-a ꞌZaan -nɩꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ *batizeeꞌe nyʋ, ɔ-ɔ poꞌo weze, ꞌle ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌo -kaa nyʋ: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌɩn ꞌke amʋ batizee, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. ꞌKla ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ꞌZaan-a poꞌo weze, 5 ꞌle Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋꞌa nyʋ -ke Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ -lrʋʋꞌa -dadudu-u yi ꞌɔ -bodɩ ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ-ɔ batizee ꞌnʋ ꞌle ꞌꞌnigblʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zudɛɛn kɔ. 6 Nmi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *-nyɔmɛɛꞌɛ nani ʋn lbhaꞌa a, ꞌɛ -bana ꞌZaan -paꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ -bhlaꞌa nmikuꞌa ꞌꞌbɛtʋ ꞌꞌpli ꞌmʋ, -kpakpɩ ɔ-ɔ liꞌo ꞌle ɔ-ɔ bhɛꞌɛ lʋ. Kpli ɔ -nɩꞌa ti a, ꞌɩnnɛ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋtɔlʋ -nɩꞌe ti -bɛnyɩ. 7 A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -kaa ɔ-ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌan lemʋ, ɔ-ɔ yi-oꞌo. Ɔ ꞌku-o wɔn, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -zi. ꞌƖn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgeyikpaankpɩanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu. 8 ꞌꞌNi ꞌmna-a batizee nɩꞌe amʋ, ɔ-bɔ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌmʋ -po mʋ, ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi.

*ꞌZaan Batiisɩ *batizeeꞌe-e *Zezii ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌye Zezii tiꞌdɩn

(Matiee 3:13–4:11; Luukɩ 3:21-22; 4:1-13)

9 Ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌli, *Zezii -sɔꞌɔ-ɔ Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Nazalɛɛtɩ, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌZaan gbo mu ꞌle ꞌZaan ꞌye ɔ Zudɛɛn kɔ *batizee -nɩ. 10 -Da Zezii -sɔꞌɔ ꞌꞌnukɔ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌye-e yaku li, ɛ ꞌye wɔn kati ꞌle *Lisaazuzu ꞌye ɔ ꞌꞌkpiꞌdree -ka ꞌgbɔlɩɛ. 11 Wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌli ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -kaa ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa. ꞌLe -ɩn ꞌmʋ ꞌɩn poꞌo ꞌan ꞌbʋbʋaꞌa ꞌwee.

12 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -kpa -nɩꞌe-e ꞌɔ -pɔlʋ ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. 13 Ɔ nʋ ꞌle ꞌwɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn, ꞌle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sataan ꞌdɩn -nɩ ꞌnɔ ti ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ nmiꞌa ꞌꞌklumʋ ɔ -nɩꞌo ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ-ʋ kpa nɔꞌo.

*Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho

(Matiee 4:12-22; Luukɩ 4:14-15; 5:1-11)

14 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye Galilee mu. (-Da ʋn poꞌa *ꞌZaan -jie ꞌmʋ, ꞌbho-o ɔ -mu -nɩꞌo.) ꞌLe ꞌmnɔ ɔ, ꞌle-e ɔ -za -nɩꞌe ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo ꞌmʋ. 15 -Kaa ɔ-ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌka, ɛ nyni-oꞌo. ꞌƆ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti, a ꞌke kpli ꞌꞌyizizia ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌꞌgwlide, a ꞌke ɩ ꞌwɔɔn!

16 -Da ɔ -nɩꞌa Galileeꞌa -badaklagba wɔnli -nanamʋ a, ꞌbho-o ɔ ꞌyeeꞌe ꞌꞌnizemʋ ꞌsɔn. ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu moꞌo, ꞌwa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Simɔɔ -ke Andree. Ʋn-ʋ ꞌꞌvuto-o -dada ꞌle -bada kɔ, 17 ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌla ꞌle ɔ na: A yi, -a ꞌke mu, ꞌɩn -ke a ꞌke -na. -Ka aꞌba -dada-a jriꞌa zmi a, a ꞌke -kaa nyunyu jri ꞌle ʋn ꞌke yi, ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ nʋ ꞌꞌdu. 18 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ʋn sieꞌe ꞌwa ꞌꞌnizelɩꞌa klɛ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌbho-o ʋn ꞌꞌluoꞌo ꞌɔ ꞌbɩnɛɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye -da ꞌwee mu. 19 Ɔ nyniꞌa -kaa ꞌbho nya ti -sɛ ɛ, ɔ -yɛꞌɛ-ɛ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn. ꞌWa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Zaakɩ -ke *ꞌZaan. Ʋbʋ-e ꞌwa -tɩta ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zebedee -ke ꞌɔ lbhʋnʋmʋ, ʋn -nɩꞌe-e ꞌle ꞌwa gɔlʋ ꞌli ꞌle ʋn-ʋ nmazeꞌe ꞌwa -dadɩ. 20 ꞌBho-o Zezii -nynaꞌa ti ꞌle ɔ na ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn ꞌmnʋ -bodɩ: A yi. Ɔ ꞌlʋ ꞌʋ a, ʋn ꞌsie-e ꞌwa -tɩta -ke ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌꞌwe ꞌle gɔlʋ ꞌli ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu.

ꞌBho Kapɛnayiimʋ *Zezii ꞌnu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti

(Luukɩ 4:31-37)

21 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ muꞌa a, ʋn ꞌnyni-e -gwlɔ -lue ꞌmʋ. ꞌBho-o ꞌmo-o Kapɛnayiimʋ. *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, Zezii paꞌa ꞌle-e *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. 22 ꞌƆ -tɔtɔsʋ ɔ-ɔ tɔꞌɔ ɔ, ꞌɩnnɛ -maꞌa nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui wɔnti, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ -tɔ nyʋ *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋꞌa ka. -Bho ɔbɔ -ka tɔ, ɔ-ɔ wlu-oꞌo ꞌle wɔnkuɛ ꞌmʋ.

23 A -gblee, ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, nyukpasu -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ, ɔ ꞌpa-a ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. 24 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌwɔ-oꞌo ꞌle ɔ na, Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii, leedɩ -a -ke -ɩn ꞌbhle? -Ɩn yi-oꞌo -ɩn ꞌke -amʋ ti-zaꞌa? -A yiboꞌo-o nyunyɔꞌɔ -yɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa. -Ɩn ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -lue ɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌle ɔ lbhoꞌa. 25 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle Zezii ꞌye -wlu ꞌꞌyikmaka ꞌle ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu, ꞌꞌmu wɔn, ꞌdɔ ɔ ꞌmʋ! 26 A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu nʋꞌa -kaa, ɛ -drɛ -nɩꞌe-e nyɔ ꞌmnɔ ti ꞌle ɛ-bɛ -zuzu ꞌmnɛ ꞌye ꞌꞌplan ꞌle ɛ ꞌye ɔ ꞌmʋ ꞌda. 27 -Ka -ke ꞌꞌbhuo -tɔɔ ꞌꞌmaaꞌa nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da, -gba, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede -kaa ti: Lee ꞌka-aꞌa? Wlu -nɛɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o -tɔtɔɔlre -ɛ -ke wɔnkuɛ -naꞌa! ꞌƆ wɔnkuɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌweꞌa ꞌꞌbhi-i ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wlu! 28 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ Zeziiꞌa ꞌnynɩ -waꞌa-a ꞌle Galileeꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ti.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu

(Matiee 8:14-17; Luukɩ 4:38-41)

29 *Zezii ꞌka ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli ꞌda, *ꞌɔ -namʋ Simɔɔ-e, Andree-e, Zaakɩ -ke *ꞌZaan -ke ɔ -naꞌo, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle Simɔɔ -ke Andree ꞌꞌbhlibhlegbo mu. 30 Ʋn -ka ꞌbho-o nyni, yakalɩ-ɩ ꞌlbha-a Simɔɔꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ ꞌlotʋ, ʋn ꞌpɛ-ɛ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpimʋʋlɛ ꞌꞌkpi ti. Nyʋ ꞌyeꞌa Zezii ꞌꞌyri, ꞌbho-o ʋn -nynaꞌa ti, ʋn ꞌye ɔ ꞌwa dɩ ꞌtmʋʋ. 31 A -gblee, ɔ nyni ꞌʋ li a, ɔ ꞌkpʋn-o ꞌwa sʋ, ɔ ꞌye ʋ gbɔde, ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ti-nyna, ʋn ꞌpʋn-oꞌo, ꞌle ʋn ꞌye mu ꞌle ʋn ꞌye ʋ-bee lilia ꞌꞌnyɩ.

32 ꞌꞌJiazɔ nyniꞌa, -da ꞌyrʋ ꞌgaꞌa ti a, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ꞌmʋ, gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌa nyʋ ꞌbhle -ʋꞌo, ʋn -ke ꞌꞌgwizimʋ ꞌꞌwe -lrʋʋ, ꞌle ʋn -ke ʋn-ʋ yiꞌe -budu -ke ꞌli Zezii -nɩꞌa. 33 Nyʋꞌa klɛ -gwɛꞌɛ-ɛ ti ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi ꞌgbʋʋ. 34 Ɔ ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu, ɔ -zaꞌa-a nyʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa -dadudu ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmnɩ tinu. Ɩ -kaa nʋ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌwɔnꞌɔ ɩ ꞌke -wlu, -ɛkedɩmaa, ɩ yibo nɔ-oꞌo.

*Zezii ꞌkpa-a ꞌle Galilee -Lagɔwlu

(Luukɩ 4:42-44)

35 Zɔbhibhi ꞌmʋ, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye -budu ꞌli ꞌda, ɔ ꞌye gwlɔ le po. Ɔ nyniꞌa -dagbɛ cɛꞌɛ kpɔ, ꞌbho-o ɔ -po -nɩꞌe *-Lagɔ wɔn gbo. 36-37 Simɔɔ -ke ꞌɔ -namʋ -lrʋʋ -sɔꞌɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌmu -ɔ tibɔnamʋ. Ʋn ꞌye ꞌɔ ɔ, ʋn na: -Gblee, -ɩnmɔ nyʋ ꞌwee ꞌbɔꞌɔ ti. 38 ꞌLe ɔ na: -A mu ꞌꞌsetida, ꞌle -gwlɛ -lrɩɩ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke ꞌle -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ-za -nɩ moꞌo -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. 39 ꞌLe ɔ -ke ʋn ꞌye mu, ɔ -ke ʋn-ʋ pleꞌe Galileeꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌwee ꞌꞌkpi ti, ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli, ꞌle ɔ-ɔ nuꞌo nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o *lalʋlibhleyi -lue

(Matiee 8:1-4; Luukɩ 5:12-16)

40 Zɔ -lue ꞌzɔ ɔ, *lalʋlibhleyi -lue ꞌyi-e *Zezii -bodɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn yi-oꞌo -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌpʋʋn. 41 ꞌƆ ngaze nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌlbha-a Zezii ꞌle ɔ ꞌye sʋ sro, ɔ ꞌye ɔ liꞌtʋ ꞌle ɔ na: 42 Kɩn, ꞌɩn ꞌwɔn-oꞌo, ꞌpʋn. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌɔ lalʋ ꞌbhɔ-oꞌo, ɔ ꞌpʋn-oꞌo, 43-44 ꞌle Zezii ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: Po -lokui, -bho -ɩn mu a, nyɔꞌɔ ꞌwɔn ꞌya ꞌꞌdɩ ꞌbɔ -le! Mu ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi gbo, -ka -ɩn -nɩꞌa, -ɩn ꞌke ɔ ꞌna ꞌꞌyi-tɔ, *ꞌsraga -ke dɩ *Moyiizɩ -za ꞌka ꞌmʋ a, ɔ ꞌke ɛ -za -aꞌa dɩ, -ka -ɩn ꞌpʋnꞌa a, nyʋꞌa klɛ ꞌke ɩ yibo. 45 A -gblee, ɔbɔ muꞌa a, ɔ -see ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ wɔnti-de. -Bho doo ɔ nyni ti, dɩ-ɩ bhlɔ ꞌɔ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌzɩ -ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ Zezii ꞌse ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke gwlɔ pa, ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ. ꞌƐ -gwlɔ ɔ poꞌo le, ꞌbɩ -ke ꞌmʋ nyunyu seꞌa -de, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. Ɛ -nɩꞌa -kaa a, nyʋ-ʋ ꞌwlʋ-o -bhla gwlɛ ꞌꞌkpiti ꞌle ʋn-ʋ yɛ ꞌnɔ ꞌle.

2

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o -klɔklɔyi -lue

(Matiee 9:1-18; Luukɩ 5:17-26)

1-2 ꞌWɩ -lrɩɩ gbɩ ziꞌa, *Zezii ꞌyi-e Kapɛnayiimʋ le. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ ɔ, nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌgbu-o ti, -budu -ke ꞌli ɔ -nɩꞌa, ʋn ꞌye ꞌle yi, ʋn ꞌye ꞌle ꞌgbʋʋ. ꞌBɩ -lue ꞌtɩn se ꞌle -nɩ, ꞌbho ꞌꞌpiemʋ -buduwɔn ꞌꞌyiꞌa ꞌꞌbhuo -lrɛɛ ꞌle Zezii-i tɔ ꞌnʋ -Lagɔwlu.

3 -Da ɔ -nɩ ꞌʋ -tɔnamʋ a, nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa yinamʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyʋ nyiɛ-ɛ ꞌbhleꞌe -klɔklɔyi -lue, ꞌɩnnɔ ʋn-ʋ yɔ ɔꞌo. 4 Nyʋꞌa ꞌꞌyidiedɩ, -ka ʋn ꞌka -nyna ʋn ꞌke ɔ Zezii ꞌꞌyi-tɔ, ʋn se ꞌna ꞌbhle. A -gblee, ʋn -ke ɔ ꞌya-a ꞌle -budu ꞌꞌkpi, ꞌɛ -da Zezii -nɩꞌa, ꞌbho-o ʋn cɛꞌɛ wɔn, -klɔklɔyi ꞌmnɔ-ɔ ꞌpɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌbhlukui gbo -yi -nɩ, ʋn ꞌye ɔ ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌyigbeyi tiꞌꞌsii. 5 -Ka nyʋ ꞌmnʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌle ɔ ꞌye -kaa -klɔklɔyi ꞌꞌyiꞌlɛ. ꞌAn ꞌꞌyu, -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti.

6 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -deꞌa ꞌbho ti, -ʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da, ʋn-ʋ ꞌwlu-o -kaa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ: 7 Lee -ke dɩ ꞌɩnnɔɔnɔ -nɔɔ-ɔ wluꞌo -kaa ꞌle ɔ-ɔ nyniꞌe -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔnꞌɔ? ꞌBho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌyɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -ɔ ꞌke nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, -bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue? 8 Zezii yiboꞌo-o lɛ ʋn-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti see, ꞌle ɔ na: Leedɩ aꞌba -naagɩ -nɩꞌe -kaaꞌa? 9-11 ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ -tɔ na ꞌɩn ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyɔ -bodɩ nʋ, na: -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. -Bho ꞌɩn nʋ nyɔ -nɔɔ -bodɩ, na: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -na, ꞌle ɔ ꞌke ɛ nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌke -tɔ -ka ꞌɩn ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyɔ -bodɩ nʋ, na: -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo a ꞌke ɩ yibo -ka ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na -klɔklɔyi -bodɩ: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -ɩn ꞌꞌbhli mu.

12 -Da nyʋꞌa klɛ -nɩꞌa ꞌbho poponamʋ a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye mu. Ʋn ꞌyeꞌa -kaa li ꞌꞌsɛɛ, wɔn ꞌma-a ꞌwa klɛ ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ nʋꞌo: -A -see -bhla -yɛɛ -mnɛɛꞌɛ lɛtu ꞌye ke!

*Zezii ꞌla-a *Levii ɔ -ke ɔ ꞌke -na

(Matiee 9:9-13; Luukɩ 5:27-32)

13 Dɩꞌa klɛ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌmu-o ꞌle Galileeꞌa -badaklagba wɔnli le, ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u yi ꞌɔ -bodɩ ꞌle ɔ-ɔ tɔ nʋꞌo. 14 ꞌWɩ -lue ꞌli, ɔ -nɩꞌa zinamʋ, ɔ ꞌye-e *lapoozayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Levii. ꞌƆ -tɩtaꞌa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Alɩfee, ɔ -deꞌe-e -budu -lue ꞌli ti. ꞌBho-o ɔ-ɔ za nɩꞌe zikamʋ mɔni ꞌꞌlrumʋ. Zezii na: Yi ꞌɩnmʋ ꞌbɩ, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na. Levii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ɔ -ke ɔ ꞌye mu.

15 Zɔ -lue ꞌzɔ, Zezii ꞌmu-o ꞌbho Levii ꞌꞌbhli linamʋ. Lapoozamʋ ꞌꞌwe -ke nyʋ -lrʋʋ *ꞌZuifʋꞌa ꞌplan ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Faliziɛɛn-ɛ zrɛ nɩꞌa ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ ꞌꞌyi -nɩꞌe-e ꞌle -budu ꞌli. Ɛ -se bhubhuyiti -kaabonyʋ -nɩ ꞌbho -ko, ʋbʋ ꞌmnʋꞌa -dadudu -ke Zezii -naꞌo -lrɛɛ. Ʋn -ke *ꞌɔ -namʋzɩgɩ bheteꞌe-e gbo ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ li nɩꞌe -dalue. 16 *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -lrʋʋ -gbɩ -nɩꞌa ꞌbho -ʋ ꞌma-a ʋ-bʋ Faliziɛɛn, ʋn ꞌyeꞌa Zezii, ɔ -ke ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn-ʋ zrɛꞌɛ ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ ꞌꞌyi-i li nɩꞌa -dalue a, ꞌbho-o ʋn dede -nɩꞌe -kaa ꞌɔ -namʋ ti: Leedɩ ɔ -ke -kaabonyʋ-ʋ li nɩꞌe -dalueꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 17 Ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ -po ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌnna ꞌle ɔ na: ꞌKpayibhleyiꞌa ꞌbɔ ꞌꞌgipoyi ti. Nyɔ -ɔ -ke ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌbɔꞌɔ ꞌꞌgipoyi ti. ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi kplizɩgɩꞌa nʋmʋ ꞌɩn -see ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌwa dɩ yi. ꞌꞌNyinynikpliꞌa nʋmʋꞌa dɩ ꞌɩn yiꞌo ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti.

*Zezii na nyɔꞌɔ bhete ꞌɔ -tɔtɔlɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa nɩ gbo -le!

(Matiee 9:14-17; Luukɩ 5:33-39)

18 A -gblee, zɔ -lue ꞌzɔ, *ꞌZaan Batiisɩꞌa -namʋ -ke nyʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Faliziɛɛn ꞌpa-a *-su. Nyʋ yi-oꞌo, ʋn ꞌye Zezii tidede ꞌle ʋn na: Leedɩ ꞌZaan Batiisɩꞌa -namʋ -ke Faliziɛɛn ꞌꞌweꞌa -namʋ-ʋ paꞌa su, ꞌle -mnaaaꞌa nʋꞌa pɛ ɛꞌɛ? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 19 Ʋn poꞌa wlu ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi po ꞌle ɔ na: ꞌBho ꞌnynɔkpagɔꞌɔ zɔ, nyimiɛ-ɛ ꞌla-a nyʋ. -Bho ɔ -nɩ ꞌbho ꞌle, ꞌgwlʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke nyʋ ꞌmnʋ li-nyni ꞌle ʋn ꞌke -lɔlɔ ꞌsɩnꞌa? -Gba, -bho ɔ -nɩ ꞌbho a, ꞌgwlʋ -see ʋ li-nyni yi, ʋn-ʋ ꞌye-e -li -mʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 20 -Nɔɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ, nyimiɛ ꞌmnɔ-ɔ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌye -lɔlɔ ꞌsɩn -nɩ mʋ.

21 Ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ, ꞌle ɔ na: Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -banasʋaꞌa -da -cnaꞌa ꞌꞌyriɛfɔtɔlre ꞌꞌpa -nɩ. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌꞌyriɛfɔtɔlre-e -geti-e -banasʋa, ꞌle ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌmʋti. 22 A -gblee, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a nyɔ ꞌse ꞌbhɛɛ, ꞌtokogbalu ʋn ꞌꞌpa -nɩꞌa -drutɛn ɔ ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ nmɔlre po. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, nmɔlre-e ꞌwa-a ꞌtoko, ꞌle nmɔ -ke ꞌtoko-o nyniꞌe wɔn. ꞌƐ dɩ nyɔ-ɔ poꞌo nmɔlre ꞌle ꞌtokolre ꞌli.

*Zezii -kɔꞌɔ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ

(Matiee 21:1-8; Luukɩ 6:1-5)

23 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -yi -nɩꞌe-e ꞌle -kpɩɩ ꞌmʋ. Lɩ-ɩ -ke -kɔbʋ gʋgɔꞌɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌblee, ꞌya -kpɩɩ moꞌo. Ʋn -nɩ zinamʋ ꞌle ꞌɔ -namʋ-ʋ cɛꞌɛ ꞌya -flei, ꞌle ʋn-ʋ liꞌe ꞌya ꞌyɔ. 24 *Faliziɛɛn ꞌꞌwe ꞌye ꞌʋ li ꞌꞌsɛɛ, ʋn dedeꞌe-e Zezii ti, ꞌle ʋn na: -Gbʋ ꞌnɔɔ! Lɛ nyɔ -seꞌa -nʋ yi -aꞌba lifɔzɔ, ꞌɩnnɛ -aꞌa -namʋ-ʋ nʋꞌo. Leedɩ maꞌa? 25-26 ꞌLe ɔ na: ꞌꞌDɩ-ɩ -zɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a ꞌmate nɩ-aꞌa-ae? ꞌSragazayiklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Abiataa, ꞌɔ -nɔɔ ti, -da ꞌmʋ ꞌlbhaꞌa -aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩ -ke ꞌɔ -namʋ, ʋn seꞌa lililɛ ꞌbhle, koo ʋn -nynaꞌa? Ʋn paꞌa -Lagɔbudu ꞌli, ꞌꞌflɔɔ ʋn -zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ, ʋn ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, -ɩ -nɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ -budu ꞌli, ꞌɩnnɩ ɔ liꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho -za, ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye li. Ɩ-bɩ ꞌꞌflɔɔ ꞌmnɩ, ꞌle -aꞌba gba ꞌli, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌke ɩ li.

27 Zezii ꞌka -wluwlua ꞌꞌyigwɛ, -kaa ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: -Lagɔ ꞌke nyʋ ꞌbʋbʋa ꞌli po, ꞌɛ dɩ ɔ -yaꞌa lifɔzɔ ti. Ɔ -see nyʋ ti-ya ꞌle lifɔzɔꞌɔ gba ꞌke ʋ -kɔ. 28 ꞌƐ dɩ ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ꞌmnamʋ -kɔ. ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho lifɔzɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi.

3

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o nyukpasu -ɔ -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ

(Matiee 12:9-14; Luukɩ 6:6-11)

1 Zɔ -lue -lrɛɛ ꞌli, *Zezii ꞌpa-a ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli le. ꞌLe-e ɔ -yɛꞌɛ nyɔ -lue -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ. 2 A -gblee, ɔ paꞌa a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle, ʋn-ʋ gbʋ ꞌnɔ-ɔ ya ꞌtɩn, -bho ɔ ꞌke nyɔ ꞌmnɔ ꞌpʋʋn ꞌbho lifɔzɔꞌɔ zɔ. Ɛ -se bhubhuyiti ʋn-ʋ nʋ -kaa -ko, ʋn-ʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, -ɛkedɩmaa, ʋn na ɔ-ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌZuifʋꞌa gba ꞌmʋ. 3 ꞌLe ɔ ꞌye nyɔ -ɔ -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌmnɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ, -nyna -daa nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ti. 4 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho yi. ꞌBho-o Zezii dede -nɩꞌe nyʋ ꞌmnʋ ti ꞌle ɔ na: ꞌBho lifɔzɔꞌɔ zɔ ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili nyɔ ꞌke -zɛgɛ nʋ-ae, -ale nyɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋ? Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -lrɛɛ -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ nyɔ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn-ae, -ale nyɔ ꞌke nyɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌke ꞌmɛ? A -gblee, ʋn ꞌnʋ-o blenyi! ꞌWa ꞌwɔn ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌdapo. 5 ꞌCɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌyi-e Zezii ꞌmʋ. Ɔ gbʋgbʋ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpiti, ꞌkpɩ -wa ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyiti, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌku-o -loku ꞌmʋ. ꞌLe ɔ na nyukpasu -bodɩ: Sro sʋ. ꞌLe ɔ ꞌye ɛ sro, ɛ ꞌye ꞌpʋn -nalo. 6 A -gblee, *Faliziɛɛn -nɩꞌa ꞌbho ꞌdaꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩꞌa -namʋ -yɛ. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ -ke ʋn ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru, -ka ʋn ꞌka -nyna ꞌle ʋn ꞌka Zezii ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌna dɩ bhaga.

Nyʋꞌa -dadudu ꞌyi-e *Zezii -bodɩ

7-8 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌmu-o ꞌle Galileeꞌa -badaklagba ꞌꞌtroli. Nyʋꞌa -dadudu-u na ꞌnɔ-ɔ kli. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -sɔꞌɔ-ɔ -da ꞌwee, -lrʋʋ ꞌꞌdu Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ, -lrʋʋ -sɔ Zelizalɛɛmʋgwlɔ -ke Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɛ -lrɩɩ ꞌmʋ, ꞌle -lrʋʋ -sɔꞌɔ Idumeebhlʋkpa -ke ꞌꞌnigblʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zudɛɛn lemʋꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle -lrʋʋ -sɔꞌɔ -gwlɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌTiilɩ -ke Sidɔɔ, ꞌya ꞌfɔ gbo -bhoga. -Bho ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ yi Zezii -bodɩ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. Lɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, ꞌya ꞌꞌdɩ ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ꞌɛ dɩ ʋn yiꞌo. 9 Ɔ ꞌtmʋʋꞌo-o ꞌɔ -namʋ ꞌle ɔ na: A mu gɔlʋ -lueꞌa dɩ, a -ke ɛ ꞌke yi, a ꞌke ɛ -laa ꞌan ꞌꞌtroli -kpʋn. -Bho nyʋ -ka ꞌɩnmʋ li-inyni ꞌɩn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌkpa ꞌle ʋn -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi -na. 10 Ɔ ꞌpʋʋnꞌo-o nyʋꞌa -daduduꞌa dɩ, ꞌꞌgwizimʋꞌa klɛ-ɛ ꞌꞌtutuꞌo ꞌle ʋn ꞌke yi ʋn ꞌke ɔ liꞌtʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌybhaꞌa gɔlʋ. 11 -Bho nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ꞌye ɔ li -nalo, ʋn-ʋ ꞌga-a ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti, ʋn-ʋ ꞌꞌplanꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu. 12 ꞌLe ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo ꞌꞌyikmaka: Aꞌba ꞌꞌsi nyunyɔꞌɔ -yɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa ꞌnynɩ -le!

*Zezii -zaꞌa-a ꞌbho *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

(Matiee 10:1-4; Luukɩ 6:12-16)

13 Dɩ ꞌmnɩ ziꞌa a, *Zezii ꞌla-a nyʋ ɔ ꞌybhaꞌa, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye mu, ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌle -gɔgɔ -lue ꞌꞌkpi ꞌya. 14 ꞌLe ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ ɔ -zaꞌa nyʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌɩnnʋ -ke ɔ ꞌke ꞌꞌsisri ꞌle ɔ ꞌke ʋ lbho ʋn ꞌke -Lagɔwlu kpa. 15 Wɔnkuɛ ɔ-ɔ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌnyɩ mʋ a, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti-nu -nɩ mʋ. 16-19 Ʋ-bʋ nyʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌka-a: Simɔɔ Zezii ꞌꞌduuꞌo ꞌnynɩ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o *ꞌPiɛlɩ, Zaakɩ -ke ꞌɔ leyi *ꞌZaan, -ʋ ꞌma-a Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌꞌduuꞌo Bʋanɛzɛɛzɩ, ꞌɛ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o nyʋ-ʋ -ke wlu kɔɔꞌɔ dɛ, ʋn -ke Andree, Filiipʋ, Batelemii, Matiee, Tomaa, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alɩfee, ꞌɔ ꞌꞌyu Zaakɩ, Tadɩ, Simɔɔ -ɔ ꞌma-a ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌkpiticɛyi, ʋn -ke Zidaa Isikaliyoo, -ɔ ꞌyeꞌa -laa Zezii ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ.

20 Zezii -zaꞌa -kaa ꞌbho ꞌɔ nyʋ ꞌmnʋ, ɔ -ke ʋn ꞌmu-o ꞌꞌbhlegbo -lue. ꞌBho-o nyʋꞌa -dadudu -lrʋʋ ꞌgbʋʋꞌo. ꞌWa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ, -ka Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌka -nyna ʋn ꞌka li, ʋn se ꞌna ꞌbhle. 21 ꞌƆ nyʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌkpa-a -jeyi, ʋn-ʋ yiꞌe ꞌɔ dɩ, -ɛkedɩmaa, ʋbʋ na ꞌɔ ꞌꞌlru -nyniꞌe-e wɔn.

Dɩ nyʋ kpaꞌa *Zezii ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ɔ ꞌꞌduꞌo wlu ꞌꞌkpi

(Matiee 12:22-32; Luukɩ 11:14-23; 12:10)

22 A -gblee, *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋyɔ gbɩ ꞌwlʋ-o Zelizalɛɛmʋ, ʋn ꞌye ꞌbho yi -lrɛɛ. ꞌƖnnʋ nʋꞌo na, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌweꞌa -kɔyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Beɛzebilɩ, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe *Zezii ꞌmʋ. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛ, ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti. 23 A -gblee, Zezii ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌlʋ -ʋꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: Koo *Sataan a-a ꞌlaꞌa Beɛzebilɩ ꞌke ꞌtɔ ꞌɛ ꞌꞌbhuo tinu -lrɛɛ? 24 ꞌBho-o ɔ -po -nɩꞌe ꞌꞌyi ꞌle ɔ na. -Bho ꞌbhɩɔ -lueꞌa nyʋ cɩcɛ ꞌmʋ, -bho ʋn -ka tʋ-ʋ vɔ, ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o -yɛ ꞌka ti-sɔ. 25 -Bho ꞌꞌbhlegbo -lueꞌa nyʋ cɩcɛ ꞌmʋ, -bho ʋn -ka tʋ-ʋ vɔ, ɛ-bɛ ꞌꞌbhlegbo ꞌmnɛ ɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o -yɛ ꞌka ti-sɔ -lrɛɛ. 26 ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a, -bho Sataan -ka ꞌkɩ ꞌɛ ꞌꞌbhuo tʋ gbo-o ya a, -bho ꞌɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe -ka ꞌkɩ ꞌmʋ-ʋcɩcɛ, ɩ -ka tʋ-ʋ vɔ, ꞌɛ wɔnkuɛ-ɛ ꞌꞌtii ꞌkoꞌo ꞌꞌyi. 27 -Ka Sataan ꞌmnɔ kɔɔꞌɔ -glaliyi, Zezii ꞌpo-o ꞌɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ɔ na: -Bho -ɩn -see -glaliyi san ke, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ɔ gbo pa ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌmʋꞌꞌluo. -Bho -ɩn sɔn ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ -ɩn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi ꞌle -a ꞌꞌluoꞌo ꞌtɔ ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌmʋ ꞌwee.

28 A po -lokui -ziaka, -bho koo nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ -die ꞌmʋ ꞌle ɔ -ka ꞌꞌnyinyniwlu ꞌmʋ-ʋza, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ. 29 Nyɔ -yɔ nyniꞌa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌnynɩ wɔn, -Lagɔꞌɔ ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋkɔmʋ. Ɩ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔgwlɛka. 30 Zezii ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ nʋꞌo na ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋꞌa dɩ moꞌo.

*Zeziiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke ꞌɔ ꞌlotʋ

(Matiee 12:46-50; Luukɩ 8:19-21)

31 Ɔ -nɩ -wlunamʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌwe ꞌye yi. Ʋn yiꞌa, ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ʋn -nynaꞌa ti ꞌle ʋn ꞌye nyɔ -lue lbho ɔ ꞌke ɔ ꞌla. 32 Nyʋꞌa -dadudu ꞌbi-e Zezii ꞌle ʋn -deꞌe ti. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, ꞌwa -lue na: Zezii, po -lokui, -aꞌa ꞌlotʋ -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌwe -nɩꞌe-e ꞌle ꞌꞌpiemʋ, ꞌɩnnʋ ꞌlaꞌa -ɩnmʋ. 33 ꞌLe ɔ na; Yʋʋ -ke ꞌꞌbhi-i -nɩ ꞌbho, -ʋ ꞌmo-o ꞌan ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ziakaꞌa? 34 ꞌLe ɔ ꞌye nyʋ-ʋ po ꞌɔ -die ꞌli ya-gbʋ, ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌka-a! 35 Nyɔ -yɔ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuzɩgɩ.

4

*Zezii ꞌpo-o ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyi

(Matiee 13:1-17; Luukɩ 8:4-10)

1 -Ka -lue ꞌmnɔ -lrɛɛ, *Zezii ꞌmu-o Galileeꞌa -badaklagba wɔnli le, ɔ ꞌke nyʋ -tɔ. Nyʋꞌa -dadudu ꞌgbʋʋꞌo. ꞌWa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌkpaꞌa gɔlʋ -lue ꞌli, ɔ ꞌye ti-de. Gɔlʋ ꞌmnɛ -tɛ ꞌkɩka gbo ꞌbho -badaꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle nyʋ ꞌmnʋꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌbho ꞌkɩka ꞌꞌyi, ꞌꞌni wɔnli. 2 ꞌꞌYi ɔ-ɔ poꞌo ꞌle ɔ-ɔ tɔ nʋꞌo lɩꞌa -dadudu. A -gblee, ɔ -nɩ ꞌʋ -tɔnamʋ, -kaa ɔ poꞌo -kaa ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: 3-4 A po -lokui, nyɔ -lue -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ gle -klunamʋ mu. Ɔ -nɩꞌa lɩ -gbanamʋ, ꞌya ꞌyɔtɔlʋ ꞌkpa-a ꞌbho -jolʋkpa ꞌꞌyi, nɩkpɩ yi-oꞌo ɩ ꞌye ɩ li. 5 ꞌLe ꞌya ꞌyɔtɔlʋ ꞌkpaꞌa ꞌbho kpɩan ꞌꞌkpi, -da -ke ꞌbhlʋkpa seꞌa ꞌmʋku. Ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ mɛ-oꞌo -nalo. 6 ꞌYrʋ fanꞌa a, ɩ sin-oꞌo, -ɛkedɩmaa, ꞌya ꞌsɩsɩanyɩ -see glu nyni. 7 ꞌLe -lrɩɩ ꞌye ꞌꞌwigbakuoꞌa -gbɔtɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmʋ ꞌkpa. Ɩ-bɩ ꞌꞌwi ꞌmnɩ mɛꞌɛ ɛ, ɩ -poꞌo-o ꞌya -kɔni -popo ꞌꞌlru. ꞌƐ dɩ ɩ nɛsrɛꞌo ꞌle ɩ -see ꞌyɔ po. 8 ꞌYɔ -lrɩɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌkpa-a ꞌbhlʋkpazɛgɛ ꞌmʋ, ɩ ꞌye mɛ, ꞌya gɩ ꞌye -nɩgblɩɩ ꞌbhle. Ɩ waꞌa a, -lue po ꞌyɔꞌɔ -gwlʋ -lue ꞌyɔ -bue, -lue -lrɛɛ po ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ tan ꞌle -lue -yɛ -nɩꞌa ꞌbho poꞌo ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ -muu. 9 Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ɔ na: -Bho a ꞌbɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ɔ, a popo ꞌgwlʋti -ziaka.

Lɛ -ke dɩ *Zezii-i poꞌa ꞌꞌyi

10 Nyʋ muꞌa a, ꞌwa -lrʋʋ -sieꞌo ꞌle ʋn -ke *Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn na: *Zezii, zɩza ꞌꞌyi ꞌmnɩ gbɔ. 11 ꞌLe ɔ na: A-bʋ -yʋʋ, -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ ɔ ꞌꞌzizeꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌyrili, ɔ zɩza ꞌnɩ-ɩ gbɔ, ɔ ꞌye amʋ -tɔ. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌꞌyi ꞌmnɩꞌa ꞌwee ꞌmʋtiꞌwɔn mʋ. -Yɛ ꞌma-a nyʋ ꞌꞌwe -yʋ -nɩꞌa a, ʋn-ʋ ꞌpo -ɩ -lokui ꞌle ꞌwa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. 12 ꞌWa ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi, *Ezayii ꞌcnɩꞌa see ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

-Lagɔ na: Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -bho koo ʋn -gbʋ ꞌɩnmʋ ya, ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili-gwɛ yi. -Bho koo ʋn po ꞌɩnmʋ -lokui, ʋn -see ꞌan wlu ꞌmʋtiꞌwɔn yi. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ʋn -see kpli ꞌꞌyizizia yi, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌmna -see ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ yi.

ꞌKa-a Ezayii ꞌlɛꞌo.

*Zezii zɩzaꞌa-a ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyi gbɔ

(Matiee 13:18-23; Luukɩ 8:11-15)

13 *Zezii na: ꞌꞌYi -yɩɩ, a -see ꞌɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌle, ꞌꞌyi -yɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -po mʋ, a-a ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn mʋ ꞌnɩ? Ɩ-bɩ ꞌꞌyi ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ ꞌka-a. 14 Lɩgbayi ꞌmo-o -Lagɔwluꞌa ꞌmʋzayi, lɩꞌa ꞌyɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wlu, ꞌbhlʋkpa ꞌmo-o nyʋ-ʋ po ꞌɛ -lokui, ꞌwa -pɔlʋ. 15 Nyʋtɔlʋ kɔɔꞌɔ-ɔ -jolʋkpa ꞌꞌyiꞌa ꞌbhlʋkpa -da lɩꞌa ꞌyɔ ꞌkpaꞌa ꞌle nɩkpɩ ꞌyeꞌa yi, ɩ ꞌye ꞌɩ li. ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a, -bho nyʋtɔlʋ ꞌwɔn -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, ꞌle *Sataan-a yiꞌo, ɛ-ɛ zɛ ꞌɛ ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn-ʋ ꞌmateꞌe ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ. 16 -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, nyʋtɔlʋ kɔɔꞌɔ-ɔ kpɩan ꞌꞌkpiꞌa -da -ke ꞌbhlʋkpa seꞌa ꞌmʋku. -Da ʋn ꞌwɔn -nɩꞌa -Lagɔwlu ꞌbɔ -nalo, ʋn-ʋ kpʋn -ɛꞌo ꞌbʋbʋaka. 17 ꞌWa -de nɛ -pɔlʋ ti -ziaka, ʋn-ʋ ꞌkpʋn -ɛ ti -daan. -Lagɔwluꞌa dɩ, -bho ꞌkleyeɛɛ -ke nyʋꞌa nyanɩꞌa ꞌmʋklɛɛ bhlʋ ʋ ꞌꞌkpi, ꞌwa ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌꞌtii-oꞌo. 18-19 ꞌLe nyʋ -lrʋʋ kɔɔꞌɔ ꞌꞌwigbakuoꞌa -gbɔtɩꞌa ꞌbhlʋkpa. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋꞌa -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa -laa ꞌtraamʋ, ꞌya lɩ-ɩ sɩa nɩ nʋ-oꞌo. ꞌYe ꞌꞌwlilɩ -ɩn ꞌke ꞌga -ke ꞌkmʋꞌa lɩ -lrɩɩꞌa ꞌtʋ-ʋ ꞌꞌsu-o ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌmateꞌe -Lagɔꞌɔ wlu. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌse ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke kpli ꞌꞌyizizia. 20 ꞌLe, nyʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn kɔɔꞌɔ ꞌbhlʋkpazɛgɛ. ꞌƐ -lololɩ waꞌa a, -lue po ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ -lue ꞌyɔ -bue, -lue -lrɛɛ po ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ tan ꞌle -yɛ -nɩꞌa ꞌbho poꞌo ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ -muu. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔwlu ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌkpʋn -ɛ ti, ꞌle, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ʋn-ʋ nʋꞌo -kaa. Ɩ-bɩ ꞌꞌyi ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔꞌɔ ꞌꞌtiinamʋ ꞌka-a.

*Zezii ꞌpo-o ꞌꞌnapɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Luukɩ 8:16-18)

21 *Zezii ꞌgwɛ-ɛ -antanyɩyiꞌa gbɔzɛɛ ꞌꞌyi. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ɔ na: -Bho nyɔ cɛ ꞌꞌnapɛ ꞌꞌyi, nyɔ-ɔ ꞌꞌjrii ꞌnɛ-ɛ -solu ꞌꞌyiti-ae, -ale nyɔ-ɔ ꞌꞌdu -ɛ -gbagbʋ ꞌzɔꞌɔ? -Gba, nyɔꞌɔ nʋ ɛ -kaa, nyɔ-ɔ ꞌde -ɛ -da tɛꞌɛ ya ti, ꞌle nyʋꞌa klɛ-ɛ ꞌyeꞌe ti. 22 ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a, wlu ꞌwee ꞌbhleꞌa ꞌzɔ, ɩ-ɩ ꞌye gbɔ-zɛ mʋ. Ɩbɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ ꞌka-a: Wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, aꞌba ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti -ziaka. -Bho ꞌwla a-a ꞌye -ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -mʋ. 23 ꞌƐ dɩ a -na nɩ -tɔɔ ti!

24 Ɔ ꞌpo -ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: Wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a po ɩ -lokui ꞌle a ꞌke ɩ -pɔlʋ ti-de. -Bho a ꞌꞌdu ɩ ꞌbho a, ꞌbho-o -Lagɔ-ɔ ꞌye amʋ -naagɩ ꞌꞌnyɩ -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌya ꞌwee ꞌmʋtiꞌwɔn. 25 ꞌƐ dɩꞌa kpɛ ɔ deꞌo ꞌle ɔ na: -Yɔ ꞌbhleꞌa lɛ -ɔ nʋ ꞌnɛ lbhʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ -lrɛɛ. -Yɔ ꞌbhleꞌa -toope -ɔ de ꞌɛ ti, ɔ-ɔ ꞌzɛ -ɛ ɔ kwa ꞌmʋ ꞌwee, ꞌle ɔ-ɔ bɔꞌo.

*Zezii ꞌpo-o -lololɛ -ɛ -ke ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌbhʋaꞌa ꞌꞌyi

26 A -gblee, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Lɛ-ɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a. Nyɔ -lue ꞌgba-a lɩꞌa ꞌyɔ ꞌle ꞌɔ gle ꞌmʋ. 27 -Bho ꞌꞌmatʋ ɔ-ɔ ꞌmʋ, -bho zɔ zɩ ɔ-ɔ sɔ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ nʋꞌo kplokplokplo. ꞌLe ɩ-ɩ mɛꞌo, ꞌya -kɔni-i tɛꞌɛ ya, ꞌɔ yibo ꞌbho lɛ ꞌꞌyri. 28 ꞌBhlʋkpaꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ nʋꞌo lbhʋ ꞌle lɩ-ɩ mɛꞌo, ꞌya -kɔni-i tɛꞌɛ ya ꞌle ꞌya gɩ-ɩ ꞌbhleꞌe -nɩgblɩɩ. -Bho ɩ wa a, ꞌle ꞌya -flei-i poꞌo ꞌyɔ ꞌli. 29 -Bho ɩ zaan a, ꞌle ɔ-ɔ ꞌlaꞌa nyʋ, ʋn-ʋ mu ꞌɩ cɛnamʋ. -Daa -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩ -yɩɩ -gwɛ -nɩꞌe ꞌꞌyi.

*Zezii ꞌpo-o tuꞌa ꞌyʋɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Matiee 13:31-32; Luukɩ 13:18-19)

30 ꞌLe *Zezii ꞌye -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: Leelɛ nyɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ likpʋkpa -nɩꞌa? ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɛ amʋ -tɔ. 31 Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ tu -lueꞌa ꞌyʋɛ. Tui-i -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌya ꞌyɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌya ꞌwee ꞌye ɛ -zi. 32 -Bho ɛ pa glu ꞌle ɛ ꞌke mɛ ɛ, ɛ-ɛ ꞌtɛ-ɛ ya, ɛ-ɛ ꞌzi-e tuꞌa klɛ ꞌle ɛ-ɛ poꞌo ꞌꞌkleiklɩgbɩ, ɛ-ɛ nʋꞌo tuꞌa -yɛ -ke ya nɩkpɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ɩ ꞌka ꞌlrʋɩ -po -nɩ. -Ka -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ -nɩꞌa ꞌmʋ, ꞌkla-a ꞌka-a.

33 ꞌKla ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a Zezii poꞌo ꞌꞌyiꞌa -dadudu ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. Ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -ziaka, ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ poꞌo ɩ-bɩ ꞌꞌyi ꞌmnɩ. 34 ꞌꞌYiꞌa ꞌꞌsɛ ɔ-ɔ poꞌo ꞌle ɔ-ɔ tɔ nʋꞌo. -Bho ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -cɛ li-ɔ, ꞌle ɔ-ɔ zɩza ꞌnɩ gbɔ.

*Zezii ꞌkaaꞌa-a -bibie ꞌmʋ

(Matiee 8:23-27; Luukɩ 8:22-25)

35 Ɛ-bɛ zɔ -lue ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌjiazɔ, *Zezii na: *ꞌAn -namʋ-a, -a cɛ ꞌꞌni, -a ꞌke ꞌkpʋkpʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌlelaa ꞌꞌkpi mu. 36 Ʋn -ke nyʋ sʋsɔꞌɔ li a, gɔlʋ -ke ꞌli Zezii -nɩꞌa, ʋn ꞌmu-o ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ le. Ʋn -nɩꞌa munamʋ, gɔlɩ -lrɩɩ -nɩꞌe-e ꞌwa ꞌꞌtroli ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi. 37-38 Zezii ꞌpɛ-ɛ ꞌle gɔlʋꞌa -gbɔtʋ gbo ti ꞌle ɔ poꞌo lɛ ꞌꞌlru ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌmʋꞌo. -Bibie nʋꞌa -kaa, ɛ yi-oꞌo ꞌꞌvuu! Ɛ ꞌpo-o ꞌꞌni yayi, ꞌꞌni-i cɛ ꞌplan, ɛ-ɛ ꞌkpa ꞌle -wou! Ɛ-ɛ cɛ ꞌplan, ɛ-ɛ ꞌkpa ꞌle -wou! Ɛ -sieꞌe-e ꞌbho -toope gɔlʋ ꞌke ꞌꞌyi. Ɛ-ɛ nʋꞌa -kaa a, Zezii -mnɔɔ-ɔ ꞌmʋ-oꞌo -bhla, ꞌle ꞌɔ -namʋ ꞌye ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za, ꞌle ʋn na: -Wooo! Zezii, -aꞌba -Tɔyi, -a -nɩꞌa ꞌmɛnamʋ, ꞌya kpʋn -ɩnmʋ li ꞌmaae? 39 A -gblee, ɔ -sɔꞌɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌkaaꞌa-a -bibie -ke ꞌꞌni ꞌmʋ ꞌle ɔ na: A ꞌbhɔ! Ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌbhɔ-ɔꞌo blenyi! 40 Ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: Lee -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa amʋꞌa? A -see -Lagɔ ꞌꞌgwlide ꞌmaae? 41 -Sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo tenyɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ dedeꞌe -dede ti ꞌle ʋn na: -Wooo! Nyunyɔꞌɔ ꞌcɛ yɛɛ ꞌka-a, -ɔ -ke wlu -bibie -ke ꞌꞌni-i ꞌꞌduꞌo ꞌbhoꞌa!

5

*Zezii ꞌnu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti

(Matiee 8:28-34; Luukɩ 8:26-39)

1 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ cɛꞌɛ ꞌꞌni, ʋn ꞌnyni-e ꞌle ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gelazeniɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi. 2 Ɔ ꞌwlʋꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli, ɔ muꞌa bhʋ ꞌbhlʋgbɔ tiꞌꞌsii mʋ -nalo, nyɔ -lue ꞌda-a ꞌle zokogwlii ꞌmʋ, ɔ ꞌyi -ɔ -jeyi. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ 3 ꞌle ɔ -deꞌe ꞌle zokoe ꞌmʋ. Sansaan se ɔ ꞌbhɛɛ, -bho koo ɛ ꞌꞌdu gblokoꞌa ꞌꞌbhuo -dɩ. 4 -Bho ʋn -po ꞌɔ bhɩ -ke sʋɩ ꞌmʋ gblokoe, ɔ-ɔ cɩ -ɩꞌo ꞌwɩꞌa klɛ. Nyɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌkɔ ɔ wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle ɔ ꞌka ꞌwlɛ ꞌmʋ yi, ɔ se -nɩ. 5 ꞌWɩ ꞌwee ꞌli ꞌꞌmatʋ -ke zɔ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌna-a ꞌle zokoe ꞌmʋ -ke ꞌle -gɔgɔɛ ꞌꞌkpi ti. Ɔ-ɔ ꞌꞌpna, ɔ-ɔ ꞌꞌluo sɩkpɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ cɛ nɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ku ꞌꞌgbli. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ muꞌo Zezii -jeyi.

6-8 Ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌle nya li, ɔ -ke -jiji mu-oꞌo, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, Zezii na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu, ꞌwlʋ ɔ ꞌmʋ! ꞌLe nyɔ ꞌmnɔ ꞌye ꞌꞌwɔ, ɔ na: Zezii, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌꞌyu, leedɩ ꞌɩn -ke -ɩn ꞌbhle? -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -aꞌa ꞌyee ꞌɩnmʋ ꞌkle -le! 9 ꞌLe Zezii na: -Aꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? Ɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌmo-o -gbogboyoko, -ɛkedɩmaa, -a -dieꞌe-e ꞌꞌyi. 10 ꞌLe ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌye Zezii ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ cɛ ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmnʋ, -bho -ɩn nu ɩ ti a, -aꞌa -jra -nɩ nɩ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa -nɛɛ ꞌꞌkpi -le!

11 ꞌBho ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle -gɔgɔ ꞌꞌkpi, ꞌle-e -gwlɔbheeꞌa -dugbadɔnʋ -nɩꞌo ꞌle ɩ-ɩ liꞌe ti. 12 ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩꞌa nyɔ ꞌmnɔ ꞌmʋ, ꞌle ɩ na: Zezii, -a-bʋ bhade -ɩnmʋ li, ꞌꞌtayi -amʋ ꞌꞌyiti -a ꞌke -bhee-e ꞌnɩaa ꞌmʋ pa. 13 Zezii ꞌwɔn-oꞌo. ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌye nyɔ ꞌmnɔ ꞌmʋ ꞌwlʋ, ɩ ꞌye -bhee ꞌmnɩ ꞌmʋ pa. ꞌYa ꞌwee ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -bheeꞌa ꞌꞌdui -muu. A -gblee, ꞌɩnnɩ gbugbluoꞌo, -ɩ ꞌwlʋꞌo -gɔgɔ ꞌꞌkpi, -ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌnukɔ, -ɩ ꞌmɛꞌo ꞌwee.

14 Nyʋ-ʋ fuo ꞌnɩ li, ʋn ple-oꞌo ʋn ꞌye ꞌle gwlɔ ꞌmʋ -ke ꞌle -jrigbɩ ꞌꞌyi wlu kpa. ꞌYa ꞌꞌdɩ nyniꞌa ꞌle a, nyʋ ꞌyi-e ꞌbho ꞌbɩ tiyenamʋ. 15 Ʋn -ka ꞌbho-o nyni, nyukpasu -ɔ ꞌbhle ꞌka ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -dudu ꞌmʋ, ɔ -deꞌe-e ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌtroli ti, ɔ -paꞌa-a -bana ꞌmʋ, ꞌle ɔ yiꞌe ꞌɔ nyunyɔkpli ꞌmʋ le. Ʋn nʋꞌa -kaa ꞌꞌsɛɛ, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo Zeziiꞌa wɔnkuɛꞌɛ dɩ. 16 Nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌya da, lɩ-ɩ ziꞌa nyukpasu ꞌmnɔ -ke -bhee ꞌꞌweꞌa damʋ, ꞌɩnnʋ ꞌtmʋʋ nɩ nʋꞌo. 17 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋti ꞌle ʋn na: Zezii, -a-bʋ bhade -ɩnmʋ li, ꞌwlʋ ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi.

18 -Da ɔ -nɩꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli le ꞌkpanamʋ a, nyukpasu ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌwlʋ ꞌka ꞌmʋ na: Zezii, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na. 19 Ɔ -see ꞌwɔn ɔ -ke ɔ ꞌke mu ꞌle ɔ na: Mu -ɩn ꞌꞌbhli le! -Ka -aꞌa -Kɔyi -Lagɔ ꞌyeꞌa -aꞌa ngaze ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ ꞌpʋʋn, -ɩn ꞌke ꞌna -aꞌa ꞌꞌbhlimʋ ꞌtmʋʋ. 20 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ yiꞌa le, ɔ ꞌmu-o ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -Gwlɛklɩgbɩ bueꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ-ɔ kpaꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩ, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌo nyʋ -ka Zezii nʋ ꞌɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli. Nyʋ ꞌwee ꞌwɔnꞌɔ ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti.

Zayilisɩꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ -ke ꞌnynaakpʋ -lue -ʋ ꞌtʋꞌa *Zeziiꞌa -bana li, ꞌwa dɩ

(Matiee 9:18-26; Luukɩ 8:40-56)

21 A -gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌcɛ-ɛ ꞌꞌni ꞌle gɔlʋ ꞌli, ꞌle, ꞌkpʋkpʋ -ke ꞌꞌkpi ʋn -sɔ ꞌka ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌle le mu. Ʋn nyniꞌa -nalo, nyʋꞌa -dadudu ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli. 22 Ʋn -nɩ -bhla ꞌbho ꞌꞌni wɔnli, ꞌle nyɔ -lue ꞌye yi. *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌliꞌa -klagba moꞌo. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o Zayilisɩ. Ɔ ꞌyeꞌa Zezii, ɔ ꞌnyni -ɔ li, ɔ ꞌye ɔ bhɩ gbɔ -gble. 23 ꞌƖnnɔ ɔ bhadeꞌe li ngazeka ꞌle ɔ na. ꞌAn ꞌꞌyunynaakpʋdraa -nɩꞌe-e ꞌmɛnamʋ. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, yi -ɩn ꞌke ʋ *kwa ꞌꞌlru tide, ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ. 24 ꞌLe Zezii -ke ɔ ꞌye mu. Nyʋ -dudu-u -nɩꞌa ꞌbho, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌmu -ɔ kli ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌtutuꞌo -tutu ꞌle.

25 A -gblee, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌnynaakpʋ -lue-e -nɩꞌe ꞌle, ꞌle -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌli ʋn se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle, -gɛnplʋ ꞌlbhʋ ʋꞌo. 26 Ʋbʋ ꞌmnʋ -sɩa -nɩꞌe-e ꞌꞌgipomʋꞌa -dadudu ꞌzɔ, ꞌwa mɔniꞌa klɛ ꞌye -gwɛ ꞌle ʋn -see ꞌpʋn. Ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa, ꞌle ꞌwa ꞌwɛ-ɛ ꞌkpaꞌa -bhla ꞌꞌkpi. 27-28 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ Zezii-i ꞌpʋʋnꞌo nyʋ a, ꞌle ʋn ꞌye -kaa ꞌwa ꞌꞌbhuoꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ bhaga: -Bho ꞌɩn mu, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ -bana liꞌtʋ fɔfʋyiti a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. ꞌƐ dɩ ʋn -nɩꞌe nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ. Ʋn zɩzaꞌa nyʋ ꞌꞌyiti a, ʋn ꞌnyni -ɔ li ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ -bana lemʋ liꞌtʋ -nɩ. 29 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌwa ꞌwɛ ꞌbhɔ-oꞌo. Ʋn -gbʋꞌa ꞌwa kukuzɔ, ʋn yiboꞌo-o na ʋn ꞌpʋn-oꞌo. 30 Ʋn ꞌtʋ ꞌɔ li -nalo, ɔ yiboꞌo-o na ꞌmʋtikukuɛ-ɛ -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ, ɛ ꞌpʋʋnꞌo-o nyɔ -lue. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -nynaꞌa-a ti. Ɔ popoꞌa le ꞌle ɔ na: Yɔɔ ꞌtʋꞌo ꞌan -bana liꞌa? 31 ꞌLe ꞌɔ -namʋ na: ꞌꞌA! Nyʋ-ʋ ꞌꞌtutuꞌa ꞌle, -aꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌye -ʋ li ꞌle -a nʋꞌo: Yɔɔ ꞌtʋꞌo ꞌɩnmʋ liꞌa? 32 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ-ɔ gbʋgbʋ-o nyʋ ꞌꞌkpi ti -bhla, ɔ ꞌke nyɔ-ɔ ꞌtʋ ꞌɔ li liꞌye. 33 ꞌNynaakpʋ ꞌmnʋ yiboꞌa na ʋ-bʋ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ a, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ tɩtrɛꞌɛ li, ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po, ꞌle, lɛ-ɛ zi ꞌʋ -bodɩ, ʋn ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ. 34 ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyu, a ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, a ꞌpʋnꞌo. A -za -pɔlʋ ti, a ꞌke mu, a -ke ꞌwɛ ꞌmnɛ cɩcɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi.

35 Ɔ -nɩ -kaa -wlunamʋ ꞌle nyʋ ꞌye yi, ʋn -sɔꞌɔ-ɔ Zayilisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌbhlibhlegbo. Ʋn na: Zayilisɩ, -aꞌa -sɩa -nɩ -aꞌba -Tɔyi bhubhuyiti -le ꞌnɩ, -aꞌa ꞌꞌyu ꞌmɛ-oꞌo. 36 Zezii -see ꞌwa wlu ꞌmnɛ lɛ ꞌla ꞌle ɔ na: Zayilisɩ, -za -pɔlʋ ti, de -Lagɔ ꞌꞌgwli, -a mu ꞌle. 37 Ɔ -ke Zayilisɩ -nɩꞌa munamʋ, ɔ -see ꞌwɔn nyɔ ꞌke ɔ -jeyi kpa, -bho ɛ -se *ꞌPiɛlɩ-e Zaakɩ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, *ꞌZaan. 38 Ʋn nyniꞌa a, ʋn -yɛꞌɛ ꞌbho-o nyʋꞌa -dadudu-u -nɩꞌa ꞌꞌvinamʋ. 39 ꞌWa ꞌꞌvizrɛ kaꞌa ꞌbho-o ꞌꞌbhlegbo. Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpa-a ꞌle -budu ꞌli ꞌle ɔ na: Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋdraa ꞌmnʋ -see ꞌmɛ, ʋn -nɩꞌe-e ꞌmʋnamʋ o! Leedɩ a-a ꞌꞌvi -ɛ -ke -zrɛ -die -kaa ꞌmʋ? 40 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -glalaa! ʋn ꞌcɩsɛ nɔ-oꞌo. ꞌLe ɔ na: A ꞌda ꞌwee. Ʋn ꞌdaꞌa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa -tɩta-e, ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -namʋ tan ꞌla. -Buduyu -ke ꞌli ꞌꞌku -nɩꞌa, ꞌɩnnʋ -ke ɔ paꞌa ꞌle, 41 ɔ ꞌye ꞌwa sʋ kpʋn ꞌle ɔ na: Talita kuumi! ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, ꞌNynaakpʋdraa, ꞌɩnmɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, a -sɔ ꞌmʋ! 42 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ʋn ꞌye -na. (Ʋn-ʋ ꞌmo-o -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌyu.) Nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da a, -tɔɔ ꞌꞌmaa nʋ-oꞌo tenyɩ. 43 Zezii ꞌꞌdu -ʋ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ ꞌle ɔ na: Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ, nyɔꞌɔ ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ -le! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyu ꞌmnʋꞌa -kɔkɔmʋ ꞌtmʋʋ: A ꞌꞌnyɩ ʋ lililɛ ʋn ꞌke li!

6

Nazalɛɛtɩꞌa nyʋ -see *Zezii ꞌꞌgwlide

(Matiee 13:53-58; Luukɩ 4:16-30)

1 ꞌYa ꞌwee ziꞌa -kaa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle ꞌmnɔ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ, Nazalɛɛtɩ, nyni.

2 ꞌBho *lifɔzɔ ɔ paꞌa ꞌle-e *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli. Ɔ -nɩꞌa nyʋ -Lagɔwlu -tɔnamʋ, nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede ti: A -gblee, lee ꞌka-aꞌa? Doo -yɩɩ -sɔꞌɔ ꞌmʋꞌa? Doo ɔ -zaꞌa -naagɩ -yɛɛꞌɛ? Ɛ -ke ꞌmʋtikukuɛ ɔ-ɔ nʋ nɩꞌe *wɔnkulɩ -nɩɩꞌa? 3 ꞌƖnnɔɔnɔ -naa -se tuibayi -ɔ ꞌma-a Maliiꞌa ꞌꞌyu, Zaakɩ-e ꞌZʋʋzɩ-e Ziidɩ -ke Simɔɔꞌɔ vɛnyɩ? -Ɔ -ke lenynuubʋnynʋkpakpɩ -ke -a -nɩꞌa -laa gwlɔ ꞌmʋ -ko? ꞌƐ dɩ ꞌwa ꞌlɔ ꞌɔ lɛ. 4 ꞌLe Zezii na: -Da ꞌwee -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi-i ꞌmu-o ꞌnynɩ, -bho ɛ -se ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ, ꞌɔ -glɩgbawɔnyi, ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌbhoꞌa ꞌꞌsɛ, ꞌbho-o ꞌwa ꞌlɔ ꞌɔ lɛ. 5-6 Zezii ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhlimʋ, -ʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide, wɔnꞌɔ ꞌꞌbhuo se ɔ li-nɩ. Ʋbʋ ꞌmnʋꞌa dɩ ɔ -see ꞌbho wɔnkulɩꞌa -dadudu nʋ, -bho ɛ -se ꞌꞌgwizimʋ -gbɩ ɔ de *kwa ꞌꞌlru ti, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌpʋʋnꞌo.

*Zezii ꞌlbho-o *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

(Matiee 10:5-15; Luukɩ 9:1-6)

*Zezii -sɔꞌɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ, -gwlɛ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle, ɔ ꞌple -ɩ ꞌꞌkpi ti ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. 7 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ ꞌgbʋʋꞌo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌlru, ɔ ꞌke ʋ lbho ꞌsɔn ꞌsɔn, ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe-e -nɩꞌa nyʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɩ tinu, 8 ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ: -Bho a -ka mu, aꞌba ꞌbhle lɛ kwa -le, aꞌba ꞌbhle ꞌꞌflɔɔ -ke badu -le, aꞌba ꞌbhle mɔni gbɔli -le, a ꞌbhle -kɔɔtuꞌa ꞌꞌsɛ! 9 A -pa -bhopɩmʋpalɩ ꞌmʋ, ɛ -ke -banaꞌa kpɛꞌɛ -lue, aꞌba dede -banɩ ꞌsɔn ꞌꞌkpi -le! 10 -Kaa ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo -kaa -lrɛɛ: -Bho a mu, ꞌle a ꞌke -gwlɔ -lue ꞌmʋ nyni, -bho nyɔ -za amʋ -jeyi, a -de ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌbhlegbo ti ꞌle aꞌba mumunɔɔ ꞌke nyni. 11 -Bho a nyni -gwlɔ -lrɛɛ ꞌmʋ, ꞌle ꞌbhoꞌa nyʋ -see ꞌwɔn ʋn ꞌke aꞌba ꞌlɩkpʋ kpʋn, ʋn ꞌke amʋ -lokuipo, a -sɔ ꞌbho ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ. -Bho a -ka mu, a ꞌgbɔtɔ ꞌbhoꞌa ꞌꞌpiplee-e -nɩꞌa aꞌba -bhopɩ li! ꞌƖnnɛ ꞌke ʋ -tɔ na ʋn -ke -Lagɔ ꞌbhle -ɩꞌo.

12 Zezii ꞌꞌduꞌa -kaa ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye -Lagɔwlu kpa, ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa nyʋ ꞌꞌyi: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle a ꞌke ꞌꞌnyinynikpliꞌa dɩ ꞌbhɔ! 13 ꞌLe ʋn-ʋ nuꞌo nyʋꞌa -dadudu ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti, ʋn-ʋ poꞌo ꞌꞌgwizimʋ ꞌꞌwe ꞌcna ꞌꞌlru ꞌli. ꞌƖnnɛ tɔ ꞌnʋ na -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌpʋʋn -mʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌpʋnꞌo.

Nyʋ ꞌlbha-a *ꞌZaan Batiisɩ ɔ ꞌye ꞌmɛ

(Matiee 14:1-12; Luukɩ 9:7-9)

14-16 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, nyʋꞌa -dadudu ꞌwɔn-ɔ *Zeziiꞌa dɩ ꞌbɔ ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ muꞌo -da ꞌwee. -Kaa nyʋ-ʋ zaꞌa -kaa ꞌɔ ꞌꞌdɩ, ʋn na: *ꞌZaan Batiisɩ nyʋ cɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɩnnɔ -sɔꞌɔ glu, -ɔ yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le: ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ nʋꞌo *wɔnkulɩ -nɩɩ. Nyʋ -lrʋʋ na: -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌwa -lue. ꞌLe, -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn na: -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii moꞌo. A -gblee, ꞌwa ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩ, ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ na: -Ɩɩn! ꞌZaan Batiisɩ ꞌɩn poꞌa nyʋ ꞌsrʋ ʋn cɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɩnnɔ -sɔꞌɔ glu, -ɔ yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ leꞌa?

17-20 Ɛ -se bhubhuyiti ꞌZaan ꞌmɛ -ko. Zɔ -lue ꞌzɔ, Elɔɔdɩ ꞌmnɔ ꞌkpa-a ꞌnynɔ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o Elodiadɩ. ꞌƆ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋ, ꞌɔ ꞌnynɔ moꞌo, ꞌɩnnʋ Elɔɔdɩ -zɔ ꞌɔ li. Ɔ-bɔ ꞌZaan Batiisɩ ꞌmnɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ mu-oꞌo ɔ ꞌye ɔ -yɛ ꞌle ɔ na: Elɔɔdɩ, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌnynɔ li-za. Ɛ-bɛ wlu -nɛɛꞌɛ dɩ, Elodiadɩ ꞌnyɛꞌɛ ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle Elɔɔdɩ ꞌye nyʋ ꞌsrʋ po, ꞌɛ ꞌZaan ʋn kpʋnꞌo, ʋn sanꞌo, ʋn poꞌo -jie ꞌmʋ. Ɩ -nɩꞌa -kaa a, ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo -bhla ꞌZaan ꞌꞌyrili, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho, -ɛkedɩmaa, ɔ yiboꞌo-o na ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ nyɔzɛgɛ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ, -bho koo ꞌZaanꞌa wɔnkpʋnwlu -ka ꞌɔ -pɔlʋ ꞌmʋ-ʋꞌgble, ɔ ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke -bhla ꞌɔ wlu -lokuipo. ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌyrili. ꞌNynaakpʋ -mnʋʋ, ʋn ꞌbhle-e -bhla ꞌZaanꞌa ꞌcɛ ꞌli. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌmɛ. ꞌWa nyimiɛꞌɛ dɩ ʋn ꞌse -nynaka ꞌbhle.

21 ꞌWɩ -lue ꞌli ꞌwa -nɔɔzɛgɛ nyni-oꞌo. Zɔ -lue-e ꞌma-a Elɔɔdɩꞌa ꞌwlʋwlʋzɔ ɔ, ꞌbho ɛ ti ɔ ꞌꞌdu-o gɔ, ɔ ꞌye nyʋ ꞌla. Ɔ ꞌla-a ꞌnynɩbhlemʋ ʋn -ke ɔ-ɔ nʋꞌa ꞌbhlʋkpaꞌa lbhʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩ -ke Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌgagamʋ ꞌꞌwe, ʋn ꞌye yi. 22 Ʋn -ke ɔ -nɩ linamʋ ꞌle Elodiadɩꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ ꞌye ꞌle -budu ꞌli pa, ʋn ꞌye lete. ꞌWa letebhʋ -zaꞌa-a Elɔɔdɩ -ke nyʋ-ʋ -ke ɔ-ɔ liꞌa -pɔlʋ ꞌli. A -gblee, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌlaꞌo ꞌle ɔ na: Lɛ a ꞌbɔꞌɔ ti, a ꞌꞌsi ɛ ꞌnynɩ, ɩn ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ! 23 Ɔ ꞌye -zrɛ ꞌle ɔ na: Lɛ a ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ amʋ-ɛ, -bho koo ɛ ꞌꞌdu ꞌan -kɔkɔlɩꞌa ꞌplan -dɩ.

24 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋdraa ꞌmnʋ ꞌdaꞌa a, ʋn -yɛꞌɛ ꞌwa ꞌlotʋ ꞌle ʋn na: -Diadɩ, ꞌɩn leteꞌa a, ꞌbhlʋkpayowli na lɛ ꞌɩn ꞌybhaꞌa ɔ ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn yiꞌo. Koo a-a ꞌlɛꞌɛ? ꞌLe ʋn na: -Bho a mu, a ꞌybha ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌꞌlru! 25 ꞌNynaakpʋdraa ꞌꞌdepoꞌo-o ꞌꞌyi, ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpayowli -yɛ ꞌle ʋn na: ꞌƖn ꞌybha-a ꞌZaanꞌa ꞌꞌlru. De ɛ ꞌle ꞌꞌbo ꞌli ti ꞌtɩtɩtraamʋꞌa ꞌꞌbhuo, -ɩn ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ! 26 ꞌGwlʋ nʋꞌa -kaa, ɛ -nyni ꞌnɔ-ɔ li. Ɔ se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke wlu ꞌꞌyizizia, -ɛkedɩmaa, ꞌbho nyʋ-ʋ -ke ɔ liꞌa ꞌꞌyigbeyi ɔ -zrɛ -nɩꞌo. 27 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌsrojayi -lue ꞌsrʋ ꞌle ɔ na: Mu, cɛ ꞌbho ꞌZaanꞌa ꞌꞌlru, de ɛ ꞌle ꞌꞌbo ꞌli ti, -ɩn -ke ɛ ꞌke yi! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle -jiebudu ꞌli mu, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyicɛ. 28 ꞌƆ ꞌꞌlru ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ɔ deꞌeꞌle ꞌꞌbo ꞌli ti, ɔ -yaꞌa ꞌnynaakpʋdraa, ꞌɩnnɛ ʋn kpaꞌa ꞌle ꞌwa ꞌlotʋ gbo.

29 -Yʋ ma ꞌka-a ꞌZaanꞌa -namʋ -tanyɩ, ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌmu-o ꞌɔ ꞌꞌkuꞌa dɩ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tinmaze. -Kagbɛ ɛ, ꞌka-a ꞌZaanꞌa ꞌmɛmɛdɩ ziꞌo. Nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa Zezii ꞌZaan Batiisɩ, ꞌɛ dɩ Elɔɔdɩ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌwa wlu, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌZaan Batiisɩ -ɔ ꞌmɛꞌɛ, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu.

*Zezii cɩcɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌflɔɔ ti ɔ ꞌye nyʋꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ bue ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌye li

(Matiee 14:13-21; Luukɩ 9:10-17; ꞌZaan 6:1-14)

30 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -sɔꞌɔ ꞌnɔɔ ʋn mu ꞌka, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. Lɩ ʋn nʋꞌa, ɩ -ke lɩ ʋn -tɔꞌɔ ꞌle nyʋ, ꞌle ʋn-ʋ zɔ ꞌɔ ꞌya ꞌꞌdɩ. 31 Ɔ na: ꞌƖn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌƐ dɩ -a mu -dagbɛ cɛꞌɛ kpɔ, -a ꞌke li-fɔ. Ɔ ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se ꞌꞌsɛ -ko. Nyʋ-ʋ muꞌa -ke nyʋ-ʋ yiꞌa, ꞌwa ꞌꞌyidiedɩ ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -see ꞌꞌyiflɔɛ ꞌye ʋn ꞌke li. 32 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a gɔlʋ ꞌli ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ muꞌo ꞌnɔɔ cɛꞌɛ kpɔ. 33 Ʋn -nɩꞌa munamʋ, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye ꞌʋ, ʋn yibo ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyi. Ʋn ꞌwlʋꞌa gwlɛ ꞌꞌkpiti, ʋn -naꞌa ꞌbhlʋgbɔ, ʋn ꞌꞌdepoꞌo, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌyizi, ʋn ꞌye ꞌle nyni.

34 -Da *Zezii -ke ꞌɔ -namʋ-ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho ꞌkɩka ꞌꞌyi ti, ʋn -yɛꞌɛ ꞌbho-o ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ. Zezii ꞌye ꞌʋ li, ngaze ꞌlbhɔ -ɔꞌo tenyɩ, -ɛkedɩmaa, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌbhlabhlɩ-ɩ seꞌa *ꞌꞌyriliduyi ꞌbhle, ꞌwa -klɩgbɩꞌa -tɔ nʋ -Lagɔꞌɔ -jolʋ. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌkpaꞌa ꞌbho, ɔ-ɔ tɔ ꞌnʋ -Lagɔwluꞌa -dadudu.

35-36 ꞌYrʋ -nɩꞌa tikpanamʋ, ꞌɔ -namʋ nyni ꞌɔ li, ʋn na: -Nɔɔ zi-oꞌo, ꞌle ꞌnɔɔ cɛꞌɛ kpɔ. ꞌƐ dɩ ꞌtmʋʋ nyʋ ꞌmnʋ ʋn ꞌke gwlɛ -ke -jrigbɩ ꞌꞌyi mu, ʋn ꞌke lilia tiꞌbɔ. 37 Ɔ na: Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌnyɩ ʋ lilia! ꞌLe ʋn na: -A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. Nyʋ-ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ, *denieeꞌa -gwlɩ bueꞌa ꞌꞌflɛɛ, ꞌɩnnɩ ꞌke ꞌwa lilia ꞌbhɛɛ, -a ꞌye ɩ ꞌbhle mʋ ꞌnɩ? 38 Ɔ na: ꞌƖn yibo ꞌnɩ ꞌnɩ-ɛ. ꞌꞌFlɛɛ ꞌdiɛ a ꞌbhleꞌa? A mu, a ꞌke tidede. Ʋn yiꞌa le, ʋn na: -A ꞌbhle-e ꞌꞌflɛɛ -muu, ɩ -ke zmi ꞌsɔn. 39 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ: A de nyʋ ꞌꞌpapa ꞌmʋ ti ꞌbho -sukui ꞌꞌkpi. 40 ꞌLe ʋn ꞌye -kaa ti-de, ꞌya -lue ꞌli nyʋꞌa -gwlɩ -muu, -lrɩɩꞌa -lue ꞌli nyʋꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌyɔ -bue. 41 Zezii ꞌꞌluoꞌa ɩ-bɩ ꞌꞌflɛɛ -muu -ke zmi ꞌsɔn ꞌmnɩ ꞌmʋ, ɔ popoꞌo-o ꞌle yaku ꞌꞌyi, ɔ ꞌye -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌflɛɛ -jie ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ. ꞌƖnnɩ ɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɔ -namʋ, ʋn ꞌgbleeꞌe nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyiti. ꞌKa-a ɔ nʋꞌo zmi ꞌsɔn ꞌmnɩ -lrɛɛ. 42 ꞌWa ꞌwee li-oꞌo, ʋn ꞌye lbho, lililɩ ꞌye ti-sie. 43 ꞌꞌFlɛɛ -ke zmiꞌa kɔtɩ -sieꞌa ti, ʋn ꞌtɩtɛ ꞌnɩ ti, ɩ ꞌꞌyi-e -cɩcɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn. 44 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ liꞌa -kaa ꞌwee, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyukpasi ꞌnʋ-o nyʋꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue.

*Zezii -naꞌa-a ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi

(Matiee 14:22-33; ꞌZaan 6:15-21)

45 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌtmʋʋꞌo-o *ꞌɔ -namʋ ꞌle ɔ na: A ꞌkpa ꞌle gɔlʋ ꞌli, a cɛ ꞌꞌni, a ꞌke Bɛsayidaa -bhoga mu. -Bho ꞌɩn ꞌꞌnyɩ nyʋ -nʋʋ -jolʋ, -bho ʋn mu a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e amʋ kli. ꞌLe ʋn ꞌye gɔlʋ ꞌli ꞌkpa, ʋn ꞌye mu. 46 Ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌmnʋ -jolʋ, ʋn muꞌa a, ɔ ꞌya-a ꞌle -gɔgɔ -lue ꞌꞌkpi ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po.

47-48 -Kʋtamnɩ -nɩꞌa ꞌmʋtikpenamʋ, gɔlʋ -ke ꞌli ꞌɔ -namʋ -nɩꞌa, ɛ -nɩ ꞌle ꞌꞌnigwia, ꞌle -bibie-e yiꞌo. Ʋn -ke ɛ-bɛ -bibie ꞌmnɛ dedeꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌka-a ʋn ꞌꞌluꞌo kplokplo, gɔlʋ -see -gbaa ꞌmʋ -sɔ. -Da Zezii -nɩꞌa ꞌbho ꞌkɩka ꞌꞌyi, ɔ ꞌye -ʋ li. ꞌꞌMatʋꞌa dodogwia, -da zɔꞌɔ ꞌꞌyri-i muꞌa -laa le -yi -nɩ mʋ a, ɔ ꞌmu -ʋ kli, ꞌle ɔ-ɔ naꞌa ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi. Ɔ -nɩ ʋ lizinamʋ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ liꞌye. 49 A -gblee, ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi li, ʋn ꞌꞌwɔ-oꞌo, ʋbʋ na ꞌkɩ ꞌꞌkuzuzu moꞌo. 50 ꞌWa klɛ ꞌye ꞌɔ li, ꞌwa ꞌlimʋ -waꞌa-a wɔn -sɩanyɩꞌa dɩ. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ɔ na: A -ku -pɔlʋ ti, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! ꞌƖnmɔ Zezii moꞌo. 51 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle gɔlʋ ꞌli ꞌkpa. -Bibie nʋꞌa -kaa ꞌꞌsɛɛ blenyi! ɛ ꞌbhɔ-oꞌo. Wɔn ꞌma-a ꞌɔ -namʋ ti tenyɩ. 52 *Wɔnkulɛ ɔ nʋꞌa -glaaple ꞌbho ꞌꞌflɛɛꞌɛ damʋ, ʋn -see ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌku-o -loku ꞌmʋ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizimʋ ꞌbho Genɩzalɛɛtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi

(Matiee 14:34-36)

53 Ʋn cɛꞌɛ ꞌꞌni, ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Genɩzalɛɛtɩ, ꞌɛ ꞌkpʋkpʋ ꞌꞌkpi ꞌwa gɔlʋ -kpʋn -nɩꞌo. ꞌBho-o ʋn -mɔ ꞌnɛ ti. 54 Ʋn ꞌwlʋꞌa ꞌle ɛ ꞌli -nalo, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn yiboꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi, 55 ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌdɩ -da ꞌwee kpa. ꞌNɔɔ nyʋ ꞌwɔn -nɩꞌa ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbɔ, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌbhleꞌe ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ -sɩsa ꞌmʋ -lue -lue, ꞌle ʋn-ʋ kpʋn ꞌʋ ꞌle. 56 Lɩ-ɩ -ke ꞌmʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌa a, ꞌle -gwlɛklɩgbɩ ꞌmʋ-e, -gwlɛtoope ꞌmʋ -ke -jrigbɩ ꞌꞌyi, -kaa ʋn-ʋ nʋꞌo -kaa, ꞌbho -gwlɔpie ꞌmʋ ʋn-ʋ yaꞌa ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ. -Bho Zezii yi, ꞌle ʋn-ʋ bhade ꞌnɔ li ꞌꞌgwizimʋ ꞌmnʋ ꞌke ꞌɔ -bana liꞌtʋ fɔfʋyiti ʋn ꞌke ꞌpʋn. ꞌWa nyɔ -yɔ ꞌtʋ ꞌɔ li, ꞌle -Lagɔ-ɔ ꞌpʋʋn nɔꞌo.

7

*ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa gba

(Matiee 15:1-9)

1 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋtɔlʋ -sɔꞌɔ Zelizalɛɛmʋ, ʋn ꞌye yi, ʋn ꞌye *Zezii -yɛ. 2 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌbho-o ʋn ꞌyeeꞌe *ꞌɔ -namʋtɔlʋ -ʋ cɛꞌɛ *ꞌZuifʋꞌa gba ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, ʋn ꞌka li, -ka nyɔ-ɔ lreꞌa kwa ꞌle Zuifʋꞌa gba ꞌli ꞌle -a *ꞌsaaꞌa li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa nʋ -kaa ꞌle ʋn-ʋ liꞌo. 3-4 ꞌZuifʋꞌa klɛ -ke ꞌwa -yʋ ꞌma-a Faliziɛɛnꞌɛ ꞌꞌbhi, ꞌwa ꞌꞌnaꞌa ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa gba ʋn bhlaꞌa ꞌꞌkpi, ʋn-ʋ kpʋn ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyi. A -gblee, -kaa ɛ -nɩꞌe -kaa. -Ka nyɔ-ɔ lreꞌa kwa ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ ꞌli, -bho -ɩn se -kaa nʋ, -aꞌa li. -Bho nyɔ -sɔ ꞌpɛlʋ ꞌmʋ, ꞌle nyʋklumʋ, -ka ꞌwa gba ꞌlɛꞌɛ, -bho -ɩn se -kaa -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌni ꞌmʋ gba, ꞌle -ɩn ꞌke liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -aꞌa li. -Ka ꞌwa gba ꞌlɛꞌɛ, -bho -ɩn se -kaa -aꞌa ꞌꞌkɔpɩ-e, -aꞌa ꞌtokoe -ke nɛtɛyakpi liwɔtɔ, -aꞌa ꞌtʋ ɩ li. Ɩ-bɩ gba ʋn-ʋ kpʋnꞌa -kaa ꞌꞌyi, ɩ -se -sɛ. 5 ꞌƖnnɩɩnɩꞌa dɩ Faliziɛɛn -ke -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ nyniꞌe Zezii li, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: -Aꞌa -namʋ-ʋ ꞌcɛ-ɛ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa gba ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, -ka nyɔ-ɔ lreꞌa kwa ꞌle -a ꞌsaaꞌa li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa nʋ -kaa ꞌle ʋn-ʋ liꞌo. Leedɩ ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌnaꞌa? 6-7 ꞌLe ɔ na: A-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhlemʋ. -Da -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi, *Ezayii, ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, aꞌba ꞌꞌkpidɩ -ke damʋ ɔ -zaꞌa -ziadɩ ꞌmʋ, -kagbɛ ꞌka-a ɔ ꞌcnɩ ɛꞌo:

-Lagɔ na: ꞌBho -mɩɛ ꞌꞌyi ʋ-bʋ nyʋ -nʋʋ ꞌbhle -nɩꞌe ꞌan ꞌnynɩ, ꞌwa -pɔlʋ se ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi -nɩ -ka -zɛgɛka. -Bho koo ʋn bʋbɔ ꞌɩnmʋ kplokplo, bhebhelɩ moꞌo, -ɛkedɩmaa, nyunyuꞌa ꞌliticɛdɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌan wlu.

8 -Kaa Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa: A-a ꞌtbhɛ-ɛ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌkpi, ꞌle, nyunyuꞌa gba -ɩ ꞌma-a ꞌliticɛdɩ, a-a kpʋn ꞌnɩ ꞌꞌyi. 9 ꞌLe ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: Kɩn, lbhʋzɛgɛ a ꞌbhleꞌe kwa! -Bho ɛ ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhiꞌa gbaꞌa ꞌꞌyikpʋnnamʋ, a-a poꞌo ꞌle-e ꞌkpɩ ꞌle a-a poꞌo -Lagɔꞌɔ gba ti! 10 A -gblee, ꞌɩn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ -ziadɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. -Kaa *Moyiizɩ poꞌo -kaa -Lagɔꞌɔ gba: ꞌꞌDu ꞌbho -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa wlu. -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ: -Yɔ nʋꞌa ꞌɔ -tɩta -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌꞌweꞌa -lue ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ɔbɔ ꞌke ꞌlbhɛ-ɛ ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo! 11-13 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ Moyiizɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa see. ꞌƐ dɩ, a-bʋ -yʋʋ, a-a tbhɛꞌɛ ɩ-bɩ -Lagɔꞌɔ gba ꞌmnɩ ꞌꞌkpi ꞌle a-a tɔꞌɔ -kaa nyʋ. -Bho dɩ kpʋn -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ -bodɩ yi, -ɩn ꞌke ʋ -kpa ꞌle -ɩn ꞌke na: ꞌƖn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, lɩ ꞌɩn ꞌke ꞌka amʋ ꞌꞌnyɩ, ɩ ꞌnʋ-o *kɔbaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o: ꞌƖn ꞌnʋ-o ꞌjɛ -Lagɔ ꞌꞌlruli, -bho -ɩn ꞌlɛ -kaa, -aꞌa nyɔtu se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ʋ -kpa. ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a aꞌba ꞌꞌsɛ-ɛ tʋtɔꞌo ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Kaabolɩ a-a tɔꞌɔ, ɩ -se -sɛ. -Bho a -ka -kaa-a nʋ, a-a ꞌpo-o -Lagɔꞌɔ wlu ꞌplʋ ꞌmʋ ti.

Lɩ-ɩ poꞌa nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

(Matiee 15:10-20)

14 ꞌKla ꞌmnɔꞌɔ dɩ, *Zezii ꞌla-a nyʋꞌa -dadudu ɔ ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ na: -Bho a ꞌke ꞌan wlu ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka, aꞌba ꞌwee, a po ꞌɩnmʋ -lokui! 15 Ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: Lililɛ nyɔ-ɔ liꞌa, ꞌɛ po nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Lɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɛ po ꞌɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. [ 16 -Bho a ꞌbɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, a -na nɩ -tɔɔ ti -ziaka!]

17 -Da Zezii ꞌwlʋꞌa ꞌle nyʋklumʋ, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌpa-a ꞌle -budu -lue ꞌli ꞌle ʋn ꞌye ɔ tidede na: Zezii, ɛ-bɛ ꞌꞌyi -nɛɛ ꞌle, ꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? 18 ꞌLe ɔ na: A-bʋ -yʋʋ, ꞌka-a a kuꞌo -loku ꞌmʋ -lrɛɛ? A -see -bhla tiꞌwɔn ke? ꞌƖn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɛ gbɔzɩza. Lɛ nyɔ-ɔ liꞌa, ꞌɛ po nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ pa ꞌle nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, ɛ-ɛ ꞌmu-o ꞌɔ ꞌlimʋ. 19 -Bho ɔ mu ꞌkwla ꞌꞌkpi ꞌle ɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌmʋ. (Wlu Zezii -zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke lililɩꞌa ꞌwee li. ꞌYa po nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi)a ƆFa 7 19 Zeziiꞌa -nɔɔ ti, ꞌZuifʋ na lililɩ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɩ poꞌo nyɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

20 ꞌLe Zezii na -lrɛɛ: Lɩ nyɔ-ɔ popoꞌa ꞌgwlʋti, ɔ-ɔ nʋꞌa, ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ po ꞌɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 21-22 ꞌLe nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌle-e ꞌꞌnyinyninaagɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo, ꞌɩnnɩ ꞌꞌtuuꞌo nyɔ ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩ -nɩɩ: ꞌLe nyɔ-ɔ ꞌꞌwɩlɩꞌo, ɔ-ɔ ꞌꞌyriꞌo, ɔ-ɔ ꞌlbhaꞌa ꞌꞌku, ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe -yranynɔbha, ꞌɔ -pɔlʋ-ʋ cnaꞌa nyʋꞌa lɩ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌbhleꞌe nyanɩ, ɔ-ɔ ꞌbhleꞌe ꞌꞌyrabha, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo -ganɩlbhakpli. Ɔ ꞌmɩɩꞌe-e ꞌꞌyri ꞌbho ɔ -bonyunyuꞌa lɩ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ nyni nyʋꞌa ꞌnynɩ wɔn, ɔ-ɔ ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌbhleꞌe -yawlaa. 23 Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ -nɩɩ, ꞌle nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌle-e ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle ɩ-ɩ po ꞌɔ ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

ꞌLaganynaakpʋ ꞌde-e *Zezii ꞌꞌgwli

(Matiee 15:21-28)

24-27 *Zezii ꞌtmʋʋꞌa -kaa *ꞌɔ -namʋ, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌmu-o -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌTiilɩ -bhoga, ꞌle ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Siliiꞌa Fenisii. Ɔ nyniꞌa ꞌle, ɔ ꞌpa-a ꞌbho ꞌꞌbhlegbo -lue. ꞌBho-o ɔ ꞌꞌsi -nɩꞌe ti. ꞌBho ꞌmnɔ, ɔ -see ꞌkɩ tiꞌbɔ, -ka ɔ yiꞌa a, nyɔ ꞌke ɩ yibo, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌye ti-wa. ꞌBho-o ꞌnynaakpʋ -lue ꞌwɔn -nɩ ꞌnɩ ꞌbɔ. Ʋbʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌyunynaakpʋtoope ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. -Ka Zezii-i nuꞌa nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti, ꞌle ʋn ꞌye ꞌna ꞌbʋꞌwɔn -lrɛɛ. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ -nalo, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye ɔ -yɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po, ʋn ꞌye ɔ -kaa libhade: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, yi, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩꞌa ꞌan ꞌꞌyu ꞌmʋ, -ɩn ꞌke ɛ tinu. ꞌLe ɔ na: -Ɩn ꞌke ꞌꞌyreetɩ lililɛ kwa ꞌmʋ -za -ɩn ꞌke ɛ gbi ꞌꞌnyɩ, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ. ꞌꞌYreetɩ-ɩ ꞌke li -tanyɩ. Ɔ ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se bhubhuyiti -ko, -ɛkedɩmaa, ʋbʋ ꞌmnʋ, ʋn -se *ꞌZuifʋnynaakpʋ -ko, ꞌle ʋn -ke ꞌwa ꞌcɛ ꞌꞌwe ꞌye ꞌle -nɩ, ꞌle-e ʋn ꞌwlʋ -nɩꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa. 28 ꞌLe ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ na: Kɩn, ꞌan -Kɔyi, -ziadɩ moꞌo. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, lililɛ ꞌꞌyreetɩ-ɩ liꞌa a, ꞌɛ kɔtɩ ꞌgaꞌa ꞌbhlʋgbɔ ti, gbi -mnɩɩ-ɩ li-oꞌo o! 29 Ɔ na: A -zaꞌa-a wluzɛgɛ ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, a mu a ꞌꞌbhli! ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu ꞌwlʋ-o aꞌba ꞌꞌyu ꞌmʋ. 30 ꞌLe ʋn ꞌye mu. Ʋn -ka nyni, ꞌwa ꞌꞌyu ꞌpɛ-ɛ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti ꞌtɩn! ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu ꞌwlʋ ꞌʋ ꞌmʋ-ɛ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌsusuyi

31 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle ꞌTiilɩ -bhoga. Ɔ ꞌka mu, ɔ -zi -nɩꞌe-e -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sidɔɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti, ɔ ꞌye Galileeꞌa -badaklagba ꞌꞌtroli le mu. ꞌLe-e ɔ -zi -nɩꞌo, ɔ ꞌye ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -Gwlɛklɩgbɩ bueꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi nyni.

32 Ɔ nyniꞌa ꞌle, nyʋ -ke nyukpasu -lue yi-oꞌo. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌꞌsun-oꞌo ꞌle ɔ ꞌse -wluka yibo -ka -zɛgɛka -lrɛɛ. ꞌƆ dɩ ʋn bhadeꞌe Zezii li ɔ ꞌke ɔ sʋ ꞌꞌlru tide ꞌle ɔ ꞌke ꞌpʋn. 33 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ -ke ɔ ꞌpo-o nyʋ le, ꞌle ɔ ꞌye ɔ -jiei -lokui ꞌmʋ kpa, ɔ ꞌye -jiɛ ꞌꞌyi -tʋtrɔ po, ɔ ꞌye ꞌɔ -mɩɛ liꞌtʋ. 34 Ɔ nʋꞌa -kaa a, ɔ popoꞌo-o ꞌle yaku ꞌꞌyi, ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ɔ ꞌye -fɩfɛ tiꞌwla ꞌle ɔ na: Efaata! ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, a kati! 35 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌɔ -lokui katiꞌo, ꞌɔ -mɩɛ bɔtiꞌe-e ti. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ-ɔ wlu-oꞌo ꞌtɔ -ka -zɛgɛka. 36 ꞌLe Zezii na: Nyɔꞌɔ ꞌwɔn ꞌɛ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ -le! -Yɩ ɔ-ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌkpa-a -bhla ꞌɛ ꞌꞌdɩ -da ꞌwee. 37 Wɔn ꞌma-a ꞌwa klɛ ti tenyɩ ꞌle ʋn na: -Ɩɩn! Nyʋ-ʋ ꞌꞌsun ꞌka, ꞌwa -lokui ɔ-ɔ katiꞌo, ꞌɩnnʋ ꞌwɔnꞌɔ ti, ꞌle, nyʋ-ʋ ma ꞌka-a bobo, ɔ-ɔ bɔtiꞌe ꞌwa -mɩɛ ti ꞌle ʋn-ʋ wluꞌa? Kɩn, lɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, ɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌwee!

8

*Zezii ꞌꞌnyɩ-e nyʋꞌa ꞌꞌdui bue lilia

(Matiee 15:32-39)

1-3 Ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ti, zɔ -lue ꞌzɔ, nyʋꞌa -dadudu ꞌyi-e *Zezii ꞌꞌtroli -lrɛɛ, ʋn ꞌye ꞌgbʋʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌwɩ tan ti -Lagɔꞌɔ wlu -tɔ -nɩ. Ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌli ʋn -see li. ꞌLe ɔ ꞌye *ꞌɔ -namʋ ꞌla ꞌle ɔ na: -Yeee! Nyʋ -nʋʋ, ꞌwa dɩ ꞌbhle-e ngaze ꞌmʋ ꞌꞌsɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn -ke ʋn ꞌnʋ-o ꞌnɔɔ ꞌwɩ tan, ʋn -see li. ꞌWa -dadudu ꞌwlʋ-o nya. -Bho ʋn -sɔ ꞌmʋ, -bho ʋn -ka ʋ ꞌꞌbhli-i mu, ʋn-ʋ ꞌye-e -jeyi ꞌkpna -nɩ mʋꞌa dɩ. ꞌƐ dɩ, -bho -a se ʋ lilia ꞌꞌnyɩ, -a se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ʋn ꞌke mu. 4 ꞌLe ʋn na: -A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌNɔɔ -tɛꞌɛ -kaa, ꞌnɔɔ gwlɔ seꞌa -nɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ, doo -a ꞌke lililɛ -za, -a ꞌke ʋ ꞌꞌnyɩꞌa? 5 Ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌꞌFlɛɛ ꞌdiɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌbhleꞌa? ꞌLe ʋn na: -A ꞌbhle-e ꞌꞌflɛɛ -mɛɛsɔn. 6 Ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɩ ɔ, ꞌle ɔ ꞌye -kaa nyʋ ꞌmnʋ ꞌtmʋʋ: A bhla gbɔ ti. Ʋn bhlaꞌa gbɔ ti a, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɛɛ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌye -Lagɔ ꞌsɛɛ po. Ɔ poꞌa -Lagɔ ꞌsɛɛ, ɔ cɩcɛ ꞌnɩ-ɩ -jiɛ ꞌꞌyi ti, ɔ ꞌye ɩ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke ɩ nyʋ ꞌmnʋꞌa klɛ ꞌꞌyitiꞌgblee, ꞌle ʋn ꞌye ɩ -kaa ꞌgble. 7 Ʋn ꞌbhle-e zmisrɩgbɩ -toope -lrɛɛ. Ɔ ꞌꞌluo ꞌnɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌpo-o -Lagɔ ꞌsɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke ɩ ꞌgble, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌgble. 8 ꞌWa ꞌwee li-oꞌo, ʋn ꞌye lbho, lililɩ ꞌye ti-sie. ꞌYa kɔtɩ -sieꞌa ti, ʋn ꞌtɩtɛ ꞌnɩ ti, ɩ ꞌꞌyi-e -cɩcɩ -mɛɛsɔn. 9 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ nyʋꞌa ꞌꞌdui -bue. Ʋn liꞌa -kaa, ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle Zezii na: A mu ꞌtɔ a ꞌꞌbhli le!

10 Ʋn muꞌa -nalo, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌmu-o ꞌle -badaklagba wɔnyi. ꞌLe-e ʋn ꞌꞌluo -nɩꞌe gɔlʋ -lue ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌꞌni cɛ, ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Damanutaa, ʋn ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi mu.

*Faliziɛɛn ꞌꞌwe ꞌybha-oꞌo *Zezii ꞌke *wɔnkulɩ nʋ

(Matiee 16:1-12)

11 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Faliziɛɛnyɔ gbɩ yi-oꞌo ʋn ꞌye *Zezii -yɛ ʋn ꞌke ɔ tiꞌcrɛ ꞌle ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn. Ʋn na: -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔ lbho -ɩnmʋ -ziaka, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, nʋ -daa -aꞌba ꞌꞌyigbeyi *wɔnkulɛ -lue -a ꞌke ɛ liꞌye. 12 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ ꞌkpa-a -fɩfɛ -daan, ɔ ꞌye ɛ tiꞌwla ꞌle ɔ na: ꞌLe -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa -laa, lee ꞌɛ nyʋ ꞌyeꞌo ꞌle ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke wɔnkulɩꞌa da ꞌyeꞌa? -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho ɛ ꞌkpa -kaa ti, a -see ꞌɩnmʋ yibo yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, a -see wɔnkulɛ -lue komuꞌa da ꞌye yi -lrɛɛ.

13 Ɔ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ɔ sie ꞌʋ ꞌbho-ɛ ꞌle ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌle -badaklagba wɔnyi le mu, ʋn ꞌye gɔlʋ ꞌli le ꞌkpa ʋn ꞌke ꞌꞌni cɛ.

14-16 Ʋn -nɩꞌa munamʋ, -kaa Zezii ꞌꞌduꞌo ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ na: A po -lokui, ꞌbho *Faliziɛɛn -ke *Elɔɔdɩꞌa ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuulɛꞌɛ damʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! ꞌƆ -namʋ -mnʋʋ -ke ɔ ꞌka mu, ʋn -see ꞌꞌflɛɛ ꞌmʋꞌꞌluo. ꞌꞌFlɔɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛ ʋn ꞌbhleꞌe ꞌle gɔlʋ ꞌli. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -da ɔ -zaꞌa ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuulɛꞌɛ dɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌtɩtmʋʋꞌo -tɩtmʋʋ -kaa: -A se ꞌꞌflɛɛ -dudu ꞌbhleꞌa dɩ, ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa. 17 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ yiboꞌo-o na ꞌꞌflɔɔzɛgɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ kpleꞌo. -Yɩ ɔbɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ʋn -seeꞌa ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o lɩ Faliziɛɛn -ke Elɔɔdɩ-ɩ tɔꞌɔ nyʋ. ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Leedɩ a-a nʋꞌo: -A se ꞌꞌflɛɛ -dudu ꞌbhleꞌa dɩ maꞌa? A -see -bhla tiꞌwɔn ke? A se -naagɩ ꞌbhle? A ꞌku-o -loku ꞌmʋꞌa? 18 ꞌꞌYri a ꞌbhleꞌa, ɛ -se a ꞌke ɩ tiꞌye -nɩꞌa dɩ -ko? -Lokui a ꞌbhleꞌa, ɛ -se a ꞌke ɩ tiꞌwɔn -nɩꞌa dɩ -ko? ꞌꞌFlɛɛ -muu ꞌɩn ꞌgbleeꞌa nyʋꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ bue ꞌꞌyiti, ʋn liꞌa, ʋn ꞌyeꞌa lbho, a -see ꞌya dɩ ꞌgwlʋtipopo? 19 Ʋn liꞌa ꞌle lililɩkɔtɩꞌa -cɩcɩ ꞌdiɛ -sieꞌe tiꞌa? ꞌLe ʋn na: -Cɩcɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn. 20 ꞌꞌFlɛɛ -mɛɛsɔn ꞌɩn ꞌgbleeꞌa nyʋꞌa ꞌꞌdui bue ꞌꞌyiti, ʋn liꞌa, ʋn ꞌyeꞌa lbho, a -see -mnɩɩꞌa dɩ ꞌgwlʋtipopo -lrɛɛ? Ʋ-bee -mnʋʋ liꞌa ꞌle, lililɩkɔtɩꞌa -cɩcɩ ꞌdiɛ -sieꞌe tiꞌa? ꞌLe ʋn na: -Cɩcɩ -mɛɛsɔn. 21 ꞌLe ɔ na: ꞌLe a ꞌse -bhla -naagɩ ꞌbhleꞌa?

Bɛsayidaaꞌa gwlɔ ꞌmʋꞌa ꞌꞌlɔlɔyi *Zezii ꞌpʋʋnꞌo

22 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ cɛꞌɛ ꞌꞌni, ʋn mu-oꞌo, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Bɛsayidaa, ʋn ꞌye ꞌle nyni. ꞌBho-o nyʋ -yaꞌa Zezii ꞌꞌlɔlɔyi -lue, ꞌle ʋn na: -A-bʋ bhade -ɩnmʋ li, ꞌtʋ ɔ li ɔ ꞌke ꞌpʋn. 23 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpʋn-o ꞌꞌlɔlɔyi ꞌmnɔ -jiɛ ꞌꞌyi, ɔ -ke ɔ ꞌye gwlɔ le po -sɛ, ɔ ꞌye ɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkpi titri, ɔ ꞌye ɔ kwa ꞌꞌyri ꞌꞌjri. Ɔ -zɔ ꞌɔ kwa ꞌꞌyri ꞌle ɔ na: -Aꞌa ꞌꞌyri-i ꞌye lɛgbɛ li ꞌnɩ? 24 Ɔ ꞌye ꞌꞌyri ꞌbhati ꞌle ɔ na: Kɩn, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e nyʋꞌa -zuzu li, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ tui, ʋn-ʋ na-oꞌo. 25 ꞌLe Zezii ꞌye ɔ kwa ꞌꞌyri ꞌꞌjri -lrɛɛ. Ɔ -zɔ ꞌɔ kwa ꞌꞌyri, ɔ-bɔ ꞌꞌlɔlɔyi ꞌmnɔ ꞌbhatiꞌa ꞌꞌyri, ɩ ꞌyi-e -denɩ ꞌmʋ le. Ɔ ꞌpʋn-oꞌo, ɔ-ɔ ꞌyeꞌe ꞌtɔ-ɔ ti wesaa! 26 ꞌLe Zezii na: -Aꞌa mu -gwlɔ -nɛɛ ꞌmʋ le -le! Zi ꞌtɔ -ɩn ꞌke -ɩn ꞌꞌbhli mu.

*ꞌPiɛlɩ na *Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ

(Matiee 16:13-20; Luukɩ 9:18-21)

27 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ. -Gwlɔklagba -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋꞌa Sezalee -bhogaꞌa -gwlɛ -nɩꞌa ꞌle, ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ mu. Ɔ -ke ʋn -nɩꞌa munamʋ ꞌle ɔ na: ꞌAn -namʋ-a, -bho nyʋ -ka ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ʋza ꞌle, ʋn na ꞌyɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? 28 ꞌLe ʋn na: Nyʋ na -ɩnmɔ ꞌmo-o *ꞌZaan Batiisɩ. Nyʋ -lrʋʋ na -ɩn ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌwa -lue, ꞌle nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho na -ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi, *Elii. 29 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ʋ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ na: -Bho ɛ ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi -bodɩ ꞌle, ꞌyɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? *ꞌPiɛlɩ na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌo. 30 ꞌPiɛlɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii na: Aꞌba ꞌwee, wlu -nɛɛ, aꞌba -zɛ ɛ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌmʋ -leꞌꞌa!

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ -ke ꞌɔ glusɔdɩ ꞌmʋ

(Matiee 16:21-28; Luukɩ 9:22-27)

31 -Kaa ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo -kaa -lrɛɛ: Lɩ -Lagɔ ꞌwɔnꞌɔ -ɩ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ -bodɩ -yi mʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o ꞌye-e ꞌɩnmʋ -vu -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌwɩ ꞌsɔn ꞌɛ tanzɔa ƆFa8 31 Zezii ꞌmɛ-oꞌo ꞌwɩ -muuꞌa zɔ ꞌle ɔ ꞌye glu -sɔ ꞌwɩ -mɛɛsɔnꞌɔ -druma. ꞌLe ꞌZuifʋ ꞌꞌwe gbo ɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌwɩ tan, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌzrɛ-ɛ ꞌwɩ -ke ti ɔ ꞌmɛꞌɛ.

32 Ɔ -flɔ ꞌnʋ -kaa wlu ꞌꞌyiti, ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnʋ, *ꞌPiɛlɩꞌa -pɔlʋ -see ꞌwɔn. Ɔ -ke ɔ -jri-ɛꞌɛ-ɛ gbɔ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: -Woofoa! *Zezii, -aꞌa -wlu -kaa -le! ꞌYa lɛtu -see -ɩnmʋ -bodɩ -yi yi. 33 ꞌPiɛlɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii -tbhɛ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌlruli-wlu ꞌbho *ꞌɔ -namʋ -lrʋʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ na: *Sataan! Po ꞌɩnmʋ le. -Ɩnmɔ, ꞌPiɛlɩ, -ka -a popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌka -ke -Lagɔ se -ybhɛ, -ɛkedɩmaa, nyunyuꞌa -ka -a popoꞌo ꞌgwlʋti. 34 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌtɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa klɛ ꞌla ɔ ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -yɩ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋdɩ, ɔ po ɩ ti ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ! Ɔ ꞌwɔn ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye kplokplo, ꞌle ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ɛ ꞌbhɛɛꞌo nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɛ ꞌke ngazemɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuoka ꞌꞌdu. 35 Nyɔ -yɔꞌɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, -ɔ sɩaꞌa ꞌan dɩ, -ɔ sɩaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa dɩ kplokplo ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌmɛnamʋ nyni, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌli, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 36-37 -Gblee, -bho -ɩn ꞌꞌdu ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩ ꞌweeꞌa ꞌyeyedɩ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle, leelɛ -ɩn ꞌyeꞌe ꞌtɔ ꞌbhoꞌa? ꞌYa ꞌwee ꞌmo-o bhubhulɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌya lɛtu se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 38 Nyʋ-ʋ -ke ꞌꞌklumʋ a -nɩꞌa a, ꞌwa -kpʋn -Lagɔ ꞌꞌyi, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -dadudu ʋn-ʋ nʋꞌo. ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle ꞌan -tɩta -Lagɔ gbo ꞌwlʋ -mʋ, ꞌle ɔ gboꞌa -dalbhomʋ cɛꞌɛ kpɔ, ꞌɩn -ke ʋn ꞌke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi le yi. ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ. ꞌƐ dɩ, ꞌle ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ, a-bʋ ꞌma-a ꞌan -namʋ, aꞌba depo ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi -le! A -flɔ nʋ ꞌan wlu ꞌꞌyiti ꞌle a ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ. -Bho ꞌɩn yi, nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo mʋ, ꞌɩn -see ꞌɔ dɩ -zi yi, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ -lrɛɛ.

9

1 ꞌLe Zezii ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle wɔnkuɛ ꞌmʋ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ da ꞌye. A-bʋ -nɩꞌa -laa, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -see ꞌmɛ yi, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɛ da ꞌye -mʋ.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ

(Matiee 17:1-13; Luukɩ 9:28-36)

2 ꞌWɩ -mɛɛlo ziꞌa a, *Zezii ꞌya-a ꞌle trɩklagba -lue ꞌꞌkpi. *ꞌƆ -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ tan, *ꞌPiɛlɩ-e, Zaakɩ -ke *ꞌZaan, ꞌɩnnʋ -ke ɔ muꞌo. Ʋn nyniꞌa ꞌle trɩ ꞌꞌkpi, nyɔ se ꞌle -nɩ, -bho ɛ -se ꞌwa ꞌꞌsɛ. -Da ʋn -nɩꞌa ꞌle, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌwa ꞌꞌyri nʋꞌa -kaa, ɩ katiꞌo, ꞌle, -vlavlɩ ꞌbhɛɛꞌɛ Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi a, ʋn ꞌye ɩ liꞌye. 3 ꞌƆ -banɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌꞌplu-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ vlanꞌo tenyɩ. -Ka -ke ꞌꞌbhuo ɩ ꞌꞌpluꞌa a, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ lɛ-ɛ ꞌka ꞌꞌplu nyɔ ꞌke ꞌɩ likpʋkpa -nɩ, ꞌɛ lɛtu se -nɩ. 4 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, *Elii -ke *Moyiizɩ, ꞌbho-o ʋn ꞌyee ꞌnʋ li -lrɛɛ, ʋn -ke Zezii -nɩꞌe-e -wlunamʋ, 5 ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ na Zezii -bodɩ: -Aꞌba -Tɔyi, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke ꞌnɔɔ -de. -A yi-oꞌo -a ꞌke -pepe tan po, -aꞌa -nɛ -lue, Moyiizɩꞌa -nɛ -lue, Eliiꞌa -nɛ -lue. 6 -Sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa Zeziiꞌa -namʋ tan ꞌmnʋ, ɛ -zʋ ꞌʋ-ʋ -zuzu ꞌꞌkpiꞌa dɩ ꞌPiɛlɩ -see ꞌgwlʋtipopo, ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ. 7 Yakuꞌa -druku nʋꞌa -kaa ꞌꞌsɛɛ, ɛ ꞌꞌjri-e ꞌwa klɛ -zuzu ꞌꞌlru. ꞌLe ɛ-bɛ -druku ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle-e wlu ꞌwlʋꞌo ꞌle ɛ na: ꞌAn ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o Zezii. A po ɔ -lokui! 8 ꞌƆ -namʋ ꞌmnʋ gbʋgbʋꞌa ti -nalo, ʋn -see nyɔ liꞌye, -bho ɛ -se Zezii -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ -ke ʋn -nɩ ꞌbho.

9 Ɩ ziꞌa -kaa a, ʋn-ʋ ꞌwlʋ-o ꞌtɔ ꞌle trɩ ꞌꞌkpi. Ʋn -nɩꞌa ꞌdrenamʋ ꞌle Zezii ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu! Lɩ-ɩ -ke -da a ꞌyeꞌa -laa, aꞌba -zɩ ɩ nyʋ ꞌwee -bodɩ ꞌmʋ -leꞌꞌa! ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌBho ꞌmnɔ ꞌtɔ ɔ, ꞌbho-o a ꞌke ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -nɩ. 10 A -gblee, ꞌle ꞌwa -pɔlʋ gbo ʋn ꞌkpʋn-o ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ti. ꞌWa ꞌꞌsɛ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ dede-e -dede ti: Yɛɛ ꞌmo-o, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛꞌɛ? Wlu -yɛɛꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? 11 ꞌLe ʋn ꞌye -kaa Zezii wludie -lrɛɛ tidede: *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe na ꞌnɩ, Elii ꞌke yi -tanyɩ. -Bho ɔ yi-ɔ ɔ, ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌke yi ꞌle nya ꞌwla. Dɩ ʋn-ʋ zaꞌa -laa ꞌmʋ, -ziadɩ maꞌa? 12-13 ꞌLe ɔ na: Kɩn, -ziadɩ moꞌo. Elii ꞌke yi -tanyɩ ꞌle ɔ ꞌke lɩ ꞌwee nmaze ɩ ꞌke ꞌꞌyrili-nmɔ. -Bho ɔ yi-ɔ ɔ, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌke yi. ꞌLe -Lagɔwluꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -kaa ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa: *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌle nyʋ -see ɔ lɛ ꞌla yi, ꞌkla -ko? Koo a-a popoꞌo ꞌgwlʋtiꞌa? A -gblee, lɛ-ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa damʋ, ꞌɩnnɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho Eliiꞌa damʋ -lrɛɛ. -Yɩ ꞌma-a Eliiꞌa -nɛ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ-oꞌo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, Elii yi-oꞌo see, nyʋ -see ɔ lɛ ꞌla. Lɩ ʋn ꞌybhaꞌa, ʋn ꞌnʋ -ɔ ɩ ꞌꞌlruli.a ƆFa 9 12-13 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌZaan Batiisɩ nyʋ ꞌlbhaꞌa -ɔ ꞌmɛꞌɛ, ꞌɩnnɔ Zezii ꞌꞌsiꞌe -laa ꞌnynɩ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌyu -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ

(Matiee 17:14-21; Luukɩ 9:37-43a)

14 Ɔ -ke ʋn ꞌdreꞌa, ʋn -yɛꞌɛ-ɛ ꞌbho *ꞌɔ -namʋ -lrʋʋ, ꞌɩnnʋ -ke *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋyɔ gbɩ -nɩꞌe deponamʋ. Ʋn -ka ꞌbho-o nyni, nyʋꞌa -dadudu bi -ʋꞌo. 15 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌyeꞌa *Zezii ꞌꞌyri -nalo, lɛ -wa ꞌnʋ-ʋ ꞌli ti ꞌbʋbʋaꞌa dɩ, ꞌle ʋn ꞌye gbugbluo ʋn ꞌye mu, ʋn -ke ɔ ꞌke ꞌyɩye, 16 ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ linyni, ɔ ꞌye ʋ tidede ꞌle ɔ na: Leelɛ -ke dɩ -a -ke ʋn-ʋ depoꞌa? 17-18 ꞌLe nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ nyɔ -lue ꞌye wɔn-wlu ꞌle ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌan ꞌꞌyuꞌa dɩ moꞌo. Ɔ se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle, ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ kpʋn ꞌɔ wɔn ꞌꞌyi: ꞌɛ dɩ ɔ ꞌse -wluka yibo. -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmnɛ ꞌwlʋ ꞌꞌbhle, ɛ-ɛ ꞌbhla-a ꞌꞌyu ti ꞌle -fɩɩn-ɩ yi ꞌɔ wɔn, ɔ-ɔ liꞌe ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌsrɛɛꞌo ꞌꞌdɩɩn! ꞌAn ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -ke ꞌɩn yiꞌo, ꞌɩn ꞌye -aꞌa -namʋ libhade, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɛ tinu ꞌle ʋn se ɛ ꞌbhɛɛ. 19 ꞌLe ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Wooo! A -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ke! Bhubhuyitiꞌa dɩ ꞌɩn sɩaꞌa -kaa aꞌba dɩ kplokploꞌa? -Bhlaaka a ꞌke ꞌtɔ tiꞌwɔnꞌɔ? ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ -kaa ti, a -ya ꞌɩnmʋ ꞌꞌyuyigbɛ! 20 ꞌLe ʋn -ke ɔ ꞌye yi. ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu ꞌyeꞌa Zezii li, ɛ ꞌꞌtutuꞌo-o ꞌꞌyu ti ꞌgagwloka, ɔ ꞌye tiꞌga, ɔ-ɔ ꞌꞌklakpaꞌa ti ꞌle -fɩɩn-ɩ yi ꞌɔ wɔn, 21 ꞌle Zezii ꞌye ꞌɔ -tɩta tidede: -Bhlaaka ꞌwɛ -nɛɛ nʋ ꞌɔ? ꞌLe ɔ na! Ɔ -zɛ ꞌɛ-ɛ ꞌꞌdana ꞌmʋ. 22 ꞌWɩ -lrɛɛ ꞌli ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu-u ꞌpo -ɔ nɛ ꞌmʋ, ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ɛ-ɛ po ꞌɔ ꞌꞌnukɔ, -ka ɛ ꞌkɔ ɔ ka ꞌlbha ɔ ꞌka ꞌmɛ. -Bho -ɩn ꞌbhɛɛ nɛ, ꞌye -aꞌba ngaze, yi -ɩn ꞌke -amʋ -kpa. 23 ꞌLe ɔ na: Yɛɛ ꞌmo-o, -bho -ɩn ꞌbhɛɛ nɛꞌɛ? -Bho -ɩn de -Lagɔ ꞌꞌgwli, -ɩ -nɩɩꞌa lɛtu se wɔnku. 24 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌꞌyuꞌa -tɩta ꞌkpa-a ꞌbho -nalo, ɔ na: ꞌƖn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌnɩ, ꞌɩn se ɛ ꞌbhɛɛ -ka -zɛgɛka. ꞌƐ dɩ yi -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌbhɛɛ! 25 Nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌdu-o ꞌꞌlrusuko -lrɛɛ, ʋn ꞌye Zezii bi ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌdapo ꞌꞌyikmaka ꞌle ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu, -ɩnmɔ -nɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌmʋ, ɔ seꞌa -wluka yibo, ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌsun, ꞌdɔ ɔ ꞌmʋ! -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, -aꞌa yi ɔ ꞌtɔ ꞌmʋ le -le ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! 26 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmnɛ ꞌꞌpna-oꞌo, ɛ ꞌꞌtutuꞌo-o ꞌꞌyu ti ꞌgagwloka ꞌle ɛ ꞌye ɔ ꞌmʋ ꞌda. ꞌƆ nmi nʋꞌa -kaa, ꞌꞌbhlekuu! Ɩ ꞌyɔɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ -ka nyɔ ꞌmɛꞌɛ ka. ꞌLe, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa -lrʋʋ na: ꞌꞌWii! Ɔ ꞌmɛ-ɔ! 27 ꞌLe Zezii ꞌye ꞌɔ sʋ kpʋn, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyiꞌꞌluo. ꞌꞌYu nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ti-nyna, ɔ ꞌpʋn-oꞌo.

28 Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌmu-o ꞌꞌbhlegbo. Ɔ -ke ʋn -cɛꞌɛ li, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: Leedɩ -a nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmnɛ ti ɛ ꞌke ꞌꞌyu ꞌmʋ ꞌda ꞌle -a se ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ? 29 ꞌLe ɔ na: ꞌƐ -zuzutu, -bho -ɩn ꞌke ɛ nyɔ ꞌmʋ tinu ꞌle ɛ ꞌke ꞌda, -bho -ɩn se -Lagɔ libhade, ɛ se ꞌbhɛɛ.

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ -ke ꞌɔ glusɔdɩ ꞌmʋ -lrɛɛ

(Matiee 17:22-23; Luukɩ 9:43b-45)

30 Ɩ ziꞌa -kaa a, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye mu, ʋn ꞌke Galileeꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmʋ cɛ. Ʋn -nɩꞌa munamʋ, *Zezii -see ꞌybha nyɔ ꞌke ɔ da yibo. 31 Ɔ ꞌka -kaa nʋ, ɛ -se bhubhuyiti -ko, -ɛkedɩmaa, dɩ-ɩ ꞌye ꞌɔ -bodɩ -yi mʋ, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ-ɩ *ꞌɔ -namʋ ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ, nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌlbha -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɩnmʋ glu -za -mʋ, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. 32 Zezii ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi, ʋn -see ꞌɔ wluꞌa ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn. Nymɔ-ɔ ꞌꞌsi ꞌʋ ꞌgwlʋꞌa dɩ, ʋn -see ꞌybha ʋn ꞌke ɔ tidede.

*Zeziiꞌa -namʋ ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke ꞌwa -klagba yibo

(Matiee 18:1-5; Luukɩ 9:46-48)

33 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e ꞌbho Kapɛnayiimʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌbhlegbo mu. ꞌLe-e *Zezii dede -nɩꞌe *ꞌɔ -namʋ ꞌmnʋ ti ꞌle ɔ na: -A -nɩꞌa ꞌtraamʋ yinamʋ ꞌle -jeyi, leelɛ -ke ꞌꞌkpi aꞌba ꞌꞌsɛ -nɩꞌe deponamʋꞌa? 34 ꞌWa ꞌwee ꞌꞌmu-o wɔn blenyi, -ɛkedɩmaa, ꞌle -jeyi ꞌwa ꞌꞌsɛ dedeꞌe-e -dede ti: ꞌNɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle, yɔɔ ꞌmo-o -aꞌba ꞌweeꞌa -klagbaꞌa? 35 Zezii -deꞌe-e ti ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: A po -lokui, -yɔ ꞌybhaꞌa ɔ ꞌke nyʋꞌa -klagba ꞌꞌdu, ꞌle ɔ ꞌke ʋ -kɔ ɔ, ɔ -ya ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ ɔ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu kplokplo ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa ꞌzɔꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌꞌdu. 36 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌla-a ꞌꞌyuyigbɛ -lue, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwa gwia ꞌmʋ ti-nyna, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌgwli ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: 37 Nyɔ -yɔ ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ -ka ꞌꞌyuyigbɛ -naa, -ɔ kpʋnꞌa ꞌɔ nyɔtu -gli ꞌan dɩ, ꞌɩnmɔ ɔ kpʋnꞌo. Nyɔ -yɔ kpʋnꞌa ꞌɩnmʋ -gli, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ ɔ -kpʋn -kʋtɩ ꞌsɔn -ko ꞌnɩ: ꞌan -tɩta, -Lagɔ, -ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ kpʋnꞌo -gli -lrɛɛ.

Nyɔ -ke -a -seeꞌa ꞌꞌyidede, ɔ-ɔ ꞌmo-o -aꞌba -nɔ

(Luukɩ 9:49-50)

38 Zɔ -lue ꞌzɔ -kaa *ꞌZaan ꞌtmʋʋꞌo -kaa *Zezii: -Aꞌba -Tɔyi, -a -yɛꞌɛ-ɛ nyɔ -lue, ɔ -se -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -ko. ꞌƖnnɔ ꞌꞌluoꞌo -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, -ɔ -nɩꞌe nyʋ ꞌꞌwe ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tinunamʋ, ꞌle -a ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Aꞌa nʋ -kaa -le, -ɛkedɩmaa, -ɩn -se -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -ko! 39 ꞌLe ɔ na: Aꞌba ꞌkaa nɔ ꞌmʋ -le! Nyɔ -yɔ ꞌka ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋꞌꞌluo, -ɔ ꞌkɛ ɛ *wɔnkulɩ -nʋ -nɩ, -ɔ ꞌka ꞌbho ꞌꞌsi -ɔ ꞌkɛ ɛ wɔn-nyni, ɔ se -nɩ. 40 ꞌƐ dɩ, -yɔ -ke -a -seeꞌa ꞌꞌyidede, ɔ-ɔ ꞌmo-o -aꞌba -nɔ. 41 ꞌBho ꞌmnɔ, a-a ꞌmo-o ꞌan -nʋꞌa dɩ, nyɔ -yɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ ꞌnanani, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɔ nyɔtu, ɔ -see ꞌle ɛ ꞌmʋ -zɛgɛ ꞌmʋ-bɔ yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ.

*Zezii na: A -ke ꞌꞌnyinynidɩ cɩcɛ ꞌꞌyi

(Matiee 18:6-9; Luukɩ 17:1-2)

42 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ -ka ꞌꞌdana, -bho nyɔ -lrɔɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke ɔ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa ꞌle ɔ ꞌke ꞌan ꞌꞌgwlidedɩ ꞌbhɔ ɔ, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bhladɩ ɔ -see ꞌɛ nʋ ke, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ʋn ꞌke ɔ sʋkpʋmua -bluu ꞌzɔ tisɩsan ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌtɔnni kɔ po.

43 Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa sʋ-ʋ ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, cɛ ɛ ꞌbho! Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke sʋgbɔdie ꞌbhle -ɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. -Bho -ɩn se ɛ ꞌbho cɛ ɛ, nɛ -ɛꞌɛ ꞌmʋꞌa ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -ɩn -ke -aꞌa sʋɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌle ɛ ꞌmʋ -mu -mʋ, ꞌnɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Geɛɛnɩ. [ 44 ꞌLe ꞌmnɔ ꞌleꞌa -cɩanyɩꞌa ꞌmɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌLeꞌa nɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ -lrɛɛ.] 45 -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa bhʋ-ʋ ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, cɛ ɛ ꞌbho! Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke bhʋgbɔdie ꞌbhle ꞌle -ɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. -Bho -ɩn se ɛ ꞌbho cɛ ɛ, -ɩn -ke -aꞌa bhɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌle nɛ ꞌmʋ -mu -mʋ, ꞌnɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Geɛɛnɩ. [ 46 ꞌLe ꞌmnɔ ꞌleꞌa -cɩanyɩꞌa ꞌmɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌLeꞌa nɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ -lrɛɛ.] 47 -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌꞌyri-i ꞌꞌtuu -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ -lrɛɛ, -bhladɩ -ɩn -see ꞌɛ nʋ ke, wɛ ɛ! Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke ꞌꞌyriyʋɛ -lue ꞌbhle ꞌle -Lagɔ ꞌke -aꞌa -kɔyi ꞌꞌdu. -Bho -ɩn se ɛ wa a, -ɩn -ke -aꞌa ꞌꞌyriyɔ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌle nɛ ꞌmʋ -mu -mʋ, ꞌnɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Geɛɛnɩ. 48 ꞌLe ꞌmnɔ ꞌleꞌa -cɩanyɩꞌa ꞌmɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌLeꞌa nɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ -lrɛɛ.

49 -Kaa Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ: ꞌLe ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ nyunyɔ ꞌke -zi -nɩ. -Ka nyɔ-ɔ poꞌa nmiyalɩ ꞌtɔn ꞌꞌlru ꞌle ɔ-ɔ de ꞌɛ ti, ꞌka ꞌmnɔ, ꞌka-a nyɔ-ɔ zi nɩꞌe ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔ -jeyi.

50 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌtɔn-ɔ ꞌmo-o lɛzɛgɛ. -Ka ꞌtɔn-ɔ ꞌbhle nɩꞌa -zapʋ ꞌnʋ wɔn, ꞌka ꞌmnɔ ɔ, -aꞌa -pɔlʋ ꞌyɔɔ -ɩn -bonyunyɔ -bodɩ -ɩn -ke ɔ ꞌke -ybhɛ. -Bho ꞌtɔn -gwɛ wɔn ɔ, ɛ-ɛ moꞌo ꞌtɔ-ɔ bhubhulɛ.

10

*Zezii na ꞌnynaakpʋ -ke nyukpasuꞌa sʋsɔ ꞌꞌyrili -le!

(Matiee 19:1-12; Luukɩ 16:18)

1 *Zezii ꞌtmʋʋꞌa -kaa nyʋ ꞌmnʋ, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ ꞌle ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye ꞌle Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. ꞌLe-e ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌye Zudɛɛn cɛ, ꞌle, ꞌɛ ꞌkpʋkpʋ -yɛ -nɩꞌa ꞌle, ʋn ꞌye ꞌɛ ꞌꞌkpi nyni. Nyʋꞌa -dadudu -lrʋʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌyi -ɔ -bodɩ, ʋn ꞌye ꞌgbʋʋ ꞌle ɔ-ɔ tɔ ꞌnʋ -Lagɔwlu. -Bho nyʋ yi ɔ -bodɩ, ꞌka-a ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌꞌcɩcɩ.

2 ꞌBho ꞌmnɔ *Faliziɛɛnyɔ -gbɩ -nɩꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋn ꞌnyni -ɔ li, ʋn ꞌke ɔ tiꞌcrɛ ꞌle ʋn ꞌke ɔ wlu -kpʋn -nɩ. Ʋn na: Ɛ -nmɔꞌɔ -kaa-a ti nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla-zaꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ! 3 ꞌLe ɔbɔ ꞌye ʋ -kaa tidede -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Koo -aꞌba ꞌꞌna *Moyiizɩ ꞌlɛꞌɛ ꞌbho ꞌɛ damʋꞌa? 4 Ʋn na: -Kaa Moyiizɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Bho nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla-za a, ɔ ꞌcnɩ ꞌꞌbɔgʋ -ɛ nʋꞌa na: -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, ꞌɩn -zaꞌa amʋ ꞌkwla. ꞌLe -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke mu. 5 ꞌLe ɔ na: Moyiizɩ ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. ꞌBho -Lagɔwluꞌa damʋ, a ꞌku-o -loku ꞌmʋ: ꞌɛ dɩ ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa. 6 A -gblee, -Lagɔwlu na: ꞌBho lɩ ꞌweeꞌa ꞌnyaanamʋ -Lagɔ -yaꞌa-a nyunyu ti, nyukpasu -ke ꞌnynaakpʋ. 7 ꞌKa ꞌmnɔꞌɔ dɩ nyukpasu -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -nɩ ꞌsɔn ꞌke ꞌwa -tɩta -ke ꞌwa ꞌlotʋ ꞌꞌyiꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa da pa, ʋn ꞌke nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌꞌdu. 8 ꞌLe ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, nyukpasu -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -se ꞌtɔ-ɔ nyʋ ꞌsɔn -ko ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌmnɔ nyɔ -lue ʋn ꞌꞌduꞌo. 9 ꞌƐ dɩ, -bho -Lagɔ nʋꞌo nyukpasu -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ, ꞌle ɛ ꞌse -kaa ti-nmɔ nyɔ -lrɔɔ ꞌke ʋ lizɩza.

10 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌmu-o ꞌꞌbhlegbo. ꞌBho-o ʋn dede -nɩ ꞌnɔ dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ti, 11 ꞌle ɔ na: -Ɔ -zaꞌa ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla, -ɔ kpaꞌa -lrʋʋ, ɔ ꞌye-e -yranynɔbha. 12 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌnynaakpʋ-ʋ -sɔꞌɔ ꞌwa nyimiɛ li, -ʋ kpaꞌa -lrɔɔ, ʋn ꞌye-e -yranynɔbha -lrɛɛ. ꞌKa-a Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi.

*Zezii -wʋnnaꞌa-a ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌniti

(Matiee 19:13-15; Luukɩ 18:15-17)

13 Zɔ -lue ꞌzɔ, nyʋ -lrʋʋ -yaꞌa-a *Zezii ꞌwa ꞌꞌyreetɩ ɔ ꞌke ʋ *kwa ꞌꞌlru tide, ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌniti-wʋnna, ꞌle *ꞌɔ -namʋ-ʋ kɩka ꞌnʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn na: A -ke aꞌba ꞌꞌyreetɩ po le! 14 Ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li, ꞌka -see ɔ ꞌtʋ nʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌtmʋʋ, na: A ꞌꞌtayi ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke ꞌɩn gbo yi! Aꞌba ꞌꞌtaa nʋ ꞌle -le! A -gblee, nyɔ-ɔ -ke ꞌlimʋꞌa -pɔlʋ ꞌyɔɔꞌɔ -ka ꞌꞌdanaꞌa -pɔlʋ, ꞌɔ nyɔtu -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke -kɔ. 15 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ -ke ꞌlimʋꞌa -pɔlʋ seꞌa ꞌyɔɔ -ka ꞌꞌdanaꞌa -pɔlʋ, -ɔꞌɔ ꞌwɔn -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ ɔ, -Lagɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ nyɔtu -kɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 16 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyreetɩ ꞌmnʋ ꞌle jri, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌgwli ꞌꞌdu, ɔ ꞌye ʋ kwa ꞌꞌlru tide -lue -lue ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌniti-wʋnna.

ꞌBhʋabhʋadraa -ɔ ꞌgaꞌa

(Matiee 19:16-30; Luukɩ 18:18-30)

17 Ɛ ziꞌa -kaa a, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌkpa-a -jeyi. Ɔ -nɩꞌa munamʋ a, nyɔ -lue ꞌbhle-e -jiji ɔ ꞌye yi, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po ꞌle ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, -ɩnmɔ ꞌma-a -zɛgɛ, koo ꞌɩn ꞌke -nyna, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌyeꞌa? 18 ꞌLe ɔ na: Leedɩ -a ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ -zɛgɛꞌɛ? Nyɔ-ɔ ꞌka -zɛgɛ ꞌꞌdu, ɔ se -nɩ, -bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn. 19 *-Lagɔꞌɔ gba nyɔ ꞌka ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Aꞌa ꞌlbha ꞌꞌku -le, -aꞌa ꞌye -yranynɔbha -le, -aꞌa ꞌꞌyri -le, -aꞌa -cɛ -ɩn -bonyunyɔ sɩn li -le, -aꞌa li -ɩn -bonyunyɔꞌɔ lɛ -duvlɛɛ ꞌmʋ -le, ꞌꞌdu ꞌbho -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa wlu! -Ɩn yiboꞌo-o -ɩ -nɩɩ ꞌwee, -ɩn -kpʋn nɩ -kaa ꞌꞌyi ꞌnɩ? 20 Ɔbɔ ꞌmnɔ na: Kɩn, -aꞌba -Tɔyi, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌan ꞌꞌdanabhla, ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi, gba -nɩɩ, ꞌɩn -kpʋnꞌo-o ꞌya klɛ ꞌꞌyi. 21 Zezii -gbʋ ꞌnɔ-ɔ ya ꞌbʋbʋaka, -ɛkedɩmaa, ɔ -kmaꞌa-a ꞌɔ dɩ ꞌle ɔ na: Lɛ -lue-e -sieꞌe ꞌbho, ꞌɩnnɛ kpʋnꞌo -ɩnmʋ ti. -Aꞌa ꞌgagalɩ -ɩn ꞌbhleꞌa, -aꞌa -pɔlʋ kpʋnꞌa ti a, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. ꞌƐ dɩ mu, -po ꞌya klɛ ꞌpɛlʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya mɔni ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyitiꞌgblee. -Bho -ɩn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -a ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ, -ɛ -ziꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩꞌa klɛ. -Bho -ɩn -po nɩ ꞌpɛlʋ a, yi ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na.

22 Ɔ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ -kmaꞌa-a ꞌꞌyigbeyi, -ɛkedɩmaa, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnɔ-ɔ li ꞌle ɔ ꞌye mu. Ɔ ꞌbhle-e ꞌgagalɩꞌa -dadudu, ɔ -kɩɩ ɩ ꞌꞌyitiꞌꞌtayiꞌa dɩ, ɔ muꞌo. 23 ꞌLe Zeziiꞌa -namʋ bi ꞌɔ ɔ, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Yeee! Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌgagalɩꞌa -dadudu, -ɔ -ke -pɔlʋ kpʋn ꞌɩ ti, -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ, ɛ ku -kaa wɔn ꞌya! 24 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti. ꞌLe ɔ na -lrɛɛ: ꞌꞌYreetɩ-a, -ziadɩ moꞌo. ꞌKaꞌa dɩ, nyɔ -yɔ -ke -pɔlʋ kpʋnꞌa ꞌɔ ꞌgagalɩ ti, -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ, ɛ ꞌku-o wɔnꞌꞌɔ! 25 Nmiklagba ꞌke ꞌbho ꞌꞌbhietoope ꞌꞌyi -zi -nɩ, ɛ ꞌku-o wɔn. ꞌGagayiꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌɔ ꞌgagalɩ ꞌꞌyi-sɔ ꞌle -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ ɔ, ɛ ꞌku-o wɔn tenyɩ -lrɛɛ, ɛ -ziꞌe-e nmiklagbaꞌa ꞌbho ꞌꞌbhietoopeꞌa ꞌꞌyizinɩɛ. 26 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌna ꞌbɔ -lrɛɛ ɛ, -zuzu -sɔ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ dedeꞌe -dede ti: -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ yɔɔ ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa? 27 Zezii -gbʋ ꞌnʋ ya, ɔ na: ꞌƖnnɛɛnɛ -nɛɛ, nyunyɔ -bodɩ ɛ kuꞌo wɔn. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ -bodɩ, ɛ se wɔnku. ꞌBho -Lagɔ -bodɩ lɛ-ɛ ꞌka wɔnku, ꞌɛ lɛtu se -nɩ.

28 ꞌLe ꞌPiɛlɩ na: Zezii, -ɩn ꞌye li-ɔ, -aꞌa dɩ -a ꞌꞌtayiꞌe -aꞌba lɩꞌa klɛ ꞌꞌyiti ꞌle -a -ke -a naꞌo. 29 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo -ke ꞌɔ -kpɩɩ ꞌꞌyiti, -ɔ sieꞌa ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu o, -tɩta o, ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ o, -bho ɔ -tbhɛ lɩ -nɩɩ -ke nyʋ -nʋʋ ꞌꞌkpi ꞌan dɩ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa dɩ, ꞌɔ nyɔtu, 30 lɩzɩgɩꞌa -dadudu -ɩ -ziꞌa -yɩ ɔ -tbhɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -da ꞌwee ɔ-ɔ muꞌa, ɔ-ɔ ꞌye-e -denɩzɩgɩ, ɔ-ɔ ꞌye-e -kpɩɩ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌlotʋ ꞌꞌwe ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u ꞌꞌduꞌo ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ. -Bho koo ʋn -kɔ ɔ nyanɩ ꞌmʋ-ʋ kla, ɔ-ɔ ꞌye-e lɩzɩgɩ -nɩɩꞌa ꞌwee, ꞌle -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌle nya ꞌwla tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. 31 Nyʋ -yʋ ꞌma-a ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌnynɩbhlemʋklɩgbɩ, ꞌle nya ꞌwla ꞌwa -dadudu-u ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi bhubhunyʋ ꞌꞌdu -mʋ. ꞌLe nyʋ -yʋ ma ꞌka-a bhubhunyʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌwa -dadudu ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌnynɩbhlemʋklɩgbɩ ꞌꞌdu.

*Zeziiꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmɛmɛɛ -ke ꞌɔ glusɔɛꞌɛ dɩꞌa kpɛ tannɛꞌɛ ꞌmʋzɛɛ ꞌka-a

(Matiee 20:17-19; Luukɩ 18:31-34)

32 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌkpa-a -jeyi, ʋn-ʋ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ. Ʋn -nɩꞌa munamʋ, Zezii -kɔꞌɔ ꞌle ꞌwa nya. ꞌƆ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -ke nyʋ-ʋ na ꞌnʋ ꞌbɩ, ꞌwa -pɔlʋ -see bhlu, ꞌle Zezii ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ -ke ʋn ꞌye kpɔ cɛ, dɩ-ɩ ꞌye ꞌɔ -bodɩ -yi mʋ, ɔ ꞌke ʋ ɩ ꞌtmʋʋ -lrɛɛ. 33 Ɔ na: A po -lokui, ꞌle Zelizalɛɛmʋ ꞌnɔɔ -a -nɩꞌa munamʋ, ꞌle ꞌmnɔ, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -nɩ mʋ, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo! ꞌLɩkpʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ, -ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. 34 Ʋbʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌcɩsɛ -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ -tʋtrɔ ꞌꞌyri-wʋnna -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌsɛɛn -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ, ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌKa-a Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi.

Zaakɩ -ke *ꞌZaan ꞌybha-a *Zezii lɛ -lue

(Matiee 20:20-28)

35 ꞌBho ꞌmnɔ, Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ, Zaakɩ -ke *ꞌZaan ꞌnyni-e *Zezii li ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -a yi-oꞌo -a ꞌke -ɩnmʋ lɛ -lue ꞌybhaa, -ɩn ꞌke -amʋ -bodɩ nʋ. 36 Ɔ na: Leelɛ a ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ nʋꞌa? 37 ꞌLe ʋn na: -Bho -aꞌa nyʋꞌa -kɔkɔɔnɔɔ nyni a, ꞌwɔn -a -nɩ ꞌsɔn, ꞌbho -aꞌa ꞌzɔꞌɔ nyʋklɩgbɩ -ʋ ꞌka -ɩnmʋ ꞌꞌyi kɔ ɔ, -a ꞌke ʋ ꞌꞌdu ꞌle -a -ke -ɩn ꞌke nyʋ -kɔ. 38 ꞌLe ɔ na: Lɛ a-a ꞌybhaꞌa, a yibo ꞌɛ ꞌzɔ ꞌnɩ? ꞌƖn-ɩ dede-e amʋ ti, -ka ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple mʋ, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ ɛ, a ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌke amʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple, a ꞌke ɛ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle a ꞌke ꞌmɛꞌɛ? 39 Ʋn na: -A ꞌbhɛɛ nɛ-oꞌo. ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ -kaa-a ti. -Ka ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple mʋ ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ ɛ, ꞌka-a ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye amʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple mʋ a ꞌke ɛ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle a ꞌke ꞌmɛ. 40 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌbho lɛ -yɛ a ꞌybhaꞌa -laaꞌa damʋ, ꞌɩn se ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi wlu ꞌbhle, -bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn. ꞌAn ꞌzɔꞌɔ nyʋklɩgbɩ -ʋ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi kɔ ɔ, ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌke nyʋ -kɔ ɔ, ɔ -zʋ ꞌʋ-ʋ ꞌbho see.

41 *Zeziiꞌa -namʋ -bue -yʋ -sieꞌa ꞌbho ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ʋn -poꞌo-o Zaakɩ -ke ꞌZaan ꞌcɛ -kwa, 42 ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa klɛ ꞌla ɔ ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: A yiboꞌo-o, ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe ꞌbhle-e nyʋ ꞌwa wɔnzika ꞌle ꞌwa nyʋklɩgbɩ-ɩ nʋ nɩꞌe ꞌbho nyʋ ꞌꞌkpi ꞌwa wɔnkuɛ. 43 A-bʋ -yʋʋ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌɛ lɛtuꞌa -nʋ-ɛ -le! ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke aꞌba -klagba ꞌꞌdu, ɔ ꞌꞌdu ꞌbho aꞌba klɛ kplokplo ꞌle ɔ ꞌke aꞌba ꞌzɔꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌꞌdu. 44 -Yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -lrɛɛ ɔ ꞌke amʋ -kɔ ɔ, ɔ -ya ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ ɔ ꞌke aꞌba klɛꞌɛ ꞌgeyikpaan ꞌꞌdu. 45 ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo -lrɛɛ. Ɛ -se nyʋ ꞌke ꞌɩnmʋ lbhʋ -bodɩ nʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -ko. ꞌƖn yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke nyʋ lbhʋ -bodɩ nʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋ ꞌꞌweꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ꞌmɛ. -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ɛ, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɩ kpʋn ꞌʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌle ɩ ꞌmʋ zetie. ꞌƐ dɩ ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌlɔlɔyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Batimee

(Matiee 20:29-34; Luukɩ 18:35-43)

46 *Zezii ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi, ʋn ꞌnyni-e -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zelikoo ꞌle ʋn ꞌye zi. Zezii-e, *ꞌɔ -namʋ -ke nyʋꞌa -dadudu -ʋ na ꞌnɔ ꞌbɩ, ʋn -nɩꞌa zinamʋ, ʋn -yɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -jolʋ wɔnli nyɔ -lue. ꞌBho-o ɔ -deꞌe ti ꞌle ɔ-ɔ ꞌybhaꞌa zikamʋ mɔni. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ɔ ꞌꞌlɔ-ɔꞌo, ꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Batimee, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Timee, ꞌɔ ꞌꞌyu moꞌo. 47 Ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii -nɩꞌe zinamʋ, ɔ ꞌpo-o wlu yayi, ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ ꞌle ɔ na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi Zeziiꞌɔ! -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi Zeziiꞌɔ! ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ꞌye ꞌan ngaze ɔɔ! 48 Nyʋ-ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ, -ʋ -nɩꞌa ꞌbho -nanamʋ, ʋn ꞌkaa ꞌnɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn na: -Ɔɔ! ꞌBhɔ zrɛ ke! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa -lrɛɛ, ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ tenyɩ ꞌle ɔ na: ꞌBhlʋkpayowli Daviidɩꞌa ꞌꞌnayuꞌɔ! -Alele! ꞌYe ꞌan ngaze ɔɔ! 49 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ -nynaꞌa-a ti ꞌle ɔ na: A ꞌlɔ ɔ, ɔ ꞌke yi. ꞌLe ʋn ꞌye ɔ wlu kpa, ʋn na: -Ku ꞌꞌgwli, -sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke mu, ɔ-ɔ ꞌlaꞌa -ɩnmʋ-ɛ. 50 A -gblee, ɔ -zaꞌa ꞌɔ -vilɔbana ꞌmʋ, -bu! ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌbho Zezii ꞌꞌtroli mu, 51 ꞌle Zezii ꞌye ɔ tidede, na: Lee -ɩn ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke -ɩn -bodɩ nʋꞌa? Ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌan ꞌꞌyri ꞌke kati. 52 ꞌLe Zezii na: -Ɩn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, mu, -ɩn ꞌpʋn-oꞌo. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌyri katiꞌo, ɔ-ɔ ꞌye-e ti. -Da Zezii -nɩꞌa munamʋ, ꞌle ɔ-ɔ na ꞌnɔ kli.

11

*Zezii ꞌnyni-e ꞌbho Zelizalɛɛmʋ

(Matiee 21:1-11; Luukɩ 19:28-40; ꞌZaan 12:12-19)

1 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩꞌe-e -bhla ꞌle Zelizalɛɛmʋ -jeyi. -Bho nyɔ ꞌke Zelizalɛɛmʋ mu, -gwlɛ ꞌsɔn -a ziꞌe li. Gwlɛ ꞌmnɩ, ꞌya ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Bɛtɩfazee -ke Bɛtanii. -Gɔgɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Olivieeꞌa -gɔgɔ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌtroli -bhoga, ꞌle-e ɩ-bɩ gwlɛ ꞌmnɩ -nɩꞌo. -Da Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -nɩꞌa ꞌle nyninamʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌsɔn ꞌtmʋʋ. 2 Ɔ na: A mu ꞌbho -gwlɔ -nɩꞌa ꞌbho -aꞌba nya ꞌmʋ. -Bho a -ka ꞌbho panamʋ-ʋ mu, a-a ꞌye ꞌbho-o -sokofalegbuda -lue -yɛ -mʋ. Ɛ -mɔ-ɛꞌɛ-ɛ ti, nyɔ -see ɛ -bhla ꞌꞌkpi ꞌkpa ke. -Bho a nyni ɛ li, a bɔti nɛ ti, a ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ -ya! 3 -Bho nyɔ dede amʋ ti ꞌle ɔ ꞌke -kaa ꞌlɛ: Koo a ꞌke ɛ -nyna -ɛ -ke dɩ a-a bɔti ꞌnɛ tiꞌa?, a na: -Aꞌba -Kɔyi, Zezii ꞌybhɛ ɛꞌo. -Bho ɔ gwɛ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke ꞌtraamʋ le -yɛ. 4 ꞌLe ʋn ꞌye mu. Ʋn -ka ꞌbho-o nyni, -sokofalegbuda -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌꞌpiemʋ -jolʋ wɔnli, ɛ -mɔ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -budu -lue wɔnyi ti ꞌle ʋn ꞌye ɛ tibɔti ʋn -ke ɛ ꞌke mu. 5 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa -lrʋʋ dede ꞌnʋ-ʋ ti ꞌle ʋn na: Lee a-a nʋꞌo -kaaꞌa? Leedɩ a-a bɔtiꞌe -sokofalegbuda ꞌmnɛ tiꞌa? 6 -Ka Zezii ꞌtmʋʋ ꞌnʋ, ꞌka-a ʋn ꞌlɛꞌɛ nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ʋn -ke ɛ ꞌye mu.

7 Ʋn -ke ɛ nyniꞌa ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌtroli, ʋn ꞌsro-o ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌwa ꞌꞌyrii ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌkpa. 8 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa -dadudu ꞌsro-o ꞌwa ꞌꞌyrii -jolʋkpa ꞌꞌyi ti, ꞌle -lrʋʋ cɛꞌɛ -titi, ʋn ꞌye ɩ -jeyi tipopo, 9 ꞌle, nyʋꞌa ꞌplan, -ʋ naꞌa ꞌle Zeziiꞌa nya -ke -yʋ naꞌa ꞌle ꞌɔ le, ʋn-ʋ poꞌo wlu yayi ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa:

-Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ɔ! *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe yinamʋ, -Lagɔ -wʋnna nɔ ꞌꞌniti ɔ! 10 Nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ -nɩꞌa -laa ꞌwlʋnamʋ, -ɛ -sɔꞌɔ -aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩꞌa nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkpi, -Lagɔ -wʋnna nɛ ꞌꞌniti ɔ! -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ɔ!

11 ꞌKa-a ʋn -ke ɔ -naꞌo, ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋꞌa gwlɔ ꞌmʋ pa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mu. Ɔ nyniꞌa ꞌle, ɔ gbʋgbʋꞌo-o ti, ꞌle, lɩ-ɩ ziꞌa ꞌle, ɔ ꞌye ɩ ꞌꞌyritiꞌꞌduu. ꞌꞌJiazɔyrʋ nyniꞌa, ꞌle ɔ -ke ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌye Bɛtanii mu.

*Zezii ꞌbhla-a figieetu -lue gbo

(Matiee 21:18-19)

12 Zɔ zɩꞌa, ʋn -sɔꞌɔ-ɔ Bɛtanii, ʋn -nɩꞌa ꞌle munamʋ, ꞌmʋ-ʋ ꞌlbha-a *Zezii. 13 ꞌLe ꞌwa nya ꞌꞌsɛɛ, ʋn ꞌye-e tu -lue li, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o figiee, ꞌɛ yaꞌa wʋɩn -nɩꞌe-e -dipeluu! Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -pa -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔ, ɔ ꞌke ꞌbho -gbʋ, -bho ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌbhiꞌa ꞌdigbi gbɩ ya ꞌyee. Ɔ nyniꞌa ꞌbho, ɔ popoꞌa ꞌle ꞌɛ ya, ɔ -see ꞌle ꞌꞌbhuo -lue ꞌtɩn ꞌyee, wʋɩnꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ bhlɛꞌɛ ti -lukuluku! Ɛ -se bhubhuyiti ɛ -nɩ -kaa -ko, ꞌɛ -trotronɔɔ-ɔ -see nyni keꞌa dɩ moꞌo, 14 ꞌle ɔ ꞌye ɛ gbobhla, ɔ na: Nyɔꞌɔ li ꞌtɔ -aꞌa ꞌꞌbhuo -le ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! Ɔ-ɔ bhlaꞌa tu ꞌmnɛ gbo, ꞌɔ -namʋ ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ.

*Zezii -nɩꞌe-e ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo

(Matiee 21:1-17; Luukɩ 19:45-48; ꞌZaan 2:13-22)

15 Ʋn zi ꞌɛ li, ʋn ꞌnyni-e Zelizalɛɛmʋ. *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpa-a ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. Ɔ -ka ꞌle-e nyni, nyʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌpɛlʋ -po -nɩnamʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn -ke nyʋ-ʋ deꞌa lɩ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tinu. Nyʋ-ʋ ziziaꞌa ꞌWlomɛɛꞌɛ mɔni *ꞌZuifʋꞌa nɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌwa -klugbɩ ꞌcɛti, nyʋ-ʋ poꞌa -kpakpɩ ꞌpɛlʋ, ɔ ꞌye ꞌwa kpi tipopo. 16 Nyʋ-ʋ ꞌꞌgloꞌa lɩ, -ʋ cɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmʋ, ɔ ꞌye ʋ ti-nyna, ꞌle ɔ na: Aꞌba cɛ ꞌtɔ -kaa -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmʋ -le! 17 Ɔ ꞌye ꞌwa klɛ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -kaa -Lagɔ ꞌlɛꞌo: ꞌAn -budu-u ꞌmo-o -budu -yɛ -ke ꞌli ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌka yi ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ *wɔn gbo po. A-bʋ -yʋʋ, ꞌle-e a-a yiꞌo, a-a ꞌlbha nɩꞌe nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, a-a ꞌꞌyriꞌe ꞌwa mɔniꞌa!

18 *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnʋ-ʋ li. ꞌƐ dɩ, -ka ʋn ꞌka -nyna ʋn ꞌka Zezii ꞌlbha ɔ ꞌka ꞌmɛ, ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌna ti. ꞌƆ wlu-u ꞌkpʋn-o nyʋꞌa -daduduꞌa -pɔlʋ tiꞌa dɩ, ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ ꞌmnʋ -see -bhla ꞌybha ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ, -ɛkedɩmaa, nyʋ ꞌmnʋꞌa -fanʋ ꞌlbhʋ -ʋꞌo.

19 ꞌꞌJiazɔyrʋ nyniꞌa a, Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ-ɔ Zelizalɛɛmʋ, ʋn ꞌye mu.

Figiee *Zezii bhlaꞌa gbo

(Matiee 21:20-22)

20 Zɔ zɩꞌa, ꞌɛ -drumasrɩn ꞌle ʋn-ʋ muꞌo le. Ʋn -nɩ zinamʋ, ꞌle, figieetu *Zezii bhlaꞌa gbo, ʋn ꞌye ɛ liꞌye. Ɛ ꞌmɛ-oꞌo ꞌwee. 21 *ꞌPiɛlɩ nʋꞌa -kaa, ɔ popoꞌo-o ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, -a ꞌye-e liꞌa? -Glaaple tu -ɩn bhlaꞌa gbo, ɛ ꞌmɛ-oꞌo. 22-23 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle Zezii ꞌye *ꞌɔ -namʋ ꞌwee ꞌtmʋʋ, ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, lɛ-ɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, -a ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ, ɛ -see -ɩnmʋ wɔnyi ti-nyna yi, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌye-e -ɩnmʋ ꞌmʋꞌwɔɔn -mʋ. -Bho -aꞌa -pɔlʋ se ꞌkɔlʋ ꞌle -ɩn ꞌke -Lagɔ ꞌꞌgwlide, lɛ -ɩn ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋ-oꞌo. 24 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, -bho -ɩn po *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle -ɩn ꞌke ɔ lɛ ꞌybhaa, de ꞌꞌgwli na, ɔ ꞌwɔn-oꞌo ɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ -ɩnmʋ -ziaka. 25 -Bho -ɩn -kɔ ɔ wɔn gbo-o po a, ꞌle nyɔꞌɔ dɩ ꞌke ꞌle -aꞌa ꞌlimʋ -nɩ, ꞌye ꞌɔ ngaze ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ! -Bho -ɩn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ, -aꞌa -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. [ 26 -Bho -ɩn se -kaa nʋ, -aꞌa -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ɔ -see -aꞌa ngaze ꞌye yi ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.]

Doo *Zeziiꞌa wɔnkuɛ ꞌwlʋꞌa?

(Matiee 21:23-27; Luukɩ 20:1-8)

27 ꞌKa-a *Zezii ꞌtmʋʋ nʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋ nyni, ʋn ꞌye ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo pa. Ɔ -nɩ ꞌle tinanamʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌye ɔ linyni, 28 ʋn ꞌye ɔ tidede ꞌle ʋn na: Yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle -a sɩa nɩꞌe -kaa nyʋꞌa? Yɔɔ lbhoꞌo -ɩnmʋꞌa? 29 ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌƖn-ɩ dede-e amʋ dɩ -lue gbɛ ti. -Bho abʋ ꞌꞌdu ɛ ꞌꞌkpi a, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ-ɔ -ke ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa -kaa a, ꞌmna-a ꞌꞌsi -ɔ ꞌnynɩ. 30 ꞌƖn na, *ꞌZaan Batiisɩ -naa ꞌle, yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o lbho ꞌɔ ꞌle ɔ-ɔ *batizeeꞌe nyʋꞌa? -Lagɔe, -ale nyunyu? A ꞌtmʋʋ ꞌɩnmʋ! 31 ꞌƆ wlu ꞌmnɛ crʋ -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌkabhaꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: Koo -a ꞌke ꞌlɛ ꞌya-a? -Bho -a na, -Lagɔ lbho ɔꞌo, ɔ-ɔ ꞌye-e, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌan ꞌꞌkpidɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, leedɩ a -see ɩ ꞌꞌgwlide ꞌya? -nʋ -mʋ. 32 -Bho -a na, nyunyu lbho ꞌɔ ɔ, ɛ -see nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌtʋ -nʋ yi, -ɛkedɩmaa, ꞌwa klɛ ꞌde-e ꞌꞌgwli ꞌZaan Batiisɩ-ɩ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -ziaka. ꞌLe koo -a ꞌke -nynaꞌa? 33 ꞌLe ʋn ꞌye -kaa Zezii ꞌꞌyiꞌlɛ, ʋn na: -Yɔ ꞌma-a ꞌZaan Batiisɩ, -ɔ lbho ꞌɔ, -a se ɔ yibo. ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ -ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌmna -see ɔ ꞌnynɩ ꞌꞌsi yi!

12

*Zezii na *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌmo-o lbhʋzemʋ ꞌbhleꞌa nyanɩ

(Matiee 21:33-46; Luukɩ 20:9-19)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: Nyɔ -lue nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌdu-o -kpaa, tui-i troꞌa ꞌꞌbhi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa lezɛɛn, ꞌle ɔ ꞌye ɩ -lo. ꞌƖnnɩ nyʋ-ʋ nʋꞌo duvɛɛn ꞌmʋ. Ɛ-bɛ -kpaa ꞌmnɛ, ɔ -po ꞌnɛ-ɛ -gbatɩ ꞌꞌyrili, ɔ ꞌye -dedeyibhie cɛ, ɔ ꞌye ɛ lasoo tri ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌya ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌni ꞌmʋꞌꞌpli -nɩ. Ɔ ꞌpo-o ꞌbho ꞌtide ꞌꞌlru -popo ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho -kpaa li-fuo -nɩ, ɔ ꞌye ɛ lbhʋnʋmʋ lisie, -bho ʋn -zɛ ɛ, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌgble, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye nya ꞌlaga ꞌmʋ mu. 2 ꞌYa -zazanɔɔ nyniꞌa a, ɔ ꞌlbho-o ꞌle lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ gbo ꞌɔ ꞌgbaplemʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, ʋn ꞌke ɔ ꞌɔ nɩ ꞌꞌnyɩ, ɔ ꞌke ɩ ꞌle ɔ gbo kpa, ꞌle ɔ ꞌye mu. 3 Ɔ nyniꞌa a, ꞌɩnnɔ ʋn kpʋnꞌo kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌꞌsɛɛnꞌɛ kplokplo. Ʋn -see ɔ lɛ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌye ɔ tinu, 4 ꞌle -kpaayowli ꞌmnɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌgbapleyi -lrɔɔ lbho. Ɔ nyniꞌa a, ꞌɩnnɔ ʋn waꞌa ꞌgʋ, ʋn klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ kplokplo, ʋn -see ɔ lɛ ꞌꞌnyɩ, ʋn nuꞌo ti, 5 ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌgbaplemʋꞌa tannɔ lbho. Ɔ nyniꞌa a, ꞌɩnnɔ ʋn ꞌlbhaꞌo ɔ ꞌye ꞌmɛ. Nyʋꞌa klɛ ɔ-ɔ lbhoꞌa ꞌle, ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo, ʋn-ʋ ꞌꞌsɛɛn tɔlʋ, ʋn-ʋ ꞌlbha -lrʋʋ ʋn-ʋ ꞌmɛ. ꞌKa-a ɛ ziꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌgbaplemʋꞌa klɛ ꞌye ꞌꞌyiti-gwɛ.

6 ꞌƆ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ɔ -kmaꞌa, ꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ -sie ꞌnɔ kwa ꞌmʋ. Ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌbhɔɔꞌɔ gbɔ ꞌmʋ, ɔ lbhoꞌo ꞌle lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ gbo. -Kaa ɔ-ɔ popoꞌo ꞌgwlʋti: ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyu maꞌa dɩ, -bho ɔ mu a, ʋn-ʋ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌꞌdu mʋ. ꞌLe ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye nyni. 7 Ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyri a, -kaa ꞌwa ꞌꞌsɛ bhagaꞌo: ꞌLe nya ꞌwla -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ -tɩtaꞌa -kpaa ꞌꞌkpi -zi mʋ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a. ꞌƐ dɩ a-ba ꞌlbhɔ ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌꞌlemnɩɩ -kpaa ꞌmnɛ ɛ, -a-bʋ ꞌye ɛ ꞌtɔ -kɔ mʋ. 8 A -gblee, ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ʋn kpʋnꞌo kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌlbhaꞌo, ꞌɔ ꞌꞌku ʋn poꞌo ꞌkwla.

9 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, Zezii -nynaꞌa-a ti, nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede, ꞌle ɔ na: -Bho a popo ꞌgwlʋti ꞌle, lee ɔ-bɔ -kpaayowli ꞌmnɔ ꞌke ꞌtraamʋ nʋ ꞌtɔꞌɔ? ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -kpaayowli ꞌmnɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ ɔ ꞌke ʋ-bʋ lbhʋnʋmʋ ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ -kpaa nyʋ -lrʋʋ lisie. 10 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, wludie -gbɛ -nɩꞌe ꞌle, ꞌɩnnɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa:

Sʋkpʋ -budupomʋ -baꞌa, ʋn nʋꞌa ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ʋn poꞌa ti, ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌye-ɛꞌo na ꞌɩnnɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -ɛ -ziꞌe sɩkpɩ ꞌwee. 11 Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ nʋꞌo, -ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkpi ti ꞌbho -aꞌba ꞌꞌyigbeyi.

12 Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɛ -see *ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ ꞌtʋ nʋ, -ɛkedɩmaa, ʋn yiboꞌo-o na ʋ-bʋ ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ʋn-ʋ ꞌybhaꞌo ʋn ꞌke ɔ kpʋn. Nyʋꞌa -dadudu ꞌzi -ɔ gbo. ꞌƐ dɩ ʋn -see ꞌybha ʋn ꞌke ɔ -bhla kpʋn, -ɛkedɩmaa, nyʋ ꞌmnʋꞌa -fanʋ ꞌlbhʋ -ʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ʋn ꞌye mu.

A ꞌꞌpɛle lapoo a ꞌke ꞌbhlʋkpayowli ꞌꞌnyɩ

(Matiee 22:15-22; Luukɩ 20:20-25)

13 Zɔ -lue ꞌzɔ ɔ, ʋn ꞌlbho-o *Faliziɛɛn gbɩ -ke *Elɔɔdɩꞌa -namʋꞌa nyʋ -lrʋʋ ʋn ꞌke *Zezii tiꞌcrɛ ꞌle ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, 14 ʋn ꞌye yi ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -a yiboꞌo-o -ɩn ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. -Bho koo nyɔ ꞌꞌdu nyɔklagba, -aꞌa ple ꞌɔ ꞌꞌyri. ꞌBho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, -bho -ɩn -ka wlu, -aꞌa ꞌkɩkle wlu ꞌꞌyi. -Ka -Lagɔ nʋꞌa nyɔ ꞌke -na ꞌtɩn, ꞌka-a -a tɔꞌɔ nyʋ. ꞌLe ʋn ꞌye -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba na: -A ꞌꞌpɛle lapoo. Ɛ -nmɔꞌɔ -kaa-a ti -a ꞌke ɛ nʋꞌa? -A ꞌꞌpɛle nɛ-ee, -ale -aꞌba ꞌꞌpɛle nɛ -le? ꞌTmʋʋ -amʋ! 15 ꞌLe ɔ na: A-a ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔn wɔn ꞌmʋ ꞌbhlemʋ. -Ka a ꞌlɛꞌɛ -laa, ɛ -se ꞌka-a a-a popo ꞌgwlʋti -ko. A-a ꞌbi-e -ɩnmʋ lemʋ ti a ꞌke ꞌɩnmʋ dɩ -kpʋn. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti. A -ya ꞌɩnmʋ mɔniyʋɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌye ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌbho wlu ꞌꞌdu! 16 ꞌLe ʋn -ke ɛ ꞌye yi. Ɔ na: Nyunyɔlru -ke ꞌnynɩ-ɩ -nɩꞌa -laa mɔniyʋɛ ꞌꞌkpi, yɔɔ -kɔ ꞌnɩꞌa? Ʋn na: ꞌBhlʋkpayowliklagba moꞌo. 17 Ɔ na: Kɩn. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho ꞌle a ꞌke lapoo ꞌꞌpɛle! -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho -lrɛɛ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ! Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti.

ꞌBho ꞌmɛmʋꞌa glusɔnamʋ leelɛ ꞌke ziꞌa?

(Matiee 22:23-33; Luukɩ 20:27-40)

18 A -gblee, ꞌle Zelizalɛɛmʋ, nyʋꞌa ꞌplan-a -nɩꞌa ꞌle -lrɛɛ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o *Sadiziɛɛn. -Kaa ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ, ʋn na: -Bho nyɔ ꞌmɛ ɛ, ꞌɔ -sɔ glu. Zɔ -lue ꞌmnɛ ꞌzɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa -lrʋʋ -yɛꞌɛ-ɛ *Zezii ꞌle ʋn na: 19 -Aꞌba -Tɔyi, -kaa -aꞌba ꞌꞌna *Moyiizɩ poꞌo gba -nɛɛ, ɔ na: -Bho nyɔ ꞌbhle ꞌnynɔ ꞌle ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunyukpasu ꞌbhle a, ꞌɩnnɔ kpaꞌa ꞌɔ -dɩgbanynɔ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌꞌyu ꞌwlʋ -nɩ. 20 ꞌBho-o ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛsɔn -nɩꞌo. Zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌkpa-a ꞌnynɔ, ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌmɛ, 21 ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -lrɔɔ ꞌye ꞌɔ -dɩgbanynɔ kpa. Ɔbɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌmɛ -lrɛɛ. 22 ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a, -ʋ -sieꞌa ꞌbho, ʋn ꞌꞌluoꞌo -dɩgbanynɔ ꞌmnʋ ꞌmʋ -lue -lue, ʋn -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ. -Dɩgbanynaakpʋ paꞌa ꞌle, ʋn ꞌmɛ-oꞌo -lrɛɛ. 23 ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn na ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌye-e glu -sɔ -mʋ a, ʋ-bʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛsɔn ꞌmnʋ ꞌle, koo ꞌwa ꞌꞌkpidɩ-ɩ ꞌye -nɩ mʋ ꞌbho ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋꞌa damʋꞌa? ꞌWa ꞌwee kpʋ ʋ ꞌko-oꞌo. -Bho ʋn -sɔ glu ꞌle, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌyɔɔ -ke ꞌnynɔ ʋn ꞌke ꞌꞌduꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ!

24 ꞌLe Zezii na: -Yɛ ꞌma-a ꞌmɛmʋꞌa glusɔɛꞌɛ dɩ, a -see lɛ -lue ꞌtɩn ꞌmʋtiꞌwɔn. A-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi, -ɛkedɩmaa, a se -Lagɔꞌɔ wlu yibo ꞌle a se ꞌɔ wɔnkuɛ yibo -lrɛɛ. 25 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -da ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ -nɩ mʋ, kpʋkpɛɛ -see ti-nɩ yi. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ka ꞌwa tinɩɛ -nɩꞌa, ꞌka-a nyunyuꞌa tinɩɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ. 26 -Bho a na ꞌmɛmʋ -see glu -sɔ yi a, a-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi. Dɩ *Moyiizɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -da -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle -gamnɩgɩ ꞌmʋ, dɩ ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnɔ, a -see ɩ -bhla ꞌbɔꞌwɔn ke? -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa: Aꞌba ꞌꞌnaklɩgbɩ ꞌꞌwe, *Ablaamʋ, *Izaakɩ -ke *Zakɔɔpʋ, ꞌɩnmɔ -Lagɔ, ꞌɩnmɔ -ke ʋn bhlaꞌa *-ybhɛybhɛtite, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! 27 ꞌKa-a -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo Moyiizɩ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ Ablaamʋ, Izaakɩ -ke Zakɔɔpʋ ꞌꞌwe ꞌmnʋ, ʋn ꞌmɛ-ɛꞌo see. ꞌLe, -bho -Lagɔ na: ꞌƖnmɔ -ke ʋn bhlaꞌa -ybhɛybhɛtite, ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ na, ʋn -nɩꞌe-e -bhla ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi; -bho ꞌwla a, ꞌle ɔ ꞌke ʋ glu -za. A -gblee, -kaabonyʋ -ke ɔ -naꞌa, ꞌka-a ꞌwa ꞌwee -nɩꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Lɛ aꞌba ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! ꞌƐ dɩ ꞌɩn nʋꞌo na: A-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi.

Yɛɛ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ gbaklagbaꞌa?

(Matiee 22:34-40; Luukɩ 10:25-28)

28 -Da *Zezii -ke *Sadiziɛɛn ꞌmnʋ -nɩꞌa deponamʋ, *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yiboyi -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. -Ka Zezii ꞌꞌduꞌa Sadiziɛɛn ꞌꞌweꞌa wlu ꞌꞌkpi -ka -zɛgɛka, ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li, ɔ ꞌnyni -ɔ li ɔ ꞌke ɔ tidede ꞌle ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌle *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle, gba yɛɛ kuꞌo wɔn -a ꞌke ꞌꞌyi-kpʋn -ɛ -ziꞌe ꞌya ꞌweeꞌa? 29 ꞌLe ɔ na: -Lagɔꞌɔ gba -ɛ kuꞌa wɔn tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: *Izrayɛɛlɩkɔmʋ, a po -lokui, -aꞌba -Kɔyi, -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ. 30 ꞌƐ dɩ -ɩn ꞌke -aꞌa -Kɔyi -Lagɔꞌɔ dɩ -kma. -Ɩn ꞌke ɔ -aꞌa -pɔlʋꞌa klɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle -aꞌa ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ klɛ ti -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, lɩ ꞌwee -a nʋꞌa, -ɩn ꞌke ɩ nʋ ꞌɔ dɩ. -Kaa -ɩn ꞌke ꞌɔ dɩ -kma. 31 -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ gbaꞌa ꞌsɔnnɛ, -ɛ kuꞌa wɔn, -a ꞌka ꞌꞌyi-kpʋn -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩ! Gba -lrɛɛ, -ɛ ꞌka wɔnku, -ɛ ꞌka ɩ-bɩ ꞌsɔn -nɩɩ -zi, ɛ se -nɩ.

32 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ na: Kɩn, -aꞌba -Tɔyi, ꞌka-a moꞌo. -Ziadɩ -ɩn -nɩꞌe ꞌmʋzanamʋ. -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ, ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ. ꞌBho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -Lagɔ -lrɔɔ se ꞌbho -nɩ. 33 ꞌLe ɛ ꞌmʋ nyɔ ꞌke ꞌɔ dɩ -kma moꞌo ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ, ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ klɛ ti ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, lɩ ꞌwee ɔ ꞌka nʋ, ɔ nʋ ɩ ꞌɔ dɩ! -Kaa ɔ ꞌke ꞌɔ dɩ -kma. -Ka ɔ -kmaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, ꞌka-a ɔ ꞌke ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ -kma. ꞌBho -Lagɔꞌɔ ꞌsragazanamʋ, -ka nyɔ-ɔ yaꞌa nmi ʋn-ʋ ꞌlbhɛ ꞌɛ ʋn-ʋ po ꞌɛ ꞌꞌyri muaa ꞌwee, -a ꞌye ꞌna-a -nʋ -mʋ kplokplo, -a ꞌye-e lɩ -lrɩɩ -ya -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌsraga ꞌmʋ -za kplokplo, -bho koo -ɩn nʋ -kaa, bhubhuyitiꞌa lɩ moꞌo. Ɩ-bɩ gba ꞌsɔn -nɩɩ, -bho -ɩn -kpʋn nɩ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ kuꞌo wɔn, -ɩ -ziꞌe ꞌsragazɛɛ. 34 Nyɔ ꞌmnɔ -zɛ ꞌɛ -kaa ꞌmʋ -ka -zɛgɛka, Zezii na: -Ɩn -nɩꞌe-e -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩꞌa ꞌzɔ ꞌmʋtiwɔnnamʋ ꞌle ɔ ꞌke -ɩnmʋ -kɔ. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, nyɔ -lrɔɔ -see ꞌtɔ ꞌybha ɔ ꞌke ɔ dɩ -lrɩɩ tidede.

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌmo-o *Daviidɩꞌa -kɔyi

(Matiee 22:41-46; Luukɩ 20:41-44)

35 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii muꞌo ꞌle-e *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. Ɔ nyniꞌa ꞌle, -da ɔ -nɩꞌa nyʋ -tɔnamʋ a, ɔ dede ꞌnʋ-ʋ dɩ -lue gbɛ ti ꞌle ɔ na: *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -ɔ ꞌka yi, -aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu ɔ ꞌke ꞌꞌdu. Kɩn, ꞌka-a moꞌo. 36 ꞌLe, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? Ɔ-bɔ Daviidɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌtmʋʋ nɔ-oꞌo ɔ ꞌye wlu -nɛɛ ꞌcnɩ:

ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo -kaa ꞌan -Kɔyi: -Zi -laa ꞌan ꞌꞌtroli -ɩn ꞌke ti-de ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa tʋꞌa nyʋ wɔn-zi.

37 -Bho Daviidɩ ꞌlɛ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ -kɔyi. Ɔ-bɔ ꞌma-a Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, -bho Daviidɩ -kɔ ɔ ꞌɔ -kɔyi-i ꞌla ꞌle, koo ꞌɛ ꞌzɔ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa?

*Zezii na: A-bʋ poꞌa ꞌɩnmʋ -lokui a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌbho *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋꞌa damʋ

(Matiee 23:1-36; Luukɩ 20:45-47)

Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌpo-o -bhla *Zezii -lokui ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 38 Zɔ -lue ꞌzɔ, ɔ -nɩ ꞌʋ -tɔnamʋ, ɔ na: ꞌBho *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋꞌa damʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Bho ʋn -pa ꞌwa ꞌnynɩbhlevilɔbanɩ ꞌmʋ, -bho -die -gwɛ ꞌle, ʋn ꞌybha-oꞌo nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra, ʋn ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn -ke ʋn ꞌke ꞌyɩye. 39 ꞌLe *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke kpizɩgɩ ꞌꞌkpi -de ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra. -Bho nyʋklɩgbɩ ꞌꞌdu gɔ ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌla a, ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke ꞌnynɩbhlekpi ꞌꞌkpi -de ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra -lrɛɛ. 40 -Bho ʋn -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, nyʋ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌduꞌa dɩ, ꞌka-a ʋn ꞌbhle ɛꞌo kplokplokplo. Ʋn-ʋ nʋꞌa -bhla -kaa a, ʋn-ʋ ꞌlbha-a -dɩgbanynʋkpakpɩ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ zʋ ꞌʋ lɩ kwa ꞌmʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ -zigle -tu -mʋ tenyɩ.

ꞌꞌPʋanlbhadɩgbanynaakpʋ -lueꞌa ꞌjɛ

(Luukɩ 21:1-4)

41 A -gblee, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mɔnilipolɩ -nɩꞌe ꞌle. Mɔni ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ ɔ, ꞌle-e ʋn-ʋ po ɩꞌo. ꞌYa -lue ꞌꞌtroli *Zezii -deꞌe ti. -Ka nyʋ-ʋ poꞌa ꞌle mɔni ꞌle ɔ-ɔ gbʋꞌo ꞌna ya. ꞌꞌWlilɩbhlemʋ ꞌꞌwe-e yiꞌa, ʋn-ʋ poꞌo ꞌle-e mɔniꞌa -dadudu, 42 ꞌle ꞌnynaakpʋ -lue ꞌye yi. ꞌꞌPʋanlbhadɩgbanynaakpʋ moꞌo. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn poꞌo ꞌle-e mɔniyɔ ꞌsɔn. 43 Ʋn po ꞌɩ ꞌle, Zezii ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌle *ꞌɔ -namʋ gbo, ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ, ɔ na: A ꞌye-e ꞌnynaakpʋ -nʋʋ liꞌa! Mɔniyɔ ꞌsɔn, ꞌɩnnɩ ʋn poꞌo ꞌle mɔnilipolɛ ꞌli. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ -dɩgbanynaakpʋ -nʋʋ, ꞌmna-aꞌa damʋ, ꞌɩnnʋ poꞌo ꞌle mɔniꞌa -dadudu, -ʋ -ziꞌe nyʋ ꞌwee poꞌa ꞌle mɔni. 44 -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyʋ -yʋ poꞌa ꞌle mɔniꞌa -dadudu, mɔni -ɩ seꞌa dɩ ꞌꞌkpi ꞌbhle, ꞌɩnnɩ ʋn poꞌo ꞌle. -Yɛ ꞌma-a ʋ-bʋ a, mɔni -gbɩ ʋn ꞌbhleꞌa ʋn ꞌke ꞌka li, ꞌya klɛ ʋn poꞌo ꞌle.

13

*Zezii -zaꞌa-a *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa wawadɩ ꞌmʋ

(Matiee 24:1-2; Luukɩ 21:5-6)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌda-a ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. -Da ʋn -nɩꞌa ꞌdanamʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌtmʋʋ nɔ-oꞌo, ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, -gblee, sɩkpɩmii -ke ꞌꞌbhi ʋn -po -nɩꞌa -bidi -nɩɩ, ꞌya gʋgɔbolɛ se -nɩ. -Ka -zɛgɛkaꞌa ꞌꞌbhuo ʋn po ɩꞌo ꞌle ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili tenyɩ. 2 ꞌLe ɔ na: Kɩn, -bidi -a ꞌyeꞌa li a, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ -wa -mʋ ꞌwee ꞌle ʋn ꞌke ɩ ti-za, ꞌya lɛ -lue komu -see ꞌbho -sie yi.

ꞌBho ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ ꞌꞌyi sɩasɩaa-a ꞌyeꞌa -yi mʋ, ꞌya dɩ

(Matiee 24:3-28; Luukɩ 21:7-24)

3 Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌzrɔpoɛ ꞌꞌyi a, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌle Olivieegɔgɔ ꞌꞌkpi ꞌya, *ꞌƆ -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ nyiɛ: *ꞌPiɛlɩ, Zaakɩ, *ꞌZaan -ke Andree, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ -ke ɔ muꞌo. ꞌLe -gɔgɔ ꞌꞌkpi ꞌmnɔ, ꞌle-e ʋn -deꞌe ti. ꞌNɔɔ ʋn -deꞌa ti, *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo-o ge ꞌʋ ꞌꞌyi ꞌꞌtɩklɩlɩ. ꞌLe ʋn ꞌye Zezii tidede, ʋn na: 4 -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa ꞌꞌkpidɩ -ɩn -zaꞌa ꞌtraamʋ ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -wa mʋ ꞌle, -bhlaaka ꞌɛ -nɔɔ ꞌke nyniꞌa? Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, -bho ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -ka ꞌwlʋ, leelɛ -a ꞌke ɩ ꞌmʋyibo -nɩꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ! 5 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu ɔ na: A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle nyɔ -kaa amʋ -tɔɔ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa. 6 Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ -lue -lue, ꞌƖnmɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! ꞌKa-a ʋn-ʋ ꞌye ꞌlɛ mʋ ꞌle ʋn ꞌke nyʋꞌa -dadudu dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa. 7 ꞌBho ꞌmnɔ, -bho tʋɩ -ka ꞌle a ꞌꞌbhli-i vɔɛ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! -Bho a ꞌwɔn ꞌle ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpiꞌa tʋꞌa vɔvɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbɔ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le -lrɛɛ! Tʋɩ ꞌmnɩ, ɩ-ɩ ꞌye-e -vɔ-ɛ -mʋ. Ɛ -se -bhla ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ -ko. 8 ꞌBhlʋkpa -lrɛɛꞌɛ nyʋ -ke ꞌbhlʋkpa -lrɛɛꞌɛ nyʋ-ʋ ꞌye-e tʋ -vɔ -mʋ ꞌle ꞌbhɩɔ -lrɔɔꞌɔ nyʋ -ke ꞌbhɩɔ -lrɔɔꞌɔ nyʋ ꞌke vɔ. ꞌLe ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ꞌbhlʋkpa-a ꞌye -trɛ mʋ ꞌle ꞌmʋ ꞌke ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi tiyi. ꞌYa ꞌwee-e ꞌmo-o ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ ꞌnyaanamʋ. 9-10 ꞌBhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbʋꞌwɔn -tanyɩ-ɔ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyitiinɔɔ ꞌke nyni moꞌo. -Yɛ ꞌma-a a-bʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌa amʋ, ꞌya damʋ. ꞌƖn na, ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ -zigle -tu -mʋ, ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ ꞌꞌsɛɛn -mʋ. ꞌAn dɩ ʋn-ʋ ꞌye amʋ -kpʋn mʋ ꞌle ʋn ꞌke amʋ ꞌbhlɩkpɩyowli -ke ꞌbhɩɔ ꞌꞌweꞌa wɔnyi kpa ꞌle ʋn ꞌke amʋ -zigle -tu. ꞌBho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌan ꞌꞌdɩ a-a ꞌye -za mʋ. 11 -Bho a nyni ꞌle -zigle ꞌmʋ ti a, ꞌbho dɩ -yɩ a ꞌka ꞌmʋ-za, ꞌya damʋ, nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le, -ɛkedɩmaa, ꞌbho ꞌmnɔ, dɩ a-a ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ɩ amʋ -tɔ mʋ, le a ꞌke ɩ ꞌmʋ-za! 12 Nyʋ -lrʋʋ, -bho koo ɛ ꞌꞌdu ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu o, ꞌle ɛ ꞌke ꞌwa ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌdu o, ʋn-ʋ ꞌye -ʋ tʋ wɔn-po -mʋ ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. ꞌLe -lrʋʋ ꞌke ꞌwa -kɔkɔmʋ tʋ wɔnpo ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌlbha ꞌle ʋn ꞌke ꞌmɛ. 13 A-bʋ -yʋʋ, ꞌan ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpiꞌa dɩ, nyʋ ꞌwee-e ꞌye-e amʋ ꞌmʋꞌnyɛ -mʋ. ꞌKa-a ɩ-ɩ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ. Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi -ku mʋ, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌpʋn mʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

14 A -gblee, lɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌnyinynilɛ, -ɛ nyniꞌa ꞌbhlʋkpa wɔn, ꞌɩnnɛ ꞌye -yi mʋ, ꞌle, -da ɛ seꞌa ti-nmɔ ɔ, ɛ ꞌke ꞌbho -nɩ. (Wlu -nɩɩ, ɩ ꞌbhle-e ꞌzɔ. Nyɔ -yɔ zrɩ ꞌɩ a, ɔ -de nɩ -pɔlʋ ti ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn!) -Nɔɔ -ke ti lɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌyeꞌa -yi mʋ a, -yʋ ꞌma-a Zideekɔmʋ a, ʋn ple ʋn ꞌke ꞌle trɩ ꞌꞌkpi mu! 15 ꞌꞌBhlegboꞌa -da nyʋ-ʋ po nɩꞌa ꞌꞌzrɔ ꞌꞌjiazɔ ɔ, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho -nɩ mʋ, -bho ꞌɛ -nɔɔ nyni a, ꞌɔ pa ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli, ꞌɔ ꞌꞌluo ꞌɔ -kɔkɔlɛ ꞌmʋ -le! Ɔ -cɛ -nɩ ꞌbho ɔ ꞌke ple -nalo! 16 Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa -kpaa ꞌmʋ -nɩ mʋ, ꞌɔ yi gwlɔ ꞌmʋ, ꞌɔ pa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo, ꞌɔ ꞌꞌluo ꞌɔ ꞌꞌyriɛ ꞌmʋ -le! Ɔ -cɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ple -nalo! 17 -Yeee! Ngazedɩ! ꞌɛ -nɔɔ ti, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌyeꞌa -nɩgblɩɩ ꞌbhle mʋ -ke -yʋ ꞌyeꞌa ꞌnyanyayreetɩ ꞌꞌkpiꞌbhle mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e -sɩa -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! 18 ꞌƐ dɩ, a bhade -Lagɔ li ꞌle ɛ -kaa ꞌꞌgudabhla yi, -ɛkedɩmaa, ɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ. 19 ꞌƐ dɩ ꞌɛ -nɔɔ tiꞌa ꞌkleyeɛɛ ꞌsɔnnɛ -see -nɩ yi. Ɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ. -Da -Lagɔ -yaꞌa ꞌkmʋ ti, ɛ -kaa -zɩan ꞌꞌkpi-i bhla, nyɔ -see ꞌɛ ꞌkleyeɛɛlɛtu ꞌye ke -bhla. Ɛbɛ ꞌmnɛ, -bho ɛ zi, nyɔ -see ꞌtɔ ꞌɛ -lrɛɛ ꞌye yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 20 -Aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ -see ꞌybha nyunyuꞌa ꞌwee ꞌke -gwɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌybhaꞌo ɔ ꞌke ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌwɩ ꞌꞌyiꞌꞌpli. ꞌƆ -nʋ ɔ -zaꞌa ꞌbhoꞌa dɩ, ɔ-ɔ ꞌye ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌꞌyiꞌꞌpli mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌkleyeɛɛ wɔn ꞌmʋ cɛ. 21 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -bho nyɔ na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe -laa, ꞌle ɔ ꞌke na: ꞌƖnnɔ -nɩꞌe ꞌlelaa, nʋ a, aꞌba ꞌlɩ ɩ -ziadɩ -le! 22 Nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌmʋ-sɔ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌla. Ʋn-ʋ ꞌye-e -kaa ꞌlɛ -mʋ, ɛ -se -Lagɔ -zʋ ʋ ꞌbho -ko. -Lrʋʋ-ʋ ꞌye-e -kaa ꞌlɛ -mʋ: -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -a ꞌꞌduꞌo. Ɛ -se -Lagɔ lbho ʋ -ko -lrɛɛ. Ʋbʋ ꞌmnʋ, *wɔnkulɩ ꞌka -tɔ na, -Lagɔꞌɔ -nʋ ʋn ꞌꞌduꞌo, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ. ꞌKa-a ʋn-ʋ ꞌye -nʋ mʋ, ꞌle, -yʋ -ke ꞌꞌbhi ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ʋn ꞌke ʋ -tɔɔ ꞌꞌmaa. 23 ꞌƐ dɩ, ꞌan -namʋ-a, ꞌbho ɩ-bɩ dɩ ꞌwee ꞌmnɩꞌa damʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ see.

*Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu *Zezii na ɔ-ɔ ꞌyi-e le

(Matiee 24:29-31; Luukɩ 21:25-28)

24 A -gblee, -bho ꞌkleyenɔɔ ꞌmnɛ zi a, ꞌyrʋ-ʋ ꞌye-e -kpe -mʋ ꞌle -kuyre ꞌke kpʋn ꞌle ꞌcʋ -see -fan yi, 25 ꞌle ꞌcʋdrɩ ꞌke ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌwlʋ, ɩ ꞌke ꞌzɔ ꞌkpa ꞌle lɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌke gbugbluo. 26 -Bho lɩꞌa klɛ ꞌmnɩ zi ꞌtɔ -kaa a, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ -yi -nɩ -mʋ. Wɔnkuɛklagba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌɩn ꞌke nyʋ -kɔ. -Ka ꞌyrʋꞌa -vlavlɩ -nɩꞌa, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye -nɩ mʋ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye. 27 ꞌLe ꞌɩn ꞌke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌbhlɩkpɩꞌa ꞌꞌkete ꞌwee ꞌꞌyi lbho ʋn ꞌke mu, -Lagɔꞌɔ -nʋ -yʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa klɛ ꞌla, ʋn ꞌke ʋ ꞌꞌlruꞌgbʋʋ.

Figieetu ꞌꞌkpiꞌa ꞌmʋyibolɛ

(Matiee 24:32-35; Luukɩ 21:29-33)

28 Tu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa figiee, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ ɛ-ɛ tɔꞌɔ amʋ a, a ꞌwɛn ɛ ꞌmʋti -ka -zɛgɛka! Tu ꞌmnɛ, -bho ɛ -ka tɔpɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɛ -trotronɔɔ -nɩꞌe-e nyninamʋ. 29 -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, -bho ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -ka ꞌwlʋ a, -ka ꞌan leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, a yibo ꞌna. 30 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌtraamʋ ti, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -see ꞌmɛ yi ꞌle ɩbɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. 31 ꞌƖn na, -bho koo yaku -ke ꞌbhlʋkpa -sɔ ti, ꞌan wɔn ꞌmʋꞌa wlu ꞌmo-o -ziadɩ, ɛ -see ꞌplʋ ꞌkpa yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

-Nɔɔ -ke ti ꞌbhlʋkpa ꞌka ꞌꞌyiꞌꞌtii, -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn-ɩ yibo nɛꞌo

(Matiee 24:36-44)

32 ꞌLe Zezii ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu, ɔ na: -Nɔɔ -ke ti ɩbɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ, nyɔ se ɛ yibo. -Lagɔꞌɔ -dalbhomʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌꞌbhi se ɛ yibo, ꞌɩnmɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌbhuo, se ɛ yibo. ꞌAn -tɩta -Lagɔ -nɩ -lue, ꞌɩnnɔ yibo nɛꞌo. 33 ꞌƐ dɩ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, aꞌba ꞌmate ti -le, a yaa ꞌmʋti, -ɛkedɩmaa, -nɔɔ -ke ti ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, a se ɛ yibo. 34 -Ka, -bho nyɔklagba -ka ꞌlɩkpada-a mu ꞌle ɔ-ɔ sieꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ꞌɔ lbhʋnʋmʋ li, ɔ-ɔ ꞌgblee ꞌnʋ lbhʋ ꞌꞌyiti -lue -lue ꞌle ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌa -kaa ꞌꞌbhlegboꞌa lifuoyi: -Fuo ꞌꞌbhlegbo li, -aꞌa ꞌmʋ -le!, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ. 35 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ: ꞌɛ dɩ a yaa ꞌmʋti, aꞌba ꞌmate ti -le, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnmɔ, aꞌba -yowli, -nɔɔ -ke ti ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, a se ɛ yibo. -Bheje -bho -kʋtamnɩ -ka ꞌmʋti-ikpe maa, -bheje dodogwia maa, -bho -antanyɩsʋʋn zro maa, -bheje -bho zɔꞌɔ ꞌꞌyri -ka ꞌle-e yi maa, a se yibo. 36-37 ꞌƖn-ɩ ꞌye-e -yi -mʋ ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌzɔꞌdaa. ꞌKa ꞌmnɔꞌɔ dɩ, aꞌba ꞌmate ti -le, a yaa ꞌmʋti! ꞌꞌDɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌa -laa amʋ ꞌmʋ, nyʋ ꞌweeꞌa lɛ moꞌo.

14

*ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ ꞌꞌwe ꞌꞌdu-o *Zezii dɩ ꞌꞌkpi

(Matiee 26:1-5; Luukɩ 22:1-2; ꞌZaan 11:45-53)

1 *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ -nɩꞌe-e nyninamʋ. -Bho ɛ-bɛ gɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌwɩ nyni a, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌɛ ꞌꞌbuulɛ gboꞌbhle, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ liꞌo. ꞌWa li ꞌꞌflɔɔ -lrɛɛ ꞌle ꞌwɩ -mɛɛsɔn-ɔ ziꞌo. Ɛ-bɛ gɔ ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌsɔn-ɔ -sieꞌe ꞌbho nya, ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe-e bhagaꞌa dɩ, -ka ʋn ꞌka -nyna ʋn ꞌka Zezii fɛ ꞌzɔ -pa ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ kpʋn, ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌlbha ɔ ꞌka ꞌmɛ, ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌna ti. 2 ꞌƐ dɩ ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌtɩtmʋʋꞌo ꞌle ʋn na: -Bho -a ꞌke ɔ kpʋn a, -aꞌba -kpʋn -nɩ nɔ ꞌbho gɔꞌɔ zɔ -le! ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyunyu -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ʋn -kaa -amʋ tʋ gbo -ya.

ꞌNynaakpʋ -lue ꞌwla-a *Zezii ꞌcna ꞌꞌlru

(Matiee 26:6-13; ꞌZaan 12:1-8)

3 Ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, *Zezii -nɩꞌe-e ꞌbho Bɛtanii. Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, -ɔ ꞌpʋnꞌa *lalʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ɔ -nɩꞌo. Zezii -nɩ linamʋ ꞌle ꞌnynaakpʋ -lue ꞌye ɔ ꞌbho -yɛ. Ʋn ꞌbhle-e kpanatoope -lue -kwa. Sʋkpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *alɩbaatɩ, ꞌɛ kpana moꞌo. ꞌCna -lue -gbɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ. Ɛ-bɛ ꞌcna ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌnaadɩ. Ɛ-ɛ ꞌpo-o ngnɛzɛgɛ ꞌle ꞌɛ ꞌpɛlʋ -kmuꞌo ꞌꞌyi tenyɩ. Kpana ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌbhleꞌe kwa ʋn ꞌye yi. Ʋn nyniꞌa Zezii li, ʋn ꞌcɛ -ɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɛ ꞌlimʋꞌa ꞌcna-a -nɩꞌa ꞌle, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlɔ ꞌɔ ꞌꞌlru. 4 ꞌNynaakpʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ɛ -see ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌtʋ nʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌꞌwʋnwanꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɔɔ! A -gblee, ꞌcna -ɛ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ʋn lʋkwlaꞌa ti. ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ. 5 -Bho ɛ -po-ɛ ꞌkɩ ꞌpɛlʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke nyɔꞌɔ zʋn ꞌliꞌa ꞌꞌpɛlemɔni ꞌmʋ-zi ꞌle ɩ ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyitiꞌgble-ɛ, ꞌle ʋn-ʋ wlu ꞌnʋ ꞌꞌlruli. 6 Zezii ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ na: A -zʋ ʋ wɔn li! Leedɩ a-a sɩa nɩ ꞌnʋꞌa? Aꞌba nʋ -kaa -le! Lɛzɛgɛ ʋn nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli. 7 -Yʋ ꞌma-a ꞌꞌpʋanlbhamʋ a, a -ke ʋn -nɩꞌe-e -bhla ꞌnɔɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Bho a ꞌybha, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ʋ -zɩgɩ ꞌꞌlrulinʋ. ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. 8 -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, -bho nyʋ -ka ꞌɩnmʋ ti-inmaze, ꞌcna ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruꞌwla, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlaꞌa -laa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru -nalo. Lɛ -yɛ ʋbʋ ꞌbhɛɛꞌɛ, ꞌɩnnɛ ʋn nʋꞌo. 9 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, lɛ ʋn nʋꞌa, nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɛ ꞌꞌdɩ -za -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -da ꞌwee ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -kpa mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za -mʋ.

Zidaa ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke *Zezii *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌwe -jeyi ꞌꞌnyɩ

(Matiee 26:14-16; Luukɩ 22:3-6)

10 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, Zidaa Isikaliyoo -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌwe -yɛ, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: ꞌƖn yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ *Zezii -jeyi ꞌꞌnyɩ. 11 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn na: -Ao! -A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. -A ꞌye-e -ɩnmʋ mɔni ꞌꞌnyɩ -mʋ. ꞌWa ꞌwee nʋꞌa -kaa, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ -ʋꞌo. -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, -ka ɔ ꞌka -nyna ꞌle ɔ ꞌkʋ ʋ Zezii -jeyi ꞌꞌnyɩ, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti.

*Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ-ʋ ꞌli-e *ꞌPaakɩꞌa lililɛ

(Matiee 26:17-30; Luukɩ 22:7-23; ꞌZaan 13:21-30; 1 Kɔ 11:23-25)

12 A -gblee, ꞌle *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌye nyni. ꞌBho ꞌɛ -antanyɩzɔ, *ꞌbhlabhlɩgbudɩ ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌo, ʋn-ʋ zaꞌa *ꞌsraga ꞌle ʋn-ʋ li nɩꞌe ꞌwa ꞌꞌbhlegbo -lue -lue. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o *ꞌPaakɩꞌa gɔ. Gɔ ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌwɩ nyniꞌa, ꞌle *Zeziiꞌa -namʋ ꞌye ɔ -kaa tidede, ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -bho -a -ka ꞌPaakɩ-ɩ po, lililɩ -a ꞌka li, doo -ɩn ꞌybhaꞌa -a ꞌke mu -a ꞌke ɩ -pi -nɩꞌa? 13 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌsɔn lbho, ɔ na: A mu ꞌbho Zelizalɛɛmʋ! -Bho a -ka ꞌbho-o nyni, a-a ꞌye-e nyɔ -lue ꞌye -mʋ, ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnitoko, a -ke ɔ mu! 14 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌbho ꞌꞌbhlegbo -lue -pa -mʋ. A -ke ɔ pa ꞌbho, ꞌle a ꞌke -kaa ꞌꞌbhlegboyowli ꞌtmʋʋ: -Aꞌba -Tɔyi Zezii na, ɔ ꞌybha-oꞌo ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌke -laa ꞌPaakɩꞌa lililɩ -li -nɩ. ꞌƐ dɩ ɔ nʋꞌo: -Tɔ -amʋ -bududie -lue da -a -ke ʋn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ -li -nɩ. 15 -Bho a ꞌlɔ ɔ -kaa ꞌꞌyi a, ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌɔ yayibuduꞌa ꞌꞌdie -lue da -tɔ -mʋ. ꞌƐ ꞌlimʋ nmaze-ɛꞌɛ -nalo ꞌle ꞌꞌkpilinɩlɩꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌle. -Bho a pi a, ꞌle-e -a ꞌke -li -nɩ. 16 ꞌKa-a Zezii ꞌtmʋʋ nʋꞌo, ꞌle ʋn ꞌye mu. Ʋn nyniꞌa ꞌbho gwlɔ ꞌmʋ, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ ziꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɩ-bɩ lililɩ ꞌmnɩ pi.

17 ꞌꞌJiazɔ nyniꞌa a, ꞌle Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌye linamʋ mu. 18 Ʋn -nɩ linamʋ ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, -ɔ -ke -a -nɩꞌa -dalue -li -nɩnamʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. 19 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌgwlʋ -nyniꞌe-e ꞌwa ꞌwee li ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi zikezikezike: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? 20 ꞌLe ɔ na: A-bʋ ꞌan -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -nʋʋ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue moꞌo: -ɔ -ke ꞌɩn -nɩꞌa -laa -zapʋ -lue kɔ lililɛ ꞌsmanamʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. 21 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ, ꞌka-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. -Yeee! Ngazedɩ! Nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɔ ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ se ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi a, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili! ꞌKa-a Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi.

22 Ʋn -nɩꞌa linamʋ ꞌle Zezii ꞌye ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: A kpʋn a ꞌke li, ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ moꞌo, ꞌan ku moꞌo. 23 ꞌLe ɔ ꞌye duvɛɛnꞌɛ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ꞌwa ꞌwee ꞌye ɛ ꞌna. 24 ꞌLe ɔ na: Duvɛɛn a ꞌnaꞌa -laa, ꞌan nymɔ moꞌo. ꞌAn nymɔ ꞌmnɛ, nyʋ ꞌꞌweꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ɛ-ɛ ꞌye tiꞌwla mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Lagɔ -ke nyunyu ꞌke -ybhɛybhɛtite bhla, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛꞌɛ nymɔ moꞌo. 25 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ duvɛɛn ꞌna yi. -Da -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ -nɩ mʋ a, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a-a ꞌye duvɛɛn -lrɛɛ ꞌna -nɩ mʋ.

26 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPaakɩꞌa ꞌlʋɩ-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye ɩ bhle. Ʋn gwɛꞌɛ bhlebhlea ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌle Olivieegɔgɔ ꞌꞌkpi -bhoga -mu -nɩ.

*Zezii na *ꞌPiɛlɩ-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ

(Matiee 26:31-35; Luukɩ 22:31-34; ꞌZaan 13:36-38)

27 Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle *Zezii ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: A -gblee, aꞌba ꞌwee, a-a ꞌye-e ꞌan dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ kli ꞌwlʋ. -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -Lagɔ na:

ꞌƖn-ɩ ꞌye-e *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyi ꞌlbha -mʋ ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ꞌɔ *ꞌbhlabhlɩ ꞌke tibʋba.

ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. 28 ꞌƐ dɩ ꞌɩn na: -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi -nyni -mʋ -tanyɩ ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌɩnmʋ -yɛ. 29 ꞌLe *ꞌPiɛlɩ na: -Bho ʋ-bee -yʋʋ -za -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ kli ꞌwlʋ, ꞌɛ dɩ, ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn -see -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 30 ꞌLe Zezii na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩanꞌa ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo, -bhladɩ -sʋʋn -ka kpɛ ꞌsɔn-ɔ zro nɩ, -ɩnmɔ ꞌPiɛlɩ, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo. 31 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPiɛlɩꞌa -pɔlʋ -see bhlu ꞌle ɔ na: -Ɩn na, leelɛ! -Aꞌa ꞌlɛ ꞌna -le! ꞌƖn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyidepo ꞌle ꞌɩn ꞌke na ꞌɩn se -ɩnmʋ yibo, nʋ, -gba, ꞌɩn se ɛ ꞌbhɛɛ. -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌmɛnamʋ, ꞌɩn -ke -ɩn -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌke -dalue -pa -nɩ moꞌo. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a *Zeziiꞌa -namʋ ꞌwee ꞌlɛꞌo.

*Zezii ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo ꞌbho Gɛsɩmanee

(Matiee 26:36-46; Luukɩ 22:39-46)

32 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e -da -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gɛsɩmanee. Ʋn nyniꞌa ꞌbho, ꞌle Zezii na: A -de -bhla -laa ti, a ꞌke ꞌɩnmʋ -fuo. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po ꞌle ꞌɩn ꞌke le yi. 33 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyʋ tan -za: *ꞌPiɛlɩ-e, Zaakɩ -ke *ꞌZaan, ꞌɩnnʋ -ke ɔ muꞌo. Ɔ -ke ʋn -nɩꞌa munamʋ, nymɔ-ɔ ꞌꞌsi -ɔ ꞌgwlʋ tenyɩ ꞌle ꞌɔ ꞌkpɩ-ɩ mɛꞌɛ li. 34 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: ꞌGwlʋlinyniɛ gbutaꞌa-a ꞌan -pɔlʋ. ꞌƐ dɩ a fuo -laa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po. A de yra, aꞌba ꞌmʋ -leꞌꞌa! 35 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nya tinyni -sɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbhlʋgbɔ tisro, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkwla ꞌꞌjri ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔ wɔn gbo po, -bho ɔ ꞌybha ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌkleyeɛɛ gbo-tɛ. 36 Ɔ na: -Yeee! ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -ɩn -bodɩ, lɛ-ɛ ꞌka wɔnku, ꞌɛ lɛtu se -nɩ. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -tɛ ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ -nɛɛ gbo! -Yɛ ꞌma-a -aꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ɛ -se ꞌan nɛ -ko. 37 Ɔ bhadeꞌa -kaa a, ɔ ꞌmu-o ꞌle ꞌɔ -namʋ tan ꞌꞌtroli le. Ɔ -ka nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌPiɛlɩ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩɩn! Simɔɔ, ꞌmʋmʋaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ -ɩn ꞌbhleꞌa? A -see -dagbɛ -gwle ke, -a ꞌmʋ ꞌko-aꞌa? 38 ꞌƐ dɩ, a de yra, aꞌba ꞌmʋ -le, a ꞌke -Lagɔ libhade, -bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌdɩn amʋ ti, -yɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a -kɩɩ ɩ nʋ, -ɛkedɩmaa, nyunyɔpɔlʋ -mnɛɛ, ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke -zɩgɩ nʋ, nyunyɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌfɩɩnꞌe ꞌmʋꞌa dɩ moꞌo. 39 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ le po, -ka ɔ bhade ꞌka -tanyɩ, ɔ ꞌye ꞌna -Lagɔ libhade, 40 ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ -namʋ tan ꞌmnʋ ꞌꞌtroli le mu. Ɔ -ka ꞌle-e nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo -lrɛɛ. -Lreeka ʋn -sɔꞌɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋꞌa dɩ ʋn -see ɔ ꞌꞌdapo. 41 ꞌƐ kpɛ tannɛ, ɔ mu-oꞌo ɔ ꞌye le yi. Ɔ -ka ꞌle-e nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo -lrɛɛ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌMʋmʋaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ a ꞌbhleꞌo ꞌle a -deꞌe ti bhubhuyitiꞌa? Ɛ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌan -nɔɔ nyni-oꞌo. A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌtraamʋꞌa ꞌꞌbhuo ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ. 42 ꞌƐ dɩ, a -sɔ ꞌmʋ, -a ꞌke ʋ -jeyi mu. A -gblee, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ɔ -nɩꞌe-e yinamʋ.

Nyʋ ꞌkpʋn-o *Zezii

(Matiee 26:47-56; Luukɩ 22:47-53; ꞌZaan 18:3-12)

43 Wlu -nɩ ꞌle *Zeziiꞌa wɔn ꞌmʋ, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ -lue, Zidaa, nʋꞌa -kaa, ɔ -yɛ nʋ ꞌbho-ɛ. Nyʋꞌa -dadudu -ke ɔ -naꞌo. Ʋbʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌbhle-e -blajrɩɩ -ke gbatui. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ, ꞌɩnnʋ lbho ʋꞌo. 44 Zidaa -yʋ ꞌʋ -jeyi, ʋn ꞌke Zezii kpʋn. Ɔ -ke ʋn ꞌka yi, -kaa ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: -Bho -a mu, nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -gble mʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. A kpʋn ɔ, a -ke ɔ ꞌke mu, a ꞌke ɔ ꞌꞌyriliꞌꞌdu -ka -zɛgɛka. 45 Ʋn nyniꞌa ꞌbho -nalo, ɔ ꞌnyni-e Zezii li, ɔ ꞌye ɔ -gble ꞌle ɔ na: -Ɩɩɩn! -Aꞌba -Tɔyi, -a gbɩgble, -a -tuu! 46 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ʋn ꞌkpʋn-o Zezii kwa ꞌmʋ ti.

47 Ʋn kpʋn ꞌɔ, nyɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho jriꞌe ꞌle-e -bhlajrɛɛ, ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋyi -loku ꞌꞌlru cɛ. 48 ꞌLe Zezii na: -Blajrɩɩ -ke gbatui a ꞌbhleꞌo, a-a yiꞌe ꞌɩnmʋ kpʋnnamʋ, -ka nyɔ-ɔ yiꞌa ka ꞌgbokobhleyi kpʋnnamʋꞌa! 49 ꞌLe -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌɩn -gwleꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyʋ -tɔnamʋ, a -see ꞌle ꞌɩnmʋ -kpʋn -nɩ. Ɩ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ, ɛ -se ꞌꞌsɛ -ko. ꞌAn ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋꞌa dɩ moꞌo.

50 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -nalo, ꞌɔ -namʋꞌa klɛ ꞌwlʋ -ɔ kli, ʋn ꞌye ple.

51-52 ꞌBho ꞌmnɔ, nyukpasudraa -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. Nyʋ ꞌmnʋ -ke Zezii -nɩ munamʋ, ꞌle ɔ-ɔ na ꞌnʋ kli. Ʋn ꞌye ꞌɔ li, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ kpʋn, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌcrapa, ꞌꞌyriɛ ɔ ꞌwlaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌye ʋ ɛ kwa ꞌmʋ sie ꞌle ꞌɔ -patɩ ꞌye ple.

*Zezii -nɩꞌe-e ꞌbho -zigletumʋꞌa ꞌꞌyigbeyi

(Matiee 26:57-68; Luukɩ 22:54-55, 63-71; ꞌZaan 18:13-14, 19-24)

53 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -yɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba, ꞌle ɔ ꞌꞌbhli ʋn -ke *Zezii muꞌo. ꞌLe, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa klɛ ꞌye ꞌle ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. 54 ꞌKa-a *ꞌPiɛlɩ-ɩ na ꞌnʋ ꞌbɩ -wɔɔ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo pa. Nyʋ-ʋ fuoꞌa ꞌꞌbhlegbo li, ʋn -nɩ ꞌbho nɛ wɔnli ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwa gwia ꞌmʋ pa, ɔ ꞌye ti-de ꞌle ɔ-ɔ ꞌwʋtaꞌo.

55-56 ꞌBho -da -lue ꞌmnɔ, ʋn -nɩꞌe-e Zezii -zigle -tunamʋ. ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ. Wlu-u ꞌkɔ ɔ kpʋn, ꞌɩnnɩ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle ʋn ꞌke ɔ wɔn ꞌꞌkpiticɛ nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ꞌle ꞌwa wlu se ꞌmʋꞌbhɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, wlu-u ꞌkɔ ɔ kpʋn, ʋn -see ɩ ꞌye.

57 ꞌWa -lrʋʋ-ʋ ꞌkɔ ɔ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, -kaa ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa: 58 Ɔ-bɔ Zezii -nɔɔ, ɔ na: *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe poꞌa a, ɔ ꞌke ɛ wa. -Bho ɔ wɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɛ -lreenɛ ꞌwɩ tan ti -po -nɩ, ɛ -se nyunyu ꞌke ɛ po -ko. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo. -Aꞌba ꞌwee, -a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. 59 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌwa wlu se -bhla ꞌmʋꞌbhɛɛ. 60 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi tinyni, ɔ ꞌye -kaa Zezii ꞌꞌyiꞌlɛ: -Aꞌa ꞌꞌkpidɩ nyʋ -nʋʋ-ʋ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌle ɩ ꞌmʋ -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -aꞌa nɩ lizɩza? 61 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii ꞌꞌmu-o wɔn blenyi!, ꞌle ɔ ꞌye ɔ tidede, ɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa? -Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔ -ke ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyiꞌa ꞌꞌyuꞌa? 62 ꞌLe ɔ na: Kɩn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ti-de -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ. -Bho ꞌɩn -ka yi, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye.

63-64 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -cnaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -banɩ. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -ka Zezii nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ. ꞌLe ɔ ꞌye -kaa nyʋ ꞌtmʋʋ: -Ka ɔ -nyniꞌa ꞌtraamʋ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn, a ꞌwɔnꞌɔ ꞌna-a ꞌbɔ. Wlu-u ꞌkɔ ɔ kpʋn, -aꞌba ꞌbɩ ɩ ꞌtɔ ti -le! ꞌƐ dɩ, koo a-a ꞌlɛꞌɛ? Lee -a ꞌke ꞌtɔ nʋꞌa?

ꞌLe ꞌwa ꞌwee na: Wlu -nɛɛ, ɛ kpʋn -ɔꞌo, ɔ ꞌke ꞌlbhɛ-ɛ, ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo. 65 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌye ɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyriwʋnna, ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi san ꞌle ʋn-ʋ po ꞌnɔ -kpikpiin, ʋn-ʋ nʋꞌo: Nyɔ-ɔ -poꞌa -aꞌa da a, ꞌꞌsi ɔ ꞌnynɩ! Ʋn ꞌlbhɔ ꞌɔ -kaa a, ꞌle ꞌꞌsroja ꞌye ɔ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkpɩ wɔn ꞌmʋ.

*ꞌPiɛlɩ depoꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi

(Matiee 26:69-75; Luukɩ 22:56-62; ꞌZaan 18:15-18, 25-27)

66-67 Ʋn -nɩꞌa *Zezii -zigle -tunamʋ, *ꞌPiɛlɩ -nɩꞌe-e -bhla ꞌbho ꞌꞌbhlegbo, nɛ ꞌꞌtroli, ꞌle ꞌnynaakpʋ -lue ꞌye yi. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋmʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌnynaakpʋ moꞌo. Ʋbʋ ꞌmnʋ yiꞌa a, ʋn ꞌye-e ꞌPiɛlɩ li. ꞌKa-a ʋn ꞌyrɔ ɔꞌo kplokplo ꞌle ʋn na: -Ɩnmɔ -naa, -ɩnmɔ -ke Nazalɛɛtɩkɔyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii, -ɩnmɔ -ke ɔ-ɔ na ꞌkoꞌo. 68 ꞌLe ɔ ꞌye depo, ɔ na: -Gbaa! ꞌƖn se ɔ yibo. Dɩ a-a zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌɩn se ꞌɛ -lue komu yibo. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho nɛ ꞌꞌtroli ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌgbewɔn ꞌꞌyi mu. ꞌBho-o -antanyɩsʋʋn -zro -nɩꞌo.

69 ꞌNynaakpʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn -yɛ ꞌnɔ ꞌbho-ɛ -lrɛɛ. Ʋn ꞌye nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyɔ -nɔɔ, *Zeziiꞌa -nayi moꞌo. 70 ꞌLe ɔ ꞌye depo -lrɛɛ. Ɔ -fɔꞌɔ -daan, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌꞌbhi na: -Ziadɩ moꞌo, Zeziiꞌa -nayi -ɩn ꞌꞌduꞌo: -ɩn ꞌye li-ɔ, -ɩn ꞌmo-o Galileekɔyi -lrɛɛ. 71 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn cɛ sɩn, -Lagɔ ꞌlbha ꞌɩnmʋ! ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo, nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo. 72 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌle -sʋʋnꞌa kpɛ ꞌsɔnnɛ ꞌye zro, ꞌle ɔ ꞌye ꞌgwlʋtipopo, ɔ na: ꞌꞌWii! Wlu Zezii -za ꞌka ꞌmʋ ɔ ꞌyeꞌa na: -Bhladɩ -sʋʋn -ka kpɛ ꞌsɔn-ɔ zro nɩ, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo, wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laaꞌa! Ɔ popoꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌvi.

15

Nyʋ ꞌkpa-a *Zezii *Pilaatɩ wɔnyi

(Matiee 27:1-2, 11-14; Luukɩ 23:1-5; ꞌZaan 18:28-38)

1 Zɔ zɩꞌa, ꞌɛ -drumasrɩn, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ ꞌꞌwe ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩnnʋ bheteꞌe gbo, ꞌle ꞌwa ꞌwee ꞌye dɩ bhaga ʋn ꞌke *Zeziiꞌa ꞌꞌkpiꞌa -zigle ꞌꞌyicɛ. Ʋn ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: A sɔn ɔ! Ʋn sɔn ꞌɔ, ꞌWlomɛɛyi -lue -ɔ -kɔꞌɔ ꞌwa ꞌbhlʋkpa, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Pilaatɩ, ꞌle ꞌwa ꞌwee -ke Zezii ꞌye ꞌle ɔ gbo mu ꞌle ʋn ꞌye ɔ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ.

2 Ʋn nyniꞌa ꞌle, ꞌle Pilaatɩ ꞌye Zezii tidede, ɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliꞌa? ꞌLe ɔ na: -Ka -ɩn ꞌlɛꞌɛ -laa ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ. 3 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌwe ꞌye ɔ ꞌꞌkla ꞌbho Pilaatɩ ꞌꞌyigbeyi, 4 ꞌle Pilaatɩ ꞌye ɔ tidede -lrɛɛ, ɔ na: Nyʋ-ʋ ꞌꞌklaꞌa -laa -ɩnmʋ, -aꞌa ꞌꞌkpidɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, -a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -aꞌa nɩ lizɩza? 5 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, Zezii -see ɔ ꞌꞌdapo, ɔ ꞌꞌmu-o wɔn blenyi! ꞌƐ dɩ wɔn maꞌa Pilaatɩ ti.

Nyʋ na *Zezii ꞌke ꞌmɛ

(Matiee 27:15-26; Luukɩ 23:13-25; ꞌZaan 18:39–19:16)

6 ꞌLe zʋɩnꞌa klɛ ꞌli, -bho *ꞌZuifʋꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ nyni, Pilaatɩ-ɩ ꞌꞌsii-e -jiekɔyi -lue ti. Nyɔ -yɔ nyʋ nʋꞌa: Ɔ ꞌꞌsi ti, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiiꞌe ti. 7 Ɛ-bɛ -zʋn -lue ꞌmnɛ ꞌli, ɔ ꞌpo-o nyʋ -lrʋʋ -jie ꞌmʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌbhlʋkpaꞌa -kɔyiꞌa nyʋ ʋn kpaꞌa tʋ gbo, ʋn ꞌye nyɔ -lue ꞌlbha ɔ ꞌye ꞌmɛ. Tʋꞌa kpamʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue-e ꞌmo-o Balabaasɩ. 8 ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu yiꞌo, ʋn ꞌye *Pilaatɩ -yɛ, ꞌle ʋn na: -Ɩnmɔ -a yiꞌe libhadenamʋ. -Ka ꞌle zʋn ꞌli -a ꞌꞌsiiꞌa -jiekɔyi -lue ti, -a yi-oꞌo -ɩn ꞌke -kaa nyɔ -lue tiꞌꞌsii. ꞌLe ɔ ꞌye ꞌwɔn, ꞌle ɔ na: -Ao! 9 ꞌƐ dɩ -yɔ ꞌɩn ꞌka tiꞌꞌsii, aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌsi ɔ ꞌnynɩ. -Yɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌke tiꞌꞌsiiꞌa? 10 Ɔ ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se bhubhuyiti -ko, -ɛkedɩmaa, ɔ yiboꞌo-o -ka *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌbhleeꞌa *Zezii ꞌliti, ꞌɛ dɩ ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ɔ -jeyi. 11 Ɔ nʋꞌa: ꞌƖn ꞌꞌsii Zezii ti? ꞌle ꞌwa ꞌwee na: -Gba! -Aꞌa ꞌꞌsii Zezii ti -le! Balabaasɩ -ɩn ꞌke tiꞌꞌsii. Ʋn ꞌka -kaa ꞌlɛ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-ɩ ꞌꞌduu ꞌnʋ wɔn, ʋn ꞌye ꞌna ꞌlɛ. 12 ꞌLe Pilaatɩ ꞌye ʋ -kaa tidede, ɔ na: ꞌƖn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. -Yɔ a-a ꞌlaꞌa -laa ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, ꞌbho ꞌɔ damʋ, leelɛ ꞌɩn ꞌke nʋꞌa? 13 Ʋn ꞌye -dalue ꞌꞌwɔ -nɩ ꞌle ʋn na: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ, -ɔ -ke -mɛ-ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ! 14 ꞌLe Pilaatɩ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa ꞌcɛ yɛɛ -ke ꞌꞌbhuo ɔ nʋꞌa? Ʋn ꞌye -dalue ꞌꞌwɔ -nɩ -lrɛɛ tenyɩ! ꞌLe ʋn na: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho tu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ, -ɔ -ke -mɛ-ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ!

15 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle Pilaatɩ ꞌye ʋ ꞌmʋꞌwɔn, ɔ ꞌye Balabaasɩ tiꞌꞌsii, ꞌwa -pɔlʋ ꞌke bhlu, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌꞌsroja ꞌtmʋʋ: A ꞌꞌsɛɛn Zezii ꞌle a -ke ɔ ꞌke mu, a ꞌke ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ ɔ ꞌke ꞌmɛ.

ꞌꞌSroja ꞌcɩsɛꞌɛ-ɛ *Zezii, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ

(Matiee 27:27-44; Luukɩ 23:26-43; ꞌZaan 19:2-3, 17-27)

16 ꞌLe ʋ-bʋ ꞌꞌsroja ꞌmnʋ -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌbhlʋkpaꞌa -kɔyi ꞌmnɔꞌɔ -buduklagba ꞌli mu, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌlaꞌa pletʋalɩ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌsroja ꞌꞌweꞌa -lrʋʋ ꞌla, 17 ʋn ꞌye *Zezii -vilɔbanazana ꞌmʋ -pa, ʋn ꞌye ꞌꞌwiꞌa -kwloo lbha, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌlru de, 18 ꞌle ʋn-ʋ yiꞌe ꞌwlɛ ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌye ɔꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ɩɩɩn! *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, -gwle ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka! 19 ꞌLe ʋn-ʋ po ꞌɔ -kɔɔtu ꞌꞌlru, ʋn-ʋ wʋnnɔ ꞌɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyri, ꞌle ʋn-ʋ poꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ka ꞌbho ꞌbhlʋkpayowli. 20 ꞌKa-a ʋn ꞌcɩsɛ ꞌnɔ kplokplokplo, ʋn ꞌye ɔ -banazana ꞌmʋ -za, ꞌle ʋn ꞌye ɔꞌɔꞌꞌbhuoꞌa -banɩ ꞌmʋ -pa, ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu, ʋn ꞌke ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ. 21 Ʋn -ke ɔ -nɩ munamʋ, ꞌle ʋn -ke nyɔ -lue ꞌye ꞌgbʋʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ -sɔꞌɔ-ɔ -kpaa ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Simɔɔ, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Silɛɛnɩ, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. Nyʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alasaanɩ -ke Wlufiisɩ, ꞌwa -tɩta moꞌo. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌsroja kpʋnꞌo -glaka, ɔ ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌyrilbhaatu ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌke ɛ ꞌbhle, 22 ꞌle ʋn -ke Zezii ꞌye -da -lue mu. ꞌBho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gɔgɔtaa. ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌlrukpaan.

23 Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌle ʋn ꞌye Zezii duvɛɛn ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌke ꞌna. Duvɛɛn ꞌmnɛ, ꞌꞌnynɔɔmʋpokɔku ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌmiilɩ, ꞌɩnnɛ ʋn zizia nɛꞌo, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌꞌnyɩ ɔꞌo ɔ ꞌke ꞌna, ꞌle ɔ -see ꞌwɔn ɔ ꞌke ɛ ꞌna, 24 ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ, ʋn ꞌye ꞌɔ -banɩ -nɩgbɩ ꞌmʋ po, ʋn ꞌke ɩ ꞌgble. 25 -Drumayrʋvlaan ꞌmʋ, (ꞌɛ ꞌꞌyri -mɛɛnyiɛ ꞌꞌyi) ʋn kɔ ꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri. 26 ꞌBho tu -ke ꞌꞌyri ʋn kɔ ꞌɔ, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌlru gbo, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o: ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli. -Ka ɔ -nynaꞌa, -ɛ -ke dɩ ʋn nʋꞌa ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ, wlu ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ nyʋ.

27 Ʋn kɔ ꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri a, ʋn ꞌkɔ-ɔ ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn ꞌbho tu -lrɩɩ ꞌꞌyri -lrɛɛ. -Lue -nɩ ꞌɔ -linasʋ gbo ꞌle -lue -nɩꞌe ꞌɔ kɩmnasʋ gbo. [ 28 Wlu -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɩ ꞌlɛ-ɛ -kaa Zeziiꞌa damʋ: Ʋn po ꞌɔ ꞌle-e ꞌgbokobhlemʋꞌa ꞌꞌklumʋ, wlu ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo.]

29 Nyʋ-ʋ zi nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌɔ li, ʋn-ʋ ꞌlu-o ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌjree nɔꞌo, ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɛɛɛ! -Ɩnmɔ -naa, -ɩn -see, -Ɩn ꞌke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu wa, ꞌle ꞌwɩ tan ti -ɩn ꞌke -lreenɛ po, nʋ? 30 ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn ku wɔn -ziaka a, ꞌwlʋ ꞌbho tu ꞌꞌyri -ɩn ꞌke tiꞌꞌsi -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌpʋʋn. 31 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌꞌwe-e ꞌcɩsɛꞌɛ Zezii ꞌle ʋn na: -Yʋ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhlimʋ, ɔ ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌwa -dadudu, ꞌle, -ka ɔ ꞌka -nyna ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌpʋʋn, ɔ ꞌse ꞌna yibo. 32 ꞌƖnnɔɔnɔ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba, ɔ ꞌwlʋ ꞌtraamʋ ꞌbho tu ꞌꞌyri ɔ ꞌke tiꞌꞌsi, -a ꞌke ɔ liꞌye ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide. Nyʋ ꞌsɔn -yʋ ʋn kɔꞌɔ tui -lrɩɩ ꞌꞌyri ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌtroli, ʋn-ʋ ꞌꞌjree nɔ-oꞌo -lrɛɛ.

*Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ

(Matiee 27:45-56; Luukɩ 23:44-49; ꞌZaan 19:28-30)

33 ꞌYrʋ -nɩ ꞌꞌduu ꞌmʋ, -kuyre ꞌye ꞌle ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌwee ꞌꞌkpi kpʋn, ɛ ꞌye ꞌꞌjiazɔyrʋklagba(ꞌa ꞌꞌyri tan) ꞌꞌkpi bhla. 34 ꞌꞌJiazɔyrʋklagba ꞌmnɛ ꞌꞌyi Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌwɔ-oꞌo ꞌle ɔ na: Eloyii! Eloyii! Lama sabatanii! ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, ꞌan -tɩta -Lagɔ, koo -ɩn -nynaꞌa -ɩn ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrilijraꞌa? 35 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn na: A po -lokui, a -gblee, ɔ-ɔ ꞌla-a *Elii. 36 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌye ple, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye -fuuꞌa -tuto ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɛ ꞌle -geponmɔ kɔ ꞌsma ꞌle ɔ ꞌye ɛ -kɔɔtu ꞌꞌyi tisɩsan, ɔ ꞌye yi, ɔ ꞌye Zezii -kɔɔtu ꞌmnɛ ꞌꞌyi-tɔ ɔ ꞌke -fuuꞌa -tuto ꞌmʋꞌnyɔ ɔ ꞌke ꞌna ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ: A -nyna ti, -a ꞌke ꞌtɔ ꞌbho -gbʋ, -bho Elii ꞌke yi ɔ ꞌke ɔ tu ꞌꞌyri -za. 37 ꞌLe Zezii ꞌye ꞌꞌwɔ -lrɛɛ, ꞌɔ -fɩfɛ ꞌye ꞌbho -cɛ.

38 A -gblee, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli, -da -lue-e -nɩꞌe ꞌle, nyɔꞌɔ pa ꞌle: ꞌꞌyriɛklagba -lue-e bezeꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌꞌzizeꞌe ꞌle ꞌꞌyi. Zeziiꞌa -fɩfɛ -cɛꞌɛ ꞌbho, ɛ-bɛ ꞌꞌyriɛ ꞌmnɛ gwia ꞌmʋ -waꞌa ꞌmʋ-ɛ -bhaoo! Ɛ ꞌkpaaꞌa-a ꞌle yayi, ɛ ꞌye ꞌzɔ ꞌdre.

39 ꞌꞌSrojaꞌa -klagba-a -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ka Zezii ꞌꞌwɔꞌɔ ꞌle ꞌɔ -fɩfɛ ꞌyeꞌa ꞌbho -cɛ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li ꞌle ɔ na: Nyɔ -nɔɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu moꞌo -ziaka.

40 ꞌNynʋkpakpɩ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌe ꞌbho -lrɛɛ, ʋn -nynaꞌa ꞌle-e nya ti ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌle. ꞌWa ꞌꞌklumʋ ꞌnynaakpʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Salomee-e, *Malii, -ʋ -sɔꞌɔ -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Madalaa-e, ʋn -ke *Malii -lrʋʋ -ʋ ꞌma-a Zaakɩtoope -ke ꞌZoozɩꞌa ꞌlotʋ, ꞌle-e ʋn -nɩꞌo. 41 -Nɔɔ -ke ti Zezii -nɩꞌa -bhla ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ -ke ɔ-ɔ naꞌo ꞌle ʋn-ʋ piꞌe ꞌɔ lililɩ. ꞌNynʋkpakpɩꞌa -dadudu -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ -lrɛɛ, ꞌɩnnʋ -ke Zezii -sɔꞌɔ Galilee, ʋn -ke ɔ ꞌye Zelizalɛɛmʋ yi.

Nyʋ nmazeꞌe-e *Zezii ti

(Matiee 27:57-61; Luukɩ 23:50-56; ꞌZaan 19:38-42)

42-43 Zɔ -ke ti *Zezii ꞌmɛꞌɛ, ꞌɛ ꞌꞌjiazɔ nyniꞌa, ꞌle, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZɩzɛɛfʋ, ɔ ꞌye ꞌle *Pilaatɩ gbo mu. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alimatee, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔklagba -lue moꞌo. -Ka -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ, ɔ deꞌe ꞌna-a ꞌꞌgwli ꞌle ɔ-ɔ fuo ꞌnɛ wɔn. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ muꞌo -ɔ -yɛꞌɛ ꞌle Pilaatɩ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle nyukpasupɔlʋ po, ɔ ꞌye ɔ -kaa libhade: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌkuꞌa dɩ mu. Ɛ -se bhubhuyiti ɔ ꞌlɛ -kaa -ko. Ɔ ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke ɔ tinmaze -susueyi, -ɛkedɩmaa, zɔ-ɔ ꞌyeꞌa -zɩ mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa lifɔzɔ. ꞌƐ dɩ nyʋ ꞌwee -nɩꞌe ꞌwa lɩ nmazenamʋ. 44 ꞌLe Pilaatɩ na: -Ɩɩn! -Ziadɩ maꞌa? Ɔ ꞌmɛ-ɛꞌɛ seeꞌa? ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌla ɔ ꞌke yi. Ɔ yiꞌa ꞌle ɔ na: Zezii -kaaa ꞌmɛ, ɛ -gwleꞌe ꞌmʋ-ɛꞌɛ? 45 ꞌLe ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ na: Kɩn, ɔ ꞌmɛ-ɛꞌo see. ꞌLe Pilaatɩ ꞌye -kaa ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌtmʋʋ: Mu, -ɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌmʋꞌꞌluo. 46 Ɔ muꞌa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyriɛplu de, ɔ ꞌye Zeziiꞌa ꞌꞌku tu ꞌꞌyri -za, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌyriɛ liꞌfɩfɩan, ɔ ꞌye ɛ tinmaze. Zoko ʋn cɛꞌɛ ꞌle trɩ ꞌli, -ka -buduyu, ꞌle-e ɔ ꞌꞌdu ɔꞌo, ɔ ꞌye sʋkpʋmuaklagba -lue tiklikpe, ɔ ꞌye ɛ ꞌbho zokoꞌa wɔn ꞌꞌyi -te, ɔ ꞌye ꞌbho ka. 47 Ɔ -nɩ ꞌɔ tinmazenamʋ, Madalaaꞌa *Malii -ke ꞌZoozɩꞌa ꞌlotʋ *Malii -nɩꞌe ꞌbho-ɛ.

16

*Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ

(Matiee 28:1-8; Luukɩ 24:1-12; ꞌZaan 20:1-10)

1 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ziꞌa, ꞌɛ ꞌꞌjiazɔ ɔ, *Malii ꞌsɔn ꞌmnʋ -ke Salomee, ʋn -nɩ tan, ʋn ꞌye ꞌcnɩ-ɩ poꞌa ngnɛzɛgɛ de, ʋn ꞌke ɩ *Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌꞌlruꞌwla, ɛ -kaa ꞌzɔn -susueyi. 2 Zɔ zɩꞌa, ꞌyrʋ -nɩꞌa ꞌꞌyiglu ꞌwlʋnamʋ, ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ꞌle Zeziiꞌa zokoꞌa da mu. 3-4 Ʋn -nɩꞌa munamʋ ꞌle -jeyi, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌkabha-oꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Sʋkpʋmuaklagbaklagba -ɛ -nɩꞌa ꞌbho zokowɔn ꞌꞌyi, yɔɔ ꞌke ɛ klikpe -ɔ ꞌke ɛ ꞌbho -zaꞌa ꞌꞌbhuoꞌa? Ʋn nyniꞌa a, ʋn -ka ꞌbho-o gbʋ, sʋkpʋ ꞌmnɛ -sɔꞌɔ-ɔ -gwlii ꞌmʋ, ɛ -deꞌe ꞌbho-o ꞌꞌkete ꞌꞌyi ti, 5 ꞌle ʋn ꞌye ꞌle zoko ꞌli pa. Ʋn paꞌa ꞌle, ꞌwa -linasʋ gbo ʋn ꞌye-e nyukpasudraa -lue li: ɔ -deꞌe-e ti ꞌle ɔ -paꞌa -vlanvlanbanaplu ꞌmʋ. Ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyri, -sɩanyɩ ꞌlbhʋ -ʋꞌo, 6 ꞌle ɔ-bɔ nyukpasudraa ꞌmnɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii ʋn kɔꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri, -ka a-a ꞌbɔ ꞌɔ ti, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛ: ꞌɛ dɩ ɔ se ꞌnɔɔ -nɩ. -Da ʋn ꞌꞌdu ɔ ꞌka, ꞌbho-o aꞌba ꞌꞌbhi ꞌyeꞌe -laa li. 7 A -gblee, ɔ se ꞌbho -nɩ. ꞌƐ dɩ a mu, a ꞌke *ꞌPiɛlɩ -ke *Zeziiꞌa -namʋ -lrʋʋ ꞌꞌwe -kaa ꞌꞌdɩ kpa: A mu ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, Zezii-i ꞌye ꞌle-e -nyni -mʋ -tanyɩ ꞌle a ꞌke ɔ ꞌle -yɛ. ꞌKa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌlɛꞌɛ amʋ ꞌꞌyi.

8 Nyukpasudraa ꞌmnɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn ꞌwlʋꞌo ꞌle-e zoko ꞌli -nalo. Ʋn -nɩ litɩtrɛnamʋ, ʋn ꞌye ple, -ɛkedɩmaa, -zuzu -sɔ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi tenyɩ. -Sɩanyɩ ꞌlbhʋ ꞌʋꞌa dɩ, ʋn -see nyɔ lɛ -bodɩ ꞌmʋ-za.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo Madalaaꞌa *Malii ꞌꞌyi

(Matiee 28:9-10; ꞌZaan 20:11-18)

[ 9 Zɔ-ɔ kɔꞌɔ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌꞌyi, ꞌɛ zɔwɔnyi *Zezii -sɔꞌɔ glu, ɔ -nɩꞌa ti -lrɛɛ, ꞌnynaakpʋ -lue ɔ -tɔꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi -tanyɩ. Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, Madalaaꞌa *Malii moꞌo, Malii -ʋ -ke ꞌmʋ ɔ nuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -mɛɛsɔn ti, ꞌɩnnʋ moꞌo. 10 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, Zezii -tɔ ꞌnʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi a, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye *ꞌɔ -namʋ -yɛ, ʋn ꞌke ʋ ɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. Ʋn -kʋ ʋ ꞌbho-o yɛ, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnʋ-ʋ li ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌviꞌo, 11 ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu, ɔ -nɩꞌe-e ti: ꞌɩn ꞌye -ɔꞌo. Ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn -see ɩ ꞌꞌgwlide.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌsɔn ꞌꞌyi

(Luukɩ 24:13-35)

12 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii mu-oꞌo ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌsɔn ꞌꞌyi-tɔ -lrɛɛ. Ʋn -nɩ Zelizalɛɛmʋ -sɔnamʋ ꞌle ʋn-ʋ naꞌa ꞌle -jeyi. Ɔ -tɔ ꞌnʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, ʋn -see ɔ ꞌꞌyiyibo -susueyi. 13 -Da ʋn yibo ꞌnɔ ꞌtɔ ꞌꞌyi a, ʋn muꞌo ꞌle-e gwlɔ ꞌmʋ, ꞌɔ -namʋ -lrʋʋ ꞌꞌwe-e -nɩꞌa ꞌle, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ kpa. Ʋn -zɩ ꞌɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋn -see ɩ ꞌꞌgwlide -lrɛɛ.

*Zezii ꞌsie-e *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyʋɛ -lue ꞌɔ lbhʋlre li

(Matiee 28:16-20; Luukɩ 24:36-49; ꞌZaan 20:19-23; Kpli 1:6-8)

14 Ɩ ziꞌa -kaa ꞌwee a, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌtɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyʋɛ -lue ꞌꞌyi-tɔ. Ʋn -nɩ linamʋ ɔ ꞌye ʋ ꞌbho -yɛ, ꞌle ɔ na: A ku -kaa -loku ꞌmʋ ꞌya! -Lagɔ -zaꞌa ꞌɩnmʋ glu, ꞌɩn -nɩꞌa ti, ꞌɩn -tɔꞌɔ-ɔ ꞌan ꞌꞌbhuo nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌyi, ʋn ꞌye yi ʋn ꞌye amʋ ꞌtmʋʋ, leedɩ a -see ɩ ꞌꞌgwlideꞌa? ꞌLe a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide -lrɛɛ? 15 Ɔ -wluꞌa -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu: A mu ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, a ꞌke nyʋ ꞌwee ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. 16 Nyɔ -yɔ de ꞌɩ ꞌꞌgwli, -ɔ ꞌwɔɔn ꞌnɩ, -bho ʋn *batizee nɔ, ꞌɩnnɔ ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔ -see ꞌɩ ꞌꞌgwlide, -ɔ -see ꞌɩ ꞌwɔɔn, ꞌɩnnɔ -zigle kpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 17 Nyʋ -yʋ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli a, *wɔnkulɩ ʋn-ʋ ꞌye ꞌʋ ꞌmʋyibo -nɩ mʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋꞌꞌluo -mʋ, ʋn ꞌke nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tinu. Wlu ꞌꞌwe ʋn seꞌa yibo, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ -po -mʋ. 18 Ʋn-ʋ ꞌye-e sanɩ kwa ꞌmʋ ti-kpʋn -mʋ, ɩ -see ʋ ka -nyna yi. Nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌwa lililɩ gu gbo -po -mʋ ʋn ꞌke ꞌmɛ, ɛ -see ʋ ka -nyna yi -lrɛɛ. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌꞌgwizimʋ *kwa ꞌꞌlru ti-de -mʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke ʋ ꞌpʋʋn.

*Zezii ꞌmu-o yaku ꞌli ꞌɔ -tɩta gbo

(Luukɩ 24:50-53; Kpli 1:9-11)

19 -Aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌdu ꞌʋ -kaa ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌle yaku ꞌli ꞌla ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ɔ ꞌye ꞌle mu, ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. 20 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle *ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌbhlɩkpɩꞌa ꞌwee ꞌꞌkpi ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. -Bho ʋn -kɩ ɩ-ɩ kpa a, ꞌɔ wɔnkuɛ -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌmʋ, *wɔnkulɩ tɔꞌɔ nyʋ, -ka, dɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, ɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, ꞌle ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo.]

Luukɩ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ LUUKƖ -zaꞌa ꞌmʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa tinɩɛ -ke ꞌɔ -tɔtɔlɩꞌa ꞌꞌkpidɩ Luukɩ-ɩ zaꞌa ꞌmʋ. -Ka ɔ ꞌꞌduꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ ꞌpʋʋnyi, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, nyɔ -lue -ɔ -seꞌa-a ꞌZuifʋyi, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Teofilɩ, ꞌɩnnɔ ɔ poꞌo ꞌya ꞌꞌbɔgʋ -jeyi.

1

*Zeziiꞌa ꞌꞌkpidɩꞌa dɩ Luukɩ poꞌo Teofilɩ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi

1-2 Teofilɩ, -ɩn ꞌmo-o nyɔ -yɔ ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti. ꞌBho *Zeziiꞌa ꞌꞌkpi, dɩ-ɩ -nʋ-ɛꞌɛ ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ, -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. Nyʋꞌa -dadudu ꞌkpa-a ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌcnɩnamʋ. Nyunyu -ke ꞌꞌbhi -ke pɛyri ꞌsɔn-ɔ ꞌyeꞌa ꞌya da ꞌle ꞌya ꞌnyaanamʋ ꞌle -ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho, -ʋ deꞌa ꞌya ꞌmʋzɛɛ ꞌgbɛ ꞌꞌlru, -ka ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ -amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌkla-a nyʋ ꞌkpɩ ꞌɩ ꞌcnɩnamʋ. 3-4 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌcrɩ -ɩ ꞌmʋti ꞌꞌbhalrɛɛke, ꞌle, -ka ɩ ziziꞌa ꞌmʋti ꞌle ꞌya ꞌnyaanamʋ, ꞌɩn ꞌye -kaa yibo. ꞌƐ dɩ ꞌan-a de ꞌɩ ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi ti, ꞌle, dɩ -ɩn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -ka ɩ seꞌa sɩn ꞌmʋꞌbhle, -ɩn ꞌke ɩ -kaa yibo.

-Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -zaꞌa-a *ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌwlʋwlʋdɩ ꞌmʋ

5 Nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩ, -da ɔ ꞌꞌdu -nɩꞌa *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, ꞌbho-o ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌnyaaꞌo. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zakalii, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi. -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa ꞌcɛ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Abia, ꞌɛ ꞌcɛ ꞌꞌyiꞌa nyɔ ɔ ꞌꞌduꞌo. ꞌƆ ꞌnynɔꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Elizabɛɛtɩ. -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi Alɔɔꞌɔ ꞌꞌnayu moꞌo. 6 Ɔ -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -nɩ ꞌsɔn, ʋn ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn-ʋ ꞌkpʋn-o *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa klɛ ꞌꞌyi. 7 Ʋ-bʋ -nɩꞌa -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi -nanamʋ, ʋn -see gɩɛn ꞌzɔ po, -ɛkedɩmaa, Elizabɛɛtɩ ꞌꞌku-oꞌo ꞌle ʋn -ke ꞌwa nyimiɛ -nɩꞌe nɛnamʋ.

8 Zɔ -lue ꞌzɔ Zakalii -nɩꞌe-e ꞌɔ -Lagɔꞌɔ *ꞌsragazalbhʋ nʋnamʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. ꞌWɩ ꞌmnɩ ꞌnʋ-o ꞌɔ ꞌcɛꞌɛ lbhʋnʋwɩ: 9 -Bho ʋ-bʋ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ ꞌgbʋʋ a, ꞌwa ꞌnynɩ ʋn-ʋ poꞌo -nɩgbɩ ꞌmʋ -lue -lue, -yɔ -ke -nɩgbɩ -liꞌa a, ꞌɩnnɔ zaꞌa ꞌsraga. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, Zakaliiꞌa -nɩgbɩ -liꞌo, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli pa, lɛ -lue-e kɔɔꞌɔ ꞌꞌwle ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *lasaasɩ, ɔ ꞌke ɛ ꞌle ꞌꞌyri-po -nɩ, ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔ bʋbɔ. 10 -Da ɔ -nɩꞌa ꞌle -buduyu ꞌmnɛ ꞌli lasaasɩ ꞌꞌyri-po -nɩnamʋ a, ꞌɔ nyʋ -yʋ -sieꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi, ꞌwa klɛ-ɛ ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo.

11 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyi-e Zakalii -bodɩ. ꞌBho -gbagbʋ -ke -da ɔ -nɩꞌa lasaasɩ ꞌꞌyri-po -nɩnamʋ, ꞌɛ ꞌfɔ -ke ꞌꞌyi ꞌma-a ꞌɔ -linasʋ gbo, ꞌbho-o ɔ -nynaꞌa ti. 12 Zakalii ꞌye ꞌɔ li a, -sɩanyɩ kpʋn -ɔꞌo. -Da ɔ -nɩꞌa, ɔ se ꞌbho yibo. 13 ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi na: Zakalii, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le! -Lagɔ ꞌkpʋn-o -aꞌa bhadewlu, -aꞌa ꞌnynɔ Elizabɛɛtɩ-ɩ ꞌye-e ꞌꞌyunyukpasu -lue ꞌwlʋ -mʋ. ꞌƆ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌZaan. 14 Ɔ-ɔ ꞌye-e -ɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi ꞌlbhaa -mʋ tenyɩ, ꞌle ꞌgwlʋ-ʋ ꞌye nyʋꞌa -dadudu li-nmɔ mʋ ꞌɔ dɩ. 15-17 Nyɔklagba ɔ-ɔ ꞌye ꞌꞌdu mʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ -see nmɔ ꞌna yi, lɛꞌꞌo lɛ -ke nmɔ gʋgɔꞌɔ kpli ꞌmʋ, ɔ -see ɛ ꞌna yi. -Bho ɔ mu -lɛɛɛ! -nʋ mʋ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ɔ ꞌmʋ -pa mʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke ɔ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ -ka -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Eliiꞌa ka ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔ nya ti-ple. ꞌƖnnɔ ꞌye *Izrayɛɛlɩꞌa nyʋꞌa -daduduꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho ꞌwa -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌdu. ꞌƖnnɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ nya -kɔ mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌwa -tɩta ꞌꞌwe -ybhɛ -nɩ, ꞌle, nyʋ -yʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wlu a, ɔ ꞌke ʋ -naagɩzɩgɩ ꞌꞌlru ꞌmʋ po ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ -glɩgba tide ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nʋ ꞌꞌdu. 18 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle Zakalii ꞌye ɔ tidede na: Koo ꞌɩn ꞌke yibo na, dɩ -a zaꞌa ꞌmʋ, dɩzɩgɩ maꞌa? ꞌAn ꞌnynɔ-e, ꞌan ꞌꞌbhuo-e, -a nɛ-oꞌo. 19 Zakalii dedeꞌa -kaa ti a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi na: ꞌƖnmɔ ꞌmo-o Gabliɛlɩ; ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn -nɩꞌo ꞌle ꞌan-a nʋꞌo ꞌɔ lbhʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ -ɩn gbo lbho, ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ -boliaꞌa dɩ -nɩɩ ꞌtmʋʋ. 20 ꞌYa -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa a, -bho ɩ nyni a ꞌle ɛ ꞌke -nʋ-ɛ. -Ɩn -see ꞌtɔ ꞌan wlu -ziadɩ ꞌlaꞌa dɩ a, lɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -zɩan -laa, -aꞌa wlu -see ꞌle ꞌwlʋ yi ꞌle dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ.

21 Zakalii -ke -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -nɩꞌa -kaa dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋzanamʋ ꞌle lisaabuduyu ꞌli a, nyʋ -yʋ fuo ꞌnɔ ꞌbho ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti, ꞌɔ ꞌlegwlesʋ ɔ -gwleꞌa ꞌleꞌa dɩ. 22 Ɔ ꞌdaꞌa ꞌle lisaabuduyu ꞌmnɛ ꞌli, ꞌɔ wluꞌa ꞌwlʋ ꞌle. Ɔ-ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi, ꞌle nyʋ-ʋ -fuo nɔ ꞌka ꞌye -tɔɔ po, -ka ɔ ꞌyeꞌa lɛ.

23 ꞌƆ lbhʋnʋwɩ nʋꞌa -kaa, ɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhli le mu. 24-25 Ɩbɩ ꞌmnɩ, ꞌya ꞌwɩ gbɩ ziꞌa a, ꞌɔ ꞌnynɔ Elizabɛɛtɩ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌbhle-e -nɩgblaa. Ʋn -see bhʋ ꞌꞌpiemʋ po, ʋn nʋ ꞌcʋɩ -muu, ꞌle, -bho ʋn -de ti, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Lagɔ ꞌyeꞌe ꞌan ngaze ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ dɩndɩntikɔɛɛn -naa ꞌꞌyigbeyi -za.

-Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -zaꞌa-a *Zeziiꞌa ꞌwlʋwlʋdɩ ꞌmʋ

26 -Da Elizabɛɛtɩꞌa -nɩgblaa nʋꞌa ꞌcʋɩ -mɛɛlo, ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌle ɔ gboꞌa -dalbhoyi Gabliɛlɩ lbho, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle Galileeꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Nazalɛɛtɩ mu. 27 ꞌLe ꞌnynaakpʋdraa -lue, -ʋ seꞌa nyukpasu yibo a, ꞌle ʋ gbo -Lagɔ lbho ɔꞌo. ꞌWa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o *Malii. Nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZɩzɛɛfʋ -ɔ ꞌma-a ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ꞌɩnnɔ muꞌo ꞌwa ꞌkwlamʋ kpɩanmʋti. Ɔ-bɔ ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ʋn-ʋ ꞌye -kpa mʋ. 28 -Da Malii -nɩꞌa, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nyniꞌa ꞌbho a, ꞌle ɔ na: Malii, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe amʋ, ꞌɩn -sɛ, a-bʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌa ꞌꞌkpi a, -Lagɔ -sieꞌe amʋ gbo. 29 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyiꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌnʋ-o ꞌle ꞌwa ꞌlimʋ sakaa! ꞌle ʋn-ʋ ꞌkabhaꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: ꞌYɩyesʋ ɔ ꞌyeꞌa -laa ꞌɩnmʋ ꞌle, kbhoo ꞌɛ ꞌzɔ ꞌlɛ ꞌya-a? 30 ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi na: Malii, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! -Lagɔ -wʋnnaꞌa-a amʋ ꞌꞌniti! 31 A -gblee, a-a ꞌye-e -nɩgblaa ꞌbhle -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyunyukpasu ꞌwlʋ. ꞌƆ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o *Zezii. 32 Nyɔklagba ɔ-ɔ ꞌye ꞌꞌdu mʋ. -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɔ ꞌꞌyu moꞌo. Ɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi -po -mʋ ꞌle ɔ ꞌke nyʋ -kɔ -ka ɔ nʋꞌa ꞌɔ ꞌꞌna Daviidɩ. 33 ꞌƖnnɔ ꞌye *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ -kɔ mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌƆ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi.

34 -Dalbhoyi poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Malii na: ꞌƖnmɔ seꞌa nyukpasu yibo a, doo ꞌɩn ꞌke -nɩgblaa -zaꞌa? 35 ꞌLe ɔ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ na: *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌye-e amʋ ꞌꞌkpi -yi -mʋ ꞌle ɔ-bɔ wɔnkuzuzu ꞌmnɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌjri mʋ. ꞌƐ dɩ nyʋ-ʋ ꞌye aꞌba ꞌꞌyu ꞌmnɔ *Lisaayi ꞌla mʋ, ꞌle nyʋ-ʋ ꞌye ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu ꞌla mʋ. 36 Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ Elizabɛɛtɩ -ʋ ꞌkpaꞌa -kaa nyunyɔzɛgɛ, ʋn -nɩꞌe-e ꞌꞌyu ꞌwlʋnamʋ yinamʋ. Elizabɛɛtɩ nyʋ ꞌla ꞌka ꞌꞌkukunynaakpʋ, ꞌwa -nɩgblaaꞌa ꞌcʋɩꞌa -mɛɛlonɛ -nɩꞌe -laa ꞌle yayi. 37 Lɛ -yɛ ꞌka wɔnku ꞌle nyʋ ꞌka, ɛ se -nynaka ꞌbhle, nʋ, ꞌɛ lɛtu se -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 38 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi poꞌa wlu ꞌmnɛ ti ꞌꞌsɛɛ, Malii na: -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. -Ka -ɩn -zɩ ꞌɩ -laa ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɩ -nʋ-ɛ -kaa! -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmu-o le.

*Malii ꞌmu-o ꞌle Elizabɛɛtɩ gbo tinanamʋ

39 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, *Malii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌbhle-e -jiji, ꞌle, ꞌbhlʋkpa -ke ꞌꞌkpi trɩ -dieꞌa ꞌꞌyi, ꞌnɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zidee, ꞌɛ -gwlɔ -lue ꞌmʋ, ꞌle-e ʋn muꞌo Elizabɛɛtɩ ꞌyenamʋ. 40 Ʋn nyniꞌa a, ʋn ꞌpa-a ꞌle Zakaliiꞌa -budu ꞌli ꞌle ʋn ꞌye Elizabɛɛtɩ ꞌye. 41 Maliiꞌa ꞌyewlu ꞌkpaꞌa ꞌle Elizabɛɛtɩꞌa -loku ꞌmʋ a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌwa -nɩgblaa ꞌtʋtɔꞌɔ-ɔ ti. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌyiꞌe Elizabɛɛtɩ ꞌmʋ-ɛ. 42 Ʋn nʋꞌa -kaa, -mnɩɩ ʋn ꞌpo-o wlu yayi ꞌle ʋn na: Malii, -Lagɔ -wʋnnaꞌa-a amʋ ꞌꞌniti tenyɩ ꞌle a ꞌye ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌꞌpiemʋꞌa klɛ -zi, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌe ꞌꞌyu a-a ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ ꞌꞌkpi. 43 Lee ꞌmna ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌan -Kɔyiꞌa ꞌlotʋ yiꞌe ꞌmnamʋ ꞌꞌbhliꞌa? 44 A -gblee, -da aꞌba ꞌyewlu kpaꞌa ꞌle ꞌan -loku ꞌmʋ a, ꞌꞌyu-u -nɩꞌa ꞌle ꞌan ꞌlimʋ, ꞌbʋbʋa ꞌlbhɔ -ɔꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌtʋtɔꞌɔ ti. 45 Dɩ -Lagɔ -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a-bʋ deꞌa ꞌꞌgwli, -ka ɩ-ɩ ꞌyeꞌa -nʋ-ɛ mʋ a, a ꞌwa-a ti.

*Malii ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi

46-47 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌle *Malii na ꞌnɩ ɛ:

ꞌƖn -gwɛꞌɛ-ɛ ti ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌan ꞌPʋʋnyi -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. ꞌƆ dɩ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyiꞌe ꞌɩnmʋ, 48 -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌwɔn-oꞌo -ziaka, ꞌɩnmɔ -seꞌa-a lɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ya-gbʋ ꞌle ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌklumʋ. Kɩn, lɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -zɩan -laa, -ka nyunyuꞌa -zakpɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -zi mʋ a, ꞌka-a ꞌwa klɛ ꞌye: A ꞌwa-a ti, -nʋ mʋ. 49 -Ɛ -ke dɩ nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa -kaa ꞌɩnmʋ ꞌla mʋ a, Wɔnkulagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌnʋ-o ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrilinmɔdɩklɩgbɩ ꞌꞌlruli. ꞌƆ ꞌnynɩ -nɩꞌe-e ꞌꞌyibhɛɛka. 50 Nyʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho a, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌwa ngaze ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 51 ꞌLe ꞌɔ nʋnʋdɩ ꞌmʋ a, ꞌle-e ɔ-ɔ tɔ nɩꞌe ꞌɔ wɔnkuɛ. Nyʋ -yʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, ꞌwa -zɛ lɛ ꞌmʋ. 52 Ɔ-ɔ ꞌza-a ꞌbhlɩkpɩyowliklɩgbɩ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi, nyʋ-ʋ -seꞌa-a lɛ, ɔ-ɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌwa ꞌnynɩ ꞌꞌyi. 53 Nyʋ -yʋ ma ꞌka-a ꞌꞌpʋanlbhanyʋ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -mnʋʋ lɩzɩgɩ, ꞌle ɩ-ɩ ꞌnyɩnyɛꞌɛ ti, ꞌle, ꞌgagamʋ -ke -pɔlʋ -seeꞌa lɛ tiꞌbɔ, ɔ -see ꞌwa lɩ ꞌꞌkpi po. 54-55 -A-bʋ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌma-a ꞌɔ lbhʋnʋmʋ, -a-bʋ ɔ-ɔ yiꞌe -kpanamʋ. -Ka ɔ -zɩ ɩ ꞌka -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -bodɩ ꞌmʋ, ꞌka-a ɔ -nɩ ꞌɩ nʋnamʋ. ꞌBho *Ablaamʋ -bodɩ -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn, ꞌle ɛ ꞌke mu ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌkpi bhla, -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ-ʋ ꞌye-e wɔn-nmɔ -mʋ ꞌꞌkɔmʋ.

56 ꞌNɔɔ Malii yi ꞌka Elizabɛɛtɩ ꞌyenamʋ a, ꞌwɩ ʋn -ke ʋn ziꞌa ꞌle ꞌkpna-a ꞌcʋɩ tan ꞌli ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌbhli le mu.

*ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌwlʋwlʋa

57 -Gblee, Elizabɛɛtɩꞌa -gbagbanɔɔ nyni-oꞌo. Ʋn muꞌa ꞌle ꞌꞌbhlegbo, ʋn ꞌwlʋ-o nyukpasuyu. 58 ꞌWa -gwlɔkɔmʋ -ke ꞌwa ꞌwlʋkamʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ꞌbʋbʋa ꞌlbhʋ -ʋꞌo. Ʋn yiboꞌo-o -ka -Lagɔ -kmaꞌa Elizabɛɛtɩꞌa dɩ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌwa ngaze ꞌye ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌꞌyu ꞌwlʋ. 59 ꞌꞌYu ꞌwlʋꞌa a, ɔ nʋ ꞌwɩ -mɛɛsɔn, ꞌɛ -mɛɛtanzɔ, ꞌle nyʋ ꞌye yi, ʋn ꞌke ɔ klɛ ꞌmʋ kpa.a ƆFa 1 59 ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyuꞌa klɛmʋkpɛɛ -ke ꞌnɔɔ -a ꞌꞌbhliꞌa nɛ -se lɛ -lue -ko. ꞌWa nɛ ꞌnʋ-o -ybhɛybhɛtite -Lagɔ -ke ʋn bhlaꞌa ꞌꞌyikpʋɛn. Tite ꞌmnɛ na: -Bho Izrayɛɛlɩkɔyi ꞌwlʋ ꞌꞌyunyukpasu a, -bho ɔ nʋ ꞌwɩ -mɛɛsɔn, ꞌbho ꞌɛ -mɛɛtanzɔ ꞌꞌyi ʋn-ʋ kpɔ ꞌɔ klɛ ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ʋn-ʋ nʋꞌo. 60 ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle ʋn na: -Gba, ꞌꞌyu -nɔɔ, ꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o *ꞌZaan. 61 ꞌLe nyʋ na: Elizabɛɛtɩ, ꞌZaanꞌa ꞌnynɩtu se -laa aꞌba ꞌꞌbhlegbo -nɩ. 62 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye Zakalii tidede, ꞌle ʋn na: ꞌNynɩ yɛɛ -ɩn ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke -aꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌduuꞌa? 63 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌꞌkpicnɩklugba -lue ꞌybha. Ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ɛ ꞌꞌsɛɛ, ɔ ꞌcnɩ-e ꞌbho ɛ ꞌꞌkpi: ꞌZaan ꞌmo-o ꞌɔ ꞌnynɩ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌye ꞌɛ li, -tɔɔ ꞌꞌmaaꞌa-a ꞌwa klɛ. 64 ꞌBho-o Zakaliiꞌa -mɩɛ bɔti -nɩꞌe ti ꞌle ɔ ꞌye -wlu. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. 65 Ɔ -nɩꞌa -kaa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyibhɛɛnamʋ, -mnɩɩ -sɩanyɩ ꞌkpʋn-o nyʋꞌa klɛ -ke ɔ ꞌꞌtutuꞌa ꞌꞌyi. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle Zideebhlʋkpaꞌa ꞌfɔtɔ -ke ꞌꞌkpi trɩ -nɩꞌa, ʋn zɩza ꞌnɩ-ɩ -bodɩ ꞌmʋ. 66 Nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ-ɔ popo-o ꞌgwlʋti ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: Kbhoo ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌke ꞌle nyaka -nɩ ꞌya-a? -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋꞌa ꞌꞌbhuo -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi -ka -zɛgɛka.

Zakalii ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌɔ wlu ꞌmʋti

67 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye Zakalii ꞌma-a ꞌꞌyuꞌa -tɩta ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo:

68 -Aꞌba -Kɔyi *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌcrɛ-ɛ ꞌɔ nyʋ ꞌꞌyriti, ꞌle ɔ-ɔ ꞌye ʋ zetie mʋ. 69 ꞌƖnnɔ -yaꞌa wɔnkuyi -lue -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ. -Aꞌba dɩ nyɔ ꞌmnɔ-ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌɔ lbhʋnʋyi *Daviidɩꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌklumʋ -yi mʋ. 70 -Ka ɔ nʋꞌa -laa, ꞌkla ꞌmnɔ, ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo -zaꞌa ꞌbho, ꞌka-a ɔ po ꞌɩ ꞌle ꞌwa wɔn ꞌmʋ -bɛnyɩ ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ-za see. 71 Ɔ na ꞌkɩ see ɔ-ɔ ꞌye-e -amʋ tʋ ꞌꞌkpi -za -mʋ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌkpiticɛ, nyʋ -yʋ -seeꞌa ꞌybha ʋn ꞌke -amʋ ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌye, ꞌle ɔ ꞌke ʋ -amʋ ꞌꞌkpi -za. 72 Ɔ na ꞌkɩ see ꞌɔ ngazeꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌye-e ꞌwlʋ -mʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe gbo ꞌle ɛ ꞌye ꞌwlʋ. Ɔ na ꞌkɩ see ɔ-ɔ ꞌye-e ɔ -ke -aꞌba -ybhɛybhɛtite ɔ bhlaꞌa ꞌgwlʋ ꞌꞌyi -de -mʋ. 73-74 -Ɛ -ke dɩ ɩ -nʋ-ɛꞌɛ -kaa, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zrɛ -nɩꞌe -aꞌba ꞌꞌna Ablaamʋ kwa, -ka ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌle -aꞌba tʋꞌa nyʋꞌa ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -za mʋ, ꞌle, -bho -a -kɔ ɔ-ɔ bʋbɔ, -a ꞌke tiwa, 75 ꞌle -a ꞌke *liꞌsaa ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -aꞌba tinɩɛꞌɛ ꞌwɩꞌa klɛ ꞌli. 76 ꞌLe -ɩnmɔ -yɔ ꞌma-a -laa ꞌan ꞌꞌyu a, ʋn-ʋ ꞌye-e -ɩnmʋ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌla -mʋ, -ɛkedɩmaa, -ɩnmɔ ꞌye -aꞌba -Kɔyiꞌa nya -kɔ mʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ weze po, 77 ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌtmʋʋ, -ka ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋnpʋan ꞌye ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 78-79 -Ɛkedɩmaa, -aꞌba -Lagɔꞌɔ dɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ɔ -nɩꞌe-e -ka -yɔkɔɔ, ꞌle, ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔkamʋ, -ka zɔ nuꞌa -kuyre ti a, ꞌka-a nyɔ -lue ɔ-ɔ ꞌye -amʋ -ya mʋ, nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ʋ pleꞌa ꞌmɛmɛɛ, ɔ-ɔ ꞌye ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ zɔ -ya mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋnpʋan ꞌye, ꞌle -a ꞌke ꞌbho wɔnlipɩpɛjolʋ ꞌꞌyi -nɩ.

80 Zakaliiꞌa ꞌꞌyu ꞌmnɔ, -ka ɔ-ɔ ꞌbhʋaꞌa, ꞌka-a ꞌɔ dɩlikpʋɛn ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi. Ɔ ꞌnɛ-ɛ ꞌkwlɩ ꞌꞌyi, nyɔ se ɔ yibo, ꞌle, zɔ -ke ti ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ, ɛ ꞌye nyni ꞌle ɔ ꞌye ꞌda ꞌbho *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌweꞌa ꞌꞌyigbeyi.

2

-Ka *Zezii ꞌwlʋwlʋꞌa ꞌmʋti, ꞌkla-a ꞌka-a

(Matiee 1:18-25)

1 Ɛ-bɛ *ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌwlʋwlʋnɔɔ ꞌmnɛ ziꞌa a, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Ogusitɩ a, ꞌɩnnɔ ꞌtmʋʋꞌo ꞌɔ -dalbhomʋ: A mu, a ꞌtmʋʋ ꞌan ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe ʋn ꞌke ꞌwa nyʋ ꞌwee zrɛ. 2 Nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kiliniusɩ, -da ɔ ꞌꞌdu -nɩꞌa Siliiꞌa ꞌbhlʋkpayowli, ɛ-bɛ nyʋzrɛɛ ꞌmnɛ, ꞌbho-o ʋn -za -nɩ nɛ ꞌꞌyi. 3 -Ka ꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ nyʋ ꞌke -kaa nʋꞌa dɩ a, nyɔꞌꞌo nyɔ muꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ ʋn ꞌke ɔ ꞌle -zrɛ -nɩ.

4-5 ꞌƐ dɩ *ꞌZɩzɛɛfʋ -ke ꞌɔ ꞌnynɔ *Malii -sɔꞌɔ ꞌbho Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ ꞌma-a Nazalɛɛtɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌye Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ꞌma-a Bɛtɩlɛɛmʋ mu ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌle -zrɛ -nɩ, -ɛkedɩmaa, *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌꞌduꞌo. (ꞌLe Bɛtɩlɛɛmʋ ꞌmnɔ ɔ, ꞌle-e Daviidɩꞌa ꞌꞌbhuo ꞌwlʋ -nɩꞌo.) -Gblee, ꞌZɩzɛɛfʋ -ke ꞌɔ ꞌnynɔ Malii ꞌmnʋ ꞌka ꞌle mu a, ʋn ꞌbhle-e -nɩgblaa.

6 Ʋn -nɩ -kaa ꞌle Bɛtɩlɛɛmʋ, ꞌle ꞌwa -gbagbanɔɔ ꞌye nyni. 7 Ʋn ꞌwlʋ-o nyukpasuyu. ꞌWa ꞌmʋcɩaanyu moꞌo. -Budu -ke ꞌli ꞌlɩkpamʋ-ʋ ꞌmʋꞌa a, ꞌbɩ se ꞌle -nɩꞌa dɩ a, Malii -ke ꞌZɩzɛɛfʋ muꞌo ꞌle wligbʋn ꞌli ꞌmʋʋnamʋ, ꞌle-e ꞌwa ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌwlʋ -nɩꞌo. Ʋn ꞌfɩfɩan ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyriɛfɔtɩ li, ꞌle, -titi ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa wli, ꞌle -gboko ꞌli, ʋn ꞌye ɔ ꞌya ꞌꞌkpi tiꞌpɛɛ.

*ꞌBhlabhlɩꞌa ꞌꞌyrilidumʋ ꞌye-e -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi li

8 Ɛ-bɛ ꞌꞌmatʋ -lue ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi a, *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyrilidumʋ -ke ꞌwa *ꞌbhlabhlɩ ꞌꞌwe -nɩꞌe-e ꞌle ꞌkwla ꞌzɔ ꞌle ʋn-ʋ fuo ꞌnɩ li. 9 Ʋn -nɩꞌa ꞌle a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌye tiꞌꞌsi ꞌle ʋn ꞌye ɔ liꞌye. Ʋn ꞌye ꞌɔ li a, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli vlan-oꞌo. Ɩ-bɩ -vlavlɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. -Sɩanyɩ nʋꞌa -kaa, ɛ kpʋn -ʋꞌo. 10 ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le, -ɛkedɩmaa, -boliadɩ ꞌɩn-ɩ yaꞌa amʋ, ɛ-ɛ ꞌye-e *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌbʋbʋaklagba ꞌꞌyi ꞌlbhaa -mʋ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn yiꞌe amʋ -bodɩ ꞌmʋzanamʋ. 11 A -gblee, ꞌle aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩ ꞌꞌbhligwlɔ Bɛtɩlɛɛmʋ a, ɛ-bɛ -zɩan ꞌꞌmatʋ a, nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi ꞌwlʋꞌo aꞌba dɩ. -Aꞌba -Kɔyi, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌꞌduꞌo. 12 Ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ɔ, ꞌɔ ꞌmʋyibolɛ ꞌka-a: -Bho a mu a, ꞌꞌyu ʋn ꞌfɩfɩanꞌa ꞌꞌyriɛfɔtɩ li a, ꞌle ʋn ꞌpɛɛꞌɛ ꞌle wliꞌa -titiꞌa -gboko ꞌli ti a, ꞌɩnnɔ moꞌo.

13 Ɔ muꞌa wlu ti-po mʋ ꞌꞌsɛɛ, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -lrʋʋ -sɔꞌɔ-ɔ yaku ꞌꞌyi, ʋn yi-oꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo:

14 -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ꞌle yaku ꞌli, ꞌle, nyunyu -ke dɩ -Lagɔ -kmaꞌa, ꞌwa -pɔlʋ bhlu ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi!

*ꞌBhlabhlɩꞌa ꞌꞌyrilidumʋ ꞌmu-o Bɛtɩlɛɛmʋ

15 -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ʋn ꞌmu-o -Lagɔ gbo le. Ʋn muꞌa ꞌle a, *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyrilidumʋ ꞌye -kaa ꞌꞌyiꞌlɩlɛ na: -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -aꞌba -Kɔyi -yaꞌa ꞌnɔɔ ꞌzɔ ɔ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo na -aꞌba ꞌPʋʋnyi ꞌwlʋ-oꞌo. ꞌƐ dɩ a, -a mu Bɛtɩlɛɛmʋ -a ꞌke ɔ liꞌye. 16 ꞌLe ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ꞌle -vuka kpa. Ʋn -ka mu a, *ꞌZɩzɛɛfʋ -ke *Malii -nɩꞌe-e ꞌle wligbʋn ꞌli ꞌle ꞌꞌyulre ꞌpɛɛꞌɛ ꞌle -gboko ꞌli ti. 17 Ʋn ꞌyeꞌa ꞌꞌyu ꞌmnɔ li a, ꞌle, dɩ ꞌwee -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -zaꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌmʋ, ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ-za. 18 Nyʋ ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ -bodɩmʋ a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti. 19 Malii -mnʋʋ a, ʋn ꞌde -ɩ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ti ꞌtɩn ꞌle ʋn-ʋ na ꞌnɩ -tɔɔ ti ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 20 Ʋ-bʋ ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyrilidumʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌmu-o ꞌnɔɔ ꞌwa *ꞌbhlabhlɩ -sieꞌa le. Dɩ ꞌwee ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa a, -ka -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌlɛꞌɛ ɛ, ꞌka-a ɩ ziꞌo. ꞌƐ dɩ ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi tenyɩ.

Ʋn ꞌꞌduuꞌo-o ꞌꞌyulre ꞌnynɩ

21 ꞌWɩ -mɛɛsɔn ziꞌa, ꞌɛ ꞌwɩ -mɛɛtanꞌa zɔ, ꞌꞌyulreꞌa klɛmʋkpanamʋ nyni-oꞌo. ꞌBho-o ʋn ꞌꞌduu -nɩ ꞌnɔ *Zezii. -Gblee, -da ꞌɔ ꞌlotʋ *Malii -seeꞌa ꞌɔ -nɩgblaa ꞌbhle ke a, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌtmʋʋ -nɩ ꞌnʋ ꞌɔ ꞌnynɩ see.

*ꞌZɩzɛɛfʋ-e *Malii -ke *Zezii ꞌmu-o *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle Zelizalɛɛmʋ

22 ꞌꞌYulre ꞌwlʋꞌa, ɔ nʋꞌa ꞌwɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn, ꞌle *ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌye *Malii ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo kpa ꞌle Zelizalɛɛmʋ, *-Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa gba ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Moyiizɩ poꞌa -gbagbanynʋkpakpɩ see ʋn ꞌke nʋ ꞌle ʋn ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌke ɛ nʋ. Ʋn -ke ꞌwa nyimiɛ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o *Zezii ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɔ -Lagɔ ꞌꞌyi-tɔ ꞌle ʋn ꞌke ɔ -Lagɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ. 23 -Gblee, -Lagɔꞌɔ gba-a ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Bho nyɔ ꞌcɩaan nyukpasu ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ -Lagɔ -jeyi. ꞌƆ -nɔ moꞌo. 24 Ʋn nyniꞌa Zelizalɛɛmʋ, -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga ɔ nʋꞌa ꞌle ꞌɔ gba ꞌli ꞌnynʋkpakpɩ -zaꞌa (ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌgbɔlɩ ꞌsɔn. -Bho nyɔ se ꞌgbɔlɩ ꞌbhle, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -kpakpɩyreetɩ ꞌsɔn), ꞌɛ dɩ ꞌZɩzɛɛfʋ -ke Malii ꞌꞌnyɩꞌe *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi ꞌgbɔlɩ ꞌsɔn ɔ ꞌke ɛ -za.

25 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, nyukpasu -lue-e -nɩꞌe ꞌle Zelizalɛɛmʋ. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o Siminyɔ. Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. Ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho -Lagɔ tenyɩ ꞌle ɔ-ɔ fuoꞌo *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa *ꞌPʋʋnyiꞌa ꞌwlʋwlʋa wɔn. Ɔ ꞌbhle-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. 26 Ɔ-bɔ -zuzu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌtmʋʋ ꞌnɔ na, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -bho ɔ se ɔ ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌye a, ɔ -see ꞌmɛ yi. 27 Ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmnɔ ɔ, ꞌɩnnɔ kpaꞌa Siminyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -lrɛɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. -Nɔɔ -ke ti Zeziiꞌa ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta kpɔ ꞌɔ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo a, -ka ꞌZuifʋꞌa gba ꞌlɛꞌɛ ꞌɔ dɩ ʋn ꞌke -kaa nʋ a, ʋn -ke Siminyɔ ꞌgbʋʋꞌo. 28 -Gblee, Siminyɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye ꞌꞌyulre ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɔ sʋɩ ꞌmʋ tiꞌgbate ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -Lagɔ ꞌsɛɛ, ɔ-ɔ nʋꞌo na:

29-31 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan -Kɔyi, -aꞌa wlu -ɩn -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ-oꞌo. -Aꞌa nyunyuꞌa *ꞌPʋʋnyi -aꞌa ꞌꞌbhuo -yaꞌa ꞌnɔɔ *ꞌZuifʋ gbo, ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyri ꞌye -ɔꞌo. ꞌƐ dɩ, ꞌɩnmɔ ꞌma-a -aꞌa lbhʋnʋyi, -ɩn ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke ꞌtɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌɩn ꞌke ꞌle -ɩn gbo le yi. 32 Ɔ-bɔ nyunyuꞌa ꞌPʋʋnyi ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyunyuꞌa -daduduꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ zɔ -ya -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ yibo, ꞌle ɛ ꞌke -aꞌa ꞌbhlʋkpa Izrayɛɛlɩꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ.

Siminyɔ -zaꞌa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti

33 -Gblee, dɩ Siminyɔ -nɩꞌa -kaa ꞌbho *Zezii ꞌꞌkpi ꞌmʋzanamʋ a, ɩ -maꞌa-a *ꞌZɩzɛɛfʋ -ke *Malii wɔnti, 34-35 ꞌle, ʋn -ke ꞌwa ꞌꞌyu, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌniti-wʋnna ꞌle ɔ na: Malii, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌnɔɔ *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zaꞌa ꞌbho ꞌꞌyu -nɔɔ ꞌle -a ꞌke ꞌmʋꞌgble-ɛ; -Lagɔ-ɔ ꞌye-e nyʋꞌa -dadudu dɩ -kpʋn -mʋ ꞌle ɔ ꞌke nyʋ -lrʋʋ dɩ li-za. ꞌꞌNyinynidɩ ꞌmʋꞌa ꞌpʋnpʋanꞌa -jolʋ -Lagɔ ꞌmnɔ -yaꞌa -amʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye ɛ nyʋ -tɔ mʋ ꞌle -lrʋʋ-ʋ ꞌye ɔ ꞌcɩsɛ mʋ. ꞌƆ dɩ, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌzizeꞌa ꞌle nyʋ -duduꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ɩ-ɩ ꞌye ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa mʋ.

-Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi, Anɩ

36 Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti a, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizanynaakpʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Anɩ, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. Nyukpasu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Fanuɛlɩꞌa ꞌꞌyu moꞌo. Fanuɛlɩ ꞌnʋ-o nyukpasu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Asɛlɩꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyɔ. Ʋ-bʋ Anɩ ꞌmnʋ nɛ-oꞌo. ꞌWa ꞌbhʋabhʋaꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi a, ꞌwa nyimiɛ ʋn kpaꞌa, ʋn -ke ɔ ꞌnʋ-o -zʋɩn -mɛɛsɔn ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. 37 -Dɩgbanynaakpʋ ʋn ꞌꞌduꞌo. Ʋn ꞌbhleꞌe ꞌtɔ-ɔ zʋɩnꞌa -gwlɩ nyiɛ ꞌyɔ nyiɛ. ꞌWa bɔ ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, -bho koo ti -nɩ, ʋn -nɩꞌe ꞌle-ɛ ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ *wɔn gbo ꞌle ʋn-ʋ paꞌa su ꞌwɩ -lrɩɩ ꞌli. 38 -Da *ꞌZɩzɛɛfʋ -ke *Malii-i tɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌyu -Lagɔ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɔ bʋbɔbhlegbo a, Anɩ -yɛ ꞌnʋ ꞌbho-ɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ʋn-ʋ poꞌo -Lagɔ ꞌsɛɛ, ꞌle, nyʋ -yʋ fuoꞌa -nɔɔ -ke ti -Lagɔ ꞌke Zelizalɛɛmʋkɔmʋ zetie, ʋn-ʋ zʋ ꞌʋ ꞌꞌyulre ꞌmnɔꞌɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ.

39 Lɩ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, *Zeziiꞌa ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta gwɩ ꞌɩ ꞌꞌyi a, ʋn -ke ɔ ꞌmu-o ꞌwa ꞌꞌbhli Nazalɛɛtɩ le, ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi.

40 -Ka Zezii-i ꞌbhʋaꞌa, ꞌka-a ꞌɔ dɩlikpʋɛn-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋti ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌkpi.

*Zezii ꞌbhle-e -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌle ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mu

41 -Ka zʋn-ʋ ꞌꞌsiꞌa ti a, ꞌka-a *Zeziiꞌa ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta-a muꞌo ꞌle Zelizalɛɛmʋ *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ ꞌꞌdunamʋ. 42 Zezii ꞌbhle-e -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle mu. 43 Gɔ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. *Malii -ke *ꞌZɩzɛɛfʋ -nɩꞌa ꞌwa ꞌꞌbhli le -munamʋ, Zezii -mnɔɔ -sieꞌe-e Zelizalɛɛmʋ; ʋn -see ɩ ꞌꞌgwlide. 44 Ʋn-ʋ ꞌkpa-a -nanamʋ -druma, -kuyre kpʋnꞌo ꞌtɔ, ꞌwa ꞌye ɔ li, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tibɔnamʋ ꞌkpa ꞌle ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke ꞌwa ꞌꞌyiyibomʋꞌa ꞌꞌklumʋ. 45 Ʋn -see ɔ ꞌtɔ ꞌye a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle Zelizalɛɛmʋ le mu ʋn ꞌke ɔ tiꞌbɔ! 46 Ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌbho ꞌɛ tanzɔ, ʋn -yɛ ꞌnɔ-ɔ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. Ɔ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌZuifʋꞌa gbaꞌa -tɔmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ-ɔ po ꞌʋ -lokui ꞌle ɔ-ɔ dede ꞌnʋ ti. 47 -Bho ɔbɔ ꞌꞌluo wlu ꞌmʋ a, nyʋ ꞌwee -yʋ po ꞌɔ -lokui, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌɔ -naagɩ ɔ ꞌbhleꞌa dɩ.

48 -Gblee, ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta ꞌye ꞌɔ ɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti -lrɛɛ, ꞌle Malii na: Zezii, leelɛ -ke dɩ -ɩn nʋꞌo -klaaꞌa? ꞌƖn -ke -aꞌa -tɩta -nɩꞌa -ɩnmʋ tibɔnamʋ a, -pɔlʋ ꞌmɔ-ɔ -amʋ ꞌli. 49 ꞌLe ɔ na: Leelɛ -ke dɩ a-a ꞌbɔꞌɔ ꞌɩnmʋ tiꞌa? -Ka ꞌɩn ꞌka ꞌnɔɔ ꞌan -tɩtaꞌa -budu ꞌli -nɩ, a -see ɩ ꞌꞌgwlide ꞌmaae? 50 -Gblee, ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ɛ, ʋn -see ꞌle ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn. 51 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -ke ʋn ꞌmu-o Nazalɛɛtɩ le, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌwa wlu. Dɩ-ɩ ziꞌa a, Malii -mnʋʋ ꞌde -ɩ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ti ꞌtɩn.

52 ꞌLe ɔ-ɔ ꞌbhʋaꞌo, ꞌɔ dɩlikpʋɛn-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi, -Lagɔ -kmaꞌa-a ꞌɔ dɩ ꞌle ꞌɔ kpli-i nʋꞌo nyunyu ꞌtʋ.

3

*ꞌZaan Batiisɩ -zaꞌa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ

(Matiee 3:1-12; Maakɩ 1:1-8; ꞌZaan 1:19-28)

1 -Da ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tibɛlɩ -kɔ -nɩꞌa ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌwe, ꞌɛ -zʋɩn -bue ꞌyɔ -muunɛ ꞌli, ꞌbho-o ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Pɔnsɩ *Pilaatɩ -kɔ -nɩꞌe Zideeꞌa ꞌbhlʋkpa, nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo Galileeꞌa nɔ. ꞌƆ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌle Itulee -ke Trakonitɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi. Lisaniasɩ -mnɔɔ-ɔ -kɔꞌɔ Abilɛɛnɩ. 2 Nyʋ -yʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Anɩ -ke Kayifʋ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, ꞌbho-o -Lagɔ ꞌtmʋʋ -nɩꞌe Zakaliiꞌa ꞌꞌyu *ꞌZaan ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ɔ ꞌke ꞌɔ wlu nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za.

3 ꞌƐ dɩ ꞌZaan-a pleꞌe -gwlɛ ꞌꞌwe-e -nɩꞌa ꞌꞌnigblʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zudɛɛn wɔnli ꞌꞌyiti, ꞌle ɔ-ɔ poꞌo weze ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo na: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ *batizee, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. 4 ꞌZaanꞌa ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Ezayii ꞌcnɩꞌe ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɔ ꞌye na:

Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ poꞌo weze ꞌle ɔ na: A po aꞌba -Kɔyiꞌa -jolʋ! -Bho a po ɛ, a ꞌsrɛɛ nɛ ꞌmʋ! 5 A -ka -dogwi! A wa trɩ -ke -gɔgɔɛ! A ꞌsrɛɛ -jolʋ ꞌmʋ! -Yɛ -ke -da sɩkpɩ -nɩꞌa, a -zɩ ɩ ꞌbho ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌmʋꞌbhɛɛ!

(ꞌꞌYi Ezayii poꞌa, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: Aꞌba -Kɔyi -nɩꞌe-e yinamʋ. ꞌƐ dɩ a ꞌꞌtayi ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌꞌyiti, -Lagɔ ꞌke ɩ ꞌle -za ꞌle ɔ ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ!)

Ezayiiꞌa wlu -lue ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a -bhla:

-Bho -Lagɔ ꞌbhɔ aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ a, 6 ꞌle nyunyu ꞌwee ꞌke yibo -ka ɔ ꞌpʋʋnꞌa amʋ.

7 ꞌZaan poꞌa -kaa weze a, ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u yi ꞌɔ gbo ɔ ꞌke ʋ batizee, ꞌle ɔ na: ꞌꞌYrabhabhlemʋ-a! Yrɔɔ nʋꞌo, -Lagɔꞌɔ wɔnkucɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -ya mʋ, abʋ cɛ ɛ wɔn ꞌmʋꞌa? 8 Aꞌba kpli-i nʋꞌa, a yiboꞌo-o aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle a ꞌye ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti, a -tɔ nɩ! Aꞌba nʋ, aꞌba ꞌꞌna ꞌmo-o ꞌtɔ *Ablaamʋꞌa dɩ a, a-a ꞌye -Lagɔꞌɔ -zigle wɔn ꞌmʋ -cɛ mʋ, -le! A -gblee, sɩkpɩ-ɩ ꞌpɛꞌɛ -laa ti ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɩ Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌmʋ nʋ. 9 A-bʋ -yʋʋ, tu nyɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyi po: Tu -yɛ -seeꞌa ꞌꞌbhizɩgɩ po, ɛ-ɛ ꞌye-e -cɛ -mʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌle nɛ ꞌmʋ ꞌꞌvuto-ɛ. A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! ꞌꞌGbepa -sʋɛꞌo see, ɛ ꞌpɛ-ɛ ꞌbho tu ꞌmnɛꞌɛ kplu ꞌꞌkpi ti ꞌle ɛ ꞌke ꞌɛ ꞌsɩsɩanyɩ cɛ. (-Gblee, ʋn ꞌwɔn-ɔ ꞌꞌyi ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋti: Ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti.)

10 ꞌZaan Batiisɩ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ʋn-ʋ dede ꞌnɔ ti, na: Leelɛ -Lagɔ ꞌybhaꞌa -a ꞌke nʋꞌa? 11 ꞌLe ɔ na: -yɔ ꞌbhleꞌa -banɩ ꞌsɔn, -yɔ seꞌa -bana ꞌbhle, ɔ ꞌꞌnyɩ ɔ -lue, ꞌle, -yɔ ꞌbhleꞌa lililɛ, nyɔ -yɔ ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa a, ɔ ꞌꞌnyɩ ɔ!

12 Ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, *lapoozamʋ ꞌyi-e batizeenamʋ -lrɛɛ. -Kaa ꞌka-a ʋn dedeꞌe ꞌZaan ti: Kbhoo -abʋ ꞌke -nynaꞌa? 13 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Bho a mu a, aꞌba po lapooꞌa mɔni ꞌꞌkpi -le! -Ka aꞌba ꞌbhlɩkpɩyowli cɛꞌɛ nyʋ a, ʋn ꞌꞌdu ꞌna! 14 ꞌLe ꞌꞌsroja ꞌye ɔ -kaa tidede: ꞌLe -abʋ ꞌleꞌa? Kbhoo -abʋ ꞌke -nynaꞌa? ꞌLe ɔ na: Abʋ-aꞌa -za nyʋ mɔni kwa ꞌmʋ -le -glaka, aꞌba kpa nyʋ bhubhudɩ ꞌꞌyi -le! A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌpɛlemɔniꞌa ꞌꞌsɛ ꞌꞌyrili!

15 -Gblee, nyʋ-ʋ yiꞌa a, ʋn de ꞌko-o ꞌꞌgwli na *wɔnkulɩ ꞌye ꞌkɩ ꞌbho -zi mʋ ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌgwlʋti na ꞌZaan ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ. 16 ꞌWa ꞌgwlʋtipopoɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ɔ ꞌꞌduꞌo wlu ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌꞌni ꞌmna-a batizee nɩꞌe amʋ. Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌan lemʋ, ɔ-ɔ yi-oꞌo. Ɔ ꞌku-o wɔn ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -zi. ꞌƖn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgeyikpaankpɩanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu. Ɔ-bɔ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌmʋ -po mʋ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ, -ka nɛ-ɛa ƆFa3 16 Nɛꞌɛ ꞌꞌyiꞌa ꞌzɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌmo-o, nyʋ Zezii-i ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ-po mʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌye-e lbhʋ -nʋ -mʋ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn ꞌke liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 17 A -gblee, ꞌꞌyi -ke aꞌba tinɩɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nɩkpɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa ꞌle ɔ ꞌke lɩꞌa ꞌyɔ ꞌmʋ bhla. -Yɩ ꞌbhleꞌa lɛ ꞌli, ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌsra ꞌyaa, ꞌle, ꞌya flɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌbho -sie mʋ a, ɔ ꞌke ɩ ꞌle nɛ ꞌmʋ po. (Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: ꞌsra ꞌmo-o -Lagɔ gbo ꞌle nɛ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌkɔgwlɛnɛ.)

18 ꞌZaan -nɩꞌa *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌdɩ -lrɩɩꞌa -dadudu ꞌmʋ ꞌꞌdunamʋ a, ɔ-ɔ ꞌzʋ -ʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ. 19 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a Galileeꞌa ꞌbhlʋkpayowli *Elɔɔdɩ dɩ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌnynɔ -ʋ ꞌma-a Elodiadɩ, ɔ -zʋ ꞌʋ-ʋ ɔ li ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ nʋ. 20 A ꞌye li-ɔ, Elɔɔdɩ ꞌmnɔ ꞌꞌyi-e ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkpi -lrɛɛke: ɔ ꞌpo-o ꞌZaan -jie ꞌmʋ.

*ꞌZaan Batiisɩ *batizeeꞌe-e *Zezii

(Matiee 3:13-17; Maakɩ 1:9-11)

21 -Nɔɔ -ke ti nyʋꞌa -dadudu-u muꞌa *ꞌZaan gbo ɔ ꞌke ʋ *batizee, ꞌbho-o ɔ batizee -nɩꞌe *Zezii -lrɛɛ. Zezii gwɛꞌɛ batizeeɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌye-e yaku li, ɛ ꞌye wɔn kati 22 ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ꞌgbɔlɩɛꞌɛ ku ꞌmʋꞌꞌluo, ɛ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi, ꞌle wlu ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ɛ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɛ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa. ꞌLe -ɩn ꞌmʋ ꞌɩn poꞌo ꞌan ꞌbʋbʋaꞌa ꞌwee.

*Zeziiꞌa ꞌꞌnabhli

(Matiee 1:1-17)

23-38 Ɛ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌnyaaꞌa-a nyʋꞌa -tɔtɔɔ ꞌmʋ. Ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌlbhʋ ꞌmnɛ wɔnꞌꞌdu a, ɔ ꞌbhle-e -kaa zʋɩnꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ -bue. Nyʋ na ꞌkɩ ɔ-ɔ ꞌmo-o *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyu. Ɔ-bɔ ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌmnɔ ɔ, ꞌɔ ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌnynɩ ꞌka-a:

-Lagɔ -yaꞌa *Adaa ti. Ɔ -yɔ ꞌɔ ti a, ꞌle ɔ ꞌye Sɛtɩ ꞌwlʋ. Sɛtɩ ꞌwlʋꞌo Enosɩ, Enosɩ ꞌwlʋꞌo Kayinaa, Kayinaa ꞌwlʋꞌo Maleleɛlɩ, Maleleɛlɩ ꞌwlʋꞌo Zalɛdɩ, Zalɛdɩ ꞌwlʋꞌo Enɔkɩ, Enɔkɩ ꞌwlʋꞌo Matusalaa, Matusalaa ꞌwlʋꞌo Lamɛkɩ, ꞌle ɔbɔ ꞌye *Nʋe ꞌwlʋ. Nʋe ꞌwlʋꞌo Sɛmʋ, Sɛmʋ ꞌwlʋꞌo Alɩfasaadɩ, Alifasaadɩ ꞌwlʋꞌo Kayinamʋ, Kayinamʋ ꞌwlʋꞌo Salaa, Salaa ꞌwlʋꞌo Ebɛlɩ, Ebɛlɩ ꞌwlʋꞌo Falɛkɩ, Falɛkɩ ꞌwlʋꞌo Wlagau, Wlagau ꞌwlʋꞌo Seluukɩ, Seluukɩ ꞌwlʋꞌo Nakɔɔ, Nakɔɔ ꞌwlʋꞌo Talaa; ꞌle ɔbɔ ꞌye *Ablaamʋ ꞌwlʋ. Ablaamʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o *Izaakɩ, Izaakɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o *Zakɔɔpʋ, Zakɔɔpʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o *Zidaa, Zidaaꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Falɛsɩ, Falɛsɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Ɛsɩlɔmʋ, Ɛsɩlɔmʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Alɩnii, Alɩniiꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Adɩminɩ, Adɩminɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Aminadabʋ, Aminadabʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Nasɔɔ, Nasɔɔꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Salaa, Salaaꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Bʋazɩ, Bʋazɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zobɛdɩ, Zobɛdɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o *Izayii, ꞌle Izayii ꞌye *Daviidɩ ꞌwlʋ. Daviidɩ ꞌwlʋꞌo Nataan, Nataan ꞌwlʋꞌo Matataa, Matataa ꞌwlʋꞌo Mɛnaa, Mɛnaa ꞌwlʋꞌo Melea, Melea ꞌwlʋꞌo Eliakimʋ, Eliakimʋ ꞌwlʋꞌo Zonamʋ, Zonamʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o ꞌZɩzɛɛfʋ, ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zidaa, Zidaaꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Siminyɔ, Siminyɔꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmo-o Levii, Leviiꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Mataatɩ, Mataatɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zolimʋ, Zolimʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Eliezɛlɩ, Eliezɛlɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zezii, Zeziiꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Ɛlɩ, Ɛlɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Ɛlɩmadaan, Ɛlɩmadaanꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Kozamʋ, Kozamʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Adii, Adiiꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Mɛlɩki, Mɛlɩkiꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Neli, Neliꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Salatiɛlɩ, Salatiɛlɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zolobabɛlɩ, Zolobabɛlɩꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Wlesaa, Wlesaaꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zʋanaa, Zʋanaaꞌa ꞌꞌyu ꞌmo-o Zodaa; ꞌle ɔbɔ ꞌye Zozɛkɩ ꞌwlʋ. Zozɛkɩ ꞌwlʋꞌo Semeyinɩ, Semeyinɩ ꞌwlʋꞌo Matatiasɩ, Matatiasɩ ꞌwlʋꞌo Maatɩ, Maatɩ ꞌwlʋꞌo Nagayi, Nagayi ꞌwluꞌo Ɛsɩli, Ɛsɩli ꞌwlʋꞌo Naumʋ, Naumʋ ꞌwlʋꞌo Amɔsɩ, Amɔsɩ ꞌwlʋꞌo Matatiasɩ, Matatiasɩ ꞌwlʋꞌo ꞌZɩzɛɛfʋ, ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌwlʋꞌo Zanayi, Zanayi ꞌwlʋꞌo Mɛlɩki, Mɛlɩki ꞌwlʋꞌo Levii, Levii ꞌwlʋꞌo Mataatɩ, Mataatɩ ꞌwlʋꞌo Elii, ꞌle Elii ꞌye ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌwlʋ ꞌtɔ.

4

*Sataan ꞌdɩn-e *Zezii ti.

(Matiee 4:1-11; Maakɩ 1:12-13)

1 -Ɩn ꞌye li-ɔ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌsiꞌa *Zezii ꞌꞌkpi ti a, ɔ ꞌꞌyi -ɔ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye Zudɛɛn wɔnli ꞌwlʋ, ꞌle Lisaazuzu ꞌmnɔ ꞌye ꞌɔ -pɔlʋ ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi -kpa -nɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. 2 ꞌWɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌli ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sataan ꞌye ɔ tiꞌdɩn ꞌle ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ -see lɛ wɔn ꞌdɩ ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌli, ꞌle, ɩ ziꞌa, ꞌmʋ nʋꞌa -kaa, ɛ-ɛ ꞌlbhɔ ɔꞌo. 3 -Gblee, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌyi -ɔ tidɩnamʋ ꞌle ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɛ na: -Bho -ɩn ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka a, -zɛ sʋkpʋ -nɛɛ ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ. 4 ꞌLe Zezii na: -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli: Ɛ -se lililɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ nyunyɔ -nɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -ko. Wlu ꞌwee ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ -lokui po, ɔ ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɛ dɩ ɔ -nɩꞌe ti -lrɛɛ.

5 Sataan nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌluoꞌo-o Zezii ꞌmʋ ꞌle ɛ -ke ɔ ꞌye ꞌle yatɛda -lue mu, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ɛ ꞌye ɔ ꞌkmʋꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌyi-tɔ. 6 ꞌLe ɛ na: ꞌBhlɩkpɩ -a ꞌyeꞌa -laa li a, -ɩnmɔ ꞌan-a ꞌye ꞌya ꞌbhlɩkpɩꞌa -yowli ꞌꞌwe -ke ꞌꞌwlilɩ ꞌꞌnyɩ mʋ ꞌle -aꞌa ꞌnynɩ ꞌke mu. ꞌYa ꞌwee, ꞌɩn ꞌꞌbhuoꞌa lɩ moꞌo. Nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌybhaꞌa, ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ ɔ ꞌꞌnyɩ. 7 -Bho -ɩn ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɩnmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkolri wɔnyi glu po a, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ bʋbɔ ɔ, ꞌɩnnɩɩnɩꞌa ꞌwee, ɩ-ɩ ꞌꞌdu-o -aꞌa -kɔkɔlɩ. 8 ꞌLe Zezii na: -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli: -Aꞌa -Kɔyi -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle -ɩn ꞌke ɔ bʋbɔ.

9 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Sataan ꞌye ɔ ꞌmʋꞌꞌluo -lrɛɛ, ɛ -ke ɔ ꞌye ꞌle Zelizalɛɛmʋ mu, ꞌle ɛ -ke ɔ ꞌye ꞌleꞌa *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa -buduklagbaꞌa ꞌꞌkpi ꞌya ꞌle ɛ na: -Bho -ɩn ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka a, ꞌꞌblu -ɩn ꞌke ꞌle ꞌzɔ ꞌkpa. 10 -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na: -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ɔ gboꞌa -dalbhomʋ -ya -mʋ, ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu. 11 ꞌLe ʋn-ʋ ꞌye -ɩnmʋ ꞌsan mʋ -lrɛɛ ꞌle -aꞌa -bhɩɛꞌɛ ꞌꞌbhuo -kaa sʋkpʋyʋɛ li-tri. 12 Zezii na: -Kaa ꞌka-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -Lagɔbɔgʋ ꞌli -lrɛɛ: -Aꞌa ꞌdɩn -aꞌa -Kɔyi -Lagɔ ti -le!

13 ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi -zi -nɩꞌe-e lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ɛ ꞌye Zezii tiꞌdɩn. Ɛ -sɩa ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌye ɔ kli ꞌwlʋ, ꞌle ɛ-ɛ fuoꞌo -nɔɔ -lrɛɛ.

Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi *Zezii ꞌꞌdu -nɩꞌe ꞌɔ lbhʋ wɔn.

(Matiee 4:12-17; Maakɩ 1:14-15)

14 ꞌNɔɔ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu kpa ꞌka Zezii a, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye Galilee le mu. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ꞌꞌyi -ɔ ꞌmʋ. Ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi a, ꞌɔ ꞌnynɩ -waꞌa-a ꞌle ti. 15 Ɔ nyniꞌa ꞌle a, ɔ-ɔ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli, ꞌle, -ka ꞌɔ dɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ.

Nazalɛɛtɩkɔmʋ -zaꞌa-a *Zezii kwa gbo

(Matiee 13:53-58; Maakɩ 6:1-6)

16 -Nɔɔ -lue ꞌli, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, Nazalɛɛtɩꞌa -gwlɔ -ke ꞌmʋ ɔ ꞌbhɛɛ -nɩꞌa ꞌꞌyi a, ɔ ꞌye ꞌle mu. *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ɔ-ɔ ꞌmu-o ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ꞌꞌcɩcɩ. Ɔ -nɩꞌe-e ꞌtɔ Nazalɛɛtɩꞌa dɩ a, ɔ paꞌa ꞌle ꞌwa da, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye -Lagɔbɔgʋ zrɛ. 17 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ɔ ꞌcnɩꞌa see, ꞌle nyɔ -lue ꞌye ɛ ɔ ꞌꞌnyɩ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ kati ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌle, -da wlu -nɛɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌye. -Kaa Ezayii ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli:

18 ꞌƖn ꞌbhle-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. Ɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ dɩnnʋmʋ ꞌtmʋʋ. Ɔ ꞌlbho-o ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌke nyʋꞌa -dadudu ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ -za, ꞌɩn ꞌke ꞌꞌlɔmʋꞌa ꞌꞌyri kati, ꞌle, nyʋ -yʋ ꞌwa jɛkamʋ-ʋ klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ a, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌꞌkpiticɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyi-flɔ, 19 ꞌle, -nɔɔ -ke ti -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌniti-wʋnna mʋ a, ꞌɩn ꞌke ʋ ɛ ꞌtmʋʋ.

20 Zezii gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyika, ꞌle, nyɔ ɔ -zɛ ꞌɛ kwa ꞌmʋ, ɔ ꞌye ɛ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌye ti-de ɔ ꞌke wlu ɔ zrɛꞌɛ ꞌzɔ -za; -mnɩɩ -zipaa! nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli a, ʋn-ʋ ꞌyrɔ -ɔꞌo, 21 ꞌle ɔ ꞌye ꞌtɔ ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ na: -Zɩanꞌa ꞌꞌbhuo, -da a ꞌwɔn -nɩꞌa ꞌan ꞌꞌbɔgʋꞌa zrɛzrɛwlu ꞌbɔ, ɩ-bɩ dɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -laa, ꞌbho-o ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo. Nyɔ Ezayii ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ a, ꞌɩnmɔ moꞌo. 22 Nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ʋn-ʋ ꞌza-a Zeziiꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌmʋ, ꞌle wɔn mʋ ꞌʋ ti ꞌɔ wɔnnmɔwlu ɔ -zaꞌa ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo na: ꞌƖnnɔɔnɔ -naa, ɔ -se -kaa *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyu? 23 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌƖn yiboꞌo-o na aꞌba ꞌꞌbhi-i ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌtraamʋ ꞌꞌnna -nɛɛ -po -mʋ: -Dɔtrɔɔ, ꞌpʋʋn -aꞌa ꞌꞌbhuo. ꞌLe a-a ꞌye -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ mʋ -lrɛɛ: Lɩꞌa klɛ -ɩn nʋꞌa ꞌle Kapɛnayiimʋgwlɔ ꞌmʋ, -a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. Nʋ ꞌnɔɔ -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌbhli ɩ-bɩ *wɔnkulɩ ꞌmnɩ. 24 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ ꞌꞌdu: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌbho -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayiꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌbhligwlɔ ꞌmʋ, nyʋꞌa ꞌla ꞌɔ wlu lɛ. 25 A -gblee, -da -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii -nɩꞌa ti, ꞌbho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -dɩgbanynʋkpakpɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi. ꞌꞌNi -see ꞌzɔ ꞌꞌtoo, ɛ ꞌnʋ-o -zʋɩn tan ꞌꞌdie, ꞌle, ꞌmʋ-ʋ yiꞌa ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ti a, ɛ-ɛ ꞌlbhaꞌa gbe. 26 Ɛ -nɩꞌa -kaa, -Lagɔ -see ꞌwa nyɔ gbo Elii lbho, -bho ɛ -se -dɩgbanynɔkpakpʋ -lue-e -nɩꞌa ꞌle Salɛpʋtaagwlɔ ꞌmʋ ꞌle Sidɔɔꞌɔ ꞌꞌtroli. 27 ꞌBho -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Elizeeꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi a, *lalʋlbhamʋ -dieꞌe-e ꞌle Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌꞌyi -lrɛɛ, ɔ -see ꞌwa nyɔ -lueꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌgipo, -bho ɛ -se Siliibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyɔ *Naamaaꞌa ꞌꞌsɛ.

28 Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli a, ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌcɛ ꞌlbhʋ -ʋꞌo tenyɩ, 29 ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ɔ kpʋn, ʋn ꞌye ɔ ꞌbho gwlɔ ꞌmʋ -za, ꞌle, trɩ -ke ꞌꞌkpi Nazalɛɛtɩgwlɔ -po-ɛꞌɛ, ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌꞌlrugwia mu ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌzɔ ꞌꞌvuto. 30 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌwa ꞌnynɩmʋ ꞌle ɔ ꞌye mu.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o nyɔ -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ

(Maakɩ 1:21-28)

31 *Zezii -sɔꞌɔ ꞌle trɩ ꞌꞌkpi a, ɔ ꞌmu-o -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kapɛnayiimʋ, ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi. -Bho *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, ɔ ꞌmu-o ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. 32 Nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌɔ -tɔtɔsʋꞌa dɩ. -Bho ɔ -ka tɔ, ꞌɔ wlu ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ɛ -ke wɔnkuɛ -naꞌo. 33 -Gblee, ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌmnɛ ꞌli a, nyukpasu -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌwɔ-oꞌo ꞌle ɛ na: 34 -Wooo! Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii, leedɩ -a -ke -ɩn ꞌbhle? -Ɩn yi-oꞌo -ɩn ꞌke -amʋ ti-zaꞌa? ꞌƖn yiboꞌo-o nyunyɔꞌɔ -yɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa. -Ɩn ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue ɔ -zaꞌa ꞌbho ɔ lbhoꞌa. 35 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyikmaka -wlu ꞌle ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu, ꞌꞌmu wɔn, ꞌda nyɔ -nɔɔ ꞌmʋ! -Gblee, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, -gbu! ɛ ꞌbhla-a nyɔ ꞌmnɔ ꞌbho ꞌɔ -bonyunyuꞌa ꞌꞌyigbeyi ti ꞌle ɛ ꞌye ɔ ꞌmʋ ꞌda. Ɛ -see ɔ lɛ li-za -lrɛɛ. 36 -Gblee, nyʋ ꞌwee ꞌyeꞌa ꞌɛ da, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede -kaa ti: Wluꞌa yɛɛ ꞌka-aꞌa? Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, ꞌɔ wɔnkuɛꞌɛ dɩ, ɔ-ɔ ꞌzi-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu wɔn ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wlu. 37 -A ꞌye-e liꞌa, Zeziiꞌa ꞌnynɩ nʋꞌa -kaa, ɛ -waꞌa-a ꞌle Galileeꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ti.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu

(Matiee 8:14-17; Maakɩ 1:29-34)

38 *Zezii -sɔꞌɔ *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli a, ɔ ꞌmu-o nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo. Ɔ -ka ꞌbho-o nyni a, yakalɩ-ɩ ꞌlbha-a Simɔɔꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ ꞌlotʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ɔ ꞌwa dɩ ꞌtmʋʋ. 39 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni -ʋ li, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌyitiꞌꞌjri, ꞌle ꞌɔ wluꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, ɔ na: Yakalɩ, ꞌꞌtayi ꞌɩnnʋʋnʋ -naa ꞌꞌyiti! ꞌLe ɛ ꞌye ꞌbhɔ ꞌle ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ʋ lilia ꞌꞌnyɩ.

40 ꞌꞌJiazɔ -da -kuyre -nɩꞌa kpʋnnamʋ, nyʋ ꞌbhle-e ꞌwa ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu ꞌle ʋn ꞌye ʋ Zezii gbo kpa ꞌle ɔ ꞌye ʋ *sʋ ꞌꞌlru tide, ʋn ꞌye ꞌpʋn ꞌwee. 41 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa -dadudu ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. -Bho ɔ nu ɩ ti a, -bho ɩ -ka ꞌda ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌwɔꞌo ꞌle ɩ-ɩ nʋꞌo: -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ɩn ꞌꞌduꞌo. ꞌLe ɔ-ɔ ꞌkaa ꞌnɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ nʋꞌo na: A mna wlu! -Ɛkedɩmaa, ɩ yiboꞌo-o -ka ɔ ꞌꞌduꞌa *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ.

*Zezii -zaꞌa-a -Lagɔwlu ꞌmʋ ꞌle Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi

(Maakɩ 1:35-39)

42 Zɔwɔnyi a, Zezii -sɔꞌɔ ꞌbho-o gwlɔ ꞌmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌkwlɩ ꞌꞌyi nɛ, ꞌle nyʋ ꞌye ɔ tibɔnamʋ mu. Ʋn ꞌye ꞌɔ ɔ, ʋn na: -Aꞌa -sɔ -amʋ gbo, -aꞌa mu ꞌꞌsetida -le! 43 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn ꞌke ꞌꞌsesigwlɛ -lrɩɩ ꞌmʋ mu moꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌleꞌa nyʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌle, -ka ɔ ꞌka nyʋ -kɔ, ꞌɩn ꞌke ʋ -kaa ꞌtmʋʋ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. 44 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ-ɔ pleꞌe *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌwee ꞌꞌyiti ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ.

5

*Zezii ꞌla-a ꞌꞌnizemʋ ɔ -ke ʋn ꞌke -na

(Matiee 4:18-22; Maakɩ 1:16-20)

1 Zɔ -lue ꞌzɔ ɔ, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye -badaklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Genɩzalɛɛtɩ wɔnli tinanamʋ mu. ꞌLe-e nyʋꞌa -dadudu -yɛ nɔꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌtutuꞌo, ꞌle, -Lagɔwlu ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋti, ʋn ꞌke ɛ ꞌbɔꞌwɔn. 2 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e ꞌle ꞌkɩka ꞌꞌyi gɔlɩ ꞌsɔn li. ꞌꞌNizemʋ -kɔ ꞌnɩ a, ʋn ꞌdre-e ꞌle ꞌya ꞌlimʋ ꞌle ʋn-ʋ wɔtɔꞌɔ ꞌwa -dadɩ. 3 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a Simɔɔꞌɔ gɔlʋ ꞌli, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, yi -ɩn ꞌke gɔlʋ -nɛɛ po -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkɩka gbo-tɛ. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle Simɔɔ -ke ɔ ꞌye mu. Ʋn nyniꞌa ꞌbho nya ti -sɛ ɛ, ɔ ꞌye gɔlʋ ti-nyna. ꞌLe-e Zezii -deꞌe ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ.

4 Ɔ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ na: Simɔɔ, -ɩn -ke gɔlʋ -na, -ɩn -ke ɛ ꞌke ꞌꞌniꞌa -da -tɛꞌɛ ꞌmʋ tinyni, ꞌle -ɩn -ke -aꞌa -namʋ ꞌke ꞌbho aꞌba -dadɩ ꞌꞌvuto, a ꞌke zmi kpʋn. 5 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, -glaapleꞌa ꞌꞌmatʋ, -a -zi ꞌnɩ ꞌmʋ-ɛ ꞌwee, -a -see lɛꞌɛ -lue komu ꞌye, -a sɩa-oꞌo bhubhuyiti. -Ɩnmɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɔ -kaaꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌle ꞌan -dada ꞌꞌvuto mʋ. 6 Ɔ poꞌa wlu ti ꞌꞌsɛɛ, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌꞌwe ꞌꞌvutoꞌo-o ꞌwa -dadɩ ꞌle -bada ꞌmnɛ kɔ. Zmi ꞌwa -dadɩ jriꞌa, ꞌya ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ, ɩ na ɩ ꞌke -dadɩ ꞌmnɩ -cna. 7 Ʋn nʋꞌa -kaa, ꞌwa -namʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌꞌsetigɔlʋ ꞌli, ʋn ꞌlaa ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyi ʋn ꞌke yi ʋn ꞌke ʋ -kpa. Ʋn yi-oꞌo ꞌle ʋn ꞌye zmi gɔlɩ ꞌsɔn ꞌmnɩ ꞌꞌyii; -toope -sieꞌe ꞌbho ɩ ꞌke ꞌꞌnidu ꞌꞌmna, ꞌya zmiꞌa ꞌꞌyiyiaꞌa dɩ.

8 -Gblee, Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ ꞌwɔn-ɔ dɩ-ɩ ziꞌa ꞌzɔ ꞌmʋti. Ʋn -sɔꞌɔ ꞌꞌnukɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye Zezii ꞌkolri wɔnyi glu po ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌbhade -ɩnmʋ li, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi ꞌɩn ꞌꞌduꞌo; ꞌɩnmɔ -ke kpli-i seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌle -mnɔɔɔ ꞌke ꞌmna linyni! ꞌƐ dɩ nyni ꞌle nya ti. 9 -Gblee, -sɩanyɩ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌkpʋn-o Simɔɔ -ke ꞌɔ -namʋ, zmi ʋn triꞌa ꞌꞌnyni wɔn ꞌmʋ tiꞌa dɩ. 10 Ɛ-bɛ -sɩanyɩ ꞌmnɛ -lrɛɛ, ɛ ꞌkpʋn-o ꞌɔ -namʋ Zaakɩ -ke *ꞌZaan, -ʋ ꞌma-a nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ. ꞌLe Zezii na: Simɔɔ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le! ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -ka -aꞌa -dada jriꞌa zmi a, ꞌka-a -ɩn ꞌke nyunyu jri ꞌle ʋn ꞌke yi ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ nʋ ꞌꞌdu. 11 Simɔɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌwɔnꞌɔ Zeziiꞌa wlu -nɛɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o ꞌwa gɔlɩ ꞌmʋ, ʋn -kpʋn ꞌnɩ-ɩ ꞌkɩka. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ʋn ꞌsie-e ꞌwa ꞌꞌnizelɩꞌa klɛ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye mu. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ʋn ꞌꞌluoꞌo ꞌɔ ꞌbɩnɛɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye -da ꞌwee mu.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o *lalʋlibhleyi -lue

(Matiee 8:1-4; Maakɩ 1:40-45)

12 Ɩ ziꞌa -kaa, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ɔ ꞌye Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ꞌmʋ mu. Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, nyukpasu -lue *lalʋ -zaꞌa ku, ꞌbho-o ɔ -yi -nɩꞌe Zezii -bodɩ. Ɔ ꞌye ꞌɔ li a, ɔ ꞌpo -ɔ ꞌkolri wɔnyi glu ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn yi-oꞌo -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌpʋʋn. 13 -Gblee, Zezii ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌye sʋ sro, ɔ ꞌye ɔ liꞌtʋ ꞌle ɔ na: Kɩn, ꞌɩn ꞌwɔn-oꞌo, ꞌpʋn! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌɔ ꞌwɛ ꞌbhɔ-ɔꞌo, 14 ꞌle Zezii ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: Po -lokui! -Bho -ɩn mu a, nyɔꞌɔ ꞌwɔn ꞌya dɩ ꞌbɔ -le! Mu ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi gbo, -ka -ɩn -nɩꞌa, -ɩn ꞌke ɔ ꞌna ꞌꞌyi-tɔ, *ꞌsraga -ke dɩ *Moyiizɩ -za ꞌka ꞌmʋ a, ɔ ꞌke ɛ -za -aꞌa dɩ, ꞌle, -ka -ɩn ꞌpʋnꞌa a, nyʋꞌa klɛ ꞌke ɩ yibo. 15 -Gblee, Zezii -see ꞌkɩ ꞌybha ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ti-wa. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa, ɛ -waꞌa-a ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi ti. Nyʋꞌa -dadudu ꞌwlʋ-o gwlɛ ꞌꞌkpiti ꞌle ʋn-ʋ yɛ ꞌnɔ ꞌle ʋn ꞌke ɔ -lokuipo, ꞌle, nyʋ -yʋ ꞌbhleꞌa ꞌwalɩ ꞌmʋ a, ɔ ꞌke ʋ ꞌpʋʋn. 16 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ, ɔ-ɔ poꞌo gwlɔ le. ꞌBɩ -ke ꞌmʋ nyunyu seꞌa -de, ꞌle-e ɔ-ɔ muꞌo ꞌle ɔ-ɔ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o -klɔklɔyi -lue

(Matiee 9:1-8; Maakɩ 2:1-12)

17 ꞌWɩ -lrɩɩ ziꞌa, Zezii -nɩ nyʋ -Lagɔwlu -tɔnamʋ. *ꞌZuifʋꞌa ꞌplan ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -lrʋʋ -deꞌe-e ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ti ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ -lokui. Ʋn -sɔꞌɔ-ɔ Galilee -ke Zideeꞌa gwlɛꞌɛ -dadudu ꞌmʋ. Ʋn -sɔꞌɔ-ɔ Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔklagba Zelizalɛɛmʋ -lrɛɛke. Zezii ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌgwizimʋ. 18 -Da ɔ -nɩꞌa nyʋ -tɔnamʋ a, nyʋ -lrʋʋ ꞌbhle-e -klɔklɔyi -lue; ɔ ꞌpɛ-ɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti ꞌle ʋn-ʋ yɔ ꞌɔ Zezii. Nyʋꞌa ꞌꞌyidiedɩ, -ka ʋn ꞌka -nyna ʋn ꞌke ɔ ꞌle -budu ꞌli -pa, ꞌle ʋn ꞌke ɔ Zezii ꞌꞌyi-tɔ, ʋn se ꞌna ꞌbhle. 19 -Gblee, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -ke ɔ ꞌya-a ꞌle -budu ꞌꞌkpi, ꞌɛ -da Zezii -nɩꞌa, ꞌbho-o ʋn cɛꞌɛ wɔn, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌbhlukui gbo -yi -nɩ, ʋn ꞌye ɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi tiꞌꞌsii, ꞌbho nyʋꞌa gwia ꞌmʋ. 20 -Ka nyʋ ꞌmnʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌle ɔ ꞌye -kaa -klɔklɔyi ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌƖn bha, -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti.

21 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Faliziɛɛn -ke -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da-a wluꞌo -kaa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ: ꞌƖnnɔɔnɔ -naa, yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌle ɔ-ɔ nyniꞌe -kaa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔnꞌɔ? ꞌBho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌyɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, -bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue? 22 Zezii -mnɔɔ yiboꞌo-o lɛ ʋn-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti see, ꞌle ɔ na: Leedɩ aꞌba -naagɩ -nɩꞌe -kaaꞌa? 23 ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ -tɔ na ꞌɩn ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyɔ -bodɩ nʋ na: -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. -Bho ꞌɩn nʋ nyɔ -nɔɔ -bodɩ na: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -na, ꞌle ɔ ꞌke ɛ nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌke -tɔ -ka ꞌɩn ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyɔ -bodɩ nʋ, na: -Aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. 24 ꞌƖn ꞌybha-oꞌo a ꞌke ɩ yibo -ka ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na -klɔklɔyi -bodɩ: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -ɩn ꞌꞌbhli le mu! 25 -Gblee, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ-ɔ muꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhli le, ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

26 Nyʋ ꞌyeꞌa -kaa li ꞌꞌsɛɛ, wɔn ꞌma-a ꞌwa klɛ ti, ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ a, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo na: -A -see -bhla -yɛɛ -mnɛɛꞌɛ lɛtu ꞌye ke!

*Zezii ꞌla-a *Levii ɔ -ke ɔ ꞌke -na

(Matiee 9:9-13; Maakɩ 2:13-17)

27 -Klɔklɔyi muꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhli le a, *Zezii -mnɔɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌbho lizi. Ɔ -nɩ zinamʋ, ɔ ꞌye-e *lapoozayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Levii li. Ɔ -deꞌe-e -budu -lue ꞌli ti; ꞌbho-o ɔ-ɔ za nɩꞌe zikamʋ mɔni ꞌꞌlrumʋ, ꞌle Zezii na: Yi ꞌɩnmʋ ꞌbɩ ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na! 28 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Levii nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ. Mɔni ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ lbhʋ ꞌmʋ, ꞌɔ -pɔlʋ -see ꞌmʋzegbe ꞌya dɩ, ꞌle ɔ -ke Zezii ꞌye mu.

29 Zɔ -lue ꞌzɔ, Zeziiꞌa dɩ Levii ꞌꞌduꞌo gɔ. ꞌƐ kamʋ ɔ ꞌlɔ ɔꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. Lapoozamʋ -ke nyʋ -dudu -lrʋʋ -nɩꞌe-e ꞌle -budu ꞌli ꞌle ʋn -ke *Zeziiꞌa -namʋ bheteꞌe gbo, ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ liꞌo. 30 -Gblee, *Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -lrʋʋ -gbɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌyeꞌa ꞌna li, ʋn ꞌpo-o ꞌcɛ ꞌle ʋn na Zeziiꞌa -namʋ -bodɩ: Leedɩ a -ke lapoozamʋ -ke ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ -lrʋʋ-ʋ li nɩꞌe -dalueꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 31 Zezii ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌnna ꞌle ɔ na: ꞌKpayibhleyiꞌa ꞌbɔ ꞌꞌgipoyi ti, -bho ɛ -se nyɔ -ke ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌbɔꞌɔ ꞌꞌgipoyi ti. 32 ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi kplizɩgɩꞌa nʋmʋ, ꞌɩn -see ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌwa dɩ yi. ꞌꞌNyinynikpliꞌa nʋmʋꞌa dɩ ꞌɩn yiꞌo ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti.

*Zezii na nyɔꞌɔ bhete ꞌɔ -tɔtɔlɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa nɩ gbo -le!

(Matiee 9:14-17; Maakɩ 2:18-22)

33 *Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: *ꞌZaanꞌa -namʋ-ʋ ꞌpa-a -nɔɔ -lrɛɛ ꞌli -su ꞌle ʋn-ʋ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a *Faliziɛɛnꞌɛ nʋ-ʋ nʋꞌo. Leedɩ -mnaaaꞌa -namʋꞌa pa suꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 34 Ʋn poꞌa wlu ti a, ꞌle Zezii ꞌye ꞌꞌyi po ꞌle ɔ na: ꞌBho ꞌnynɔkpagɔꞌɔ zɔ nyimiɛ-ɛ ꞌla-a nyʋ. -Bho ɔ -nɩ ꞌbho ꞌle, ꞌgwlʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke nyʋ ꞌmnʋ li-nyni ꞌle ʋn ꞌke -lɔlɔ ꞌsɩnꞌa? -Gba, -bho ɔ -nɩ ꞌbho a, ꞌgwlʋ -see ʋ li-nyni yi, ʋn-ʋ ꞌye-e -li -mʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 35 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -nɔɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ, ꞌle nyimiɛ ꞌmnɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌye -lɔlɔ ꞌsɩn -nɩ mʋ.

36 Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -banasʋaꞌa -da -cnaꞌa ꞌꞌyriɛfɔtɔlre ꞌꞌpa -nɩ. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌꞌyriɛfɔtɔlre-e -geti-e -banasʋa, ꞌle ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌmʋti. 37 -Gblee, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a nyɔ se ꞌbhɛɛ, ꞌtokogbalu ʋn ꞌꞌpa -nɩꞌa -drutɛn, nyɔ ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ nmɔlre po. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, nmɔlre-e ꞌwa-a ꞌtoko ꞌle nmɔ -ke ꞌtoko-o nyniꞌe wɔn. 38 ꞌƐ dɩ nyɔ-ɔ poꞌo nmɔlre ꞌle ꞌtokolre ꞌli. 39 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle nyɔ ꞌke nmɔsʋa ꞌna, ꞌɔ zi nmɔlreꞌa dɩ ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: Nmɔsʋa -nmɔꞌɔ wɔn.

6

*Zezii ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌbho *lifɔzɔ ꞌꞌkpi

(Matiee 12:1-8; Maakɩ 2:23-28)

1 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -yi -nɩꞌe-e ꞌle -kpɩɩ ꞌmʋ. Lɩ-ɩ -ke -kɔbʋ gʋgɔꞌɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌblee, ꞌya -kpɩɩ moꞌo. Ʋn -nɩ zinamʋ ꞌle ꞌɔ -namʋ-ʋ cɛꞌɛ ꞌya -flei, ʋn-ʋ sʋsɔ ꞌnɩ -kʋtagwlʋ ti, ꞌle ʋn-ʋ liꞌe ꞌya ꞌyɔ. 2 *Faliziɛɛntɔlʋ ꞌye ꞌʋ li ꞌꞌsɛɛ, ʋn dedeꞌe-e Zezii ti, ꞌle ʋn na: -Gbʋ ꞌnɔɔ! Lɛ nyɔ -seeꞌa -nʋ yi -aꞌba lifɔzɔ, ꞌɩnnɛ -aꞌa -namʋ-ʋ nʋꞌo, leedɩ maꞌa? 3-4 ꞌLe ɔ na: ꞌꞌDɩ-ɩ -zɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a ꞌmate nɩ-aꞌa-ae? -Aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩ, -da ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhɔ ꞌɔ, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ, koo ʋn -nynaꞌa? Ʋn paꞌa -Lagɔbudu ꞌli, ꞌꞌflɔɔ ʋn -zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ, ʋn ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, -ɩ nɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ -budu ꞌli, ꞌɩnnɩ ɔ liꞌo, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho -za, ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye li. Ɩ-bɩ ꞌꞌflɔɔ ꞌmnɩ, ꞌle -aꞌba gba ꞌli, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌke ɩ li. 5 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: A ꞌye li-ɔ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho lifɔzɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o nyɔ -lue -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ

(Matiee 12:9-14; Maakɩ 3:1-6)

6 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ -lrɛɛ ꞌli a, *Zezii ꞌpa-a ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu -lue ꞌli, ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ. -Gblee, ɛ-bɛ -budu ꞌmnɛ ꞌli, ꞌle-e ɔ -yɛꞌɛ nyɔ -lue -ke -linasʋ ꞌmɛꞌɛ. 7 *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *Faliziɛɛn -nɩꞌa ꞌle a, ʋn-ʋ ꞌgbʋ-o Zezii ya ꞌtɩn, -bho ɔ ꞌke nyɔ ꞌmnɔ ꞌpʋʋn ꞌbho ꞌwa lifɔzɔꞌɔ zɔ. Ɛ -se bhubhuyiti ʋn-ʋ nʋ -kaa -ko. Ʋn-ʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, -ɛkedɩmaa, ʋn na ɔ-ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌZuifʋꞌa gba ꞌmʋ. 8 -Ka ʋn-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti Zezii -mnɔɔ yiboꞌo-o ꞌna see ꞌle ɔ ꞌye nyɔ -ke sʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌmnɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ, -nyna -daa nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ti. ꞌLe ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌbho ti-nyna. 9 ꞌBho-o Zezii dede -nɩꞌe Faliziɛɛn -ke -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ ꞌmnʋ ti ꞌle ɔ na: ꞌBho lifɔzɔꞌɔ zɔ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili nyɔ ꞌke -zɛgɛ nʋ-ae, -ale nyɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋ? Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -lrɛɛ -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ nyɔ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn-ae, -ale nyɔ ꞌke nyɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌke ꞌmɛ? 10 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ gbʋgbʋ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpiti ꞌwee ꞌle ɔ na nyukpasu ꞌmnɔ -bodɩ: Sro sʋ! ꞌLe ɔ ꞌye ɛ sro, ɔ ꞌye ꞌpʋn -nalo. 11 Zezii gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, Faliziɛɛn -ke -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ da a, ʋn ꞌpo-o ꞌcɛ tenyɩ ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede ti -ka ʋn ꞌka -nyna, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlrulinʋ.

*Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

(Matiee 10:1-4; Maakɩ 3:13-19)

12 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, *Zezii ꞌya-a -gɔgɔ ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po. Ɔ -nɩ -Lagɔ wɔngboponamʋ, ꞌꞌpuu! zɔ ꞌye ɔ ꞌle -zɩ -nɩ. 13 Zɔ zɩꞌa, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌɔ -namʋ ꞌla. ꞌBho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ɔ -zaꞌa nyʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ʋn ꞌke ꞌɔ -dalbhomʋ ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. Ʋ-bʋ ꞌɔ -dalbhomʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌka-a: 14 Simɔɔ (Zezii ꞌꞌduuꞌa ꞌnynɩ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa *ꞌPiɛlɩ) -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Andree, Zaakɩ -ke *ꞌZaan, Filiipʋ -ke Batelemii, 15 Matiee -ke Tomaa, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alɩfeeꞌa ꞌꞌyu Zaakɩ-e, Simɔɔ (-ɔ ꞌma-a ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌkpiticɛyi) -ke 16 nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zaakɩꞌa ꞌꞌyu, Zidaa, ʋn -ke Zidaa Isikaliyoo -ɔ ꞌyeꞌa -laa Zezii ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ nyʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌgwizimʋ

(Matiee 4:23-25)

17 *Zezii ꞌtɛꞌɛ ʋ-bʋ *ꞌɔ -namʋ ꞌmnʋ ꞌmʋ a, ɔ -ke ʋn ꞌdre-e -gɔgɔ, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔ nyni, ꞌle ɔ ꞌye ti-nyna. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o *ꞌɔ -namʋꞌa -dadudu -ke nyʋ -lrʋʋꞌa ꞌplan -nɩꞌo. Ʋ-bʋ nyʋ -lrʋʋꞌa ꞌplan ꞌmnɛ -sɔꞌɔ-ɔ *ꞌZuifʋꞌa -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zelizalɛɛmʋ -ke ꞌwa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle -lrʋʋ -sɔꞌɔ ꞌtɔnniwɔnliꞌa -gwlɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tiilɩ -ke Sidɔɔ ꞌmʋ. 18 Ʋn-ʋ ꞌyi-e Zezii -lokuiponamʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌwalɩ ꞌmʋ -za. Nyʋ -yʋ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋ-oꞌo -lrɛɛ. 19 Nyʋ ꞌwee ꞌbɔ-ɔ ti, ʋn ꞌke ɔ liꞌtʋ, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌmʋ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo nyʋ ꞌwee.

Ngazeɛ -ke tiwɛɛ

(Matiee 5:1-12)

20 *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ -gbʋꞌo-o *ꞌɔ -namʋ ya ꞌle ɔ na: A-bʋ dɩn-ɩ nʋꞌa a, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke amʋ -kɔ. 21 A-bʋ -yʋ ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa ꞌtraamʋ a, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, lɛ a ꞌybhaꞌa, a-a ꞌye -ɛ ꞌye -mʋ ꞌle a ꞌke lbho. A-bʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌtraamʋ ꞌꞌvinamʋ, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, a-a ꞌye-e ꞌcɩsɛ -mʋ. 22 ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa -nanaaꞌa kamʋ, a-bʋ -yʋ nyʋ-ʋ klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ a, -ʋ -ke ʋn cɩcɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ʋn-ʋ ꞌꞌjreeꞌa ꞌle -ʋ -ke ꞌnynɩ nyniꞌa wɔn, a ꞌwa-a ti. 23 -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ꞌwa ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi ʋn nʋꞌo -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ. ꞌƐ dɩ, -bho -kaabodɩ -yɛ amʋ a, a li ꞌbʋbʋa tenyɩ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌnynɩbhlelɛ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ ꞌle yaku ꞌli.

24 A -gblee, -yeee! Ngazedɩ! A-bʋ nyʋ -yʋ ꞌgaꞌa a, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ, -ɛkedɩmaa, a ꞌye-e aꞌba -bolia see. 25 -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ -yʋ ꞌbhleꞌa ꞌtraamʋ lililɩ ꞌwee a, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌmʋ-ʋ ꞌye-e amʋ ꞌlbha -mʋ. -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ nyʋ -yʋ ꞌcɩsɛꞌɛ ꞌtraamʋ a, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ, -ɛkedɩmaa, a-a ꞌye-e ꞌꞌzru -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌvi. 26 -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ nyʋ -yʋ -ke ꞌꞌdɩ aꞌba -bonyunyu-u zaꞌa, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ, -ɛkedɩmaa, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌwa ꞌꞌna ꞌꞌwe nʋꞌo nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋzɩgɩ.

Jɛkamʋꞌa dɩkmɛɛ

(Matiee 5:38-48; 7:12a)

27 A ꞌye li-ɔ, a-bʋ -yʋ poꞌa ꞌɩnmʋ -lokui, ꞌɩn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, a -kma aꞌba jɛkamʋꞌa dɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ klaꞌa amʋ nyanɩ ꞌmʋ a, a nʋ ʋ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌlruli! 28 Nyʋ -yʋ bhlaꞌa amʋ tu ti, a -wʋnna nʋ ꞌꞌniti, ꞌle, nyʋ -yʋ klaꞌa amʋ nyanɩ ꞌmʋ a, a ꞌke ꞌwa dɩ -Lagɔ libhade. 29 -Bho nyɔ -po ꞌle -aꞌa -loku -lue ꞌmʋ ꞌkpa, -tɔ nɔ -aꞌa -loku -lrɛɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌke ꞌle -po. -Bho nyɔ -za -ɩnmʋ ꞌmʋwlayriɛ li, ꞌꞌtayi nɔ ꞌꞌyiti ɔ ꞌke -aꞌa -bana ꞌmʋꞌꞌluo -lrɛɛ. 30 Nyɔ-ɔ ꞌybhaꞌa -ɩnmʋ lɛ, -aꞌa -bhle nɔ -le, ꞌle, -bho nyɔ ꞌꞌluo -aꞌa lɛ ꞌmʋ, -aꞌa nʋ: -Yɛ ɛ le, -le! 31 A -gblee, lɛ a-a ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke amʋ ꞌꞌlrulinʋ a, a nʋ ɛ aꞌba -bonyunyu -bodɩ! 32 Nyʋ -yʋ -kmaꞌa aꞌba dɩ, -bho a -kma ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌle, lee -ke dɩ a-a fuoꞌo -Lagɔ wɔn aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩꞌa? Nyʋ -yʋ -ke ꞌꞌbhi-i ꞌma-a ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ, ꞌka ꞌmnɔ, ꞌka-a ʋn-ʋ kmaꞌa nyʋ -yʋ -kmaꞌa ꞌwa dɩꞌa dɩ. 33 ꞌLe, nyʋ -yʋ -kmaꞌa aꞌba dɩ, -bho a -ka ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌlruli-inʋ ꞌle, lee -ke dɩ a-a fuoꞌo -Lagɔ wɔn aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩꞌa? -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ-ʋ nʋꞌo. 34 Nyʋ -yʋ -ke a ꞌka lɛ ꞌꞌyizizia, -bho a -ka ꞌwa ꞌꞌsɛ lɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle, lee -ke dɩ a-a fuoꞌo -Lagɔ wɔn aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩꞌa? -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ-ʋ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌwa -bonyunyu lɛ, ꞌle ʋn-ʋ za ꞌnɛ ꞌɛ ꞌmʋbhɛɛlɛ ꞌkwla. 35 A -gblee, a-bʋ -yʋʋ a, a -kma aꞌba jɛkamʋꞌa dɩ! A nʋ ʋ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌlruli, ꞌle, a ꞌke ʋ lɛ ꞌꞌnyɩ a, abʋ-aꞌa -fuo ꞌɛ leyiɛ wɔn -le! -Ka -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli-i nʋꞌa a, ꞌka-a a-bʋ ꞌma-a ꞌɔ nyʋ ꞌke nʋ -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌnynɩbhlelɛ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ. A -gblee, nyʋ -yʋ, -bho -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa lɛ, ʋn-ʋ waꞌa -ɩnmʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyiti -ke ꞌlimʋꞌa wɔnnynimʋ, ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi wɔn. 36 A ꞌye li-ɔ, -ka aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn tenyɩ a, a ꞌꞌdu ꞌna ꞌꞌyrili!

Aꞌba -tu aꞌba -bonyunyu -zigle -le!

(Matiee 7:1-5)

37 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, aꞌba -tu aꞌba -bonyunyu -zigle -le, ꞌle -Lagɔ -kaa amʋ -zigle -tu! Aꞌba ꞌꞌsraa aꞌba -bonyunyu -jiɛ -le, ꞌle -Lagɔ -kaa amʋ -jiɛ ꞌꞌsraa! A ꞌbhɔ aꞌba -bonyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle -Lagɔ ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ! 38 A ꞌꞌnyɩ aꞌba -bonyunyu, ꞌle -Lagɔ ꞌke amʋ ꞌꞌnyɩ! Aꞌba -bonyunyuꞌa ꞌꞌnyɩnyɩsʋ -Lagɔ-ɔ ꞌye ya-gbʋ mʋ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌnyɩ. A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛꞌɛ dɩ, -bho ɔ -ka nyɔ lɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ a, ꞌɔ -gbʋ nɛ ya; ꞌɛ ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ nyɔ se ɛ kwa li ꞌbhɛɛ.

39 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: ꞌꞌLɔyi se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ -bolɔyi -kɔɔtu wɔnyi ꞌbhlee, ꞌka -ko? -Bho ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ a, ʋn -nɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌgaꞌa ꞌle-e ꞌꞌbhie ꞌli ti.

40 A yibo na nyɔꞌɔ ꞌzɔꞌɔ ꞌcɩaanyi se ꞌꞌyiꞌbhɛ ɔ se ꞌɔ -tɔyi -zi. -Bho ɔ ꞌcɩan lɩ ꞌwee ꞌle ɔ ꞌke ɩ yibo a, ɔ -ke ꞌɔ -tɔyi ꞌke ꞌmʋꞌbhɛɛ moꞌo!

41 Leedɩ, -bho -aꞌa ꞌꞌbhuo nʋ dɩklɩgbɩ, -a po ꞌnɩ ꞌꞌyriti, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa -bonyunyɔ nʋ dɩtoope, -a ꞌꞌtɩtraꞌa ꞌli -ɩn ꞌke ɔ -zigle -tuꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ. 42 -Ɩnmɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkanyɩ kpʋnꞌa tenyɩ a, -ɩnmɔ nʋꞌo -ɩn -bonyunyɔ -za ꞌꞌkanyɩ ꞌꞌyri ꞌmʋꞌa? -Mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ ꞌbhleyi! Nmaze -aꞌa ꞌꞌbhuo -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ nɩꞌa ꞌbɩ ꞌye.

Tu -ke ꞌɛ ꞌꞌbhuo

(Matiee 7:16-20; 12:33-35)

43 -Ɩn ꞌye li-ɔ, *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Tu -ke ꞌꞌbhi ꞌmɩɩꞌa, ɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -kmakmabhi po, ꞌle, tu -yɛ -kmaꞌa, ɛ se ꞌbhɛɛ, ɛ ꞌke ꞌmɩɩmɩɩbhi po. 44 ꞌLe tuꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋ, ꞌle-e a ꞌke ɛ yibo -nɩ. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle -kikalɩꞌa ꞌꞌbhluku ya -vajibhuo -za, ꞌle nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle nnagbakuo ꞌmʋ -nyimiɛbhuo -za. 45 Nyɔzɛgɛ-ɛ ꞌza-a dɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌɔ -pɔlʋzɛgɛ gbo ꞌmʋ; ꞌle nyɔ -ke dɩ -nyniꞌa ꞌꞌyrili-i zaꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynipɔlʋ gbo ꞌmʋ. A -gblee, lɩ-ɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌle -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɩ nyɔ-ɔ poꞌo ꞌꞌpiemʋ.

-Bidi ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌkpidɩ

(Matiee 7:24-27)

46 ꞌLe *Zezii ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ na: Lee -ke dɩ a-a ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ wɔn ꞌꞌyiti, -aꞌba -Kɔyi, -aꞌba -Kɔyi, ꞌle aꞌba nʋꞌo ꞌan ꞌgwlʋdɩꞌa? 47 Nyɔ -yɔ yiꞌa ꞌɩnmʋ gbo a, -ɔ poꞌa ꞌɩnmʋ -lokui ꞌle -ɔ -deꞌa ꞌan wlu ꞌmʋ ti a, -ka ꞌɔ nyɔtu -nɩꞌa, ꞌkla-a ꞌka-a: 48 A -gblee, ꞌɔ nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ -naagɩbhleyi -po -nɩꞌa ꞌɔ lasoobudu ꞌbho trɩ ꞌꞌkpi. ꞌꞌNi nʋꞌa -kaa, ɛ lbha-aꞌo, ꞌle ꞌꞌnisʋɩ ꞌye ꞌꞌyi; ɛ -see bhlu, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ ꞌkpʋ -po-ɛꞌɛ-ɛ ꞌbho trɩ ꞌꞌkpi glu. 49 Ɛ-bɛ wlu ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ -see ꞌɩ ꞌmʋ ti-de, ꞌɔ nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ nyɔ-ɔ seꞌa -tɔɔ ꞌbhle -ɔ -po -nɩꞌa ꞌɔ -budu ꞌbho -bɩsɩdudu ꞌmʋ. ꞌꞌNi nʋꞌa -kaa, ɛ lbha-oꞌo, ꞌle ꞌꞌnisʋɩ ꞌye ꞌꞌyi. Ɛ -zɛꞌɛ -bɩsɩ ꞌzɔ ꞌꞌsɛɛ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ gbligbligbli! ɛ bhlu-oꞌo, ꞌle ɛ ꞌye wɔn-nyni ꞌwee.

7

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagbaꞌa lbhʋnʋyi

(Matiee 8:5-13)

1 *Zezii ꞌgwɛ-ɛ -wluwlua ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye Kapɛnayiimʋ mu. 2 ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagbaꞌa lbhʋnʋyi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ -nɩꞌo. ꞌꞌLru-u ꞌbhati ꞌnɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌza-a ꞌbho ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ fɔꞌo. 3 ꞌꞌSrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwɔn-ɔ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩ ꞌbɔ, ꞌle ɔ na *ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ -bodɩ: A mu, a ꞌtmʋʋ Zezii ɔ ꞌke yi ɔ ꞌke ꞌan lbhʋnʋyi ꞌpʋʋn! 4 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn ꞌye mu. Ʋn nyni ꞌɔ li a, ʋn ꞌbhade ꞌnɔ-ɔ li -yɔkɔyɔkɔ, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo, na: Ɔ-bɔ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -nɔɔ, nyɔzɛgɛ moꞌo. Lɛ ɔ ꞌybhaꞌa -ɩnmʋ a, ꞌꞌnyɩ ɔ ɛ! 5 Ɔ -kmaꞌa-a -aꞌba ꞌbhlʋkpaꞌa dɩ, ꞌle ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ a, -aꞌba *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌye -po-ɛ.

6 -Gblee, Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ -ke ʋn ꞌkpa-a -jeyi. Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔꞌɔ -budu ꞌꞌtroli ti a, ɔ ꞌlbho-o ꞌɔ bhatɔlʋ ꞌle Zezii gbo. Wlu ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌAn -Kɔyi, -aꞌa -sɩa -nɩ -aꞌa ꞌꞌbhuo -le bhubhuyiti! Leelɛ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle -mnɔɔɔ ꞌke ꞌle ꞌan -budu ꞌli paꞌa? 7 ꞌƖn -gbʋꞌo-o ꞌɩn ꞌꞌbhuo ya: ꞌɛ dɩ ꞌɩn -see -ɩn gbo yi. -Bho -ɩn -za wlukpɩan ꞌmʋ a, ꞌan lbhʋnʋyi-i ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. 8 ꞌMna-a ꞌmo-o nyʋꞌa ꞌzɔnɩyi, ꞌle ꞌꞌsroja -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌan ꞌꞌlru ꞌzɔ. -Bho ꞌɩn nʋ -yɔɔ mu!, ɔ-ɔ mu-oꞌo, ꞌle, -bho ꞌɩn nʋ -yɔɔnɔ yi!, ɔ-ɔ yi-oꞌo. -Bho ꞌɩn nʋ: ꞌAn lbhʋnʋyi, nʋ ꞌɩnnɛɛnɛ!, ɔ-ɔ nʋ -ɛꞌo.

9 -Gblee, Zezii ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ɔ -gbʋ ꞌnɔ ya, ɔ ꞌlu-o ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti, ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u na ꞌnɔ kli, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Waaa! ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌnɔɔ *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌɩn -see -bhla ꞌꞌgwlideɛ -yɛɛꞌɛ lɛtu ꞌye ke!

10 Nyʋ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba lbhoꞌa a, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌyi-e ꞌꞌbhlegbo le. Ʋn -ka yi a, ꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌpʋn-oꞌo.

*Zezii -zaꞌa-a -dɩgbanynaakpʋ -lueꞌa ꞌꞌyu ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ

11 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌɛ zɔ zɩꞌa a, *Zezii -sɔꞌɔ-ɔ Kapɛnayiimʋ, ɔ ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Nayiimʋ mu. *ꞌƆ -namʋ -ke nyʋ -lrʋʋꞌa -dadudu ꞌkpɔ -ɔ ꞌle -jeyi. 12 -Da ɔ -nɩꞌa gwlɔꞌɔ ꞌgbewɔn ꞌꞌyi tinyninamʋ a, nyʋ ꞌbhle-e ꞌꞌku -lue, ʋn-ʋ ꞌkpɛ -ɛ ꞌle zokogwlii ꞌmʋ. (-Dɩgbanynaakpʋ -lueꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue moꞌo.) ꞌBho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa -dadudu -ke ʋn-ʋ naꞌo. 13 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e -dɩgbanynaakpʋ ꞌmnʋ li, ꞌle ꞌwa ngaze ꞌye ɔ ꞌlbha, ꞌle ɔ na: A ꞌbhɔ ꞌꞌvidɩ! 14 Ɔ nʋꞌa -kaa, rarɩ -ke ꞌmʋ ꞌꞌku ꞌpɛꞌɛ ti, ɔ ꞌnyni -ɛ li ꞌle ɔ ꞌye ɛ liꞌtʋ. ꞌƐ dɩ nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -gbati -nynaꞌa ti, ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, -sɔ ꞌmʋ! 15 Ɔ-bɔ nyukpasudraa ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ-ɔ wluꞌo wɔn. ꞌLe Zezii na ꞌɔ ꞌlotʋ -bodɩ: Aꞌba ꞌꞌyu -sɔ ꞌmʋ-ɔ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! 16 Nyʋ ꞌwee ꞌyeꞌa ꞌɛ da, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo. ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ nʋꞌo na: -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayiklagba ꞌdaaꞌa-a ꞌnɔɔ aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa! ꞌLe ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ: -Lagɔ yi-oꞌo ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌbhlʋkpa -kpa! 17 -Gblee, *wɔnkulɛ Zezii nʋꞌa zɔ ꞌmnɛ ꞌliꞌa dɩ, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpa -ke -yɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌtroli, ꞌɔ ꞌnynɩ -waꞌa ꞌle ꞌya ꞌꞌkpi ti.

*ꞌZaan Batiisɩꞌa lbhomʋ

(Matiee 11:2-19)

18 Dɩꞌa klɛ ziꞌa, *ꞌZaan Batiisɩꞌa -namʋ ꞌtmʋʋ ꞌnɔ-ɔ ꞌya ꞌwee; ꞌle ꞌZaan ꞌye ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌla, 19 ɔ ꞌye ʋ ꞌle *Zezii gbo lbho ʋn ꞌke ɔ -kaa tidede: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ -ke dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -yi mʋ, -a -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? -Ale -a ꞌke ɔ -bhla wɔn-fuo maꞌa? 20 -Gblee, ʋn muꞌa, ʋn nyni ꞌɔ li a, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌZaan na ꞌnɩ ɛ -a yi -a ꞌke -ɩnmʋ tidede: -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ -ke dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -yi mʋ, -a -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? 21 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, Zezii-i ꞌpʋʋn-o nyʋꞌa -dadudu-u ꞌbhleꞌa ꞌwalɩ ꞌmʋ. Ɔ-ɔ ꞌpʋʋn-o ꞌꞌgwizimʋ -lrɛɛ, ɔ-ɔ ꞌnu-o nyʋtɔlʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ti, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌlɔmʋ. 22 -Gblee, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌZaanꞌa lbhomʋ ꞌꞌyi, ꞌkla-a ꞌka-a: -Bho a mu, lɩ a ꞌyeꞌa li -ke lɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ɔ, a ꞌtmʋʋ nɩ ꞌZaan: ꞌꞌLɔmʋ-ʋ ꞌye-e ti, topomʋ-ʋ na-oꞌo kpleyikpleyi, *lalʋlibhlemʋ ꞌpʋn-oꞌo, ꞌꞌsumʋ-ʋ ꞌwɔn-ɔ ti, ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌsɔ-ɔ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ, dɩnnʋmʋ-ʋ ꞌwɔn-ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbɔ. 23 Nyɔ-ɔ -seeꞌa ꞌan ꞌꞌgwlideɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za, ɔ ꞌwa-a ti.

24 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌZaanꞌa lbhomʋ nʋꞌa -kaa, ʋn mu-oꞌo le. Ʋn -nɩ munamʋ, Zezii ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌZaan ꞌꞌkpiꞌa dɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ nʋꞌo, na: Lbheedɩ a muꞌo ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpiꞌa? ꞌꞌYripleyi a muꞌo ꞌyenamʋꞌa? -Gba. 25 Nyɔ -lue-e -paꞌa ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ a muꞌo ꞌyenamʋꞌa? A-a ꞌye-e liꞌa, nyʋ -yʋ ꞌbhleꞌa lɩ ꞌwee -ke ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ, -mnʋʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌbhɩɔꞌɔ -denamʋ. 26 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi a muꞌo ꞌyenamʋꞌa? Kɩn, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɔbɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ -zi. 27 -Gblee, ꞌZaan ꞌmo-o nyɔ -yɔ -ke dɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa na:

ꞌAn wlukpayi ꞌɩn-ɩ lbhoꞌo ꞌle -aꞌa nya, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa -jolʋ po, ꞌle wlu ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ, ɛ ꞌke nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ nmaze,

ꞌɩnnɔ moꞌo. 28 -Gblee, Zezii ꞌkpa-a ꞌbho le ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ɛ -sɔꞌɔ -tanyɩnyunyuꞌa ꞌꞌkpi, ɛ -yɛꞌɛ ꞌZaan, nyɔ-ɔ ꞌka ꞌꞌyiꞌbhɛ -ɔ ꞌkɔ ɔ -zi, ꞌɔ nyunyɔtu se -nɩ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, nyʋ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa -kɔ mʋ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌZaan -zi.

29 Zezii -nɩꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋzanamʋ, *ꞌZuifʋꞌa -dadudu -ke ꞌwa nyʋ -lrʋʋ-ʋ zaꞌa lapoo ꞌpo -ɔ -lokui. ꞌWa ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -ka -Lagɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ꞌZaan ꞌye ʋ *batizee. 30 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -see -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ʋn -see ꞌwɔn ꞌZaan ꞌke ʋ batizee.

31 ꞌLe Zezii na -lrɛɛ: Yɔɔ ꞌɩn ꞌke ꞌtraamʋnyʋ ꞌꞌyi poꞌa? Yɔɔ -ke ʋn ꞌke ꞌꞌyitigʋgɔꞌɔ? 32 A -gblee, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyreetɩkɔni-i cɛꞌɛ -pligbele lɛꞌꞌo lɛꞌɛ kpʋnꞌa ꞌgwlʋ ꞌle ꞌwa bhʋbhladu ꞌmʋ -ʋ ꞌꞌwʋwɔꞌɔ ꞌꞌlruli: A bhleꞌa ꞌtraamʋ -Aluku, a-bee -see lete! ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌbhalrɛɛke: -Gwɩan liꞌa -aꞌba -kɔbʋ, a-bee -see yi ꞌle a ꞌke -kpleꞌa? 33 A -gblee, ꞌZaan Batiisɩ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, lɩ -lrɩɩ nyʋ-ʋ liꞌa, ꞌɔ li ɩ, ꞌɔ ꞌna nmɔ, ꞌle a-a nʋꞌo: Ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ! 34 ꞌLe ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu -mnɔɔ ꞌye yi, ꞌle ꞌɩn-ɩ liꞌe lililɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌnaꞌa nmɔ nyʋ ꞌweeꞌa ka ꞌle a-a nʋꞌo: -Wooo! A-a ꞌye-e liliyi -ke nmɔꞌɔ ꞌnayi ꞌmnɔ liꞌa! Ɔ -ke *lapoozamʋ -ke ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ -lrʋʋ ꞌpo-o bha! 35 Ɩ -nɩꞌa -kaa, nyʋ -yʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ -naagɩ, ꞌɩn -ke ꞌZaan -nɩ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌmʋ, ꞌle-e ʋn yibo ꞌnɛ ꞌꞌyi.

*Zezii ꞌmu-o *Faliziɛɛn Simɔɔꞌɔ -budu ꞌli

36 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Faliziɛɛn -lue ꞌla-a *Zezii ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo ɔ -ke ɔ ꞌke li. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmu-o ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo ꞌle ʋn-ʋ liꞌo. 37 ꞌNynaakpʋ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho Faliziɛɛn ꞌmnɔꞌɔ gwlɔ ꞌmʋ. ꞌWa ꞌnynɩ -nyniꞌe-e wɔn ꞌꞌwɩlɩɛꞌɛ dɩ. Nyʋ ꞌtmʋʋ nʋ-oꞌo -ka Zezii muꞌa ꞌle Faliziɛɛn ꞌmnɔ gbo linamʋ. -Gblee, ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ꞌcna-a poꞌa ngnɛzɛgɛ ꞌle -ɛ -ke ꞌpɛlʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o ꞌɛ kpana -lue ꞌmʋ ꞌle ʋn -ke ɛ ꞌye Zezii gbo mu. Sʋkpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *alɩbaatɩ, ꞌɛ kpana moꞌo. 38 Ʋn nyni ꞌɔ li, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌɔ bhɩ gbo mu, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ʋn-ʋ ꞌꞌviꞌo. ꞌWa ꞌꞌmi pɩpɛꞌɛ-ɛ ꞌɔ bhɩ. -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌwa ꞌꞌnɩmnɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ bhɩ liꞌsra; ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌduꞌa dɩ, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -gble ꞌnɔ-ɔ bhɩ gbɔ ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌcna ꞌꞌlru ꞌwla.

39 Faliziɛɛn ꞌlɔ ꞌɔ lilidɩ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ɛ -see ɔ ꞌtʋ nʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌkabhaꞌo, ɔ-ɔ nʋꞌo, na: Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌkɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -ziaka, ꞌnynaakpʋ -nɩ ꞌɔ -laa litʋnamʋ, ɔ yibo nʋ ꞌkɩ ꞌꞌyiꞌɔ ꞌꞌsɛ! ꞌNynaakpʋ -ke ꞌnynɩ -nyniꞌa wɔn ꞌꞌwɩlɩɛꞌɛ dɩ! 40 -Gblee, ꞌle Zezii ꞌye ꞌtɔ wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ na: Simɔɔ! ꞌƖn ꞌbhle-e dɩ -lue ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌtmʋʋ. ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Tɔyi, -za ꞌmʋ. 41 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyi po ꞌle ɔ na: Nyʋ ꞌsɔn ꞌkpʋn-o nyɔ -lueꞌa mɔni. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa -lue ꞌkpʋn-o nɛtɛmɔniꞌa ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -muu, -lrɔɔ ꞌkpʋn-o nɛtɛmɔniꞌa ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlʋ -bue. 42 Ʋn -nɩ ꞌsɔn, ꞌwa -za ꞌɔ kpaꞌa dɩ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌɔ mɔniꞌa dɩ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle, yɔɔ ꞌke ꞌɔ dɩ -kma tenyɩꞌa?

43 ꞌLe Simɔɔ na: ꞌƖn popoꞌa ꞌgwlʋti a, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌɔ mɔni -dudu ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌya dɩ ꞌbhɔ ɔ, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌLe Zezii ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Kɩn, dɩzɩgɩ -ɩn -zaꞌa ꞌmʋ! 44 -Gblee, Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌle ꞌnynaakpʋ gbo ꞌle ɔ na Simɔɔ -bodɩ: -Ɩn ꞌye ꞌnynaakpʋ -naa li-ɔ? ꞌƖn yiꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌbhli a, -ɩn -see ꞌan ꞌlɩkpʋ kpʋn -gli, -ɛkedɩmaa, -ɩn -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌni ꞌꞌnyɩ ꞌɩn ꞌke bhɩ liwɔtɔ. Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ -yʋʋ, ꞌwa ꞌꞌmi ʋn wɔtɔ -nɩꞌe ꞌan bhɩ li, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌwa ꞌꞌnɩmnɩ liꞌsra -nɩ. 45 ꞌƖn yiꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌbhli a, -ɩn -see ꞌɩnmʋ -gble, ꞌnynaakpʋ -naa, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌan bhɩ -gblenamʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 46 -Ɩn -see ꞌɩnmʋ ꞌcna ꞌꞌlru ꞌwla, ꞌcna -ke ꞌpɛlʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi a, ꞌɩnnʋ ꞌwlɛ ꞌɛ ꞌan bhɩ ꞌꞌlru. 47 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ na, ʋn -kmaꞌa-a ꞌan dɩ tenyɩ, ꞌɩnnɛ tɔꞌɔ na, ꞌwa ꞌꞌyidienyinynidɩ ʋn nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ. Nyɔ -yɔ -ke ꞌꞌnyinynidɩ seꞌa ꞌꞌyi-die, -bho -Lagɔ ꞌbhɔ ꞌya dɩ, ɔ nyɔtuꞌa -kma -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ dɩ tenyɩ.

48 ꞌLe Zezii na ꞌnynaakpʋ -bodɩ: Aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti. 49 -Gblee, nyʋ -yʋ -ke ɔ -nɩꞌa linamʋ, -ka ꞌka-a ʋn-ʋ popoꞌo ꞌgwlʋti: ꞌƖnnɔɔnɔ -naa, yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌle ɔbɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩꞌa! 50 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: Aꞌba ꞌan ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ a ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. A -za -pɔlʋ ti, a ꞌke mu!

8

ꞌNynʋkpakpɩ -yʋ kpaꞌa *Zezii -jeyi

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ-ɔ pleꞌe Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa gwlɛ ꞌꞌyiti. Ɩ-bɩ gwlɛ ꞌmnɩ ꞌmʋ ɔ-ɔ za nɩꞌe -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ. *ꞌƆ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn 2 -ke ꞌnynʋkpakpɩtɔlʋ -yʋ ɔ ꞌpʋʋnꞌa-e, ꞌle ɔ nuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ti-e, ꞌɩnnʋ kpɔ ꞌɔ -jeyi. Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋꞌa ꞌnynɩ ꞌka-a: *Malii ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa -dadudu ꞌwlʋꞌa ꞌmʋ, (ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Madalaaꞌa Malii)-e, 3 *Elɔɔdɩꞌa -budu ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋꞌa -klagba Kuzaꞌa ꞌnynɔ ꞌZaanɩ-e, Sizanɩ, ʋn -ke ꞌwa -dadudu -lrʋʋ-ʋ ꞌkpa-a Zezii -ke ꞌɔ -namʋ ꞌle ꞌwa -kɔkɔlɩ ꞌmʋ.

ꞌBhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyi

(Matiee 13:1-9; Maakɩ 4:1-9)

4 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ -sɔꞌɔ-ɔ gwlɔꞌꞌo gwlɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye *Zezii -bodɩ yi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroliꞌa dɩ, ɔ poꞌo ꞌꞌyi -nɛɛ ꞌle ɔ na:

5 A po -lokui, nyɔ -lue -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ gle -klunamʋ mu. Ɔ -nɩꞌa ꞌle gle ꞌmʋ lɩ -gbanamʋ, ꞌya ꞌyɔtɔlʋ ꞌkpa-a ꞌbho -jolʋkpa ꞌꞌyi, nyʋ ꞌye ɩ ꞌꞌkpi -na ꞌle nɩkpɩ ꞌye ɩ li. 6 ꞌLe ꞌya ꞌyɔtɔlʋ ꞌkpaꞌa ꞌbho kpɩan ꞌꞌkpiꞌa -da -ke ꞌbhlʋkpa seꞌa ꞌmʋku. Ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ mɛ-oꞌo. ꞌYrʋ fanꞌa a, ɩ sin-oꞌo, -ɛkedɩmaa, ꞌbhlʋkpa ꞌyɛ-ɛ ꞌmʋti. 7 ꞌLe -lrɩɩ ꞌye nnagbakuoꞌa -gbɔtɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmʋ ꞌkpa. Ɩ-bɩ ꞌꞌwi ꞌmnɩ mɛꞌɛ ɛ, ɩ -poꞌo-o ꞌya -kɔni -popo ꞌꞌlru. ꞌƐ dɩ ɩ nɛsrɛꞌo ꞌle ɩ -see ꞌyɔ po. 8 ꞌYɔ -lrɩɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌkpa-a ꞌbhlʋkpazɛgɛ ꞌmʋ; ɩ mɛ-oꞌo. ꞌYa gɩ-ɩ ꞌbhleꞌa -nɩgblɩɩ waꞌa a, -lue ꞌpo-o ꞌyɔꞌɔ -gwlɩ -muu. Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Bho a ꞌbɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ɔ, a popo ꞌgwlʋti -ziaka!

Lee -ke dɩ *Zezii poꞌo ꞌꞌyiꞌa?

(Matiee 13:10-17; Maakɩ 4:10-12)

9 -Gblee, *Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ꞌle *ꞌɔ -namʋ na: Zezii, zɩza ꞌꞌyi -ɩn poꞌa -laa gbɔ! 10 ꞌLe ɔ na: A-bʋ -yʋʋ, -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ ɔ ꞌꞌzizeꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌyrili, ɔ zɩza ꞌnɩ-ɩ gbɔ ɔ ꞌye amʋ -tɔ; ꞌɛ dɩ a-a ꞌye ꞌꞌyi ꞌmnɩ ꞌmʋtiꞌwɔn mʋ. -Yɛ ꞌma-a nyʋ ꞌꞌwe -yʋ ꞌnɩaa, ʋn-ʋ ꞌpo -ɩ -lokui ꞌle ꞌwa ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti; ꞌwa ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi, *Ezayii ꞌcnɩꞌa see ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Lagɔ na:

Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -bho koo ʋn -gbʋ ꞌɩnmʋ ya, ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili-gwɛ yi. -Bho koo ʋn po ꞌɩnmʋ -lokui, ʋn -see ꞌan wlu ꞌmʋtiꞌwɔn yi.

*Zezii zɩzaꞌa-a ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌdigbi nyiɛꞌɛ ꞌꞌyi gbɔ

(Matiee 13:18-23; Maakɩ 4:13-20)

11 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ na: Lɩgbayiꞌa ꞌꞌyiꞌa ꞌzɔ ꞌka-a: Lɩꞌa ꞌyɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wlu. 12 Nyʋtɔlʋ kɔɔꞌɔ-ɔ -jolʋkpayiꞌa ꞌbhlʋkpa, -da lɩꞌa ꞌyɔ ꞌkpaꞌa ꞌle nɩkpɩ ꞌyeꞌa yi, ɩ ꞌye ꞌɩ li. ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a, -bho nyʋtɔlʋ ꞌwɔn -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan-a yiꞌo, ɛ-ɛ zɛ ꞌɛ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn-ʋ ꞌmateꞌe ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ʋn -kaa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌwɔɔn ꞌle ʋn -kaa ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 13 Nyʋtɔlʋ kɔɔꞌɔ-ɔ kpɩan ꞌꞌkpiꞌa -da -ke ꞌbhlʋkpa seꞌa ꞌmʋku. -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ʋn -nɩꞌo. -Da ʋn ꞌwɔn -nɩꞌa -Lagɔwlu ꞌbɔ -nalo, ʋn-ʋ kpʋn -ɛꞌo ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ! ꞌWa -de nɛ -pɔlʋ ti -ziaka; ʋn-ʋ ꞌkpʋn -ɛ ti -daan. -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi Sataan ꞌdɩn ʋ ti ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌꞌtii-oꞌo. 14 Nyʋ -lrʋʋ-ʋ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌwigbakuoꞌa ꞌbhlʋkpa. -Bho ʋn ꞌwɔn -Lagɔwlu ꞌbɔ ɔ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌwlilɩ-e, ꞌtʋnʋlɩ -ke ꞌgwlʋtipopoɛ-ɛ ꞌꞌsu-o ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌmate nɛꞌo. ꞌƐ dɩ ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke kpli ꞌꞌyizizia -ziaka. 15 Nyʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌbho kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌbhlʋkpazɛgɛ. -Bho ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌwɔn -Lagɔwlu ꞌbɔ ɔ, ʋn-ʋ ꞌkpʋn -ɛ ti -gli, ʋn-ʋ ꞌku-o ꞌꞌgwli, ꞌle, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ʋn-ʋ nʋꞌo -kaa.

*Zezii ꞌpo-o ꞌꞌnapɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Maakɩ 4:21-25)

16 *Zezii ꞌgwɛ-ɛ -antanyɩyiꞌa gbɔzɛɛ ꞌꞌyi. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ɔ na: -Bho nyɔ cɛ ꞌꞌnapɛ ꞌꞌyi, nyɔ-ɔ ꞌꞌjrii ꞌnɛ-ɛ -solu ꞌꞌyiti-ae, -ale nyɔ-ɔ ꞌꞌdu -ɛ -gbagbʋ ꞌzɔꞌɔ? -Gba! Nyɔꞌɔ nʋ ɛ -kaa. Nyɔ-ɔ ꞌde -ɛ -da -tɛꞌɛ ya ti ꞌle nyʋ-ʋ paꞌa ꞌle -budu ꞌli, ʋn-ʋ ꞌyeꞌe ti. 17 ꞌKa ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a, wlu ꞌwee ꞌbhleꞌa ꞌzɔ, ɩ-ɩ ꞌye gbɔ-zɛ mʋ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ ꞌka-a: Wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, aꞌba ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti -ziaka. -Bho ꞌwla a-a ꞌye -ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -mʋ. 18 ꞌƐ dɩ, wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a po ɩ -lokui ꞌle a ꞌke ɩ -pɔlʋ ti-de! -Gblee, ꞌɛ dɩꞌa kpɛ ɔ deꞌo ꞌle ɔ na: -Yɔ ꞌbhleꞌa lɛ, -ɔ nʋ ꞌnɛ lbhʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ -lrɛɛ, ꞌle, -yɔ ꞌbhleꞌa -toope, -ɔ de ꞌɛ ti, ɔ-ɔ ꞌzɔ -ɔ ɛ kwa ꞌmʋ ꞌwee ꞌle ɔ-ɔ bɔꞌo.

*Zeziiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke ꞌɔ ꞌlotʋ

(Matiee 12:46-50; Maakɩ 3:31-35)

19 Ɔ -nɩ -wlunamʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌwe ꞌye yi. Ʋn yiꞌa ꞌbho ꞌꞌpiemʋ, ʋn -nynaꞌa-a ti nyʋꞌa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ. 20 Nyɔ -lue nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni-e *Zezii li ꞌle ɔ na: Po -lokui, -aꞌa ꞌlotʋ -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌꞌpiemʋ. ꞌƖnnʋ ꞌlaꞌa -ɩnmʋ. 21 ꞌLe Zezii ꞌye nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na: Nyʋ -yʋ poꞌa -Lagɔꞌɔ wlu -lokui ꞌle -ʋ nʋꞌa ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o ꞌan ꞌlotʋ -ke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuzɩgɩ.

*Zezii ꞌkaaꞌa-a -bibie ꞌmʋ

(Matiee 8:23-27; Maakɩ 4:35-41)

22 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌkpa-a ꞌle gɔlʋ ꞌli ꞌle ɔ na: ꞌAn -namʋ-a, -a cɛ -badaklagba -nɛɛ, -a ꞌke ꞌkpʋkpʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌlelaa ꞌꞌkpi mu. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a -jeyi, 23 Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle Zezii ꞌye ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ ꞌkpa. -Bibie nʋꞌa -kaa, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɛ yi-oꞌo ꞌꞌvuu, ꞌꞌvuu! ꞌꞌni-i cɛꞌɛ ꞌplan, ɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌle gɔlʋ ꞌli -wou, -wou! Zezii -ke ꞌɔ -namʋ -nɩꞌe-e ꞌmɛmɛɛ -ke ꞌpʋnpʋanꞌa ꞌnynɩmʋ, -ɛkedɩmaa, ɛ -sieꞌe ꞌbho-o -toope ꞌwa gɔlʋ ꞌke ꞌꞌni ꞌꞌyi. 24 -Gblee, ꞌle Zeziiꞌa -namʋ ꞌye ɔ ꞌtɔ linyni, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za ꞌle ʋn na: -Yeee! -Aꞌba -Kɔyi, Zezii, -a -nɩꞌe-e ꞌmɛnamʋ! -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ -sɔꞌɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ a, ɔ ꞌkaaꞌa-a -bibie -ke ꞌꞌni ꞌmʋ ꞌle ɔ na: A ꞌbhɔ! Ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌbhɔ-ɔꞌo blenyi! 25 ꞌLe ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: A -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ꞌmaae? -Sɩanyɩ nʋꞌa -kaa, ɛ kpʋn -ʋꞌo tenyɩ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ dedeꞌe -dede -kaa ti: -Wooo! Nyunyɔꞌɔ ꞌcɛ yɛɛ ꞌka-a, -ɔ -ziꞌe ꞌꞌni -ke -bibie wɔn ꞌle -ɔ -ke wlu ɩ-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌbhoꞌa!

*Zezii ꞌnu-o nyukpasu -lue ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ti

(Matiee 8:28-34; Maakɩ 5:1-20)

26 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌni cɛ, ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpa -lue -lrɛɛ -ke ɛ gegeꞌa ꞌꞌyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gelazeniɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi nyni. 27 Ɔ ꞌdre-e gɔlʋ ꞌliꞌa dɩ, nyɔ -lue-e -de ꞌka ꞌle ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ꞌmʋ yi ꞌɔ -jeyi. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. ꞌWɛ -kɔɔɔ ꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌkpa a, ꞌɔ -pa -bana ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌmʋʋ -budu ꞌli: ꞌle zokogwlii ꞌmʋ ɔ-ɔ deꞌo. 28 Ɔ ꞌyeꞌa Zezii li a, ɔ ꞌꞌwɔ-oꞌo, ɔ ꞌye ɔ ꞌkolri ꞌꞌyigbeyi glu po, ꞌle ɔ na: Zezii, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌliꞌa ꞌꞌyu, leedɩ ꞌɩn -ke -ɩn ꞌbhle? ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -aꞌa ꞌyee -nɩ ꞌɩnmʋ ꞌkle -le! 29 Zezii-i ꞌnu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tiꞌa dɩ, ɔ-ɔ zaꞌa wlu -nɛɛ ꞌmʋ. -Gblee, ɛ-bɛ -zuzu ꞌmnɛ-ɛ ꞌsɔ-ɔ ꞌꞌbhle kpɛꞌɛ -dadudu. Ʋn-ʋ ꞌpo-o ꞌɔ bhɩ -ke sʋɩ ꞌmʋ gbloko, ꞌle ɔ -kaa ti-na. -Bho ʋn nʋ -kaa a, ɔ-ɔ cɩ -ɩꞌo ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu-u kpɔ ꞌɔ ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi. 30 Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌle Zezii na: -Aꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? Ɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌmo-o -gbogboyoko. ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu pɔ ꞌɔ ꞌmʋ -dieꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa. 31 ꞌLe ɩ-bɩ -zuzu ꞌmnɩ ꞌye Zezii ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ cɛ ꞌle ɩ na: -A-bʋ bhade -ɩnmʋ li, -dogwigbaa-a -deꞌa ꞌbho ti -aꞌba dɩ, -aꞌa po -amʋ ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ -le, -a -kaa ꞌkle ꞌye!

32 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌbho ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle -gɔgɔ ꞌꞌkpi, ꞌle-e -gwlɔbheeꞌa -dugbadɔnʋ -nɩꞌo ꞌle ɩ-ɩ liꞌe ti. ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩꞌa nyɔ ꞌmnɔ ꞌmʋ na: Zezii, -a-bʋ bhade -ɩnmʋ li, ꞌꞌtayi -amʋ ꞌꞌyiti -a ꞌke -bhee-e ꞌnɩaa ꞌmʋ pa! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌwɔn. 33 Ɩ-bɩ -zuzu ꞌmnɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌwlʋ-o nyɔ ꞌmnɔ ꞌmʋ ꞌle ɩ ꞌye -bhee ꞌmnɩ ꞌmʋ pa. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, -bhee gbugbluoꞌo, ꞌɩnnɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle -gɔgɔ ꞌꞌkpi, -ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌnukɔ, -ɩ ꞌmɛꞌo ꞌwee;

34 Nyʋ-ʋ fuo ꞌnɩ li, ʋn ꞌyeꞌa lɛ-ɛ ziꞌa li a, ʋn ple-oꞌo ʋn ꞌye ꞌle gwlɔ ꞌmʋ -ke -jrigbɩ ꞌꞌyi wlu kpa. 35 ꞌYa ꞌꞌdɩ nyniꞌa ꞌle a, nyʋ ꞌyi-e ꞌbho ꞌbɩ tiyenamʋ. Ʋn -ka ꞌbho-o nyni, nyukpasu ꞌbhle ꞌka ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -dudu ꞌmʋ -deꞌe-e ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌtroli ti, ɔ -paꞌa-a -bana ꞌmʋ ꞌle ɔ yiꞌe ꞌɔ nyunyɔkpli ꞌmʋ le. Ʋn nʋꞌa -kaa ꞌꞌsɛɛ, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo Zeziiꞌa wɔnkuɛꞌɛ dɩ. 36 Nyʋ -yʋ ꞌyeꞌa ꞌya da -zʋ ꞌʋ-ʋ -ka ɔ ꞌpʋnpʋnꞌa ꞌmʋti -bodɩ ꞌmʋ. 37 -Sɩanyɩ ꞌkpʋn-o Gɛlazeniɛɛkɔmʋ tenyɩꞌa dɩ, ʋn bhadeꞌe Zezii li ɔ ꞌke ꞌwa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ-ɔ ꞌkpa-a gɔlʋ ꞌli ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhli le mu.

38 -Da ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌkpanamʋ a, nyukpasu ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌda ꞌka ꞌmʋ na: Zezii, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, Zezii -see ꞌwɔn ɔ -ke ɔ ꞌke mu ꞌle ɔ na: 39 Mu -ɩn ꞌꞌbhli le! -Ka -Lagɔ ꞌpʋʋnꞌa -ɩnmʋ, -ɩn ꞌke -kaa -aꞌa ꞌꞌbhlimʋ ꞌtmʋʋ. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ yiꞌa le, ɔ ꞌtmʋʋꞌo-o ꞌɔ gwlɔ ꞌmʋꞌa nyʋ ꞌwee -ka Zezii nʋ ꞌɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli.

Zayilisɩꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ -ke ꞌnynaakpʋ -lue-e ꞌtʋꞌa *Zeziiꞌa -bana li

(Matiee 9:18-26; Maakɩ 5:21-43)

40 -Gblee, *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmu-o Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi le. Ɔ -ka ꞌbho ꞌkpʋkpʋ ꞌꞌkpi-i nyni, ɔ -yɛꞌɛ ꞌbho-o nyʋꞌa -dadudu, ʋn ꞌyi -ɔ -jeyi, ꞌle ʋn-ʋ fuo ꞌnɔ wɔn. 41 Nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zayilisɩ ꞌye-e Zezii li, ꞌle ɔ ꞌye ɔ linyni. *-Lagɔwluꞌa licɩaanbudu ꞌliꞌa -klagba moꞌo. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -gbleꞌe-e Zezii bhɩ gbɔ ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, yi -a ꞌke ꞌɩn ꞌꞌbhlibhlegbo mu. 42 ꞌAn ꞌꞌyunynaakpʋꞌa ꞌdɛ -lue -ke -zʋɩn ꞌbhɛɛꞌɛ -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌmɛnamʋ, -ɩn ꞌke ʋ ꞌpʋʋn.

Ɔ poꞌa wlu -nɛɛ ti ꞌꞌsɛɛ, ɔ -ke Zezii ꞌkpa-a ꞌɔ ꞌꞌbhliꞌa -jeyi, ꞌle nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o ꞌꞌtutuꞌo -tutu ꞌle. 43 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌnynaakpʋ -lue-e -nɩꞌe ꞌle, ꞌle -zʋɩn -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌli ʋn se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle. -Gɛnplʋ ꞌlbhʋ ʋꞌo. ꞌWa ꞌꞌwlilɩꞌa klɛ -gwɛ -nɩꞌe-e ꞌꞌgipomʋꞌa -dadudu gbo ꞌle ʋn -see ꞌpʋn. 44 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn zɩzaꞌa-a nyʋ ꞌꞌyiti, ʋn ꞌye Zezii linyni ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ -bana lemʋ liꞌtʋ -nɩ. Ʋn nʋꞌa -kaa, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌwa ꞌwɛ ꞌbhɔ-oꞌo. 45 ꞌLe ɔ na: Yɔɔ ꞌtʋꞌo ꞌɩnmʋ liꞌa? Nyʋ ꞌwee depoꞌo ꞌle ꞌPiɛlɩ na: ꞌAn -Kɔyi, nyʋ-ʋ ꞌꞌtutuꞌa ꞌle, -aꞌa ꞌye ʋ li, ꞌle -a dedeꞌe tiꞌa? 46 ꞌLe Zezii na: -Gba! Nyɔ-ɔ zaꞌa di -ɔ ꞌtʋꞌo ꞌɩnmʋ li, -ɛkedɩmaa, ꞌmʋtikukuɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ɛ ꞌpʋʋnꞌo-o ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ. 47 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ yiboꞌo-o na ʋ-bʋ ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. -Sɩanyɩ nʋꞌa -kaa, ɛ kpʋn -ʋꞌo, ʋn-ʋ tɩtrɛꞌɛ-ɛ li, ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌkolri glu po, ꞌle, lɛ -ke dɩ ʋn ꞌtʋ ꞌɔ li, ꞌle, -ka ʋn ꞌpʋnꞌa -nalo, ʋn ꞌye ɩ nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌmʋ-za -nɩ. 48 ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyu, a ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, a ꞌpʋnꞌo. A -za -pɔlʋ ti, a ꞌke mu!

49 Ɔ -nɩ -kaa -wlunamʋ ꞌle nyɔ -lue ꞌye ꞌle Zayilisɩꞌa ꞌꞌbhlibhlegbo ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ɔ na: Zayilisɩ, -aꞌa -sɩa -nɩ -aꞌba -Tɔyi -le bhubhuyiti! -Aꞌa ꞌꞌyu ꞌmɛ-oꞌo. 50 Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Zezii na: Zayilisɩ, -za -pɔlʋ ti, de -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn. 51 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ -ke Zayilisɩ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo -vuka kpa. Ʋn nyniꞌa ꞌle a, ɔ -see ꞌwɔn ɔ -ke nyɔ ꞌke ꞌle Zayilisɩꞌa -budu ꞌli pa, -bho ɛ -se *ꞌPiɛlɩ-e, *ꞌZaan-e Zaakɩ-e, Zayilisɩ -ke ꞌꞌyuꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌsɛ. 52 Nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌbhlegbo-o ꞌꞌvi-oꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌwlaꞌa ꞌwa ꞌbɛtɩ ꞌkpɩ ꞌli tenyɩ. ꞌLe Zezii na: Aꞌba ꞌꞌvi -le! Ʋn -nɩꞌe-e ꞌmʋnamʋ, ʋn -see ꞌmɛ! 53 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho yiboꞌo-o na ʋn ꞌmɛ-ɛꞌɛ dɩ, ʋn nʋꞌa -kaa -glalaa! ʋn ꞌcɩsɛ nɔꞌo. 54 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpʋn-o ꞌnynaakpʋdraa ꞌmnʋꞌa sʋ, ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyu, a -sɔ ꞌmʋ! 55 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ʋn -sɔꞌɔ-ɔ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ ꞌle ɔ na ꞌꞌyuꞌa -kɔkɔmʋ -bodɩ: A ꞌꞌnyɩ ʋ lililɛ ʋn ꞌke li! 56 -Tɔɔ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌmaa nʋ-oꞌo tenyɩ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ, nyɔꞌɔ ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ -leꞌꞌa!

9

*Zezii ꞌlbho-o *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

(Matiee 10:5-15; Maakɩ 6:7-13)

1 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Zezii ꞌla-a *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. ꞌBho-o ɔ ꞌꞌnyɩ -nɩ ꞌnʋ ꞌɔ wɔnkuɛ ʋn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩꞌa nyʋ ꞌmʋ tinu ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌgwizimʋ ꞌpʋʋn. 2 Ɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, ɔ ꞌlbho -ʋ gwlɛ ꞌꞌkpiti ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za, ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌgwizimʋ ꞌpʋʋn. 3 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu: -Bho a -ka mu, lɩ -yɩ ꞌꞌsriꞌa amʋ ꞌꞌyi, a ꞌꞌluo ꞌya ꞌꞌsɛ ꞌmʋ. Aꞌba ꞌbhle -kɔɔtu -le, aꞌba ꞌbhle badu -le, aꞌba ꞌbhle lililɛ -le, aꞌba ꞌbhle mɔni -le, aꞌba dede -banɩ ꞌsɔn ꞌꞌkpi -le! 4 -Bho a nyni -gwlɔ -lue ꞌmʋ ꞌle nyɔ ꞌke amʋ -jeyi -za a, a -de ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌbhlegbo ti ꞌle aꞌba mumunɔɔ ꞌke nyni. 5 -Bho a nyni -gwlɔ -lrɛɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌbhoꞌa nyʋ -see ꞌwɔn ʋn ꞌke aꞌba ꞌlɩkpʋ kpʋn a, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ, a -sɔ ꞌbho ꞌmʋ! -Bho a -ka mu, a ꞌgbɔtɔ ꞌbhoꞌa ꞌꞌpiplee-e -nɩꞌa aꞌba -bhopɩ li: ꞌɩnnɛ ꞌke ʋ -tɔ na ʋn -ke -Lagɔ ꞌbhle -ɩꞌo. 6 Ɔ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa, ꞌle ʋn-ʋ pleꞌe Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa gwlɛ ꞌꞌyiti. Ɩ-bɩ gwlɛ ꞌmnɩ ꞌmʋ ʋn-ʋ za nɩꞌe -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌgwizimʋ.

Nymɔ ꞌꞌsi-e *Elɔɔdɩ ꞌgwlʋ

(Matiee 14:1-12; Maakɩ 6:14-29)

7-8 -Gblee, Galileeꞌa ꞌbhlʋkpayowli *Elɔɔdɩ ꞌwɔnꞌɔ ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, nyʋꞌa -dadudu na ꞌbho *Zeziiꞌa damʋ: *ꞌZaan Batiisɩ -sɔꞌɔ-ɔ glu, ɔ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le. Nyʋtɔlʋ na: -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌwa -lue-e -sɔꞌɔ glu, ꞌɩnnɔ yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ le, ꞌle -lrʋʋ na: -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌɩnnɔ ꞌdaaꞌa -amʋ ꞌzɔ. ꞌƐ dɩ nymɔ ꞌꞌsiꞌe Elɔɔdɩ ꞌgwlʋ. 9 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn ꞌpo-o nyʋ ꞌsrʋ, ʋn ꞌye ꞌZaan Batiisɩ ꞌꞌlru ꞌꞌyicɛ. Nyɔ -ke ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn-ɩ ꞌwɔnꞌɔ -laa ꞌbɔ ꞌle, ꞌɔ nyɔtuꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? ꞌLe ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke Zezii ꞌye.

*Zezii ꞌꞌnyɩ-e nyʋꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ bue lilia

(Matiee 14:13-21; Maakɩ 6:30-44; ꞌZaan 6:1-14)

10 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -sɔꞌɔ-ɔ -gwlɛ -ke ꞌmʋ ʋn mu ꞌka, ꞌle, lɩ ʋn nʋꞌa a, ʋn-ʋ zɔ ꞌɔ ꞌya ꞌꞌdɩ. Nyʋꞌa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: -A mu -dagbɛ cɛꞌɛ kpɔ. ꞌLe ɔ -ke ʋn ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Bɛsayidaa -bhoga -mu -nɩ. 11 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho ꞌyeꞌa ꞌwa mumua ꞌbɩ a, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye ʋ kli mu. Ʋn nyni ꞌɔ gbo a, ɔ kpʋn -ʋꞌo -gli: ɔ-ɔ ꞌzʋ -ʋ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌo ꞌꞌgwizimʋ.

12 ꞌYrʋ -nɩꞌe-e tikpanamʋꞌa dɩ, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn nyni ꞌɔ li ꞌle ʋn na: -Nɔɔ zi-oꞌo ꞌle ꞌnɔɔ cɛꞌɛ kpɔ. ꞌƐ dɩ ꞌtmʋʋ nyʋ -nʋʋ ʋn ꞌke gwlɛ -ke -jrigbɩ -nɩꞌa -laaꞌa ꞌꞌtroli mu ʋn ꞌke ꞌwa lililɩ -ke ꞌbɩ tiꞌbɔ. 13 ꞌLe ɔ na: Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌnyɩ ʋ lilia! ꞌLe ʋn na: ꞌꞌFlɛɛ -muu -ke zmi ꞌsɔn ꞌtɩn -a ꞌbhleꞌo. -Ɩn ꞌybha-oꞌo -a ꞌke ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa liliɛ denamʋ muꞌa? 14 -Gblee, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyukpasiꞌa ꞌꞌsɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue, ꞌle ɔ na: A de ꞌwa nyʋꞌa -gwlɩ ꞌsɔn nyʋ bueꞌa ꞌꞌpapa ti! 15 ꞌƆ -namʋ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌɔ wlu ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa tide. 16 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ɩ-bɩ ꞌꞌflɛɛ -muu -ke zmi ꞌsɔn ꞌmnɩ ꞌmʋ, ɔ popoꞌo-o ꞌle yaku ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌya dɩ -Lagɔ ꞌꞌsɛɛ po, ꞌle ɔ ꞌye ɩ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye ɩ ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyitiꞌgblee. 17 ꞌWa ꞌwee nʋꞌa -kaa, ʋn li-oꞌo ʋn ꞌye lbho ꞌle lililɩ ꞌye ti-sie. ꞌꞌFlɛɛ -ke zmiꞌa kɔtɩ -sieꞌa ti, ʋn ꞌtɩtɛ ꞌnɩ ti a, ɩ ꞌꞌyi-e -cɩcɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn.

*ꞌPiɛlɩ na *Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ

(Matiee 16:13-21; Maakɩ 8:27-30)

18 Zɔ -lue ꞌzɔ ɔ, *Zezii-i ꞌpo-o -Lagɔ wɔn gbo ꞌle *ꞌɔ -namʋ -nɩꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli. Ɔ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede: ꞌAn -namʋ-a, -bho nyʋ -ka ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ʋza ꞌle, ʋn na ꞌyɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? 19 ꞌLe ʋn na: Nyʋ na -ɩnmɔ ꞌmo-o *ꞌZaan Batiisɩ, tɔlʋ na -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, -ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌwa -lue-e -sɔꞌɔ glu, ꞌɩnnɔ yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le, ꞌle -lrʋʋ na *Elii -ɩn ꞌꞌduꞌo. 20 ꞌLe ɔ na: -Bho ɛ ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi -bodɩ ꞌle, ꞌyɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? ꞌLe *ꞌPiɛlɩ na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌo. 21 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle Zezii ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyikmaka ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle ɔ na: Aꞌba ꞌwee, wlu -nɛɛ, aꞌba -zɛ ɛ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌmʋ -leꞌꞌa!

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ -ke ꞌɔ glusɔdɩ ꞌmʋ

(Matiee 16:22-28; Maakɩ 8:31–9:1)

22 -Kaa ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo -kaa -lrɛɛ: Lɩ -Lagɔ ꞌwɔnꞌɔ -ɩ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ -bodɩ -yi mʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o ꞌye-e ꞌɩnmʋ -vu -mʋ. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌlbha -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɩnmʋ glu -za -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ.

23 ꞌLe ɔ na nyʋꞌa klɛ-ɛ po ꞌɔ -lokui -bodɩ: Nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -yɩ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋdɩ, ɔ po ɩ ti, ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ nɩ nʋ, ꞌle ɔ ꞌwɔn zɔꞌꞌo zɔ ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye kplokplo ꞌle ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ɛ ꞌbhɛɛꞌo nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɛ ꞌke ngazemɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuoka ꞌꞌdu. 24 Nyɔ -yɔꞌɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, -ɔ sɩaꞌa ꞌan dɩ kplokplo ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌmɛnamʋ nyni, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌli, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 25 -Gblee, -bho -ɩn ꞌꞌdu ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩ ꞌweeꞌa ꞌyeyedɩ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle, leelɛ -ɩn ꞌyeꞌe ꞌtɔ ꞌbhoꞌa? 26 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, zɔ -lue ꞌzɔ ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌan -tɩta -Lagɔ gbo ꞌwlʋ -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi yi. ꞌLe ꞌɩnmɔ Zezii-e, ꞌan -tɩta -Lagɔ -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋ cɛꞌɛ kpɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ. ꞌƐ dɩ aꞌba depo ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi -le ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi! A -flɔ nʋ ꞌan wlu ꞌꞌyiti, ꞌle a ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ! -Bho ꞌɩn yi a, nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo mʋ, ꞌɩn -see ꞌɔ dɩ -zi yi, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ -lrɛɛ. 27 A ꞌye li-ɔ, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a-bʋ -nɩꞌa -laa, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ -see ꞌmɛ yi ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ -nɔɔ ꞌke nyni ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ da ꞌye.

*Zeziiꞌa -namʋ ꞌye-e ꞌɔ ꞌꞌyigbaꞌa -vlavlɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi li

(Matiee 17:1-8; Maakɩ 9:2-8)

28 *Zezii -zaꞌa ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ, ꞌwɩ ɔ nʋꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -mɛɛsɔn, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌPiɛlɩ-e, *ꞌZaan -ke Zaakɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌle trɩ -lue ꞌꞌkpi ꞌya ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po. 29 Ɔ -nɩ -Lagɔ wɔngboponamʋ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌyigba-a vlan-oꞌo, ꞌɔ -banɩ ꞌꞌplu-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ vlanꞌo tenyɩ -lrɛɛ. 30-31 -Gblee, ɛ-bɛ -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, -vlavlɩ -sɔꞌɔ ꞌle yaku ꞌꞌyi, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, *Elii -ke *Moyiizɩ, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ʋn ꞌda -nɩꞌo, ꞌle ʋn -ke Zezii-i wluꞌo. -Ka -Lagɔ ꞌybhaꞌa ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle Zelizalɛɛmʋ, ꞌya dɩ ʋn -ke ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ.

32 Dɩ -nɩɩ-ɩ ziꞌa -kaa, ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌɔ -namʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌmʋ-oꞌo tenyɩ. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -sɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye Zezii -ke nyʋ ꞌsɔn-ɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli liꞌye. ꞌLe ɛ-bɛ -Lagɔ gboꞌa -vlavlɩ ꞌmnɛ ꞌmʋ ʋn -nɩꞌo. 33 -Da ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ -nɩꞌa le munamʋ a, ꞌbho-o ꞌPiɛlɩ -nʋ -nɩꞌe Zezii -bodɩ: ꞌAn -Kɔyi, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke ꞌnɔɔ -de. -A yi-oꞌo -a ꞌke -pepe tan po: -Aꞌa -nɛ -lue, Moyiizɩꞌa -nɛ -lue, Eliiꞌa -nɛ -lue. -Gblee, -sɩanyɩ ꞌlbhɔ ꞌɔ ɔ, ɛ -zɔ ꞌɔ-ɔ -zuzu ꞌꞌkpi. Ɔ ꞌka wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ-za a, ꞌɛ dɩ ɔ -see ꞌgwlʋtipopo tenyɩ.

34 Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ꞌꞌsri ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ꞌle -druku ꞌye ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌwlʋ, ɛ ꞌye ꞌwa klɛ -zuzu ꞌꞌlruꞌꞌjri. Zeziiꞌa -namʋ ꞌyeꞌa ɛ-bɛ -zuzu ꞌꞌjri ꞌʋ ꞌꞌlru li a, -sɩanyɩ kpʋn -ʋꞌo. 35 -Ɩn ꞌye li-ɔ, wlu -lue nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌwlʋ-o ꞌle -druku ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɛ na: ꞌAn ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue ꞌɩn -zaꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! ꞌƖnnɔ ꞌmo-o Zezii, a po ɔ -lokui! 36 -Wluwlu -nɛɛ -gwɛꞌɛ ꞌle yaku ꞌli ꞌꞌyi, ꞌle Zeziiꞌa -namʋ ꞌye tigbʋgbʋ. Ʋn -see nyɔ liꞌye -bho ɛ -se Zeziiꞌa ꞌꞌsɛ -ke ʋn -nɩ ꞌbho. -Ɛ -sɔꞌɔ ꞌbho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, -ɛ -yɛꞌɛ ꞌɔ glusɔnɔɔ -ke ꞌɔ -Lagɔ gboꞌa munamʋ, dɩꞌa klɛ -ke -da ʋn ꞌyeꞌa -laa a, ʋn ꞌꞌmuu ꞌnɩ-ɩ wɔn.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌdana -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ

(Matiee 17:14-18; Maakɩ 9:14-27)

37 Zɔ zɩꞌa a, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle trɩ ꞌꞌkpi. Ʋn -ka ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔ-ɔ nyni, nyʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru ꞌle ʋn-ʋ fuo ꞌnʋ wɔn. 38 -Gblee, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌle-e nyɔ -lue ꞌwlʋꞌo, ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ ꞌle ɔ na: ꞌAn -Tɔyi, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -gbʋ ꞌan ꞌꞌyu ya. ꞌAn ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue moꞌo. 39 Ɔ se ꞌkpa ꞌꞌyiꞌbhle. Ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. -Bho ꞌɛ lɛtu ꞌwlʋ ꞌꞌbhle, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ɛ-ɛ ꞌꞌwɔɔ nɔ-oꞌo, ɛ-ɛ ꞌꞌtutu ꞌnɔ-ɔ ti tenyɩ ꞌle -fɩɩn-ɩ yi ꞌɔ wɔn. -Bho ɔ ꞌke -gbaanamʋ le mu, ɛ-ɛ sɩa nɩ nɔ-ɔꞌo yrubhɛ! 40 ꞌAn ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -ke ꞌɩn yiꞌo, ꞌɩn ꞌye -aꞌa -namʋ libhade, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɛ tinu ꞌle ʋn se ɛ ꞌbhɛɛ. 41 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Zezii ꞌye -kaa ꞌɔ -namʋ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌyiꞌlɛ: -Wooo! A-bʋ -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikmumʋ -ke dɩ -nyniꞌa ꞌꞌyrili, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ke! Bhubhuyitiꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ sɩaꞌa -kaa aꞌba dɩ kplokploꞌa? -Bhlaaka a ꞌke ꞌtɔ tiꞌwɔnꞌɔ? ꞌLe ɔ na ꞌꞌyuꞌa -tɩta -bodɩ: -Ya ꞌɩnmʋ ꞌꞌyuyigbɛ! 42 -Da ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ -nɩꞌa Zezii linyninamʋ a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌtutu ꞌnɔ-ɔ ti ꞌgagwloka ꞌle ɛ ꞌye ɔ tibhla, ꞌle Zezii ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌlruliꞌꞌplaan ꞌꞌyikmaka ꞌle ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu, ꞌdɔ ɔ ꞌmʋ! ꞌLe ɛ ꞌye ɔ ꞌmʋ ꞌda, ɔ ꞌye ꞌpʋn ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌɔ -tɩta -jeyi ꞌꞌnyɩ. 43 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbho a, ʋn ꞌyeꞌa -ka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle -ka ɔ kuꞌa wɔn li a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti.

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ -ke ꞌɔ glusɔdɩ ꞌmʋ -lrɛɛ

(Matiee 17:22-23; Maakɩ 9:30-32)

-Gblee, lɩꞌa klɛ *Zezii-i nʋꞌa a, ɩ-ɩ ꞌma-a nyɔꞌꞌo nyɔ wɔntiꞌa dɩ, ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: 44 Dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ ꞌtraamʋ, a po ɩ -lokui ꞌtɩn! A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. 45 Ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi, ʋn -see ꞌɔ wluꞌa ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌzize nɛ ꞌʋ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn -see ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn. Nymɔ-ɔ ꞌꞌsi ꞌʋ ꞌgwlʋꞌa dɩ, ʋn -see ꞌybha ʋn ꞌke ɔ tidede.

*Zeziiꞌa -namʋ na: Yɔɔ ꞌmo-o -aꞌba -klagbaꞌa?

(Matiee 18:1-5; Maakɩ 9:33-37)

46 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Zeziiꞌa -namʋ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ʋn-ʋ depoꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo, na: -Da -aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌtraamʋ ꞌle, yɔɔ ꞌmo-o -aꞌba -klagbaꞌa? 47 Dɩ ꞌwa klɛ-ɛ popoꞌa ꞌgwlʋti, ɔbɔ yibo nɩ-ɩꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌlaꞌa ꞌꞌyuyigbɛ -lue ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ti-nyna. 48 ꞌLe ɔ na: Nyɔ -yɔ ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ -ka ɔ-bɔ ꞌꞌyuyigbɛ -nɔɔ, -ɔ kpʋnꞌa ꞌɔ nyɔtu -gli ꞌan dɩ, ꞌɩnmɔ ɔ kpʋnꞌo. ꞌLe nyɔ -yɔ kpʋnꞌa ꞌɩnmʋ -gli, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ ɔ -kpʋn -kʋtɩ ꞌsɔn -ko. ꞌAn -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ kpʋnꞌo -gli -lrɛɛ. ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyɔ -yɔ -yaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ, ꞌɔ nyɔtu ꞌmo-o -klagba -ziaka.

Nyɔ -yɔ -ke a -seeꞌa ꞌꞌyidede, ɔ-ɔ ꞌmo-o aꞌba -nɔ

(Maakɩ 9:38-40)

49 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle *ꞌZaan na: -Aꞌba -Kɔyi, -a ꞌye-e nyɔ -lue, ɔ -se -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -ko. ꞌƖnnɔ ꞌꞌluoꞌo -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, -ɔ -nɩꞌe nyʋ ꞌꞌwe ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tinunamʋ. ꞌLe -a ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Aꞌa nʋ -kaa -le, -ɛkedɩmaa, -ɩn -se -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -ko! 50 ꞌLe ɔ na: A -gblee, nyɔ -yɔ -ke a -seeꞌa ꞌꞌyidede, ɔ-ɔ ꞌmo-o aꞌba -nɔ. ꞌƐ dɩ aꞌba ꞌkaa nɔ ꞌmʋ -le!

*Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue -see *Zeziiꞌa ꞌlɩkpʋ kpʋn

51 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -nɔɔ -ke ꞌꞌyigwɛnamʋ *Zezii ꞌka yaku ꞌli mu, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo: ꞌɛ dɩ ɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ. 52 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌlbho-o ꞌle ꞌɔ nya ꞌɔ wlukpamʋ, ꞌle ʋn ꞌye mu. Ʋn muꞌa ꞌle ʋn ꞌye *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ꞌmʋ -pa -nɩ, ʋn ꞌke ꞌɔ yiyia wɔn-fuo. 53 Zelizalɛɛmʋ -bhoga ɔ-ɔ mu nɩꞌa dɩ, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ mʋꞌa nyʋ -see ꞌwɔn ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌlɩkpʋ kpʋn. 54 ꞌƆ -namʋ, Zaakɩ -ke *ꞌZaan, ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi, -a ꞌtmʋʋ-o -Lagɔ, ɔ ꞌke nɛ ꞌzɔ po ꞌle ɛ ꞌke nyʋ ꞌmnʋ ti-za? 55 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ʋ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ na: A ꞌbhle -kaa ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌya! ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ. 56 ꞌLe ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye -gwlɔ -lue -lrɛɛ ꞌmʋ mu.

Nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn -ke *Zezii ꞌke -na

(Matiee 8:19-22)

57 Dɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩ ꞌle -jeyi bhʋ ꞌmʋ -nanamʋ ꞌle nyɔ -lue na Zezii -bodɩ: ꞌƖn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke daꞌꞌo da mu. 58 ꞌLe ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Toto ꞌꞌwe ꞌbhle-e ꞌlipabhie, ꞌle nɩkpɩ ꞌbhleꞌe ꞌlrʋ. -Da ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌka ꞌkpʋ ꞌꞌyi -jra -nɩ, ꞌɩn se ꞌbho ꞌbhle. 59 ꞌLe ɔ na nyɔ -lrɔɔ -bodɩ: Yi, -ɩn -ke ꞌɩn ꞌke -na, -a ꞌke -da ꞌwee mu. ꞌLe ɔbɔ na: ꞌAn -Kɔyi, -nyɩɩ ꞌɩn mu. -Bho ꞌɩn nmaze ꞌan -tɩta ti-ɔ, ꞌle ꞌɩn ꞌke yi! 60 ꞌLe ɔ na: Nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke ꞌwa ꞌmɛmʋ tinmaze. -Ɩnmɔ -yɔɔ, -mnɔɔɔ mu, -ɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ -aꞌa -bonyunyu -bodɩ ꞌmʋ-za. 61 ꞌLe nyɔ -lrɔɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn ꞌwɔn-oꞌo. -Nyɩɩ ꞌɩn mu ꞌɩn ꞌke ꞌan -kɔkɔmʋ wlu po ꞌle ꞌɩn ꞌke yi ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na, -a ꞌke -da ꞌwee mu. 62 ꞌLe ɔ na ɔbɔ ꞌmnɔ -bodɩ: Nyɔ -yɔ ꞌkpaꞌa lbhʋ -nʋnamʋ, -bho ɔ -see ꞌbho -gwle, ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi-tbhɛ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔnɔɔ ti ꞌɔ nyɔtu se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ.

10

*Zezii ꞌlbho-o *ꞌɔ -namʋꞌa -gwlɩ tan ꞌyɔ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn

1 Ɩ ziꞌa -kaa, -aꞌba -Kɔyi *Zezii -zaꞌa-a ꞌbho nyʋ -lrʋʋꞌa -gwlɩ tan ꞌyɔ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌle, -gwlɛ -ke ꞌmʋ ɔ ꞌka mu, ɔ ꞌye ʋ ɩ ꞌmʋ lbho ꞌsɔn ꞌsɔn ꞌle ʋn ꞌye mu. 2 ꞌBhlɩkpɩ ꞌꞌkpiꞌa nyʋ-ʋ -flɔꞌɔ -pɔlʋ wɔn, -ʋ ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn, -ka nyɔ ꞌkʋ ʋ ɩ -bodɩ ꞌmʋ-za a, ꞌya ꞌꞌyi Zezii poꞌo ꞌle ɔ na: Lee -ke -kpaa ꞌbhɛꞌɛ -kaa ꞌꞌyigbeyi ti -ɛ -ke cɛmʋ se -kaa ꞌꞌyi-die ꞌya-a! ꞌƐ dɩ a bhade -kpaayowli li, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɛ cɛmʋ -dudu -ya, ʋn ꞌke ɛ cɛ, ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌglo! 3 ꞌBho wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi ɔ na: A mu! -Ka ꞌbhlabhlɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle -blakpɩꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌlbhoꞌo amʋ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ. 4 -Bho a -ka mu, aꞌba ꞌbhle mɔni gbɔli -le! Aꞌba ꞌbhle badu -le! Aꞌba ꞌbhle -bhopɩmʋpalɩ -le! Aꞌba ꞌꞌdu nyɔꞌɔ ꞌyɩyeɛꞌɛ dɩ, aꞌba -pa -nɩ -dalrɔɔ -le!

5 -Bho a nyni, -budu -ke ꞌli a-a ꞌyeꞌa -pa mʋ, a na: -Lagɔꞌɔ wɔnlipɩpɛɛ -sie amʋ gbo! 6 -Bho wɔnlipɩpɛnyɔ -nɩ ɛ-bɛ -budu ꞌmnɛ ꞌli a, aꞌba wɔnlipɩpɛɛyeyea ꞌmnɛ -nɩ nɔ ꞌꞌkpi! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, aꞌba wɔnlipɩpɛɛ ꞌmnɛ ꞌyi-e amʋ -bodɩ le, ꞌle a -ke ɛ ꞌke ꞌbho lizi. 7 -Bho nyɔ -za amʋ -jeyi, a -de ꞌle ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌbhlibhlegbo ti! Aꞌba mu nyʋ -lrʋʋ gbo -le! Lbhʋnʋyi -ke ꞌɔ ꞌꞌpɛlemɔni nɩnmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti. ꞌƐ dɩ, lɛꞌꞌo lɛ nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌle ɛ ꞌke lililɛ ꞌꞌdu, a li ɛ, ꞌle ɛ ꞌke ꞌnanalɛ ꞌꞌdu, a ꞌnɛ ɛ!

8 -Bho a mu -gwlɔ -lue ꞌmʋ ꞌle nyɔ ꞌke aꞌba ꞌlɩkpʋ kpʋn, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, lɛꞌꞌo lɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌle ɛ ꞌke lililɛ ꞌꞌdu, a li ɛ! 9 Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, a ꞌpʋʋn ꞌbho ꞌꞌgwizimʋ ꞌle a ꞌke -kaa ꞌɛ nyʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 10 -Bho a nyni -gwlɔ -lue ꞌmʋ ꞌle ꞌbhoꞌa nyʋ -see aꞌba ꞌlɩkpʋ kpʋn a, a mu ꞌbho ꞌwa -gwlɔpie ꞌmʋ ꞌle a ꞌke na: 11 -A ꞌgbɔtɔ-ɔ -daaꞌa ꞌꞌpiplee-e -nɩꞌa -aꞌba -bhopɩ li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌka yibo, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. (-Gblee, ꞌꞌpipleeꞌa ꞌgbɔtɔɛ ꞌke ʋ -tɔ na ʋn -ke -Lagɔ ꞌbhle ɩꞌo.) 12 ꞌLe Zezii na: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ nyʋꞌa ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ ꞌle ɛ ꞌke *Sodɔɔmʋgwlɔꞌɔ nɛ ꞌmʋ-zi.

-Gwlɛ -ke ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ -seeꞌa tiꞌbɔ ʋn ꞌke *Zezii ꞌꞌgwlide

(Matiee 11:20-24)

13 Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi a, ꞌle ɔ na: -Yeee! Ngazedɩ, Kolazɛɛnkɔmʋ-a! -Yeee! Ngazedɩ, Bɛsayidaakɔmʋ-a! A-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ, -ɛkedɩmaa, *wɔnkulɩ ꞌɩn -nʋ -nɩꞌa ꞌbho amʋ gbo, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ Tiilɩ -ke Sidɔɔgwlɛ ꞌmʋ, -nɔɔ -a ꞌbhleꞌa -laa kwa, ꞌbhoꞌa nyʋ yibo ꞌkɩ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi, ʋn ꞌꞌbhiti ꞌle -Lagɔ gbo-ɔ! Ʋn -crɛ ꞌkɩ -bhɛcɛzʋɩn, ʋn ꞌwla ꞌkɩ ꞌꞌtutɔni ꞌꞌlru-ɔ! ꞌƖnnɛ tɔꞌo -ka ʋn yiboꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi -ziaka, ꞌle ʋn ꞌyeꞌa -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti. 14 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, aꞌba ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ ꞌle ɛ ꞌke Tiilɩ -ke Sidɔɔkɔmʋ ꞌmʋ-zi. 15 ꞌLe ɔ ꞌye Kapɛnayiimʋkɔmʋ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ na: A-bʋ Kapɛnayiimʋkɔmʋ, abʋ ꞌde-e ꞌꞌgwli na ꞌɩn -nɩꞌe-e -daa aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa dɩ, -Lagɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi -po mʋꞌa? -Gba! Ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa -mʋ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ. 16 ꞌLe ɔ ꞌye -kaa *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: A ꞌye li-ɔ, nyɔ -yɔ poꞌa amʋ -lokui, ꞌɩnmɔ ɔ poꞌo -lokui. Nyɔ -yɔ -seeꞌa amʋ kpʋn -gli a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ -see ꞌɩnmʋ kpʋn -gli. ꞌLe, nyɔ -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ kpʋn -gli a, -Lagɔ -yɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ -see kpʋn -gli -lrɛɛ.

Lɛ-ɛ -ke dɩ *Zeziiꞌa -namʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ʋn ꞌke ꞌbʋbʋa li a, ꞌɩnnɛ ɔ -tɔ nʋꞌo

(Matiee 11:25-27; 13:16-17)

17 *Zeziiꞌa -namʋ ɔ lbhoꞌa a, ʋn ꞌyi-e le, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ, na: -Gblee, -aꞌba -Kɔyi, -bho -a ꞌꞌluo -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tinu, ɩ-ɩ ꞌꞌdu-o ꞌbho -aꞌba wlu -lrɛɛ. 18 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ, na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan se ꞌtɔ wɔnkuɛ ꞌbhle. -Ka -duu bhluꞌa ꞌle -yibhɔkɔ, ꞌka-a -Lagɔ ꞌꞌvuto ꞌnɛ ꞌnɔɔ ꞌzɔ, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ liꞌye. 19 A -gblee, ꞌɩn ꞌꞌnyɩ-e amʋ wɔnkuɛ a ꞌke sanɩ -ke ꞌꞌgwɩangwɩn ꞌꞌkpi -na, ꞌle a ꞌke -aꞌba tʋꞌa nyɔ Sataanꞌa ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ti-wa. -Bho a -ka -kaa-a nʋ a, lɛꞌɛ -lue komu -see amʋ ka -nyna yi. 20 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ɛ -ke ꞌbʋbʋa a ꞌka li tenyɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔꞌɔ nyʋ ɔ -kɔꞌɔ, ꞌꞌbɔgʋ -ke ꞌli ꞌwa ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, aꞌba nɩ ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌcnɩ-ɛ -lrɛɛ. Ɛ -se aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ -ko.

21 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌyi-e *Zezii ꞌbʋbʋa ꞌmʋ ꞌle ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, yaku -ke ꞌbhlʋkpaꞌa -Kɔyi, ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛ-ɛ -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi. -Ka -ɩn -zaꞌa -aꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌꞌyiglu -aꞌa nyʋ-ʋ ꞌyɔɔꞌɔ, ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, -ɩn ꞌye ʋ ɩ -tɔ. -Ka -ɩn ꞌꞌzize ꞌnɩ ꞌnynɩbhlemʋ ꞌma-a ꞌꞌbɔgʋyibomʋklɩgbɩ -ke -naagɩbhlemʋ -lrʋʋ ꞌꞌyrili, ꞌya dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi. Kɩn, ꞌan -tɩta, -ka -aꞌa ꞌgwlʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

22 ꞌLe ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: ꞌAn -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ ꞌɔ wɔnkuɛ -jeyi. ꞌLe nyɔ se ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyu yibo -ziaka, -bho ɛ -se ꞌan -tɩta, ꞌle nyɔ se ꞌan -tɩta yibo -ziaka, -bho ɛ -se ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyu -ke nyʋ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌwa ꞌꞌyri kati ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ɔ -tɔ ꞌle ʋn ꞌke ɔ yibo -ziaka -lrɛɛ. 23 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌsɛ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle ɔ na: A-bʋ -yʋʋ, a ꞌwa-a ti lɩ a-a ꞌyeꞌa dɩ. 24 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -da -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke ꞌbhlɩkpɩyowli -nɩꞌa ti see, ꞌwa -dadudu ꞌbɔ-ɔ ti, lɩ a-a ꞌyeꞌa li a, ʋn ꞌke ɩ liꞌye, ꞌle ʋn -see ɩ liꞌye. Lɩ a-a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɩ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ʋn -see ɩ ꞌbʋꞌwɔn -lrɛɛ.

Samaliikɔyi, -ɔ -ke dɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyriliꞌa ꞌꞌyi

25 -Gblee, ꞌbho-o *-Lagɔꞌɔ gbayiboyi -lue -sɔ -nɩꞌe ꞌtɔ ꞌmʋ. Ɔ ꞌke Zezii dɩ -kpʋnꞌa dɩ ꞌle ɔ na: ꞌAn -Tɔyi, koo ꞌɩn ꞌke -nyna ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌyeꞌa? 26 ꞌLe ɔ na: -Aꞌba gba *Moyiizɩ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, koo ɛ ꞌlɛꞌɛ? -Bho -ɩn zrɛ ɛ ꞌle, koo a-a ꞌwɛn ꞌɛ ꞌmʋtiꞌa? 27 ꞌLe ɔ na: -Kma -aꞌa -Kɔyi -Lagɔꞌɔ dɩ, ꞌle -ɩn ꞌke ɔ -aꞌa -pɔlʋꞌa klɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ, ꞌle -aꞌa ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ klɛ ti -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, lɩ ꞌwee -a nʋꞌa, -ɩn ꞌke ɩ nʋ ꞌɔ dɩ. -Kaa -ɩn ꞌke ꞌɔ dɩ -kma, ꞌle, -ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ dɩ! 28 ꞌLe ɔ na ꞌtɔ: Kɩn, -ka -ɩn ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌkla-a moꞌo. -Bho -ɩn mu a, nʋ -kaa, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye!

29 Dɩn ꞌkɔ ɔ ꞌlbhaꞌa dɩ, ɔ na: Yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌmo-o ꞌan -bonyunyɔꞌɔ? 30 ꞌLe Zezii ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌꞌyi po ꞌle ɔ na: Nyukpasu -lue -sɔꞌɔ-ɔ Zelizalɛɛmʋ ꞌle ɔ-ɔ muꞌo Zelikoogwlɔ ꞌmʋ. Ɔ nyniꞌa -jolʋꞌa nya ti a, ꞌle-e ɔ -yɛꞌɛ ꞌgbokobhlemʋ. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn -ɔ kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌye ɔ -banɩ ꞌmʋ -za, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyri ꞌle ʋn ꞌye ɔ bhɔtɔ. Ɔ ꞌkpaꞌa ꞌgwlʋ ꞌꞌsɛɛ, ʋn ꞌsie -ɔ ꞌbho ꞌle ʋn ꞌye mu. 31 Ɛ-bɛ -jolʋ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi -lue bhluꞌo. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e nyɔ ꞌmnɔ li, ꞌle ɔ ꞌye -jolʋꞌa ꞌfɔtɔ -lue gbo tiꞌnyɩnyɛ, ɔ ꞌye zi. 32 ꞌLe *Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa ꞌꞌyu -lue ꞌye ɛ-bɛ ꞌbɩ ꞌmnɛ ꞌꞌyi nyni. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni-e ꞌbho ti, ɔ ꞌye nyɔ ꞌmnɔ liꞌye, ꞌle, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi nʋꞌa ꞌtɩn, ɔ ꞌye -kaa nʋ. 33 A ꞌye li-ɔ, *Samaliikɔmʋ -aꞌba ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌnyɛꞌɛ ꞌmʋ a, ꞌwa -lue-e -nɩꞌe ꞌlɩkpa ꞌmʋ munamʋ. ꞌƖnnɔ bhluꞌo -jolʋ ꞌmnɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli nyni, ꞌle ɔ ꞌye ɔ liꞌye. Ngaze nʋꞌa -kaa ꞌꞌsɛɛ, ɛ ꞌlbhɔ -ɔꞌo tenyɩ, 34 ꞌle ɔ ꞌye ɔ linyni, ɔ ꞌye ꞌcna -ke nmɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌji glo, ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌꞌyisan, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌɔ -sokofale ꞌꞌkpi tide, ꞌle, -budu -ke ꞌli ꞌlɩkpamʋ-ʋ ꞌmʋꞌa a, ɔ ꞌye ɔ ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ kpa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ dɩ zi. 35 Zɔ zɩꞌa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle nɛtɛmɔni ꞌsɔn -za ꞌle ɔ ꞌye ɩ -budu ꞌmnɛꞌɛ -yowli -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: ꞌꞌDu ɔ ꞌꞌyrili! -Bho mɔni -nɛɛ se ꞌꞌyi-die a, po ꞌbho -lrɛɛ! -Bho ꞌɩn -yi -nɩ ꞌnɔɔ le a, ꞌle ꞌɩn ꞌꞌbhuo ꞌke ɛ ꞌkwla-za.

36 ꞌLe Zezii na -Lagɔꞌɔ gbayiboyi -bodɩ: Ɔ-bɔ nyɔ ꞌgbokobhlemʋ ꞌlbhaꞌa ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ tan -nʋʋꞌa ꞌꞌklumʋ, yɔɔ ꞌmo-o ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ? 37 ꞌLe ɔ na: -Ɔ nʋ ꞌɔ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌlruli, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌLe ɔ na: Kɩn, -ka -ɩn ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌkla-a moꞌo. -Bho -ɩn mu a, nʋ -ka -lue ꞌmnɔ!

*Zezii ꞌmu-o Maatɩ -ke *Malii gbo

38 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -see -bhla Zelizalɛɛmʋ nyni ke. ꞌLe ꞌɛ -jolʋ ꞌꞌyiꞌa -gwlɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho, ꞌbho-o ɔ -pa -nɩꞌo. ꞌNynaakpʋ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Maatɩ. ꞌƖnnʋ -zɔ ꞌɔ -jeyi. 39 Ʋ-bʋ Maatɩ ꞌmnʋ ꞌbhle-e leyinynaakpʋ -lue. ꞌWa ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o *Malii. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -deꞌe-e ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌtroli ti ꞌle ʋn-ʋ poꞌo ꞌɔ -tɔtɔlɩ -lokui. 40 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, Maatɩ -mnʋʋ se kwa ꞌmʋ -flɔ, ꞌwa pipilbhʋ-ʋ ꞌsʋn -ʋ li. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e Zezii li ꞌle ʋn na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌan leyi -yʋ -nɩꞌa ꞌbho -aꞌa ꞌꞌtroli, -ʋ seꞌa lɛ nʋnamʋ -nɩ, -aꞌa ꞌye ʋ li, ꞌmaae? ꞌTmʋʋ nʋ, ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ -kpanamʋ yi! 41 ꞌLe ɔ na: Maatɩ, aꞌba popo lɩ -yɩ ꞌnɩaaꞌa dɩ ꞌgwlʋti -le! 42 Lɛ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ, nymɔ ꞌke nyɔ ꞌgwlʋ ꞌꞌsi. Ɛ-bɛ lɛ ꞌmnɛ ɛ, Malii ꞌye -ɛꞌo, ꞌle nyɔ -see ɛ ʋ kwa ꞌmʋ -za yi.

11

ꞌBho *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa -tɔtɔɔ

(Matiee 6:9-13; 7:7-11)

1 Zɔ -lue ꞌzɔ, *Zezii -nɩꞌe-e ꞌbho -da -lue ꞌle ɔ-ɔ poꞌo ꞌɔ -tɩta *wɔn gbo, Ɔ gwɛꞌɛ ꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌyi a, ꞌle *ꞌɔ -namʋꞌa -lue na: -Aꞌba -Kɔyi, -ka *ꞌZaan -tɔꞌɔ ꞌɔ -namʋ -Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ, -tɔ -kaa -abʋ -lrɛɛ ꞌle -a ꞌke ꞌɛ ka yibo. 2 ꞌLe ɔ na: -Bho a -ka -Lagɔ wɔn gbo-o po a, a na:

-Aꞌba -Tɩta, -aꞌa ꞌꞌbhuo nʋ ɛ, ꞌle, -ka -ɩn ꞌsaaꞌa li, nyʋ ꞌke ɩ yibo! Yi -ɩn ꞌke nyʋ -kɔ! 3 ꞌꞌNyɩ -amʋ lililɛ zɔꞌꞌo zɔ! 4 Nyʋ-ʋ nʋꞌa -amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, -ka -a ꞌbhɔꞌɔ ꞌya dɩ a, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -a nʋꞌa ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌbhɔ -kaa ꞌya dɩ! -Aꞌa -za ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌꞌyrili, ꞌɛ -lu -nɩ -amʋ tidɩnlɩ ꞌmʋ tʋ wɔn ꞌmʋ -le!

5-6 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: A -gblee, ꞌlɩkpayi ꞌgaꞌa nyɔ -lue ꞌꞌkpi ti dodo ꞌmʋ ꞌle ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -ybhɛybhɛyi -lueꞌa -buduwɔn ꞌꞌyi bhɔtɔnamʋ mu, ꞌle ɔ na: ꞌAn bha -lue-e ꞌgaꞌa ꞌtraamʋ ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ti, -ka ꞌɩn ꞌka -nyna, ꞌɩn se -kaa ꞌbhle. Kati ꞌbho -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ lililɛ gbɛ ꞌꞌnyɩ! 7 Nyɔ -yɔ -nɩꞌa ꞌle -buduꞌa ꞌlimʋ na: ꞌƖn bha, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌka-a lɩ ꞌwee wɔnyi, ꞌɩn se ꞌtɔ ꞌmʋsɔɛ ꞌbhɛɛ ꞌle ꞌꞌyreetɩꞌa klɛ-ɛ ꞌmʋꞌo -lrɛɛ. 8 ꞌLe, -yɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌpiemʋ a, ɔ na: Kati ꞌbho, -nynaka se ꞌtɔ -nɩ. A -gblee, nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle -budu ꞌli a, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌmʋ-sɔ -mʋ, lɩ ꞌɔ bha ꞌybhaa ꞌnɔ, ɔ ꞌke ɔ ɩ ꞌꞌnyɩ. -Bho ɔ -see ɛ ꞌwa -ybhɛybhɛkamʋ nʋ a, ꞌɔ ꞌnynɩꞌa wɔnnyniɛ ɔ-ɔ ꞌye gbo-ple mʋ.

9 ꞌƐ dɩ ꞌmna-a ꞌtmʋʋꞌo amʋ, -ka, -bho a bhɔtɔ ꞌbho -buduwɔn ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌbho kati mʋ a, ꞌka-a, -bho a ꞌybhaa -Lagɔ lɛ, ɔ-ɔ ꞌye ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ mʋ. -Bho a ꞌbɔ ꞌle -Lagɔ kwa ꞌmʋ lɛ ti, a-a ꞌye -ɛ ꞌye -mʋ. 10 A ꞌye li-ɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌybhaꞌa lɛ, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔꞌo; -yɔ ꞌbɔꞌɔ lɛ ti, ɔ-ɔ ꞌye -ɛꞌo. 11 ꞌNɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ -aꞌba tɔlʋ ꞌbhle-e ꞌꞌyreetɩ, nyɔ yɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ, -bho ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌybhaa nɔ zmi, ɔ ꞌke ɔ sɛn ꞌꞌnyɩꞌa? 12 ꞌLe yɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌꞌbhalrɛɛ, -bho ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌybhaa nɔ -sʋʋngɩɛn, ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwɩangwɩan ꞌꞌnyɩꞌa? 13 A-bʋ ꞌma-a ꞌlimʋꞌa wɔnnynimʋ, a-bʋ yiboꞌa lɩzɩgɩ a ꞌka aꞌba ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌnyɩ a, ꞌle, -taaflɛ, ꞌlimʋꞌa Wɔnnmɔlagɔ, ꞌɩnnɔ, -bho a ꞌybhaa ꞌɔ Lisaazuzu, -ɔ -see ɔ amʋ ꞌꞌnyɩ yiꞌa?

*Zezii ꞌnu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti

(Matiee 12:22-30; Maakɩ 3:22-27)

14 Zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -nɩꞌa nyukpasu -lue ꞌmʋ, -ɛꞌɛ ꞌwɔn ɔ ꞌke -wlu, ꞌɩnnɛ Zezii nuꞌo ti. ꞌBho-o nyukpasu ꞌmnɔ -nynaꞌa ti ꞌle ɔ ꞌye -wlu. Vlinii! Wɔn ꞌma-a nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ti. 15 ꞌWa tɔlʋ ꞌdaꞌa ꞌbho ti, ʋn na, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -ɛ -kɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Beɛzebilɩ, ꞌɩnnɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛ: ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ nu ꞌɩ ti.

16 Tɔlʋ -yʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ ꞌle po -mnʋʋ na: -Tɔ *wɔnkulɛ -lrɛɛ, ꞌle, -ka -Lagɔ lbhoꞌa -ɩnmʋ, -a ꞌke ɩ yibo. 17 Lɩ nyʋ ꞌmnʋ popoꞌa ꞌgwlʋti, ɔ yibo nɩ-ɩꞌa dɩ a, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: -Bho ꞌbhlʋkpa -lue ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ nyʋ cɩcɛ ꞌmʋ, -bho ʋn -ka tʋ-ʋ vɔ, ʋn gwɛ-oꞌo ꞌle ʋn sieꞌe -gwlɔgbɩ. 18 -Mnɩɩ ꞌtɔ ꞌle, *Sataan a-a ꞌlaꞌa Beɛzebilɩ, -bho ꞌɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌweꞌa ꞌꞌsɛ cɩcɛ ꞌmʋ, -bho ɩ -ka tʋ-ʋ vɔ, koo ɛ ꞌke -nyna ɛ ꞌke ɩ -kɔꞌɔ? ꞌLe a na ꞌtraamʋ na Beɛzebilɩꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɩnmʋ wɔnkuɛꞌɛ dɩ ꞌan-a nuꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tiꞌa? 19 -Bho Beɛzebilɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ -ziaka, -bho ꞌɩn -ka ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti-inu, -mnɩɩ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -ʋ nu ꞌɩ ti ꞌleꞌa? Ɛ-bɛ -lue ꞌmnɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ wɔnkuɛꞌɛ? Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -namʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa tinuɛ, ꞌɩnnɛ zaꞌa amʋ ꞌgɩ see. 20 -Ɩ ꞌma-a ꞌya -zɩgɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ꞌan-a nu nɩ nɩꞌe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe ti. ꞌƐ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, -Lagɔꞌɔ nyunyuꞌa -kɔkɔɔ -yɛꞌɛ amʋ-ɛ.

21 -Ka Sataan kɔɔꞌɔ -glaliyi, Zezii ꞌpo-o ꞌɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ɔ na: ꞌLe nyɔ ꞌke tiku, -bho ɔ ꞌbhle -jrɛɛ, -bho ɔ -ka ꞌɔ -budu li-ifuo a, ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌkpʋn-o ꞌꞌyi. 22 -Bho -glaliyi yi, -bho ɔ -ke ɔ vɔ, ɔ-ɔ ꞌbhlɔ -ɔ ti, ꞌle, ꞌɔ -jrɛɛ ɔ de ꞌka ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌzɛ -ɛ ɔ kwa ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -kɔkɔlɩ ɔ -zɔ ꞌɔ kwa ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌgble ɩꞌo.

23 A -gblee, nyɔ -yɔ -ke ꞌɩn seꞌa -na a, -mnɔɔ ꞌnʋ-o ꞌan tʋꞌa nyɔ, ꞌle, nyɔ -yɔꞌɔ -kpa ꞌɩnmʋ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ nʋnamʋ, ɔbɔ nʋꞌo ꞌan dɩwɔnnyniyi.

ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzuꞌa leyinamʋ

(Matiee 12:43-45)

24 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti, ꞌꞌyi -lrɛɛ ɔ poꞌo ꞌle ɔ na: -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌda nyɔ ꞌmʋ, ɛ-ɛ mu-oꞌo ꞌle ɛ-ɛ ꞌyeyeꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ti ꞌle ɛ-ɛ ꞌbɔꞌɔ -dena ti. -Bho ɛ se -dena ꞌye a, ɛ na: ꞌAn-a ꞌmu-o ꞌan -budu -ke ꞌli ꞌɩn -sɔ ꞌka ꞌmʋ le. 25 -Bho ɛ yi le, ꞌle -budu ꞌli ꞌke tiwopo-ɛ, ꞌle ꞌle ꞌke -bɛ, 26 ɛ-ɛ sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -mɛɛsɔn -lrɩɩ-ɩ -nyniꞌa ꞌmna ꞌmʋ -ɩ -ziꞌa ɛbɛ ɛ, ɛ-ɛ muꞌo ꞌya dɩ, ꞌle ɛ -ke ɩ-ɩ yiꞌo ꞌle ɩ-ɩ deꞌo. Nyɔ Zezii ꞌlaꞌa -budu, ꞌle, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌɔ lɛ-ɛ ziꞌe ꞌꞌka ꞌꞌyi.

Tiwɛɛzɛgɛ

27 *Zezii poꞌa -kaa wlu ꞌmnɛ ti -nalo, ꞌnynaakpʋ -lue ꞌꞌluoꞌo wlu ꞌmʋ-ɛ, ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋn na: ꞌNynaakpʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa -ɩnmɔ Zezii a, a ꞌwa-a ti. 28 ꞌLe ɔ na: Kɩn, -ʋ waꞌa ti tenyɩ a, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o nyʋ-ʋ poꞌa -Lagɔꞌɔ wlu -lokui, ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho.

ꞌTraamʋꞌa nyʋ ꞌybha-a *wɔnkulɛ

(Matiee 12:38-42)

29 -Gblee, nyunyu yiyiꞌe-e ꞌꞌkpiti ꞌbho Zeziiꞌa ꞌꞌtroliꞌa dɩ ɔ ꞌꞌluoꞌo wlu ꞌmʋ ꞌle ɔ na: ꞌTraamʋꞌa nyʋꞌa dɩ -nyniꞌe-e ꞌꞌyrili. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke *wɔnkulɛ nʋ, ꞌle, -ka -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ʋn ꞌke ꞌna yibo, ꞌle wɔnkulɛꞌɛ -lue komu -see ʋ ꞌꞌyi-tɔ-ɛ yi, -bho ɛ -se ꞌtɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Zonaasɩꞌa -nɛ. 30 -Mnɩɩ, -ka Zonaasɩ -zaꞌa *Niniivʋkɔmʋ -Lagɔꞌɔ wlu -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌyeꞌa -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti a, ꞌkla-a ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye ꞌtraamʋꞌa nyʋ -Lagɔꞌɔ wlu -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ. 31 ꞌBho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, ꞌnynaakpʋ -lue -ʋ -kɔꞌɔ ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sebaa, ꞌɩnnʋ ꞌye ꞌtraamʋꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyi-kpa mʋ, -ɛkedɩmaa, ʋbʋ ꞌbhlu-o -tɛtɛjolʋ ꞌle ʋn ꞌye *Izrayɛɛlɩbhlʋkpayowliklagba *Salomɔɔ gbo ꞌɔ -naagɩwlu -lokuiponamʋ yi ꞌle a-bee -mnʋʋ ꞌbhle-e -laa aꞌba ꞌꞌklumʋ nyɔ -yɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɔ -ziꞌa Salomɔɔ ꞌle aꞌba ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wluꞌa! 32 ꞌBho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, Niniivʋkɔmʋ ꞌye ꞌtraamʋꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyi-kpa mʋ, -ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ Niniivʋkɔmʋ ꞌwɔɔnꞌɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ wlu Zonaasɩ -zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle a-bee -mnʋʋ ꞌbhleꞌe -laa aꞌba ꞌꞌklumʋ nyɔ -yɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -ɔ -ziꞌa Zonaasɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wluꞌa!

Nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ, ɔ -nɩꞌe-e zɔzɛgɛ ꞌꞌyi

(Matiee 5:15; 6:22-28)

33 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ɔ na: Nyɔꞌɔ cɛ ꞌꞌnapɛ ꞌꞌyi, ꞌɔ ꞌꞌjrii nɛ -cɩcɛ ꞌꞌyi ti, ɔ-ɔ ꞌde -ɛ -da -tɛꞌɛ ya ti ꞌle nyʋ-ʋ paꞌa ꞌle -budu ꞌli, ʋn-ʋ ꞌye nɩ ꞌnɛ ꞌꞌyi ti. 34 -Ka nyɔ -nɩꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ ꞌye -nɩꞌa ꞌꞌnapɛ ꞌmʋ ti, ꞌka-a ꞌꞌyri -nɩꞌo nyunyɔꞌɔ ku -bodɩ. -Bho -aꞌa ꞌꞌyri -ka ti-iꞌye, -ɩn kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔ-ɔ -nɩꞌa zɔ ꞌmʋ. -Bho -aꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌye ti, -ɩn kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ. Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: Nyɔ-ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌan ꞌmʋzadɩ kɔɔꞌɔ-ɔ nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti. Nyɔ-ɔꞌɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌan ꞌmʋzadɩ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌlɔlɔyi. 35 ꞌƐ dɩ, ꞌꞌdu -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyrili ꞌle -ɩn -kaa nyʋ -yʋꞌa ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌan ꞌmʋzadɩꞌa ka nʋ! 36 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho -ɩn ꞌla ꞌan ꞌmʋzadɩ -ziadɩ -aꞌa -pɔlʋꞌa klɛ ti a, lɛ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa, -a ꞌye -ɛ ꞌꞌyrili-gwɛ -mʋ, -ka lɛ-ɛ ꞌpɛꞌɛ -kaa ꞌbho tiyenapɛꞌɛ zɔ ꞌꞌyi ti.

*Zezii-i ꞌkpa-a *Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ dɩ ꞌꞌyi

(Matiee 23:1-36; Maakɩ 12:38-40)

37 -Da *Zezii gwɛꞌɛ dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌmʋzɛɛ ꞌꞌyi a, ꞌle *Faliziɛɛn -lue ꞌye ɔ lilidɩ ꞌla ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhli. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -ke ɔ mu-oꞌo, Ʋn paꞌa ꞌbho -buduwɔn ꞌꞌyi a, ꞌle Zezii ꞌye ꞌbho lililɩꞌa ꞌꞌtroli -zi, ɔ ꞌye ti-de. 38 Nyukpasu ꞌla ꞌka Zezii lilidɩ a, ɔ -gbʋꞌa Zezii ya, ɔ -see kwa -lre ke-ɔ ꞌle ɔ ꞌke li -ka ꞌwa gba ꞌlɛꞌɛ, ɔ nʋꞌa -kaa, wɔn ꞌmɔ -ɔ tia ƆFa11 38 Zeziiꞌa -nɔɔ ti a, -bho ꞌZuifʋyi -see kwa -lre ꞌle ɔ ꞌke li a, ɔ -zaꞌa-a ꞌwa gba. 39 Zezii ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌꞌyri li ꞌle ɔ na: -Kagbɛ a-bʋ Faliziɛɛn ꞌꞌwe -nɩꞌe -kaa ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, a-a wɔtɔ-ɔ aꞌba ꞌꞌkɔpɩ -ke aꞌba ꞌꞌbeꞌa ku li, -mnɛɛ a-a ꞌlaꞌa abʋ-aꞌa gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛn ꞌle ꞌꞌyriyria -ke ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ ꞌꞌyiꞌe ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ. 40 -Nɩamʋ-a, a se yibo na -Lagɔ -yaꞌa aꞌba ꞌꞌtielɩ ꞌmnɩ ti a, ꞌɩnnɔ nʋꞌo aꞌba -pɔlʋ lɛ -lrɛɛꞌɛ? 41 Lɛ-ɛ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi a ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌkɔpɩ -ke aꞌba ꞌꞌbe ꞌli, a ꞌꞌnyɩ ɩ ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌtielɩꞌa ꞌwee ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi!

42 -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ Faliziɛɛn, a ꞌꞌnyɩ-e -Lagɔ aꞌba -kpɩɩ ꞌmʋꞌa -lololɩsrɩɩnꞌa -buenɛ ꞌle a-a kpʋnꞌo ꞌꞌyisrɛɛɛ -ke -Lagɔꞌɔ dɩꞌa -kmakmaa ꞌplʋ. ꞌꞌYisrɛɛɛ -ke -Lagɔꞌɔ dɩꞌa -kmakmaa ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ a ꞌke ꞌkɩ nya -kɔ ꞌle a ꞌke ꞌya ꞌwee nʋ. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ.

43 -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ Faliziɛɛn, ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli a ꞌybha-oꞌo a ꞌke kpizɩgɩ ꞌꞌkpi -de ꞌle nyʋ ꞌke amʋ ꞌyra ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti -bho -die -gwɛ ꞌle nyʋ ꞌke amʋ ꞌbho ꞌꞌdu ʋn -ke a ꞌke ꞌyɩye. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 44 -Ka zoko ꞌꞌkpiꞌa -nanaa ꞌꞌduꞌa gbaꞌa -zazaa ꞌnɔɔ -a ꞌꞌbhli, ꞌtraamʋ ꞌle nyʋ-ʋ -nɩꞌa -kaa ꞌbho zoko ꞌꞌkpi -nanamʋ ꞌle ʋn se ɩ yibo, ꞌka-a a-bʋ Faliziɛɛn -ke nyunyu -nɩꞌo. -Yeee! Ngazedɩ! A kɔɔꞌɔ-ɔ zoko, ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ, nyunyu se ɩ yibo. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ.

45 ꞌLe *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋꞌa -lue ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ na: -Aꞌba -Tɔyi, -ka -a zaꞌa -laa ꞌmʋ a, -ɩn -nɩꞌe-e -a-bʋ -vlɛnamʋ -lrɛɛ. 46 ꞌLe Zezii na: -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ, wɔnkugbɩ a-a poꞌo nyʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋ ti-de ꞌle aꞌba -kpa ꞌnʋ -ka -toope ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyi-kpʋn -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ -lrɛɛ.

47 -Yeee! Ngazedɩ! -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌlbhaꞌa, ꞌwa zoko a-a nmɔꞌɔ kwa ꞌmʋ ti. 48 -Ka ʋn ꞌlbhʋ ꞌʋ a, aꞌba ꞌgwlʋdɩ maꞌa dɩ a -nmɔ ꞌnɩ kwa ꞌmʋ ti: ꞌɛ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. 49 ꞌƐ dɩ, -Lagɔ -ke ꞌꞌbhuo-o yiboꞌa dɩꞌa klɛ, ɔ -zaꞌa aꞌba dɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌan wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke ꞌan -dalbhomʋ ꞌle ʋ gbo -lbho -mʋ. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa tɔlʋ ꞌlbha -mʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌye ꞌwa tɔlʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla mʋ. 50-51 Ʋ-bʋ -Lagɔnyʋ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌbhleꞌa ꞌlbhalbha see ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa ꞌnyaanamʋ -ɛ -yɛꞌɛ -zɩan, ʋn -se -sɛ. Ɛ ꞌnyaaꞌa-a ꞌbho *Abɛlɩ ꞌꞌkpi, ꞌle, Zakalii a ꞌlbha -nɩꞌa *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa ꞌsragagbagbʋ -ke ꞌɛ lisaabuduꞌa gwia ꞌmʋ, ɛ ꞌye ɔ -yɛ. A -see ꞌbho ꞌꞌtii, a-a ꞌye-e -Lagɔꞌɔ nyʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla -mʋ -lrɛɛꞌɛ dɩ a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌwee aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌlbhaꞌa see, ꞌɛ ꞌkleyeɛɛꞌɛ -belu -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa -ya mʋ, a-bʋ ꞌtraamʋꞌa nyʋ ɛ-ɛ ꞌye ꞌꞌkpitiꞌga mʋ!

52 -Yeee! Ngazedɩ! A-bʋ -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ, lɛ-ɛ ꞌma-a -ka -Lagɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ʋn ꞌke ꞌka yibo ꞌle ꞌɔ wlu ꞌli a, a-a ꞌꞌzize-e -mnɩɩ ꞌꞌyi ꞌꞌklakla ꞌle aꞌba -Lagɔwluꞌa -tɔtɔsʋ ꞌli; nyʋ -yʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɩ yibo, a-a ꞌꞌmaa-a -mnʋʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌbhi se ɩ yibo -lue. ꞌƐ dɩ a-a ꞌye ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ.

53-54 Zeziiꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌlbhaaꞌa-a -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke Faliziɛɛn ꞌcɛklagba ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ, ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ti a, ʋn-ʋ ꞌbʋbɔ ꞌnɔ wlu wɔn ꞌmʋ ti ꞌle ʋn-ʋ dede ꞌnɔ dɩ -dudu ti, ꞌle, -bho ꞌɔ wlu ꞌꞌma ꞌbho *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌkpi a, ʋn ꞌke ɔ kpʋn.

12

*Zezii ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌyrabhaꞌa dɩ

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, nyʋꞌa -gbogboyoko ꞌꞌyi-e ꞌbho *Zeziiꞌa ꞌꞌtroli ꞌle ꞌwa ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ ꞌꞌsideꞌe -side ꞌꞌkpi. ꞌLe ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: Aꞌba -za *Faliziɛɛn ꞌꞌsɛlɩ -le! Ʋn-ʋ ꞌmo-o -mɩɛ ꞌsɔn wɔn ꞌmʋ ꞌbhlemʋ. -Ka ꞌꞌbuubuulɛ ꞌꞌbuuꞌa ꞌꞌflɔɔ ɔ, ꞌka ꞌmnɔ, ꞌka-a, -bho ʋn -nɩ ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ꞌꞌjriꞌe ꞌwa -dadudu ꞌꞌlru ꞌle ʋn -ke ʋn-ʋ plɛꞌɛ ɩ-bɩ kplisasʋɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ. 2 A -gblee, lɩ-ɩ ꞌꞌzizeꞌa, ɩ-ɩ ꞌye-e ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa -mʋ, ꞌle, lɩ -yɩ -nɩ ꞌka ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ, ɩ-ɩ ꞌye yibo-ɛ mʋ. 3 ꞌƐ kamʋ, -bho a -za dɩ gbɩ ꞌmʋ dodogwia a, ꞌyrʋgbagbʋ nyʋ-ʋ ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn mʋ. ꞌLe, -bho -budu -kɛ wɔn ꞌꞌyi, ꞌle a ꞌke nyɔ ꞌꞌwʋnwan, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ꞌbho -gwlɔduu, ꞌbho-o nyʋ-ʋ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za -nɩ mʋ.

Nyɔ -yɔ nyɔ ꞌka ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌka ple

(Matiee 10:26-31)

4 ꞌAn bha ꞌꞌwe-a! ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyʋ -yʋ ꞌka kuꞌa ꞌꞌsɛ ꞌlbha, aꞌba ple ʋ -le! 5 Nyɔ -yɔ a ꞌka ple, ꞌɩn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɔ amʋ -tɔ: ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛɛꞌo, -bho nyɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ɔ ꞌke ɔ ꞌkleyeɛɛ wɔnpo ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ. Kɩn! ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɩnnɔ a ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu. 6 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po, ꞌle ɔ na: Nyɔ-ɔ ꞌkpʋn-o nɩkpɩyreetɩ -muu ꞌle ɔ-ɔ po ꞌnɩ ꞌpɛlʋ mɔniyʋɛ gbɛ ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔꞌɔ ꞌmate ꞌya ꞌyʋɛ -lueꞌa ꞌꞌbhuo gbo. 7 Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ yiboꞌo-o ꞌꞌnɩmnɩ ꞌdiɛ -ke ꞌꞌbhi-i -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌlru ꞌli. A ꞌꞌdu-o lɛ, a ꞌye ꞌꞌyidienɩkpɩyreetɩ -zi. ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le!

*Zeziiꞌa ꞌwɔɔnwɔɔn -ke ꞌɔ ꞌꞌyidepoɛ

(Matiee 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌan -nɔ ɔ ꞌꞌduꞌo a, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye -ɔ ꞌꞌyiꞌwɔɔn -mʋ -lrɛɛ ꞌan nyɔꞌɔ kamʋ ꞌbho -Lagɔ -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. 9 ꞌLe nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌbho nyʋꞌa klɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ɔ se ꞌɩnmʋ yibo, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ -lrɛɛ ꞌbho -Lagɔ -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. 10 A -gblee, -bho nyɔ -nyni ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ꞌnynɩ wɔn ɔ, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌtɔ ɔ, nyɔ -yɔ -nyniꞌa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌnynɩ wɔn, -Lagɔꞌɔ ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ!

11 -Bho nyɔ kpa amʋ *-Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli -ke ꞌbhlɩkpɩyowli wɔnyi, ʋn ꞌke amʋ -zigle -tu a, ꞌbho dɩ a ꞌka ꞌmʋ-za, ꞌya ꞌꞌkpi, ꞌle, -ka a ꞌkɩ ɩ ꞌmʋ-za, ꞌya damʋ, nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le! 12 -Ɛkedɩmaa, ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ɛ amʋ -tɔ mʋ, ꞌle a ꞌke ɛ ꞌmʋ-za.

-Nɩayi -lue-e poꞌa ꞌɔ ꞌꞌwlilɩ -zrʋʋ ꞌmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌꞌyi

13 *Zezii ꞌgwɛ-ɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ꞌle nyɔ -lue ꞌye ʋ-bʋ nyʋꞌa -gbogboyoko ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ ꞌle ɔ na Zezii -bodɩ: ꞌAn -Tɔyi, ꞌtmʋʋ ꞌan vɛnyɩ a, ꞌɩn -ke ɔ ꞌke -aꞌba -tɩtaꞌa tisiewlilɩ ꞌgble! 14 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn bha, -yɩ ꞌma-a aꞌba dɩꞌa ꞌꞌyicɛɛ -ke aꞌba ꞌꞌwlilɩꞌa ꞌgblegbleaꞌa dɩ, ꞌɩn se -laa ꞌya dɩ ti-de. 15 ꞌLe ɔ na nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Bho koo nyɔ ꞌga, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌwlilɩꞌa dɩ ɔ ꞌke tinɩɛzɛgɛ ꞌye -ko; ꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌbho ɩ-bɩ ꞌꞌwlilɩꞌa ꞌtʋ-ʋ -nɩꞌa amʋ ꞌmʋꞌa damʋ!

16 ꞌBho ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ɔ -po -nɩꞌe ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: ꞌBho-o ꞌgagayi -lue -nɩꞌo. Ɔ ꞌbhle-e -kpɩɩꞌa -dadudu ꞌle ɩ-ɩ troꞌo tenyɩ, 17 ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ ꞌkabhaꞌo, ɔ-ɔ nʋꞌo, na: -Da ꞌɩn ꞌka ꞌan lɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌꞌdu, ꞌbho seꞌa ꞌꞌyiꞌbhɛ, ꞌle, koo ꞌɩn ꞌke -nynaꞌa? 18 ꞌLe ɔ na: Lɛ ꞌɩn ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌƖn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌan ꞌsrɩ -yɩɩ -bhlua, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌya ꞌbɩ ꞌmʋ -klɩgbɩ -po. ꞌLe ꞌya ꞌlimʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌle-e ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌan lɩꞌa ꞌyɔ -ke ꞌan ꞌꞌwlilɩ -lrɩɩꞌa klɛ -po mʋ. 19 ꞌLe ꞌɩn-ɩ ꞌye -kaa ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌlɛ mʋ -lrɛɛ: ꞌƖn bha, ꞌꞌwlilɩꞌa -dadudu -ɩn ꞌbhleꞌa a, zʋɩn -ke zʋɩn ꞌliꞌa lɩ moꞌo. -Za nymɔ ꞌgwlʋ, li lɛꞌꞌo lɛ, ꞌna nmɔꞌꞌo nmɔ, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌbʋbʋa li. 20 A -gblee, ꞌle -Lagɔ na: -Nɩayi, -a ꞌye-e -zɩan ꞌꞌmatʋ ꞌmɛ -mʋ! ꞌLe, -bho ꞌɩn se ti-nɩ ꞌle, -aꞌa lɩ -ɩn poꞌa -zrʋʋ ꞌmʋ, yɔɔ ɩ -sieꞌe li, -ɔ ꞌke ꞌɩ ꞌmʋ liꞌa? 21 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ ꞌꞌdu ꞌle ɔ na: -Ka -lue ꞌmnɔ, nyɔ-ɔ poꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa dɩ ꞌꞌwlilɩ -zrʋʋ ꞌmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle -ɔ -seeꞌa ꞌɔ ꞌnynɩwlʋɛɛꞌɛ dɩ zi ꞌle yaku ꞌli a, ꞌka-a ꞌɔ dɩ -nɩꞌo.

-Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ

(Matiee 6:25-34)

22 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌle *Zezii na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: A ꞌye li-ɔ, ꞌɩnnɩɩnɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti, lililɛ a ꞌka li ꞌle a ꞌka ti-nɩ, aꞌba -kple ꞌɛ dɩ -le; -bana a ꞌka ku ꞌꞌyiꞌbhaa, aꞌba -kple ꞌɛ dɩ -le -lrɛɛ! 23 Nyunyɔꞌɔ tinɩɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɛ ꞌye lililɛ -zi; ꞌle nyunyɔꞌɔ ku -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ɛ ꞌye -bana -zi. 24 A yibo nɩkpɩ ꞌnɩ? ꞌYa po -kɔbʋ, ꞌya cɛ -kɔbʋ, ɩ se ꞌsra ꞌbhle, ꞌle, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ lilia. Abʋ -se -kaa-a lɛ ꞌle a se nɩkpɩ -zi? 25 Nyɔ se ꞌbhɛɛ, ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -kplekplea ꞌmʋ, ɔ ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌwɩ ꞌꞌkpi ꞌwɩ -lue ꞌtɩn po. 26 ꞌLe, -bho ɛ-bɛ -kplekplea ꞌmnɛ -see -kaabodɩtoope nmaze yi, ɩ-bɩ dɩ -lrɩɩ-ɩ -ziꞌa amʋ wɔn ꞌmʋti, leedɩ a-a popoꞌo ꞌya dɩ ꞌgwlʋtiꞌa?

27 A yibo ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ -sukui-i poꞌa ꞌꞌbowle ꞌnɩ? A -gbʋ ꞌya mɛmɛɛ ya. ꞌYa nʋ lbhʋ ꞌle ꞌya ꞌꞌpaꞌa -banɩ. ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Salomɔɔ ꞌma-a ꞌbhɩɔ, ꞌɔ -bana -ke ꞌꞌbhuo ꞌka ꞌꞌyrili-nmɔ, -ɛ ꞌka ꞌꞌbowle ꞌmnɩ ꞌmʋ-zi, ɛ se -nɩ. 28 A -gblee, ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ -sukui, -bho nyɔ gleꞌa, -bho zɔ zɩ, ɔ-ɔ poꞌa ꞌꞌyri a, -Lagɔ-ɔ bɛ nɩ-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ nmɔꞌɔ ꞌle ꞌꞌyri lemʋ ti; ꞌle, -taaflɛ, a-bʋ ꞌma-a ꞌan -namʋ, ɔ -see amʋ liꞌgbaa yi -cueyiꞌa? -Ka a seꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋꞌbhle, a -gbʋ -kaa ya! 29 ꞌƐ dɩ, lililɛ a ꞌka li ꞌle lɛ a ꞌka ꞌna, ꞌya tibɔnamʋ aꞌba -mɔ aꞌba ꞌꞌbhi -pɔlʋ ꞌli -le! 30 Nyʋ -yʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ ꞌbɩ ꞌɩ -kaa ti ꞌyrɛlɛɛ! A-bʋ -yʋʋ, -bho a-bee -mnʋʋ se lɛ ꞌbhle, -ka a -bɔ ꞌnɛ ꞌmʋ, aꞌba -tɩta -Lagɔ yibo nɩ-oꞌo. 31 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ ꞌke amʋ nyʋ -lrʋʋ ꞌgbaa ꞌle ɔ ꞌke amʋ -kɔ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛpie ꞌmʋ -nɩ, a zi ꞌya dɩ -antanyɩ, ꞌle, -yɩ -sieꞌa ꞌbho, ɔ ꞌke ɩ ꞌbho po.

ꞌNynɩwlʋɛɛ ꞌle yaku ꞌli

(Matiee 6:19-21)

32 A-bʋ ꞌma-a ꞌan nyʋ, aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌwɔn-oꞌo ɔ ꞌke amʋ ꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -ya ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ-ɔ nʋ ɛꞌo. ꞌƐ dɩ nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le! 33 Lɩ a ꞌbhleꞌa a, a -po nɩ ꞌpɛlʋ ꞌle a ꞌke ꞌya mɔni ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌnyɩ. ꞌꞌWlilɩ -seeꞌa -gwɛ yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, a ꞌbhle ɩ! ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o, nyɔꞌɔ -ma ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌꞌyi -le! Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌle yaku ꞌliꞌa dɩ zi. ꞌLeꞌa lɩ-ɩ gwleꞌe ꞌmʋ-ɛ ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌꞌYrimʋ -see ɩ ꞌmʋꞌꞌluo yi, ꞌle kokoyrele -see ɩ -li yi. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɩ wɔn-nyni. 34 A -gblee, -da nyɔꞌɔ ꞌtʋnʋlɛ -nɩꞌa a, ꞌbho-o ꞌɔ -pɔlʋ-ʋ ꞌwlaꞌa ti.

*Zeziiꞌa -namʋꞌa -boti

35 *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: A -fie li, a san ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke yra de. A cɛ aꞌba ꞌꞌnapɩ ꞌꞌyi. 36 ꞌBho ꞌnynɔkpagɔꞌɔ zɔ, ꞌle, -bho lbhʋnʋmʋꞌa -kɔyi -kɛ ɛ ꞌmʋ-ʋ mu a, -ka ʋn-ʋ fuo ꞌnɔ wɔn, ꞌle, -bho ɔ yi, -bho ɔ bhɔtɔ -buduwɔn ꞌꞌyi, ꞌle ʋn-ʋ kati ꞌnɛ -nalo a, a -nɩ -kaa! 37 -Bho ꞌwa -kɔyi -ka yi, lbhʋnʋmʋ deꞌa yra a, ʋn ꞌwa-a ti! -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e li-fie -mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌla, ꞌle ɔ ꞌke ʋ lilia ꞌꞌnyɩ. 38 -Bho nyʋ -sɔ ꞌꞌnynɔɔꞌɔ -gbaa -lue -ke ꞌɛ ꞌsɔnnɛ ꞌmʋ, -bho ɔ -ka yi ꞌle lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ ꞌke yra de a, ʋn ꞌwa-a ti! 39 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ po ꞌle ɔ na: A po -lokui! -Nɔɔ -ke ti ꞌꞌyriyi ꞌka yi, -bho -buduyowli yibo nɛ ꞌkɩ, ɔ -see ɔ ꞌkɩ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi yi, ɔ -see ɔ gbo -pa yi. 40 Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: -Nɔɔ -ke ti ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌyeꞌa le -yi mʋ, a se ɛ yibo. ꞌƐ dɩ, aꞌba -boti -le, ꞌle ꞌɩn -kaa amʋ ꞌzɔꞌdaa!

Yrɔɔ ꞌmo-o lbhʋnʋyizɛgɛꞌɛ?

(Matiee 24:45-51)

41 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌle *ꞌPiɛlɩ na: ꞌAn -Kɔyi, -a-bʋ ꞌma-a *-aꞌa -namʋ, -aꞌba dɩ -ɩn poꞌo ꞌꞌyi -nɛɛ-ɛe, -ale nyʋ ꞌweeꞌa dɩ maꞌa? 42 ꞌLe ɔ na: Yɔɔ ꞌmo-o ꞌꞌyisrɛɛlbhʋnʋyi -ɔ ꞌbhleꞌe -naagɩꞌa? ꞌƆ nyɔtu ꞌmo-o nyɔ -yɔ -ke -kɔyi -kaa ꞌlɩkpada-a mu, ɔ-ɔ sieꞌa ꞌɔ -bolbhʋnʋmʋ li ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ lilia. 43 -Bho ꞌɔ -kɔyi -ka le-e yi, ꞌle ɔ ꞌke ɔ ɩ-bɩ lbhʋ ꞌmnɩ kwa ꞌmʋ -yɛ ɛ, ɔ ꞌwa-a ti. 44 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ-bɔ ꞌꞌbhlegboyowli ꞌmnɔ, lɩ ꞌwee ɔ ꞌbhleꞌa, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌꞌyrili. 45 ꞌLe, -bho ɔ-bɔ lbhʋnʋyi popo -kaa ꞌgwlʋti: ꞌAn -kɔyi -see -yi yi -susueyi, ꞌle, ꞌɔ -bonyunyu -ke ɔ -plɛꞌɛ lbhʋ -lue ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ʋ ꞌlbha, ꞌle ɔ ꞌke lililɩ li, ɔ ꞌke nmɛ ꞌna, -bho ɩ -kɔ ɔ ꞌlbha a, 46 a -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ -ke ti, ɔ -seeꞌa ꞌɔ -kɔyiꞌa yiyia ꞌꞌgwlide, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌzɔꞌdaa. -Bho ɔ -yɛ nɔ ꞌbho, ɔ-ɔ ꞌkpʋn-o nyɔ ꞌmnɔ ꞌle ɔ-ɔ klɔ ꞌɔ nyanɩ ꞌmʋ tenyɩ. Nyʋ-ʋ -seeꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwlide ꞌle -ʋ -seeꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu ꞌꞌdu, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌye ꞌʋ -nʋ mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ mu.

47 Lbhʋnʋyi -yɔ yiboꞌa lɛ ꞌɔ -kɔyi ꞌybhaꞌa, ꞌle ɔ -see ɛ nʋ, ꞌɔ -kɔyi ꞌmnɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌꞌsɛɛn -mʋ tenyɩ. 48 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, -yɔ seꞌa lɛ ꞌɔ -kɔyi ꞌybhaꞌa yibo, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌa dɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌlbhalbhaka a, ꞌɔ ꞌꞌsɛɛsɛ -see wɔn-ku yi. ꞌꞌYi Zezii poꞌa, ɔ ꞌke ɛ gbɔ-zaꞌa dɩ, ɔ poꞌo ꞌꞌnna -lue ꞌle ɔ na: Nyɔ -yɔ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa lɩꞌa -dadudu, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌybhaꞌa lɩꞌa -dadudu -lrɩɩ tenyɩ. Nyɔ -yɔ ɔ sieꞌa ꞌɔ lɩꞌa -dadudu li, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌye ꞌya -lrɩɩꞌa ꞌgbɛ li-sie mʋ.

*Zezii-i ꞌya-a nyʋꞌa ꞌꞌyicɩcɛɛ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ

(Matiee 10:34-36)

49 *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: ꞌƖn ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle, -ka -bho nɛ -cɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌka nyɔ -sin ꞌle ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye, ꞌka-a ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi ti-wa -nalo ꞌle ꞌya dɩ nyʋ ꞌke ꞌkle ꞌye, ʋn ꞌke ꞌmʋcɩcɛ. 50 -Ka, -bho ʋn -ka nyɔ-ɔ batizee ꞌle ʋn-ʋ sri ꞌɔ ꞌꞌnukɔ ɔ, ꞌka-a ꞌkleyeɛɛ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple. ꞌLe nymɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ tenyɩ, ꞌle ɛ ꞌke -nʋ-ɛ. 51 A -gblee, aꞌba de ꞌꞌgwli na ꞌɩn ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -pɔlʋꞌa bhlubhua -ya -le! -Gba! ꞌꞌYicɩcɛɛ ꞌmna-a yaꞌa ꞌnɔɔ. 52 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan dɩ, ꞌꞌbhlegbo -yɛ -ke -da nyʋ -muu -nɩꞌa a, ꞌwa tan-a ꞌye-e -na -mʋ ꞌle ʋn -ke nyʋ ꞌsɔn ꞌke ꞌꞌyidede; ꞌle ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌke gbɔ-po, ꞌle ʋn -ke ʋ-bʋ nyʋ tan ꞌmnʋ ꞌke ꞌꞌyidede -lrɛɛ. 53 ꞌꞌYunyukpasu -ke ꞌɔ -tɩta-a ꞌye-e ꞌꞌyicɩcɛ -mʋ; ꞌꞌyunynaakpʋ -ke ꞌwa ꞌlotʋ-ʋ ꞌye-e ꞌꞌyicɩcɛ -mʋ; ꞌle nyimiɛꞌɛ ꞌlotʋ -ke ꞌwa ꞌꞌyuꞌa ꞌnynɔ-ɔ ꞌye ꞌꞌyicɩcɛ mʋ -lrɛɛ.

*Zezii ꞌtmʋʋꞌo-o *ꞌɔ -namʋ, ʋn ꞌke -nɔɔ -nɛɛ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ kpli nʋ

(Matiee 16:2-3; 5:25-26)

54 *Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: ꞌLe ꞌyrʋꞌa tiganamʋ, ꞌle -druku ꞌke ꞌle ꞌmʋ-sɔ -nɩ, -bho ɛ -ka zi a, ꞌbho-o a -nynaꞌa ti ꞌle a-a nʋꞌo: ꞌꞌNi-i ꞌye-e -lbha -mʋ, ꞌle ɛ-ɛ lbhaꞌo. 55 ꞌLe -pʋpɔɔ ꞌke ꞌzɔti ꞌmʋ-sɔ, a ꞌke ɛ liꞌye, a-a ꞌnʋ-o: ꞌYrʋ-ʋ ꞌye-e -fan -mʋ, ꞌle ɛ-ɛ waꞌa ꞌnɩgɩɛn. 56 Nyanɩbhlemʋ-a! A yiboꞌo-o ꞌbhlʋkpa -ke yaku ꞌꞌyiꞌa lɩ-ɩ ziꞌa ꞌꞌtibheli, ꞌle, -nɔɔ -ke ꞌmʋyibolɩꞌa dɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ see, a se ɩ ꞌꞌyiyibo!

57 Leedɩ, ꞌꞌyisrɛɛlɩ a ꞌka nʋ, ꞌle aꞌba ꞌcrɛꞌɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋti ꞌya dɩꞌa? 58 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ ꞌꞌklaa -ɩnmʋ ꞌbho -zɩgletumʋ wɔnyi, -bho a -see -bhla ꞌle ꞌgbʋʋ ke a, mu -da ɔ -nɩꞌa, -ɩn ꞌke ɔ ꞌbho -yɛ, -ɩn ꞌke ɔ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ cɛ ꞌle ɔ -kaa -ɩnmʋ -jie ꞌmʋ po. 59 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke -ɩnmʋ -jie ꞌmʋ po a, lɛ -zigle -cɛꞌɛ -ɩnmʋ, -a ꞌꞌdu ɛ -kpayɩke-ɔ, ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi. Ɛ-bɛ dɩꞌa ꞌꞌyitigʋgɔlɛ -nɛɛ, ɛ ꞌbhle-e ꞌzɔ.

13

*Zezii ꞌꞌdu-o nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o nyʋ gbɩ -yi -nɩꞌe *Zezii -bodɩ ꞌle ʋn na: Zezii, -da Galileekɔmʋ -lrʋʋ-ʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsraga, lɛ-ɛ zi ꞌʋ ꞌꞌkpi, -ɩn ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ ꞌnɩ? Zideebhlʋkpaꞌa -yowli *Pilaatɩ ꞌtmʋʋꞌo-o ꞌɔ ꞌꞌsroja, ʋn ꞌye ʋ ꞌlbha ꞌle ꞌwa nymɔ -ke ꞌsragazanmiꞌa nɛ ꞌye zizia. 2 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Aꞌba popo ꞌgwlʋti -le na ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋklɩgbɩ -ʋ -zi Galileekɔmʋ -lrʋʋꞌa dɩ ʋn ꞌmɛ -kaa -ko! 3 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a-bʋ -yʋʋ, -bho a -see aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle sɩasɩaa ꞌmʋ a-a ꞌye ꞌmɛ -nɩ mʋ ʋ-bʋ Galileekɔmʋ ꞌmnʋꞌa ka. 4 A -gblee, Zelizalɛɛmʋꞌa ꞌfɔtɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Siloye, ꞌɛ yayibudu -lue ꞌka bhlu, nyʋ -bue nyʋ -mɛɛtan ɛ ꞌlbhaꞌa, a-a popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti ꞌnɩ? Ɛ -se ꞌwa ꞌꞌnyinynikpliꞌa dɩ -ko -lrɛɛ. 5 A-bʋ -yʋʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho a -see aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle sɩasɩaa ꞌmʋ a-a ꞌye ꞌmɛ -nɩ mʋ ꞌwa ka. 6 Le ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: ꞌBho-o nyɔ -lue -nɩꞌo. Ɔ ꞌbhle-e -kpaa -lue; ꞌle ɛ ꞌmʋ ɔ -loꞌo -trotrotu -lue. -Bho ɔ yi ɛ-bɛ -kpaa ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌke ꞌɛ ꞌꞌbhi -za a, ꞌɔ -yɛ nɛ lɛ ya ꞌle ɔ-ɔ muꞌo le. 7 ꞌLe ɔ na ꞌɔ -kpaa ꞌmnɛ ꞌmʋꞌa lbhʋnʋyi -bodɩ: -Ɩn ꞌye li-ɔ, -zʋɩn tan ꞌli ꞌɩn -yi -nɩꞌe -kpaa -nɛɛ ꞌmʋ tu -nɛɛꞌɛ ꞌꞌbhi -zanamʋ ꞌle ꞌan ꞌye lɛ. -Bho -ɩn gwɛ ꞌꞌyi a, ꞌꞌklɛ ɛ, ɛ -kaa ꞌbɩ ꞌmʋ -ka bhubhuyiti. 8 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, -zʋn -nɛɛ ti, ꞌꞌtayi nɛ ꞌꞌyiti, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌɛ gbɔli tiꞌꞌbhlu -mʋ, ꞌɩn ꞌke ꞌbho ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌnimʋpokɔku po. 9 -Bho ꞌɩn nʋ ɛ -kaa, -zʋn ꞌyeꞌa tiꞌꞌsi mʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke -tro. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌle ɛ ꞌke -cɛ!

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌnynaakpʋ -lue-e -nɩaꞌa ꞌbho *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ

10 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ -lue ꞌli moꞌo ꞌle *Zezii-i tɔꞌɔ nyʋ -Lagɔwlu ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu -lue ꞌli. 11 Ɛ-bɛ -budu ꞌmnɛ ꞌli, ꞌnynaakpʋ -lue -ke lɩꞌa ꞌwɔn, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌle. Ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ꞌle -zʋɩn -bue -zʋɩn -mɛɛtan ꞌli. ꞌƖnnɛ -po ꞌnʋ-ʋ -kpɛɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn se ꞌmʋsrɛɛɛ ꞌbhɛɛ. 12-13 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyʋ -ʋ li, ɔ ꞌye ʋ ꞌla ꞌle ɔ ꞌye ʋ *kwa ꞌꞌlru tide ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, a ꞌpʋn-oꞌo! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ʋn ꞌpʋn-oꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

14 -Gblee, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ Zezii ꞌpʋʋnꞌa ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔꞌɔ zɔꞌɔ dɩ, ꞌwa -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbuduꞌa -klagba poꞌo ꞌcɛ, ꞌle ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -A ꞌbhle-e ꞌwɩ -mɛɛlo, ɩ ti -a ꞌke lbhʋ -nʋ -nɩ. Ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌli, -a -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi -a ꞌke nyʋ gbo mu, ʋn ꞌke -amʋ ꞌpʋʋn. Ɛ -se -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ -a ꞌke -kaa nʋ -ko! 15 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii na ɔ -ke ꞌɔ wlumʋbhɛɛmʋ -bodɩ: A ꞌbhle-e ꞌꞌyrabha! -Bho -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ, aꞌba wli a -mɔꞌɔ ti, a-a boti ꞌnɛ-ɛ ti ꞌle ɛ-ɛ liꞌe ti, ꞌkla -ko? 16 A -gblee, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ -yʋʋ, -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋꞌa ꞌꞌnayu moꞌo. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan -po ꞌnʋ -kpɛɛ ꞌmʋ ꞌle -zʋɩn -bue -zʋɩn -mɛɛtan ꞌli. -Aꞌba lifɔzɔ maꞌa dɩ, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌpʋʋnꞌa? 17 Zeziiꞌa wlu ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌlbhaaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌyidedemʋ dɩn ꞌꞌyi. Lɩ-ɩ maꞌa nyʋ wɔnti ɔ-ɔ nʋꞌa, ꞌle nyʋꞌa -dadudu -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o liꞌe ꞌya ꞌbʋbʋa.

*Zezii ꞌpo-o -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyi

(Matiee 13:31-33; Maakɩ 4:30-32)

18 -Gblee, *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: Leelɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyitiꞌa? Leelɛ ꞌɩn ꞌke ɛ likpʋkpa -nɩꞌa? 19 ꞌƐ lɛtu kɔɔꞌɔ-ɔ tu -lue -ɛ -ke ꞌyʋɛ -nɩꞌa -toope. ꞌƖnnɛ nyukpasu -lue -loꞌo ꞌle ꞌɔ -kpaa ꞌmʋ. Ɛ mɛꞌɛ ɛ, ɛ ꞌbhʋa-oꞌo -susueyi ꞌle nɩkpɩ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌꞌklei ya ꞌlrʋɩ -po -nɩ. 20 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Leelɛ ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ likpʋkpa -nɩꞌa? 21 Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛ ꞌnynaakpʋ -lue ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ, ꞌle, lɩꞌa ꞌpʋn ʋn ꞌꞌpliꞌa -buaan! ʋn-ʋ ꞌlaꞌa faliinɩ, ʋn bhete ꞌnɩ gbo. -Bho ɛ lele, ꞌle ɛ ꞌke faliinɩ ꞌmnɛ pa, ꞌꞌlemnɩɩ ɛ-ɛ ꞌꞌbu-oꞌo. Ɩ-bɩ ꞌꞌyi ꞌsɔn ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ ꞌmo-o, -ka tuꞌa ꞌyʋɛtoope ꞌbhʋaꞌa ꞌle ɛ ꞌꞌduꞌa tuklagba, ꞌle, -ka ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛ ꞌꞌbuu -nɩꞌa faliinɩ, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a, nyʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔwlu, ꞌbho ꞌɛ ꞌnyaanamʋ ʋn se ꞌꞌyi-die. -Bho ɛ nyni ꞌle nya ꞌle nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi.

-Buduwɔn -nɩꞌa ꞌꞌsʋkʋpɩɩ

(Matiee 7:13-14, 21-23)

22 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *Zezii-i ꞌple-e gwlɛ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ-ɔ mu nɩꞌe Zelizalɛɛmʋ -bhoga. Ɩ-bɩ gwlɛ ꞌmnɩ ꞌmʋ ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ -Lagɔwlu. 23 Nyɔ -lue nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyi -ɔ -bodɩ ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ɛ -se nyʋꞌa -dadudu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ko? A -gblee, ꞌle Zezii ꞌye ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: 24 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e tiꞌbɔ -mʋ, ʋn ꞌke -buduwɔn -nɩꞌa ꞌꞌsʋkʋpɩɩ ꞌꞌyi -pa -nɩ ꞌle -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ, ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn -see ɛ ꞌbhɛɛ yi. ꞌƐ dɩ a po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle a ꞌke ꞌbho ɛ-bɛ ꞌꞌyikmujolʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyi -zi -nɩ.

25 -Bho ꞌɩnmɔ -buduyowli -sɔ ꞌmʋ, -bho ꞌɩn pa ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi ꞌꞌsapɛ po, a-a ꞌye-e ꞌꞌpiemʋ -sie -mʋ. ꞌLe a-a ꞌye ꞌbho ꞌkpa mʋ, a-a ꞌye -buduwɔn ꞌꞌyi bhɔtɔ mʋ ꞌle a-a ꞌye na: -Aꞌba -Kɔyi, kati ꞌbho -buduwɔn ꞌꞌyi!, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌye, ꞌƖn se aꞌba -lue komu yibo, -nʋ mʋ! 26 -Bho ꞌɩn ꞌlɛ -kaa a, ꞌle a-a ꞌye na: -A -ke -ɩn -li -nɩꞌe-e -dalue ꞌle -ɩn ꞌye nyʋ -Lagɔwlu -tɔ ꞌbho -aꞌba -gwlɔduu ꞌmʋ, 27 ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌye: ꞌƖn se aꞌba -lue komu yibo! -nʋ mʋ -lrɛɛ, aꞌba ꞌwee ꞌꞌdu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ. A po ꞌɩnmʋ le!

28 A ꞌye li-ɔ, -bho a ꞌye aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋ-e, *Izaakɩ-e, *Zakɔɔpʋ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌwee li, ʋn ꞌke ꞌbɩ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ, ꞌle a-bee -mnʋʋ ꞌke ti-nu-ɛ, ꞌbho-o a-a ꞌye ꞌkle ꞌye -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌvi. 29 -Bho -Lagɔ -kɔ nyʋ, gɔ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌdu mʋ, nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩꞌa ꞌꞌkete ꞌwee ꞌꞌyi ꞌwlʋ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -dalue -li -nɩ. 30 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o nyʋ -yʋ ꞌma-a ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌnynɩbhlemʋklɩgbɩ, ꞌle nya ꞌwla, ꞌwa -dadudu-u ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi bhubhunyʋ ꞌꞌdu -mʋ. ꞌLe nyʋ -yʋ ma ꞌka-a bhubhunyʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌwa -dadudu ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌnynɩbhlemʋklɩgbɩ ꞌꞌdu.

*Zezii -ke Zelizalɛɛmʋkɔmʋ

(Matiee 23:37-39)

31 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *Faliziɛɛntɔlʋ ꞌyi-e *Zezii -bodɩ ꞌle ʋn na: ꞌBhlʋkpayowli *Elɔɔdɩ ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke -ɩnmʋ ꞌlbha. ꞌƐ dɩ, -sɔ -laa ꞌmʋ -ɩn ꞌke -dalrɔɔ mu! 32 ꞌLe Zezii na: A mu, a ꞌke -kaa ꞌꞌyrabhabhleyi ꞌmnɔ ꞌtmʋʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌnu-o nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti. ꞌƖn-ɩ ꞌnynia-a ꞌan nyʋꞌa ꞌpʋʋnpʋan ꞌꞌyi -nɔɔ gbɛ ti, ꞌle, -bho ɛ zi ꞌtɩn, ꞌɩn ꞌke ꞌan lbhʋ ꞌꞌyigwɛ. 33 A ꞌye li-ɔ, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌke ꞌꞌsetida ꞌmɛ -nɩ, -bho ɛ -se Zelizalɛɛmʋ. ꞌƐ dɩ, -bho ꞌɛ -nɔɔ nyni, ꞌɩn ꞌke ꞌleꞌa -jolʋ ꞌmʋꞌꞌluo moꞌo.

34 Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ na: Zelizalɛɛmʋkɔmʋ-a! Zelizalɛɛmʋkɔmʋ-a! -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ɔ poꞌa amʋ -jeyi, a-bʋ ꞌlbhʋ ʋꞌo ʋn ꞌye ꞌmɛ. -Ka -gbanynɔsʋʋn ꞌkɩkleꞌa ꞌɛ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌlruli ꞌbho ꞌɛ -kpakpɩ ꞌzɔ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti sese ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌlruliꞌkɩkle ꞌbho ꞌan ꞌꞌtroli, ꞌɩn -ke a ꞌke -na ꞌle aꞌba ꞌwɔnꞌo! 35 ꞌƐ dɩ, ꞌtraamʋ ꞌtɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌwlʋꞌo amʋ ꞌꞌyrili. A -gblee, wlu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Zelemii -za ꞌka ꞌmʋ see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩꞌa ꞌwlʋwlʋnɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. Ɔ na: Zelizalɛɛmʋgwlɔ-ɔ ꞌye-e ti-sɔ -mʋ ꞌle ɛ ꞌke wɔn-zɛ. ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa, a -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle, -nɔɔ -ke ꞌli a-a ꞌyeꞌa -nʋ mʋ, na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe yinamʋ; -Lagɔ -wʋnna nɔ ꞌꞌniti ɔ, ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi bhla.

14

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌgwizinyɔ -lue

1-2 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, *Faliziɛɛnꞌɛ -klagba -lue ꞌla-a *Zezii lilidɩ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌle mu, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ti-de. ꞌBho ꞌɔ nya a, nyukpasu -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌꞌbuubuuwɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌbho. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ ꞌgbʋ-o Zezii ya ꞌtɩn, -bho ɔ ꞌke nyɔ ꞌmnɔ ꞌpʋʋn ꞌbho ꞌwa lifɔzɔꞌɔ zɔ. Ɛ -se bhubhuyiti ʋn-ʋ nʋ -kaa -ko: ʋn-ʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, -ɛkedɩmaa, ʋn na ꞌɛ lɛtu se ꞌꞌyrili-nmɔ. 3 -Gblee, ꞌle Zezii ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ na Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -bodɩ: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ nyɔ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn-ae, -ale ɔ -see ɔ ꞌpʋʋn yi? 4 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋn ꞌnʋ-o blenyi! ꞌWa ꞌwɔn ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌdapoꞌa dɩ, ꞌle ɔ ꞌye nyukpasu ꞌmnɔꞌɔ sʋ kpʋn, ɔ ꞌye ɔ ꞌpʋʋn ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -ɩn ꞌpʋn-oꞌo, mu -aꞌa ꞌꞌbhlibhlegbo! 5 Ɔ poꞌa wlu -nɛɛ ti, ꞌle ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Bho aꞌba nyɔ -lueꞌa ꞌꞌyu ꞌkpa ꞌꞌnibhie ꞌli -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ, a -see liꞌꞌtɩtra yi, a ꞌke ɔ ꞌle -za? ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu aꞌba -bhlii ꞌle, a -see ɛ -nʋ yi -lrɛɛ? 6 -Gblee, ʋn ꞌnʋ-o blenyi -lrɛɛ, wlu ʋn ꞌkɔ ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, ɛ se -nɩ.

ꞌBɩꞌa ꞌmʋluoɛ -ke nyʋꞌa ꞌlalaaꞌa dɩ

7 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ *Faliziɛɛnꞌɛ -klagba ꞌlaꞌa a, ʋn-ʋ ꞌbɔ-ɔ ꞌnynɩbhlekpe ti, ꞌle ʋn-ʋ de ꞌnɩ ꞌꞌkpi. *Zezii ꞌye ꞌʋ -kaa li a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: 8 -Bho nyɔ ꞌla -ɩnmʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo ꞌnynɔkpagɔ ꞌmʋ a, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle mu a, -aꞌa -de ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi -le -antanyɩ! Ɔ ꞌbhɛɛꞌo, nyɔ -yɔ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -ɔ -ziꞌa -ɩnmʋ, ɔ ꞌke ɔ ꞌla -lrɛɛ. 9 ꞌLe nyɔ-ɔ ꞌlaꞌa a -nɩ ꞌsɔn, ɔ -kaa yi, ɔ -kaa -kaa -ɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌꞌNyɩ ɔ ꞌbɩ, ɔ ꞌke ti-de! -Bho ɔ ꞌlɛ -kaa, dɩn-ɩ ꞌye-e -ɩnmʋ ꞌlbha -mʋ. ꞌle -a ꞌye ꞌtɔ ꞌmʋ-sɔ mʋ, -a ꞌye bhubhukpe ꞌꞌkpi -zi mʋ! 10 -Gba! -Bho nyɔ ꞌla -ɩnmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhli mu, ꞌꞌluo bhubhukpe ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke yi ɔ ꞌke -kaa -ɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, yi -laa nya, -dagbɛ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi! -Bho ɔ ꞌlɛ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌle nyʋ -ke -ɩn -nɩꞌa linamʋꞌa ꞌꞌklumʋ. 11 -Gblee, nyɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, -Lagɔ-ɔ ꞌyɔ -ɔ ꞌzɔ, nyɔ -yɔ yɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ya, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi.

12 Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye nyɔ-ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌkpa ꞌle ɔ na: -Bho -ɩn ꞌꞌdu gɔ, -aꞌa bhɩ-e, -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-e, -aꞌa ꞌcɛ -ke -aꞌa -gwlɔkɔmʋ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -aꞌa ꞌlʋ ʋ -le! -Ɛkedɩmaa, ʋ-bee -mnʋʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌla, ꞌle, -aꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ -ɩn nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli, ʋn ꞌke ɩ ꞌkwla-za. 13 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, -bho -ɩn ꞌꞌdu gɔ, ꞌla ꞌꞌpʋanlbhamʋ-e, topomʋ-e, ꞌꞌlɔmʋ -ke -nɩamʋ -lrʋʋ! 14 -Bho -ɩn nʋ -kaa a, -Lagɔ-ɔ wʋnna-a -ɩnmʋ ꞌꞌniti; -ɛkedɩmaa, ʋn se ꞌbhɛɛ, lɛ -a ꞌye ꞌʋ ꞌꞌnyɩ mʋ, ʋn ꞌke ɛ ꞌkwla-za. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, -da ɔ ꞌye ꞌʋ glu -za -nɩ mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye -ɩnmʋ ꞌnynɩbhlelɛ ꞌꞌlruli-nʋ -nɩ mʋ.

Gɔklagbaꞌa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Matiee 22:1-10)

15 Nyʋ -ke *Zezii-i liꞌa a, ꞌwa -lue ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ na Zezii -bodɩ: -Bho -Lagɔ -kɔ nyʋ, gɔ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌdu mʋ, -ɔ liꞌa ꞌɛ lililɛ ɛ, ɔ ꞌwa-a ti!

16 Zezii ꞌke ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌduꞌa dɩ, ɔ poꞌo ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: ꞌBho-o nyɔ -lue -nɩꞌo. Ɔ ꞌꞌdu-o gɔklagba -lue; ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ ꞌlaꞌa nyʋꞌa -dadudu. 17 Ɔ gwɛꞌɛ pipia ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ lbhʋnʋyi nyʋ ɔ ꞌlaꞌa gbo lbho ʋn ꞌke linamʋ yi. 18 -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn kpaꞌa ꞌbho-ɛ -lue -lue, ʋn-ʋ bhade-e lbhʋnʋyi li. -Yɔ ɔ ꞌwlʋʋꞌa ꞌꞌyi -antanyɩ, ɔ na: ꞌƖn ꞌde-e -kpaa -lue; ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌyenamʋ mu moꞌo. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -aꞌa po ꞌcɛ -le! 19 -Lue -lrɔɔ na: ꞌɩn ꞌde-e -bhlii -bue, ꞌɩnnɩ -ke ꞌɩn -nɩꞌe -kpaa ꞌmʋ munamʋ, ꞌɩn ꞌke ɩ tiꞌdɩn, -bho ɩ ꞌke lbhʋ nʋ tenyɩ. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -aꞌa po ꞌcɛ -le! 20 -Lue -lrɔɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ɔ na: ꞌTraamʋ ꞌɩn kpaꞌa ꞌnynɔ: ꞌɛ dɩ ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke yi.

21 Ɔ-bɔ lbhʋnʋyi ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyi-e ꞌɔ -kɔyi gbo le. Nyʋ -ke gbo ɔ mu ꞌka a, dɩ ʋn -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌye ɩ gbo -pa, ɔ ꞌye ɔ ɩ ꞌtmʋʋ. Ɔ ꞌwɔnꞌɔ dɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ, ɔ ꞌpo-o ꞌcɛ, ꞌle ɔ na ꞌɔ lbhʋnʋyi -bodɩ: Kpa ꞌle -gwlɔduu ꞌmʋ -ke -jolʋkɔtɩ ꞌꞌyi -vuka, ꞌla ꞌꞌpʋanlbhamʋ-e, ꞌꞌlɔmʋ-e, topomʋ -ke -nɩamʋ -lrʋʋ, ʋn ꞌke yi, ʋn ꞌke li! 22 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye -jeyi ꞌkpa. Ɔ -gwleꞌa ꞌle -daan a, ɔ ꞌyi-e le. ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn -ke ʋn yi-ɔ, ꞌle ꞌbɩ -sieꞌe -bhla ti! 23 ꞌLe ɔ na ꞌɔ lbhʋnʋyi -bodɩ: Mu ꞌle ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ -jolʋtɩ ꞌꞌyi -ke -dalrɔɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ a-a ꞌyeꞌa ꞌye mʋ, ꞌtmʋʋ nɔ, ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌbhli yi, ꞌan -budu ꞌke ꞌꞌyi -srɩnɩ! ꞌle ʋn ꞌke li. 24 A -gblee, ꞌle ɔ na ꞌɔ lbhʋnʋyi -bodɩ -lrɛɛ: ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ -ɩnmʋ ꞌꞌyiti, -antanyɩnyʋ ꞌɩn ꞌla ꞌka, -bho ꞌwa nyɔ yi, ɔ -see ꞌan lililɛ -nɛɛ -li yi.

-Ka nyɔ ꞌka -nyna ꞌle ɔ -ke *Zezii ꞌka -na

(Matiee 10:37-38; 5:13; Maakɩ 9:50)

25 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa, *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌbho ꞌꞌdie ꞌle ɔ-ɔ muꞌo -dalrɔɔ. Ɔ -nɩ munamʋ, ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u kpɔ ꞌɔ -jeyi, ꞌle ɔ ꞌye ʋ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle ɔ na: 26 Nyɔ -yɔ yiꞌa ꞌɩnmʋ gbo, -bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa -tɩta-e, -aꞌa ꞌlotʋ-e, -aꞌa ꞌnynɔ-e, -aꞌa ꞌꞌyreetɩ -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔꞌɔ dɩ -kma, ɛ ꞌke ꞌɩnmʋ -zi, -ɩn -see ꞌan -nayi ꞌꞌdu yi. -Bho -ɩn -ka -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ-ɩ zi, ꞌle ɛ ꞌke ꞌɩnmʋ -zi, -aꞌa nyɔtu se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌan -nayi ꞌꞌdu -lrɛɛ. 27 Nyɔ -yɔ -seeꞌa tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -ɔ -seeꞌa ꞌybha ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye kplokplo ꞌan dɩ, ꞌle, ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo nyɔ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɛ ꞌke ngazemɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuoka ꞌꞌdu, ꞌɔ nyɔtu se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌan -nayi ꞌꞌdu.

28 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ɔ -po -nɩꞌe ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na: -Bho aꞌba nyɔ -lue ꞌybha ɔ ꞌke yayibudu po ꞌle, ꞌɔ ꞌlbha ꞌꞌyi ꞌtɩn ꞌle ꞌɔ popo -kaa ꞌgwlʋti -antanyɩ: -Bho ꞌɩn po ꞌan -buduꞌa ꞌkpʋ glu ꞌle, ꞌɩn ꞌbhle mɔni -dudu ꞌnɩ ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛꞌɛ? Mɔni ꞌdiɛ ɛ ꞌke ꞌmʋꞌꞌluo ꞌya-a?, 29 -bho ɛ -se -mnɛɛ, ꞌle ɔ ꞌke ɛ glu po, -bho ɔ se ꞌɛ ꞌꞌyigwɛɛ ꞌbhɛɛ, nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌye ꞌɛ ɛ, ɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌcɩsɛ -mʋ ꞌle ɔ ꞌke na: 30 Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, ɔ-ɔ ꞌpo-o -budu ꞌle ɔ se ꞌɛ lbhʋ ꞌbhɛɛ!

31 ꞌLe Zezii ꞌye ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ po ꞌle ɔ na: A -gblee. -bho ꞌbhlʋkpayowli -lueꞌa nyʋ -ke ꞌɔ -bonyunyɔ -lrɔɔꞌɔ nʋ ꞌke tʋ vɔ ɔ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɔ-ɔ deꞌe ti ꞌle ɔ-ɔ popoꞌo ꞌgwlʋti na: ꞌƖnmɔ ꞌbhleꞌa -kaa nyʋꞌa ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌle, ꞌɩn ꞌbhɛɛ ꞌɩn -ke nyɔ-ɔ ꞌma-a -kaa nyʋꞌa ꞌꞌduꞌa -gwlɩ ꞌsɔn -nayi ꞌke ꞌꞌyidede ꞌnɩ? 32 A ꞌye li-ɔ, -bho ɔ se ɛ ꞌbhɛɛ ɛ, ꞌle, -bhladɩ ɔ -tɛꞌɛ gbo, ɔ-ɔ lbhoꞌo ꞌle ꞌɔ nyʋꞌa ꞌyɔ ʋn ꞌke ɔ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ cɛ. 33 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle Zezii ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ ꞌꞌdu ꞌle ɔ na: -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo aꞌba ꞌꞌbhiꞌa damʋ. Aꞌba -yɔ -seeꞌa ꞌɔ -kɔkɔlɩ kwa gbo -za ꞌle -ɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌan -nayi ꞌꞌdu.

34 Ɔ ꞌke ꞌɔ wlu ꞌꞌlru ꞌꞌyi jraꞌa dɩ, ɔ poꞌo ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o ꞌwee -ka ꞌtɔn ꞌꞌduꞌa lɛzɛgɛ, ꞌle ɛ-ɛ ꞌbhle nɩꞌa -zapʋ ꞌnʋ wɔn. -Bho ɛ -gwɛ wɔn ꞌle, leelɛ nyɔ ꞌke ɛ gbo po ꞌle ɛ ꞌke lɛ wɔn ꞌbhleꞌa? 35 Nyɔ se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ, ɔ ꞌke ɛ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌni ꞌmʋ -po -nɩ. Ɛ-ɛ ꞌmo-o bhubhulɛ ꞌle ɛ-ɛ ꞌwlɛɛꞌɛ ti. -Yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ɔ, ɔ popo ꞌgwlʋti -ziaka!

15

ꞌꞌMamabhlabhlɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

(Matiee 18:12-14)

1 -Nɔɔ -lrɛɛ ꞌli, *lapoozamʋ -ke nyʋ -lrʋʋ *Faliziɛɛn-ɛ zrɛ nɩꞌa ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ ꞌꞌyi, ʋn ꞌnyni-e *Zezii li, ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ -lokui. 2 Faliziɛɛn ꞌmnʋ -ke *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ ꞌꞌwʋnwanꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, ɔ-ɔ ꞌkpʋn-o ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ -gli ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ li nɩꞌe -dalue.

3 -Gblee, ꞌle Zezii ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: 4 -Bho aꞌba nyɔ -lue ꞌbhle ꞌbhlabhlɩꞌa -gwlɩ -muu ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌke ꞌꞌma ꞌle, ɔ -see -mu yi ɔ ꞌke ꞌbhlabhlɩꞌa -gwlɩ nyiɛ ꞌbhlabhlɩ -bue ꞌyɔ -mɛɛnyiɛ ꞌbho ꞌya tilinamʋ sie, ꞌle, -yɛ ꞌꞌmaꞌa a, ɔ ꞌke ɛ tiꞌbɔ kplokplo ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌye? 5 -Bho ɔ ꞌye ɛ-bɛ ꞌbhlabhlɛ ꞌmnɛ, ɔ-ɔ ꞌli-e ꞌbʋbʋa, ɔ-ɔ ꞌꞌluo ꞌnɛ-ɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ po ꞌnɛ-ɛ -kpakpʋ ꞌmʋ ti 6 ꞌle ɔ -ke ɛ-ɛ muꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo, ꞌle, ɔ ꞌke ꞌle nyni a, ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ bha -ke ꞌɔ -gwlɔkɔmʋ ꞌle ɔ-ɔ nʋ ꞌʋ -bodɩ: -A bhete gbo -a ꞌke ꞌbʋbʋa li, -ɛkedɩmaa, ꞌan ꞌbhlabhlɛ-ɛ ꞌꞌma ꞌka, ꞌɩn ꞌye -ɛꞌo. 7 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a, -bho nyɔ -lue ꞌtɩn yibo ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti a, -Lagɔ-ɔ ꞌli-e ꞌɛ ꞌbʋbʋa. Nyʋꞌa -gwlɩ nyiɛ nyʋ -bue ꞌyɔ -mɛɛnyiɛ, -ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi kplizɩgɩꞌa nʋmʋ ꞌle -ʋ -seeꞌa tiꞌbɔ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ɛ-bɛ ꞌbʋbʋa ꞌmnɛ -ziꞌe-e ꞌwa nɛ ꞌmʋ.

ꞌꞌMamanɛtɛmɔniꞌa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

8 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye -ka -lue ꞌmnɔꞌɔ dɩ ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ po ꞌle ɔ na: -Bho ꞌnynaakpʋ -lue ꞌbhle nɛtɛmɔni -bue, ꞌle ꞌya -lue ꞌke ꞌle -kuyrebudu ꞌli ꞌꞌma -nɩ, ʋn -see -mu yi, ʋn ꞌke ꞌꞌnapɛ ꞌꞌyicɛ, ʋn ꞌke -budu ꞌli tiwopo, ʋn ꞌke ɛ tiꞌbɔ ꞌtɩn ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌye? 9 -Bho ʋn ꞌye ɛ, ʋn-ʋ ꞌla-a ꞌwa bha -ke ꞌwa -gwlɔkɔmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋ ꞌʋ -bodɩ: ꞌAn nɛtɛmɔni-i ꞌꞌma ꞌka a, ꞌɩn ꞌye -ɛꞌo. ꞌƐ dɩ -a bhete gbo -a ꞌke ꞌbʋbʋa li! 10 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a, -bho nyɔ -lue ꞌtɩn yibo ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle -Lagɔ -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋ-ʋ liꞌe ꞌbʋbʋa.

Nyukpasu -lue -ke ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔnꞌɔ dɩ

11 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ dɩ -lue ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, *Zezii poꞌo ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: ꞌBho-o nyɔ -lue -nɩꞌo; ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn. 12 ꞌLe leyi na ꞌɔ -tɩta -bodɩ: ꞌAn -tɩta, -bho ꞌwla, -aꞌa -kɔkɔlɩ -a ꞌka ꞌꞌkpi-zi, -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌgble ɩ -nalo -ɩn ꞌke ꞌan nɛ ꞌꞌnyɩ. A -gblee, ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn ꞌꞌyitiꞌgblee. 13 ꞌWɩ gbɩ ziꞌa a, ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ꞌkwladie ꞌɔ -tɩta ꞌgbaaꞌa lɩ -lrɩɩ ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌnyɩ, ɔ -po ꞌnɛ-ɛ ꞌpɛlʋ, ꞌle mɔni ꞌwee ɔ ꞌyeꞌa a, ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌlɩkpa ꞌmʋ mu, ꞌle gbotɛbhlʋkpa ꞌꞌkpi. ꞌLe ꞌmnɔ, ꞌle-e ɔ -nʋ ꞌnɩ wlakawlakawlaka! ꞌle ɩ ꞌye -gwɛ. 14 Ɩ -gwɛꞌɛ ɛ, ꞌle ꞌmʋklagba -lue ꞌye ꞌle ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi tiyi; ꞌle ɔ se lililɛ ꞌbhle. 15 A -gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmu-o ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpiꞌa nyɔ -lue gbo, ɔ ꞌke ɔ ꞌmʋꞌꞌluo ɔ ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ, -ɔ kpɔ ꞌɔ ꞌle ꞌɔ -kpaa ꞌmʋ ɔ ꞌke ꞌɔ -gwlɔbhee ꞌꞌyriliꞌꞌdu. 16 ꞌMʋ-ʋ ꞌlbhɔ ꞌɔ tenyɩꞌa dɩ ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ɔ ꞌke ꞌya lililɩ li, ꞌle nyɔꞌɔ ꞌꞌnyɩ ɩ ɔꞌo. 17 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a ꞌgwlʋtipoponamʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ -ke -tɩtaꞌa lbhʋnʋmʋ ꞌbhleꞌa lililɩ ꞌwee, -ʋ seꞌa ꞌya lilia ꞌbhɛɛ, ꞌɩnmɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌnɔɔ ꞌmʋꞌa dɩꞌa! 18 ꞌƖn-ɩ ꞌye -ɔ gbo le -mu -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke na: ꞌAn -tɩta, ꞌɩn ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -ɩn -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 19 -Ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -aꞌa ꞌꞌyu ꞌla, ꞌɩn se ɛ ꞌꞌyiti-nmɔ. ꞌꞌLuo ꞌɩnmʋ ꞌmʋ -aꞌa lbhʋnʋmʋꞌa -lueꞌa ka!

20 A -gblee, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌɔ -tɩta ꞌmnɔ gbo le yi. Ɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ -budu gbo, ꞌɔ -tɩta ꞌye -ɔ li ꞌle ngaze ꞌye ɔ ꞌlbha. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ple-oꞌo, ɔ ꞌye ɔ -jeyi mu, ɔ ꞌye ɔ -gble. 21 ꞌLe ꞌɔ ꞌꞌyu na: ꞌAn -tɩta, ꞌɩn ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -ɩn -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -aꞌa ꞌꞌyu ꞌla, ꞌɩn se ɛ ꞌꞌyiti-nmɔ! 22 Ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌyiꞌbhɛɛꞌɛ dɩ ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: A ꞌꞌdepo ꞌꞌyi, a -ke ꞌꞌyrilinmɔvilɔbana -lue ꞌke yi, a ꞌke ɛ ꞌan ꞌꞌyu ꞌmʋ -pa! A -po nɔ -jiɛmʋpolɛ -jiɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ɔ lɩ bhʋ ꞌmʋ -pa! 23 -Aꞌba wawabhliigbuda, -a deꞌa ti gɔklagba -lueꞌa dɩ, a -ke ɛ yi, a ꞌke ɛ ɔ ꞌmʋ ꞌlbhaa, -a ꞌke ɛ li ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ! 24 A ꞌye li-ɔ, -ka nyɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌka-a ꞌan ꞌꞌyu -nɔɔ -nɩꞌo. Ɔ ꞌꞌma-oꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ ꞌye. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ɛ-bɛ gɔ ꞌmnɛ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ.

25 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌyuklagba -nɩꞌe-e lbhʋ -nʋnamʋ ꞌle -kpaa ꞌmʋ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyi-e gwlɔ ꞌmʋ le. Ɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ ꞌbho ꞌꞌbhlegbo gbo a, ɔ ꞌwɔn-ɔ -lili -ke ꞌlʋɩꞌa wlu ꞌbɔ, 26 ꞌle ɔ ꞌye lbhʋnʋyi -lue ꞌla ꞌle ɔ na: Leelɛ -kɔꞌɔ ꞌlʋɩ -ke -lili -yɩɩꞌa? 27 ꞌLe ɔ na: -Aꞌa leyi ꞌyi-e le! Ɔ ꞌka yi, ꞌɔ nmi -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyriliꞌa dɩ, -aꞌa -tɩta ꞌlbhaꞌa ꞌɔ wawabhliigbuda. 28 A -gblee, ɔ-bɔ ꞌꞌyuklagba ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌcɛ; ɔ -see ꞌwɔn ɔ ꞌke ꞌbho ꞌꞌbhlegbo pa. ꞌƆ -tɩta ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌda ꞌle ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye ɔ libhade, 29 ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ -tɩta ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩn ꞌye li-ɔ, zʋɩnꞌa -dadudu ti ꞌɩn -nɩꞌe -aꞌa lbhʋ -nʋ -nɩnamʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌbho -aꞌa wlu. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ɩn -see ꞌɩnmʋ wliyu -lue ꞌtɩn ꞌꞌnyɩ ke ꞌle ꞌɩn -ke ꞌan bha ꞌꞌwe ꞌke ɛ-ɛ li ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 30 ꞌTraamʋ ꞌtɔ, -aꞌa ꞌꞌyu -ke ꞌꞌwɩlɩnynʋkpakpɩ -nyniꞌa -aꞌa -kɔkɔlɩ ꞌwee wɔn, ꞌɩnnɔ yiꞌa dɩ, -ɩn ꞌlbhaꞌa -bhliigbuda-a -wɛꞌɛ! 31 ꞌLe ꞌɔ -tɩta na: ꞌAn ꞌꞌyu, ꞌɩn -ke -ɩn -naꞌo ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. Lɛꞌꞌo lɛ ꞌɩn ꞌbhleꞌa, -aꞌa lɛ moꞌo -lrɛɛ. 32 -Ka nyɔ ꞌmɛꞌɛ ka ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌka-a -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -nɔɔ -nɩꞌo. Ɔ ꞌꞌma-oꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ ꞌye. ꞌƐ dɩ ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke gɔ ꞌꞌdu ꞌle -a ꞌke ꞌbʋbʋa li.

16

-A ꞌꞌluo ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌwlilɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ

1 Zɔ -lue ꞌzɔ *Zezii ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue ꞌle ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: ꞌGagayi -lue ꞌbhle-e ꞌɔ ꞌꞌwlilɩꞌa ꞌꞌyriliduyi -lue. Nyʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌtmʋʋꞌo-o ɔ-bɔ ꞌgagayi ꞌmnɔ na ꞌɔ lbhʋnʋyi-i ꞌnyni-e ꞌɔ ꞌꞌwlilɩ wɔn. 2 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌlɔ -ɔꞌo ꞌle ɔ na: -Aꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɩ -see ꞌɩnmʋ ꞌtʋ nʋ. -Ɩn se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ꞌan lbhʋnʋyi ꞌꞌdu. ꞌƐ dɩ, -ka -ɩn nʋꞌa -aꞌa lbhʋ ꞌmnɛ ɛ, yi -ɩn ꞌke -kaa ꞌɩnmʋ ꞌtmʋʋ. 3 A -gblee, ɔ-bɔ ꞌꞌwlilɩyriliduyi ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ɔ-ɔ popoꞌo -kaa ꞌgwlʋti: ꞌAn -kɔyi-i ꞌye-e ꞌɩnmʋ lbhʋ ꞌmʋ -za -mʋ ꞌꞌsɛ! ꞌƖn se -kpaalbhʋ ꞌbhɛɛ, ꞌle -zrɔzrɔɔ-ɔ ꞌlbhaaꞌa ꞌɩnmʋ dɩn ꞌꞌyi, ꞌle, koo ꞌɩn ꞌke -nynaꞌa? 4 -Ɩɩɩn! Lɛ ꞌɩn ꞌka nʋ, -bho ɔ nu ꞌɩnmʋ ti ꞌle nyʋ ꞌka ꞌɩnmʋ kpʋn -gli ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhlibhlegbo, ꞌɩn ꞌye ɛ-ɔ! 5 A ꞌye li-ɔ, ɔ nʋꞌa -kaa, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌɔ -kɔyiꞌa kpadɩ, ɔ ꞌlʋ -ʋꞌo -lue -lue. -Yɔ yiꞌa -antanyɩ, ɔ na ɔ -bodɩ: ꞌAn -kɔyiꞌa kpadɩ ꞌdiɛ -ɩn ꞌbhleꞌa? 6 ꞌLe ɔ na: ꞌCnaꞌa gbogbowuinꞌa -gwlɩ -muu ꞌɩn ꞌbhleꞌo. ꞌLe ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Aꞌa kpadɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌka-a! -De ti -susueyi, -ɩn ꞌke ꞌcnaꞌa gbogbowuinꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌyɔ bue ꞌcnɩ ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ. 7 ꞌLe ɔ na nyɔ -lrɔɔ -bodɩ: ꞌLe -mnɔɔɔ ꞌle, kpadɩ ꞌdiɛ -ɩn ꞌbhleꞌa? ꞌLe ɔ na: -Kɔbʋbhɛcɩꞌa ꞌꞌdu -lue -gwlɩ -muu. ꞌLe ɔ na: -Aꞌa kpadɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌka-a! ꞌCnɩ ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ -bhɛcɩꞌa ꞌꞌdu -lue. 8 Ɔ-bɔ lbhʋnʋyi -ke kpli seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, ꞌɔ -kɔyi ꞌyeꞌa ꞌɛ -naagɩꞌa lɛtu li a, ɔ ꞌwɔɔn ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi. A -gblee, ꞌtraamʋꞌa nyʋ-ʋ ziꞌa ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle ꞌwa bo ꞌli, ʋn ꞌbhle-e -naagɩ tenyɩ, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ʋn ꞌye ʋ -zi.

9 A ꞌye li-ɔ, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩnmɔ Zezii ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌwlilɩ nyɔꞌɔ deꞌa ꞌꞌgwli, a ꞌꞌluo nɩ ꞌmʋ, a ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌle, -nɔɔ -ke ti a -bɔ ꞌnɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌkɔgwlɛnynɩwlʋɛɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle yaku ꞌli. 10 A ꞌye li-ɔ, nyɔ -ke kpli ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle lɩtoope ꞌli, ꞌɔ nyɔtuꞌa kpli ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle lɩklɩgbɩ ꞌli. -Yɔ -ke kpli seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌle lɩtoope ꞌli, ꞌɔ nyɔtuꞌa kpli se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ -lrɛɛ ꞌle lɩklɩgbɩ ꞌli. 11 ꞌƐ dɩ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌwlilɩ nyɔꞌɔ deꞌa ꞌꞌgwli, -bho a se ꞌya lilia ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌle, -Lagɔ-ɔ ꞌye amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ ꞌnɩ? 12 ꞌLe, ɩ-bɩ ꞌꞌwlilɩ -seꞌa-a aꞌba lɩ, -bho aꞌba kpli se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌya damʋ ꞌle, aꞌba -zɛgɛ -Lagɔ deꞌa ꞌle yaku ꞌli ti, ɔ-ɔ ꞌye ɛ amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ ꞌnɩ?

13 A -gblee, nyɔ -lue se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke nyʋ ꞌsɔn ꞌꞌyi-de. Ɔ-ɔ ꞌnyɛ-ɛ -lue ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ybhɛꞌɛ -lrɔɔ ꞌmʋ. ꞌLe ɔ-ɔ ziꞌe -lue gbo, ɔ-ɔ ꞌnyɛꞌɛ -lrɔɔ ꞌmʋ. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -Lagɔ -ke mɔni -dalue kli -ple -nɩ.

*Zezii -zaꞌa-a -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ

(Matiee 11:12-13; 5:31-32; Maakɩ 10:11-12)

14 *Faliziɛɛn -kmaꞌa-a mɔniꞌa dɩ, ʋn ꞌwɔnꞌɔ *Zeziiꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ, ʋn-ʋ ꞌcɩsɛ nɔꞌo, 15 ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: A ꞌybha-oꞌo nyʋ ꞌke amʋ ꞌmʋꞌꞌluo -ka ꞌꞌyisrɛɛmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ yiboꞌo-o aꞌba ꞌgwlʋtipopoɛ. A ꞌye li-ɔ, lɛ nyʋ-ʋ ꞌꞌluoꞌa ꞌmʋ -ka lɛklagba a, -Lagɔꞌɔ ꞌla ꞌɛ lɛtu lɛ ꞌle ɔ-ɔ ꞌnyɛ ꞌɛ ꞌmʋ.

16 A -gblee, dɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa *Moyiizɩ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌmʋ ꞌle -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌɩnnɩ poꞌo nyʋ -jolʋ gbo ꞌle *ꞌZaan Batiisɩ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi. -Ɛ -sɔꞌɔ ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, ꞌɩnmɔ Zezii-i ꞌza-a amʋ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u drɛꞌo ʋn ꞌke nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ -nɩ. 17 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -tɔtɔlɩ -ke gba ꞌmnɩ, -pipliiꞌa -lue komu -see ɩ liꞌwlʋ yi. -Ka ꞌbhlʋkpa -ke yaku-u ꞌyeꞌa ꞌmʋ-gwle mʋ a, ꞌka-a ɩ-ɩ ꞌye ꞌmʋ-gwle mʋ -lrɛɛ. 18 Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ ꞌka-a: Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -zaꞌa ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla, ꞌle -ɔ kpaꞌa -lrʋʋ, ꞌɔ nyɔtu ꞌye-e -yranynɔbha. ꞌLe, nyɔ -yɔ kpaꞌa ꞌkwlazanynaakpʋ, ɔ ꞌyeꞌe -yranynɔbha -lrɛɛ.

ꞌGagayi -lue -ke -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi Lazaa

19 -Gblee, *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌle ɔ na: ꞌBho-o ꞌgagayi -lue -nɩꞌo. Zɔꞌꞌo zɔ ꞌli, ꞌꞌyrilinmɔyriiklɩgbɩ -ke ꞌpɛlʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo gɔ. 20 ꞌBho ɔ-bɔ ꞌgagayi ꞌmnɔꞌɔ gwlɔ ꞌmʋ, ꞌꞌpʋanlbhayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Lazaa, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌbho -lrɛɛ. ꞌꞌJi -tro ꞌnɔ-ɔ li -nyakaa! ꞌBho ꞌgagayi ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa komiꞌa -kpana wɔnyi, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌpɛꞌɛ ti. 21 -Bho ꞌgagayi li, ꞌɔ wɔntɔlʋ ꞌɔ lbhʋnʋmʋ-ʋ ꞌwlaꞌa ti, ɔ ꞌbɔ ꞌkɩ-ɩ ti ɔ ꞌke ɩ li, ꞌle nyɔꞌɔ ꞌꞌnyɩ ɩ ɔꞌo. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌle gbi-i yiꞌo ꞌɔ ꞌꞌji ꞌꞌyi tibhɛnamʋ.

22 A -gblee, ɔ-bɔ ꞌꞌpʋanlbhayi nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmɛ-ɛꞌo, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌye ꞌɔ -zuzu ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌna *Ablaamʋꞌa ꞌꞌtroli kpa ꞌle yaku ꞌli. ꞌGagayi -mnɔɔ paꞌa ꞌle, ɔ ꞌmɛ-oꞌo -lrɛɛ, ꞌle nyʋ ꞌye ꞌɔ guda yagba ɛ ꞌye ꞌwlʋ, 23 ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ mu, ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌkle. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌyigba ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye Ablaamʋ liꞌye. ꞌBho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o Lazaa -deꞌe ti, ꞌle ʋn -tɛ ꞌnɔ gbo. 24 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa, ɔ-ɔ ꞌꞌwɔꞌo: ꞌAn ꞌꞌna Ablaamʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌkle tenyɩ ꞌnɔɔ nɛ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ꞌye ꞌan ngaze, -ɩn ꞌke Lazaa lbho, ɔ ꞌke ꞌꞌnitoope ꞌꞌpli ɔ ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ -ya, ꞌɩn ꞌke ꞌan -bluuzɔjeyi tilele! 25 ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌꞌyu, ꞌle -aꞌa tinɩnɔɔ ꞌli, -zɛgɛ -ɩn ꞌyeꞌa a, popo ꞌɛ dɩ ꞌgwlʋti. Lazaa -mnɔɔꞌɔ damʋ, ɔ ꞌye-e ꞌkle tenyɩ. -Da -ɩn -nɩꞌa ꞌtraamʋ ꞌkle ꞌyenamʋ, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye nɩꞌe ꞌɔ -zɛgɛ. 26 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -dogwigbaa -lue-e -nɩꞌe ꞌbho -aꞌba ꞌnynɩmʋ. ꞌLe, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn ꞌke ꞌnɔɔ -amʋ gbo ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌke ꞌle a-bee gbo yi, ʋn se ɛ ꞌbhɛɛ. ꞌLe nyɔ se ꞌbhɛɛ -lrɛɛ, ɔ ꞌke ꞌle amʋ gbo ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌnɔɔ -amʋ gbo yi.

27-28 ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌꞌna Ablaamʋ, ꞌɩn ꞌbhle-e ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -muu ꞌle ꞌan -tɩtaꞌa ꞌꞌbhlegbo. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌtmʋʋ Lazaa, ɔ ꞌke mu, ɔ ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ ꞌle ʋ-bee -mnʋʋ -kaa ꞌnɔɔ ꞌkleyeda -nɔɔ yi -lrɛɛ. 29 ꞌLe ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Dɩ *Moyiizɩ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ʋn ꞌbhle -ɩꞌo. ʋn po ɩ -lokui ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu. 30 ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌꞌna Ablaamʋ, ʋn -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke ɛ nʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -bho nyɔ -sɔ ꞌnɔɔ ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌke ʋ gbo le mu a, ꞌꞌlemnɩɩ ʋn-ʋ yiboꞌo-o ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti. 31 ꞌLe ɔ na: -Bho ʋn -see tiꞌbɔ, dɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa Moyiizɩ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌmʋ, ꞌle, -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ʋn ꞌke ɩ -lokuipo, ꞌle nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke glu -sɔ -dɩ, ɔ ꞌke ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋ le mu a, ʋn -see ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyitiꞌꞌtayi yi ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ wlu ꞌmʋtiꞌwɔn.

17

ꞌꞌNyinynidɩ -ke ꞌɛ dɩbhɔɛɛ

(Matiee 18:6-7; Maakɩ 9:42)

1 *Zezii ꞌgwɛ-ɛ ꞌꞌyiꞌa popoa ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: Lɩꞌa -dadudu-u ꞌye-e nyʋ ꞌꞌnyinynidɩnʋnamʋ ꞌꞌtuu -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Yɔ ꞌꞌtuuꞌa ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌya lɛtuꞌa nʋnamʋ, ꞌɔ dɩ-ɩ ꞌye-e ngaze ꞌmʋꞌbhle -mʋ ꞌꞌsɛ! 2 A -gblee, nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ -ka ꞌꞌdana, -bho nyɔ -lrɔɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke ɔ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa ꞌle ɔ ꞌke ꞌan ꞌꞌgwlidedɩ ꞌbhɔ ɔ, -bhladɩ ɔ -see ꞌɛ nʋ ke, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ʋn ꞌke ꞌɔ nyɔtu sʋkpʋmua -bluu ꞌzɔ tisɩsan ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌtɔnni kɔ po. 3 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Bho -aꞌa -bonyunyɔ -lue nʋ -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ꞌlɔ ɔ ꞌtɩn ꞌle -ɩn ꞌke ɔ ꞌɛ dɩ ꞌtmʋʋ! ꞌLe, -bho ɔ nʋ: Lɛ ꞌɩn nʋꞌa, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ɔ, ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ! 4 -Bho ɔ -ka -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli-inʋ -zɔɔ ꞌle ɔ -ka yi, ɔ -ka: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, lɛ ꞌɩn nʋꞌa, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ, nʋ a, ꞌbhɔ ꞌya dɩ!

*Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ

5 *Zezii poꞌa wlu ti ꞌꞌsɛɛ, ꞌɔ -dalbhomʋ na: -Aꞌba -Kɔyi Zezii, -kpa -amʋ ꞌle -a ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌgwlide tenyɩ. 6 ꞌLe ɔ na: -Bho a de ꞌkɩ ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli -toope, lɛ-ɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ɛ -see amʋ wɔnyi ti-nyna yi. Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌye-e amʋ ꞌmʋꞌwɔɔn -mʋ.

Lbhʋnʋyiꞌa lbhʋ

7 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌbhle-e ꞌɔ -kpaa ꞌmʋꞌa lbhʋnʋyi, ꞌle, ꞌꞌbhalrɛɛke, ɔ ꞌꞌduꞌo *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyi. -Bho ɔ -sɔ lbhʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ liꞌye, ɔ nʋ ɔ -bodɩ, yi -a ꞌke li, ꞌnɩ? 8 -Gba! -Ka ɔ-ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌyi, ꞌkla-a ꞌka-a: Pi -aꞌba lililɩ, ꞌle, -bho -ɩn ꞌke ꞌan nɛ ꞌɩnmʋ -ya, ꞌɩn ꞌke li a, zizia -aꞌa -banɩ ꞌꞌyi! -Bho ꞌɩn gwɛ ꞌꞌyi-ɔ, -yrɔzaa! ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa nɛꞌɛ linamʋ ꞌkpa. 9 Ɛ -se lbhʋ ꞌɔ -kɔyi ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌle ɔ nʋꞌa dɩ ɔ -kpʋn-ɛ -glaka ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po -ko. 10 A -gblee, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ aꞌba damʋ. Lɛ -ke dɩ nyɔ ꞌtmʋʋꞌa amʋ, -bho a nʋ ɛ, a ꞌlɛ -kaa aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi: Bhubhuyitiꞌa lbhʋnʋmʋ -aꞌbʋ ꞌꞌduꞌo. -Aꞌba lbhʋ -a ꞌbhleꞌa, ꞌɩnnɛ -a nʋꞌo!

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o *lalʋlbhamʋ -bue

11 Ɩ ziꞌa -kaa, *Zezii -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ɔ-ɔ muꞌo Zelizalɛɛmʋ -bhoga. *Samaliibhlʋkpa -ke Galileebhlʋkpaꞌa ꞌꞌduunamʋ, -jolʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ bhluꞌo. 12 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -pa -nɩꞌe-e -gwlɔ -lue ꞌmʋ. Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, *lalʋlbhamʋ -bue -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɩnnʋ mu ꞌɔ -jeyi. Ʋn mu ꞌɔ li-nyni mʋ -sɛ ꞌꞌsɛɛ, ʋn -nynaꞌa-a ti, 13 ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɔ ɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Aꞌba -Kɔyi, Zezii, ꞌye -aꞌba ngaze, -ɩn ꞌke -amʋ ꞌpʋʋn! 14 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye -ʋ li, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: A mu *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ gbo, -ka a ꞌpʋnꞌa a, a ꞌke ʋ -kaa ꞌꞌyi-tɔ. -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa. Ʋn -nɩꞌa munamʋ, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌpʋn-oꞌo.

15 -Gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa -lue -gbʋꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ya a, ɔ ꞌpʋnꞌa a, ɔ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌꞌyiti, ꞌle ɔ ꞌye Zezii gbo le yi. Ɔ -nɩꞌa yinamʋ, ɔ-ɔ ꞌbhɛɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi tenyɩ. 16 -Gblee, ɔ nyniꞌa Zezii li a, ꞌle ɔ ꞌye ɔ wɔnyi ꞌkolri glu po ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩnmɔ poꞌo -ɩnmʋ ꞌsɛɛ -ka -ɩn ꞌpʋʋnꞌa ꞌɩnmʋ! -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ-bɔ nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa kpli -nɛɛ, ɔ-ɔ ꞌmo-o *Samaliikɔmʋ ꞌZuifʋ ꞌnyɛꞌɛ ꞌmʋ, ꞌwa -lue. 17 ꞌLe Zezii na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: Ʋn -nɩ -bue, ʋn ꞌpʋn-oꞌo ꞌwee, ꞌkla -ko? ꞌLe doo ꞌɔ bha -mɛɛnyiɛ ꞌꞌwe -mnʋʋ -sieꞌa? 18 Ɔ-bɔ ꞌlɩkpayi -nɔɔ, -ka ɔ yiꞌa le, ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, leedɩ ʋ-bee -mnʋʋ -see yi, ʋn ꞌke -kaa nʋ -lrɛɛꞌɛ? 19 ꞌLe ɔ na ɔ -bodɩ: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌbhli le mu, -aꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌpʋʋnꞌo -ɩnmʋ-ɛ!

*Zeziiꞌa leyinɔɔ

(Matiee 24:23-28, 37-41)

20 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *Faliziɛɛnꞌɛ -dadudu na *Zezii -bodɩ: -Bhlaaka -Lagɔ ꞌke nyʋ -kɔꞌɔ? ꞌLe ɔ na: Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɛ -nɔɔ yibo see. Ɛ -se -ka a-a popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌka-a ɛ ꞌke yi -ko. 21 Nyɔ -see na: A -gblee, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe -laa, -nʋ yi! Ɔ -see ꞌꞌbhalrɛɛke na: ꞌƖnnɛ -nɩꞌe ꞌlelaa, -nʋ yi! A ꞌye li-ɔ, lɛ a ꞌka yibo, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Lagɔ ꞌꞌdu-o nyʋꞌa -kɔkɔɔ wɔn ꞌle ɛ -nɩꞌe ꞌnɔɔ aꞌba ꞌꞌklumʋ.

22 Ɔ gwɛꞌɛ ꞌle ʋ gboꞌa ꞌmʋzɛɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: -Nɔɔ -lue-e ꞌye-e -nyni -mʋ. -Bho ɛ nyni a, a-a ꞌye-e tiꞌbɔ -mʋ a ꞌke ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu liꞌye ꞌle zɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛ ꞌli, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi. 23 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -ka nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌyiꞌlɛ mʋ, ꞌkla-a ꞌka-a: Zezii ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le. Ɔ -nɩꞌe-e ꞌfɔtɔ -nɛɛ gbo, ɔ -nɩꞌe-e ꞌlelaa. -Bho ʋn -ka -kaa-a ꞌlɛ ɛ, aꞌba mu ꞌle -le! 24 A ꞌye li-ɔ, -ka -bho ꞌꞌni ꞌwla ꞌꞌyri ya, ꞌle ꞌɛ -wlewle-e cɛꞌɛ yaku -kpoo ꞌꞌkpi, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyiɛ-ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ. 25 Ɛ -nɩꞌa -kaa, -bho ꞌɩn ꞌke le yi a, ꞌɩn ꞌke ꞌkle ꞌye -antanyɩ moꞌo, ꞌle ꞌtraamʋꞌa nyʋꞌa -dadudu ꞌke ꞌɩnmʋ vu.

26 -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Nʋe, ꞌlɛ-ɛ ziꞌa ꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɛ gʋgɔbolɛ-ɛ ꞌye-e -zi -mʋ -lrɛɛ ꞌbho ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinɔɔ ꞌꞌyi. 27 -Ka ɛ ziꞌa a, ꞌkla-a ꞌka-a: -Nɔɔ -ke ti ꞌꞌni -seeꞌa -bhla ꞌbhlɩkpɩ -za ke, nyʋ-ʋ li-oꞌo, ʋn-ʋ kpaꞌa ꞌnynʋkpakpɩ, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌwa ꞌꞌyreetɩnynʋkpakpɩ nyna. ꞌKa-a ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle ɛ ꞌye Nʋeꞌa batooꞌa ꞌlikpanɔɔ ꞌꞌkpi bhla. Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌwa dɩ se ɩ ꞌꞌkpi -nɩ ꞌle ꞌꞌni -zaꞌa ꞌbhlɩkpɩ, ɛ ꞌye ʋ ꞌlbha ꞌwee, ɛ ꞌye ʋ ti-za. 28 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌLɔɔtʋ, lɛ-ɛ ziꞌa ꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɛ gʋgɔbolɛ-ɛ ꞌye -yi mʋ: -Ka ɛ ziꞌa -lrɛɛ, ꞌkla-a ꞌka-a: Nyʋ-ʋ li-oꞌo, ʋn-ʋ popoꞌo -popo lɩ kwa ꞌmʋ ꞌpɛlʋ, ʋn-ʋ loꞌo lililɩ ꞌle ʋn-ʋ poꞌo -bidi, 29 ꞌle ꞌwa dɩ se -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌꞌkpi -nɩ. ꞌƐ dɩ, zɔ -ke ti ꞌLɔɔtʋ -sɔꞌɔ *Sodɔɔmʋgwlɔ ꞌli, nɛ -ke sɩkpɩ-ɩ -smuaꞌa a, ꞌɩnnɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌle yaku ꞌli, ɔ ꞌwlʋ ꞌʋ ꞌꞌlru, ꞌle ɩ ꞌye ʋ ꞌlbha, ʋn ꞌye ꞌmɛ ꞌwee. 30 A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, zɔ -ke ti ꞌɩn ꞌka le yi ꞌle ꞌan ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye -zi mʋ -lrɛɛ.

31 -Bho ꞌɛ -nɔɔ nyni a, ꞌꞌbhlegboꞌa -da nyʋ-ʋ po nɩꞌa ꞌꞌzrɔ ꞌꞌjiazɔ ɔ, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho -nɩ mʋ, ꞌɔ pa ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli, ꞌɔ ꞌꞌluo ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌmʋ -le! Ɔ -cɛ -nɩ ꞌbho ɔ ꞌke ple -nalo! -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa -kpaa ꞌmʋ -nɩ mʋ, ꞌɔ yi gwlɔ ꞌmʋ, ꞌɔ pa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo -le! 32 A popo ꞌLɔɔtʋꞌa ꞌnynɔꞌɔ dɩ ꞌgwlʋti, ꞌle, -bho a -ka ple, a -kaa lemʋ -gbʋ ꞌwa ka! 33 A -gblee, nyɔ -yɔꞌɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, -ɔ sɩaꞌa ꞌan dɩ kplokplo ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌmɛnamʋ nyni, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌli, ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

34 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinamʋ, nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e -dalue tiꞌpɛ -mʋ. -Lue -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌmʋꞌꞌluo-ɛ -mʋ, ꞌle, -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ɔ ꞌke ꞌbho -sie. 35 ꞌNynʋkpakpɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e ꞌbho pinamʋ -plɛ -mʋ. -Yʋ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌmʋꞌꞌluo-ɛ -mʋ, ꞌle, -yʋ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ʋn ꞌke ꞌbho -sie. [ 36 Nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌye-e -kpaa ꞌmʋ -plɛ -mʋ, -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌmʋꞌꞌluo-ɛ -mʋ, ꞌle, -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ɔ ꞌke ꞌbho -sie.]

37 ꞌLe ꞌɔ -namʋ na: -Aꞌba -Kɔyi, doo ꞌɛ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ -nɩꞌa? ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: A ꞌye li-ɔ, -ka ꞌwope-e ꞌyeꞌa nmiꞌa ꞌꞌku li ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌcrii ꞌnɛ ꞌꞌkpi a, ꞌle nyʋ-ʋ yiboꞌa -da ɛ -nɩꞌa, ꞌka-a nyʋ ꞌke ꞌɩnmʋ da yibo ꞌbho ꞌan leyinamʋ.

18

-Dɩgbanynaakpʋ -ke -zigletuyiꞌa ꞌꞌyi

1 Ɩ ziꞌa -kaa, *Zeziiꞌa -namʋ ꞌke ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle ꞌle ʋn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po -wlɛɛwlɛɛꞌɛ dɩ, ɔ poꞌo ꞌꞌyi -nɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: 2 ꞌBho-o -zigletuyi -lue -nɩꞌo ꞌbho -gwlɔ -lue ꞌmʋ. ꞌƆ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ -ke nyɔꞌɔ wlu. 3 Ɛ-bɛ -gwlɔ -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ -dɩgbanynaakpʋ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho -lrɛɛ. Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌyi -ɔ gbo -zɔɔ, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Dɩ ꞌɩn -ke ꞌan jɛkayi -zaꞌa ꞌmʋ, -aꞌa ꞌꞌmuu nɩ wɔn -le, ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ ꞌya ꞌgɩ! 4 ꞌKa-a ʋn-ʋ yi ꞌɔ gbo ꞌyrɛlɛɛ! ꞌle ɔ -see ꞌwɔn. Ʋn nʋꞌa -kaa, zɔ -lue ꞌzɔ, ʋn yi-oꞌo -lrɛɛ ꞌle ɔ na: ꞌꞌWa! ꞌAn ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ -ke nyɔꞌɔ wlu. 5 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ -yʋʋ-ʋ sɩa nɩꞌe ꞌɩnmʋ-ɛꞌɛ dɩ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌgɩ ꞌꞌnyɩ moꞌo. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ gbo -yi -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyri ꞌmʋ -kpe.

6 ꞌLe -aꞌba -Kɔyi Zezii na: Ɔ-bɔ -zigletuyi -ke kpli seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, a popo ꞌya ꞌꞌkpi ꞌgwlʋti! 7 Ɔbɔ nʋꞌa -kaa ꞌle, ꞌle, -Lagɔ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛyi, nyʋ -yʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ɔ ꞌke ʋ -kɔ, ꞌle, -bho koo ti -nɩ, -ʋ ꞌlɔ ꞌɔ, ɔ ꞌke ʋ -kpa, a-a popoꞌo ꞌgwlʋti na, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌkpiticɛꞌɛ? Ɔ -see ꞌtraamʋ -yi yi -zozo, ɔ ꞌke ʋ -kpaꞌa? 8 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ -kpa -mʋ -susueyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle, -bho ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu -ka ꞌnɔɔ nyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ le-e yi, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌan ꞌꞌgwlidemʋ -yɛ mʋ ꞌnɩ?

*Faliziɛɛn -ke *lapoozayiꞌa ꞌꞌyi

9 -Gblee, nyʋ -yʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -ʋ ꞌnyɛꞌɛ ꞌwa -bonyunyu ꞌmʋ, ꞌwa ꞌꞌyi *Zezii poꞌo, ꞌle ɔ na: 10 ꞌBho-o nyʋ ꞌsɔn -nɩꞌo: -Lue-e ꞌmo-o *Faliziɛɛn ꞌle -lrɔɔ ꞌꞌduꞌo *lapoozayi. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn ꞌye *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mu, ʋn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po. 11 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Faliziɛɛn nʋꞌa -kaa, ɔ -nynaꞌa-a yayi ti ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -kaa -Lagɔ wɔn gbo: ꞌAn -Lagɔ, -ka ꞌan kpli -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili tenyɩ ꞌbho ꞌan -bonyunyuꞌa damʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌsɛɛ. Ʋn-ʋ ꞌli-e ꞌwa -bonyunyu -duvlɛɛ ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌla-a -yranynɔbha ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ. Ɔ-bɔ lapoozayi -ke kpli seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, -ka ꞌɩn seꞌa ꞌɔ ka -nɩ, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌsɛɛ. 12 ꞌLe, ꞌwɩ -mɛɛsɔn ꞌli, ꞌɩn-ɩ pa nɩꞌe su kpɛ ꞌsɔn, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ ꞌan ꞌyeyelɩꞌa -buenɛ.

13 Lapoozayi -mnɔɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpo-o ꞌɔ -bonyunyu le, ꞌle ɔ -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌꞌyigba ꞌꞌyiꞌꞌluo. ꞌLe ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌyiyiboɛꞌɛ dɩ, ɔ-ɔ bhɔtɔꞌɔ ꞌɔ ꞌbɛtɛ, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: ꞌAn -Lagɔ, ꞌɩnmɔ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi, ꞌye ꞌan ngaze!

14 ꞌLe Zezii ꞌye -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɔ-bɔ lapoozayi ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhli mu a, -Lagɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. ꞌBho Faliziɛɛnꞌɛ damʋ, ɔ -see ꞌɔ nɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, -ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, -Lagɔ-ɔ ꞌyɔ -ɔ ꞌzɔ, ꞌle nyɔ -yɔ yɔꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ya, ꞌle -Lagɔ-ɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɔ ꞌꞌyi.

*Zezii -wʋnnaꞌa-a ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌniti

(Matiee 19:13-15; Maakɩ 10:13-16)

15 Zɔ -lue ꞌzɔ, nyʋ -yaꞌa-a *Zezii ꞌwa ꞌꞌyreetɩtoope ɔ ꞌke ʋ *kwa ꞌꞌlru tide, ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌniti-wʋnna. -Gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -ke ꞌwa ꞌꞌyreetɩ-ɩ yiꞌa -kaa a, *ꞌɔ -namʋ kɩka ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: A -ke aꞌba ꞌꞌyreetɩ po le! 16 Zezii ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌle ɔ na: A ꞌꞌtayi ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ gbo yi! Aꞌba ꞌꞌtaa nʋ ꞌle -le! A-a ꞌye-e liꞌa, nyɔ-ɔ -ke ꞌlimʋꞌa -pɔlʋ ꞌyɔɔꞌɔ -ka ꞌꞌdanaꞌa -pɔlʋ, ꞌɔ nyɔtu -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -kɔ. 17 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ -ke ꞌlimʋꞌa -pɔlʋ seꞌa ꞌyɔɔ -ka ꞌꞌdanaꞌa nɛ, -ɔꞌɔ ꞌwɔn -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ ɔ, ꞌɔ nyɔtu -Lagɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɔ -kɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

ꞌGaganyukpasu -lue

(Matiee 19:16-30; Maakɩ 10:17-31)

18 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -klagba -lue ꞌye -kaa *Zezii tidede: -Aꞌba -Tɔyi, -ɩnmɔ ꞌma-a -zɛgɛ, koo ꞌɩn ꞌke -nyna, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌyeꞌa? 19 ꞌLe ɔ na: Leedɩ -a ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ -zɛgɛꞌɛ? Nyɔ-ɔ ꞌka -zɛgɛ ꞌꞌdu, ɔ se -nɩ, -bho ɛ se -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn. 20 *-Lagɔꞌɔ gba nyɔ ꞌka ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Aꞌa ꞌye -yranynɔbha -le, -aꞌa ꞌlbha ꞌꞌku -le, -aꞌa ꞌꞌyri -le, -aꞌa -cɛ -aꞌa -bonyunyɔ sɩn li -le, ꞌꞌdu ꞌbho -aꞌa ꞌlotʋ -ke -aꞌa -tɩtaꞌa wlu! -Ɩn yiboꞌo-o ꞌɩnnɩɩnɩ ꞌwee, -ɩn -kpʋn nɩ -kaa ꞌꞌyi ꞌnɩ? 21 Ɔbɔ ꞌmnɔ na: Kɩn! -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌan ꞌꞌdanabhla, ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi, ɩ-bɩ gba -nɩɩ, ꞌɩn -kpʋnꞌo-o ꞌya klɛ ꞌꞌyi. 22 -Gblee, Zezii ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ na ɔ -bodɩ: Lɛ -lue-e -sieꞌa ꞌbho, -ɛ kpʋnꞌa -ɩnmʋ ti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Aꞌa ꞌgagalɩ -ɩn ꞌbhleꞌa, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. ꞌƐ dɩ, mu, -po ꞌya klɛ ꞌpɛlʋ, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya mɔni ꞌꞌpʋanmʋ ꞌꞌyitiꞌgblee. -Bho -ɩn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -a ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ, -ɛ -ziꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌgagalɩꞌa klɛ. -Bho -ɩn gwɛ ꞌya ꞌwee ꞌꞌyi a, yi ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na. 23 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌwɔnꞌɔ ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌga-oꞌo tenyɩꞌa dɩ, ɔ -kmaꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌye mu.

24 -Ka ꞌgwlʋ -nyni ꞌnɔ li, Zezii ꞌyeꞌa -kaa li a, ꞌle ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Yeee! Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌgagalɩꞌa -dadudu, -ɔ -ke -pɔlʋ kpʋn ꞌɩ ti, -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ, ɛ ku -kaa wɔn ꞌya! 25 Nmiklagba ꞌke ꞌbho ꞌꞌbhietoope ꞌꞌyi -zi -nɩ, ɛ ꞌku-o wɔn. ꞌGagayiꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌɔ ꞌgagalɩ ꞌꞌyi-sɔ, ꞌle -Lagɔ ꞌke ɔ -kɔ ɔ, ɛ ꞌku-o wɔn -lrɛɛ, ɛ ꞌye nmiklagbaꞌa ꞌbho ꞌꞌbhietoopeꞌa ꞌꞌyizinɩɛ -zi. 26 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ dedeꞌe -dede -kaa ti: -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ yɔɔ ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa? 27 ꞌLe Zezii na: ꞌƖnnɛɛnɛ -nɛɛ, nyunyɔ -bodɩ ɛ kuꞌo wɔn. -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔ -bodɩ, ɛ se wɔnku. ꞌBho -Lagɔ -bodɩ lɛ-ɛ ꞌka wɔnku, ꞌɛ lɛtu se -nɩ.

28 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌmʋ a, ꞌle ꞌɔ -namʋꞌa -lue *ꞌPiɛlɩ na: Zezii, -ɩn ꞌye li-ɔ, -aꞌa dɩ -a ꞌꞌtayiꞌe -aꞌba lɩꞌa klɛ ꞌꞌyiti ꞌle -a -ke -a -naꞌo. 29 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ꞌꞌyiti, -ɔ sieꞌa ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌɔ nynɔ o, ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ o, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu o, ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta o, -bho ɔ -tbhɛ lɩ -nɩɩ -ke nyʋ -nʋʋ ꞌꞌkpi -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ, ꞌɔ nyɔtu, 30 lɩzɩgɩꞌa -dadudu -ɩ -ziꞌa -yɩ ɔ -tbhɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo, ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho ꞌꞌsi, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ɔ ꞌke ɛ ꞌye ꞌle nya ꞌwla.

*Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ -ke ꞌɔ glusɔɛꞌɛ kpɛ tannɛꞌɛ ꞌmʋzɛɛ ꞌka-a

(Matiee 20:17-19; Maakɩ 10:32-34)

31 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌꞌluoꞌo-o *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmʋ, ɔ -ke ʋn ꞌye kpɔ cɛ ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: A -gblee, ꞌle Zelizalɛɛmʋ ꞌnɔɔ -a -nɩꞌa munamʋ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔ ꞌꞌYuꞌa dɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌle-e ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌye ꞌwlʋ -nɩ mʋ. 32 A ꞌye li-ɔ, ꞌlɩkpʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. Ʋbʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌcɩsɛ -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌjree -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ -tʋtrɔ ꞌꞌyri-wʋnna -mʋ, 33 ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌsɛɛn -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. -Bho ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɩnmʋ glu -za -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. 34 Ɔ -nɩꞌa -kaa -wlunamʋ, ꞌɔ -namʋ -see lɛꞌɛ -lue komu ꞌmʋtiꞌwɔn. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌzize ꞌnɛ ʋ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn -see ꞌɔ wluꞌa ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌꞌlɔyi -lue

(Matiee 20:29-34; Maakɩ 10:46-52)

35 -Gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩꞌe-e Zelikoogwlɔ linyninamʋ. Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho -jolʋ wɔnli ꞌꞌlɔyi -lue -yɛ. ꞌBho-o ɔ -deꞌe ti ꞌle ɔ-ɔ ꞌybhaaꞌa zikamʋ mɔni. 36 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwɔn-ɔ Zeziiꞌa klinamʋꞌa bhɩꞌa -jiji ꞌbɔ ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌwa tɔlʋ tidede: Koo a -nynaꞌa ꞌle a ꞌye -kaa ꞌmʋ-dieꞌa? 37 ꞌLe nyʋ na: Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii -nɩꞌe -laa -zi -nɩnamʋ. 38 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌꞌwɔ-oꞌo ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi Zeziiꞌɔ! -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi Zeziiꞌɔ! ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ꞌye ꞌan ngaze ɔɔ! 39 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ -kɔꞌɔ ꞌwa -bonyunyuꞌa nya, ʋn-ʋ wlu ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌlruli ꞌle ʋn-ʋ ꞌkaa ꞌnɔ ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ɔɔ! ꞌBhɔ zrɛ ke! Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ tenyɩ, ꞌle ɔ na: ꞌBhlʋkpayowli Daviidɩꞌa ꞌꞌnayuꞌɔ! -Alele, ꞌye ꞌan ngaze ɔɔ! 40 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ -nynaꞌa-a ti ꞌle ɔ na nyʋ -bodɩ: A mu ꞌɔ dɩ, a ꞌke ɔ ꞌɩnmʋ -ya! ꞌLe ʋn ꞌye ꞌbho mu, ʋn -ke ɔ ꞌye yi. Ʋn nyniꞌa Zezii li a, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ tidede: 41 Leelɛ -ɩn ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ -bodɩ nʋꞌa? ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌan ꞌꞌyri ꞌke kati. 42 ꞌLe Zezii na: -Aꞌa ꞌꞌyri kati! -Ɩn ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -ɩn ꞌpʋnꞌo! 43 -Gblee, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e ti ꞌle ɔ-ɔ naꞌa Zezii kli, ɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌyeꞌa ꞌna li a, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho -lrɛɛ ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

19

Zasee -zaꞌa-a *Zezii -jeyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo mu

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌnyni-e Zelikoogwlɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ cɛ ꞌɛ ꞌmʋ. 2 Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbho-o nyɔ -lue -nɩꞌo. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o Zasee. *Lapoozamʋꞌa -klagba moꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌgaꞌo. 3 ꞌƖnnɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke Zezii liꞌye ꞌle nyʋꞌa -daduduꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ yibo. Ɔ ꞌꞌkɔ-ɔ ti, ꞌle nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho ʋn -dieꞌe ꞌꞌyiꞌa dɩ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ke ɔ liꞌye. 4 Ɔ nʋꞌa -kaa, -jolʋ -ke ꞌꞌyi Zezii ꞌka -zi -nɩ a, ɔ ple-oꞌo, ɔ ꞌye ꞌle nya cɛ, ꞌle, tu -lue-e -nɩꞌa ꞌbho ʋn-ʋ ꞌlaꞌa sikɔmɔɔ, ɔ ꞌye ɛ ya ꞌya ꞌle ɔ ꞌke ɔ liꞌye. 5 Ɔ -nɩ Zeziiꞌa yiyia wɔnfuonamʋ ꞌle tu ya, ꞌle Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔ nyni, ɔ ꞌye ꞌꞌyigba ꞌꞌyiꞌꞌluo ꞌle ɔ na: Zasee, ꞌꞌdepo ꞌꞌyi -ɩn ꞌke tiꞌꞌsi! -Gblee, -aꞌa ꞌlɩkpayi ꞌɩn ꞌꞌduꞌo -zɩan. 6 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ ꞌꞌdepoꞌo-o ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌdre ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌlɩkpʋ kpʋn ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ.

7 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌyeꞌa -kaa li a, ʋn-ʋ ꞌꞌwʋnwanꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: ꞌꞌWiii! ꞌꞌNyinynikpliꞌa nʋyi -zɔ ꞌɔ -jeyi ꞌle ɔ-ɔ muꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo! 8 Ʋn nyniꞌa Zasee ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo a, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni-e Zezii li ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ dɩ gbɩ ꞌtmʋʋ moꞌo. ꞌAn -kɔkɔlɩꞌa ꞌꞌdie, ꞌɩn-ɩ ꞌgblee ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyiti, ꞌle, mɔni ꞌɩn ꞌlbhaꞌa nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌyeꞌa a, ꞌɛ ꞌdigbiꞌa kpɛ nyiɛ ꞌɩn ꞌke ɩ ʋ -bodɩ ꞌkwla-za. 9 ꞌLe ɔ na: -Ɩn ꞌkpʋn-o ꞌɩnmɔ *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyiꞌa ꞌlɩkpʋ ꞌle -ɩn ꞌybhaꞌo -ɩn ꞌke -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛkpli nʋꞌa dɩ, ꞌɩn na, -zɩan -ɩn ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 10 -Gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌla, ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ gbo yi ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

Mɔniꞌa ꞌꞌyi

(Matiee 25:14-30)

11 Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, nyʋ-ʋ po ꞌɩ -lokuiꞌa dɩ, *Zezii kɔꞌɔ ꞌya ꞌꞌkpi ꞌꞌyi -lue. -Gblee, ɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ Zelizalɛɛmʋ gboꞌa dɩ, ʋn na ꞌkɩ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ-ɔ ꞌmu-o nyninamʋ. 12 -Ka ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi, ꞌkla-a ꞌka-a: ꞌBho-o nyɔ -lue -nɩꞌo. ꞌƆ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌnʋ-o nyʋklɩgbɩ. Zɔ -lue ꞌzɔ, ɔ ꞌmu-o ꞌbhlʋkpayowliklagba -lue gbo ꞌle gbotɛlɩkpa ꞌmʋ, ꞌbhlʋkpa -ke ꞌꞌkpi ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɔ ꞌɛ -yowli ꞌmʋ nʋ ꞌle ɔ ꞌke le yi, ɔ ꞌke ɛ -kɔ. 13 Ɔ ꞌka mu a, ɔ ꞌla-a ꞌɔ lbhʋnʋmʋ -bue ꞌtɩn, ꞌle ʋn ꞌye yi, ɔ ꞌye ʋ mɔni ꞌꞌyitiꞌgblee -lue -lue, ꞌle ɔ na: A ꞌꞌluo mɔni -nɩɩ ꞌmʋ, ꞌle, -bhladɩ ꞌɩn -ka le-e yi, a ꞌke ɩ lbhʋ ti -nʋ -nɩ. 14 A -gblee, ꞌɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌnyɔ -ɔ ꞌmʋ. Ɔ muꞌa a, ʋn ꞌlbho -ɔ nyʋ kli ʋn ꞌke -kaa ɔ-bɔ ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌmnɔ ꞌtmʋʋ: Nyɔ -nɔɔ, -a -see ꞌwɔn ɔ ꞌke -amʋ -kɔ.

15 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn ꞌnʋ -ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlʋkpaꞌa -yowli ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye le yi. Ɔ nyniꞌa a, ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa mɔni, ɔ ꞌlʋ -ʋꞌo, ꞌle, -ka ʋn -nʋ -nɩꞌa ꞌɔ mɔni lbhʋ ti, ʋn ꞌke ɔ -kaa ꞌtmʋʋ. 16 Ʋn yiꞌa a, ꞌwa -antanyɩnɔ na: ꞌAn -Kɔyi, mɔni -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ a, ɛ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi kpɛ -bue. 17 ꞌLe ꞌɔ -klagba na: -Aꞌa -sɛ! Lbhʋzeyiꞌa -zɛgɛnɔ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌBho lɛtoopeꞌa damʋ, -ɩn ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ -gwlɛ -bue -ɩn ꞌke ɩ -kɔ. 18 Lbhʋnʋyi kɔꞌɔ ꞌꞌyi na: ꞌAn -Kɔyi, mɔni -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ a, ɛ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi kpɛ -muu. 19 ꞌLe ɔ na: -Aꞌa -sɛ! Lɛ -ɩn nʋꞌa a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌƖn ꞌꞌnyɩ-e -mnɔɔɔ -gwlɛ -muu.

20-21 ꞌLe ʋ-bʋ lbhʋnʋmʋꞌa tannɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn yiboꞌo-o -aꞌa dɩ, -a ꞌnɛ-ɛ dɩ ꞌmʋti ꞌle -ɩn ꞌbhleꞌe satɛ. Mɔni -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, -bho ꞌɩn -nʋ nɛ lbhʋ ti, ꞌɩn -see lɛ ꞌye yi, ꞌɛ -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌfɩfɩan ꞌnɛ ꞌꞌyriɛfɔtɔ li, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ tide. -Aꞌa lɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 22 ꞌLe ꞌɔ -klagba na: Nyanɩbhlelbhʋnʋyi, -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa wlu ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌmʋꞌꞌluo mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ dɩ -kpʋn -nɩ. -Mnɔɔɔ na ꞌɩn-ɩ ꞌnɛ-ɛ dɩ ꞌmʋti ꞌle ꞌɩn ꞌbhleꞌe satɛ. 23 Leedɩ, -budu -ke ꞌli nyʋ-ʋ deꞌa mɔni ti, -ɩn -see ɛ ꞌle kpa, ꞌle, -bho ꞌɩn -ka le-e yi, ɛ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpaꞌa? 24 ꞌLe ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: Ɔ -see ꞌtɔ -kaa nʋꞌa dɩ, mɔni ɔ ꞌbhleꞌa, a -zɛ ɛ ɔ kwa ꞌmʋ, ꞌle, -yɔ -ke -nɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi kpɛ -bue, a ꞌke ɛ ɔ ꞌꞌnyɩ. 25 ꞌLe nyʋ ꞌmnʋ na: -Aꞌba -Kɔyi, -bue ɔ ꞌbhleꞌa see, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi. 26 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌɛ dɩꞌa kpɛ de ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -yɔ ꞌbhleꞌa lɛ, -ɔ nʋ ꞌnɛ lbhʋ, ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩ -ɔ -lrɛɛ. -Yɔ ꞌbhleꞌa lɛtoope, -ɔ de ꞌɛ ti, ʋn-ʋ ꞌzɛ -ɛ ɔ kwa ꞌmʋ ꞌwee ꞌle ɔ-ɔ bɔꞌo. 27 Nyʋ -yʋ ꞌma-a ꞌan tʋꞌa nyʋ, -ʋ -seeꞌa ꞌwɔn ꞌɩn ꞌke ʋ -kɔ ɔ, a kpʋn ʋ, a -ke ʋn ꞌke -laa ꞌan ꞌꞌyigbeyi yi ꞌle a ꞌke ʋ ꞌlbha.

*Zezii ꞌnyni-e Zelizalɛɛmʋ

(Matiee 21:1-11; Maakɩ 11:1-11; ꞌZaan 12:12-19)

28 *Zezii poꞌa ꞌꞌyi ꞌmnɛ ɛ, ɔ -kɔꞌɔ-ɔ nyʋꞌa nya ꞌle ɔ-ɔ muꞌo Zelizalɛɛmʋ. 29 -Gblee, -bho nyɔ -ka ꞌle-e mu, -gwlɛ ꞌsɔn -a ziꞌe li. Gwlɛ ꞌmnɩ, ꞌya ꞌnynɩ ꞌmo-o Bɛtɩfazee -ke Bɛtanii. -Gɔgɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Olivieeꞌa -gɔgɔ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌtroli -bhoga, ꞌle-e ɩ-bɩ gwlɛ ꞌmnɩ -nɩꞌo. -Da Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩꞌa ꞌle nyninamʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌsɔn ꞌtmʋʋ, ꞌle ɔ na: 30 A mu ꞌbho -gwlɔ -nɩꞌa ꞌbho -aꞌba nya ꞌmʋ. -Bho a -ka ꞌbho-o pa, a-a ꞌye ꞌbho-o -sokofalegbuda -lue -yɛ -mʋ. Ɛ -mɔ-ɛꞌɛ-ɛ ti, nyɔ -see ɛ -bhla ꞌꞌkpi ꞌkpa ke. -Bho a nyni ɛ li, a bɔti nɛ ti, a ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ -ya. 31 -Bho nyɔ dede amʋ ti ꞌle ɔ ꞌke -kaa ꞌlɛ: Koo a ꞌke ɛ -nyna -ɛ -ke dɩ a-a bɔti ꞌnɛ tiꞌa?, a na: -Aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌybhɛ ɛꞌo. 32 ꞌLe ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ ʋn ꞌye mu. -Ka ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ ziꞌo. 33 -Gblee, ʋn -nɩꞌa -sokofalegbuda tibɔtinamʋ a, ꞌɛ -yowli na: Leedɩ a-a bɔtiꞌe -sokofalegbuda ꞌmnɛ tiꞌa? 34 ꞌLe ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌybhɛ ɛꞌo. 35 ꞌLe ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ʋn -ke ɛ ꞌye mu. Ʋn -ke ɛ nyniꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌtroli ti, ʋn ꞌsro-o ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌwa ꞌꞌyrii ti, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kpa, ɔ ꞌke ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌkpa. Ɔ ꞌkpɛ ꞌɛ ꞌꞌkpi a, ꞌle ɔ ꞌye -jeyi ꞌkpa. 36 Ʋn -nɩꞌa munamʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌsro-o ꞌwa ꞌꞌyrii -jolʋkpa ꞌꞌyi ti ꞌɔ ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ kamʋ.

37 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋn -nɩꞌa Olivieeꞌa -gɔgɔ ꞌdrenamʋ ꞌle ʋn ꞌke Zelizalɛɛmʋ linyni a, nyʋ ꞌmnʋ, -ʋ -ke Zezii -naꞌa, ꞌwa tɔlʋ-ʋ ꞌli-e ꞌbʋbʋa ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa, *wɔnkulɩ ʋn ꞌyeꞌa liꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, 38 ʋn-ʋ nʋꞌo na:

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe yinamʋ, ɔ ꞌke nyʋ -kɔ, -Lagɔ -wʋnna nɔ ꞌꞌniti ɔ! -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli ꞌꞌnyɩ nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ-ɛ ɔ!

39 *Faliziɛɛnꞌɛ tɔlʋ -nɩꞌa ꞌle ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌkaa *-aꞌa -namʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌke zrɛ ꞌbhɔ! 40 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke zrɛ ꞌbhɔ. ꞌLe, -bho ʋn ꞌbhɔ ꞌkɩ zrɛ, sɩkpɩ -nɩɩꞌa ꞌꞌbhi-i ꞌye-e ꞌkɩ ꞌꞌwɔ -mʋ.

*Zezii ꞌꞌvi-e Zelizalɛɛmʋkɔmʋꞌa dɩ

41 Zezii ꞌꞌkɔɔꞌɔ Zelizalɛɛmʋ gbo ꞌꞌtɩtɩ, ɔ ꞌye ꞌɛ li a, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌviꞌo ꞌbhoꞌa nyʋꞌa dɩ ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: 42 -Zɩanꞌa ꞌꞌbhuo, lɛ-ɛ ꞌka amʋ -pɔlʋꞌa wɔnlipɩpɛɛ ꞌꞌnyɩ, aꞌba -kɛɛ ɛ ꞌkɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌya! ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 43 A -gblee, ꞌwɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌye-e -nyni -mʋ ꞌle aꞌba tʋꞌa nyʋ ꞌke aꞌba gwlɔ komi ꞌꞌyrili-po, ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌgbele ꞌli po ꞌwɩꞌa -dadudu ꞌli, ꞌle ʋn ꞌke amʋ kwa ꞌmʋ tikpʋn. 44 Ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ ꞌlbha -mʋ ꞌle ʋn ꞌke aꞌba -bidi -ke aꞌba gwlɔꞌɔ ꞌgbe wa, ʋn ꞌke ɩ ti-za. ꞌYa lɛꞌɛ -lue komu -see ꞌbho -sie yi, -ɛkedɩmaa, -nɔɔ -ke ti -Lagɔ yiꞌa amʋ ꞌꞌyriticrɛnamʋ, a -see ɛ ꞌꞌyiyibo.

*Zezii -nɩꞌe-e ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo

(Matiee 21:12-17; Maakɩ 11:15-19; ꞌZaan 2:13-22)

45 *Zezii ꞌgwɛ-ɛ ꞌꞌvivia ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye Zelizalɛɛmʋꞌa gwlɔ ꞌmʋ pa ꞌle ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mu. Ɔ -ka ꞌle-e nyni, nyʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌpɛlʋ -po -nɩnamʋ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ɔ-ɔ ꞌnu -ʋ ti, 46 ꞌle ɔ-ɔ nʋ ꞌʋ -bodɩ, na: ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa: ꞌAn -budu-u ꞌmo-o -yɛ -ke ꞌli nyʋ ꞌka yi, ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ *wɔn gbo po. A-bʋ -yʋʋ, ꞌle-e a-a yiꞌo, a-a ꞌlbha nɩꞌe nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, a-a ꞌꞌyriꞌe ꞌwa mɔni!

47 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ-ɔ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -Lagɔwlu zɔꞌꞌo zɔ ꞌli ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmnɔ. ꞌLe, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbayibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ, -ka ʋn ꞌka -nyna, ʋn ꞌkɔ ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ, ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌna ti. 48 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɔ wlu-u ꞌkpʋn-o nyʋꞌa -daduduꞌa -pɔlʋ ti, ꞌle ꞌwa -fanʋ ꞌlbhʋ ʋꞌa dɩ, ʋn se -nynaka ꞌbhle.

20

Doo *Zeziiꞌa wɔnkuɛ ꞌwlʋꞌa?

(Matiee 21:23-27; Maakɩ 11:27-33)

1 -Gblee, zɔ -lue ꞌzɔ, *Zezii -nɩ -kaa ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo nyʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -tɔnamʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbayibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌye ɔ linyni, ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede ꞌle ʋn na: 2 Yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle -a sɩa nɩꞌe -kaa nyʋꞌa? Yɔɔ lbhoꞌo -ɩnmʋꞌa?

3 ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili! ꞌƖn-ɩ dede-e amʋ dɩ -lue gbɛ ti. -Bho abʋ -zɛ ɛ ꞌzɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ, nyɔ-ɔ -ke ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ nʋ nɩꞌa -kaa a, ꞌmna-a ꞌꞌsi -ɔ ꞌnynɩ. 4 ꞌƖn na, *ꞌZaan Batiisɩ -nɔɔ ꞌle, yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo-o lbho ꞌɔ ꞌle ɔ-ɔ *batizeeꞌe nyʋꞌa? -Lagɔe -ale nyunyu? 5 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Zeziiꞌa wlu ꞌmnɛ crʋ -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ kabhaꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: Koo -a ꞌke ꞌlɛ ꞌya-a? -Bho -a nʋ -Lagɔ lbho ɔꞌo, ɔ-ɔ ꞌye-e: ꞌꞌLemnɩɩ ꞌan ꞌꞌkpidɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, leedɩ a -see ɩ ꞌꞌgwlide ꞌya? -nʋ -mʋ. 6 -Bho -a nʋ nyunyu lbho ꞌɔ ɔ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa klɛ-ɛ ꞌye-e -amʋ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha -mʋ, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌde-e ꞌꞌgwli ꞌZaan Batiisɩ-ɩ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -ziaka. ꞌLe koo -a ꞌke -nynaꞌa? 7 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ ꞌtɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Yɔ ꞌma-a ꞌZaan Batiisɩ, -ɔ lbho ꞌɔ, -a se ɔ yibo. 8 ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, -ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌmna -see ɔ ꞌnynɩ ꞌꞌsi yi!

*Zezii na *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌmo-o lbhʋzemʋ ꞌbhleꞌa nyanɩ

(Matiee 21:33-44; Maakɩ 12:1-12)

9 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ɔ ꞌye nyʋ ꞌmnʋ gbo ꞌꞌbhiti -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po. Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nyɔ -lue ꞌꞌdu-o -kpaa. Tui-i troꞌa ꞌꞌbhi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa lezɛɛn, ꞌle ɔ ꞌye ɩ -lo, ꞌɩnnɩ nyʋ-ʋ nʋꞌo duvɛɛn ꞌmʋ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌsie -ɛ lbhʋnʋmʋ li, -bho ʋn -zɛ ɛ, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌgble, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye nya ꞌlaga ꞌmʋ mu, ɔ ꞌke ꞌle -gwle. 10 ꞌYa -zazanɔɔ nyniꞌa a, ɔ ꞌlbho-o ꞌle lbhʋnʋmʋ ꞌmnʋ gbo ꞌɔ ꞌgbaplemʋꞌa -lue, ʋn ꞌke ɔ ꞌɔ nɩ ꞌꞌnyɩ, ɔ ꞌke ɩ ꞌle ɔ gbo kpa, ꞌle ɔ ꞌye mu. Ɔ nyniꞌa a, ʋn ꞌkpʋn -ɔ kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌsɛɛn kplokplo. Ʋn -see ɔ lɛ ꞌꞌnyɩ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tinu, 11 ꞌle -kpaayowli ꞌmnɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌgbapleyi -lrɔɔ lbho. Ɔ nyniꞌa a, ʋn ꞌkpʋn -ɔ kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha -lrɛɛ, ʋn ꞌye ɔ nyanɩ ꞌmʋ kla kplokplo ꞌle ʋn -see ɔ lɛꞌɛ -lue komu ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn ꞌye ɔ tinu, 12 ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌgbaplemʋꞌa tannɔ lbho. Ɔbɔ nyniꞌa a, ʋn ꞌkpʋn -ɔ kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha, nymɔ ꞌye ɔ ꞌmʋ ꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌye ɔ tinu -lrɛɛ. 13 Ɔ-bɔ -kpaayowli ꞌmnɔꞌɔ ꞌgbaplemʋꞌa klɛ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ ꞌye -tɔɔ ti-na: Koo ꞌɩn ꞌke -nynaꞌa? ꞌƖn-ɩ yi-oꞌo, ꞌan ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa a, ꞌɩn ꞌke ɔ ʋ gbo lbho. ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyu maꞌa dɩ, -bho ɔ mu a, ʋn-ʋ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌꞌdu mʋ. 14 ꞌƐ kamʋ ɔ lbho ɔꞌo ꞌle ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye nyni. Ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyri a, dɩ ꞌwa ꞌꞌsɛ bhagaꞌa, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌLe nya ꞌwla, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ -tɩtaꞌa -kpaa ꞌꞌkpi -zi mʋ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a: ꞌƐ dɩ a-ba ꞌlbhɔ ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌꞌlemnɩɩ, -kpaa ꞌmnɛ ɛ, -a-bʋ ꞌye ɛ ꞌtɔ -kɔ mʋ. 15 A -gblee, ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn -ɔ kwa ꞌmʋ ti, ʋn -ke ɔ ꞌye -kpaa ꞌmnɛ le po ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha ɔ ꞌye ꞌmɛ.

ꞌLe Zezii ꞌye -kaa nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui tidede, ꞌle ɔ na: -Bho -kpaayowli yi le ꞌle, koo ɔ ꞌke nyʋ ꞌmnʋ -nynaꞌa? 16 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ, ɔ ꞌke ʋ ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ -kpaa nyʋ -lrʋʋ lisie. A ꞌye li-ɔ, ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu -nɛɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn na: -Woofo! -Kaabodɩ -see ꞌnɔɔ -yi yi ꞌꞌkɔmʋ-aꞌꞌa! 17 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ya-gbʋ ꞌle ɔ na: Wludie -gbɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a -see ɛ zrɛ? -Ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a:

Sʋkpʋ -budupomʋ -baꞌa, ʋn nʋꞌa ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ, ʋn poꞌa ti, ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌye-ɛꞌo na ꞌɩnnɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -ɛ -ziꞌe sɩkpɩ ꞌwee.

18 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ, ɔ na: Nyɔ-ɔ ꞌgaꞌa ꞌbho ɛ-bɛ sʋkpʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyriti, ɔ-ɔ ꞌjra-a li, ꞌle, -bho ɛbɛ ꞌga nyɔ ꞌꞌkpiti, ɛ-ɛ wa ꞌnɔ-ɔ ti.

Lapooꞌa ꞌꞌpɛleɛ

(Matiee 22:15-22; Maakɩ 12:13-17)

19 -Gblee, *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *ꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌꞌyi ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn yiboꞌo-o na ꞌwa dɩ *Zezii po ɛꞌo. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ ꞌkɩ kpʋn, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -fanʋ-ʋ ꞌlbhʋ ʋꞌo. 20 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌyrili, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌkɔ ɔ gbɔ-za, ʋn ꞌye ʋ lbho ꞌle ɔ gbo. Ʋn-ʋ ꞌsrɛɛ-ɛ ꞌwa kpli ꞌꞌyi, ꞌle, -bho ʋn dede nɔ ti ꞌꞌyrabhaka, ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, -bho ʋn ꞌye ꞌɔ -flɔna, ꞌle ʋn ꞌke mu, ʋn ꞌke ɔ ꞌbhoꞌa ꞌbhlʋkpayowli wɔn ꞌmʋ tiꞌꞌdu. 21 ꞌƐ dɩ ʋn dede ꞌnɔ wlu -nɛɛ ti ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -a yiboꞌo-o -ka -aꞌa ꞌmʋzawlu -ke -aꞌa -tɔtɔlɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. -Bho koo nyɔ ꞌꞌdu nyɔklagba, -aꞌa ple ꞌɔ ꞌꞌyri, ꞌle, -ka -Lagɔ nʋꞌa nyɔ -na ꞌtɩn, ꞌka-a -a tɔꞌɔ nyʋ. 22 -Gblee, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba na -a ꞌꞌpɛle lapoo. -A ꞌꞌpɛle nɛ-ee, -ale -aꞌba ꞌꞌpɛle nɛ -le? Koo -a popoꞌo ꞌgwlʋtiꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ!

23 -Gblee, Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwɔn-ɔ ꞌwa ꞌꞌyrabhawlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋti ꞌle ɔ na: 24 A -ya ꞌɩnmʋ mɔniyʋɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌye ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌbho wlu ꞌꞌdu. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -ke ɛ yi-oꞌo, ꞌle ɔ na: Nyunyɔlru -ke ꞌnynɩ-ɩ -nɩꞌa -laa mɔniyʋɛ -nɛɛ ꞌꞌkpi ꞌle, yɔɔ -kɔ nɩꞌa? ꞌLe ʋn na: ꞌBhlʋkpayowliklagba moꞌo. 25 ꞌLe ɔ na: Kɩn. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho ꞌle a ꞌke lapoo ꞌꞌpɛle! -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ! 26 -Ɩn ꞌye li-ɔ, wlu ɔ -zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn ꞌye zrɛ ꞌbhɔ blenyi! ꞌƆ wlu ꞌmnɛ, ʋn -see ꞌɛ -flɔna ꞌye.

ꞌBho ꞌmɛmʋꞌa glusɔɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa tidedewlu

(Matiee 22:23-33; Maakɩ 12:18-27)

27 -Gblee, nyʋꞌa ꞌplan -lrɛɛ-ɛ -nɩꞌe ꞌbho; ꞌɩnnʋ ꞌmo-o Sadiziɛɛn. Ʋn-ʋ ꞌtɔ-ɔ nyʋ na, -bho nyɔ ꞌmɛ ɛ, ꞌɔ -sɔ glu. Zɔ -lue ꞌmnɛ ꞌzɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa -lrʋʋ-ʋ -yɛꞌɛ Zezii ꞌle ʋn na: 28 -Aꞌba -Tɔyi, gba -aꞌba ꞌꞌna *Moyiizɩ poꞌa see, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ɔ na: -Bho nyɔ ꞌbhle ꞌnynɔ ꞌle ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunyukpasu ꞌbhle a, ꞌɩnnɔ kpaꞌa ꞌɔ -dɩgbanynɔ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌꞌyu ꞌwlʋ -nɩ. 29 ꞌBho-o ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛsɔn -nɩꞌo. Zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌkpa-a ꞌnynɔ. Ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌmɛ, 30 ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -lrɔɔ ꞌye ꞌɔ -dɩgbanynɔ kpa. Ɔbɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -lrɛɛke, 31 ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa tannɔ ꞌye ʋ kpa, ɔ -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a, -yʋ -sieꞌa ꞌbho, ʋn ꞌꞌluoꞌo -dɩgbanynɔ ꞌmnʋ ꞌmʋ -lue -lue, ʋn -ke ʋn -see ꞌꞌyu ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ. 32 -Dɩgbanynaakpʋ paꞌa ꞌle, ʋn ꞌmɛ-oꞌo -lrɛɛ. 33 ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn nʋ ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌye-e glu -sɔ -mʋ a, ʋ-bʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛsɔn ꞌmnʋ ꞌle, koo ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ ꞌbho ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋꞌa damʋꞌa? ꞌWa ꞌwee kpʋ ʋ ꞌko-oꞌo. -Bho ʋn -sɔ glu ꞌle, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ, yɔɔ -ke ꞌnynɔ, ʋn ꞌke ꞌꞌduꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ!

34 ꞌLe Zezii na: -Yɛ ꞌma-a ꞌmɛmʋꞌa glusɔɛꞌɛ dɩ, a -see ꞌɛ -lue ꞌtɩn ꞌmʋtiꞌwɔn. A-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ -nɛɛ ꞌmʋ, ꞌnɔɔ nyukpasu -ke ꞌnynaakpʋ-ʋ kpʋkpa nɩꞌo. 35-36 Ʋ-bʋ nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, -da ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ -nɩ mʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -ke dɩ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌwɔɔn mʋ ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka, ʋn -see ꞌmɛ yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋꞌa dɩ, kpʋkpɛɛ -see ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ yi. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ka ꞌwa tinɩɛ -nɩꞌa, ꞌka-a nyʋ ꞌmnʋꞌa tinɩɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ. Ʋn -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ʋn ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ ꞌꞌkɔgwlɛkaꞌa dɩ, ʋn ꞌꞌduꞌo -Lagɔꞌɔ nyʋ. ꞌƐ kamʋ a-a ꞌꞌmaaꞌa aꞌba ꞌꞌbhi. 37 -Bho a nʋ ꞌmɛmʋ -see glu -sɔ yi a, a-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi -lrɛɛ. Dɩ *Moyiizɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -da -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle -gamnɩgɩ ꞌmʋ, dɩ ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnɔ, ꞌya dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -pɔlʋ ꞌꞌyiglu. -Ka ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌtmʋʋꞌo-o -kaa nyʋ gbaa! -Kaa -Lagɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa: Aꞌba ꞌꞌnaklɩgbɩ ꞌꞌwe, *Ablaamʋ-e, *Izaakɩ -ke *Zakɔɔpʋ, ꞌɩnmɔ -Lagɔ, ꞌɩnmɔ -ke ʋn bhlaꞌa *-ybhɛybhɛtite, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! 38 ꞌKa-a -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo Moyiizɩ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌya ꞌzɔ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ: ꞌLe ɛ ꞌmʋ, Ablaamʋ-e, Izaakɩ -ke Zakɔɔpʋ ꞌꞌwe ꞌmnʋ, ʋn ꞌmɛ-ɛꞌo see. ꞌLe, -bho -Lagɔ nʋ, ꞌɩnmɔ -ke ʋn bhlaꞌa -ybhɛybhɛtite, ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ na, ʋn -nɩꞌe-e -bhla ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Bho ꞌwla a, ꞌle ɔ ꞌke ʋ glu -za. A -gblee, -kaabonyʋ -ke -Lagɔ -naꞌa, ꞌka-a ꞌwa ꞌwee -nɩꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Lɛ aꞌba ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn nʋꞌo, na: A-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi.

39-40 -Gblee, nyʋ ꞌwee ꞌbhɔ-ɔ zrɛ blenyiꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ gbayibomʋtɔlʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn na Zezii -bodɩ: -Aꞌba -Tɔyi, -ka -zɛgɛka -ɩn ꞌꞌduꞌo ꞌwa wlu ꞌꞌkpi! -Ɩn ꞌye li-ɔ, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho zɔ ꞌmnɛ ꞌli, -alibi! nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, ꞌwa nyɔ -see ꞌtɔ ꞌybha ɔ ꞌke ɔ dɩ -lrɩɩ tidede.

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌmo-o *Daviidɩꞌa -kɔyi

(Matiee 22:41-46; Maakɩ 12:35-37)

41 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *Zezii na ʋ -bodɩ: ꞌMna-a dede-e amʋ ti -lrɛɛ, nyʋ na, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ ꞌka yi, -aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu ɔ ꞌke ꞌꞌdu. Kɩn, ꞌka-a moꞌo. ꞌLe ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? 42 A -gblee, ꞌle *-Lagɔꞌɔ -Wɛɛlizabɔgʋ ꞌli, wlu ɔ-bɔ Daviidɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌcnɩꞌa ꞌle, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo -kaa ꞌan -Kɔyi: -Zi -laa ꞌan ꞌꞌtroli -ɩn ꞌke ti-de, 43 ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa tʋꞌa nyʋ wɔn-zi.

44 -Bho Daviidɩ ꞌlɛ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ, ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ -kɔyi. Ɔ-bɔ ꞌma-a Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, -bho Daviidɩ -kɔ ɔ ꞌɔ -kɔyi-i ꞌla ꞌle, koo ꞌɛ ꞌzɔ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa?

*Zezii ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ

(Matiee 23:1-36; Maakɩ 12:38-40)

45 -Gblee, nyʋ ꞌwee poꞌa *Zezii -lokui, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi, ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: 46 ꞌBho *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋꞌa damʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Bho ʋn -pa ꞌwa ꞌnynɩbhlevilɔbanɩ ꞌmʋ, -bho -die -gwɛ ꞌle, ʋn ꞌybha-oꞌo nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra, ʋn ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn -ke ʋn ꞌke ꞌyɩye. ꞌLe *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli, ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke kpizɩgɩ ꞌꞌkpi -de ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra -lrɛɛ. -Bho nyʋklɩgbɩ ꞌꞌdu gɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌla a, ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke ꞌnynɩbhlekpi ꞌꞌkpi -de ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌyra -lrɛɛ. 47 -Bho ʋn -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, nyʋ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌduꞌa dɩ, ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌbhle ɛꞌo kplokplo. Ʋn-ʋ nʋꞌa -bhla -kaa a, ʋn-ʋ ꞌlbha-a -dɩgbanynʋkpakpɩ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ zʋ ꞌʋ lɩ kwa ꞌmʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ -zigle -tu -mʋ tenyɩ.

21

ꞌꞌPʋanlbhadɩgbanynaakpʋ -lueꞌa ꞌjɛ

(Maakɩ 12:41-44)

1 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, mɔnilipolɩ -nɩꞌe ꞌle. Mɔni nyʋ-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ ɔ, ꞌle-e ʋn-ʋ po ɩꞌo. *Zezii ꞌꞌluoꞌa ꞌꞌyigba ꞌꞌyi, ɔ-ɔ gbʋgbʋ-o ti, ꞌle, ꞌꞌwlilɩbhlemʋ po ꞌɩ mɔni ꞌli, ɔ ꞌye ʋ liꞌye. 2 ꞌꞌPʋanlbhadɩgbanynaakpʋ -lue nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ʋn ꞌpo-o ꞌle mɔniyɔ ꞌsɔn ꞌle ɔ ꞌye ʋ liꞌye. 3 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ -nʋ -nɩꞌe ꞌtɔ na: A-a ꞌye-e ꞌnynaakpʋ -nʋʋ liꞌa? Mɔniyɔ ꞌsɔn, ꞌɩnnɩ ʋn poꞌo ꞌle mɔnilipolɛ ꞌli. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ -dɩgbanynaakpʋ -nʋʋ, ꞌbho ꞌmna-aꞌa damʋ, ꞌɩnnʋ poꞌo ꞌle mɔniꞌa -dadudu, ʋn ꞌye nyʋ ꞌwee -zi. 4 -Ɛkedɩmaa, nyʋ -yʋ poꞌa ꞌle mɔniꞌa -dadudu, mɔni -ɩ seꞌa dɩ ꞌꞌkpi ꞌbhle, ꞌɩnnɩ ʋn poꞌo ꞌle. -Yɛ ꞌma-a ʋ-bʋ a, mɔni -gbɩ ʋn ꞌbhleꞌa ʋn ꞌke ꞌka li, ꞌya klɛ ʋn poꞌo ꞌle.

ꞌKmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ ꞌꞌyiꞌa ꞌmʋyibolɩ -ke *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa leyinɔɔ

(Matiee 24:1-21, 29-31; Maakɩ 13:1-19, 24-27)

5 Ɩ ziꞌa -kaa, nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌza-a *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa dɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Wooo, leedɩ -bidi -nɩɩꞌa poposɩkpɩmii -ke -bɛbɛlɩ nyʋ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, ɩ -nmɔꞌɔ -kaa ꞌꞌyriliꞌa! ꞌLe *Zezii na: 6 Kɩn, -bidi a-a ꞌyeꞌa li a, -nɔɔ -lue-e ꞌye-e -nyni -mʋ, ꞌle nyʋ ꞌke ɩ wa, ʋn ꞌke ɩ ti-za. ꞌYa lɛ -lue komu -see ꞌbho -sie yi.

7 ꞌLe ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -bhlaaka ꞌɛ -nɔɔ ꞌke nyniꞌa? Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, -bho ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -ka ꞌwlʋ, leelɛ -a ꞌke ɩ ꞌmʋyibo -nɩꞌa? 8 ꞌLe ɔ na: A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle nyʋ -kaa amʋ -tɔɔ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa! A -gblee, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ -lue -lue: ꞌƖnmɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e -kaa ꞌlɛ -mʋ -lrɛɛ: ꞌKmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ nyni-oꞌo. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, aꞌba -ke ꞌwa -na -le! 9 -Bho a ꞌwɔn ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi tʋꞌa vɔvɔɔ -ke ꞌwa ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌweꞌa ꞌbhozɛɛꞌɛ dɩ ꞌbɔ ɔ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌye-e -kaa -nʋ-ɛ -mʋ. Ɛ -se -bhla ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinɔɔ -ko.

10 ꞌLe ɔ na -lrɛɛke: ꞌBhlʋkpa -lrɛɛꞌɛ nyʋ -ke ꞌbhlʋkpa -lrɛɛꞌɛ nyʋ-ʋ ꞌye-e tʋ -vɔ -mʋ, ꞌle ꞌbhɩɔ -lrɔɔꞌɔ nyʋ -ke ꞌbhɩɔ -lrɔɔꞌɔ nyʋ ꞌke vɔ, 11 ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi, ꞌbhlʋkpa-a ꞌye-e -trɛ -mʋ tenyɩ ꞌle ꞌmʋ -ke ꞌwalɩꞌa -dadudu ꞌke tiyi. Lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa -sɩanyɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ ꞌye -ɩ liꞌye -mʋ ꞌle yaku ꞌꞌyi.

12 A ꞌye li-ɔ, -bho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌke nyni a, nyʋ-ʋ ꞌye-e amʋ -kpʋn -mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla -mʋ. Ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ nyʋ -lrʋʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke amʋ -zigle -tu ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli, ꞌle ʋn ꞌke amʋ -jie ꞌmʋ po. ꞌAn nyʋ a ꞌꞌduꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌye amʋ ꞌbhɩɔ -ke ꞌbhlʋkpayowli ꞌꞌweꞌa wɔnyi -kpa mʋ ꞌle ʋn ꞌke amʋ -zigle -tu. 13 Ɩ-bɩ nyanɩꞌa ꞌmʋklɛɛ ꞌmnɩ ꞌmʋ a-a ꞌye -zi -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌan ꞌꞌdɩ -za. 14 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, a san ꞌꞌyi, ꞌle, dɩ a ꞌka ꞌmʋ-za, ꞌya nymɔ -kaa amʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌsi, 15 -ɛkedɩmaa, dɩlikpʋnwlu a-a ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ, ꞌɩn ꞌꞌbhuo-o ꞌye ɩ amʋ wɔn ꞌmʋ -po mʋ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ aꞌba ꞌꞌyidedemʋꞌa wlu -see aꞌba nɛ leyi ꞌla yi ꞌle ʋn ꞌke ɛ wɔn ꞌmʋ-ʋ cɛ!

16 Aꞌba ꞌlotʋ o, aꞌba -tɩta o, aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu o, aꞌba ꞌwlʋkamʋ o, aꞌba bhaꞌa ꞌꞌbhi o, ʋn-ʋ ꞌye-e amʋ aꞌba jɛkamʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke aꞌba tɔlʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. 17 A-bʋ -yʋʋ, ꞌan ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpiꞌa dɩ, nyʋ ꞌwee-e ꞌye amʋ ꞌmʋꞌnyɛ mʋ. 18 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛꞌɛ -lue komu -see aꞌba -zuzu li-tri yi. 19 Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi -ku mʋ, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌsrii mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

20 ꞌLe Zezii ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ, ꞌle ɔ na: -Da a-a ꞌyeꞌa ꞌꞌsesisroja liꞌye -nɩ mʋ, ʋn ꞌke Zelizalɛɛmʋ ꞌꞌgbele ꞌꞌyrili-po, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -ka ꞌɛ tizanɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, ꞌbho-o a ꞌye ɩ yibo -nɩ mʋ. 21 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi -nɩ mʋ, ʋn ple ʋn ꞌke ꞌle trɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌzizenamʋ mu! Nyʋ -yʋ ꞌyeꞌa Zelizalɛɛmʋꞌa gwlɔ ꞌmʋ -nɩ mʋ, ʋn -sɔ nɛ ꞌmʋ, ꞌle nyʋ -yʋ ꞌyeꞌa -kpaa ꞌmʋ -nɩ mʋ, ꞌwa yi gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ le -le! Ʋn -cɛ -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ple -nalo! 22 A -gblee, ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ti, ꞌbho-o -Lagɔ-ɔ ꞌye *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -zigle -tu -nɩ mʋ, ꞌle, dɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. 23 -Yeee! Ngazedɩ! ꞌƐ -nɔɔ ti, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌyeꞌa -nɩgblɩɩ ꞌbhle mʋ -ke -yʋ ꞌyeꞌa ꞌnyanyayreetɩ ꞌꞌkpiꞌbhle mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, ꞌkleyeɛɛklagba-a ꞌye-e ꞌbho -yi -mʋ, ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɔ wɔnkucɛ ꞌbhoꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -ya. 24 Nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌwa tɔlʋ -blajrɛɛ ꞌmʋ ꞌlbha -mʋ ꞌle -lrʋʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho, ʋn ꞌke ʋ kpʋn ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi tibʋba. ꞌꞌSesinyʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn-ʋ ꞌye-e Zelizalɛɛmʋ kwa ꞌmʋ tipopo -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ɛ -kɔ, ꞌle, -nɔɔ -ke ti, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌlrumʋkɔmʋ ꞌꞌkpi ꞌwlʋ, ɛ ꞌke nyni.

25 A -gblee, lɩ nyɔ -seeꞌa -bhla ꞌye ke, ꞌɩnnɩ nyʋ-ʋ ꞌye liꞌye mʋ ꞌle ꞌyrʋ-e, ꞌcʋ -ke ꞌcʋdrɩ ꞌꞌyi. ꞌAn leyiɛꞌɛ ꞌmʋyibolɩ moꞌo. ꞌNɔɔ ꞌzɔ, -sɩanyɩ-ɩ ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ ꞌlbha -mʋ ꞌle ꞌtɔnniꞌa popoa ꞌke amʋ ꞌꞌlri -pa. 26 A ꞌye li-ɔ, lɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi, ɩ-ɩ ꞌye-e gbugbluo -mʋ, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, dɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi -zi mʋ, -bho nyʋ popo nɩ ꞌgwlʋti, ꞌle ʋn-ʋ ꞌye glu -pa mʋ. 27 -Bho lɩꞌa klɛ ꞌmnɩ zi ꞌtɔ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ -yi -nɩ -mʋ. Wɔnkuɛklagba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye le -yi -nɩ mʋ ꞌɩn ꞌke nyʋ -kɔ. -Ka ꞌyrʋꞌa -vlavlɩ -nɩꞌa, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye -nɩ mʋ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye. 28 -Bho ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ ꞌꞌdu-ɛ wɔn, a -ku -pɔlʋ ti a ꞌke ꞌꞌyigba ꞌꞌyiꞌꞌluo ꞌle a ꞌke yaku ꞌꞌyi popo, -ɛkedɩmaa, aꞌba zetienɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo.

Figieetuꞌa ꞌmʋyibolɛ

(Matiee 24:32-35; Maakɩ 13:28-31)

29 -Gblee, nyʋ ꞌke *Zeziiꞌa -tɔtɔlɩ ꞌmʋtiꞌwɔnꞌɔ dɩ, ɔ poꞌo ꞌꞌyi -lue -nɛɛ ꞌle ɔ na: A -gbʋ figiee -ke tuiꞌa -dadudu -lrɩɩ ya: 30 ꞌYa ꞌmʋyibolɛ ɩ-ɩ tɔꞌɔ amʋ, a ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti -ka -zɛgɛka! Ɩ-bɩ tui ꞌmnɩ, -bho ɩ -ka tɔpɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌya -trotronɔɔ -nɩꞌe-e nyninamʋ. 31 -Ka -lue ꞌmnɔ, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, -bho ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -ka ꞌwlʋ a, -ka -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, a yibo ꞌna. 32 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌtraamʋ ti, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -see ꞌmɛ yi ꞌle ɩ-bɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. 33 ꞌƖn na, -bho koo ꞌbhlʋkpa -ke yaku -sɔ ti, ꞌan wɔn ꞌmʋꞌa wlu ꞌmo-o -ziadɩ, ɛ -see ꞌplʋ ꞌkpa yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

*Zezii ꞌtmʋʋꞌo-o nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, ʋn ꞌke ꞌmʋtiyaa

34 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! Zɔꞌꞌo zɔꞌɔ gɔ -ke nmɛꞌɛ ꞌnanaa, aꞌba -pɔlʋꞌa -nɩ nɩ ꞌꞌyi -le! ꞌKmʋ ꞌmʋꞌa ꞌtʋnʋlɩꞌa ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ ꞌꞌsu aꞌba -pɔlʋ ꞌꞌyi -le! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e amʋ ꞌzɔꞌdaa -mʋ, ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti. 35 A ꞌye li-ɔ, -ka -zepɩɛ-ɛ kpʋnꞌa nɩkpɩ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ꞌye ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyʋ -zɩ mʋ. 36 ꞌƐ dɩ, a yaa ꞌmʋti. A po *-Lagɔ wɔn gbo -zɔɔ, ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po. ꞌꞌLemnɩɩ a-a ꞌge-e ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌꞌyi, ꞌle, lɩ -nɩɩ-ɩ ꞌyeꞌa -yi mʋ, a ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ.

37 -Gblee, -bho zɔzɩbhla a, Zezii-i ꞌtɔ-ɔ nyʋ -Lagɔwlu ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle Olivieeꞌa -gɔgɔ ꞌꞌkpi ɔ-ɔ muꞌo ꞌmʋʋnamʋ ꞌꞌjiazɔ, 38 ꞌle, -bho -drumasrɩn, nyʋꞌa -dadudu-u yiꞌe ꞌle ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmnɔ ʋn ꞌke ɔ -lokuipo.

22

Zidaa ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke *Zezii *ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ -jeyi ꞌꞌnyɩ

(Matiee 26:1-5, 14-16; Maakɩ 14:1-2, 10-11; ꞌZaan 11:45-53)

1 -Gblee, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ -nɩꞌe-e nyninamʋ. -Bho ɛ-bɛ gɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌwɩ nyni a, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌɛ ꞌꞌbuulɛ gboꞌbhle, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ liꞌo. ꞌWa li ꞌꞌflɔɔ -lrɛɛ ꞌle ꞌwɩ -mɛɛsɔn-ɔ ziꞌo. 2 -Ɩn ꞌye li-ɔ, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbayibomʋ-ʋ ꞌple-e nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -fanʋꞌa dɩ, -ka ʋn ꞌka -nyna, ʋn ꞌka *Zezii ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ, ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌna ti ꞌꞌkɔmɔkɔmʋ.

3 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, Zidaa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Isikaliyoo -lrɛɛ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa -naagɩ ꞌye ɔ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌkpa. 4 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsroja -yɛ, ꞌle, -ka ʋn ꞌka -nyna ɔ ꞌke ʋ Zezii -jeyi ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye ꞌna bhaga. 5 ꞌƐ ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ ʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa ꞌtmʋʋ: -A ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, -a ꞌye-e -ɩnmʋ mɔni ꞌꞌnyɩ -mʋ. 6 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ-ɔ ꞌwa wlu, ꞌle, -nɔɔzɛgɛ -ke ti, -bho ɔ ꞌꞌnyɩ ʋ ɔ -jeyi ꞌle nyʋ -lrʋʋ se ꞌɩ yibo yi, ɔ-ɔ fuo ꞌnɛ wɔn.

*Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ-ʋ ꞌli-e *ꞌPaakɩꞌa lililɛ

(Matiee 26:17-30; Maakɩ 14:12-26; ꞌZaan 13:21-30; 1 Kɔ 11:23-25)

7 -Gblee, ɛ-bɛ *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa gɔklagba ꞌmnɛꞌɛ ꞌwɩ -ke ꞌli nyʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa *ꞌbhlabhlɩgbudɩ, ꞌle ʋn-ʋ li ꞌɩ a, ꞌɩnnɛ nyniꞌo, 8 ꞌle *Zezii ꞌye ꞌle ꞌɔ nya *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan lbho ꞌle ɔ na: A mu ꞌbho Zelizalɛɛmʋ a ꞌke *ꞌPaakɩꞌa lililɛ pi, ꞌle, -aꞌba ꞌwee, -a ꞌke ɛ li. 9 ꞌLe ʋn na: ꞌƐ doo -ɩn ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke ɛ -pi -nɩꞌa? 10 ꞌLe ɔ na: Dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ, a po ɩ -lokui ꞌtɩn! -Bho a -ka ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ-ʋ nyni, a-a ꞌye-e nyɔ -lue ꞌye -mʋ, ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnitoko. A ꞌkpɔ ɔ ꞌbɩ, ꞌꞌjɩnɛ -ke ꞌꞌyi ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -mu mʋ, a -ke ɔ -pa -nɩ ꞌbho ꞌle a ꞌke -kaa ꞌɛ -yowli ꞌtmʋʋ: 11 -Aꞌba -Tɔyi Zezii na, ɔ ꞌybha-oꞌo ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌke -laa *ꞌPaakɩꞌa lililɩ -li -nɩ. ꞌƐ dɩ ɔ nʋꞌo: -Tɔ -amʋ -bududie -lue da -a -ke ʋn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ -li -nɩ. 12 -Bho a ꞌlɔ ɔ -kaa ꞌꞌyi a, ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌɔ yayibuduꞌa ꞌꞌdie -lue da -tɔ -mʋ. ꞌƐ ꞌlimʋ nmaze-ɛꞌo -nalo ꞌle ꞌꞌkpilinɩlɩꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌle. -Bho a pi a, ꞌle-e -a ꞌke -li -nɩ. 13 ꞌLe ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa. Ʋn nyniꞌa ꞌle a, -ka Zezii ꞌtmʋʋ ꞌnʋ ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ ziꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɩ-bɩ lililɩ ꞌmnɩ pi.

14 ꞌYa lilinɔɔ nyniꞌa a, Zezii -ke ꞌɔ -namʋ ꞌma-a *ꞌɔ -dalbhomʋ -lrɛɛ, ʋn ꞌkpɩ -ɩ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ li ɩꞌo. 15 ꞌLe ɔ na ʋ -bodɩ: ꞌƖn ꞌybha-oꞌo ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌɩn -ke a ꞌke gɔklagba -nɛɛ po-ɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌkle ꞌye. 16 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ɛ ꞌwlʋꞌa -zɩan -laa, ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ gɔ ꞌmnɛ ꞌꞌdu yi. -Bho -Lagɔ -kɔ nyʋ, lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌPaakɩ, -da ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye -nɩ mʋ, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a-a ꞌye ɛ ꞌꞌdu -nɩ mʋ. 17 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye duvɛɛnꞌɛ ꞌꞌkɔpʋ -lue ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po ꞌle ɔ ꞌye ʋ ɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: Nmɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌkɔpʋ -nɛɛꞌɛ ꞌlimʋ a, a ꞌnɛ ɛ ꞌꞌyi -lue -lue. 18 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ duvɛɛn ꞌna yi. -Da -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ -nɩ mʋ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli a, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a-a ꞌye duvɛɛn ꞌna -nɩ mʋ.

19 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: Ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌa aꞌba dɩ ꞌmɛ mʋ a, ꞌɩnmɔ moꞌo, ꞌan ku moꞌo. A nʋ ꞌɛ lɛtu ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! ꞌƖnnɛ ꞌke amʋ ꞌan dɩ ꞌgwlʋtipopo. 20 -Gblee, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌgwɛ-ɛ lilia ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌkɔpʋ -lrɛɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ʋ ɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: Nmɔ-ɔ -nɩꞌa ɛ-bɛ ꞌꞌkɔpʋ -nɛɛꞌɛ ꞌlimʋ a, *-ybhɛybhɛtitelre -Lagɔ -ke nyunyu bhlaꞌa a, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ moꞌo. Ɛ-bɛ nmɔ ꞌmnɛ, ꞌan nymɔ moꞌo. ꞌƖnnɛ ꞌye tiꞌwla mʋ aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ ꞌle a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

21 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, -ɔ -ke -a -nɩꞌa -dalue -li -nɩnamʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ. 22 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ. ꞌKa-a -Lagɔ ꞌybhaꞌo ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌke ꞌmʋ-nɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, -yeee! Ngazedɩ! ꞌƆ ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn -ku -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! 23 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋ-bʋ *ꞌɔ -dalbhomʋ ꞌmnʋ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede -kaa ti: Nyɔ yɔɔ -nɩꞌe ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ, -ɔ ꞌke -kaabodɩ -yɩɩ nʋꞌa?

*Zeziiꞌa -namʋ ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke ꞌwa -klagba yibo

24 Ɩ ziꞌa -kaa a, depoɛklagba -lue ꞌkpa-a ꞌbho *Zeziiꞌa -namʋꞌa ꞌꞌklumʋ. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌwa -klagba, ʋn ꞌke ɔ yibo. 25 ꞌLe Zezii na: ꞌBhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe ꞌbhle-e nyʋ ꞌwa wɔnzika ꞌle nyʋ-ʋ nʋ nɩꞌe ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi ꞌwa wɔnkuɛ, ꞌle ʋn ꞌybhaꞌo ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌke ʋ dɩꞌa ꞌꞌyrilinmɔmʋ ꞌla. 26 A-bʋ -yʋʋ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌɛ lɛtuꞌa -nʋ-ɛ -le! Nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ɔ ꞌke ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -klagba ꞌꞌdu a, ꞌɔ nyɔtu -nɩ ꞌꞌdanaꞌa ka! Nyɔ -yɔ poꞌa amʋ -jolʋ gbo, ꞌle ɔ ꞌke aꞌba ꞌzɔꞌɔ lbhʋnʋyiꞌa ka -nɩ! 27 A -gblee, nyɔ-ɔ deꞌa ti ɔ ꞌke li-e, ɔ -ke nyɔ -yɔ kpɔ ꞌɔ lililɛ wɔnyi-e, ʋn -nɩ ꞌsɔnꞌɔ damʋ ꞌle, yɔɔ ꞌmo-o ꞌwa -klagbaꞌa? -Yɔ deꞌa ti ɔ ꞌke li, ꞌɩnnɔ moꞌo, ꞌkla -ko? A -gblee, ꞌnɔɔ aꞌba ꞌꞌklumʋ ɛ -se -kaa -ko: ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ aꞌba lbhʋnʋyi. 28-29 A ꞌye li-ɔ, ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ ꞌɩn ꞌke nyʋ -kɔ. A ꞌꞌsriiꞌe ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌan ꞌkleyenɔɔ tiꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ amʋ -jeyi -lrɛɛ. 30 ꞌꞌLemnɩɩ, -da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa nyʋ -kɔ -nɩ mʋ a, ꞌɩn -ke a-a ꞌye-e -dalue -li -nɩ -mʋ. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o a-a ꞌye wɔn-ku -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke *Izrayɛɛlɩꞌa ꞌcɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -zigle -tu.

*Zezii na *ꞌPiɛlɩ-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ

(Matiee 26:31-35; Maakɩ 14:27-31; ꞌZaan 13:36-38)

31 Ɔ poꞌa wlu ti a, ꞌle ɔ ꞌye Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ na: Simɔɔ, po -lokui! -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌꞌyiflɔɛ, ɛ ꞌke a-bʋ ꞌma-a *ꞌan -namʋ tiꞌdɩn. 32 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn bhadeꞌe-e -aꞌa dɩ -Lagɔ li ꞌle -aꞌa ꞌan ꞌꞌgwlideɛ -kaa ꞌmʋꞌfɩɩn. ꞌLe, -da -a ꞌyeꞌa -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo -nɩ mʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti a, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌan -nʋ -aꞌa ka a, de ʋ -pɔlʋ ꞌli ti! 33 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, -ɩn na, leelɛ! -Aꞌa ꞌlɛ ꞌna -le! -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa -jiemʋponamʋ, ꞌle, ꞌꞌbhalrɛɛke, -bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌmɛnamʋ, ꞌɩn -ke -ɩn -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌke ꞌꞌsisri moꞌo. 34 ꞌLe ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ, na: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, -zɩanꞌa ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo, -bhladɩ -sʋʋn ꞌke zro, -ɩnmɔ ꞌPiɛlɩ, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -antanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.

*Zezii-i ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ

35 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle *Zezii na *ꞌɔ -namʋ ꞌmnʋ -bodɩ: -Da a seꞌa mɔni-e, badu -ke -bhopɩmʋpalɩ ꞌbhle ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa amʋ lbho, a -bɔ lɛ ꞌmʋ ꞌnɩ? ꞌLe ʋn na: -Gba, a -see lɛ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋ-bɔ! 36 ꞌLe ɔ na: ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, nyɔ -yɔ ꞌbhleꞌa mɔni, ɔ ꞌꞌluo nɛ ꞌmʋ! Nyɔ -yɔ ꞌbhleꞌa badu, ꞌka-a ꞌɔ dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. ꞌLe nyɔ -yɔ seꞌa -bhlajrɛɛ ꞌbhle, ɔ -po ꞌɔ -bana ꞌpɛlʋ ꞌle ɔ ꞌke ɛ de! 37 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ɛ nʋꞌa na: ꞌꞌNyinynikpliꞌa nʋmʋ nyʋ -zrɛ ꞌnɔ ꞌꞌyi, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ moꞌo. Kɩn, ꞌan ꞌꞌkpidɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa a, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌye-e ꞌwlʋ -mʋ. 38 ꞌLe ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi, -bhlajrɩɩ ꞌsɔn ꞌka-a! ꞌLe ɔ na: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili!

*Zezii ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle Olivieeꞌa -gɔgɔ ꞌꞌkpi

(Matiee 26:36-46; Maakɩ 14:32-42)

39 -Gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌgwɛ-ɛ lilia ꞌꞌyi. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -ke ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌmu-o Olivieeꞌa -gɔgɔ ꞌꞌkpi. ꞌKa-a ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌꞌcɩcɩ. 40 ꞌLe ʋn ꞌye ꞌle nyni. Ʋn nyniꞌa ꞌle a, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: A bhade -Lagɔ li, ꞌle, -bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌdɩn amʋ ti, a -kaa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 41 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -tɛ ꞌnʋ-ʋ gbo -sɛ, ɔ ꞌye ꞌkolri glu po ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -kaa *-Lagɔ wɔn gbo: 42 ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌwɔn, -tɛ ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ -nɛɛ gbo! -Yɛ ꞌma-a -aꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ɛ -se ꞌan nɛ -ko.

[ 43 Ɔ -nɩ -kaa nʋnamʋ ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli tiꞌꞌsi, ɔ ꞌke ɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ po. 44 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɔ -pɔlʋ nʋꞌa -kaa, ɛ gbutaꞌo ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -Lagɔ wɔn gbo tenyɩ, ꞌle, zuꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌplu ꞌɔ ꞌꞌlru, ɛ kɔɔꞌɔ nymɔpʋpalɩ.] 45 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌgwɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌtroli le mu. Ɔ -ka mu a, ꞌgwlʋlinyniɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ ꞌmʋꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za. 46 ꞌLe ɔ na: -Ɩɩn! A-a ꞌmʋ-ae? A -sɔ ꞌmʋ a ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po, ꞌle, -bho *Sataan ꞌdɩn amʋ ti, a -kaa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

Nyʋ ꞌkpʋn-o *Zezii

(Matiee 26:47-56; Maakɩ 14:43-50; ꞌZaan 18:3-11)

47 Wlu ꞌꞌsri ꞌle *Zeziiꞌa wɔn ꞌmʋ ꞌle nyʋꞌa ꞌplan ꞌye ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌzɔꞌdaa. ꞌƆ -namʋ ꞌmnʋꞌa -lue, Zidaa, ꞌɩnnɔ -yʋ ꞌʋ -jeyi ʋn ꞌke Zezii kpʋn. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni-e Zezii li ɔ ꞌke ɔ -gble, 48 ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ, na: Zidaa, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, -ɩn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke gbɩgble ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ ꞌꞌyi-tɔ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ kpʋnꞌa? 49 -Gblee, lɛ-ɛ ꞌka zi, Zeziiꞌa -namʋ ꞌmnʋ ꞌye-e ꞌna li ꞌle ʋn na ɔ -bodɩ: -Aꞌba -Kɔyi, -a -ke nyʋ -nʋʋ vɔꞌɔ? 50 Tidedewlu ꞌmnɛ ꞌꞌsri ꞌle ꞌwa wɔn ꞌmʋ ꞌle ꞌwa -lue ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋyi -linaloku ꞌꞌlru cɛ. 51 ꞌLe Zezii na: Aꞌba nʋ -kaa -le! A ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti! A ꞌye li-ɔ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌtʋ-o ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔꞌɔ -loku li, ꞌle, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌjie ꞌye -gwɛ.

52 ꞌLe ɔ na *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaklɩgbɩ-e, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ -bodɩ: -Blajrɩɩ -ke gbatui a ꞌbhleꞌo, a-a yiꞌe ꞌɩnmʋ kpʋnnamʋ -ka nyɔ-ɔ yiꞌa ka ꞌgbokobhleyi kpʋnnamʋꞌa! 53 ꞌLe *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌɩn -gwleꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyʋ -tɔnamʋ, leedɩ a -see ꞌle ꞌɩnmʋ -kpʋn -nɩꞌa? A -gblee, ɛ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ a, ɛ -se ꞌꞌsɛ -ko. ꞌTraamʋꞌa -nɔɔ -yɛɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o a -ke *Sataanꞌa -nɛ. -Lagɔ ꞌꞌtayiꞌe amʋ ꞌꞌyiti a ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynikpli nʋ.

*ꞌPiɛlɩ depoꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi

(Matiee 26:57-58, 69-75; Maakɩ 14:53-54, 66-72; ꞌZaan 18:12-18, 25-27)

54 *Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle nyʋ ꞌmnʋ ꞌye ɔ kpʋn, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa ꞌꞌbhlegbo kpa. Ʋn -nɩ ꞌle munamʋ ꞌle *ꞌPiɛlɩ na ꞌnʋ ꞌbɩ -wɔɔ! 55 -Gblee, ꞌbho ꞌꞌbhlegbo ꞌmnɔ, nyʋ ꞌcɛ-ɛ ꞌbhoꞌa ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi nɛ ꞌꞌyi; ꞌle ʋn deꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔnli ti, ʋn-ʋ ꞌwʋtaꞌo. ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpa-a ꞌbho ꞌwa gwia ꞌmʋ, ɔ ꞌye ti-de ꞌle ɔ-ɔ ꞌwʋtaꞌo -lrɛɛ. 56 Ɔ -nɩ ꞌbho, ꞌle lbhʋnʋnynaakpʋ -lue ꞌye ɔ liꞌye, ʋn ꞌye ɔ ꞌyra kplokplo ꞌle ʋn na: Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, *Zeziiꞌa -nayi moꞌo. 57 ꞌLe ɔ na: -Gbaa! ꞌƖn se ɔ yibo.

58 Ʋn -deꞌa ꞌbho ti -daan a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -lue nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye -ɔ li, ꞌle ɔ na: -Ɩnmɔ -nɔɔ, Zeziiꞌa -namʋꞌa -lue -ɩn ꞌꞌduꞌo! Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na: -Gbaa, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩn -ko.

59 Ʋn -fɔꞌɔ -toope -lrɛɛ, ꞌle nyɔ -lrɔɔ na: -Ziadɩ moꞌo, ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, Zeziiꞌa -nayi ɔ ꞌꞌduꞌo. A ꞌye li-ɔ, ɔ-ɔ ꞌmo-o Galileekɔyi -lrɛɛ. 60 ꞌLe ɔ na: -Gba! ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩn se ɔ yibo. Dɩ a-a zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌɩn se ꞌɛ -lue komu yibo. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ -nɩ -wlunamʋ ꞌle -sʋʋn ꞌye zro. 61 -Gblee, -aꞌba -Kɔyi Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌka-a -bluu ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌyra. -Yrɔzaa! ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌgwlʋtipopo, ꞌle ɔ na: ꞌꞌWii! Wlu Zezii -za ꞌka ꞌmʋ, ɔ ꞌyeꞌa na: -Bhladɩ -sʋʋn -ka zro, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -antanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo, wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laaꞌa! 62 Ɔ popoꞌo-o wlu ꞌmnɛ ꞌgwlʋti, ꞌle ɔ ꞌye ꞌda, ɔ ꞌye ꞌꞌvi ngazeka.

ꞌꞌSroja ꞌkla-a *Zezii nyanɩ ꞌmʋ

(Matiee 26:67-68; Maakɩ 14:65)

63 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa *Zezii ꞌꞌyrili, ʋn-ʋ ꞌꞌsɛɛn nɔ-ɔꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌcɩsɛ nɔꞌo. 64 Ʋn ꞌsɔn -ɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ da, ʋn-ʋ nʋꞌo: Nyɔ-ɔ -poꞌa -aꞌa da a, ꞌꞌsi ɔ ꞌnynɩ! 65 Ʋn -nɩꞌa -kaa nʋnamʋ -bhla a, ʋn-ʋ ꞌzɔ -ɔ wluklɩgbɩ -bodɩ ꞌmʋ.

Nyʋ ꞌkpa-a *Zezii ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ wɔnyi

(Matiee 26:59-66; Maakɩ 14:55-64; ꞌZaan 18:19-24)

66 Zɔ zɩꞌa a, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌɔ gbayibomʋ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ, ʋn ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌtmʋʋꞌo-o nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌle ʋn na: A -ke *Zezii yi -laa -aꞌba wɔnyi! 67 Ʋn -ke ɔ yiꞌa a, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: -Ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ! ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn -zɩ ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a -see ꞌan wlu -ziadɩ ꞌla yi. 68 ꞌLe, -bho ꞌɩn dede amʋ ti a, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌda-po yi. 69 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌbho Wɔnkulagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ti-de -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. 70 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ʋn na: -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ɩn ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ -kɛ? ꞌLe ɔ na: Kɩn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. 71 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Wlu -ɛ ꞌkɔ ɔ kpʋn, -aꞌba ꞌbɛ ɛ ꞌtɔ ti -le! -Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ wlu ꞌbɔ!

23

Nyʋ ꞌkpa-a *Zezii *Pilaatɩ wɔnyi

(Matiee 27:1-2, 11-14; Maakɩ 15:1-5; ꞌZaan 18:28-38)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, nyʋ ꞌwee -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ -nyaku! ꞌle ʋn ꞌye *Zezii kpʋn, ꞌWlomɛɛyi -lue, -ɔ -kɔꞌɔ ꞌwa ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌla-a *Pilaatɩ, ʋn ꞌye ɔ ꞌɔ wɔnyi kpa. 2 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ʋn-ʋ kpa nɩ ꞌnɔ dɩ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, kpli ɔ -nɩꞌa -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ -tɔnamʋ, ɩ se ꞌꞌyrili-nmɔ. -Ka ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌa a, ꞌkla-a ꞌka-a: Ɔ na ꞌwa ꞌꞌpɛle lapoo, ꞌwa ꞌꞌnyɩ -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagba -le! Ɔ na ɔ-bɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌbhlʋkpayowli. 3 Ʋn gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle Pilaatɩ ꞌmnɔ ꞌye ɔ -kaa tidede: -Ɩnmɔ ꞌmo-o *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliꞌa? ꞌLe ɔ na: -Ka -ɩn ꞌlɛꞌɛ -laa ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ. 4 Ɔ ꞌwɔnꞌɔ Zeziiꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ꞌle ɔ na *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: ꞌꞌNyinynilɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌkɔ ɔ wlu ꞌꞌkpiticɛ ꞌle a ꞌkɔ ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn-ʋ ꞌku-o ꞌbho wɔn ti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Lɩ ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ ꞌnɔɔ *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpaꞌa klɛ ꞌꞌkpi, ꞌya ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn-ʋ ꞌkpɩkpɩaꞌo. ꞌLe Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle-e ɔ ꞌnyaaꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌnɔɔ nyni ꞌtraamʋ.

Nyʋ ꞌkpa-a *Zezii *Elɔɔdɩ wɔnyi

6 -Gblee, Pilaatɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede: Nyɔ -nɔɔ, Galileekɔyi ɔ ꞌꞌduꞌa? 7 ꞌLe ʋn na: Kɩn, ꞌbhlʋkpa *Elɔɔdɩ -kɔꞌɔ, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. Ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ti, Elɔɔdɩꞌa ꞌꞌbhuo -nɩꞌe-e Zelizalɛɛmʋ: ꞌɛ dɩ *Pilaatɩ ꞌtmʋʋꞌo ꞌɔ ꞌꞌsroja, ʋn ꞌye *Zezii ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌle ꞌɔ wɔnyi kpa. 8 Ʋn -ke ɔ mu ꞌɔ gbo a, ꞌɔ ꞌgwlʋ ꞌwɔn-oꞌo ɔ ꞌke Zezii liꞌye, -ɛkedɩmaa, ɔ-ɔ ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌybhaꞌo see ɔ ꞌke ɔ yibo. Ɔ-ɔ popo-o ꞌgwlʋti na ɔ-ɔ ꞌye ꞌkɩ-ɩ *wɔnkulɛ -lue -nʋ -mʋ. 9 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ dede ꞌnɔ-ɔ dɩꞌa -dadudu ti ꞌle ɔ -see ɔ ꞌꞌdapo. 10 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌɔ gbayibomʋ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ. ꞌƖnnʋ ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩ ꞌꞌkpi tenyɩ. 11 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Elɔɔdɩ -ke ꞌꞌsroja nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn-o Zezii ꞌmʋnyɛka ꞌle ʋn-ʋ ꞌcɩsɛ nɔꞌo. Ʋn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ʋn -pa ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ɔ Pilaatɩ wɔnyi le kpa. 12 -Gblee, Pilaatɩ -ke Elɔɔdɩ -nɩ ꞌsɔn ꞌnyɩnyɛ ꞌko ꞌmʋ-ɛ. Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o ʋn -ybhɛ -nɩꞌo.

*Pilaatɩ ꞌcɛ-ɛ *Zezii wlu ꞌꞌkpiti ɔ ꞌke ꞌmɛ

(Matiee 27:15-26; Maakɩ 15:6-15; ꞌZaan 18:19–19:16)

13 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Pilaatɩ ꞌla-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -lrʋʋ, 14 ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: A -ke nyɔ -nɔɔ yiꞌa ꞌɩnmʋ gbo, a na, kpli ɔ -nɩꞌa aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ -tɔnamʋ, ɩ se ꞌꞌyrili-nmɔ. A ꞌye li-ɔ, ꞌbho aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn dede -nɩ ꞌnɔ ti. ꞌꞌNyinynilɛ, -ɛ -ke dɩ a-a kpɔ ꞌɔ ꞌꞌyi a, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. 15 ꞌꞌNyinynilɛ ɔ nʋꞌa a, *Elɔɔdɩ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -see ɛ ꞌye. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ -yɔ ꞌɔ ꞌnɔɔ -amʋ gbo -lrɛɛ. A -gblee, ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, ꞌꞌnyinynilɛ, -ɛ -ke dɩ ɔ ꞌka ꞌmɛ ɛ, ɔ -see ꞌɛ -lue komu nʋ. 16 ꞌƖn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɔ nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌsɛɛn ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi. [ 17 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle zʋɩnꞌa klɛ ꞌli, -bho ꞌZuifʋꞌa *ꞌPaakɩgɔklagba nyni a, Pilaatɩ-ɩ ꞌꞌsii-e -jiekɔyi -lue ti. Nyɔ -yɔ ʋn ꞌybhaꞌa, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiiꞌe ti.]

18 ꞌƐ kamʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌkpaꞌa ꞌbho, ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Aꞌa ꞌꞌsii *Zezii -nɔɔ ti -le! Balabaasɩ -ɩn ꞌke tiꞌꞌsii. 19 -Gblee, ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɔ-bɔ Balabaasɩ ꞌkpa-a ꞌbhlʋkpaꞌa -kɔyiꞌa nyʋ tʋ gbo. Ɔ ꞌlbha-a ꞌwa -lue ɔ ꞌye ꞌmɛ. ꞌƐ dɩ ʋn po ꞌɔ -jie ꞌmʋ. 20 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Pilaatɩ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke Zezii tiꞌꞌsii. ꞌƐ dɩ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌꞌluoꞌo wlu ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ. 21 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ʋn-ʋ ꞌkpa-a ꞌbho ʋn-ʋ ꞌꞌwɔ nɩꞌe -dalue ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ, -ɔ -ke -mɛ-ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ!

22 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo wluꞌa kpɛ tannɛ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa ꞌcɛ yɛɛ -ke ꞌꞌbhuo ɔ nʋꞌa? ꞌꞌNyinynilɛ, -ɛ -ke dɩ nyʋ ꞌkɔ ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌka ꞌmɛ ɛ, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. ꞌƖn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɔ nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌsɛɛn ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi. 23-24 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌye -dalue ꞌꞌwɔ -nɩ tenyɩ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho tu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ, -ɔ -ke -mɛ-ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ! ꞌLe ꞌwa wlu ꞌmnɛꞌɛ dɩ, ɔ ꞌwɔnꞌo, Zezii ʋn ꞌꞌsriiꞌa, ɔ ꞌke ʋ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ. 25 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnyniꞌa dɩ, Balabaasɩ -yɔ kpa ꞌka nyʋ tʋ gbo ꞌle -ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ɔ ꞌlbhaꞌa ꞌꞌku a, ꞌle ꞌya dɩ ʋn ꞌye ꞌɔ -jie ꞌmʋ po a, ꞌɩnnɔ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌle ɔ ꞌye ɔ tiꞌꞌsii. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ ꞌꞌnyɩ -ʋ Zezii -mnɔɔ -jeyi, lɛ ʋn ꞌybhaꞌa, ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌlrulinʋ.

Nyʋ ꞌkɔ-ɔ *Zezii ꞌbho tu ꞌꞌyri

(Matiee 27:32-44; Maakɩ 15:21-32; ꞌZaan 19:17-27)

26 *Pilaatɩ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ *Zezii -jeyi a, ʋn -ke ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ muꞌo ʋn ꞌke ɔ tu ꞌꞌyri kɔ. Ʋn -ke ɔ -nɩ munamʋ ꞌle ʋn -ke nyɔ -lue ꞌye ꞌgbʋʋ. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ -sɔꞌɔ-ɔ -kpaa ꞌmʋ; ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Simɔɔ. -Gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Silɛɛnɩ, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌsroja kpʋnꞌo -glaka, ɔ ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌyrilbhaatu ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌke ɛ ꞌbhle ꞌle ꞌɔ lemʋ.

27 Nyʋꞌa -dadudu -ke ɔ -naꞌo. ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌnynʋkpakpɩꞌa -dadudu-u -nɩꞌe ꞌle, ꞌɩnnʋ ꞌꞌviꞌo ꞌɔ dɩ tenyɩ. 28 -Gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌle ʋ gbo ꞌle ɔ na: Zelizalɛɛmʋnynʋkpakpɩ-a, aꞌba ꞌꞌvi ꞌan dɩ -le! A ꞌꞌvi aꞌba ꞌꞌbhi -ke aꞌba ꞌꞌyreetɩꞌa dɩ! 29 A ꞌye li-ɔ, -nɔɔ -lue -nɩꞌe-e nyninamʋ, ꞌbho-o nyʋ ꞌye -nʋ mʋ, na, ꞌꞌkukunynʋkpakpɩ-e, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -seeꞌa ꞌꞌyu ꞌwlʋ -ke -yʋ seꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌkpiꞌbhle, ʋn ꞌwa-a ti. 30 ꞌBho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o nyʋ-ʋ ꞌye tiꞌbɔ -nɩ mʋ trɩ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi tiꞌga, ʋn ꞌke ꞌmɛ ꞌle -gɔgɔ ꞌke -wɛ, ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌyi-ka. 31 A -gblee, ꞌɩnmɔ kɔɔꞌɔ tuyalɩ -ɔ seꞌa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ, -bho ʋn -ka -kaa ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ-ʋ kla, ꞌle, a-bee-e kɔɔꞌɔ lolotu -ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, koo aꞌba nɛ ꞌke ꞌmʋ-nɩꞌa?

32 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋn -ke ɔ -nɩꞌa munamʋ, ꞌꞌsroja ꞌgbaa ꞌnɔ-ɔ ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn, ʋn ꞌke ʋ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ -lrɛɛ, ʋn ꞌke ꞌmɛ. 33 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e ꞌbho -da -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌlrukpaan. Ʋn nyniꞌa ꞌbho a, ꞌle ʋn ꞌye Zezii ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ. Ʋn ꞌkɔ-ɔ ʋ-bʋ ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌbho tui -lrɩɩ ꞌꞌyri -lrɛɛ. -Lue -nɩ ꞌɔ -linasʋ gbo ꞌle -lrɔɔ -nɩꞌe ꞌɔ kɩmnasʋ gbo. 34 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌɩnmʋ dɩ -nɩɩ ꞌꞌlruli, ꞌbhɔ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -ɛkedɩmaa, lɛ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ʋn se ɛ yibo.

Ɔ -nɩꞌa -kaa bhadenamʋ, ʋ-bee -mnʋʋ, ʋn-ʋ ꞌpo-o ꞌɔ -banɩ -nɩgbɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɩ ꞌgble. 35 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn -deꞌe ꞌbho-o ꞌwa ꞌꞌtroli ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌyraꞌo. ꞌLe ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ drɩ ꞌnɔ ꞌnynɩ, ʋn-ʋ nʋꞌo: Ɔ ꞌpʋʋnꞌo-o nyʋꞌa -dadudu. -Bho ɔ ꞌꞌdu *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -ziaka, ɔ ꞌpʋʋn ꞌɔ ꞌꞌbhuo! 36 ꞌꞌSroja nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ʋn-ʋ ꞌcɩsɛ nɔꞌo -lrɛɛ, ꞌle ʋn ꞌye tuꞌa ꞌꞌklɛɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɛ -fuuꞌa -tuto ꞌꞌyi tisɩsan, ʋn ꞌye ɛ -geponmɔ kɔ ꞌsma, ʋn ꞌye ɔ linyni ꞌle ʋn ꞌye ɛ ɔ ꞌꞌyi-tɔ, ɔ ꞌke -fuu ꞌmnɛ ꞌmʋꞌnyɔ, ɔ ꞌke ꞌna. 37 ꞌLe ʋn na: -Bho -ɩn ꞌꞌdu *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, ꞌpʋʋn -aꞌa ꞌꞌbhuo! 38 -Gblee, tu -ke ꞌꞌyri ʋn kɔ ꞌɔ ɔ, wlu -nɩɩ, ꞌɩnnɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌlru gbo: ꞌƖnnɔɔnɔ ꞌmo-o ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli.

39 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn, ʋn kɔꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri a, ꞌwa -lue nʋꞌa -kaa, ɔ-ɔ ꞌdrɩ-e Zezii ꞌnynɩ ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: -Ɛɛɛ! -Ɩnmɔ -nɔɔ, -ɩn -see, -ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, nʋ? ꞌƐ dɩ ꞌpʋʋn -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌle -ɩn ꞌke -amʋ ꞌpʋʋn -lrɛɛ! 40 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa -lue -yɔ -nɩꞌa ꞌbho, ɔ -wlu ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ na: -Ɩn -ke ɔ -nɩꞌa ꞌkle -lue ꞌyenamʋ a, -aꞌa ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ, ꞌmaae? 41 -Abʋ a, ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ -nɛɛ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ -amʋ ꞌꞌyiti, -ɛkedɩmaa, -aꞌba kpli -a nʋꞌa a, ꞌya ꞌꞌlru ꞌꞌyi moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ-bɔ nyɔ -yɔɔ, ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩꞌa -lue komu nʋ. 42 Ɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, ꞌle ɔ na: Zezii, -bho -ɩn yi le -ɩn ꞌke nyʋ -kɔ ɔ, -aꞌa ꞌmate ꞌan dɩ -leꞌꞌa! 43 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩannamʋꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌbho ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌɩn -ke -a ꞌye ti-de mʋ ꞌle yaku ꞌli.

*Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ

(Matiee 27:45-56; Maakɩ 15:33-41; ꞌZaan 19:28-30)

44 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌyrʋ -nɩ ꞌꞌduu ꞌmʋ, ꞌle -kuyre ꞌye ꞌle ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌwee ꞌꞌkpi kpʋn, ɛ ꞌye ꞌꞌjiazɔyrʋklagba(ꞌa ꞌꞌyri tan) ꞌꞌkpi bhla. 45 -Gblee, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli, -da -lue-e -nɩꞌe ꞌle, nyɔꞌɔ pa ꞌle, ꞌꞌyriɛklagba -lue-e bezeꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌꞌzizeꞌe ꞌle ꞌꞌyi. Ɛ-bɛ ꞌꞌyriɛ ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ꞌɛ gwia ꞌmʋ -waꞌa ꞌmʋ-ɛ -bhaoo!, 46 ꞌle Zezii ꞌye ꞌꞌwɔ tenyɩ ꞌle ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ ꞌan -zuzu -jeyi. Ɔ poꞌa wlu ti ꞌꞌsɛɛ, ꞌɔ -fɩfɛ -cɛꞌɛ ꞌbho-ɛ.

47 ꞌꞌSrojaꞌa -klagba-a -nɩꞌa ꞌbho, -ka Zezii ꞌꞌwɔꞌɔ, ꞌɔ -fɩfɛ ꞌyeꞌa ꞌbho -cɛ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na: -Ziadɩ moꞌo, ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. 48 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌgbu-o ti ʋn ꞌye ꞌbho ꞌbɩ tiyenamʋ yi. Ʋn ꞌyeꞌa lɛ-ɛ ziꞌa li a, ʋn ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌꞌyiti ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌbhli le mu. Ʋn -nɩ le munamʋ, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnʋ-ʋ liꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌbhɔtɔꞌɔ ꞌwa ꞌbɛtɩ. 49 Zeziiꞌa bha ꞌwee -nɩꞌe ꞌbho-ɛ -lrɛɛ. ꞌNynʋkpakpɩ-ɩ -ke ɔ-ɔ naꞌa, -ʋ -ke ɔ -sɔꞌɔ Galilee ꞌle ʋn ꞌyeꞌa Zelizalɛɛmʋ yi, ʋn -nɩꞌe-e ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. ꞌWa klɛ ꞌꞌtɔɔꞌɔ-ɔ gbɔ ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌle.

*ꞌZɩzɛɛfʋ nmazeꞌe-e *Zezii ti

(Matiee 27:57-61; Maakɩ 15:42-47; ꞌZaan 19:38-42)

50-51 -Gblee, nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o *ꞌZɩzɛɛfʋ. -Gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alimatee, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. Ɔ-ɔ ꞌmo-o *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔklagba -lue. ꞌƆ dɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. -Ka -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ, ɔ deꞌe ꞌna-a ꞌꞌgwli ꞌle ɔ-ɔ fuo ꞌnɛ wɔn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, kpli ꞌɔ -Bozuifʋꞌa -klɩgbɩ nʋꞌa a, ɩ -see ɔ ꞌtʋ nʋ. 52 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ muꞌo *Pilaatɩ gbo, ɔ ꞌye ɔ ꞌbho -yɛ, ꞌle ɔ na ɔ -bodɩ: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌke *Zeziiꞌa ꞌꞌkuꞌa dɩ mu, ꞌɩn ꞌke ɛ tinmaze. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌwɔn. 53 Pilaatɩ ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ, ɔ ꞌbhleꞌe -jiji, -da Zeziiꞌa ꞌꞌku -sieꞌa, ɔ ꞌye ꞌbho mu ꞌle ɔ ꞌye ɛ tu ꞌꞌyri -za. Ɔ ꞌka mu, ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌyriɛplu -lue. ꞌƖnnɛ ʋn ꞌfɩfɩan ꞌnɔ li, ꞌle, zoko ʋn cɛꞌɛ ꞌle trɩ ꞌli, -ka -buduyu, -ɛ -ke ꞌlimʋ ʋn -seeꞌa -bhla nyɔ tinmaze ke, ʋn ꞌye ɔ ꞌle ꞌꞌdu, ʋn ꞌye sʋkpʋmuaklagba -lue tiklikpe ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌbho ꞌɛ wɔnyi -te.

54 -Gblee, ɔ nmaze ꞌnɔ-ɔ ti -susueyi, -ɛkedɩmaa, zɔ-ɔ ꞌyeꞌa -zɩ mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa lifɔzɔ. ꞌƐ dɩ nyʋ ꞌwee -nɩꞌe ꞌwa lɩ nmazenamʋ.

55 Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ -ke Zezii -sɔ ꞌka Galilee ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ -ke ꞌZɩzɛɛfʋ muꞌo ꞌle, ꞌle ʋn ꞌye ɛ-bɛ zoko ꞌmnɛ ya-gbʋ, ꞌle, -da ꞌꞌku ꞌpɛꞌɛ ti a, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌꞌyri tiꞌꞌduu. 56 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ʋn ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ le. Ʋn nyniꞌa a, ʋn ꞌde-e ꞌcnɩ-ɩ poꞌa ngnɛzɛgɛ, ʋn ꞌke ɩ Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌꞌlruꞌwla, ɛ -kaa ꞌzɔn -susueyi. -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌwa gba ꞌli, nyɔꞌɔ nʋ lbhʋ ꞌbho ꞌwa lifɔzɔꞌɔ zɔ, ꞌɛ dɩ ʋn -fɔꞌɔ li.

24

*Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu

(Matiee 28:1-10; Maakɩ 16:1-8; ꞌZaan 20:1-10)

1 Zɔ-ɔ kɔꞌɔ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌꞌyi, ꞌɛ zɔbhibhi ꞌmʋ, ꞌle ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌcnɩ ʋn deꞌa, ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn -ke ɩ ꞌye ꞌle *Zeziiꞌa zokoꞌa da le mu, ʋn ꞌye ꞌle nyni. 2 Ʋn nyniꞌa ꞌle a, ʋn popoꞌo-o ꞌbho ꞌɛ wɔnyi, sʋkpʋ ꞌmnɛ -sɔꞌɔ-ɔ -gwlii ꞌmʋ. Ɛ -deꞌe ꞌbho-o ꞌꞌsetida ti. 3 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌpa-a ꞌle zoko ꞌmnɛ ꞌli, ʋn ꞌye -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌku tiꞌbɔ. Ʋn ꞌbɛ ꞌɛ ti a, ʋn -see ɛ ꞌye. 4 -Gblee, ʋn -nɩ tiwenamʋ, ꞌle, nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa -banɩplu nʋꞌa ꞌꞌwleewle ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌdaa. 5 Ʋn nʋꞌa -kaa, -sɩanyɩ kpʋn-oꞌo tenyɩ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌjri. ꞌLe ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ na ʋ -bodɩ: Leedɩ, nyɔ -yɔ -nɩꞌa ti, ꞌle a-a ꞌbɔ -nɩ ꞌnɔ nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌꞌklumʋ tiꞌa? 6 -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu, ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ɔ se ꞌnɔɔ -nɩ. -Da a -ke ɔ -nɩꞌa Galilee, wlu ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, a popo nɛ ꞌgwlʋti! 7 Ɔ na ɔ-bɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ nyʋ ꞌke ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌke ɔ nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌle, -bho ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ, -Lagɔ ꞌke ɔ glu -za ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ.

8 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌbho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o ʋn popo -nɩꞌe Zeziiꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌgwlʋti. 9 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -sɔꞌɔ ꞌle-e zokogwlii ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋ le mu. Ʋn nyniꞌa a, ꞌle lɩꞌa klɛ-ɛ ziꞌa, *Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyʋɛ -lue -ke nyʋ -lrʋʋ, ʋn ꞌye ʋ ɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. 10 -Gblee, ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ muꞌa ꞌle a, ꞌwa tɔlʋꞌa ꞌnynɩ ꞌka-a: Madalaaꞌa *Malii-e, ꞌZaanɩ -ke Zaakɩꞌa ꞌlotʋ *Malii. Ʋ-bee -mnʋʋ, ꞌnynʋkpakpɩ -lrʋʋ -ke ʋn -naꞌa a, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ʋn -zɩ ꞌɩ-ɩ *Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ -bodɩ ꞌmʋ -lrɛɛ. 11 Ʋn ꞌtmʋʋ ꞌnʋ -kaa a, ʋn-ʋ popo-o ꞌgwlʋti na bhubhuyitiꞌa dɩ moꞌo. ꞌƐ kamʋ ʋn -see ꞌwa wlu ꞌꞌgwlide. [ 12 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *ꞌPiɛlɩ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle zokogwlii ꞌmʋ -vuka kpa. Ɔ nyniꞌa ꞌle a, ɔ ꞌꞌjri-e ꞌꞌyiti, ɔ ꞌye ꞌle ɛ-bɛ zoko ꞌli popo, ɔ ꞌye ꞌꞌkuꞌa ꞌꞌyriɛpluꞌa ꞌꞌsɛ liꞌye. ꞌƐ wɔn mɔ ꞌɔ ti, ꞌle, -da ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌbho le mu.]

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌsɔn ꞌꞌyi

(Maakɩ 16:12-13)

13 Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti, *Zeziiꞌa -namʋ ꞌsɔn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn-ʋ muꞌo -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Emayisɩ. -Jolʋ ꞌwlʋꞌa Zelizalɛɛmʋ, -ɛ muꞌa gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɛ -jri-ɛꞌɛ-ɛ bhʋ ꞌmʋ. 14 Ʋn -nɩ ꞌle mumamʋ, ꞌle, lɩꞌa klɛ-ɛ ziꞌa -laa, ʋn-ʋ zaꞌa ꞌya dɩ ꞌmʋ. 15 -Gblee, ʋn -nɩ ɩ -kaa ꞌmʋzanamʋ ꞌle *Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌye ʋ ꞌꞌkpi bhla, ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ naꞌa bhʋ ꞌmʋ. 16 Ʋn-ʋ ꞌye -ɔ li, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa ꞌkpɩꞌa limɛɛɛ -ke ꞌwa -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikmuɛꞌɛ dɩ, ꞌwa yibo ꞌnɔ ꞌꞌyi. 17 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa tidede: Leedɩ, a -nɩ ꞌsɔn, a-a zaꞌa ꞌmʋꞌa? Ʋn nʋꞌa -kaa, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnʋ-ʋ li, ꞌle ʋn ꞌye ti-nyna. 18 Ʋn -nɩ ꞌsɔn, ꞌwa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kleopasɩ, ɔ na: Dɩ-ɩ ziꞌa ꞌwɩ -nɩɩ ꞌmʋ, -ɩn -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌꞌlemnɩɩ -ɩnmɔ -nɩꞌe Zelizalɛɛmʋ, -ɔ se ɩ yiboꞌꞌa! 19 ꞌLe ɔ na: Leedɩ ziꞌa? ꞌLe ʋn na: Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi, ꞌle wɔnkuɛ ꞌmʋ ɔ-ɔ wlu nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ nʋ nɩꞌe lɩ. -Lagɔ -ke nyʋ ꞌwee yiboꞌo-o -ka ɔ kuꞌa wɔn. 20 -Aꞌba *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke -aꞌba -klɩgbɩ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowli *Pilaatɩ -jeyi ɔ ꞌke ɔ wlu ꞌꞌkpiticɛ ꞌle nyʋ ꞌke ɔ nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ. 21 -Abʋ na ꞌkɩ, ꞌɩnnɔ yiꞌo ɔ ꞌke *Izrayɛɛlɩkɔmʋ zetie. -Gblee, ʋn -kɔɔɔ ɔ ꞌlbha a, ꞌɛ ꞌwɩ tanzɔ ꞌka-a! 22-23 -Waa! -Zɩanꞌa -drumasrɩn, -a-bʋ *Zeziiꞌa -namʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌnynʋkpakpɩ, ꞌɩnnʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ muꞌo ꞌɔ zokoꞌa da. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌku ti ꞌle zoko ꞌli, ʋn -see ɛ ꞌye. ꞌƖnnʋ yiꞌo, -ʋ maꞌa -amʋ wɔnti. Ʋn na ʋn muꞌa ꞌle a, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌdaaꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnʋ ꞌtmʋʋ ꞌnʋ na, -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu, ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. 24 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ ꞌmu-o ꞌle ꞌbɩ tiyenamʋ. -Ka ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ. Ʋ-bee -mnʋʋ -see ɔ liꞌye -lrɛɛ. 25 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Nɩamʋ-a! Dɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌɩnnɩ a -see -ziadɩ ꞌlaꞌa! 26 Ɔ-bɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, a se yibo na, ɔ ꞌke -kaa ꞌkle ꞌye -antanyɩ-ɔ, ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ moꞌo? 27 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho, ꞌle, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ɩ ꞌnyaaꞌa ꞌle ꞌꞌbɔgʋ *Moyiizɩ ꞌcnɩꞌa, -ɩ nyniꞌa ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌcnɩꞌa, ɔ ꞌye ɩ gbo -pa, ɔ ꞌye ɩ gbɔzɩza.

28 Ʋn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, Emayisɩ ʋ-bʋ Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa munamʋ, ʋn ꞌnyni -ɛ li. Nyɔ -ke ʋn-ʋ naꞌa bhʋ ꞌmʋ, ʋn -gbʋ ꞌnɔ ya a, -ka nyɔ-ɔ muꞌa gbotɛda, ꞌka-a ɔ -nɩꞌo, 29 ꞌle ʋn ꞌye ɔ -jeyi -za ꞌle ʋn na ɔ -bodɩ: Glu -nɩꞌe-e gwɛnamʋ. ꞌƐ dɩ ꞌpɛ ti! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌwɔn. Ɔ ꞌwɔnꞌɔ ɔ, ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌbhlibhlegbo mu. 30 -Nɔɔtoope ziꞌa a, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho, ʋn ꞌke li. Ɔ-bɔ ꞌwa ꞌlɩkpayi nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye -Lagɔ ꞌsɛɛ po ꞌɛ dɩ, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌye ɛ ʋ ꞌꞌnyɩ. 31 -Gblee, ꞌbho ꞌmnɔ ꞌbho-o ꞌwa -naagɩ kati -nɩꞌe wɔn, -yrɔzaa! ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyiyibo. Ɔ nʋꞌa -kaa, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, foo! ɔ ꞌꞌma-aꞌo. 32 ꞌLe ʋn ꞌye -kaa ꞌꞌyiꞌlɩlɛ: ꞌꞌWii! Zezii maꞌa dɩ, -a -ke ɔ -nɩꞌa -wlunamʋ, ꞌle, dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɔ -nɩ ꞌɩ ꞌmʋzanamʋ, ꞌbʋbʋa ꞌye -kaa -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyiꞌa!

33 Ʋn gwɛꞌɛ lilia ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ʋn ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti, ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋ le mu. Ʋn nyniꞌa ꞌbho a, ꞌbho-o ʋn -yɛꞌɛ Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyʋɛ -lue -ke nyʋ -lrʋʋ. 34 ꞌƖnnʋ ꞌtmʋʋ nʋꞌo: -Ziaka, -Lagɔ -zaꞌa-a -aꞌba -Kɔyi Zezii glu ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ! Ɔ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo Simɔɔ ꞌꞌyi. 35 Ʋ-bee -mnʋʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho, dɩ-ɩ ziꞌa ꞌle Emayisɩꞌa -jeyi-e, -da ʋn yibo -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌyi -ke ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌgblenamʋ, ʋn ꞌye ɩ gbo -pa, ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ-za.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi

(Matiee 28:16-20; Maakɩ 16:14-18; ꞌZaan 20:19-23; Kpli 1:6-8)

36 Ʋn -nɩ -kaa ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋzanamʋ ꞌle Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌye ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌdaa, ꞌle ɔ na: A ꞌye -pɔlʋꞌa bhlubhlua! 37 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ʋbʋ na ꞌkɩ ʋn ꞌye-e ꞌꞌkuzuzu. ꞌƐ dɩ ʋn paꞌa -kpekpe ꞌmʋ ꞌwee -sɩanyɩꞌa dɩ. 38 ꞌLe ɔ na: Lee -sɩanyɩ ꞌlbha amʋꞌa? Leedɩ a-a ꞌkabhaꞌa? 39 ꞌꞌJieꞌa fanɩ -nɩꞌa ꞌan -bhopɩ -ke ꞌan -kʋtɩgwlʋ, a -gbʋ nɩ ya! ꞌƖnmɔ moꞌo -ziaka. ꞌꞌKuzuzu se ku ꞌbhle. ꞌƐ dɩ a ꞌtʋ ꞌɩnmʋ li, ꞌle a ꞌke yibo na ꞌɩn -se ꞌꞌkuzuzu -ko! [ 40 Ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ bhɩ -ke -kʋtɩ ꞌꞌyi-tɔ. 41 Ʋn nʋꞌa -kaa, ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi ꞌʋ ꞌmʋ-ɛ ꞌle -tɔɔ ꞌꞌmaa nʋꞌo, ꞌɛ kamʋ, dɩ ɔ-ɔ zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ʋn -see ɩ -ziadɩ ꞌla. ꞌLe ɔ na: A ꞌbhle -laa lililɛ gbɛ ꞌnɩ?] 42 ꞌLe ʋn na: Kɩn, zmi -a laꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌka-a, kpʋn ɛ! 43 ꞌLe ɔ ꞌye ɛ kpʋn, ɔ ꞌye ɛ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyigbeyi -li -nɩ, 44 ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: -Da ꞌɩn -ke a-a naꞌa -bɛnyɩ, dɩ ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌa amʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌAn ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ *Moyiizɩ -ke ꞌwa -lrʋʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ moꞌo, ꞌle ꞌya lɛtu ꞌye ꞌtraamʋ zi. 45 ꞌBho ꞌmnɔ ꞌbho-o ɔ -flɔ -nɩꞌe ꞌwa -naagɩ wɔn, ꞌle, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, 46 ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ, na: Ɩ-bɩ wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ. -Bho ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ ꞌle -Lagɔ ꞌke ɔ glu -za, ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. 47 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌle nyʋ ꞌke -daa Zelizalɛɛmʋ ꞌnyaa ꞌle ʋn ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi mu, ʋn ꞌke ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ nyʋ -lrʋʋ ꞌtmʋʋ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti. ꞌꞌLemnɩɩ -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. 48 Ɩ-bɩ lɩ-ɩ ziꞌa -laa, a ꞌye-e ꞌya daꞌa dɩ, a-bʋ ꞌke ꞌya ꞌꞌdɩ -za. 49 A ꞌye li-ɔ, ꞌbho ꞌmna-aꞌa damʋ, ꞌjɛ ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌꞌduꞌa amʋ wɔn ꞌmʋti a, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ -jeyi -po mʋ. A-bee -mnʋʋ -lrɛɛ, a -de -laa -gwlɔ -nɛɛ ꞌmʋ ti, ꞌle, zɔ -ke ꞌli ɔ-bɔ *-Lagɔꞌɔ Wɔnkuzuzu ꞌmnɔ ꞌka amʋ ꞌꞌkpiꞌdree, ɛ ꞌke nyni.

*Zezii ꞌmu-o ꞌɔ -tɩta -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli

(Maakɩ 16:19-20; Kpli 1:9-11)

50 Ɩ ziꞌa -kaa, *Zezii ꞌꞌluoꞌo-o *ꞌɔ -namʋ ꞌmʋ, ɔ -ke ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋ ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye Bɛtanii -bhoga -mu -nɩ. ꞌLe ꞌmnɔ, ꞌle-e ɔ -tɔ -nɩꞌe sʋɩ yayi ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌniti-wʋnna. 51 -Gblee, ɔ -nɩ ꞌʋ ꞌꞌnitiwʋnnanamʋ, -Lagɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye ɔ ꞌle yaku ꞌli ꞌla, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌmʋ-sɔ, pee! ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. 52 Ʋ-bee -mnʋʋ a, ꞌbʋbʋaklagba-a ꞌꞌyi ꞌʋ ꞌmʋ, ʋn -nɩ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyibhɛɛnamʋ ꞌle ʋn ꞌye gwlɔ ꞌmʋ le mu. 53 Ʋn nyniꞌa a, ʋn-ʋ ꞌgbʋʋ-o ꞌꞌlru -wlɛɛwlɛɛ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

ꞌZaan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌZAAN -zaꞌa ꞌmʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

-Ka Matiee-e, Maakɩ -ke Luukɩ-ɩ zaꞌa Zeziiꞌa tinɩɛ -ke ꞌɔ -tɔtɔlɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌZaan-a nʋꞌo -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, dɩ -lrɩɩ-ɩ seꞌa ꞌle ʋ-beeꞌa ꞌmʋzadɩ ꞌmʋ -nɩ a, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ triꞌe ꞌZeziiꞌa -tɔtɔlɩ -jiɛ ꞌꞌkpiti, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti, -ka Zezii ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, nyʋ ꞌke ꞌna yibo, ꞌle, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, ʋn ꞌke ɛ ꞌye.

1

*Zezii ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wlu

1 -Bɛnyɩ, -da -Lagɔ ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya a, ꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii *Kliisɩ ꞌma-a ꞌɔ wlu, ɔ -nɩꞌe-e ti see. Ɔbɔ ꞌmnɔ -ke -Lagɔ-ɔ na-oꞌo ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi, ꞌle, -ka -Lagɔ -nɩꞌa, ɔ -nɩꞌe -kaa. 2 A -gblee, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn-ʋ na-oꞌo ꞌle ʋn ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 3 Lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ ꞌka ti-ya, -ɛ -see ꞌɔ ꞌmʋ -zi -nɩ, ɛ se -nɩ. ꞌLe ɔ ꞌmʋ ɔ -nʋ -nɩꞌe lɩ ꞌwee lɛ. 4 ꞌƖnnɔ ꞌbhleꞌe tinɩɛzɛgɛ ꞌle ɔ-ɔ yaꞌa zɔ ꞌle nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ. 5 ꞌƆ kpli kɔɔꞌɔ-ɔ zɔ. ꞌꞌNyinynidɩꞌa nʋmʋꞌa nɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -kuyre. -Ka zɔ-ɔ vlanꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌɔ dɩ -nɩꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋꞌa -dadudu-u kɔɔꞌɔ -kuyre ꞌmnɛ, ʋn -see ɔ tiꞌbɔ.

6 Zɔ -lue ꞌzɔ, -Lagɔ ꞌlbho-o ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ nyɔ -lue. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o *ꞌZaan Batiisɩ. 7 Ɔ yi-oꞌo, ꞌle, nyɔ-ɔ yaꞌa zɔ ꞌle nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za. Ɔ yi-oꞌo ꞌle ꞌɔ wluꞌa ꞌsana ꞌmʋ nyʋ ꞌwee ꞌke nyɔ ꞌmnɔ ꞌꞌgwlide. 8 A ꞌye li-ɔ, ɔ-bɔ ꞌZaanꞌa ꞌꞌbhuo -se nyɔ ꞌmnɔ -ko. Ɔ yi-oꞌo ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za. 9 Zezii, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o nyɔ-ɔ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ yaꞌa zɔ ꞌle nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ -ziaka.

10 A -gblee, ɔ -nɩꞌe-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ see. ꞌLe ɔ ꞌmʋ -Lagɔ -zi -nɩꞌo, ɔ ꞌye lɩ ꞌwee ti-ya, ꞌle nyunyuꞌa -dadudu -see ɔ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke ɔ -kʋtɩ ꞌsɔn -kpʋn -nɩ. 11 Ɔ ꞌyi-e ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌbhlibhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle ꞌbhoꞌa nyʋꞌa -dadudu -see ɔ kpʋn -gli -lrɛɛke. 12 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, nyunyuꞌa tɔlʋ ꞌwɔɔn nɔ-oꞌo, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌgwlide, ꞌle ɔ ꞌye ʋ wɔn ꞌꞌkpiticɛ ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌdu. 13 A ꞌye li-ɔ, ʋn ꞌwlʋ-oꞌo -lreeka ꞌle -Lagɔ ꞌye ʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ. -Ka ꞌnynaakpʋ -ke nyukpasu-u ꞌwlʋꞌa nyɔ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌwa ꞌꞌyu a, ɛ -se ꞌka-a ʋn ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌnɩ -ko. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌbɔꞌɔ ti ɛ ꞌke -kaa ꞌmʋ-nɩ.

14 Zezii ꞌma-a -Lagɔꞌɔ wlu a, nyunyɔ ꞌmʋ ɔ -zi -nɩꞌo ꞌle ɔ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ -ke ꞌɔ -ziadɩ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi. Ɔ yiꞌa a, ɔ -gwleꞌe-e ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ -daan ꞌle ɔ ꞌye le mu. -Ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -a ꞌye-e ꞌna li. Ɛ-bɛ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmnɛ, ɔ-bɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌꞌnyɩ ɛꞌo. 15 ꞌZaan ꞌpo-o weze ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za, ɔ na: ꞌƆ ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye na: Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌan lemʋ. -Da ꞌɩn -seeꞌa ꞌwlʋ ke, ɔ -nɩꞌe-e ti see ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -zi. 16 -Ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn tenyɩ, -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌye -ɛ li. ꞌƐ dɩ ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌnitiwʋnnasʋ popoꞌo ꞌbɩ ꞌmʋ. 17 -Bɛnyɩ a, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Moyiizɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ *ꞌɔ gba ꞌꞌwe -tɔ. -Yɩ ꞌma-a ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ -ke ꞌɔ -ziadɩ, ɩ ꞌka -amʋ -yɛ ɛ, ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ɩ -zi -nɩꞌo. 18 -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, nyɔ -see -bhla -Lagɔ liꞌye ke. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue-e ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhuo -lrɛɛ ɛ, -ɔ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ a, ꞌɩnnɔ -tɔ ꞌnɩ -amʋ.

*ꞌZaan Batiisɩꞌa ꞌmʋzadɩ

19-20 *ꞌZaan-a *batizee-e nyʋ ꞌle ꞌꞌnigblʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zudɛɛn kɔ. Zɔ -lue ꞌzɔ, Zelizalɛɛmʋꞌa *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌlbho-o *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -ke *Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋtɔlʋ ꞌle ɔ gbo ꞌle ʋn ꞌye mu, ʋn ꞌye ɔ tidede: Yɔɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ gbaa ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌmna -se *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -ko! 21 ꞌLe ʋn na: ꞌLe yɔɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? ꞌLe ɔ na: -Gba! ꞌɩn -se ɔ -ko. ꞌLe ʋn na: -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi -ke dɩ *Moyiizɩ -zaꞌa ꞌmʋ see, -ɔ ꞌyeꞌa -yi mʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌa? ꞌLe ɔ na: -Gba! 22 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ ꞌtɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌLe nyɔ yɔɔ -ɩn ꞌꞌduꞌo ꞌtɔꞌɔ? Nyʋ-ʋ lbhoꞌa -amʋ, -a ꞌke ʋ -pɔlʋ ꞌꞌkpi zɩza moꞌo. ꞌƐ dɩ, -za -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ. 23 ꞌLe ɔ na: Nyɔ -lue -ke dɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see -ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, -ɔ poꞌa weze, -ɔ nʋꞌa:

A -za ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ nyanɩ. Aꞌba -Kɔyi -nɩꞌe-e yinamʋ,

ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnmɔ moꞌo! 24 A -gblee, nyʋ-ʋ muꞌa ꞌZaan gbo, nyʋꞌa ꞌplan ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Faliziɛɛn, ꞌwa nyʋtɔlʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. 25 ꞌƖnnʋ dede ꞌnɔ -kaa ti: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-e, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi *Elii -ke ꞌɔ -lue -lrɔɔ-ɔ ꞌka yi, -bho -ɩn -se ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌle, leedɩ -a batizeeꞌe ꞌtɔ nyʋꞌa? 26-27 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌꞌNi ꞌmna-a batizee nɩꞌe amʋ. Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌan lemʋ, ɔ-ɔ yi-oꞌo. Ɔ -nɩꞌe-e -laa aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle, lɛ ɔ ꞌꞌduꞌa a, a ꞌse ɛ yibo. ꞌƖn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgeyikpaankpɩanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu.

28 (A ꞌye li-ɔ, Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Bɛtanii, ꞌle Zudɛɛnꞌɛ ꞌyrʋꞌa ꞌwlʋnamʋꞌa ꞌfɔtɔ gbo, ꞌle-e ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ -zi -nɩꞌo.)

-Lagɔ -zaꞌa ꞌbho-o *Zezii ɔ ꞌke ꞌmɛ nyunyuꞌa dɩ.

(Matiee 3:1-12; Maakɩ 1:1-8; Luukɩ 3:1-18)

29 Zɔ zɩꞌa a, *ꞌZaan nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e *Zezii li, ɔ-ɔ ꞌyi -ɔ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na: A ꞌye li-ɔ, nyɔ -lue -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌbhlabhlɛgbuda ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌsraga ꞌmʋ -za mʋ, -ɔ -ke dɩ ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌka nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! 30 ꞌƆ ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye na: Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle ꞌan lemʋ. -Da ꞌɩn -seeꞌa ꞌwlʋ ke, ɔ -nɩꞌe-e ti see ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -zi. 31 A -gblee, nyɔ -yɔ ɔ ꞌka ꞌꞌdu, ꞌɩn se ɔ yibo. Ɛ -nɩꞌa kaa ꞌmʋ a, *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌke ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ nyanɩ -za ꞌle ʋn ꞌke ɔ yiboꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ *batizeeꞌe nyʋ. 32 ꞌLe, dɩ -lrɩɩ -ke -da ꞌZaan ꞌyeꞌa a, ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za gbaa! ꞌle ɔ na: ꞌƖn ꞌye-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu li, ɔ ꞌye yaku ꞌli ꞌwlʋ. -Ka ꞌgbɔlɩɛ -nɩꞌa -laa, ꞌka-a ɔ -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌye yi, ɔ ꞌye ꞌle ɔ ꞌmʋ -de. 33 ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa -naagɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ɔ ꞌꞌduꞌa, ꞌɩn se ɔ yibo. -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌke nyʋ batizee, ꞌɩnnɔ nʋꞌo na see: -A ꞌye-e -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu liꞌye -mʋ, ɔ ꞌke nyɔ -lue ꞌꞌkpiꞌdree ꞌle ɔ ꞌke ꞌle ɔ ꞌmʋ -de. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -a fuo ꞌka wɔn, ꞌɩnnɔ moꞌo, ꞌɩnnɔ ꞌye nyʋ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ -po mʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi. 34 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩnmɔ ꞌZaan ꞌye -ɛ -kaa liꞌa dɩ a, ꞌɛ kamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ gbaa -ka ɔ ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu.

*Zezii ꞌla-a *ꞌɔ -antanyɩnamʋ

35 Zɔ -lrɛɛ zɩꞌa a, *ꞌZaan -nɩꞌe-e -bhla Bɛtanii. Ɔ -ke ꞌɔ nyʋ ꞌsɔn -naꞌo. 36 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e *Zezii li, ɔ-ɔ zi-oꞌo, ꞌle ɔ na: A ꞌye li-ɔ, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌbhlabhlɛgbuda ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌsraga ꞌmʋ -za mʋ, -ɔ ꞌka ꞌmɛ nyunyuꞌa dɩ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! 37 ꞌZaanꞌa -namʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌkpa-a Zezii kli, ʋn -ke ɔ ꞌke -na. 38 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌꞌyiti, ɔ ꞌye ʋ liꞌye ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa tidede: Leelɛ -nɩꞌe ꞌbhoꞌa? ꞌLe ʋn na: Wlabii, doo -aꞌa ꞌꞌbhlegbo -nɩꞌa? (ꞌLe ꞌZuifʋꞌa wlu ꞌmʋ, Wlabiiꞌa ꞌzɔ ꞌmo-o: ꞌan -Tɔyi.) 39 ꞌLe ɔ na: A yi, -da ꞌɩn -deꞌa ti, a ꞌke ꞌbho yibo. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -ke ɔ ꞌkpa-a -jeyi. ꞌꞌJiazɔyrʋklagba ꞌmʋ ʋn muꞌo. Ʋn nyniꞌa a, ꞌbho-o ʋn -ke ɔ -deꞌe ti -daan ꞌle ʋn ꞌye le mu.

40 Nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌZaanꞌa wlu ꞌbɔ, -ʋ muꞌa Zezii kli, ʋn -ke ɔ ꞌke -na a, ꞌwa -lueꞌa ꞌnynɩ ꞌmo-o Andree. Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu moꞌo. 41 Ʋn -sɔꞌɔ Zezii gbo, Andree nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmu-o ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Simɔɔ gbo -antanyɩ ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ, ꞌle ɔ na: -A ꞌye-e -aꞌba Mesii (ꞌle Glɛkɩwlu ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ *Kliisɩ; ꞌɩnnɔ ꞌmo-o: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ). 42 A -gblee, ꞌle ɔ ꞌye Simɔɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɔ Zezii gbo kpa. Ʋn nyniꞌa ꞌle a, Zezii ꞌye ɔ ya-gbʋ ꞌle ɔ na: -Aꞌa ꞌnynɩ ꞌmo-o ꞌZaanꞌa ꞌꞌyu Simɔɔ. -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan a, nyʋ ꞌla -ɩnmʋ Sefaasɩ! (ꞌLe Glɛkɩwlu ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ *ꞌPiɛlɩ. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o sʋkpʋ.)

*Zezii ꞌla-a Filiipʋ -ke Natanayɛɛlɩ, ʋn -ke ɔ ꞌke -na

43 Zɔ -lrɛɛ zɩꞌa a, *Zezii ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye -jeyi ꞌkpa, ɔ ꞌye nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋ gbo mu ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Yi ꞌɩnmʋ ꞌbɩ, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na! 44 (A ꞌye li-ɔ, Filiipʋ ꞌnʋ-o Bɛsayidaakɔyi. ꞌBho ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbho-o Andree -ke *ꞌPiɛlɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo -lrɛɛ.)

45 A -gblee, Filiipʋ ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, ɔ ꞌkpa-a ꞌle nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Natanayɛɛlɩ gbo -vuka ꞌle ɔ na: Natanayɛɛlɩ, nyɔ -ke dɩ *Moyiizɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ꞌɩn ꞌye -ɔꞌo. Nazalɛɛtɩkɔyi *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyu *Zezii moꞌo! 46 ꞌLe Natanayɛɛlɩ na: -Gwlɔ ꞌma-a Nazalɛɛtɩ, lɛzɛgɛ-ɛ ꞌye ꞌle -mnɔɔ ꞌmʋ-sɔ mʋ ꞌnɩ? ꞌLe ɔ na: Yi -a ꞌke mu -ɩn ꞌke ɔ ꞌye. 47 ꞌLe ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa. Zezii nʋꞌa -kaa, Natanayɛɛlɩ -nɩ ɔ ꞌꞌyimunamʋ, ɔ ꞌye -ɔ li, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za: Nyɔ ʋn ꞌka *Izrayɛɛlɩkɔyi ꞌla, ꞌɩnnɔ ꞌka-a, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi! 48 ꞌLe Natanayɛɛlɩ na: Leelɛ -ɩn yibo -nɩꞌe ꞌɩnmʋꞌa? ꞌLe ɔ na: -Da Filiipʋ -seeꞌa -bhla -ɩnmʋ ꞌla ke, -ka -ɩn -nɩꞌa ꞌle figieetu ꞌzɔ, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. 49 ꞌLe Natanayɛɛlɩ ꞌye ɔ ꞌtɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩɩn! ꞌAn -Tɔyi, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ɩn ꞌꞌduꞌa! Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba ʋn -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, -ɩnmɔ maꞌa! 50 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn nʋꞌa na -ka -ɩn -nɩꞌa ꞌle figieetu ꞌzɔ, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo, ꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ, -a deꞌe ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa? -De ꞌbho ti, lɩklɩgbɩ -yɩ -ziꞌa -yɩɩ -nɩɩ ꞌmʋ, -a ꞌye-e ꞌya da ꞌye -mʋ! 51 ꞌLe ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, yaku-u ꞌye-e wɔn kati -mʋ. -Ka ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌꞌduꞌa -Lagɔ -ke nyunyuꞌa ꞌnynɩmʋnɩyi, -a ꞌye -ɩ yibo -mʋ. ꞌƐ lɛtu kɔɔꞌɔ-ɔ -aꞌba ꞌꞌna *Zakɔɔpʋꞌa ꞌꞌyritiyeɛɛ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ-ʋ zizi-e ꞌmʋti ꞌle ꞌbhlʋkpa -ke yakuꞌa ꞌnynɩmʋ. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌe nyunyu -ke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩmʋ.

2

ꞌNynɔkpagɔ ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌle Kanaagwlɔ ꞌmʋ

1 Natanayɛɛlɩ -sɔꞌɔ *Zezii gbo, ɛ ꞌnʋ-o ꞌwɩ ꞌsɔn ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kanaa nyʋ ꞌye ꞌnynɔkpagɔ -lue ꞌꞌdu. Zeziiꞌa ꞌlotʋ *Malii ꞌye-e ꞌɛ -da. 2 A -gblee, ɛ-bɛ gɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ʋn ꞌla-a Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ. 3 A ꞌye li-ɔ, ɛ -sieꞌe-e ꞌbho -toope ꞌle ꞌwa duvɛɛn ꞌke -gwɛ, ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Zezii, duvɛɛn -gwɛꞌo, -kpa nʋ! 4 ꞌLe ɔ na: Maii, ꞌɩn-ɩ ꞌwɔn-ɔ amʋ ꞌmʋti. Lɛ a ꞌka yibo a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lbhʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌka nʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ -tɔ. A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɛ wɔndunɔɔ -see -bhla nyni ke. 5 -Ka ɔ ꞌkʋ ʋ -kpa, ʋn ꞌde-e -kaa ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ʋn na lbhʋnʋmʋ -bodɩ: Lɛꞌꞌo lɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌsi mʋ, a nʋ ɛ!

6 A -gblee, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa gba ꞌli, -bho nyɔ ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌꞌpli-e ꞌle ꞌwa -yakpiklɩgbɩ ꞌli ꞌꞌni ꞌle ɔ-ɔ lre nɛꞌo. Ɩ-bɩ -yakpi ꞌmnɩ, ꞌya -mɛɛlo -nɩꞌe ꞌbho; ꞌya -lue ꞌbhɛɛꞌo, ɛ ꞌke ꞌꞌniꞌa bhiꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌmʋꞌꞌluo. 7 ꞌLe Zezii na lbhʋnʋmʋ -bodɩ: Ɩ-bɩ -yakpi -nɩɩ, a ꞌꞌyi nɩ ꞌꞌni! ꞌLe ʋn ꞌye ɩ ꞌꞌni ꞌli po, ɩ ꞌye ꞌꞌyi -mnɩnɩɩ! 8 ꞌLe ɔ na: ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌꞌpli ꞌle ꞌꞌnitoope, a ꞌke ɛ ꞌle aꞌba -klagba gbo kpa! Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌꞌpli, ʋn -ke ɛ ꞌye mu, ʋn ꞌye ɛ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ. 9 A -gblee, ꞌꞌni nʋꞌa -kaa, ɛ -zɛꞌɛ-ɛ duvɛɛn ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye ɛ wɔnꞌye. -Da ʋn -zaꞌa nmɔ ꞌmnɛ, ɔ se ꞌbho yibo. (Ʋ-bʋ lbhʋnʋmʋ ꞌꞌpliꞌa ꞌꞌni, ꞌɩnnʋ yiboꞌo ꞌbho.) Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌla-a ꞌnynɔkpayi, 10 ꞌle ɔ na: Nmɔ-ɔ -nmɔꞌɔ wɔn, ꞌɩnnɛ nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ ꞌwee -antanyɩ. ꞌLe, -da ʋn -seeꞌa lɛ wɔn yibo yi a, nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ -ɛ seꞌa wɔn-nmɔ tenyɩ. ꞌLe -mnɔɔɔ ꞌye wɔnnmɔnɛ tide ꞌle ɛ-ɛ bhlaꞌa ꞌtraamʋ ꞌꞌkpiꞌa!

11 A ꞌye li-ɔ, Zeziiꞌa *wɔnkulɩ ꞌwee ɔ nʋꞌa a, ꞌya -antanyɩnɛ ꞌka-a! Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ Kanaa, ꞌbho-o ɔ -nʋ -nɩ nɛꞌo. -Ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌka-a ɔ -tɔ ꞌnɛ nyʋ ꞌꞌyi. ꞌƆ -namʋ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ʋn ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli -ka -zɛgɛka.

*Zezii ꞌpa-a *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo

(Matiee 21:12-13; Maakɩ 11:15-17; Luukɩ 19:45-46)

12 Dɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa a, ɔ -ke ꞌɔ ꞌlotʋ-e, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke *ꞌɔ -namʋ -sɔꞌɔ-ɔ Kanaa ꞌmʋ, ꞌle, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kapɛnayiimʋ, ʋn ꞌye ɛ ꞌmʋ ꞌwɩ gbɩ nʋnamʋ mu.

13 A -gblee, *ꞌZuifʋꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, ꞌɛ -nɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gboꞌa dɩ, *Zezii -sɔꞌɔ Kapɛnayiimʋ ꞌle ɔ ꞌye Zelizalɛɛmʋ mu. 14 *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -nɩꞌa gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. Ɔ -ka ꞌle-e nyni, nyʋ-ʋ po ꞌnɩ-e ꞌle ꞌwa -bhlii-e, ꞌwa wli -ke ꞌwa -kpakpɩ ꞌpɛlʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga -za a, ʋn ꞌke ɩ de. Nyʋ-ʋ ziziꞌa ꞌWlomɛɛꞌɛ mɔni *ꞌZuifʋꞌa nɛ ꞌꞌyi, -ʋ -deꞌa ꞌwa -klugbɩꞌa ꞌꞌtroli ti, ɔ -yɛ ꞌnʋ ꞌle-ɛ -lrɛɛ. 15 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o sɩsɩɛn ꞌmʋ, ɔ ꞌye ʋ -ke ꞌwa ꞌpɛlʋpolɩ ꞌꞌwe tinu, ꞌle ʋn -ke ɩ ꞌye ꞌꞌbhlegbo ꞌmnɛ ꞌwlʋ. Nyʋ-ʋ ziziaꞌa mɔni ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌwa -klugbɩ ꞌcɛti ꞌle ꞌwa mɔni ꞌye tiꞌwla. 16 -Kpakpɩpɛlʋpomʋ -seeꞌa -bhla ꞌda ke, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: ꞌƖnnɩɩnɩ -nɩɩ, a -zɩ ɩ -laa! ꞌAn -tɩta -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo moꞌo, ɛ -se aꞌba ꞌpɛlʋꞌa nɛ -ko! 17 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ -namʋ nʋꞌa -kaa, wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ʋn popo ꞌnɛ-ɛ ꞌgwlʋti. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

ꞌAn -Lagɔ, -ka nɛ-ɛ wanꞌa ꞌle tuꞌa -boo ꞌli, ꞌka-a -ɩn -ke -aꞌa -buduꞌa dɩkmɛɛ-ɛ ꞌꞌbhubhluꞌo ꞌle ꞌan ꞌlimʋ ti.

18 Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ na: Kpli -ɩn nʋꞌa -laa ꞌle, ꞌɛ *wɔnkulɛ yɛɛ -ɩn ꞌke nʋ, -ɛ ꞌke -tɔ na -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ ꞌɛ wɔnkuɛꞌɛ lɛtuꞌa? 19 ꞌLe ɔ na: -Bho a wa -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu -nɛɛ ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o ꞌɛ -lreenɛ ꞌwɩ tan ꞌtɩn ti. 20 ꞌLe ʋn na: -Ɩɩn! -Budu -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -po -nɩꞌa zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn -zʋɩn -mɛɛlo ti, ꞌɛ -lreenɛ -mnɔɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -ɩn ꞌke -po ꞌwɩ tan ꞌtɩn tiꞌa! 21 A -gblee, -budu -ke dɩ Zezii -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. 22 A ꞌye li-ɔ, -bho ɔ ꞌmɛ ꞌwla, ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌbho ꞌɛ tanzɔ, -da ɔ-ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ -nɩ mʋ, ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ mʋ -lrɛɛ ɛ, -ka ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌbho-o ꞌɔ -namʋ popo ꞌnɩ ꞌgwlʋti. ꞌɔ wlu ꞌmnɛ -ke -yɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌwɔɔn.

*Zezii yiboꞌo-o nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ

23 Ɛ-bɛ *ꞌPaakɩꞌa -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *wɔnkulɩ *Zezii nʋꞌa ꞌbho Zelizalɛɛmʋꞌa dɩ, nyʋꞌa -daduduꞌa ꞌlimʋ na ʋn ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli. 24 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ yiboꞌo-o nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ dɩ, ɔ -see ʋ ꞌꞌgwlide. 25 ꞌƆ ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o nyunyuꞌa -pɔlʋꞌa dɩ, ɔ -see tiꞌbɔ, nyɔ ꞌke ɔ ꞌwa kpli -tɔ.

3

*Zezii -ke ꞌꞌNikodɛmʋ

1-2 Ɩ-bɩ *Zeziiꞌa *wɔnkulɩ ꞌmnɩꞌa dɩ, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌNikodɛmʋ ꞌyi -ɔ gbo ꞌꞌmatʋ -lue. Ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌmo-o *Faliziɛɛn -ke *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩꞌa -lue. Ɔ yiꞌa, ꞌle ɔ na: ꞌAn -Tɔyi, ꞌɩn -ke nyʋ -lrʋʋ yiboꞌo-o -ka -Lagɔ -yaꞌa -ɩnmʋ ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ -ɩn ꞌke -amʋ ꞌɔ wlu -tɔ, -ɛkedɩmaa, wɔnkulɩ -a nʋꞌa a, -bho -Lagɔ se nyɔ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ, ɔ se ɩ ꞌꞌkpi -tɛ.

3 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle Zezii ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho nyɔ se ꞌwlʋ -lreeka ꞌle ɔ ꞌke tinɩɛlre ꞌye, ɔ se ꞌbhɛɛ, nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ ɔ, ɔ ꞌke ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ. 4 ꞌLe ꞌꞌNikodɛmʋ na: Nyunyɔzɛgɛ -mnɔɔ-ɔ seꞌa ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌlimʋ le pa ꞌle, koo ɔ ꞌke ꞌmʋtiꞌwlʋwlʋ -lreekaꞌa?

5-6 ꞌLe ɔ na: nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌnynaakpʋ -ke nyukpasu-u ꞌwlʋꞌa a, ɔ-ɔ ꞌbhle-e nyunyɔpɔlʋ ꞌli. -Yɔ ꞌwlʋ -nɩꞌa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ, -Lagɔꞌɔ -pɔlʋ ɔ-ɔ ꞌbhleꞌe ꞌli. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho nyɔ se ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌɛ dɩ *batizee-ɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho ꞌꞌsi ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌwlʋ -nɩ, ꞌle ɔ ꞌke ɔ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ, ꞌɔ nyɔtu se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ ꞌbɩ ꞌye. 7 -Bho ꞌɩn nʋ: Aꞌba ꞌwee, a ꞌwlʋ -lreeka, wɔnꞌɔ ma -ɩnmʋ ti -le! 8 -A ꞌye-e liꞌa, daꞌꞌo -da -pʋpɔɔ ꞌybhaꞌa, ꞌbho-o ɛ-ɛ klu nɩꞌo. -A ꞌwɔn-ɔ ꞌɛ kluwlu ꞌbɔ, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌnɔɔ ɛ-ɛ sɔ nɩꞌa ꞌmʋ-e, ꞌle ꞌnɔɔ ɛ-ɛ mu nɩꞌa-e, -ɩn se ꞌle yibo. Nyɔ-ɔ ꞌwlʋ -nɩꞌa Lisaazuzu ꞌmʋ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɔ dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ. 9 ꞌLe ꞌꞌNikodɛmʋ ꞌye ꞌbho le mu ꞌle ɔ na: Kbhoo ɛ ꞌke ꞌmʋtinʋnʋ-ɛꞌɛ? 10 ꞌLe ɔ na: -Ɩnmɔ ꞌma-a -Lagɔwluꞌa -tɔyi, -ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɛ dɩ, -ɔ -ke ꞌnynɩ -waꞌa ꞌle *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ti, leedɩ -mnaaaꞌa ꞌwɔn ꞌɩnnɩɩnɩ -nɩɩ ꞌmʋtiꞌa? 11 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, lɩ -a yiboꞌa a, ꞌɩnnɩ -a zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ. Lɩ -a ꞌyeꞌa a, ꞌɩnnɩ -a ꞌtmʋʋꞌo amʋ, ꞌle aꞌba ꞌwɔɔnꞌɔ -aꞌba wlu. 12 -Bho ꞌɩn po ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ -Lagɔꞌɔ nɩ ꞌꞌyi, aꞌba ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. Ɩ-bɩ -Lagɔꞌɔ lɩ ꞌmnɩ, -bho ꞌɩn -za ꞌya dɩ ꞌmʋ gbaa, a-a ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn mʋ ꞌle a ꞌke ɩ ꞌꞌgwlide ꞌnɩ? 13 A -gblee, nyɔ -lue ꞌtɩn -see yaku ꞌli mu ke, ꞌle ɔ ꞌke le-e yi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi.

14-15 A ꞌye li-ɔ, nɛtɛsɛn nyʋ bhlaꞌa, ꞌɩnnɛ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Moyiizɩ kɔꞌɔ tu ꞌꞌyri -bɛnyɩ ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ɛ ti-nyna. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a nyʋ ꞌke ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ, ꞌle ʋn ꞌke ɛ ti-nyna, ꞌle, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ɔ ꞌke ɛ ꞌye. -Ka -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -gbʋꞌa nɛtɛsɛn ꞌmnɛ ya ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌpʋn, nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli a, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɔ ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

16 A -gblee, -Lagɔ -kmaꞌa-a nyunyuꞌa dɩ tenyɩ. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌye ɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ lbho, ꞌle, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ -kaa ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. 17 Ɛ -se -Lagɔ ꞌke nyunyu dɩ -kpʋnꞌa dɩ ɔ lbho ꞌɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -ko. Ɔ lbho -ɔꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ, nyunyu ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 18 Nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli a, ꞌɔ -zigleꞌa kpʋn ɔ; -yɔ se ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɩnnɔ ꞌɔ -zigle-e kpʋnꞌo, -ɛkedɩmaa, ɔ -see -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue ꞌꞌgwlide. 19 Leelɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi -zigle-e kpʋn ꞌɔ? -Ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɛ-ɛ kpʋn ꞌɔ ɔ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ: -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii kɔɔꞌɔ zɔ, ɔ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ; ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynikpliꞌa dɩ, ꞌꞌnyinynidɩ kɔɔꞌɔ -kuyre, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌybhaꞌo. 20 A -gblee, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi, ɔ -see zɔ ꞌybha, ꞌle ꞌɔ ꞌwɔnꞌo ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyi ꞌda, ꞌle ꞌɔ -bonyunyu -kaa ꞌɔ ꞌꞌnyinynikpli liꞌye. 21 Nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛdɩ a, ɔ-ɔ ꞌyi-e ꞌbho zɔ ꞌꞌyi, ꞌle, lɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, -ka ɔ-ɔ nʋ ꞌɩ ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ yibo ꞌnɩ gbaa.

*Zezii -ke *ꞌZaan Batiisɩ.

22 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. Ɔ -ke ʋn ꞌnʋ-o ꞌle ꞌwɩ -gbɩ ꞌle ʋn-ʋ *batizeeꞌe nyʋ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ. 23 -Gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Ɛnɔɔ, -ɛ -nɩꞌa -gwlɔ -lue -lrɛɛ-ɛ ꞌma-a Salimʋ, ꞌɛ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o *ꞌZaan-a batizee nɩꞌe nyʋ -lrɛɛ. ꞌLeꞌa -badɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle nyʋ-ʋ yi ꞌɔ gbo ꞌꞌkɔmʋꞌa dɩ, ɔ-ɔ batizee nʋꞌo. 24 (A -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, nyʋ -see ɔ -bhla -jie ꞌmʋ po ke.)

25 ꞌLe *ꞌZuifʋꞌa gba ꞌli, -ka nyɔ-ɔ lreꞌa ꞌle ɔ ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌZaanꞌa -namʋ -ke ꞌZuifʋyi -lue depoꞌo zɔ -lue ꞌzɔ. 26 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛꞌɛ dɩ, ʋn ꞌye ꞌZaan gbo mu, ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, nyɔ -ke -ɩn -nɩꞌa Zudɛɛnꞌɛ ꞌfɔtɔ -lue gbo, -ɔ -ke dɩ -ɩnmɔ ꞌZaan -zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, -a popo ꞌɔ dɩ ꞌgwlʋti ꞌnɩ? -Gblee, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɔ -namʋ-ʋ batizeeꞌe nyʋ -lrɛɛ, ꞌle, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ gbo nyʋꞌa -dadudu-u muꞌo ꞌle ʋn ꞌye -aꞌa nʋ ꞌmʋ-zi. 27 ꞌLe ɔ na: Lbhʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyɔꞌꞌo nyɔ, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌke nʋ. 28 Wlu ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyigbeyi, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ɛ yibo! ꞌƖn na: ꞌƖnmɔ ꞌZaan -se *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -ko; ꞌɩn ꞌke ꞌɔ -jolʋ poꞌa dɩ -Lagɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌɔ nya. 29 A -gblee, lɛ -ke ɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌNynɔkpayi ꞌmo-o ꞌnynaakpʋꞌa nyimiɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ʋn ꞌke kpʋkpa a, ɔ-bɔ ꞌnynɔkpayi ꞌmnɔꞌɔ bha -lue-e -nɩꞌe ꞌbho ꞌwa ꞌnynɩmʋ. Zɔ -ke ti ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌnynɔkpagɔ, ɔ-ɔ ꞌde-e ꞌbho ꞌɔ bhaꞌa ꞌꞌtroli ti. Dɩꞌꞌo dɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ. -Bho ɔ -kɩ ɩ ꞌbʋ-ʋꞌwɔn ɔ, ɔ-ɔ ꞌli-e ꞌbʋbʋaklagba. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a Zeziiꞌa dɩ -nɩꞌe ꞌɩnmʋ -bodɩ. -Bho nyʋ -kɔ ɔ gbo mu ꞌle nyʋ -lrʋʋ ꞌke ɩ ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌan lbhʋ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ liꞌe ꞌbʋbʋaklagba. 30 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi mu, ꞌle ꞌmna-aꞌa nɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌpli-ɛ moꞌo. ꞌKa-a ꞌZaan ꞌlɛꞌo.

*Zezii -Lagɔ lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye nyʋ ꞌwee -zi

31 A po -lokui, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyɔ-ɔ -sɔꞌɔ -Lagɔ gbo, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌye nyʋ ꞌwee -zi. Nyɔ -yɔ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌmo-o ɛ ꞌmʋꞌa nyɔ ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌɛ dɩ ꞌmʋ. A -gblee, -yɔ -sɔꞌɔ yaku ꞌli, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye nyʋ ꞌwee -zi. 32 -Lagɔꞌɔ dɩ ɔ ꞌyeꞌa ꞌle ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle nyʋꞌa -daduduꞌa ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌɔ wlu. 33 -Yɔ ꞌwɔɔn ꞌnɛ ɛ, -ka -Lagɔ ꞌꞌduꞌa -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi, ɔ-ɔ ꞌwa-a ꞌɛ wɔn ti. 34 Ɔ-bɔ nyɔ -Lagɔ lbhoꞌa ꞌmnɔ ɔ, ɔ ꞌpo -ɔ *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ -gblokooꞌa dɩ, ɔ-ɔ zaꞌa ꞌɔ wlu ꞌmʋ. 35 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -kmaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔꞌɔ dɩ, ꞌle ɔ ꞌye ɔ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ ꞌbho lɩ ꞌwee ꞌꞌkpi. 36 ꞌƐ dɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌyeꞌe tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. Nyɔ-ɔ -see ꞌɔ -lokuipo ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɔ ꞌye ɛ-bɛ tinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ, ꞌle -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌkpi.

4

*Zezii -ke *Samaliinynaakpʋ -lue

1-3 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Faliziɛɛn ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ na, nyʋ *Zezii-i *batizeeꞌa ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ naꞌa a, ʋn -dieꞌe-e ꞌꞌyi ʋn ꞌye *ꞌZaanꞌa nʋ ꞌmʋ-zi. (A -gblee, *Zeziiꞌa -namʋ batizeeꞌe nyʋ ꞌɔ nynɩ ꞌmʋ, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌbhuo -ko.) -Ka ʋ-bʋ Faliziɛɛn ꞌmnʋ yiboꞌa ꞌɔ nʋnʋdɩ, ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn -kɔɔ ɔ dɩ ꞌꞌyikpaꞌa dɩ, ɔ -sɔꞌɔ Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu.

4 -Bho ɔ ꞌke ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi mu, -jolʋ -zi -nɩꞌa *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌke bhlu. 5-6 A -gblee, ꞌle ɔ ꞌye -jolʋ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌyrʋ -nɩ ꞌꞌduu ꞌmʋ, ꞌle, Samaliiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sisa, ʋn ꞌye ɛ ꞌmʋ nyni. -Kpaa -lue -aꞌba ꞌꞌna *Zakɔɔpʋ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌyu *ꞌZɩzɛɛfʋ, ꞌɛ ꞌꞌtroli moꞌo. Ɛ-bɛ ꞌbɩ ꞌmnɛ ꞌꞌyi, ꞌꞌnibhie -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. Ɔ-bɔ Zakɔɔpʋ ꞌmnɔ, ꞌɔ lɛ moꞌo -bɛnyɩ. -Jolʋ Zezii bhluꞌa, ɛ -sɩa -nɩ nɔ-ɔꞌo. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌde-e ꞌꞌnibhie ꞌmnɛꞌɛ wɔnkpʋ ꞌꞌkpi ti ꞌle ɔ-ɔ fɔꞌo.

7 Ɔ -ka ꞌle -jeyi-i gbʋ, Samaliinynaakpʋ -lue ꞌyi-e ꞌꞌni jrinamʋ ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, a ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ ꞌꞌni ꞌɩn ꞌke ꞌna! 8 (A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌɔ -namʋ ꞌmu-o lililɩ denamʋ ꞌle gwlɔ ꞌmʋ.) 9 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ʋn na: -Ɩɩn! -Ɩnmɔ ꞌma-a *ꞌZuifʋyi, leedɩ, ꞌɩnmɔ ꞌma-a Samaliinynaakpʋ, ꞌle -a ꞌybhaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌniꞌa? (A -gblee, -ɛ -ke dɩ ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌZuifʋ -ke Samaliikɔmʋꞌa ꞌyɩye wɔn.) 10 ꞌLe ɔ na: ꞌJɛ -Lagɔ ꞌybhaꞌa ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌlrulinʋ, -bho a yibo nɛ ꞌkɩ, nyɔ -yɔ ꞌybhaaꞌa amʋ ꞌnanani ꞌle a ꞌke ɔ yibo -lrɛɛ ɛ, ɛ-bɛ ꞌꞌni ꞌmnɛ, a-bʋ ꞌke ɔ ꞌkɩ ꞌybhaa ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌnilruzɛgɛ ꞌꞌnyɩ. 11 ꞌLe ʋn na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌꞌnibhie -nɛɛ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle -ɩn se ꞌꞌniplilɛ ꞌbhle, doo -ɩn ꞌke ꞌꞌni ꞌmnɛ -zaꞌa? 12 -A ꞌye-e liꞌa, -aꞌba ꞌꞌna Zakɔɔpʋ -ke dɩ -a ꞌbhleꞌa ꞌꞌnibhie -nɛɛ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌna-a ꞌɛ ꞌꞌni. ꞌƆ ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌɔ -bhlii ꞌnɛ -ɛꞌo -lrɛɛ. -A popo-o ꞌgwlʋti na -ɩnmɔ ꞌmo-o nyɔklagba, -ɔ ziꞌe Zakɔɔpʋꞌa? 13 ꞌLe ɔ na: ꞌꞌNi -nɛɛ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌnɛ ꞌɛ ɛ, ꞌꞌnitʋ ꞌye ɔ -bhla ꞌlbha mʋ. 14 A -gblee, ꞌꞌni ꞌmna-a ꞌyeꞌa nyɔ ꞌꞌnyɩ mʋ, -bho ɔ ꞌnɛ ɛ, ꞌꞌnitʋ -see ɔ ꞌlbha yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌLe ꞌꞌyi ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, ɛ-bɛ ꞌꞌnizɛgɛ ꞌmnɛ, -ka ꞌꞌnilru -seeꞌa -ma yi, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ ꞌle ɔ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɛ dɩ, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ɔ ꞌke ɛ ꞌye. 15 ꞌLe ʋn na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ ɛ-bɛ ꞌꞌni ꞌmnɛ, ꞌꞌnitʋ -kaa ꞌɩnmʋ ꞌlbha, ꞌle ꞌɩn -kaa ꞌnɔɔ ꞌꞌni ꞌꞌplinamʋ yi ꞌyrɛlɛɛ! 16 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na: A mu aꞌba nyimiɛꞌɛ dɩ, a -ke ɔ ꞌke yi. 17 ꞌLe ʋn na: ꞌƖn se nyimiɛ ꞌbhle. ꞌLe ɔ na: -Ka a nʋꞌa a se nyimiɛ ꞌbhle, -ziadɩ a -zaꞌa ꞌmʋ. 18 A ꞌye li-ɔ, nyimiɛ -muu a kpaꞌo ꞌle nyɔ -yɔ -ke a -naꞌa ꞌtraamʋ, ɔ -se aꞌba nyimiɛ -ko. Kɩn, -ziadɩ a -zaꞌa ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ!

19 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ʋn na: ꞌꞌWii! ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩn yiboꞌo ꞌtɔ-ɔ na -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -ɩn ꞌꞌduꞌo. 20 Ɛ-bɛ -gɔgɔ -nɛɛ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe-e bʋbɔ nɩꞌe -Lagɔ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a-bʋ ꞌZuifʋ, a-bee -mnʋʋ na, -da nyɔ ꞌka -Lagɔ bʋbɔ -nɩ, ꞌbho-o ꞌmo-o Zelizalɛɛmʋ. Koo -a popoꞌo ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋtiꞌa? 21 ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, a de ꞌꞌgwli, -nɔɔ -lue -nɩꞌe-e nyninamʋ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ɛ -se -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ bʋbɔɛ ꞌbho ɛ-bɛ -gɔgɔ -nɛɛ ꞌꞌkpi -ke Zelizalɛɛmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌma-a lɛklagba -ko. 22 A-bʋ Samaliikɔmʋ, a-a bʋbɔ-ɔ -Lagɔ ꞌle a se ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ yibo. -A-bʋ ꞌZuifʋ, -a bʋbɔ nɔ-ɔꞌo ꞌle -a yiboꞌo ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ, -ɛkedɩmaa, -abʋ ꞌmʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌo, ꞌle ɔ ꞌke nyunyu ꞌpʋʋn. 23-24 A -gblee, -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌmo-o -zuzu ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ tinɩɛzɛgɛ. -Nɔɔ -lue -nɩꞌe-e nyninamʋ ꞌle ɛ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ wɔn -nalo, -ka ɔ -nɩꞌa -ziaka, ꞌle, -ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ nyunyuꞌa -zuzu ꞌke ɔ bʋbɔ ɔ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌye -kaa -nʋ -nɩ mʋ -ka -zɛgɛka. A ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛꞌɛ ꞌꞌsɛ ꞌmʋ, nyunyuꞌa -zuzu ꞌbhɛɛꞌo, -ka ɔ -nɩꞌa -ziaka, ɩ ꞌke ɔ -kaa bʋbɔ.

25 ꞌLe ʋn na: ꞌƖn yiboꞌo-o na *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi, Mesii-i ꞌye-e -yi -mʋ. (Le Glɛkɩwlu ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ *Kliisɩ; ꞌɩnnɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ.) -Bho ɔ yi ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌya ꞌwee gbɔzɩza -mʋ, ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌtmʋʋ. 26 ꞌLe ɔ na: ꞌƖnmɔ -ke a -nɩꞌa -wlunamʋ, nyɔ a ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩnmɔ moꞌo.

27 Ɔ -ke ʋn -nɩ ɩ ꞌmʋzanamʋ ꞌle *ꞌɔ -namʋ ꞌye lililɩ denamʋ -sɔ, ʋn ꞌye ꞌbho nyni. Ʋn nyniꞌa a, ꞌnynaakpʋ -ke ɔ-ɔ wluꞌa dɩ, wɔn maꞌa ꞌwa ꞌwee ti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌbhuo -see ɔ -kaa tidede: Leelɛ -ke dɩ -ɩn -ke ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋꞌa? ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛke: Leelɛ -ɩn ꞌybhaꞌa ʋn ꞌke nʋꞌa?

28 -Ka Zezii ꞌlɛꞌɛ ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyiꞌa dɩ, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn sieꞌe ꞌbho ꞌwa -yakpe ꞌle ʋn ꞌye gwlɔ ꞌmʋ le mu. Ʋn nyniꞌa a, ꞌle ʋn na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: 29 Dɩ ꞌwee ꞌɩn nʋꞌa a, nyɔ-ɔ -zɩ ꞌɩ ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, a yi a ꞌke ɔ ꞌye. Ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi lɛ! 30 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, -gwlɔkɔmʋ nʋꞌa -kaa, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌle Zezii gbo -vuka kpa.

31 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ -ma ꞌnɩ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -namʋ-ʋ bhade ꞌnɔ li ɔ ꞌke lɛ wɔnꞌye, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Aꞌba -Tɔyi, li lɛtoope gbɛ! 32 ꞌLe ɔ na: Lililɛ a seꞌa yibo, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ liꞌo. 33 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌbho ʋn-ʋ dede-e -dede -kaa ti: Nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ lilia-ae? 34 ꞌLe ɔ na: Lililɛ ꞌmna-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ꞌle, lbhʋ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛ. 35 -A-bʋ ꞌZuifʋ-ʋ ꞌpo-o ꞌꞌnna ꞌle -a nʋꞌo: Lɩꞌa ꞌyɔ nyɔ-ɔ poꞌa a, -bho ꞌcʋɩ nyiɛ nyni-ɔ ꞌle ɩ ꞌke -cɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌmna-a ꞌtmʋʋ-o amʋ ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ nʋꞌo: A -gbʋ -kpɩɩ -nɩɩ ya -ziaka, ɩ zaanꞌo ꞌle ꞌya cɛnamʋ nyniꞌo. 36 A -gblee, nyɔ-ɔ cɛꞌɛ lɩꞌa ꞌyɔ ꞌmnɩ, -ɔ po ꞌɩ -zrʋʋ ꞌmʋ, ꞌle -ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌsrawɔn ꞌꞌyi, ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌpɛleɛ. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌka-a: Nyɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, lɛzɛgɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli a, ʋn-ʋ ꞌye-e tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, nyɔ-ɔ poꞌa lɩ ꞌmnɩꞌa ꞌyɔ -ke ꞌya cɛyi-i li nɩꞌe ꞌbʋbʋa -dalue. 37 A ꞌye li-ɔ, ꞌꞌnna -nɛɛ, -ziadɩ moꞌo: Nyɔ -lue-e poꞌo lɩ, ꞌle -lue -lrɔɔ-ɔ cɩ ɩꞌo. 38 -Kpaa -ke ꞌmʋ a -seeꞌa lbhʋ nʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo aꞌba lbholbhoa wɔn ꞌle ꞌɛ cɛnamʋ. Nyʋ -lrʋʋ-ʋ nʋꞌo ꞌɛ lbhʋ ꞌle abʋ-ʋ yi ꞌɛ ꞌmʋtilinamʋ.

39 Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌtmʋʋ-o nyɔꞌꞌo nyɔ: Dɩ ꞌwee ꞌɩn nʋꞌa a, ɔ -zɩ ꞌɩ-ɩ ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa -dadudu de ꞌɔ ꞌꞌgwli. 40 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ nyni ꞌɔ li, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -aꞌa mu -dalrɔɔ -le, -a ꞌybha-oꞌo -a -ke -ɩn ꞌke ti-de! ꞌLe ɔ ꞌye ꞌwɔn, ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌwɩ ꞌsɔn nʋ. 41 A -gblee, wlu ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o zaꞌa ꞌmʋꞌa dɩ, nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ʋn-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi tenyɩ, 42 ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ -bodɩ: ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, dɩ a -zaꞌa -amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɛ -se ꞌya ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -a de ꞌɔ ꞌꞌgwli ꞌnɩ -ko. A ꞌye li-ɔ, -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌpo -ɔ -lokui, ꞌle -a yiboꞌo -ka ɔ ꞌꞌduꞌa *nyunyuꞌa ꞌpʋʋnyi -ziaka.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o lbhʋnʋyiklagba -lueꞌa ꞌꞌyu

43 *Zezii -ke Sisakɔmʋ nʋꞌa ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌle ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌbho lizi, ʋn ꞌye Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. 44-45 A -gblee, Galileekɔmʋꞌa -dadudu ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ *ꞌPaakɩꞌa gɔ ꞌꞌdunamʋ ꞌkɩ. Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbho-o ʋn ꞌye -nɩ nɔꞌo, ɔ ꞌye *wɔnkulɩ -ke lɩ -lrɩɩꞌa -dadudu nʋ. -Bho ɔ -de ti, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o: -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi, nyʋꞌa ꞌlɔ ɔ lɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi. Ɩ-bɩ lɩ ɔ nʋꞌa Zelizalɛɛmʋꞌa dɩ, ɔ nyniꞌa ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌbhoꞌa nyʋ kpʋn ɔꞌo -gli!

46-47 A ꞌye li-ɔ, Galileeꞌa -gwlɔ Kanaa, -ɛ -ke ꞌmʋ ɔ -zɛ -nɩꞌa ꞌꞌni duvɛɛn ꞌmʋ, ɔ nʋꞌa -kaa a, ɔ ꞌyi-e ꞌbho le. A -gblee, Galileeꞌa -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kapɛnayiimʋ, ꞌbho-o nyɔ -lue -nɩꞌo. ꞌBhlʋkpayowliꞌa lbhʋnʋyiklagba moꞌo ꞌle ꞌꞌlruklagba-a ꞌbhatiꞌe ꞌɔ ꞌꞌyu. Nyʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌtmʋʋ nɔ-oꞌo -ka Zezii -sɔꞌɔ Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ-ɔ muꞌa Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi. ꞌƐ dɩ ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ɔ -jeyi mu ꞌle Kanaa. Ʋn ꞌgbʋʋꞌa ꞌbho ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle ɔ na Zezii -bodɩ: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌan ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌo ꞌle Kapɛnayiimʋ, ꞌle ɔ -nɩꞌe ꞌmɛnamʋ. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -a mu ꞌle, -ɩn ꞌke ɔ ꞌpʋʋn!

48 ꞌLe ɔ na: A-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa -laa, -bho ꞌɩn se *wɔnkulɩ nʋ, -bho a -see ɩ liꞌye, aꞌba ꞌwɔn a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide! 49 ꞌLe nyɔ ꞌmnɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, yi -a ꞌke ꞌan ꞌꞌbhli mu. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌan ꞌꞌyu ꞌmɛ-ɛꞌo! 50 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn bha, mu -aꞌa ꞌꞌbhli, -aꞌa ꞌꞌyu ꞌpʋn-oꞌo! Wlu Zezii -zaꞌa ꞌmʋ a, ɔ ꞌde -ɛ ꞌꞌgwli ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye le mu.

51 Ɔ -nɩ munamʋ ꞌle ɔ -ke ꞌɔ lbhʋnʋmʋtɔlʋ ꞌye -jeyi ꞌgbʋʋ, ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi, -aꞌa ꞌꞌyu ꞌpʋn-oꞌo! 52 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa tidede: Koo ti -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌpʋnꞌa? ꞌLe ʋn na: -Glaapleyrʋ cɛꞌɛ ꞌꞌdu ꞌꞌkpi ꞌtɩn, ꞌbho-o ꞌwɛ ꞌꞌtayi -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌyiti. 53 A -gblee, -ka ti -nɩꞌa ꞌle Zezii yeꞌa ꞌꞌyuꞌa -tɩta: -Aꞌa ꞌꞌyu ꞌpʋn-oꞌo, nʋ a, ɔ popo ꞌnɛ-ɛ ꞌgwlʋti. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ɔ -ke ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌwee de ꞌɔ ꞌꞌgwli. 54 A ꞌye li-ɔ, Zezii -sɔꞌɔ Zidee, ɔ muꞌa Galilee, ꞌɔ wɔnkulɩ ɔ nʋꞌa a, ꞌya ꞌsɔnnɛ ꞌka-a!

5

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo-o -klɔklɔyi -lue ꞌbho *Zuifʋꞌa lifɔzɔ

1 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *ꞌZuifʋ ꞌye ꞌwa gɔklagba -lue ꞌꞌdu ꞌle Zelizalɛɛmʋ. *Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle mu. 2 Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, -bada -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. Gwlɔꞌɔ ꞌgbewɔn -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌBhlabhlɩꞌa ꞌGbewɔn, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o ɛ -nɩꞌo. -Pepe -muu-u -nɩꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔnli. ꞌLe ꞌZuifʋꞌa wlu ꞌmʋ, -bada ꞌmnɛꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmo-o Bɛtɩzataa. 3 Ɩ-bɩ -pepe ꞌmnɩ ꞌzɔ, ꞌbho-o ꞌꞌlɔmʋ-e, topomʋ-e, -klɔklɔmʋ -lrʋʋ ꞌpɛꞌɛ ti, [ꞌle ʋn-ʋ fuo ꞌꞌni wɔn, ɛ ꞌke tiꞌtʋtɔ. 4 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi-i yi-oꞌo ꞌle -nɔɔ gbɛ ꞌli, ꞌle ɔ-ɔ zukɔꞌɔ ꞌꞌni ꞌmnɛ ti. -Bho ɔ nʋ ɛ -kaa, ꞌꞌgwizinyɔ -yɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌle ti -antanyɩ, koo ꞌɔ ꞌwɛ -nɩ, ɔ-ɔ ꞌpʋn-oꞌo.]

5 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ʋ-bʋ ꞌꞌgwizimʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ, nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌle. ꞌLe zʋɩnꞌa -gwlʋ -lue -zʋɩn -bue, -zʋɩn -mɛɛtan ꞌli, ꞌɔ lɩꞌa ꞌwɔn. 6 Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ li, ɔ ꞌpɛ-ɛ ti. Ɔ ꞌye ꞌɔ li a, ɔ yiboꞌo-o -ka ɔ -gwleꞌa ꞌbho ꞌle ɔ ꞌye ɔ tidede ꞌle ɔ na: -Ɩn ꞌbɔ-ɔ ti, -ɩn ꞌke ꞌpʋnꞌa? 7 ꞌLe ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -bho ꞌꞌni zukɔ ti, nyɔ -yɔ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɛ kɔ tiꞌꞌsii, ꞌɩn se ɔ ꞌbhle. -Bho ꞌɩn nʋ, ꞌɩn ꞌke ꞌle ꞌkpa, nyɔ -lrɔɔ-ɔ ꞌzi-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi. 8 ꞌLe Zezii na: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌꞌluo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -na. 9 A -gblee, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌpʋn-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ-ɔ naꞌo.

Ɛ-bɛ lɛ ꞌmnɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ɔ nʋ ꞌɛ dɩ, 10 ꞌwa -klɩgbɩ na nyɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌa -bodɩ: -Gbʋ ꞌnɔɔ! -Aꞌba lifɔzɔ ꞌmo-o -zɩan. Ɛ-bɛ zɔ -nɛɛ ꞌli, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌbhle, -ɛkedɩmaa, ɛ-ɛ ꞌmo-o lbhʋꞌa nʋnʋa. 11 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo: ꞌꞌLuo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -na. 12 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ ꞌtɔ tidede: Nyɔ-ɔ nʋꞌa na: ꞌꞌLuo -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke -na, ꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? 13 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Zezii gwɛꞌɛ -kaa ꞌɔ ꞌpʋʋnpʋan ꞌꞌyi a, ɔ ꞌꞌmaa ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌklumʋ. ꞌƐ dɩ, nyɔ-ɔ ꞌpʋʋn ꞌnɔ, ɔ se ꞌɔ ꞌnynɩ yibo.

14 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌle, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn ꞌye ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌgbʋʋ, ꞌle Zezii ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Gbʋ ꞌnɔɔ, -ɩn ꞌpʋn-ɔ! -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan a, ꞌbhɔ ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌle ꞌꞌnyinynilɛklagba -kaa -ɩnmʋ ꞌꞌkpi bhla! 15 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -ke Zezii sʋsɔꞌɔ-ɔ li, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌle -yɛ, ꞌle ɔ na: Nyɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Zezii. 16 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlrulinʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌwa lifɔzɔ ɔ ꞌpʋʋnꞌo ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ. 17 Zezii ꞌyeꞌa -kaa ꞌwa kpli li a, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: -Ka ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ a, ꞌka-a ꞌɩn ꞌke nʋ -lrɛɛ. 18 A -gblee, ꞌɔ wlu ꞌmnɛꞌɛ dɩ, ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti tenyɩ, ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ. -Ɛkedɩmaa, ɛ -se ꞌwa lifɔzɔ ꞌꞌkpiꞌa gbaꞌa ꞌꞌsɛ, ɔ cɛ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. Ɔ na -Lagɔ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyiglɛtɩta; ꞌɛ lɛtu -tɔꞌo -ka ɔ -ke -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ.

-Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii wɔnkuɛ

19 Ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌkpa-a *Zezii dɩ ꞌꞌyiꞌa dɩ, ɔ ꞌꞌluoꞌo wlu ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa -de ti ꞌꞌsɛ ɛ, ꞌan nʋ lɛ. Lɛ ꞌan -tɩta-a nʋꞌa, ꞌɩn ꞌyeꞌa li a, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo. Lɛꞌꞌo lɛ ꞌan -tɩta-a nʋꞌa a, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo -lrɛɛ. 20 A -gblee, ɔ -kmaꞌa-a ꞌan dɩ, ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌɔ nʋnʋdɩ ꞌwee. Lɩ -yɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɩ -ziꞌa -yɩɩ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌka nʋ a, ɔ-ɔ tɔ ꞌnɩ-ɩ ꞌɩnmʋ -lrɛɛ ꞌle ɩ-ɩ ꞌye amʋ wɔnti-ma mʋ. 21 -Ka ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ zaꞌa nyʋ glu ꞌle ʋn-ʋ nɩꞌa ti -lrɛɛ, ꞌle, -ka nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌybhaꞌa, ꞌɩn-ɩ nʋ ɩ ꞌɔ -bodɩ -lrɛɛ. 22 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɛ -se ꞌan -tɩta ꞌke nyɔ dɩ -kpʋn ꞌnɩ -ko. ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyu ɔ ꞌꞌnyɩꞌe wɔnkuɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋ dɩ -kpʋn, 23 ꞌle, -ka nyʋ ꞌwee-e ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌan -tɩta -Lagɔ, ʋn ꞌke -kaa ꞌbho ꞌɩnmʋ ꞌꞌdu. Nyɔ -yɔ -seeꞌa tiꞌbɔ, ɔ ꞌke ꞌbho ꞌɩnmʋ ꞌꞌdu a, ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu -lrɛɛ.

24 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ poꞌa ꞌan wlu -lokui, ꞌle, ꞌan -tɩta-a lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, -ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli a, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌo. ꞌLe *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli, ꞌan -zigle -see ɔ -kpʋn yi: ꞌɔ nyɔtu -see ꞌtɔ ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ -nɩꞌe-e ti. 25 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, -nɔɔ -lue-e -nɩꞌe nyninamʋ, ꞌle ɛ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ wɔn see, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌke ꞌɩnmɔ ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa wlu ꞌbʋꞌwɔn, ꞌle, -yʋ po ꞌɛ -lokui, ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌye. 26 A ꞌye li-ɔ, ꞌan -tɩta-a ꞌbhleꞌe tinɩɛ, ꞌle, ꞌɩnmɔ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌyu a, ɔ ꞌye ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ; ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa nyʋ -lrʋʋꞌa tinɩɛꞌɛ -gbɔtʋ, ꞌɩn ꞌke -kaa -nɩ -lrɛɛ. 27 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ -lrɛɛ, ꞌɩn ꞌke nyʋ -zigle -tu, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌle -ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu. 28 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ꞌya wɔnꞌɔ ma amʋ ti -le! A -gblee, -nɔɔ -lue-e ꞌye-e -nyni -mʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle zoko ꞌli, ʋn ꞌke ꞌɩnmɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa wlu ꞌbʋꞌwɔn. 29 -Bho ʋn ꞌwɛn ɛ -kaa ꞌbɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌke glu -sɔ. Nyʋ -yʋ nʋꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ, ꞌɩnnʋ ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌye, ꞌle, -yʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌan -zigle ꞌke ʋ kpʋn.

Nyɔ -yɔ *Zezii ꞌꞌduꞌa, nyʋ -ke lɩ-ɩ -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ꞌya dɩ ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌo *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ.

30 A -gblee, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ -bho ꞌɩn -de ti ꞌꞌsɛ ɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌke lɛ nʋ. -Ka ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ tuꞌo nyɔ -zigle. ꞌAn ꞌbɔ ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋdɩ ti; -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɔ -nɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke nʋꞌa dɩ, ꞌan -zigle ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi.

31 -Bho ꞌɩn -za ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, a -see ɩ lɛ ꞌla yi. 32 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -Lagɔ -zaꞌa-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, ꞌle, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩn yiboꞌo-o na -ziadɩ moꞌo. 33 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, a ꞌlbho-o nyʋ ꞌle *ꞌZaan Batiisɩ gbo, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -ziadɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌbho ꞌan ꞌꞌkpi. 34 A ꞌye li-ɔ, nyɔ -yɔ ꞌɩnmɔ *Zezii ꞌꞌduꞌa a, ꞌɩn -see tiꞌbɔ nyunyɔ ꞌke ɩ ꞌmʋ-za. ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ amʋ-ɛ, a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ꞌle a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 35 ꞌZaan -mnɔɔ, -ka -bho nyɔ cɛ ꞌꞌnapɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ-ɔ ꞌye nɩꞌa ꞌɛ zɔ ꞌꞌyi ti wesaa, ꞌan ꞌꞌkpidɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌo, ꞌle a ꞌye ɩ ꞌwɔɔn, ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌye amʋ ꞌlbha, ꞌwɩtoopeꞌa ꞌꞌsɛ ti. 36 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa, lɩ-ɩ ꞌye ꞌɩ amʋ -tɔ mʋ, ɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ɩ ꞌye ꞌZaanꞌa nɩ -zi, -ɛkedɩmaa, ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ lɩꞌa -dadudu nʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌyi-nynia. Nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa, ꞌle -ka ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ ꞌɩn -nɩꞌa nʋnamʋ, ꞌɩnnɩ tɔ ꞌnɩ nyʋ -ziaka. 37 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɔ-bɔ ꞌan -tɩta ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zaꞌa -ziadɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌan ꞌꞌkpi. A -see ꞌɔ wlu ꞌbʋꞌwɔn kpɛ -lue. A -see ɔ liꞌye kpɛ -lue. 38 ꞌLe aꞌba deꞌe ꞌɔ wlu ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ti, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnmɔ ɔ lbhoꞌa a, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. 39 A-a popo-o ꞌgwlʋti na, dɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌle ɩ ꞌmʋ, -ka a ꞌka ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye, ꞌle-e a ꞌke ɩ yibo -nɩ: ꞌɛ dɩ a-a ple ꞌɩ kli. A -gblee, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ zaꞌa ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ. 40 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a -see tiꞌbɔ, a ꞌke ꞌɩnmʋ gbo yi, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, a ꞌke ɛ ꞌye.

41 A -gblee, ꞌan ꞌbɔ ti nyunyu ꞌke ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. 42 Lɛ ꞌɩn ꞌyeꞌa amʋ ꞌmʋ li a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a se -Lagɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle -ziaka. 43 ꞌAn -tɩta -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ -ke ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle a -see tiꞌbɔ a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu nyɔ -yɔ yi nɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, a-a kpʋn ɔꞌo -gli. 44 A-bʋ -seeꞌa tiꞌbɔ -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn ꞌke aꞌba ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, a-bʋ -ke ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌbhɩbhɛɛꞌɛ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, koo a ꞌke -nyna ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlideꞌa? 45 ꞌBho ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, aꞌba de ꞌꞌgwli na, ꞌɩnmɔ ꞌke amʋ dɩ ꞌꞌyikpa -le! *Moyiizɩ a-a deꞌa ꞌꞌgwli a, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe amʋ dɩ ꞌꞌyikpanamʋ. 46 A ꞌye li-ɔ, ꞌan ꞌꞌkpidɩ ɔ ꞌcnɩꞌa dɩ, -bho a de ɔ ꞌkɩ ꞌꞌgwli a, a de ꞌkoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. 47 Ɩ-bɩ lɩ ɔ ꞌcnɩꞌa, -bho a -see ɩ ꞌꞌgwlide ꞌle, koo a ꞌke ꞌan wlu lɛ ꞌla ꞌle a ꞌke ɛ ꞌwɔɔnꞌɔ?

6

*Zezii ꞌꞌnyɩ-e nyʋꞌa -dadudu lilia

(Matiee 14:13-21; Maakɩ 6:30-44; Luukɩ 9:10-17)

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌye Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi le yi. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle, Galileeꞌa -badaklagba, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tibɛliadɩꞌa -bada -lrɛɛ, ʋn ꞌye ɛ ꞌꞌkpi cɛ. 2 A -gblee, ɔ-ɔ ꞌpʋʋn-o ꞌꞌgwizimʋꞌa dɩ, nyʋꞌa -dadudu-u mu ꞌɔ ꞌbɩ, ʋn ꞌke ꞌɔ *wɔnkulɩꞌa da ꞌye. 3 Ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌmnʋ cɛꞌɛ -kaa ꞌꞌni, ʋn ꞌmu-o ꞌle -gɔgɔ -lue ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ti-de ɔ ꞌke ʋ -Lagɔwlu -tɔ. 4 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ -nɔɔ -ke ꞌli ɔ-ɔ nʋꞌa -kaa lɩ -nɩɩ, *ꞌZuifʋꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba *ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo.

5 Ʋn muꞌa -kaa ꞌle -gɔgɔ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi a, ɔ -ka ꞌle-e gbʋ, nyunyuꞌa -dugbadɔnʋ -nɩꞌe ꞌle ɔ gbo yinamʋ, ꞌle ɔ ꞌye Filiipʋ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa tidede: Filiipʋ, nyunyuꞌa -gbogboyoko -nɩꞌa yinamʋ ꞌle, doo a ꞌke ꞌwa lililɛ -zaꞌa? 6 A -gblee, Zezii ꞌdɩn -ɔ ti, -bho ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ ꞌke ɩ yibo, -ɛkedɩmaa, lɛ ɔ ꞌka nʋ, Zezii -mnɔɔ yibo nɛ-ɛꞌo see. 7 ꞌLe ɔ na: Nyʋ-ʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ, *denieeꞌa -gwlɩ bueꞌa ꞌꞌflɛɛ, -bho -a ꞌgblee nʋ ꞌya ꞌꞌditoope ꞌꞌyriti, ɩ -see ꞌbho -tɛ yi!

8 ꞌLe, Simɔɔ *ꞌPiɛlɩꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Andree, -ɔ ꞌma-a ꞌɔ -namʋꞌa -lue, ɔ na Zezii -bodɩ: 9 Nyukpasudraa -lue-e ꞌbhleꞌe -laa ꞌꞌflɛɛ -muu -ke zmi ꞌsɔn. Ɩbɩ seꞌa nyʋ -yʋʋ wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle! 10 ꞌLe ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: A ꞌtmʋʋ nyʋ ꞌwee, ʋn ꞌke ti-de! A -gblee, ꞌbɩ ꞌmnɛ ꞌꞌyi, -sukui-i -nɩꞌe ꞌbho. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn ꞌye ti-de. Nyukpasi -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue. 11 Ʋn -deꞌa ti a, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ɩ-bɩ ꞌꞌflɛɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌya dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɩ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye ɩ ʋ ꞌꞌyitiꞌgblee. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɔ nʋꞌo zmi ꞌsɔn ꞌmnɩ -lrɛɛ, ꞌle, -ka ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn ꞌye -kaa ꞌye. 12 ꞌWa ꞌwee gwɛꞌɛ lilia ꞌꞌyi a, ʋn lbho-oꞌo ꞌle ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: ꞌꞌFlɛɛ -ke zmiꞌa kɔtɩ -sieꞌa ti, a ꞌtɩtɛ nɩ ti ꞌle ꞌya lɛ -lue ꞌtɩn -kaa wɔn-nyni. 13 A ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ ꞌꞌflɛɛ -muu, ʋn liꞌa, ʋn ꞌtɩtɛꞌɛ ꞌya kɔtɩ ti a, ɩ ꞌꞌyi-e -cɩcɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn.

14 A -gblee, *wɔnkulɛ Zezii nʋꞌa, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌɛ li a, ʋn-ʋ ꞌwa-a wɔnti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo, na: -Ziadɩ moꞌo, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi -ke dɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ɔ ꞌka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! 15 A ꞌye li-ɔ, Zezii nʋꞌa -kaa, -ka ʋn ꞌka yi ʋn ꞌke ɔ kpʋn -glaka ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌwa ꞌbhlʋkpaꞌa -yowli ꞌmʋ nʋ a, ɔ yibo nɩ-oꞌo, ꞌle, ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ɔ ꞌye nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ, ꞌle ɔ ꞌye kpɔ cɛ ꞌle -gɔgɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi.

*Zezii -naꞌa-a ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi

(Matiee 14:22-23; Maakɩ 6:45-52)

16 *Zeziiꞌa -namʋ -mnʋʋ a, -kʋtamnɩ -nɩꞌa ꞌmʋtikpenamʋ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ꞌbho -badaklagba ꞌmnɛꞌɛ wɔnli yi. 17 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a ꞌwa gɔlʋ ꞌli, ʋn ꞌke Kapɛnayiimʋ -bhoga le -yi -nɩ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa -lrɛɛ ʋn ꞌke ꞌꞌni ꞌꞌkpi cɛ. Glu gwɛ-oꞌo ꞌle Zezii -see ʋ ꞌꞌkpi bhla ke. 18 Ʋn -nɩꞌa -kaa ꞌꞌni ꞌꞌkpi cɛnamʋ, ꞌle -bibie-e yiꞌo, ꞌle ꞌꞌniꞌa ꞌꞌtarili ꞌye ꞌmʋ-sɔ ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi. 19 Ʋn ꞌꞌluꞌa gɔlʋ kplokplokplo, ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌꞌniꞌa -bhie ꞌmʋ a, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌye-e *Zezii li ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi. Ɔ-ɔ na-oꞌo ꞌle ɔ-ɔ yi ꞌʋ ꞌꞌyi. -Sɩanyɩ nʋꞌa -kaa, -bhɔɔ! ɛ ꞌwlʋ -ʋ ꞌꞌkpi ti. A -gblee, -ka ɛ ꞌꞌduꞌa Zezii, ʋn se ɩ yibo. 20 ꞌLe ɔ na: -Sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! ꞌƖnmɔ Zezii moꞌo! 21 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, ʋn ꞌke ɔ ꞌkɩ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle gɔlʋ ꞌli, ꞌle, -da ʋn -nɩꞌa munamʋ, ɛ ꞌye ꞌbhoꞌa ꞌkɩka kpʋn ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ.

Lililɛ nyɔ-ɔ liꞌa, -ka ɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ tinɩɛ, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a *Zezii -nɩꞌo

22 Zɔ zɩꞌa a, nyʋ-ʋ -sieꞌa ꞌle ꞌꞌnilemʋ, ʋn popoꞌo-o ꞌgwlʋti na gɔlʋ -lue ꞌtɩn-ɩ -nɩ ꞌkoꞌo ꞌbho, ꞌle, -da *Zeziiꞌa -namʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌle a, ɔ -ke ʋn se -na. 23 A -gblee, ꞌfɔtɔ -ke ꞌꞌyi -aꞌba -Kɔyi *Zezii -po -nɩꞌa -Lagɔ ꞌsɛɛ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌꞌflɛɛ li a, gɔlɩ -lrɩɩ nʋꞌa -kaa, Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tibɛliadɩ, ꞌle -bhoga ɩ -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌle ɩ ꞌye ꞌbho yi. 24 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -sieꞌa ꞌle ꞌꞌni ꞌmnɛꞌɛ lemʋ, ʋn yiboꞌo-o -ka Zezii seꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli -nɩ, ꞌle, -ka ꞌɔ -namʋ muꞌa -lrɛɛ, ʋn ꞌye ɩ ꞌgwlʋtipopo. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn ꞌꞌluoꞌo ɩ-bɩ gɔlɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tibɔnamʋ mu ꞌle Kapɛnayiimʋ!

25 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌye -ɔꞌo, ꞌle ʋn ꞌye ɔ tidede: -Aꞌba -Tɔyi, -bhlaaka -mnɔɔɔ yiꞌe ꞌnɔɔꞌɔ? 26 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌꞌnyɩ-e amʋ lilia ꞌle a ꞌye lbho. ꞌƐ dɩ a-a ꞌbɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ti. *Wɔnkulɩ ꞌɩn nʋꞌa, a ꞌyeꞌa li, ɛ -se ꞌya ꞌzɔ a ꞌwɔn ꞌmʋtiꞌa kamʋ -ko. 27 A -gblee, lililɛzɛgɛ-ɛ gwleꞌa ꞌmʋ, -ɛ ꞌka amʋ lbhʋ ꞌmʋ nʋ, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, a ꞌke ɛ ꞌye, a zi ꞌɛ dɩ! -Yɛ ꞌka wɔn-nyni, aꞌba dɩꞌa -nɩ nɛ ꞌꞌkpi -le! Ɛ-bɛ lililɛzɛgɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye amʋ ꞌꞌnyɩ mʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ ꞌɔ wɔnkuɛ, ꞌle, -ka, ɔ -zaꞌa ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌna nyʋ -tɔ.

28 ꞌLe ʋn na ɔ -bodɩ: Leelɛ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌꞌdu, -a ꞌke nʋ, ꞌle -a ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌyeꞌa? 29 ꞌLe ɔ na: ꞌƖnmɔ ɔ lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌan ꞌꞌgwlideɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ. 30 ꞌLe ʋn na: Wɔnkulɛ -yɛ -ɩn ꞌka nʋ, -bho -a ꞌyeꞌa li, ꞌle -a ꞌka -ɩnmʋ ꞌꞌgwlide a, nʋ ɛ! Leelɛ -ɩn ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke nʋꞌa? 31 -Gblee, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ɛ nʋꞌa na: Lililɛ ꞌwlʋꞌa yaku ꞌꞌyi, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Moyiizɩ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye ɛ ʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn ꞌye ɛ li. Ɛ-bɛ lililɛ ꞌwlʋꞌa yaku ꞌꞌyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa manɩ, -ka zɔꞌꞌo zɔ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe-e li ꞌɛ ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ popo ꞌnɩ -amʋ ꞌgwlʋti. ꞌƐ dɩ lɛ ɔ nʋꞌa a, -aꞌa ꞌmate nɛ -le, ꞌle -ɩn ꞌke -kaa nʋ -lrɛɛ!

32 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɛ-bɛ lililɛ ꞌmnɛ, ɛ -se Moyiizɩ ꞌꞌnyɩ ɛ ʋ ꞌnɩ -ko -ziaka; ꞌan -tɩta -Lagɔ moꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ, lililɛzɛgɛ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe amʋ. 33 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ -sɔꞌɔ ꞌle yaku ꞌli, -ɔ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌke nyɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌꞌnyɩ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o lililɛzɛgɛ. 34 ꞌLe ʋn na ɔ -bodɩ: -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌꞌnyɩ -amʋ ɛ-bɛ lililɛ ꞌmnɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

35 ꞌLe ɔ na: Lililɛ nyɔ-ɔ liꞌa, -ka ɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ tinɩɛ, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. Nyɔ -yɔ yiꞌa ꞌɩnmʋ -bodɩ, -ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ꞌɔ nyɔtuꞌa ꞌgwlʋ-ʋ ꞌgwɛ-ɛ ꞌbho ti ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 36 ꞌƖn -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ see: ꞌƖn na: A ꞌye-e ꞌɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌye wɔnkulɩꞌa -dadudu nʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. 37 A -gblee, nyʋ ꞌan -tɩta -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnʋ ꞌke ꞌan nyʋ ꞌꞌdu. ꞌLe, -bho ʋn yi ꞌɩnmʋ -bodɩ, ꞌɩn -see ꞌwa -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌbhuo -vu yi. 38 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋꞌa dɩ ꞌɩn -sɔꞌɔ yaku ꞌli, ꞌle ꞌɩn ꞌye yi. Ɛ -se ꞌan nɛꞌɛ dɩ -ko. 39 Ɔ-bɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ʋ-bʋ nyʋ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌan ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti ꞌwa ꞌmɛ ꞌtɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -le! Ʋn -nɩ ti, ꞌle, -bho *-lebhɔɔzigleꞌa -nɔɔ yi, ꞌɩn ꞌke ʋ glu -za ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 40 Kɩn, ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ moꞌo; nyɔꞌꞌo nyɔ, -ɔ kpʋnꞌa ꞌɩnmʋ -gli, -ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli a, ꞌɔ nyɔtu-u ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ, ꞌle, -bho ɛ-bɛ -zigle ꞌmnɛꞌɛ -nɔɔ nyni, ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ glu -za mʋ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka.

41 A -gblee, Zezii -nɩꞌa -wlunamʋ, ɔ ꞌnʋ-o: -Ka -Lagɔ -zaꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi lililɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ ꞌnɔɔ ꞌzɔ po, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, ɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye yaku ꞌli ꞌwlʋ, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa tɔlʋ-ʋ ꞌꞌwʋwanꞌo. 42 ꞌLe ʋn-ʋ nʋꞌo: ꞌƖnnɔɔnɔ -nɔɔ, ɔ -se -kaa *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyu Zezii? -A yiboꞌo-o ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta. Koo ɔ-ɔ nʋꞌo, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ yaku ꞌliꞌa? 43 ꞌLe ɔ na: A ꞌbhɔ ꞌꞌwʋwandɩ aꞌba ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌklumʋ! 44 A -gblee, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ yiꞌa ꞌɩnmʋ -bodɩ, ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ po ꞌɔ ꞌɛ ꞌtʋ ꞌꞌgwli, ꞌle, ꞌbho *-lebhɔɔzigleꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌku glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ -za, ɔ ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 45 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋꞌa -lue, wlu ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a: -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɔ nyʋ ꞌwee ꞌɔ wlu -tɔ -mʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ -yɔ poꞌa ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ wlu -lokui, ꞌle -ɔ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti, ɔ ꞌke ɔ -tɔ ɔ, ꞌan gboyiɛꞌɛ ꞌtʋ, ꞌɩnnɔ ꞌbhle ꞌɛ ꞌꞌgwli, ꞌle ɔ-ɔ yiꞌe ꞌɩnmʋ -bodɩ, ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. 46 (ꞌƖn -see na, aꞌba nyɔ ꞌye-e ꞌan -tɩta -Lagɔ, nʋ. ꞌƖn -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnmɔ ꞌwlʋꞌa ꞌle ɔ gbo, -bho ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌɔ!)

47 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ɔ-ɔ ꞌye -ɛꞌo. 48 A -gblee, lililɛ nyɔ-ɔ liꞌa, -ka ɛ-ɛ ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ tinɩɛ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɩnmɔ Zezii -nɩꞌo, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. 49 ꞌLe ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe-e liꞌa manɩ, ꞌwa -lue ꞌtɩn se ꞌtraamʋ ti-nɩ. 50 -Ka ɛ-bɛ lililɛ ꞌmnɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌzɔ yi, ꞌɩnmɔ -nɩꞌa -kaa a, nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli a, ꞌɔ nyɔtu -see ꞌtɔ ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ -nɩꞌe-e ti ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 51 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ka lililɛ, -ɛ sɔꞌɔ yaku ꞌꞌyi, -bho nyɔ li ɛ, le ɛ-ɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ tinɩɛ, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo. -Bho nyɔ de ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ. A -gblee, lɛ ꞌɩn ꞌka nʋ ꞌle nyunyu ꞌꞌwe ꞌka ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌye a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌan ꞌꞌbhuo, ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ku, ꞌɩn ꞌke ɛ nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌnyɩ.

52 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa tɔlʋ ꞌmnʋ ꞌkpa-a ꞌbho, ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌklumʋ, ʋn-ʋ wluꞌo ꞌꞌyikmaka ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Kbhoo nyɔ -nɔɔ ꞌke -amʋa ƆFa 6 52 -Bho Zezii nʋ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ku nyʋ ꞌꞌnyɩ, ɔ -see lililɛꞌɛ dɩ ꞌmʋ-za. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o, ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ.

53 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ku, -bho a -see ɛ li, -bho a -see ꞌan nymɔ ꞌna a, a -see ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌye yi.b ƆFb 6 53 -Bho Zezii nʋ, -bho ʋn -see ꞌɔ ku li ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nymɔ ꞌna a, ꞌɔ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o, -bho ʋn -see ɔ ꞌꞌgwlide, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌsrii a, ʋn -see ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. -Aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ Zezii-i ꞌye ꞌmɛ mʋ, ꞌle ꞌɛ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ. 54 A -gblee, nyɔ -yɔ nʋꞌa -kaa, ꞌɔ nyɔtu-u ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ꞌle, ꞌbho *-lebhɔɔzigleꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌku glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ -za, ɔ ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 55 A ꞌye li-ɔ, ꞌan ku-u ꞌmo-o lililɛzɛgɛ ꞌle ꞌan nymɔ ꞌꞌduꞌo ꞌnanalɛzɛgɛ. 56 Nyɔ -yɔ liꞌa ꞌan ku, -ɔ ꞌnaꞌa ꞌan nymɔ, ꞌɩn -ke ɔ-ɔ ꞌꞌsisri-e ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 57 A -gblee, ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ɔ ꞌbhle-e tinɩɛ. ꞌƖnnɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ ꞌɩnmʋ. ꞌƐ kamʋ ꞌɩn -nɩꞌe ti. -Ka -lue ꞌmnɔ, nyɔ -yɔ liꞌa ꞌan ku, -ɔ ꞌnaꞌa ꞌan nymɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ -ɔ tinɩɛ -lrɛɛ. Tinɩɛzɛgɛ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo. 58 Lililɛ -yɛ -sɔꞌɔ yaku ꞌꞌyi, aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe liꞌa ꞌle ꞌwa nyɔ -lue ꞌtɩn seꞌa ꞌtraamʋ ti-nɩ, ꞌɩnmɔ -sɔꞌɔ yaku ꞌli, ꞌmna se -kaa -nɩ. Nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌɔ nyɔtu-u ꞌyeꞌo.

59 A -gblee, ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu -nɩꞌa Kapɛnayiimʋ, ꞌle-e Zezii-i tɔꞌɔ nyʋ ɩ-bɩ wlu -nɩɩ. Wlu ɔ -zaꞌa ꞌle ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a!

Nyɔ-ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ *Zeziiꞌa wlu, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ

60 Nyʋ -ke *Zezii-i naꞌa a, ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌwa -dadudu na: ꞌƆ -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ, ɩ -kmuꞌo-o ꞌꞌyi tenyɩ. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɩ ꞌwɔɔn. 61 A -gblee, -ka ꞌɔ -namʋ-ʋ ꞌꞌwʋwanꞌa ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, nyɔ -see ɩ ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ ꞌye ɩ yibo. ꞌLe ꞌɛ kamʋ, ɔ na: Dɩ ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɩ ꞌkpʋn-o amʋ liꞌa? 62 ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, -bho ꞌɩn ꞌmɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌke glu -sɔ, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌye ꞌbho ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, -da ꞌɩn -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌɩn ꞌke ꞌbho le mu, koo a ꞌke ꞌtɔ ꞌɛ dɩ ꞌlɛꞌɛ? 63 A ꞌye li-ɔ, nyɔ ꞌbhle-e nyunyɔnaagɩ ꞌmʋꞌa dɩ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌan -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu, ꞌɩnnɔ tɔ ꞌnɩ nyʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ. Wlu ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ɩ ꞌbhle-e ꞌzɔ. ꞌLe ꞌya ꞌmʋ, a ꞌke ɛ-bɛ tinɩɛ ꞌmnɛ ꞌye -nɩ. 64 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, aꞌba tɔlʋ -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. A -gblee, -nɔɔ -ke ꞌli Zezii ꞌꞌdu -nɩꞌa ꞌɔ lbhʋ wɔn, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide -ke nyɔ-ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ɔ yibo nʋ-oꞌo see. 65 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ ꞌꞌdu ꞌle ɔ na: Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -ɛ -ke dɩ ꞌɩn nʋꞌa: Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ yiꞌa ꞌɩnmʋ gbo, ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, -bho ɛ -se ꞌan -tɩta -Lagɔ po ꞌɔ ꞌɛ ꞌtʋ ꞌꞌgwli, ꞌɛ lɛtu se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a.

66 Dɩ ɔ-ɔ zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, nyʋꞌa -dadudu-u -ke ɔ-ɔ na ꞌka a, ʋn ꞌwlʋ -ɔ ꞌꞌyrili. 67 *ꞌƆ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn-ɔ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: A-bee -mnʋʋ ꞌle, a -see tiꞌbɔ a ꞌke mu -lrɛɛꞌɛ? 68 ꞌLe Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ na: -Aꞌba -Kɔyi, wlu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ꞌɩnnɛ -ɩn ꞌbhleꞌe wɔn ꞌmʋ, yɔɔ -ke gbo -abʋ ꞌke ꞌtɔ muꞌa? 69 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli ꞌle -a yiboꞌo -ka -ɩn ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu ɔ -zaꞌa ꞌbho ɔ lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. 70 ꞌLe ɔ na ɔ -bodɩ: A -nɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌɩnmɔ -zaꞌa ꞌbho amʋ ꞌɩn -ke a ꞌke -na, ꞌkla -ko? Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi-i zi ꞌnɩ-e aꞌba nyɔ -lue ꞌmʋ ɔ ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. 71 A -gblee, Simɔɔ Isikaliyooꞌa ꞌꞌyu Zidaa, -ɔ ꞌma-a ꞌɔ -namʋꞌa -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmnʋꞌa -lue, ꞌle -ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɔ dɩ ɔ-ɔ zaꞌa -laa ꞌmʋ.

7

*Zeziiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -see ɔ ꞌꞌgwlide

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ɔ-ɔ pleꞌe Galileebhlʋkpaꞌa gwlɛ ꞌꞌyiti. *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌbɔ-ɔ ti, ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛꞌɛ dɩ, ɔ -see ꞌkɩ ꞌybha ɔ ꞌke Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi mu.

2 A -gblee, *ꞌZuifʋꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba, -bho ʋn -kaaa ꞌꞌdu ꞌle ʋn-ʋ ꞌmʋꞌa -pepe ꞌzɔ ɔ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo, 3 ꞌle ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Zezii, Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌnɔɔ nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa gɔ ꞌꞌdu mʋ, -sɔ -laa ꞌmʋ -ɩn ꞌke ꞌle mu, ꞌle, *wɔnkulɩ -a nʋꞌa a, *-aꞌa -namʋ ꞌꞌwe ꞌke ɩ liꞌye! 4 Nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɔ -bonyunyu ꞌke ɔ yibo a, lɛ ꞌɔ nyɔtu-u nʋꞌa, ꞌɔ ꞌꞌzize nɛ. Ɩ-bɩ wɔnkulɩ -nɩɩ, -a nʋ -ɩꞌa dɩ a, -tɔ -aꞌa ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ꞌya da ꞌye. 5 A ꞌye li-ɔ, Zeziiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌbhi -see ɔ ꞌꞌgwlide. 6 ꞌLe ɔ na: ꞌWɩ -Lagɔ -cɛꞌɛ ꞌɩnmʋ, ɩ -see -bhla nyni ke! ꞌBho aꞌba damʋ, zɔ -yɛ a ꞌybhaꞌa, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ɛ ti -mu -nɩ. 7 Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke amʋ ꞌmʋꞌnyɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ gbaaꞌa dɩ, ʋn ꞌnyɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌmʋ. 8 A-bʋ -yʋʋ, a mu, a ꞌke gɔ ꞌmnɛ ꞌꞌdu! ꞌƖn se ɛ ꞌmʋ yinamʋ -nɩ ꞌtraamʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌwɩ -Lagɔ -cɛꞌɛ ꞌɩnmʋ, ɩ -see -bhla nyni ke. 9 Ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi -sie.

10 ꞌƆ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ʋn ꞌye gɔklagba ꞌmnɛ ꞌꞌdunamʋ mu. Ɔbɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ɔ ꞌmu-o ꞌle. Ɔ nyniꞌa ꞌle a, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ. 11 A -gblee, ɛ-bɛ gɔklagba ꞌmnɛꞌɛ -nɔɔ ꞌꞌyi, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌbɔ -ɔ ti, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Doo ɔ -nɩꞌa? 12 Nyʋꞌa -dadudu-u -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɔ dɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ yaꞌa wlu ꞌzɔ, ꞌle ꞌwa tɔlʋ-ʋ nʋꞌo: Nyɔ ʋn-ʋ ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌle -lrʋʋ-ʋ nʋꞌo: -Gba, nyʋꞌa ꞌꞌyrabhaꞌa ꞌmʋlbhayi moꞌo! 13 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌple-e ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩꞌa -fanʋꞌa dɩ, ꞌwa -lue ꞌtɩn -see ꞌꞌyiꞌlbha ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za.

*Zezii -maꞌa-a *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ wɔnti

14 A -gblee, nyʋ-ʋ muꞌa gɔ ꞌmnɛ ꞌꞌdunamʋ, ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌɛ ꞌwɩ ꞌmʋ, ꞌle Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mu, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ -Lagɔwlu. 15 Ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌmnʋ ꞌyeꞌa ꞌɔ -tɔtɔsʋ li a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ-ɔ -seeꞌa -Lagɔwluꞌa -fukuu pa ꞌle, kbhoo ɔ -nynaꞌo, ꞌle, -yɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ ꞌye ɩ -kaa yibo tenyɩꞌa! 16 ꞌLe ɔ na ʋ -bodɩ: Lɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ nyʋ a, ɩ -see ꞌɩnmʋ ꞌmʋ ꞌwlʋ; ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo ꞌmʋ. 17 Nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, -bho ꞌan -tɔtɔlɩ ꞌwlʋ ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke -bho ꞌɩn -ka ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ-ʋ wlu nɩ, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ yibo -mʋ. 18 Nyɔ-ɔ wluꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle, lɛ-ɛ ꞌka ꞌꞌyrili-nyni, ɛ se ꞌɩn ꞌmʋ -nɩ. 19 -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e *Moyiizɩ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe *ꞌɔ gba po, ꞌkla -ko? Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, aꞌba nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa -kpʋn nɩ ꞌꞌyi. Leedɩ ɩ-bɩ gba ꞌmnɩꞌa ꞌmʋcɛɛꞌɛ dɩ, a-a ꞌbɔꞌɔ ti, a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛꞌɛ? 20 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌle ꞌwa tɔlʋ na: ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu -ɩn ꞌbhleꞌe ꞌmʋ. Nyɔ -lue komu -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke -ɩnmʋ ꞌlbha! 21 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ -ko! ꞌBho *-aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ -lue ꞌli, *wɔnkulɛ ꞌɩn nʋꞌa a, ɛ -maꞌa-a amʋ wɔnti. ꞌƐ dɩ aꞌba tɔlʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha. 22 A popo ꞌgwlʋti -toope! ꞌꞌYreetɩnyukpasiꞌa *klɛmʋkpɛɛꞌɛ gba, Moyiizɩ po ꞌɛ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe. (ꞌLe ɛ -se Moyiizɩ -ko -lrɛɛ, -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa lɛ moꞌo see.) Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ, ꞌle a-a kpʋ ꞌʋ -bhla klɛ ꞌmʋ. 23 Ɛ-bɛ gba ꞌmnɛ, a -kɛɛ ɛ ꞌmʋcɛꞌɛ dɩ, ꞌbho -aꞌba lifɔzɔꞌɔ zɔ, -bho a -ka nyʋ klɛ-ɛ ꞌmʋ kpa ꞌle, leedɩ, ꞌɩnmɔ ꞌpʋʋnꞌa nyunyɔbhuo ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ꞌli, ꞌle a-a poꞌo ꞌɩnmʋ ꞌcɛ kwaꞌa? 24 A ꞌye li-ɔ, -ka a-a ꞌyeꞌa lɛ li, aꞌba -za -kaa ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ -le! -Bho a ꞌke ɩ mʋ-za, a ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti tenyɩ, ꞌle a ꞌke ꞌɛ -ziadɩ ꞌye.

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ *Zezii ꞌꞌduꞌa?

25 Zelizalɛɛmʋkɔmʋꞌa tɔlʋ ꞌye ꞌɔ li a, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Nyɔ ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn ꞌke ꞌlbha, ꞌɩnnɔ -see -laa -nɩ? 26 A -gblee, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ɔ-ɔ za nɩꞌe -Lagɔwlu ꞌmʋ ꞌle ꞌwa ꞌlɔ ꞌɔ ka ꞌꞌyi! *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -aꞌba -klɩgbɩ -mnʋʋ ꞌlɔ ꞌɔ-e! 27 Ɔ-bɔ *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi, -bho ɔ yi, -da ɔ -sɔ -nɩꞌa ꞌmʋ, nyɔ -lue komu -see ꞌbho yibo yi. Nyɔ -yɔɔ, -a yiboꞌo-o ꞌɔ ꞌmʋsɔnamʋ!

28 A ꞌye li-ɔ, Zezii -nɩ -kaa nyʋ -tɔnamʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌwɔwɔwlu ꞌmʋ ɔ na: Nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa, ꞌle, -da ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, a yibo ꞌbho ꞌnɩ -ziaka? Ɛ -se ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn -yi -nɩ -ko. -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ a, ꞌɔ cɛ sɩn. Ɔ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti ꞌle nyɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide. A-bee -mnʋʋ, a se ɔ yibo. 29 ꞌƖnmɔ yibo nɔꞌo, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ gbo ꞌmʋ-sɔ, ꞌɩn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi. 30 A -gblee, ꞌɔ wlu ꞌmnɩꞌa dɩ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌtɔ ti ʋn ꞌke ɔ kpʋn. ꞌWɩ -Lagɔ -cɛ ꞌnɔ, ɛ -see nyni keꞌa dɩ, ꞌwa nyɔ -lue komu -see ɔ liꞌtʋ. 31 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa -dadudu ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi, -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ ꞌyeꞌa -yi mʋ, *wɔnkulɩ nyɔ -nɔɔ nʋꞌa ꞌle, ɔ ꞌbhɛɛ ꞌɔ nɩ ꞌke ɩ ꞌmʋ-zi ꞌnɩ?

*Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌlbho-o ꞌwa ꞌꞌsroja, ʋn ꞌke *Zezii kpʋn

32 A -gblee, ꞌle nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ, *Zeziiꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌwa tɔlʋ-ʋ yaꞌa wlu ꞌzɔ, ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, *Faliziɛɛntɔlʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌƐ kamʋ, ʋn -ke *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -poꞌo wlu -dalue, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ɔ gbo ꞌwa ꞌꞌsroja lbho, ʋn ꞌke ɔ kpʋn, ꞌle ʋn ꞌye mu.

33 Ʋn nyniꞌa a, ꞌle Zezii na: ꞌLe ꞌwɩ -gbɩ -nɩɩ ꞌli, ꞌɩn ꞌke -bhla -laa aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ moꞌo. -Bho ɩ ziꞌa a, -ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ gbo le mu! 34 -Bho ꞌɩn mu ꞌle a, -da ꞌɩn -nɩꞌa, a -see ꞌbho -yi yiꞌa dɩ, a-a ꞌye ꞌɩnmʋ tiꞌbɔ mʋ, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi. 35 Ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ, ʋn-ʋ dede-e -dede ti: Doo ɔ ꞌke mu, ꞌle, -bho a ꞌbɔ ɔ ti, -a -see ɔ ꞌye yiꞌa? Nyʋ-ʋ -seeꞌa -a-bʋ ꞌZuifʋ, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ, -ʋ bʋbaꞌa ꞌwa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi ti, ɔ ꞌke ʋ ꞌbɩ mu, ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ɔ ꞌke ʋ -Lagɔwlu -tɔ ꞌmaae? 36 -Da ꞌɩn muꞌa a, a -see ꞌbho -yi yiꞌa dɩ, a-a ꞌye ꞌɩnmʋ tiꞌbɔ mʋ, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi, ꞌɔ wlu -nɛɛ ꞌle, koo ꞌɛ ꞌzɔ ꞌlɛꞌɛ?

*Zezii na nyɔ-ɔ yi ꞌɔ -bodɩ, ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɔ ꞌgwlʋ-ʋ ꞌwɔn-oꞌo

37 Ɩ ziꞌa -kaa a, zɔ -ke ti ʋn ꞌka ꞌwa gɔ ꞌmnɛ ꞌꞌyigwɛ, ꞌle ɛ ꞌye nyni. Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ tenyɩ. A -gblee, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ꞌbho nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌyigbeyi ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ-ɔ poꞌo weze, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: -Ka, -bho ꞌꞌnitʋ -kaaa nyɔ-ɔ ꞌlbha, ꞌle ɔ-ɔ ꞌna a, -ka -lue ꞌmnɔ, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌan ꞌtʋ ꞌꞌgwli, ꞌka-a ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ gbo yi. ꞌƆ nyɔtu yi ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋ ꞌke ꞌwɔn tenyɩ. 38 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na: Wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a: -Ka, -bho ꞌꞌni ꞌꞌyi, ꞌle ɛ-ɛ zɩzaꞌa ꞌle ꞌpatɩpatɩ ꞌmʋti, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌo. ꞌLe ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌle-e ꞌɔ -bonyunyu-u ꞌye ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnɛɛ ꞌye -nɩ mʋ -gblokoo! 39 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌye mʋ, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌɔ -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, -da ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ -nɩꞌa ꞌꞌyi, ɔ -see -bhla ꞌmɛ ke ꞌle ɔ ꞌke glu -sɔ, ɔ ꞌke ꞌbho tinɩnamʋ le yiꞌa dɩ, ɔ -see ʋ ɔ-bɔ -zuzu ꞌmnɔ -jeyi po ke.

*Zeziiꞌa dɩ nyʋ ꞌgblee-ɛꞌɛ ꞌmʋ

40 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌwɔnꞌɔ -kaa ꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌwa tɔlʋ na: -Ziadɩ moꞌo, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi -ke dɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ɔ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -yi mʋ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! 41 ꞌLe -lrʋʋ na: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo! ꞌLe ꞌwa -lrʋʋ na: -Gba, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ -nɩ! 42 Wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa gbaa, ɛ na -aꞌba ꞌꞌna ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu ɔ ꞌke ꞌꞌdu, ꞌle Bɛtɩlɛɛmʋ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ, ꞌle-e ɔ ꞌke ꞌwlʋ -nɩ.

43 A -gblee, *Zeziiꞌa ꞌmʋdepoɛꞌɛ kamʋ, nyʋ ꞌgblee-ɛꞌɛ ꞌmʋ. 44 ꞌWa tɔlʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ kpʋn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa -lue komu -see ɔ liꞌtʋ.

*ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -see ꞌybha ʋn ꞌke *Zezii ꞌꞌgwlide

45 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle, ꞌꞌsroja mu ꞌɔ kpʋnnamʋ, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *Faliziɛɛn gbo le yi, ꞌle ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌmnʋ ꞌye ʋ -kaa tidede: Leedɩ a -see ɔ kpʋn, ꞌle a -ke ɔ ꞌke yiꞌa? 46 ꞌLe ʋn na: Wlu ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ, -a -see -bhla ꞌɛ -kaabolɛ ꞌbʋꞌwɔn ke! 47 ꞌLe Faliziɛɛn -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, na ʋ -bodɩ: ꞌLe a-bee -mnʋʋ ꞌle, ꞌɔ wlu jriꞌe ꞌle amʋ-ɛ -lrɛɛꞌɛ? 48 -A-bʋ Faliziɛɛn ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke -a-bʋ ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ, -aꞌba nyɔ -lue, a ꞌye ɔ, ɔ de *Zezii ꞌꞌgwli ꞌnɩ? 49 Ʋ-bʋ nyʋ -yʋʋ, *gba -Lagɔ -zi -nɩꞌa *Moyiizɩ ꞌmʋ, ɔ poꞌa -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe, ʋn se ɩ yibo -aꞌba ka. Ʋn ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ tutibhlasʋ ꞌꞌkpi!

50 A -gblee, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌꞌNikodɛmʋ, -ɔ muꞌa ꞌꞌmatʋ -lue ꞌle Zezii gbo, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: 51 ꞌLe -aꞌba gba ꞌli ꞌle, nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynilɛ, -bho -a -see ɔ tidede ꞌle -a ꞌke ꞌɔ wɔnmʋwlu ꞌye, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke ɔ dɩ -kpʋnꞌa? 52 ꞌLe ʋn na: Galileekɔyi -mnɔɔɔ ꞌꞌduꞌo -lrɛɛꞌɛ? -Gblee, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, zrɩ ɩ -ziaka, -ka -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi -seeꞌa Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ -nɩ yi, -a ꞌye -ɩ yibo -mʋ!

[ 53 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, nyʋ ꞌwee nʋꞌa -kaa, -nyaku! ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo le mu.]

8

ꞌNynaakpʋ -lue ꞌye-e -yranynɔbha

1 Nyɔꞌꞌo nyɔ -nɩ ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo le munamʋ, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye -gɔgɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Olivieeꞌa -gɔgɔ ꞌꞌkpi mu. 2 Zɔ zɩꞌa a, ꞌɛ -drumasrɩn ꞌle ɔ ꞌye ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo le yi. Nyʋꞌa -dadudu nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni -ɔ li, ꞌle ɔ ꞌye ti-de, ꞌle ɔ-ɔ tɔ ꞌnʋ -Lagɔwlu. 3 A -gblee, *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke *Faliziɛɛn ꞌye ꞌɔ li a, ꞌnynaakpʋ -lue ʋn -kpʋn -nɩꞌa nyukpasu -lue ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ʋ ꞌbhle, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ɔ gbo -ya. Ʋn -ke ʋn yiꞌa a, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ʋn -nyna ꞌnʋ ti, 4 ꞌle ʋn na Zezii -bodɩ: -Aꞌba -Tɔyi, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ -nʋʋ, -a -kpʋn -nɩ ꞌnʋ-ʋ nyukpasu -lue ꞌꞌkpi! 5 -Gblee, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e *Moyiizɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe *ꞌɔ gba po. Ɔ na -a ꞌlbha -kaabonynʋkpakpɩ -digbi ꞌmʋ, ʋn ꞌke ꞌmɛ. ꞌLe -mnɔɔɔ ꞌle, kbhoo -a popoꞌo ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋtiꞌa? ꞌTmʋʋ -amʋ!

6 A ꞌye li-ɔ, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn, ꞌɛ dɩ ʋn-ʋ dede ꞌnɔ dɩ ꞌmnɩ ti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Zezii ꞌꞌjri-e ꞌꞌyiti ꞌle ɔ-ɔ ꞌcnɩ nɩꞌe ꞌɔ -jiɛ ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi. 7 A -gblee, ʋn-ʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti ꞌyrɛlɛɛꞌɛ dɩ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: ꞌBho aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyɔ -yɔ -kaaa ꞌwlʋ, -ɔ seeꞌa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ ke, ꞌɔ nyɔtu ꞌlbha nʋ -dugba ꞌꞌyi -antanyɩ! 8 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌjri -lrɛɛ ꞌle ɔ-ɔ ꞌcnɩꞌe ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi. 9 A ꞌye li-ɔ, wlu ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌwa nyunyuzɩgɩ nʋꞌa -kaa -antanyɩ -lue, -lue, -lue, ʋn sʋsɔꞌɔ-ɔ ꞌzɔ, ꞌle, nyʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌꞌyicɩcɛ. ꞌLe, Zezii -ke ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ-ʋ -nynaꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti -nɩ ꞌsɔn ꞌtɩn, ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌye ꞌbho -sie. 10 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyiglu-sɔ, ꞌle ɔ na ʋbʋ ꞌmnʋ -bodɩ: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, nyʋ-ʋ kpaꞌa amʋ dɩ ꞌꞌyi, doo ʋn -nɩꞌa? ꞌWa nyɔ -see amʋ liꞌtʋ? 11 ꞌLe ʋn na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -gba, nyɔ -see ꞌɩnmʋ liꞌtʋ. ꞌLe ɔ na: ꞌMna -see amʋ wlu ꞌꞌkpiti-cɛ yi ꞌle nyʋ ꞌke amʋ ꞌlbha. A mu aꞌba ꞌꞌbhli. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a ꞌbhɔ ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ!

-Ka lɛ -nɩꞌa ꞌtɩn, ꞌle nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɛ -kaa li ꞌbho zɔ ꞌꞌyi, ꞌka-a *Zezii -nɩꞌo

12 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ muꞌa ꞌwa ꞌꞌbhli a, ꞌle *Zezii ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo -lrɛɛ ꞌle ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Ka -bho zɔ zɩꞌa a, ꞌle nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti wesaa, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo. Nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, -ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌan wlu a, ꞌɩn -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌmʋ, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ɛ ɔꞌo, ꞌle ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ -jolʋ gbo. 13 ꞌLe *Faliziɛɛn na: -Aꞌa ꞌꞌbhuo-o -nɩꞌe -aꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋzanamʋ. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -aꞌa wlu lɛ ꞌla!

14 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn -ka ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ʋza a, -da ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌbho le -mu mʋ, ꞌɩn yiboꞌo-o ꞌbho ꞌɛ dɩ, wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ɛ ꞌmo-o -ziadɩ. A-bee -mnʋʋ, -da ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌbho le -mu mʋ, a se ꞌbho yibo. 15 ꞌLe, -ka a-a ꞌyeꞌa lɛ li, ꞌka-a a-a zaꞌa ꞌɛ dɩ ꞌmʋ. ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌan nʋ -kaa. 16 Ɛ -nɩꞌa -kaa mʋ a, -bho ꞌɩn -tu ꞌkɩ nyʋ -zigle a, ꞌan -zigle ꞌmnɛ-ɛ ꞌꞌdu ꞌko-o -ziadɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌan -tɩta-a lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ -ke ꞌɩn-ɩ naꞌo, ꞌɩn -see -lue -nɩ. 17 A -gblee, *gba -Lagɔ poꞌa -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe, -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, koo ɛ ꞌlɛꞌɛ? Ɛ -see na, -bho nyʋ ꞌsɔn -za dɩ -lue ꞌmʋ, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -ziadɩ moꞌo, nʋ? 18 ꞌƖn-ɩ ꞌza-a ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌan -tɩta-a lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ -lrɛɛ. 19 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: -Ɩɩn! Doo -aꞌa -tɩta ꞌmnɔ -nɩꞌa? ꞌLe ɔ na: A se ꞌɩn -ke ꞌan -tɩta yibo. -Bho a yibo ꞌkɩ ꞌɩnmʋ, a-a yibo ꞌko-o ꞌan -tɩta -lrɛɛ. 20 A ꞌye li-ɔ, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa -da -lue nyʋ-ʋ po nɩꞌa mɔni lɩ ꞌli, ꞌbho-o Zezii -nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ -Lagɔwlu ꞌle ɔ ꞌye wlu ꞌmnɩ ꞌmʋ-za. ꞌWɩ -Lagɔ -cɛ ꞌnɔ, ɩ -see -bhla nyni keꞌa dɩ, nyɔ -lue komu -see ɔ kpʋn.

*Zezii na, -da ɔ-ɔ muꞌa a, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɔ ꞌbho -yɛ

21 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e -mu -mʋ ꞌle a-a ꞌye ꞌɩnmʋ tiꞌbɔ mʋ bhubhuyiti, ꞌle a-a ꞌye ꞌꞌnyinynidɩ ꞌli -nɩ mʋ, ꞌle a ꞌke ꞌmɛ. -Da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -mu mʋ a, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌbho yi.

22 ꞌƆ wlu ꞌmnɛꞌɛ dɩ, ꞌle, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋn-ʋ dedeꞌe -dede ti: Ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌlbha ꞌmaae? -Ɛkedɩmaa, ɔ ꞌnʋ-o: -Da ꞌɩn-ɩ muꞌa a, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌbho yi! 23 ꞌLe ɔ na ʋ -bodɩ -lrɛɛ: A-a ꞌmo-o ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyiꞌa nyʋ. ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌle -Lagɔ gbo ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌle yaku ꞌli. A-bee -mnʋʋ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ a ꞌꞌduꞌo. ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn -se ꞌnɔɔꞌɔ nyɔ -ko. 24 ꞌƐ dɩ ꞌɩn nʋꞌo: ꞌꞌNyinynidɩꞌa ꞌlimʋ a-a ꞌye -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌmɛ. A -gblee, -bho a se ꞌꞌgwlide ꞌle -Lagɔ gbo ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ -ziaka, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌli a-a ꞌye -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌmɛ. 25 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: Yɔɔ -mnaaa-a ꞌlaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa? ꞌLe ɔ na: ꞌBho ꞌan lbhʋꞌa wɔndunamʋ, -ɛ -sɔꞌɔ ꞌbho ꞌmʋ, -ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi, nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌlaꞌa ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. 26 ꞌBho aꞌba ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌbhle-e dɩꞌa -dadudu ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌle ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌgɩꞌa -dadudu -lrɛɛ, ꞌɩn ꞌke amʋ dɩ -kpʋn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see ɛ -nʋ yi, -ɛkedɩmaa, -ɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ a, ꞌɔ cɛ sɩn, ꞌle, lɩ ɔ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ, ꞌya ꞌꞌsɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ.

27 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ -tɩta -Lagɔꞌɔ dɩ ɔ-ɔ zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌwa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. 28 ꞌLe ɔ na ʋ -bodɩ -lrɛɛ: ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, -da a-a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -kɔ -nɩ mʋ, ꞌle a ꞌke ɛ ti-nyna, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o a-a ꞌye yibo mʋ na ꞌle -Lagɔ gbo ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ -ziaka. -Ka ꞌan -deꞌa ti ꞌꞌsɛ, ꞌle ꞌan nʋꞌa lɛ ɛ, a-a ꞌye -ɩ yibo -mʋ -lrɛɛ. Lɩ ꞌan -tɩta-a tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ, ꞌya ꞌꞌsɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ. 29 A -gblee, ꞌan -tɩta-a lbhoꞌa ꞌɩnmʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌnʋ-o ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌꞌkɔmʋꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌꞌtayiꞌe ꞌɩn -nɩ -lue ꞌtɩn ꞌꞌyiti, ꞌan nʋ lɛ, ꞌɩn -ke ɔ-ɔ naꞌo. 30 A ꞌye li-ɔ, Zezii -nɩꞌa dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋzanamʋ, nyʋꞌa -dadudu ꞌde-e ꞌɔ wlu ꞌꞌgwli.

*Zezii ꞌma-a -ziadɩ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ ꞌꞌyiflɔɛ

31 Ɩ ziꞌa -kaa, ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ deꞌa ɔ-bɔ *Zeziiꞌa wlu ꞌꞌgwli, ꞌle ɔ na ʋ -bodɩ: Lɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ amʋ, -bho a ꞌꞌdu ɩ ꞌbho -ka -zɛgɛka, ꞌꞌlemnɩɩ *ꞌan -namʋ a ꞌꞌduꞌo -ziaka. 32 -Bho a nʋ -kaa a, -Lagɔꞌɔ dɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, a-a yibo nɩ-oꞌo ꞌle a-a ꞌwlʋꞌo ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ.

33 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn na: -A ꞌmo-o -aꞌba ꞌꞌnaklagba *Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu, ꞌle, -a -kaaa ꞌwlʋ, -a -see nyɔꞌɔ ꞌgeyikpaan ꞌꞌdu ke, leedɩ -a nʋꞌo -a ꞌke ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌwlʋꞌa? 34 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi, ɔ -nɩꞌe-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌgeyiɛ ꞌmʋ. 35 A -gblee, ꞌꞌyi -lue ꞌka-a: ꞌꞌJɩnɛ -ke ꞌꞌyi ꞌgeyikpaan -nɩꞌa a, ꞌɔ -sie ꞌbho ꞌꞌkɔmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌbhlegbo ꞌmnɛꞌɛ -yowliꞌa ꞌꞌyu, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌbhoꞌa nyɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 36 ꞌƐ dɩ, ꞌɩnmɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii, ꞌꞌnyinynidɩ kpʋnꞌa amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, -bho ꞌɩn -zɛ ɛ amʋ ꞌꞌkpi, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌye-e ꞌtɔ ꞌꞌyiflɔɛ -ziaka. 37 A ꞌye li-ɔ, -ka a ꞌꞌduꞌa Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a -see ꞌan -tɔtɔlɩ ꞌybhaꞌa dɩ, a-a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. 38 ꞌƖn -nɩꞌa ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, lɩ ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌle ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. A-bee -mnʋʋ, -ka aꞌba -tɩta ꞌlɛꞌɛ amʋ ꞌꞌyi, ꞌka-a a-a nʋꞌo.

39 ꞌLe ʋn na: Ablaamʋ ꞌmo-o -aꞌba -tɩta. ꞌLe ɔ na: -Bho Ablaamʋ ꞌꞌdu ꞌkɩ aꞌba -tɩta -ziaka, ꞌꞌyrilinmɔkpli ɔ nʋꞌa, ꞌɩnnɩ a-a ꞌye ꞌko -nʋ mʋ. 40 Dɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, ꞌan -tɩta -Lagɔ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋꞌa kamʋ, a-a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha, ꞌle aꞌba ꞌꞌna Ablaamʋ ꞌmnɔ -see -kaabolɛ nʋ ꞌya o! 41 A ꞌye li-ɔ, lbhʋ aꞌba -tɩta-a nʋꞌa a, ꞌɩnnɛ a-a nʋꞌo. ꞌLe ʋn na ɔ -bodɩ: -A se -tɩta -lrɔɔ ꞌbhle, ɔ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ. 42 ꞌLe ɔ na: -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋꞌa dɩ, -bho a ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -ziaka, a-a kma ꞌkoꞌo ꞌan dɩ. ꞌƖn ꞌka ꞌnɔɔ yi, ɛ -se ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -ko, ꞌɩnnɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ. 43 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a -see ꞌybha a ꞌke ɩ ꞌwɔɔn ꞌle a ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌduꞌa kamʋ, aꞌba ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wluꞌa ꞌzɔ ꞌmʋti. 44 A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmo-o aꞌba -tɩta, ꞌle, lɛ ɛ ꞌybhaꞌa, a-a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɛ nʋ! -Da -Lagɔ -ya -nɩꞌa nyunyu ti a, ꞌbho-o ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmnɛ -ya -nɩꞌe ꞌmɛmɛɛ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. Ɛ se -ziadɩ ꞌmʋꞌbhleꞌa dɩ, ꞌɛ ꞌwɔɔnꞌɔ -ziadɩ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe sɩnꞌa ꞌꞌlru kwaꞌa dɩ, -bho ɛ -ka sɩn-ɩ cɛ, -ka ɛ -nɩꞌa ꞌtɩn, ꞌka-a ɛ-ɛ zaꞌa ꞌmʋ. 45 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋꞌa dɩ, aꞌba deꞌe ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli! 46 ꞌAn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ. ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌꞌnyinynilɛ ꞌɩn nʋꞌa a, aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌka ꞌnynɩ ꞌꞌsi a, ɛ se -nɩ. ꞌƖn-ɩ ꞌza-a -ziadɩ ꞌmʋ ꞌle, leedɩ a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlideꞌa? 47 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka, ꞌɩnnɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a -se ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -koꞌa dɩ, aꞌba ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌɔ wlu.

*Ablaamʋ ꞌka ꞌwlʋ, *Zezii -nɩꞌe-e ti see

48 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ ꞌke ɔ gbo jɛꞌɛ dɩ ꞌle ʋn na: -Bho -a nʋ *Samaliikɔyi -ɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle -ɩn ꞌbhleꞌe ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ a, -a -see sɩn cɛ! 49 ꞌLe ɔ na: -Gba, ɛ -se ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌɩn ꞌbhle ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. ꞌAn -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle a -see tiꞌbɔ a ꞌke ꞌan nɛ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ! 50 A -gblee, ꞌan ꞌbɔ ti nyʋ ꞌke ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. -Lagɔ -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɩnnɔ ꞌbɛ ꞌɛ ti ꞌle ɔ-ɔ gbʋꞌo -a -nɩ ꞌweeꞌa kpli ya. 51 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ-ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌle -ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho a, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ꞌɔ nyɔtu-u ꞌyeꞌo.

52 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn na: ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a yiboꞌo-o na -ɩn ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. -Aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ʋn ꞌmɛ-ɛꞌo, ꞌle -mnaaa-a nʋꞌo, nyɔ-ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ -aꞌa wlu ꞌle -ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho, ɔ -see ꞌmɛ yiꞌa! 53 -Aꞌba ꞌꞌna Ablaamʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, -ɩn ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ -ɩn ꞌye ɔ -ziꞌa? -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌwa nyɔ -lue ꞌtɩn se ti-nɩ. Nyɔ yɔɔ -mnɔɔɔ ꞌꞌduꞌa?

54-55 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo -ka ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o bhubhuyitiꞌa lɛ; nyʋ -see ɛ lɛ ꞌla yi. ꞌAn -tɩta -Lagɔ a seꞌa yibo, a-a ꞌlaꞌa aꞌba -Lagɔ ɔ, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyi. ꞌƖnmɔ *Zezii, ꞌɩn yibo nɔ-oꞌo. -Bho ꞌɩn nʋ: ꞌƖn se ɔ yibo a, -ka a ꞌbhleꞌa sɩn, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo. ꞌƖn yibo nɔ-oꞌo ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wlu. 56 A -gblee, -ka ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ a, -aꞌba ꞌꞌna Ablaamʋ yibo nɩ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌbʋbʋa li tenyɩ. Ɔ ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke ꞌan da ꞌye, ꞌle ɔ ꞌye ꞌan dɩ ꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌbʋbʋaklagba ꞌye ɔ ꞌlbha.

57 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌle ʋn na: -Aꞌa zʋɩn se -gwlɩ ꞌsɔn ꞌyɔ -bue ꞌbhɛɛ; kbhoo -ɩn ꞌye ꞌɔ? 58 ꞌLe ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌka ꞌwlʋ, ꞌɩn -nɩꞌe-e ti see. 59 Ɔ -see wlu ꞌmnɛ tipo klɛ ꞌle ʋn-ʋ ꞌtɛꞌɛ -digbi ti ʋn ꞌke ɔ ꞌmʋꞌlbha. Ɔ nʋꞌa -kaa, -srɔkɔ! ɔ ꞌꞌzizeꞌo, ꞌle ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌwlʋ.

9

Nyɔ -lue-e ꞌka ꞌwlʋ, -ɔ ꞌꞌlɔꞌɔ ɔ, ꞌɩnnɔ *Zezii ꞌpʋʋnꞌo

1 *Zezii -sɔꞌɔ *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmʋ a, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩ zinamʋ, nyɔ -lue-e ꞌka ꞌwlʋ, -ɔ ꞌꞌlɔꞌɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ liꞌye, 2 ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: -Aꞌba -Tɔyi Zezii, nyɔ -nɔɔ ꞌka ꞌwlʋ, ɔ ꞌꞌlɔ-oꞌo. ꞌƆ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta-a nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌmaae, -ale ꞌɔ ꞌꞌbhuo maꞌa? 3 ꞌLe ɔ na: Ɛ -se ꞌꞌnyinynidɩ ɔ-ɔ nʋꞌa kamʋ -ko, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ɛ -se ꞌɔ ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta-a nʋ ɩꞌa dɩ -ko -lrɛɛ. Ɔ ꞌꞌlɔ-oꞌo, -ka -Lagɔ kuꞌa wɔn, ꞌle nyʋ ꞌke ɩ yibo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi. 4 -Bhladɩ ꞌɩn -ke a -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, -a ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ moꞌo. -Nɔɔ -ke ti ꞌɩn -seeꞌa ꞌnɔɔ aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ yi, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ nʋ. 5 A -gblee, -nɔɔ -ke ti ꞌɩn -nɩꞌa -bhla ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -ka zɔ -nɩꞌa, ꞌle -ka -bho ɛ zɩꞌa a ꞌle nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti wesaa, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo.

6 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye -tʋtrɔ ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi po, ɔ ꞌye ꞌɛ -plaplɩ lɛ nʋ, ꞌle ɔ ꞌye ɛ ɔ-bɔ ꞌꞌlɔyi ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌyri ꞌmʋ cɛ. 7 ꞌLe ɔ na ɔ -bodɩ: Mu ꞌle Siloyeꞌa -bada kɔ, -ɩn ꞌke ꞌꞌyigbeyi ꞌsra. (Siloyeꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o jrijrini.)a ƆFa 9 7 -Ka -bho nyɔ jriꞌa ꞌꞌni, ꞌle ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -da -lue ꞌle ɛ-ɛ muꞌa ꞌꞌsetida -lrɔɔ, ꞌka-a Zezii -sɔꞌɔ -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli ꞌle ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi.

8 Ɔ yiꞌa le a, ɔ ꞌmu-o ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo. -Da ɔ-ɔ zrɔꞌɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌlɔlɔnɔɔ ꞌꞌyi, nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɔ ɔ, ʋn -ke ꞌɔ ꞌꞌyitutumʋ-ʋ ꞌnʋ-o ꞌtɔ na: Nyɔ-ɔ -de ꞌka ꞌle -jeyi ti, -ɔ zrɔꞌɔ, ꞌɩnnɔ -see -laa -nɩ? 9 ꞌLe nyʋtɔlʋ-ʋ nʋꞌo: ꞌƖnnɔ moꞌo. ꞌLe -lrʋʋ-ʋ nʋꞌo: -Gba, ɔ -ko. Nyɔ -yɔɔ, ɔ -ke ɔ gʋgɔꞌo. ꞌLe ꞌɔ ꞌꞌbhuo na: ꞌƖnmɔ moꞌo -ziaka! 10 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: Kbhoo -aꞌa ꞌꞌyri -nynaꞌo ꞌle ɩ ꞌye katiꞌa? 11 ꞌLe ɔ na: Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii, ꞌɩnnɔ nʋꞌo -plaplɩ lɛ, -ɔ cɛ ꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyri, ꞌle ɔ na: Mu Siloye kɔ -ɩn ꞌke ꞌꞌyigbeyi ꞌsra. ꞌLe ꞌɩn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌɩn ꞌye ꞌle mu, ꞌɩn ꞌye ꞌꞌyigbeyi ꞌsra. ꞌAn ꞌꞌyri nʋꞌa -kaa, ngaoo! ɩ katiꞌo. 12 ꞌLe ʋn na: Doo ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ -nɩꞌa? ꞌLe ɔ na: ꞌƖn se ꞌbho yibo!

*Zeziiꞌa ꞌꞌkpidɩ, nyɔ ɔ ꞌpʋʋnꞌa a, ꞌɩnnɩ ɔ -ke *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ depo nɩꞌe ꞌꞌyi

13 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa tɔlʋ nʋꞌa -kaa, nyɔ *Zezii ꞌpʋʋnꞌa a, ʋn ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌle *Faliziɛɛn gbo kpa. 14 A -gblee, zɔ -ke ti Zezii nʋꞌa -plaplɩ lɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyri kati a, ɛ-ɛ ꞌmo-o ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ. 15 ꞌLe ʋ-bʋ Faliziɛɛn -mnʋʋ ꞌye ɔ -kaa tidede -lrɛɛ: Kbhoo ɔ -nynaꞌa -aꞌa ꞌꞌyri ꞌle ɩ ꞌye katiꞌa? ꞌLe ɔ na ʋ -bodɩ: -Plaplɩ ɔ cɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyri, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌꞌyigbeyi ꞌsra. Ɩ nʋꞌa -kaa wesaa! ɩ-ɩ ꞌye-e ti. 16 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Faliziɛɛntɔlʋ na: Ɔ-bɔ nyɔ -nɔɔ, ɔ -see -Lagɔ gbo ꞌmʋ-sɔ, -ɛkedɩmaa, ɔ-ɔ ꞌcɛ-ɛ -aꞌba lifɔzɔꞌɔ gba ꞌmʋ. ꞌLe -lrʋʋ na: Nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke *wɔnkulɩ -nɩɩ nʋꞌa? A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ depoɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ. 17 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede -lrɛɛ: Nyɔ-ɔ ꞌpʋʋnꞌa -ɩnmʋ, nyɔ yɔɔ -a ꞌlɔ ꞌɔ? ꞌTmʋʋ -amʋ! ꞌLe ɔ na: -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi moꞌo.

18-21 A -gblee, -ka ɔ ꞌꞌlɔꞌɔ -bɛnyɩ, ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -see ɩ ꞌꞌgwlide. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌlaꞌa ꞌɔ ꞌlotʋ -ke -tɩta, ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa tidede: ꞌƖnnɔɔnɔ -nɔɔ, aꞌba ꞌꞌyu maꞌa? Ɔ ꞌka ꞌwlʋ, ɔ ꞌꞌlɔ-ɔꞌɔ? ꞌLe kbhoo ɔ -nynaꞌa ꞌtraamʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe tiꞌa? ꞌLe ʋn na: Kɩn, -aꞌba ꞌꞌyu-u moꞌo. Ɔ ꞌka ꞌwlʋ, ɔ ꞌꞌlɔ ꞌko-oꞌo. ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -ka ɔ -nynaꞌa ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti, ꞌle nyɔ-ɔ ꞌpʋʋn ꞌnɔ ɔ, -abʋ se ꞌbho lɛ ꞌꞌyri yibo -lrɛɛ. Ɔ -se ꞌꞌdana -ko. Ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za. Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌlɔꞌɔ, ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌye ɩ ꞌꞌgwlide. 22 A ꞌye li-ɔ, ꞌwa -fanʋ ꞌɔ ꞌlotʋ -ke -tɩta-a pleꞌa dɩ ʋn -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ. -Ɛkedɩmaa, ʋn -poꞌo-o wlu -dalue na, -bho nyɔ nʋ Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ʋn-ʋ ꞌnu-o ꞌɔ nyɔtu ti ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli. 23 A -gblee, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -ɛ -ke dɩ ꞌɔ ꞌlotʋ -ke -tɩta nʋꞌa: Ɔ -se ꞌꞌdana -ko. A dede ꞌɔ ꞌꞌbhuo ti!, ꞌɩnnɛ ꞌka-a.

24 ꞌLe ʋ-bʋ Faliziɛɛn ꞌye ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌla -lrɛɛ ꞌle ʋn na ɔ -bodɩ: ꞌBhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, -abʋ yiboꞌo-o na, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi ɔ ꞌꞌduꞌo. 25 ꞌLe ɔ na: -Bho ɔ ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi, ꞌɩn se ꞌbho lɛ ꞌꞌyri yibo. Lɛ -lue ꞌtɩn ꞌɩn yiboꞌa a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌꞌlɔ-ɔꞌo -bɛnyɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌtraamʋ ꞌan ꞌꞌyri kati. 26 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -kaa tidede: -Aꞌa ꞌꞌyri ꞌka kati, leelɛ ɔ nʋꞌa? 27 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn -zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-ɛ see ꞌle a -see ɩ -lokuipo. Leedɩ a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɩ ꞌbʋꞌwɔn -lrɛɛꞌɛ? A ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdu ꞌꞌbhalrɛɛkeꞌa? -Ɩɩn! 28 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ʋn-ʋ jɔ ꞌɔ gbo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ɩnmɔ ꞌnɩaa, -ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌɔ -nayi. -A-bʋ -yʋʋ, *Moyiizɩꞌa nyʋ -a ꞌꞌduꞌo, 29 ꞌle -a ꞌdeꞌe ꞌꞌgwli na -Lagɔ lbho ɔꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, ɔ-bɔ nyɔ -yɔɔ, -a se yibo na -Lagɔ lbho ɔꞌo -lrɛɛ. 30 Ɔ-bɔ nyɔ Zezii ꞌpʋʋnꞌa, ꞌle ɔ na: Lɛ-ɛ maꞌa nyɔ wɔnti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nyɔ ꞌɩnnɔɔnɔ -nɔɔ ꞌꞌduꞌa a, a se ɔ yibo ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌpʋʋn! 31 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, -bho ʋn po *-Lagɔ wɔn gbo, -a yiboꞌo-o na ꞌɔ kpʋn ꞌwa bhadewlu. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ -ka ꞌbho -Lagɔ-ɔ ꞌꞌdu, ꞌle ɔ -ka ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ a, -Lagɔ-ɔ ꞌwɔɔn-ɔ ꞌɔ bhadewlu ꞌmʋ. 32 Nyɔ-ɔ ꞌka ꞌwlʋ, -ɔ ꞌꞌlɔꞌɔ ɔ, -a -see -bhla ꞌbʋꞌwɔn ke na ꞌɔ ꞌꞌyri nyɔ katiꞌo. 33 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bho -Lagɔ -see ɔ ꞌkɩ lbho, ɔ se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke lɩ ꞌmnɩ nʋ. 34 ꞌLe ʋn na: -Ɩnmɔ ꞌwlʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle -ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌle -ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌkɔmʋ, -ɩnmɔ ꞌbɔꞌɔ ti, -ɩn ꞌke -abʋ -tɔꞌɔ? ꞌLe ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌpiemʋ po.

35 A -gblee, -ka ʋn po ꞌɔ ꞌꞌpiemʋ, Zezii ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌLe, -da ɔ -nɩꞌa a, ɔ ꞌye ɔ ꞌbho -yɛ ꞌle ɔ na: Nyɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, -ɩn de ɔ ꞌꞌgwli ꞌnɩ? 36 ꞌLe ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ ꞌye ɔ -kaa tidede: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, yɔɔ ꞌɔ nyɔtu ꞌꞌdu-ɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlideꞌa? 37 ꞌLe ɔ na ɔ -bodɩ: -A ꞌye -ɔ li. ꞌƖnmɔ -ke -ɩn -nɩꞌa -laa -wlunamʋ, ꞌɩnmɔ moꞌo! 38 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn ꞌde-e -ɩnmʋ ꞌꞌgwli. ꞌLe ɔ ꞌye ɔ ꞌkolri wɔnyi glu po ꞌle ɔ-ɔ bʋbɔ nɔꞌo.

39 Ɔ nʋꞌa -kaa a, Zezii ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: ꞌƖn ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa dɩ, -Lagɔ-ɔ tuꞌo nyʋ -zigle. ꞌBho ꞌan ꞌꞌkpi, nyʋ -yʋ -seeꞌa -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ʋn-ʋ ꞌwɩn -ɩ ꞌmʋti, ꞌle ʋn-ʋ ꞌwɔɔn nɩꞌo. Nyʋ -yʋ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ dɩtoope ꞌmʋti, ꞌle, -yɩ ꞌma-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ, ʋ-bʋꞌa ꞌwɔɔn nɩꞌa a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -ka ʋn -seeꞌa ꞌya ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ꞌwa ꞌwɔnꞌɔ ʋn ꞌke ɩ ꞌwɔɔn, ʋn-ʋ ꞌde-e ꞌle ɩ ꞌmʋ ti, ꞌle ꞌwa kpli ꞌmnɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi. 40 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, Faliziɛɛntɔlʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ ꞌle ʋn ꞌye -kaa tidede: -Abʋ ꞌle, -a -see ꞌya ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn -lrɛɛꞌɛ? 41 ꞌLe ɔ na: -Bho a -see ꞌkɩ ꞌya -lue komu ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌle a ꞌke ꞌkɩ tiꞌbɔ a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle a ꞌke ɩ ꞌwɔɔn, -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩꞌa amʋ ꞌꞌkpi, ɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌko-o ꞌbho. A-a ꞌnʋ-o ꞌtɔ na: A-a ꞌwɩn -ɩ ꞌmʋtiꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌnɛꞌɛ amʋ ꞌꞌkpi ti.

10

*ꞌBhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyi -ke *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyi

1 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ɔ -po -nɩꞌe ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌka ꞌle *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌgbe ꞌli pa, -ɔ -seeꞌa ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi -zi -nɩ, -ɔ ꞌꞌbluꞌa ꞌgbe ꞌꞌlru, ꞌɔ nyɔtu, ꞌꞌyriyi moꞌo. 2 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -yɔ pa nɩꞌa ꞌbho ꞌgbeꞌa wɔn ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌmo-o *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyi. 3 -Bho ꞌgbeꞌa lifuoyi ꞌye ɔ li a, ɔ-ɔ kati ꞌnɩ-ɩ wɔn ꞌꞌyi, ꞌle, -yɩ ꞌma-a ꞌɔ -nɩ a, ɩ-ɩ po ꞌɔ -lokui, ɔ-ɔ ꞌlaa ꞌnɩ ꞌya ꞌnynɩ ꞌmʋ -lue -lue, ꞌle ɔ-ɔ kpɩ ꞌɩ tilinamʋ. 4 Ɩ yiboꞌo-o ꞌɔ wluꞌa dɩ, -bho ɔ po ɩ ꞌꞌpiemʋ, ɔ-ɔ naꞌa ꞌle ꞌya nya ꞌle ɩ-ɩ mu ꞌɔ kli. 5 Nyɔ -yɔ ɩ seꞌa yibo a, ꞌya -ke -mnɔɔꞌɔ -na. Ɩ se ꞌɔ wlu ꞌꞌyiyiboꞌa dɩ, ɩ-ɩ ple ꞌɔ li tenyɩ!

6 A -gblee, Zezii poꞌa ꞌꞌyi ꞌmnɩ a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -see ꞌya ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn.

*Zezii-i ꞌꞌdu-o ꞌɔ nyʋ ꞌꞌyrili -ziaka

7 A ꞌye li-ɔ, ꞌle *Zezii na ʋ -bodɩ -lrɛɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ kɔkɔɔꞌɔ ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌgbeꞌa -kpana. 8 Nyʋ -yʋ -kɔꞌɔ ꞌan damʋ nya, ꞌle ʋn -seeꞌa -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu -ka -zɛgɛka a, ꞌwa nyʋtu kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrimʋ ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋzɩgɩ -see ʋ -lokuipo.

9 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɩnmɔ kɔɔꞌɔ ꞌgbeꞌa wɔn. Nyɔ-ɔ zi nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ɔ ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi; ꞌle, -ka ꞌbhlabhlɩ -flɔꞌɔ ꞌꞌyi ɩ ꞌke ꞌya ꞌgbe ꞌli pa, ɩ ꞌke ꞌda ꞌle ɩ ꞌke tili, ꞌka-a ꞌɔ dɩ -nɩꞌo. 10 A -gblee, nyʋꞌa ꞌꞌyriyria-e, ꞌwa ꞌlbhalbhaa -ke ꞌwa lɩꞌa wɔnnyniɛꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌꞌyriyi -mnɔɔ-ɔ muꞌo ꞌꞌyrinamʋ. ꞌƖnmɔ -yɔɔ ɔ, ꞌmna ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, nyʋ ꞌke ɛ ꞌye -gblokoo!

11 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyizɛgɛ -lrɛɛ. Ɔ ꞌke ꞌɔ *ꞌbhlabhlɩ zetieꞌa dɩ, ɔ-ɔ kpʋnꞌo ꞌɔ tinɩɛ -jieimnɩ ꞌꞌyi. 12 A -gblee, nyɔ -yɔ se ꞌɩ -kɔ, -ɔ -seꞌa-a ꞌya ꞌꞌyriliduyizɛgɛ, -ɔ fuo ꞌnɩ li ɔ ꞌke mɔni ꞌyeꞌa dɩ, -bho ɔ ꞌye ji ꞌꞌyri ꞌle ɛ -kɔ ɔ ꞌꞌyi-i yi a, -bho ɔ nʋ -kaa ꞌꞌsɛɛ, ɔ-ɔ sie ꞌɩ ꞌbho, ɔ-ɔ pleꞌo. -Bho ɛ nʋ -kaa a, -gwlamʋ! ɛ-ɛ ꞌjra-a tɔlʋ -bluu ꞌꞌyi ꞌle -lrɩɩ-ɩ bʋbaꞌa ꞌkwla ꞌꞌyiti. 13 Mɔniꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ nʋꞌo lbhʋ ꞌmnɛ. Ɩ-bɩ ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌcnaa nɔ ku ꞌꞌyi, ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ pleꞌo.

14-15 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyizɛgɛ. -Ka ꞌan -tɩta -Lagɔ yiboꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle -ka ꞌmna yibo ꞌnɔ -lrɛɛ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn yiboꞌo ꞌan nyʋ ꞌle ʋ-bee -mnʋʋ yiboꞌo ꞌɩnmʋ -lrɛɛ. ꞌAn nyʋꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌan ꞌꞌbhuo *ꞌsraga ꞌmʋ -za mʋ. 16 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -zrɛꞌɛ ꞌꞌklumʋ, -lrʋʋ -nɩꞌe-e -bhla ꞌbho, ꞌɩnnʋ -see ꞌan nyʋ -ko. ꞌƖn ꞌke ʋbʋ -jolʋ gbo po moꞌo -lrɛɛ. -Bho ꞌɩn ꞌlʋ ʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌan wlu -lokui-po -mʋ, ꞌle ʋn ꞌke kpan -lue ꞌtɩnꞌa nyʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɩnmɔ ꞌwa -kɔyiꞌa ꞌꞌtroli.

17 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌsraga ꞌmʋ -za -mʋꞌa dɩ, ꞌan -tɩta -Lagɔ -kmaꞌa ꞌan dɩ. -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ɛ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɩnmʋ glu -za -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. 18 ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌmɛ mʋ. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha. ꞌAn -tɩta ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ. ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. Lɛ ꞌɩn ꞌka nʋ -ɛ -ke dɩ ɔ ꞌtmʋʋꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a.

19 A -gblee, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌgbleꞌe ꞌmʋ-ɛ -lrɛɛ. 20 ꞌWa -dadudu-u ꞌnʋ-o: Ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. -Sabhɛ-ɛ kpʋn ɔꞌo. Aꞌba po ɔ -lokui -le! 21 ꞌLe -lrʋʋ-ʋ nʋꞌo: ꞌNyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ, ꞌɔ -wlu -kaa! ꞌLe ɛ-bɛ -zuzu ꞌmnɛ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ꞌꞌlɔyi ꞌpʋʋnꞌa?

*ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -see *Zezii ꞌybha

22 A -gblee, -da *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo seꞌa ꞌtɔ liꞌsaa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -nɔɔ -ke ti *ꞌZuifʋ nʋꞌa ɛ ꞌke -kaa -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ɔ bʋbɔ -lrɛɛke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, -nɔɔ -ke ti ʋn-ʋ popo ꞌnɛ ꞌgwlʋti zʋnꞌꞌo zʋn ꞌli, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ nyniꞌo. -Vʋvɔnɔɔ ꞌꞌyi moꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌɛ *gɔ ꞌle Zelizalɛɛmʋ. 23 ꞌLe ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmnɛꞌɛ ꞌgbeꞌa wɔn ʋn ꞌꞌduuꞌa ꞌbhlʋkpayowli *Salomɔɔꞌɔ ꞌnynɩ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyi Zezii-i naꞌa ti. 24 ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ nʋꞌa -kaa, ʋn bi -ɔꞌo ꞌle ʋn na: -Bhlaaka -ɩn ꞌke -amʋ -pɔlʋ ꞌꞌkpi zɩzaꞌa? -Bho -ɩn ꞌꞌdu *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -zɩ ɩ -amʋ -bodɩ ꞌmʋ gbaa!

25 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn -zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-ɛ see ꞌle a -see ꞌan wlu ꞌwɔɔn. ꞌLe ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, *wɔnkulɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa a, ɩ-ɩ ꞌza-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ. 26 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a -se ꞌan nyʋ -koꞌa dɩ, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. 27 ꞌAn nyʋ-ʋ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ -lokui. ꞌƖn yibo nʋ-oꞌo, ꞌɩn-ɩ ꞌpo -ʋ -jolʋ gbo ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn -ke ʋn-ʋ naꞌo. 28 A ꞌye li-ɔ, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ʋꞌo. Ʋn -see ꞌtɔ ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ʋn -nɩꞌe-e ti. ꞌKa-a ɛ-ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili. ꞌWa nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle ꞌan kwa ꞌmʋ ꞌwlʋ. 29 ꞌAn -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌɩnmʋ, ꞌlɛꞌꞌo lɛ ɔ -yaꞌa ti, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ɔ ꞌye ɛ -zi. ꞌƐ dɩ ꞌwa nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle ꞌɔ kwa ꞌmʋ ꞌwlʋ. Ʋn -nɩꞌe-e ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili. 30 A -gblee, ꞌɩn -ke -Lagɔ-ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌɩn -ke ɔ-ɔ naꞌo, ꞌle, -ka ɔ -nɩꞌa ꞌtɩn, ꞌɩn -nɩꞌe -kaa.

31 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌtɛ-ɛ -digbi ti -lrɛɛ ʋn ꞌke ɔ ꞌmʋꞌlbha. 32 ꞌLe ɔ na ꞌtɔ ʋ -bodɩ: ꞌLe ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, wɔnkulɩ nʋꞌa nyʋ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌlruli, ꞌɩn nʋ ɩꞌo ꞌbho aꞌba ꞌꞌyigbeyi. Ɩ-bɩ wɔnkulɩ ꞌmnɩ, ꞌya ꞌꞌklumʋ ꞌle, yɛɛ -ke ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, a-a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛꞌɛ? 33 ꞌLe ʋn na ɔ -bodɩ: -A ꞌnaa-a -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌa kamʋ -a ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke -ɩnmʋ ꞌlbha. Ɛ -se -aꞌa wɔnkulɩꞌa dɩ -ko. -Ɩn ꞌmo-o nyunyɔkpɩan ꞌle -a ꞌlaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuo -Lagɔ. ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ!

34 ꞌLe ɔ na: Wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a: -Lagɔ na: A-bʋ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyiziziamʋ. 35 -Aꞌba ꞌwee, -a yibo na, ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ɩ -see ꞌplʋ ꞌkpa yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle, nyʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ wlu ʋn ꞌke ꞌwa -bonyunyu -zigle -tu a, ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌꞌyiziziamʋ ꞌla. 36 A -gblee, ꞌɩnmɔ -yɔɔ ɔ, -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ, -ɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. -Bho ꞌɩn nʋ, ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌɩn ꞌꞌduꞌa a, leedɩ a-a nʋꞌo, ꞌɩn-ɩ ꞌnaa-a ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌa? 37 -Bho ɛ -se ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ nʋ wɔnkulɩ a, aꞌba de ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli -le! 38 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn-ɩ nʋ -ɩꞌo ꞌle aꞌba deꞌe ꞌtɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ɩ-bɩ wɔnkulɩ ꞌmnɩ, a de ɩ ꞌꞌgwli, ꞌle, -ka ꞌɩn -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, a ꞌke ɩ yibo ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka. 39 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ʋn-ʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɔ kpʋn, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ.

40 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle, ꞌꞌnigblʋ Zudɛɛnꞌɛ ꞌfɔtɔ -ke gbo *ꞌZaan ꞌꞌdu -nɩꞌa nyʋꞌa *batizeeɛ wɔn -bɛnyɩ, ɔ ꞌye ꞌle mu. Ɔ ꞌnʋ-o ꞌle ꞌwɩ -glilii! 41 Ɔ -nɩ ꞌle, ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u mu ꞌɔ gbo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Wɔnkulɛ -lue ꞌtɩn ꞌZaan ꞌka nʋ, ɛ se -nɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, dɩ ꞌwee ɔ -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho nyɔ -nɔɔꞌɔ ꞌꞌkpi, ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ. 42 ꞌLe, nyʋ-ʋ -yɛ ꞌnɔ ꞌle a, ꞌwa -dadudu ꞌye ɔ ꞌꞌgwlide.

11

Lazaaꞌa ꞌmɛmɛɛ

1 ꞌBho-o nyɔ -lue -nɩꞌo. ꞌƆ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Lazaa. -Gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Bɛtanii, ꞌbhoꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo. *Malii -ke ꞌwa vɛnyɩ Maatɩ, ꞌwa ꞌꞌbhli moꞌo -lrɛɛ. 2 A -gblee, ꞌcna-a poꞌa ngnɛzɛgɛ, Malii ꞌwlɛ ꞌɛ *Zezii ꞌꞌlru, ꞌle -ʋ ꞌꞌluoꞌa ꞌwa ꞌꞌnɩmnɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌɔ bhɩ liꞌsra, ꞌɩnnʋ moꞌo. ꞌWa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunyukpasu, Lazaa, ꞌɔ ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌo. 3 A ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌsɔn ꞌmnʋ, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌlbho-o nyɔ -lue ꞌle Zezii gbo ɔ ꞌke ɔ ꞌtmʋʋ na ꞌɔ bha Lazaaꞌa ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌo. 4 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ɔ na: ꞌꞌLru-u ꞌbhati nɔ-ɔꞌo, -ka ꞌɩn -ke ꞌan -tɩta -Lagɔ kuꞌa wɔn, ꞌle -aꞌba ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle nyʋ ꞌke ɩ yibo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi. Ɛ -se ɔ ꞌke ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ -sieꞌa dɩ -ko.

5 A -gblee, Zezii -kmaꞌa-a Maatɩ -ke ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn ꞌmnʋꞌa dɩ. 6 -Da ɔ -nɩꞌa, ɔ ꞌwɔnꞌɔ -kaa ɔ-bɔ Lazaaꞌa ꞌꞌlrubhatiwlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌwɩ ꞌsɔn, 7 ꞌle ɔ na ꞌtɔ *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: -A mu Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi le! 8 ꞌLe ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌtraamʋ ꞌwɩ -nɩɩ ꞌmʋ, -ɩnmɔ *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -ɩnmʋ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha ꞌle -ɩn ꞌke ꞌmɛ, -ɩnmɔ ꞌmnɔ, -ɩnmɔ nʋꞌo -a ꞌmu-o ꞌle leꞌa? 9-10 ꞌLe ɔ na: ꞌLe zɔ -lue ꞌli, ꞌꞌlɛlɩꞌa kpɛ -bue kpɛ ꞌsɔn, ꞌɩnnɩ -nɩꞌe ꞌle. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌan dɩ -nɩꞌo. -A na ꞌnɩ-e ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ. ꞌAn ꞌmɛmɛɛnɔɔ ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɩnmʋ, ɛ -see -bhla nyni ke, leedɩ nymɔ ꞌke amʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌsiꞌa?

11 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ɔ na -lrɛɛ: -Aꞌba bha Lazaa-a ꞌmʋ-oꞌo. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za. 12 ꞌLe ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -bho ɔ -ka ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. 13 A ꞌye li-ɔ, -ka Lazaa ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ʋ-bee -mnʋʋ-ʋ popoꞌo ꞌgwlʋti na ꞌꞌnynɔɔzɛgɛ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. 14 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ ꞌtɔ ꞌꞌyitiwa: Lazaa ꞌmɛ-ɛꞌo! 15 Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ ꞌan -pɔlʋ ꞌwɔnꞌo, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌka ꞌmɛ, ꞌɩn se ꞌle -nɩ. ꞌBho-o a-a ꞌye ꞌwlʋ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a mu ꞌle! 16 Ɔ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ꞌle Tomaa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -boliayu na Zeziiꞌa -namʋ -lrʋʋ -bodɩ: -A mu ꞌle -lrɛɛ, -a -ke Zezii ꞌke -dalue ꞌmɛ -nɩ! ꞌLe ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ꞌwa klɛ ꞌye ꞌle mu.

*Zezii -ke nyʋ ꞌmu-o ꞌle Lazaaꞌa zoko ꞌꞌkpi

17 Ʋn muꞌa a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho gwlɔꞌɔ ꞌꞌtroli nyni. Nyʋ nʋꞌa -kaa, Lazaa -kaaa ꞌmɛ, ʋn -kɔɔɔ ɔ tinmaze, -ka ꞌɛ ꞌwɩ nyniꞌa nyiɛ, ʋn ꞌye ɔ ɩ ꞌtmʋʋ. 18 A -gblee, Bɛtanii -ke Zelizalɛɛmʋ ꞌꞌkʋkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 19 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi Zideekɔmʋꞌa -dadudu yiꞌe Maatɩ -ke *Malii gbo, ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌmɛmɛɛꞌɛ dɩ, ʋn ꞌke ʋ -pɔlʋ ꞌli tide.

20 -Ka *Zezii -nɩꞌa yinamʋ, Maatɩ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -jeyi mu. Malii -mnʋʋ -deꞌe-e ꞌle ꞌwa -budu ꞌli ti. 21 ꞌLe ʋ-bʋ Maatɩ na: ꞌAn -Kɔyi, Zezii, -bho -ɩn -nɩ ꞌkɩ -laa, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -see ꞌkɩ ꞌmɛ yi! 22 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ꞌtraamʋ -bhla, -bho -ɩn ꞌybhaa -Lagɔ lɛ, ɔ -see ɛ -ɩnmʋ -bhle yi. 23 ꞌLe ɔ na: Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu-u ꞌye-e glu -sɔ -mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. 24 ꞌLe ʋn na: ꞌBho *-lebhɔɔzigleꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɩn yiboꞌo-o na ɔ-ɔ ꞌye-e glu -sɔ -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 25 ꞌLe ɔ na: Nyɔ-ɔ zaꞌa nyʋ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nɩꞌa ti -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. Tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo. Nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, -bho ɔ ꞌmɛ, ɔ -nɩꞌe-e -bhla ti ꞌꞌkɔmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 26 Nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, -ɔ ꞌyeꞌa ɛ-bɛ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ, ɔ -see ꞌtɔ ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ -nɩꞌe-e ti ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌAn wlu -nɛɛ, a ꞌyee nɛ -ziadɩ ꞌmʋ ꞌnɩ? 27 ꞌLe ʋn na: Kɩn, ꞌan -Kɔyi, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ke dɩ ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -zaꞌa ꞌmʋ see, ʋn ꞌyeꞌa na ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -yi -mʋ nʋ a, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌduꞌo.

28 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Malii ꞌlanamʋ mu. Ʋn ꞌye ꞌʋ a, ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌwʋwan ꞌle ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi Zezii yi-oꞌo. Ɔ na a mu! 29 Ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ꞌle ɔ gbo -vuka kpa. 30 A -gblee, -da Maatɩ sie ꞌɔ ɔ, ꞌbho-o ɔ -nɩꞌe -bhla ꞌꞌkɔmʋ, ɔ -see gwlɔ pa ke. 31 -Jiji Malii kpaꞌa ꞌle ɔ gbo, Zideekɔmʋ yi ꞌʋ -pɔlʋ ꞌli tidenamʋ, ʋn ꞌye ꞌɛ li a, ʋn ꞌmu -ʋ ꞌbɩ. Ʋbʋ na ꞌkɩ, ʋn-ʋ mu ꞌko-o ꞌle Lazaaꞌa zoko ꞌꞌkpi, ʋn ꞌke ꞌꞌvi.

32 -Da Zezii -nɩꞌa, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e ꞌbho, ʋn ꞌye ɔ liꞌye, ꞌle ʋn ꞌye ɔ bhɩ ꞌmʋ bhlu ꞌle ʋn na: ꞌAn -Kɔyi, -bho -ɩn -nɩ ꞌkɩ -laa, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -see ꞌkɩ ꞌmɛ yi! 33 A -gblee, Malii -ke Zideekɔmʋ kpʋ ꞌʋ kli, ɔ -gbʋ ꞌnʋ ya, ʋn-ʋ ꞌꞌvi-oꞌo. ꞌGwlʋ nʋꞌa -kaa, ɛ -nyni ꞌnɔ-ɔ li, 34 ꞌle ɔ na: Doo a nmaze ꞌnɔ tiꞌa? ꞌLe ʋn na: -Aꞌba -Kɔyi, yi -ɩn ꞌke ꞌbho ꞌye! 35 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa, ɔ-ɔ ꞌꞌviꞌo. 36 Ʋ-bʋ Zideekɔmʋ ꞌmnʋ ꞌye ꞌɔ li a, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌtɔ na: -Ka ɔ -kmaꞌa Lazaaꞌa dɩ, a ꞌye -kaa li-ɔ! 37 ꞌLe ꞌwa tɔlʋ-ʋ nʋꞌo: Nyɔ-ɔ ꞌka ꞌwlʋ, -ɔ ꞌꞌlɔꞌɔ ɔ, ɔ-bɔ ꞌpʋʋn ꞌnɔ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke Lazaa ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi -za?

*Zezii -zaꞌa-a Lazaa glu.

38 Ʋn -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌgwlʋ -nyniꞌe-e *Zezii li -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye ꞌbho Lazaaꞌa zoko ꞌꞌkpi mu. ꞌLe trɩ ꞌli, ꞌle-e ʋn cɛ ɛꞌo ꞌle ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌꞌyi sʋkpʋmua -lue. 39 ꞌLe ɔ na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: A -za ꞌbho sʋkpʋmua -nɛɛ! A -gblee, Lazaa ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ Maatɩ na: ꞌAn -Kɔyi, ɔ -kaaa ꞌmɛ ꞌle ʋn -kɔɔɔ ɔ tinmaze, ꞌɛ ꞌwɩ nyiɛ ꞌka-a. Ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ngnɛ po! 40 ꞌLe ɔ na: ꞌƖn -see amʋ ꞌtmʋʋ na, -bho a de ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, -ka -Lagɔ kuꞌa wɔn ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, a-a ꞌye -ɩ yibo -mʋ, nʋ? 41 Ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn -nɩ -wlunamʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌbho ɛ-bɛ sʋkpʋmua ꞌmnɛ -za. Ʋn -zɛ ꞌɛ ꞌbho a, ꞌle ɔ ꞌye yaku ꞌꞌyi popo, ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ-ɔ nʋꞌo: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, lɛ ꞌɩn ꞌybhaaꞌa -ɩnmʋ, -ka -ɩn -see ꞌɛ ꞌɩnmʋ -bhle, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌsɛɛ. 42 -Ka -a poꞌa ꞌɩnmʋ -lokui ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa -laa ꞌan ꞌꞌtroli, ꞌwa dɩ ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ꞌle, -ka -ɩn lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌgwlide. 43 Ɔ gwɛꞌɛ -kaa -Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌplan ꞌle ɔ na: Lazaa, -sɔ ꞌle zoko ꞌli -ɩn ꞌke ꞌda! 44 A -gblee, Lazaa ꞌmɛ ꞌka, ɔ nʋꞌa -kaa, -muaa! ɔ ꞌda-aꞌo. ꞌꞌYriifɔtɩ saboꞌo-o ꞌɔ bhɩ -ke ꞌɔ sʋɩ li, ꞌle ꞌꞌyriɛ-ɛ ꞌfɩfɩanꞌa ꞌɔ ꞌꞌlru li. ꞌLe Zezii na: A bɔti nɔ ti ɔ ꞌke -na -ka -zɛgɛka!

*ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke *Zezii ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ.

(Matiee 26:1-5; Maakɩ 14:1-2; Luukɩ 22:1-2)

45 Ɩ ziꞌa -kaa a, ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ yiꞌa *Malii ꞌyenamʋ, lɛ *Zezii nʋꞌa, ʋn ꞌye ꞌɛ li a, ꞌwa -dadudu ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli. 46 ꞌWa tɔlʋ -yʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɩnnʋ -yɛꞌɛ ꞌle *Faliziɛɛntɔlʋ, ꞌle, lɛ ɔ nʋꞌa a, ʋn ꞌye ɩ gbo -pa, ʋn ꞌye ɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. 47 Ʋ-bʋ Faliziɛɛn -ke *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ʋn ꞌla-a ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ, ꞌle ʋn na: A -gblee, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o *wɔnkulɩꞌa -dadudu. Koo -a ꞌke ɔ -nynaꞌa? 48 -Bho -a ꞌꞌtayi nɔ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ -ka ꞌɔ lɩ ꞌmnɩ-ɩ nʋ a, nyʋ ꞌwee-e ꞌye -ɔ ꞌꞌgwli-de -mʋ, ꞌle, ꞌWlomɛɛ -kɔꞌɔ -amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e -amʋ ꞌlbha -mʋ ꞌwee ꞌle ʋn ꞌke -aꞌba *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ti-za.

49 A ꞌye li-ɔ, -zʋn -ke ti ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ-ɩ ziꞌa -kaa, ɛ-bɛ zʋn ꞌmnɛ ti, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kayifʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌluoꞌo wlu ꞌmʋ, ꞌle ɔ na: Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌkpi, a -see ꞌbho lɛ ꞌmʋtiꞌwɔn ke. 50 A popo ꞌgwlʋti! -Abʋ -bodɩ ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle nyɔ -lue ꞌke ꞌmɛ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌba ꞌbhlʋkpa -see ti-sɔ yi. 51-52 A -gblee, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ɛ -see Kayifʋꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋ ꞌwlʋ. Ɛ-bɛ zʋn ꞌmnɛ ti, ɔ-bɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa dɩ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo po ꞌɛ ɔ wɔn ꞌmʋ. ꞌƐ -nɔɔ -see -bhla nyni ke ꞌle ɔ ꞌye ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ꞌmʋti-za -nalo. ꞌLe, ꞌZuifʋ -ke nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌZuifʋ, -ʋ ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu mʋ a, -ka Zezii ꞌka ꞌmɛ ꞌwa dɩ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, ʋ-bʋ ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ ꞌmnʋ, ʋn -ke ɔ ꞌke -glɩgba -lue ꞌꞌdu, ɔ ꞌye ʋ -bodɩ ꞌmʋ-za.

53 ꞌƐ dɩ, ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho, -ɛ bhlaꞌa ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi, ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌmnʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha. 54 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ɛ-bɛ ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌfɔtɔ ꞌmnɛ -ke gbo nyʋ -dieꞌa ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ꞌle, -gwlɔ -lue-e cɛꞌɛ kpɔ ꞌle ꞌꞌmusaꞌa ꞌꞌtroli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Eflayimʋ, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌle mu, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwɩ gbɩ nʋ.

55 A -gblee, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ -nɩꞌe-e nyninamʋ. ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu-u sɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌbhli ꞌle ʋn-ʋ muꞌo Zelizalɛɛmʋ, -ka *-Lagɔꞌɔ gba ꞌlɛꞌɛ, ʋn ꞌke -kaa nʋ ꞌle ʋn ꞌke *liꞌsaa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn ꞌke gɔ ꞌmnɛ ꞌꞌdu. 56 A ꞌye li-ɔ, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ʋn -nɩꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ Zezii ti ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe -dede ti: Ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ nyɔ-ɔ -see gɔ -nɛɛꞌɛ da -yi yi. Koo a-a popoꞌo ꞌgwlʋtiꞌa? 57 A -gblee, ʋ-bʋ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke Faliziɛɛn ꞌmnʋ, ʋn ꞌtmʋʋꞌo-o nyʋ, -bho ꞌwa -lue yibo nɔ da, ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌdɩ -za ꞌle ʋn ꞌke ɔ kpʋn.

12

*Malii ꞌwla-a *Zeziiꞌa bhɩ ꞌcna ꞌꞌlru.

(Matiee 26:6-13; Maakɩ 14:3-9)

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *ꞌPaakɩꞌa gɔꞌɔ ꞌwɩ -sieꞌe ꞌbho-o -mɛɛlo, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle, Lazaa ɔ -zaꞌa glu, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, -da ɔ -nɩꞌa Bɛtanii, ɔ ꞌye ꞌbho mu. 2 Nyʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌpi-e ꞌɔ dɩ, ꞌle, -yʋ -ke ɔ ꞌka -dalue -li -nɩ, Maatɩ ꞌye ʋ ɛ-bɛ lililɛ ꞌmnɛ ꞌꞌyitiꞌgblee. A -gblee, Lazaa -nɩꞌe-e ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ. 3 Ʋn -nɩ linamʋ, ꞌle *Malii ꞌye ꞌbho Zezii -yɛ, ꞌle, ꞌcna -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ, -ɛ poꞌa ngnɛzɛgɛ, -ɛ ꞌma-a ꞌnaadɩzɛgɛ, -ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ kpana ꞌmʋ, ʋn ꞌye ɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌɔ bhɩ ꞌꞌlru ꞌwla. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o ꞌwa ꞌꞌnɩmnɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌye ɩ liꞌsra. A -gblee, -budu -ke ꞌli ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -nɩꞌa, ꞌcnaꞌa ngnɛzɛgɛ ꞌꞌyi-e ꞌle. 4 ꞌLe, *Zeziiꞌa -namʋꞌa -lue, Zidaa Isikaliyoo, -ɔ ꞌye ꞌɔ -laa ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ɔ na: 5 -Bho ɛ-bɛ ꞌcna -nɛɛ -po-ɛ ꞌkɩ ꞌpɛlʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ nyɔꞌɔ zʋn ꞌliꞌa ꞌꞌpɛlemɔni ꞌle ɩ ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyitiꞌgble-ɛ! Leedɩ ɛ -see -kaa -nʋ-ɛꞌɛ? Ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ! 6 A ꞌye li-ɔ, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o Zeziiꞌa -namʋꞌa mɔniꞌa tideyi, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌbho, ɔ-ɔ liꞌo. ꞌꞌYriyi maꞌa dɩ ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɛ -se ꞌꞌpʋanlbhamʋꞌa dɩ ɔ-ɔ popo ꞌgwlʋti ꞌnɩ -ko. 7 Zezii ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌle ɔ na: -Zʋ ʋ wɔn li! -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, ꞌcna ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru ꞌwla ꞌle nyʋ ꞌka ꞌɩnmʋ tinmaze, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ ꞌwlaꞌa -laa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru -nalo. 8 -Yʋ ꞌma-a ꞌꞌpʋanlbhamʋ, a -ke ʋn -nɩꞌe-e -bhla ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Bho a ꞌybha, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩnmɔ -yɔɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ.

*-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke Lazaa ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ

9 A -gblee, *ꞌZuifʋꞌa -dadudu nʋꞌa -kaa, -ka *Zezii -nɩꞌa Bɛtanii, ʋn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle ʋn-ʋ sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn-ʋ muꞌo ꞌle. Ɛ -se Zeziiꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ mu ꞌle -ko. Lazaa ɔ -zaꞌa glu ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ ʋn-ʋ muꞌo liyenamʋ. 10-11 Nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɔ ɔ, ꞌwa -dadudu-u ꞌsɔ-ɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩꞌa lemʋ, ꞌle ʋn-ʋ deꞌe Zezii ꞌꞌgwli. ꞌƐ kamʋ ʋn -poꞌo wlu -dalue ʋn ꞌke ɔ-bɔ Lazaa ꞌmnɔ ꞌlbha, ɔ ꞌke ꞌmɛ -lrɛɛ.

*Zezii ꞌnyni-e Zelizalɛɛmʋ ꞌle ꞌbhoꞌa nyʋ ꞌye ɔ -jeyi mu ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ

(Matiee 21:1-11; Maakɩ 11:1-11; Luukɩ 19:28-40)

12 Zɔ zɩꞌa a, *Zezii ꞌkpa-a Zelizalɛɛmʋꞌa -jeyi, ꞌle, -ka ɔ-ɔ muꞌa ꞌle a, nyʋꞌa -dadudu-u yiꞌa *ꞌPaakɩꞌa gɔ ꞌꞌdunamʋ, ʋn ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn. 13 ꞌƐ dɩ ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ɔ -jeyi mu. Ʋn ꞌka mu a, ʋn ꞌcɛ-ɛ -galɩꞌa ꞌtɩan, ꞌɩnnɩ ʋn ꞌbhleꞌe kwa, ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ɔ! *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe yinamʋ, -Lagɔ -wʋnna nɔ ꞌꞌniti ɔ! -Lagɔ -wʋnna *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli ꞌmnɔ ꞌꞌniti ɔ! 14-15 A ꞌye li-ɔ, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ɛ nʋꞌa na:

Zelizalɛɛmʋkɔmʋ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! A -gblee, aꞌba ꞌbhlʋkpayowli deꞌe ꞌbho -sokofalegbuda ꞌꞌkpi ti, ꞌle ɔ-ɔ yiꞌo,

a ꞌye li-ɔ, ɔ ꞌka yi a, ɔ ꞌye-e ɛ-bɛ -sokofale ꞌmnɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ ꞌꞌkpi ti-de, ꞌle ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ. 16 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, lɩ-ɩ -nɩꞌa zinamʋ, *Zeziiꞌa -namʋꞌa ꞌwɔn ꞌya -lue komu ꞌmʋti. -Da ɔ ꞌmɛ -nɩꞌa, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌle yaku ꞌli le mu, -ka ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmnɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌya da ꞌye, ꞌbho-o ʋn popo -nɩ ꞌnɩ ꞌgwlʋti.

17 A -gblee, -da Lazaa -nɩꞌa ꞌle zoko ꞌli, ɔ ꞌkɔ ɔ ꞌla, ꞌle ɔ ꞌke ɔ glu -za, ɔ ꞌka ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, lɩ ʋn ꞌyeꞌa a, ʋn-ʋ ꞌzɩ -ɩ ꞌwa -bonyunyu -bodɩ ꞌmʋ. 18 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ *wɔnkulɛ ɔ nʋꞌa, -ɛ -ke dɩ nyʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ꞌɛ dɩ ʋn ꞌꞌgbuꞌo ti ꞌle ʋn-ʋ mu ꞌɔ -jeyi. 19 ꞌLe *Faliziɛɛn ꞌye ꞌtɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɩlɛ: Nyʋ ꞌwee ꞌple -ɔ ꞌbɩ. Lɛ -a ꞌka nʋ, ɛ se -nɩ!

Nyʋtɔlʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ ꞌbɔ-ɔ *Zezii ti, ʋn ꞌke ɔ ꞌye

20 A -gblee, nyʋ-ʋ yiꞌa ꞌbho Zelizalɛɛmʋ, ꞌbho *gɔꞌɔ ꞌꞌdunamʋ, ʋn ꞌke -Lagɔ bʋbɔ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌwa tɔlʋ -nɩꞌe ꞌle. 21 ꞌLe, *Zeziiꞌa -nayi -lue Filiipʋ, -ɔ ꞌma-a Bɛsayidaakɔyi, ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ɔ linyni ꞌle ʋn na: -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -a ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke *Zezii ꞌye! 22 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ɩ Zeziiꞌa -nayi -lrɔɔ Andree -bodɩ ꞌmʋzanamʋ mu, ꞌle, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn ꞌye Zezii gbo mu, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ɔ ꞌtmʋʋ. 23 ꞌLe ɔ na: ꞌƖnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ, ꞌɩn ꞌke glu -sɔ, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌke yaku ꞌli le mu, ɛ nyni-oꞌo ꞌtɔ. 24 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bho nyɔ -see lɛꞌɛ ꞌyʋɛ glu po a, ɛ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn ꞌꞌkɔmʋ. -Bho ɛ -po-ɛ glu ꞌle ɛ ꞌke mɛ ɛ, ꞌꞌlemnɩɩ ɛ-ɛ ꞌpo-o ꞌyɔꞌɔ -dadudu. 25 Ɛ-bɛ ꞌꞌyi ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌzɔꞌɔ -lue ꞌka-a: Nyɔ -yɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌli, ꞌɩnnɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔ -yɔꞌɔ ziꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ, ꞌle -ɔ sɩaꞌa ꞌan dɩ, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ꞌɔ nyɔtu ꞌke ꞌye. 26 Nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ɔ -kɔ ꞌle ɔ ꞌke ꞌan lbhʋ nʋ, ɔ yi ꞌɩnmʋ gbo ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke -na. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ, -da ꞌɩn -nɩꞌa a, ꞌan -nayi ꞌmnɔ -nɩꞌe-e ꞌbho -lrɛɛ. Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌan lbhʋ, ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ ꞌnʋ -ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌꞌkɔmʋ.

*Zezii -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ dɩ ꞌmʋ

27 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: ꞌTraamʋ ꞌtɔ, ꞌan -pɔlʋ gbutaꞌo. ꞌLe koo ꞌɩn ꞌke ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌꞌyiꞌlɛ? ꞌƖn ꞌke ɔ ꞌtmʋʋ, ꞌle, sɩasɩaa-a -nɩꞌa -laa yinamʋ, ɔ ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ wɔnyi-za ꞌmaae? -Gba, ꞌɩn ꞌke ꞌkle ꞌyeꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. 28 ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -ka -aꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -tɔ nɛ ꞌle nyʋ ꞌke ɩ yibo. Ɔ gwɛꞌɛ -kaa *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌyi a, ꞌle wlu ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌwlʋ ꞌle ɛ na: ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyi see, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌye ɛ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ mʋ -lrɛɛ. 29 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌwɔn-ɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ꞌle ꞌwa tɔlʋ-ʋ nʋꞌo: ꞌꞌNi-i ꞌꞌgbuꞌo! ꞌLe ꞌwa -lrʋʋ na: -Gba, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -zɔ ꞌɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ. 30 ꞌLe ɔ na: Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ -a ꞌwɔnꞌɔ wlu -nɛɛ ꞌbɔ, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛꞌɛ kamʋ -ko. 31 A ꞌye li-ɔ, -nɔɔ -ke ti -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌka ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -nɩꞌa, ꞌɛ ꞌnyaanamʋ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. -Bho ɛ nyni a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi, -ɔ -poꞌa nyʋꞌa -dadudu -kpɛɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye -ɔ tʋ wɔn ꞌmʋ -lu -mʋ, ꞌle -bho ꞌwla ɔ-ɔ ꞌye ɔ ti-nu mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ mu. 32 ꞌƖnmɔ -yɔɔ ɔ, -da nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -kɔ mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɛ ti-nyna ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyʋꞌa -dadudu -jri mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ gbo yi, ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide. 33 A -gblee, -ka nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɔ ꞌmʋtiꞌlɩlbha mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa mʋ.

34 ꞌLe ʋn na ɔ -bodɩ: ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle-ɛ na, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ -see ꞌmɛ yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. Leedɩ -a nʋꞌo, -ɩnmɔ nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyu, nyʋ-ʋ ꞌye-e -ɩnmʋ nyʋꞌa ꞌꞌyrilbhaatu ꞌꞌyri -kɔ -mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɛ ti-nyna ꞌle -ɩn ꞌke ꞌmɛꞌɛ? Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyu yɔɔ -a ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩꞌa? 35 ꞌLe ɔ na: ꞌƖnmɔ kɔɔꞌɔ zɔ, ꞌɩn -see ꞌnɔɔ aꞌba ꞌꞌklumʋ -gwlenamʋ yi. -Bhladɩ ꞌɩn -seeꞌa mu ke, a bhlu ꞌan ꞌꞌyisrɛɛjolʋ ꞌle aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ, ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyi -na ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, a -ke ʋn -kaa kpli ꞌmʋ-plɛ. Ɛ-bɛ -jolʋzɛgɛ ꞌmnɛ, ꞌwa nyʋtuꞌa yibo nɛ. 36 -Bhladɩ ꞌɩn -ke a-a naꞌa a, a de ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌle a ꞌke ꞌan nyʋ ꞌꞌdu!

Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli ꞌwlʋ, ꞌle, ꞌꞌsetida cɛꞌɛ kpɔ, ɔ ꞌye ꞌle mu.

*ꞌZuifʋꞌa -dadudu -see *Zezii ꞌꞌgwlide

37-38 A -gblee, *Zezii ꞌnʋ-o *wɔnkulɩꞌa -dadudu ꞌbho ʋ-bʋ *ꞌZuifʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -see ɔ ꞌꞌgwlide, ꞌle, wlu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ɛ nʋꞌa na:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ, -aꞌa ꞌꞌdɩ -a -zaꞌa ꞌmʋ, yɔɔ de ꞌɩ ꞌꞌgwliꞌa? ꞌLe -aꞌa *wɔnkulɩ -a nʋꞌa, yɔɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌya ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌa?,

ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ. 39 A ꞌye li-ɔ, leedɩ ʋn -see ɔ ꞌꞌgwlide? -Ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide a, ꞌɩnnɛ Ezayii ꞌcnɩꞌe -lrɛɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. -Ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a:

40 -Lagɔ ꞌpo-o ꞌwa ꞌꞌyri kuku ꞌꞌkpi, ʋn -kaa tiꞌye; ɔ ꞌꞌkpleku-o ꞌwa -pɔlʋ ꞌle ʋn -kaa ꞌɔ wluꞌa ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn. Ɔ nʋ -ɩꞌo ꞌle ʋn -kaa kpli ꞌꞌyizizia. -Bho ʋn zizia ꞌkɩ kpli ꞌꞌyi a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋ ꞌko-oꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

41 A ꞌye li-ɔ, dɩꞌa kpɛ ꞌsɔn ɔ -zaꞌa -laa ꞌmʋ, Zezii ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌye-e ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ li see.

42 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌwa -dadudu ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli. *Faliziɛɛn -kʋʋ ʋ tinu ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌliꞌa dɩ, ꞌwa wɛ ꞌɛ wɔnti. 43 ꞌWa -bonyunyu ꞌke ꞌwa ꞌꞌyrilinmɔdɩ -za, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ɛ ꞌye -Lagɔꞌɔ nɛ -zi.

*Zeziiꞌa wlu-u ꞌye-e nyunyuꞌa -dadudu dɩ -kpʋn -mʋ

44 A -gblee, zɔ -lue ꞌzɔ, *Zezii ꞌpo-o weze ꞌle ɔ na: Nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ deꞌe ꞌꞌgwli -lrɛɛ, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ -ko. 45 Nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ, ɔ-bɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌyeꞌo -lrɛɛ. 46 ꞌƖnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -ka zɔ ꞌle nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɔ -kaa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ti-de. 47 Nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ -see ꞌɩ ꞌbho ꞌꞌdu, ɛ -se ꞌɩnmɔ ꞌke ɔ dɩ -kpʋn -ko, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke nyunyu ꞌpʋʋn, ꞌɩn -see yi ꞌɩn ꞌke ʋ dɩ -kpʋn. 48 Nyɔ -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, dɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, -ɔ -see ꞌɩ -lokuipo, ɩ-bɩ lɩ ꞌɩn -tɔꞌɔ, ꞌɩnnɩ ꞌye ɔ dɩ -kpʋn mʋ ꞌle -lebhɔɔnɔɔ ꞌli. 49 -Ɛkedɩmaa, dɩ ꞌɩn ꞌka nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, lɩ ꞌɩn ꞌkʋ ʋ -tɔ, ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌtmʋʋ ꞌnɩ ꞌɩnmʋ. Ɛ -se ꞌle ꞌan wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ nʋ nɩ ꞌnɩ -ko. 50 ꞌLe, -ka nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌle ꞌɔ -tɔtɔwlu ꞌmʋ, ꞌɩn yibo nɩ-ɩꞌa dɩ, -ka ɔ-ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ.

13

*Zezii wɔtɔꞌɔ-ɔ *ꞌɔ -namʋꞌa bhɩ li

1 ꞌWɩ -lue-e -sieꞌe ꞌbho ꞌle *ꞌPaakɩꞌa gɔ ꞌke nyni. -Nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa *Zezii ꞌle ɔ ꞌke ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌꞌkpi ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌle ɔ gbo le mu, -ka ɛ nyniꞌa, ɔ yibo nɩ-oꞌo. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɔ -namʋ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -sie mʋ, ɔ ꞌybhaꞌo, -ka ɔ -kmaꞌa ꞌwa dɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti, ɔ ꞌke ʋ ꞌna ꞌꞌyi-tɔ.

2 A -gblee, zɔ -ke ti ʋn ꞌꞌduꞌa gɔ ꞌmnɛ wɔn, ꞌɛ ꞌꞌjiazɔ, ɔ -ke ꞌwa klɛ-ɛ li ꞌnɩ-e -dalue ꞌle -budu -lue ꞌli. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan nʋꞌa -kaa, ꞌɛ -naagɩ ꞌꞌyi-e Simɔɔ Isikaliyooꞌa ꞌꞌyu Zidaa ꞌmʋ, ɔ ꞌke Zezii ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ. 3 A ꞌye li-ɔ, Zezii -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o yiboꞌo ꞌle -Lagɔ gbo ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌbho lɩ ꞌwee ꞌꞌkpi ꞌle ɔ-ɔ ꞌye ꞌle le -mu mʋ. 4 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌbhɔ-ɔ lilidɩ, ꞌle, -banɩ ɔ -paꞌa ꞌmʋ, ꞌya -lue-e -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye ɛ ꞌbho -za, ꞌmʋlreyriɛ nɩꞌa ꞌbho, ɔ ꞌye ɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌpli ꞌmʋ -bhla, 5 ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌꞌbo ꞌli ꞌꞌni po, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ-ɔ wɔtɔꞌɔ ꞌwa bhɩ li, ꞌle, ɛ-bɛ ꞌꞌyriɛ ꞌmnɛ, ɔ-ɔ ꞌsra nɩ ꞌnɩ ɛ li.

6 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhla-a Simɔɔ ꞌPiɛlɩ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, leedɩ -mnɔɔɔ ꞌke ꞌmna-aꞌa bhɩ liwɔtɔꞌɔ? 7 ꞌLe ɔ na: Lɛ ꞌɩn -nɩꞌa ꞌtraamʋ nʋnamʋ, -ɩn -see -bhla ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn ke. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ꞌwla, -a ꞌye -ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn -mʋ. 8 ꞌLe ɔ na: -Gba, -ɩn -see ꞌan bhɩ li -vlɛɛn -za yi -bi! ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn se -ɩnmʋ -vlɛɛn li-za ꞌle -ɩn ꞌke *liꞌsaa, ꞌꞌlemnɩɩ -ɩn -se ꞌan -nayi -ko. 9 ꞌLe ɔ na: -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌa -za ꞌan bhɩꞌa ꞌꞌsɛ -vlɛɛn li -le! -Zɩ ɩ ꞌan -kʋtɩ -ke ꞌan ꞌꞌlru li -lrɛɛ! 10 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyi -lue po ꞌle ɔ na: -Bho nyɔ ꞌla ꞌɔ -bonyunyɔ, -bho ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhli mu, ɔ-ɔ lre-oꞌo. -Bho ɔ nyni ꞌle a, ꞌɔ ku ꞌsaaꞌa-a liꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌbɔꞌɔ -lreni ti, bhɩliwɔtɔniꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ziꞌo. A-bʋ -yʋʋ, a ꞌsaaꞌa-a li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɛ -se aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ se liꞌsaa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌkɔ ɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ, ɔ yibo nɔ-ɔꞌɔ dɩ, ɔ nʋꞌo: Aꞌba -lue ꞌtɩn-ɩ se liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

12 A ꞌye li-ɔ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌgwɛ-ɛ ꞌwa bhɩꞌa liwɔtɔɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -bana ꞌmʋ le -pa, ɔ ꞌye linamʋ le mu, ꞌle ɔ na: Lɛ ꞌɩn nʋꞌa amʋ -bodɩ ꞌtraamʋ, a ꞌwɔn ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋti ꞌnɩ? 13 -Bho a -de ti, a-a ꞌla-a ꞌɩnmʋ aꞌba -Tɔyi -ke aꞌba -Kɔyi, ꞌle -ziadɩ moꞌo, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnʋ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo -ziaka. 14 A -gblee, ꞌɩnmɔ ꞌma-a aꞌba -tɔyi -ke aꞌba -kɔyi, ꞌɩn wɔtɔꞌɔ-ɔ aꞌba bhɩ liꞌa dɩ, a-bee -mnʋʋ, a kpʋkpa -kpʋkpa! 15 Lɛ ꞌɩn nʋꞌa ꞌtraamʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o aꞌba yagbʋlɛ, ꞌle, -bho aꞌba ꞌꞌsɛ -de ti, a ꞌke ɛ -bodɩnʋnʋ. 16 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔꞌɔ lbhʋzeyi se ꞌꞌyiꞌbhɛ, ɔ se ꞌɔ -kɔyi -zi, ꞌle, nyɔꞌɔ -dalbhoyi, ɔ se ꞌɔ lbhoyi -zi -lrɛɛ. 17 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, a yibo nɩ-oꞌo ꞌle a ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. -Bho a po ɩ -lokui ꞌle a ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu, a ꞌwa-a ti.

18 ꞌƖn -see ꞌtraamʋ aꞌba klɛ ꞌnynɩ ꞌꞌsi, -ɛkedɩmaa, a-bʋ ꞌɩn ꞌtɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌɩn -ke a ꞌke -na, ꞌɩn yiboꞌo-o aꞌba kpli -lue -lue. Ɛ -nɩꞌe-e -kaa ꞌmʋ, ꞌle, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, -ɛ nʋꞌa na: Nyɔ -ke ꞌɩn -nɩꞌa -dalue -li -nɩnamʋ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. 19 -Bhladɩ ꞌɛ -nɔɔ -seeꞌa nyni ke, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ -nalo, ꞌle, -bho ɛ nyni, -ka ꞌɩn -sɔꞌɔ -Lagɔ gbo, a ꞌke ɩ ꞌꞌgwlide.

20 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ-ɔ kpʋnꞌa ꞌan -dalbhoyi -gli, ꞌɩnmɔ ɔ kpʋnꞌo -kaa -lrɛɛ. ꞌLe, nyɔ -yɔ kpʋnꞌa ꞌɩnmʋ -gli, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ kpʋnꞌo -ka -zɛgɛka.

*Zezii na Zidaa-a ꞌye -ɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ

(Matiee 26:20-25; Maakɩ 14:17-21; Luukɩ 22:21-23)

21 *Zezii gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌɔ -pɔlʋ gbutaꞌo tenyɩ ꞌle ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, aꞌba -lue-e ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ. 22 Ʋn nʋꞌa -kaa, nyɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ʋn se ɔ yiboꞌa dɩ, ʋn-ʋ gbʋgbʋꞌo -gbʋgbʋ ya. 23 A -gblee, ꞌɔ -nayi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ,a ƆFa13 23 Zeziiꞌa -nayi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ ꞌZaan-a ꞌcnɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ a, ꞌɔ ꞌꞌbhuo moꞌo. 24 ꞌLe Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɔ tidede, ꞌle, nyɔ-ɔ -ke dɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɔ ꞌnynɩ ꞌꞌsi. 25 ꞌƐ dɩ ɔ -yɔ ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, dɩ -a zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌle, yɔɔ -a ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩꞌa? 26 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn ꞌsma ꞌle -zapʋ kɔ ꞌꞌflɔɔdie, nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌɛ ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo.

Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ɛ ꞌle ꞌsma ꞌle ɔ ꞌye ɛ Simɔɔ Isikaliyooꞌa ꞌꞌyu Zidaa ꞌꞌnyɩ, ꞌle ɔ ꞌye ɛ kpʋn.

27 Ɔ kpʋn ꞌɛ ɛ, ꞌle *Sataanꞌa -naagɩ ꞌye ɔ ꞌꞌlru ꞌmʋ kpa, ꞌle Zezii na: Zidaa, lɛ -ɩn ꞌka nʋ, nʋ ɛ -susueyi! 28 A ꞌye li-ɔ, nyʋ -ke ɔ -nɩꞌa linamʋ, lɛ-ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi, ʋn se ɛ yibo. 29 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ deꞌe ꞌwa mɔni tiꞌa dɩ ꞌwa -dadudu-u popoꞌo ꞌgwlʋti na Zezii lbho -ɔꞌo, ꞌwa gɔꞌɔ lɩ-ɩ ꞌꞌsri ꞌʋ ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ɩ de, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ɔ ꞌtmʋʋ nɔꞌo ɔ ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ lɛgbɛ ꞌꞌnyɩ. 30 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔdie ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌda-aꞌo. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -kuyre kpʋn-oꞌo.

*Zezii ꞌtmʋʋꞌo-o ꞌɔ -namʋ ʋn ꞌke dɩ kɩkma

31 Ɔ ꞌdaꞌa a, ꞌle *Zezii na: ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -ka ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYuꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, nyʋ-ʋ ꞌye -ɩ yibo -mʋ. ꞌLe, -ka -Lagɔꞌɔ nɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ yibo -mʋ. 32 ꞌLe ꞌɩn ꞌmʋ, -bho ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ -nɩ ꞌle ꞌꞌyi, ɔbɔ-ɔ ꞌye-e ꞌan nɛ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -mʋ -lrɛɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌye ɛ -nʋ mʋ ꞌle -nɔɔ gbɛ ꞌli.

33 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -nɔɔ-ɔ -sieꞌa ꞌbho ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌkpi ꞌwlʋ se ꞌꞌyi-die. -Ka ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌꞌyi, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌlɛꞌɛ amʋ ꞌꞌyi -lrɛɛ. ꞌƖn na: A-a ꞌye-e ꞌɩnmʋ tiꞌbɔ -mʋ, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi, -ɛkedɩmaa, -da ꞌɩn-ɩ muꞌa, a -see ꞌbho -yi yi.

34 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ sieꞌe ꞌle aꞌba -lokui ꞌmʋ wlulre -lue. A kɩkma -kɩkma dɩ! -Ka ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ, a-bee -mnʋʋ, a kɩkma -kɩkma dɩ -lrɛɛ! 35 -Bho a -ka -kaa-a nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, -ka a ꞌꞌduꞌa ꞌan -namʋ, nyʋ-ʋ yibo nɩ-oꞌo.

*Zezii na *ꞌPiɛlɩ-ɩ ꞌye -ɔ ꞌꞌyidepo -mʋ

(Matiee 26:31-35; Maakɩ 14:27-31; Luukɩ 22:31-34)

36 Ɔ poꞌa wlu ti a, ꞌle Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ na: ꞌAn -Kɔyi, dbhoo -ɩn ꞌke muꞌa? ꞌLe ɔ na: ꞌLe -nɔɔtoope ꞌli, -da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -mu mʋ, -ɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke ꞌbho mu. -Bho ꞌwla, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌbɩ yi. 37 ꞌLe ɔ na -lrɛɛ: ꞌAn -Kɔyi, leedɩ ꞌɩn se ɛ ꞌtraamʋ ꞌbhɛɛꞌɛ? -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌmɛnamʋ, ꞌɩn -ke -ɩn -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌke -dalue -pa -nɩ moꞌo. 38 ꞌLe ɔ na: -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌan ꞌmɛnamʋ, -ɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -dalue -pa -nɩꞌa? -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩanꞌa ꞌꞌmatʋ, -bhladɩ -sʋʋn ꞌke zro, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ.

14

*Zezii ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ na: Aꞌba ꞌbhɔ ꞌɩn -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ -le! Nymɔ ꞌbhɔ amʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌsidɩ! 2 ꞌNɔɔ ꞌan -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌbɩ-ɩ ꞌwlaꞌa ꞌle ti. ꞌƖn-ɩ muꞌo ꞌle-ɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke aꞌba -denɩ nmaze. -Bho ɛ -se ꞌkɩ-ɩ -ziadɩ, ꞌɩn -zɩ ɩ ꞌkɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-ɔ see. 3 -Bho ꞌɩn gwɛ ꞌya nmazeɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn ꞌke aꞌba dɩ yi, ꞌle, -da ꞌɩn -nɩꞌa a, a-bee -mnʋʋ ꞌke ꞌbho -nɩ -lrɛɛ. 4 -Jolʋ muꞌa ꞌle, a yibo nɛ-ɛꞌo see.

5 ꞌLe Tomaa na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌnɔɔ -a ꞌyeꞌa -mu mʋ, -a-bʋ seꞌa ꞌle yibo ꞌle, kbhoo -a ꞌke ꞌleꞌa -jolʋ yiboꞌa? 6 ꞌLe ɔ na: -Bho nyɔ ꞌke -Lagɔ yibo, ꞌle ꞌan ꞌꞌsɛ ꞌmʋ ɔ ꞌke -zi -nɩ. -Ka -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, -bho ɔ ꞌke ɩ yibo ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye, ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ ꞌɔ nyɔtu ꞌke -zi -nɩ -lrɛɛ. 7 -Bho a yibo ꞌkɩ ꞌɩnmʋ -ziaka, a-a yibo ꞌko-o ꞌan -tɩta -Lagɔ -lrɛɛ. ꞌTraamʋꞌa ꞌꞌbhuo, a ꞌye -ɔꞌo ꞌle a yibo nɔꞌo!

8 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle Filiipʋ na: ꞌAn -Kɔyi, -bho -aꞌba ꞌgwlʋ ꞌke ꞌwɔn, -tɔ -amʋ -aꞌa -tɩta -Lagɔ ꞌꞌyi! 9 ꞌLe ɔ na: Filiipʋ, ꞌɩn -ke a -gwleꞌe-e -nanamʋ, leedɩ -ɩn se ꞌɩnmʋ yiboꞌa? Leedɩ -a nʋꞌo ꞌɩn -tɔ nɔ amʋ ꞌꞌyiꞌa? Nyɔ -yɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ a, ɔ ꞌye -ɔꞌo -lrɛɛ. 10 -Ka ꞌɩn -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -ɩn -see ɩ ꞌꞌgwlide ꞌmaae? Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɛ -se ꞌɩnmɔ ɩ-ɩ ꞌwlʋ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. ꞌAn -tɩta -Lagɔ -ke ꞌɩn ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌɔ wlu moꞌo. ꞌƖnmɔ ɔ-ɔ zi nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌɔ lbhʋ. 11 -Bho ꞌɩn nʋ ꞌɩn -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi a, a ꞌlɩ ɩ -ziadɩ, ꞌle ꞌɔ *wɔnkulɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, a ꞌwɔɔn nɩ ꞌꞌbhalrɛɛke!

12 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, wɔnkulɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa, nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ -lrɛɛ. ꞌƖn-ɩ ꞌmu-o ꞌan -tɩta -Lagɔ gboꞌa dɩ, -yɩ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -nʋ mʋ, ɩ-ɩ ꞌye ꞌꞌyiꞌbhɛ mʋ ꞌle ɩ ꞌke ꞌan nɩ ꞌmʋ-zi. 13 ꞌAn ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpiꞌa dɩ, lɛꞌꞌo lɛ a ꞌbɔꞌɔ ti a, ꞌɩn-ɩ ꞌye ɛ amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ꞌle, ꞌɩnmɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, -ka ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, nyʋ ꞌke ɩ yibo. 14 -Bho a ꞌbɔ ti, ꞌle ꞌan wɔnkuɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke amʋ lɛ -bodɩ nʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ.

*Zezii ꞌꞌdu-o *ꞌɔ -namʋ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu wɔn ꞌmʋti

15 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: -Bho a -kma ꞌan dɩ -ziaka, dɩ ꞌwee ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a-a ꞌye -ɩ -lokui-po -mʋ ꞌle a ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu. 16 ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌtmʋʋ -mʋ, ɔ ꞌke amʋ aꞌba -kpayi -lrɔɔ -jeyi po ꞌle a -ke ɔ ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋ. -Ka -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, *ꞌɔ -zuzu zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. 17 Nyʋ -yʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ɔ -see ɔ ʋ ꞌꞌnyɩ yi, -ɛkedɩmaa, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɔ yibo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, a-bee -mnʋʋ yibo nɔ-oꞌo, -ɛkedɩmaa, ɔ -nɩꞌe-e -laa aꞌba ꞌꞌtroli, ꞌle ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌmʋ-nɩ mʋ. 18 ꞌƖn -see amʋ ꞌꞌkuenynuu ꞌmʋ sie. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e amʋ -bodɩ le -yi -mʋ. 19 ꞌLe ꞌwɩ gbɩ ꞌli, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ʋn -see ꞌɩnmʋ ꞌye yi ꞌꞌkɔmʋ. Aꞌba ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌye mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ yibo, -ɛkedɩmaa, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, -ka ꞌɩn ꞌye ꞌɛ ɛ, ꞌka-a a -nɩꞌo -lrɛɛ. 20 -Bho ꞌɛ -nɔɔ nyni, -ka ꞌɩn -ke ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn -ke a-bee -mnʋʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌꞌyiꞌꞌsisri mʋ -lrɛɛ, ꞌbho-o a-a ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -nɩ mʋ. 21 Dɩ ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ-ɔ po ꞌɩ -lokui, -ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho, ꞌɔ nyɔtu -kmaꞌa ꞌan dɩ. ꞌAn -tɩta -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɔ dɩ -kma -mʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌɔ dɩ -kma -mʋ, ꞌan ꞌꞌbhuo-o ꞌye -ɔ gbo -yi -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ yibo.

22 A -gblee, *Zeziiꞌa -namʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Ziidɩ, (ꞌɩn -see Zidaa Isikaliyoo nʋ) ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, leedɩ -ɩn ꞌke -aꞌba ꞌꞌsɛ gbo yi ꞌle -ɩn ꞌke -amʋ -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi-tɔ ꞌle -ɩn -see -kaa -aꞌba -bonyunyu -lrʋʋ -bodɩ -nʋ yiꞌa? 23 ꞌLe ɔ na: Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, nyɔ-ɔ ꞌye ꞌɩ ꞌbho ꞌꞌdu mʋ, ꞌɩnnɔ -kmaꞌa ꞌan dɩ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɔ dɩ -kma -mʋ, ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke ɔ -bodɩ yi, -a ꞌke ɔ ꞌmʋ ti-de. 24 Nyɔ-ɔꞌɔ poꞌa ꞌan wlu -lokui, ꞌɔ nyɔtu se ꞌan dɩ -kma. Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌan -tɩta -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɔ wlu moꞌo. Ɛ -se ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa nɛ -ko. 25 -Bhladɩ ꞌɩn -ke a-a naꞌa a, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ. 26 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌan wɔnkuɛ ꞌmʋ, *Lisaazuzu ꞌan -tɩta -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ -jeyi -po mʋ, -ɔ ꞌka aꞌba -kpayi ꞌꞌdu a, ꞌɩnnɔ ꞌye amʋ lɩ ꞌwee -tɔ mʋ, ꞌle, dɩ ꞌwee ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ amʋ ꞌgwlʋtipopo.

27 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌsie-e amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua li. ꞌAn -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌe amʋ. Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -ka ꞌwa -pɔlʋꞌa bhlubhlua -nɩꞌa a, -yɛ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, ɛ -ke ɛ se ꞌꞌyitigʋgɔ. Nymɔ ꞌbhɔ amʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌsidɩ! -Sɩanyɩ ꞌbhɔ amʋ ꞌlbhadɩ!

28 Wlu ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌtraamʋ, a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌƖn na, ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o ꞌan -tɩta -Lagɔ gbo le, ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ le yi. A -gblee, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -zi. ꞌƐ dɩ, -bho a ꞌwɔn ꞌbɔ na ꞌɩn-ɩ ꞌmu -ɔ gbo a, -bho a -kma ꞌkɩ ꞌan dɩ -ziaka, a-a li ꞌko-o ꞌbʋbʋa. 29 ꞌYa -nɔɔ ꞌꞌsri ꞌle nya, ꞌle ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle, -bho ɛ nyni, a ꞌke ꞌan wlu -ziadɩ ꞌla. 30 ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi -ɔ -poꞌa nyʋꞌa -dadudu -kpɛɛ ꞌmʋ, ɔ -nɩꞌe-e yinamʋꞌa dɩ, ꞌɩn -ke a -see ꞌtɔ -wlu yi tenyɩ. Ɔ se ꞌɩnmʋ wɔnyiꞌbhɛɛ. 31 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ wlu ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌwɔɔn mʋ, ꞌle, -ka ꞌɩn -kmaꞌa ꞌɔ dɩ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌke ɩ yibo. A -gblee, ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ na ꞌɔ -namʋ -bodɩ: A -sɔ ꞌmʋ, -a ꞌke -laa ꞌꞌdie cɛ!

15

*Zezii kɔɔꞌɔ-ɔ lezɛɛntuzɛgɛ

1 *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ cɛꞌɛ ꞌbho ꞌꞌdie a, ꞌle ɔ na: A -gblee, tu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa lezɛɛn, -ɛ -ke ꞌꞌbhi nyʋ-ʋ nʋꞌa duvɛɛn ꞌmʋ, ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌɛ tuzɛgɛ. ꞌAn -tɩta -Lagɔ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌya -kpaaꞌa lbhʋnʋyi. 2 ꞌAn nyʋ -ke ꞌɩn-ɩ naꞌa a, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌɛ ꞌꞌklei. A ꞌye li-ɔ, ꞌya -yɩꞌa -troꞌa a, -kpaa ꞌmnɛꞌɛ lbhʋnʋyi-i cɩ ɩꞌo, ꞌle, -yɩ troꞌa, ꞌya ꞌꞌbhi ꞌke -antanyɩnɩ ꞌmʋ-ziꞌa dɩ, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ bhubhuyitiꞌa ꞌꞌklei li. 3 A-bʋ -yʋʋ, dɩ ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋꞌa dɩ, a kɔɔꞌɔ ꞌꞌklei -yɩ nyɔ -zaꞌa ꞌya -lrɩɩ ꞌꞌtroli. 4 ꞌƐ dɩ a, -ka ꞌɩn -ke a ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, a ꞌꞌdu -kaa ꞌꞌyrili ꞌꞌkɔmʋ! -Bho a nʋ -kaa a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e aꞌba ꞌꞌtroli -nɩ -mʋ ꞌꞌkɔmʋ. A -gblee, -ka tuꞌa ꞌꞌkleiꞌa ꞌꞌsɛ seꞌa ꞌbhɛɛ, -bho ɩ -ke ꞌya tu se ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ꞌle ɩ ꞌke ꞌꞌbhi po a, -bho ꞌɩn -ke a se ꞌꞌyiꞌꞌsisri, -ka -lue ꞌmnʋ ꞌka-a, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌan ꞌgwlʋdɩ nʋ.

5 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ lezɛɛntu ꞌle abʋ kɔɔꞌɔ ꞌɛ ꞌꞌklei. Nyɔ -ke ꞌɩn ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi a, ꞌɔ nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌklei -ɩ troꞌa ꞌꞌbhiꞌa -dadudu. A ꞌye li-ɔ, -bho ꞌɩn -ke a se ꞌꞌyiꞌꞌsisri, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌan ꞌgwlʋdɩ nʋ. 6 Nyɔ -ke ꞌɩn seꞌa ꞌꞌyiꞌꞌsisri a, ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ tuꞌa ꞌꞌklei nyɔ-ɔ poꞌa ti. -Bho ɩ -po-ɛ ti a, ɩ-ɩ yɛ-oꞌo, ꞌle nyʋ-ʋ po ꞌɩ -zrʋʋ ꞌmʋ, ʋn-ʋ po ꞌɩ ꞌꞌyri ꞌle ɩ-ɩ sinꞌo. 7 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho a se -aꞌba ꞌꞌyisriidɩ ꞌbhɔ ɔ, ꞌle a se ꞌan wluꞌa ꞌbhodudɩ ꞌbhɔ -lrɛɛ, lɛꞌꞌo lɛ a ꞌbɔꞌɔ ti, a ꞌybhaa nɛ ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ. 8 -Bho a nʋ -kaa a, a kɔɔꞌɔ-ɔ tuꞌa ꞌꞌklei -ɩ troꞌa ꞌꞌbhiꞌa -dadudu, ꞌle, -ka ꞌɩn -ke a-a naꞌa a, nyʋ ꞌke ɩ yibo, ꞌle ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ.

9 A -gblee, -ka ɔ -kmaꞌa ꞌan dɩ a, ꞌka-a ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ a ꞌbhle -aꞌba ꞌꞌyisisriɛ kwa ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle a ꞌke ꞌan dɩkmɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ti-de. 10 -Ka ꞌɩn-ɩ nʋꞌa ꞌan -tɩtaꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ti-de, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a, -bho a nʋ ꞌan ꞌgwlʋdɩ -lrɛɛ, ꞌle a se -aꞌba ꞌꞌyisriidɩ ꞌbhɔ, ꞌle a ꞌke ꞌan dɩkmɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ti-de.

11 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle, -ka ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ, ɛ ꞌke -kaa a-bee -mnʋʋ ꞌlbha, ꞌle ɛ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi tenyɩ.

12 Lɛ ꞌɩn ꞌybhaꞌa a ꞌke nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Ka ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ, a kɩkma -kɩkma -kaa dɩ! 13 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ ꞌwɔɔn ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌɔ bhaꞌa dɩ, ɔ -kmaꞌa-a ꞌɔ dɩ tenyɩ. Lɛ-ɛ ꞌka ꞌꞌyiꞌbhɛ, -ɛ ꞌka ɛ-bɛ dɩkmɛɛ ꞌmnɛꞌɛ lɛtu ꞌmʋ-zi, ɛ se -nɩ. 14 A-bʋ -yʋʋ, -bho a nʋ ꞌan ꞌgwlʋdɩ, a-a ꞌmo-o ꞌan bha ꞌꞌwe. 15 A -gblee, lɩ ꞌan -tɩta -Lagɔ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ, ꞌɩn-ɩ zɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌlaꞌa amʋ ꞌan bha ꞌꞌwe. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ lbhʋnʋmʋꞌa -kɔyi-i nʋꞌa, ꞌɔ ꞌtmʋʋ nʋ ꞌɛ ꞌzɔ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -see ꞌtɔ amʋ ꞌan lbhʋnʋmʋ ꞌla yi. 16 Abʋ -see ꞌbho ꞌɩnmʋ -za, ꞌɩn -ke a ꞌke -na. -Gba! ꞌƖnmɔ nʋ ɛꞌo ꞌle a ꞌke mu ꞌle a ꞌke kplizɩgɩꞌa -dadudu nʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle nyʋ ꞌke ɩ liꞌye. -Bho ꞌɩn -ke a ꞌꞌsisri ꞌꞌyi a, lɛꞌꞌo lɛ a-a ꞌyeꞌa ꞌan -tɩta ꞌybhaa mʋ ꞌle ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ amʋ-ɛ. 17 A ꞌye li-ɔ, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌa amʋ a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a kɩkma -kɩkma dɩ!

Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn ꞌnyɛ-ɛ *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌmʋ

18 A po -lokui -lrɛɛ, ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -bho ʋn ꞌnyɛ amʋ ꞌmʋ, a popo ꞌgwlʋti na, ꞌɩnmɔ ʋn ꞌnyaaꞌa ꞌmʋ-ɔ, ꞌle ɛ ꞌye amʋ ꞌꞌkpi bhla. 19 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -bho aꞌba kpli -ke ꞌwa nɩ gʋgɔ ꞌkɩ ꞌꞌyiti a, ʋn-ʋ kma ꞌko-o aꞌba dɩ, -ɛkedɩmaa, nyɔ -lue a ꞌꞌduꞌo. A -gblee, aꞌba kpli -ke ꞌwa nɩ se ꞌtɔ ꞌꞌyitigʋgɔ, -ɛkedɩmaa, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌɩn -zaꞌa amʋ ꞌle ꞌɩn -ke a-a naꞌo. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌnyɛꞌɛ amʋ ꞌmʋ. 20 Wlu ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a popo nɛ ꞌgwlʋti! ꞌƖn na: Nyɔꞌɔ lbhʋnʋyi se ꞌꞌyiꞌbhɛ ɔ se ꞌɔ -kɔyi -zi. Nyʋ-ʋ ꞌkla-a ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɛ dɩ ʋn-ʋ ꞌye a-bee -mnʋʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla mʋ -lrɛɛ, ꞌle ꞌwa -dadudu -see ꞌan -tɔtɔlɩ -lokuipo. ꞌƐ dɩ ʋn -see aꞌba nɩ -lokui-po yi -lrɛɛ.

21 A ꞌye li-ɔ, ꞌan nyʋ a ꞌꞌduꞌa dɩ ʋn-ʋ ꞌye lɩ ꞌmnɩꞌa ꞌwee amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ʋn se ɔ yibo. 22 -Bho ꞌɩn se ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌan ꞌꞌkpidɩ -bodɩ ꞌmʋ-za a, ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ -see ꞌkɩ ꞌꞌyi-kmu yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -bho ʋn se kpli ꞌꞌyizizia, ɔ -see ꞌya dɩ ꞌbhɔ yi. 23 Nyɔ -yɔ ꞌnyɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ꞌmʋ a, ꞌan -tɩta -Lagɔ ɔ ꞌnyɛꞌɛ ꞌmʋ -lrɛɛ. 24 *Wɔnkulɩ nyɔ -seeꞌa nʋ ke, -bho ꞌɩn -see ɩ ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌwa ꞌꞌklumʋ nʋ a, ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ -see ꞌkɩ ꞌꞌyi-kmu yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn -nɩ ꞌɩ nʋnamʋ, ʋn ꞌye -ɩ li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn ꞌnyɛ-ɛ ꞌɩn -ke ꞌan -tɩta ꞌmʋ. 25 A -gblee, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ɛ na: ꞌAn ꞌmʋnyɛɛɛ se ꞌꞌlru -ke -gbɔtʋ ꞌbhle. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -nʋ-ɛꞌɛ ɛ, ꞌle ꞌɛ wlutuꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ.

26 A ꞌye li-ɔ, aꞌba -kpayi-i ꞌye-e -yi -mʋ. ꞌAn -tɩta *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu zaꞌa -ziadɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌAn -tɩta ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ amʋ -jeyi -po mʋ, ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌan ꞌꞌkpidɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. 27 A-bee -mnʋʋ-ʋ ꞌye-e ꞌan dɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -mʋ -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌan lbhʋꞌa wɔndunamʋ, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a -zaꞌa -nanaa.

16

1 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌza-a amʋ dɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle a -kaa -aꞌba ꞌꞌyisriiɛ kwa gbo -za. 2 -Aꞌba *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidiꞌa -klɩgbɩ-ɩ ꞌye-e amʋ *ꞌꞌpiemʋ -po -mʋ. -Nɔɔ -lueꞌa ꞌꞌbhuo -nɩꞌe-e nyninamʋ: nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa amʋ ꞌlbha mʋ, a ꞌke ꞌmɛ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌye ꞌɛ lɛtu -Lagɔꞌɔ bʋbɔɛ ꞌla -nɩ mʋ. 3 Ʋn -see ꞌwɔn ʋn ꞌke ꞌɩn -ke ꞌan -tɩta -Lagɔ yiboꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌye -kaa -nʋ mʋ. 4 ꞌƖn-ɩ ꞌza-a amʋ dɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ -nalo, ꞌle, -bho ꞌya -nɔɔ nyni a, -ka ꞌɩn ꞌtmʋʋ ꞌnɩ amʋ see, a ꞌke -kaa ꞌgwlʋtipopo.

*-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa lbhʋ

ꞌƖn -ke a-a naꞌo -bhlaꞌa dɩ, ꞌɩn -see ɩ amʋ ꞌtmʋʋ -susueyi. 5 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan -tɩta, -Lagɔ lbhoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle ɔ gbo ꞌɩn-ɩ muꞌo, ꞌle aꞌba nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌbhuo -see ꞌɩnmʋ tidede: Doo -a muꞌa? 6 Dɩ ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩn yiboꞌo-o -ka ɩ -nyniꞌa amʋ ꞌgwlʋ li. 7 A ꞌye li-ɔ, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a-bee -mnʋʋꞌa damʋ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌɩn ꞌke ɔ gbo mu, -ɛkedɩmaa, -bho ꞌɩn ꞌwla a, aꞌba -kpayi, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu, -see amʋ -bodɩ -yi yi. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -bho ꞌɩn mu a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo -ɔ amʋ -jeyi.

8 -Bho ɔ yi a, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -ka ʋn ꞌꞌmaaꞌa lɩ tan ꞌꞌyrili, ꞌɩnnɔ ꞌye ʋ ɩ -tɔ mʋ. Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌWa ꞌꞌnyinynidɩ-e ꞌwa ꞌꞌyisrɛɛɛ -ke ꞌwa -zigle. 9 -Yɛ ꞌma-a ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌɩn yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌwa ꞌꞌklumʋ, -ka ʋn -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌwa ꞌꞌyri kati -nɩ mʋ, ꞌle, -ka ʋn ꞌꞌmaꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌke ɩ yibo. 10 Lɛ-ɛ ꞌma-a nyɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛɛ ɛ, -Lagɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌle ꞌwa ꞌye -nɩ ꞌnɛ ꞌɩnmʋ li. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -ka a-a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌcɩcɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, a -see ꞌtɔ -kaa ꞌɩnmʋ ꞌye yi, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. -Bho ꞌɩn nʋ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ nyunyu ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 Nyʋ ꞌmnʋ, -yɛ ꞌma-a ꞌwa -zigle, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -po ꞌnʋ -kpɛɛ ꞌmʋ, -Lagɔ -kpʋn ꞌnɛ-ɛ dɩ see.

12 A -gblee, ꞌɩn ꞌbhle-e lɩꞌa -dadudu ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌtmʋʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ɩ ꞌye amʋ -zi, ꞌle a se ꞌtraamʋ ꞌbhɛɛ, a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 13 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ -ziadɩꞌa ꞌmʋzazuzu-u ꞌye-e -yi -mʋ. -Bho ɔ yi a, ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ -ziadɩꞌa -jolʋ gbo -po -mʋ. Dɩ -Lagɔ-ɔ zɔ ꞌɔ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌtmʋʋ mʋ. Dɩ -yɩ ꞌyeꞌa -zi mʋ ɔ-ɔ tɔ ꞌnɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -mʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ ɔ ꞌke -wlu -nɩ -ko. 14 Dɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌa ꞌli, ꞌɩnnɔ ꞌɩn-ɩ ꞌye ɩ ꞌtmʋʋ mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ꞌye ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ mʋ. 15 Lɩ ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌbhleꞌa, ꞌan lɩ moꞌo -lrɛɛ. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn nʋꞌo, dɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌa ꞌli, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩ ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌtmʋʋ -mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za.

ꞌGwlʋlinyniɛ-ɛ ꞌye-e ꞌbʋbʋa ꞌmʋ-yi -mʋ

16 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛ, ꞌle -nɔɔtoope ꞌli, -ka a-a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌcɩcɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, a -see ꞌtɔ -kaa ꞌɩnmʋ ꞌye yi. -Bho -nɔɔ -lrɛɛ gbɛ nyni-ɔ, ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌye moꞌo.

17 A -gblee, *ꞌɔ -namʋꞌa tɔlʋ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ dede-e -dede -kaa ti: ꞌLe -aꞌba ꞌtmʋʋwlu ꞌmʋ, ɔ na ꞌle -nɔɔtoope ꞌli, -ka -a ꞌye ꞌɔ ꞌꞌcɩcɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -a -see ɔ ꞌtɔ -kaa ꞌye yi. -Bho -nɔɔ -lrɛɛ gbɛ nyni-ɔ, ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌye moꞌo. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na ɔ-ɔ ꞌmu-o ꞌɔ -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. ꞌƆ wlu -yɩɩ ꞌle, koo ꞌya ꞌzɔ ꞌlɛꞌɛ? 18 -Nɔɔtoope -yɛ -ke dɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle, koo ꞌɛ ꞌzɔ ꞌlɛꞌɛ? Wlu ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ a, -aꞌba ꞌwɔn ꞌya ꞌzɔ ꞌmʋti.

19 Zezii nʋꞌa -kaa, -ka ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ tidede a, ɔ yibo nɩ-oꞌo ꞌle ɔ na: -Ka ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌa amʋ, ꞌkla-a ꞌka-a: ꞌƖn na: ꞌLe -nɔɔtoope ꞌli, -ka a-a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌcɩcɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, a -see ꞌtɔ -kaa ꞌɩnmʋ ꞌye yi. -Bho -nɔɔ -lrɛɛ gbɛ nyni-ɔ, ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌye moꞌo. Ɛ-bɛ wlu -nɛɛꞌɛ dɩ aꞌba ꞌꞌsɛ-ɛ dedeꞌe -dede tiꞌa? 20 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a-a ꞌye-e ꞌꞌvi -mʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn-ʋ ꞌye ꞌbʋbʋa -li mʋ. ꞌGwlʋ-ʋ ꞌye-e amʋ li-nyni -mʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɛ-bɛ ꞌgwlʋlinyniɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌye-e ꞌbʋbʋa ꞌmʋ-yi -mʋ. 21 A ꞌye li-ɔ, -bho ꞌnynaakpʋꞌa -gbagbanɔɔ ꞌꞌkɔɔ gbo, ꞌgwlʋ-ʋ nyni ꞌnʋ-ʋ li, -ɛkedɩmaa, ꞌwa sɩasɩaanɔɔ nyni-oꞌo. -Bho ʋn -gba a, ʋn-ʋ ꞌmate-e ꞌwa sɩasɩaa, -ɛkedɩmaa, ʋn-ʋ ꞌli-e ꞌwa ꞌꞌyuꞌa ꞌbʋbʋa. 22 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌgwlʋ -nyniꞌe ꞌtraamʋ amʋ li. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -a ꞌye-e ꞌyɩye -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌbʋbʋa li. Ɛ-bɛ ꞌbʋbʋa ꞌmnɛ, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ amʋ ꞌgwlʋ li-za.

23 A -gblee, -nɔɔ -lue-e ꞌye-e -nyni -mʋ. -Bho ɛ nyni a, a -see ꞌtɔ tiꞌbɔ yi a ꞌke ꞌɩnmʋ tidede ꞌbho lɛꞌꞌo lɛ ꞌꞌkpi. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, lɛꞌꞌo lɛ a-a ꞌyeꞌa ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌybhaa mʋ ꞌle ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ -mʋ. 24 -Ɛ ꞌwlʋꞌa -aꞌba -nanamʋ, -ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi a, a -see ɔ -bhla lɛ ꞌybhaa ke ꞌle ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌybhaa nɔ lɛ, ꞌle ɔ ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌbʋbʋa-a ꞌꞌyiꞌe amʋ ꞌmʋ-ɛ.

*Zezii-i ꞌpo-o *ꞌɔ -namʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi

25 A ꞌye li-ɔ, dɩ ꞌwee ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ nʋ nɩꞌo. -Nɔɔ -lue-e -nɩꞌe nyninamʋ. -Bho ɛ nyni a, dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ, ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌꞌyi -po yi. Dɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌma-a ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ dɩ a, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩ ꞌmʋ-za -mʋ gbaa! 26 -Bho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ nyni a, ꞌle ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ a-a ꞌye -ɔ lɛ ꞌybhaa -mʋ, ꞌle ꞌɩn -see na ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ libhade mʋ-ɔ, ꞌle ɔ ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ, nʋ, 27 -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌꞌbhuo -kmaꞌa-a aꞌba dɩ. A -kmaꞌa-a -a -nɩ ꞌsɔnꞌɔ dɩ ꞌle a deꞌe ꞌꞌgwli na ꞌle ɔ gbo ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi. ꞌƐ dɩ ɔ -kmaꞌa aꞌba dɩ. 28 A -gblee, ꞌle ɔ gbo ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi. ꞌTraamʋ ꞌtɔ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle ꞌɩn-ɩ mu ꞌɔ gbo. 29 ꞌLe ꞌɔ -namʋ ꞌye ɔ ꞌtɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌtraamʋ -ɩn se ꞌtɔ ꞌꞌyi -ponamʋ -nɩ, ꞌle -a wluꞌo gbaa! 30 -Ka -ɩn yiboꞌa lɩ ꞌwee, -a ꞌwɩn -ɩ ꞌtɔ ꞌmʋti. Lɩ nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke -ɩnmʋ tidede, -ɩn yibo nɩ-oꞌo see. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -a deꞌe -ɩnmʋ ꞌꞌgwli na ꞌle -Lagɔ gbo -ɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ ꞌle -ɩn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi! 31 ꞌLe ɔ na: A deꞌe ꞌtɔ-ɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwliꞌa? 32 A po -lokui, -nɔɔ -lue -nɩꞌe-e nyninamʋ ꞌle ɛ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ wɔn -nalo. -Bho ɛ nyni a, a-a ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌkwlɩ ꞌꞌyi tibʋba. Aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɔ -denamʋ -mu -mʋ. -Gba, ꞌɩn -see -lue -nɩ yi, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn -ke ꞌan -tɩta -Lagɔ -naꞌo.

33 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌza-a amʋ dɩ ꞌwee -nɩɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌke bhlu ꞌle -aꞌba ꞌꞌyisisrinamʋ. ꞌNɔɔ nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yiboꞌa ꞌꞌklumʋ, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ. A po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle a ꞌke ti-de! ꞌƖn ꞌlu-o ʋn -ke ꞌwa -kɔyi *Sataan tʋ wɔn ꞌmʋ.

17

*Zezii ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo *ꞌɔ -namʋꞌa dɩ

1 *Zezii gwɛꞌɛ -kaa -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌlru ꞌꞌyiꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, ꞌan -nɔɔ nyni-oꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌke -ɩn gbo le yi. -Ka ꞌɩnmɔ, -aꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -tɔ nɛ -kaa nyʋ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa nɛ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -lrɛɛ. 2 -Ɛkedɩmaa, -ɩn ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ ꞌbho nyunyu ꞌwee ꞌꞌkpi, ꞌle, ꞌwa -yʋ -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ʋn ꞌke ɛ ꞌye ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi. 3 -Ɩnmɔ ꞌma-a -Lagɔzɛgɛ -ɔ -ke ꞌdɛ -nɩꞌa -lue -ke ꞌɩnmɔ Zezii *Kliisɩ, -ɩn lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -aꞌba ꞌwa yiboɛ ꞌmo-o ꞌwa ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛꞌɛ ꞌyeyea. 4 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛ-ɛ -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi. Lbhʋ -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn-ɩ nʋ -ɛꞌo, ꞌɩn -nɩꞌe-e ɛ ꞌꞌyigwɛnamʋ. 5 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan -tɩta, ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e -ɩnmʋ gbo le. -Da -ɩn ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya a, -ka ꞌan ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -aꞌa ꞌꞌtroli, ꞌbhɛɛ nɛ -kaa ꞌꞌyi -lrɛɛ!

6 ꞌAn -tɩta -Lagɔ, nyʋ -ɩn jriꞌa ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋ, -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn -tɔ ꞌnʋ -ɩnmʋ-ɛ. -Aꞌa nyʋ moꞌo. ꞌƐ dɩ -ɩn ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌɩnmʋ, ꞌle ʋn ꞌye -aꞌa wlu ꞌwɔɔn. 7-8 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, wlu -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn ꞌtmʋʋ nʋ-oꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌwɔɔn. ꞌƐ dɩ, lɩ ꞌwee ꞌɩn-ɩ nʋꞌa a, -ka ɩ -sɔꞌɔ ꞌle -ɩnmʋ gbo, ʋn yibo nɩ-oꞌo, ꞌle, -ka ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌle -ɩn gbo -lrɛɛ, ꞌle -ɩn ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ lbho, ʋn yibo nɩ-oꞌo ꞌtɔ -ziaka, ꞌle ʋn-ʋ de ꞌɩ ꞌꞌgwli.

9 Nyʋ -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌwa dɩ ꞌɩn-ɩ bhadeꞌe -ɩnmʋ li, -ɛkedɩmaa, -aꞌa -nʋ moꞌo. Ɛ -se -yʋ seꞌa -ɩnmʋ yiboꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ bhade -ɩnmʋ li ꞌnɩ -ko. 10 -Ɩn ꞌye li-ɔ, lɛꞌꞌo lɛ ꞌɩn ꞌbhleꞌa a, -aꞌa lɛ moꞌo, ꞌle, -yɛ -mnɔɔɔ ꞌbhleꞌa a, ꞌan -nɛ moꞌo -lrɛɛ. -Ka ꞌan ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌmʋ, ꞌle-e nyʋ ꞌke ɛ liꞌye -nɩ. 11 ꞌLe -nɔɔtoope ꞌli, ꞌɩn -see ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -nɩ yi. ꞌƖn-ɩ ꞌyi-e -ɩnmʋ gbo. Ɛ -nɩꞌa -kaa a, ʋ-bee -mnʋʋ -sieꞌe-e ꞌnɔɔ. ꞌAn -tɩta, -ɩnmɔ -ke ꞌnynɩ -nɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛka, -aꞌa wɔnkuɛ -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌꞌdu ʋ ꞌꞌyrili, ꞌle, -ka -a -nɩ ꞌsɔn ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌle ʋ-bee -mnʋʋ ꞌke lɛ -lue ꞌꞌdu ꞌle -a -ke ʋn ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -lrɛɛ. 12 ꞌƖn -ke ʋn -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -aꞌa wɔnkuɛ -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili. ꞌƖn -see ꞌwa nyɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ɔ ꞌke mɛ ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi, -bho ɛ -se -yɔ -ke ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -aꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see. ꞌꞌNyinynidɩ ɔ-ɔ nʋꞌa ꞌle ɛ ꞌke -kaa ꞌmʋ-nɩ a, ꞌbho-o ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo.

13 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e ꞌle -ɩnmʋ gbo. -Nɔɔ -ke ti ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌwlu-o -kaa, ꞌle, -ka ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ, ɛ ꞌke ʋ -kaa ꞌlbha -lrɛɛ ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi tenyɩ. 14 -A ꞌye-e liꞌa, ꞌan -tɩta, ꞌɩn ꞌtmʋʋ ꞌnʋ-ʋ -aꞌa wlu. ꞌAn kpli -ke ꞌwa nɩ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti. Nyʋ-ʋ seꞌa -ɩnmʋ yibo, ʋn -ke ʋn se ɩ-bɩ kpli ꞌmnɩ ꞌmʋ-plɛꞌɛ dɩ, ʋn ꞌnyʋ ꞌʋ ꞌmʋ. 15 Ɛ -se -ɩn ꞌke ʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -zaꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ bhade -ɩnmʋ li ꞌnɩ -ko. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayiꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ nʋꞌo -kaa ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu. 16 -A ꞌye-e liꞌa, ꞌan kpli -ke ꞌwa nɩ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti. Nyʋ-ʋ seꞌa -ɩnmʋ yibo, ʋn -ke ʋn se ɩ-bɩ kpli ꞌmnɩ ꞌmʋ-plɛ. 17 -Aꞌa wlu-u ꞌmo-o -ziadɩ. ꞌƐ dɩ -cɛ nʋ kpɔ, ꞌle, ɛ-bɛ -aꞌa wluzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌɩn -nɩ ꞌʋ -tɔnamʋ, ʋn ꞌke ɛ tikpʋn ꞌle ʋn ꞌke -aꞌa lbhʋ nʋ. 18 -Ka -ɩn lbhoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ lbho ʋꞌo ꞌle nyʋ-ʋ seꞌa -ɩnmʋ yibo gbo. 19 ꞌWa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ ꞌan tinɩɛ -jeyi ꞌle ʋ-bee -mnʋʋ ꞌke -aꞌa ꞌgwlʋdɩꞌa nʋmʋ ꞌꞌdu -lrɛɛ.

20 ꞌAn -tɩta -Lagɔ, ɛ -se ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ bhade -ɩnmʋ li ꞌnɩ -ko. -Bho ʋn -za ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwlide mʋ, ꞌwa dɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo -kaa -lrɛɛ. 21 ꞌƖn-ɩ bhade-e -ɩnmʋ li, ꞌle, -a -nɩ ꞌsɔn, -ka -a ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ʋn ꞌke -kaa -nɩ -lrɛɛ, ꞌle ʋn -ke -a ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa -ɩnmʋ yibo, -ka -ɩn lbhoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌke -kaa ꞌꞌgwlide. 22 -Ka -a ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌle -ɩn ꞌyeꞌa ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ʋn ꞌke -kaa -nɩꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa nɩ ꞌꞌyi -lrɛɛ. 23 ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o, -a ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌɩn -ke ʋn-ʋ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -ziaka, ꞌle, -ka -ɩn lbhoꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle -ɩn -kmaꞌa ꞌan nyʋꞌa dɩ ꞌan ka, nyʋ ꞌke ɩ yibo.

24 -A ꞌye-e liꞌa, ꞌan -tɩta, -ɩn ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌɩnmʋ-ɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti, -da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -aꞌa ꞌꞌtroli le -yi mʋ, ꞌɩn -ke ʋn ꞌke ꞌbho -nɩ, ꞌle, -ka ꞌan ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ʋn ꞌke ɩ yibo. -Ɛkedɩmaa, -da -ɩn ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya, -ɩn -kmaꞌa-a ꞌan dɩ ꞌle -ɩn ꞌye ꞌɩnmʋ ɛ-bɛ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌꞌnyɩ.

25 ꞌAn -tɩta, -ɩnmɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, nyʋ se -ɩnmʋ yibo. ꞌMna yiboꞌo -ɩnmʋ-ɛ, ꞌle ꞌan nyʋ ꞌmnʋ yiboꞌo -ka -ɩn lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌɩnmʋ. 26 ꞌƖn -tɔ ꞌnʋ -ɩnmʋ-ɛ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌye ʋ -ɩnmʋ -tɔ mʋ ꞌꞌkɔmʋ; ꞌle, -ka -ɩn -kmaꞌa ꞌan dɩ, ʋbʋ ꞌke -kaa ꞌwa -bonyunyuꞌa dɩ -kma, ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri.

18

Nyʋ ꞌkpʋn-o *Zezii

(Matiee 26:47-56; Maakɩ 14:43-50; Luukɩ 22:47-53)

1 *Zezii gwɛꞌɛ *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌꞌnisʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kedrɔɔ, ʋn ꞌye ɛ ꞌꞌkpi cɛ. Ɛ-bɛ ꞌꞌnisʋ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, -lolotuꞌa -kpaa -lue-e -nɩꞌe ꞌbho; ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌbho mu.

2 A -gblee, ɔ -ke ʋn-ʋ ꞌmu-o ꞌbho ꞌꞌcɩcɩ. ꞌƐ dɩ, Zidaa ꞌꞌnyɩꞌa -laa Zezii ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi, ɔ yiboꞌo ꞌbho -lrɛɛ. 3 Zidaa nʋꞌa -kaa, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa ꞌplan -ke *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaꞌa ꞌplan *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *Faliziɛɛn lbhoꞌa, ɔ -kɔꞌɔ-ɔ ꞌwa nya ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌle ɛ-bɛ -lolotuꞌa -kpaa ꞌmnɛ ꞌmʋ kpa. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌbhle-e -dayrui-e ꞌꞌnapɩ -ke tʋvɔlɩ.

4 A ꞌye li-ɔ, lɛ-ɛ ꞌka ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi zi, Zezii -mnɔɔ yibo nɩ-oꞌo see; ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ɔ ꞌye ʋ -jeyi mu ꞌle ɔ na: Yɔɔ a-a ꞌbɔꞌɔ tiꞌa? 5 ꞌLe ʋn na: Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii moꞌo. ꞌLe ɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌka-a! A -gblee, Zidaa -yɔ ꞌꞌnyɩꞌa Zezii ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi, ɔ -ke ʋn -naꞌo. 6 A ꞌye li-ɔ, Zezii nʋꞌa na: ꞌƖnmɔ ꞌka-a, ʋn ꞌmu-o gbɔ, gbligbligbli! ꞌle ʋn ꞌye tiꞌga,a ƆFa 18 6 Zezii nʋꞌa: ꞌƖnmɔ ꞌka-a, ꞌɔ wlu ꞌmnɛ popoꞌo-o ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsroja -Lagɔꞌɔ wlu ꞌgwlʋti. ꞌƐ dɩ -sɩanyɩ kpʋn ʋꞌo. Ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ wlu, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌƖnmɔ -Lagɔ, ꞌɩnmɔ ꞌka-a. Ʋn yiboꞌo-o na Zezii se nyunyu ꞌweeꞌa ka -nɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu moꞌo. 7 ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Yɔɔ a-a ꞌbɔꞌɔ tiꞌa? ꞌLe ʋn na: Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii -a ꞌbɔꞌɔ ti. 8 ꞌLe ɔ na ʋ -bodɩ: ꞌƖn ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ see na ꞌɩnmɔ moꞌo. -Bho a -ka ꞌɩnmʋ-ʋ tiꞌbɔ -ziaka a, a ꞌꞌtayi ꞌan -namʋ -yʋʋ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke le mu.

9 -Da Zezii poꞌa -Lagɔ wɔn gbo, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ, ꞌkla-a ꞌka-a: -Ɩnmɔ, ꞌan -tɩta -Lagɔ, nyʋ -ɩn -zaꞌa ꞌbho, -ɩn ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn -ke ʋn ꞌke -na, ꞌɩn ꞌꞌdu-o ꞌꞌyrili ꞌwee. Ɔ -zaꞌa ꞌɔ -namʋ tʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ.

10 A ꞌye li-ɔ, Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ ꞌbhle-e -blajrɛɛ -lue. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌjri -ɛ kpla ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋyi -linaloku ꞌꞌlru cɛ. (Ɔ-bɔ lbhʋnʋyi ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Malɩkusɩ.) 11 ꞌLe Zezii na: ꞌPiɛlɩ, ꞌꞌdu -aꞌa -jrɛɛ ꞌle kpla ꞌmʋ le. -Ɩn se yibo, ꞌkleyeɛɛ ꞌan -tɩta -Lagɔ -yaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌye moꞌo?

Nyʋ ꞌkpa-a *Zezii ꞌle Anɩ gbo

12 *Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa ꞌplan-e, ꞌwa -klagba -ke *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaꞌa ꞌplan kpʋn -ɔꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɔ san. 13 Ʋn sɔnꞌɔ ɔ, Anɩ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -bɛnyɩ, ɔ gbo, ʋn kpɔ ɔꞌo -antanyɩ. (Anɩ ꞌnʋ-o zʋn ꞌmnɛ tiꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba Kayifʋꞌa ꞌnynɔꞌɔ -tɩta.) 14 A -gblee, Kayifʋꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌduꞌo -kaa ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ see: Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle nyɔ -lue ꞌke ꞌmɛ -aꞌba -daduduꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi.

*ꞌPiɛlɩ depoꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi

(Matiee 26:69-70; Maakɩ 14:66-68; Luukɩ 22:55-57)

15 ꞌꞌSroja -ke *Zezii -nɩꞌa Anɩ gbo munamʋ, Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ -ke *Zeziiꞌa -nayi -lrɔɔ-ɔ na ꞌnɔ-ɔ ꞌbɩ. Ɔ-bɔ ꞌɔ -nayi -lrɔɔ ꞌmnɔ, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba yibo nɔ-ɔꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ -ke Zezii -pa -nɩꞌe -dalue ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo. 16 A -gblee, ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ-ɔ -sieꞌe ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ꞌbho ꞌgbewɔn ꞌꞌyi. Zeziiꞌa -nayi -yɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba yiboꞌa, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌmu-o ꞌgbewɔn ꞌꞌyi le ꞌle ɔ -ke lbhʋnʋnynaakpʋ -lue-e fuo ꞌnɛ li, ɔ -ke ʋn ꞌye -wlu na: ꞌƖnmɔ bhade amʋ li, a ꞌꞌtayi ꞌan bha ꞌꞌyiti ɔ ꞌke pa. -Yrɔzaa! ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye pa. 17 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ na ꞌPiɛlɩ -bodɩ: -Ɩnmɔ -naa, -ɩn -se -kaa Zezii ꞌnɩaaꞌa -namʋꞌa -lue -ko -lrɛɛꞌɛ? ꞌLe ɔ na: -Gbaa, ꞌɩn -ko. 18 A ꞌye li-ɔ, -sɩn yiꞌe ti: ꞌɛ dɩ *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsroja -ke ꞌꞌbhlegbo ꞌmnɛꞌɛ lbhʋnʋmʋ cɛꞌɛ nɛgbaa ꞌꞌyi ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌwʋtaꞌo. ꞌPiɛlɩ -ke ʋn bheteꞌe-e gbo ꞌle ɔ-ɔ ꞌwʋtaꞌo -lrɛɛ.

*-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌcrɛ-ɛ *Zezii ti

(Matiee 26:59-66; Maakɩ 14:55-64; Luukɩ 22:66-71)

19 A -gblee, *ꞌPiɛlɩ ꞌꞌwɛ -nɩꞌa -kaa ꞌwʋtanamʋ ꞌbho ꞌꞌpiemʋ, Anɩ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -bɛnyɩ, ꞌbho-o ɔ dede -nɩꞌe *Zezii ti ꞌle ꞌꞌbhlegbo ʋn -nɩꞌa, ꞌɛ -budu -lue ꞌli, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: Nyʋ yʋʋ ꞌmo-o *-aꞌa -namʋꞌa? ꞌLe leelɛ -a tɔꞌɔ nyʋꞌa? 20 ꞌLe ɔ na: Lɛ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn -nʋ -nɩ nɛꞌo. A ꞌye li-ɔ, -aꞌba *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli -ke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -a-bʋ *ꞌZuifʋ -dieꞌa ꞌꞌyi, ꞌle-e ꞌɩn-ɩ za nɩꞌe -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ. ꞌƖn -see ꞌkwlɩ ꞌꞌyi nɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-ʋza. 21 Leedɩ -a dedeꞌe -kaa ꞌɩnmʋ tiꞌa? Nyʋ-ʋ poꞌa ꞌɩnmʋ -lokui a, -aꞌa ꞌꞌbhuo dede nʋ ti! Dɩ ꞌɩn-ɩ zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋn yibo nɩ-oꞌo. 22 A -gblee, ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌꞌsɛɛ, ꞌꞌgbiaan! ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaꞌa -lue-e -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌpo -ɔ ꞌkpa wɔn ꞌmʋ, ꞌle ɔ na: -Ka ꞌnɩaa ꞌka-a nyɔ ꞌlɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌꞌyiꞌa? ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ. 23 ꞌLe Zezii na: -Bho ꞌɩn -za ꞌꞌnyinyniwlu ꞌmʋ a, -zɩ ɩ ꞌmʋti ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌke ɩ ꞌbʋꞌwɔn! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, leedɩ -a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋꞌa?

24 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Anɩ na: ꞌꞌSroja, ꞌɩnnɔɔnɔ -nɩꞌa -laa sanbhlukui wɔn, a kpɔ ɔ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba, Kayifʋ gbo.

*ꞌPiɛlɩ depoꞌo-o *Zezii ꞌꞌyi -lrɛɛke

(Matiee 26:71-75; Maakɩ 14:69-72; Luukɩ 22:56-62)

25 Dɩ ꞌmnɩꞌa klɛ -nɩꞌa -kaa zinamʋ a, Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ -nɩꞌe-e ꞌbho nɛ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋkomʋ, ꞌle, nyʋtɔlʋ -ke ɔ-ɔ ꞌwʋtaꞌa, ʋn ꞌye ɔ tidede: -Ɩnmɔ -naa, -ɩn -se -kaa *Zezii ꞌnɩaaꞌa -namʋꞌa -lue -ko -lrɛɛꞌɛ? A -gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ depoꞌo-o Zezii ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: -Gbaa, ꞌɩn -ko. 26 A ꞌye li-ɔ, ꞌbho *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo, nyɔ ꞌPiɛlɩ cɛꞌɛ -loku ꞌꞌlru a, ꞌɔ ꞌwlʋkayi -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɔ dede ꞌnɔ ti, na: -Ɩnmɔ -naa, ꞌɩn ꞌye-e -ɩn -ke Zezii -nɩ ꞌsɔn ꞌle -lolotuꞌa -kpaa ꞌmʋ, ꞌkla -ko? 27 ꞌLe ɔ na: -Gba, ꞌmna -ko. A -gblee, ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌle -sʋʋn ꞌye zro.

*ꞌZuifʋ ꞌkpa-a *Zezii ꞌle *Pilaatɩ gbo

(Matiee 27:1-2, 11-14; Maakɩ 15:1-5; Luukɩ 23:1-5)

28 Zɔ zɩꞌa a, ꞌɛ -drumasrɩn, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌye ꞌꞌsroja ꞌtmʋʋ ʋn ꞌke *Zezii Kayifʋ gbo -za ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Pilaatɩ gbo kpa ꞌle ꞌɔ -buduklagba ꞌli. ꞌZuifʋ -ke Pilaatɩ -se ꞌbhlʋkpa -lue ꞌꞌkpiꞌa nyʋ -ko. Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌɔ -buduwɔn ꞌꞌyi ti, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -yʋ ꞌma-a ꞌZuifʋ, ʋn -kaa ꞌwa gba ꞌmʋcɛꞌɛ dɩ, ʋn -see ꞌle pa; -bho ɛ -se -mnɛɛ, *ꞌwa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌPaakɩ, ʋn -see ꞌɛ lililɛ -li yi. 29 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌbhlʋkpayowli Pilaatɩ ꞌdaꞌa ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli, ꞌle ɔ na: Leedɩ a-a kpaꞌa nyɔ -nɔɔ ꞌꞌyiꞌa? 30 ꞌLe Zuifʋꞌa -klɩgbɩ na: -Bho ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi a, -a -see ɔ ꞌkɩ -ɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ yi! 31 ꞌLe ɔ na: Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌluo nɔ ꞌmʋ, ꞌle, -ka aꞌba gba ꞌlɛꞌɛ, a ꞌke ɔ ꞌna -zigle -tu! ꞌLe ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ na: A-bʋ ꞌWlomɛɛꞌɛ -klɩgbɩ -see na, -bho -a-bʋ ꞌZuifʋꞌa -zigle kpʋn nyɔ, a-a ꞌcɔ -ɔ wlu ꞌꞌkpiti ɔ ꞌke ꞌmɛ, nʋ? 32 A -gblee, ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zeziiꞌa ꞌmɛmɛdɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuo -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ.

33 Pilaatɩ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpa-a ꞌle -buduklagba ꞌmnɛ ꞌli le, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌsroja lbho, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ɔ gbo Zezii kpa, ꞌle ɔ ꞌye ɔ tidede ꞌle ɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliꞌa? 34 ꞌLe ɔ na: Wlu -nɛɛ, -aꞌa ꞌꞌbhuo-o -zɛ ꞌɛ ꞌmʋ-ae -ale nyʋ-ʋ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋꞌa? 35 ꞌLe Pilaatɩ na: ꞌZuifʋyi ꞌmna ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌɩn-ɩ yiboꞌo -aꞌa ꞌꞌkpidɩ-ae? -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke -aꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ yiꞌe -ɩnmʋ ꞌɩn -jeyi ꞌꞌnyɩnamʋ. Leelɛ -ke ꞌꞌbhuo -ɩn nʋꞌa? 36 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ɔ na: ꞌAn nyʋꞌa -kɔkɔɔ -ke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nɛ se lɛ -lue ꞌmʋ-nɩ. -Bho ɩ ꞌꞌdu ꞌkɩ lɛ -lue a, ꞌan nyʋ yi ꞌko-o ꞌɩnmʋ gbo ꞌwlʋnamʋ; ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -see ꞌkɩ ꞌɩnmʋ -kpʋn yi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn nʋꞌo na: ꞌAn nyʋꞌa -kɔkɔɔ -ke ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nɛ se ꞌꞌyitigʋgɔ. 37 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa tidede: ꞌBhlʋkpayowli -ɩn ꞌꞌduꞌo ꞌtraamʋꞌa? ꞌLe ɔ na: -Ka -ɩn -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌo. ꞌBhlʋkpayowli ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌwlʋꞌo, ꞌɩn yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke -ziadɩ ꞌmʋ-za ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌkpi. Nyɔ -yɔ ꞌybhaꞌa -ziadɩ, ɔ-ɔ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ -lokui, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌan ꞌgwlʋdɩ. 38 ꞌLe ɔ na: Leelɛ ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle nyɔ ꞌke ɛ yiboꞌa?

*Pilaatɩ ꞌcɛ-ɛ *Zezii wlu ꞌꞌkpiti ɔ ꞌke ꞌmɛ

(Matiee 27:15-31; Maakɩ 15:6-20; Luukɩ 23:13-25)

A ꞌye li-ɔ, *Pilaatɩ dedeꞌa -kaa *Zezii ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ꞌda, ɔ ꞌye *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ linyni ꞌle ɔ na: ꞌꞌNyinynilɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌkɔ ɔ wlu ꞌꞌkpiticɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. 39 Zʋnꞌꞌo zʋn ꞌli, *aꞌba gɔklagba a-a ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, -bho ɛ nyni, -jiekɔyi -lue a-a cɛꞌɛ wɔn ꞌꞌkpiti, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsii ꞌnɔ-ɔ ti. Ɛ-bɛ -zʋn -lue -nɛɛ ti, a ꞌbɔ-ɔ ti, -yɔ a-a ꞌlaꞌa ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, ꞌɩn ꞌke ɔ tiꞌꞌsiiꞌa? 40 A -gblee, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo na: -Gba, ɔbɔ -ko. -A ꞌbɔ-ɔ ti -ɩn ꞌke Balabaasɩ tiꞌꞌsii! (A ꞌye li-ɔ, Balabaasɩ ꞌmnɔ ɔ, ꞌgbokobhleyi moꞌo.)

19

1 Balabaasɩ, ꞌwa ꞌwee cɛꞌɛ wɔn ꞌꞌkpitiꞌa dɩ ꞌle *Pilaatɩ na ꞌꞌsroja -bodɩ: A ꞌꞌluo *Zezii ꞌmʋ, a -ke ɔ ꞌke mu a ꞌke ɔ ꞌꞌsɛɛn. 2 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌlbha-a ꞌꞌwiꞌa -kwloo, ʋn ꞌye ɛ ɔ ꞌꞌlru de, ʋn ꞌye ɔ -vilɔbanazana ꞌmʋ -pa -lrɛɛ, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ka ꞌbho ꞌbhlʋkpayowli, 3 ꞌle ʋn ꞌye ɔ linyni. -Bho ʋn nyni ɔ li a, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ɩɩɩn! *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli, -gwle ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka! ꞌLe ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkpɩ wɔn ꞌmʋ.

4 Ʋn -nɩ ɔ -kaa ꞌcɩsɛnamʋ, ꞌle Pilaatɩ ꞌye ꞌda -lrɛɛke, *ꞌZuifʋꞌa -dadudu-u -nɩꞌa ꞌbho, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: A po -lokui! ꞌƖn-ɩ ꞌpo -ɔ ꞌꞌpiemʋ ꞌle a ꞌke yibo na ꞌꞌnyinynilɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌkɔ ɔ wlu ꞌꞌkpiticɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. 5 A ꞌye li-ɔ, nyʋ ꞌde-e Zezii ꞌꞌwiꞌa -kwloo ꞌꞌlru ꞌle ʋn ꞌye ɔ -vilɔbanazana ꞌmʋ -pa ꞌle ɔ ꞌye ꞌda; ꞌle Pilaatɩ na: ꞌƖnnɔ ꞌka-a! 6 A -gblee, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsroja ꞌye ꞌɔ li a, ʋn-ʋ ꞌꞌwʋwɔ-ɔ ꞌmʋti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo, na: Ɔ -kɔ-ɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ! -ɔ -ke -mɛ-ɔ! ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ! ꞌLe Pilaatɩ na: ꞌꞌNyinynilɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌkɔ ɔ wlu ꞌꞌkpiticɛ, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. ꞌƐ dɩ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌluo nɔ ꞌmʋ, a ꞌke ɔ nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ ɔ ꞌke ꞌmɛ. 7 ꞌLe ʋn na: -A ꞌbhle-e gba -lue. Ɛ-bɛ gba ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi Zezii ꞌke ꞌmɛ moꞌo. A -gblee, ɔ ꞌnyni-e -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn; ɔ na -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu ɔbɔ ꞌꞌduꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo.

8 Pilaatɩ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, -sɩanyɩ ꞌlbhɔ -ɔꞌo tenyɩ. 9 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌpa-a ꞌle -buduklagba ꞌli le, ꞌle ɔ ꞌye Zezii tidede: Dbhoo -ɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋꞌa? Zezii -deꞌe-e ti blenyiblenyi!, ɔ -see wɔn -wlu. 10 ꞌLe ɔ na: -Ɩɩn! -Ɩn -see ꞌybha -ɩn ꞌke wɔn -wlu? -Ɩn se yibo na ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔꞌɔ? 11 A -gblee, ꞌle Zezii na: -Ɩn se ꞌbho ꞌan ꞌꞌkpi wɔnkuɛ ꞌbhle, -bho ɛ -se -yɛ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa -ɩnmʋ. Nyɔ -yɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ -ɩn -jeyi, ꞌɛ dɩ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌye -aꞌa nɛ ꞌmʋ-zi.

12 Ɛ -sɔꞌɔ ꞌbho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, -ka ɔ ꞌka -nyna ɔ ꞌkɔ ɔ tiꞌꞌsii, ɔ ꞌbɔ-ɔ ꞌna ti; ꞌle ꞌZuifʋ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo na: -Bho -ɩn ꞌꞌtayi nyɔ-ɔ ꞌnɩaa ꞌꞌyiti, ꞌꞌlemnɩɩ -ɩn se -aꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa lemʋ -nɩ. Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ nʋꞌa na ꞌbhlʋkpayowli ɔ ꞌꞌduꞌo, -aꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa jɛkayi moꞌo. 13 A -gblee, ꞌle Zelizalɛɛmʋ -da -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. ꞌBho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌKpa ꞌꞌKpi. ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowli -kɔꞌɔ gwlɔ ꞌmnɛ ɛ, -bho ɔ ꞌke -zigle tu ꞌle ɔ ꞌke nyɔ wlu ꞌꞌkpiticɛ ɛ, ꞌbho-o ɔ-ɔ deꞌe ti. ꞌLe ꞌZuifʋꞌa wlu ꞌmʋ ɛ-bɛ ꞌbɩ ꞌmnɛꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmo-o Gabataa. Pilaatɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌZuifʋꞌa wlu ꞌbɔ ɔ, ꞌle ɔ na ꞌꞌsroja -bodɩ: A -ke Zezii yi! Ʋn -ke ɔ ꞌdaꞌa ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌꞌkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi mu. 14 Zɔ -ke ꞌli, -bho ꞌyrʋ ꞌga ti, ꞌle *ꞌZuifʋꞌa gɔklagba *ꞌPaakɩꞌa lifɔzɔ ꞌke nyni, ꞌɛ ꞌyrʋ ꞌkpla-a ꞌꞌduu li; ꞌle Pilaatɩ na ꞌZuifʋ -bodɩ: Aꞌba ꞌbhlʋkpayowli ꞌka-a! 15 A -gblee, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌplanꞌo: A ꞌlbhɔ ɔ o! -A -lbhɔ -ɔ-o! A kɔ ɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ɔ ꞌke ꞌmɛ ɔ! ꞌLe ɔ na: Aꞌba ꞌbhlʋkpayowli, ꞌɩnnɔ a ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔꞌɔ? ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ na: Kɩn! -A ꞌwɔn-oꞌo. -A se ꞌbhlʋkpayowli -lrɔɔ ꞌbhle. -Aꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ -kɔꞌɔ -amʋ. 16 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ɔ na: A ꞌꞌluo aꞌba Zezii ꞌmʋ, ꞌꞌsroja -ke ɔ ꞌke mu ʋn ꞌke ɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ.

Nyʋ ꞌkɔ-ɔ *Zezii ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri

(Matiee 27:32-44; Maakɩ 15:21-32; Luukɩ 23:26-43)

17 ꞌꞌSroja nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn-o *Zezii kwa ꞌmʋti, ʋn -ke ɔ ꞌye -jeyi ꞌkpa. -Da -lue-e -nɩꞌe ꞌle. ꞌBho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌlrukpaan. (ꞌLe ꞌZuifʋꞌa wlu ꞌmʋ ꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmo-o Gɔgɔtaa.) Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌbhleꞌe ꞌɔ nyʋyrilbhaatu ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle mu. 18 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ꞌꞌsroja -kɔ -nɩ ꞌnɔ tu ꞌꞌyri. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌgbokobhlemʋ ꞌsɔn-ɔ -nɩꞌa ꞌbho, ʋ-bʋ ꞌꞌsroja ꞌmnʋ ꞌkʋ -ʋ ꞌbho tui -lrɩɩ ꞌꞌyri -lrɛɛ. Ʋn ꞌꞌdu-o -lue ꞌle ꞌɔ -linasʋ gbo ꞌle -lrɔɔ -nɩꞌe ꞌle ꞌɔ kɩmnasʋ gbo.

19 A -gblee, ꞌle *Pilaatɩ ꞌye nyʋ ꞌtmʋʋ, ʋn ꞌye wlu -lue ꞌcnɩ, ꞌle ʋn ꞌye ɛ Zeziiꞌa nyʋyrilbhaatuꞌa yayi kɔ. Ɛ-bɛ wlu ʋn ꞌcnɩꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii, ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli. 20 Ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle ꞌZuifʋꞌa wlu-e ꞌWlomɛɛꞌɛ wlu -ke Glɛkɩꞌa wlu ꞌmʋ. -Da ʋn kɔ ꞌɔ tu ꞌꞌyri, ꞌbho se Zelizalɛɛmʋgwlɔ gbo -tɛ; ꞌɛ dɩ ꞌZuifʋꞌa -dadudu-u zrɛ ɛꞌo. 21 *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌye Pilaatɩ gbo mu ꞌle ʋn na: Wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho Zeziiꞌa tu ꞌꞌyri -ɛ nʋꞌa na: ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli a, -a -see ɛ tiꞌbɔ; -a ꞌybhaꞌa -ɩn ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Ɔ na ɔ-bɔ ꞌmo-o ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli. 22 ꞌLe ɔ na: -Gba, ꞌɩn -see ꞌwɔn, lɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ɩ ꞌke ꞌꞌyiziziɛ.

23 ꞌꞌSroja gwɛꞌɛ Zeziiꞌa tuyrikɔɛ ꞌꞌyi a, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o ꞌɔ -banɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌya ꞌdigbi nyiɛ tide, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌgble. ꞌƆ -vilɔbana seꞌa ꞌꞌkplayri ꞌbhle, ʋn ꞌꞌluo ꞌnɛ ꞌmʋ-ɛ -lrɛɛ 24 ꞌle ʋn ꞌye -kaa ꞌꞌyiꞌlɩlɛ: -Bana -ke ꞌpɛlʋ -kmuꞌa -laa ꞌꞌyi, -aꞌba -cna nɛ -le! -A ꞌke ɛ -nɩgbɩ ꞌmʋ po; -yɔ -ke -nɛ -liꞌa a, ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌmʋꞌꞌluo. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌtɩn, ꞌka-a ꞌꞌsroja nʋꞌo. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ɛ nʋꞌa na:

Ʋn ꞌgble-e ꞌan -banɩ ꞌle ʋn ꞌye ꞌan -vilɔbana -nɩgbɩ ꞌmʋ po,

ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ.

25 Tu -ke ꞌꞌyri ʋn kɔꞌɔ Zezii, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌtroli ꞌnynʋkpakpɩ nyiɛ -nɩꞌo; ꞌɔ ꞌlotʋ *Malii-e ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ -lue-e nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Klopasɩ, ꞌɔ ꞌnynɔ *Malii, ʋn -ke *Malii -yʋ -sɔꞌɔ -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Madalaa ꞌmʋ. 26 A -gblee, Zezii nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌye-e ꞌɔ ꞌlotʋ li. Ɔ -ka ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli gbʋ, ꞌɔ -nayi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌbho, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: Maii, aꞌba ꞌꞌyu ꞌɩn-ɩ sieꞌa amʋ li, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! 27 ꞌLe ɔ ꞌye -kaa ꞌɔ -nayi ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: -Aꞌa ꞌlotʋ ꞌɩn-ɩ sieꞌa -ɩnmʋ li, ꞌɩnnʋ ꞌka-a! Ɛ -sɔꞌɔ ꞌbho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli a, ꞌle ɔ-bɔ Zeziiꞌa -nayi ꞌmnɔ ꞌye ʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlegbo kpa ʋn ꞌke ꞌle ti-de.

*Zeziiꞌa ꞌMɛmɛɛ

(Matiee 27:45-56; Maakɩ 15:33-41; Luukɩ 23:44-49)

28 Dɩꞌa klɛ ziꞌa -kaa a, ꞌle *Zezii na: ꞌꞌNitʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ! A -gblee, dɩ ꞌwee ꞌkɔ ɔ ꞌꞌkpi zi, -ka ɩ nyniꞌa ꞌꞌyi ꞌle ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩꞌa ꞌwlʋwlʋa ꞌyeꞌa ꞌꞌyi-gwɛ, Zezii yiboꞌo ꞌtɔ-ɔ ꞌna. 29 A ꞌye li-ɔ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, -yakpe -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌꞌyiꞌe -geponmɔ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ꞌꞌfuuꞌa -tuto ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɛ ꞌle -geponmɔ kɔ ꞌsma ꞌle ʋn ꞌye ɛ tuꞌa ꞌꞌklɛɛ ꞌꞌyitisɩsan, ʋn ꞌye yi ꞌle ʋn ꞌye ɛ ɔ wɔn ꞌꞌyi ꞌꞌdu ɔ ꞌke ɛ ꞌmʋꞌnyɔ. 30 A -gblee, ɔ ꞌnyɔꞌɔ ɛ-bɛ -fuuꞌa -tuto ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌle ɔ na: Lɩ ꞌwee ꞌka ꞌbho ꞌan ꞌꞌkpi zi a, ɩ ꞌnyni-e ꞌꞌyi. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ -yaꞌa-a ꞌꞌlru ꞌzɔ, ꞌle ꞌɔ -fɩfɛ ꞌye ꞌbho -cɛ.

ꞌꞌSrojayi -lue -poꞌo-o *Zeziiꞌa ꞌꞌkuꞌa gbɩzɔ ꞌꞌli

31 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌga-a *ꞌPaakɩꞌa gɔklagbaꞌa ꞌwɩ ꞌli tiꞌa dɩ, ɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ tenyɩ. Ɛ-bɛ lifɔzɔ -nɩꞌe-e nyninamʋꞌa dɩ, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -see tiꞌbɔ *Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌke ꞌbho tu ꞌꞌyri ti-de. ꞌƐ kamʋ ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌye *Pilaatɩ gbo mu ꞌle ʋn na: -A ꞌybha-oꞌo -ɩn ꞌke ꞌꞌsroja ꞌtmʋʋ, nyʋ-ʋ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho tu ꞌꞌyri, ʋn ꞌke ꞌwa bhɩꞌa ꞌkpɩ jra ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkui -za. 32 ꞌLe ɔ na: -Ao, ꞌɩn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌƐ ꞌmʋsɔɛ ꞌꞌsroja -sɔꞌɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌle -yɛ. Ʋn muꞌa a, nyʋ ꞌsɔn ʋn ꞌgbaaꞌa Zezii ꞌle ʋn ꞌye ʋ tu ꞌꞌyri kɔ, ꞌwa -yɔ ʋn ꞌwlʋʋꞌa ꞌꞌyi, ʋn ꞌjra-a ꞌɔ bhɩꞌa ꞌkpɩ. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ʋn nʋꞌo -yɔ -sieꞌa ꞌbho -lrɛɛ. 33 Ʋn bhlaꞌa Zezii ꞌꞌkpi a, ʋn -gbʋ ꞌnɔ-ɔ ya. Ɔ ꞌmɛ-ɛꞌo see: ꞌɛ dɩ ʋn -see ɔbɔ-ɔꞌɔ bhɩꞌa ꞌkpɩ jra. 34 ꞌꞌSrojaꞌa -lue ꞌdaꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ti a, ɔ ꞌpo-o ꞌɔ gbɩzɔ ꞌꞌli. ꞌꞌNi -ke nymɔ nʋꞌa -kaa, -gbloloo! ɩ ꞌwla-a ti. 35 A -gblee, nyɔ-ɔ -zaꞌa dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ a, ɔ ꞌye-e ꞌya -da, ꞌle, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ a, ɩ nʋꞌo dɩzɩgɩ. Ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o na -ziadɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ. Ɔ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ a ꞌke ꞌɔ wlu ꞌꞌgwlide ꞌle a ꞌke ɛ ꞌwɔɔn. 36-37 ꞌꞌSroja ꞌꞌwe nʋꞌa -kaa, ꞌle, wlu ꞌsɔn-ɔ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌya -antanyɩnɛ ꞌka-a:

Nyɔ -see ꞌɔ ꞌkpa -lue -jra yi.

ꞌƐ ꞌsɔnnɛ ꞌka-a:

Nyɔ ʋn -poꞌa ꞌꞌli a, ʋn-ʋ ꞌye -ɔ ya-gbʋ -mʋ.

*ꞌZɩzɛɛfʋ nmazeꞌe-e *Zezii ti

(Matiee 27:57-61; Maakɩ 15:42-47; Luukɩ 23:50-56)

38 Dɩꞌa klɛ ziꞌa -kaa a, ꞌgagayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZɩzɛɛfʋ, ɔ ꞌye *Pilaatɩ gbo mu. -Gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alimatee, ꞌleꞌa ꞌꞌyiyi moꞌo, ꞌle ɔ -ke *Zezii-i naꞌo. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ɔ ꞌple-e *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩꞌa -fanʋꞌa dɩ, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ. Ɔ muꞌa a, ɔ -yɛꞌɛ-ɛ ꞌle Pilaatɩ ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa libhade: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌkuꞌa dɩ mu. ꞌLe ɔ na: -Ao, ꞌɩn ꞌwɔn-oꞌo. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye mu ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌku ꞌmʋꞌꞌluo. 39 Nyɔ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌꞌNikodɛmʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ muꞌo Zezii gbo ꞌꞌmatʋ -lue -bɛnyɩ. ꞌCnɩ ꞌsɔn-ɔ poꞌa ngnɛzɛgɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *miilɩ -ke *aloɛsɩ, ꞌɩnnɩ ɔ ꞌbhleꞌo. ꞌYa gbogbomu -lue -ke ɔ muꞌo ɔ ꞌke ɩ Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌꞌlru ꞌwla ɛ -kaa ꞌzɔn -susueyi. 40 -Ka ꞌZuifʋ-ʋ nʋꞌa ꞌwa ꞌꞌku ꞌꞌcɩcɩ ꞌle ʋn-ʋ nmaze ꞌnɛ ti, ꞌɛ dɩ ꞌZɩzɛɛfʋ -ke ꞌꞌNikodɛmʋ ꞌꞌluoꞌo ꞌɔ ꞌꞌku ꞌmʋ, ʋn ꞌye ɛ ꞌcna ꞌꞌlru ꞌwla ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyriɛfɔtɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɛ ɔ liꞌfɩfɩan. 41 ꞌBɩ -ke ꞌꞌyi ʋn kɔ ꞌɔ tu ꞌꞌyri, -lolotuꞌa -kpaa-a -nɩꞌe ꞌbho. Ɛ-bɛ -kpaa ꞌmnɛ ꞌmʋ, zokolre ʋn cɛꞌɛ ꞌle trɩ ꞌli, -ka -buduyu, -ɛ -ke ꞌlimʋ ʋn -seeꞌa ꞌꞌku tinmaze ke, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe ꞌbho. 42 -Da ʋn ꞌlbha -nɩꞌa Zezii, ɛ-bɛ zoko ꞌmnɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ ꞌbho gbo ꞌle *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ -nɩꞌe nyninamʋꞌa dɩ, ʋn ꞌꞌtɩtraꞌa li ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho tinmazenamʋ mu. Ʋn nmaze ꞌnɔ ti a, ʋn klikpeꞌe-e sʋkpʋmuaklagba -lue ti, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɛ wɔnyi ꞌꞌdu, ꞌle ʋn ꞌye panamʋ mu.

20

*Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ

(Matiee 28:1-8; Maakɩ 16:1-8; Luukɩ 24:1-12)

1 Ɛ-bɛ zɔ-ɔ kɔꞌɔ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌꞌyi, ꞌɛ -bhibhi ꞌmʋ ꞌle Madalaaꞌa *Malii -ke ꞌnynʋkpakpɩ -lrʋʋ ꞌye ꞌle zokoꞌa da ꞌyenamʋ mu. Ʋn -ka ꞌbho-o nyni a, ɛ-bɛ sʋkpʋ ꞌmnɛ se ꞌbho zokowɔn ꞌꞌyi -nɩ. 2 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌle Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ -ke *Zeziiꞌa -nayi -lrɔɔ, -yɔ -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ, ʋn ꞌye ʋ gbo mu ꞌle ʋn na: Nyʋ -zaꞌa-a -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌle zoko ꞌli. -Da ʋn kpɛ ꞌɛ ɛ, -a se ꞌbho yibo. 3 A -gblee, ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌkpa-a ꞌle -vuka. 4 Ʋn -nɩꞌa munamʋ, ʋn -nɩ ꞌsɔn-ɔ ple-oꞌo ꞌle ʋn ꞌke ꞌle nyni. Ʋn ꞌka ꞌle nyni a, ɔ-bɔ Zeziiꞌa -nayi ꞌmnɔ -sieꞌe-e ꞌPiɛlɩ bhʋ ꞌmʋti. 5 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -nynaꞌa-a ꞌbho zokowɔn ꞌꞌyi ti, ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌjri, ɔ ꞌye ꞌle popo ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyriɛfɔtɩꞌa ꞌꞌsɛ liꞌye, 6-7 ꞌle Simɔɔ ꞌPiɛlɩ ꞌye ɔ ꞌbho -yɛ, ɔ ꞌye ꞌle pa, ɔ ꞌye ꞌꞌyriɛfɔtɩ -ke Zeziiꞌa ꞌꞌkuꞌa wɔnyibhlayriɛfɔtɔ liꞌye. Ɛ-bɛ ꞌɔ wɔnyibhlayriɛ ꞌmnɛ -ke ꞌɛ -bolɩ se -da -lue ti-de; ɛ-bɛ ꞌfɩɩn-ɛꞌɛ ꞌɛ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌsetida. 8 ꞌBho ꞌmnɔ, Zeziiꞌa -nayi nyniꞌa ꞌle zoko ꞌꞌkpi -antanyɩ, ꞌbho-o ɔ -pa -nɩꞌe ꞌtɔ ꞌle. Ɔ ꞌye-e lɩꞌa klɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌgwlide na ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. 9 A ꞌye li-ɔ, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɛ nʋꞌa, na: Zezii-i ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ, ɔ ꞌke glu -sɔ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɔ -namʋ -see ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn ke tenyɩ. 10 Ʋn -nɩ ꞌsɔn nʋꞌa -kaa, -da ʋn -sɔ ꞌka ꞌmʋ, ʋn ꞌmu-o ꞌbho le.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo Madalaaꞌa *Malii ꞌꞌyi

(Matiee 28:9-10; Maakɩ 16:9-11)

11 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *Malii ꞌmnʋ ꞌyi-e ꞌle *Zeziiꞌa zoko ꞌꞌtroli le, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌviꞌo. Ʋn -nɩ ꞌꞌvinamʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌjri ʋn ꞌke ꞌle zoko ꞌli popo. 12 Ʋn popoꞌa ꞌle a, -da ꞌɔ ꞌꞌku ꞌpɛ ꞌka ti, ʋn ꞌye-e ꞌbho -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌsɔn li; ʋn ꞌbhle-e -banɩpli ꞌmʋ. -Lue -deꞌe-e ꞌle ꞌɔ ꞌꞌlru gbo ti ꞌle -lrɔɔ -nɩꞌe ꞌle ꞌɔ bhɩ gbo, 13 ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa tidede: Kbhoo a -nynaꞌa ꞌle a-a ꞌꞌviꞌa? ꞌLe ʋn na: Nyʋ -zaꞌa-a ꞌan -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌku ꞌle zoko ꞌli. -Da ʋn ꞌꞌdu ꞌɛ ɛ, ꞌɩn se ꞌbho yibo. 14 A -gblee, ʋn -nɩꞌa -wlunamʋ a, ʋn ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti ꞌle ʋn ꞌye nyɔ -lue liꞌye. Ʋn ꞌye ꞌɔ li a, -ka ɛ ꞌꞌduꞌa Zezii, ʋn se ɩ yibo, 15 ꞌle ɔ ꞌye ʋ tidede ꞌle ɔ na: Kbhoo a -nynaꞌa ꞌle a-a ꞌꞌviꞌa? Yɔɔ a-a ꞌbɔꞌɔ tiꞌa? Ɔ dede ꞌnʋ ti, ʋn popoꞌo-o ꞌgwlʋti, ʋbʋ na ꞌkɩ -lolotuꞌa -kpaaꞌa lbhʋnʋyi moꞌo, ꞌle ʋn na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -bho ɛ ꞌꞌdu -ɩnmɔ -zaꞌa -laa Zeziiꞌa ꞌꞌku a, -da -ɩn ꞌꞌdu ꞌɛ ɛ, ꞌꞌsi ꞌbho ꞌnynɩ ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌle zoko ꞌli le kpa. 16 ꞌLe ɔ na: Malii! Ʋn ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn na ꞌle ꞌZuifʋꞌa wlu ꞌmʋ: ꞌLabuni! (ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o: ꞌAn -Tɔyi.) 17 ꞌLe Zezii na: Aꞌba kpʋn ꞌɩnmʋ ti -le! -Ɛkedɩmaa ꞌɩn -see -bhla ꞌan -tɩta -Lagɔ gbo mu ke. A mu a ꞌke ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌtmʋʋ na, ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌma-a aꞌba -tɩta -lrɛɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌmu -ɔ gbo. 18 A ꞌye li-ɔ, ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ꞌɔ -namʋ gbo mu ꞌle ʋn na: ꞌƖn ꞌye-e -aꞌba -Kɔyi Zezii; ꞌle, dɩ ɔ -zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ.

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi

(Matiee 28:16-20; Maakɩ 16:14-18; Luukɩ 24:36-49)

19 Ɛ-bɛ zɔ-ɔ kɔꞌɔ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌꞌyi, ꞌɛ ꞌꞌjiazɔ ɔ, *Zeziiꞌa -namʋ ꞌple-e *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩꞌa dɩ, -budu -lue ꞌwa ꞌꞌbhi poꞌa ꞌꞌsapɛ wɔnyi, ꞌɛ ꞌlimʋ ʋn -nɩꞌo. Ʋn -ka ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli-i gbʋ, Zezii -nynaꞌa-a ꞌbho ti ꞌle ɔ na: A ꞌye -pɔlʋꞌa bhlubhlua! 20 Ɔ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle, ꞌꞌjieꞌa fanɩ -nɩꞌa ꞌɔ -kʋtɩgwlʋ -ke ꞌɔ gbɩzɔ, ɔ ꞌye ɩ ʋ ꞌꞌyi-tɔ. Ʋn ꞌye ꞌɩ li a, ꞌbʋbʋaklagba-a ꞌlbhʋ ʋꞌo ɔ-bɔ ꞌwa -kɔyiꞌa dɩ. 21 ꞌLe ɔ na -lrɛɛ: A ꞌye -pɔlʋꞌa bhlubhlua! -Ka ꞌmna-aꞌa -tɩta -Lagɔ -yaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn-ɩ lbhoꞌo amʋ ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi a ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za. 22 Ɔ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -pʋpɔɔ ꞌmʋ po ꞌle ɔ na: A ꞌye *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu! 23 -Bho a ꞌbhɔ nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ. -Bho a -see nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ɔ, -Lagɔ -see ꞌya dɩ ꞌbhɔ yi.

Tomaaꞌa ꞌꞌGwlideɛ

24 -Da *Zezii -tɔ -nɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi a, Tomaa (-ke liduunynɩ ꞌma-a -boliayu) ɔ se ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ. 25 Ɔ yiꞌa a, ꞌɛ dɩ, ꞌɔ -bonyunyu -ke Zezii-i naꞌa, ʋn ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ, ꞌle ʋn na: -A ꞌye-e -aꞌba -Kɔyi Zezii. ꞌLe ɔ na: Lɩ ʋn -kɔ -nɩ ꞌnɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri, -bho ꞌɩn -see ꞌya fanɩ ꞌle ꞌɔ -kʋtɩgwlʋ ꞌyee, -bho ꞌɩn -see ɩ -ke ꞌɔ gbɩzɔꞌɔ nɛ -jiɛ ꞌmʋ titri, -ka ɔ -sɔꞌɔ glu ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɩn -see ɩ ꞌwɔɔn yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

26 ꞌWɩ -mɛɛsɔn ziꞌa a, ꞌɛ -mɛɛtanzɔ kɔꞌɔ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌꞌyi, ꞌle Zeziiꞌa -namʋ ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ -lrɛɛ ꞌle -budu -lue ꞌli. Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti, Tomaa -nɩꞌe-e ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. A -gblee, ʋn paꞌa -budu ꞌli a, ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌpo -ɛ ꞌꞌsapɛ wɔnyi. Ʋn -ka ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli-i gbʋ, Zezii -nynaꞌa-a ꞌbho ti ꞌle ɔ na: A ꞌye -pɔlʋꞌa bhlubhlua! 27 ꞌLe ɔ na Tomaa -bodɩ: -Gbʋ ꞌnɔɔ ꞌan -kʋtɩgwlʋ, sro sʋ -ɩn ꞌke ꞌya fanɩ liꞌtʋ. Sro sʋ -ɩn ꞌke ꞌan gbɩzɔ liꞌtʋ -lrɛɛ. -Ka ꞌɩn -sɔꞌɔ glu ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, de ꞌna ꞌꞌgwli! -Aꞌa -pɔlʋꞌa -kmu ꞌtɔ ꞌꞌyi -le! 28 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ! 29 ꞌLe ɔbɔ na: -Ɩn ꞌye-e ꞌɩnmʋ liꞌa dɩ -ɩn deꞌe ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli-ae? Nyɔ -yɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌye ꞌle -ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli a, ɔ ꞌwa-a ti.

Lɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

30 A -gblee, *wɔnkulɩ -lrɩɩ *Zezii nʋꞌa ꞌbho *ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌya -dadudu -see ꞌnɔɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli ꞌcnɩ-ɛ. 31 Lɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ɔ, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ, ꞌle, -ka Zezii ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, a ꞌke ꞌna ꞌꞌgwlide a ꞌke ɛ ꞌwɔɔn: ꞌɛ dɩ a -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌle a ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye.

21

*Zezii -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi ꞌle -badaklagba wɔnli

1 -Nɔɔtoope ziꞌa a, Galileeꞌa -badaklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tibɛliadɩꞌa -bada -lrɛɛ, ꞌle *Zezii ꞌye ꞌle ꞌɛ wɔnli ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyi-tɔ -nɩ -lrɛɛ. -Ka ɛ ziꞌa a, ꞌkla-a ꞌka-a:

2 Zɔ -lue ꞌzɔ, Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ-e Tomaa (-ke liduunynɩ ꞌma-a -boliayu), ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi, Kanaakɔyi Natanayɛɛlɩ-e Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ -ke Zeziiꞌa -namʋ ꞌsɔn -lrʋʋ, ʋn -nɩꞌe-e -dalue. 3 Simɔɔ ꞌPiɛlɩ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o -dada -ponamʋ. ꞌLe ʋn na: -A-bʋ -ke -a muꞌo -lrɛɛ. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o gɔlʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn -ke ɛ ꞌye -badaklagba ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi mu. Ɛ-bɛ ꞌꞌmatʋ -lue ꞌmnɛ, ʋn ꞌze-e ꞌꞌni ꞌle ʋn -see zmiꞌa -lue komu ꞌlbha. 4 Zɔbhibhi ꞌmʋ, ꞌle Zezii ꞌye ʋ ꞌzɔꞌdaa. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌye -ɔ li ꞌle ꞌkɩka ꞌꞌyi. Ʋn ꞌye ꞌɔ li a, ʋn -see ɔ ꞌꞌyiyibo. 5 ꞌLe ɔ na: -Wooo! ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-aꞌo-a! A ꞌlbha-a zmiꞌa? ꞌLe ʋn na: -Gba, -a -see lɛ ꞌye ke. 6 ꞌLe ɔ na: A ꞌꞌvuto aꞌba -dada ꞌle aꞌba -linasʋ gbo, a-a ꞌye-e zmi ꞌlbha -mʋ. Ʋn ꞌꞌvutoꞌo-o ꞌle ꞌwa -dada. A -gblee. zmi ɛ kpʋnꞌa, ꞌya ꞌꞌyidieɛꞌɛ dɩ, ʋn se ꞌle ꞌɛ jrijria ꞌbhɛɛ. 7 Zeziiꞌa -nayi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ɔ yibo ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: ꞌPiɛlɩ, -aꞌba -Kɔyi moꞌo! A ꞌye li-ɔ, Simɔɔ ꞌPiɛlɩ se -bana ꞌmʋꞌbhle. Ɔ ꞌwɔnꞌɔ wlu-u nʋꞌa na: -Aꞌba -Kɔyi moꞌo! ꞌbɔ ɔ, ɔ -paꞌa-a ꞌɔ -bana ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌle ꞌꞌnukɔ ti-gle, ɔ ꞌke ɔ ꞌle ꞌkɩka ꞌꞌyi -yɛ -susueyi.

8 ꞌꞌNiꞌa -da ʋn -nɩꞌa, ɛ -ke ꞌkɩka tɩtɛꞌɛ-ɛ gbo -toope. ꞌWa tɔlʋ nʋꞌa -kaa, zmi ʋn ꞌlbhaꞌa, ɩ ꞌꞌsri-e -dada ꞌꞌyi, ʋn ꞌye ɛ gɔlʋ ti-mɔ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌlu ɛꞌo ʋn ꞌke ꞌkɩka ꞌꞌyi mu -lrɛɛ.

9 Ʋn muꞌa a, ʋn ꞌnyni-e ꞌkɩka ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye tiꞌꞌsi. Ʋn -ka ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli-i gbʋ, nɛgbaa -lue -ke ꞌꞌyi zmi -nɩꞌa, ʋn ꞌye -ɛ li. ꞌꞌFlɔɔ -deꞌe-e ꞌbho nɛ ꞌꞌtroli ti. 10 ꞌLe Zezii na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, zmi a ꞌlbhaꞌa, a -ya ꞌɩnmʋ ꞌya tɔlʋ. 11 ꞌLe Simɔɔ ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌle gɔlʋ ꞌli le ꞌkpa, ɔ ꞌye -dada tibɔti, ɔ ꞌye ɛ -ke zmi ꞌbho ꞌkɩka ꞌꞌyi tiꞌwla ꞌle ɔ-ɔ jri ꞌɩ ti: ɩ-bɩ zmiklɩgbɩ ꞌmnɩ -nɩꞌe-e -gwlɩ -mɛɛsɔn ꞌyɔ -bue ꞌyɔ tan. A ꞌye li-ɔ, zmi ʋn triꞌa -ka ꞌꞌnyni wɔn ꞌmʋ ti a, ꞌwa -dada -see -cna. 12 ꞌLe Zezii na: A yi a ꞌke li. Ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke ɔ tidede: -Aꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? ꞌWa ꞌwee yibo ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌwa nyɔ -lueꞌa ꞌꞌbhuo -see ɛ nʋ. 13 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni -ʋ li, ɔ ꞌye ꞌꞌflɔɔ -ke zmi ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌgblee.

14 A -gblee, Zezii -kaaa glu -sɔ ꞌle ɔ -kaaa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌɔ -namʋꞌa ꞌꞌyitɔɛꞌɛ kpɛ tannɛ ꞌka-a!

*Zezii -ke *ꞌPiɛlɩ -nɩ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌzrɔ

15 Ʋn liꞌa a, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle *Zezii na Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ -bodɩ: ꞌZaanꞌa ꞌꞌyu, Simɔɔ, -ɩn -kmaꞌa-a ꞌan dɩ, -ɩn ꞌye *ꞌan -namʋ -nʋʋ -ziꞌa? ꞌLe ɔ na: Kɩn, ꞌan -Kɔyi, -ka ꞌɩn -kmaꞌa -aꞌa dɩ, -aꞌa ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o ꞌna. ꞌLe ɔ na: -Ka *ꞌbhlabhlɩꞌa lifuoyi ꞌꞌduꞌa ꞌɔ *ꞌbhlabhlɩ ꞌꞌyrili, ꞌꞌdu -kaa ꞌan nyʋ ꞌꞌyrili! 16 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho le mu, ꞌle ɔ na: ꞌZaanꞌa ꞌꞌyu Simɔɔ, -ɩn -kma ꞌan dɩ ꞌnɩ? ꞌLe ɔ na: Kɩn, ꞌan -Kɔyi, -ka ꞌɩn -kmaꞌa -aꞌa dɩ, -aꞌa ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o ꞌna. ꞌLe ɔ na: ꞌꞌDu ꞌan nyʋ ꞌꞌyrili! 17 ꞌƆ tidedeɛꞌɛ kpɛ tannɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ na: ꞌZaanꞌa ꞌꞌyu, Simɔɔ, -ɩn -kma ꞌan dɩ ꞌnɩ? Ɔ dede ꞌnɔ-ɔ ti kpɛ tanꞌa dɩ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌsuꞌo ꞌꞌyigba ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, -aꞌa ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o lɩ ꞌwee. -Ka ꞌɩn -kmaꞌa -aꞌa dɩ, -ɩn yiboꞌo-o ꞌna. ꞌLe ɔ na: ꞌꞌDu ꞌan nyʋ ꞌꞌyrili! 18 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, -da -ɩn -nɩꞌa ꞌbhʋanamʋ, -aꞌa ꞌꞌbhuo-o paꞌa -aꞌa -banɩ ꞌmʋ, ꞌle, -da -aꞌa -pɔlʋ ꞌybhaꞌa, -a muꞌo ꞌbho. -Bho -ɩn ꞌkpa nyunyɔzɛgɛ ɛ, -a ꞌye-e sʋɩ beze -mʋ, ꞌle ꞌꞌsesinyɔ ꞌke -ɩnmʋ -banɩ ꞌmʋ -pa, ꞌle, ꞌnɔɔ -aꞌa -pɔlʋ seꞌa -nɩ a, ɔ ꞌke ꞌle -ɩnmʋ -kpa -nɩ. 19 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌle, -ka ꞌPiɛlɩ ꞌka ꞌkle ꞌye-ɔ ꞌle ɔ ꞌka ꞌmɛ ɛ, ɔ ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ. Ɛ-bɛ ngazemɛmɛɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ mʋ. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ na: ꞌꞌSrii ꞌɩnmʋ, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na!

20 ꞌPiɛlɩ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌꞌyiti, ꞌle, Zeziiꞌa -nayi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ, ɔ ꞌye ɔ ꞌle ꞌɔ lemʋ liꞌye. A -gblee, -da Zezii -ke ꞌɔ -namʋ liꞌa ꞌwa gbɔmʋbhɔɔlililɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ɔ-bɔ ꞌɔ -nayi ꞌmnɔ ꞌkɔ-ɔ ɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ɔ tidede: ꞌAn -Kɔyi, yɔɔ ꞌke -ɩnmʋ -aꞌa tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩꞌa? 21 ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌɔ li a, ꞌle ɔ na Zezii -bodɩ: ꞌAn -Kɔyi, -yɔɔ -mnɔɔ ꞌle, leelɛ ꞌke ɔ -bodɩ yiꞌa? 22 ꞌLe ɔ na: -Aꞌa dɩ se ꞌbho -nɩ, -bho ꞌɩn ꞌybha a, ɔ -see ꞌmɛ yi, ꞌle ꞌan leyinɔɔ ꞌke nyni. -Ɩnmɔ -yɔɔ, ꞌꞌsrii ꞌɩnmʋ, ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -na! 23 Dɩꞌa klɛ ziꞌa -kaa a, ꞌya fiifi ꞌkpa-a ꞌle Zeziiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ na ɔ-bɔ ꞌɔ -nayi -ke dɩ ɔ -kmaꞌa tenyɩ -see ꞌmɛ yi. Ɛ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ a, Zezii -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -see ꞌPiɛlɩ ꞌtmʋʋ na: Ɔ -see ꞌmɛ yi. Ɔ ꞌnʋ-o na: -Aꞌa dɩ se ꞌbho -nɩ, -bho ꞌɩn ꞌybha a, ɔ -see ꞌmɛ yi, ꞌle ꞌan leyinɔɔ ꞌke nyni.

Lɩꞌa -dadudu *Zezii nʋꞌo

24 Lɩ ꞌmnɩꞌa klɛ-ɛ ziꞌa *Zezii ꞌꞌkpi a, ɔ-bɔ *ꞌɔ -nayi ꞌmnɔ ꞌye-e ꞌya -da ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌye ɩ ꞌcnɩ. -A-bʋ Zeziiꞌa nyʋ, -a yiboꞌo-o, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, -ziadɩ moꞌo.

25 A -gblee, lɩ Zezii nʋꞌa -lrɛɛ, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi. ꞌLe nyɔ ꞌke ɩ ꞌcnɩ -lue -lue, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ꞌya ꞌꞌbɔgʋɩ se ꞌbɩ ꞌbhle ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa -nɛɛ ꞌꞌkpi, ꞌle ɩ ꞌke ꞌbho ti-de-ɛ ꞌya ꞌꞌyidieɛꞌɛ kamʋ!

Nʋnʋkpli

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa NƲNƲKPLI

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Luukɩ-ɩ ꞌpo-o ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ Teofilɩ -jeyi, ꞌle, ꞌbho Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛnɔɔ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, lɩ-ɩ ziꞌa ꞌbho a, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. -Ka ɔ muꞌa yaku ꞌli ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle ɔbɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ Lisaazuzu ꞌle ꞌɔ nyʋ ꞌmʋ po ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ. -Ka Zeziiꞌa nyʋ kpaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle nyʋ -lrʋʋ ꞌye ꞌɩ ꞌwɔɔn ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌdu -lrɛɛ ɛ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ -lrɛɛ. ꞌYa lɩtu ꞌnyaaꞌa-a ꞌle ꞌZuifʋ gbo ꞌle ɩ ꞌye ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu -lrɩɩ ꞌꞌkpiti mu, ꞌle, ꞌya nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ɩ ꞌye ʋ ꞌꞌkpi bhla.

1

-Pɔlʋꞌa ꞌꞌyigluzadɩ

1-2 ꞌƖn bha Teofilɩ, lɩꞌa -dadudu *Zezii nʋꞌa-e -ke ꞌɔ -tɔtɔɔꞌɔ ꞌnyaanamʋ-e, ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌɔ yakulimuɛꞌɛ zɔ ꞌꞌkpi bhla a, ꞌɩn -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ꞌan -antanyɩbɔgʋ ꞌli. Ɔ ꞌka yaku ꞌli mu a, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌle-e, nyunyu ɔ ꞌtɛꞌɛ ꞌmʋ ɔ ꞌka *ꞌɔ -dalbhomʋ ꞌmʋ nʋ, ɔ -sie -nɩ ꞌnʋ wlu li. 3 Ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi-tɔ, ꞌle lɩꞌa -dadudu ꞌmʋ, -ka ɔ -nɩꞌa ti -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌke ɩ yibo ꞌꞌgɩɩ. ꞌLe ꞌwɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ti ʋn ꞌye -ɔꞌo, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ ꞌtmʋʋ.

4 Zɔ -lue ꞌzɔ ɔ -ke ʋn -nɩꞌa -dalue -li -nɩnamʋ ɔ ꞌꞌdu -ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ɔ na: Aꞌba -tɛ Zelizalɛɛmʋ gbo -le! ꞌJɛ -aꞌba -tɩta -Lagɔ nʋꞌa ɔ ꞌka amʋ ꞌꞌlrulinʋ, a -fuo nɛ wɔn. Lɛ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa amʋ wɔn ꞌmʋti a, -ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌa amʋ, ꞌɩnnɛ moꞌo. 5 A -gblee, ꞌꞌni *ꞌZaan *batizee -nɩꞌe nyʋ, a-bee -mnʋʋ, ꞌle ꞌwɩ ꞌyɔɔsɩ ꞌli, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ ꞌmʋ -po mʋ, ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi.

*Zezii ꞌmu-o yaku ꞌli

6 -Gblee, *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli dede ꞌnɔ-ɔ ti: -Aꞌba -Kɔyi, ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, ꞌbho-o -ɩn ꞌke *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ -nɩꞌa? 7 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌwa wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu: -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -see ꞌybha a ꞌke ꞌɔ dɩꞌa -nɔɔ yibo. Ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe ꞌɔ dɩ. 8 Abʋ a, -da *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌyeꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌkpa mʋ, ꞌbho-o ꞌɔ wɔnkuɛ-ɛ ꞌye amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌan ꞌꞌdɩꞌa -zamʋ ꞌꞌdu ꞌle a ꞌke ꞌan wlu Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ kpa. ꞌLe Zidee -ke *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle a ꞌke ꞌbhlɩkpɩ -tɛꞌɛ gboꞌa -da ꞌwee ꞌan wlu kpa.

9 -Gblee, ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌbho ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌɔ bhɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ti pee! Ʋn -nɩ ɔ ꞌyranamʋ ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyri ꞌꞌkpi ti-gwɛ, yakuꞌa -druku ꞌye ɔ ꞌꞌyi-ka ꞌle ɔ ꞌye yaku ꞌli mu.

10 Ʋn ꞌꞌsri ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌɔ kligbo ꞌyranamʋ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa -vlanvlanbanɩpli ꞌmʋ, ʋn -nynaꞌa-a ꞌbho ꞌwa ꞌꞌtroli ti. 11 Nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ na: Galileekɔmʋ-a, leedɩ a-a deꞌe ꞌbho ti, a-a ꞌyraꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyiꞌa? Zezii -yɔ a ꞌyeꞌa -laa li, -ɔ ꞌwlʋꞌa ꞌbho aꞌba gwia ꞌmʋ pee! -ɔ muꞌa yaku ꞌli a, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌye le -yi mʋ.

Zidaaꞌa ꞌꞌyiziziayi

12 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌbho -gɔgɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Olivieegɔgɔꞌɔ ꞌꞌkpi, ꞌle ʋn-ʋ muꞌo Zelizalɛɛmʋ le. -Gɔgɔ ꞌmnɛ se gwlɔ gbo-tɛ. 13 Ʋn nyniꞌa Zelizalɛɛmʋ a, yayibuduꞌa ꞌꞌdie -lue -ke ꞌli ʋn-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌcɩcɩ, ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ʋn paꞌo. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌka-a: *ꞌPiɛlɩ, *ꞌZaan, Zaakɩ -ke Andree, Filiipʋ -ke Tomaa, Batelemii -ke Matiee, Alɩfeeꞌa ꞌꞌyu Zaakɩ -ke ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌkpiticɛyi Simɔɔ -ke Zaakɩꞌa ꞌꞌyu Ziidɩ. 14 ꞌWa klɛ -ke Zeziiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-e, ꞌɔ ꞌlotʋ *Malii -ke ꞌnynʋkpakpɩ -lrʋʋ-ʋ bhete-e gbo ꞌle -naagɩ -lue ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo -wlɛɛwlɛɛ.

15 Ʋ-bʋ ꞌyeeꞌa *Zeziiꞌa dɩ -ziadɩ ꞌmʋ, -ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru zɔ ꞌmnɩ ꞌzɔ, ʋn -nɩꞌe-e -gwlɩ -mɛɛlo. ꞌPiɛlɩ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ɔ na: 16 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌmʋ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, -ka ɩ ꞌka ꞌmʋ-nɩ ꞌtɩn, ꞌka-a ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye-ɛꞌɛ -laa. Ɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Daviidɩ ꞌmʋ, Zidaa -tɔꞌɔ Zezii nyʋ da ʋn ꞌye ꞌɔ kpʋn, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za see. 17 Zidaa ꞌmnɔ mo ꞌko-o -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌle -a -ke ɔ -plɛ ꞌkoꞌo -Lagɔlbhʋ -lue ꞌmʋ. 18 (-Gblee, mɔni ɔ ꞌye -nɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌnyinynikpli ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ɔ deꞌe -kpaa ꞌmʋ. ꞌBho -kpaa ꞌmnɛ ꞌmʋ ɔ ꞌga-a ti ꞌle ꞌɔ -nɩgblaa ꞌye ꞌꞌkeke, ꞌɔ ꞌmɩ ꞌye tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. 19 Zelizalɛɛmʋkɔmʋ ꞌwee ꞌwɔn-ɔ ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ, ꞌle ʋn ꞌye -kpaa ꞌmnɛ Akelɩdama ꞌꞌduu. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o nymɔkpaa.) 20 ꞌPiɛlɩ ꞌkpa-a ꞌɔ wlu: A -gblee, -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle *-Lagɔꞌɔ -Wɛɛlizabɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɩ ꞌka-a:

Ʋn ꞌbhɔ ꞌɔ -buduꞌa dɩ, nyɔꞌɔ -de ꞌle -le!

ꞌƐ wlu -lrɛɛ ꞌka-a:

ꞌBho lbhʋꞌa damʋ nyɔ -lrɔɔ -zi ꞌbho ꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ.

21-22 ꞌƐ dɩ ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili nyɔ -lue ꞌke -amʋ ꞌꞌkpi ꞌkpa, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa glusɔɛꞌɛ ꞌꞌdɩꞌa -zayi ꞌꞌdu -lrɛɛ. -Da *ꞌZaan *batizee -nɩꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii, -ɛ ꞌnyaaꞌa ꞌbho, ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌɔ yaku ꞌliꞌa mumunɔɔ ꞌꞌkpi bhla a, ꞌɔ nyunyɔtu ꞌꞌdu nyʋ -ke -a ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -lue. 23 ꞌLe nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui ꞌye nyʋ ꞌsɔn ꞌnynɩ ꞌꞌsi: *ꞌZɩzɛɛfʋ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Basabaasɩ, ꞌɔ ꞌnynɩ -lrɛɛ ꞌmo-o Zutuusɩ, ɔ -ke Matiasɩ. 24 ꞌLe ꞌwa ꞌwee ꞌye Zezii *wɔn gbo po, na: -Aꞌba -Kɔyi, -ɩnmɔ yiboꞌa nyʋ ꞌweeꞌa -pɔlʋ, ꞌbho nyʋ ꞌsɔn -nʋʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -yɔ -ɩn -zaꞌa ꞌbho, -tɔ nɔ -amʋ da, 25 ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho Zidaaꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ -zi, ɔ ꞌke -aꞌa -dalbhoɛꞌɛ lbhʋ ꞌꞌyi kpa. Lbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ Zidaa ꞌꞌtayiꞌe ꞌꞌyiti ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ nʋnʋdɩꞌa -boji gbo mu. ꞌLe-e ɔ -sieꞌo. 26 ꞌLe ʋn ꞌye sapɩɛ -jiɛ ꞌꞌyi -tro -nɩ, ʋn ꞌye ɛ tiꞌyeye, ɛ ꞌye ꞌle Matiasɩ ꞌꞌyi tiꞌga ꞌle ɔ ꞌye nyʋ -bue ꞌyʋɛ -lue ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa.

2

*-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa nyʋkpiyinɔɔ

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *ꞌZuifʋꞌa gɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Patɩkɔtɩ nyni-oꞌo. ꞌBho-o *Zeziiꞌa -namʋꞌa klɛ ꞌkɩkleꞌe ꞌle -budu -lue ꞌli ꞌꞌlruli. 2 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ lɛ -lue ꞌwlʋ-o ꞌle yaku ꞌli, ɛ-ɛ klu-oꞌo -ka -bibie ꞌle ɛ ꞌye ꞌle -budu -ke ꞌli ʋn -nɩꞌa pa. Ɛ paꞌa ꞌle a, nyʋ ꞌwee ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, 3 ꞌle, lɩ -ke nɛꞌɛ -wlewle gʋgɔꞌɔ, ʋn ꞌye ɩ liꞌye. Ɩ zɩzaꞌa-a li -lue -lue, ɩ ꞌye -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋꞌa ꞌꞌlru ꞌli ti-de ꞌꞌcrɛcrɛ!, 4 ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ꞌwa ꞌwee ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌbho ʋn-ʋ poꞌo ꞌꞌsesiwlu ʋn seꞌa yibo. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu po ꞌɩ ʋ wɔn ꞌmʋ.

5 -Gblee, ꞌbho Zelizalɛɛmʋ, *ꞌZuifʋꞌa -dadudu-u -kpʋnꞌa *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi, -ʋ ꞌwlʋꞌa ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu -lrɩɩ ꞌꞌkpi ti, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌbho. 6 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ -kaa ꞌwa -dumnɛ ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌꞌgbu-o ti. Zeziiꞌa -namʋ ꞌmnʋꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ wlu -glɛ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyi ꞌle nyʋ-ʋ po ꞌʋ -lokui-i ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌbhliwlu ꞌbɔ gbaagbaa! ꞌƐ dɩ wɔn mʋ ꞌʋ ti tenyɩ. 7 Wɔn maꞌa ꞌZuifʋ ꞌmnʋ ti, ʋn-ʋ ꞌyrʋ -ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Nyʋ -naa, ʋn -se Galileekɔmʋ? 8 -Wooo! Koo ʋn -nynaꞌa ꞌle -aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌmʋti ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhliwlu ꞌmʋꞌa? 9 ꞌLe -aꞌba ꞌꞌklumʋ nyʋtɔlʋ ꞌwlʋ-o Patɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -lrʋʋ ꞌwlʋ-o Midi -ke Elaa, -lrʋʋ ꞌwlʋ-o Mezopotamii, -lrʋʋ ꞌwlʋ-o Zidee -ke Kapodɔɔsɩ, -lrʋʋ ꞌwlʋ-o ꞌPɔɔn ꞌle -lrʋʋ ꞌwlʋꞌo Aziibhlʋkpaa ƆFa2 9 Aziibhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌtraamʋ Trukii. 10 -Lrʋʋ ꞌwlʋ-o Flizii -ke Panfilii, -lrʋʋ ꞌwlʋ-o *Ezipʋtɩ -ke Libii -nɩꞌa ꞌle Silɛɛnɩꞌa ꞌfɔ gbo ꞌle -lrʋʋ ꞌwlʋꞌo *ꞌWlɔmʋgwlɔ ꞌmʋ, 11 ꞌle -lrʋʋ ꞌꞌduꞌo Klɛɛtɩkɔmʋ -ke Alabiikɔmʋ. ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌbhi -nɩ -laa ꞌle nyʋ -lrʋʋ -ke ʋn -plɛꞌɛ -Lagɔlbhʋ -lue ꞌmʋ -nɩꞌe -laa -lrɛɛ, -a-bʋ -dieꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle -a ꞌyeꞌa zizia, -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ wlu ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, nyɔ-ɔ ꞌka ti-sie -ɔ -seeꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌbhliwlu ꞌbʋꞌwɔn, ɔ se -nɩ.

12 Wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌwee ꞌle ʋn se ꞌgwlʋtipopolɛ ꞌbhle. ꞌWa ꞌꞌsɛ-ɛ gbʋgbʋꞌo ꞌꞌyrili na: 13 Lee ꞌka-aꞌa? Nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o gɩglɛ-ɛ ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: A -kɔfna ke! Nmɔ-ɔ ꞌlbhaꞌa Zeziiꞌa -namʋ ꞌmnʋ, ꞌle wa-a ꞌcɩsɛ nʋꞌo.

*ꞌPiɛlɩ ꞌtro-o -zebhle

14 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti ꞌꞌgamʋ a, *ꞌPiɛlɩ -ke *Zeziiꞌa -namʋ -bue ꞌyʋɛ -lue -lrʋʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi tinyni ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye wlu yayi po, ɔ na: *ꞌZuifʋ ꞌꞌwe-a, a-bʋ -nɩꞌa -laa Zelizalɛɛmʋ, a ꞌbhɔ zrɛ! A po dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ -lokui! 15 -Ka a-a popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌbho nyʋ -nʋʋꞌa damʋ, ꞌkla -ko. Nmɔ -see ʋ ꞌlbha, -ɛkedɩmaa, nyɔꞌɔ ꞌna zɔwɔnyi nmɔ. 16 A -gblee, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zʋɛlɩꞌa wlu ɔ -zaꞌa ꞌmʋ see, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laa. 17 A -gblee, lɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli -yi mʋ, -ka -Lagɔ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ꞌkla-a ꞌka-a:

Ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e *ꞌan Lisaazuzu nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌmʋ -po -mʋ. Aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌye-e ꞌan wlu ꞌmʋti-za -mʋ. ꞌꞌYritiyeɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌɩn gbo, aꞌba ꞌbhʋabhʋayreetɩ-ɩ ꞌye -ɛ ꞌye -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke aꞌba nyunyuzɩgɩ yayri ꞌꞌnyɩ. ꞌKla-a ꞌɩn-ɩ ꞌye -nʋ mʋ.

18 -Ziadɩ moꞌo, -Lagɔ na: ꞌBho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌan lbhʋzenynʋkpakpɩ -ke ꞌan lbhʋzenyukpasi ꞌan -zuzu ꞌmʋ -po -mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌan wlu ꞌmʋti-za.

19 *Wɔnkulɩ ꞌka -tɔ na, ꞌan -nɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa see, ɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩ ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -nʋ -mʋ. Nymɔ-e, nɛ -ke ꞌmʋkudayrʋ a-a ꞌye ꞌye mʋ.

20 ꞌMʋsisrikuyre-e ꞌyeꞌa -kpʋn mʋ, nyɔ -see ꞌyrʋꞌa ꞌꞌyigba ꞌye yi, ꞌle ꞌcʋ ꞌke ꞌmʋtizaan -ka nymɔ ke-ɔ, ꞌle, -nɔɔklagba -ke -nɔɔ ꞌwee seꞌa gʋgɔ ꞌɩnmɔ aꞌba -Kɔyi ꞌꞌduꞌa see, ɛ ꞌke nyni.

21 -Ɛ ꞌnyaaꞌa -laa ꞌle ɛ ꞌke -nɔɔ ꞌmnɛ -yɛ ɛ, nyɔꞌꞌo nyɔ -yɔ paꞌa ꞌɩnmɔ aꞌba -Kɔyi li, -mnɔɔ ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi.

22 -Gblee, ꞌPiɛlɩ poꞌa ꞌbho ꞌwa -pɔlʋ, ɔ na -lrɛɛ: *Izrayɛɛlɩkɔmʋ-a, a po -lokui! Nazalɛɛtɩkɔyi *Zezii -ke wɔnkuɛ -Lagɔ -tɔꞌɔ amʋ ꞌꞌyi, -ɔ -ke ꞌmʋ -Lagɔ -zi -nɩꞌa, ɔ ꞌyeꞌa wɔnkulɩꞌa -dadudu ꞌbho aꞌba ꞌꞌklumʋ nʋ a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ. 23 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -ka -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ dɩ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za see ꞌle ɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌna ꞌmʋ-nɩ a, ꞌɩnnɔ ʋn ꞌꞌnyɩꞌe amʋ -jeyi ꞌle a ꞌye ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ ꞌsrʋ -po -nɩ, ʋn ꞌye ɔ nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ, 24 ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ glu -za, ɔ ꞌye ɔ ꞌmɛmɛɛkle ꞌꞌkpi -za, ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌmʋtikukuɛ ꞌzɔ -sie. 25 A -gblee, *Daviidɩ -zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ɛ see, ɔ na:

ꞌƖn yiboꞌo-o ꞌan -Kɔyi -nɩꞌe-e ꞌan ꞌꞌtroli ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ɔ-ɔ kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɩn -kaa litɩtrɛ. 26 ꞌƐ dɩ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyiꞌe ꞌle ꞌan -pɔlʋ gbo ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. -Bho koo ꞌan ku ꞌfɩɩn ꞌmʋ a, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke ti-de. 27 -Ɛkedɩmaa, -ɩnmɔ -Lagɔ, -ɩn -see ꞌan -zuzu kwa gbo -za yi ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ -sie. -Aꞌa ꞌwɔn, ꞌɩnmɔ ꞌma-a -aꞌa -nɔ, ꞌɩn ꞌke ꞌzɔnzɔn wɔnꞌye. 28 -Ɩn -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛꞌɛ -jolʋꞌa ꞌꞌyinɛɛ. -Ɩn -nɩꞌe-e ꞌan ꞌꞌtroliꞌa dɩ, -a ꞌꞌyiꞌe ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌmʋ kplokplo.

29 ꞌPiɛlɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ, ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌɩn ꞌke amʋ -aꞌba ꞌꞌna Daviidɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌꞌyitiwa: ꞌɔ ꞌꞌbhuoka ꞌmɛꞌo, ɔ ꞌye tinmaze-ɛ, ꞌɔ zoko -nɩꞌe-e -daa -aꞌba ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -zɩan. 30 Ɔ -nɩꞌa ti a, ɔ ꞌꞌdu-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌle ɔ yiboꞌo ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌbhlʋkpayowliklagba -lrɔɔ-ɔa ƆFa 2 30 ꞌLe Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌbho ꞌbhlʋkpayowliꞌa -glɩgbawɔnyi, ꞌbho-o ꞌbhlʋkpayowli -lrʋʋ ꞌwlʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌbɩ ꞌmʋ. 31 -Ka ꞌɛ lɛtu-u ꞌyeꞌa -nʋ-ɛ mʋ, Daviidɩ yibo nɩ-oꞌo see, ꞌle, -ka *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ mʋ, ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ mʋ -lrɛɛ, ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za, ꞌle ɔ na ɔ -see ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌꞌyriti-po-ɛ yi ꞌle ꞌɔ ku -see ꞌzɔnzɔn wɔnꞌye yi.

32 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii -ke dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle -aꞌba ꞌwee ꞌye ꞌɛ da ꞌye, 33 ꞌle -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌye ɔ ꞌle yaku ꞌli ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌla, ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌle mu, ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ, ꞌle, *ꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ wɔn ꞌmʋti, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ. ꞌƖnnɔ ɔ poꞌo -amʋ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ a-a ꞌyeeꞌe -amʋ ꞌmʋ li, ꞌɔ wlu a-a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ. 34 ꞌLe ɛ ꞌmʋ, ɛ -se Daviidɩꞌa ꞌꞌbhuo-o mu ꞌle yaku ꞌli Zeziiꞌa ka -ko. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ɔ na:

ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ nʋꞌo na ꞌan -Kɔyi: Zi -laa ꞌan ꞌꞌtroli -ɩn ꞌke ti-de 35 ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa tʋꞌa nyʋ wɔn -zi.

36 ꞌLe ꞌya ꞌwee ꞌmʋ, a-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ, a ꞌke ɩ yibo moꞌo pepepe!, ɔ-bɔ Zezii a kɔꞌɔ ꞌbho tu ꞌꞌyri ꞌmnɔ ɔ, ꞌɩnnɔ -Lagɔ nʋꞌo nyʋꞌa -kɔyi -ke *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌmʋ!

37 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ, ɩ ꞌkpʋn -ʋ ꞌgwlʋ tenyɩ ꞌle ʋn-ʋ dedeꞌe ꞌPiɛlɩ -ke *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -lrʋʋ ti: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, koo -a ꞌke -nynaꞌa? 38 ꞌPiɛlɩ na: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle a ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌke *batizee-ɛ ꞌle Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩ. 39 -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌde -ɛ ꞌbho ti a -ke aꞌba ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa dɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ -tɛꞌɛ gbo -ke nyʋ -lrʋʋ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌla mʋ, ʋn ꞌke ꞌwɔn ꞌle ʋn ꞌke ɔ -bodɩ yiꞌa dɩ.

40 Wluꞌa -dadudu -lrɩɩ-ɩ ꞌkʋ ʋ -pɔlʋ lipɩpɛ ꞌle -ɩ ꞌkʋ ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ꞌPiɛlɩ -zʋ ꞌʋ ɩ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ na: A ꞌwɔn Zezii ꞌke amʋ ꞌpʋʋn ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -ke a -plɛꞌɛ -daa, -ʋ -tbhɛꞌɛ -ziadɩ ꞌꞌkpi, sɩasɩaaꞌa -belu ꞌye ꞌʋ -bhla mʋ, a ꞌke ɛ ꞌzɔ ꞌwlʋ -nɩ.

*Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋꞌa tinɩɛ

41 *ꞌPiɛlɩ gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi, nyʋꞌa -dadudu ꞌwɔɔnꞌɔ-ɔ ꞌɔ wlu ꞌle ʋn ꞌye *batizee-ɛ. Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ꞌli, nyunyuꞌa -dadudu-u ꞌkpaꞌa nyʋ-ʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli ꞌꞌkpi, ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ nyunyuꞌa ꞌꞌdui -mɛɛsɔn -gwlɩ -bue. 42 Ʋn-ʋ ꞌwɔn-ɔ *Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa -tɔtɔlɩ ꞌmʋti ꞌle ʋn-ʋ kpʋn ꞌɩ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduduꞌo, ꞌle ʋn-ʋ bheteꞌe gbo, ʋn-ʋ li nɩꞌe ꞌwa liliɛ -daluea ƆFa 2 42 Zeziiꞌa -antanyɩgwlidemʋ ꞌmnʋ, -bho ʋn gwɛ -dalueliɛ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ liꞌe ꞌwa kpɔcɛliliɛ -lrɛɛ ꞌle Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ. ꞌKa-a ʋn-ʋ nʋꞌo.

43 Zeziiꞌa -dalbhomʋ-ʋ ꞌnʋ-o *wɔnkulɩꞌa -dadudu. ꞌƐ dɩ -Lagɔꞌɔ ꞌbhoduɛɛ -ke ꞌɔ pleplea ꞌkpaꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ. 44 Nyʋ ꞌwee ꞌma-a Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ a, ʋn-ʋ kpʋkpʋn-o ti ꞌle ʋn-ʋ plɛꞌɛ ꞌwa -kɔkɔlɩ ꞌmʋ. 45 -Ka ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌka-a ꞌka-a: Nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌpo-o ꞌwa -kpɩɩ ꞌpɛlʋ, -lrʋʋ-ʋ ꞌpo-o ꞌwa -kɔkɔlɩ ꞌpɛlʋ ꞌle ʋn-ʋ bhɩbhɛ nʋꞌo ꞌya mɔni ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌgble ɩꞌo ꞌle ɩ-ɩ nyni ꞌʋ ꞌꞌyi -lue -lue. 46 -Ka zɔꞌꞌo zɔ zɩꞌa a, -ka *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛꞌɛ ꞌyrʋ nyniꞌa ꞌbho, ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle -naagɩ -lue ꞌmʋ, ꞌle ʋn-ʋ pleꞌe ꞌwa ꞌꞌbhlegbo ꞌꞌyiti, ꞌle ꞌbʋbʋa -ke -pɔlʋ -lue ꞌmʋ ʋn-ʋ li nɩꞌe -dalue. 47 Ʋn-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle nyʋ ꞌwee -ybhɛ ꞌnʋ ꞌmʋ, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ ꞌpʋnꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi zɔꞌꞌo zɔ.

3

-Klɔklɔyi -lue ꞌpʋn-oꞌo

1 -Gblee, zɔ -lue ꞌzɔ ꞌꞌjiazɔyrʋklagba ꞌmʋ, (ꞌɛ ꞌꞌyri tan ꞌꞌyi,) *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan -nɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌmu-o *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ʋn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti nyʋ-ʋ po nɩꞌe -Lagɔ wɔn gbo ꞌꞌcɩcɩ. ꞌƐ dɩ ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan-a muꞌo ꞌle. 2 -Klɔklɔyi -lue -ɔ -kaaa ꞌwlʋ -ɔ -seeꞌa -na ke, ꞌɩnnɔ nyʋ teteꞌo ʋn deꞌe ꞌbho -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa -panamʋ ti. ꞌKa-a ʋn-ʋ nʋꞌo zɔꞌꞌo zɔ. ꞌBho ꞌɛ -panamʋ ꞌmnɔ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌYrilinmɔwɔn, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyi ʋn-ʋ de ꞌɔ ti, nyʋ-ʋ zi nɩꞌa ꞌbho, ʋn-ʋ paꞌa ꞌle ꞌꞌbhlegbo, ꞌle ɔ ꞌke ʋ mɔni ꞌybhaa. 3 Ɔ -ka ꞌle-e gbʋ, ɔ ꞌye-e ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan li, ʋn-ʋ ꞌyi-e -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo panamʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ mɔni ꞌybhaa ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌnyɩ. 4 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan ꞌyrɔ -ɔꞌo ꞌtɩn ꞌle ꞌPiɛlɩ na: -Gbʋ -amʋ ya!

5 ꞌLe nyukpasu ꞌmnɔ-ɔ ꞌyrʋ ʋꞌo ꞌtɩn. Ɔbɔ na, ʋn-ʋ ꞌye ꞌle-e lɛ -za -mʋ ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌnyɩ. 6 ꞌLe ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌƖn se mɔniꞌa -lue komu ꞌbhle ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ. Lɛ ꞌmna ꞌbhleꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌe -ɩnmʋ. ꞌLe Nazalɛɛtɩkɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, -sɔ ꞌmʋ -ɩn ꞌke -na. 7 ꞌLe ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌɔ -linasʋ kpʋn, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyiꞌꞌluo. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ -klɔyiꞌa bhɩ -ke ꞌɔ -bhopʋtiti ꞌkpa-a le. 8 Ɔ ꞌꞌblu-oꞌo, zenyi! ɔ ꞌye ti-nyna, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ ꞌye -na. ꞌLe ɔ -ke *Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo pa, ɔ-ɔ na, ɔ-ɔ ꞌꞌbublu ꞌmʋti ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

9 Nyunyuꞌa -daduduꞌa ꞌꞌyigbeyi ɔ-ɔ na nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. 10 Nyʋ ꞌmnʋ yibo ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi. ꞌꞌGwizinyɔ deꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa ꞌꞌYrilinmɔwɔnꞌɔ -panamʋ ti -ɔ zrɔꞌɔ, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌƆ ꞌpʋnpʋanꞌa wɔnmamaa kpʋn -ʋꞌo tenyɩ.

ꞌLe *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo *ꞌPiɛlɩ -tro -nɩꞌe -zebhle

11 -Gblee, ʋn ꞌyeꞌa ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ li ɔ ꞌꞌsriiꞌa *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌgbuꞌo ti, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa ꞌgbewɔn -ke ꞌꞌyi ʋn -nɩꞌa, ʋn ꞌꞌduuꞌa ꞌbhlʋkpayowli *Salomɔɔꞌɔ ꞌnynɩ a, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌle -yɛ. 12 ꞌPiɛlɩ ꞌyeꞌa -kaa li, ɔ na ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -bodɩ: *Izrayɛɛlɩkɔmʋ-a, leedɩ nyɔ -nɔɔꞌɔ ꞌpʋnpʋan ꞌma-a amʋ wɔntiꞌa? Leedɩ a-a ꞌyraꞌa -amʋ -zipaa! -ɛ na -abʋ-aꞌa ꞌꞌbhiꞌa wɔnkuɛ -ke -aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisisriɛ ꞌmʋ ɔ ꞌpʋn -nɩꞌa? 13 *Ablaamʋ-e, *Izaakɩ -ke *Zakɔɔpʋꞌa -Lagɔ, -ɔ ꞌma-a -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa -Lagɔ, ꞌɩnnɔ poꞌo ꞌɔ lbhʋzeyi *Zezii ꞌnynɩ ꞌꞌkpi. Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌnyɩꞌe *ꞌZuifʋꞌa nyʋklɩgbɩ -jeyi ꞌle a ꞌye ɔ kwa gbo -za ꞌbho ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowli *Pilaatɩꞌa ꞌꞌyigbeyi. Ɔbɔ ꞌybha ꞌko-oꞌo ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi. 14 *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛyi, ꞌɩnnɔ a cɛꞌɛ wɔn ꞌꞌkpiti ꞌle a na: Pilaatɩ! -A-bʋ bhade -ɩnmʋ li, ꞌꞌsii ꞌꞌkulbhayi Balabaasɩ ti! 15 -Kaa ꞌka-a a ꞌlbhaꞌa tinɩɛzɛgɛꞌɛ tiyayiꞌa ꞌꞌbhuo ɔ ꞌye ꞌmɛ. -Lagɔ -mnɔɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. -A -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌmo-o ꞌɔ glusɔɛꞌɛ ꞌꞌdɩꞌa -dayemʋ. 16 Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ꞌle -aꞌba ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ -ke ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ɔ-bɔ nyukpasu a-a ꞌyeꞌa ꞌbho li, a yiboꞌa a, ɔ -ke ꞌkpɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌle, a -gblee, ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo -nʋ -nɩꞌe lbhʋ ɔ ꞌye ꞌpʋn ɔ ꞌye ꞌbho aꞌba ꞌꞌyigbeyi ti-nyna.

17 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn yiboꞌo-o, a -ke aꞌba -klɩgbɩ, ꞌꞌyribhuo ꞌmʋti a -nʋ -nɩꞌe Zezii lɛ ꞌꞌlruli. 18 A -gblee, dɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌꞌwe ꞌmʋ ʋn -zaꞌa ꞌmʋ see na, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye moꞌo tenyɩ, -kaa ɔ -see ɛ ꞌmate, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye-ɛꞌɛ -laa. 19 ꞌƐ dɩ, a yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌle -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ɔ ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ! 20 -Bho a nʋ -kaa, aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -nɩꞌe-e aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa dɩ, -nɔɔ ɔ deꞌa ꞌbho ti ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po, -bho ɛ nyni, Zezii ꞌma-a ꞌɔ ꞌBhozayi ɔ -zaꞌa ꞌbho see aꞌba dɩ -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ-ɔ ꞌye ɔ le -ya mʋ. 21 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa -daa a, Zezii ꞌke -bhla ꞌle yaku ꞌli ti-de ꞌle lɩ ꞌweeꞌa -lremʋkpanɔɔ ꞌke nyni, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -zi -nɩꞌe ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za -bɛnyɩ. 22 A -gblee, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Moyiizɩ na:

-Ka ꞌɩn -nɩꞌa a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -lue -ya -mʋ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ɔ-ɔ ꞌye ꞌwlʋ mʋ: dɩꞌꞌo dɩ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ, ꞌɩnnɔ a ꞌke -lokuipo. 23 Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -seeꞌa ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌmnɔꞌɔ wlu -lokuipo, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌle ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ -za -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ti-za.

ꞌKa-a Moyiizɩ ꞌlɛꞌo. 24 A -gblee, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Samiɛlɩ ꞌꞌkpi ꞌle ɛ ꞌyeꞌa -zɩannamʋ nyni a, ʋ-bʋ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌwee -zaꞌa ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ɛ -lue -lue see. 25 Lɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌmʋ, ɔ nʋꞌa ɔ-ɔ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ, aꞌba lɩ moꞌo, ꞌle, -ybhɛybhɛtite -Lagɔ -ke -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe bhlaꞌa a, a -ke ʋn -plɛ ꞌnɛ ꞌmʋ, -Lagɔ -ke -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌꞌdu-ɛ ꞌꞌlru ꞌle ɔ na *Ablaamʋ -bodɩ:

ꞌLe -aꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -lue ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌniti-wʋnna mʋ.

26 -Antanyɩ aꞌba dɩ -Lagɔ -yaꞌa ꞌnɔɔ ꞌɔ lbhʋzeyi ꞌle ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌyiꞌdaa ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌniti-wʋnna. ꞌLe ꞌɔ aꞌba ꞌꞌnitiwʋnnɛɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ ꞌke amʋ lbhʋ ꞌmʋ -nʋ -nɩ ꞌle a ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ -lue -lue.

4

*ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan ꞌmu-o -zigle ꞌmʋ

1 -Gblee, *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan ꞌꞌsri nyʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋzanamʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ-e, *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -ke ꞌZuifʋꞌa ꞌplan ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sadiziɛɛn ꞌye ʋ ꞌꞌkpitiꞌwla. 2 Nyʋ ꞌmnʋ -ka ꞌbho-o nyni a, ʋn-ʋ ꞌtɔ-ɔ nyʋ na: *Zezii -sɔꞌɔ-ɔ glu, ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛ. ꞌKa ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌye glu -sɔ mʋ -lrɛɛke. ꞌƐ wlutu waꞌa ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌlimʋ lɛ wɔn. 3 ꞌBho -yritayi ʋn ꞌkpʋn-o ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan kwa ꞌmʋ ti. ꞌYrʋ -nɩꞌe-e ꞌꞌyititoponamʋ ꞌle ʋn ꞌye ʋ -jie ꞌmʋ poa ƆFa 4 3 ꞌLe ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -bho glu gwɛ, ꞌwa tu -zigle. A -gblee, ʋn kpʋnꞌa ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan, glu -nɩꞌe-e gwɛnamʋ. ꞌƐ dɩ a, ʋn se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ʋ -zigle -tu ꞌle ʋn ꞌye -jie ꞌmʋ -gepo. 4 Ɩ -nɩꞌa -bhla -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌdɩ ʋ-bee -zaꞌa ꞌmʋ, nyʋꞌa -dadudu ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌde -ɩ ꞌꞌgwli, ʋn ꞌwɔɔn nɩ-oꞌo ꞌle nyʋ-ʋ ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi. Ʋn ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi a, ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyukpasi ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ nyukpasiꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue.

5 Zɔ zɩꞌa a, ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-e, -Lagɔꞌɔ gbayibomʋ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru ꞌle Zelizalɛɛmʋ. 6 ꞌBho ꞌmnɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayisʋaklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Anɩ-e, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayilreklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kayifʋ, *ꞌZaan -lrɔɔ, Alasaanɩ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, 7 ʋn ꞌꞌluoꞌo-o *Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ʋ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ti-nyna, ʋn ꞌye ʋ tidede, ꞌle ʋn na: Yɔɔ ꞌꞌnyɩꞌe amʋ wɔnkuɛ ꞌle a-bee -mnʋʋ ꞌye nyɔ -nɔɔ ꞌpʋʋnꞌa? 8 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri ꞌyi-e ꞌPiɛlɩ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na: A-bʋ ꞌma-a -a-bʋ ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -ke -aꞌba -zigletumʋ -lrʋʋ, 9 a ꞌye li-ɔ, a dedeꞌe-e -amʋ ti -zɩan ꞌbho -zɛgɛ -a nʋꞌa -nɩayi -bodɩ, ꞌle a-a nʋꞌo, koo a nyɩnyna ꞌnɔ ꞌmʋ ti ɔ ꞌye ꞌpʋnꞌa dɩ, 10 ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili a ꞌke -kaa yibo, ꞌle *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa klɛ ꞌke ɩ yibo -lrɛɛ, Nazalɛɛtɩkɔyi, *Zezii *Kliisɩ, a kɔꞌɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, -ɔ ꞌmɛꞌɛ, -Lagɔ -zaꞌa glu, -ɔ -nɩꞌa ti -lrɛɛ, ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ-bɔ nyukpasu -nynaꞌa ꞌbho aꞌba ꞌꞌyigbeyi ti ꞌpʋn -nɩꞌo. 11 Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ɔ ꞌmo-o nyɔ -yɔ -ke ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see:

Sʋkpʋ -budupomʋ -baꞌa, ʋn nʋꞌa ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ʋn poꞌa ti, ꞌɛ ꞌbɩ-ɩ ꞌye-ɛꞌo na ꞌɩnnɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -ɛ -ziꞌe sɩkpɩ ꞌwee.

12 A -gblee, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ nyɔ -lrɔɔ -Lagɔ ꞌka -a-bʋ nyunyu ꞌꞌnyɩ -ɔ -ke ꞌnynɩ ꞌmʋ -a ꞌka ꞌpʋn -nɩ, ɔ se -nɩ, -bho ɛ -se Zezii -nɩ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ.

13 ꞌPiɛlɩ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -nɩꞌa ꞌbho -gbʋꞌo-o ɔ -ke ꞌZaan ya ꞌle ʋn -see ꞌwa ꞌꞌyri ple. Ʋn yiboꞌo-o na ʋn -nɩ ꞌsɔn se ꞌnynɩbhlemʋ -ko ꞌle ʋn -se nyʋ-ʋ ꞌcɩanꞌa ꞌꞌbɔgʋ tenyɩ -ko. ꞌƐ dɩ ɩ -ma nʋꞌo wɔnti, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌyiyibo -ka ʋn ꞌꞌduꞌa nyʋ-ʋ -ke Zezii -gwleꞌa -nanamʋ. 14 A -gblee, nyukpasu ꞌpʋnꞌa a, ʋn ꞌye -ɔ li, ɔ -nynaꞌa-a ꞌbho ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan ꞌꞌtroli ti, lɛ ʋn ꞌka ꞌbho ꞌꞌdu, ɛ se -nɩ. 15 ꞌƐ dɩ ʋn nʋꞌo: ꞌPiɛlɩ ꞌꞌwe ꞌda ꞌle ꞌꞌpiemʋ! Ʋn ꞌdaꞌa a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwa lemʋ ꞌꞌsra pa. 16 Ʋn na: koo -a ꞌke nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ -nynaꞌa? A -gblee, -ka nyʋ ꞌmnʋ nʋꞌa *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɛ, Zelizalɛɛmʋkɔmʋꞌa -dadudu yiboꞌo-o ꞌna. -A se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ɛ ꞌꞌyidepo.

17 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -bhladɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ -seeꞌa -bhla ti-wa ke, -a ꞌꞌdu ʋ -sɩanyɩ ꞌle -a ꞌke ʋ ꞌmʋꞌkaa. -A nʋ na: Nyɔꞌɔ ꞌwɔɔn ꞌtɔ amʋ ꞌnynɩ -nɛɛ wɔn ꞌꞌyi ꞌbɔ -leꞌꞌa! 18 Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌsrapɛɛ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌbho -zigle ꞌmʋ le -ya, ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Bho a mu a, nyɔꞌɔ ꞌwɔɔn ꞌtɔ amʋ Zeziiꞌa ꞌnynɩ wɔn ꞌꞌyi ꞌbɔ -le! Aꞌba -tɔ ꞌtɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩ nyʋ -le ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ-aꞌꞌa! 19 ꞌLe ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan na: A ꞌcrɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋti, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɛ -nmɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke amʋ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔ ꞌmʋ-zi a, ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋ-za! 20 A ꞌye li-ɔ, -a-bʋ -yʋʋ, lɩ -a ꞌyeꞌa li, -aꞌba -lokui ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -a se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ꞌya ꞌꞌdɩꞌa -zazadɩ ꞌbhɔ.

21 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, nyʋ-ʋ tuꞌa ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan -zigle, ʋn ꞌmu-o ꞌbho ꞌwa da le ʋn ꞌke ʋ -fanʋ ꞌmʋ sie: Aꞌba mu ꞌtɔ ꞌbho Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ nyʋ -tɔnamʋ le -leꞌꞌa! Dɩ ʋn ꞌkʋ ʋ -kpʋn, ʋn se ɛ ꞌye. Lɛ ʋn nʋꞌa, ꞌɛ dɩ nyʋꞌa -dadudu-u ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. ꞌYa dɩ ʋn ꞌꞌtayi ꞌnʋ ꞌꞌyiti. 22 -Gblee, ɔ-bɔ nyɔ-ɔ ꞌpʋnꞌa ꞌwɛ wɔn ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌwlʋwlʋzʋɩn -ziꞌe-e zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn li.

Nyʋ-ʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwliꞌa *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ

23 Ʋn ꞌꞌtayiꞌa *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan ꞌꞌyiti, ʋn mu-oꞌo ʋn ꞌye ꞌle ꞌwa nyʋ -yɛ. Dɩ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa -klɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ -zaꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌya kuna po. 24 Ʋn gwɛꞌɛ kunapoɛ ꞌꞌyi a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌpo-o wlu yayi ꞌle ʋn ꞌye ꞌle -pɔlʋ -lue ꞌmʋ *-Lagɔ wɔn gbo -po -nɩ: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ, -ɩnmɔ -yaꞌa yaku -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyi ti, -ɩnmɔ -yaꞌa ꞌbhlʋkpa -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌɛ ꞌꞌkpi ti, -ɩnmɔ -yaꞌa ꞌꞌni -ke lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ kɔ ti, 25 ꞌle *-aꞌa Lisaazuzu ꞌmʋ, -aꞌa lbhʋzeyi *Daviidɩ ꞌma-a -aꞌba ꞌꞌna, -ɩnmɔ po ꞌɔ wlu wɔn ꞌmʋ see, ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ, na:

Lee -ke dɩ ꞌbhlɩkpɩ poꞌo ꞌcɛ tenyɩ ꞌle ʋn-ʋ paꞌa fɛ bhebheꞌa? 26 ꞌBhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe -nynaꞌa-a -gbaabhɩ, ʋn ꞌye ꞌmʋpopo, ꞌle, -ɩnmɔ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -ke *-aꞌa ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ʋn ꞌye amʋ tʋ gbo -ya.

ꞌKa-a Daviidɩ ꞌlɛꞌo.

27 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌBhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe *Elɔɔdɩ -ke Pɔnsɩ *Pilaatɩ, ʋn -ke nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌɩnnʋ -ke *Izrayɛɛlɩkɔmʋ popoꞌo ꞌmʋ -dagbɛ Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ, -aꞌa ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, *Zezii, -ɔ ꞌma-a -aꞌa lbhʋzeyi, ʋn ꞌye ɔ tʋ gbo -ya. 28 ꞌLe -aꞌa wɔnkuɛ -ke -aꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ, lɛ -ɩn cɛꞌɛ wɔn ꞌꞌkpiti see, ꞌɩnnɛ ʋn -nyniaꞌa ꞌꞌyi. 29 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -aꞌba -Kɔyi, -gbʋ -aꞌba jɛkamʋ ya, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke -amʋ -fanʋ ꞌmʋ sie ꞌle -a ꞌke -aꞌa lbhʋ kwa gbo -za. ꞌꞌNyɩ -a-bʋ -aꞌa lbhʋnʋmʋ ꞌꞌyritikuɛ ꞌle -a ꞌke -aꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za. 30 -Tɔ -aꞌa wɔnkuɛ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌpʋn, ꞌwɔn ꞌle, -aꞌa lbhʋzeyi Zezii -ɩn -zaꞌa ꞌbho, *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ ꞌke -nʋ-ɛ ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ.

31 -Gblee, ʋn gwɛꞌɛ *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌꞌyi a, -da ʋn ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru -gligligli! ꞌbhoꞌa ꞌbhlʋkpa -trɛꞌo. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri ꞌyi -ʋ ꞌꞌkpi ꞌwee, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyrili-cɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa, ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ.

*Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ ꞌgble-e ꞌwa -kɔkɔlɩ

32 -Ɩn ꞌye li-ɔ, *Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋꞌa klɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -pɔlʋ -ke -naagɩ -lue ꞌmʋ. ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋ, nyɔ-ɔ ꞌka nʋ: ꞌƖn -glɛꞌɛ-ɛ ꞌan -kɔkɔlɩ ꞌꞌyi, ɔ se -nɩ. Lɩ ʋn ꞌbhleꞌa a, ʋn-ʋ plɛ ꞌnɩ ꞌmʋ-ɛ. 33 -Ka -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌmɛꞌɛ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ ɔ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɛ ꞌꞌdɩ *ꞌɔ -dalbhomʋ-ʋ zaꞌa ꞌmʋ -ke wɔnkuɛ -naꞌo, ꞌle -Lagɔ-ɔ wʋnnaꞌa ꞌwa ꞌwee ꞌꞌniti tenyɩ. 34-35 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋ, -yɔ ꞌka lɛ ꞌmʋ-bɔ, ɔ se -nɩ. Nyʋ -yʋ ꞌbhleꞌa -kpɩɩ -ke nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -bidi-i ꞌpo-o ꞌya tɔlʋ ꞌpɛlʋ. ꞌYa mɔni ɩ ꞌyeꞌa a, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩꞌe Zeziiꞌa -dalbhomʋ -jeyi ꞌle ʋn-ʋ bhɩbhɛ nɩ nyʋ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌgble ɩꞌo ꞌle ɩ-ɩ nyni ꞌʋ ꞌꞌyi -lue -lue.

36 Dɩ-ɩ ziꞌa, ꞌya ꞌdigbiꞌa kpɛ -luenɛ ꞌka-a: *Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa ꞌꞌyu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZɩzɛɛfʋ, -ɔ ꞌwlʋ -nɩꞌa Siplʋbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌꞌwe ꞌꞌduuꞌo Banabaasɩ (ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o nyʋꞌa ꞌkpayipoyi). 37 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ɔ ꞌbhle-e -kpɩɩ. ꞌYa -lue ɔ poꞌo ꞌpɛlʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ mɔni Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ya.

5

Ananiasɩ -ke Safilaaꞌa ꞌꞌkpidɩ

1 Dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌdigbiꞌa kpɛꞌɛ ꞌsɔnnɛ ꞌka-a: Nyukpasu -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. Ɔ-bɔ nyukpasu ꞌmnɔ, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Ananiasɩ, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌꞌduꞌo Safilaa. ꞌƖnnʋ -poꞌo wlu -dalue, ʋn ꞌye ꞌwa -kpɩɩꞌa -lue ꞌpɛlʋ po. 2 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Ananiasɩ ꞌgble-e -kpaamɔni ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye mɔnitɔlʋ tiꞌꞌdu, ꞌle ɔ ꞌye ꞌya tɔlʋ -sieꞌa ꞌbho *Zeziiꞌa -dalbhomʋ gbo kpa. ꞌƆ ꞌnynɔ yibo nɩ-oꞌo. 3 Ɔ kpɩ ꞌɩ ꞌle, *ꞌPiɛlɩ na: Ananiasɩ, leedɩ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌꞌyiꞌe ꞌle -aꞌa -pɔlʋ gbo ꞌle -a cɛꞌɛ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu sɩn li ꞌle -a sieꞌe ꞌle -kpaamɔnitɔlʋꞌa? ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ! 4 -Ɩn ꞌka -kpaa ꞌmnɛ ꞌpɛlʋ po, -aꞌa ꞌꞌyiglɛlɛ moꞌo. -Ɩn -po ꞌnɛ ꞌpɛlʋ a, ꞌɛ mɔni -ɩnmɔ -kɔ -nɩꞌo -lrɛɛ, ꞌkla -ko? Koo -ɩn nynaꞌa ꞌle -ɩn ꞌye kpli -yɩɩ sɔ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ gboꞌa? ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ɛ -se nyunyɔꞌɔ ꞌꞌsɛ -ɩn cɛꞌɛ sɩn li -ko. -Lagɔ -ɩn cɛꞌɛ sɩn li -lrɛɛ.

5-6 -Gblee, Ananiasɩ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ, ɔ ꞌcɛ-ɛ yayi, ɔ ꞌga-a ti -gblayi! ɔ ꞌmɛ-oꞌo ꞌꞌgamʋ. Ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌbhʋabhʋayreetɩ yi-oꞌo, ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌku ꞌꞌyriɛ liꞌfɩfɩan, ʋn -ke ɛ ꞌye mu ꞌle ʋn ꞌye ɔ tinmaze. Nyʋ ꞌwee ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ʋn ꞌgebhɛ-ɛ li -sɩanyɩꞌa dɩ.

7 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, Ananiasɩꞌa ꞌnynɔ yi-oꞌo. -Da ꞌPiɛlɩ ꞌꞌwe -nɩꞌa a, ʋn ꞌye ꞌbho nyni. Lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho ꞌwa nyimiɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ʋn se ɛ yibo, 8 ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ʋ ꞌla, ɔ ꞌye ʋ tidede: A ꞌtmʋʋ ꞌɩnmʋ, -kpaamɔni ɛ ꞌyeꞌa ꞌwee ꞌka-aꞌa? Ʋn na: Kɩn, ꞌɩnnɩ moꞌo ꞌwee. 9 Ɔ na: Leedɩ a -ke aꞌba nyimiɛ -poꞌo wlu -dalue ꞌle a-a ꞌdɩnꞌe -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu tiꞌa? A -gblee, nyʋ-ʋ -sɔꞌɔ aꞌba nyimiɛ tinmazenamʋ, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌbho -buduwɔn ꞌꞌyi, ꞌɩnnʋ -ke a-bʋ ꞌye -mu mʋ -lrɛɛ. 10 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ʋn ꞌga-a ꞌbho ꞌɔ wɔnyi ti, ʋn ꞌye ꞌmɛ. Nyʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa sɩa ꞌmʋ ꞌka yi, ʋn ꞌmɛ-oꞌo. ꞌLe ʋn -ke ꞌwa ꞌꞌku ꞌye mu, ʋn ꞌye ɛ ꞌbho ꞌwa nyimiɛꞌɛ zoko ꞌꞌtroli tinmaze. 11 Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -ke nyʋ ꞌwee ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ʋn ꞌgebhɛ-ɛ li -sɩanyɩꞌa dɩ.

*Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌnʋ-o *ꞌꞌkpitikpʋkpawɔnkulɩ

12 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩꞌa -dadudu *Zeziiꞌa -dalbhomʋ-ʋ nʋꞌo ꞌle nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌklumʋ. -Gblee, ꞌle -naagɩ -lue ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌgwlidemʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru -wlɛɛwlɛɛ ꞌbho *Salomɔɔꞌɔ ꞌgbewɔn ꞌꞌyi. 13-14 Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌza-a ꞌwa ꞌꞌyrilinmɔdɩ, ꞌle nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩꞌa -dadudu-u deꞌe -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌgwli ꞌle ʋn-ʋ ꞌwɔɔn nɔꞌo, ꞌle ʋn-ʋ ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyi-die. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɔ ꞌꞌgwlidemʋ, ʋn ꞌbhle-e -sɩanyɩ ku ꞌmʋ tiꞌa dɩ, ꞌwa nyɔ ꞌka nyʋ ꞌꞌyrilikplan, -ɔ ꞌka ꞌle Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa, ɔ se -nɩ. 15 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɔ -dalbhomʋ-ʋ ꞌnʋ-o ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩꞌa -dadudu ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u yʋ ꞌʋ ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ ꞌbho -jolʋwɔnli, ʋn-ʋ de ꞌʋ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpitipɛlɩ ꞌꞌkpi ti. Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o -kaa, -bho ꞌPiɛlɩ -ka zi, ꞌle ꞌɔ -zuzukpɩan ꞌke ꞌwa tɔlʋ ꞌꞌkpi -zi -nɩ, ꞌꞌlemnɩɩ, ʋn-ʋ ꞌpʋn-oꞌo. 16 Nyʋꞌa -dadudu ꞌbhle-e ꞌwa ꞌꞌgwizimʋ ꞌle ʋn -ke ʋn-ʋ yiꞌo: tɔlʋ ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ ꞌle -lrʋʋ ꞌbhleꞌe ꞌꞌsesiwalɩ ꞌmʋ. -Gwlɛ biꞌa Zelizalɛɛmʋ lemʋ ti, ꞌle ꞌya ꞌmʋ ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌwlʋꞌo, ʋn-ʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌbho, ꞌle ʋn -nɩ ꞌwee-e ꞌpʋnꞌo.

ꞌꞌDu ꞌbho -Lagɔ ɛ ꞌke nyunyu ꞌmʋ-zi

17-18 -Gblee, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -ke ꞌɔ -namʋ ꞌnʋ-o *Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌmʋnynɩ tenyɩ ꞌle ʋn ꞌye bhaga ʋn ꞌke ʋ kpʋn. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ kpʋn ʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ʋ -jie ꞌmʋ po. (-Ɩn ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -ke nyʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa, ʋn-ʋ ꞌmo-o -dagbɛ Zelizalɛɛmʋꞌa nyʋꞌa ꞌplan ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sadiziɛɛnꞌɛ ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ.) 19 Ʋn po ꞌʋ -jie ꞌmʋ a, ꞌɛ ꞌꞌmatʋ a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue yi-oꞌo, ɔ ꞌye -jiebuduwɔn ꞌꞌyi kati, ɔ ꞌye ʋ ꞌdaa. Ʋn ꞌdaꞌa a, ꞌle ɔ na: 20 A mu ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, ꞌle, ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ -jeyiꞌa -nanabhʋlre ꞌmnɛ, a ꞌke ꞌɛ ꞌꞌdɩ ꞌwee nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. 21 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌɔ wlu. Zɔwɔnyi, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌmu-o ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa, ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ.

ꞌBho -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmnɔ -ke ꞌɔ -namʋ, -da ʋn -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, ꞌbho-o ʋn muꞌo, ꞌle ʋn ꞌye nyʋ lbho, ʋn ꞌye ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌla ʋn -ke ʋn ꞌke ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌsroja lbho ʋn ꞌke -jiebuduꞌa lifuomʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyʋ -aꞌba -klɩgbɩ poꞌa -jie ꞌmʋ, a kpʋ ʋ ꞌle ꞌwa wɔnyi ꞌle ʋn ꞌke ʋ tiꞌcrɛ. 22 Ʋ-bʋ ꞌꞌsroja ꞌmnʋ nyniꞌa ꞌle -jiebudu li, ʋn -see ꞌle nyʋ ꞌmnʋꞌa nyɔꞌɔ -lue ꞌtɩn -yɛ. Ʋn ꞌmu-o le, ꞌle ʋn ꞌye -zigletumʋ ꞌmnʋ wlu kpa: 23 -A muꞌa a, -jiebudu -kɛꞌo -nmɔzenmɔze! ꞌƐ lifuomʋ -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌɛ wɔn ꞌwee ꞌꞌyi. -A kati ꞌnɩ a, nyʋ ꞌmnʋꞌa nyɔꞌɔ -lue ꞌtɩn se ꞌle -nɩ.

24 ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -ke -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, -ka ʋn dɩdaꞌa ꞌmʋti, lɛ ʋn ꞌkɛ ɛ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, ʋn se ɛ ꞌbhle ꞌle ʋn-ʋ ꞌkabhaꞌo: -Wooo! Doo -a ꞌke ʋ ꞌyee ꞌya? 25 Wlu ꞌmnɛ ꞌꞌsri ꞌle ꞌwa wɔn ꞌmʋ, nyɔ -lue ꞌye yi, ɔ na: A -kɔfna o! Nyʋ a po ꞌka -jie ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ -nɩꞌe ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo: ʋn-ʋ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -Lagɔwlu.

26 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌbhle-e ꞌɔ nyʋ, ʋn ꞌye ꞌwa dɩ mu ꞌle ʋn -ke ʋn ꞌye yi. Ʋn yiꞌa a, ʋn -see ʋ ka -nyna. Nyʋ Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ-ʋ tɔꞌɔ, ꞌwa -fanʋ ꞌꞌsroja pleꞌo ʋn -kʋʋ ʋ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha. ꞌƐ dɩ ʋn -see ʋ -glaka kpʋn.

27 Ʋn ꞌꞌluo ꞌnʋ ꞌmʋ, ʋn -nyna ꞌnʋ-ʋ ꞌbho -zigle ꞌmʋ ti ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌye ʋ tiꞌcrɛ, na: 28 -A ꞌkaaꞌa amʋ ꞌmʋ-ɛ na: Aꞌba *Zezii ꞌmnɔ, aꞌba -tɔ ꞌtɔ ꞌɔ dɩ nyʋ -le ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ-aꞌꞌa! Leedɩ a nʋꞌo -kaa ꞌle aꞌba -tɔtɔlɩ gwɛꞌɛ -laa Zelizalɛɛmʋ ya ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke -amʋ ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduuꞌa?

29 -Gblee, ꞌle *ꞌPiɛlɩ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌye Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi -wlu -nɩ: -Lagɔ -a ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɛ ꞌke nyunyu ꞌmʋ-zi. 30 Ɔ-bɔ Zezii a kɔꞌɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ, -Lagɔ -ke ꞌꞌbhuo -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe bʋbɔꞌɔ, ɔ -zaꞌa glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. 31 -Lagɔ -zɔ ꞌɔ glu a, ɔ ꞌye ɔ ꞌle yaku ꞌli ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌla, ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ ɔ ꞌye ꞌle mu, ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. Ɔ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ ꞌye ɔ nyʋpʋʋɛn -ke -klagbaꞌa ꞌꞌdudua ꞌnynɩ ꞌꞌkpi po, ꞌle ɔ ꞌke -a-bʋ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle -a ꞌke -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ꞌle -a ꞌke ꞌle -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌke -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ. 32 A -gblee, -a-bʋ -yʋʋ, -a ꞌmo-o ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌdɩꞌa -dayemʋ ꞌle -a ꞌꞌduꞌo ꞌꞌdɩzamʋ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho, ꞌɩnnɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, -ɔ ꞌꞌduꞌo ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩꞌa -dayeyi -ke ꞌꞌdɩzayi -lrɛɛ.

33 Nyʋ-ʋ tuꞌa Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ -zigle ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ɛ -tbha ꞌnʋ-ʋ ꞌcɛ ꞌle ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. 34 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌklumʋ, *Faliziɛɛn -lue-e -nɩꞌe ꞌle, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o *Gamaliɛlɩ. Nyɔklagba moꞌo, ꞌɩnnɔ tɔꞌɔ nyʋ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho tenyɩ. ꞌƖnnɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ, -ɔ ꞌꞌluoꞌo wlu ꞌmʋ, ꞌle ɔ na ꞌꞌsroja -bodɩ: A ꞌdaa Zeziiꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌpiemʋ -toope! 35 Ʋn ꞌdaꞌa a, ꞌle ɔ na: Izrayɛɛlɩkɔmʋ-a, lɛ a ꞌka nyʋ -nʋʋ ꞌꞌlrulinʋ, a ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ gba ꞌmʋ. 36 A -gblee, ꞌbhoꞌa -nɔɔ -see -bhla ꞌmʋ-tɛ ke, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tedaasɩ, ɔ ꞌwlʋ-o ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌla-a ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyɔklagba. Nyʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ nyunyuꞌa ꞌꞌdu -lue. Nyʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌye ꞌmɛ. Ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, nyʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa a, ʋn bʋbaꞌa-a ti. ꞌƆ kpan ɔ maꞌa -see lɛ ꞌmʋ -zɛ. 37 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌbho nyʋꞌa zrɛzrɛɛnɔɔ ꞌꞌyi, nyɔ -lrɔɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o Zidaa, ɔ ꞌwlʋ-o Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi. Ɔ ꞌklu-o nyʋꞌa -dadudu ti, ꞌɩnnʋ -ke ɔ-ɔ naꞌo. Nyʋ ꞌlbhɔ -ɔꞌo -lrɛɛ ɔ ꞌye ꞌmɛ. Ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌɔ -namʋ cɩcɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. 38 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ʋ-bʋ nyʋ -ke ꞌꞌkpidɩ -a ꞌbhleꞌa -da kwa, lbhʋ ʋn-ʋ nʋꞌa, -bho ɛ ꞌꞌdu lɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa nyunyu ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌye-e ti-jra -mʋ. ꞌƐ dɩ, aꞌba zi ꞌtɔ ꞌwa dɩ -le! A ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn ꞌke mu! 39 ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu lɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ -ziaka, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ɛ ti-za. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili a -ke -Lagɔ -kaa ꞌꞌyidede.

Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌwa ꞌwee ꞌwɔɔn nɔ-oꞌo. 40 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌla-a Zeziiꞌa -dalbhomʋ. Ʋn yiꞌa a, ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌsɛɛn ꞌle ʋn na: Nyɔꞌɔ ꞌwɔɔn ꞌtɔ amʋ Zeziiꞌa ꞌnynɩ wɔn ꞌꞌyi ꞌbɔ -le ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ-aꞌꞌa! Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn ꞌꞌtayi ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti, ʋn ꞌye mu.

41 Ʋ-bʋ Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ, ʋn muꞌa a, ꞌbʋbʋa ꞌlbhʋ -ʋꞌo tenyɩ! Ʋn yiboꞌo-o -ka nyʋ -zʋ ꞌʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ klʋ ꞌʋ nyanɩ ꞌmʋ Zeziiꞌa dɩ: -Lagɔ -mnɔɔ -bodɩ, ʋn -nmɔ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkpi ti. 42 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, zɔꞌꞌo zɔ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -ke -bidi -lrɩɩ ꞌli ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ, ꞌle, Zezii, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ʋn-ʋ zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

6

*Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa -kpamʋ -mɛɛsɔn

1 -Gblee, ꞌbho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *Zeziiꞌa -namʋ-ʋ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, ꞌꞌSesizuifʋ -yʋ poꞌa glɛkɩwlu a, ꞌɩnnʋ ꞌꞌklaꞌa *ꞌZuifʋ -yʋ ꞌma-a -gwlɔkɔmʋ. Ʋn na *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -bodɩ: -A ꞌbhle-e ꞌꞌyidiedɩgbanynʋkpakpɩ. -Bho nyʋ -ka liliɛ-ɛ ꞌgble zɔꞌꞌo zɔ, ʋn-ʋ bhla ꞌnʋ-ʋ klɛɛ. 2 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ꞌle ʋn ꞌye Zeziiꞌa -namʋ ꞌwee ꞌꞌlruꞌgbʋʋ ꞌle ʋn na: Ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ -a ꞌke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋzɛɛ ꞌꞌkpi-tbhɛ ꞌle -a ꞌke ꞌle liliaꞌa ꞌgblegblea gbo ꞌꞌbhiti. 3 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ -mɛɛsɔn -ke kpli -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌyiꞌa ꞌmʋ, -ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ʋ ꞌbhleꞌa -naagɩ tenyɩ, a gbʋgbʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ti ꞌle a ꞌke ʋ ꞌbho -za, -a ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ lbhʋtu nʋ! 4 ꞌꞌLemnɩɩ, -a-bʋ -yʋʋ -mnʋʋ, -a ꞌꞌdu-o *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ -ke ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzɛɛ ꞌꞌyrili.

5-6 Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, -ka ʋn -nɩ ꞌwee -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌwɔɔn nɛ-oꞌo, ꞌle ʋn ꞌye nyʋ -mɛɛsɔn ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ -za ꞌle ʋn ꞌye ʋ Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌꞌyi-tɔ. Ʋ-bʋ nyʋ ʋn -zaꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌka-a: Etiɛnɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌyiꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli tenyɩ, ɔ -ke Filiipʋ, Plɔkɔlʋ, Nikanɔlʋ, Timɔɔ, Pamɩnaasɩ -ke ꞌꞌNikolaa -seꞌa-a ꞌZuifʋyi, -ɔ -sɔꞌɔ -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Atiɔsɩ ꞌle -ɔ -ke ꞌZuifʋ -plɛ ꞌka -Lagɔlbhʋ -lue ꞌmʋ. Ʋn -tɔ ꞌnʋ ꞌꞌyi a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa dɩ -Lagɔ wɔn gbo po ꞌle ʋn ꞌye ʋ *-kʋtɩ ꞌꞌlru tide ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌwa lbhʋ ꞌꞌniti-wʋnna.

7 -Gblee, -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌꞌyigbeyi ti ꞌle Zeziiꞌa -namʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ ꞌbho Zelizalɛɛmʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa -daduduꞌa ꞌꞌbhi-i ꞌwɔɔnꞌɔ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ.

*ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌkpʋn-o Etiɛnɩ

8 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Etiɛnɩ ꞌmnɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌbhleꞌe -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ tenyɩ. ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ nʋꞌo *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *ꞌZuifʋtɔlʋ -ke ɔ dedeꞌe-e wɔnyi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌmo-o ꞌgenynuukpɩɩn ʋn ꞌꞌtayiꞌa ꞌꞌyiti, -ʋ paꞌa ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu -lue ꞌli. Ʋ-bʋ ꞌgenynuukpɩɩn ꞌmnʋ -sɔꞌɔ-ɔ Silɛɛnɩ -ke Alasadriigwlɔ ꞌmʋ. ꞌZuifʋ -lrʋʋ -ke ɔ dedeꞌe-e wɔnyi -lrɛɛ, ꞌɩnnʋ -sɔꞌɔ Silisii -ke Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi. Ʋ-bʋ nyʋꞌa klɛ ꞌmnʋ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ depoꞌo. 10 -Naagɩwlu *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu po ꞌɔ wɔn ꞌmʋ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋꞌa dɩ, ʋn se ɔ wɔnyiꞌbhɛɛ.

11 ꞌƐ dɩ ʋn -paꞌa nyʋ mɔni ꞌzɔ ꞌle ʋn ꞌke nʋ: Ɔbɔ ꞌmnɔ, -ka ɔ-ɔ nyniꞌa *Moyiizɩ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn ɔ, -a ꞌwɔn-ɔ ꞌna ꞌbɔ. 12 *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ-e *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌka-a ʋn -tbha ꞌnʋ ꞌcɛ Etiɛnɩꞌa dɩ, ꞌle ʋn ꞌye yi, ʋn ꞌye ɔ kpʋn, ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ wɔnyi mu. 13-14 Nyʋ -lrʋʋ ʋn ꞌꞌduuꞌa wɔn, ʋn yiꞌa a, ꞌɩnnʋ ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩ ꞌꞌkpi, ʋn na: Ɔbɔ ꞌmnɔ, *-Lagɔꞌɔ gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ -ke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ɔ -zaꞌa ꞌbho, a -gblee, -a ꞌwɔɔn ꞌnɔ-ɔ wɔn ꞌꞌyi ꞌbɔ, ɔ na, Zezii ꞌmnɔ-ɔ ꞌwlʋꞌa Nazalɛɛtɩ, ɔ-ɔ ꞌye-e -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌmnɛ -wa -mʋ, ꞌle, kpli Moyiizɩ -tɔꞌɔ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -bɛnyɩ, -a -deꞌa ꞌmʋti, ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ -za. ꞌLe ꞌɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌya lɩtuꞌa ꞌmʋzadɩ.

15 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle -zigletubudu ꞌli ꞌꞌsri-e Etiɛnɩ ꞌyranamʋ, ꞌle, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌyigba ꞌye ꞌꞌyizizia ꞌle ɛ-ɛ vlanꞌo -ka -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyiꞌa nɛ.

7

Etiɛnɩ ꞌtro-o -zebhle

1 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌduuꞌa -kaa Etiɛnɩ dɩ ꞌꞌkpi, ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba na: Etiɛnɩ, dɩ ʋn-ʋ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -ziakaꞌa? 2 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -tɩta ꞌꞌwe -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a po -lokui! -Nɔɔ -ke ti -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋ -nɩꞌa -bhla ꞌle Mezopotamiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ɔ -seeꞌa -bhla Kalaagwlɔ ꞌmʋ -denamʋ mu ke, ꞌle -Lagɔ -ke ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌye ɔ -bodɩ yi, 3 ꞌle ɔ na: Jra ꞌnɔɔ -aꞌa ꞌꞌbhlibhlʋkpa ꞌꞌkpi -ke -aꞌa -gluuwɔnyi. ꞌBhlʋkpa -ke ꞌꞌkpi ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ -kpa -nɩ mʋ, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle mu. 4 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Ablaamʋ ꞌwlʋ-o ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye ꞌle Kalaa mu, ɔ ꞌye -de. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ꞌɔ -tɩta ꞌmɛ -nɩꞌo. Ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌle -Lagɔ na: Ablaamʋ, -sɔ ꞌmʋ -ɩn ꞌke ꞌle ꞌbhlʋkpa -lrɛɛ ꞌꞌkpi mu. ꞌBhlʋkpa -ke ꞌꞌkpi ɔ ꞌbhɔɔꞌɔ gbɔ ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ a-bʋ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -deꞌe -laa ꞌꞌkpiti, ꞌtraamʋ. 5 A -gblee, ɔ nyniꞌa a, -Lagɔ -see ɔ ꞌbhlʋkpaꞌa -datoopeꞌa -lue komu ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyi-glɛ. Ɔ -nɩꞌa -kaa ꞌbho, ꞌle -Lagɔ na: ꞌBhlʋkpa -nɛɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌle -ɩn ꞌke ɛ -kɔ. -Bho ꞌwla a, ꞌle -aꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌke ɛ ꞌꞌkpi -zi. Ɔ ꞌka -kaa ꞌlɛ, Ablaamʋ -see -bhla ꞌꞌyu ꞌwlʋ ke. 6 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, -Lagɔ na: ꞌLe ꞌlaga ꞌmʋ -aꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu-u ꞌye-e ꞌlɩkpʋ ꞌꞌdu -mʋ. ꞌLe ꞌmnɔ, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -kpʋn mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ʋ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌle zʋɩnꞌa ꞌꞌdu -lue ꞌli. 7 -Bho ʋn -nɩ -kaa ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ɔ, nyʋ-ʋ klʋ ꞌʋ -kaa nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ sʋ ꞌmʋ -kpa -mʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ -za, ꞌle, ꞌbhlʋkpa ꞌɩn ꞌꞌnyɩꞌa -ɩnmʋ, ʋn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi le yi, ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho ꞌɩnmʋ bʋbɔ -nɩ. ꞌKa-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo.

8 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ, ꞌle ɔ na: -Ybhɛybhɛtite ꞌɩn -ke -ɩn bhlaꞌa a, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌka-a: -Bho -ɩn ꞌwlʋ ꞌꞌyuꞌꞌo ꞌꞌyu, kpɔ ɔ *klɛ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ, Ablaamʋ ꞌwlʋꞌa *Izaakɩ, ꞌɔ ꞌwlʋʋwlʋʋwɩ -mɛɛtanzɔ ꞌle ɔ ꞌye ɔ klɛ ꞌmʋ kpa. Izaakɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌyu ɔ ꞌwlʋꞌa, *Zakɔɔpʋ, ɔ ꞌkpɔ -ɔ klɛ ꞌmʋ. Zakɔɔpʋ -mnɔɔ ꞌwlʋ-o ꞌꞌyreetɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -ʋ ꞌma-a -aꞌba ꞌcɛꞌɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌna, ɔ ꞌkpʋ -ʋ klɛ ꞌmʋ -lrɛɛ. 9 ꞌꞌYreetɩ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌZɩzɛɛfʋ, ꞌɔ nʋnʋlɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, ꞌya ꞌꞌmʋnynɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu nʋꞌo. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌꞌduꞌo, ʋn ꞌye ɔ ꞌmʋꞌnyɛ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌpɛlʋ po, ꞌle ɔ ꞌye ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ mu ꞌle *Ezipʋtɩbhlʋkpaꞌa ꞌꞌkpi. Ɔ -nɩꞌa ꞌle a, -Lagɔ -sie ꞌnɔ-ɔ gbo. 10 Ɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ɔ -naagɩ ꞌꞌnyɩ. ꞌƆ -naagɩ ꞌmnɛꞌɛ dɩ Ezipʋtɩbhlʋkpaꞌa -yowliklagba ꞌye ɔ -pɔlʋ ꞌꞌkpi tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyikɔyi ꞌmʋ nʋ ꞌle ɔ ꞌye ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌwee -kɔ. Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ꞌZɩzɛɛfʋ ꞌpo -ɩ -jolʋ gbo -lrɛɛ. 11 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌmʋ ꞌyi-e ꞌle Ezipʋtɩ -ke *Kanaabhlʋkpa ꞌmnɩ ꞌꞌkpi ti, ꞌkleyeɛɛ ꞌpa-a -gwlɔ. -Aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌye lɛ, ꞌwa li ɛ. 12 ꞌWa -tɩta Zakɔɔpʋ ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ na, ꞌle Ezipʋtɩ, ꞌle-e lililɩ -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌyizalbholbhoa lbho. 13 ꞌƐ kpɛ ꞌsɔnnɛ ʋn -mu -nɩꞌa ꞌle a, ꞌZɩzɛɛfʋ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ʋ-bʋ ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌyi, ꞌle, -ka ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nyʋ, Ezipʋtɩꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌye ɩ yibo. 14-15 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ꞌZɩzɛɛfʋ -lbho -nɩꞌe nyʋ, ʋn ꞌye ꞌɔ -tɩta Zakɔɔpʋ -ke ꞌɔ -gluuwɔnyiꞌa nyʋꞌa dɩ mu ꞌle ʋn ꞌye Ezipʋtɩ yi, ʋn ꞌye -de. Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ yiꞌa a, ʋn bhete gbo ʋn -nɩꞌe-e nyʋꞌa -gwlɩ tan nyʋ -bue nyʋ -muu. ꞌLe ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, ꞌle-e Zakɔɔpʋ ꞌmɛ -nɩꞌo. ꞌƆ ꞌꞌyreetɩ -ke ɔ muꞌa a, ꞌle-e ʋn ꞌmɛ -nɩꞌo -lrɛɛ. 16 Kanaabhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ Sisɛmʋ, ꞌɛ ꞌcɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Amɔɔ, zoko Ablaamʋ deꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyreetɩꞌa kwa ꞌmʋ, ꞌbho-o ɛ -nɩꞌo. ꞌLe ꞌmnɔ, ꞌle-e ʋn -ke nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌꞌku muꞌo, ʋn ꞌye ʋ ꞌle tinmaze.

17 Wlu -Lagɔ ꞌꞌduꞌa Ablaamʋ wɔn ꞌmʋti, -nɔɔ -ke ti ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌka ꞌwlʋ -nɩ, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo a, ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌle Ezipʋtɩ, ʋn gbʋgbaꞌa-a ꞌꞌkpi ti ꞌlaalo ꞌle ʋn-ʋ dieꞌe ꞌꞌyi. 18 Zʋɩnꞌa -dadudu ziꞌa a, ꞌbhlʋkpayowli ꞌꞌwe popoꞌo ꞌbɩ ꞌmʋ-ɛ. -Yɔ ꞌbhɔɔꞌɔ gbɔ ꞌmʋ -ɔ ꞌkpaꞌa ꞌbho a, ɔ se ꞌZɩzɛɛfʋ yibo, ꞌɩnnɔ -kɔꞌɔ Ezipʋtɩbhlʋkpa. 19 ꞌBhlʋkpayowli ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ klaꞌa -a-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa ꞌꞌna ꞌꞌwe nyanɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌkle ꞌle ɔ-ɔ kpʋn ꞌʋ -glaka, ꞌle, ꞌwa ꞌꞌyreetɩnyukpasi ʋn ꞌbhleꞌa ꞌꞌkpi, ʋn-ʋ po ꞌʋ ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌmɛꞌo.

20 ꞌBho ꞌɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o ʋn ꞌwlʋ -nɩꞌe *Moyiizɩ. Ɔ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili tenyɩ ꞌle ꞌɔ -tɩtaꞌa -budu ꞌli, ꞌcʋɩ tan ti ʋn ꞌꞌnyɩ -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ nyɩtɩɛ. 21 Ʋn -gbʋꞌa ꞌꞌyu ya, ɔ seꞌa ꞌtɔ ꞌꞌzizeka -nɩ a, ʋn ꞌpo -ɔ ti ꞌle ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ ꞌye ɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɔ ꞌwa ꞌꞌyu ꞌmʋ nʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌgipo nɔꞌo. 22 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ɔ ꞌcɩanꞌa Ezipʋtɩkɔmʋꞌa lɩꞌa -dadudu, ɔ-ɔ maꞌa wɔnti ꞌle ꞌɔ wlu-e ꞌɔ kpli -ke wɔnkuɛ -naꞌo.

23 ꞌƆ ꞌwlʋwlʋzʋɩn nyniꞌa -gwlɩ ꞌsɔn, ꞌɔ -pɔlʋ ꞌkpa-a ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ mu. 24 Ɔ -ka mu a, Ezipʋtɩkɔyi -lue-e ꞌlbha-a Izrayɛɛlɩyi ꞌle Moyiizɩ ꞌye ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu gboꞌwlʋ, ɔ ꞌye Ezipʋtɩyi ꞌlbha ɔ ꞌye ꞌmɛ. 25 (A -gblee, Moyiizɩ -mnɔɔ na ꞌkɩ, ɔ nʋꞌa -kaa a, -ka -Lagɔ ꞌye ꞌɔ ꞌmʋ -zi -nɩ mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌkpiticɛyi ꞌꞌdu ɔ ꞌke ʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ -za, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌna ꞌmʋtiꞌwɔn -mʋ. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -see ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn.) 26 Zɔ zɩꞌa a, Moyiizɩ -ka le-e yi, ɔ dideꞌe-e Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌsɔn ꞌꞌlru, ʋn-ʋ vɔ-ɔꞌo, ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyizɩza, ɔ ꞌye ʋ ꞌgate ꞌle ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -ybhɛ, ꞌle ɔ na: A-bee -mnʋʋ ꞌꞌduꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌle, koo a-a nynaꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌsɛ-ɛ vɔꞌɔ? 27 ꞌBho ʋn -nɩ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋ, -yɔ ziꞌa ꞌɔ -bonyunyɔ lɛ ꞌꞌyi ꞌꞌgbavlaꞌa-a wlu, ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ wɔnyi ke! Yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo ꞌꞌduꞌo ꞌbho -ɩnmʋ -amʋ ꞌꞌkpi ꞌle -a tuꞌo -aꞌba -zigleꞌa? 28 -Ka -ɩn ꞌlbhaꞌa Ezipʋtɩyi -glaape ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌka-a -ɩn ꞌbɔꞌɔ ti -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbhaꞌa? 29 Moyiizɩ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ ple-oꞌo, ꞌꞌsesibhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Madiyaa, ɔ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi mu, ɔ ꞌye ꞌle -de. ꞌLe-e ɔ -kpa -nɩꞌe ꞌnynɔ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyreetɩnyukpasi ꞌsɔn ꞌwlʋ.

30 A -gblee, zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ziꞌa a, zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ꞌbho *Sinayitrɩ ꞌꞌtroli -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌyi-e Moyiizɩ -bodɩ. ꞌLe -gamnɩgɩ ꞌmʋ, ꞌle-e nɛgbʋgbʋ -nɩꞌo, ꞌle -dalbhoyi -nɩꞌe ꞌle ɛ ꞌmʋ. 31 -Gamnɩgɩ ꞌmnɩ wan-oꞌo, ꞌya sin. Ɔ ꞌye ꞌɛ li a, ꞌɩnnɛ -ma ꞌnɔ wɔnti. ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ nyniꞌe ꞌbho ti ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyrili-gwɛ. Ɔ -nɩꞌa ꞌbho tinyninamʋ a, ɔ ꞌwɔn-ɔ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ, 32 Ɔ na: ꞌƖnmɔ -Lagɔ -nɩ ꞌka a, ꞌɩnmɔ moꞌo -bhla. ꞌƖnmɔ -aꞌa ꞌꞌna ꞌꞌwe Ablaamʋ-e Izaakɩ -ke Zakɔɔpʋ bʋbɔꞌɔ ɔ, ꞌɩnmɔ ꞌmoꞌo. Moyiizɩ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, -sɩanyɩ ꞌlbhɔ -ɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ tɩtrɛꞌɛ li, ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌjri ꞌle ɔ -kaa ꞌle -gbʋ. 33 ꞌLe -Lagɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ, ɔ na: -Za -aꞌa -bhopɩmʋpalɩ bhʋ ꞌmʋ. ꞌBhlʋkpa -ɩn -nynaꞌa ꞌꞌkpi ti, ꞌɩn -nɩꞌe-e ꞌbhoꞌa dɩ ɛ cɛꞌɛ kpɔ. 34 ꞌAn nyʋꞌa ngazedɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌle Ezipʋtɩ, ꞌɩn ꞌye -ɛ li -ziaka ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌwɔnꞌɔ ꞌwa -kplekplewlu ꞌbɔ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌdreꞌo ꞌɩn ꞌke ʋ zetie. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, yi ꞌɩn ꞌke ꞌle -ɩnmʋ Ezipʋtɩ ꞌmnɔ lbho!

35 Etiɛnɩ ꞌkpa-a ꞌɔ wlu nya, ɔ na: Ɔ-bɔ Moyiizɩ -lue ꞌmnɔ Izrayɛɛlɩkɔmʋ -see ꞌka ꞌybha ʋn ꞌyeꞌa na: Yɔɔ -ke ꞌꞌbhuo ꞌꞌduꞌo ꞌbho -ɩnmʋ -amʋ ꞌꞌkpi ꞌle -a tuꞌo -aꞌba -zigleꞌa?, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -Lagɔ lbhoꞌo ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa -klagba ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ʋ zetie ꞌle ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho -gamnɩgɩ ꞌmʋ li ꞌke ɔ -kpa. 36 Moyiizɩ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ, -ɔ -zaꞌa Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ. ꞌLe ꞌTɔnnizana kɔ ɔ -nʋ -nɩ nɩꞌo, ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ɔ ꞌye ɩ ꞌle zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ti -nʋ -nɩ. 37 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo Izrayɛɛlɩkɔmʋ -bodɩ: -Ka ꞌɩn -nɩꞌa a, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -lue -ya -mʋ. ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ ɔ-ɔ ꞌye ꞌwlʋ mʋ. 38 Ɔ-bɔ Moyiizɩ -lue ꞌmnɔ, ɔ -ke -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe Izrayɛɛlɩkɔmʋ maꞌa kpan -lue ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌbho ꞌle ʋn -ke -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyiꞌa ꞌnynɩmʋ, ꞌle ɔ -ke ɔ-ɔ wluꞌo ꞌle Sinayiꞌa trɩ ꞌꞌkpi, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌbho -nɩ mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ɔ-ɔ yɩ ɩ ʋꞌo, ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌwa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle ɩ ꞌke -amʋ ꞌꞌkpi bhla.

39 A -gblee, -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu. ꞌƐ dɩ ʋn -jri-ɛꞌɛ gbɔ ꞌle ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌle Ezipʋtɩ le mu. 40 Ʋn na Moyiizɩꞌa vɛnyɩ *Alɔɔ -bodɩ: Kɔkui ʋn ꞌka ꞌbhle ꞌle ʋn ꞌka ꞌle -aꞌba -dɔnʋꞌa nya -kɔ, mɩ ɩ -aꞌba dɩ. Ɔ-bɔ Moyiizɩ ꞌmnɔ, -ɔ -zaꞌa -amʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌle -a ꞌyeꞌa Ezipʋtɩ ꞌwlʋ, lɛ ɔ -zɛꞌɛ ꞌmʋ, -a se ɛ yibo. 41 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, ꞌbho-o ʋn -ma -nɩꞌe kɔku -ke -bhliiyu gʋgɔꞌɔ ꞌle ʋn ꞌye ɛ bʋbɔ, lbhʋ ꞌwa -kʋtɩ nʋꞌa, ʋn ꞌye ꞌɛ ꞌbʋbʋa li. 42 Ʋn nʋꞌa -kaa a, -Lagɔ -zʋ ꞌʋ-ʋ ꞌꞌyigba li, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ ꞌyrʋ-e, ꞌcʋ -ke ꞌcʋdrɩ. A -gblee, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔwlu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi Amɔsɩ ꞌcnɩꞌe ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see:

-Lagɔ na: Izrayɛɛlɩkɔmʋ-a, ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ti, ꞌɩnmɔ a-a ꞌlbhaaꞌa ꞌꞌnalɩ ꞌmʋ, a ꞌye ꞌɩnmʋ gba ꞌꞌyri ꞌꞌdu ꞌle a ꞌye ꞌɩnmʋ bʋbɔꞌɔ? 43 Kɔku ꞌma-a *Mʋlɔkɩꞌa koko, ꞌɩnnɛ a ꞌbhleꞌo ꞌle a -ke ɛ -naꞌo, ꞌle a ꞌbhleꞌe ꞌcʋdrɩɛkɔku ꞌma-a Wlefaa -lrɛɛ. Ɩ-bɩ kɔkui a maꞌa, a-a bʋbɔꞌɔ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! ꞌYa dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ kwa gbo -za mʋ ꞌle aꞌba jɛkamʋ ꞌke amʋ nya kpa ꞌle ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌle a ꞌke *Babilɔɔnʋgwlɔ gbo-tɛ.

ꞌKa-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo. 44 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, Etɩɛnɩ na: *ꞌꞌYriɛgbedeti -ke ꞌli -Lagɔ -ke nyunyu-u wlu nɩꞌa ꞌle -klugba ꞌɔ gba ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌꞌyri deꞌa ti, ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌbhleꞌo ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi. A -gblee, ɛ-bɛ ꞌꞌyriɛgbedeti ꞌmnɛ, -ka ɔ -tɔ ꞌnɛ Moyiizɩ ꞌtɩn, ꞌka-a ɔ nʋ ɛꞌo. 45 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌꞌyriɛgbedeti ꞌmnɛ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌye ꞌbɩ ꞌmʋ popo ꞌle ɛ-ɛ ple ꞌʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌbhle, ʋn -ke ɛ ꞌye Kanaa mu. -Nɔɔ -ke ti *Zozue -kɔ ꞌnʋ, ꞌbho-o -Lagɔ -nu -nɩꞌe ꞌwa jɛkamʋ -nɩꞌa ꞌwa nya ti ꞌle ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi-zi, ʋn ꞌye -de. Ɛ-bɛ ꞌꞌyriɛgbedeti ꞌmnɛ, ꞌbho-o ʋn -ke ɛ -nɩꞌo kplokplo ꞌle ɛ ꞌye *Daviidɩꞌa ꞌwa -kɔkɔnɔɔ ꞌꞌkpi bhla. 46 Daviidɩ ꞌmnɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ, -ɩnmɔ -aꞌba ꞌꞌna Zakɔɔpʋ bʋbɔꞌɔ, ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke -aꞌa -dena lɛ nʋ. 47 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -Lagɔ -see ɛ ꞌwɔɔn. Ɛ-bɛ -dena ꞌmnɛ, ꞌɔ ꞌꞌyu *Salomɔɔ nʋꞌo ɛ lɛ. 48 A-bee -mnʋʋ, -bho a popo ꞌgwlʋti ꞌle, -Lagɔklagba-a -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɩnnɔ ꞌke ꞌle nyunyuꞌa popobudu ꞌli ti-deꞌa? ꞌKla ꞌmnɔꞌɔ dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ see, ɔ na:

49 -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌLe yaku ꞌli ꞌmo-o ꞌan -dena ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌꞌduꞌo ꞌan -kɔkɔlɛ -lrɛɛ. -Dena yɛɛ a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩꞌa? ꞌLe ꞌɛ doo ꞌɩn ꞌke ti-deꞌa? 50 Lɩ -nɩɩ ꞌwee, ꞌɩn ꞌꞌbhuo-o -see ɩ ti-ya?

-Lagɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa.

51 Etiɛnɩ ꞌkɔ-ɔ ꞌbho wlu -lrɛɛ: A-bʋ -lokumʋkunyʋ-a! A-bʋ ꞌma-a -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikmumʋ ꞌle -ɔ -ke -lokui ꞌꞌsuꞌa a, aꞌba ꞌꞌdu ꞌbho *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wlu, ꞌle a -ke aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe-e plɛꞌɛ kpli ꞌmʋ. 52 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -yɔ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -see nyanɩ ꞌmʋ klaꞌa? *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌma-a ꞌꞌYisrɛɛyi, -Lagɔꞌɔ wlukpamʋ -zaꞌa ꞌɔ yiyiaꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ see, ꞌɩnnʋ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌlbhaꞌo. ꞌLe ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. ꞌƖnnɔ abʋ-aꞌa ꞌꞌbhi poꞌo ꞌsrɛ li ꞌle a ꞌye ɔ ꞌlbha ɔ ꞌye ꞌmɛ. 53 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, a-bʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌɔ gbaꞌa -klugba ꞌle ʋn ꞌye ꞌɛ Moyiizɩ ꞌꞌnyɩ, ɔ ꞌye ꞌɛ amʋ -ya, gba ꞌmnɛ, aꞌba ꞌꞌbhi -see ɛ ꞌbho ꞌꞌdu!

Etiɛnɩꞌa ꞌmɛmɛɛ

54 Etiɛnɩ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌɛ wlutu ꞌkpʋn-o ʋ-bʋ *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ ꞌmnʋ ꞌgwlʋ. ꞌƐ dɩ ʋn -po ꞌnɔ ꞌcɛ kwa tenyɩ. 55 Ɔbɔ ꞌꞌyi-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ popoꞌo ꞌle yaku ꞌli. Ɔ -nɩ ꞌle ꞌyranamʋ, ꞌle yaku ꞌye wɔn kati, ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ liꞌye, ꞌle *Zezii -ke ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, ɔ ꞌye ɔ liꞌye -lrɛɛ. Ɔ -nynaꞌa-a ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ti. 56 Ɔ-ɔ ꞌye ꞌɩ -kaa li a, ɔ na: A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e yaku li, ɛ katiꞌe-e wɔn, ꞌle Zezii -ke -Lagɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, -ɔ ꞌꞌduuꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌnynɩ, ꞌɩnnɔ -nynaꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ti.

57 Nyʋ ꞌmnʋ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌꞌsu-o -lokui ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwʋwɔꞌɔ ꞌmʋti, ꞌle ʋn -kɛɛ ɛ ꞌbʋꞌwɔn, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, 58 ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌꞌgbe ꞌda ꞌle ʋn ꞌke ɔ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. Nyʋ ʋn poꞌa ꞌsrʋ ʋn ꞌke ɔ -antanyɩdigbi ꞌꞌyi ꞌꞌvuto, ʋn ꞌwlaꞌa ꞌwa yayibanɩklɩgbɩ ti, ꞌbhʋabhʋadraa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌSɔlʋ, ꞌɩnnɔ ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɩ -jeyi ꞌle ɔ-ɔ fuo ꞌnɩ li, 59 ꞌle ʋn ꞌye Etiɛnɩꞌa -digbiyilbhɛɛɛ wɔnꞌꞌdu. Ʋn -nɩ ꞌnɔ ɩ ꞌꞌyilbhaanamʋ, ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -kaa Zezii wɔn gbo, na: ꞌAn -Kɔyi, ꞌan -zuzu ꞌye ꞌbɩ ꞌbho -ɩn gbo! 60 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌkolri glu po, ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ: ꞌAn -Kɔyi, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli, ꞌbhɔ ꞌya dɩ, -aꞌa kpʋ ʋ ɩ ꞌꞌyi -le! Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌɔ -fɩfɛ -cɛꞌɛ ꞌbho-ɛ.

8

1 -Gblee, ꞌSɔlʋ -mnɔɔ, ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ-ɔ Etiɛnɩꞌa ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi.

Ʋn ꞌkla-a Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ nyanɩ ꞌmʋ

ꞌBho zɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ a, ꞌbho-o ʋn ꞌꞌdu -nɩꞌe ꞌwa nyanɩmʋklɛɛ wɔn ꞌgagwloka ꞌle ʋn ꞌye ꞌle Zidee -ke *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi tibʋba, ꞌle *Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌsɛ ꞌye ꞌbho Zelizalɛɛmʋ -sie. 2 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Etiɛnɩ ʋn ꞌlbhaꞌa a, nyʋ tɔlʋ-ʋ -kpʋnꞌa *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi ꞌmu-o ꞌɔ ꞌꞌkuꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌꞌvi -ɔꞌo tenyɩ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ Zelizalɛɛmʋ tinmaze.

3 -Gblee, -yɛ ꞌma-a ꞌSɔlʋ -mnɔɔꞌɔ -nɛ ɛ, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ti-za klapaa, ꞌle ɔ-ɔ dedeꞌe -bidi -lue -lue, ɔ-ɔ kpʋnꞌo nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩ, ꞌle ɔ-ɔ po ꞌʋ -jie ꞌmʋ.

ꞌLe *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi Filiipʋ -za -nɩꞌe *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ

4 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *Zeziiꞌa nyʋ -yʋ bʋbaꞌa ti, ʋn-ʋ ꞌple-e gwlɛ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa nyʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ, 5 ꞌle Filiipʋ -mnɔɔ ꞌye *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ꞌmʋ nyni. *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi, Zezii, -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌbho-o ɔ-ɔ za nɩꞌe ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, 6-7 ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu-u ꞌdaꞌa ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu ꞌmʋ ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌwɔꞌo. -Klɔklɔmʋ -ke topomʋꞌa -dadudu-u ꞌpʋn-oꞌo -lrɛɛ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌle, *wɔnkulɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, ʋn ꞌye ꞌɩ li a, ʋn -nɩ ꞌwee ꞌpo -ɔ -lokui -ziaka. 8 ꞌƐ dɩ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ ʋꞌo tenyɩ.

9 -Gblee, nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ -nɩꞌe-e ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ see, ꞌle kɔkui ꞌmʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo lɩ -lrɩɩ, ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌmaaꞌa Samaliikɔmʋ -tɔɔ ꞌꞌyrili. -Bho ɔ -de ti, ɔ-ɔ zrɛ ꞌnɩ-e ꞌɔ ꞌꞌbhuo kagbaliyi ꞌꞌyi. 10 -Ɛ ꞌnyaaꞌa ꞌbho ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌkpi ꞌle ɛ ꞌyeꞌa nyunyuzɩgɩ ꞌꞌkpi bhla, ꞌwa ꞌwee-e ꞌꞌdu -ɔ ꞌbho tenyɩ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ nyukpasu ꞌmnɔ ꞌbhleꞌe ꞌmʋ. -Lagɔ ɔ ꞌꞌduꞌo.

11 (-Gblee, ꞌle kɔkui ꞌmʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ maꞌa nyʋ wɔnti, ꞌka-a ɔ-ɔ nʋꞌo see. ꞌƐ dɩ nyʋ ꞌwee-e ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho -ziaka.) 12 ꞌꞌDɩzɩgɩ Filiipʋ-ʋ zaꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -ke Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌkpi, -da ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ꞌbho-o ʋn ꞌwɔɔn -nɩ nɛꞌo, ꞌle nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩꞌa ꞌwee ꞌye *batizee-ɛ. 13 Simɔɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌwɔɔn nɩ-oꞌo, ꞌle ɔ ꞌye batizee-ɛ -lrɛɛ. Ɔ batizee-ɛꞌɛ ɛ, ɔ ꞌꞌsriiꞌe-e Filiipʋ. *ꞌꞌYritikpʋnwɔnkulɩ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa liꞌa dɩ a, wɔn-ɔ mɔ ꞌɔ ti.

14 *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -nɩ ꞌle Zelizalɛɛmʋ, -ka Samaliikɔmʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔwlu, ꞌya ꞌꞌdɩ ꞌye ꞌle nyni ꞌle ʋn ꞌye ꞌle *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan lbho. 15 Ʋ-bee nyniꞌa ꞌle Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn bhadeꞌe-e Samaliikɔmʋ ꞌmnʋꞌa -Lagɔ li ʋn ꞌke *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌye. 16 -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn batizee-ɛ -nɩꞌe-e -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌwa -lue ꞌtɩn -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌka ꞌꞌkpiꞌdree -nɩ, ɔ se -nɩ. 17 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan -de ꞌnʋ *kwa ꞌꞌlru ti ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ꞌwee.

18 -Gblee, Zeziiꞌa -dalbhomʋ deꞌa ꞌɔ ꞌwɔɔnmʋ ꞌmnʋ kwa ꞌꞌlru ti a, Simɔɔ ꞌye ꞌʋ li ʋn ꞌye-e -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu a, ɔ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan mɔni ꞌꞌyi. 19 Ɔ na: A ꞌꞌnyɩ ꞌmnamʋ wɔnkuɛ ꞌmnɛ, -bho ꞌɩn de nyʋ kwa ꞌꞌlru ti, ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye. 20 ꞌLe ꞌPiɛlɩ na: -Ɩn -ke -aꞌa mɔni ꞌmnɛ -sɔ ti! -Mnaaa-a popo-o ꞌꞌnyinynika ꞌgwlʋti. Lɛ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, nyɔꞌɔ de ɛ mɔni ꞌmʋ. 21 -Ɩn -see lɛ -lue ꞌtɩn ꞌye yi, -aꞌa lbhʋ -ko. -Aꞌa -pɔlʋ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 22 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌa ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌmnɛ, yibo nɛ ꞌꞌyi ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa -Kɔyi -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle -ɩn ꞌke ɔ libhade ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɛꞌɛ dɩ ꞌbhɔ! 23 -Gblee, ꞌɩn yiboꞌo-o ꞌle -aꞌa -pɔlʋ gbo nyanɩ ꞌꞌyi-e ꞌle. ꞌꞌNyinynidɩ kpʋnꞌo -ɩnmʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ. 24 ꞌPiɛlɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ na: Aꞌba ꞌꞌbhi bhade ꞌan dɩ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ li, ꞌle, wlu a -zaꞌa ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɛ lɛtu -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi bhla.

25 ꞌPiɛlɩ -ke ꞌZaan -nɩ ꞌsɔn -zaꞌa -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwee ʋn -deꞌa ꞌliti ꞌmʋ, ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ʋn ꞌye Zelizalɛɛmʋ le mu. Ʋn -nɩ ꞌle munamʋ, ꞌle Samaliiꞌa gwlɛꞌɛ -dadudu ꞌli ʋn -za -nɩꞌe Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ.

Filiipʋ -ke Etiopiibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -klagba -lue

26 Ɩ ziꞌa -kaa a, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -wluꞌo-o Filiipʋ -bodɩ, ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌle -jolʋ -sɔꞌɔ Zelizalɛɛmʋ -ɛ muꞌa Gaza a, ꞌle ꞌzɔti -bhoga -mu -nɩ ꞌle ꞌɛ -jeyi! (-Gblee, ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi -jolʋ ꞌmnɛ-ɛ zi nɩꞌo).

27 Filiipʋ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ ꞌye mu. Ɔ -nɩ -jolʋ ꞌmnɛ bhlunamʋ, ɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ nya nyɔ -lue liꞌye. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Etiopii, ꞌɛ ꞌꞌyiyi moꞌo. ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo nyɔklagba. ꞌƖnnɔ -ke Etiopiiꞌa ꞌbhlʋkpayowlinynaakpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kandaasɩ nʋꞌo lbhʋ, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe ꞌwa mɔni kwa. Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ -Lagɔ bʋbɔnamʋ ꞌle Zelizalɛɛmʋ; ꞌle ɔ-ɔ muꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhli le. 28 Koko -ɛ ꞌbhleꞌa bhɩ ꞌzɔ, -sieko jriꞌa ti, ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ɔ -deꞌe ti, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌcnɩꞌa, ꞌɛ ꞌlimʋ ɔ-ɔ zrɛꞌo. 29 ꞌLe *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu na: Filiipʋ, nyni koko ꞌmnɛ li! 30 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ple-oꞌo, ɔ ꞌye ɛ linyni, ꞌle ɔ-ɔ na ꞌnɛ li. Ɔ nyni ꞌɛ li a, ɔ ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ zrɛzrɛɛwlu ꞌbɔ. ꞌLe ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, lɩ -a zrɛꞌɛ, -a ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti ꞌnɩ? 31 Nyɔ ꞌmnɔ na: -Bho nyɔ se ɛ gbɔzɩza, koo ꞌɩn ꞌke -nyna ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔnꞌɔ? ꞌLe ɔ na -lrɛɛ: ꞌYa, -de -daa ꞌan ꞌꞌtroli ti, -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -tɔ. 32 -Gblee, wlu ɔ -nɩꞌa zrɛnamʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

Ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌbhlabhlɛ ʋn-ʋ kpaꞌa ꞌlbhanamʋ, ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌbhlabhlɛyu -ke ku ʋn -nɩꞌa ketenamʋ ꞌle ɛ -seeꞌa ꞌꞌvi. Ɔ -see wɔn ꞌbhati ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋtʋtɔ. 33 Ʋn ꞌꞌpli -ɔ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌgɩ -za, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌye ꞌmɛ. ꞌBho ꞌmnɔ ꞌtɔ ꞌle, ɔ se ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌbhleꞌa dɩ yrɔɔ ꞌke ꞌtɔ ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-zaꞌa?

34 Ɔ ꞌkɔ-ɔ ꞌbho wlu -lrɛɛ, ɔ na: Yɔɔ -ke ꞌꞌkpidɩ Ezayii-i zaꞌa ꞌmʋꞌa? ꞌƆ ꞌꞌbhuo ꞌmaae -ale nyɔ -lrɔɔ maꞌa? Zɩza nɛ gbɔ. 35 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Filiipʋ ꞌꞌluoꞌo-o wlu ꞌmʋ, ɔ -nɩ wlu ꞌmnɛ gbɔzɩzanamʋ ꞌle ɔ ꞌye ɛ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌꞌyiꞌꞌdudu ꞌle ɔ ꞌye ɛ ɔ -tɔ.

36 Ʋn -nɩ -jolʋ ꞌmnɛ bhlunamʋ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌnisʋ -lue -yɛ, ꞌle ɔ na: Filiipʋ, ꞌꞌni ꞌka-a! Leelɛ -sieꞌe ꞌbho ꞌtɔ ꞌɩn ꞌke nʋ-ɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke *batizee-ɛꞌɛ? [ 37 ꞌLe ɔ na: -Bho -ɩn de Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli -aꞌa -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌɩn-ɩ batizeeꞌe -ɩnmʋ-ɛ. ꞌLe ɔ na: ꞌƖn ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli -ka ɔ ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu. 38 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ na nyɔ-ɔ tri ꞌɔ ɔ: -Nyna ti, ꞌle ɔ ꞌye ti-nyna ꞌle ʋn -nɩ ꞌsɔn ꞌye ꞌle ꞌꞌnukɔ tiꞌꞌsi ꞌle ɔ ꞌye ɔ batizee.]

39 Ʋn -sɔꞌɔ ꞌꞌnukɔ ꞌtɩn ꞌꞌsɛɛ, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌluoꞌo Filiipʋ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌye mu. Nyukpasu ɔ batizeeꞌa, ꞌɔ ꞌꞌyri -see ɔ ꞌye ꞌbho le. Ɔ nʋꞌa -kaa, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhɔ ɔꞌo, ɔ ꞌye mu. 40 Filiipʋ -mnɔɔ ꞌka ꞌdaa a, ɔ ꞌdaaꞌa-a -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Azɔtʋ ꞌle ɔ-ɔ pleꞌe -gwlɔ gwlɔ ꞌꞌyiti ɔ-ɔ zaꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ɔ ꞌbhleꞌo kplokplo ꞌle ɔ ꞌye -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sezalee nyni.

9

ꞌSɔlʋ -yiꞌe-e Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideyi ꞌmʋ

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌSɔlʋ -mnɔɔ -see ꞌbhɔ, ɔ ꞌbhle-e -bhla -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa -namʋꞌa ꞌcɛ ꞌliti, ꞌle ɔ-ɔ ꞌbʋ ꞌʋ ti ɔ ꞌke ʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. ꞌƐ dɩ ɔ muꞌo, ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ ꞌweeꞌa -klagba ꞌye, 2 ꞌle ɔ na: ꞌƖn yi-oꞌo -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌꞌnyɩ, -aꞌba *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌwee -nɩꞌa Damaasɩgwlɔ ꞌmʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ, ꞌɩn ꞌke ɩ ʋ ꞌꞌnyɩ, nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌma-a *Zeziiꞌa -jeyinamʋ, -bho ꞌɩn ꞌyee nʋ ꞌle, ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ kpʋn ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ Zelizalɛɛmʋ kpa.

3 Ɔ -nɩ ꞌle -jeyi, ɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ Damaasɩ gbo. -Vlaan nʋꞌa -kaa, -vaaan! ɛ ꞌwlʋ-o ꞌle yaku ꞌli ꞌle ɛ ꞌye ɔ -die ꞌli po, 4 ꞌle ɔ ꞌye tiꞌga. Wlu -lue ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ na: ꞌSɔlʋ, ꞌSɔlʋꞌo a! Koo -ɩn -nynaꞌa ꞌle -a klaꞌa -kaa ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋꞌa? 5 ꞌLe ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, -ɩnmɔ wluꞌa, -aꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? ꞌLe, nyɔ-ɔ wluꞌa a, ɔ na: ꞌƖnmɔ, Zezii, -a klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ moꞌo. 6 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, -sɔ mʋ, mu ꞌbho Damaasɩ, lɛ -ɩn ꞌka nʋ, ꞌle nyɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ -tɔ! 7 -Gblee, nyʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa a, wɔnmamaa kpʋn -ʋꞌo. -Ka ʋn ꞌka wɔn ꞌbhati, ʋn ꞌka -wlu, ʋn se ɛ ꞌbhɛɛ. Ʋn-ʋ ꞌwɔn-ɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ꞌle ꞌwa ꞌye nyɔ li. 8 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌSɔlʋ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhatiꞌe-e ꞌꞌyri, ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ. Ɔ ꞌbhatiꞌa ꞌꞌyri a, ꞌɔ ꞌye lɛ li, ɔ-ɔ duduaꞌo -kolukolukolu, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -jiɛ ꞌꞌyi kpʋn, ʋn -ke ɔ ꞌye Damaasɩ nyni. 9 -Gblee, ꞌle ꞌwɩ tan ꞌli ɔ -see tiꞌye, ɔ -see li, ɔ -see ꞌna.

10 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli a, nyɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho Damaasɩ, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Ananiasɩ. Zeziiꞌa -nayi moꞌo. ꞌƖnnɔ -aꞌba -Kɔyi Zezii yiꞌe -bodɩ ꞌle ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ na: Ananiasɩ! Ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, koo -ɩn ꞌlɛꞌɛ? ꞌƖn ꞌwɔn-oꞌo. 11 ꞌLe ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ, -mu -nɩ ꞌbho -gwlɔgwia! -Jolʋ -nɩꞌa ꞌbho ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌMʋsrɛɛjolʋ, bhlu ɛ! ꞌBho ꞌɛ wɔnli, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zidaa, ꞌɔ -budu -nɩꞌe ꞌbho. -Pa -nɩ ꞌbho, Taasɩyi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌSɔlʋ, -ɩn ꞌke ɔ tidede! ꞌꞌYri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa ɔ-ɔ ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo. 12 ꞌLe ꞌɔ ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ -ɩnmɔ Ananiasɩ ɔ ꞌyeꞌe li, -ɩn ꞌye ꞌle ɔ gbo pa, ꞌle -ɩn ꞌye ɔ sʋ ꞌꞌlru tide, ꞌɔ ꞌꞌyri ꞌye kati ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe ti -lrɛɛ. 13 Ananiasɩ na: ꞌAn -Kɔyi, nyʋꞌa -dadudu ꞌtmʋʋꞌo-o -ɩnmʋ ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ. Ʋn na, ꞌle Zelizalɛɛmʋ, ꞌꞌnyinynikpli ɔ nʋꞌa -aꞌa nyʋ ꞌꞌlruli, ɩ -se -sɛ. 14 -Gblee, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌsrʋpobɔgʋɩ. ꞌƖnnɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ po nɩꞌa -dagbɛ -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -Lagɔ wɔn gbo, ɔ ꞌke ʋ kpʋn -lrɛɛ. 15 -Aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ na: ꞌƖnmɔ lbhoꞌo -ɩnmʋ, mu! ꞌSɔlʋ ꞌmnɔ, ꞌɩn -zɔ ꞌɔ ꞌbho-ɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌan lbhʋnʋyi ꞌmʋ nʋ, ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu -ke ꞌya -yowli ꞌꞌsri ꞌʋ ꞌꞌkpi ꞌle *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ꞌkpa, ɔ ꞌke ꞌwa ꞌwee ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. 16 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌkleyelɩ ɔ ꞌka wɔnꞌkpa ꞌan dɩ, ꞌan ꞌꞌbhuo-o ꞌye -ɔ ɩ ꞌꞌyi-tɔ -mʋ.

17 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle Ananiasɩ ꞌye mu, -budu -ke ꞌli ꞌSɔlʋ -nɩꞌa, ɔ ꞌye ꞌle pa, ɔ ꞌye ɔ *sʋ ꞌꞌlru tide ꞌle ɔ na: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌSɔlʋ, -aꞌba -Kɔyi Zezii -ɩn -nɩꞌa ꞌle -jeyi yinamʋ, -ɔ -tɔꞌɔ -ɩnmʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, ꞌɩnnɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌle -aꞌa ꞌꞌyri ꞌke kati ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌke -ɩnmʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi. 18 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, -ka lɩꞌa kʋɩn -nɩꞌa, lɩ-ɩ -nɩꞌa -kaa, ꞌɩnnɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyri ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌgaꞌa ti ꞌle ɔ ꞌye tiꞌye. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye mu ꞌle ɔ ꞌye *batizee-ɛ. 19 ꞌBho-o ɔ -li -nɩꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌkpɩ ꞌye ꞌle le yi.

ꞌSɔlʋ -zaꞌa-a *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbho Damaasɩ

Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌSɔlʋ ꞌzi-e *Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa ꞌbho Damaasɩ gbo ꞌwɩ. 20 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ɔ-ɔ zaꞌa *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ, ɔ-ɔ nʋꞌo: Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu moꞌo. 21 Nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Nyʋ-ʋ poꞌa -Lagɔ *wɔn gbo Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔɔnɔ -see ʋ ꞌkɩ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌle Zelizalɛɛmʋ, ꞌle, lɩ ʋn deꞌa ꞌꞌgwli, ɔ ꞌke ʋ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za? Ɔ -see ꞌkɩ ꞌnɔɔgbɛ -kaabonyʋ kpʋnnamʋ yi ꞌle ɔ ꞌke ʋ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ gbo kpa? 22 ꞌSɔlʋ ꞌmnɔ-ɔ ꞌtɔ-ɔ ꞌle wɔnkuɛ ꞌmʋ ꞌle ɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi. *ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho Damaasɩ, ɔ-ɔ ꞌtbhʋ -ʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌꞌyri, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ. Lɛ ʋn ꞌkɔ ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, ɛ se -nɩ.

23 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ʋn bhagaꞌo ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. 24 -Ka ʋn -nɩ ꞌɔ fɛ ꞌzɔ -panamʋ, ɔ ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle zɔ -ke ꞌꞌmatʋ, ꞌle ʋn-ʋ fuoꞌo ꞌgbewɔɛnꞌɛ -jolʋ li ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha. 25 ꞌƐ dɩ ꞌꞌmatʋ -lue ꞌɔ -namʋ -zi -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌbhlukui gbo ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌle ꞌꞌgbeꞌa kplu lemʋ tiꞌꞌsii.

ꞌSɔlʋ ꞌnyni-e Zelizalɛɛmʋ

26 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌSɔlʋ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ. Ɔ nyniꞌa a, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌle *Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌklumʋ kpa ɔ -ke ʋn ꞌke gbobhete. -Ka ɔ -yiꞌa Zeziiꞌa -nayi ꞌmʋ, ʋbʋ -see ɩ ꞌꞌgwlide. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌbhleꞌe ꞌɔ -sɩanyɩ ku ꞌmʋti. 27 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Banabaasɩ -mnɔɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌye *Zeziiꞌa -dalbhomʋ gbo mu. -Ka ɔ ꞌyeyeꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌmʋti ꞌle Damaasɩ -jeyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌtmʋʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyrili-cɛ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za -nɩ, ꞌya kuna ɔ po ʋꞌo. 28 -Ɛ ꞌnyaaꞌa ꞌbho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, ɔ -ke ʋn bheteꞌe-e gbo ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ pleꞌe Zelizalɛɛmʋ ꞌꞌyiti, ꞌle ɔ-ɔ cɛꞌɛ ꞌꞌyrili ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ. 29 Ɔ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌle *ꞌZuifʋ poꞌa glɛkɩwlu gbo, ɔ -ke ʋn-ʋ depoꞌo. ꞌƐ dɩ ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. 30 Ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -bhubho liꞌꞌdu ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye Sezaleegwlɔ ꞌmʋ mu, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho -cɛ -nɩ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhligwlɔ Taasɩ mu.

31 Ɔ -yiꞌa ꞌtɔ Zeziiꞌa -nayi ꞌmʋ a, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle Zidee-e, Galilee -ke *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌye-e ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌkpa ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbho ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzu-u kpa nʋꞌo ꞌle -glɩgbɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ti.

-Klɔklɔyi -lue ꞌpʋn-oꞌo

32 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ-ɔ ꞌple-e ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ ꞌwee ꞌꞌkpi ti. Zɔ -lue ꞌzɔ ɔ ꞌmu-o -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Liidɩ, *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌyidedenamʋ. 33 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ -yɛꞌɛ nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Ɛnee. -Zʋɩn -mɛɛtan ꞌli ɔ -klɔꞌo. -Da ɔ ꞌpɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti, ꞌbho-o ɔ -nɩꞌo. 34 ꞌLe ꞌPiɛlɩ na: Ɛnee, Zezii *Kliisɩ ꞌpʋʋnꞌo -ɩnmʋ-ɛ. -Sɔ ꞌmʋ, ꞌfɩan -aꞌa ꞌꞌkpitipɛlɛ! Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ -vuka! ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ! 35 Liidɩ -ke Salɔɔbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ-ʋ ꞌꞌkʋkɔɔꞌɔ gbo, lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho nyukpasu ꞌmnɔ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ꞌɛ li a, ꞌwa -dadudu -yiꞌe -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa -namʋ ꞌmʋ-ɛ.

ꞌMɛmɛnynaakpʋ -lue ꞌpʋn-oꞌo

36 -Gblee, ꞌbho -gwlɔ -lue -ɛ -nɩꞌa ꞌbho Liidɩꞌa ꞌꞌtroli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -Zɔpɛ, *Zeziiꞌa -nayi -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌmo-o Tabitaa. (ꞌLe Glɛkɩwlu ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌlʋ -ʋ Dɔlʋkasɩ. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o ꞌlre.) Ʋn -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌpʋanmʋ kwa ꞌmʋ ti ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo kplizɩgɩ -lrɩɩ nyʋ ꞌꞌlruli ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 37 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, ꞌwɛ kpʋn -ʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌmɛ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌku -lre. Ʋn gwɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌkuꞌa -lrelrea ꞌꞌyi a, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌle yayibuduꞌa ꞌꞌyu -lue ꞌli ꞌꞌdu. 38 Liidɩ -ke -Zɔpɛ ꞌꞌkʋkɔɔꞌɔ gboꞌa dɩ, Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa -Zɔpɛ, ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ꞌPiɛlɩ -nɩꞌe-e Liidɩ, ʋn lbhoꞌo ꞌbho nyʋ ꞌsɔn, ʋn na: -Bho a mu a, a ꞌtmʋʋ ꞌPiɛlɩ -a-bʋ bhade ꞌnɔ li, ɔ yi -vuu! 39 Ʋn ꞌtmʋʋ ꞌnɔ ɔ, ꞌbho -nynayiza a, ʋn -ke ɔ ꞌkpa-a -jeyi. Ʋn nyniꞌa a, yayibudu -ke ꞌli ꞌwa ꞌꞌku -nɩꞌa, ʋn -ke ɔ ꞌye ꞌle pa. ꞌLe -dɩgbanynʋkpakpɩtɔlʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌbhleꞌe ꞌꞌvivia ꞌle ʋn ꞌye ɔ linyni, -banɩ Dɔlʋkasɩ -nɩꞌa ti ʋn-ʋ nʋꞌa lɛ, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyi-tɔ. 40 Ʋn -tɔ ꞌnɩ ɔ ꞌꞌyi a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle -buduyu ꞌmnɛ ꞌli ꞌwee, ɔ na ʋ -bodɩ: A-bee ꞌda! Ʋn ꞌdaꞌa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌkolri glu po, ɔ ꞌye *-Lagɔ wɔn gbo po, ɔ ꞌye ꞌle ꞌꞌku gbo -gbʋ, ɔ na: Tabitaa, a -sɔ ꞌmʋ! Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌbhatiꞌe-e ꞌꞌyri, ʋn ꞌye ɔ liꞌye. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye gbɔ-de, 41 ɔ ꞌye ꞌwa sʋ tikpʋn ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kpa ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye ti-nyna. Ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ a, ꞌle ɔ ꞌye -dɩgbanynʋkpakpɩ ꞌmnʋ -ke Zeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌla ꞌle ɔ ꞌye ʋ Tabitaaꞌa yaayaanɩ -jeyi ꞌꞌnyɩ. 42 Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ mnɩ -waꞌa-a ꞌbho -Zɔpɛgwlɔ ꞌmʋ ti, ꞌle nyʋꞌa -dadudu ꞌye -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwlide. 43 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌPiɛlɩ -gwleꞌe-e ꞌbho -Zɔpɛ ꞌbho nmikuꞌa ꞌꞌtayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ gbo.

10

Kɔlʋnɛyɩ ꞌla-a *ꞌPiɛlɩ ɔ ꞌke yi

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho Sezalee, nyukpasu -lue-e -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Kɔlʋnɛyɩ. ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa ꞌplan -ɛ -sɔꞌɔ Italiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌwa -klagba -lue ɔ ꞌꞌduꞌo. 2 Ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho -Lagɔ tenyɩ. ꞌBho ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa klɛ-ɛ ꞌꞌduꞌo ꞌbho -Lagɔ. Ɔ-ɔ ꞌkpa-a *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌpʋanlbhamʋꞌa -dadudu ꞌle ɔ-ɔ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo -wlɛɛwlɛɛ.

3 Zɔ -lue ꞌzɔꞌɔ ꞌꞌjiazɔyrʋklagba ꞌmʋ, (ꞌɛ ꞌꞌyri tan ꞌꞌyi), ɔ -nɩ -Lagɔ wɔngboponamʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ ꞌye -nɩꞌe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -gezee! Ɔ ꞌpa-a ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli, ɔ na: Kɔlʋnɛyɩ! 4 Kɔlʋnɛyɩ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyrɔ -ɔꞌo ꞌle ꞌɔ ku ꞌye ꞌꞌlri pa ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, koo -ɩn ꞌlɛꞌɛ? Ɔ na: -Lagɔ ꞌkpʋn-o -aꞌa wɔngbopowlu, ꞌle, -zɩgɩ -a nʋꞌa ꞌꞌpʋanmʋ -bodɩ, ɔ ꞌye ꞌɩ li. ꞌƐ dɩ ɔ popoꞌo -aꞌa dɩ ꞌgwlʋti. 5 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, lbho ꞌle nyʋ -Zɔpɛ, nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ ʋn ꞌꞌduuꞌa *ꞌPiɛlɩ, ʋn -ke ɔ ꞌke yi! 6 Nmikuꞌa ꞌꞌtayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, ꞌle ɔ gbo ɔ -nɩꞌo. ꞌƆ -budu -nɩꞌe-e ꞌtɔnni wɔnli.

7 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -zɔ ꞌɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ mu-oꞌo. Kɔlʋnɛyɩꞌa ꞌꞌyiglɛlbhʋzemʋ ꞌsɔn-ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli -ke ꞌꞌsrojayi ɔ -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ tenyɩ, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌlaꞌo. 8 Lɛ-ɛ ziꞌa, ɔ ꞌye ʋ ꞌɛ kuna po, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -Zɔpɛ lbho.

9 Zɔ zɩꞌa a, nyʋ-ʋ muꞌa -Zɔpɛ -nɩꞌa gwlɔ gbo ꞌꞌkɔɔnamʋ, ꞌyrʋ nyniꞌa ꞌꞌduu ꞌmʋ, ꞌbho-o ꞌPiɛlɩ ꞌya -nɩꞌe yayibuduꞌa -da -lue-e -nɩꞌa pɛtɛpɛtɛ ɔ ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po. 10 Ɔ-ɔ nʋꞌa -kaa, ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhɔ ɔꞌo ꞌle ɔ na: A pi ꞌɩn ꞌke li! Ʋn -nɩ ꞌɔ lililɛ pinamʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ ɔ ꞌye lɛ -lue ꞌye. 11 -Gblee, ɔ ꞌye-e yaku li ɛ ꞌye wɔn kati. ꞌLe-e ɔ ꞌyeꞌe lɛ -lue li ꞌle ɛ-ɛ ꞌdreꞌo. Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyriɛklagba. ꞌƐ mnɩ nyiɛ -lrɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌsiꞌe ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ti. 12 Ɔ ꞌye-e ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi nmi-e nɩkpɩꞌa ꞌdigbiꞌa kpɛꞌɛ -dadudu li. -Lrɩɩ-ɩ na ꞌnɩ-e bhɩ nyiɛ ꞌꞌyi ꞌle -lrɩɩ-ɩ na nɩꞌe ꞌbɛtɛ. 13 Ɔ ꞌyeꞌa -kaa li a, wlu -lue ꞌwlʋ-o yaku ꞌli, ɛ na: ꞌPiɛlɩ, -sɔ ꞌmʋ, ꞌlbhɩ ɩ -ɩn ꞌke li! 14 ꞌLe ɔ na: -Wooo! -Gba! ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn -see -bhla ꞌan gbaliliɛ li ke kpɛ -lue! 15 ꞌLe wlu ꞌmnɛ ꞌye ꞌbho le mu, ɛ na: Lɛ -Lagɔ nʋꞌa, ɛ -se ꞌtɔ gbalɛ -ko, -mnaaaꞌa -zrɛ -nɩ nɛ -aꞌa gba ꞌꞌyi -le! 16 Wlu ꞌmnɛ -yi -nɩꞌe-e ꞌbho le kpɛ tan. Ɛ ziꞌa -kaa a, lɛ ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ꞌbho -yritayi ɛ ꞌmu-o ꞌle yaku ꞌli le.

17 Ɔ ꞌye ꞌɛ -kaa a, ɔ ꞌkabhaꞌo na: Lɛ ꞌɩn ꞌyeꞌa -laa, ꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? Ɔ-ɔ nʋꞌa -bhla -kaa a, nyʋ Kɔlʋnɛyɩ lbhoꞌa a, ʋn-ʋ dede-e nyʋ ti: Doo Simɔɔꞌɔ -budu -nɩꞌa? ꞌLe ʋn ꞌye ʋ da -tɔ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa ꞌgbewɔn ꞌꞌyi nyni. 18 Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌgbewɔn ꞌꞌyi a, ʋn-ʋ ꞌpo-o wlu yayi, ʋn na: Simɔɔ ʋn ꞌꞌduuꞌa ꞌPiɛlɩ, -daa, ꞌbho-o ɔ -nɩꞌa?

19 ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ, lɛ ɔ ꞌyeꞌa a, ɔ-ɔ popo ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋti -bhla, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ gbo -wlu: -Gbʋ ꞌnɔɔ! Nyʋ tan-a -nɩꞌe -laa: ꞌɩnnʋ ꞌbɔꞌɔ -ɩnmʋ ti. 20 -Sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke ꞌdre ꞌle -ɩn -ke ʋn ꞌke mu! ꞌƖn ꞌꞌbhuo-o lbho ʋꞌo. -Aꞌa -pɔlʋꞌa ꞌkɔlʋ -le! 21 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ꞌdre. Ɔ ꞌye ꞌʋ li a, ɔ na: ꞌƖnmɔ a-a ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! Lee -nɩꞌe ꞌbhoꞌa? 22 Ʋn na: ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba Kɔlʋnɛyɩ lbhoꞌo -amʋ. Ɔ-ɔ ꞌmo-o nyɔ-ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho -Lagɔ ꞌle ꞌZuifʋ ꞌꞌwe-e zaꞌa ꞌɔ dɩꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ. Zɔ ꞌmnɩ ꞌzɔ, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌyi -ɔ -bodɩ, ɔ na ɔ ꞌla -ɩnmʋ, -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhli mu. Dɩ -a ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ a, ɔ ꞌke ɩ -lokuipo. ꞌƐ dɩ -a yiꞌe -aꞌa dɩ -a -ke -ɩn ꞌke mu. 23 ꞌPiɛlɩ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ -ke ʋn pa-aꞌo, ɔ ꞌye ʋ ꞌbɩ ꞌꞌnyɩ.

Zɔ zɩꞌa a, ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa. ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -Zɔpɛ ꞌye ʋ -jeyi kpa.

24 Zɔ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho a, ꞌbho-o ʋn -nyni -nɩꞌe Sezalee. A -gblee, ʋn -seeꞌa -bhla nyni ke, ꞌle Kɔlʋnɛyɩ ꞌye ꞌɔ ꞌwlʋkamʋ -ke ꞌɔ bha ꞌꞌwe ꞌꞌlruꞌgbʋʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhli, ꞌle ʋn-ʋ fuoꞌo ꞌPiɛlɩ wɔn. 25 Ɔ nyniꞌa ꞌbho, ɔ-ɔ muꞌa ꞌbho ꞌꞌbhlegbo bhʋ -de mʋ, Kɔlʋnɛyɩ ꞌbhle-e -jiji ꞌle ɔ ꞌye ɔ -jeyi yi. Ɔ nyni ꞌɔ li, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌkolri wɔnyi glu po, 26 ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ɔ ꞌꞌyiꞌꞌluo ꞌle ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ -yɔɔ -a ꞌyeꞌa -laa li, nyunyɔ ꞌmna ꞌꞌduꞌo -lrɛɛ. 27 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ -ke ɔ ꞌbhle -ɩ wɔn ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye -budu ꞌli pa. Ʋn -ka ꞌle-e pa a, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌgbʋʋꞌa ꞌle ꞌꞌlru, ꞌɩnnʋ ɔ -yɛꞌɛ ꞌle. 28 Ɔ -yɛ ꞌnʋ ꞌbho a, -kaa ꞌka-a ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: -Ka -a-bʋ ꞌZuifʋꞌa gba ꞌlɛꞌɛ ɛ, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -kaa. Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -a se ꞌbhɛɛ -a -ke ʋn ꞌke zizia ꞌle -aꞌba bhɩ ꞌke tizi ꞌle -a ꞌke ꞌle ꞌwa -budu ꞌli pa. -Aꞌba gba -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩnmɔ a-a ꞌyeꞌa -daa li a, -Lagɔ -tɔ ꞌnɛ-ɛ ꞌɩnmʋ -da. -Bho ꞌɩn -ka ꞌɔ nyɔtu ꞌmʋ-ʋꞌwlaa a, ɛ -se ꞌtɔ ꞌɩnnɛ ꞌma-a *ꞌɔ gbaꞌa ꞌmʋcɛɛ -ko. 29 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -ɩn ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn -see tijijri, ꞌle ꞌɩn ꞌye yi. ꞌƖn ꞌyi-e ꞌtɔꞌɔ dɩ a, -a ꞌwɔn ꞌnɔɔ?

30 Kɔlʋnɛyɩ na: Dɩ se ꞌnɔɔ -nɩ. -Kagbɛꞌɛ ti ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌwɩ tan ka, ꞌꞌjiazɔyrʋklagba ꞌmʋ, (ꞌɛ ꞌꞌyri tan ꞌꞌyi), ꞌɩn -nɩ ꞌnɔɔgbɛ -Lagɔ wɔngboponamʋ, ꞌɩn muꞌa ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi -gbʋ mʋ, nyukpasu -lue-e ꞌbhleꞌa -vlanvlanbanɩpli ꞌmʋ -nynaꞌa-a ꞌbho ti. 31 ꞌLe ɔ na: Kɔlʋnɛyɩ! -Lagɔ ꞌkpʋn-o -aꞌa wɔngbopowlu, ꞌle, -zɩgɩ -a nʋꞌa ꞌꞌpʋanmʋ -bodɩ, ɔ ꞌye ꞌɩ li. ꞌƐ dɩ ɔ popoꞌo -aꞌa dɩ ꞌgwlʋti. 32 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, lbho nyʋ ꞌle -Zɔpɛ! Nyukpasu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, ʋn ꞌꞌduuꞌa ꞌPiɛlɩ, ʋn -ke ɔ ꞌke yi. Nmikuꞌa ꞌꞌtayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, ꞌle ɔ gbo ɔ -nɩꞌo. ꞌƆ -budu -nɩꞌe-e ꞌtɔnni wɔnli. 33 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbho -nynayiza, ꞌɩn -lbho -nɩꞌe nyʋ, ʋn ꞌye -aꞌa dɩ yi. -Ka -ɩn poꞌa -amʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌyi, ꞌle -ɩn ꞌyeꞌa yi, -a ꞌpo-o -ɩnmʋ ꞌsɛɛ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -ka -a -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, -a ꞌgbʋʋꞌo-o -daa -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, dɩ ɔ poꞌa -ɩnmʋ wɔn ꞌmʋ, -a po -ɩnmʋ -lokui, -ɩn ꞌke ɩ ꞌmʋ-za.

*ꞌPiɛlɩ ꞌtro-o -zebhle

34 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, *ꞌPiɛlɩ ꞌꞌluoꞌo-o wlu ꞌmʋ, ɔ na: ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn ꞌwɩn -ɩ ꞌmʋti -ziaka, -Lagɔꞌɔ ꞌtɛ nyʋ ꞌmʋ. 35 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpiꞌa nyɔꞌꞌo nyɔ, -bho ɔ -ka ꞌbho ɔ-ɔ ꞌꞌdu, lɩ-ɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, -bho ɔ ꞌke ɩ nʋ, -aꞌa nyunyɔtu -nmɔ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyri ꞌꞌkpi ti. 36 A -gblee, *Zezii *Kliisɩ ꞌmo-o nyʋ ꞌweeꞌa -kɔyi. -Ka -Lagɔ -yi -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ, ꞌle nyʋ ꞌke -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌye, ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ɔ -yaꞌa *Izrayɛɛlɩkɔmʋ, a yiboꞌo-o ꞌna. 37 ꞌBho nyʋꞌa *batizeeɛ *ꞌZaan-a tɔꞌɔ ꞌꞌkpi, dɩ-ɩ ziꞌa ꞌle *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -ɛ ꞌnyaaꞌa Galilee ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌwa ꞌbhlʋkpa -lrɛɛ ꞌꞌkpi bhla, a yibo nɩ-oꞌo. 38 A -gblee, Nazalɛɛtɩkɔyi Zezii ꞌmnɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpiꞌa dɩ, ɔ -zɔ ꞌɔ ꞌbho ꞌle ɔ ꞌye ɔ *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ po, ꞌle, -ka ɔ-ɔ pleꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌyiti, ɔ-ɔ nʋꞌa -zɩgɩ, ꞌle, ꞌꞌgwizimʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -belu ꞌzɔ, ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋꞌo, a yiboꞌo-o -kaa -lrɛɛ. 39 Ɩ-bɩ lɩ ꞌwee ɔ nʋꞌa ꞌle Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ -ke ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlʋkpa -lrɛɛ ꞌꞌkpiti, -a-bʋ *ꞌɔ -dalbhomʋ ꞌmo-o ꞌya ꞌꞌdɩꞌa -dayemʋ. Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nyʋ kɔꞌɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. 40-41 A -gblee, ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ glu -za, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. -Lagɔ nʋꞌa ꞌɛ lbhʋtu a, -a-bʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo -zaꞌa ꞌbho see -a ꞌke ꞌɔ -dayemʋ ꞌꞌdu, -a-bʋ ɔ -tɔ ꞌnɔ ꞌꞌyi. Ɔ -zɔ ꞌɔ glu, ɔ -nɩꞌa ti -lrɛɛ, ꞌle -a -ke ɔ ꞌye -dalue -li -nɩ. Ɔ -see ꞌybha nyʋ ꞌwee ꞌke ɔ ꞌye. 42 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ sieꞌe -amʋ wlu li, -a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩ kpa ꞌle -a ꞌke ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, na: ꞌƖnnɔ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌle ɔ ꞌke tinɩmʋ -ke ꞌmɛmʋꞌa -zigletuyi ꞌꞌdu. 43 Ɔbɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌdɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa ti seeꞌa ꞌwee -zaꞌa ꞌmʋ, na: Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ꞌɔ dɩ -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ.

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ ꞌye-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu

44 -Ɩn ꞌye li-ɔ, *ꞌPiɛlɩ ꞌbhle -bhla wlu wɔn ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -ʋ po ꞌɔ -lokui, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ʋ ꞌꞌkpiꞌdree. 45 Ɩ ziꞌa -kaa a, *ꞌZuifʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli, ʋn -ke ꞌPiɛlɩ yiꞌa a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌɔ Lisaazuzu -lrɛɛ, ʋn ꞌyeꞌa ꞌna li a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti. 46 -Gblee, ꞌꞌsesiwlu ʋn seꞌa yibo ʋn-ʋ poꞌa, ʋn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ ꞌle ɛ ꞌmʋ ʋ-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. 47 ꞌPiɛlɩ na: Nyʋ -yʋʋ ꞌye-e -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -aꞌba ka. -Abʋ ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke ʋ *batizeeɛ -bhleꞌa? 48 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ wɔn ꞌꞌkpiticɛ, na: Ʋn batizee-ɛ -nɩ Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ! ꞌWa batizeeɛ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ʋn na: ꞌPiɛlɩ, -de ti! -Bho -a -ke -ɩn zi -laa ꞌwɩ ꞌle -ɩn ꞌke mu.

11

*Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ, ꞌɩnnʋ *ꞌPiɛlɩ poꞌo kuna

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwɔn-ɔ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ ꞌbɔ, nyʋtɔlʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ʋn ꞌkpʋn-o -Lagɔwlu -lrɛɛ. 2 *ꞌPiɛlɩ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌyi-e Zelizalɛɛmʋ le. Ɔ nyniꞌa a, *ꞌZuifʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ klɛmʋmuɛꞌɛ gba ꞌmʋ, ʋn -ke ɔ depoꞌo. 3 Ʋn na: Nyʋ-ʋꞌa muꞌa klɛ ꞌmʋ, ʋ ꞌꞌbhli -ɩn muꞌo ꞌle -ɩn -ke ʋn-ʋ li nɩꞌe -dalue -lrɛɛ. ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ.

4 ꞌBho-o ɔ kɔꞌo, ꞌle, -ka ɩ ziziaꞌa ꞌmʋti ꞌwee, ɔ ꞌye ꞌya kuna po. Ɔ na: 5 Zɔ -lue ꞌzɔ ꞌɩn -nɩ ꞌbho -Zɔpɛgwlɔ ꞌmʋ *-Lagɔ wɔngboponamʋ, ꞌbho-o ꞌꞌyritiyeɛɛ -yi -nɩꞌe ꞌɩnmʋ -bodɩ. Lɛ ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌbho, ɛ -ke ꞌꞌyriɛklagba gʋgɔꞌo. Ɛ-ɛ nʋꞌa -kaa, ɛ-ɛ ꞌdre-e ꞌbho ꞌan wɔnyi, ꞌɛ mnɩ nyiɛ -lrɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌle ɛ-ɛ ꞌdreꞌe ꞌbho ꞌan ꞌꞌtroli ꞌle ɛ ꞌye nyni. 6 ꞌƖn -gbʋꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi, nmi-i na nɩꞌa bhɩ nyiɛ ꞌꞌyi-e ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ nmi-e, -yɩ na nɩꞌa ꞌbɛtɛ -ke nɩkpɩ, ꞌɩn ꞌye-e ꞌya -dadudu li. 7 ꞌƖn ꞌwɔn-ɔ wlu ꞌbɔ -lrɛɛ, ɛ na: ꞌPiɛlɩ, -sɔ ꞌmʋ, ꞌlbhɩ ɩ, -ɩn ꞌke li! 8 ꞌLe ꞌɩn na: -Wooo! -Gba! ꞌAn -Kɔyi, ꞌɩn -see -bhla ꞌan gbaliliɛ li ke kpɛ -lue! 9 Wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌli ꞌmnɛ ꞌmu-o ꞌbho le -lrɛɛke, ɛ na: Lɛ -Lagɔ nʋꞌa ɛ -se ꞌtɔ gbalɛ -ko, -mnaaaꞌa -zrɛ -nɩ nɛ -aꞌa gba ꞌꞌyi -le! 10 Wlu ꞌmnɛ -yi -nɩꞌe-e ꞌbho le kpɛ tan. Lɛ ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌmu-o ꞌle yaku ꞌli le. 11 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, nyʋ tan ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kɔlʋnɛyɩ lbhoꞌa ꞌan dɩ, -ʋ -sɔꞌɔ Sezalee, ʋn ꞌnyni-e ꞌbho ꞌꞌbhlegbo -da ꞌɩn -nɩꞌa. 12 ꞌLe *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu na: -Ɩn -ke ʋn mu! -Aꞌa -pɔlʋꞌa ꞌkɔlʋ -le! Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌɩn -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -mɛɛlo -ke ꞌɩn -na a, -a -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle -a ꞌye ꞌle mu ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌye ꞌbho Kɔlʋnɛyɩ ꞌꞌbhlibhlegbo pa. 13-14 -A nyniꞌa ꞌle a, -ka -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -yɛ ꞌnɔ ꞌle ꞌɔ -budu ꞌli, ɔ ꞌyeꞌa na: Lbho nyʋ ꞌle -Zɔpɛ, ʋn -ke Simɔɔ ʋn ꞌꞌduuꞌa ꞌPiɛlɩ ꞌke yi. Wlu -ɩn -ke -aꞌa ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ ꞌka ꞌmʋ ꞌpʋn -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɔ ꞌke ɩ -ɩnmʋ ꞌtmʋʋ, ꞌya kuna ɔ poꞌo. 15 A -gblee, ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌɩn -nɩ -wlunamʋ, ꞌbho *Patɩkɔtɩꞌa gɔꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌyi -ka -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌdreeꞌa -amʋ ꞌꞌkpi ꞌtɩn, ꞌka-a ɔ ꞌdree ꞌnʋ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. 16 Ɛ ziꞌa -kaa a, dɩ -aꞌba -Kɔyi Zezii -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌbho-o ꞌɩn popo ꞌnɩ ꞌgwlʋti, ɔ ꞌyeꞌa na: A -gblee, ꞌꞌni *ꞌZaan *batizee -nɩꞌe nyʋ, a-bee -mnʋʋ, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ ꞌmʋ -po mʋ, ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi. 17 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌa amʋ-ɛ, -a deꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ a, ɔ-bɔ Lisaazuzu -lue ꞌmnɔ, ʋ-bee -mnʋʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌꞌnyɩ ʋꞌo -lrɛɛ. Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, leelɛ ꞌmna ꞌꞌdu-ɔ ꞌle ꞌɩn -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyidedeꞌa? 18 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ꞌwa -pɔlʋ pɩpɛꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: -Ziadɩ moꞌo! Nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌɩnnʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌke ʋ tinɩɛzɛgɛ ꞌꞌnyɩ -lrɛɛ.

Atiɔsɩꞌa *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ

19 -Gblee, ʋn ꞌlbhaꞌa Etiɛnɩ, ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, nyanɩmʋklɛɛ pa ꞌkaa *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ gbo ꞌle ʋn ꞌyeꞌa tibʋba a, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌwa ꞌplan -mu -nɩꞌe Fenisiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, tɔlʋ -mu -nɩꞌe Siplʋbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle -lrʋʋ -mu -nɩꞌe Atiɔsɩgwlɔ ꞌmʋ. Ʋn muꞌa a, ꞌwa *-Bozuifʋꞌa ꞌꞌsɛ ꞌwa -dadudu-u kpaꞌa *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ. 20 ꞌLe, ꞌwa tɔlʋ -yʋ -sɔꞌɔ Siplʋbhlʋkpa ꞌꞌkpi -ke Silɛɛnɩgwlɔ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -nɩꞌa Atiɔsɩ, ꞌɩnnʋ ʋn kpaꞌa -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ gbo. 21 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -ke -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ -naꞌo ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u deꞌe -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwli ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti.

22 Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ ꞌle ʋn ꞌye ꞌle Banabaasɩ lbho. 23 Ɔ nyniꞌa ꞌle a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye -ɛ li, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhɔ ɔꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ꞌwa Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌke ꞌmʋku. 24 -Gblee, ꞌɔ kpli -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ɔ-ɔ ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwli tenyɩ ꞌle ɔ ꞌꞌyiꞌe *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. Ɔ -nɩꞌa ꞌbho a, nyʋꞌa -dadudu ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwli ꞌle ʋn-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌkpi.

25 ꞌƐ dɩ a, ɔ muꞌo Taasɩ ꞌSɔlʋꞌa dɩ. 26 Ɔ ꞌye ꞌɔ ɔ, ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌye Atiɔsɩ mu. Ʋn -nɩ ꞌsɔn ꞌnʋ-o ꞌbho -zʋn -lue, ꞌle ʋn -ke ꞌbhoꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru, ꞌle ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋꞌa -dadudu Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ. -Gblee, ꞌbho Atiɔsɩ ꞌmnɔ, ꞌbho-o ʋn ꞌꞌduu -nɩꞌe *Zeziiꞌa -namʋ ꞌnynɩ ꞌle ʋn-ʋ ꞌlʋ ꞌʋ Kletiɛɛn (ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o *Kliisɩꞌa nyʋ).

27 ꞌBho ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ti, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋtɔlʋ -sɔꞌɔ-ɔ Zelizalɛɛmʋ, ʋn ꞌye Atiɔsɩ mu. 28 Ʋn nyniꞌa, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Agabusɩ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌbhuo ꞌye ɔ ꞌmʋ -zi -nɩ, ɔ na: ꞌNɔɔ ꞌWlomɛɛbhlɩkpɩꞌa klɛ ꞌꞌkpi, ꞌmʋklagba-a ꞌye-e ꞌnɔɔ -yi -mʋ. (-Gblee, -nɔɔ -ke ti ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Klodɩ ꞌbhle -nɩꞌa ꞌwa ꞌbhlɩkpɩ, ꞌbho-o ꞌmʋ ꞌmnɛ -yi -nɩꞌe -ziaka). 29 Zeziiꞌa -namʋ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ꞌbho-o ʋn -gwɛ -nɩꞌe wlu wɔn ꞌꞌyi ti ꞌle ʋn na: -Ka nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌbhɛɛꞌɛ, ɔ ꞌꞌdu -kaa ꞌle -a ꞌke ɩ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi -kpa. 30 ꞌKa-a ʋn nʋꞌo ꞌle Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ ꞌye ꞌjɛmɔni ꞌmnɩ -jeyi kpa ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌleꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ.

12

Ʋn-ʋ ꞌkla-a -bhla *Zeziiꞌa nyʋ nyanɩ ꞌmʋ

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ti, ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Elɔɔdɩ ꞌkpa-a ꞌbho, ɔ-ɔ ꞌkla-a *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋtɔlʋ nyanɩ ꞌmʋ, 2 ꞌle ɔ ꞌye *ꞌZaanꞌa vɛnyɩ Zaakɩ -jrɛɛyri ꞌꞌyi ꞌlbha -nɩ. 3 Ɔ nʋꞌa -kaa a, ɛ ꞌnʋ-o *ꞌZuifʋ ꞌtʋ. Ɔ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ɔ -mu -nɩꞌe-e nyʋꞌa nyanɩꞌa ꞌmʋklɛɛ ꞌꞌlru ꞌle ɔ ꞌye *ꞌPiɛlɩ kpʋn, ɔ ꞌye ɔ -jie ꞌmʋ po. (-Gblee, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌꞌbuubuulɛ gboꞌbhle, ꞌbho ꞌɛ gɔꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌyi moꞌo.) 4 Ɔ po ꞌɔ -jie ꞌmʋ a, ꞌꞌsroja nyiɛꞌɛ ꞌdigbiꞌa kpɛ nyiɛ-ɛ fuo ꞌnɔ-ɔ li. Ɔ na ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ gbo, -bho ɛ-bɛ ꞌPaakɩꞌa gɔ ꞌmnɛ zi, ꞌle ɔ ꞌke ɔ -zigle -tu ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn ꞌke ɔ dɩ -kpʋn ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. 5 ꞌƐ dɩ ʋn de ꞌɔ ꞌle -jie ꞌmʋ ti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ kukuꞌo-o ꞌmʋti ꞌle ʋn-ʋ poꞌo ꞌɔ dɩ *-Lagɔ wɔn gbo.

*ꞌPiɛlɩ ꞌwlʋ-o -jie ꞌmʋ

6 -Gblee, ꞌwɩ -lue-e -sieꞌe ꞌbho ꞌle *Elɔɔdɩ ꞌke *ꞌPiɛlɩ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. Ɛ-bɛ ꞌwɩ -lue ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌmatʋ ꞌPiɛlɩ -nɩ ꞌmʋnamʋ ꞌbho ꞌꞌsroja ꞌsɔn gwia ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ sʋɩ ꞌsɔn ꞌbhleꞌe gblokoe ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌsroja -nɩꞌe ꞌbho ꞌwa ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌꞌcrɛcrɛ ꞌbho -jiebuduwɔɛn ꞌꞌyi. 7 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue yi-oꞌo. -Da ɔ -nɩꞌa a, ngaoo! ꞌbho-o ꞌye-e ti, ꞌle ɔ ꞌye ꞌPiɛlɩ kwa ꞌꞌkpi de ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za, ꞌle ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ -susueyi! ꞌBho -yritayi gblokoe ꞌwla-a ti -wlou! 8 ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi na: San -aꞌa ꞌꞌbɛtʋ ꞌꞌyi. -Pa -aꞌa -bhopɩmʋpalɩ ꞌmʋ! -Pa -aꞌa -vilɔbana ꞌmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌbho ꞌan lemʋ kpa. ꞌLe ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌna nʋ ꞌwee.

9 Ɔ-ɔ na ꞌnɔ kli a, ꞌɔ ꞌlimʋ na ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌyi -ɔ -bodɩ. -Ka lɛ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -nɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌlrulinʋnamʋ ꞌꞌduꞌa -zɛgɛ, ɔ se ɛ yibo. 10 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌcɛ-ɛ -antanyɩsroja ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌsɔnnʋ lizi, ꞌle, nɛtɛkplu -ke wɔn, -bho -ɩn ziꞌa li ꞌle -a ꞌdaꞌa ꞌle -gwlɔpiemʋ, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌɛ wɔnyi nyni, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌbhuo ꞌye ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi kati ꞌle ʋn ꞌye ꞌda, ʋn ꞌye ꞌbho -gwlɔpiemʋꞌa -jolʋgblʋ -lue ꞌꞌyi kpa. Ʋn -naꞌa -daan, ʋn nyniꞌa ꞌbho -jolʋta -lue ꞌꞌyi a, foo! -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nʋꞌa -kaa, ɔ se -nɩ. Ɔ ꞌsie-e ꞌbho ꞌPiɛlɩ.

11 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌɔ nyunyɔnɩ ꞌmʋ le, ꞌle ɔ na: Waa! -Ziadɩ maꞌa? ꞌAn -Kɔyi -Lagɔ -yaꞌa ɔ gboꞌa -dalbhoyi, *Elɔɔdɩꞌa nyanɩꞌa -kpɛɛ -ke ꞌkle ꞌZuifʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌye, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌya wɔn ꞌmʋ -zaꞌa!

12 Ɔ popoꞌa -kaa ꞌgwlʋti a, *ꞌZaan ʋn ꞌꞌduuꞌa Maakɩ, ꞌɔ ꞌlotʋ *Malii, ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhlibhlegbo ɔ muꞌo. ꞌLe-e nyʋꞌa -dadudu ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru ꞌle ʋn-ʋ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo. 13 Ɔ nyniꞌa ꞌbho a, ɔ ꞌbhla-a ꞌbho ꞌꞌbhlegboꞌa -kpana wɔnyi ꞌle lbhʋzenyaakpʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Wlɔdɩ ꞌye ꞌbɩ tiyenamʋ yi. 14 Wlu ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ʋn yibo ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌPiɛlɩꞌa wlu moꞌo. Ɛ ꞌlbhaa ꞌnʋ-ʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. Ʋn ꞌke ꞌtɔ ꞌbho kati a, ʋn -see ɛ nʋ. -Gblee, ʋn ꞌbhle-e -jiji ʋn ꞌye ꞌle -budu ꞌli le ꞌwlaa, ʋn ꞌye nyʋ ꞌtmʋʋ: ꞌPiɛlɩ -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ꞌgbe wɔnyi. 15 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, nyʋ ꞌpo -ʋ ꞌꞌda, ʋn na: -Sabhɛ ꞌkpʋn-o amʋ-ae? ꞌLe ʋn na: ꞌƖn -zaꞌa ꞌmʋ, -ziadɩ moꞌo. ꞌPiɛlɩ moꞌo -ziaka. ꞌLe nyʋ ꞌmnʋ na: ꞌꞌLemnɩɩ ꞌɔ -zuzu moꞌo. 16 Ʋn ꞌbhle ꞌɩ wɔn ꞌꞌyi, ꞌPiɛlɩ -mnɔɔ-ɔ bhlaꞌa -bhla ꞌbho-ɛ, ꞌle ʋn ꞌye yi, ʋn ꞌye ꞌbho kati -lreeka. Ʋn ꞌye ꞌɔ li, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti. Ʋn nʋꞌa -kaa, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo. 17 ꞌƐ dɩ ɔ po ꞌʋ -tɛtɛ ꞌmʋ: A ꞌbhɔ zrɛ! Ʋn ꞌbhɔꞌɔ ɔ, ꞌle, -ka -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -nyna ꞌnɔ ɔ ꞌye ꞌɔ -jie ꞌmʋ -za, ɔ ꞌye ꞌna ꞌmʋ-za. Ɔ na -lrɛɛ: A ꞌtmʋʋ nɩ Zaakɩ -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ! Ɔ gwɛꞌɛ kunapoɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌda, ɔ ꞌye ꞌꞌsetida mu.

18 Zɔ zɩꞌa a, ꞌꞌsroja -nynaꞌa-a ya, ʋn-ʋ dede-e ti: Koo ꞌPiɛlɩ nyɩnynaꞌa ꞌmʋtiꞌa? 19 Elɔɔdɩ -mnɔɔ, ɔ ꞌbɔ -ɔ ti, ɔ -see ɔ ꞌye. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌcrɛꞌɛ ꞌꞌsroja wɔn ꞌmʋti ꞌle ɔ ꞌye ʋ wɔn ꞌꞌkpiticɛ ʋn ꞌye ʋ ꞌlbha ʋn ꞌye ꞌmɛ. Ɔ nʋꞌa -kaa a, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ Zidee ꞌle ɔ ꞌye Sezalee mu. ꞌBho-o ɔ -gwleꞌo -nɔɔ gbɛ ti.

*Elɔɔdɩꞌa ꞌmɛmɛɛ

20 -Gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o *Elɔɔdɩ -lue ꞌmnɔ ꞌpo-o Tiilɩkɔmʋ -ke Sidɔɔkɔmʋ ꞌcɛ -kwa, ꞌle ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ʋ tʋ gbo kpa. Ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌtɩtɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌyenamʋ mu. Ʋn muꞌa a, ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa lbhʋzemʋꞌa -klagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Blaasɩ, ꞌɩnnɔ ʋn ꞌyeꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwa nya -kɔ, ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye Elɔɔdɩ wɔnyi mu ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ɔ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ cɛ, ɔ -ke ʋn ꞌke -ybhɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌle Elɔɔdɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle-e ʋn-ʋ zaꞌa liliɛ.

21 Ʋn -zɛ ꞌɛ ꞌmʋ a, ɔ ꞌꞌdu-o ꞌwɩ. ꞌWɩ ꞌmnɛ nyniꞌa a, ɔ -paꞌa-a ꞌɔ ꞌbhɩɔꞌɔ -banɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ -deꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi ti, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa dɩ ꞌmʋ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, 22 ꞌle nyʋ ꞌwee-e ꞌꞌwɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Yɔɔ -mnɔɔ, -Lagɔ moꞌo. Ɛ -se nyunyɔ -nɩ -wlunamʋ -ko. 23 Nyunyu kpʋkpa ꞌnɔ -Lagɔ li, ɔ ꞌwɔɔn ꞌnɩꞌa dɩ a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue kpɔ ꞌɔ sʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -sɔpɩ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, ɩ ꞌye ꞌɔ ꞌmɩ li, ɔ ꞌye ꞌmɛ.

24 Dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌwee -nɩꞌa -kaa zinamʋ a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌmu-o -da ꞌwee ꞌle nyʋ-ʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli-i kpʋkpaꞌa ꞌꞌkpiti.

25 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌjɛmɔni Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ kpaꞌa ꞌle Zelizalɛɛmʋ, ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɩ Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -jeyi a, ʋn ꞌka ꞌtɔ Atiɔsɩ le mu a, ꞌle ʋn -ke *ꞌZaan ʋn ꞌꞌduuꞌa Maakɩ ꞌye mu.

13

Atiɔsɩꞌa *Zeziiꞌa -glɩgba ꞌlbho-o Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu gwlɔ gbo kpa

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Atiɔsɩ a, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke nyʋꞌa -Lagɔwlutɔmʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌka-a: Banabaasɩ-e Siminyɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa nyɔyre-e, Lusiusɩ ꞌma-a Silɛɛnɩkɔyi-e, Manaɛɛ -ɔ -ke ꞌbhlʋkpayowli *Elɔɔdɩ ꞌbhɛ -nɩꞌa -dalue ꞌꞌyi, ʋn -ke ꞌSɔlʋ. 2 -Gblee, zɔ -lue -ke ti ʋn -nɩꞌa -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ bʋbɔnamʋ ꞌle ʋn-ʋ paꞌa *su ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye nyɔ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ɔ na: A -za ꞌbho Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ, lbhʋ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlʋ ꞌʋ a, ʋn ꞌke ɛ nʋ! 3 ꞌLe ʋn ꞌye su pa -lrɛɛ, ʋn-ʋ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo, ʋn ꞌye ʋ *kwa ꞌꞌlru tide ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌwa lbhʋ ꞌꞌniti-wʋnna, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ʋn ꞌye mu.

Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ ꞌmu-o Siplʋ

4 *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu lbhoꞌa Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ, ʋn muꞌa a, ʋn ꞌnyni-e ꞌbho -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Selesii ti, ꞌle ʋn ꞌye batoo ꞌli ꞌkpa, ꞌle, -gwlɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho Siplʋlikpe ꞌmʋ, ʋn ꞌke ꞌle mu. 5 Ʋn ꞌka mu a, *ꞌZaan Maakɩ -ke ʋn -naꞌo ɔ ꞌke ʋ -kpa. Ʋn nyniꞌa ꞌbho -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Salaminɩ, ʋn ꞌkpaꞌa ꞌbho-ɛ, ꞌle, ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli ʋn-ʋ za nɩꞌe -Lagɔwlu ꞌmʋ.

6 Ʋn gwɛꞌɛ likpe ti, ʋn ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Pafɔsɩ nyni. ꞌBho-o ʋn -yɛꞌɛ nyukpasu -lue-e zi nɩꞌa kɔkui ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌꞌmaaꞌa nyʋ -tɔɔ ꞌꞌyrili. *ꞌZuifʋyi moꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o Baazezii. ꞌLe Glɛkɩwlu ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ Ɛlimasɩ -lrɛɛ. 7 -Gwlɛ -nɩꞌa ꞌbho likpe ꞌmnɛ ꞌliꞌa ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌꞌyriliduyi moꞌo. Ɔ-bɔ ꞌbhlʋkpayowli ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Sɛlɩgisɩꞌa Pɔlusɩ ꞌle ɔ ꞌbhleꞌe -naagɩ. Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke -Lagɔwlu ꞌbʋꞌwɔn. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌlaꞌa Banabaasɩ -ke ꞌSɔlʋ. 8 Ɔ nʋꞌa -kaa a, ɔ-bɔ Ɛlimasɩ ꞌmnɔ -ke ʋn dedeꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɔ -tɔɔ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa ꞌle ɔ -kaa Zezii ꞌꞌgwlide. 9 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌSɔlʋ (-ke ꞌnynɩ -lrɛɛ ꞌma-a ꞌPɔlʋ), *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri yi ꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ-ɔ ꞌyrɔ ɔꞌo ꞌtɩn ꞌle ɔ na: 10 -Ɩnmɔ -ke kpli kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa nɩ, -ɩnmɔ ꞌꞌyrabha -ke nyanɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌmʋ, -ɩnmɔ -ke lɛ-ɛ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyiꞌa -ybhɛꞌɛ, -ɩn -see -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛnʋnʋdɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ -zadɩ ꞌbhɔ yi? 11 Po -lokui! ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩꞌe-e -ɩnmʋ ꞌꞌkpi. -A ꞌye-e ꞌꞌlɔ -mʋ. -Ɩn -see tiꞌye yi -nɔɔ gbɛ ti. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, Ɛlimasɩꞌa ꞌꞌyri nʋꞌa -kaa, -mnimaa! ꞌya ꞌye ti. Ɔ duduaꞌo, ɔ-ɔ ꞌbɔ-ɔ nyɔ ti ɔ ꞌke ɔ -jiɛ ꞌꞌyi kpʋn. 12 Lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho nyukpasu ꞌmnɔ ꞌꞌkpi, ꞌbhlʋkpayowli ꞌmnɔ ꞌye ꞌɛ li, -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa wlu ʋn -tɔ ꞌnɔ, ɩ -ma ꞌnɔ-ɔ wɔnti, ɔ ꞌye ɩ ꞌꞌgwlide, ɔ ꞌye ɩ ꞌwɔɔn.

ꞌLe Pisidiibhlʋkpayri ꞌꞌyi, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Atiɔsɩ, ꞌle-e Banabaasɩ -ke ꞌPɔlʋ kpaꞌa *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ

13 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌkpa-a batoo ꞌli ʋn ꞌye Pafɔsɩ ꞌwlʋ, ꞌle, ꞌbhlʋkpa -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Panfilii, ꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Pɛlɩzɩ, ʋn ꞌye ꞌle mu. ꞌBho-o *ꞌZaan Maakɩ -sɔ -nɩ ꞌnʋ kli, ɔ ꞌye Zelizalɛɛmʋ le mu, 14 ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa -jolʋ nya kpa, ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Pisidii, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyri ꞌꞌyi, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Atiɔsɩ, ʋn ꞌye ꞌle nyni. *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ nyniꞌa a, ʋn -ke nyʋ bheteꞌe-e gbo, *ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ʋn ꞌye ꞌle pa, ʋn ꞌye ti-de. 15 *Moyiizɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋꞌa wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ꞌya ꞌꞌdi ʋn-ʋ bheteꞌe ꞌꞌkpi, ꞌle nyʋ ꞌwa -klɩgbɩ-ɩ zaꞌa ꞌbho-o zrɩ ɩꞌo. ꞌYa zrɛzrɛɛ -gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle -klɩgbɩ ꞌmnʋ na nyɔ -lue -bodɩ ɔ nyni ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ li ɔ ꞌke ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a! -Bho a ꞌbhle lɛ a ꞌke nyʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ɛ ꞌmʋ-za.

16 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌPɔlʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye nyʋ -tɛtɛ ꞌmʋ po ʋn ꞌke zrɛ ꞌbhɔ. Ʋn ꞌbhɔꞌɔ zrɛ ɛ, ꞌle ɔ na: *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -ke a-bʋ nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ -ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, a po ꞌɩnmʋ -lokui! 17 -A-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ, -aꞌba -Lagɔ -a bʋbɔꞌɔ, ɔ -zaꞌa-a ꞌbho -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kpa. -Da ʋn -nɩꞌa ꞌle ꞌlaga ꞌmʋ ꞌle *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ, ʋn ꞌye ꞌꞌkpitiꞌkpʋkpa. ꞌLe-e ɔ -za -nɩ ꞌnʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ. 18 Ɔ -see ʋ kwa gbo -za zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ti ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi. 19 Ɛ ziꞌa -kaa a, nyunyuꞌa -glɩgbɩ -mɛɛsɔn ɔ -zaꞌa ti ꞌle *Kanaabhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -kɔkɔdɩ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye ɛ ꞌgble. 20 -Ɛ ꞌnyaaꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌkpi ꞌle ɛ ꞌyeꞌa Kanaabhlʋkpaꞌa ꞌgblegblenɔɔ ꞌꞌkpi bhla, ɩ bhete gbo ꞌya zʋɩnꞌa ꞌꞌdu -lue -gwlɩ ꞌsɔn -zʋɩn -bue. ꞌBho-o ɔ -kɔꞌo, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -zigletumʋ ꞌꞌkpi tide ꞌle ɛ ꞌye -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Samiɛlɩꞌa -nɔɔ ꞌꞌkpi bhla. 21 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o ʋn -zi -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔ ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌybha, ꞌle ɔ ꞌye ʋ Kisɩꞌa ꞌꞌyu Sayulɩ ꞌꞌnyɩ. Ɔ-ɔ ꞌmo-o *Bɛzamɛɛꞌɛ -gluuwɔnyiyi. Ɔ -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ti, 22 ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ sʋ gbo -za, ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌbhlʋkpayowliklagba -lrɔɔ ꞌꞌnyɩ. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o *Daviidɩ. ꞌƆ ꞌꞌdɩzɩgɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ na: *Izayiiꞌa ꞌꞌyu Daviidɩ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o nyɔ ꞌan -pɔlʋ kpʋnꞌa ti, -ɔ ꞌka ꞌan ꞌgwlʋdɩ nʋ. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo.

23 A -gblee, *Zezii, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o Daviidɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -lue, ꞌɩnnɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ɔ ꞌke Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌpʋʋn. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌɔ yiyiaꞌa -nɔɔ ꞌꞌsri ꞌle nya see, -Lagɔ ꞌye ɛ ꞌmʋ-za. 24 Ɔ -seeꞌa -bhla ꞌɔ lbhʋ wɔnꞌꞌdu ke, *ꞌZaan ꞌpo-o weze, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ-o Izrayɛɛlɩkɔmʋ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌke ʋ *batizee. 25 ꞌƆ ꞌkmʋsɔnɔɔ -nɩꞌa nyninamʋ, ɔ na: -Bho a-bee -mnʋʋ popo ꞌgwlʋti ꞌle, yɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa? *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, a -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, ꞌmna -se ɔ -ko. A -gblee, ɔ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌan lemʋ, ɔ-ɔ yi-oꞌo. ꞌƖnmɔ -yɔɔ a-a ꞌyeꞌa -laa li, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgeyikpaanꞌa kpɩanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu.

26 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bʋ ꞌma-a *Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu -ke a-bʋ nyʋ -lrʋʋ -yʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, ɛ-bɛ nyʋꞌa ꞌpʋʋnpʋʋnwlu ꞌmnɛ, a-bʋ ɛ geꞌe ꞌꞌyi. 27 A ꞌye li-ɔ, Zelizalɛɛmʋkɔmʋ -ke ꞌwa -klɩgbɩ -see Zezii ꞌꞌyiyibo, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa *ꞌwa ꞌpʋʋnyi, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa ti see, ꞌwa wlu nyʋ-ʋ zrɛꞌɛ *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔꞌɔ zɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ʋn -see ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌlbhaꞌa Zezii. Ʋn ꞌlbhɔ ꞌɔ ɔ, wlu ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ-oꞌo. 28 A -gblee, dɩ-ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ꞌle ʋn ꞌkɔ ɔ ꞌlbha a, ʋn -see ɛ ꞌye. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn na: *Pilaatɩ, ꞌlbhɔ ɔ, ɔ ꞌke ꞌmɛ. 29 ꞌƆ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli see, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋꞌa a, ꞌɔ -fɩfɛ -cɛꞌɛ ꞌbho, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -za ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌle zoko ꞌli ꞌꞌdu. 30 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ -see ɔ -kaa sie, ɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. 31 -Lagɔ nʋꞌa -kaa a, *ꞌɔ -namʋ -ke ɔ -sɔꞌɔ Galilee ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ Zelizalɛɛmʋ -jeyi kpa, ꞌwɩꞌa -dadudu ti ɔ -tɔ -nɩ ꞌnʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi. ꞌƖnnʋ ꞌmo-o ꞌtraamʋ ꞌɔ ꞌꞌdɩꞌa -dayemʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩ Izrayɛɛlɩkɔmʋ -bodɩ ꞌmʋ-za.

32 ꞌꞌDɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -aꞌba ꞌꞌbhi-i yaꞌa amʋ ꞌle a ꞌke ɛ yibo -lrɛɛ. Lɛ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa -a-bʋ ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌna ꞌꞌwe wɔn ꞌmʋti ɔ ꞌka nʋ, 33 ꞌɩnnɛ ɔ nʋꞌo -a-bʋ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa dɩ: ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, -ka ɔ -zaꞌa Zezii glu, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ. A -gblee, ꞌka-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle *-Lagɔwluꞌa -Wɛɛlizabɔgʋꞌa ꞌꞌyriklɩgbɩꞌa ꞌsɔnnɛ ꞌꞌyi:

-Lagɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyu. -Zɩannamʋ ꞌɩn-ɩ tɔ ꞌnɛ-ɛ nyʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ɩ yibo.

34 -Ka -Lagɔ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle ɔ -kaa ꞌzɔnzɔn wɔnꞌye, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ɔ -wluꞌo ꞌle ɔ na:

ꞌꞌNitiwʋnnasʋ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa Daviidɩ wɔn ꞌmʋti, ꞌɛ kamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ ꞌꞌniti-wʋnna mʋ -ziaka.

35 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ Daviidɩ ꞌmnɔ nʋꞌo ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛꞌɛ ꞌfɔ -lrɛɛ gbo:

-Aꞌa ꞌwɔn, -yɔ ꞌma-a -aꞌa -nɔ, ɔ ꞌke ꞌzɔnzɔn wɔnꞌye.

ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo. 36 A -gblee, Daviidɩ ꞌmnɔ, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ, -nɔɔ ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ, ɛ gwɛꞌɛ ɛ, ɔ ꞌmɛ-ɛꞌo, ʋn ꞌye ɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌꞌtroli tinmaze, ɔbɔ ꞌye-e ꞌzɔnzɔn wɔn. 37 Zezii -yɔɔ -Lagɔ -zaꞌa -laa glu, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɩnnɔ -see ꞌzɔnzɔn wɔnꞌye.

38 ꞌƐ dɩ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a yibo nɩ -ziaka, -ka -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -a -zaꞌa -laa ꞌmʋ, Zezii ꞌmnɔꞌɔ dɩ ɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌya dɩ. ꞌYa ꞌꞌnyinynidɩtu, *gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ɩ nyɔ ꞌꞌkpi -za, ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 39 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, Zezii ꞌmnɔ, nyʋ-ʋ ꞌwɔɔn ꞌnɔ, -ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ɔ-ɔ nʋ ꞌʋ ꞌꞌyisrɛɛnyʋ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 40 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle, dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -zaꞌa ꞌmʋ see, ꞌya lɛtu -kaa amʋ ꞌꞌkpi bhla. 41 Ʋn na:

A-bʋ, lɛ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, -ʋ ꞌnyɛ ꞌɛ ꞌmʋ a, a po -lokui, wɔn ma amʋ ti -nalo, a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyigbeyi ti-gwɛ. A -gblee, aꞌba -nɔɔ ti ꞌtraamʋ a, lbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa -laa, -bho nyɔ -za amʋ ꞌya ꞌꞌdɩ, a -see ɩ ꞌꞌgwli-de yi.

42 ꞌPɔlʋ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ -ke Banabaasɩ ꞌda-a ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli. Ʋn -nɩꞌa ꞌdanamʋ, ꞌle nyʋ na: *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ꞌyeꞌa -yi mʋ, a yi le, ꞌle a ꞌke ꞌbho dɩ -nɩɩꞌa ꞌꞌkpi ꞌmʋ-za -lrɛɛ. 43 ꞌꞌLrugbʋʋɛ -gwɛꞌɛ ꞌꞌyi, *ꞌZuifʋꞌa -dadudu -ke ꞌꞌsesinyʋ -ke ʋn -plɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ lbhʋ -lue ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌna-a ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ kli, ꞌle ʋ-bee ꞌye ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu, ʋn ꞌye ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, na: -Zɛgɛ -Lagɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli, a -de ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ti.

44 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho, nyʋ -gwɛꞌɛ-ɛ ti, ʋn ꞌye -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli yi ʋn ꞌke ɩ -lokuipo. 45 ꞌZuifʋ ꞌyeꞌa -kaa nyʋ ꞌmnʋ li, ʋn ꞌnʋ-o ꞌwa ꞌꞌmʋnynɩ tenyɩ. Lɩ ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ʋn-ʋ klapa nɩꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌjree nʋꞌo. 46 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ -cɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn-ʋ ꞌtmʋʋ nʋꞌo: A-bʋ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌke -bodɩ ꞌmʋ-zɛ -tanyɩ. A -see ɛ ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ a, a se ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛꞌɛ ꞌyeyekpli ti-nɩꞌa dɩ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ gbo -a ꞌye -mu -nɩ mʋ. 47 A -gblee, lɛ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ -zaꞌa -amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

ꞌƖn ꞌꞌduꞌo ꞌbho -ɩnmʋ-ɛ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa nyʋꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ zɔ -ya, ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -da ꞌwee, -ɩn ꞌke ꞌle ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi.

48 Nyʋ ꞌmnʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. Nyʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye a, ꞌle ʋn-ʋ deꞌe Zezii ꞌꞌgwli.

49 ꞌKa-a -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -waꞌa ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ti. 50 ꞌƐ dɩ, ꞌnynɩbhlenynʋkpakpɩ, -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, -ke gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ nyʋklɩgbɩ, ꞌZuifʋ ꞌꞌduu ꞌnʋ wɔn, ʋn ꞌye ꞌbho ꞌkpa ʋn ꞌye ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌle ʋn ꞌye ʋ tinu, ʋn ꞌye ꞌbho gwlɔ ꞌmʋ ꞌwlʋ. 51-52 Ʋn ꞌka gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌwlʋ, ꞌbhoꞌa ꞌꞌpiplee-e -nɩꞌa ꞌwa -bhopɩ li, ʋn ꞌgbɔtɔ nɩ-oꞌo. Ɛ -tɔꞌo na ʋn -ke -Lagɔ ꞌbhle ɩꞌo. *Zeziiꞌa -namʋ -yʋ -sieꞌa ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, ꞌbʋbʋa ꞌlbhʋ -ʋꞌo ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌyi ꞌʋ ꞌmʋ. ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ ꞌwlʋꞌa ꞌbho a, ʋn ꞌmu-o -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Ikɔnɩ.

14

ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ ꞌkpa-a *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle Ikɔnɩgwlɔ ꞌmʋ

1 ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ nyniꞌa Ikɔnɩ, -ka ʋn nʋꞌa ꞌbho Atiɔsɩ -nɩꞌa Pisidiiꞌa ꞌꞌyri ꞌꞌyi, *ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ꞌle-e ʋn muꞌo, ꞌle ʋn ꞌye *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za ꞌle ꞌZuifʋ -ke nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa -dadudu ꞌye Zezii ꞌꞌgwlide. 2 ꞌZuifʋ -yʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌtuuꞌo-o nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ nɛ ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌꞌnyinynika ꞌgwlʋti ꞌbho ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌmnʋꞌa ꞌꞌkpi. 3 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ -gwleꞌe-e ꞌbho Ikɔnɩ. Ʋn ꞌde-e -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ʋn-ʋ cɛꞌɛ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn-ʋ tɔꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ, ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋꞌa ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ, ʋn-ʋ tɔ ꞌnʋ, ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ wɔnkuɛ, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ. 4 Ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ, -lrʋʋ ꞌꞌdu ꞌZuifʋꞌa nyʋ ꞌle -lrʋʋ -ke *Zeziiꞌa -dalbhomʋ, ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ, -naꞌo.

5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌZuifʋ-e ꞌwa -klɩgbɩ -ke nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌdu-o ꞌꞌdɩ ʋn ꞌke ʋ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌle ʋn ꞌke ʋ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. 6 Fɛ ꞌmnɛ, ʋn ꞌyee ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌyribɩ le ꞌle ʋn ꞌye ple, ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Likaonii, ꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa -gwlɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Lisɩtrɩ -ke Dɛlɩbʋ -ke -gwlɛ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌya ꞌꞌtroli, ʋn ꞌye ꞌle mu. 7 Ʋn nyniꞌa ꞌle a, ꞌle-e ʋn-ʋ za nɩꞌe Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ.

ꞌLe Lisɩtrɩgwlɔ ꞌmʋ, lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɛ ꞌka-a

8 -Gblee, ꞌbho Lisɩtrɩgwlɔ ꞌmʋ -klɔklɔyi -lue-e -nɩꞌe ꞌbho. Ɔ -ke -nɩanɩaa ꞌwlʋ-o ꞌlotʋ ꞌli, ɔ -see -bhla -na ke. 9 Ɔ -deꞌe-e ꞌbho ti, dɩ ꞌPɔlʋ-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ po ꞌɩ -lokui. ꞌPɔlʋ nʋꞌa -kaa, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌle ɔ ꞌmʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ li ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ ꞌyrɔ ɔꞌo, 10 ꞌle ɔ ꞌye ɔ -bodɩ -wlu ꞌꞌyikmaka: -Sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke ti-nyna, -ɩn ꞌke -na! -Gblee, nyukpasu ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, -bu! ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌꞌblu-oꞌo, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ɔ-ɔ naꞌo. 11 Lɛ ꞌPɔlʋ nʋꞌa, nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɛ li, ʋn ꞌꞌwɔ -nɩꞌe-e ꞌwa ꞌꞌbhli Likaoniiwlu ꞌmʋ, na: Waa! Kɔkui ꞌpo-o nyunyɔku li, ʋn ꞌye -daa -a ꞌꞌbhli paꞌa!

12 ꞌƐ dɩ ʋn ꞌꞌduuꞌo kɔku ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Zeesɩ Banabaasɩ ꞌnynɩ. ꞌPɔlʋ -mnɔɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ-ɛꞌɛ dɩ a, ʋn ꞌꞌduu ꞌnɔ kɔku -lrɛɛꞌɛ ꞌnynɩ, ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ Ɛmɛsɩ. 13 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Zeesɩbʋbɔbudu -nɩꞌa ꞌbho gwlɔꞌɔ -panamʋ, ꞌɛ ꞌsragazayi ꞌbhle-e -bhliigblɛ -ke ganɩ ʋn ꞌlɩlbhaꞌa ꞌmʋti, ꞌɩnnɩ -ke ɔ yiꞌe ꞌbho, ɔ -ke ꞌɔ nyʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ɩ *Zeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ ꞌmʋ ꞌlbhaa, ʋn ꞌke ꞌwa dɩ *ꞌsraga -za. 14 Ʋn -nɩ ꞌsɔn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn -cnaꞌa-a ꞌwa -banɩ ʋn ꞌbhleꞌa ꞌmʋ. Ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na ɛ ꞌcna-a ꞌwa -pɔlʋ. Ʋn -see -kaa tiꞌbɔ. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌbhleꞌe ꞌꞌwɔwɔɔ ꞌle ʋn ꞌye ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌwlaa, 15 na: A-bʋ nyʋ -naa, leedɩ a-a nʋꞌo -kaaꞌa? -Ka a ꞌꞌduꞌa nyunyu, ꞌkla-a -abʋ -nɩꞌo -lrɛɛ. -A yi-oꞌo -a ꞌke amʋ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌle a ꞌke bhebhetiꞌa kɔkuiꞌa dɩ ꞌbhɔ, Tinɩlagɔ -ɔ -yaꞌa yaku -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyi ti a, -ɔ -yaꞌa ꞌbhlʋkpa -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ti, -ɔ -yaꞌa ꞌꞌni -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ kɔ ti, ꞌle a ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti. 16 ꞌLe -nɔɔ ɩ ziꞌa ꞌbho lemʋ ɔ ꞌꞌtayiꞌe-e a-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌꞌyiti ꞌle a-a bhluꞌo aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyiglɛjolʋ. 17 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -zɛgɛ ɔ-ɔ nʋꞌa, ꞌle ɛ ꞌmʋ a, ɔ-ɔ tɔ nɩꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuo amʋ da: Ɔ ꞌlbha -nɩꞌe-e ꞌꞌni ꞌɛ -nɔɔ ti ꞌle -a ꞌyeꞌe lili ꞌya -nɔɔ ti ꞌle -aꞌba -pɔlʋ gbo ꞌbʋbʋa ꞌꞌyiꞌe ꞌle. 18 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn -sɩa -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌzɔ ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌle ꞌꞌtaa -cueyi, ʋn -see ꞌwa dɩ ꞌsraga ꞌmnɛ -za.

19 Ɛ ziꞌa -kaa a, *ꞌZuifʋtɔlʋ ꞌꞌdu-o ʋ-beeꞌa dɩ, Atiɔsɩ -nɩꞌa Pisidiiꞌa ꞌꞌyri ꞌꞌyi -ke Ikɔnɩ, ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌye yi. Ʋn nyniꞌa a, ꞌle ʋn -ke nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌye gbɔ -po ꞌle ʋn ꞌye ꞌPɔlʋ -digbi ꞌmʋ ꞌlbha ꞌle ɔ ꞌke ꞌkɩ ꞌmɛ. Ʋn ꞌlbhɔ ꞌɔ -digbi ꞌmʋ a, ʋbʋ na ꞌkɩ ɔ ꞌmɛ-oꞌo ꞌle ʋn ꞌye ɔ tijri ʋn ꞌye ɔ -gwlɔpie ꞌdaa. 20 Ʋn ꞌdaa ꞌnɔ ɔ, ꞌɔ *-Bozeziiꞌa -namʋ -yi ꞌnɔ-ɔ li. ꞌBho-o ɔ -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ, ɔ -ke ʋn ꞌye ꞌbho gwlɔ ꞌmʋ le mu.

Atiɔsɩ -nɩꞌa ꞌle Silii, ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ ꞌyi-e ꞌbho le

Zɔ zɩꞌa a, ꞌle ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ ꞌye Dɛlɩbʋ mu. 21 ꞌBho-o ʋn -za -nɩꞌe *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle nyʋꞌa -dadudu ꞌye *ꞌɔ -namʋ ꞌmʋ-yi. Ɛ ziꞌa -kaa a, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ʋn ꞌye Lisɩtrɩ-e, Ikɔnɩ -ke Atiɔsɩ -nɩꞌa Pisidiiꞌa ꞌꞌyri ꞌꞌyi le mu. 22 Ɩ-bɩ -gwlɛ -ke ꞌmʋ ʋn -zi -nɩꞌa a, -ka -lue ʋn-ʋ nʋꞌo: Ʋn-ʋ ꞌde-e *Zeziiꞌa -namʋ -pɔlʋ ꞌli ti, ʋn-ʋ po ꞌʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke -pɔlʋ ti-ku ʋn ꞌke Zezii ꞌꞌgwlide. Ʋn na: Nyɔ-ɔ Zezii -kɔꞌɔ, ꞌle ꞌɔ tinɩɛ ꞌmʋ, ꞌkleyeɛɛ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ ꞌke ꞌbʋbʋa li ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli. 23 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ɩ-bɩ -gwlɔ gwlɔ ꞌmnɩ ꞌmʋꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ʋn-ʋ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌwa ꞌꞌlrutidemʋ; ʋn-ʋ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ʋn-ʋ ꞌpa-a *-su, ʋn-ʋ ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo, -aꞌba -Kɔyi Zezii ʋn deꞌa ꞌꞌgwli a, ʋn-ʋ ꞌde -ʋ ꞌle ꞌɔ -kʋtagwlʋ ti.

24 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ zi-oꞌo, ʋn ꞌye Pisidiibhlʋkpa ꞌmʋ cɛ, ʋn ꞌye Panfilii mu, 25 ꞌle ʋn ꞌye Pɛlɩzɩ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za ꞌle ʋn ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Atalii nyni. 26 ꞌBho-o ʋn ꞌkpa -nɩꞌe batoo ꞌli, Atiɔsɩgwlɔ -ke ꞌli ʋn ꞌwlʋ ꞌka a, ʋn ꞌye ꞌbho le yi. -Gblee, lbhʋ ʋn nʋꞌa, ʋn ꞌkɛ ɛ wɔnꞌꞌdu a, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌli, ꞌbhoꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌnyɩ -nɩ ꞌnʋ -Lagɔ -jeyi ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi -nɩ ꞌle ꞌɛ nʋnamʋ.

27 Ʋn nyniꞌa ꞌbho a, ʋn ꞌgbʋʋꞌo-o Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌlru, ꞌle, lɩ ꞌwee -Lagɔ -zi -nɩ ꞌnʋ ꞌmʋ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ꞌle, -ka ɔ katiꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa -jolʋ ʋn ꞌke Zezii ꞌꞌgwlide, ʋn ꞌye ꞌya kuna po. 28 ꞌBho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbho-o ʋn -deꞌe ti, ʋn -ke Zeziiꞌa -namʋ ꞌmnʋ ꞌye ꞌbho -gwle.

15

*Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌbho Zelizalɛɛmʋ ꞌꞌlru

1 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *Zeziiꞌa nyʋyɔ -sɔꞌɔ-ɔ Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye Atiɔsɩ yi ꞌle ʋn-ʋ tɔꞌɔ ꞌbhoꞌa -nʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho na: *-Lagɔꞌɔ gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ, ɔ na, -ɔ ꞌma-a ꞌɔ -nɔ, ɔ mu *klɛ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ, a-bʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ -ʋ ꞌꞌduꞌa *Zeziiꞌa nʋ, -bho a se klɛ ꞌmʋ mu, a -see ꞌpʋn yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 2 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ -nɩ ꞌsɔn -zaꞌa-a ꞌwa wlu ꞌmnɛ tekli, ꞌɛ depoɛ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ti. ꞌƐ dɩ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -poꞌo wlu -dalue ʋn ꞌke ꞌPɔlʋ-e, Banabaasɩ -ke ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ lbho ʋn ꞌke Zelizalɛɛmʋ mu, ꞌle, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌke ʋ ꞌɛ dɩ tidede.

3 Ʋn -nɩꞌa munamʋ a, Fenisii -ke *Samaliibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɛ ʋn-ʋ cɛꞌɛ ꞌmʋ a, -ka nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, ꞌya kuna ꞌwee ʋn-ʋ poꞌo Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌya ꞌli ꞌꞌcrɛcrɛ. Ʋn ꞌwɩn ꞌɩ -kaa ꞌbɔ ɔ, ɩ ꞌlbhaa ꞌnʋ-ʋ ꞌbʋbʋaklagba ꞌꞌyi. 4 Ʋn nyniꞌa Zelizalɛɛmʋ, Zeziiꞌa -dalbhomʋ-e, ꞌbhoꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -ke ꞌwa ꞌꞌlrutidemʋ kpʋn -ʋꞌo -gli, ꞌle, lɩ ꞌwee -Lagɔ -zi -nɩ ꞌnʋ ꞌmʋ ʋn-ʋ nʋꞌa, ʋn ꞌye ꞌya kuna po ꞌwee. 5 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, *Faliziɛɛntɔlʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli -ʋ -ke ʋn-ʋ naꞌa -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn na: Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli a, ʋn -ke -a bheteꞌa gbo, ʋn -kpɛ klɛ ꞌmʋ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyi-kpʋn.

6 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌbhoꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru ꞌle ʋn ꞌke wlu ꞌmnɛ ꞌꞌyibhaga. 7 Ʋn depo ꞌnɛ ꞌmʋ kplokplo ꞌle *ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ na: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a yiboꞌo-o, ꞌbho lbhʋ -nɛɛꞌɛ ꞌnyaanamʋ see ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌle ꞌɩnmʋ-ɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa, -bho ʋn ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ, ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌgwlide, ʋn ꞌke ɩ ꞌwɔɔn. 8 ꞌLe, -Lagɔ yiboꞌa nyunyuꞌa -pɔlʋ, ɔ -tɔꞌo -ka ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌwa dɩ, ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ *ꞌɔ Lisaazuzu, ꞌka-a ɔ ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌʋ -lrɛɛ. 9 Lɛ -a -ke ʋn seꞌa ꞌmʋꞌbhɛɛ, ɛ se -nɩ. Ʋn ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. 10 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ꞌle, leedɩ a-a ꞌdɩnꞌe -Lagɔ ti, ꞌle, -klaabogbɛ -ke ꞌꞌlrudeɛ -a -ke -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe seꞌa ꞌbhɛɛ, a-a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɛ *Zeziiꞌa -namʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌꞌlrudeꞌa? 11 -Gba! ꞌKla -ko. -Yɛ ꞌma-a -a-bʋ ꞌZuifʋꞌa -nɛɛ, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌsana ꞌmʋ -a ꞌpʋn -nɩꞌe ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌKla ꞌmnɔ, ꞌka-a ʋbʋ -nɩꞌo -lrɛɛ.

12 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌnʋ-o blenyi ꞌle ʋn-ʋ poꞌo Banabaasɩ -ke ꞌPɔlʋ -lokui, ꞌle, *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ -Lagɔ -zi ꞌnʋ ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌbho nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋn-ʋ poꞌo ꞌya kuna ꞌwee.

13 Ʋn gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi ꞌle Zaakɩ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ na: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a po ꞌɩnmʋ -lokui! 14 Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌbho ꞌnyaanamʋ, -ka -Lagɔ -nmɔ ꞌnʋ kwa ꞌmʋ ti ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ɔ ꞌke ꞌle nyʋ ꞌmʋꞌtɛ ɔ ꞌke ʋ -kɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ nʋ, Simɔɔ ꞌPiɛlɩ -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ. 15 ꞌLe, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa see, ꞌwa wlu -ke wlu ꞌmnɛ -ybhɛꞌo, ꞌle ɩ ꞌye -kaa ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli ꞌcnɩ-ɛ:

16 -Lagɔ na: ꞌBho ꞌwla ꞌwla, ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa -gluu ꞌnynɩ -sɔꞌɔ ꞌꞌkpi, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌɛ dɩ -zi -mʋ -lrɛɛ. -Ka -budu-u bhluꞌa, ꞌka-a Daviidɩꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa nyʋꞌa -kɔkɔɔ bhluꞌo ti. -Ka, -bho -budu bhluꞌa a, nyɔ-ɔ ꞌꞌluoꞌa ꞌɛ rekelɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ po ꞌɛ -lre ꞌmʋ, ꞌkla ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye Daviidɩꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌnynɩ ꞌꞌkpi -po -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌnynɩ ꞌbhle -lrɛɛ.

17 ꞌƖn-ɩ ꞌye-e -kaa -nʋ -mʋ, ꞌle, nyʋ -lrʋʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌɩn ꞌlaꞌa ꞌɩn ꞌke ʋ -kɔ, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ tiꞌbɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌꞌkpi -nɩ.

18 ꞌƖnmɔ, aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -tɔ ꞌnɩ-ɩ nyʋ see. Lɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a!

19 ꞌƐ dɩ, -ka ꞌɩnmɔ ꞌZaakɩ ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke nʋ, ꞌkla-a ꞌka-a: Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ʋ ꞌꞌbhitiꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, nyɔꞌɔ -sɩa -nɩ nʋ -le! 20 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke ʋ -bodɩ nʋ a, -a po ʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi na: Nmi ʋn-ʋ za nɩꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ, aꞌba li ɛ -le, a kpʋn ꞌꞌyi, aꞌba ꞌꞌwɩlɩ -le, nmi ʋn -luꞌa -fukafuka -ɩ -ke nymɔ -seeꞌa tiꞌwla, aꞌba li ɩ -le, aꞌba ꞌna nymɔ -le -lrɛɛ! 21 A -gblee, -yɛ ꞌma-a gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ, -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, nyʋ -gwle ꞌnɩ-ɩ ꞌmʋzanamʋ see ꞌle gwlɔꞌꞌo -gwlɔ -ke ꞌli ꞌZuifʋ -nɩꞌa, ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli nyʋ-ʋ zrɩ ɩꞌo *-aꞌba lifɔzɔ ꞌwee ꞌli.

*Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌɩnnʋ ʋn poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -jeyi

22 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ-e, ꞌbhoꞌa *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -ke ꞌwa ꞌꞌlrutidemʋ -gwɛꞌɛ-ɛ wlu wɔn ꞌꞌyi ti, ꞌle, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ʋn ꞌka lbho, ʋn ꞌye ʋ ꞌmʋꞌtɛ ʋn -ke Banabaasɩ-e, ꞌPɔlʋ ꞌke Atiɔsɩ mu. Ʋn -zaꞌa-a ꞌbho Ziidɩ ʋn ꞌꞌduuꞌa Basabaasɩ ꞌnynɩ, ɔ -ke Silaasɩ. Ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌnynɩbhlemʋ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ. 23 ꞌLe ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌꞌnyɩ, ʋn ꞌye ʋ lbho. Wlu ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌle, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

-A-bʋ *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ Zelizalɛɛmʋ, -a-bʋ ꞌma-a aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrɛɛ, -a-bʋ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi, a-bʋ -yʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -ʋ -nɩꞌa Atiɔsɩgwlɔ ꞌmʋ-e, Silii -ke Silisiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ -yeyeye! 24 -Ka nyʋ ꞌwlʋꞌa ꞌnɔɔ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌle a gbo yi, -a ꞌwɔnꞌɔ ꞌna-a ꞌbɔ. ꞌƖnnʋ gbutaꞌa aꞌba -pɔlʋ ꞌle ʋn ꞌye amʋ -tɔɔꞌɔ tinɛɛ ꞌmʋ po ꞌle ꞌwa ꞌmʋzadɩ ꞌmʋ. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi -abʋ -see ʋ ꞌɛ wlutu ꞌꞌyiꞌꞌdu. 25 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -a -gwɛꞌɛ wlu wɔn ꞌꞌyi ti, -a ꞌye nyʋ ꞌmʋꞌtɛ, -a ꞌye ʋ ꞌle a gbo lbho. ꞌƖnnʋ -ke -aꞌba dɩkmabha ꞌꞌwe Banabaasɩ -ke ꞌPɔlʋ -naꞌo. 26 Ʋn -nɩ ꞌsɔn, -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ʋn kpaꞌa gwlɔ gbo a, ʋn mu ꞌko-o ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyriɛ ꞌꞌyi -sie -mʋ. 27 ꞌƐ dɩ, Ziidɩ -ke Silaasɩ -nɩ ꞌsɔn, ꞌɩnnʋ -a lbhoꞌo ꞌle a gbo, wlu -ke ꞌꞌbɔgʋ -a ꞌꞌnyɩ ꞌʋ a, ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ kuna po. 28 A -gblee, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌpo-o -amʋ wlu -nɛɛ wɔn ꞌmʋ ꞌle -a ꞌye ɛ ꞌmʋ-za: -Aꞌba nyɔ se ꞌbhɛɛ, ꞌgbɛ -ke a seꞌa ꞌꞌyitigʋgɔ, -a ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌlrude. 29 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, lɛ -a ꞌbɔꞌɔ amʋ ꞌmʋ ti, -ɛ seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ a -seeꞌa -nʋ yi, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Nmi ʋn-ʋ za nɩꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ, aꞌba li ɛ -le, aꞌba ꞌna nymɔ -le, nmi ʋn -luꞌa -fukafuka -ɩ -ke nymɔ -seeꞌa tiꞌwla, aꞌba li ɩ -le, a kpʋn ꞌꞌyi, aꞌba ꞌꞌwɩlɩ -le -lrɛɛ! -Bho a ꞌbhɔ ꞌya dɩ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. -A ꞌke ꞌgbʋʋ ꞌwla!

30 ꞌWa lbhomʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌꞌtayi ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti ʋn ꞌye mu, ʋn ꞌye Atiɔsɩ nyni. Ʋn nyniꞌa ꞌle, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌlruꞌgbʋʋ, ꞌle, ꞌꞌbɔgʋ -ke ʋn yiꞌa, ʋn ꞌye ɩ ʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ. 31 Ʋn zrɛꞌɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ, ꞌkpayipowlu -nɩꞌa ꞌle ꞌlbhaaꞌa-a ꞌwa ꞌwee ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. 32 -Gblee, Ziidɩ -ke Silaasɩ -mnʋʋꞌa ꞌꞌbhi-i ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ʋn ziꞌe ꞌwɩ ꞌꞌyi ʋn ꞌye ꞌbho -gwle, ʋn-ʋ ꞌpo -ʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi -dadudu, ꞌle, -ka ʋn ꞌka ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi -na, ʋn-ʋ de ꞌʋ ꞌna -pɔlʋ ꞌli ti. 33 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌle ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌye ʋ -jolʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle, -da ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ꞌbho le mu. [ 34 Ʋn ꞌka mu a, Silaasɩ -mnɔɔ na ɔ ꞌwla-aꞌo.] 35 ꞌLe ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ -mnʋʋ -lrɛɛ, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ꞌye ꞌbho Atiɔsɩ -sie, ꞌle ʋn -ke nyʋꞌa -dadudu-u zaꞌa -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ, ꞌle ʋn-ʋ tɔ ꞌnɩ nyʋ.

ꞌPɔlʋ -ke Banabaasɩ sʋsɔꞌɔ-ɔ li

36 Ɩ ziꞌa -kaa a, zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌPɔlʋ na: Banabaasɩ! Gwlɔꞌꞌo -gwlɔ -ke ꞌmʋ -a kpaꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ, -a mu le, -a ꞌke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌle ꞌye, -ka ʋn nɩnɩꞌa ꞌmʋti, -a ꞌke ꞌna yibo!

37 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, Banabaasɩ ꞌbɔ-ɔ ti, *ꞌZaan ʋn ꞌꞌduuꞌa Maakɩ ꞌnynɩ, ʋn -ke ɔ ꞌke mu. 38 ꞌLe ꞌPɔlʋ na: -Gba! -Aꞌba -ke ɔ mu -le! Ɔbɔ ꞌmnɔ, -zɔtɩzɔ ɔ ꞌwlʋ-o -amʋ kli ꞌle Panfilii. Lbhʋ -a muꞌa ꞌꞌkpi, ɔ -see ꞌbho ti-de ꞌle -a -ke ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛ. 39 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌbho ʋn -nɩ ꞌsɔnꞌɔ ꞌnynɩmʋ wɔnlizɩzɛɛ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ʋn ꞌye lisʋsɔ. Ʋn sʋsɔꞌɔ li a, Banabaasɩ ꞌꞌluoꞌo-o Maakɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌye batoo ꞌli ꞌkpa, ʋn ꞌye Siplʋ mu, 40 ꞌle ꞌPɔlʋ -mnɔɔ ꞌye ꞌbho Silaasɩ -za ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌke mu. Ʋn ꞌka mu a, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌde -ʋ ꞌbho -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ -kʋtagwlʋ ti, ꞌwa lbhʋ ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -nʋ mʋ, ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌniti-wʋnna, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye mu. 41 Ʋn muꞌa a, ʋn -zi -nɩꞌe-e Silii -ke Silisiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle, -ka ʋn ꞌka ꞌbho ꞌɔ -jeyi -na, ʋn-ʋ de ꞌʋ ꞌna -pɔlʋ ꞌli ti.

16

Timotee ꞌkpa-a ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe ꞌꞌkpi ʋn ꞌke lbhʋ -lue nʋ

1 ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe nʋꞌa -kaa a, ʋn ꞌnyni-e Dɛlɩbʋ -ke Lisɩtrɩ. ꞌBho-o ʋn -yɛꞌɛ *Zeziiꞌa -nayi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Timotee. *ꞌZuifʋnynaakpʋ -lue, -ʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli a, ꞌwa ꞌꞌyu moꞌo ꞌle ꞌɔ -tɩta ꞌꞌduꞌo *Glɛkɩyi. 2 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌbho Lisɩtrɩ -ke Ikɔnɩ-ɩ zɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ. 3 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌPɔlʋꞌa -pɔlʋ ꞌwlɔ ꞌɔ ꞌꞌyiti ɔ -ke ɔ ꞌke lbhʋ nʋ -lrɛɛ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -ka ꞌɔ -tɩta -seꞌa-a ꞌZuifʋyi, ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌfɔ ꞌmnɛ gbo yibo nɩ-oꞌo. Ɔ -kʋʋ ʋ ꞌcɛ -tbhaꞌa dɩ a, ɔ kpɔ ꞌɔ *klɛ ꞌmʋ. Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye mu ʋn ꞌke lbhʋ nʋ. 4 -Gwlɛ -ke ꞌmʋ ʋn-ʋ zi nɩꞌa a, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ, wlu ʋn gwɛꞌɛ wɔn ꞌꞌyi ti Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa damʋ, ʋn ꞌpo -ɩ Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle -jeyi ꞌꞌcrɛcrɛ, ʋn na ʋn ꞌꞌdu ɛ ꞌbho. 5 -Gblee, ʋ-bʋ Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌmnʋ, ʋn-ʋ ꞌde -ʋ -pɔlʋ ꞌli ti ꞌle ʋn-ʋ poꞌo ꞌle ꞌkpɩ, ʋn-ʋ deꞌe Zezii ꞌꞌgwli ꞌle ʋn-ʋ ꞌkpʋkpaꞌa ꞌꞌkpiti zɔꞌꞌo zɔ ꞌli.

ꞌPɔlʋ ꞌye-e ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌbho Trʋasɩ

6 ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe nʋꞌa -kaa a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌkaa ꞌnʋ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn -kaa ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za -nɩ. ꞌƐ dɩ ʋn cɛꞌɛ ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Galasiiꞌa Flizii ꞌmʋ. 7 Ʋn nyniꞌa ɛ -ke ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Misii, ꞌya -banʋwɔnyi ti a, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, ꞌbhlʋkpa -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Bitinii, ʋn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi nyni ꞌle Lisaazuzu -mnɔɔ -see ꞌwɔn. 8 ꞌƐ dɩ ʋn cɛꞌɛ Misii ꞌmʋ, ꞌle, -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Trʋasɩ -ɛ -nɩꞌa ꞌbho ꞌtɔnni wɔnli, ʋn ꞌye ꞌbho nyni. 9 Ʋn nyniꞌa a, ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌyi-e ꞌPɔlʋ -bodɩ ꞌꞌmatʋ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ ɔ ꞌye-e Masedʋanɩyi -lue li. Ɔ -nynaꞌa-a ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti, ɔ na: ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -zi -nɩ Masedʋanɩ, -ɩn ꞌke -amʋ -kpa.

10 Ɔ ꞌyeꞌa -kaa ꞌɛ lɛtu, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ʋn nmazeꞌe-e lɩ ʋn ꞌke ꞌle mu. ꞌMna-aꞌa ꞌꞌbhuo, Luukɩ, -ke ʋn bheteꞌe-e gbo -lrɛɛ. ꞌBho-o -a yibo nɩꞌo -ka -Lagɔ-ɔ lbhoꞌa -amʋ -a ꞌke ꞌle *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa.

Lidii ꞌde-e *Zezii ꞌꞌgwli

11 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌbho Trʋasɩfɔ ꞌmʋ -a ꞌkpa -nɩꞌe batoo ꞌli, -gwlɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho likpe ꞌli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Samotrasɩ, -a ꞌye ꞌle mu ꞌꞌtɩklɩlɩ. ꞌBho-o -a ꞌmʋʋꞌo ꞌle -a ꞌye zi, -a ꞌye -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Neapolii mu. 12 -A ꞌꞌsiꞌa ti a, ꞌle, Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyigluwlʋgwlɛꞌɛ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filiipʋ, -a ꞌye ꞌbho mu. Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ nyʋ, ʋn-ʋ zrɛ ꞌnʋ-ʋ ꞌWlomɛɛ ꞌꞌyi. -A ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌwɩyɔ -gbɩ.

13 *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ nyniꞌa a, ꞌle -a ꞌye ꞌkabha: ꞌꞌNisʋ -nɩꞌa -laa, ꞌbho ꞌɛ wɔnli, ɛ kɔɔ ꞌbho-o *ꞌZuifʋ ꞌꞌwe-e ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru ꞌle ʋn-ʋ poꞌo *-Lagɔ wɔn gbo. -A mu ꞌle ka! ꞌLe -a ꞌye ꞌꞌgbe ꞌda. -A -ka ꞌle-e mu, -ka -a popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ -ziaka. -A nyniꞌa ꞌbho a, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, ꞌɩnnʋ -a -yɛꞌɛ ꞌbho, ꞌle -a ꞌye ti-de, -a ꞌye ʋ *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. 14 Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue ꞌmo-o ꞌLidɩ. Ʋn ꞌwlʋ-o -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tiatilɩ, ʋn-ʋ ꞌpo-o ꞌnynɩbhleyriizanɩ ꞌpɛlʋ ꞌle ʋn -ke ꞌZuifʋ-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ. ꞌƖnnʋ poꞌo ꞌPɔlʋ -lokui ꞌtɩn ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌye ʋ -naagɩ ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌwɔɔn. 15 Ʋn -ke ꞌwa ꞌꞌbhlegboꞌa klɛ ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwli ꞌle ʋn ꞌye *batizee-ɛ ꞌwee. Ɛ ziꞌa -kaa a, ʋn na: -Ka ꞌɩn deꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwli a, a yiboꞌo-o ꞌna. ꞌƐ dɩ a yi, a ꞌke ꞌle ꞌɩn ꞌꞌbhli gbɔ-po. Ʋn ꞌcraanꞌa-a ꞌwa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ -a ziꞌe ꞌle ʋ gbo.

ꞌBho Filiipʋgwlɔ ꞌmʋ ʋn -po -nɩꞌe ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ -jie ꞌmʋ

16 Ɩ ziꞌa -kaa a, zɔ -lue ꞌzɔ, -da *ꞌZuifʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌle ʋn-ʋ poꞌa *-Lagɔ wɔn gbo, -a -nɩ ꞌbho munamʋ, ꞌgeyikpaannynaakpʋ -lue -ke -a ꞌgbʋʋꞌo. Ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌꞌtuu nʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa nyakadɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌye nɩꞌe mɔniꞌa -dadudu ti, ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌwa -yowli. 17 Ʋn ꞌbhle ꞌꞌwɔwɔɔ -a -ke ꞌPɔlʋ bhete gbo ꞌle ʋn-ʋ naꞌa -amʋ kli. Ʋn na: Nyʋ a-a ꞌyeꞌa -laa li, -Lagɔklagba -ɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ʋn ꞌmo-o ꞌɔ lbhʋnʋmʋ. -Ka a ꞌka ꞌpʋn, ꞌya ꞌꞌdɩ ʋn-ʋ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ. 18 Ʋn-ʋ nʋ ꞌnɩ-e -kaa ꞌwɩ ti. ꞌƐ dɩ ɛ ꞌꞌbhlɛꞌɛ ꞌPɔlʋ ꞌꞌgwli, ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti, ɔ na: ꞌLe *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu, ꞌda ꞌnynaakpʋ -nʋʋ ꞌmʋ. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɛ ꞌdʋ -ʋ ꞌmʋ.

19 ꞌWa -yowli -gbʋ ꞌnʋ ya, ʋn yiboꞌa ʋn se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌꞌwlilɛ ꞌye -lreeka, ʋn ꞌkpʋn-o ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ, ʋn ꞌye ʋ -zigletumʋ wɔnyi kpa. 20 Ʋn kpʋ ꞌʋ ꞌbho ʋ-bʋ ꞌWlomɛɛꞌɛ -klɩgbɩ ꞌmnʋ wɔnyi a, ʋn na: Nyʋ -nʋʋ ꞌmo-o ꞌZuifʋ. ꞌƖnnʋ gbaꞌa -aꞌba gwlɔ ya. 21 Kpli -a seꞌa ꞌybha, ɩ -ke -a-bʋ ꞌWlomɛɛꞌɛ gba -seeꞌa -ybhɛ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ. -A-bʋ se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ɩ ꞌwɔɔn, -a ꞌke ɩ nʋ.

22 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn -ke nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbho -poꞌo-o gbɔ ꞌle ʋn ꞌke ʋ nyanɩ ꞌmʋ kla, ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ -klɩgbɩ ꞌmnʋ na ꞌꞌsroja -bodɩ: A -zʋ ʋ -banɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ʋ ꞌꞌsɛɛn! 23 Ʋn ꞌlbhʋ ꞌʋ ꞌtɔ kplokplo ꞌwa ꞌgwlʋꞌa ka a, ꞌle ʋn ꞌye ʋ -jie ꞌmʋ po, ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ -klɩgbɩ ꞌmnʋ ꞌye ꞌwa lifuoyi ꞌtmʋʋ: ꞌꞌDu ʋ ꞌꞌyrili -ka -zɛgɛka ꞌle ʋn -kaa ple! 24 Ʋn ꞌtmʋʋ ꞌnɔ -kaa, ɔ ꞌꞌluo ꞌnʋ-ʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌpo -ʋ ꞌle -budu -lue ꞌli ꞌle -jiebuduꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌle ʋn ꞌye ʋ -gbitiɛ bhɩ ꞌmʋ -po ꞌle ʋn ꞌke ꞌkle ꞌye.

25 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, dodo -nɩ ꞌmʋcɛnamʋ ʋn-ʋ ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle ʋn-ʋ bhleꞌo, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle -jiemʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho-o po ꞌʋ -lokui. 26 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌbhlʋkpa -trɛꞌo tenyɩ ꞌle -jiebudu ꞌye ꞌmʋdigli, ꞌɛ -kpanɩ ꞌye kati ꞌꞌfɩa ꞌwee, gblokoe ʋn -poꞌa -jiekɔmʋ, ɩ ꞌwla-a ti. 27 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌwa lifuoyi -mnɔɔ gbugbluoꞌo-o ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ ti. -Jiebuduꞌa -kpanɩ katiꞌa a, ɔ ꞌye ꞌɩ li a, ɔbɔ na ꞌkɩ -jiekɔmʋꞌa klɛ ple-oꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌꞌluoꞌo -jrɛɛ ꞌmʋ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌlbha. 28 ꞌPɔlʋ ꞌyeꞌa ꞌna li ꞌtɩn ꞌꞌsɛɛ, ɔ ꞌꞌwɔ-oꞌo ꞌle ɔ na: -Aꞌa ꞌlbha -aꞌa ꞌꞌbhuo -le! -A -nɩꞌe-e -dagbɛ ꞌwee. 29 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌwa lifuoyi ꞌmnɔ ꞌla-a nyɔ, ɔ -ke ꞌꞌnapɛ ꞌke yi -susueyi. Ɔ yiꞌa a, ɔ ꞌꞌluo ꞌnɛ-ɛ ꞌmʋ, ꞌle, -buduyu -ke ꞌli ʋ-bee -nɩꞌa, ɔ ꞌye ꞌle ꞌwlaa, ɔ ꞌke ꞌle ꞌbɩ tiꞌye ꞌle ɔ-ɔ tɩtrɛꞌɛ li -sɩanyɩꞌa dɩ, ɔ ꞌye ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ bhɩ gbɔ -gble. 30 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌdaa nʋ-oꞌo ꞌle ɔ na: A-bee-a, koo ꞌɩn ꞌke -nyna ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌpʋnꞌa? 31 Ʋn na: -Ɩn -ke -aꞌa ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋꞌa klɛ, a de -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌgwli ꞌle a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 32 ꞌLe ʋn ꞌye ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋꞌa klɛ -Lagɔꞌɔ wlu -bodɩ ꞌmʋ-za.

33 -Gblee, ꞌꞌmatʋ -lue ꞌmnɛ, ɔ ꞌꞌluo ꞌnʋ-ʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌji kɔkuni ꞌꞌyitiwɔtɔ -nɩ, ꞌle ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋꞌa ꞌwee ꞌye *batizee-ɛ. 34 Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ɔ ꞌꞌluo ꞌnʋ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn -ke ꞌɔ nyʋ ꞌye gbobhete, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌbhlegbo mu, ɔ ꞌye ʋ lilia ꞌꞌnyɩ. A ꞌye li-ɔ, ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋꞌa klɛ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ ʋꞌo tenyɩ.

35 Zɔ zɩꞌa a, ꞌWlomɛɛꞌɛ nyʋklɩgbɩ ꞌmnʋ ꞌlbho-o ꞌwa ꞌꞌsroja ꞌle -jiebuduꞌa lifuoyi gbo, ʋn na: Nyʋ -a poꞌa -jie ꞌmʋ -glaape, ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti ʋn ꞌke mu! 36 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ʋn -ke ɔ ꞌpa-a ꞌle ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe gbo, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌdɩ -ya, ɔ na: -Aꞌba gwlɔꞌɔ -klɩgbɩ ꞌlbho-o nyʋ ꞌɩn gbo, ʋn na ꞌɩn ꞌꞌtayi amʋ ꞌꞌyiti. ꞌƐ dɩ, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ꞌda a ꞌke mu. A -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi, nyɔ -see amʋ ꞌꞌda-po yi -lrɛɛ ꞌbho le!

37 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌPɔlʋ -see ɛ ꞌwɔɔn. Ɔ na ꞌꞌsroja -bodɩ: Koo -aꞌba gba ꞌlɛꞌɛ? Nyɔ ʋn-ʋ zrɛ nɩꞌa ꞌWlomɛɛ ꞌꞌyi, -bho ʋn kpʋn ɔ, nyɔꞌɔ ꞌꞌsɛɛn nɔ -le, ꞌle, ɛ -se ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ -ko. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ʋn-ʋ tu ꞌnɔ-ɔ -zigle. -Bho ɛ kpʋn ɔ, ꞌle, -ka ʋn ꞌkɔ ɔ -nyna a, ʋn-ʋ nyna ꞌnɔ -kaa. ꞌKla-a -abʋ -nɩꞌo -lrɛɛ ꞌle aꞌba -klɩgbɩ ꞌye -amʋ kpʋn ꞌle ʋn ꞌye -amʋ ꞌꞌsɛɛn bhebhe ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi. Ʋn -see -aꞌba ꞌꞌkpiꞌa -zigle tu ꞌle ʋn ꞌye -amʋ -jie ꞌmʋ po. ꞌTraamʋ ꞌtɔ, ꞌle ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -amʋ ꞌle ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi -nɩꞌa? -Gba! -A -see ꞌwɔn, ꞌwa ꞌꞌbhi yi ʋn ꞌke -amʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi!

38 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ꞌꞌsroja ꞌye ꞌwa -klɩgbɩ gbo wlu ꞌmnɛ kpa. Ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ na, nyʋ ʋn poꞌa -jie ꞌmʋ, ʋn-ʋ zrɛ ꞌnʋ-ʋ ꞌWlomɛɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ, -sɩanyɩ ꞌlbhʋ -ʋꞌo. 39 ꞌƐ dɩ ʋn yiꞌo, ʋn ꞌye ʋ-bee libhade ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɛꞌɛ dɩ ꞌbhɔ. Ʋn ꞌwɔɔn ꞌnɩ a, ꞌle ʋn ꞌye ʋ -jie ꞌmʋ -za, ʋn ꞌye ꞌda ꞌle ʋn na: -A bhade amʋ li-ɔ, -bho a mu a, a ꞌwlʋ -dagbɛ gwlɔ ꞌmʋ!

40 Ʋn ꞌwlʋꞌa -jie ꞌmʋ, ʋn ꞌmu-o ꞌle ꞌLidɩ ꞌꞌbhli, ꞌle ʋn ꞌye ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌlruꞌgbʋʋ ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po. Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho ꞌwlʋ, ʋn ꞌye mu.

17

ꞌLe Tesalonikɩ nyʋ ꞌkla-a ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ nyanɩ ꞌmʋ

1 ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ muꞌa a, -gwlɛ -ke ꞌmʋ ʋn -zi -nɩꞌa a, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Anfipolii -ke Apolonii, ꞌle, -gwlɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tesalonikɩ, ʋn ꞌye ꞌle nyni. ꞌBho-o *ꞌZuifʋtɔlʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu -nɩꞌo. 2 -Gblee, -bho ꞌPɔlʋ pa ꞌbho gwlɔ ꞌmʋ a, ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli ɔ-ɔ muꞌo -antanyɩ, ꞌka-a ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌꞌcɩcɩ. ꞌƐ dɩ ɔ muꞌo ꞌle. *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ tan dedeꞌa ꞌꞌyi, ꞌya ti, -Lagɔwlu ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ -ke nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -zaꞌa-a ꞌle ꞌya sʋɩ, 3 ꞌle ɔ-ɔ zɩza ꞌnɛ gbɔ, ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ -ka ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ see ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ. -Bho ɔ ꞌmɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke glu -sɔ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌLe ɔ na: Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ. 4 -Gblee, nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui, ꞌwa tɔlʋ ꞌyeeꞌe-e wlu ꞌmnɛ -ziadɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn -ke ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe ꞌye gbobhete. ꞌƖnnʋ ꞌmo-o *Glɛkɩꞌa -dadudu ʋn -ke ꞌZuifʋ-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ -lue, ꞌɩnnʋ -ke ꞌnynɩbhlenynʋkpakpɩꞌa -dadudu.

5 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌZuifʋ -yʋ -sieꞌa ti a, ʋ-beeꞌa lbhʋ ʋn nʋꞌa, ʋn ꞌnʋ-o ꞌɛ ꞌꞌmʋnynɩ, ꞌɩnnʋ muꞌo ꞌle -jeyi, ʋn ꞌye bhebheyitiꞌa nyʋ ꞌsrʋ po, ʋn ꞌye gbaagba yayi ti-za ꞌbho gwlɔ ꞌmʋ, Zasɔɔ -ke ꞌꞌbhli ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ -nɩꞌa, ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlaa, ꞌle ʋn-ʋ ꞌbʋ ꞌʋ ti, ʋn ꞌke ʋ nyʋ wɔnyi kpa. 6 Ʋn -gbʋꞌa ꞌle a, ʋn -see ʋ ꞌye ꞌle ʋn ꞌye Zasɔɔ -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ ꞌbho gwlɔ ꞌmʋꞌa nyʋklɩgbɩ wɔnyi kpa, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo: ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ gbaꞌa ꞌbhlʋkpa ya a, nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ yiꞌe -dagbɛ. 7 ꞌƖnnʋ Zasɔɔ -mnɔɔ-ɔ poꞌo -budu ꞌli. ꞌWa ꞌweeꞌa ꞌꞌdu ꞌbho -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa wlu. Ʋn na ꞌbhlʋkpayowli -lrɔɔꞌɔ wlu ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o *Zezii.

8 Nyʋklɩgbɩ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho a, wlu ꞌmnɛ ꞌkpʋn -ʋ li. 9 ꞌƐ dɩ ʋn -zaꞌa Zasɔɔ ꞌꞌwe mɔni ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌle ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ ꞌke gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi.

Nyʋꞌa -dadudu ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwli ꞌle Belee

10 Ʋn ꞌꞌtayi ꞌnʋ ꞌꞌyiti a, glu gwɛꞌɛ ɛ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌluoꞌo-o ꞌPɔlʋ -ke Silaasɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ʋ -jolʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle, -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Belee, ʋn ꞌye ꞌle mu. Ʋn nyniꞌa a, *ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ʋn ꞌmu-o ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli. 11 Ʋ-bee -nmɔꞌɔ-ɔ kpli ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌZuifʋ -nɩꞌa Tesalonikɩ -zi. -Lagɔwlu ꞌPɔlʋ-ʋ tɔꞌɔ, ʋn ꞌpo -ɛ -lokui -pɔlʋzɛgɛ ti. -Ka zɔ zɩꞌa a, lɩ ɔ-ɔ tɔꞌɔ, ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌcrɩ ꞌɩ ꞌmʋti ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli -bho ɩ ꞌꞌdu -zɛgɛ. 12 ꞌƐ dɩ ꞌwa -dadudu deꞌe *Zezii ꞌꞌgwli ꞌle Glɛkɩnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ke *Glɛkɩnyukpasiꞌa -dadudu de ꞌɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. 13 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌZuifʋ -nɩꞌa Tesalonikɩ ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌza-a -Lagɔwlu ꞌmʋ ꞌbho Belee a, ʋn ꞌyi-e ꞌbho, ʋn ꞌye gbaagba yayi ti-za, ꞌle ʋn-ʋ gbaꞌa nyʋ ya. 14-15 ꞌƐ dɩ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌbho Belee, ꞌbho -yritayi ʋn kpaꞌa ꞌPɔlʋ ꞌle ꞌtɔnniwɔnli -bhoga -jeyi, ʋn -ke ɔ ꞌye mu, ꞌle, ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Akayi, ꞌɛ -gwlɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Atɛɛnɩ, ʋn ꞌye ɔ ꞌle -nynia, ꞌle Silaasɩ -ke Timotee ꞌye ꞌbho -sie. Nyʋ ꞌmnʋ -nynia ꞌnɔ Atɛɛnɩ, ʋn ꞌka ꞌle yi a, ɔ ꞌꞌdu -ʋ wlu ꞌꞌyi, ɔ na: -Bho a mu, a ꞌtmʋʋ Silaasɩ -ke Timotee, ʋn yi -vuu!, ꞌle nyʋ ꞌmnʋ ꞌye ʋ wlu -ya.

ꞌPɔlʋ -nɩꞌe-e Atɛɛnɩ

16 A -gblee, ꞌPɔlʋ -nɩꞌa Silaasɩ -ke Timotee wɔnfuonamʋ ꞌle Atɛɛnɩ, ɔ-ɔ ꞌna-a gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ ti, kɔkuiꞌa -dadudu ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ ꞌbho ꞌwa gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɩ a, ꞌya dɩ ꞌkpʋn -ɔ ꞌgwlʋ. 17 *ꞌZuifʋ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ, ꞌɩnnʋ -ke ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ zaꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa sʋɩ, ꞌle, nyʋ -ke ɔ-ɔ ꞌgbʋʋꞌa ꞌbho ꞌpɛlʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ zɔꞌꞌo zɔ. 18 Dɩꞌa ꞌmʋticrɛmʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Epikiliɛɛ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ na nɩꞌa nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zenʋꞌa -tɔtɔwlu ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Stoyisiɛɛn, ꞌɩnnʋ -ke ꞌPɔlʋ-ʋ wluꞌo -lrɛɛ. ꞌLe ꞌwa tɔlʋ-ʋ nʋꞌo: ꞌYrɛlɛɛwluyi ꞌmnɔ, koo ɔ-ɔ ꞌlɛꞌɛ? -Lrʋʋ na: Kɔkuilreꞌa ꞌꞌdɩ ɔ-ɔ zaꞌo. Lɛ -ke dɩ ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌtɔ-ɔ *Zeziiꞌa dɩ -ke -ka ɔ ꞌmɛ ka ꞌle ɔ ꞌyeꞌa glu -sɔ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ. 19 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌluo ꞌnɔ-ɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌye -da -lue nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Aleopasɩ mu ꞌle ʋn na: -Ɩn ꞌbhɛɛꞌɛ -ɩn ꞌke -amʋ -tɔtɔlɩlre -ke dɩ -a zaꞌa -amʋ -bodɩ ꞌmʋ gbɔzɩzaꞌa? 20 -Ɛkedɩmaa, lɛlre -ɩn -nɩꞌa -amʋ ꞌbʋꞌwɔɔn -nɩnamʋ, -aꞌba ꞌwɔn ꞌya gbɔ ꞌꞌkpi ꞌmʋti, zɩza nɩ gbɔ!

21 A -gblee, ʋ-bʋ Atɛɛnɩkɔmʋ ꞌmnʋ -ke ꞌlɩkpʋ -ke ʋn -deꞌa ꞌbho, ꞌwa nʋ lbhʋ -lrɛɛ -bho ɛ -se ꞌꞌlrugbʋʋɛ ꞌle ʋn ꞌke dɩlre -bodɩmʋzɩza ꞌle ʋn ꞌke ɩ -lokuipo. ꞌKa-a ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌwa -nɔɔꞌɔ klɛ ti. 22 Ɩ -nɩꞌa kaa ꞌmʋ a, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ ꞌmnɔ nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌPɔlʋ -nynaꞌa ti ꞌle ɔ na:

Atɛɛnɩkɔmʋ-a, ꞌɩn ꞌye-e ꞌna -ka, ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, a ꞌꞌduꞌa nyʋ -yʋ -kmaꞌa kɔkuiꞌa bʋbɔdɩ. 23 -Ɛkedɩmaa, ꞌɩn -naꞌa-a aꞌba gwlɔ ꞌmʋ ti, ꞌɩn ꞌye-e lɩ -ke ꞌmʋ a-a bʋbɔ nɩꞌa aꞌba -lagɔ -lue -lue ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋ -da -lue -lrɔɔ ʋn ꞌcnɩ-e ꞌbho lɛ ꞌꞌyri: ꞌLagalagɔ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɛbɛ ꞌmnɛ a seꞌa yibo a-a bʋbɔꞌɔ ꞌꞌyribhuo ꞌmʋti, ꞌɩnnɛ ꞌɩn yiꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ -tɔ. 24 -Lagɔ nʋꞌa ꞌkmʋ -ke lɛꞌꞌo lɛ a-a ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ɛ ꞌmʋ li, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌya -kɔyi. -Budu -yɛ nyunyuꞌa -kʋtɩ poꞌa, ɔ se ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ -nɩ. 25 Ɔ -see tiꞌbɔ nyunyɔ ꞌke ɔ lɛꞌꞌo lɛ ꞌꞌnyɩ. A -gblee, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyunyu ꞌwee tinɩɛ-e, -fɩfɛ -ke lɩ ꞌwee. 26 A -gblee, nyunyɔ -lue ꞌtɩn ɔ -yaꞌa ti, ꞌle ɔ ꞌmʋ, ꞌle-e nyunyudu ꞌwlʋꞌo ʋn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbhlʋkpabanʋ po ꞌle ɔ ꞌye ꞌya -nɔɔ ꞌꞌdu see ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌpapa ꞌmʋ ti-de. 27 Ɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle nyʋ ꞌke dudua ʋn ꞌke ɔ tiꞌbɔ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌmʋtiyibo. -Ziadɩ moꞌo, -Lagɔ se nyɔꞌꞌo nyɔ gbo-tɛ. 28 ꞌLe ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ tinɩɛ, ꞌɔ dɩ -a naꞌo ꞌle -a ꞌye ti-nɩ. ꞌƖnnɛ aꞌba yakapomʋtɔlʋ ꞌyeeꞌe -ziadɩ ꞌmʋ, ʋn na: ꞌƆ gʋgɔmʋ -a ꞌꞌduꞌo.

29 A -gblee, -Lagɔꞌɔ gʋgɔmʋ -a ꞌꞌduꞌa dɩ ɛ se -kaa ti-nmɔ -a ꞌke ꞌgwlʋtipopo, ꞌnynɩbhlenɛtɩ -ke -babasʋkpʋ nyunyu cɛꞌɛ ꞌliti ʋn -bɛꞌɛ ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ, ɩ -ke -Lagɔ gʋgɔꞌo, nʋ. 30 -Nɔɔ -ke ꞌli nyunyu seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn-ʋ nʋꞌa, -Lagɔꞌɔ zi ꞌya dɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -Lagɔ-ɔ ꞌla-a nyʋ ꞌwee -nɩꞌa daꞌꞌo da ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti. 31 A ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo, -ɛkedɩmaa, -nɔɔ -lue ɔ ꞌꞌduꞌo. -Bho ɛ nyni, nyɔ -lue ɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌle ɔ ꞌke ꞌkmʋ -zigle -tu ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ. ꞌƐ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye nyɔ ꞌmnɔ glu -za ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ.

32 -Gblee, ꞌPɔlʋ -zaꞌa nyɔ-ɔ -sɔꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -ɔ -nɩꞌa ti -lrɛɛꞌɛ dɩ ꞌmʋ, ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ʋn -drɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌnynɩ, ꞌle -lrʋʋ na: -Bho -ɩn -flɔ ꞌꞌyi ꞌle -a ꞌke yi -a ꞌke -ɩnmʋ -lokuipo ꞌbho dɩ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, -a ꞌke ꞌbho ꞌmʋtiꞌwɔn. 33 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ꞌPɔlʋ ꞌwlʋ -nɩꞌe ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ. 34 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋꞌa ꞌplan ꞌyeeꞌe-e ꞌPɔlʋꞌa wlu -ziadɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔwlu ꞌwɔɔn, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Denisɩ -ɔ ꞌma-a ʋ-bʋ nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlruꞌa nyɔ -lue-e, ꞌnynaakpʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Damalisɩ -ke nyʋ -lrʋʋ.

18

ꞌPɔlʋ -zaꞌa-a *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ ꞌle Kɔlɛɛtɩ

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -sɔꞌɔ-ɔ Atɛɛnɩ, ꞌle, Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kɔlɛɛtɩ, ɔ ꞌye ꞌle mu. 2 ꞌBho-o *ꞌZuifʋyi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Akilaa -nɩꞌo. Ɔ ꞌwlʋ -nɩꞌe-e ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌPɔɔn. Ɔ -ke ꞌɔ ꞌnynɔ *Plisilɩ -sɔꞌɔ-ɔ Italiibhlʋkpa ꞌꞌkpi -lreeka, -ɛkedɩmaa, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Klodɩ na, *ꞌZuifʋꞌa klɛ -sɔ ꞌbho Italiiꞌa -gwlɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌWlɔmʋ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌbho -yɛ, ɔ ꞌye ʋ gbo ti-de. 3 Ɔ -ke ʋn -plɛꞌɛ lbhʋ -lue ꞌmʋ-ɛ. ꞌƐ dɩ ɔ -deꞌe ꞌle ʋ gbo ti ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ nʋꞌo lbhʋ -lue ꞌmnɛ. -Gblee, lbhalbhagbedeti ʋn-ʋ poꞌo ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɩ ꞌpɛlʋ. 4 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -bho *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ nyni a, ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ɔ-ɔ ꞌmu-o ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ zaꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa sʋɩ, ꞌle ɔ-ɔ poꞌo ꞌZuifʋ -ke *Glɛkɩ ꞌkpa ꞌꞌyi ʋn ꞌke *Zezii ꞌꞌgwlide.

5 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌle Silaasɩ -ke Timotee ꞌye Masedʋanɩ -sɔ ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho yi. Ʋn yiꞌa a, ꞌPɔlʋ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌɔ -nɔɔꞌɔ klɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌtɔ-ɔ ꞌZuifʋ gbaa -ka Zezii ꞌꞌduꞌa *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ. 6 Ʋn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌwa -dadudu ꞌku-o ꞌꞌyi ʋn -see ꞌwɔn ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌjree nɔꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌgbɔtɔ nʋꞌo ꞌɔ -banɩꞌa ꞌꞌpiplee kwa. ꞌƖnnɛ tɔꞌo -ka ʋn-ʋ nʋꞌa -laa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: -Bho a se ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌlruyidɩ moꞌo. Ɩ -se ꞌan dɩ -ko. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌle ʋ gbo ꞌɩn-ɩ muꞌo.

7 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwlʋꞌo ꞌbho-ɛ, nyukpasu -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Titiusɩ Zutuusɩ, ɔ ꞌye ꞌbho ɔ gbo mu. ꞌƖnnɔ -ke ꞌZuifʋ-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ ꞌle ꞌɔ -budu -nɩꞌe ꞌbho -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌꞌtroli. 8 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbuduꞌa -klagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Klisɩpusɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ ꞌde-e -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwli, ꞌle, Kɔlɛɛtɩkɔmʋꞌa -dadudu-u poꞌa ꞌPɔlʋ -lokui, ʋn ꞌye Zezii ꞌꞌgwlide -lrɛɛ, ꞌle ʋn ꞌye *batizee-ɛ.

9 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌmatʋ -lue ꞌPɔlʋ ꞌye-e ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌye ɔ gbo -wlu, ɔ na: -Sɩanyɩꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le! -Za ꞌan ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ! -Aꞌa ꞌꞌmu wɔn -le! 10 ꞌƖn -ke -ɩn -naꞌo, nyʋ -see -ɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla yi. -Gblee, -gwlɔ -nɛɛ ꞌli, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌan nyʋ ꞌꞌdu mʋ, ʋn -dieꞌe-e -laa ꞌꞌyi. 11 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ɔ ziꞌe ꞌbho -zʋn -lue ꞌꞌdie ꞌle ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ -Lagɔwlu.

12 -Nɔɔ -ke ti ꞌbho Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌWlomɛɛ ꞌka ꞌbho ꞌwa nyɔklagba -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Galiyɔɔ tide ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ -kɔ ɔ, ꞌZuifʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru, ʋn ꞌye wlu -dalue -po, ʋn ꞌye ꞌPɔlʋ kpʋn, ꞌle ʋn ꞌye ɔ -zigletumʋ wɔnyi kpa. 13 Ʋn ꞌnʋ-o nyʋ, na: -Ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke -Lagɔ bʋbɔ -ke -ka -aꞌba gba ꞌlɛꞌɛ nyʋ ꞌke nʋ a, ɩ se gʋgɔ. 14 ꞌPɔlʋ muꞌa dɩ ꞌmʋ-za mʋ, ꞌbho-o ꞌbhlʋkpayowli Galiyɔɔ kɔꞌɔ wlu, ɔ na: ꞌZuifʋ-a, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌꞌyikmazagbɩ, ꞌꞌlemnɩɩ, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩn-ɩ po ꞌkɩ-ɩ amʋ -lokui, 15 ꞌle ɛ ꞌꞌduꞌa ꞌtɔ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -tɔtɔlɩ, nyʋꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌmʋdepodɩ -ke aꞌba ꞌꞌbhiꞌa gba, ꞌle ꞌmna -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke ꞌya -zigle tu! Aꞌba ꞌꞌbhi tu ɩ! 16 ꞌLe ɔ ꞌye nyʋ ꞌtmʋʋ: A po ʋ ꞌꞌpiemʋ! 17 ꞌBho -ziglebudu wɔnyi, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn-o -Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbuduꞌa -klagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sosɩtɛnɩ kwa ꞌmʋ ti, ʋn-ʋ bhɔtɔ nɔ-oꞌo. Galiyɔɔ yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ dɩꞌa -lue komu se ʋ ꞌꞌkpi -nɩ.

ꞌPɔlʋ ꞌmu-o Atiɔsɩ le

18 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -gwle ꞌbho Kɔlɛɛtɩ-ɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu wlu po, batoo -nɩꞌa Siliibhlʋkpa ꞌꞌkpi munamʋ, ɔbɔ-e *Plisilɩ -ke *Akilaa ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌkpa. Ʋn ꞌka mu a, ꞌle Kɔlɛɛtɩꞌa ꞌtɔnni wɔnliꞌa ꞌfɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sanklee, ꞌbho-o ꞌPɔlʋ ꞌwla -nɩꞌe ꞌꞌlru ti. ꞌƖnnɛ tɔꞌɔ nyʋ -ka ɔ cɛꞌɛ wlu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌzʋɩn ꞌmʋ ꞌwlʋ.

19-21 Ʋn -nɩꞌa munamʋ a, -gwlɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Efɛɛzɩ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho nyni. ꞌBho-o batoo -nyna -nɩꞌe ti, ʋn ꞌye tiꞌꞌsi, ꞌle, *ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli mu, ɔ -ke ʋn ꞌye -Lagɔwluꞌa sʋɩ ꞌle -za, ꞌle ꞌwa tɔlʋ ꞌye ɔ -jeyi -za, ꞌle ɔ na ɔ -see ꞌwɔn. Ɔ ꞌka mu, ɔ na: -Bho -Lagɔ ꞌwɔn, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e le, ꞌle ɔ ꞌye batoo ꞌmnɛ ꞌli le ꞌkpa ɔ ꞌye mu, ꞌle Akilaa -ke Plisilɩ ꞌye ꞌbho Efɛɛzɩ -sie. 22 Ɔ -nɩꞌa munamʋ a, ɔ ꞌnyni-e Sezaleegwlɔ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye tiꞌꞌsi, ɔ ꞌye Zelizalɛɛmʋ mu, ɔ -ke Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌke ꞌyɩye, ꞌle ɔ ꞌye Atiɔsɩ mu. 23 Ɔ ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌwɩ -glilii ꞌle ɔ ꞌye le mu, ɔ ꞌye Galasiiꞌa Flizii ꞌmʋ cɛ, ɔ-ɔ pleꞌe ꞌya gwlɛ ꞌꞌyiti -lue -lue, ꞌle, *Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ɔ-ɔ po ꞌʋ ꞌkpa ꞌꞌyi.

Apolɔsɩ -nɩꞌe-e Efɛɛzɩ -ke Kɔlɛɛtɩ

24 Zɔ -lue ꞌzɔ *ꞌZuifʋyi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Apolɔsɩ, ꞌɩnnɔ nyniꞌe ꞌbho Efɛɛzɩ. Ɔ ꞌwlʋ-o Alasadriigwlɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ yiboꞌo -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu -ka -zɛgɛka. -Bho ɔ -kɛ ɛ ꞌmʋ-ʋza a, ꞌɔ ꞌkɩkle wlu ꞌꞌyi. 25 -Ka -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke -na a, ɔ-ɔ ꞌcɩɩn -ɩꞌo. Ɔ-ɔ ꞌwla-a -pɔlʋ ti, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋ, ꞌle *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩ ɔ-ɔ tɔꞌɔ nyʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -yɛ ꞌma-a nyʋꞌa *batizeeɛ, *ꞌZaanꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ -nɛ ɔ yiboꞌo. ꞌƖnnɛ ɔ -deꞌe ꞌliti. 26 -Gblee, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌꞌyrili ꞌle ɔ-ɔ wluꞌo. ꞌBho-o *Plisilɩ -ke *Akilaa ꞌwɔn -nɩꞌe ꞌɔ wlu ꞌbɔ ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn -ke ɔ ꞌye kpɔ cɛ, ꞌle, -ka -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke -na a, ɔ seꞌa -bhla yibo ꞌya damʋ, ʋn-ʋ zɩza ꞌnɩ gbɔ ꞌꞌsɩkɩsɩkɩ ꞌle ʋn-ʋ ꞌtmʋʋ nɔꞌo. 27 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke Akayi mu, ꞌle ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌye ɔ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌbɔgʋ ꞌcnɩ, ꞌle, ꞌfɔ ꞌmnɛ ꞌꞌyiꞌa *Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa ꞌle, ʋn ꞌye ʋ ɛ -jeyi po ꞌle ʋn ꞌke ɔ kpʋn -gli, ꞌle ɔ ꞌye mu. Ɔ nyniꞌa ꞌle a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -yʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌmnɔ, -ʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ, ɔ ꞌpo -ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi -ka -zɛgɛka. 28 -Gblee, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɔ -tɔtɔlɩ ɔ -tɔꞌɔ, ɩ -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti, ꞌle ɔ ꞌye ꞌZuifʋ ꞌꞌyitiwa na: A ꞌꞌma-oꞌo. ꞌLe, -ka ʋn ꞌka ꞌɔ wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, ʋn se ꞌna ꞌbhle. ꞌLe, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ꞌle ɩ ꞌmʋ, -ka Zezii ꞌꞌduꞌa *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ-ɔ tɔ ꞌnʋ -kaa.

19

ꞌLe Efɛɛzɩ ꞌPɔlʋ -za -nɩꞌe *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ

1 -Nɔɔ -ke ti Apolɔsɩ -nɩꞌa Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ, ꞌbhlʋkpa -ke ꞌꞌkpi trɩ -nɩꞌa, ꞌPɔlʋ -zi -nɩꞌa ꞌle a, ꞌle ɔ-ɔ pleꞌa -gwlɛ gwlɛ ꞌꞌyiti a, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ -nyni -nɩꞌe Efɛɛzɩgwlɔ ꞌmʋ, ɔ -yɛꞌɛ-ɛ ꞌbho *Zeziiꞌa -namʋ -gbɩ. Ʋ-bʋ a, lɩ *ꞌZaan Batiisɩ -tɔꞌɔ, ꞌya ꞌꞌsɛ ʋn yiboꞌo. 2 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ tidede: A deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli ꞌle, a ꞌye *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌnɩ? Ʋn na: -Ka -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌbhuo -nɩꞌa ti, -a se ɩ yibo. 3 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ tidede -lrɛɛ, ɔ na: *Batizeeɛ -yɛ ʋn batizeeꞌa amʋ, ꞌɛ ꞌzɔꞌɔ ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? Ʋn na: -Ka *ꞌZaan Batiisɩ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ɛ ꞌke -kaa ꞌmʋ -nɩ, ꞌɛ dɩ -a batizee-ɛꞌo. 4 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyʋ-ʋ yiboꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌyeꞌa -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌwa nyunyutu ꞌZaan-a batizeeꞌo, ꞌle ɔ-ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi -lrɛɛ, nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ lemʋ, ɔ -nɩꞌa yinamʋ, ʋn de ɔ ꞌꞌgwli. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o *Zezii.

5 Nyʋ ꞌmnʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ʋn batizee-ɛꞌɛ -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ. 6 Ɛ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ꞌPɔlʋ ꞌye ʋ *kwa ꞌꞌlru tide ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ʋ ꞌꞌkpiꞌdree, ꞌle, wlu ʋn seꞌa yibo, ʋn-ʋ po ɩꞌo ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti. 7 Nyʋ ꞌmnʋ -nɩꞌe-e -bue ꞌyɔ ꞌsɔn.

8 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, *ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌle ꞌwa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbudu ꞌli, ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌmu-o ꞌle -wlɛɛwlɛɛ ꞌle ꞌcʋɩ tan ꞌli. Ɔ-ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌꞌyrili ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋ, ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ zaꞌa ꞌle ꞌya sʋɩ. -Ka -Lagɔ ꞌybhaꞌa nyʋ ꞌke Zezii ꞌꞌgwlide ꞌle ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ ɔ, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɩ ꞌwɔɔn. 9 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋtɔlʋ ꞌku-o -loku ꞌmʋ, ʋn -see ɩ ꞌwɔɔn, ꞌle, ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, nyʋ-ʋ ꞌma-a Zeziiꞌa -jeyinamʋ, ʋn-ʋ zʋ ꞌʋ wlu -bodɩ ꞌmʋ ꞌmʋnyɛka. Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌle ꞌPɔlʋ ꞌye nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌyriliꞌwlʋ, ɔ ꞌye Zeziiꞌa -namʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ zaꞌa ꞌle -Lagɔwluꞌa sʋɩ ꞌwɩ ꞌwee ꞌli ꞌle Tilanusɩꞌa -fukuubudu ꞌli. 10 Ɔ ꞌnʋ-o -kaa -zʋɩn ꞌsɔn ti. ꞌƐ dɩ *ꞌZuifʋ -ke nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -ʋ -nɩꞌa Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌwee ꞌye -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌbʋꞌwɔn.

Sevaaꞌa ꞌꞌyreetɩ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu tinu ꞌPɔlʋꞌa ka

11 -Gblee, *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ -Lagɔ-ɔ yi ꞌnɩ-e ꞌPɔlʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ nʋ ɩꞌo. 12 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌyriidi ʋn-ʋ sra nɩꞌa zu -ke lbhʋ ꞌmʋꞌa -banadi ʋn-ʋ paꞌa ꞌbho ꞌꞌkpi ꞌmʋ, -ɩ triꞌa ꞌPɔlʋꞌa ku li, ʋn-ʋ ꞌꞌluo ꞌnɩ ꞌmʋ-ɛ, ʋn-ʋ kpɩ ꞌɩ ꞌle ꞌꞌgwizimʋ gbo, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu-u ꞌdʋ ꞌʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌpʋnꞌo ꞌwa ꞌwalɩ -lrɩɩ wɔn ꞌmʋ. 13 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ dɩ a, *ꞌZuifʋtɔlʋ pleꞌa nyʋ ꞌꞌyiti ꞌle -ʋ nuꞌa nyʋ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌye ꞌnɛ mɔni ti, ʋn ꞌdɩn-e -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌnynɩsiɛɛ ti, ʋn na ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -bodɩ: Zezii -ke dɩ ꞌPɔlʋ-ʋ zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, a ꞌda!

14-16 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu na: ꞌƖn yiboꞌo-o Zezii, ꞌle, yɔɔ ꞌma-a ꞌPɔlʋ, lɛ ɔ ꞌꞌduꞌa, ꞌɩn yibo nɛꞌo. A-bʋ -yʋʋ ꞌle, yʋʋ a ꞌꞌduꞌa? -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌmʋ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpʋ -ʋ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye ʋ ꞌlbha kplokplo, ɔ ꞌye ʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu, ɔ ꞌye ʋ ꞌwlʋ cɛ, ɔ ꞌye ʋ lɛ ꞌꞌyi -zi, ʋn ꞌye ɔ wɔnyi tiꞌda ꞌle ʋn ꞌye ple. (-Gblee, ʋ-bʋ ꞌZuifʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Sevaa, ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -mɛɛsɔn ʋn ꞌꞌduꞌo.)

17 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ziꞌa a, Efɛɛzɩkɔmʋ, ꞌZuifʋ-e, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ-e, ꞌwa klɛ ꞌwɔn-ɔ ꞌya ꞌꞌdɩ ꞌbɔ ꞌle -sɩanyɩ ꞌye ʋ kpʋn ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ. 18 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, nyʋꞌa -dadudu-u deꞌa Zezii ꞌꞌgwli a, ʋn-ʋ yi-oꞌo ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi. 19 Nyʋꞌa -dadudu -lrʋʋ-ʋ ꞌbhleꞌa gu, ꞌwa guꞌa ꞌꞌbɔgʋɩ -ke ʋn-ʋ yiꞌo, ʋn-ʋ ꞌkɩkle ꞌnɩ ꞌꞌlruli ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɩ ꞌꞌyri ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi. ꞌWa ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌmnɩꞌa ꞌyeyemɔni -dieꞌe-e ꞌꞌyi tenyɩ.

20 Ɩ-bɩ wɔnkudɩ ꞌwee ꞌmnɩꞌa dɩ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu-u waꞌa ti ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u ꞌwɔɔn nɩꞌo.

Efɛɛzɩkɔmʋ gbugbluoꞌo ꞌcɛꞌɛ dɩ

21 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ bhagaꞌa-a dɩ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ gbo ɔ ꞌke Masedʋanɩ -ke Akayi -cɛ -nɩ ɔ ꞌke Zelizalɛɛmʋ nyni. -Kagbɛ ꞌka-a ɔ-ɔ popoꞌo ꞌgwlʋti -lrɛɛ: -Bho ꞌɩn -sɔ Zelizalɛɛmʋ, -Lagɔ ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌbho *ꞌWlɔmʋ -nyni mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌbho ꞌye. 22 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, nyʋ ꞌsɔn -ke ɔ bheteꞌa gbo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌa -Lagɔlbhʋ, Timotee -ke Elaasɩ, ɔ lbho ꞌʋ ꞌle ꞌɔ nya Masedʋanɩ, ꞌle ɔbɔ ꞌke ꞌbho Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi -sie ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho -nɔɔ -lrɛɛ gbɛ zi.

23 ꞌƐ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o nyʋ -kpa -nɩꞌe *Zeziiꞌa -jeyinamʋ tʋ gbo. 24 Lɩ-ɩ ziꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Bɛbɛlɩ -ke ꞌpɛlʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌya piyi -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Demetriusɩ, -Lagɔ -lue ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ, ɛ -ke ꞌnynaakpʋ gʋgɔꞌɔ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Atemisɩ, ꞌɩnnɔ maꞌa ꞌɛ bʋbɔbiditoope ꞌle ɔ-ɔ po ꞌnɩ ꞌpɛlʋ. -Lagɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌɔ ꞌꞌbhlimʋ Efɛɛzɩkɔmʋ bʋbɔꞌo, ꞌle ɔ -ke nyʋ -ke ɔ-ɔ nʋꞌa lbhʋ-ʋ ꞌye nɩ ꞌnɛ mɔniꞌa -dadudu ti. 25 Zɔ -lue ꞌzɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -ke nyʋ -lrʋʋ -ke ʋn -plɛꞌɛ lbhʋ -lue ꞌmʋ, ɔ ꞌgbʋʋ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌlru ꞌle ɔ na: ꞌAn bha ꞌꞌwe-a, lbhʋ -a nʋꞌa -laa, -ka -a ꞌye ꞌnɛ mɔniꞌa -dadudu ti, a yibo nɩ-oꞌo. 26 ꞌLe lɛ ꞌPɔlʋ ꞌmnɔ -nɩꞌa nʋnamʋ, a yibo nɛ-oꞌo ꞌle a-a ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ. Ɔ na: Kɔkui nyunyu-u maꞌa -se -Lagɔzɛgɛ -ko, ꞌle ɔ-ɔ jriꞌe nyʋꞌa -dadudu. Ɛ -se -dagbɛ Efɛɛzɩꞌa ꞌꞌsɛ ɔ-ɔ nʋ -kaa -ko. ꞌNɔɔgbɛ Aziibhlʋkpaꞌa -dadudu ꞌꞌkpi moꞌo -lrɛɛ. Ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ. 27 A -gblee, ꞌɛ lɛtu ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke -aꞌba lbhʋ kwaꞌfɩɩn. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -a ꞌꞌbhliꞌa -Lagɔklagba Atemisɩ -a bʋbɔꞌɔ ɔ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo nyʋ ꞌke ꞌtɔ ꞌɛ -budu nɛsrɛ ꞌle ʋn -see ɛ ꞌtɔ ꞌꞌku ꞌꞌkpi -po yi -lrɛɛ. Aꞌba ꞌmate ti -le! Ɛbɛ ꞌmnɛ, -aꞌba ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpi, -a bʋbɔ nɛ-oꞌo. Ɛ ꞌbhɛɛꞌo nyʋ ꞌke ꞌɛ bʋbɔdɩ ꞌbhɔ.

28 Nyʋ-ʋ po ꞌɔ -lokui ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌcɛ ꞌkpʋ -ʋ ꞌli ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo: -A-bʋ Efɛɛzɩkɔmʋꞌa -Lagɔ Atemisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌo! 29 -Gblee, -bho -ɩn ꞌye gwlɔꞌɔ klɛ, ɛ -nynaꞌa-a ya. Ʋn nʋꞌa -kaa, Masedʋanɩkɔmʋ ꞌsɔn, Gayusɩ -ke Alisɩtakɩ, -ʋ -ke ꞌPɔlʋ-ʋ naꞌa bhʋ -lue ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ, ꞌɩnnʋ ʋn kpʋnꞌo ꞌfʋkʋfʋkʋfʋkʋ, ꞌbho -gwlɔkɔmʋꞌa ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ, ʋn ꞌye ʋ ꞌbho ti-nyna. 30 Ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -mnɔɔ, ɔbɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo -tɔ ꞌbho nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌle ꞌɔ -namʋ -see ɩ ꞌwɔɔn. 31 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, Aziiꞌa nyʋklɩgbɩtɔlʋꞌa ꞌꞌbhi, -ʋ ꞌma-a ꞌPɔlʋꞌa bhɩ, ʋn ꞌpo -ɔ wlu -jeyi, ʋn na: -A-bʋ bhade -ɩnmʋ li, -aꞌa mu ꞌle -gwlɔkɔmʋꞌa ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ -le!

32 ꞌBho ꞌmnɔ nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, ꞌwa ꞌwʋwɔn ꞌmʋti, nyʋtɔlʋ ꞌꞌwɔ ꞌnɔɔ, -lrʋʋ ꞌꞌwɔ ꞌlelaa, ꞌle, lɛ -ke dɩ ʋn ꞌꞌgbuꞌa ti, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -dadudu se ꞌɛ -lue komu yibo! 33 Nyʋ ꞌmnʋ ꞌpo-o ꞌPɔlʋꞌa nyʋ ꞌcɛ -kwa. ꞌƐ dɩ nyʋyɔ -gbɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ-ɩ *ꞌZuifʋ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Alasaanɩ, ꞌle ꞌɔ -Bozuifʋ ꞌye nyʋ druko ɔ ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi ti-nyna, ɔ ꞌye ʋ -tɛtɛ ꞌmʋ po ʋn ꞌke ɔ -lokuipo ɔ ꞌke ʋ-bʋ ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌkpidɩ lizɩza, -ka ʋn -ke ꞌPɔlʋ -seeꞌa -na. 34 Ʋn -gbʋ ꞌnɔ ya, ʋn yibo ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌZuifʋyi. Ʋn -see ꞌwɔn ɔ ꞌke dɩ ꞌmʋ-za ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌwɔ kplokplokplo: -A-bʋ Efɛɛzɩkɔmʋꞌa -Lagɔ Atemisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌo! ꞌƐ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌo! -Ɛ -nynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌo! ꞌƐ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyiꞌo!

35 ꞌLe ꞌɛ ꞌꞌlruyijranamʋ a, nyɔklagba -lue -ɔ kɔꞌɔ ꞌbho -gwlɔkɔmʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɔ ꞌkpaꞌa ꞌbho ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌgate, ꞌle ɔ na: Efɛɛzɩkɔmʋ-a, -budu -ke ꞌli -a bʋbɔ nɩꞌa -aꞌba -Lagɔklagba Atemisɩ, -ka -abʋ ꞌbhleꞌa ꞌɛ lbhʋ ꞌle -a ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌꞌyrili, yɔɔ ꞌse ꞌna yiboꞌa? ꞌƐ kɔku -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi, -ka -a ꞌbhleꞌa ꞌɛ lbhʋ ꞌle -a ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌꞌyrili, yɔɔ ꞌse ꞌna yibo -lrɛɛꞌɛ? 36 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ -lue ꞌtɩn -ɔ ꞌkɛ ɛ ꞌꞌyidepo -nɩ, ɔ se -nɩ. ꞌƐ dɩ, a ꞌbhɔ a -kaa -nɩadɩ nʋ. 37 A -gblee, nyʋ -ke a yiꞌa -laa, ʋn -see Atemisɩꞌa -budu ꞌliꞌa lɩ ꞌꞌyri ꞌle ʋn -see Atemisɩꞌa ꞌꞌbhuo ꞌnynɩ ꞌꞌsi ꞌꞌnyinynika. 38 ꞌƐ dɩ, Demetriusɩꞌa nyʋ -ke ɔ yiꞌa a, -bho ʋn -ke nyɔ ꞌbhle dɩ -dagbɛ, ɔ yi ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌkla ꞌbho -zigletumʋꞌa wɔnyi! -Nɔɔ -ke ti nyʋ-ʋ tuꞌa -zigle, ɛ -nɩꞌe-e ꞌbho, ꞌle nyʋklɩgbɩ -ʋ ꞌbhleꞌa -zigletulbhʋ a -nɩꞌe ꞌbho -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ʋn nʋ -kaa! 39 -Bho ꞌꞌyitɔdɩ -lrɩɩ -nɩ ꞌbho, ꞌle -aꞌba gwlɔ ꞌmʋꞌa nyʋklɩgbɩ ꞌke ꞌbho ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ nyʋ ꞌla a, ꞌbho-o a ꞌke ɩ ꞌmʋ-za -nɩ. 40 A -gblee, lɛ-ɛ ziꞌa -daa -zɩannamʋ, ꞌɛ dɩ ꞌWlomɛɛꞌɛ nyʋklɩgbɩ-ɩ -kɔꞌɔ -amʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke -amʋ dɩ ꞌꞌyikpa na -a ꞌkpɩkpɩa-a ꞌwa gba li. ꞌƐ -lue ꞌtɩn -ke ꞌꞌkpi -aꞌba ꞌgɩ ꞌka -nɩ ꞌle ɩ-bɩ ꞌmnɩꞌa ꞌlimʋ, ɛ se -nɩ. 41 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti ꞌle ɔ na: A mu, a ꞌke yayi! ꞌLe ʋn ꞌye mu.

20

ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe ꞌmu-o Masedʋanɩ -ke *Glɛkɩbhlʋkpa -lrɛɛ ꞌꞌkpi

1 -Gblee, nyʋ ꞌmnʋꞌa yokoyoko cɛꞌɛ, ꞌPɔlʋ ꞌgbʋʋꞌo-o *Zeziiꞌa -namʋ ꞌꞌlru, ɔ ꞌye ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ɔ ꞌye ʋ wlu po, *Glɛkɩbhlʋkpaꞌa yayi -bhoga, Masedʋanɩ, ɔ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi mu. 2 Ɔ-ɔ ꞌple-e ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ -gwlɛ gwlɛ ꞌꞌyiti, ꞌle, Zeziiꞌa -namʋ -nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ zʋ ꞌʋ wluꞌa -dadudu -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ po ꞌʋ ꞌkpa ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye zi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌzɔtibhoga Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. 3 Ɔ nyniꞌa ꞌle a, ɔ ꞌnʋ-o ꞌle ꞌcʋɩ tan. Ɛ ziꞌa -kaa a, ɔ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ɔ ꞌke batoo ꞌli ꞌkpa ɔ ꞌke Siliibhlʋkpa ꞌꞌkpi mu ꞌle ɔ ꞌye ꞌbʋꞌwɔn na *ꞌZuifʋ ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌdɩ ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha. Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ na: ꞌꞌLemnɩɩ, ꞌbhlʋgbɔjolʋ -ɛ -zi -nɩꞌa Masedʋanɩ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye -bhlu mʋ ꞌɩn ꞌke Silii mu. ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti ɔ ꞌye ꞌle le -mu -nɩ.

4 Ɔ -nɩꞌa munamʋ, nyʋ -mɛɛsɔn ꞌkpɔ -ɔ -jeyi. ꞌWa ꞌnynɩ ꞌka-a: Sopatɛɛ -ɔ ꞌma-a Beleekɔyi, Pilusɩꞌa ꞌꞌyu-e, Alisɩtakɩ -ke Sekudusɩ ꞌma-a Tesalonikɩkɔmʋ-e, Dɛlɩbʋkɔyi Gayusɩ -ke Timotee, ʋn -ke Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ ꞌsɔn Tisikɩ -ke Trofimʋ. 5 ꞌLe Masedʋanɩ, ʋn ꞌnyni-e Filiipʋgwlɔ ꞌmʋ. ꞌBho-o ꞌPɔlʋ -yɛꞌɛ ꞌɩnmɔ Luukɩ ꞌle ꞌɔ -jeyikpamʋ ꞌmnʋ ꞌye -amʋ ꞌbho sie ꞌle ʋn ꞌye Trʋasɩgwlɔ ꞌmʋ mu. ꞌBho-o ʋn-ʋ fuo nɩꞌe -amʋ. 6 Ɛ-bɛ zʋn ꞌmnɛ ꞌliꞌa *gɔ -ke ti, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌꞌbuubuulɛ gboꞌbhle, ꞌle, ꞌZuifʋ-ʋ li ꞌɛ ɛ, ɛ ziꞌa a, ꞌle -a ꞌye Filiipʋ -sɔ ꞌle -a ꞌye batoo ꞌli ꞌkpa. -A -nɩꞌa munamʋ, -a ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi ꞌwɩ -muu ꞌle -a ꞌye -jeyikpamʋ ꞌmnʋ ꞌꞌkpi bhla ꞌbho Trʋasɩ. ꞌBho-o -a ziꞌe ꞌwɩ -mɛɛsɔn.

ꞌPɔlʋ dedeꞌe-e *Zeziiꞌa -namʋ -nɩꞌa Trʋasɩ ꞌꞌyi. Ɔ muꞌa a, ɔ -see ꞌtɔ yi ꞌbho le.

7 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ ziꞌa a, ꞌɛ ꞌꞌjiazɔ ɔ, -a-bʋ ꞌZeziiꞌa nyʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru -a ꞌke -dalue -li -nɩ, ꞌle ꞌPɔlʋ-ʋ zaꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋ. -Bho zɔ zɩ, ɔ-ɔ ꞌye-e -mu -mʋꞌa dɩ a, ɔ -nɩꞌe -Lagɔwlu ꞌmʋzanamʋ ꞌle dodo ꞌye ꞌmʋ-cɛ. 8 -Gblee, -a -nɩꞌe-e ꞌle yayibuduꞌa tannɛ ꞌꞌyi, ꞌle, ꞌɛ ꞌꞌyu -ke ꞌli -a -nɩꞌa, ꞌꞌnapɩꞌa -dadudu-u wanꞌa ꞌle. 9 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyukpasudraa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Etikusɩ, -da ꞌPɔlʋ -nɩꞌa -kaa ꞌꞌyititɛdɩ ꞌmnɩ ꞌmʋzanamʋ, ꞌbho-o ɔ -de -nɩꞌe ꞌbho -buduyu ꞌmnɛꞌɛ -fɛnʋwɔn ꞌꞌyi ti ꞌle ɔ-ɔ zekeꞌo. ꞌꞌNynɔɔ zi ꞌɔ ɔ, ꞌɩnnɔ ꞌwlʋꞌo ꞌle yayibudu ꞌmnɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ꞌzɔ ꞌkpa. Ʋn ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌꞌyi, ʋn -gbʋ ꞌnɔ ya, ɔ ꞌmɛ-oꞌo. 10 ꞌPɔlʋ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwlʋ-o ꞌle yayibudu ꞌmnɛ ꞌli -lrɛɛ, ɔ ꞌye ꞌdre, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌyitijri, ɔ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyitiꞌꞌpli, ꞌle ɔ na: Aꞌba ꞌꞌzru -le! Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ, ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛ. 11 Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌPɔlʋ -ke ʋn ꞌya-a ꞌle -budu ꞌmnɛ ꞌli le ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye -dalue -li -nɩ. Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho dɩꞌa ꞌmʋzanamʋ le. Ɔ -nɩ ꞌnɛ ꞌꞌkpi ꞌle zɔ ꞌye ꞌꞌyritiꞌwla. -Drumayrʋvlaan ꞌwlʋꞌa ꞌꞌyiglu a, ꞌle ɔ ꞌye mu. 12 Ɔ muꞌa a, nyʋ ꞌwee cɩcɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle nyukpasudraa -mnɔɔꞌɔ nmi -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɔ -jeyi kpa. ꞌƐ dɩ ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌwa ꞌwee tenyɩ.

ꞌPɔlʋ ꞌꞌwe ꞌmu-o Milee

13 Ɩ ziꞌa -kaa a, -a -ke ꞌPɔlʋ sʋsɔꞌɔ-ɔ li, -abʋ ꞌye batoo ꞌli ꞌkpa, ɛ -ke -a ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Asɔsɩ mu, ꞌle ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌkɩka ꞌꞌyi -zi -nɩ. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o -a -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌgbʋʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌkpa. -Abʋ ꞌzi -ɔ ꞌꞌyi, -a ꞌye -jeyi ꞌkpa ꞌle ɔbɔ ꞌye gbɔ ꞌmʋ ꞌbhɔɔ. ꞌKa-a -a -ke ɔ bhagaꞌo. ꞌƆ ꞌꞌbhuo ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌbhlʋgbɔjolʋ bhlu. 14 Ɔ bhlaꞌa -amʋ ꞌꞌkpi a, batoo -ke ꞌli -a -nɩꞌa, ɔ ꞌye ꞌle ꞌkpa, ꞌle -a -ke ɔ ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Mitilɛnɩ mu. 15 -A nyniꞌa a, -a ꞌzi-e ꞌbho li, -a ꞌnʋ-o ꞌwɩ -lue -jeyi, ꞌle, likpe -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kiɔsɩ, -a ꞌye ꞌɛ wɔnli nyni. Zɔ -lrɛɛ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho, ꞌbho-o -a -nyni -nɩꞌe likpe -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Samɔsɩ, ꞌwɩ -lrɛɛꞌɛ zɔ ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Milee nyni. -Gblee, ɛ -ke Efɛɛzɩ se gbotɩtɛ. 16 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌPɔlʋ na ɔ -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌbho Efɛɛzɩ ti-nyna -nɩ ꞌle -nɔɔ -kɔɔ ɔ ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi li-zi -nɩ. Ɔ-ɔ ꞌꞌtɩtra-a li, -bho *Patɩkɔtɩꞌa gɔꞌɔ zɔ -ka nyni ꞌle ɔ ꞌke Zelizalɛɛmʋ nyni -cueyi.

ꞌBho Milee ꞌPɔlʋ ꞌgbʋʋꞌo-o Efɛɛzɩꞌa *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌꞌlru ꞌle ɔ ꞌye ʋ wlu po.

17 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌPɔlʋ poꞌo Efɛɛzɩ wlu, ꞌbhoꞌa *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌke ɔ ꞌbho Milee -yɛ, 18 ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho mu. Ʋn nyniꞌa a, ɔ na:

ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ ꞌnyaaꞌa zɔ -ke ꞌli ꞌɩn -yi -nɩꞌa ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle ɛ ꞌye ꞌɩn -ke aꞌba ꞌꞌyrilisʋsɔnɔɔ ꞌꞌkpi bhla, -ka ꞌan kpli ꞌnɩnɩꞌa ꞌmʋti aꞌba ꞌꞌklumʋ, a yiboꞌo-o ꞌna. 19 -Ka ꞌɩn ꞌwlaꞌa ꞌan -pɔlʋ ti, ꞌle ꞌɩn-ɩ nʋꞌa -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ lbhʋ aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle ꞌɩn -seeꞌa ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, -da ꞌɩn ꞌye -nɩꞌa nyʋꞌa ꞌꞌnyinynikpli ʋn-ʋ nʋꞌa li, -ka ꞌwa nʋnʋkpli-i yaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌmi ꞌꞌyri, a yiboꞌo-o ꞌna. -Ka *ꞌZuifʋ-ʋ paꞌa ꞌɩnmʋ fɛ ꞌzɔ ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌkle ꞌye, a yiboꞌo-o ꞌna -lrɛɛ. 20 ꞌYa ꞌwee -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ-ɛ ꞌka amʋ -bodɩ ꞌꞌyrili-nmɔ, -ka ꞌɩn wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti ꞌle ꞌɩn -seeꞌa ꞌbho ꞌɛ -lue ꞌtɩn sie, a yibo nɛ-oꞌo. ꞌƖn pleꞌa amʋ ꞌꞌyiti ꞌle aꞌba ꞌꞌbhlegbo -lue -lue ꞌle aꞌba ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ nʋꞌo ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ amʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ, 21 ꞌle, -ka ꞌɩn waꞌa ꞌZuifʋ -ke nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌꞌyiti, na: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌle -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle a ꞌke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwlide, ꞌya ꞌwee, a yibo nɩꞌo.

22 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ. ꞌBho-o *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ, ꞌle-e ꞌɩn ꞌke mu. Lɛ-ɛ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌꞌkpi -bhla -nɩ, ꞌɩn se ɛ yibo. 23 Lɛ -lue ꞌtɩn ꞌɩn yiboꞌa a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u tɔ ꞌnɛ ꞌɩnmʋ -da ꞌꞌgɩɩ, ꞌle gwlɔꞌꞌo gwlɔ ꞌli na nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ -jie ꞌmʋ po. 24 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ -mnɔɔ, ꞌꞌdɩ ꞌmnɩꞌa ꞌlbha ꞌɩnmʋ -sɩanyɩ ꞌꞌyi. -Bho ʋn ꞌlbha ꞌɩnmʋ o, -bho ʋn -see ꞌɩnmʋ ꞌlbha o, ꞌmna -see ꞌya dɩ zi. Lɛ ꞌmna-a ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lbhʋ ꞌan -Kɔyi Zezii sieꞌa ꞌɩnmʋ li, ꞌɩn ꞌke ɛ nʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛ. Lbhʋ ꞌmnɛ ꞌmo-o, ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ nyunyu ꞌꞌyitiwa, -ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ʋ -bodɩ.

25 A -gblee, ꞌɩn ꞌple-e amʋ ꞌꞌyiti -lue -lue ꞌle ꞌɩn ꞌye amʋ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌtɩn -see ꞌtɔ ꞌɩnmʋ ꞌye yi ꞌbho le. 26 ꞌKla-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti -zɩan, -bho aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ se ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ -se ꞌan ꞌꞌlruyidɩ -ko. 27 A -gblee, ꞌɩn -tɔꞌɔ-ɔ amʋ -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌwee, ꞌɩn -see ꞌbho ꞌɛ -lue ꞌtɩn sie. 28 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Lagɔꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌɔ Lisaazuzu deꞌa amʋ ꞌꞌlruti, a ꞌꞌdu ʋ ꞌꞌyrili -lrɛɛ! ꞌƆ ꞌꞌyu Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ ꞌmʋ ɔ zetie -nɩ ꞌnʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. 29 A ꞌye li-ɔ, -bho ꞌɩn mu, ꞌɩn yiboꞌo-o na, a-bʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌye-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -yi -mʋ ʋn ꞌke aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -denɩ ꞌmʋ -za. -Ka ji-i liꞌa ꞌbhlabhlɩ, ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌye -nɩ mʋ. 30 ꞌLe aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ mʋ, ʋn -see amʋ -ziadɩ -tɔ yi ꞌle ʋn ꞌke *Zeziiꞌa -namʋꞌa ꞌꞌgwlideɛ -denɩ ꞌmʋ -za -lrɛɛ ꞌle ʋn -ke ʋn ꞌke -na. 31 ꞌƐ dɩ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Zʋɩn tan ti ꞌɩn -bhla -nɩꞌe amʋ -jiɛ kwa ꞌmʋ ti, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -yanamʋ, ꞌka-a ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌꞌvivia wɔnyi aꞌba dɩ ꞌle ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti -lue -lue ꞌbho Zeziiꞌa -jeyiꞌa -nanaa -nɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi, a popo nɩ ꞌgwlʋti!

32 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ ꞌɩn-ɩ ꞌde-e amʋ ꞌle -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ kwa ꞌmʋ ti, ꞌle, ꞌɔ wlu-u -tɔꞌɔ, -ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ɔ, ɛ ꞌke amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po. Ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke amʋ -kpa ꞌle a ꞌke Zezii ꞌꞌgwlide ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌtɔ ɔ, nyʋ ꞌwee ꞌma-a -Lagɔꞌɔ nyʋ, -zɛgɛ ɔ-ɔ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ a, -bho ꞌɛ -nɔɔ nyni, ɔ ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌlrulinʋ. 33 A -gblee, ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn -see nyɔꞌɔ mɔni -ke -banɩ ꞌybha. 34 Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o, -da ꞌɩn -ke nyʋ -ke ꞌɩn-ɩ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ -bɔꞌɔ lɛ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo lbhʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌye ɛꞌo. 35 ꞌƖn ꞌnʋ-o -kaa ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌsɛlɩ-za, ꞌle, -ka a ꞌka nʋ a, nyʋ-ʋ seꞌa lɛ ꞌbhle -ke nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌgwizimʋ, a ꞌke ʋ -kpa, a ꞌke ꞌna yibo. A popo -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌbhuoꞌa wlu ꞌgwlʋti, ɔ na: Nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ, ꞌɔ ꞌꞌkpiꞌa ꞌjina ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌye nyɔ -yɔ ꞌye ꞌɛ ꞌmʋ-zi. 36 ꞌPɔlʋ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti, ɔ -ke ꞌwa ꞌwee ꞌpo-o ꞌkolri glu, ʋn ꞌye *-Lagɔ wɔn gbo po.

37 Ʋn gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ʋn -ke ɔ-ɔ ꞌꞌdudu-o ꞌꞌgwli, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌviꞌo, ʋn -ke ɔ-ɔ popoꞌo wlu. 38 -Gblee, ꞌgwlʋ -nyni ꞌnʋ-ʋ li, -ɛkedɩmaa, ɔ na ʋn -see ɔ ꞌtɔ ꞌye yi ꞌbho le. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpɔ -ɔ -jeyi ɔ ꞌke batoo ꞌli ꞌkpa.

21

ꞌPɔlʋ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ

1 -A -ke ʋn sʋsɔꞌɔ li a, -a ꞌkpa-a batoo ꞌli ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kɔsɩ mu ꞌꞌtɩklɩlɩ. Zɔ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Wlodɛsɩ nyni. -A ziꞌa ꞌbho li, -a ꞌmu-o -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Patalaa. 2 -A nyniꞌa a, -a ꞌꞌsi-e ti, batoo -ɛ -nɩꞌa Fenisiibhlʋkpa ꞌꞌkpi munamʋ, ꞌbho-o -a -yɛ nɛꞌo, -a ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌkpa, -a ꞌye mu. 3 -A -nɩꞌa munamʋ, -a ꞌye-e Siplʋlikpe li, ꞌle -a ꞌye ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔti -zi -nɩ, -a ꞌye Silii -bhoga -mu -nɩ ꞌle -a ꞌye ꞌɛ -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tiilɩ mu. ꞌBho-o nyʋ ꞌke batoo ꞌmnɛꞌɛ ꞌlimʋꞌa lɩtɔlʋ ꞌdre -nɩ. 4 ꞌBho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌli -a -yɛꞌɛ *Zeziiꞌa -namʋtɔlʋ. ꞌƖnnʋ -zaꞌa -amʋ -jeyi ꞌle -a ꞌye ꞌbho ꞌwɩ -mɛɛsɔn zi. ꞌBho-o *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zi -nɩ nʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌtmʋʋ nɩꞌe ꞌPɔlʋ dɩ-ɩ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌkpi -bhla mʋ ꞌbho Zelizalɛɛmʋ. ꞌLe ʋn na: ꞌPɔlʋ, -aꞌa mu Zelizalɛɛmʋ -le! 5 ꞌBho ꞌwɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩꞌa -gwɛnamʋ, ꞌbho-o -a -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ, -a ꞌke -aꞌba -jolʋ nya kpa. ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌmnʋꞌa ꞌwee, nyukpasi-e, ꞌnynʋkpakpɩ -ke ꞌꞌyreetɩ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpa-a -amʋ -jeyi, ꞌle -a -ke ʋn ꞌye ꞌtɔnni wɔnli nyni, ꞌle, -ka -a -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee -a ꞌye ꞌkolri glu po, -a ꞌye *-Lagɔ wɔn gbo po, 6 ꞌle -a -ke ʋn ꞌye wlu popo -a ꞌye batoo ꞌli ꞌkpa, ꞌle ʋ-bee ꞌye le mu.

7 -A -sɔꞌɔ Tiilɩ, -a ꞌkpa-a -aꞌba -jolʋ nya ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tolemayi nyni. ꞌBho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌli -a -yɛꞌɛ ꞌbho ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ, -a -ke ʋn ꞌye ꞌyɩye. ꞌBho ʋ gbo -a nʋꞌo ꞌwɩ -lue. 8 Zɔ zɩꞌa a, -a -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, -a ꞌye Sezaleegwlɔ ꞌmʋ mu. -A nyniꞌa a, ꞌbhoꞌa *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌmʋzayi Filiipʋ ꞌꞌbhli -a ꞌꞌsi -nɩꞌe ti. Nyʋ -mɛɛsɔn ʋn ꞌtɛꞌɛ ꞌmʋ zɔ ꞌtɩn ꞌzɔ ꞌbho Zelizalɛɛmʋ ʋn ꞌke nyʋꞌa lɩyitigbleɛɛꞌɛ dɩ zi, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue moꞌo. 9 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɔ ꞌꞌyreetɩnynʋkpakpɩ nyiɛ -ke ɔ -nɩꞌe ꞌbho. Ʋn -see -bhla nyimiɛ kpa ke. ꞌƖnnʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti. 10 -A ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌwɩꞌa ꞌplan ꞌle -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi Agabusɩ ꞌye Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lrɛɛ ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye yi. 11 Ɔ -ka yi a, ɔ -yɛꞌɛ ꞌbho -amʋ-ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɛtʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa bhɩ -ke sʋɩ -san -nɩ, ɔ na: A -gblee, lɛ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Nyukpasu -kɔꞌɔ ꞌꞌbɛtʋ -nɛɛ, ꞌZuifʋ-ʋ ꞌye -ɔ -kaa -san -mʋ ꞌbho Zelizalɛɛmʋ, ꞌle, ꞌlɩkpʋ -ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn ꞌke ɔ ʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ.

12 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbhoꞌa Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, -a -ke ʋn bheteꞌe-e gbo ꞌle -a na: ꞌPɔlʋ, -a bhade -ɩnmʋ li, -aꞌa mu ꞌle Zelizalɛɛmʋ -le! 13 Ɔ na: Lee -ke ꞌꞌvivia maꞌa? Leedɩ a-a cnaꞌa ꞌan -pɔlʋꞌa? A -gblee, -bho nyɔ san ꞌɩnmʋ ꞌle Zelizalɛɛmʋ, ɛ se dɩ ꞌbhle. -Bho ꞌɩn ꞌꞌdu -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa dɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle ꞌmɛ -nɩ, ɛ se dɩ ꞌbhle. 14 Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ, lɛ -a ꞌkɔ ɔ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, -a se ɛ ꞌbhle ꞌle -a na: Lɛ-ɛ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ɛ -nʋ-ɛ!

15 Ɛ ziꞌa -kaa a, -a nmazeꞌe-e -aꞌba ꞌbhlebhlelɩ ꞌle -a ꞌke Zelizalɛɛmʋ mu. 16 -A -sɔꞌɔ ꞌmʋ a, Zeziiꞌa -namʋtɔlʋ -nɩꞌa ꞌbho Sezalee ꞌkpa-a -amʋ -jeyi. -A nyniꞌa Zelizalɛɛmʋ a, Siplʋyi -lue-e -gwleꞌa ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Mnasɔɔ, ʋn ꞌye -amʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhli kpa, ꞌɩnnɔ poꞌo -amʋ -budu ꞌli.

ꞌPɔlʋ dedeꞌe-e Zaakɩ ꞌꞌyi.

17 -A nyniꞌa ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌbho kpʋnꞌo -amʋ-ɛ ꞌbʋbʋaka. 18 Zɔ zɩꞌa a, -a -ke ꞌPɔlʋ ꞌmu-o ꞌle Zaakɩ ꞌꞌbhli -a ꞌke ɔ ꞌꞌyidede. ꞌLe-e ꞌbhoꞌa *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌgbʋʋꞌo. 19 -A -ke ʋn ꞌyɩyeꞌa a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ lbhʋ ꞌPɔlʋ nʋꞌa a, lɩ ꞌwee -Lagɔ -zi -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ ɔ nʋꞌa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌya kuna po -lue -lue. 20 Ʋn ꞌwɔnꞌɔ kuna ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle ʋn na: -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌPɔlʋ, -a ꞌye-e liꞌa, -a yiboꞌo-o ꞌZuifʋꞌa -dadudu ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwli, ꞌle, *-Lagɔꞌɔ gba ɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Moyiizɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɩ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌꞌnyɩ, ʋn -kpʋn ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyi ꞌwee. 21 ꞌLe nyʋ ꞌtmʋʋ nʋꞌo na -mnaaa-a ꞌtɔ-ɔ ꞌZuifʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpi ti, -ɩn na ʋn ꞌbhɔ -Lagɔꞌɔ gba ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyikpʋndɩ ꞌle ꞌwa kpa ꞌwa ꞌꞌyreetɩ *klɛ ꞌmʋ -le, ꞌle, -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa kpli-i -sieꞌa -amʋ kwa ꞌmʋ, ʋn ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ. 22 Koo -a ꞌke -nyna, ꞌle, -ka ɩ -seꞌa-a -ziadɩ, nyʋ ꞌke ɩ yiboꞌa? -Bho koo -a nʋ, -ka -ɩn yiꞌa, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ ꞌbʋꞌwɔn -mʋ. 23 ꞌƐ dɩ, lɛ -a ꞌyeꞌa -ɩnmʋ -tɔ mʋ, nʋ ꞌna. -Gblee, -dagbɛ -aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyʋ nyiɛ-ɛ -nɩꞌe ꞌnɔɔgbɛ. ꞌƖnnʋ cɛꞌɛ wlu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ʋn ꞌke ꞌzʋɩn ꞌmʋ ꞌwlʋ. 24 -Ɩn -ke ʋn mu, -ka -Lagɔꞌɔ gba ꞌlɛꞌɛ nyʋ ꞌke nʋ, -ɩn -ke ʋn nʋ -kaa ꞌle a ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌꞌNyɩ ʋ ꞌwa *ꞌsragazalɩꞌa mɔni ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌlru tiꞌwla. ꞌKa-a, -ka -aꞌa ꞌꞌkpidɩ ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɩ -seꞌa-a -ziadɩ, ʋn ꞌke ꞌna yibo, ꞌle, -Lagɔꞌɔ gba ɔ -zi -nɩꞌa Moyiizɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌꞌnyɩ a, -ka -mnaaa-a kpʋn ꞌnɩ ꞌꞌyi, ʋn ꞌke -kaa yibo -lrɛɛ. 25 -Bho ɛ ꞌꞌdu nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli -bodɩ a, -a ꞌpo -ʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi see. ꞌLe ɛ ꞌmʋ -a -gwɛꞌɛ-ɛ wlu wɔn ꞌꞌyi ti, ꞌgbɛ -ke ʋn seꞌa ꞌꞌyitigʋgɔ, -aꞌba nyɔ se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ɛ ʋ ꞌꞌlrude. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, lɛ -a ꞌbʋ ꞌʋ ꞌmʋ ti, -ɛ seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ ʋn -seeꞌa -nʋ yi, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Nmi ʋn-ʋ za nɩꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ, ꞌwa li ɛ -le, ꞌwa ꞌna nymɔ -le, nmi ʋn -luꞌa -fukafuka -ɩ -ke nymɔ -seeꞌa tiꞌwla, ꞌwa li ɩ -le, ʋn kpʋn ꞌꞌyi, ꞌwa ꞌꞌwɩlɩ -le -lrɛɛ!

26 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌPɔlʋ -ke nyʋ nyiɛ mu-oꞌo. Zɔ zɩꞌa a, ꞌle, -ka -Lagɔꞌɔ gba ꞌlɛꞌɛ nyʋ ꞌke nʋ ꞌle ʋn ꞌke liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌye ꞌna nʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo mu, ꞌle, ꞌwɩ -ke ti *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi -lue ꞌke na ʋn ꞌsaaꞌa-a li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌke ꞌna ꞌlɛ ɛ, ꞌle ɛ ꞌke nyni, ɔ ꞌye ɔ ꞌɛ ꞌnynɩ ꞌꞌsi. -Nɔɔ-ɔ kɔꞌɔ ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ ꞌꞌyi, ɔ -ke nyʋ nyiɛ ꞌmnʋ ꞌke mu ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi -lue ꞌke ꞌsraga -za nyʋ nyiɛ ꞌmnʋꞌa dɩ -lue -lue.

*ꞌZuifʋ -ke ꞌWlomɛɛ ꞌkpʋn-o ꞌPɔlʋ

27 ꞌWɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ -nɩꞌa -gwɛnamʋ, ꞌle *ꞌZuifʋtɔlʋ ꞌwlʋꞌa Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌye ɔ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌyee. Ʋn ꞌye ꞌɔ li a, ʋn ꞌpo-o nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌsrʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌPɔlʋ kwa ꞌmʋ tikpʋn, 28 ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwʋwɔꞌɔ ꞌmʋti: *Izrayɛɛlɩkɔmʋ-a, a yi -amʋ li ɔ! Nyɔ-ɔ pleꞌa -gwlɔ gwlɔ ꞌꞌyiti, -ɔ ꞌtmʋʋꞌa nyʋ -abʋ -se lɛ -ko, *-Lagɔꞌɔ gba ɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Moyiizɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɩ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌꞌnyɩ, ɩ -se lɛ -ko, ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -nɛɛ, ɛ -se lɛ -ko -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ɔ ꞌꞌluoꞌo-o nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌmʋ, ꞌnɔɔ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -nɛɛꞌɛ -da nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa paꞌa a, ꞌle ɔ -ke ʋn paꞌo. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho se ꞌtɔ liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 29 (A -gblee, -ɛ -ke dɩ ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, zɔ -lue ꞌzɔ see, Efɛɛzɩyi Trofimʋ, -ɔ -seꞌa-a ꞌZuifʋyi, -ka ꞌPɔlʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa ti ꞌbho Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌye-e ꞌna li ꞌle ʋbʋ na ꞌkɩ ɔ -ke ɔ paꞌa ꞌle-e -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa da ꞌmnɔ.)

30 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ʋn kpʋnꞌa ꞌPɔlʋ a, ꞌɛ zrɛ ꞌkpʋkpaꞌa-a ꞌꞌkpiti ꞌle ɛ ꞌye gwlɔ ꞌꞌyiꞌgɩga ꞌle ꞌZuifʋ-ʋ yiꞌe ꞌbho ꞌbɩ tiyenamʋ. Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn-o ꞌPɔlʋ ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa da ꞌmnɔ ꞌdaa -glaka, ʋn ꞌye ꞌbho ka -nalo, 31 ꞌle ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ. Ʋn -nɩ ꞌnɔ -kaa ꞌlbhanamʋ ꞌle ꞌꞌdɩ ꞌye ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩꞌa ꞌbhleyi gbo nyni, na: Gwlɔꞌɔ klɛ -nynaꞌa-a ya. 32 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌꞌsroja -ke ꞌwa -klɩgbɩ ɔ -kɔꞌɔ, ɔ ꞌꞌluo ꞌnʋ-ʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌbhle-e pleplea, ʋn ꞌye ꞌnɔɔ zrɛ-ɛ kpaꞌa mu. Ʋn nyniꞌa a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌPɔlʋ ꞌlbhanamʋ, ʋn ꞌyeꞌa ꞌꞌsroja -ke ꞌwa -klɩgbɩꞌa ꞌbhleyi li, ʋn ꞌbhɔ-ɔ ꞌɔ ꞌlbhalbhaadɩ. 33 ꞌꞌSrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌnyni-e ꞌPɔlʋ li ꞌle ɔ na: ꞌꞌSroja! A kpʋn ɔ, a -po nɔ gblokoe ꞌsɔn sʋɩ ꞌmʋ -lue -lue. ꞌLe ɔ ꞌye nyʋ tidede: Nyunyɔ yɔɔ ɔ ꞌꞌduꞌa? Koo ɔ -nynaꞌa? 34 -Gblee, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌkpidɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌɔ, ɩ se -lue -nɩ. ꞌWa zrɛ ʋn-ʋ poꞌa yokoyokoꞌa dɩ, ɔ -see lɛ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ɔ na: ꞌꞌSroja! A ꞌꞌluo nɔ ꞌmʋ, a -ke ɔ ꞌke ꞌle ꞌꞌsrojaꞌa ꞌgbe ꞌli mu! 35-36 Ʋn -ke ɔ nyniꞌa ꞌbho ꞌyanamʋ, nyʋ-ʋ yi ꞌnɔ-ɔ sʋ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ da, ʋn-ʋ ꞌꞌgbu-o ti ꞌle ʋn-ʋ ple ꞌɔ kli ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌpnaꞌo: Ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo! Ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo! Ɔ ꞌke mɛ moꞌo! ꞌƐ dɩ ꞌꞌsroja ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌꞌyi, ʋn ꞌye ɔ yayi ꞌbhle -nɩ ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌke pa.

ꞌPɔlʋ tʋtɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi

37 ꞌꞌSroja -ke ꞌPɔlʋ muꞌa ꞌle ꞌwa ꞌgbe ꞌli panamʋ a, ɔ na ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩꞌa ꞌbhleyi ꞌmnɔ -bodɩ ꞌle Glɛkɩwlu ꞌmʋ: ꞌAn -yowli, -kɔfna! ꞌƖn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. Ɔ na: -Ɩɩn! -A ꞌpo-o Glɛkɩwluꞌa? 38 *Ezipʋtɩyi, ꞌtraamʋ gbɔmʋbhɔɔnamʋ, -ɔ ꞌꞌluoꞌa tʋvɔmʋꞌa ꞌꞌdui bue ꞌmʋ, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌyeꞌa ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi mu, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -a-bʋ ꞌWlomɛɛ tʋ gbo -ya a, -ɩn -se ɔbɔ ꞌmnɔ -ko? 39 Ɔ na: ꞌMna -se ɔ -ko. ꞌƖn-ɩ ꞌmo-o *ꞌZuifʋyi, ꞌɩn ꞌwlʋ -nɩꞌe-e Taasɩ ꞌma-a Silisiibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌnynɩbhlegwlɔklagba. ꞌƖnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɩn ꞌke nyʋ -nʋʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. 40 ꞌLe ɔ ꞌye ɛ ꞌwɔɔn. -Gblee, ꞌbho ꞌꞌsrojaꞌa ꞌgbewɔn ꞌꞌyiꞌa -gbaadie ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ɔ -nynaꞌa ti, ꞌle ɔ ꞌye nyʋ -tɛtɛ ꞌmʋ po, ɔ ꞌye ʋ ꞌgate. Ʋn ꞌbhɔꞌɔ zrɛ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa *ꞌZuifʋwlu ꞌmʋ ɔ-ɔ za nɩꞌe ꞌmʋ, ɔ na:

22

1 ꞌAn -tɩta ꞌꞌwe-a -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌtraamʋ lizɩza mʋ, a po ɩ -lokui! 2 (-Gblee, -ka ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌZuifʋwlu ɔ-ɔ poꞌa, ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌna ꞌbɔ ɔ, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ʋn ꞌbhɔ-ɔ zrɛ blenyi!) 3 Ɔ ꞌkpa-a -bhla ꞌɔ wlu nya, ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌmo-o ꞌZuifʋyi. ꞌƖn ꞌwlʋ -nɩꞌe-e Silisiibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔklagba Taasɩ. ꞌƖn ꞌka ꞌꞌyiꞌbhɛ ɛ, -dagbɛ Zelizalɛɛmʋ ꞌɩn ꞌbhɛ -nɩꞌe ꞌꞌyi, ꞌle, *-Lagɔꞌɔ gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe, ɛ -ke ꞌwa kpli-i -sieꞌa -amʋ kwa ꞌmʋ, ꞌya ꞌꞌyikpʋɛn *Gamɛliɛlɩ-ɩ tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌgɩɩ! Gba ꞌmnɛꞌɛ damʋ, -ka a yaaꞌa -laa ꞌmʋti -zɩannamʋ, ꞌka-a ꞌɩn -nɩ ꞌkoꞌo. 4 Ɛ -nɩꞌa -kaa a, -bɛnyɩ, nyukpasi -ke ꞌnynʋkpakpɩꞌa -dadudu-u ꞌma-a *Zeziiꞌa -jeyinamʋ, ꞌɩn ꞌklʋ -ʋ nyanɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌlbha-a ꞌwa ꞌplan ʋn ꞌye ꞌmɛ, ꞌle ꞌɩn-ɩ kpʋnꞌo tɔlʋ, ꞌɩn ꞌye ʋ -jie ꞌmʋ po. 5 A -gblee, -ka dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋꞌa ꞌꞌbhi ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌan wlu ꞌꞌkpiꞌwɔɔn. A ꞌye li-ɔ, ꞌan -Bozuifʋ -nɩꞌa Damaasɩ, ꞌꞌbɔgʋɩ ʋn ꞌkʋ ʋ -jeyi po, ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɩ ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌle ꞌɩn ꞌye -jeyi ꞌkpa, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle a, ꞌɩn ꞌke ʋ kpʋn, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌnɔɔ Zelizalɛɛmʋ -ya, ꞌle nyʋ ꞌke ʋ nyanɩ ꞌmʋ kla.

-Ka ꞌPɔlʋ -yiꞌa *Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideyi ꞌmʋ, ɔ zɩza ꞌnɛ-ɛ gbɔ.

6 ꞌPɔlʋ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌkɔ-ɔ ꞌbho wlu -lrɛɛ, ɔ na: ꞌYrʋ muꞌa ꞌꞌduu ꞌmʋ -nyni mʋ, ꞌɩn -nɩ ꞌle -jeyi, ꞌɩn ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ Damaasɩgwlɔ gbo ꞌle -vlaan nʋꞌa -kaa, -vaaan! ɛ ꞌwlʋ-o ꞌle yaku ꞌli ꞌle ɛ ꞌye ꞌɩnmʋ -die ꞌli po, 7 ꞌle ꞌɩn ꞌye tiꞌga. Wlu -lue ꞌɩn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ na: ꞌSɔlʋ, ꞌSɔlʋꞌo a! Koo -ɩn -nynaꞌa ꞌle -a klaꞌa -kaa ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋꞌa? 8 ꞌLe ꞌɩn na: ꞌAn -Kɔyi, -ɩnmɔ wluꞌa, -aꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? ꞌLe, nyɔ-ɔ wluꞌa a, ɔ na: ꞌƖnmɔ, Nazalɛɛtɩkɔyi *Zezii, -a klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ moꞌo. 9 A -gblee, nyʋ -ke ꞌɩn-ɩ naꞌa a, ʋn ꞌye-e -vlaan ꞌmnɛ li, nyɔ -ke wlu ꞌɩn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ʋn -see ɛ ꞌbʋꞌwɔn. 10 Zezii ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ꞌɩn na: ꞌAn -Kɔyi, koo ꞌɩn ꞌke -nynaꞌa? ꞌLe ɔ na: -Sɔ ꞌmʋ, mu ꞌbho Damaasɩ, lɛ -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti -ɩn ꞌke nʋ, ꞌle nyɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ -tɔ. 11 -Vlaan kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyri, ꞌɛ wɔnkuɛ ꞌꞌlɔɔꞌɔ ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌbho -yritayi. ꞌƐ dɩ, nyʋ -ke ꞌɩn-ɩ naꞌa a, ʋn kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ -jiɛ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌye Damaasɩ nyni.

12 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, nyɔ -lue-e -nɩꞌa ꞌbho Damaasɩ, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Ananiasɩ. *-Lagɔꞌɔ gba -ɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Moyiizɩ ꞌmʋ ꞌle -ɔ ꞌye ꞌɩ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌꞌnyɩ, ɔ-ɔ kpʋn ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌZuifʋ -nɩꞌa ꞌbho-o zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyrilinmɔdɩ. 13 A -gblee, ꞌɩnnɔ yiꞌo ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌbho -yɛ, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ linyni ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌSɔlʋ, -aꞌa ꞌꞌyri kati! ꞌBho -yritayi, ngaoo! ꞌɩn ꞌye-e ti ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ liꞌye. 14 Ɔ na: -Lagɔ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe bʋbɔꞌɔ, ɔ -zaꞌa-a -ɩnmʋ ꞌbho see ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ yibo. ꞌƖnnɛ -ɩn yiboꞌo -laa. ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌo, ꞌle, *ꞌɔ ꞌBhozayi Zezii -ɔ ꞌma-a ꞌꞌYisrɛɛyi, -ɩn ꞌke ɔ ꞌye, ꞌle -ɩn ꞌye ɔ ꞌye. ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌo -lrɛɛ, ꞌle, wlu ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌka -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ-za a, -ɩn ꞌke ɛ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle -ɩn ꞌye ɛ ꞌbʋꞌwɔn. 15 -Ɩn ꞌye ꞌli-ɔ, -Lagɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle -ɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi, ꞌle, dɩ -ɩn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ -ke dɩ -ɩn ꞌyeꞌa li, -ɩn ꞌke ꞌya ꞌꞌdɩꞌa -zayi ꞌꞌdu ꞌle nyunyu -bodɩ. 16 ꞌƐ dɩ, mu, -ɩn ꞌke lbhʋ nʋ. -Sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke *batizee-ɛ! Pa Zezii li, ꞌle -Lagɔ ꞌke -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌPɔlʋ -zaꞌa ꞌmʋ

17 ꞌPɔlʋ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ na: Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌɩn ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ le. Zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌɩn -nɩ *-Lagɔ wɔngboponamʋ ꞌle *ꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌye ꞌɩnmʋ -bodɩ yi. 18 ꞌLe ɛ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌye-e -aꞌba -Kɔyi li. Ɔ na: Nyʋ-ʋ -nɩꞌa -daa Zelizalɛɛmʋgwlɔ -nɛɛ ꞌmʋ, ꞌan ꞌꞌdɩ -ɩn -nɩꞌa ꞌmʋzanamʋ, ʋn -see ɩ ꞌꞌgwli-de yi. ꞌꞌDepo, -ɩn ꞌke -laa ꞌwlʋ. 19 ꞌLe ꞌɩn na: ꞌAn -Kɔyi, nyʋ-ʋ deꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌgwli, -ka ꞌɩn ꞌꞌduꞌa ꞌwa dɩ, ꞌɩn-ɩ pleꞌa -kaa *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌꞌyiti, ꞌɩn-ɩ kpʋn ꞌʋ a, ꞌɩn-ɩ po ꞌʋ -jie ꞌmʋ, ꞌle ꞌan-a ꞌlbhʋ ꞌʋ -kaa, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo. 20 -Gblee, -aꞌa dɩꞌa ꞌmʋzayi Etiɛnɩ nyʋ ꞌlbhaꞌa, -ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ʋn ꞌkɔ ɔ ꞌlbha a, ꞌɩn ꞌye-e ꞌɛ -da. ꞌƖn -ke ʋn -ybhɛꞌo, ꞌle, ꞌwa yayibanɩklɩgbɩ ʋn -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌye ɩ li-fuo. 21 Ɔ na: Ɩ se dɩ ꞌbhle. ꞌWlʋ -laa! Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle nyaꞌa ꞌꞌbhuo -ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɩnmʋ -lbho mʋ.

ꞌPɔlʋ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌꞌyi

22 ꞌPɔlʋ ꞌbhleꞌa wlu ꞌmnɛ wɔn ꞌmʋ a, nyʋꞌa gbugbuzɛ ꞌmnʋ-ʋ ꞌpo -ɔ -lokui ꞌtɩn, ꞌle ꞌɔ wlu ꞌye nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi. ꞌƆ wlu ꞌꞌsiꞌa ꞌbho ti a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌgbʋ -ʋ ya ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo: ꞌƆ nyɔtu se ꞌkmʋ ꞌmʋ -nɩka -nɩꞌɔ! A -zɔ ɔ tiꞌɔ! Ɔ ꞌmɛꞌɔ! 23 Ʋn-ʋ po -dumnɛ, ʋn-ʋ ꞌwla ꞌwa -banɩ ya, ʋn-ʋ po -bhukabhu yayi. 24 ꞌƐ dɩ a, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩꞌa ꞌbhleyi ꞌmnɔ na ꞌꞌsroja -bodɩ: A po ɔ ꞌgbe ꞌli a ꞌke ɔ ꞌꞌsɛɛn nyanɩka, ꞌɔ dɩ -ke dɩ nyʋ-ʋ ꞌꞌpʋplaꞌa ꞌmʋti, ɔ ꞌke ꞌya kuna po klɛ ꞌwee. 25 -Da ʋn gwɛꞌɛ ꞌɔ sansaan ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌsɛɛn ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba-a -nɩꞌa ꞌbho -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌLe -aꞌba gba ꞌli, nyɔ ʋn-ʋ zrɛ nɩꞌa ꞌWlomɛɛyi ꞌꞌyi, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke ɔ -kaa ꞌꞌsɛɛnꞌɛ? ꞌKa-a ꞌɩn -nɩꞌo, ꞌle, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌtɔ ɔ, a -see ꞌɩnmʋ -zigle -tu. 26 Ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌkaa a, ꞌꞌsrojayi ꞌmnɔ ꞌkpa-a ꞌɔ -klagba wlu: Koo -a ꞌke -nynaꞌa? Nyɔ -nɩ ꞌka a, ꞌWlomɛɛyi ʋn-ʋ zrɛ nɩ ꞌnɔ ꞌꞌyi! 27 ꞌƆ -klagba ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -yɛꞌɛ-ɛ ꞌbho ꞌPɔlʋ ꞌle ɔ na: -Bho ʋn -ka -ɩnmʋ ꞌWlomɛɛyi ꞌꞌyi-i zrɛ nɩ, ꞌtmʋʋ ꞌɩnmʋ! ꞌLe ɔ na: ꞌƖnnɔ ʋn-ʋ zrɛ nɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi -ziaka. 28 -Klagba ꞌmnɔ na: ꞌƖn ꞌꞌdu-o mɔniꞌa -dadudu ꞌle ʋn-ʋ zrɛ nɩꞌe ꞌmna ꞌWlomɛɛyi ꞌꞌyi. ꞌPɔlʋ na: ꞌƖnmɔ -yɔɔ -a ꞌyeꞌa -laa li a, ꞌɩn -ke ɛ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyulre ꞌmʋ. ꞌTraamʋꞌa lɛ -ko. 29 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, -sɩanyɩ ꞌlbhɔ -ɔꞌo, ɔ se ɩ yibo ꞌle ɔ ꞌye ɔ san, nyʋ ꞌke ɔ ꞌꞌsɛɛn, ꞌle ɔ ꞌke dɩ ꞌmʋ-za. ꞌƐ dɩ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ nyʋ-ʋ mu ꞌɔ ꞌꞌsɛɛn mʋ, ʋn ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌꞌyrili, nyaɩ!

Ʋn ꞌkpa-a ꞌPɔlʋ ꞌbho ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ wɔnyi

30 Zɔ zɩꞌa a, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ bɔtiꞌe-e ꞌPɔlʋꞌa gblokoe ti. Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋtiꞌwɔnꞌɔ dɩ, ɔ ꞌtmʋʋꞌo *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ. Ʋn ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru a, ꞌle ɔ -ke ꞌPɔlʋ ꞌye mu, ɔ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ti-nyna.

23

1 -Gblee, ꞌka-a ꞌPɔlʋ ꞌyraꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌgɩɩn ꞌle ɔ na: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌan -pɔlʋ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɛ ꞌye -zɩan ꞌꞌkpi bhla.

2 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba Ananiasɩ na: A-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, a po ɔ ꞌkpɩ -loku ꞌmʋ. ꞌLe ʋn ꞌye ɔ ꞌkpɩ -loku ꞌmʋ po. 3 ꞌLe ɔ na: -Mɩɛ ꞌsɔnꞌɔ wɔn ꞌmʋ ꞌbhleyi, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɩnmʋ sʋ ꞌmʋ -kpa -mʋ. -Ɩn -deꞌe-e ꞌbho ti, -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -zigle -tu ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ ꞌle -a tbhɛ ꞌnɛ ꞌꞌkpi, -a ꞌtmʋʋꞌo nyʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋꞌa? 4 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌtroli na: -Ee! -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -a ꞌꞌjreeꞌa? 5 Ɔ na: Waa! -Ka ɔ ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba, ꞌɩn se ɩ yiboꞌꞌa! -Bho ꞌɩn yibo nɩ ꞌkɩ, ꞌɩn -see ꞌkɩ -kaa ɔ ꞌꞌyiꞌlɛ yi. -Ziadɩ moꞌo. ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ na, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa -ɩnmʋ a, -aꞌa -zɔ ɔ ꞌꞌnyinyniwlu -bodɩ ꞌmʋ -le!

6 -Gblee, ꞌPɔlʋ yiboꞌo-o, nyʋ-ʋ -deꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti, ꞌwa ꞌdigbiꞌa kpɛ -nɩꞌe-e ꞌsɔn, -lrʋʋ ꞌꞌdu *Sadiziɛɛn ꞌle -lrʋʋ ꞌꞌdu *Faliziɛɛn. ꞌƐ dɩ, ɔ poꞌo wlu yayi ꞌle ɔ na: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, Faliziɛɛnyi ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌan -glɩgba ꞌꞌduꞌo Faliziɛɛn -lrɛɛ. ꞌƖn ꞌde-e ꞌꞌgwli, -bho nyɔ ꞌmɛ, ɔ-ɔ ꞌye-e glu -sɔ -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌYa dɩ ʋn -yaꞌa ꞌɩnmʋ -zigle ꞌmʋ.

7 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, Faliziɛɛn ꞌꞌwe -ke Sadiziɛɛn cɩcɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ʋn-ʋ jɛꞌo. 8 (-Gblee, -yʋ ꞌma-a Sadiziɛɛn, ʋn na: -Bho nyɔ ꞌmɛ, ꞌɔ -sɔ glu, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ se ti-nɩ, ꞌle, -zuzu -lrɩɩ-ɩ seꞌa ku ꞌbhle, ɩ se ti-nɩ -lrɛɛ. -Yʋ ꞌma-a Faliziɛɛn, ʋbʋ ꞌde-e ꞌya ꞌwee ꞌꞌgwli). 9 ꞌKa-a zrɛ ꞌkpʋkpaꞌa ꞌꞌkpiti ꞌle Faliziɛɛntɔlʋ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ gbayibomʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn na: -A se ꞌbhɛɛ -a ꞌke amʋ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌzize. Nyɔ -nɔɔ, -abʋ -see ɔ ꞌꞌnyinynilɛ ꞌmʋ liꞌyee. -Bheje -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi, -bheje -zuzu -lrɛɛ-ɛ -zɔ ɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ maa, nyɔ se yibo. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, leedɩ -a ꞌke ɔ nyanɩ ꞌmʋ klaꞌa?

10 ꞌWa jɛjɛɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌku-o ꞌkpa ꞌꞌyiꞌa dɩ a, -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ ꞌPɔlʋꞌa dɩ ꞌle ɔ na ꞌꞌsroja -bodɩ: A -zɔ ɔ ꞌbho ʋn -kɔɔ ɔ lɛ ꞌꞌyi -zi ngazeka, a kpɔ ɔ ꞌle ꞌgbe ꞌli le!

11 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌꞌmatʋ nyniꞌa a, -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌyi -ɔ -bodɩ ꞌle ɔ na: -Ɩn -za -nɩꞌe-e -dagbɛ Zelizalɛɛmʋgwlɔ ꞌmʋ ꞌan ꞌꞌdɩꞌa dɩ a, po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ꞌle *ꞌWlɔmʋ -za -nɩ -lrɛɛ.

*ꞌZuifʋ ꞌꞌdu-o ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌsrɩn

12 Zɔ zɩꞌa a, *ꞌZuifʋꞌa ꞌplan mu-oꞌo ʋn ꞌye ꞌPɔlʋꞌa dɩ ꞌꞌsrɩn ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌye wlu cɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ʋn -see ꞌꞌni ꞌna yi, ʋn -see -li yi ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha. 13 (-Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌsrɩn ꞌmnɛ ꞌzi-e nyunyuꞌa -gwlɩ ꞌsɔn li.) 14 Ʋn nʋꞌa -kaa a, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ʋn ꞌye mu ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -ke ꞌwa -zigletumʋ -lrʋʋ -yɛ ꞌle ʋn na: -A ꞌcɛ-ɛ kpɔ -a ꞌye wlu cɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -a -see lililɛ-e ꞌꞌni wɔn ꞌmʋ -po yi ꞌle -a ꞌke ꞌPɔlʋ ꞌlbha -kpayɩ. 15 A-bee -mnʋʋ ꞌtɔ ɔ, a-bʋ -zigletumʋꞌa klɛ bhete gbo, a ꞌke ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -yɛ a ꞌke ɔ -kaa ꞌtmʋʋ: -A ꞌbɔ-ɔ ti -ɩn -ke ꞌPɔlʋ ꞌke le yi, ꞌɔ dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, -a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌcrɛ -ka -zɛgɛka, ꞌle -a ꞌke ɩ wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu. -Bho ɔ -ke ɔ -ka yi, ꞌle -a ꞌke ɔ -jeyi ꞌlbha -nɩ. ꞌƆ ꞌꞌbhuo -see ꞌtɔ ꞌle a gbo -nyni yi.

16 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -yɔ ꞌma-a ꞌPɔlʋꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋꞌa ꞌꞌyunyukpasu ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌꞌsrojaꞌa ꞌgbe ꞌli mu ɔ ꞌye ɩ ꞌPɔlʋ ꞌtmʋʋ. 17 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌla-a ꞌꞌsrojayi -lue ꞌle ɔ na: Kpa ꞌle ꞌbhʋabhʋadraa gbɛ ꞌnɔɔ -aꞌa -klagba gbo! ꞌƆ wlu -ke ɔ yiꞌo, ɔ ꞌke ɔ ꞌtmʋʋ. 18 ꞌꞌSrojayi ꞌmnɔ -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ -klagba gbo mu, ꞌle ɔ ꞌye ɔ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Jieyi ꞌPɔlʋ ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ, ɔ na: ꞌƖn -ya ꞌnɔɔ -ɩn gbo ꞌbhʋabhʋadraa -nɔɔ, -aꞌa wlu -ke ɔ yiꞌo, ɔ ꞌke -ɩnmʋ ꞌtmʋʋ. 19 ꞌLe ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ ꞌye ꞌbhʋabhʋadraa -jiɛ ꞌꞌyi kpʋn ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌye gbɔ-jri-ɛ, ɔ na: Lee -ke dɩ -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌtmʋʋꞌa? 20-21 Ɔ na: ꞌZuifʋtɔlʋ -poꞌo-o wlu -dalue, ʋn ꞌye -ɩnmʋ ꞌbhakʋplʋ le ꞌgbaa -nɩ. -Gblee, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌꞌgla -cɛ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌPɔlʋ -jeyi ꞌlbha -nɩ. Nyʋ ꞌmnʋ ꞌzi-e nyunyuꞌa -gwlɩ ꞌsɔn li. Ʋbʋ ꞌmnʋ ꞌcɛ-ɛ wlu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ʋn ꞌꞌdu-o ꞌɛ dɩ, ʋn -see ꞌꞌni -ke lililɛ wɔn ꞌmʋ -po yi. ꞌƐ dɩ, -bho ꞌwa -zigletumʋꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ yi -ɩnmʋ ɔ ꞌybhaanamʋ ꞌle ʋn ꞌke na: -Bho zɔzɩbhla -ɩn -ke ɔ yi le ꞌwa klɛ wɔnyi, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌmʋtiꞌcrɛ -ka -zɛgɛka, ʋn ꞌke ꞌɔ dɩ wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu, nʋ a, -aꞌa ꞌwɔɔn nɛ -le! ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɛ bhɩ ʋn -nynaꞌo. -Aꞌa wlu ʋn-ʋ fuoꞌo wɔn.

22 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔbɔ ꞌmnɔ na: -Bho -ɩn mu, -ka -ɩn ꞌtmʋʋ ꞌnɩ ꞌɩnmʋ a, nyɔꞌɔ ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ -le! Mu le!

Ʋn ꞌkpa-a ꞌPɔlʋ ꞌle ꞌbhlʋkpayowli *Felisɩ gbo

23 Ɩ ziꞌa -kaa a, ɔ-bɔ ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba ꞌmnɔ ꞌla-a ꞌɔ ꞌꞌsrojaꞌa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌsɔn ꞌle ɔ na: A ꞌgbʋʋ ꞌꞌsrojaꞌa ꞌꞌdu -lue -gwlɩ tan ꞌꞌsroja bue ꞌꞌlru, a -za ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌꞌliposrojaꞌa -gwlɩ bue ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌwa -gwlɩ tan ꞌꞌsroja bue -za ꞌle -mnʋʋ ꞌke -sieko ꞌꞌkpi ꞌkpa, -yʋ -sieꞌa ꞌbho a -ke ʋn bhete gbo, -da nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi ti-de -nɩ mʋ,a ƆFa23 23 -Nɔɔ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌꞌmatʋyrʋꞌa ꞌꞌyriklɩgbɩ -mɛɛnyiɛ. 24 A -za ꞌbho -siekotɔlʋ, ɩ ꞌke ꞌPɔlʋ -jeyi kpa! A ꞌꞌdu ɔ ꞌꞌyrili ꞌle a ꞌke ɔ ꞌle ꞌbhlʋkpayowli *Felisɩ gbo -nynia! 25 Ʋn ꞌka mu a, wlu ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -ɛ -ke ʋn ꞌka mu a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

26 ꞌBhlʋkpayowli Felisɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌya-a ꞌan ꞌꞌbhuo ya ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖn ꞌꞌbhuo Klodɩ Lisiasɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe -ɩnmʋ -yeye! 27 Nyɔ -nɔɔ, -ka ʋn-ʋ zrɛ nɩ ꞌnɔ ꞌWlomɛɛyi ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌwɔn-ɔ ꞌna ꞌbɔ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ *ꞌZuifʋ kpʋnꞌo kwa ꞌmʋti, ʋn mu ꞌɔ ꞌko-o ꞌlbha mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ꞌan ꞌꞌsroja ꞌye mu, -a ꞌye ɔ ꞌbho -za. 28 Dɩ ʋn kpɔ ꞌɔ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔnꞌɔ dɩ, ꞌɩn ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ ꞌɩn -ke ɔ ꞌye ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ wɔnyi mu. 29 -A nyniꞌa a, ɔ poꞌa kuna a, lɛ -ke dɩ nyɔ ꞌkɔ ɔ ꞌlbha ɔ ꞌka ꞌmɛ ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke nyɔ ꞌkɔ ɔ -jie ꞌmʋ po, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. ꞌWa ꞌꞌbhiꞌa -Lagɔlbhʋꞌa nʋnʋsʋꞌa gbaꞌa ꞌꞌkpidɩ moꞌo. Ɩbɩ se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ɔ ꞌye ꞌbho -a-bʋ ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi. 30 -Gblee, -ka ꞌZuifʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌsrɩn, -da ꞌɩn ꞌwɔn -nɩ ꞌnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ꞌɩn ꞌꞌdu -ɔ nyʋ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ɔ -ɩnmʋ -ya ꞌle ꞌɩn na: ꞌƆ dɩyikpamʋ yi, ꞌle -ɩn gbo ʋn ꞌke ɔ ꞌle ꞌꞌkla -nɩ!

31 Ɔ ꞌtmʋʋꞌa ꞌɔ ꞌꞌsroja a, -ka ꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌka-a ʋn nʋꞌo. Ʋn ꞌꞌluoꞌo-o ꞌPɔlʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌmatʋ -lue ꞌmnɔ Atipatri kpa. 32 Zɔ zɩꞌa a, ꞌꞌsroja -yʋ -na -nɩꞌa bhɩ ꞌꞌyi ꞌye ꞌꞌtii, ʋn ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌgbe ꞌli le mu, ꞌle -yʋ -nɩꞌa -siekoe ꞌꞌkpi -ke ꞌPɔlʋ ꞌye mu. 33 Ʋn nyniꞌa Sezalee a, ꞌꞌsroja -zaꞌa-a ꞌle ꞌꞌbɔgʋ, ʋn ꞌye ɛ ꞌle ꞌbhlʋkpayowli -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌPɔlʋ ꞌꞌnyɩ -lrɛɛ. 34 Ɔ kpʋnꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ, ɔ zrɛꞌɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌPɔlʋ tidede: Doo -ɩn ꞌwlʋꞌa? Ɔ na: ꞌƖn ꞌwlʋ-o Silisii. 35 ꞌLe ɔ na: -Bho -aꞌa ꞌꞌklamʋ yi, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ tidede, ꞌle ɔ na ꞌꞌsroja -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: ꞌBhlʋkpayowlisʋa *Elɔɔdɩꞌa -budu ꞌli ꞌnɔɔ ꞌɩn -nɩꞌa a, a kpa ꞌle ꞌPɔlʋ, ꞌle ɔ ꞌke li-fuo-ɛ!

24

*ꞌZuifʋ ꞌkpa-a ꞌPɔlʋ dɩ ꞌꞌyi

1 ꞌWɩ -muu ziꞌa a, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba Ananiasɩ, ꞌɩnnɔ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ -ke -zigleꞌa ꞌꞌyitikɩkayi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Tɛtulɩ yiꞌe Sezalee, ʋn ꞌke ꞌPɔlʋ ꞌbho ꞌbhlʋkpayowli *Felisɩ wɔnyi ꞌꞌkla -nɩ. 2 Ɔ ꞌlaꞌa ꞌPɔlʋ, ʋn ꞌdaa ꞌnɔ ɔ, ꞌle Tɛtulɩ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ɔ-ɔ ꞌꞌduuꞌo ꞌPɔlʋ dɩ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ nʋꞌo:

ꞌBhlʋkpayowli, ꞌɩn-ɩ ꞌya-a ꞌan ꞌꞌbhuo ya ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi; ꞌle -aꞌa ꞌsana ꞌmʋ nyʋ ꞌye ꞌꞌyiflɔɛ ꞌye. -Aꞌa ꞌꞌyrilinmɔlbhʋ -a nʋꞌa ꞌle -aꞌa -naagɩ ꞌmʋ, ꞌɛ kamʋ ꞌbhlʋkpa ꞌye ti-de. 3 ꞌLe -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ꞌli lɩ ꞌwee -a -nɩꞌa ꞌyenamʋ -a -nmɔꞌɔ-ɔ -aꞌa ꞌꞌdɩ wɔn ꞌꞌyi ꞌle -a poꞌo ꞌɩnmʋ ꞌsɛɛ. 4 ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌkpʋ ꞌꞌkpi cɛ, ꞌle -nɔɔtoope ꞌli po ꞌɩnmʋ -lokui! 5 -Gblee, nyɔ -nɔɔ, nyɔ se ꞌɔ nyɔtuꞌa -nynaka yibo: ꞌle ɔ-ɔ gbaꞌa ꞌZuifʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ya. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o Nazalɛɛtɩkɔyi *Zeziiꞌa -Lagɔlbhʋlreꞌa -klagba. 6 *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa -da nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌwa paꞌa a, ɔ -ke -kaabonyʋ-ʋ ꞌmu-o ꞌle panamʋ. -Bho ɔ -ke ʋn pa ꞌbho a, ꞌbho -see ꞌtɔ liꞌsaa yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle -a ꞌye ɔ kpʋn. -A ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ɔ -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa gba ꞌli -zigle -tu. [ 7 ꞌLe aꞌba ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩꞌa ꞌbhleyi Lisiasɩ ꞌye ɔ -amʋ kwa ꞌmʋ -za -glaka.] 8 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌklamʋ yi ꞌnɔɔ -aꞌa wɔnyi. -Bho -ɩn po ɔ dɩ gbo ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋ-za a, lɛ -ke dɩ -a kpɔ ꞌɔ dɩ ꞌꞌyi, -bho -ɩn ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti, -ka -a -zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, -aꞌ a ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e ꞌna ꞌye -mʋ.

9 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌZuifʋ -ke ɔ -nɩꞌa ꞌbho ziziꞌe-e ꞌꞌkpi, ʋn na: Kuna ꞌmnɛ, -ziadɩ moꞌo.

ꞌBho *Felisɩꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌPɔlʋ ꞌcɛ-ɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpiti

10 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbhlʋkpayowli ꞌpo-o ꞌPɔlʋ dɩ gbo ꞌle ɔ na: ꞌƖn yiboꞌo-o zʋɩnꞌa -dadudu ti -a tuꞌo ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa -nɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi -zigle. ꞌLe -aꞌa ꞌꞌgwlidekamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye dɩ lizɩza mʋ ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi. 11 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɩn ꞌyi-e Zelizalɛɛmʋ ꞌɩn ꞌke -Lagɔ bʋbɔ ꞌle *ꞌɔ bʋbɔbhlegbo. ꞌƖn -kaa ꞌbho-o yi, ꞌan ꞌwɩ -bue ꞌwɩ ꞌsɔn ꞌka-a ꞌꞌklenyɩ, ꞌle -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌcrɛ. 12 ꞌƖn -nɩꞌa ꞌbho a, ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo, ꞌɩn -ke nyɔ -see wɔnlizɩza kpɛ -lue ꞌle nyɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌye. ꞌLe *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌli -ke ꞌbho -gwlɔpie ꞌmʋ ꞌɩn -ke nyʋ -see tiꞌꞌgbu ꞌle ꞌɩn -see ʋ ꞌcɛ -tbha -lrɛɛ. 13 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, dɩ ʋn-ʋ kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌwa ꞌꞌbhi se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌya -ziadɩ ꞌmʋ-za. 14 ꞌLe ꞌmna -bodɩ a, ꞌɩn-ɩ bʋbɔ-ɔ -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa -Lagɔ. ꞌƐ bʋbɔɛꞌɛ -jolʋlre *Zezii *Kliisɩ -tɔꞌɔ nyʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌɩn -nɩꞌe ꞌꞌyi, ꞌle ʋbʋ -see ɛ -zɛgɛ ꞌla. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ -zi -nɩꞌa *Moyiizɩ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌmʋ ꞌle ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌɩn-ɩ ꞌde -ɩ ꞌꞌgwli. 15 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌmʋ -lrɛɛ -ka nyʋ ꞌwee, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ʋ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛmʋ o, -ʋ -seꞌa-a ꞌꞌyisrɛɛmʋ o, -ʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ mʋ le ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ, 16 ꞌɩn ꞌꞌdu-o ꞌɛ dɩ ꞌle ꞌan -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔ -ke nyunyuꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

17 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɩn se ꞌbho Zelizalɛɛmʋ -nɩ zʋɩnꞌa -dadudu ꞌye zi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌbho le yi ꞌɩn ꞌke mɔnilɛ ꞌli ꞌan *-Bozuifʋ -kpa ꞌle ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga -za ꞌle ꞌɔ bʋbɔbhlegbo. 18 -Ka *-Lagɔꞌɔ gba-a nʋꞌa nyɔ nʋ ꞌle ɔ ꞌke *liꞌsaa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌka-a ꞌɩn nʋꞌo, ꞌle, ꞌsraga ꞌmnɛ, ꞌɩn -nɩ ꞌɛ -gɔlɩ ꞌtɛnamʋ ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌZuifʋꞌa ꞌyɔ gbɩ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌbho -yɛ. Ɛ -se nyʋ-ʋ -ke ꞌɩn -nɩ ꞌbho -ko ꞌle ɛ se ꞌꞌyidienyʋ -ke ꞌɩn -nɩ ꞌbho ꞌle wlakaawlaka ꞌke ꞌbho -nɩ. 19 -Gblee, ꞌZuifʋ-ʋ -yɛꞌɛ ꞌɩnmʋ a, ʋ-bee ꞌmnʋ, -bho ꞌɩn -nyna nʋ ꞌkɩ ka, ꞌɩnnʋ ꞌke ꞌkɩ ꞌɩnmʋ dɩ ꞌꞌyikpa ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi. 20 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛ lɛ ꞌɩn nʋꞌa gblenyi! -ɛ -nyniꞌa ꞌꞌyrili ʋn ꞌyeꞌa a, ꞌbho ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ wɔnyi, ꞌZuifʋ -nʋʋ ꞌꞌsi ꞌɛ ꞌnynɩ! 21 -Gblee, lɛ se ꞌbho -nɩ, -bho ɛ -se lɛ ꞌɩn -nynaꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ti, ꞌɩn poꞌa wlu yayi ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌka-a: ꞌƖn ꞌde-e ꞌꞌgwli, -bho nyɔ ꞌmɛ, ɔ-ɔ ꞌye-e glu -sɔ -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌɩn -nynaꞌa -daa -zigle ꞌmʋ ti ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi -zɩan.

22 Felisɩ -mnɔɔ yiboꞌo-o *Zeziiꞌa -namʋꞌa ꞌꞌkpidɩꞌa dɩ, ɔ ꞌwɔnꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ ɔ, ɔ na ꞌZuifʋ -bodɩ: A mu le! -Da ꞌꞌsrojaꞌa -klagba Lisiasɩ ꞌyeꞌa -yi -nɩ mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke aꞌba dɩ wlu ꞌꞌkpi ꞌꞌdu. 23 -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ: ꞌꞌSrojayi, -ɩnmɔ, ꞌꞌdu ka ꞌPɔlʋ ꞌꞌyrili, -ɩn -ke ɔ mu ꞌle -jie ꞌmʋ le, -ɩn ꞌke ɔ li-fuo! -Bho -ɩn -ke ɔ mu a, ꞌle lɩ -lrɩɩ ꞌmʋ ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌꞌyiflɔɛ gbɛ! -Bho ꞌɔ bha ꞌꞌwe yi ɔ ꞌyenamʋ, ꞌꞌnyɩ ʋ ꞌꞌyiflɔɛ, lɛ ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn ꞌke ɔ -bodɩ nʋ.

ꞌPɔlʋ -zaꞌa-a *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ *Felisɩ -ke Drusilɩ -bodɩ ꞌmʋ

24 ꞌWɩꞌa ꞌplan gbɩ ziꞌa a, *Felisɩ -ke ꞌɔ ꞌnynɔ Drusilɩ ꞌyi-e ꞌbho. Ʋn-ʋ ꞌmo-o *ꞌZuifʋnynaakpʋ. Ʋn yiꞌa a, ɔ ꞌla-a ꞌPɔlʋ, -ka nyɔ ꞌka *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwlide a, ɔ ꞌke ꞌya ꞌꞌdɩ -za ꞌle ʋn ꞌke ɔ -lokuipo. 25 -Gblee, ꞌPɔlʋ ꞌꞌluoꞌo-o wlu ꞌmʋ, ꞌle, -ka nyunyɔ ꞌka -nyna ꞌle ɔ ꞌka ti-nɩ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuo wɔnyiꞌbhɛɛ, ɛ -ke -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌyeꞌa -yi mʋ, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. Ɔ -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ a, -sɩanyɩ ꞌlbha-a Felisɩ ꞌle ɔ na: -Ɩn ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke -bhla mu. -Da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌꞌyi-flɔ -nɩ mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌla -lrɛɛ. 26 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti -lrɛɛ ꞌPɔlʋ ꞌke ɔ mɔni ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌke ɔ tiꞌꞌsii. ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ ꞌlɔ ɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ bʋbɔ ꞌnɔ ꞌꞌzrɔ ꞌmʋti -wlɛɛwlɛɛ.

27 Ɔ nʋ -kaa -zʋɩn ꞌsɔn ꞌle ꞌbhlʋkpayowli -lrɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌPɔsiusɩ *Fɛtuusɩ ꞌye Felisɩ ꞌꞌyizizia. Felisɩ ꞌke ꞌZuifʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi ꞌlbhaaꞌa dɩ, ɔ sieꞌe ꞌPɔlʋ ꞌle -jie ꞌmʋ.

25

ꞌPɔlʋ -ziꞌe-e ꞌɔ -zigle ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba wɔnyi

1 -Gblee, ꞌbhlʋkpayowlilre *Fɛtuusɩ nyniꞌa a, ɔ ꞌnʋ-o ꞌwɩ tan ꞌle ɔ ꞌye Sezaleegwlɔ ꞌmʋ -sɔ, ɔ ꞌye Zelizalɛɛmʋ mu. 2 ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩtɔlʋ mu ꞌɔ ꞌPɔlʋ wɔnyi ꞌꞌkla -nɩnamʋ. 3 ꞌLe ʋn na ɔ -bodɩ: -A-bʋ bhade -ɩnmʋ li, nʋ -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli! ꞌPɔlʋ yi ꞌnɔɔ Zelizalɛɛmʋ ꞌle ꞌɔ -zigle ꞌke ꞌnɔɔgbɛ -tu-ɛ -nɩ! A ꞌye li-ɔ, ʋn ꞌka -kaa ꞌlɛ ɛ, ʋn ꞌcɛ-ɛ ꞌꞌgla ꞌPɔlʋꞌa dɩ ʋn ꞌke ɔ -jeyi ꞌlbha -nɩ ɔ ꞌke ꞌmɛ. 4 Fɛtuusɩ ꞌkɔ-ɔ ꞌbho wlu, ɔ na: ꞌLe Sezalee ꞌPɔlʋ -nɩꞌe -jie ꞌmʋ, ꞌle-e ꞌan ꞌꞌbhuo-o ꞌye -mu mʋ ꞌtraamʋ. Ɔ -see -gbaa ꞌmʋ -sɔ yi. 5 Aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa -klɩgbɩ yi ꞌɩn -ke ʋn ꞌke bhʋ ꞌmʋ -mu. -Bho ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌle a -ke ɔ ꞌke -zigle tu.

6 -Gblee, ɔ ꞌka Sezalee mu, ꞌwɩ ɔ nʋꞌa ꞌbho ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌwɩ -bue ꞌle ɔ ꞌye mu. Zɔ zɩꞌa a, ɔ ꞌmu-o ꞌle -ziglebudu ꞌli, ꞌle ɔ ꞌye nyʋ lbho ʋn ꞌye ꞌPɔlʋ ꞌla. 7 Ɔ yiꞌa a, ꞌZuifʋ ꞌwlʋꞌa Zelizalɛɛmʋ ꞌpo -ɔ -die ꞌli ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩklɩgbɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi, ꞌle, ꞌya -lue ꞌtɩn ꞌka -ziadɩ ꞌmʋꞌbhle, ʋn -see ɩ ꞌꞌyitiꞌꞌsii. 8 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpiti: ꞌꞌNyinynilɛ ꞌɩn nʋꞌa a, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. ꞌƖn -see ꞌZuifʋꞌa gbaꞌa -lue ꞌtɩn ꞌmʋcɛ, *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa -da nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌwa paꞌa a, ꞌɩn -ke nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌZuifʋ -see ꞌle pa ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌbho -see ꞌtɔ *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌɩn -see -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌꞌnyinynilɛ ꞌꞌlrulinʋ kpɛ -lue.

9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Fɛtuusɩ -mnɔɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ke ꞌZuifʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi ꞌlbhaaꞌa dɩ, ɔ dedeꞌe ꞌPɔlʋ ti: -Ɩn ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ꞌle Zelizalɛɛmʋ tinyni ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle -aꞌa -zigle -tu -nɩꞌa? 10 ꞌLe ɔ na: -Gba! -Da ꞌɩn -nɩꞌa -laa, ꞌbho -ɩnmɔ -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa nyɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn -nynaꞌa ti. ꞌBho-o ꞌɩn ꞌke ꞌan -zigle -tu -nɩ. -Aꞌa ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o gbaa ꞌɩn -see ꞌꞌnyinynilɛ ꞌZuifʋ ꞌꞌlrulinʋ. 11 -Bho ꞌɩn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌle -zigle ꞌke ꞌɩnmʋ kpʋn ꞌle ɛ ꞌke ꞌan ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi bhla a, ꞌɩn ꞌwɔn-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌyi ꞌmɛ -nɩ. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, dɩ ʋn-ʋ kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, -bho ɩ se -ziadɩ ꞌmʋꞌbhle, ꞌwa ꞌbʋbʋaꞌa ꞌꞌyilbhaaꞌa kamʋ nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ʋ ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ. -Bho ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌbho -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa wɔnyi ꞌle *ꞌWlɔmʋ ɩ ꞌke -jra -nɩ.

12 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, Fɛtuusɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌdɩmʋdumʋ ꞌye ꞌꞌsra ꞌmʋ mu. Ʋn yiꞌa a, ɔ na: -Ɩn ꞌꞌsi-e wlu ꞌꞌyiti -ɩn ꞌke -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa wɔnyi muꞌa dɩ, ꞌle-e -ɩn ꞌke mu.

*Fɛtuusɩ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌPɔlʋꞌa dɩ Aglipaa ꞌꞌyi

13 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ꞌle ꞌbhlʋkpayowli -lrɔɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Aglipaa -ke ꞌɔ leyinynaakpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Belenisɩ ꞌye Sezalee yi ʋn ꞌke *Fɛtuusɩ ꞌye. 14 Ɔ ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌwɩ -glilii, ꞌle Fɛtuusɩ ꞌye ɔ ꞌPɔlʋꞌa dɩ ꞌꞌyi-tɔ, na: *Felisɩ ꞌka mu a, ɔ ꞌsie-e -daa -jieyi -lue. 15 -Gblee, ꞌɩn muꞌa Zelizalɛɛmʋ, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke *ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌꞌklɔ -ɔꞌo ꞌle ʋn na: -Kpʋn -nɩ nɔ -zigle ɔ ꞌke ꞌmɛ. 16 ꞌLe ꞌmna na: ꞌWlomɛɛꞌɛ nʋ -kaa. -Bho ʋn -see nyɔ -zigle -tu, ꞌwa -kpʋn nɔ -zigle, ꞌɔ ꞌmɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌɩn -ke ꞌɔ dɩyikpamʋ ꞌmnʋ yiꞌo. 17 Zɔ zɩꞌa a, ꞌbho-o ꞌɩn -nynaꞌa ti ꞌɩn ꞌye ꞌle -ziglebudu ꞌli mu, ꞌɩn ꞌye ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌla. 18 -Gblee, ꞌmna na ꞌkɩ, dɩklɩgbɩ ʋn-ʋ ꞌye ɔ ꞌꞌyi-kpa mʋ, ꞌle, dɩ nyʋ ꞌmnʋ -zaꞌa ꞌmʋ, ɩ -se dɩ-ɩ ꞌkɔ ɔ ꞌye -ko. 19 ꞌWa ꞌꞌbhiꞌa -Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋ ʋn-ʋ depo nɩꞌe ꞌꞌyi, ꞌle, ɛ -ke nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Zezii -ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌɩnnɔ ꞌPɔlʋ -mnɔɔ nʋꞌo ɔ -nɩꞌe-e ti, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ moꞌo. 20 Ʋn -zɩ ꞌɩ -kaa ꞌmʋ, -ka ꞌɩn ꞌkɩ ɩ kpʋn, ꞌɩn se -kaa ꞌbhle; ꞌɛ dɩ ꞌɩn nʋꞌo ꞌPɔlʋ -bodɩ: -Ɩn ꞌbɔ-ɔ ti -ɩn ꞌke Zelizalɛɛmʋ mu ꞌle -aꞌa -zigle ꞌke ꞌle -tu-ɛ -nɩꞌa? 21 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ɔ na: -Bho ɩ -nɩ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa wɔnyi ꞌɩn ꞌke mu ɔ ꞌke ɩ tu. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -de ꞌɔ ꞌle -jie ꞌmʋ ti. -Bho -nɔɔzɛgɛ nyni ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ nyʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu ʋn ꞌke ɔ ꞌle kpa.

22 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Aglipaa ꞌnʋ -ɔ -bodɩ: ꞌMna-aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌbɔ-ɔ ti -lrɛɛ ꞌɩn ꞌke ɔ dɩmʋzana ꞌye ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ -lokuipo. Ɔ na: -Bho zɔ zɩ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ da ꞌye.

23 -A -ka ꞌle-e gbʋ -druma a, Aglipaa -ke Belenisɩ -paꞌa-a ꞌwa ꞌnynɩbhlebanɩ ꞌmʋ, ʋn -ke ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩ-e, ꞌbho gwlɔ ꞌmʋꞌa -klɩgbɩ -lrʋʋ ꞌꞌdu -ɔ -bhubho li, ꞌle ʋn -ke ɔ -naꞌa bhʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌle -ziglebudu ꞌli pa. Ʋn -deꞌa ti ꞌle Fɛtuusɩ na: ꞌꞌSroja! A ꞌla ꞌPɔlʋ! ꞌLe ʋn -ke ɔ ꞌye yi.

24 Ɔ yiꞌa a, ꞌle Fɛtuusɩ ꞌye wlu ꞌmuꞌꞌluo ꞌle ɔ na: ꞌAn -Kɔyi, Aglipaa -ke a-bʋ nyʋ-ʋ -nɩꞌa -laa ꞌwee, nyɔ a-a ꞌyeꞌa -laa li, ꞌɩnnɔ ꞌZuifʋꞌa -dadudu ꞌꞌkla -nɩꞌe ꞌɩnmʋ wɔnyi ꞌle Zelizalɛɛmʋ -ke -dagbɛ ꞌle ʋn-ʋ gwɛꞌɛ wlu wɔnyi ti ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo, ʋn na: Ɔ ꞌmɛ ɔ, -ɔ -mɛ-ɔ, ɔ ꞌmɛ ɔ! 25 ꞌLe ꞌmna -bodɩ, lɛ -ke dɩ ɔ ꞌka ꞌmɛ, ꞌɩn -see ɛ ꞌye. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa wɔnyi mu ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ -zigle tuꞌa dɩ, ꞌɩn ꞌwɔnꞌo ꞌɩn ꞌke ɔ nyʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌle kpa. 26 -Gblee, -bho ꞌɩn -kɔ ɔ nyʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌle -aꞌba -klagba gbo kpa, lɛ ꞌɩn ꞌka ꞌbho ꞌɔ damʋ ꞌcnɩ, ꞌɩn se ɛ ꞌbhle. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -yɔ ꞌɔ -daa nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. -Ɩnmɔ, ꞌan -Kɔyiꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn -yɔ ɔꞌo ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ tidede. -Bho -ɩn nʋ -kaa a, dɩ ʋn-ʋ kpɔ ꞌɔ ꞌꞌyi, -bho ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋ-za a, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌcnɩ ꞌle ɔ -ke ꞌya ꞌꞌbɔgʋ ꞌke ꞌle -aꞌba -klagbaꞌa wɔnyi mu. 27 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho ꞌɩn -ka -jieyi nyʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌle *ꞌWlɔmʋ kpa, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ -ke dɩ nyʋ-ʋ kpɔ ꞌɔ ꞌꞌyi, -bho ꞌɩn se ꞌmʋ-za a, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ.

26

ꞌPɔlʋ zɩzaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ li ꞌbho Aglipaaꞌa ꞌꞌyigbeyi

1 *Fɛtuusɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Aglipaa na ꞌPɔlʋ -bodɩ: ꞌƖn ꞌꞌnyɩ-e -ɩnmʋ wlu, -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌkpidɩ lizɩza. ꞌLe ɔ ꞌye wlu ꞌmʋꞌꞌluo, 2 ɔ na: ꞌAn -yowli Aglipaa, dɩ *ꞌZuifʋ-ʋ kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, -bho ꞌɩn -kɩ ɩ lizɩza ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌan -pɔlʋ bhlu-oꞌo. 3 ꞌLe ɛ ꞌmʋ ꞌɩn yiboꞌo, -ɩnmɔ ꞌbhlʋkpayowli Aglipaa, -ɩn yiboꞌo-o ꞌZuifʋꞌa -gluuzagbɩ -ke ꞌwa nʋnʋdɩ. ꞌƖn ꞌcɛ-ɛ -ɩnmʋ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ, -ku ꞌꞌgwli -ɩn ꞌke ꞌan wlu -lokuipo! 4 ꞌAn ꞌbhʋabhʋanɩ, -ka ꞌɩn -nɩꞌa ꞌbho Zelizalɛɛmʋ ꞌle ꞌan -kɔmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌZuifʋꞌa klɛ yiboꞌo-o ꞌna. 5 Ʋn yiboꞌo ꞌɩnmʋ-ɛ see ꞌle ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyiꞌwɔɔn. ꞌWa tɔlʋ -deꞌa -aꞌba -Lagɔlbhʋ ꞌli ti, ꞌɩn -ke ʋn nʋ ꞌko-o bhi! ꞌLe ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌɩn -nɩꞌo, -aꞌba ꞌwee -see ꞌbho ꞌZuifʋꞌa gba -lue ꞌtɩn sie, -a-bʋ nyʋplan ꞌmnʋ, -a-bʋ ꞌmo-o *Faliziɛɛn. 6 ꞌLe ꞌtraamʋ ꞌtɔ, -Lagɔꞌɔ wlu ɔ ꞌꞌduꞌa -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe wɔn ꞌmʋti see, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌlaꞌa -ziadɩꞌa dɩ, ʋn -nynaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌbho -zigle ꞌmʋ ti. 7 -Lagɔ na ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌmɛmʋ glu -za -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ -aꞌba ꞌcɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌyeꞌa kamʋ, ʋn kukuꞌo ꞌmʋti ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ ꞌwɩꞌꞌo ꞌwɩ ꞌli. ꞌƖn deꞌa ꞌꞌgwli -ɛ -ke dɩ ꞌZuifʋ kpaꞌa ꞌɩnmʋ dɩ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 8 -Ɩɩɩn! A-bʋ ꞌZuifʋ, lɛ nyʋ -see amʋ -tɔ, ꞌɩnnɛ a-a nʋꞌa? A -see ꞌꞌgwlide -Lagɔ-ɔ ꞌza-a ꞌmɛmʋ glu ꞌle ʋn -nɩꞌe ti -lrɛɛꞌɛ?

9 Nazalɛɛtɩkɔyi *Zeziiꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌletaadɩ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌkpaꞌa ꞌan ꞌmʋtikukuɛꞌɛ klɛ ꞌɩn ꞌye lɩ ꞌwee ꞌmʋ -zi -nɩ. 10 ꞌLe Zelizalɛɛmʋ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌɔ nyʋ ꞌmnʋꞌa tʋgbokpabɔgʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌbhleꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌwa -dadudu -jie ꞌmʋ po ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌwɔnꞌɔ nyʋ-ʋ nʋꞌa: Ʋn ꞌmɛ -nɩ ꞌleꞌa wlu. 11 ꞌLe -nɔɔ -lrɛɛ ꞌli ꞌle *-Lagɔwluꞌa ꞌlicɩaanbidi ꞌwee ꞌli ꞌɩn-ɩ kla nɩ ꞌnʋ nyanɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌꞌsusua ꞌnʋ Zeziiꞌa ꞌꞌyidepoɛ. ꞌAn ꞌcɛ-ɛ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi ꞌle ꞌɩn-ɩ ple ꞌʋ kli ꞌle ꞌlaga ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ klʋ ꞌʋ nyanɩ ꞌmʋ.

ꞌPɔlʋ -zaꞌa-a ꞌɔ -pɔlʋꞌa ꞌꞌyitibhitidɩ gbɔ

12 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ muꞌo Damaasɩgwlɔ ꞌmʋ. 13 ꞌAn -yowli, ꞌɩn -nɩ ꞌleꞌa -jeyi, ꞌyrʋ nyniꞌa ꞌꞌduu ꞌmʋ, lɛꞌɛ -vlavlɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle yaku ꞌꞌyi, ꞌɛ -vlavlɩ ꞌku-o wɔn, ɩ ꞌye ꞌyrʋꞌa nɩ ꞌmʋ-zi, ꞌle ɛ-ɛ vlanꞌa ꞌbho ꞌɩn -ke nyʋ -ke ꞌɩn-ɩ naꞌa ꞌꞌkpi. 14 -Ka -a -dieꞌa ꞌmʋ -a ꞌga-a ꞌbhlʋgbɔ ti ꞌꞌfɩa ꞌle ꞌɩn ꞌye wlu -lue ꞌbʋꞌwɔn. ꞌAn ꞌꞌbhliwlu ꞌmʋ ɛ ꞌla -nɩꞌe ꞌɩnmʋ: ꞌSɔlʋꞌo a! ꞌSɔlʋʋ! Koo -ɩn -nynaꞌa ꞌle -a klaꞌa -kaa ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋꞌa? -Bho -ɩn tʋtɔ ꞌan wlu ꞌꞌkpi, -aꞌa ꞌꞌbhuo -a cnaꞌa ꞌꞌwi bhʋ ꞌmʋ. 15 ꞌLe ꞌɩn ꞌye tidede: -Ɩnmɔ wluꞌa, -aꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? ꞌLe ɔ na: ꞌƖnmɔ Zezii -a klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ moꞌo. 16 -Sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke ti-nyna. ꞌƖn ꞌyi-e -ɩnmʋ -bodɩ, -ɩnmɔ ꞌɩn -zaꞌa ꞌbho ꞌle -ɩn ꞌke ꞌan lbhʋ nʋ. -Ɩn ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌdɩkpayi, ꞌle, -ka -ɩn ꞌyeyeꞌa ꞌɩnmʋ ti, -ɩn ꞌke -kaa nyʋ -lrʋʋ ꞌtmʋʋ. ꞌLe lɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌyi-tɔ mʋ, -ɩn ꞌke ꞌya ꞌꞌdɩ -za -lrɛɛ. 17 *ꞌZuifʋkɔmʋ-e, ꞌꞌsesinyʋ -ke ꞌꞌklumʋ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ -lbho mʋ, -bho ʋn -ka -ɩnmʋ-ʋ ꞌlbha, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e -ɩnmʋ zetie -mʋ. 18 ꞌƖn-ɩ lbhoꞌo -ɩnmʋ-ɛ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌwa ꞌꞌyri kati, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre -ke ꞌmʋ ʋn -nɩꞌa a, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyrili-gwɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmɔ Zeziiꞌa -ziadɩ ꞌma-a zɔ ꞌꞌyiꞌwɔɔn ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa kpli ꞌꞌyizizia ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa -belu ꞌzɔ ꞌwlʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ. -Bho ʋn de ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ꞌꞌlemnɩɩ ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌbɩ.

ꞌPɔlʋ -zaꞌa-a ꞌɔ lbhʋꞌa ꞌꞌdɩ

19 ꞌƖn ꞌwɔnꞌɔ ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌan -yowli Aglipaa, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke wlu-u ꞌwlʋꞌa yaku ꞌꞌyi -nyni. 20 ꞌƖn -zaꞌa-a *ꞌZuifʋ -nɩꞌa Damaasɩ -ke Zelizalɛɛmʋ -Lagɔwlu -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌye -yʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi -ke ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpitiꞌa nyʋ -Lagɔwlu kpa, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ nʋꞌo: A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle a ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌke amʋ -kɔ. ꞌLe, -ka aꞌba kpli ziziaꞌa ꞌꞌyi, a ꞌke -kaa -tɔ. 21 ꞌYa dɩ ꞌɩn -nɩꞌe ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌle ꞌZuifʋ ꞌye ꞌɩnmʋ kwa ꞌmʋ tikpʋn. Ʋn ꞌdɩn-e ꞌan ꞌlbhalbhaa ti ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. 22 ꞌBho ꞌmnɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌduꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili ꞌle ɛ ꞌye -zɩan ꞌꞌkpi bhla ꞌle ꞌmna-a -nɩꞌe -daa aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ dɩ nyʋtoope -ke nyʋklɩgbɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌƖn -see dɩ ꞌli ticɛ -bho ɛ -se *Moyiizɩ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋꞌa wlu ʋn -zaꞌa ꞌmʋ -ɩ -ke ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ, ʋn ꞌyeꞌa na: 23 *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ, ꞌle, -bho ɔ ꞌmɛ, ɔ ꞌke glusɔmʋꞌa nyamna ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle, nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋꞌa ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌke -aꞌba ꞌꞌbhlimʋ -ke ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩꞌa nyʋ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ-za.

ꞌPɔlʋ ꞌla-a Aglipaa ɔ ꞌke ꞌꞌgwlide

24 -Gblee, -da ꞌPɔlʋ -nɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ lizɩzanamʋ a, ꞌbhlʋkpayowli *Fɛtuusɩ ꞌlbhaa ꞌnɔ-ɔ wlu wɔn ꞌmʋ, ɔ na: ꞌPɔlʋ, -ɩn ꞌbhataꞌo! ꞌꞌBɔgʋ -ɩn ꞌcɩanꞌa tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌbhata nɩꞌe -ɩnmʋ!

25 Ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌya-a ꞌan ꞌꞌbhuo ya ꞌbho -aꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩn se ꞌbhata. Wlu ꞌɩn -nɩꞌa ꞌmʋzanamʋ ꞌbhle-e ꞌyʋɛ ꞌli. 26 ꞌƖn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌke dɩ -nɩɩ wɔnwa, -aꞌba ꞌbhlʋkpayowli Aglipaaꞌa -lokui bhlɩ ɩ ꞌnɩ-ɛ. ꞌLe ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli ɔ yibo nɩ-oꞌo -lue -lue, -ɛkedɩmaa, ɩ -see ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ -zi -nɩ. 27 -Aꞌba ꞌbhlʋkpayowli Aglipaa, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋꞌa wlu ʋn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa damʋ, -ɩn ꞌde -ɩ ꞌꞌgwliꞌa? ꞌƖn yiboꞌo-o -ɩn deꞌe ꞌna-a ꞌꞌgwli!

28 Ɔ na: Ɩn! -Wooo! ꞌPɔlʋ, ɛ -sieꞌe ꞌtɔ ꞌbho-o -toope -mnaaaꞌa ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌtɔ ꞌɩnmʋ *Zeziiꞌa -nayi po! 29 ꞌLe ꞌPɔlʋ na: ꞌƖn-ɩ bhade-e -Lagɔ li, ꞌle nya ꞌwla, ɛ -se -aꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko, nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌɩnmʋ -lokuiponamʋ, -ka ꞌɩn ꞌꞌduꞌa Zeziiꞌa nɔ, a ꞌke -kaa -nɩ. ꞌƖn -see a ꞌke -jiekɔmʋ ꞌꞌdu nʋꞌꞌa!

30 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌbhlʋkpayowli ꞌꞌwe-e Belenisɩ -ke nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbho -zigle ꞌmʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ʋn ꞌye ꞌꞌsra ꞌmʋ mu. 31 Ʋn muꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌkabhaꞌo: -Ɔɔ! ꞌꞌNyinynilɛ -ke dɩ ʋn ꞌka nyukpasu -nɔɔ -jie ꞌmʋ po, ɔ ꞌka ꞌmɛ, ɛ se -nɩ. 32 ꞌLe Aglipaa na Fɛtuusɩ -bodɩ: Nyukpasu ꞌmnɔ, -bho ɔ se ꞌkɩ, ꞌɔ -zigle ꞌke -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagba -yɛ moꞌo, nʋ a, -a ꞌꞌsii nɔ ꞌko-o ti.

27

ꞌPɔlʋ -kpɛꞌɛ-ɛ ꞌle *ꞌWlɔmʋ

1-2 Ɩ ziꞌa -kaa a, -nɔɔ -ke ti *Fɛtuusɩ ꞌka ꞌPɔlʋ nyʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu ʋn ꞌke ɔ Italiibhlʋkpaꞌa -gwlɔklagba *ꞌWlɔmʋ kpa a, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌꞌyibhaga ꞌle ʋn ꞌke batoo ꞌli ꞌkpa. Ɔ ꞌgbaaꞌa-a ꞌPɔlʋ -ke -jiemʋ -lrʋʋ, ɔ ꞌye ʋ ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌꞌsrojaꞌa -klagba -lue -jeyi ꞌꞌnyɩ. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o Zuliusɩ ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi -nɩ ɔ -ke ʋn ꞌke mu. ꞌꞌSrojaꞌa ꞌplan -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa ꞌꞌsroja, ꞌwa -klagba ɔ ꞌꞌduꞌo. ꞌƖnmɔ Luukɩ -ke Alisɩtakɩ -ɔ -sɔꞌɔ Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ Tesalonikɩ, -a-bʋ -ke ʋn bheteꞌe-e gbo, -a ꞌye batoo ꞌli ꞌkpa. Ɛ-bɛ batoo ꞌmnɛ, -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Adramiitɩ, ꞌbho-o ʋn -nʋ -nɩ ꞌnɛ lɛ, ꞌɩnnɛ ꞌye Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gwlɛtɔlʋ ꞌmʋ -mu mʋ.

3 -A ꞌkpaꞌa -jeyi a, batoo -nɩ -nanamʋ, zɔ ꞌye zɩ ꞌle -a ꞌye Sidɔɔgwlɔ ꞌmʋ nyni. -A nyniꞌa a, Zuliusɩ ꞌꞌduꞌa -jiemʋ ꞌꞌyrili -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌPɔlʋ kwa ꞌmʋ ti. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌꞌyiflɔɛ, ɔ ꞌye ꞌbhoꞌa *Zeziiꞌa nyʋ ꞌyenamʋ mu ꞌle ʋn ꞌke ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ. 4 -A ziꞌa ꞌbho li a, -aꞌba batooꞌa -na -ka -zɛgɛka, ɛ -ke -pʋpɔɔ dedeꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, -a ꞌye ꞌle Siplʋlikpeꞌa lemʋ -zi -nɩ. ꞌLe ꞌmnɔ -pʋpɔɔ ꞌyɔɔꞌɔ-ɔ wɔn. 5 -A ziꞌa ꞌbho li a, -a -poꞌo-o Silisii -ke Panfiliibhlʋkpa -linasʋ gbo ꞌle -a ꞌye ꞌle ꞌtɔnniꞌa -bhie ꞌmʋ -mu -nɩ, ꞌle, ꞌbhlʋkpa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Lisii, ꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Mila, -a ꞌye ꞌbho nyni. 6 -A nyniꞌa ꞌbho a, batoo -ke ꞌlimʋ -a -nɩꞌa a, -a ꞌwlʋꞌo ꞌle-ɛ, -a ꞌye tiꞌꞌsi. -Abʋ -ka ꞌbho-o nyni, batoo -lrɩɩ -nynaꞌa-a ꞌbho ti. ꞌLe ꞌya ꞌꞌklumʋ batoo -lue -nɩꞌe ꞌle. Ɛ -sɔꞌɔ-ɔ Alasadriigwlɔ ꞌmʋ ꞌle ɛ -nɩꞌe Italiibhlʋkpa ꞌꞌkpi munamʋ. Ɛ-bɛ batoo ꞌmnɛ, ꞌꞌsrojayi ꞌꞌduꞌa -jiemʋ ꞌꞌyrili, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌyeꞌo ꞌle -a -ke ɔ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌkpa.

7 -A ꞌkpaꞌa -jeyi a, -a ꞌnʋ-o ꞌwɩ, batoo -naꞌo -wɔɔ -pʋpɔɔꞌɔ dɩ; -a ꞌka -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kɩnidɩ nyni, yekaayeka moꞌo. -A nyniꞌa ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyribhlanamʋ, pʋpɔɔꞌɔ ꞌwɔn -amʋ -bodɩ ꞌle -a ꞌke -jolʋ ꞌꞌyige. ꞌƐ dɩ -a -mu -nɩꞌe kɩmna gbo, ꞌle, likpe ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Klɛɛtɩ, ꞌɛ ꞌmna -ke ꞌꞌyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Salɩmʋnɩ, -a ꞌye ꞌbho -zi -nɩ. -A -zi -nɩꞌa ꞌbho a, ꞌle -a ꞌye ꞌle likpeꞌa lemʋ -zi -nɩ. ꞌBho ꞌmnɔ, -pʋpɔɔ se wɔnkpʋn tenyɩ. 8 -A -ke -pʋpɔɔ dedeꞌe-e ꞌꞌyi kplokplo, ꞌle ꞌɛ sɩasɩaa ꞌmʋ -a -ple -nɩꞌe ꞌɛ ꞌkpʋkpʋ wɔnli ti ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Lazeeꞌa ꞌꞌtroli nyni. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Batooꞌa Kpʋnnazɛgɛ.

9 -A sɩaꞌa kplokplokplo -a -see -dazɛgɛ -nyni -nɩ. -Nɔɔ -ke ti -a -nyni -nɩꞌa ꞌbho a, *ꞌZuifʋꞌa *suꞌa ꞌwɩ zi-oꞌo. -Pʋpɔɔ klu-oꞌo tenyɩ. -Bho batoo nʋ ɛ ꞌke -na, ɛ -nyniꞌe-e ꞌꞌyrili. ꞌƐ dɩ, ꞌPɔlʋ ꞌꞌduꞌo nyʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ɔ na: 10 ꞌAn bha ꞌꞌwe-a, -jolʋ -a ꞌyeꞌa ꞌtɔ ꞌꞌkpiꞌkpa mʋ, ꞌɩn yiboꞌo-o ɛ -nyniꞌe-e ꞌꞌyrili, ɛ -se batoo -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌɛ ꞌlimʋꞌa ꞌꞌsɛ ꞌke wɔn-nyni -ko. -Bho -a se -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu, ɛ-ɛ ꞌbhle-e -aꞌba ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌyi.

11 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌsrojayi -mnɔɔ, ꞌle batooꞌa triyi -ke ꞌɛ -yowliꞌa ꞌꞌsɛ ɔ-ɔ poꞌo -lokui. ꞌƆ dɩ se ꞌPɔlʋ ꞌꞌkpi -nɩ. 12 -Gblee, ꞌbho batooꞌa -kpʋnnamʋ ꞌmnɔ se ꞌꞌyrili-nmɔ, ꞌle, -nɔɔ -ke ti -pʋpɔɔ-ɔ kluꞌa a, ꞌɛ -nɔɔtu ꞌke ʋ ꞌbho li-zi -nɩ. ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu-u -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ na: -A zi -laa li! -Gblee, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke Klɛɛtɩꞌa -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Fenisɩ -kpʋn -nɩ -cueyi! ꞌBhoꞌa batooꞌa -kpʋnnamʋ ꞌkpa-a gbugbu. -Bho -pʋpɔɔ ꞌwlʋ -nɩ ꞌle ꞌzɔti -ke yayi, ꞌɛ nyni ꞌbho. ꞌBho ꞌmnɔ, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌbho ti-de ꞌle ɛ-bɛ -pʋpɔɔ ꞌmnɛꞌɛ -nɔɔ ꞌke ʋ lizi.

ꞌTɔnni ꞌꞌyigbeyiꞌa -bibie

13 -A -see -bhla mu ke, -pʋpɔɔꞌɔ bhleebhle ꞌkpa-a ꞌbho ɛ-ɛ klu-oꞌo. Ɛ ꞌwlʋ -nɩꞌe-e ꞌle ꞌzɔti ꞌle ɛ -ke batoo nɩnmɔꞌɔ ꞌꞌyiti. Ɛ -nɩꞌa -kaa klunamʋ a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ɛ-ɛ ꞌpo -ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ ʋn-ʋ nʋꞌo: -A mu! ꞌLe ʋn ꞌye batoo -za ʋn ꞌye -jeyi ꞌkpa. Ʋn -nɩꞌa munamʋ a, ꞌle Klɛɛtɩkokogwlʋli ʋn nyɩnyɩ-ɛꞌɛ-ɛ ti ꞌle ʋn-ʋ pleꞌe ꞌɛ wɔnli ti. 14 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, ʋn -ka ꞌle-e gbʋ, -bibie yi-oꞌo. ꞌƐ -bibietu, batooꞌa trimʋ ꞌwee-e ple -ɛꞌo. ꞌƐ ꞌnynɩ ꞌmo-o Elakilɔɔ. Trɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho likpe ꞌli, ꞌya ꞌꞌlru ɛ -yi -nɩꞌo. 15 Ɛ-bɛ -bibie ꞌmnɛ yiꞌa a, ɛ -ke -aꞌba batoo zɩzaꞌa-a ꞌꞌyigbakwla ꞌmʋ. ꞌƐ trimʋ -ke ɛ ꞌꞌtutuꞌo ꞌle ɛ -see ꞌwɔn. ꞌƐ dɩ -a ꞌꞌbhitiꞌe ꞌꞌyiti ꞌle ɛ ꞌye -amʋ kpa ꞌꞌbikabika, ɛ ꞌye ɛ ꞌle ꞌtɔnniꞌa -bhie ꞌmʋ kpa, 16 ꞌle -a ꞌye ꞌle likpetoope -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Klodaaꞌa lemʋ -zi. ꞌBho ꞌmnɔꞌɔ -pʋpɔɔ se wɔnkpʋn. -A -sɩa -nɩꞌe ꞌbho-ɛ yrubhɛ!, ꞌle, -zabhomʋgɔlʋ-ʋ -mɔ-ɛꞌɛ ꞌle -aꞌba batooꞌa lemʋ ti, -a ꞌye ɛ jri, 17 -a ꞌye ɛ ꞌmʋꞌꞌluo, -a ꞌye ɛ ꞌle batoo ꞌmnɛ ꞌꞌkpiti po, ꞌɛ ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋ ꞌye ɛ ꞌbho tisɩsan ɛ -kaa wɔn-nyni. Ʋn nʋꞌa -kaa a, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌbhlukuiklɩgbɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɩ batooꞌa ꞌzɔ -zi -nɩ, ʋn ꞌye ɛ san, ɛ -kaa wɔn-nyni -lrɛɛ. Ʋn sɛn ꞌɛ ɛ, ꞌle Libiibhlʋkpaꞌa ꞌgwlʋliꞌa -da seꞌa ꞌmʋ-tɛ, ꞌɛ -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa -amʋ, -bho -pʋpɔɔ -kpa -nɩ ꞌle -amʋ, batoo -kaa ꞌmʋtiꞌsin. ꞌƐ dɩ, -ka ꞌɛ ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋ ꞌka -nyna ꞌle ɛ ꞌke -wɔɔ -na, ꞌka-a ʋn nʋꞌo ꞌle -pʋpɔɔ-ɔ ꞌꞌtuu ꞌnɛ -bhla ꞌꞌlru. 18 Ʋn nʋꞌa -kaa a, -bibie ꞌmnɛ ꞌku-o -bhla ꞌkpa ꞌꞌyi. ꞌKa-a ɛ ꞌbhleꞌe -amʋ gbokogboko. Zɔ zɩꞌa a, ꞌɛ dɩ, lɩtɔlɩ -nɩꞌa ꞌle batoo ꞌli, ꞌɛ ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋ -zɩ ꞌɩ ꞌle, ʋn ꞌye ɩ ꞌꞌnukɔ po ꞌle ɛ ꞌke kwaꞌfɩɩn. 19 Zɔ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho a, ʋn -kpʋn -nɩꞌe-e ꞌꞌnyanyɩ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌbho batoo ꞌꞌkpiꞌa lɩtɔlɩ -ɩ -na -nɩ ꞌnɛ ɛ, ʋn ꞌye ɩ ꞌbho -za, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌꞌnukɔ po -lrɛɛ. 20 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌwɩyɔ ꞌli -bibieꞌa wɔnkuɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ, yaku ꞌꞌyi -nɩꞌe-e -tukuu! -A -see ꞌyrʋ -ke ꞌcʋdrɩꞌa ꞌꞌyigba ꞌye, ꞌle, -ka -a ꞌka batoo -jolʋ gbo po, -a se -kaa yibo. -A -gbʋ ꞌnɛ ya, ꞌkpɩ -waꞌa-a -amʋ ꞌꞌyiti, ꞌle, -ka -a ꞌka ꞌpʋnꞌa ꞌkpɩ se -amʋ ꞌꞌyi -nɩ.

21 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle batoo ꞌmnɛ ꞌli, ꞌwɩ ꞌgbaaꞌa-a -kwa ʋn -see li. ꞌLe ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ ꞌle ɔ na: ꞌAn bha ꞌꞌwe-a, ꞌɩn -za ꞌka ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! -Bho a po ꞌkɩ ꞌan wlu -lokui, -a -see ꞌkɩ Klɛɛtɩ ꞌwlʋ yi, ꞌle ngazedɩ -yɛɛ -see -amʋ ꞌꞌkpi -bhla yi bhebhe. 22 -Ziadɩ moꞌo. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, a po ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌtɩn -see ꞌmɛ yi. Batooꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌye wɔn-nyni mʋ. 23 A -gblee, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo, -Lagɔ -kɔꞌɔ ꞌɩnmʋ a, -ɔ -ke lbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa a, ɔ ꞌlbho-o ɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ linyni 24 ꞌle ɔ na: ꞌPɔlʋ, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le! -Gblee, -ɩn ꞌke ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba gbo nyni moꞌo ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa -zigle tu. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ. ꞌƆ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn ꞌbho -aꞌa ꞌꞌkpiꞌa dɩ, nyʋ ꞌwee -ke -ɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ batoo ꞌli, lɛ -see ꞌwa nyɔ -nʋ yi. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo. 25 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌan bha ꞌꞌwe-a, a po ꞌle ꞌkpɩ, ꞌmna ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli. -Ka ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ-ɩ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ. 26 ꞌBho batoo -mnɛɛꞌɛ damʋ a, -a -ke ɛ-ɛ ꞌye-e -mu -mʋ ꞌꞌyrilinmɔka. ꞌBho likpe -lueꞌa ꞌkpʋkpʋ ꞌꞌkpi ɛ-ɛ ꞌye wɔn-nyni -nɩ mʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌbho -sie. ꞌKa-a ꞌPɔlʋ ꞌlɛꞌo.

27 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -a -kaaa Klɛɛtɩ -sɔ ɔ, ꞌɛ ꞌwɩꞌa -bue ꞌyɔ nyiɛꞌɛ zɔ ꞌka-a, ꞌle -bibie-e ꞌꞌtuuꞌo -amʋ -kaa ꞌle ꞌtɔnniꞌa -da ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Adriatikɩ. Dodogwia batoo ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋ na: -A-bʋ -naa, -a kɔɔ nyɔ -nɩ ꞌkpʋkpʋ gbo ꞌꞌkɔɔnamʋ. 28 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌꞌniꞌa -ybhabhluku ʋn ꞌꞌduꞌa kwakulɛ ꞌꞌyi, ʋn ꞌye ɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌye ɛ ꞌꞌnukɔ po. Ʋn -zɛ ꞌɛ ꞌꞌnukɔ ɔ, ʋn ꞌzrɛ-ɛ sʋɩꞌa -pasaꞌa -gwlʋ -lue. Ʋn nyniꞌa ꞌbho nya ti -toope a, ʋn ꞌpo -ɛ ꞌꞌnukɔ -lrɛɛ. Ʋn -zɛꞌɛ ꞌle a, ʋn zrɛꞌɛ -lrɛɛke a, -bue ꞌyɔ -muu-u -sieꞌe ꞌbho. 29 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌniglutisɩkpɩꞌa -sɩanyɩ ku ꞌmʋti ꞌle batoo -kɩɩ ɩ ꞌꞌyi-tbha ꞌle ɩ -kɛɛ ɛ wɔn-nyni. ꞌƐ dɩ, kwakulɩklɩgbɩ ʋn ꞌꞌsriꞌa ꞌꞌbhlukui, -ɩ -nyna -nɩꞌa batoo ti, ʋn -mɔꞌɔ-ɔ ꞌya nyiɛ ꞌle ꞌɛ lemʋ ti, ʋn ꞌye ɩ ꞌꞌnukɔ po ꞌle ɩ ꞌke -bɩsɩ ꞌmʋ nyma. ꞌBho-o -a -deꞌe ti. -A -deꞌa ꞌbho ti a, ʋn ꞌtɩtrɛꞌɛ-ɛ li ꞌꞌfɩa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ na ꞌꞌdabodɩ zɔ zɩ -susueyi. 30 Ɛ-bɛ ꞌꞌmatʋ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌbhuo, batoo ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌluoꞌo-o gɔlʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ɛ ꞌꞌnukɔ po ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Kwakunɛtɩ ꞌꞌsriꞌa ꞌꞌbhlukui, -a ꞌmu -ɩ ꞌle ꞌɛ ꞌmna ꞌꞌyi timɔnamʋ ꞌle -a ꞌke ɩ ꞌꞌnukɔ po, ɛ -kaa -gbaa ꞌmʋ -sɔ. -Zagbaa! Ʋn ꞌke pleꞌa dɩ ʋn-ʋ nʋꞌo -kaa! 31 Lɩ ʋn nʋꞌa, ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌɩ li a, ɔ ꞌtmʋʋꞌo-o ꞌꞌsroja -ke ꞌwa -klagba: -Bho nyʋ -nʋʋ se ꞌnɔɔ batoo ꞌli ti-de, ꞌꞌlemnɩɩ, nyɔ -see ꞌpʋn yi. 32 Ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi a, ʋn cɛꞌɛ batooꞌa gɔlʋ ꞌꞌbhlukui ꞌmʋ-ɛ, ɛ -ke ꞌꞌni ꞌye zi.

33 -Gblee, zɔ -see ꞌꞌyritiꞌwla ke, ꞌle ꞌPɔlʋ-ʋ poꞌo nyʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ʋn ꞌke li. Ɔ na: ꞌwɩ -bue ꞌyɔ nyiɛ -a ziꞌe ꞌnɔɔ batoo ꞌli ꞌle a -see lɛ li. 34 ꞌTraamʋ ꞌtɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a li! -Bho a li a, ꞌꞌlemnɩɩ, a ꞌbhleꞌe ꞌkpɩ ꞌmʋ-ɛ ꞌle a ꞌke -lrelrea ꞌbhɛɛ ꞌle a -kaa ꞌmɛ. ꞌƖn-ɩ ꞌmu-o ꞌbho le, lɛtoope gbɛ -see amʋ liꞌꞌtru yi. 35 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po ꞌbho ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ ꞌꞌdie ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ-ɔ liꞌo. 36 Ɔ -nɩꞌa linamʋ a, ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌkpɩ yiꞌe ꞌle-ɛ ꞌle ʋn ꞌye li -lrɛɛ. 37 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -a-bʋ -nɩꞌa ꞌle batoo ꞌli, -a bhete gbo -a -nɩꞌe-e nyunyuꞌa -gwlɩ -bue -gwlɩ tan nyunyu -bue nyunyu -mɛɛlo. 38 Ʋn gwɛꞌɛ lilia ꞌꞌyi a, liliaꞌa -bhɛcɩ ꞌwee -sieꞌa ꞌle batoo ꞌli, ʋn ꞌꞌluo ꞌnɩ-ɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌꞌnukɔ po. -Bho ɛ -flɔ ꞌliti ꞌle ɛ ꞌke kwaꞌfɩɩn.

Batoo -nyniꞌe-e wɔn

39 -Gblee, zɔ ꞌka -amʋ ti-gba a, ꞌbho ꞌꞌni ꞌꞌyigbeyi -a -nɩꞌe -bhla. Batoo ꞌliꞌa lbhʋnʋmʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌye-e ꞌkpʋkpʋ -lue li. ꞌBhlʋkpaꞌa -da -yɛ maꞌa a, ʋn se ꞌbho ꞌꞌyiyibo. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌꞌni ꞌkpa-a ꞌbho gbugbu ꞌle ꞌɛ ꞌmna ꞌꞌyi -bɩsɩtuyra-a -nɩꞌa ꞌbho ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. ꞌLe ʋn na: -A -mu -nɩ ꞌbho! -A po ꞌle ꞌkpɩ -a ꞌke ꞌbhoꞌa nyninynia tiꞌdɩn. -Bho batoo -kpʋn -nɩ ꞌbho, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 40 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, kwakulɩ kpʋnꞌa batoo ti ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ti-nyna a, ʋn ꞌcɛ-ɛ ꞌya ꞌꞌbhlukui, ɩ ꞌye ꞌꞌnukɔ -sie. ꞌBho ꞌꞌyriglaagla ꞌmʋ, tufɔtɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌpɛꞌɛ ꞌle batooꞌa lemʋ ti, -bho ʋn -kɛ ɛ-ɛ tri, -ɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ʋn-ʋ bɔtiꞌe-e ꞌya ꞌꞌbhlukui ti, ʋn ꞌye ɩ ꞌꞌnukɔ ꞌꞌnymaa. Tu -nynaꞌa ꞌbho batooꞌa ꞌmna ꞌꞌyi ti, ꞌmʋkuyriɛ ʋn ꞌꞌsrii ꞌnɛ ɛ, ꞌle ʋn ꞌye ɛ yayi kpa ꞌle -pʋpɔɔ ꞌke ɛ ꞌmʋ-de ꞌle ɛ ꞌke ɛ ꞌbho -bɩsɩꞌa da -kpa -nɩ. ꞌKa-a ʋn nʋ ɛꞌo ꞌle ɛ ꞌye ꞌbho ꞌmnɔ -bhoga -mu -nɩ. 41 Ʋn -ke ɛ -nɩ ꞌbho -mu -nɩnamʋ, ꞌbho ꞌꞌniꞌa -gwloo ꞌsɔnꞌɔ ꞌnynɩmʋ, -da seꞌa ꞌmʋ-tɛ ɛ, ꞌbho-o ɛ zeꞌo zenyi! ꞌƐ ꞌmna ꞌnyma-a -bɩsɩ ꞌmʋ kekeke! ꞌƐ -sɔ -gbaa ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌniꞌa ꞌꞌtarili-i poꞌo ꞌle ꞌɛ lemʋ, ɛ-ɛ nyni ꞌnɛ-ɛ wɔn.

42 Ɛ zeꞌa ꞌtɔ ɔ, -jiemʋ -nɩꞌa ꞌle batoo ꞌmnɛ ꞌli, -bho ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa tɔlʋ yibo -lreka, ʋn -kaa ꞌꞌnukɔ ꞌkpa ꞌle ʋn -kaa pleꞌa dɩ a, ꞌꞌsroja na: -A ꞌlbhʋ ʋ ʋn ꞌke ꞌmɛ. 43 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌwa -klagba -see tiꞌbɔ ꞌPɔlʋ ꞌke ꞌmɛ; ꞌɛ dɩ ɔ nʋꞌo: Aꞌba nʋ -kaa -le! A-bʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ batoo ꞌli, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyʋ-ʋ yiboꞌa -lreka a, a ꞌkpa ꞌle ꞌꞌnukɔ -antanyɩ, a ꞌke ꞌle -bɩsɩ ꞌꞌkpi mu! 44 ꞌLe, aꞌba nyʋ -yʋ seꞌa ꞌɛ ka yibo a, a ꞌke ꞌbho tufɔtɩ ꞌꞌkpi ꞌkpa. -Bho ɛ ꞌꞌdu batooꞌa ku ꞌmʋꞌa ꞌfɔtɩ, a ꞌkpa ꞌbho, ꞌle a ꞌke -antanyɩnyʋ kli mu! ꞌKa-a -aꞌba ꞌwee nʋꞌo. ꞌLe -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌtɩn -see ꞌmɛ. -A ꞌpʋn-oꞌo ꞌwee, -a ꞌye nyni.

28

Batoo -nyniꞌa wɔn ɔ, ꞌɛ ꞌlimʋꞌa nyʋ gʋgwlaꞌa-a ꞌbho likpe ꞌmʋ

1 -A cɛꞌɛ ꞌꞌnukɔꞌɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ a, likpe -ke ꞌnynɩ -a se ꞌka yibo, nyʋ -a -yɛꞌɛ ꞌbho, ꞌɩnnʋ ꞌꞌsiꞌe ꞌɛ ꞌnynɩ, ʋn-ʋ ꞌlɛ -ɛ Malɩtɩlikpe. 2 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho kpʋnꞌo -amʋ-ɛ -gli! ꞌꞌNi -nɩꞌe-e lbhanamʋ ꞌle -sɩn yiꞌa dɩ a, nɛgbaaklagba ʋn cɛꞌɛ ꞌꞌyi. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌtroli ʋn deꞌe -amʋ ti ꞌwee ꞌle -a ꞌke ꞌwʋta. 3 -Gblee, nɛ wanꞌa, ɛ ꞌwlaꞌa ꞌzɔ ɔ, ꞌle ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌɛ -nakanyɩ ꞌmʋꞌꞌluo ɔ ꞌke ɩ nɛ ꞌmʋ po. ꞌLe -nakanyɩ ꞌmnɩꞌa ꞌmʋ, ꞌle-e yɔlʋ -nɩꞌo. Nɛꞌɛ -susu tbhɛꞌɛ ɛ, ɛ -nɩꞌa ꞌdanamʋ, ꞌɔ -kʋta ɔ kpaꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɛ ɛ nmuꞌo, ɛ ꞌꞌsriiꞌe-e ꞌɔ -kʋta wɔn ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌye ɛ liꞌye. 4 Sɛn-ɛ bezeꞌa ꞌbho ꞌɔ -kʋta wɔn, ꞌbho likpe ꞌmnɛ ꞌliꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌye ꞌɛ li a, ʋn na: Nyɔ -nɔɔ, ꞌꞌkulbhayi ɔ ꞌꞌduꞌo -ziaka. Ɔ cɛꞌɛ ꞌtɔnni wɔn ꞌmʋ, ꞌle ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, yaku -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌpʋn. 5 ꞌPɔlʋ -mnɔɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌlu-o sʋ ꞌꞌyi ꞌle sɛn ꞌye ꞌle nɛ ꞌmʋ ꞌkpa. ꞌƆ -da ɛ nmuꞌa a, ꞌbho -see ꞌꞌvuvlo. 6 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋbʋ na: ꞌƆ sʋ-ʋ ꞌye-e ꞌꞌbu -mʋ. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, -bho ꞌɛ gu ꞌyaa nɔ ꞌle ɔ ꞌke tiꞌga ɔ ꞌke ꞌmɛ. Ʋn -fuo ꞌnɔ wɔn kplokplo, ʋn -gbʋ ꞌnɔ ya, li seꞌa ɔ ꞌꞌvuvlonamʋ -nɩ a, ʋn ziziaꞌa-a wlu ꞌꞌyi, ʋn na, -yɔɔ -mnɔɔ,a ƆFa 28 6 ꞌLe ʋ ꞌꞌbhlibhlʋkpa ꞌꞌkpi kɔkui -dudu ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ ꞌle, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa -Lagɔ.

7 -Gblee, ꞌbho ꞌmnɔ ꞌꞌtroli, likpe ꞌmnɛꞌɛ -kɔyi ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ ꞌbho gbo, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmo-o Publiusɩ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ kpʋnꞌo -amʋ -gli; -a ꞌnʋ-o ꞌwɩ tan ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi. 8 -Ɔ nʋꞌa -kaa -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, ꞌɔ -tɩta -nɩꞌe-e -budu ꞌli, yakalɩ ꞌlbhɔ ɔꞌo, ꞌɩnnɛ -ke ꞌlimʋjie -naꞌo, ꞌle ꞌPɔlʋ ꞌye ɔ ꞌyenamʋ mu, ɔ ꞌye ꞌɔ dɩ *-Lagɔ wɔn gbo po, ꞌle ɔ ꞌye ɔ *sʋɩ ꞌꞌlru tide ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌpʋʋn. 9 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌgwizimʋ -nɩꞌa ꞌbho likpe ꞌmnɛ ꞌli ꞌyi -ɔ -bodɩ ꞌle ʋn ꞌye ꞌpʋn -lrɛɛ. 10 Lbhʋ ɔ nʋꞌa ꞌbhoꞌa dɩ a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌbho -amʋ ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle, -bho -aꞌba mumunɔɔ nyni ꞌwla, -bho -a -ka batoo ꞌli-i ꞌkpa, -kɔkɔlɩꞌa -dadudu -ɩ -ke -a ꞌka mu a, -ɩ ꞌka -amʋ -kpa ꞌle -a ꞌke -aꞌba -jolʋ bhlu a, ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɩ -amʋ -nalo.

ꞌPɔlʋ ꞌnyni-e *ꞌWlɔmʋ

11 ꞌCʋɩ tan ziꞌa a, -a -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, -a ꞌye Alasadriigwlɔ ꞌmʋꞌa batoo ꞌli ꞌkpa. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ꞌgbanynuuꞌa kɔkui ʋn -baꞌo, ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌbho, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ bʋbɔꞌo. Batoo ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -deꞌe ꞌbho likpe ꞌli ti ꞌle -pʋpɔɔꞌɔ -nɔɔ ꞌye zi. 12 -A muꞌa a, ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Silakusɩ nyni. ꞌBho-o -a nʋꞌo ꞌwɩ tan. 13 -A ꞌwlʋꞌa ꞌbho a, -a ꞌple-e ꞌkpʋkpʋ wɔnli ti ꞌle -a ꞌye gwlɔꞌɔ ꞌsɔnnɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Wlezio nyni. Zɔ zɩꞌa a, -pʋpɔɔ ꞌwlʋ -nɩꞌa ꞌzɔti ꞌkpa-a klunamʋ ꞌle -aꞌba batoo -naꞌo, -a ꞌnʋ-o ꞌwɩ ꞌsɔn ꞌtɩn -jeyi ꞌle -a ꞌye -gwlɔ -lue -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Puzɔlʋ nyni. ꞌBho-o ꞌꞌnukɔjolʋ ꞌꞌtiiꞌo. 14 -A nyniꞌa ꞌbho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌbho-o -a -yɛꞌɛ Zeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ. ꞌƖnnʋ -zaꞌa -amʋ -jeyi -a ꞌke ꞌbho ꞌwɩ -mɛɛsɔn nʋ, ꞌle -a ꞌye -kaa nʋ ꞌle -a ꞌye ꞌWlomɛɛꞌɛ -gwlɔklagba *ꞌWlɔmʋꞌa -jeyi ꞌkpa. 15 -A ꞌkpaꞌa -jeyi a, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle, -ka -a -nɩꞌa yinamʋ, ʋn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye -amʋ -jeyi yi. ꞌWa ꞌplan -yɛ kɔꞌɔ nya, -a -ke ɛ ꞌgbʋʋꞌo ꞌbho -gwlɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Apiusɩꞌa ꞌPɛlʋ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌwa ꞌplan -lrɛɛ -yɛ kɔꞌɔ ꞌbho, ꞌbho -gwlɔ -lrɛɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zikamʋꞌa Kpʋnnabidi Tan, -a -ke ɛ ꞌye ꞌbho ꞌgbʋʋ. ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌʋ li, ɛ ꞌpo -ɔ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔ ꞌsɛɛ po.

16 -Da -a nyniꞌa ꞌWlɔmʋ a, ʋn ꞌwɔn-oꞌo ꞌPɔlʋ ꞌke -budu -lue ꞌmʋꞌꞌluo ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌpɛle. Ɔ ꞌꞌluo ꞌnɛ ꞌmʋ a, ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ɔ -deꞌe ti ꞌle ꞌꞌsrojayi -lue-e ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌyrili.

ꞌPɔlʋ -zaꞌa-a -Lagɔwlu ꞌmʋ ꞌle *ꞌWlɔmʋ

17 -A nyniꞌa *ꞌWlɔmʋ a, -a ꞌnʋ-o ꞌwɩ tan, ꞌle, *ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌPɔlʋ ꞌye ʋ ꞌbho ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi ꞌla, ꞌle ʋn ꞌye yi, ʋn ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ ꞌle ɔ na: ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a -gblee, ꞌɩn -see -aꞌba ꞌꞌbhlimʋ ꞌꞌnyinynilɛ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌle, -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa kpli-i sisiꞌa -amʋ kwa ꞌmʋti, ꞌɩn -see ɩ ꞌmʋcɛ -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle Zelizalɛɛmʋ ʋn -nyna -nɩꞌe ꞌɩnmʋ ti ꞌle ꞌWlomɛɛꞌɛ nyʋ ꞌye ꞌbho ꞌɩnmʋ -za. 18 Ʋbʋ ꞌmnʋ ꞌcrɛꞌɛ ꞌɩnmʋ ti, dɩ ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌyikpa ꞌle ꞌɩn ꞌka ꞌmɛ ɛ, ʋn -see ɛ ꞌye. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌbɔ ꞌkoꞌo ti ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ tiꞌꞌsii. 19 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ -see ɛ ꞌwɔɔn. ꞌƖnnɛ ꞌꞌgbʋgblaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn na: -Bho ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌbho -aꞌba ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa wɔnyi ꞌle ꞌWlɔmʋ ꞌan -zigle ꞌke -jra -nɩ ɔ ꞌke ɛ tu. ꞌMna -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke ꞌɩn -Bozuifʋ ꞌmnʋ dɩ ꞌꞌyikpa. 20 A -gblee, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlaꞌa amʋ ꞌle ꞌɩn ꞌka amʋ ꞌtmʋʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: A ꞌye li-ɔ, nyɔ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ nʋꞌa ɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle ʋn-ʋ fuo ꞌnɔ wɔn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ꞌɩn -nɩꞌe gbloko wɔn.

21 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ʋn na: -Aꞌa ꞌꞌkpidɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ -lue ꞌtɩn -see Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ ꞌle -a ꞌke ɛ ꞌye ꞌle -a -Bozuifʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa ꞌle a, ꞌwa -lue ꞌtɩn -see -amʋ -aꞌa ꞌꞌdɩ -ya ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -za -lrɛɛ, ꞌle ɔ ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌkla ꞌꞌbhalrɛɛke. 22 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -abʋ ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke -ɩnmʋ -lokuipo -ka -zɛgɛka. *Zeziiꞌa -Lagɔlbhʋlre -ɩn ꞌꞌsriꞌa ꞌꞌyi, daꞌꞌo -da, -ka nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɛ da, -a yibo nɩ-oꞌo. ꞌƐ dɩ, -ka -mnaaaꞌa ꞌꞌbhuo-o popoꞌa ꞌgwlʋti, -za -kaa ꞌmʋ -a ꞌke ɩ ꞌbʋꞌwɔn.

23 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ʋn -ke ꞌPɔlʋ ꞌꞌdu-o ꞌwɩ. ꞌWɩ ꞌmnɛ nyniꞌa a, ꞌwa -dadudu ꞌyi-e ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi. -Ɛ ꞌnyaaꞌa -druma a ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌꞌjiazɔ ꞌꞌkpi bhla a, ɔ zɩzaꞌa-a -Lagɔwlu gbɔ ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ zaꞌa ꞌle ꞌya sʋɩ ꞌle ɔ-ɔ tɔ nʋꞌo -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌkpidɩ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, *Izrayɛɛlɩkɔmʋ nʋꞌa ɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ ʋn-ʋ fuoꞌa wɔn, -ka Zezii ꞌꞌdu ꞌɔ ɔ, ʋn ꞌke ꞌna yibo, ꞌle, ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlideꞌa dɩ, lɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa *Moyiizɩ -ke ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋ ꞌmʋ, -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ-ɔ ple ꞌɩ ꞌmʋti. 24 ꞌƆ -tɔtɔlɩ, ɔ -tɔ ꞌnʋ a, paꞌa ꞌwa tɔlʋ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ꞌwa -lrʋʋ -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke ɩ -ziadɩ ꞌmʋ ꞌyee. 25 -Gblee, ʋn -nɩꞌa -jeyi ꞌkpanamʋ a, ʋn cɩcɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ, ꞌwa wlu se ꞌmʋꞌbhɛɛ, ꞌle ꞌPɔlʋ na: Wlu *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zi -nɩꞌa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌmʋ, 26 -ɔ waꞌa aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌꞌyiti a, -ziadɩ moꞌo. -Kaa ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa:

Mu -ɩn ꞌke nyʋ -nʋʋ ꞌtmʋʋ: -Lagɔ na: A-a ꞌye-e ꞌan wlu ꞌbʋꞌwɔn -mʋ -kpɩɩn, ꞌle a -see ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn yi. A-a ꞌye-e ꞌɩnmʋ ya-gbʋ -mʋ -kpɩɩn, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili-gwɛ yi. 27 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌkplekuꞌo, ꞌwa -lokui ꞌbhlu-o -jidɔ ꞌle ɩ -kaa tiꞌwɔn. Ʋn ꞌpo-o ꞌwa ꞌꞌyri kuku ꞌꞌkpi, ꞌle ɩ -kaa tiꞌye. Ʋn nʋ -ɩꞌo ꞌle ʋn -kaa kpli ꞌꞌyizizia. -Bho ʋn zizia ꞌkɩ kpli ꞌꞌyi a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌpʋʋn nʋ ꞌko-oꞌo ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi.

ꞌKa-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo. 28 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, ꞌPɔlʋ ꞌkɔ-ɔ ꞌbho wlu -lrɛɛ: ꞌƐ dɩ a yibo nɩ ꞌꞌyi, ɛ ꞌnyaaꞌa -daa ꞌtraamʋ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌɩnnʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnʋ ꞌye ɛ -lokui-po mʋ ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌwɔɔn.

[ 29 Ɔ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌZuifʋ -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ʋn ꞌke -jeyi ꞌkpa, depoɛ ꞌkpa-a ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ti, ʋn ꞌbhle ɛ wɔnyi ꞌle ʋn ꞌye mu.]

30 A -gblee, ꞌPɔlʋ ꞌzi-e ꞌle ꞌɔ ꞌꞌpɛlebudu ꞌli -zʋɩn ꞌsɔn, ꞌle, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ yi ꞌɔ -bodɩ, ɔ-ɔ kpʋn ꞌɔ -gli. 31 -Bho ʋn yi ɔ -bodɩ a, ɔ-ɔ ꞌzʋ -ʋ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ tɔ nʋꞌo -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ, ɔ -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ cɛꞌɛ ꞌꞌyrili ꞌle ɔ-ɔ tɔ nʋꞌo.

ꞌWlɔmʋkɔmʋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa ꞌWLƆMƲKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

ꞌWlɔmʋkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. -Ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ꞌle ʋ gbo mu, ɔ-ɔ ꞌza-a -kaa ꞌmʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, lbhʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ɔ-ɔ zʋ ꞌʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ -lrɛɛ. Lɛ ɔ-ɔ triꞌa -jiɛ ꞌꞌkpiti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɩnnɔ ꞌpʋnꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ-bɛ ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌpʋnꞌo, ꞌle ꞌɔ nyɔtu-u ꞌbhleꞌe ꞌmʋtikukuɛ, ꞌle, kpli-i nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, ɔ ꞌke ɩ nʋ.

1

ꞌYewlu

1 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi, a-bʋ -yʋ ꞌma-a ꞌɔ nyʋ -lrɛɛ -ʋ -nɩꞌa *ꞌWlɔmʋ, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ -dalbhoyi ꞌꞌdu, ꞌɩnnɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa.

2 Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌmʋ -bɛnyɩ ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌcnɩ. 3 -Ɛ -ke dɩ ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ -nɩɩ -zɛꞌɛ ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii Kliisɩꞌa dɩ. ꞌƆ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ɔ, ɔ ꞌmo-o nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyu ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho ɔ ꞌꞌduꞌo Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu. 4 ꞌLe, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, ɔ *ꞌsaaꞌa li ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ a, -da -Lagɔ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌbho-o ꞌɔ wɔnkuɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo. Ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -aꞌba -kɔyi, 5 -ɔ nʋꞌo ꞌɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, -ɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ, ꞌle, nyʋꞌa klɛ-ɛ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌɔ ꞌꞌdɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ. 6 A-bʋ Zezii Kliisɩ ꞌlaꞌa ꞌle ꞌWlɔmʋkɔmʋꞌa ꞌꞌklumʋ a, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, a-bʋ -nɩꞌe ꞌwa ꞌꞌklumʋ -lrɛɛ.

7 A-bʋ nyʋꞌa klɛ -ke dɩ -Lagɔ -kmaꞌa, ꞌle ɔ ꞌlaꞌa a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, -ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌWlɔmʋgwlɔ ꞌmʋ, a-bʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

ꞌPɔlʋ ꞌybha-oꞌo ɔ -ke Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌWlɔmʋ ꞌke ꞌyɩye

8 A -gblee, -antanyɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o -Lagɔ ꞌsɛɛ aꞌba dɩ ꞌwee ꞌle *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌkpa a kuꞌa ꞌꞌyi ꞌbho aꞌba -Lagɔꞌɔ -jeyi, ꞌya ꞌnynɩ -waꞌa-a ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi ti. 9 -Lagɔ -ke lbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌle ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ a, -bho ꞌɩn -ka aꞌba dɩ ɔ *wɔn gbo-o po, -ka ꞌan ꞌmateꞌa amʋ gbo -ziaka, ɔ yibo nɩ-oꞌo. Aꞌba ꞌnynɩꞌa bɔ ꞌle ꞌan -Lagɔꞌɔ wɔngbopowlu ꞌli ꞌꞌkɔmʋ. 10 Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ wɔn gbo, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌgwlʋ ꞌke ꞌwɔn ꞌle ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli ꞌɩn ꞌke ꞌle amʋ gbo yi ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌyɩye. 11 Aꞌba ꞌtʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ tenyɩ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌle a gbo yi ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌyɩye, ꞌle, ꞌmʋtikukuɛ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ a, a ꞌke ɛ ꞌye -lrɛɛ ꞌle ɛ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po. 12 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyipopo. Aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ꞌan -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌke amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po.

13 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka ꞌɩn-ɩ naꞌa ꞌle a gboꞌa yiyidɩ -tɔɔ ti ꞌle ꞌan ꞌyeꞌa ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌle a ꞌke ꞌna yibo. Lɛ-ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌle a gbo yi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka ꞌɩn-ɩ zaꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩ ꞌle ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpiti ꞌle nyʋ de ꞌɩ ꞌꞌgwli ʋn ꞌwɔɔn ꞌnɩ a, ꞌka-a ꞌɩn ꞌybhaꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ. -Bho ɛ -nɩ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔꞌɔ wlu -see ꞌplʋ ꞌkpa yi, ɛ-ɛ ꞌye-e lbhʋ -nʋ -mʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -lrɛɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌye lɛgbɛ. 14 A ꞌye li-ɔ, ɛ -se aꞌba ꞌꞌsɛ ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ dɩ -bodɩmʋ-za -ko, nyʋ ꞌwee moꞌo: Glɛkɩ o, nyʋ-ʋ -seꞌa-a Glɛkɩ o, lɛyriyibomʋ o, nyʋ-ʋ -seꞌa-a lɛyriyibomʋ o, ꞌɩnnʋ ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ gbokpa. Lɛ-ɛ ꞌꞌsriꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 15 ꞌƐ dɩ, a-bʋ -nɩꞌa ꞌle *ꞌWlɔmʋ a, ꞌan -pɔlʋ ꞌwlaꞌa amʋ ꞌꞌyiti ꞌɩn ꞌke ꞌle a gbo yi ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ.

ꞌꞌDɩzɩgɩ -ke wɔnkuɛ -naꞌo

16 A ꞌye li-ɔ, -bho ꞌɩn -ka Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-ʋza, ꞌɩn -cɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyrili, ꞌya dɩnꞌa ꞌlbha ꞌɩnmʋ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ -nɩꞌe-e ꞌle ɛ ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, ɛ-ɛ ꞌpʋʋn nɔ-oꞌo. ꞌZuifʋ ꞌꞌwe ɛ ꞌwlʋʋꞌo ꞌꞌyi -tanyɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ɛ ꞌye ʋ -yɛ -lrɛɛ. 17 A -gblee, -ka -Lagɔ nʋꞌa ꞌle nyɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌle ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌli ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ-oꞌo nyunyu -bodɩ. Nyɔ-ɔ deꞌa ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛɛ nʋ ꞌɔ lbhʋ ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi -zɔɔ. Wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌka-a ɛ ꞌlɛꞌo; ɛ na: Nyɔ -yɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli a, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɔ ꞌyeꞌe tinɩɛzɛgɛ.

Nyʋꞌa klɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ

18-19 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, dɩ nyʋ ꞌka yibo ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ, ɩ -nɩꞌe-e gbaa! ꞌƆ ꞌꞌbhuo-o tbhɩ ꞌɩ nyunyu ꞌꞌyri ꞌle nyʋꞌa ple -Lagɔ. Dɩ ʋn nʋꞌa se ꞌꞌyrili-nmɔ. ꞌWa ꞌꞌnyinynidɩ -ke ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ʋn nʋꞌa ꞌle ʋn seꞌa ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌɩnnɩ ꞌꞌduꞌo ʋn -bonyunyu -taniɛ bhʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn se -ziadɩ yibo. ꞌƐ dɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌcɛ ɔ -poꞌa nyunyu kwa, ɛ ꞌwlʋ-o ꞌle yaku ꞌli ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyri ꞌye ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa. 20 -Ziadɩ moꞌo. -Ɛ -sɔꞌɔ ꞌbho ꞌkmʋꞌa tiyinamʋ ꞌle ɛ ꞌyeꞌa -zɩan ꞌꞌkpi bhla a, -Lagɔ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li a, lɩ ꞌwee ɔ -yaꞌa ti-e, ꞌɔ wɔnkuɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle-e ꞌle -ka ɔ nɩnɩꞌa ꞌmʋti, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɩ liꞌye ꞌle ꞌɔ nʋnʋdɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ɩ -tɔɔ ꞌꞌkpi ti-na. ꞌYa ꞌweeꞌa dɩ nyɔ -yɔ -ke ꞌdɛ ꞌka ꞌbho ꞌwlʋ -ɔ ꞌka ꞌgɩ ꞌbhle, ɔ se -nɩ.

21 -Ka -Lagɔ -nɩꞌa ti ʋn yibo nɩ-oꞌo ꞌꞌyribhuo ꞌmʋti ꞌle ꞌwa ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌwa po ɔ ꞌsɛɛ -lrɛɛ. ꞌWa -naagɩꞌa klɛ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌle bhebhelɩ gbo. ꞌƐ dɩ ʋn se -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ yibo ꞌle ꞌwa -pɔlʋ -kpeꞌo -bliblibli. 22 Ʋn-ʋ ꞌla-a ꞌwa ꞌꞌbhi lɩꞌa yibomʋ, ꞌle, -ka ʋn ꞌꞌduꞌa -nɩanɩanyʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn se ɩ yibo. 23 ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ -ke ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌwa bʋbɔ nɔ. Nyunyɔꞌɔ -kʋtalɩ, ꞌɩnnɩ ʋn -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ bʋbɔꞌo. ꞌWa lɩ ꞌmnɩ, -ka ɩ -nɩꞌa, ꞌka ꞌka-a: nyunyɔ ꞌma-a ꞌmɛyi, ʋn -baꞌa-a ꞌɔ gʋgɔbolɩ-e nmi-e nɩkpɩ -ke -yɩ na nɩꞌa ꞌbɛtɛ, ꞌya gʋgɔbolɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ bʋbɔꞌo.

24 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -Lagɔ -zʋ ꞌʋ kwa gbo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌmʋtiꞌwlaa, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ nʋ ꞌʋ ꞌtʋ, ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo, ꞌle, lɩ -yɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ku ꞌꞌlruli, ɩ se ꞌmʋzaka -nɩ, ɩ-ɩ ꞌmo-o dɩndɩ. 25 A -gblee, -Lagɔꞌɔ -ziadɩ ʋn zizia -nɩꞌe sɩn ꞌꞌyi. -Lagɔ -yɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee ti, ꞌwa bʋbɔ nɔ. Ʋn -tbhɛ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ ꞌɔ tiyalɩ. -Lagɔ -ke ꞌnynɩ nyɔ ꞌka ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɩnnɔ nyunyɔ ꞌke bʋbɔ. *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

26 Lɩ ʋn-ʋ nʋꞌa -laa, ꞌya dɩ -Lagɔ -zʋ ꞌʋ kwa gbo; ꞌle, ꞌwa ꞌꞌnyinyninaagɩ -ɩ seꞌa ꞌmʋzaka -nɩ ꞌle -ɩ ꞌma-a dɩndɩ, ɔ ꞌye ɩ ʋ ꞌmʋtiꞌwlaa. ꞌNynʋkpakpɩ -mnʋʋ, ʋn ꞌbhɔ-ɔ ꞌꞌyrilinmɔdɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌle ʋn -ke ʋn -bonynʋkpakpɩ-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌbha. Ɩ-bɩ kpli -nɩɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ nʋꞌo. 27 ꞌKa-a nyukpasi-i nʋꞌo -lrɛɛ. Ʋn-ʋ ꞌbhɔ-ɔ ꞌnynʋkpakpɩꞌa tibɔdɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ nʋnʋꞌo ꞌnynɔ ꞌmʋ. Lɩ-ɩ seꞌa nʋka -nɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ nʋnʋꞌo ꞌꞌlruli. -Klaabodɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩnnɩ ꞌye ꞌwa ꞌꞌbhi -Lagɔꞌɔ -zigle -kpʋn -nɩ mʋ.

28 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -ka ʋn seꞌa -Lagɔ tiꞌbɔ ʋn ꞌke ɔ yibo a, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔbɔ -zʋ ꞌʋ kwa gbo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌwa ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌmʋtiꞌwlaa. ꞌLe, lɩ-ɩ seꞌa nʋka -nɩ a, ʋn-ʋ mu ꞌnɩ ꞌꞌlru. 29 ꞌLe ɛ -se bhebhe ʋn-ʋ nʋ ɩ -ko. ꞌYa ꞌꞌnyinyninaagɩtu ꞌmnɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi: Ʋn-ʋ nʋnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ʋn-ʋ ꞌmɩɩ-e ꞌꞌyri ꞌbho ʋn -bonyunyuꞌa lɩ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn ꞌbhleꞌe ꞌwa ꞌꞌmʋnynɩ, ʋn-ʋ ꞌlbha-a ꞌꞌkui, ʋn -ke nyʋ-ʋ jɛ-oꞌo ꞌle ʋn ꞌbhleꞌe ꞌꞌyrabha, ꞌle ʋn-ʋ nyniꞌe ꞌmna ꞌmʋ. ꞌYa ꞌwee ꞌꞌyi-e ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ. Ʋn -nɩꞌa -bhla -kaa, ʋn ꞌbhle-e wɔnwlu ꞌbho nyʋ ꞌꞌkpi. 30 Ʋn-ʋ ꞌnyni-e ʋn -bonyunyuꞌa ꞌnynɩ wɔn ꞌle ʋn -ke -Lagɔ dedeꞌe ꞌꞌyi. Ʋn-ʋ ꞌꞌjree-e nyʋ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌplinplinmʋ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa popoꞌo ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌduꞌo ꞌbho -tɩta -ke ꞌlotʋ. 31 -Bho ʋn -ka ꞌꞌnyinynidɩ nʋ, ꞌya ꞌlbhaa nʋ dɩn ꞌꞌyi -lrɛɛ, -bho ʋn -za dɩ ꞌmʋ, ꞌwa -de ꞌwa wlu lemʋ ti, ʋn se dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle, ꞌwa ꞌyɩye ngaze. 32 A -gblee, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌya lɩtu a, -ka -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌye ꞌʋ -kpʋn mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌmɛ, ʋn yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn-ʋ nʋ -ɩꞌo, ꞌle ɛ -se ꞌbhoꞌa ꞌꞌsɛ ʋn -tri -ko. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, ʋn -ke ʋn-ʋ ꞌpo-o wlu -dalue.

2

-Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛzigle

1 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -gwlɔnyunyɔ, -ɩnmɔ kpaꞌa -ɩn -bonyunyɔ dɩ ꞌꞌyi, -bho koo -ɩn -nɩ, -a kpʋnꞌo -aꞌa ꞌꞌbhuo -zigle, -ɛkedɩmaa, lɩ -ke dɩ -a kpaꞌa -ɩn -bonyunyu dɩ ꞌꞌyi ꞌle -ɩn ꞌke ʋ -zigle -kpʋn a, ꞌɩnnɩ -aꞌa ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo. ꞌƐ dɩ -aꞌa ꞌdɛ -see ꞌbho -bɔ yi. 2 -Ziadɩ moꞌo. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌya lɩtu, ꞌle -Lagɔ ꞌke ʋ -zigle -kpʋn a, -ka ɔ ꞌbhleꞌa ꞌgɩ, -a yiboꞌo-o ꞌna, -ɛkedɩmaa, ɔbɔ-ɔꞌɔ nyɔꞌɔ -zigletusʋ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. 3 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -gwlɔnyunyɔ, -ɩnmɔ kpʋnꞌa -ɩn -bonyunyu -zigle, ꞌle, lɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, -ɩnmɔ nʋ ꞌɩ a, -ɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli -ɩnmɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ -zigle wɔn ꞌmʋ cɛꞌɛ? 4 -Ale, -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋwɔnnmɔɛ-ɛ ꞌpɩpleꞌa ti, -ɛ -ke ꞌɔ ꞌꞌyibhɛgwlikuɛ, ꞌɩnnɩ -aꞌa ꞌlaꞌa lɛꞌɛ? -Ɩn se yibo -ka -Lagɔ-ɔ fuoꞌa -ɩnmʋ wɔn ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti? 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌa -naagɩꞌa ꞌꞌyisuɛɛ -ke -aꞌa -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikmuɛꞌɛ dɩ -ɩn -see ꞌwɔn -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo. ꞌƐ dɩ -a yaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuo -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌꞌkpi. -Bho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌkpa ꞌꞌpiemʋ ꞌɔ -zigleꞌa zɔ, ꞌbho ꞌmnɔ ꞌbho-o ꞌɔ -zigle ꞌke -ɩnmʋ -kpʋn -nɩ, 6 -ɛkedɩmaa, lɛꞌꞌo lɛ nyʋ-ʋ nʋꞌa, ꞌɩnnɛ -Lagɔ-ɔ ꞌye ya-gbʋ mʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ lɛ ꞌꞌlrulinʋ. 7 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi -ʋ nʋꞌa -zɛgɛ ɛ, -ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌke -deyideyi ꞌmʋ ti-de ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye a, ꞌwa nyʋtu -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ɛꞌo. 8 ꞌLe nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa -zɛgɛꞌɛ ꞌꞌsɛ ti, ꞌwa ꞌwɔn ʋn ꞌke -ziadɩ ꞌbɩ -na a, ꞌle ʋn-ʋ pleꞌa ꞌꞌnyinynidɩ kli, -Lagɔ -see ꞌwa ngaze ꞌye yi. ꞌƆ ꞌcɛkʋta -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi. 9 Nyʋ ꞌwee nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ a, ngazeɛ -ke ꞌkleyeɛɛ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi bhla moꞌo. *ꞌZuifʋ ɛ ꞌke ꞌmʋꞌnyaa -tanyɩ ꞌle -yʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌke le -kɔ. 10 ꞌLe, nyʋ ꞌwee nʋꞌa lɩzɩgɩꞌa damʋ, -bho ʋn ꞌꞌdu ꞌZuifʋ o, -bho ʋn -se ꞌZuifʋ o, -Lagɔ ꞌke ꞌwa dɩ zi ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi po ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌke bhlu. 11 -Ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ ꞌtɛ nyʋ ꞌmʋ.

12 A -gblee, nyʋ ꞌwee -seꞌa-a ꞌZuifʋ, *-Lagɔꞌɔ gba *Moyiizɩ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌZuifʋ, -ʋ seꞌa ꞌɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌbhle, -bho ʋn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa kamʋ ʋn-ʋ ꞌmɛꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi: ɛ -se gba ꞌmnɛꞌɛ kamʋ -zigle ꞌke ʋ kpʋn -ko. ꞌLe ꞌZuifʋ -mnʋʋ -bodɩ, ʋn yiboꞌo-o gba ꞌmnɛ. -Bho ʋn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, gba ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -Lagɔ ꞌye ʋ -zigle -tu -nɩ mʋ. 13 -Ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ gbawlu ꞌbɔ, ɛ -se ꞌɩnnɔ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛyi -ko. -Ka gba ꞌmnɛ ꞌlɛꞌɛ, nyɔ -yɔ nʋꞌa -kaa, ꞌɩnnɔ -Lagɔ ꞌlaꞌa ꞌꞌyisrɛɛyi. 14 Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, gba Moyiizɩ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌZuifʋ, -ʋ se ꞌɛ ꞌbhle, -ka gbawlu ꞌmnɛ ꞌlɛꞌɛ nyɔ ꞌka nʋ a, -bho ʋn -ka ꞌya -yɩ kpʋanꞌa wɔn ꞌbho-o ꞌꞌdu, ɛ-ɛ tɔ-oꞌo -ka ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ gbo ꞌle ɛ-ɛ po ꞌʋ -jolʋ gbo. -Mnɛɛ -se -yɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -ko. 15 A -gblee, lɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩnnɩ tɔꞌo -ka -Lagɔꞌɔ gbawlu ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ka ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ. Lɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌle ꞌwa ꞌlimʋ ꞌwa ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo, -ɛkedɩmaa, ꞌle ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli, -bho ʋn -na -tɔɔ ti, ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌgwlʋ -zʋ ꞌʋ-ʋ ꞌgɩ ꞌle zɔ -lrɛɛ ꞌli ɛ-ɛ tʋtɔ ꞌnʋ ꞌꞌkpi. 16 -Nɔɔ -ke ti -Lagɔ ꞌka *Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ -zi -nɩ, ꞌle, lɩ ꞌwee ꞌꞌzizeꞌa ꞌle nyʋꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ɔ ꞌke ꞌɩ ꞌꞌpiemʋ po ꞌle ɔ ꞌke ʋ -zigle -tu, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ a, ꞌkla-a ɩ ꞌlɛꞌo.

ꞌZuifʋꞌa -kpʋn ꞌwa gba ꞌꞌyi

17 ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌtɔ ɔ, -ɩnmɔ poꞌa ꞌꞌlru -gbeke, -ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌZuifʋyi, -a ꞌpɛɛ-ɛ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌmʋ ꞌle -a yaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyrili -aꞌa -Lagɔꞌɔ gbayiboɛꞌɛ dɩ. 18 Ɩ -nɩꞌa -kaa a, -ɩn na -ɩn yiboꞌo-o -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌle -aꞌa -Lagɔꞌɔ gbawlu ꞌmʋ -ɩn na -ɩn yiboꞌo-o ꞌꞌnyinynidɩ -ke -zɛgɛꞌɛ lizɩzaka. 19 ꞌLe -aꞌa -pɔlʋ gbo -ɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli -ziaka, nyʋ-ʋ se ꞌɩ yibo, -ɩnmɔ ꞌke ꞌwa -jolʋgbopoyi ꞌꞌdu ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌbho zɔ ꞌꞌyi -ya ʋn ꞌke ꞌle -kuyre ꞌmʋ ꞌwlʋꞌa! 20 -Ɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli -ziaka, nyʋ-ʋ seꞌa ꞌya lɩtu yibo, -ɩn ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke ʋ -jolʋ gbo po, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌbho -Lagɔwluꞌa -jeyi -lreeka, -ɩn ꞌke ʋ -tɔ -lrɛɛꞌɛ! -Ɩn yiboꞌo-o -Lagɔꞌɔ gbawluꞌa dɩ, -mnaaaꞌa ꞌꞌbhuo deꞌe ꞌꞌgwli -ziaka -mnɔɔɔ yiboꞌo-o lɩ ꞌweeꞌa -zɩzagbɩɩ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya -ziadɩ nyʋ -tɔ maꞌa? 21 -Gblee, -ɩnmɔ ꞌlaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuo nyʋꞌa -jolʋgbopoyi, ꞌle, leedɩ -aꞌa ꞌcrɛꞌɛ -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋtiꞌa? -Ɩnmɔ ꞌtmʋʋꞌa nyʋ: Aꞌba ꞌꞌyri -le!, ꞌle, lee -ke dɩ -mnaaa-a ꞌꞌyriꞌe -lrɛɛꞌɛ? 22 -Ɩnmɔ ꞌtmʋʋꞌa nyʋ: Aꞌba ꞌye -yranynɔbha -le!, ꞌle, lee -ke dɩ -aꞌa ꞌꞌbhuo-o nʋ ꞌɩꞌa? -Ɩnmɔ nʋꞌa -ɩn ꞌnyɛ-ɛ kɔkuiꞌa bʋbɔɛ ꞌmʋ, ꞌle, lee -ke dɩ -a ꞌꞌyriꞌe kɔkuiꞌa lɩ, ꞌle -a ꞌye ꞌnɩ ꞌꞌwlilɛ tiꞌa? 23 -Ɩnmɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi -aꞌa -Lagɔꞌɔ gbaꞌa yibokamʋ, lee -ke dɩ -a ꞌnaa ꞌnɛ ꞌꞌyi, ꞌle -a nyniꞌe ꞌɔ nynɩ wɔnꞌɔ? 24 A -gblee, -kaa ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na:

A-bʋ ꞌZuifʋꞌa dɩ, ꞌꞌsesinyʋ-ʋ nyniꞌe -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn.

25 -Ziadɩ moꞌo, a-bʋ ꞌZuifʋ, a ꞌꞌdu-o *klɛmʋmumʋ ꞌwee; ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ nyʋ na, a-a ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ nyʋ. -Bho a -ka ꞌɔ gba ꞌꞌyi-ikpʋn, ꞌꞌlemnɩɩ, ɛ-ɛ ꞌmu-o ꞌꞌyrigbɔ, ꞌle, -bho aꞌba -kpʋn nɛ ꞌꞌyi, aꞌba klɛmʋmuɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌplʋ. Nyɔ-ɔ -see ꞌɛ nʋ, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɔ amʋ ꞌꞌyi-zrɛ -nɩ. 26 ꞌKla ꞌmnɔꞌɔ dɩ a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ʋ seꞌa klɛmʋmuɛ yibo, -bho, gbaꞌa -yɩ ꞌbhleꞌa ꞌkpʋ, ʋn -kpʋn ꞌnɩ ꞌꞌyi a, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ nyʋ-ʋ muꞌa klɛ ꞌmʋ. 27 A ꞌye li-ɔ, a-bʋ ꞌZuifʋ, a ꞌꞌdu-o klɛmʋmumʋ ꞌle a ꞌbhleꞌe -Lagɔꞌɔ gba. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, aꞌba -kpʋn nɛ ꞌꞌyi. ꞌꞌSesinyʋ seꞌa klɛmʋmuɛ yibo, ꞌle ʋbʋ ꞌke ɛ ꞌꞌyi-kpʋn, ʋn ꞌke abʋ -zi a, -Lagɔ ꞌwɔɔn ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi ꞌle aꞌba ꞌꞌbhi-i sieꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌcɛkʋtaꞌa -belu ꞌzɔ. 28 ꞌƐ dɩ a, yɔɔ ꞌma-a ꞌZuifʋyizɛgɛ ɛ, ɛ -se ꞌbho ꞌZuifʋgluuwɔnyiꞌa ꞌwlʋwlʋaꞌa dɩ -ko. ꞌLe klɛmʋmuɛzɛgɛ, ɛ -se nyɔꞌɔ ku -yɛ ʋn cɛꞌɛ ꞌꞌyiꞌa dɩ -ko -lrɛɛ. 29 Ɛ -nɩꞌa -kaa, ꞌZuifʋyizɛgɛ-ɛ ꞌmo-o nyɔ-ɔ -ke -pɔlʋ gbo -Lagɔ nʋꞌa lbhʋzɛgɛ. ꞌLe, ꞌɔ nyɔtuꞌa klɛmʋmuɛ, ꞌɛ ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ. ꞌƐ ꞌmʋyibolɛ -tɔꞌɔ -ka ɔ ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ nyɔ, -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. ꞌLe ꞌɛ lbhʋtu -ke gba -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli se lɛ -lue ꞌmʋ-nɩ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌɔ nyɔtu ꞌꞌkpi. Ɛ -se nyunyu nʋ ɛ -ko.

3

1 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, leelɛ -aꞌa ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌdudua ꞌke ꞌtɔ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩꞌa? -Aꞌa klɛmʋmuɛ, lee -ke lɛ ɛ ꞌke ꞌtɔ ꞌmʋꞌbhle -ɩn ꞌke ꞌyeꞌa? 2 A -gblee, ꞌle ꞌɛ ꞌfɔ ꞌwee gbo -zɩgɩꞌa -dadudu-u -nɩꞌe ꞌle. ꞌYa -antanyɩnɛ ꞌka-a: ꞌZuifʋ, ꞌɩnnʋ -Lagɔ -tbhaꞌa ꞌɔ wlu. 3 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -see ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌwɔɔn. -Bho a-bee -mnʋʋ popo ꞌgwlʋti ꞌle, -Lagɔ ꞌke -ziadɩꞌa dɩ ꞌbhɔ maꞌa? 4 -Gba, ꞌkla -ko! -Bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ nyɔ se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke nyʋꞌa -daduduꞌa wlu ꞌmʋꞌpɛɛ, -bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ -Lagɔ -mnɔɔ ꞌbhle-e ꞌgɩ. -Ka ɔ ꞌlɛꞌɛ, ꞌka-a ɔ ꞌke nʋ ꞌꞌkɔmʋ. A ꞌye li-ɔ, ꞌbho ꞌya damʋ -kaa ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli:

-Ɩnmɔ -Lagɔ, -bho -ɩn -ka wlu a, -ziadɩ ꞌwlʋꞌo ꞌle -aꞌa wɔn ꞌmʋ, nyʋ ꞌwee ꞌke ɩ yibo moꞌo. ꞌLe, -bho nyɔ kpa ꞌkɩ -ɩnmʋ dɩ ꞌꞌyi, -aꞌa ꞌꞌyisrɛɛɛꞌɛ dɩ nyɔ-ɔ -ke -zigle ꞌka -ɩnmʋ kpʋn, ɔ se -nɩ. -Ɩnmɔ -naa, -ɩnmɔ luꞌo tʋ.

5 ꞌLe, -bho nyɔ nʋ, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -a nʋꞌa, ɩ-ɩ ꞌflɔ-ɔ nyʋ ꞌꞌyrikʋɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ɩ yibo -ka -Lagɔ -mnɔɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, wluꞌa yɛɛ -a ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌduꞌa? -Mnɩɩ ꞌle, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -bho -Lagɔ -ya -amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke, ɔ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, nʋ-ae? Koo maꞌa? Wlu ꞌɩn ꞌbhleꞌa -da kwa, nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌza-a ꞌya bhebhewlutu ꞌmʋ-ɛ. 6 ꞌƖn na: -Gba, ꞌkla -ko! -Lagɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. ꞌLe, -bho ɔbɔ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌle, koo -ke kamʋ ɔ ꞌke nyʋ -zigle -tuꞌa? Ɔ se ɛ ꞌbhɛɛ.

7 Nyʋ -lrʋʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke na, -ka nyɔ seꞌa ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -aꞌba wlu ꞌmʋꞌpɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌke nyʋ ꞌꞌyrikʋɩ ꞌmʋ -flɔ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ -ziadɩ ꞌꞌyrili-gwɛ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ; ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, lee -ke dɩ -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩꞌe -amʋ ꞌꞌkpi -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩꞌa? 8 -Bho ɛ -nɩ -kaa a, lee -ke dɩ -a -see -kaa nyʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: -A nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌle -zɛgɛ ꞌke ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa ꞌle nyʋ ꞌke ɛ ꞌyeꞌa? A -gblee, nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌcɛ-ɛ ꞌɩnmʋ ꞌliti. Ʋn na: ꞌAn ꞌꞌbhuo-o -zaꞌa ꞌya lɩtu ꞌmʋ. A ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi. -Bho ɛ -nɩ nʋ ꞌꞌkpi, ɛ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi.

ꞌꞌYisrɛɛyi se -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

9 -Bho ꞌɩn ꞌlɛ -kaa amʋ ꞌꞌyi a, a-bee -mnʋʋ -bodɩ ꞌle, -a-bʋ *ꞌZuifʋ, -a ꞌꞌdu-o -zɛgɛ -a ꞌye ꞌꞌsesinyʋ ꞌmʋ-ziꞌa? -Gba! Ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. A -gblee, ꞌɩn -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ see, -a-bʋ ꞌZuifʋ -ke ꞌꞌsesinyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌꞌnyinynidɩ -kɔꞌɔ -amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌwee. 10 A -gblee, wlu ꞌmnɛꞌɛ damʋ, -kaa ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

Nyɔ -lue komu -ɔ ꞌka ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ se -nɩ. 11 Nyɔ-ɔ yiboꞌa -ziadɩ, ɔ se -nɩ: nyɔ-ɔ ꞌybhaꞌa ɔ -ke -Lagɔ ꞌke -na, ɔ se -nɩ -lrɛɛ. 12 Nyʋ ꞌwee -tbhɛ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi, ꞌle ʋn ꞌꞌmaaꞌa -ziadɩꞌa -jolʋ da. Nyɔ -lue komu-u ꞌka -zɛgɛ nʋ, ɔ se -nɩ. 13 -Bho zoko -flɔ wɔn, ngnɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle, -ka ɛ -nyniꞌa wɔn ɔ, wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌwa wɔn ꞌmʋ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo. ꞌLe ʋn ꞌbhleꞌe -mɩɛsrɛ ꞌle ʋn ꞌꞌmaaꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyrili; ꞌle, -ka -bho sɛn nmuꞌa nyɔ ꞌle ꞌɛ gu-u ꞌꞌvuvloꞌa ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌgwlʋli, ꞌka-a ꞌwa wɔn -nɩꞌo ꞌle nyʋ -bodɩ. 14 Wɔn ʋn ꞌbhleꞌa, -kmakmawlu -ke tutibhlawlu ꞌꞌyiꞌe ꞌle. 15 ꞌWa sʋ ꞌfɩɩnꞌe-e ti ꞌbho ʋn -bonyunyuꞌa nymɔꞌɔ tiwlanamʋ. 16 Daꞌꞌo -da ʋn-ʋ zi nɩꞌa a, ʋn-ʋ ꞌnyni-e lɩ wɔn, ꞌle ʋn-ʋ yaꞌa nyʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi. 17 -Ka ʋn ꞌka -nyna ꞌle ʋn ꞌka ꞌꞌyi-flɔ ɔ, ʋn se ꞌna yibo. 18 -Ka ʋn ꞌka -nyna ꞌle ʋn ꞌka -Lagɔ ple, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu, ʋn se ꞌna ꞌbhle -lrɛɛ.

19 A -gblee, -bho *-Lagɔꞌɔ gba -tɔ ꞌya lɩtu, -a yiboꞌo-o na, lɩ ꞌwee ɛ-ɛ tɔꞌɔ ɔ, nyʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa gba ꞌmnɛ, ꞌɩnnʋ ɛ-ɛ tɔ nɩꞌo. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, nyʋ ꞌmnʋ -see na, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ꞌꞌsesinyʋꞌa ꞌꞌsɛ ɛ geꞌe ꞌꞌyi, -nʋ yi. ꞌƐ wlutu ꞌwla-a nyʋ ꞌwee bo ꞌmʋ ti ꞌle ɛ ꞌye nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ -mɩɛ lisan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnɛ -kpʋnꞌo nyʋ ꞌwee -zigle, ꞌle, -yɔ ꞌka ti-sie, ɔ se -nɩ. 20 ꞌKa-a ɛ ꞌke ꞌmʋ-nɩ; -ɛkedɩmaa, nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi-kpʋnꞌa kamʋ, -ɔ ꞌka ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ se -nɩ. A -gblee, nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, gba -mnɛɛ-ɛ tɔ ꞌnɔ-ɔ -da, ꞌle ɔ yiboꞌo -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi gbaa!

-Lagɔ ꞌꞌduuꞌo-o nyʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌwa *Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ

21-22 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli, -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔkamʋ, -Lagɔ -flɔꞌɔ-ɔ -jolʋ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe ɛ -se nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌle ɔ ꞌke *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi-kpʋnꞌa kamʋ -ko. -Ka -Lagɔ nʋꞌa ꞌle nyʋ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo. ꞌƆ gba -ke ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -zaꞌa dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ see -lrɛɛ. 23 A -gblee, nyunyu ꞌwee ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ꞌꞌyrilinmɔnynɩ ꞌmnɛ ɔ po ꞌka -amʋ ꞌꞌkpi, -a ꞌye ɛ -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌkpi -za. Nyɔ -lue ꞌtɩn, -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌka ɛ-bɛ ꞌꞌyibhɛnynɩ ꞌmnɛ wɔnꞌꞌwʋan a, ɔ se -nɩ. Ɔ -ke ɛ -tɛꞌɛ-ɛ -amʋ gbo. 24 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -Lagɔ -tɔꞌɔ nyʋ ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌnʋ -ɛ -amʋ ꞌꞌlruli bhubhu; -ɛkedɩmaa, Zezii Kliisɩ zetieꞌe -amʋ-ɛ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -belu ꞌzɔ. 25-26 ꞌƖnnɔ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌle ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. ꞌꞌNyinynidɩꞌa -belu -ɛ ꞌke ꞌka nyunyu bhla a, ꞌɩnnɛ ꞌgaꞌa Zezii ꞌꞌkpi ti. ꞌLe, nyʋ-ʋ deꞌa ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩ ꞌꞌgwli, -ʋ ꞌwɔɔn ꞌnɩ a, ɔ ꞌye ꞌwa ꞌsraga -za ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌkpi ti-gwɛ. -Ka -Lagɔ nʋꞌa ꞌle ꞌɔ -zigle ꞌyeꞌa ꞌꞌnyinynidɩ lisan a, ꞌkla-a ꞌka-a: ꞌꞌNyinynidɩ nyʋ nʋꞌa -bɛnyɩ, ɔ -see nyɔ ꞌya dɩ sʋ ꞌmʋ kpa, ɔ -kuꞌo-o ꞌꞌgwli ꞌle ɛ ꞌye -zɩan ꞌꞌkpi bhla. ꞌLe ꞌɔ -zigletusʋ -ɛ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ɔ -zi -nɩꞌe-e Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle ɛ ꞌye ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa ꞌle nyɔ -yɔ ꞌwɔɔnꞌɔ Zeziiꞌa ꞌmɛmɛdɩ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɔ -Lagɔ ꞌlaꞌa ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

27 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, yɛɛ -sieꞌe ꞌbho -ɛ -ke dɩ nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛꞌɛ? -Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ -ko. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, Zezii ꞌmɛꞌɛ ꞌɔ dɩ, ɔ ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ moꞌo. 28 A -gblee, -bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ ꞌꞌdu ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, Zezii ɔ deꞌe ꞌꞌgwliꞌa dɩ moꞌo. Ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛdɩ -ko. 29 A-bee -mnʋʋ -bodɩ ꞌle, *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsɛ -Lagɔ -kɔꞌɔ? -Gba! Nyʋ ꞌwee -Lagɔ -kɔꞌo. Ɛ -se ꞌwa ꞌꞌsɛ -ko. 30 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn. -Bho nyɔ de Zezii ꞌꞌgwli, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌZuifʋyi ꞌꞌdu o, -bho -ɩn -se ꞌZuifʋ -ko o, -Lagɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ poꞌo nyɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 31 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌle, Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ, ꞌɩnnɛ nʋꞌo nyɔꞌɔ -kpʋn ꞌtɔ -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi -leꞌa? -Gba! Ɛ -se -kaa -ko! -A ꞌwɔɔn-ɔ -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌkpi ꞌle -a -ybhɛ ꞌnɛ ꞌmʋ.

4

*Ablaamʋ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ ɔ po ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

1 ꞌLe dɩ -yɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle, -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋ -a -nɩ ꞌwee ꞌwlʋꞌa ꞌmʋ, koo -a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌlɛꞌɛ? Leedɩ -Lagɔ ꞌwɔɔn ꞌnɔ ꞌꞌkpiꞌa? 2 -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ Ablaamʋꞌa nʋnʋdɩꞌa dɩ -Lagɔ nʋ ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌmʋ a, ɔ ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ꞌle ɛ -se ꞌkɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ko. A -gblee, ɔ -see ꞌna nʋ. 3 ꞌꞌLemnɩɩ ꞌle, wlu -yɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, koo ɛ ꞌlɛꞌɛ Ablaamʋꞌa dɩꞌa? Ɛ na: Ablaamʋ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌKa-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌo. 4 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -bho nyɔ -ka lbhʋ-ʋ nʋ, ɔ ꞌke ꞌɛ ꞌꞌpɛlemɔni ꞌye moꞌo. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌpɛlemɔni ꞌmnɛ ꞌjɛmɔni ꞌla. Lɛ ɔ ꞌka ꞌye, ꞌɩnnɛ moꞌo. 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ se ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa nʋnʋdɩ ꞌmʋꞌpɛɛ, ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔ ꞌꞌgwlide a, ɔ-bɔ -Lagɔ -ke ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌbho ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌla-a nyɔ ꞌmnɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌmnɔ ꞌtɔ ɔ, -mnɛɛ -ke ꞌꞌpɛlelɛ se ꞌmʋꞌbhɛɛ. -Lagɔ ꞌnʋ -ɔ ꞌɛ ꞌjɛtu ꞌꞌlruli. 6 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ *Daviidɩ nʋꞌo -lrɛɛke na: Nyɔ -yɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -ka ꞌɔ gba ꞌlɛꞌɛ, -ɔ -seeꞌa -kaa nʋ ꞌle -ɔ seꞌa ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌpɛɛ ɛ, ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌla ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌɔ nyɔtu ꞌwa-a ti. 7 A -gblee, ꞌɔ wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ɛ na:

Nyʋ -yʋ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩ ꞌmate a, ʋn ꞌwa-a ti. 8 Nyɔ -yɔ -ke ꞌꞌnyinynidɩ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ -zrɛ -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌyi -ɔ -flɔꞌɔ ꞌꞌyi a, ɔbɔ ꞌwa-a ti -ziaka.

9 ꞌLe tiwɛɛ Daviidɩ ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsɛ ɛ ꞌꞌsriꞌe ꞌꞌyiꞌa? -Ale, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌwa dɩ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ -lrɛɛꞌɛ? -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ dedeꞌa -kaa ti a, -a na ꞌbho Ablaamʋꞌa damʋ a, ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɛ dɩ ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 10 ꞌBho -nɔɔ ꞌmnɛ ti ꞌle, kpli yɛɛ Ablaamʋ -nɩꞌe ti-ɔ ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌlaꞌa? Ɔ mu *klɛ ꞌmʋ-ɔ-ae, -ale, ɔ -see -bhla klɛ ꞌmʋ mu ke maꞌa? -Gba! -Da ɔ -seeꞌa -bhla klɛ ꞌmʋ mu ke tukutuku, ꞌbho-o ɔ ꞌla -nɩ nɔꞌo. 11 A -gblee, ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ɔ, ꞌɛ -nɔɔ zi-ɔ ꞌle Ablaamʋ ꞌye klɛ ꞌmʋ mu. Ɛ-bɛ klɛmʋmuɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ɔ -ke -Lagɔ -nɩ ꞌsɔnꞌɔ *-ybhɛybhɛtite ʋn bhlaꞌa ꞌmʋyibolɛ. Lɛ -Lagɔ nʋꞌa Ablaamʋ ꞌꞌlruli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle, nyʋ ꞌwee -ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌle ɔ-ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌke ꞌwa -antanyɩnɔ ꞌꞌdu. 12 ꞌBho ꞌɛ ꞌfɔ -lrɛɛ gbo a, -da Ablaamʋ -seeꞌa -bhla klɛ ꞌmʋ mu ke, ɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli a, ꞌZuifʋ ꞌꞌwe -yʋ -zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌsɛlɩ, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌwa ꞌꞌnaklagba. Ɛ -se bhebhetiꞌa ꞌZuifʋ ꞌwee -ʋ muꞌa klɛ ꞌmʋ -ko.

13 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌcɛ-ɛ Ablaamʋ wlu ꞌꞌkpiti ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌke ꞌbhlɩkpɩꞌa klɛ -kɔ. Ɔ ꞌka -kaa ꞌlɛ ɛ, ɛ -se Ablaamʋꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌle ɔ ꞌke *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌɩnnɛ -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌmʋ li ꞌɛ dɩ -ko; ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ dɩ -Lagɔ cɔ ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌꞌkpiti. 14 ꞌLe, nyʋ -yʋ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌbho ꞌꞌdu, -bho ꞌwa nyʋtu ꞌye ꞌkɩ -kɔkɔlɩ ꞌmnɩ, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌdu ꞌko-o bhebhelɛ, ꞌle, wlu -Lagɔ -zɔ ꞌɔ -bodɩ ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌplʋ. 15 Ɛ -nɩꞌa -kaa a, gba ꞌmnɛꞌɛ -jolʋ-ʋ ꞌya-a nyʋ -Lagɔꞌɔ ꞌcɛ ꞌꞌkpi. ꞌLe, -bho ɛ -nɩ da, nyɔꞌɔ -kpʋn nɛ ꞌꞌyi; -bho ɛ se da -nɩ a, nyɔꞌɔ ꞌye ꞌɛ ꞌꞌyinɛɛɛ li -lrɛɛ.

16 A -gblee, nyʋ-ʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔ -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌkpi wɔn, ɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle ɔ ꞌke ɛ ʋ ꞌꞌlrulinʋ bhubhu. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ -Lagɔ ꞌꞌsi -nɩꞌa Ablaamʋ kwa ꞌnynɩ a, ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌwee ꞌke ɩ ꞌye. ꞌLe, ꞌZuifʋ -yʋ -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌsriꞌa ꞌꞌyi, ɛ -se ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ lɩ -ko. Nyʋ ꞌwee -seꞌa-a ꞌZuifʋ -ʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli Ablaamʋꞌa ka, ꞌwa lɩ moꞌo -lrɛɛ. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -tɔꞌo -ka nyʋ ꞌwee-e naꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyiꞌa ꞌꞌna ꞌꞌduꞌa Ablaamʋ. 17 ꞌBho wlu ꞌmnɛꞌɛ damʋ, -kaa ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɛ na, -Lagɔ na:

Ablaamʋ, -ɩnmɔ ꞌɩn -zaꞌa ꞌbho ꞌle -ɩn ꞌke ꞌbhlɩkpɩꞌa -daduduꞌa ꞌꞌnaklagba ꞌꞌdu.

ꞌBho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu. -Bho -Lagɔ nʋ: Lɛ -nɛɛ, -nɩ ti, ɛ-ɛ ꞌnɩ-e ti, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmɛmʋ glu; ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ Ablaamʋ deꞌe ꞌꞌgwli. 18 A -gblee, -ka -Lagɔ ꞌkɔ ɔ ꞌꞌyu ꞌꞌnyɩ, ɔ ꞌde-e ꞌna ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ. ꞌLe nyʋ -lrʋʋ na ꞌkɩ ꞌɛ dɩtu -see dɩ ꞌmʋ-zɛ yi; ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Ablaamʋ -mnɔɔ-ɔ ꞌde-e -Lagɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ. -Ka ꞌkpɩ -see ꞌɔ ꞌꞌyiti-wa, ꞌka-a ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbhlɩkpɩꞌa -daduduꞌa ꞌꞌnaklagba; -ka -Lagɔ -zɩ ꞌɩ ɔ -bodɩ ꞌmʋ see ɔ ꞌyeꞌa na: -Ka ꞌcʋdrɩ -dieꞌa ꞌmʋ, ꞌka-a -aꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌye ꞌmʋ-die mʋ, nʋ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo -ziaka. 19 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, Ablaamʋ -seeꞌa -bhla ꞌꞌyu ꞌwlʋ ke, ꞌɔ zʋɩn ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ zʋɩnꞌa -gwlɩ -muu. ꞌLe ꞌꞌyuwlʋdɩꞌa damʋ ɔ yiboꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhuo nɛ-oꞌo. ꞌLe, -ka ꞌɔ ꞌnynɔ Salaa jraꞌa -budu ꞌzɔ, ɔ yibo nɩꞌo -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ. 20 Wlu -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌꞌnyɩꞌe Ablaamʋ ꞌꞌgwliꞌa ꞌꞌyikuɛ. ꞌƆ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ ꞌpo -ɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. 21 Ɔ yiboꞌo-o -ziaka, -bho -Lagɔ cɛ lɛ wlu ꞌꞌkpiti, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ nʋ ꞌle ꞌɛ lɛtu-u nʋ ɛꞌo. 22 Ablaamʋꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛꞌɛ kamʋ -Lagɔ po ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi. ꞌKa-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. 23 -Lagɔ ꞌwɔɔnꞌɔ Ablaamʋ ꞌꞌkpi, ɛ ꞌka ꞌnɔɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌcnɩ-ɛ ɛ, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌdɩꞌa -zazakamʋ -ko. Ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ -aꞌba ꞌweeꞌa dɩ -lrɛɛ. 24 -Lagɔ -zaꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, -bho -a de ɔ ꞌꞌgwli, ꞌka-a ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌkpiꞌwɔɔn -lrɛɛ. 25 -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ nyʋ -jeyi ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ɔ ꞌye ɔ glu -za ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

5

Nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌyisrɛɛmʋ, ʋn -ke -Lagɔ wʋnna-a ꞌꞌniti ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌye -ybhɛ *Zeziiꞌa dɩ

1 A -gblee, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a ꞌde-e -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ -a ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi; ꞌɩnnɛ ꞌmo-o -abʋ -ke -Lagɔ wʋnna-a ꞌꞌniti. 2 Zeziiꞌa dɩ -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke -Lagɔ linyni, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn -aꞌba dɩ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌwɛnwɛn ꞌꞌnyɩ -a ꞌke ɛ yibo, ꞌle, ꞌwɛnwɛn ꞌmnɛ, -a ꞌke ɛ -kʋtɩ ꞌsɔn -kpʋn -nɩ -gli. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, -da -Lagɔ -nɩꞌa a, ꞌbho-o -a ꞌke -nɩ. -Ɛ -ke dɩ -a liꞌa ꞌbʋbʋa, ꞌɩnnɛ ꞌka-a, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi a, -aꞌba nɛ ꞌke -kaa -nɩ. Ɛ-bɛ ꞌjina ɔ ꞌka -amʋ ꞌꞌkpi po ꞌmnɛ ɛ, ꞌɩnnɛ -a deꞌe -pɔlʋ ꞌꞌyi. 3 ꞌLe ɛ -se ꞌɛ ꞌꞌsɛ -ko. ꞌKle -a ꞌyeꞌa a, Zeziiꞌa dɩ -a liꞌe ꞌɛ ꞌbʋbʋa; -ɛkedɩmaa, -bho -a ꞌye ꞌkle, -a yiboꞌo-o, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌꞌgwlikuɛ-ɛ -nɩꞌe ꞌle. 4 -Bho -a ku ꞌꞌgwli, ꞌle ɛ ꞌmʋ -a ꞌke -zi -nɩ ꞌle -a ꞌke ꞌkpayikumʋ ꞌꞌdu, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌle-e -aꞌba -Lagɔꞌɔ -pɔlʋyideɛ -ku -nɩꞌe ꞌkpa ꞌꞌyi. 5 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ɛ-bɛ -aꞌba -Lagɔꞌɔ -pɔlʋyideɛ ꞌmnɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyiti-wa; -ɛkedɩmaa, *ꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ a, ɔ -zi -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ nyʋꞌa dɩkmɛɛ ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple!

6 -Ziadɩ moꞌo, -da -a seꞌa ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle -a ꞌke -aꞌba ꞌꞌbhi zetie, -a -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -bhalɩ ꞌmʋ a, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa, ɛ nyniꞌa ꞌtɩn, ꞌbho-o Zezii Kliisɩ ꞌmɛ -nɩꞌo -a-bʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ. 7 -Yee! Nyɔ yɔɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌwɔn, ꞌle ꞌɔ -bonyunyɔ -ɔ -kpʋnꞌa *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌmɛ -nɩꞌa? -Bho ɔ ꞌke ꞌɛ lɛtu ꞌwɔɔn ɔ, ɛ -kmuꞌo-o ꞌꞌyi. Nyɔ se yibo, -bheje nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌwɔn ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho nyɔzɛgɛꞌɛ ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌmɛ -nɩ maaꞌa? 8 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka -ke ꞌꞌbhuo -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ -tɔ ɔ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -da -a -nɩꞌa -bhla ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -bhalɩ ꞌmʋ, ꞌbho-o Kliisɩ ꞌmɛ -nɩꞌo -aꞌba dɩ. 9 ꞌLe ɛ-bɛ ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ -a ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -A -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌle, ꞌbho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, ꞌɩnnɔ -see -amʋ -Lagɔꞌɔ ꞌcɛkʋta ꞌꞌkpi -za yi -lrɛɛ? 10 A -gblee, -da -a ꞌꞌduꞌa -bhla -Lagɔꞌɔ jɛkamʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌye ꞌmɛ -aꞌba dɩ; ꞌle -a -ke ɔ ꞌye ꞌꞌnitiwʋnna. -A-bʋ -ke ɔ -ybhɛꞌɛ -laa ꞌtɔ ꞌle, ꞌɔ ꞌꞌyu -lue ꞌmnɔꞌɔ tinɩɛ -see -amʋ ꞌbho ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌcɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ -za yi? 11 -A ꞌli-e ꞌbʋbʋa. -Yɛɛ -mnɛɛ -se -bhla lɛ -ko. Lɛ-ɛ -ke dɩ -a ꞌka ꞌbʋbʋa ꞌꞌyidebhle cɛ ɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle -a -ke ɔ ꞌye -ybhɛ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ -a -se ꞌɔ jɛkamʋ -ko.

*Adaa -ke *Kliisɩꞌa ꞌꞌkpidɩ

12 A ꞌye li-ɔ, lɛ-ɛ ziꞌa -bɛnyɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌꞌnyinynidɩ -seeꞌa -bhla ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi ke a, nyɔ -lue ꞌtɩn ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Adaa, ꞌɩnnɔ -yɛ ɛꞌo. ꞌꞌNyinynidɩ ꞌmnɛꞌɛ ꞌbɩ ꞌmɛmɛɛ-ɛ -zaꞌa ꞌle, ɛ ꞌye pa, ꞌle ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ ꞌye nyʋ ꞌwee ꞌꞌkpi tiꞌga, -ɛkedɩmaa, nyʋ ꞌwee ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ. 13 A -gblee, -da -Lagɔ -seeꞌa -bhla *ꞌɔ gba *Moyiizɩ ꞌꞌnyɩ ke a, ꞌꞌnyinynidɩ -gwleꞌe-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ see, ꞌle -Lagɔ -see ɩ ꞌmʋꞌcnaa, -ɛkedɩmaa, ɔ -see -bhla ꞌɔ gba nyʋ ꞌꞌnyɩ ke ꞌle ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti. 14 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ɛ -sɔꞌɔ Adaaꞌa -nɔɔ ti ꞌle ɛ ꞌyeꞌa Moyiizɩꞌa nɛ -yɛ, ꞌmɛmɛɛ ꞌga-a nyʋ ꞌwee ꞌꞌkpi ti. -Ka Adaa ꞌnaaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌyi, nyʋ-ʋ -ke ꞌꞌnyinynidɩ -ke ꞌɔ nɛ seꞌa gʋgɔ, ʋn-ʋ ꞌmɛ-oꞌo -lrɛɛ. ꞌLe Adaa -mnɔɔ, nyɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa -ɔ ꞌka yi, ꞌɔ ꞌꞌyitigʋgɔyi moꞌo. 15 ꞌLe ʋn -se lɛ -lue -ko. ꞌꞌNyinynidɩ Adaa nʋꞌa, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ likpʋkpa -nɩ, -ɛkedɩmaa, nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ nyʋꞌa -dadudu-u ꞌmɛꞌo. ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɛ ꞌye lɩ ꞌwee -zi. Lɛ nyɔ ꞌkɛ ɛ likpʋkpa -nɩ, ɛ se -nɩ. Ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmnɛ, ɛ ꞌka yi, ɛ -yi -nɩꞌe-e nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌjɛ. 16 ꞌLe, lɛ ꞌjɛ ꞌmnɛ nʋꞌa nyunyu -bodɩ, ɛ -nɩꞌe ꞌɛ ꞌꞌbhuoꞌa -ka. ꞌꞌNyinynidɩ -ɛ -yi -nɩꞌa nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ ꞌle ꞌɛ lʋkpa ꞌyeꞌa ti-wa, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ likpʋkpa -nɩ. Nyɔ ꞌmnɔꞌɔ dɩ -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩꞌe nyʋ ꞌwee ꞌꞌkpi. ꞌLe ꞌtraamʋ a, ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ɔ -tɔꞌɔ nyunyu -bodɩ, ɛ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ʋ-bee ꞌmnʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌkpnaꞌo; ꞌɔ ꞌlimʋwɔnnmɔɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ po ꞌʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 17 -Ka ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌduꞌa nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ɛ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌwee ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ ɔ, -Lagɔ se ꞌbhɛɛ, Zezii Kliisɩ ꞌma-a -kaa nyɔ -lue ꞌtɩn -lrɛɛ, ɔ ꞌke ꞌɔ dɩ ꞌꞌdu ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌka ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛklagba ꞌye ꞌle ɔ ꞌkʋ ʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po, ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌꞌnyɩ -gblokoo?

18 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi a, -ka nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ɔ nʋꞌa dɩ ꞌle -Lagɔꞌɔ -zigle-e kpʋnꞌa nyʋ ꞌwee, ꞌka-a nyɔ -lue ꞌtɩn-ɩ poꞌo nyʋ ꞌwee ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye. 19 A -gblee, -ka nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyinɛɛɛꞌɛ dɩ nyʋꞌa -dadudu ꞌkpaꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ꞌka-a nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌbhoduɛɛꞌɛ dɩ nyʋꞌa -dadudu ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

20 Koo -a ꞌke ꞌtɔ -Lagɔꞌɔ gbaꞌa dɩ ꞌlɛꞌɛ? A ꞌye li-ɔ, -da -Lagɔꞌɔ gba -yi -nɩꞌa a, ꞌbho-o ꞌꞌnyinynidɩ -ke ꞌɛ wɔnkuɛ ꞌkpa -nɩꞌe ꞌꞌpiemʋ ꞌle ꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyinɛɛɛ-ɛ ꞌkpʋkpaꞌa ꞌꞌkpiti -zɔɔ. Ɛ -nɩꞌa -bhla -kaa ꞌmʋ a, -da ꞌꞌnyinynidɩꞌa -dadudu ꞌpɩple -nɩꞌa nyunyu ꞌꞌkpi a, ꞌbho-o -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌkpa -nɩꞌe ꞌꞌkpi tenyɩ -lrɛɛ ꞌle ɛ ꞌye ɛ ꞌmʋ-zi, 21 ꞌle, -ka ꞌꞌnyinynidɩ -yaꞌa ꞌmɛmɛɛ -gwlɔnyunyu ꞌꞌkpi ꞌle ɛ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌyiꞌgɩga a, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ɔ -yaꞌa nyʋ, ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye.

6

Nyɔ -yɔ -ke *Zezii ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɔ se ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋaꞌa -jeyi -nɩ

1 -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌle koo -a ꞌke ꞌlɛꞌɛ? -A ꞌke na: -A nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa tenyɩ maꞌa? 2 -Gba, ꞌkla -mnɔɔ -ko! -Ɛkedɩmaa, ꞌbho ꞌꞌnyinynidɩꞌa damʋ, -ka nyɔ-ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌka-a -a ꞌke ꞌtɔ -nɩ. -Ka -a ꞌka ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa ꞌꞌlru-mu -nɩ, ꞌka se -nɩ. 3 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba batizeeɛ ꞌle Zezii Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ -tɔꞌo -ka -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi. ꞌLe ꞌɛ ꞌzɔ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. -Ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌka-a ꞌka-a: -A-bʋ batizee-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, -a ꞌwɔɔnꞌo -ka ɔ ꞌmɛꞌɛ -aꞌba dɩ. 4 Batizeeɛ ꞌmnɛ, ɛ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyʋ ꞌgbaa ꞌnɔ ka -amʋ ꞌle -a -ke ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ -amʋ ꞌgbaa ꞌle ʋn ꞌyeꞌa tinmaze. ꞌLe, -ka ꞌɔ -tɩtaꞌa wɔnkuɛ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌka-a -a ꞌke -nɩ ꞌle tinɩɛlre ꞌli.

5 A -gblee, -ka -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmʋ, ꞌle -a -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌle ꞌɔ tinɩɛ ꞌmʋ -lrɛɛ. 6 Lɛ -a ꞌka yibo a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, kplisʋa -a -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌɩnnɩ -ke ɔ ꞌmɛꞌo ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌyʋɛ -nɩꞌa -amʋ ꞌmʋꞌa tinɩɛ ꞌmɛꞌo ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ -see ꞌtɔ -amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -kpʋn yi ꞌbho le. 7 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌꞌnyinynidɩ se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ɔ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ. 8 ꞌLe, -bho -a -ke *Kliisɩ ꞌmɛ, -a yiboꞌo na, -a -ke ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛ. 9 -Ɛkedɩmaa, Kliisɩ -Lagɔ -zaꞌa glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ -see ꞌtɔ ꞌmɛ yi. ꞌMɛmɛɛ se ɔ wɔnyiꞌbhɛɛ. 10 A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌle ɔ ꞌye kpɛ -lue ꞌtɩn ꞌmɛ -nɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ -nɩꞌe-e ti -Lagɔꞌɔ kamʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. 11 A-bee -mnʋʋ -lrɛɛ, a -ke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, nyʋ-ʋ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle -ʋ -nɩꞌa ti ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, a -zrɛ -nɩ nʋ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi!

12 ꞌƐ dɩ a, aꞌba ꞌꞌtayi aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti ꞌꞌnyinynidɩꞌa kpʋn amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -le ꞌle a -kaa *ꞌbhlʋkuꞌa ꞌgwlʋdɩ nʋ! 13 Aꞌba ꞌꞌtayi aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti aꞌba -de ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa lbhʋ ꞌli ti -le! A ꞌꞌnyɩ aꞌba tinɩɛꞌɛ klɛ -Lagɔ -jeyi, ꞌle, nyʋ-ʋ -sɔꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ʋn ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, -ka ʋn -nɩꞌa a, a ꞌke -kaa -nɩ! A ꞌꞌnyɩ aꞌba ꞌꞌbhi -Lagɔ -jeyi ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛlɩꞌa nʋnʋaꞌa ꞌkpʋ -de, ꞌle a ꞌke ɩ nʋ! 14 A -gblee. ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ-ɛ -kɔꞌɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ. Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ -see ꞌtɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ yi. ꞌƐ ꞌꞌnyinynidɩꞌa wɔnkuɛ -see ꞌtɔ amʋ wɔnyiꞌbhɛɛ yi.

-A nʋ -zɛgɛ ꞌꞌkɔmʋ

15 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, koo -a ꞌke ꞌlɛꞌɛ? -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ-ɛ -kɔꞌɔ -amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ, ꞌle ɛ -se -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ -see ꞌtɔ -amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ yi ꞌbho leꞌa dɩ a, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋꞌa? -Gba, ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. 16 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, -bho nyɔ cɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo wlu ꞌꞌkpiti ꞌle nyɔ -lrɔɔ kwa ꞌmʋ, nyɔ ꞌmnɔ-ɔ kɔ nɔꞌo -ka ꞌɔ ꞌgeyikpaan ꞌle ꞌgeyikpaan-a ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ -kɔyi. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynidɩ a ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu a, ꞌꞌlemnɩɩ a ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌgenynuukpɩɩn ꞌle a ꞌmɛꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔ a ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu a, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɩnnɔ -kɔꞌɔ amʋ ꞌle a ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 17 A -gblee, ꞌɩn-ɩ po-o -Lagɔ ꞌsɛɛ, -ɛkedɩmaa, -bɛnyɩ a ꞌꞌdu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌgenynuukpɩɩn, ꞌle, ꞌtraamʋ, -ziadɩ nyʋ -tɔꞌɔ amʋ a, a ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti. 18 A zetie-ɛꞌo ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa kwa ꞌmʋ, a ꞌꞌdu-o ꞌꞌyisrɛɛlɩꞌa nʋnʋaꞌa ꞌgenynuukpɩɩn. 19 A -gblee, -ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ kpʋkpaꞌa aꞌba dɩ ꞌgeyiɛꞌɛ dɩ li, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ a, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo a ꞌke ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka. -Bho ꞌɩn -zɩ ɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -bɛnyɩ, ꞌꞌnyinynidɩ, -ɩ seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ ɔ, ꞌɩnnɩ kpʋnꞌo aꞌba tinɩɛ ꞌle ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ꞌle -Lagɔ -see amʋ ꞌꞌkpiꞌwɔɔn. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌꞌluo aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛlɩ nʋ ꞌle a ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌkpiꞌwɔɔn!

20 -Da a ꞌꞌduꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌgenynuukpɩɩn a, aꞌba dɩ se ꞌle ꞌꞌyisrɛɛlɩꞌa nʋnʋaꞌa dɩ ꞌꞌkpi -nɩ. 21 A-a nʋꞌa -kaa ꞌꞌcɩcɩ ꞌle, leelɛ a ꞌyeꞌa? ꞌYa kplitu -se -kaaa dɩnyilbhaadɩ? -Ɛkedɩmaa, ɩ ꞌbhle-e ꞌmɛmɛɛ kli ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 22 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a zetie-ɛꞌo ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋꞌa dɩ a, a ꞌꞌduꞌo -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌle ɔ -kɔꞌɔ amʋ. Lɛ a ꞌyeꞌa ꞌbho a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, tinɩɛ-ɛ nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, a -ke ɔ ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌli ti-de. Ɛ ꞌbhle-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ kli. 23 A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩ nyɔ-ɔ nʋꞌa, ꞌɩnnɩ yɔ ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ -bodɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe nyʋ-ʋ -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi a, ꞌjɛ -Lagɔ nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli bhubhu, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ.

7

Kpʋkpɛɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi.

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o ꞌꞌyi, ꞌle, lɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ a, a ꞌke ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn. Lɛ ꞌɩn ꞌka ꞌmʋ-za a, a yibo nɛ-oꞌo see, -ɛkedɩmaa, a yiboꞌo-o -aꞌba gba ꞌꞌwe. A yiboꞌo-o na, -bho nyɔ -nɩ ti, -aꞌba gba -kɔ nɔ-oꞌo. 2 ꞌKla-a ɛ -nɩꞌe -yranynɔ -bodɩ -lrɛɛ. -Bho ꞌwa nyimiɛ -see -bhla ꞌmɛ ke, ʋn se ꞌꞌyi-flɔ. ꞌLe, -bho ꞌwa nyimiɛ ꞌmɛ ɛ, ʋn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi. 3 ꞌLe, -bho ꞌwa nyimiɛ -nɩ ti, ꞌle ʋn -ke nyukpasu -lrɔɔ ꞌke ꞌꞌbha ꞌꞌdu a, nyʋ-ʋ ꞌlʋ -ʋ dɩwɔnnyninynaakpʋ. ꞌLe, -bho ꞌwa nyimiɛ ꞌmɛ ɛ, ꞌꞌlemnɩɩ ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke nyukpasu -lrɔɔ kpa. ꞌBho ꞌmnɔ nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ʋ dɩwɔnnyninynaakpʋ ꞌla, -ɛkedɩmaa, ʋn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi. Gba-a -nɩ ꞌka ꞌbho ʋn -ke ꞌwa nyimiɛꞌɛ ꞌnynɩmʋ, ꞌmɛmɛɛ -zɛ ꞌɛ ꞌbho-ɛ.

4 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a! ꞌKla-a aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌkpidɩ -nɩꞌo -lrɛɛ. -Ka a -ke *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle a -ke *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌbhlebhlea ꞌye ꞌꞌyrilisʋsɔ. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, a ꞌꞌdu-o nyɔ -lrɔɔꞌɔ nyʋ. *Zezii Kliisɩ -Lagɔ -zaꞌa glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ aꞌba -kɔyi. ꞌƐ dɩ a, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ.

5 A -gblee, -da -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌtʋnʋdɩ kpʋnꞌa -amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -bɛnyɩ, ꞌbho-o ꞌꞌnyinyninaagɩ-ɩ -nɩꞌa -amʋ ꞌmʋ poꞌo -amʋ -jolʋ gbo. ꞌYa lɛtu -sɔꞌɔ ꞌꞌyiglu, ɩ ꞌnaaꞌa-a -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi, ꞌle, lɩ -a nʋꞌa a, ꞌya dɩ -a ꞌyeꞌe ꞌmɛmɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 6 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a -ke -Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌlrumʋkɔɛ sʋsɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili; -a ꞌwlʋ-o ꞌtɔ ꞌɛ ꞌkleyeɛɛꞌɛ -belu ꞌzɔ; ꞌle -a -nɩꞌe ꞌmɛyiꞌa ka. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu poꞌo -amʋ -jolʋ gbo ꞌle -a nʋꞌo -Lagɔꞌɔ lbhʋ -lreeka. Ɛ se ꞌtɔ ꞌɔ gba -yɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -bɛnyɩꞌa nɛꞌɛ ka -nɩ.

Koo *-Lagɔꞌɔ gba-a nynaꞌa nyunyɔꞌɔ?

7 -Bho ɛ -nɩ ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke na: *-Lagɔꞌɔ gba se ꞌꞌyrili-nmɔ, nʋꞌa? -Gba, -a se ꞌbhɛɛ -a ꞌke -kaa ꞌlɛ. -Bho -Lagɔꞌɔ gba se ꞌkɩ yi a, -ka ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa a, ꞌɩn -see ꞌkɩ -kaa yibo yi. -Ka ꞌꞌyrimɩɩɛ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌnyinynidɩ a, -bho -Lagɔꞌɔ gba se ꞌkɩ -kaa ꞌlɛ ɛ, ꞌɩn -see ɩ ꞌkɩ -kaa yibo yi -lrɛɛ. A -gblee, ɛ na: -Aꞌa ꞌmɩɩ ꞌꞌyri ꞌbho -ɩn -bonyunyɔꞌɔ lɩ ꞌꞌkpi -le! 8 Lɛ ɛ-ɛ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌꞌnyinyninaagɩ-ɩ yi nɩꞌo ꞌle ɛ-ɛ zaꞌa lɩꞌa -dadudu ꞌꞌyiglu ꞌle ꞌan tinɩɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌyrimɩɩɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌbho le. A -gblee, lɩ -Lagɔꞌɔ gba-a triꞌa -jiɛ ꞌꞌkpiti a, -bho nyɔ -see ɩ -bhla ꞌmʋtiꞌwɔn ke, ꞌbho-o ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌkpa -nɩꞌe ꞌꞌpiemʋ. 9 -Bɛnyɩ ꞌkɩ a, lɩ -Lagɔꞌɔ gba triꞌa -jiɛ ꞌꞌkpiti, -da ꞌɩn -see ꞌɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ke -bhla a, ꞌle ꞌmna gbo ꞌɩn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi. ꞌLe, -da ꞌɩn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti a, ꞌan ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌye ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa, ꞌle, -ka ꞌɩn cɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ gba ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌꞌduꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi, ꞌle, -ka -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌye ꞌna ꞌmʋtiꞌwɔn. 10 A -gblee, gba ꞌke ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛꞌɛ -jolʋ ꞌꞌyi -kpa -nɩ a, ꞌle ꞌmna -bodɩ ꞌle ꞌmɛmɛɛꞌɛ nɛ ꞌꞌyi ꞌɩn -nɩ ꞌkoꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 -Ɛkedɩmaa, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌan ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌꞌmaaꞌa-a ꞌɩnmʋ dɩ ꞌꞌyrili ꞌle ɩ ꞌye ꞌɩnmʋ gba ꞌmnɛꞌɛ dɩ -kpʋn ꞌle ɩ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jolʋ ꞌꞌyi -kpa -nɩ.

12 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔꞌɔ gba se ꞌbɩ liꞌbhle. Ɛ ꞌsaaꞌa-a li, ɛ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. 13 Lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌmɛmɛɛ -bodɩ -ya ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa? -Gba, ɛ -se -kaa -ko. ꞌꞌNyinynidɩ ꞌwɔnꞌo ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwlʋ ꞌle ɛ ꞌye lɛzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ -zi -nɩ, ꞌle ɛ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌmɛmɛɛ -bodɩ -ya. Lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌƐ wɔnkuɛ se ꞌꞌyigbena ꞌbhle.

ꞌꞌNyinynidɩ-ɩ ꞌzi-e nyunyɔ wɔn

14 A -gblee, -a yiboꞌo-o *-Lagɔꞌɔ gba ꞌwlʋ-o ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɛ dɩ ꞌꞌyidepo -nɩ; ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyunyɔ ꞌmna ꞌꞌduꞌo. Nyunyɔku ꞌɩn ꞌbhleꞌa li ꞌmo-o ꞌmɛmɛlɛ -lrɛɛ; ꞌle ꞌɩn -po-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa kwa ꞌmʋ ꞌpɛlʋ, ꞌle ꞌɩn -nɩ ꞌɛ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ. 15 -Ɛkedɩmaa, lɛ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa, ꞌan ꞌwɛn ɛ ꞌmʋti; lɛ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌan nʋ ɛ, lɛ ꞌɩn-ɩ pleꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ kpaꞌa wɔn. 16 -Bho ꞌɩn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌya nʋ ꞌɩnmʋ ꞌtʋ; ꞌle, -ka -Lagɔꞌɔ gba -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili a, ꞌɩn yiboꞌo-o ꞌna. 17 A ꞌye li-ɔ, lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ gblenyi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -bho ꞌɩn -nɩ -bhla ꞌꞌnyinynikpli nʋnamʋ a, ɛ -se ꞌan ꞌꞌbhuo ɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. ꞌꞌNyinynidɩꞌa ꞌyʋɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌan -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɛꞌɛ ꞌwɔnꞌɔ ꞌɩnmʋ -bodɩ. 18 A -gblee, -ka lɛzɛgɛ seꞌa ꞌle ꞌan tinɩɛ ꞌmʋ -nɩꞌa, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. ꞌAn nyunyɔyʋɛꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ; -ɛkedɩmaa, ꞌɩn-ɩ popo-o ꞌgwlʋti ꞌɩn ꞌke -zɛgɛ nʋ, ꞌle ɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌan -pɔlʋ gbo. ꞌƖn ꞌke ɛ nʋ ꞌle ꞌɩn se ɛ ꞌbhɛɛ. 19 A ꞌye li-ɔ, -zɛgɛ ꞌɩn ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke nʋ, ꞌan nʋ ɛ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌɩn -seeꞌa ꞌybha ꞌɩn ꞌke nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌan-a nʋꞌo ꞌꞌkɔmʋ. 20 ꞌLe lɛ ꞌan-a pleꞌa, -bho ꞌɩn -kɛ ɛ-ɛ nʋ, ɛ -se ꞌan ꞌꞌbhuo ɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. ꞌꞌNyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌan -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɛ nʋꞌo -kaa.

21 A -gblee, lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ lbhʋ -nʋnamʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa li a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -bho koo ꞌɩn ꞌybha ꞌɩn ꞌke -zɛgɛ nʋ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌwɔn ꞌɩnmʋ -bodɩ; ɛ ꞌnɛ-ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpiti. 22 -Bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌmna-aꞌa -pɔlʋ gbo a, -Lagɔꞌɔ gba-a nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌtʋ. 23 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *ꞌbhlʋkuꞌa ꞌtʋnʋdɩ -ke ꞌan -pɔlʋꞌa ꞌtʋnʋdɩ-ɩ dede-e ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ, ꞌle ꞌya ꞌan ꞌbhlebhlesʋ se lɛ -lue ꞌmʋ-nɩ. ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa nɛ-ɛ kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho ꞌle ɛ ꞌye ꞌan -pɔlʋꞌa nɛ ꞌmʋ-zi. 24 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a -gbʋ ꞌan nyunyɔyʋɛ ya, -ka ꞌɩn -nɩꞌa ꞌle ngazeɛ ꞌmʋ! A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbhleꞌa ꞌmɛmɛɛ kli ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌya ꞌmʋ, ꞌan ꞌbhlʋku-u kpa nɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌgaꞌa ꞌle ꞌya ꞌmʋ ti kplokplo. Yɔɔ ꞌke ꞌtɔ ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌya ꞌmʋ zetieꞌa? 25 ꞌƖn-ɩ ꞌbhɛɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ ꞌsɛɛ, -ka ɔ -zi -nɩꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ zetie! Wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌle ꞌan -naagɩ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌybhaꞌo ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi-kpʋn; ꞌbho ꞌmnɔ ꞌtɔ ɔ, ꞌle ꞌan ꞌbhlʋkuꞌa ꞌmʋfɩɩɛn ꞌmʋ ꞌɩn -de -nɩꞌe ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌlrumʋkɔɛ ꞌli ti.

8

Wɔnkuɛ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, nyʋ-ʋ -ke *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi a, -Lagɔꞌɔ -zigle se ʋ ꞌtɔ ꞌꞌkpi -nɩ. 2 -Ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩ -ʋ tinɩɛzɛgɛ, ꞌle ɔ-ɔ zetie ꞌnʋ ꞌmɛmɛɛꞌɛ kwa ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -tɔꞌo -ka -a seꞌa ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -nɩ. 3 A -gblee, lɛ *-Lagɔꞌɔ gba seꞌa ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke nʋ a, ꞌɩnnɛ -Lagɔ nʋꞌo. -Ɛ -ke dɩ ꞌɔ gba seꞌa ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -amʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -aꞌba *ꞌbhlʋku ꞌfɩɩnꞌe-e ꞌmʋ ꞌle ɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌyi-kpʋn. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌluoꞌo nyunyɔku ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -ya, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌba ꞌsragamʋzalɛ ꞌꞌdu. -Ka ɔ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -amʋ zetie ꞌle ɩ ꞌmʋ, ꞌkla-a ꞌka-a. ꞌKa-a -zigle -kpʋn ꞌnɔ ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩ tʋ wɔn ꞌmʋ lu. 4 Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌɔ gba ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ a, ꞌle -a ꞌke ɛ ꞌbhɛɛ, -a ꞌke ɛ nʋ -ka -zɛgɛka; -ɛkedɩmaa, -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa nyunyɔnaagɩ -see ꞌtɔ -amʋ -jolʋ gbo -po yi, ꞌle -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ Lisaazuzu poꞌo ꞌtɔ -kaa -amʋ -jolʋ gbo.

5 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa -naagɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌmʋ a, ʋn-ʋ ꞌzi-e ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌtʋnʋdɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ. ꞌLe, nyʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ po ꞌʋ -jolʋ gbo, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ. 6 ꞌLe, lɩ ꞌbhlʋku ꞌybhaꞌa, nyɔ-ɔ ple ꞌɩ kli, ɩ-ɩ po ꞌɔ ꞌmɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌwa -pɔlʋ-ʋ bhluꞌo ꞌle ʋn-ʋ nɩꞌe ti -ka -zɛgɛka. 7 A -gblee, nyʋ -yʋ pleꞌa ꞌwa nyunyɔnaagɩ kli, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌɔ jɛkamʋ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌwa -ya ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ gbaꞌa damʋ, ꞌle ʋn se ꞌɛ -lue komu ꞌbhɛɛ. 8 Nyʋ -yʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa nyunyɔnaagɩ, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ.

9 A-bʋ -yʋʋ a, a se aꞌba ꞌꞌbhiꞌa nyunyɔnaagɩ ꞌmʋ ꞌpɛɛnamʋ -nɩ ꞌle aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ. A -nɩꞌe-e ti ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌe-e amʋ ꞌmʋ. ꞌLe, nyɔ -ke ꞌmʋ ɔ-bɔ Kliisɩꞌa Lisaazuzu ꞌmnɔ seꞌa -nɩ a, ꞌɔ nyɔtu -se ꞌɔ nyɔ -ko. 10 ꞌLe, -bho Kliisɩ -mnɔɔ -nɩ amʋ ꞌmʋ a, aꞌba ꞌbhlʋku ꞌbhle-e ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌmɛmɛɛ -nɩ ꞌnɛ ꞌꞌkpi. ꞌLe, -yɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu, ɔ -deꞌe amʋ ꞌmʋ ti ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛꞌɛ kamʋ, -ɛkedɩmaa, a ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 A -gblee, -Lagɔ -zaꞌa Zezii glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, -bho ꞌɔ Lisaazuzu -nɩ amʋ ꞌmʋ, aꞌba ꞌbhlʋku ꞌbhleꞌa ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi, ɔ-bɔ -zaꞌa Zezii Kliisɩ glu ꞌle -ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ tinɩɛ -lrɛɛ, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ tinɩɛ ꞌꞌnyɩ -mʋ -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ -zuzu -nɩꞌe amʋ ꞌmʋ-ɛ.

12 ꞌƐ dɩ, -bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌke ꞌtɔ amʋ -jolʋ gbo po. Ɛ -se -aꞌba nyunyɔnaagɩ -ko, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ wɔnkuɛ -see ꞌtɔ amʋ ꞌꞌkpi -nɩ yi. 13 -Bho ɛ ꞌꞌdu aꞌba nyunyɔnaagɩ-ɩ po amʋ -jolʋ gbo, -mnɩɩ a-a ꞌmo-o ꞌmɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌɔ Lisaazuzu po amʋ -jolʋ gbo a, ꞌle ɔ-bɔ -zuzu ꞌmnɔ ꞌmʋ a ꞌke aꞌba ꞌbhlʋkuꞌa ꞌꞌnyinyninaagɩ kwa gbo -za -nɩ; ꞌle a ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 14 A ꞌye li-ɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa -jolʋ gbo, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ nyɔ. 15 -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ a, ꞌɔ kpʋn nyɔ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ sie nyɔ -sɩanyɩ ꞌmʋ, ꞌle, ɔ-bɔ -zuzu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ poꞌo amʋ -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌle a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke -Lagɔ aꞌba -tɩta ꞌla. 16 -Ka a ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ nyʋ, ꞌɔ -zuzuꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌlɛꞌɛ -kaa -aꞌba nɛ ꞌꞌyi ꞌle -a yibo nɩꞌo. 17 ꞌLe, -bho a ꞌꞌdu ꞌɔ nyʋ, ꞌꞌnitiwʋnnalɩ -ke wlu ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nyʋ wɔn ꞌmʋti, -a ꞌke -aꞌba nɩ ꞌye -lrɛɛ moꞌo. -Bho -a -ke Kliisɩ ꞌye ꞌkle a, ꞌꞌnitiwʋnnɛɛ -Lagɔ deꞌa ꞌbho ti, ɔ -ke -a ꞌke ꞌmʋ-plɛ ꞌle ɔ -ke -a ꞌke ꞌjina -dalue ꞌꞌkpi-po-ɛ -nɩ.

-Lagɔꞌɔ ꞌjinadɩ ꞌyeꞌa -yi mʋ ꞌwla.

18 A -gblee, lɛ ꞌmna-a popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -nɔɔ -yɛ -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, ꞌkle -a ꞌyeꞌa a, nyɔ se ꞌbhɛɛ, -Lagɔꞌɔ ꞌjina ɔ ꞌka -amʋ ꞌꞌkpi po ɔ-ɔ fuo nɩꞌa -amʋ wɔn, ɔ ꞌke ɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ likpʋkpa -nɩ. 19 ꞌLe, zɔ -ke ti -Lagɔ ꞌka ꞌɔ nyʋ ꞌjina ꞌꞌkpi po, ꞌle ɔ ꞌka ꞌwa ꞌnynɩ ꞌꞌpiemʋ po a, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌkmʋ-ʋ fuoꞌo wɔn ꞌle ɛ ꞌke -fɩfɛ tiꞌwla. 20 -Ɛkedɩmaa, lɩ -Lagɔ -yaꞌa ti -nɩꞌe-e ꞌmɛmɛɛꞌɛ -kpɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ, ꞌle ꞌɛ lɛtu -see ꞌya ꞌꞌbhika ꞌmʋ ꞌwlʋ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌtayi ꞌnɩ ꞌꞌyiti ɩ ꞌye ꞌmɛmɛɛꞌɛ kwa ꞌmʋ ꞌkpa! Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ na -bho ꞌwɩ -lrɛɛ ti ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌmɛmɛɛꞌɛ kwa ꞌmʋ zetie. Ɩ-bɩ ꞌwɩ ꞌmnɩ, ɩ-ɩ ꞌde -ɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi. 21 Lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌbho a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌkmʋ-ʋ ꞌye-e zetie-ɛ -mʋ ꞌle ꞌmɛmɛɛꞌɛ kwa ꞌmʋ. ꞌBho-o lɩꞌa klɛ ꞌke -lre ꞌmʋ -po-ɛ -nɩ. ꞌLe -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌyiflɔɛ ʋn ꞌyeꞌa a, lɩ ꞌmnɩ -ke ʋn ꞌke ɛ ꞌmʋ-plɛ, ꞌle -Lagɔ ꞌke ɩ ʋ ꞌgbaa ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌniti-wʋnna. 22 A ꞌye li-ɔ, -a yiboꞌo-o -ziaka, ꞌtraamʋ ꞌkmʋꞌa klɛ -fieꞌe-e ti ꞌle ꞌklekwa ꞌmʋ. -Ka, -bho ꞌnynaakpʋ -kaaa gba, ꞌgwlʋ-ʋ cɛ ꞌnʋ li ʋn -fieꞌa ti, ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌkle a, ꞌka-a ꞌkmʋ-ʋ ꞌyeꞌe ꞌkle -lrɛɛ. 23 ꞌBho ɛbɛ-ɛꞌɛ damʋ a, ɛ -se ꞌkmʋꞌa ꞌꞌsɛ -ko. -A-bʋ ꞌyeꞌa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ka nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ka -kpaaꞌa ꞌꞌyizabhi, ꞌle -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋ -a ꞌye-e ꞌkle. ꞌLe lɛ -a fuoꞌa wɔn, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, zɔ -ke ti, -Lagɔ ꞌka, -a-bʋ, ꞌɔ nyʋ ꞌjina ꞌꞌkpi po ꞌle ɔ ꞌka -aꞌba ꞌnynɩ ꞌꞌpiemʋ po ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho ꞌꞌsi ɔ ꞌke -amʋ kulre ꞌꞌnyɩ. 24 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -a ꞌpʋn-oꞌo -kpɩɩn, ɛ-bɛ ꞌpʋnpʋan -yɛɛ ɛ, -nɔɔ -ke ti ꞌɛ tinɩɛtu ꞌyeꞌa -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple, ꞌɩnnɛ -a deꞌe -pɔlʋ ꞌꞌyi. A -gblee, -bho lɛ ꞌkpa ꞌle -aꞌa kwa ꞌmʋ, ɛ -se -pɔlʋꞌa ꞌꞌyidelɛ -ko. Lɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌle nyɔꞌɔ kwa ꞌmʋ, -bho ɔ -kɛ ɛ-ɛ liꞌye, ꞌɔ de ɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi -lreeka. 25 A ꞌye li-ɔ, lɛ -ɩn -seeꞌa ꞌye ke, -bho -ɩn -kɛ ɛ-ɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi de a, -a ꞌku-o ꞌꞌgwli, -a fuo ꞌnɛ wɔn ꞌle ɛ-ɛ nyniꞌo.

26 A -gblee, -a-bʋ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ a, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu kpaꞌa -amʋ, -ɛkedɩmaa, -ka -a ꞌka *-Lagɔꞌɔ wɔngbopowlu -nyna ꞌle -Lagɔ ꞌke ɛ kpʋn, -a se -kaa yibo, ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌbhuo-o bhadeꞌe -Lagɔ li -aꞌba dɩ. Lisaazuzuꞌa wlu ɔ-ɔ poꞌa -ke -abʋ-aꞌa nɛ se gʋgɔ. -Ka nyɔ ꞌkɛ ɛ -wlu, -ɩn se ꞌna yibo. 27 ꞌLe, -Lagɔ ꞌyeꞌa nyunyuꞌa -pɔlʋ gbo ti a, lɛ ꞌɔ Lisaazuzu ꞌybhaꞌa a, -bho ɔ -zɩ ɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti. Nyʋ -yʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ nyʋ, ꞌwa dɩ ꞌɔ Lisaazuzu-u bhade ꞌnɔ li. -Ka -Lagɔ ꞌybhaꞌa, ꞌle ɩ -nɩꞌe -kaa.

28 ꞌBho ꞌɛ le a, -a yiboꞌo-o na, nyʋ-ʋ -kmaꞌa -Lagɔꞌɔ dɩ, lɩ ꞌwee yi ꞌʋ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ nʋ -ɩꞌo ꞌle ɩ ꞌke ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ. ꞌLe, ꞌɔ nyʋ-ʋ -kmaꞌa ꞌɔ dɩ ꞌmnʋ, ɔ ꞌlʋ ʋꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu. 29 A ꞌye li-ɔ, nyʋ -yʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho see, ꞌle, -ka ʋn -ke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌka lɛ -lue ꞌꞌdu, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o cʋ ꞌʋ ꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti see ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌke ʋ-bʋ nyʋꞌa -dadudu ꞌmnʋꞌa nyamnaꞌa -kɔyi ꞌꞌdu. 30 Nyʋ -Lagɔ cɛꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti see, ɔ ꞌcʋ -ʋ kpɔ, ꞌle, ʋ-bʋ kpɔcɛmʋ ꞌmnʋ, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ʋ-bʋ ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌmnʋ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌbɩ ꞌꞌnyɩ ꞌle nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ, -bho ꞌwla ɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌjina ꞌꞌkpi -po -mʋ -ka -zɛgɛka.

-Lagɔꞌɔ dɩkmɛɛ -ziꞌe-e lɩ ꞌwee ꞌmʋ

31 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, koo -a ꞌke wlu -yɛɛꞌɛ dɩ ꞌlɛꞌɛ? -Bho -Lagɔ -nɩ ꞌle -aꞌba lemʋ, leelɛ nyʋ ꞌke -amʋ li-zaꞌa? 32 A -gblee, -Lagɔ -seeꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌkpitʋtɔ, -ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ nyʋ -jeyi ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ -aꞌba ꞌweeꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌlimʋ-ʋ -see -amʋ ꞌꞌkpi wɔn-nmɔ -nɩ yi ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔꞌɔ dɩ lɩ -lrɩɩ ꞌbho poꞌa? 33 Nyʋ -yʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho a, nyɔ -lrɔɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ʋ dɩ ꞌꞌyikpa, -ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o zʋ ꞌʋ dɩ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 34 Yɔɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ʋ dɩ ꞌꞌkpi po ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋnꞌa? *Zezii *Kliisɩ ꞌmɛ-oꞌo, ꞌle ɛ -see ꞌbho ꞌꞌtii. Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle ɔ -nɩꞌe ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle ɔ -ke ɔ -kɔꞌɔ lɩꞌa klɛ ꞌle ɔ-ɔ bhadeꞌe -Lagɔ li -aꞌba dɩ -lrɛɛ. ꞌƆ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo -a se -zigle ꞌꞌkpiꞌbhle. 35 Ɔ -kmaꞌa-a -aꞌba dɩ. ꞌBho -a -ke ꞌɔ ꞌnynɩmʋ, yɔɔ ꞌke ꞌbho pa ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ɔ lizɩzaꞌa? ꞌKleyeɛɛ ꞌmaae, -ale lɩ -lrɩɩꞌa -fanʋ maꞌa? Nyʋ-ʋ klaꞌa -amʋ nyanɩ ꞌmʋꞌa dɩ-ae? ꞌMʋ -ke ꞌꞌpʋanꞌa ꞌlbhalbhaꞌa dɩ-ae? Lɛ-ɛ ziꞌe -amʋ ꞌꞌyi -ale ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌyriyʋɛ ꞌꞌyinɩdɩ-ae? -Ale -aꞌba nyʋꞌa gwlɔmʋtilbhadɩ? 36 -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o wlu ꞌmnɛ -wɛ ꞌɛ-ɛ ꞌꞌyiti ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na:

-Aꞌa dɩ -a -nɩꞌe ꞌmɛmɛɛꞌɛ -kʋtagwlʋ zɔꞌꞌo zɔ ꞌli. -Ka nyʋ kpʋnꞌa ꞌbhlabhlɩ ʋn ꞌka ꞌꞌlru ꞌꞌyicɛ, ꞌka-a -a -nɩꞌo ꞌbho nyunyuꞌa ꞌꞌyigbeyi.

37 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, -a ꞌlu-o tʋ kpɛ -bue. Zezii -kmaꞌa -aꞌba dɩ, ꞌɩnnɔ kpaꞌa -amʋ ꞌle -a ꞌyɛ ꞌɛ ꞌꞌkpi. 38-39 A -gblee, ꞌɩn yiboꞌo-o -ziaka: ꞌMɛmɛɛ o, tinɩɛ o, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ o, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe o, lɩ-ɩ -nɩꞌa -laa -zɩan -ke -yɩ ꞌyeꞌa ꞌle nyaka -yi mʋ o, *wɔnkulɩ -nɩꞌa yaku ꞌli ꞌle -yɩ -nɩꞌa ꞌle glu o, lɩ -lrɩɩ -Lagɔ -yaꞌa ti o, lɛ -see -a -ke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩmʋ -pa yi, ꞌle ɛ ꞌke -amʋ ꞌɔ -aꞌba dɩkmɛɛ lizɩza. ꞌƆ nyʋꞌa dɩkmɛɛ ꞌmnɛ, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmʋ, ꞌle-e ɛ ꞌkpa -nɩꞌe zɔ ꞌꞌyi.

9

-Lagɔ cɛꞌɛ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ wlu ꞌꞌkpiti

1 A ꞌye li-ɔ, lɛ ꞌɩn-ɩ yiꞌa ꞌmʋzanamʋ a, -ziadɩ moꞌo. -Bho ꞌɩn cɛ sɩn a, *Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo yibo nɩ-ɩꞌo. ꞌLe, -ka ꞌɩn -seeꞌa sɩn cɛ ɛ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ɔ poꞌa ꞌan -pɔlʋ -jolʋ gbo a, ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ ꞌɩnnɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌmnɛ ꞌꞌkpi. 2 Dɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌƖn -kmaꞌa-a ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌan -pɔlʋ gbo -ziaka. -Bho ꞌɩn po ꞌan ꞌbhlʋkpa *Izrayɛɛlɩꞌa nyʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌyi a, ꞌan -pɔlʋ-ʋ sinsin-e ꞌle ꞌan ꞌlimʋ ti zɔꞌꞌo zɔ ꞌli. 3 ꞌLe ꞌan -pɔlʋꞌa ꞌlimʋtififieɛ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke na: -Bho -Lagɔꞌɔ tutibhlasʋ kpʋn ꞌkɩ ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn -ke Kliisɩ ꞌke ꞌꞌyrilisʋsɔ ɔ, ꞌle ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu *ꞌZuifʋ ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -mnɛɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili. 4 -Lagɔ nʋꞌa -kaa, ꞌɩnnʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌɔ nyʋ, ɔ cʋ ꞌʋ wlu ꞌꞌkpiti ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo -ke ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌꞌyi-tɔ. ꞌƖnnʋ -ke ɔ bhlaꞌa *-ybhɛybhɛtiteꞌa -dadudu, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌꞌnyɩꞌe *ꞌɔ gba ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ bʋbɔdɩ ꞌcɩan ꞌle *ꞌɔ bʋbɔbhlegbo. 5 A -gblee, -tanyɩnyʋ -ke -Lagɔ bhlaꞌa -ybhɛybhɛtite, ꞌwa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ʋn ꞌꞌduꞌo, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ Kliisɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo, ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, ɔ ꞌꞌduꞌo -Lagɔ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe lɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, ꞌɔ ꞌnynɩ -nɩꞌe-e ꞌꞌyibhɛɛka ꞌꞌkɔmʋ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ!

6 -Ka ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -laa, ꞌɩn -see, -Lagɔꞌɔ wlu ɔ cʋ ꞌʋ ꞌꞌkpiti, ɩ ꞌwla-a ꞌꞌnukɔ, nʋ. -Gba! ꞌƖn -see ꞌna ꞌlɛ. Lɛ -Lagɔ cɛꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti, ɛ -nʋ-ɛꞌo. A -gblee, nyʋ ꞌwee ꞌma-a Izrayɛɛlɩkɔmʋ, ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌdu -kaa -Lagɔꞌɔ nyʋzɩgɩ. 7 ꞌLe nyʋ ꞌwee ꞌbhleꞌa *Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuunynɩ ꞌꞌkpi, ɛ -se ꞌka-a ʋn ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuzɩgɩ ꞌnɩ -ko. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ -Lagɔ nʋꞌo Ablaamʋ -bodɩ:

-Aꞌa ꞌꞌyu *Izaakɩ ꞌmʋ, -aꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌɩn cɛꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ꞌwlʋ -nɩ mʋ.

8 ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa klɛ -se -Lagɔꞌɔ nyʋ -ko. ꞌꞌNitiwʋnnawlu -Lagɔ -cɛ -nɩꞌa Ablaamʋ wɔn ꞌꞌkpiti, nyʋ-ʋ ꞌwɔɔn ꞌnɛ ɛ, ꞌwa ꞌꞌsɛ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuzɩgɩ. 9 A -gblee, -nɔɔ -lrɛɛ ꞌli, wlu -Lagɔ waꞌa Ablaamʋ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Ɔ na:

-Zʋn -yɛ ꞌyeꞌa -yi mʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ. -Bho ꞌɩn -ka yi a, ꞌbho-o -aꞌa ꞌnynɔ *Salaa-a ꞌye ꞌꞌyunyukpasu ꞌwlʋ -nɩ mʋ.

10 -Yɛ ziꞌa -laa a, ɛ -se ꞌbho ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌɛ lɛtu ꞌꞌtii -ko. A -gblee, *Rebekaa -ke -aꞌba ꞌꞌna Izaakɩ, ʋn -seeꞌa -bhla ꞌwa nyukpasiyreetɩ ꞌsɔn ꞌwlʋ ke a, ꞌka-a ɛ -nʋ-ɛꞌɛ ʋ -bodɩ -lrɛɛ. 11-12 ꞌꞌYreetɩ ꞌmnʋ -seeꞌa -bhla ꞌwlʋ ke ꞌle ʋn -seeꞌa -bhla -zɛgɛ -ke ꞌꞌnyinynidɩ yibo ke a, ꞌbho-o -Lagɔ ꞌꞌsra -nɩꞌe ꞌwa -lue -jiɛ ꞌle ɔ ꞌye Rebekaa ꞌtmʋʋ, ɔ na: Aꞌba ꞌmʋcɩaanyu ꞌke ꞌɔ leyiꞌa lbhʋnʋyi ꞌꞌdu. -Lagɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ɔ ꞌke -tɔ -ka ꞌɔ -gbʋꞌa nyunyuꞌa kpli ya, nyɔ ɔbɔ ꞌybhaꞌa, ꞌɩnnɔ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌbho. ꞌƆ nʋnʋdɩ ꞌwlʋ-o ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ. 13 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, wlu -nɛɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ na:

ꞌƖn -zaꞌa-a ꞌbho *Zakɔɔpʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye *Ezayu tipo.

14 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, nyɔ ꞌke na -Lagɔ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, nʋ maꞌa? -Gba! Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌna ꞌlɛ, 15 -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌtmʋʋꞌo-o *Moyiizɩ na: Nyɔ ꞌɩn ꞌybhaꞌa a, ꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌan ꞌlimʋ ꞌke wɔn-nmɔ -nɩ, ꞌle nyɔ ꞌɩn ꞌybhaꞌa -lrɛɛ, ꞌɔ ngaze ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌo. 16 -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌle ɛ -se nyunyɔꞌɔ ꞌtʋnʋdɩ-e ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛꞌɛ dɩ -Lagɔ-ɔ wʋnna nɔ ꞌꞌniti ꞌnɩ -ko. ꞌƆ ꞌꞌbhuo-o ꞌbhleꞌe ngaze. 17 A -gblee, zɔ -lue ꞌzɔ -Lagɔ ꞌtmʋʋꞌo-o *Ezipʋtɩꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na: ꞌƖn ꞌꞌduꞌo -ɩnmʋ ꞌbhlʋkpayowli ꞌmʋ-ɛ, ꞌle, -bho -ɩn ꞌnaa ꞌan wlu ꞌꞌyi, lɛ ꞌɩn ꞌka ꞌbho -ɩn -ke -aꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -nʋ -nɩ, ɛ ꞌke ꞌan wɔnkuɛ -tɔ, ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌke ꞌan ꞌnynɩ yibo. 18 Lɛ -a ꞌka ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌlimʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyɔ -Lagɔ ꞌybhaꞌa, ꞌɔ ꞌꞌkpi ɔ-ɔ nmɔ nɩꞌe ꞌlimʋ wɔn. ꞌLe nyɔ -Lagɔ ꞌybhaꞌa, ꞌɔ -pɔlʋ ɔ-ɔ kmuꞌo ꞌꞌyi, ꞌle ɛ nɩꞌe -kaa -ziaka.

-Lagɔꞌɔ ꞌcɛ -ke ꞌɔ ngaze

19 ꞌLe nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ tidede, na: -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, leedɩ -Lagɔ-ɔ kpaꞌa nyunyu dɩ ꞌꞌyiꞌa? Nyɔ se ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ wɔnyiꞌbhɛɛ. 20 -Wooo! Nyunyɔꞌɔ yɔɔ -ɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle -ɩn -ke -Lagɔ-ɔ dedeꞌe ꞌꞌyiꞌa? Mɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ꞌɛ mayi ꞌꞌyrili-gbʋ, na: Leedɩ -ɩn maꞌa -kaa ꞌɩnmʋꞌa? 21 Lɛ mayi ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌɔ mɛ ꞌmʋ. Ɛ-bɛ mɛ -lue ꞌmnɛ, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ -diegblʋʋ ꞌmʋ ma ꞌle ɔ ꞌke ɛ -kpɛklɛ ꞌmʋ ma -lrɛɛ.

22 ꞌKa-a -Lagɔꞌɔ dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. Ɔ ꞌꞌdu-o nyunyuꞌa tiyayi. -Bho ɔ ꞌwɔn ɔ ꞌke ꞌɔ wɔnkuɛ -ke ꞌɔ ꞌcɛ nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌyi-tɔ, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ nʋ. ꞌLe nyʋ ꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩꞌa ꞌꞌkpi, ɔ ꞌkʋ ʋ ti-za, -ʋ -nɩꞌa ꞌɛ kpli ti, -bho ɔ ꞌwɔn ɔ ꞌke ꞌꞌgwli-ku ꞌwa dɩ, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ nʋ. Nyɔ-ɔ ꞌkɔ ɔ dɩ ꞌꞌyikpa, ɔ se -nɩ. 23 ꞌLe, -bho ɔ ꞌwɔn, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ɔ ꞌke ꞌna nyʋ -lrʋʋ -tɔ ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa ngaze ꞌye a, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ nʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ɔ -zʋ ꞌʋ-ʋ ꞌbho see ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi po. 24 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɔ ꞌlaꞌa -amʋ -lrɛɛ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu. ꞌLe ɛ -se *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌklumʋ ɔ ꞌla nyʋ -ko. Ɔ ꞌla-a nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa ꞌnynɩgboꞌa nyʋ -lrɛɛ. 25 ꞌƐ dɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌe ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi Ozee ꞌmʋ. Wlu ɔ ꞌcnɩꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

Nyʋ -yʋ -seꞌa-a ꞌan nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɩn ꞌybhaꞌo ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌan nyʋ ꞌla. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, -yʋ -ke dɩ ꞌɩn seꞌa -kma, nyʋ-ʋ nʋꞌa ʋn -se ꞌan nyʋ -ko a, ꞌɩnnʋ ꞌɩn ꞌybhaꞌo ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌan nyʋ ꞌla. Nyʋ -ke dɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ʋn se dɩkmayi ꞌbhle, ꞌɩnnʋ ꞌɩn ꞌybhaꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌan dɩkmanyʋ ꞌla. 26 -Da ʋn -nɩꞌa ꞌle nyʋ-ʋ zaꞌa ꞌwa dɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌa: Ʋn -se -Lagɔꞌɔ nyʋ -ko, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ʋn ꞌke -nɩ ꞌle nyʋ ꞌke ʋ Tinɩlagɔꞌɔ nyʋ ꞌla.

27 ꞌLe, *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa damʋ, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌlɛꞌɛ -kaa, na:

-Bho koo Izrayɛɛlɩkɔmʋ -die ꞌꞌyi ꞌtɔnnibɩsɩꞌa ka, ꞌwa ꞌplanꞌa ꞌꞌsɛ ꞌke ꞌpʋn. 28 -Ɛkedɩmaa, lɛ -aꞌba -Kɔyi -zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ na: Ɛ -see ꞌmʋ-gwle yi, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌwlʋ.

29 ꞌLe lɛ Ezayii -zaꞌa ꞌmʋ see ɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Ɔ na:

-Aꞌba -Kɔyi ꞌbhleꞌa wɔnkuɛꞌɛ klɛ kwa, -bho ɔ -see ꞌkɩ ꞌbho -aꞌba ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuutɔlʋ sie, ꞌꞌlemnɩɩ, -ka *Sodɔɔmʋ -ke *Gomɔɔgwlɛ -nɩꞌa ꞌle nyɔ seꞌa ꞌbho ꞌya ꞌmʋ -sie, ꞌka-a -abʋ ꞌke ꞌkɩ -nɩ -lrɛɛ.

*Izrayɛɛlɩkɔmʋ -mnʋʋ na ꞌkɩ *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -se ꞌwa lɛ -ko

30 ꞌƐ dɩ a, koo -a ꞌke ꞌtraamʋ ꞌlɛꞌɛ? -A ꞌke nʋ, na: Nyʋ -yʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ -ʋ -seeꞌa tiꞌbɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu, ꞌɩnnʋ ꞌꞌdu ɛꞌo. Ʋn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 31 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌbho *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋnnamʋ, *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌkpa-a ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn ꞌye -kaa nʋ kplokplo ꞌle ʋn -see ɛ ꞌꞌdu. 32 Leelɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ ꞌle ʋn -see ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌduꞌa? Ʋn -see ꞌwɔn ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ ꞌwa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ kamʋ. ꞌLe ʋn ꞌybhaꞌo ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu. Ʋn ꞌybha-oꞌo ꞌle ꞌwa nʋnʋkpli ꞌmʋ, ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌdu. -Bho sʋkpʋ -nɩ -jeyi, -ka nyɔ-ɔ dide ꞌnɛ, ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌdu ꞌɔ -taniɛbhʋ ꞌmʋ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌwa nʋnʋkpli ꞌmnɩ-ɩ kaꞌa ꞌwa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛjolʋ. Sʋkpʋ ꞌɩn ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ a, ɛ ꞌbhle-e ꞌꞌyitigʋgɔlɛ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩ. 33 Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɔ dɩ *Ezayii -zaꞌa ꞌmʋ see ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ ꞌyeꞌa -Lagɔ na:

A ꞌye li-ɔ, ꞌle *Siɔn (ꞌma-a Zelizalɛɛmʋ), ꞌle-e ꞌɩn-ɩ poꞌo sʋkpʋklagba glu ꞌle nyʋ ꞌke ɛ dide ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyritiꞌga. Nyɔ -yɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ꞌkpɩ -see ɔ ꞌꞌyiti-wa yi -lrɛɛ.

10

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ ꞌɩn ꞌybhaꞌa ꞌan -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌan -Bozuifʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ bhadeꞌe -Lagɔ li ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 2 Lɛ ꞌɩn ꞌꞌduuꞌa ꞌꞌyriti ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi -ɛ -ke ꞌꞌdɩ ꞌɩn ꞌka -za, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌbho -Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋnnamʋ, nyɔ-ɔ ꞌkʋ ʋ ꞌmʋ-zi, ɔ se -nɩ, ʋn yaaꞌa-a ꞌmʋti ꞌɛ damʋ. ꞌLe ꞌwa ꞌmʋtiyɛɛɛ ꞌmnɛ se -Lagɔꞌɔ yiboɛzɛgɛ kliꞌbhle. 3 -Ka ɔ poꞌa nyʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ, ʋn se ɩ yibo, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa nʋnʋdɩ gbo -vuo ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu, ꞌle ʋn-ʋ muꞌo ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌꞌlru. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ʋn -see ꞌybha, -Lagɔ -yɔ poꞌa nyʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -bodɩ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ya-ya, ꞌle ʋn -see *Kliisɩ ꞌꞌgwlide. 4 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ -bɛnyɩ, Kliisɩ ꞌmo-o ꞌɛ -jolʋꞌa ꞌꞌyitiflɔyi. ꞌLe nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

*Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋꞌa ꞌpʋnpʋan

5 A -gblee, lɩ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, -bho *Moyiizɩ ꞌcnɩ ɩ see a, ꞌle ɔ ꞌke na: Nyɔ -yɔ -kpʋnꞌa -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi -ziaka, ɔ -kpʋn ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyiꞌa dɩ, ɔ-ɔ ꞌyeꞌe tinɩɛzɛgɛ, ꞌle, ꞌꞌyisrɛɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛn ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ. 6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, nyɔ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌkpi, wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌɔ dɩ, ɛ na: -Aꞌa nʋ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ gbo -le, na: Yɔɔ ꞌke ꞌle yaku ꞌli *Kliisɩ kli ꞌyaa ꞌle -ɩn ꞌke ɔ ꞌle -zaꞌa? Ɔ ꞌdre-oꞌo see. 7 Ɛ -se ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ɔ -nɩ -ko -lrɛɛ. -Aꞌa nʋ na -le -lrɛɛ: Yɔɔ ꞌke ꞌle glu tiꞌꞌsi ꞌle ɔ ꞌke ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ Kliisɩ -zaꞌa? Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu see. 8 Lɛ-ɛ seꞌa ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -ɩnmʋ ꞌpʋʋn, -aꞌa popo ꞌɛ dɩ ꞌgwlʋti -le! Wlu -ɩn ꞌka ꞌmʋ-za a, wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔꞌɔ wlu se -ɩnmʋ gbo-tɛ, ɛ -nɩꞌe-e ꞌle -aꞌa wɔn ꞌmʋ, ꞌle ɛ -nɩꞌe ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ. Wlu Moyiizɩ ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlidewlu -a zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ moꞌo. 9 ꞌƐ dɩ, -ka -Lagɔ -zaꞌa *Zezii glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, -bho -ɩn ꞌwɔɔn nɛ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌle, -ka Zezii ꞌꞌduꞌa -aꞌba -Kɔyi, -bho ɛ ꞌwlʋ ꞌle -aꞌa wɔn ꞌmʋ, -ɩn ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 10 ꞌLe nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, -bho ɔ de Zezii ꞌꞌgwli, ꞌle -Lagɔ-ɔ po ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe, -ka nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuo deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -bho ɛ ꞌwlʋ ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋʋn ꞌnɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 A -gblee, -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ na:

Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli a, ꞌkpɩ -see ɔ ꞌꞌyiti-wa yi.

12 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -lrɛɛke, ɛ na: -Bho -ɩn ꞌꞌdu *ꞌZuifʋyi o, -bho -ɩn -se ꞌZuifʋyi -ko o, -Lagɔ ꞌmo-o ꞌkmʋꞌa klɛꞌɛ -kɔyi. ꞌƆ ꞌtɛ nyʋ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋ-oꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyʋ ꞌwee pɔ ꞌɔ li, ꞌɩnnʋ ꞌɔ ꞌlimʋ-ʋ nmɔ nɩꞌe ꞌꞌkpi wɔn -ziaka. 13 ꞌBho ꞌɛ lemʋ wlu -lrɛɛ-ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ na:

Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ paꞌa ꞌɩnmɔ aꞌba -Kɔyi li, -mnɔɔ ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi.

14 ꞌLe, -Lagɔ ʋn -seeꞌa ꞌꞌgwlide, koo ʋn ꞌke ɔ lipaꞌa? ꞌLe -yɔ -ke dɩ ʋn -seeꞌa ꞌbʋꞌwɔn ke kpɛ -lue ꞌle, koo ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlideꞌa? ꞌLe, -bho nyɔ -see ʋ ꞌɔ wlu -bodɩ ꞌmʋ-za a, koo ʋn ꞌke ɛ ꞌbʋꞌwɔnꞌɔ? 15 ꞌLe, -bho nyʋ -see ꞌle ʋ gbo -lbho-ɛ ɛ, koo ʋbʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ʋn ꞌke ʋ -Lagɔꞌɔ wlu kpa ʋn ꞌke ʋ ɛ -bodɩ ꞌmʋ-zaꞌa? A -gblee, -Lagɔ ꞌlbho-o ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzamʋ -ziaka. Wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli-i tɔ nɛꞌo. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ na:

Nyʋ-ʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ a, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o lbhʋzɛgɛ, ꞌle ꞌwa yiyia-a ꞌlbhaaꞌa nyʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi.

16 A -gblee, *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌwee -see -kaa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɛ dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii -zaꞌa wlu -nɛɛ ꞌmʋ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi, ɔ na:

ꞌAn -Kɔyi, wlu -a -zaꞌa ꞌmʋ a, nyʋyɔ -gbɩ de ꞌɛ ꞌꞌgwli.

17 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ po -Lagɔꞌɔ wlu -lokui, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo. ꞌLe, -bho nyɔ -za -Lagɔwlu ꞌmʋ, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ꞌꞌdu Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩꞌa ꞌmʋzɛɛ.

18 Lɛ ꞌɩn-ɩ dedeꞌa ꞌan ꞌꞌbhuo ti a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌƖn na, wlu-u -zɛꞌɛ ꞌmʋ a, ʋn -see ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn-ae -ale ʋn ꞌwɛn -ɛ ꞌmʋtiꞌa? Ʋn ꞌwɛn -ɛ ꞌmʋti -ka -zɛgɛka. ꞌBho wlu ꞌmnɛꞌɛ damʋ -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ɛ na:

Nyʋ-ʋ -zaꞌa -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌmʋ a, ꞌwa wlu -waꞌa-a ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi ti ɛ ꞌye mu, ɛ ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyiꞌgɩga.

19 ꞌLe, lɛ ꞌɩn-ɩ dedeꞌa ꞌan ꞌꞌbhuo ti -lrɛɛ ɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o: Wlu-u -zɛꞌɛ -laa ꞌmʋ a, *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌwɛn -ɛ ꞌmʋtiꞌa? Wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ -zanamʋ, lɛ -Lagɔ waꞌa Moyiizɩ ꞌꞌyiti see, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌan nyʋ, ꞌle -ʋ seꞌa ꞌɩnmʋ yibo, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌʋ -bodɩ -nʋ mʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌye aꞌba ꞌꞌmʋnynɩ ꞌꞌyiglu-za mʋ ꞌle a ꞌke ꞌcɛ po.

20 A -gblee, Ezayii -mnɔɔ -lrɛɛ, ɔ -cɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyrili ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ:

-Lagɔ na: Nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɩnmʋ tiꞌbɔ, ꞌɩnnʋ ꞌyeꞌe ꞌɩnmʋ. ꞌLe nyʋ-ʋ seꞌa ꞌan dɩ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ gbo ꞌbhle tukutuku, ꞌɩnnʋ ꞌɩn -tɔꞌɔ ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi.

21 Lɛ -Lagɔ -tɔꞌɔ Ezayii ꞌꞌyi -lrɛɛ Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa damʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

ꞌƖn-ɩ tɔ ꞌnʋ-ʋ sʋɩ ꞌꞌyi zɔ ꞌwee ꞌli, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke ʋ kpʋn -gli. ꞌLe ʋn kuꞌo -loku ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌnyɛꞌɛ ꞌan wlu ꞌmʋ, ʋn na ʋn -see ɛ -lokui-po yi.

11

-Lagɔ -see *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌꞌfɩa ꞌwee

1 ꞌƖn-ɩ dede-e amʋ ti, -bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌle -Lagɔ ꞌꞌtayiꞌe ꞌɔ nyʋ ꞌꞌyitiꞌa? -Gba, ɛ -se -kaa -ko. ꞌƖn ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu-o *Izrayɛɛlɩkɔyi, *Ablaamʋꞌa -gluuwɔnyiꞌa ꞌꞌyu ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌbho *Bɛzamɛɛꞌɛ ꞌꞌyreeyɩbhli. 2 -Lagɔꞌɔ nyʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho see, ɔ -see ʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi. -Ale, wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌbho ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Eliiꞌa damʋ, a se ɛ yibo? Ɔ ꞌꞌkla-a Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, na:

3 ꞌAn -Kɔyi, ʋn ꞌlbha-a -aꞌa wluꞌa ꞌmʋtizamʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ. -Gbagbɩ -ke -da nyʋ-ʋ za nɩꞌa -ɩnmɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsraga a, ʋn -nyni ꞌnɩ-ɩ wɔn. ꞌAn ꞌꞌsɛ-ɛ -sieꞌe ꞌbho ꞌle ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ.

4 ꞌLe koo -Lagɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌyiꞌa? Ɔ na:

-Gba, ɛ -se -aꞌa ꞌꞌsɛ -ko. Nyunyuꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui -mɛɛsɔn -gwlɩ -bue, -ʋ -seeꞌa *Baalɩkɔku ꞌkolri wɔnyi glu po ꞌle -ʋ -see ꞌɛ bʋbɔ ɔ, ꞌɩnnʋ ꞌɩn -zaꞌa ꞌbho, ꞌɩn -cɛꞌɛ kpɔ, -ʋ -deꞌe ꞌbho ti ꞌan dɩ.

5 ꞌꞌYri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa -lrɛɛ, ꞌkla-a -Lagɔ -cɛꞌɛ Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa ꞌplan kpɔ ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ. 6 ꞌLe ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ ɔ -cɛ -nɩ ꞌnʋ kpɔ ɔ, ɛ -se ꞌwa nʋnʋkpliꞌa dɩ -ko. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌwa nʋnʋkpliꞌa dɩ ꞌɔ ꞌlimʋ-ʋ -nmɔ ꞌnʋ ꞌꞌkpi wɔn, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔ -see ʋ ꞌkɩ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ yi.

7 ꞌLe koo ɛ nɩnɩꞌe ꞌmʋtiꞌa? ꞌꞌYisrɛɛɛ Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle ꞌwa *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛn ꞌmʋ, ꞌwa ꞌwee -see ɛ ꞌye -lrɛɛ, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛ, nyʋ -Lagɔ -cɛꞌɛ kpɔ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌɩnnʋ ꞌye ɛꞌo -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛꞌɛ dɩ. Nyʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho -mnʋʋ ꞌku-o -loku ꞌmʋ, ꞌle ꞌwa ꞌwɔn lɛ ꞌmʋti. 8 Wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ see ꞌwa damʋ, ɛ na:

-Zuzu -ɛ ꞌꞌkplekuꞌa nyʋꞌa -pɔlʋ, ꞌɩnnɛ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ʋꞌo ꞌle ꞌwa ꞌꞌyri -see lɛ ꞌꞌyrili-gwɛ ꞌle ꞌwa -lokui -see lɛ ꞌmʋtiꞌwɔn

ꞌle ɛ ꞌye -zɩan -yɛ. 9 Ʋ-bʋ nyʋ -lue ꞌmnʋꞌa damʋ -lrɛɛ, ꞌɔ lbhʋnʋyi *Daviidɩ na:

ꞌWa -Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋ ꞌnaaꞌa-a ꞌɔ wlu ꞌꞌyiꞌa dɩ ꞌwa gɔ ꞌꞌdu ʋ ꞌbhakʋplʋ -bodɩ ꞌle ꞌɔ -zigle ꞌke ʋ kpʋn. 10 ꞌLe ɔ ꞌke ʋ sʋ ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌjri ʋn -kaa lɛ ꞌꞌyrili-gwɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynikpliꞌa ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -nɩ ꞌꞌkɔmʋ.

11 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, lɛ ꞌɩn-ɩ dedeꞌa ti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Bho *ꞌZuifʋ ku -loku ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌꞌyriliꞌwlʋ, ɛbɛ-ɛꞌɛ dɩ ʋn -ke -Lagɔ ꞌke lisʋsɔ ꞌꞌkɔmʋꞌa? -Gba, ɛ -se -klaa -ko. Ɛbɛ ꞌmnɛꞌɛ kamʋ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ʋn-ʋ ꞌyeꞌe ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -zɩan. -Lagɔ katiꞌe-e ꞌpʋnpʋanjolʋ ꞌmnɛ ꞌbho ʋ -bodɩ ꞌle ɛ ꞌke ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌꞌyiglu-za. 12 A -gblee, ꞌZuifʋꞌa -lokumʋkudɩ ꞌbhle-e ꞌnynɩ -zɩan. -Bho, ꞌwa -lokumʋkuɛꞌɛ kamʋ, ꞌkmʋꞌa klɛ ꞌye ꞌꞌnitiwʋnnɛɛ, ꞌle, -bho, ꞌɛ kamʋ -lrɛɛ, -Lagɔ nʋ -zɛgɛ nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -bodɩ, ꞌle, -bho ꞌZuifʋ ꞌꞌbhiti ꞌꞌyiti ꞌle ʋn ꞌke ɔ -bodɩ le yi, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -see nyʋ ꞌꞌkpi -nɩ yi, ɛ ꞌke -zɩanꞌa nɛ -ziꞌa?

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋꞌa ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

13 A ꞌye li-ɔ, a-bʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, a-bʋ ꞌɩn ꞌke ꞌtɔ ꞌtmʋʋ. -Lagɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌƖnnɛ ꞌlbhaaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. 14 ꞌLe ꞌɩn na ꞌkɩ, -bho ꞌɩn nʋ -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌan nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌꞌyiglu-za, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa tɔlʋ ꞌke ꞌpʋnpʋan ꞌye -cueyi. 15 A -gblee. -da -Lagɔ -za -nɩꞌa ꞌZuifʋ kwa gbo, ꞌbho-o a-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -ke ɔ wʋnna -nɩꞌe ꞌꞌniti. ꞌLe zɔ -ke ti ꞌZuifʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌle ɔ gbo ꞌꞌbhiti mʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ kpʋn -gli a, ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, -ka ꞌmɛmʋ -sɔꞌɔ glu, ꞌle -ʋ -nɩꞌa ti -lrɛɛ ɛ, ꞌɩnnɛ -ke ɛ ꞌke ꞌꞌyitigʋgɔ.

16 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ -za ꞌle -lololɩꞌa ꞌꞌyizabhi ꞌle ɔ ꞌke ɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ a, ꞌya -yɩ -sieꞌa ꞌbho, -Lagɔꞌɔ lɩ ɩ ꞌꞌduꞌo -lrɛɛ. ꞌLe, -bho tuꞌa ꞌsɩsɩanyɩ -tbhɛ -Lagɔ ɔ, ꞌɛ ꞌꞌklei ꞌꞌduꞌo ꞌɔ lɩ -lrɛɛ. 17 -Lolotu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa oliviee, -bho nyɔ -lo nɛ ꞌle -kpaa ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɛ ꞌꞌkleitɔlʋ cɛ ɛ, ꞌka-a *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -nɩꞌo, ꞌle a-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ kɔɔꞌɔ ꞌkwlaoliviee. -Bho nyɔ ꞌꞌluo ꞌkwlazɔtu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌklei ꞌmʋ, ꞌle, -lolotuꞌa ꞌꞌklei -cɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɩn ꞌke ɩ ꞌbho ꞌya ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌnɛɛ, ꞌꞌlemnɩɩ -lolotu ꞌmnɛꞌɛ ꞌsɩsɩanyɩ-ɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ ꞌꞌni ꞌle ɩ-ɩ ꞌbhʋaꞌo. 18 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -mnɔɔɔ kɔɔꞌɔ ꞌkwlazɔtuꞌa ꞌꞌklɛɛ nyɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -lolotuzɛgɛꞌɛ ꞌꞌklɛɛꞌɛ ꞌbɩ ꞌmʋ, -aꞌa ꞌbhɛɛ -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, -lolotuꞌa ꞌꞌklɛɛ -ke ꞌbɩ ꞌmʋ -ɩn -nɩꞌa, -aꞌa ꞌnyɛ ɛ ꞌmʋ -le! -Bho -ɩn nʋ -kaa a, -ka ꞌꞌklɛɛ -seeꞌa ꞌɛ ꞌsɩsɩanyɩ kwaꞌbhle, -aꞌa ꞌmate nɩ -le! ꞌSɩsɩanyɩ ꞌbhleꞌe ꞌꞌklɛɛ kwa!

19 -Ɩn ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke na: -Bheje ꞌꞌklɛɛ -nɛɛ, ɛ -cɛꞌo ꞌle ꞌmna ꞌke ꞌɛ ꞌbɩ ꞌmʋ -zi maa. 20 -Ziadɩ moꞌo. ꞌZuifʋ -mnʋʋ kɔɔꞌɔ-ɔ tuꞌa ꞌꞌklei nyɔ cɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlideɛ se ʋ ꞌmʋ -nɩ, ꞌle -mnɔɔɔ ꞌye ꞌya ꞌbɩ ꞌmʋ yi, ꞌle -aꞌa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ kamʋ. ꞌƐ dɩ, -aꞌa ꞌbhɛɛ -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi -le! -Aꞌa kpli -nɩɩꞌa fanʋ -nɩ -ɩnmʋ ku ꞌmʋti! 21 A ꞌye li-ɔ, ꞌZuifʋ kɔɔꞌɔ -lolotuzɛgɛꞌɛ ꞌꞌklei, -bho -Lagɔ -see ʋ ya-gbʋ, koo ɔ ꞌke -ɩnmʋ ya-gbʋꞌa? 22 ꞌƐ dɩ, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn, ꞌle, -ka ɔ-ɔ ꞌcnaꞌa dɩ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke ꞌya dɩ ꞌgwlʋtipopo. Nyʋ -yʋ -tbhɛ ꞌnɔ ꞌꞌkpi, -ʋ -zaꞌa ꞌꞌlru -jeyi, ꞌle ʋ -bodɩ ɔ ꞌcna -nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋ ꞌye -ɩnmʋ ꞌꞌkpi wɔn-nmɔ -nɩ. ꞌƐ dɩ a, -mnɔɔɔ -de ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌmʋti, -aꞌa -za ꞌꞌlru -jeyi -le! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ɔ-ɔ ꞌkpateꞌe ꞌbho -ɩnmʋ-ɛ ꞌle -ɩn -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyicɩcɛ -lrɛɛ. 23 ꞌLe, -bho ꞌZuifʋ -see ꞌle ꞌwa -lokumʋkuɛ ꞌmʋ ꞌꞌlru-mu -nɩnamʋ -nɩ a, ꞌle, -bho ʋn ꞌꞌbhiti ꞌle -Lagɔ gbo, ɔ ꞌke ʋ ꞌwa ꞌbɩ ꞌmʋ le -ya a, -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ nʋ kpɛ -bue. 24 -Gblee, -ɩnmɔ -seꞌa-a ꞌZuifʋyi, -ɩn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌkwla ꞌzɔꞌɔ olivieetu. -Bho -Lagɔ ꞌꞌluo ꞌɛ ꞌꞌyicɛklɛɛ ꞌmʋ, ꞌle, olivieetuzɛgɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle -kpaa ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɛ ꞌle ꞌɛ ꞌꞌklɛɛ ꞌꞌyiꞌꞌdudu a, ɛ-ɛ ꞌku-o wɔn. -Lagɔ nʋꞌa *wɔnkulɩꞌa -dadudu, ꞌɩnnɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke olivieetuzɛgɛꞌɛ ꞌꞌklei ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌya ꞌbɩ ꞌmʋ le -ya -lrɛɛ?

*ꞌZuifʋꞌa ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

25 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ziadɩ ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌyeꞌa -zɩan ꞌꞌkpi bhla a, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌpiemʋ po ꞌle a -kaa aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. -Zɩannamʋ, -bho *Izrayɛɛlɩkɔmʋtɔlʋ ku -loku ꞌmʋ ꞌle ꞌwa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtiwɔɛɛn ꞌke cokocokocoko -nɩ a, ɛ -se ꞌꞌsɛ -ko. ꞌƐ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, -Lagɔ cɛꞌɛ wɔn ꞌꞌkpiti, -ʋ ꞌka ꞌle ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa, ʋn ꞌke ꞌꞌyinyni. 26 A -gblee, ꞌbho ꞌZuifʋꞌa ꞌpʋnpʋanꞌa damʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ka ɛ-ɛ ꞌyeꞌa -zi mʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌIzrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌwe-e ꞌye-e ꞌpʋn -mʋ. Wlu-u -wɛ ꞌɛ ꞌꞌyiti -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see ꞌwa dɩ, ɛ na:

ꞌBho *Siɔn (ꞌma-a Zelizalɛɛmʋ), ꞌbho-o nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi ꞌke ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌke *Zakɔɔpʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa gbugbuzɛ zetie ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 27 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ -mʋ, *-ybhɛybhɛtite ꞌɩn -ke ʋ ꞌyeꞌa -bhla mʋ a, ꞌɩnnɛ moꞌo.

28 ꞌLe ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, -bho ꞌZuifʋ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ jekamʋ a, ʋn -see *Zezii ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ moꞌo. ꞌLe, -bho ʋn -nɩ -kaa, aꞌba -zɛgɛ moꞌo -lrɛɛ. ꞌLe, -bho nyɔ ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti a, ʋn ꞌꞌdu-o -Lagɔꞌɔ nyʋ. ꞌƖnnɔ -cɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌna ꞌꞌwe kpɔ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, ꞌɩnnɛ nʋꞌo ɔ -kmaꞌa-a -bhla ꞌwa dɩ. 29 A ꞌye li-ɔ, -bho -Lagɔ ꞌla nyʋ, ɔ-ɔ ꞌnʋ -ʋ ꞌjɛ ꞌꞌlruli, ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ. ꞌƆ zizia wlu ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ. 30 A-bʋ -yʋʋ, a -see -Lagɔ ꞌbho ꞌꞌdu -tanyɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ ꞌnʋ-o amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli. ꞌZuifʋ ꞌnaaꞌa-a ꞌɔ wlu ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋ ꞌye amʋ ꞌꞌkpi wɔn-nmɔ -nɩ -zɩan. 31 Ʋ-bʋ ꞌnaaꞌa ꞌɔ wlu ꞌꞌyi -zɩan a, ꞌɔ ꞌlimʋ-ʋ ꞌye-e wɔn-nmɔ -mʋ ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. -Ka ɔ ꞌyeꞌa aꞌba ngaze a, ꞌka-a ɔ ꞌke ꞌwa ngaze ꞌye -lrɛɛ. 32 A -gblee, ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyinɛɛɛꞌɛ kamʋ ɔ ꞌꞌtayiꞌe nyʋ ꞌwee ꞌꞌyiti ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩꞌa nʋnʋa ꞌꞌlru-mu. Ɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋ ꞌke ʋn -nɩ ꞌwee -dalue ꞌꞌkpi wɔn-nmɔ -nɩ.

-Lagɔꞌɔ ꞌmʋtɛnaagɩ

33 Oo! ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔꞌɔ -naagɩ -tɛ -kaa ꞌmʋ ꞌya! ꞌLe ꞌɔ lɛyriyiboɛ ꞌbhɛ -kaa ꞌꞌyigbeyi ti ꞌya! Nyɔ yɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌcrɛ ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌya! ꞌLe ɔbɔ-ɔꞌɔ nʋnʋkpli ɔ-ɔ nʋꞌa a, ꞌle, lɛ -ke dɩ ɔ-ɔ nʋ ꞌɩ a, nyɔ yɔɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke ɩ gbɔzɩza ꞌya! 34 A -gblee, wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ na:

Yɔɔ yiboꞌo -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌgwlʋtipopodɩꞌa? Yɔɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌduꞌa? 35 Yɔɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ lɛ -tanyɩ -ɔ -ke -bodɩ ɔ ꞌke ɛ ꞌkwla-za -lrɛɛkeꞌa?

36 ꞌLe ɔ ꞌmʋ lɩ ꞌwee ꞌwlʋꞌo; ꞌɩnnɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ti. ꞌƖnnɔ -kɔꞌɔ ꞌya ꞌwee. ꞌƆ ꞌnynɩ nyɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -nɔɔ ꞌwee ꞌli. *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

12

-Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋzɛgɛ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho ꞌɛ lemʋ a, -Lagɔ -tɔꞌɔ-ɔ -amʋ ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛꞌɛ dɩ a, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ amʋ ꞌmʋ ti a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a -gwɛ ti, a ꞌꞌnyɩ aꞌba ꞌꞌbhi -Lagɔ -jeyi -ka ꞌsragalɛ yaꞌa a ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌɔ kamʋ ti-de a ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ! -Ɛ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋzɛgɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 2 ꞌTraamʋꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, aꞌba ꞌkpa ꞌwa nʋnʋdɩ kli -le! A ꞌꞌtayi -Lagɔ ꞌꞌyiti ɔ ꞌke aꞌba tinɩɛ -ke aꞌba ꞌgwlʋtipoposʋ ꞌꞌyizizia! -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -ɛ nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ ꞌle -ɛ seꞌa ꞌbɩ liꞌbhle, a ke ɛ yibo.

3 Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌsana ꞌmʋ ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɔ lbhʋ -tbha a, ɩ-bɩ ꞌkpɩ -ke wɔnkuɛ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ wlu -nɛɛ -bodɩ ꞌmʋ. -Ka a seꞌa -nɩ a, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔꞌɔ -tɔ -kaa ꞌɔ ꞌꞌbhuo -le! -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlidesʋ ɔ ꞌgbleeꞌa amʋ ꞌꞌyiti -lue -lue, ꞌɩnnɛ a ꞌke ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌle, lɛ a ꞌꞌduꞌa ꞌtɩn, a ꞌke ꞌɛ bhʋ -na ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ. 4 A -gblee, -ka nyunyɔꞌɔ ꞌgblʋ -nɩꞌa -lue ꞌtɩn ꞌle ꞌɛ ku liꞌa lɩ -dieꞌa ꞌꞌyi ꞌle ɩ seꞌa lbhʋ -lue ꞌbhle a, ꞌka-a -a -nɩꞌo -lrɛɛ. 5 A ꞌye li-ɔ, -a-bʋ nyʋ-ʋ -ke *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -a -dieꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle -a maꞌa kpan -lue. -Bho koo -a se lbhʋ ꞌmʋ-plɛ, -a kpʋkpʋnꞌo-o ti -lue -lue. -A -ke nyunyɔꞌɔ ku liꞌa lɩ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti. 6 -Lagɔꞌɔ lɛꞌɛ nyɔnyɩnyɩsʋ -ke ꞌmʋ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ nɩꞌa -amʋ *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌkpɩ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle -a se lbhʋ -lue ꞌbhle, nyɔ -lue ꞌbhle-e ꞌɔ lbhʋ ꞌle -lue -lrɔɔ ꞌbhleꞌe ꞌɔ nɛꞌɛ ka. ꞌƐ dɩ a, -bho -Lagɔ -tbha -aꞌba nyɔ -lue ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌkpɩ ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌke ɛ nʋ a, -ka ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ ꞌtɩn, ɔ -zɛ ɛ -kaa ꞌmʋti ꞌle ꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ, -bho koo ɛ ꞌꞌkɔ ꞌmʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌmʋ-tɛ. 7 ꞌLe, -bho -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -lrɔɔ ꞌkpɩ ꞌle ɔ ꞌke *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -kpa, ɔ nʋ ɛ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌlru-mu! -Bho ɔ ꞌꞌnyɩ -lue -lrɔɔ ꞌɔ wluꞌa -tɔtɔɔꞌɔ ꞌkpɩ, ɔ nʋ lbhʋ ꞌmnɛ ɔ ꞌke ɛ nya kpa. 8 ꞌLe, -bho -Lagɔ ꞌꞌnyɩ nyɔ -lrɔɔ ꞌkpɩ ꞌle ɔ ꞌke nyʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po, ɔ nʋ ɛ ꞌle ɔ ꞌke ɛ nya kpa -lrɛɛ! ꞌLe, -bho -Lagɔ ꞌꞌnyɩ nyɔ -lrɔɔ ꞌkpɩ ꞌle ɔ ꞌke kwa ꞌmʋ tiꞌyɔɔ, ɔ nʋ ɛ ꞌle ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti! Nyɔ -yɔ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌkpɩ ɔ ꞌke nyʋ -jolʋ gbo po, ɔ yaa ꞌmʋti ꞌle ɔ ꞌke ɛ nʋ! ꞌLe, nyɔ -yɔ -Lagɔ poꞌa nyʋꞌa ngaze -pɔlʋ gbo, -bho ɔ -ka nyʋꞌa ngaze-e ꞌye, ɔ nʋ ɛ ꞌle -pɔlʋplu ti!

9 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -aꞌba dɩkɩkmɛɛꞌɛ ꞌbhle ꞌꞌyrabha ꞌzɔ -le! A ꞌnyɛ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, a zi -zɛgɛꞌɛ nʋnʋaꞌa dɩ! 10 A kɩkma -kɩkma dɩ ꞌle aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti! A ꞌꞌdudu ꞌbho, aꞌba ꞌnyɩnyɛ ꞌmʋ -le! 11 -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu poꞌo amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi. ꞌLe ꞌɔ lbhʋꞌa nʋnamʋ a ku ꞌkpa ꞌꞌyi! A yaa ꞌmʋti! Aꞌba ꞌbhle ꞌplʋ -le! 12 -Zɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ ꞌle yaku ꞌli, a ꞌde -ɛ -pɔlʋ ꞌꞌyiꞌa dɩ, a li ꞌbʋbʋa! -Bho a -nɩ ꞌkle ꞌyenamʋ, a -ku ꞌꞌgwli! Aꞌba sɩa *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌmʋ -le! 13 A -Bozeziiꞌa nyʋ ꞌꞌpʋan-a ꞌlbhaꞌa a, a -kpa nʋ! A ꞌbhɛɛ ꞌlɩkpʋꞌa -glikpʋɛn wɔnyi!

14 Nyʋ-ʋ klaꞌa amʋ nyanɩ ꞌmʋ, a zi ꞌwa -zɛgɛꞌɛ dɩ! A po ꞌwa dɩ -Lagɔ wɔn gbo ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌniti-wʋnna, aꞌba -bhla nʋ tu ti -le! 15 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ a, a -ke ʋn li ꞌbʋbʋa! Nyʋ dɩ ꞌwlʋꞌa ꞌmʋ a, -bho ʋn -ka ꞌꞌvi, a -ke ʋn ꞌꞌvi! 16 Aꞌba ꞌꞌbhi yɩybhɛ ꞌmʋ. Aꞌba ꞌbhɛɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi -le! ꞌBho nyʋ -lrʋʋꞌa damʋ, a -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ, ꞌle, -bho koo nyɔ -nɩ, a -ke ɔ -na! Nyʋ-ʋ seꞌa ꞌnynɩ ꞌbhle, a zi ꞌwa dɩ -lrɛɛ! Aꞌba -zrɛ -nɩ aꞌba ꞌꞌbhi lɛyriyibomʋ ꞌꞌyi -le!

17 Aꞌba nʋ nyɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli -le! ꞌLe, -bho nyɔ nʋ amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, aꞌba -za ꞌɛ kpa -le! Lɩ-ɩ ꞌma-a -zɩgɩ ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi a, ꞌya nʋnʋa a ꞌke ꞌgwlʋtipopo ꞌle a ꞌke ꞌɛ bhʋ -na. 18 ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu lɛ-ɛ geꞌa aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi a, lɛ a ꞌbhɛɛꞌɛ kwa li, a nʋ ɛ ꞌle -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌke ꞌbho a -ke nyʋ ꞌweeꞌa ꞌnynɩmʋ -nɩ! 19 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba -za aꞌba ꞌꞌbhiꞌa kpa nyʋ ꞌꞌkpi -le! A ꞌꞌtayi -Lagɔ ꞌꞌyiti ꞌɔ ꞌcɛkʋta ꞌke aꞌba ꞌꞌkpiꞌa tʋ vɔ, -ɛkedɩmaa, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌke kpa -za, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌan nyʋꞌa kpa nyʋ ꞌꞌkpi -za -nɩ mʋ.

20 -Bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ a, -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, a nʋ -kaa:

Nyɔ -yɔ ꞌma-a -aꞌa jɛkayi, -bho ꞌmʋ -kɔ ɔ-ɔ ꞌlbha a, ꞌꞌnyɩ ɔ lilia! -Bho ꞌꞌnitʋ -kɔ ɔ-ɔ ꞌlbha a, ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌnanani ɔ ꞌke ꞌna! -Bho -ɩn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ dɩn-ɩ ꞌlbhɔ -ɔꞌo ꞌle ɔ ꞌke ꞌgwlʋtipopo ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ gbo; ꞌle -ɩn -bodɩ ꞌɔ nʋnʋkpli-i zizia-a ꞌꞌyi.

21 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -aꞌa ꞌꞌtayi -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌjri -ɩnmʋ ꞌꞌkpi -le! -Mnaaaꞌa -zɛgɛꞌɛ nʋnʋa, ꞌɩnnɛ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ tʋ wɔn ꞌmʋ lu.

13

Nyʋ-ʋ poꞌa ꞌbhlʋkpaꞌa nyʋ -jolʋ gbo, a ꞌꞌdu ʋ ꞌbho

1 Nyʋ-ʋ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ ꞌbho -ʋ poꞌa nyʋ -jolʋ gbo ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ, ꞌbho ʋ -bodɩ nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ -ya moꞌo, -ɛkedɩmaa, nyɔ -yɔ ꞌka nyʋ ꞌꞌkpi -nɩ, ꞌɛ lɛtu ꞌka -nʋ-ɛ -ɛ -seeꞌa -Lagɔ ꞌmʋ ꞌwlʋ, ɛ se -nɩ. Nyʋ-ʋ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ ꞌbho -ʋ -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, -ʋ po ꞌɩ -jolʋ gbo, -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌbho. 2 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, nyɔ -yɔ nʋꞌa ꞌbho ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌmnʋꞌa nyɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ -ya yi a, -mnaaaꞌa nyɔtu, ʋ-bʋ nyʋ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho, ꞌɩnnʋ -ke ɔ-ɔ dedeꞌe ꞌꞌyi. Nyʋ -yʋ -seeꞌa ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa wlu ꞌbho ꞌꞌdu, ʋn-ʋ ꞌya-a ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi. 3 A -gblee, ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌꞌdu-ɛꞌɛ ꞌbho, nyʋ-ʋ nʋꞌa -zɛgɛ, ɛ -se ꞌɩnnʋ ꞌwa -fanʋ ꞌke ꞌlbha -ko. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌɩnnʋ ꞌwa -fanʋ-ʋ ꞌlbhaꞌo. -Bho -mnɔɔɔ -see tiꞌbɔ ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌlrutidemʋꞌa dɩ ꞌke -ɩnmʋ -sɩanyɩ ꞌmʋ ꞌwla a, ꞌꞌlemnɩɩ nʋ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌle ʋn ꞌke -aꞌa ꞌꞌdɩ -za! 4 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋn -nɩꞌe-e -Lagɔꞌɔ lbhʋ ꞌꞌyi -aꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ. ꞌLe, -bho -ɩn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, -a ꞌtɩtrɛꞌɛ li -sɩanyɩꞌa dɩ, -ɛkedɩmaa, nyʋ ꞌmnʋꞌa -zigle ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke -ɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya ꞌle ɛ ꞌke -aꞌa ꞌmɛnamʋ nyni. Ʋn -nɩꞌe-e -Lagɔꞌɔ lbhʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn -nɩꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ, ꞌle, nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ʋn ꞌke ɔ ꞌɔ ꞌcɛ ꞌꞌkpi -ya. 5 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌbho nyʋ ꞌmnʋ -bodɩ -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌzɔ -ya moꞌo. Ɛ -se ʋn -ka -ɩnmʋ -zigle -kpʋnꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ɩn ꞌke ʋ ple -ko. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle -aꞌa -pɔlʋ -kaa ꞌmʋꞌgba -lrɛɛ.

6 -Ka -lue ꞌmnɛꞌɛ kamʋ, a ꞌke lapoo ꞌꞌpɛle. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa -kaa ꞌya lbhʋtu ꞌꞌyi, -Lagɔꞌɔ lbhʋ ʋn-ʋ nʋꞌo -lrɛɛꞌɛ dɩ, -ka -zɛgɛka ʋn ꞌke ɛ nʋ. 7 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, lɛ a ꞌka nyʋ -bodɩ nʋ a, a nʋ ɛ, ꞌle a ꞌke nyɔꞌɔ kpa ꞌbhle, a -zɛ ɛ! -Bho a ꞌbhle nyɔꞌɔ lapoomɔni ꞌꞌkpi, a -zɛ ɛ -lrɛɛ! ꞌLe, nyɔ -yɔ -ɩn ꞌka ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌꞌdu ɔ ꞌbho!

-Kma -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩ

8 A -gblee, nyɔꞌɔ kpaꞌa -nɩ amʋ ꞌꞌkpi -le, -bho ɛ -se dɩkɩkmɛɛ ꞌka ꞌbho aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! A -gblee, nyɔ -yɔ ꞌbhleꞌa ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ ꞌtʋ ꞌmʋ -ɔ -kmaꞌa ꞌɔ dɩ, lɛ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌɛ ꞌyʋɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ɔ -kpʋnꞌo ꞌꞌyi. 9 A ꞌye li-ɔ, -ziadɩ moꞌo, -Lagɔꞌɔ gba-a ꞌlɛꞌɛ -kaa na:

-Aꞌa ꞌye -yranynɔbha -le! -Aꞌa ꞌlbha ꞌꞌku -le! -Aꞌa ꞌꞌyri -le! -Aꞌa ꞌmɩɩ ꞌꞌyri ꞌbho -ɩn -bonyunyɔꞌɔ lɩ ꞌꞌkpi -le!

ꞌƖnnɩɩnɩ -ke -lrɩɩ-ɩ -sieꞌa ꞌbho a, gba -yɛ ꞌka ꞌya ꞌwee wɔnka, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o:

-Ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩ!

10 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ -yɔ -kmaꞌa ɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ, ꞌɔ nʋ ɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli. Lɛ -yɛ ꞌma-a dɩkmɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛn. Nyɔ -yɔ -kmaꞌa ɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ, ɔ -kpʋnꞌo-o -Lagɔꞌɔ gba ꞌwee ꞌꞌyi. -Lagɔꞌɔ gbaꞌa klɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a!

Zezii-i ꞌyi-e le. A san ꞌꞌyi a ꞌke ɔ wɔn-fuo

11 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a kɩkma -kɩkma dɩ, -ɛkedɩmaa, -nɔɔ -ke ti -a -nɩꞌa -laa, a yiboꞌo-o ꞌɛ -nɔɔtu. ꞌꞌNynɔɔmʋsɔnɔɔ moꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. A -gblee, ꞌpʋnpʋan a ꞌyeꞌa a, ɛ ꞌke ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa ꞌꞌfɩa ꞌwee, ꞌɛ -nɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ ꞌtɔ amʋ gbo, ꞌle, -aꞌba ꞌꞌyizazɔ -ke ti -a deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌtɩn, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, ɛ ꞌye ɛ ꞌmʋ-zi. 12 A -gblee. -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. -Da -a -see ꞌɔ -bhla yibo ke, -a -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre ꞌmʋ -bɛnyɩ, lɩ -a nʋꞌa ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -a ꞌꞌtayi nɩ ꞌꞌyiti! -A yiboꞌa ꞌtraamʋ ꞌɔ wlu ꞌtɔ ɔ, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, -a nʋ -kaa! -A -kpʋn nɩ ꞌꞌyi ꞌle -a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ tʋ gbo vɔ! 13 Zɔ Zezii -yaꞌa ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ -lue -lue, ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyrilinmɔdɩ nʋ, -a -de ꞌle ɛ ꞌmʋ ti -ka -zɛgɛka! -Aꞌba -de ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋkpli ꞌli ti -le! Liliaꞌa zi -amʋ -le, nmɔnɛɛɛꞌɛ zi -amʋ -le! -Aꞌba ꞌꞌwɩlɩ -le! -Aꞌba ꞌꞌtayi jɛjɛɛ -ke ꞌꞌmʋnynɩ ꞌꞌyiti, ꞌya jri ꞌle -amʋ -le! 14 A -gblee, lɛ -a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa nʋnʋkplizɩgɩ. Aꞌba ꞌꞌtayi aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti aꞌba nyunyɔnaagɩ -ke ꞌya ꞌtʋnʋdɩꞌa po amʋ -jolʋ gbo -le!

14

Nyʋ-ʋ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ -ke nyʋ-ʋ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ kuꞌa ꞌmʋ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyɔ-ɔ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, aꞌba -ke ꞌɔ dede wɔnyi -le! A yibo ꞌɔ kpʋnka! 2 A -gblee, ꞌɛ dɩꞌa kpɛ -lue ꞌka-a: -Bheje aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue-e nʋ: ꞌƖn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke lililɩ ꞌwee li, maa, ꞌle aꞌba nyɔ -lrɔɔ-ɔ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, ɔbɔ ꞌke nʋ: ꞌƖn se ɛ ꞌbhɛɛ, lililɩsʋɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye -li mʋ, maa, a -zɔ ɔ ꞌꞌyrili. 3 Nyɔ -yɔ liꞌa lililɩ ꞌwee a, ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ -yɔ ꞌtɛꞌɛ lililɩ ꞌmʋ -ɔ li ꞌɩ, -mnɔɔꞌɔ ꞌnyɛ ɔ ꞌmʋ -le! ꞌLe nyɔ -yɔ ꞌtɩ ꞌɩ ꞌmʋ -ɔ li ꞌɩ a, ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ -yɔ liꞌa ꞌya ꞌwee, -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ da -le! -Ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌkpʋn-o ɔbɔ -gli -lrɛɛ. 4 -Gblee, -ɩnmɔ -yɔ -tuꞌa nyɔ -lrɔɔꞌɔ lbhʋnʋyi -zigle a, -mnaaaꞌa ꞌnynɩ -mɛꞌɛ? -Bho ɔ kpʋn ꞌꞌyi o, -bho ɔ ꞌga ti o, ꞌɔ -kɔyiꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌbhleꞌe ꞌɔ dɩ. A -gblee, a -nɩ ꞌsɔnꞌɔ -kɔyi ꞌmo-o -aꞌba -Kɔyi *Zezii. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌke ꞌꞌyikpʋn, ɔ -see ꞌtɔ tiꞌga yi, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ -Kɔyi ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛɛꞌo -ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌyikmukpɩ ꞌmʋ po.

5 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛke a, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke na: ꞌWɩ -nɛɛ ꞌbhle-e ꞌnynɩ, ꞌle ɛ ꞌye ꞌwɩ -lrɛɛ -zi, ꞌle -lrɔɔ ꞌbhɛɛꞌo, ɔ ꞌke nʋ na ꞌwɩ ꞌwee ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. ꞌWɩ -lue-e ꞌka ꞌɛ -bowɩ ꞌmʋ-zi, ɛ se -nɩ. Lɛ a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o a ꞌke ɩ yibo -ka -zɛgɛka ꞌle aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -pɔlʋ gbo.

6 A ꞌye li-ɔ, nyɔ -yɔ zaꞌa ꞌle ꞌwɩ -lrɩɩ ꞌle ꞌwɩꞌa ꞌꞌklumʋ, -ɔ nʋꞌa ɩ ꞌbhle-e ꞌnynɩ a, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ. ꞌLe, nyɔ -yɔ liꞌa lililɩ ꞌwee a, ɔ-ɔ nʋ ɛꞌo ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, -bho ɔ -ka ꞌya lililɩtu li, ɔ-ɔ ꞌpo-o ꞌya dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ. ꞌLe, nyɔ -yɔ ꞌtɩ ꞌɩ ꞌmʋ -ɔ liꞌa, ɔ-ɔ nʋ ɛꞌo ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ poꞌo ꞌya dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ -lrɛɛ. 7 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba nyɔ -lue ꞌtɩn-ɩ ꞌka ti-nɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, ɔ se -nɩ. ꞌLe, -aꞌba nyɔ -lue ꞌtɩn-ɩ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa dɩ ꞌmɛ, ɔ se -nɩ -lrɛɛ. 8 ꞌLe, -bho -a -nɩ ti a, -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa dɩ -a -nɩꞌe ti, ꞌle, -bho -a ꞌmɛ ɛ, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa dɩ -a ꞌmɛꞌo -lrɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -bho -a -nɩ ti o, ꞌle -a ꞌke ꞌmɛ o, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ nyʋ -a ꞌꞌduꞌo ꞌꞌkɔmʋ. 9 A -gblee, -kaabodɩꞌa dɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmɛꞌo ɔ ꞌye glu -sɔ, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛmʋ -ke tinɩmʋꞌa -Kɔyi ꞌꞌdu. 10 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle, leedɩ a-a tuꞌo a -Bozeziiꞌa nyɔ -zigleꞌa? ꞌLe leedɩ a-a ꞌnyɛꞌɛ a -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌmʋꞌa? -Ka -aꞌba ꞌwee ꞌka ꞌbho -Lagɔꞌɔ wɔnyi ti-nyna ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -zigle -tu a, a se ɩ yibo? 11 A -gblee, -kaa ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌƖn -nɩꞌe-e ti ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkolri wɔnyi glu po ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ -Lagɔ ꞌla ꞌle ʋn ꞌke ꞌan ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ.

12 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌle -aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ -aꞌba ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ klɛ -ke nʋnʋkpliꞌa klɛ -a nʋꞌa, -aꞌba ꞌwee ꞌke ꞌya kuna po -lue -lue ꞌbho ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

Aꞌba bhla a -bonyunyɔ ti -le!

13 ꞌƐ dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba tutu ꞌtɔ -zigle -le! Lɛ aꞌba -pɔlʋ ꞌka ti-gwɛ a ꞌka a -Bozeziiꞌa nyɔ -bodɩ nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o lɛ-ɛ -see ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ -po yi. 14 A -gblee, -ka ꞌɩn lɛꞌɛ -laa amʋ ꞌꞌyi a, ꞌka-a -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌwɔɔn ꞌnɛ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. ꞌƖn yiboꞌo-o ꞌna -ziaka, na lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌka gbalɛ ꞌꞌdu ꞌle ꞌɛ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ, ɛ se -nɩ, ꞌle, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ -gbʋ lɛ ya ꞌle ɔ ꞌke ɛ gbalɛ ꞌla a, ꞌɔ -pɔlʋ ꞌkpʋn -ɛ tiꞌa dɩ, gbalɛ ɛ ꞌꞌduꞌo ɔ -bodɩ. 15 -Aꞌa lililɩ -a liꞌa, -bho -ɩn ꞌꞌdu ꞌya dɩ ꞌle -ɩn ꞌke -ɩn -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌꞌyigbeyi -kma -nɩ a, -mnɛɛ -see ꞌtɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋ ꞌwlʋ. Lililɩkpɩanꞌa dɩ -ɩn ꞌke ꞌꞌdu, ꞌle, -aꞌa -bonyunyɔ -ke dɩ *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌduꞌa ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛꞌɛ ɛ, -ɩn ꞌke ɔ ꞌꞌmaaꞌa? 16 Lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ꞌle a-bee -mnʋʋ -bodɩ a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle nyʋ -kɛɛ ɛ ꞌmʋnyɛlɛ ꞌla. 17 -Ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ se lili -ke nmɔꞌɔ dɩ kliꞌbhle. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌyisrɛɛɛ-e -pɔlʋꞌa bhlubhlua -ke ꞌbʋbʋa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa ꞌle nyʋꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌya dɩ ɛ-ɛ zaꞌa ꞌmʋ. 18 ꞌLe, nyɔ-ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɔ -ke -pɔlʋ-ʋ bhluꞌa ꞌle -ɔ liꞌa ꞌbʋbʋa, ꞌle -ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho, -ɔ nʋꞌa Kliisɩꞌa lbhʋ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ ꞌle nyʋ-ʋ ꞌwɔɔn ꞌnɔ ꞌꞌkpi.

19 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, lɩ-ɩ bhluꞌa nyʋꞌa -pɔlʋ, ꞌle lɩ -ke ꞌmʋ -a ꞌka ꞌkpa ꞌꞌyipopo a, ꞌya nʋnʋa -a ꞌke tiꞌbɔ. 20 -Aꞌa ꞌꞌdu lilidɩ -aꞌa -nyni -Lagɔꞌɔ lbhʋ wɔn -le! -Ziadɩ moꞌo, lililɩ ꞌwee -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, nyʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɩ li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ, -bho nyɔ li a, -ɛ ꞌka -ɩn -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ po a, ꞌɛ lililɛtu se lilika -nɩ. 21 -Bho -ɩn se ꞌsraganmi li, -bho -ɩn se nmɔ ꞌna, -bho -ɩn -za lɩtɔlɩ kwa gbo ꞌle -ɩn -Bozeziiꞌa nyɔꞌɔ dɩ a, -mnɛɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 22 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle dɩ -nɩɩ ꞌmʋ, -yɛ -ɩn ꞌyeeꞌa -ziadɩ ꞌmʋ, -de nɛ -pɔlʋ ti, -ɩn -ke -aꞌa -Lagɔ -nɩ ꞌsɔn ꞌnynɩmʋꞌa dɩ moꞌo. Lɛ-ɛ nʋꞌa -ɩnmʋ ꞌtʋ a, -bho ɛ se -ɩnmʋ nymɔ ꞌgwlʋ ꞌꞌsii ꞌle -ɩn ꞌke ɛ nʋ a, -ɩn ꞌwa-a ti. 23 A -gblee, ꞌle nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌke ꞌbho lililɛꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌkɔlʋ -nɩ a, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɛ lililɛtu li a, ꞌgwlʋ-ʋ ꞌzɔ -ɔ ꞌgɩ, -ɛkedɩmaa, lɛ ɔ ꞌyeeꞌa -ziadɩ ꞌmʋ a, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ɔ -see -kaa nʋ. A -gblee, ꞌle nyɔ ꞌke lɛꞌꞌo lɛ nʋ, -bho ꞌɔ -pɔlʋ -see bhlubhlua ꞌye a, ꞌꞌnyinynidɩ ɔ nʋꞌo.

15

-Ɩn -Bozeziiꞌa nyɔꞌɔ ꞌtʋnʋdɩ -ɩn ꞌke nʋ ꞌle ɛ ꞌke -aꞌa nɛ ꞌmʋ-zi

1 A ꞌye li-ɔ, -a-bʋ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ kuꞌa ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ a, -a -kpa nʋ! -Bho ʋn se ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi ꞌmʋtikuku a, ꞌle ʋ -bodɩ -a -ku ꞌꞌgwli. -Aꞌba nʋ -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌtʋnʋdɩ -le! 2 Lɩ-ɩ nʋꞌa -a -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌtʋ, ꞌɩnnɩ -a ꞌke -bodɩnʋnʋ -zɛgɛꞌɛ kamʋ ꞌle -aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ -a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyipopo. 3 -Ɛkedɩmaa, *Zezii *Kliisɩ -mnɔɔ -lrɛɛ, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌtʋnʋdɩ nʋ, ꞌle, wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli ꞌɔ dɩ, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ꞌka-a ɔ nʋꞌo. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ na:

ꞌCɩsɛɛ ʋn ꞌcɩsɛꞌɛ -ɩnmɔ -Lagɔ ɔ, ꞌɩnmɔ ɛ ꞌgaꞌa ꞌꞌkpiti.

4 A -gblee, wluꞌꞌo wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo see, ꞌle ɩ ꞌke -amʋ lɛ -tɔ ꞌle -a ꞌke -pɔlʋyidelɛ ꞌbhle, -ɛkedɩmaa, wlu -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle, ꞌɩnnɩ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ ꞌꞌgwlikuɛ ꞌle ɩ-ɩ poꞌo -amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi.

5 -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌꞌgwlikuɛ ꞌle ɔ-ɔ poꞌa nyʋ ꞌkpa ꞌꞌyi, ɔ nʋ ɛ amʋ -bodɩ, ꞌle a ꞌke -naagɩ -lue ꞌbhle, ꞌle, -ka Zezii Kliisɩ ꞌybhaꞌa, ꞌle, kpli ɔ -nɩꞌa ti a, a ꞌke -kaa -nɩ. 6 ꞌLe a ꞌke wlu -lue -ke -naagɩ -lue ꞌmʋ-plɛ, ꞌle, -Lagɔ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa -tɩta, a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. 7 ꞌƐ dɩ a, -ka Zezii Kliisɩ kpʋnꞌa -amʋ -gli, a kpʋkpʋn -kaa ti -gli ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ-ɛ!

8 A ꞌye li-ɔ, -ka Zezii Kliisɩ ꞌꞌduꞌa *ꞌZuifʋꞌa lbhʋnʋyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɛ tɔꞌɔ -ka -Lagɔꞌɔ ziziaꞌa wlu ꞌꞌyi. Lɩ ɔ ꞌꞌduꞌa -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe wɔn ꞌmʋti -bɛnyɩ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ wlu ꞌꞌkpiticɛ ɛ, ꞌbho ɔ-bɔ Kliisɩ ꞌꞌkpi ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo. 9 ꞌLe nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -mnʋʋ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌye-e ꞌwa ngaze. ꞌKa-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see. -Ka ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ꞌka-a ꞌka-a:

ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌdɩ -za ꞌle nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌle bhlewlu ꞌmʋ.

10 ꞌLe wlu -lrɛɛ-ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌka-a ꞌka-a -lrɛɛ:

A-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, a -ke ꞌZuifʋ bhete gbo ꞌle a ꞌke ꞌbʋbʋa li!

11 ꞌLe ꞌɛ ꞌfɔ -lrɛɛ gbo a, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -lrɛɛ na:

A-bʋ ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ ꞌbhɛɛ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi!

12 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ, ɔ na:

Nyɔ -lue-e ꞌke *Izayiiꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa -kɔyi ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi -de.

13 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ -tɔꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌle ʋn ꞌke ɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi -de a, ɔ ꞌꞌyi amʋ ꞌbʋbʋa -ke -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌmʋ ꞌle aꞌba ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ! -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, -ka a deꞌa -Lagɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌniti-wʋnna ꞌle ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi, ɛ ꞌke tiꞌpɩple ꞌle yaku ꞌli, a ꞌke ꞌna tikpʋn -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke -kaa aꞌba tinɩɛ -tɔ.

ꞌPɔlʋ ꞌbhɛɛꞌo, -ka ɔ ꞌybhaꞌa, ɔ ꞌke -kaa ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌcnɩ

14 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho ɛ ꞌꞌdu abʋ a, ꞌɩn yiboꞌo-o na aꞌba ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn. -Ka a yiboꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌle a ꞌbhɛɛꞌɛ a ꞌke ꞌꞌdɩ ꞌmʋꞌꞌdudu a, ꞌɩn yiboꞌo-o ꞌna -lrɛɛ. 15 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ dɩ ꞌgwlʋtipopo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -see ple ꞌle ꞌɩn ꞌye amʋ wlutɔlʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. Wɔnkuɛ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ nʋꞌo -kaa. 16 A -gblee, -Lagɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ gbo *Zezii *Kliisɩꞌa wlu kpa. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌsana ꞌmʋ ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ-bɔ Lisaazuzu ꞌmnɔ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌkpnɩ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ. ꞌLe ʋn ꞌke -kaa -nɩ, ꞌɩn ꞌke ʋ -Lagɔ ꞌꞌyi-tɔ. -Bho ꞌɩn nʋ -kaa a, ꞌsragalɛ seꞌa ꞌbɩ liꞌbhle, -ɛ nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, -ka ꞌɔ ꞌsragazayi-i zɛ ꞌɛ ꞌsraga ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌɛ ꞌsragatu, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo.

17 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyiꞌa dɩ ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke ɛ wɔntiwa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 18 -Ɛkedɩmaa, -bho Kliisɩ se lbhʋ nʋ ꞌle ꞌan tinɩɛ ꞌmʋ, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke wlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌmʋ-za. ꞌƖnnɔ zi nɩꞌe ꞌan wlu -ke ꞌan nʋnʋkpli ꞌmʋ ꞌle nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌle ɛ -se ꞌɛ ꞌꞌsɛ -ko. 19 Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -zi -nɩꞌe-e *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn-ɩ nʋ ɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɩnmʋ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌkpaꞌa ꞌbho ꞌɩn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle Zelizalɛɛmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye Iliibhlʋkpa ꞌꞌkpi nyni, ꞌle, ꞌan dɩ, ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee -ɩ -ke ꞌmʋ ꞌɩn -zi -nɩꞌa a, ꞌya nyʋ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbʋꞌwɔn. 20 Lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌan -pɔlʋ gbo ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -da nyʋ -seeꞌa -bhla ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa ke tukutuku, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ kpaꞌa ꞌɔ wlu ꞌle ɛ -kaa ꞌꞌyigɔ -ka nyɔ -po -nɩꞌa ka ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ -buduꞌa -gbɔtʋ ꞌꞌkpi ꞌɔ nɛ. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ, wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌꞌsɛlɩ. 21 ꞌLe, -ka wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayiiꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌka-a ꞌɩn nʋꞌo. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ na:

Nyʋ -ke -bodɩ nyɔ -seeꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa tukutuku, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ ꞌye -mʋ. ꞌLe, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌbʋꞌwɔn ke tukutuku, ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn.

ꞌPɔlʋ ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke ꞌle *ꞌWlɔmʋ mu

22 A -gblee, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌe ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -zanamʋ ꞌle -dalrɔɔ: ꞌɛ dɩ ꞌɩn -see -bhla ꞌle a gbo yi ke. 23 ꞌꞌYri -ke ꞌꞌyi ꞌɩn -nɩꞌa ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan lbhʋ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌnɔɔ ꞌꞌyi. ꞌLe zʋɩnꞌa -dadudu tiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌan -pɔlʋ ꞌwla-a ꞌle a gbo ti ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌyidede. 24 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -bho ꞌɩn -ka Ɛsɩpanyɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi-i mu a, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌbho a gbo -zi -nɩ, ꞌle ꞌwɩ gbɩ ꞌli -a ꞌke ꞌtʋ zɩza ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. ꞌLe, -bho ꞌan zinɔɔ nyni a, ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ -bhubho liꞌꞌdu ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle mu. 25 Bhʋ ꞌɩn ꞌbhleꞌa -laa kwa ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o Zelizalɛɛmʋ -tanyɩ, ꞌle, *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle a, ꞌɩn ꞌke ʋ -kpa. 26 A -gblee, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa *Glɛkɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɛ ꞌꞌgbi ꞌsɔn Masedʋanɩ -ke Akayiꞌa nyʋ ꞌꞌdu-o mɔni. Ʋn ꞌybha-oꞌo, Zeziiꞌa nyʋ -yʋ -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -yʋ ꞌꞌpʋan ꞌlbhaꞌa a, ʋn ꞌke ɩ ʋ -jeyi po. 27 Ʋn ꞌybha-oꞌo ʋn ꞌke lɛ ꞌmnɛ nʋ -pɔlʋꞌa klɛ ti, -ɛkedɩmaa, *ꞌZuifʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ ꞌbho Zelizalɛɛmʋ, ꞌwa dɩ nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ-ʋ deꞌe Zezii ꞌꞌgwli -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ꞌZuifʋꞌa kpa -nɩꞌe nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌꞌkpi. Ɛ-bɛ dɩ ꞌmnɛꞌɛ dɩ, -bho nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌꞌluo ꞌwa lɩzɩgɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌZuifʋ ꞌjɛ ꞌꞌlrulinʋ a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 28 ꞌJɛmɔni ꞌmnɩ, -nɔɔ -ke ti ꞌya dɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌꞌyi-gwɛ mʋ a, -bho ꞌɩn ꞌꞌnyɩ ʋ ɩ -jeyi a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ zi ꞌnɩ-e ꞌle a gbo ꞌle ꞌɩn ꞌke Ɛsɩpanyɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. 29 ꞌƖn yiboꞌo-o na, -bho ꞌɩn -ka ꞌle a gbo-o yi a, *Kliisɩꞌa ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi -gblokoo ꞌle ꞌɩn ꞌke nyni.

30 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka -a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa dɩkɩkmɛɛ ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ɔ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ ꞌsrʋ ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌan ꞌꞌkpiꞌa tʋ vɔ ꞌle *-Lagɔꞌɔ wɔngboponamʋ. 31 A bhade -Lagɔ li ꞌan dɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ ꞌꞌdu -ʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌke ʋ wɔn ꞌmʋ cɛ, ꞌle, ꞌjɛlɩ ꞌɩn-ɩ kpaꞌa ꞌle Zelizalɛɛmʋ, ꞌleꞌa Zeziiꞌa nyʋ ꞌke ɩ kpʋn ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ! 32 A bhade -Lagɔ li, -bho ɩ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩn ꞌke ꞌle a gbo nyni ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌwɩ gbɩ nʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle ꞌkpɩ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi le yi! 33 -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua, ɔ -sie aꞌba ꞌwee gbo! *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

16

ꞌPɔlʋꞌa nyʋyewlu

1 A -gblee, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, Febe-e ꞌyi-e ꞌle a gbo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ amʋ -jeyi. *Zeziiꞌa -glɩgba-a -nɩꞌa ꞌle Sanklee, ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌɛ kwagbɔlitidenynaakpʋ. 2 A -kpʋn nʋ -kʋtɩ ꞌsɔn ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ! -Ka nyɔ-ɔ kpʋnꞌa Zeziiꞌa nyɔ ɔ, a kpʋn ʋ -kaa ꞌle ʋn -kaa lɛ ꞌmʋ-bɔ, -ɛkedɩmaa, ʋn -kpaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌle ʋn ꞌye nyʋꞌa -dadudu -kpa -lrɛɛke!

3 *Plisilɩ -ke *Akilaa, -ʋ -ke ꞌɩn-ɩ nʋꞌa Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋ a, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ! 4 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌan dɩ ʋn mu ꞌko ꞌmɛ mʋ. ꞌWa -zɛgɛꞌɛ dɩ, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ-ɛ po ʋ ꞌsɛɛ -ko. Zeziiꞌa -glɩgbɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi a, ʋn-ʋ ꞌpo -ʋ ꞌsɛɛ -lrɛɛ. 5 Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌle ʋ-beeꞌa ꞌꞌbhlibhlegbo, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ʋꞌo -lrɛɛ. ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu Ɛpayinɛtɩ! Nyʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌwa -antanyɩnyɔ. 6 A -nynia ꞌan ꞌyewlu ꞌle *Malii gbo! Ʋ-bʋ Malii ꞌmnʋ, ʋn ꞌsɩa-a aꞌba dɩ tenyɩ. 7 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe ꞌan ꞌꞌbhlimʋ Adronikusɩ -ke Zuniasɩ! ꞌƖn -ke ʋn ꞌpa-a -jie. ꞌꞌYri ꞌkpʋn -ʋ ti ꞌle nyʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌbho ꞌle *Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌklumʋ. ꞌBho ꞌmna-aꞌa damʋ ꞌɩnnʋ deꞌe Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli -antanyɩ.

8 ꞌAn bha, Apliatusɩ -ke ꞌɩn ꞌꞌsisriꞌa ꞌbho -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -jeyi, -ɔ -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa a, a -nynia ꞌle ɔ gbo ꞌan ꞌyewlu! 9 Yilɩbɛn -ke -a nʋꞌa Kliisɩꞌa lbhʋ, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe ɔ -ke ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu Sɩtakisɩ! 10 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe Apelɛsɩ! Ɔbɔ ꞌmnɔ, ɔ ꞌde-e Kliisɩ ꞌꞌgwli. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌdɩn ꞌɔ ti kplokplo, ɔ -see wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ -za. Nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle Alisɩtobulɩꞌa ꞌꞌbhlegbo, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ! 11 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe ꞌan ꞌꞌbhliyi Elodiyɔɔ! Nyʋ-ʋ deꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwli -ʋ -nɩꞌa ꞌbho Nasisɩꞌa ꞌꞌbhlegbo a, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ! 12 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu Trifɛnɩ -ke Trifozɩ nʋꞌa -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa lbhʋ, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ! ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu Pɛsidɩ! Ʋn sɩa-oꞌo tenyɩ -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa dɩ. 13 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe Wlufiisɩ -ke ꞌɔ ꞌlotʋ. ꞌƆ kpli ɔ -nɩꞌa ti ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -jeyi -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌꞌyri kpʋn ꞌɔ ti. ꞌƆ ꞌlotʋ ꞌmnʋ, -ka ꞌan ꞌlotʋ -nɩꞌa a, ꞌka-a ʋn -nɩꞌe ꞌɩnmʋ -bodɩ -lrɛɛ. 14 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, Asɛnklitɩ-e Flegɔɔ-e Ɛmɛsɩ-e Patrobasɩ -ke Ɛmasɩ, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ -ke ʋn -nɩꞌa ꞌbho ꞌwee! 15 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, Filolɔgɩ -ke Zulii! ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe Nelee -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ! ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe Olipasɩ-e Zeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ -ke ʋn -nɩꞌa ꞌbho!

16 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka a -dieꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe amʋ ꞌwee! -Bho a ꞌwɔn ꞌan ꞌyewlu ꞌbɔ, a gbɩgble ꞌwee ꞌle a ꞌke ꞌyɩye ꞌle dɩkɩkmɛɛ ꞌmʋ! Zezii Kliisɩꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌwee na, ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

-Lebhɔɔdɩmʋduwlu

17 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ -ke ꞌꞌdɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌa amʋ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ ꞌꞌduduꞌa nyʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ cɩcɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌbho ꞌwa damʋ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌꞌmaa-a nyʋ, ꞌle ꞌwa -tɔtɔlɩ -ke -yɩ a-bee -deꞌa ꞌliti se gʋgɔ. A po -klaabonyʋ le! 18 -Ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -se -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋmʋ -ko. ꞌWa ꞌꞌbhiꞌa ꞌtʋnʋdɩ ʋn-ʋ nʋꞌo, ꞌle ʋn ꞌbhleꞌe -mɩɛsrɛ: wlu -ɩ nʋꞌa nyʋ ꞌtʋ a, ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. Nyʋ-ʋ -ke Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ a, ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌmaa ꞌnʋ dɩ ꞌꞌyrili. 19 A-bee -mnʋʋ, nyʋ ꞌwee yiboꞌo amʋ-ɛ -ka a-a ꞌꞌduꞌa ꞌbho Zezii. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌle amʋ -bodɩ ꞌɩn-ɩ liꞌe ꞌbʋbʋa. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo a ꞌke -naagɩ ꞌbhle ꞌle a ꞌke -zɛgɛ yibo a ꞌke ɛ nʋ, ꞌle ꞌꞌnyinyninaagɩ -kaa amʋ ꞌmʋ -nɩ. 20 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua a, -nɔɔ-ɔ -sieꞌa ꞌbho, ꞌle, -ka a ꞌka ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan wɔn-zi, nyʋ ꞌkɛ ɛ liꞌye a, ꞌɩnnɔ nʋ ɛꞌo ꞌle ɛ se gbo-tɛ. -Aꞌba -Kɔyi Zezii -wʋnna amʋ ꞌꞌniti!

21 Timotee -ke ꞌɩn -plɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ lbhʋ -lue ꞌmʋ ꞌle -a naꞌa a, ɔ na ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ! Lusiusɩ-e Zasɔɔ -ke Sosipatɛɛ -ʋ ꞌma-a ꞌan ꞌꞌbhlimʋ, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

22 ꞌLe -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ Tɛtiusɩ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌꞌBɔgʋ ꞌPɔlʋ-ʋ poꞌa -laa amʋ -jeyi a, ꞌɩnmɔ ꞌcnɩ ɛꞌo.

23 Gayusɩ, -ɔ kpʋnꞌa ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋꞌa ꞌlɩkpʋ a, ɔ -ke Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa -daa, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! Elaasɩ, -ɔ ꞌma-a -gwlɔmɔniꞌa tikpʋnyi, ɔ -ke -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Katusɩ na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

[ 24 -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌwee! *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!]

-Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ ꞌꞌlruyijrawlu

25-26 -A ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! ꞌƖnnɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle a ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide -ka -zɛgɛka. ꞌꞌDɩzɩgɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ-ɩ ꞌlɛꞌo. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌza-a *Zezii *Kliisɩꞌa dɩ ꞌmʋ ꞌle nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ -bodɩ. -Tanyɩ ꞌkɩ a, ɩ ꞌꞌzizeꞌo, ꞌle, ꞌꞌbɔgʋɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa, ꞌya ꞌlimʋ ɩ ꞌkpa -nɩꞌe ꞌꞌpiemʋ ꞌtraamʋ ꞌtɔ. ꞌƖnnɛ ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ ꞌwɔɔnꞌo. ꞌƖnnɩ nyʋ-ʋ zaꞌa nyʋ ꞌwee -bodɩ ꞌmʋ -zɩan ꞌle ʋn ꞌke Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwlide ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu.

27 -Lagɔꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌbhleꞌe -naagɩ. -A ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmʋ! *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ!

1 Kɔlɛɛtɩkɔmʋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌyizabɔgʋ ɔ poꞌa KƆLƐƐTƖKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Kɔlɛɛtɩkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. -Ka ꞌꞌyicɩcɛɛ ꞌkpaꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɩlɩꞌa, ɩbɩ -ke ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩnnɩ ɔ ꞌyeeꞌe ꞌꞌyri ꞌbɩ le, ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ. Nyʋꞌa kpʋkpɛɛ-e -Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋzɛgɛ -ke lɩ -lrɩɩ ʋn-ʋ dede ꞌnɔ ti a, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo wlu ꞌꞌkpi -lrɛɛ.

1

ꞌYewlu

1-2 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ -Lagɔ ꞌlaꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi ꞌꞌdu, a-bʋ nyʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ, -ʋ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -Lagɔ -cɛꞌɛ kpɔ ꞌle a ꞌke ꞌɔ nʋ ꞌꞌdu, ꞌɩn -ke -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Sɔsɩtɛnɩ -nɩ ꞌsɔn, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ. ꞌꞌBɔgʋ -nɛɛ ꞌɩn ꞌꞌbhuo-o po ꞌɛ amʋ -jeyi. A -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ paꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ li ꞌle -gwlɛ gwlɛ ꞌꞌkpiti ꞌꞌcrɛcrɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo -ɛ amʋ -jeyi -lrɛɛ. A -gblee, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -a -nɩ ꞌweeꞌa -Kɔyi. 3 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o -Lagɔ ꞌsɛɛ

4 A -gblee, -Lagɔ -zi -nɩꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ, -zɩgɩ ɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli, ꞌya dɩ ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ ꞌsɛɛ ꞌꞌkɔmʋ. 5 A ꞌye li-ɔ, ꞌle a -ke Zeziiꞌa ꞌꞌyisisriɛ ꞌmʋ -Lagɔ nʋꞌo amʋ -zɩgɩ ꞌꞌlruli ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌle a yiboꞌo ꞌɔ -ziadɩ ꞌle ɔ ꞌye amʋ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle a-a zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ. 6 -Ɛ -ke dɩ ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -a -zaꞌa amʋ -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa dɩ -bodɩ ꞌmʋ a, a ꞌkpʋn -ɩ ti ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ -ka -zɛgɛka, 7 ꞌle a -nɩꞌe ꞌɔ leyinɔɔ wɔnfuonamʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. A ꞌkpʋn -ɩ tiꞌa dɩ a, ꞌkpɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa Zezii Kliisɩꞌa nyʋ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, a -see ɩ-bɩ -zɩgɩ ꞌmnɩꞌa -lue ꞌtɩn ꞌmʋ-bɔ. 8 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌye amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi -po mʋ kplokplo ꞌle a ꞌke ɛ ꞌꞌlru-mu ꞌle a ꞌke nyni. ꞌLe, -bho -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -ka le-e yi a, ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, a -see dɩ ꞌꞌyi-kpɛ yi. 9 -Ziadɩ moꞌo, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌlaꞌa amʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii Kliisɩ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ, a -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ꞌɔ cɛ sɩn. Lɛ ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ ꞌtɩn, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ nʋꞌo.

A kpʋkpʋn ti ꞌbho *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyi

10 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, a yɩybhɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌmʋcɩcɛɛ -kaa ꞌbho aꞌba ꞌnynɩmʋ tikpa! ꞌLe -pɔlʋ -lue -ke -naagɩ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ aꞌba wlu -nɩ -lue! 11 A -gblee, -ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌbho Kloeꞌa ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi nyʋ ꞌwlʋꞌo, ꞌɩnnʋ -yaꞌa ꞌɩnmʋ wlu, ʋn na, jɛjɛɛ -nɩꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ. 12 A ꞌye li-ɔ, wlu ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌka-a: A ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ -dadudu, nyʋtɔlʋ na ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋꞌa nyʋ ʋn ꞌꞌduꞌo. -Lrʋʋ na, Apolɔsɩ ʋn ꞌꞌsriꞌe ꞌꞌyi, ꞌle nyʋplan -lrɛɛ na *ꞌPiɛlɩꞌa nyʋ ʋn ꞌꞌduꞌo. -Yʋ -sieꞌa ꞌbho na, Zezii Kliisɩ ʋ-bee -mnʋʋ ꞌꞌsriꞌe ꞌꞌyi. 13 Kpli a -nɩꞌa -laa ti, -bho nyɔ -gbʋ nɛ ya, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka Zezii Kliisɩ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ka ꞌꞌyi-die. Ɔ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛꞌɛ? ꞌLe ꞌɩnmɔ -yɔɔ ꞌle, ꞌɩn ꞌmɛ-ɛꞌo ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri aꞌba dɩꞌa? ꞌLe ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ ʋn *batizee -nɩꞌe amʋꞌa? -Gba!

14 ꞌƖn-ɩ ꞌpo-o -Lagɔ ꞌsɛɛ -ka ꞌɩn -seeꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyɔ batizee, -bho ɛ -se Klisɩpusɩ -ke Gayusɩ. 15 A -gblee, ꞌmna yiboꞌo-o nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke na, ꞌan ꞌnynɩ ꞌmʋ ɔ batizee -nɩꞌo, nʋ. Nyɔ-ɔ ꞌka ꞌna ꞌlɛ ɛ, ɔ se -nɩ. 16 -Aaa, ꞌɩn ꞌmate ꞌko-o a! ꞌƖn batizeeꞌe-e Sɩtɩfanɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ. ꞌBho nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌkpi, -bho ꞌɩn po ꞌbho nyɔ -lrɔɔ, ꞌɩn se ɩ ꞌtɔ yibo. 17 A ꞌye li-ɔ, ɛ -se nyʋꞌa batizeedɩ Zezii Kliisɩ lbho ꞌɩnmʋ -ko. ꞌƖn yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za. -Bho ꞌɩn -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋza a, ꞌan -za nyʋꞌa wɔntinmɔdɩ ꞌmʋ, ꞌle, -ka ɔ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ -kaa ꞌplʋ ꞌkpa.

Wɔnkuɛ -ke -naagɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo

18 A -gblee, ꞌle nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -mnʋʋ gbo a, *Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri a, ꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmo-o dɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle. ꞌLe -a-bʋ ꞌpʋnꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -bodɩ a, ɩ ꞌbhle-e ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ. 19 -Kaa ꞌka-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see:

-Lagɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e dɩlikpʋnmʋꞌa dɩlikpʋɛn ti-za -mʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌke -naagɩbhlemʋꞌa -naagɩ trukpa.

20 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, leelɛ dɩlikpʋnyiꞌa dɩlikpʋɛn ꞌꞌduꞌo ꞌtɔꞌɔ? ꞌLe leelɛ *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa yiboyiꞌa yiboɛ ꞌꞌduꞌo ꞌtɔꞌɔ? ꞌLe, -nɔɔ -nɛɛ ꞌliꞌa dɩꞌa wɔntinmɔyi, leelɛ ꞌɔ wɔntinmɔɛ ꞌꞌduꞌo ꞌtɔꞌɔ? -Ka ꞌkmʋꞌa dɩlikpʋɛn ꞌꞌduꞌa bhubhuyitiꞌa lɛ, -Lagɔ -see ɩ -kaa -tɔꞌɔ?

21 A -gblee, ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ -ke ꞌwa dɩlikpʋɛn, lɩ -Lagɔ -nʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ dɩlikpʋɛn ꞌmʋ lɛ, ʋn ꞌye -ɩꞌo ꞌle ʋn se ɔ yibo. Ʋn se ɔ yiboꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o poꞌo -aꞌba wlu -jolʋ gbo ꞌle -a -zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ. ꞌƆ -pɔlʋ -gwɛꞌɛ-ɛ ti ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌpʋʋn-o nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ꞌle, -yʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ʋn-ʋ ꞌlɩ -ɩ bhebhedɩ. 22 A ꞌye li-ɔ, kpli ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -nɩꞌa ti, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Yʋ ꞌma-a *ꞌZuifʋ, *wɔnkulɩꞌa dɩ ʋn-ʋ ziꞌo, ꞌle, -yʋ ꞌma-a ꞌꞌsesinyʋ, ʋbʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa dɩlikpʋɛn ꞌmʋ ʋn ꞌke lɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 23 Ɛ -nɩꞌa -kaa a, Zezii *Kliisɩ nyʋ ꞌlbha -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌɔ ꞌꞌdɩ -a zaꞌa ꞌmʋ. -Bho -a -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋza, ꞌle ꞌZuifʋ ꞌke ɩ ꞌbʋꞌwɔn ɔ, ʋn-ʋ ꞌpo-o ꞌcɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ʋ-bee -mnʋʋ -bodɩ a, bhebhelɩ moꞌo. 24 A -gblee, nyʋ -Lagɔ ꞌlaꞌa ʋn ꞌke ꞌɔ nʋ ꞌꞌdu, -ʋ ꞌwɔɔn ꞌnɩ a, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌZuifʋ ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌꞌsesinyʋ ꞌꞌdu, ꞌle ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -bodɩ a, ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -se bhebhelɩ -ko, ꞌle ʋbʋ yiboꞌo Zezii Kliisɩ -tɔꞌɔ -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ dɩlikpʋɛn -tɔ -lrɛɛ. 25 A ꞌye li-ɔ, lɛ -bho nyunyu popoꞌa ꞌgwlʋti -Lagɔ -bodɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa bhebhelɛ, ɛbɛ ꞌzi-e nyunyuꞌa dɩlikpʋɛn wɔn ꞌmʋti. ꞌLe, -bho ʋn nʋ -Lagɔ ꞌfɩɩnꞌe ꞌmʋ-ɛ, ꞌɔ ꞌmʋfɩɩɛn ziꞌe nyunyuꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ.

26 A ꞌcrɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋti, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bʋ -Lagɔ ꞌlaꞌa a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa dɩ li ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ʋn se ꞌꞌyi-die. ꞌLe, nyʋ-ʋ kuꞌa wɔn, ʋn se ꞌle ꞌꞌyi-die, ꞌle nyʋklɩgbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌbho ꞌnynɩmugluuwɔnyi se ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌꞌyi-die -lrɛɛ. 27 A -gblee, nyʋ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ -poꞌa ꞌꞌyriti ꞌwa ꞌlaꞌa lɛ, ꞌɩnnʋ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ nyʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa dɩ li ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌke ʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ seꞌa wɔnku, ꞌɩnnʋ -Lagɔ ꞌtɛꞌɛ ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ kuꞌa wɔn, ɔ ꞌke ʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa. 28 A -gblee, nyʋ-ʋ seꞌa ꞌnynɩ ꞌbhle ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa ꞌlaꞌa lɛ, ꞌɩnnʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, ɔ-ɔ poꞌo ꞌnynɩ ꞌꞌkpi, ꞌle nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi -klɩgbɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌplʋ. 29 ꞌKlaꞌa kamʋꞌa dɩ a, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi nyɔ-ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ɔ se -nɩ. 30 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle -a -ke Zezii Kliisɩ ꞌye ꞌꞌyiꞌꞌsisri. Ɔ nʋ -ɛꞌo -lrɛɛ ꞌle Zezii ꞌye -amʋ dɩlikpʋɛn -tɔ, ꞌle ɔ ꞌye -amʋ zetie ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. Zezii -lue ꞌmnɔꞌɔ kamʋ -a ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ ɔ -nʋ -nɩꞌe -amʋ ꞌɔ nyʋ ꞌmʋ. 31 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na:

-Bho nyɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke ꞌꞌplin, lɩzɩgɩ -aꞌba -Kɔyi nʋ ꞌɔ ꞌꞌlruli, ɔ ꞌꞌplin ꞌya ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ!

2

*Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌPɔlʋ-ʋ zaꞌa ꞌmʋ

1 A -gblee, ꞌɩn yiꞌa ꞌle amʋ gbo -tanyɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌle ꞌɩn -nɩꞌa amʋ *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌkpidɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋzanamʋ, ꞌɩn -see ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa wɔntinmɔɛ -ke ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa dɩlikpʋɛn ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ dɩ -kpʋn. 2 A ꞌye li-ɔ, -da ꞌɩn yiꞌa ꞌle amʋ gbo a, ꞌɩn -see lɛ -lrɛɛꞌɛ dɩ zi, -bho ɛ -se Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌan -pɔlʋ -gwɛꞌɛ ti ꞌle ꞌɩn ꞌye ɩ amʋ -tɔ. ꞌƆ ꞌmɛmɛɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyriꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn triꞌe -jiɛ ꞌmʋti. 3 -Da ꞌɩn -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌɩn se ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle ꞌle -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ tenyɩ ꞌle ꞌɩn-ɩ tɩtrɛꞌɛ li. 4 ꞌBho ꞌmnɔ -lrɛɛke a, ꞌɩn ꞌka amʋ -Lagɔꞌɔ wlu -tɔ ɔ, ɛ -se ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa dɩlɩkpʋɛn ꞌmʋ, ꞌɩn -tɔ nɩ amʋ -ko ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ dɩ -kpʋn. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa, ꞌɩnnɛ -tɔꞌɔ amʋ, lɩ ꞌɩn -tɔꞌɔ amʋ, ɩ ꞌnʋ-o -ziadɩ. 5 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, a deꞌe Zezii ꞌꞌgwli: ɛ -se nyunyɔnaagɩ-ɩ nʋ ꞌɛ lbhʋtu -ko. -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ moꞌo.

Dɩlikpʋɛn-ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo

6 A -gblee, -bho ꞌɩn -ka wlu a, a-bʋ nyʋ-ʋ kuꞌa ꞌꞌyriti ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi, -ka ɛ ꞌꞌduꞌa dɩlikpʋnwlu, a-bʋ yibo nɛꞌo. Ɛ -se ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa dɩlikpʋɛn ꞌɛ nyʋklɩgbɩ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌmʋ -yɛꞌɛ -gwleꞌa gbɔsɔnamʋ -mnɛɛ -ko. 7 A ꞌye li-ɔ, dɩlɩkpʋɛn -ke ꞌmʋ ꞌmna-a za nɩꞌa dɩ ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o -yɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle yaku ꞌli ꞌle -abʋ ꞌke ꞌle ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ, -aꞌba ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ -lrɛɛ. -Da ꞌkmʋ -seeꞌa tiyi ke see, ɔ ꞌnʋ-o ɛ ꞌke -kaa ꞌmʋ-nɩ, ꞌle, ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌkpidɩ nyʋ se ꞌka yibo ꞌle -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ɔ ꞌye ɩ -amʋ -tɔ ꞌtraamʋ. 8 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe -see ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. ꞌƐ dɩ, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ʋn ꞌlbha -nɩ ꞌnɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. -Bho ʋn yibo nɩ ꞌkɩ, ʋn -see ɩ -nʋ yi. 9 A ꞌye li-ɔ, lɛ -Lagɔ nʋꞌa, -ɛ -ke wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli gʋgɔꞌo. Ɛ na:

Nyʋ-ʋ -kmaꞌa -Lagɔꞌɔ dɩ, ꞌꞌyrilinmɔlɩ ɔ deꞌa ꞌbho ti ꞌwa dɩ, lɛ ꞌꞌyri -seeꞌa ꞌye, -lokui -seeꞌa ꞌbʋꞌwɔn, nyɔ -lue ꞌtɩnꞌa -naagɩ -seeꞌa ꞌꞌkpiꞌkpa, ɩ -ziꞌe-e ꞌya ꞌwee.

10 A -gblee, -a-bʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -Lagɔ -yi -nɩꞌe-e *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ɩ -amʋ -tɔ.

-Ziaka a, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌnyma-a lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -pɔlʋꞌa gugluzɔti, ɔ nyni ꞌɛ ꞌmʋ. 11 A ꞌye li-ɔ, ꞌle nyunyu gbo a, -ka nyɔ se ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ ꞌlimʋdɩ yibo -bho ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌbhuo -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo -Lagɔ -bodɩ -lrɛɛ. ꞌƆ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ yiboꞌo ꞌɔ dɩ. 12 A -gblee, -a-bʋ -yʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, -Zuzu -yɛ -abʋ ꞌbhleꞌa, ɛ -se ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nɛ -ko. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌwlʋ ꞌɔ gbo, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌƆ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩ ꞌɔ -amʋ, ꞌle, ꞌꞌnitiwʋnnalɩ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, -a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 13 A ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ dɩ -a zaꞌa ꞌmʋ, -bho -a -ka nyʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ-ʋza, ɛ -see nyunyuꞌa -naagɩ ꞌmʋ ꞌwlʋ. Wlu -a zaꞌa ꞌmʋ a, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmnɔ ꞌmʋ, ɩ-bɩ -ziadɩ ꞌmnɩ-ɩ -sɔꞌɔ -Lagɔ gbo, -a zɩza ꞌnɩ gbɔ ʋ -bodɩ.

14 A -gblee, nyɔ-ɔ seꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋꞌbhle, -Lagɔꞌɔ -ziadɩ ꞌwlʋꞌa ɔ-bɔ -Zuzu ꞌmnɔ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌwɔɔn nɩ. Ɔ-ɔ ꞌlɩ -ɩ bhebhelɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle ꞌle ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, -ɛkedɩmaa, -bho Lisaazuzu se -ɩnmʋ -kpa a, -aꞌa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. 15 ꞌLe nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ, ɔ yiboꞌo-o ꞌꞌnyinynilɛ -ke ꞌꞌyrilinmɔlɛꞌɛ -zɩzagbɩɩ, nyɔ-ɔ se ꞌɔ ꞌmʋꞌbhle, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɔbɔ-ɔꞌɔ nyɔtu ꞌmnɔ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌmʋtiꞌcrɛ. 16 ꞌKa-a ɩ wɛ ꞌɛ ꞌꞌyiti ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli:

Yɔɔ yiboꞌo -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌduꞌa?

A -gblee, -a-bʋ ꞌbhleꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ, -ka Zezii Kliisɩ popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌka-a -abʋ popoꞌo ꞌgwlʋti -lrɛɛ.

3

Nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌkpʋ ꞌmo-o *Zezii

1 ꞌLe ꞌmna -bodɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -da ꞌɩn -nɩꞌa amʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋzanamʋ, ꞌɩn ꞌbɔ ꞌko-o ti, nyʋ-ʋ kuꞌa ꞌꞌyriti ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌwa nyʋꞌa ka kpʋn, ꞌle ꞌɛ lɛtu se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -nʋ-ɛ. Nyʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌbho *Zeziiꞌa -jeyi -lreeka nyunyɔnaagɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌmʋ, ꞌwa ka ꞌɩn kpʋnꞌo amʋ. 2 A ꞌye li-ɔ, nyunyɔnaagɩ ꞌmnɛ -nɩꞌe-e amʋ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ, ꞌan -tɔtɔwlu ꞌmʋ lɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, ɩ kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyubluuꞌa lililɛ, ꞌle, wlu -yɛ -ke nyunyɔzɛgɛꞌɛ lililɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩn -see amʋ ɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌLe, -bho ꞌɩn -za ꞌkɩ amʋ ꞌya wlutu -bodɩ ꞌmʋ a, a -see ɩ wɔnyiꞌbhɛɛ yi. A ꞌbhleꞌe -bhla nyunyɔnaagɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ-ɛ, ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi a -nɩꞌa -laa, a -see ɩ ꞌbhɛɛ ke. 3 -Ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa nyunyɔnaagɩ-ɩ ꞌpɩple-e amʋ ꞌꞌkpi. ꞌƖnnɛ -yaꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌbho aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle a-a jɛꞌo. Nyunyɔnaagɩ ꞌꞌyi-e amʋ ꞌmʋ -ziaka. Kpli a -nɩꞌa ti, ɩ -ke nyʋ-ʋ seꞌa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋꞌbhleꞌa nɩ gʋgɔꞌo. 4 A -gblee, -bho aꞌba nyɔ -ka, ꞌPɔlʋꞌa nyɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo, ꞌle, -bho -lrɔɔ -ka, Apolɔsɩ ꞌɩn ꞌꞌsriꞌe ꞌꞌyi, nʋ a, ꞌꞌnyinyninaagɩ a-a poꞌo.

5 Leelɛ ꞌmo-o Apolɔsɩꞌa? Leelɛ ꞌmna ꞌꞌduꞌa? -Lagɔꞌɔ lbhʋzemʋ -a -nɩ ꞌsɔn ꞌꞌduꞌo. -Bho a ꞌye -amʋ li, -aꞌba lbhʋ se gʋgɔ. ꞌKpɩ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ -a -nʋ -nɩꞌa ꞌɔ lbhʋ ti -lue -lue, ꞌle ɛ ꞌmʋ a -de -nɩꞌe Zezii ꞌꞌgwli. 6 A -gblee, -ka ꞌɩn -zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu amʋ -bodɩ ꞌmʋ, lɛ -ke ɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ɛ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ -ka lɩloyi gbaꞌa ka lɩꞌa ꞌyɔ. ꞌAn ꞌꞌyizalbhʋ ꞌɩn nʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo. ꞌLe, -yɛ Apolɔsɩ nʋꞌa -lrɛɛ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ɛ kɔkɔɔꞌɔ -ka nyɔ-ɔ yi ꞌɩ ꞌꞌni ꞌꞌkpiponamʋ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nynia ꞌnɛ ꞌꞌyi, ꞌle, -ka lɩꞌa ꞌyɔ mɛꞌɛ ꞌle ɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌka-a a -nɩꞌe ꞌbhʋanamʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyritiku ꞌbho ꞌɔ -jeyi. 7 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, nyɔ-ɔ gbaꞌa lɩ -ke nyɔ-ɔ po ꞌɩ ꞌꞌni ꞌꞌkpi ꞌbhɛɛꞌo. -Lagɔ -yɔ nʋ ꞌɛ ꞌle ɩ-ɩ mɛꞌɛ ɛ, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɔ -zi nʋꞌo. 8 A ꞌye li-ɔ, lɩgbayi -ke ꞌya ꞌꞌnikpipoyi -nɩ ꞌsɔn ꞌbhɛɛꞌo, -lrɔɔ se ꞌɔ -bonyunyɔ -zi. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ lbhʋꞌa damʋ -lrɛɛ. ꞌƖn -ke Apolɔsɩ ꞌbhɛɛꞌo, ꞌle, -Lagɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɔ -ziꞌe -amʋ ꞌmʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, lbhʋ nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌbho ꞌɔ -jeyi, ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe ꞌya -zɩzagbɩɩ, ꞌle ɔ ꞌke ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ. 9 A -gblee, -abʋ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ lbhʋzemʋ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌle -a -ke ɔ-ɔ bheteꞌe lbhʋzesʋ -lue gbo. A-bee -mnʋʋ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ nyɔꞌɔ -kpaa ɔ-ɔ nʋꞌa lbhʋ ꞌmʋ. ꞌKa-a -Lagɔ-ɔ nʋꞌo amʋ lbhʋ ꞌmʋ.

A -ke nyɔꞌɔ -budu ɔ -nɩꞌa ponamʋ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti -lrɛɛ. ꞌKa-a -Lagɔ-ɔ nʋꞌo amʋ lbhʋ ꞌmʋ ꞌꞌbhalrɛɛ. 10 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɔ lbhʋ wɔnꞌꞌdu ꞌle amʋ gbo. Lbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɩn-ɩ nʋ ꞌɛ ɛ, ꞌɩn kɔkɔɔꞌɔ-ɔ -budupoyiꞌa -zɛgɛnɔ yiboꞌa ꞌɛ ꞌkpʋꞌa glupoka. ꞌƖn nʋ -ɛꞌo -ka -zɛgɛka ꞌle -lrɔɔ ꞌye yi ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌyi-nynia. Nyʋ-ʋ kpaꞌa ꞌɛ ꞌꞌyinynialbhʋ ꞌꞌyi a, ʋn ꞌꞌdu ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɛ nʋ -ka -zɛgɛka. 11 A -gblee, -ka nyɔ-ɔ poꞌa -buduꞌa ꞌkpʋ glu, ꞌka-a -Lagɔ nʋꞌo Zezii *Kliisɩ ꞌɔ lbhʋꞌa ꞌkpʋ ꞌmʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ -aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -deꞌe ꞌꞌyi. 12 A ꞌye li-ɔ, ꞌbho -buduꞌa ꞌkpʋ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi nyʋꞌa -dadudu-u ꞌꞌduꞌo ꞌbho. -Lrʋʋ-ʋ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌnynɩbhlenɛtɩ, ꞌle -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌnynɩbhlesɩkpɩ, -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho tu, ꞌle -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho -sukui. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi -lrɛɛ. 13 A -gblee, ꞌbho -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa leyinɔɔ ꞌꞌyi a, lbhʋ nyɔꞌꞌo nyɔ nʋꞌa a, ꞌbho-o ɛ-ɛ ꞌye ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa -nɩ mʋ. -Ɛkedɩmaa, -ka nɛ-ɛ sinꞌa lɛ, ꞌle, lɛ-ɛ -sɔꞌɔ ti -ke lɛ-ɛ -seeꞌa ti-sɔ, nyɔ-ɔ ꞌye ꞌɩ li a, ꞌka-a -Lagɔ-ɔ ꞌye nyɔꞌɔ ꞌꞌyiglɛlbhʋ -nʋ mʋ, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌyrilinmɔlbhʋ, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynilbhʋ, ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌpiemʋ po. 14 A ꞌye li-ɔ, lbhʋ nyunyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi, -bho ɛ -see gbɔ-sɔ ɔ, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔꞌɔ popobudu -seeꞌa sin. ꞌƆ nyɔtu -Lagɔ-ɔ nʋꞌo -zɛgɛ ꞌꞌlruli. 15 ꞌLe nyɔꞌɔ nʋnʋlbhʋ ꞌke gbɔ-sɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ɔ-ɔ ꞌbɔ-ɔ -zɛgɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ. ꞌƆ ꞌꞌbhuo-o ꞌke ꞌpʋn. -Ka nyɔ cɛꞌɛ nɛ wɔn ꞌmʋ ꞌle ɔ -seeꞌa ꞌmɛ, ꞌɔ lɩ ꞌwee ꞌyeꞌa sin a, ꞌka-a ꞌɔ ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ -nɩꞌo.

16 A-bee -mnʋʋ se yibo -Lagɔꞌɔ -dena a ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌe amʋ ꞌmʋ? 17 A -gblee, nyɔ-ɔ gbaꞌa -Lagɔꞌɔ -dena ya, -Lagɔ-ɔ ꞌyɔ -ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌꞌyiglɛdena moꞌo, ꞌle abʋ ꞌꞌdu ɛꞌo.

18 A ꞌye li-ɔ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyɔꞌɔ ꞌꞌmaa ꞌɔ ꞌꞌbhuo dɩ ꞌꞌyrili -le! -Bho ɔ na ɔ ꞌkpʋn-o dɩ li ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋꞌa ka, ɛ-bɛ dɩlikpʋɛn ꞌmnɛ, ɔ ꞌꞌtayi nɛ ꞌꞌyiti, ꞌle, dɩlikpʋɛnzɛgɛ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ ꞌmnʋ ꞌlaꞌa bhebhelɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, ɔ kpʋn ꞌɛ ꞌꞌkpa ti ꞌle ɔ ꞌke dɩlikpʋnyizɛgɛ ꞌꞌdu. 19 -Ɛkedɩmaa, ꞌnɔɔ ꞌkmʋꞌa dɩlikpʋɛn se ꞌkpʋ ꞌbhle ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ dɩ ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na:

ꞌLe dɩlikpʋnmʋꞌa ꞌꞌbhiꞌa ꞌsrɛwlu ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ-ɔ kpʋn nʋꞌo.

20 ꞌLe ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌfɔtɔ -lrɛɛ gbo na:

Dɩlikpʋnmʋꞌa ꞌgwlʋtipopolɩ, -ka ɩ ꞌꞌduꞌa bhebhelɩ, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ yibo nɩ-oꞌo.

21 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, nyɔꞌɔ ꞌꞌplin, ꞌɔ po ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌmʋ -le! ꞌƆ nʋ, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe ꞌɩnmʋ, -le! A de ꞌꞌgwli na a ꞌbhle-e lɩ ꞌwee. 22-23 -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, Zezii Kliisɩ ꞌma-a lɩ ꞌweeꞌa -Kɔyi, -Lagɔ ꞌbhle ɔꞌo, ꞌle abʋ -ke ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ-e, Apolɔsɩ -ke ꞌPiɛlɩ, abʋ ꞌbhleꞌe -amʋ -lrɛɛ. ꞌLe ꞌkmʋꞌa ꞌꞌbhuoka o, -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa, ꞌɛ lɩ o, -yɩ ꞌyeꞌa ꞌle nyaka -yi mʋ o, tinɩɛ -ke ꞌmɛmɛɛ, ꞌya ꞌwee-e ꞌmo-o aꞌba lɩ -lrɛɛ.

4

*Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌkpidɩ

1 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -a-bʋ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhomʋ, nyʋ yiboꞌo na ꞌɔ lbhʋzemʋ -a ꞌꞌduꞌo. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa -ziadɩ ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyi -tanyɩ, ɔ poꞌa ꞌꞌpiemʋ ꞌtraamʋ, ɔ -tbha ꞌnɩ-ɩ -amʋ -a ꞌke ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ nyʋ -tɔ. 2 ꞌƆ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa -zazalbhʋ ꞌmnɛ ɔ -tbhaꞌa -amʋ, lɛ-ɛ -sieꞌa ꞌbho ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ -amʋ ꞌmʋ ti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -a ꞌꞌdu nyʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti ꞌbho ꞌɔ -jeyi. 3 ꞌLe ꞌmna gbo a, a-bee ꞌke ꞌɩnmʋ dɩ ꞌꞌyikpa ꞌle -lrʋʋ ꞌke ꞌɩnmʋ -zigle -tu, ꞌya -fanʋꞌa ꞌlbha ꞌɩnmʋ. ꞌLe ꞌgwlʋ -see ꞌɩnmʋ ꞌgɩ -za, ꞌle ɛ -se ꞌɩn ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌan ꞌꞌyisrɛɛdɩ -za -ko -lrɛɛ. 4 A -gblee, ꞌꞌnyinynilɛ -sieꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ꞌan ꞌye ɛ li. -Mnɛɛ -see na ꞌɩnmɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi nʋ. -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ -lue, ꞌɩnnɔ ꞌke ꞌan -zigle tu. Ɛ -se ꞌan -bonyunyɔ -ko. 5 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ nʋꞌo aꞌba ꞌꞌtɩtra li, aꞌba kpa a -bonyunyɔ dɩ ꞌꞌyi -le! A -de ti, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa a, a ꞌke ɛ wɔn-fuo! ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o -aꞌba -Kɔyi Zezii-i ꞌye le -yi -nɩ mʋ, ꞌle, lɩ-ɩ ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌpiemʋ tipo. ꞌYa lɩtu -nɩꞌe-e ꞌtraamʋ ꞌle -kuyre ꞌmʋ. Nyunyuꞌa ꞌgwlʋtipopodɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ gbo, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ ꞌꞌpiemʋ ti-po -mʋ -lrɛɛ. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyiglɛlbhʋ ɔ nʋꞌa dɩ ɔ-ɔ ꞌye ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli -nʋ mʋ -lue -lue. -Ka -ɩn nʋꞌa a, ꞌka-a ɔ ꞌke -bha.

6 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌɩn -ke Apolɔsɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌya ꞌmʋ lɛ ꞌcɩan -nɩ. ꞌLe amʋ -bodɩ, lɛ ꞌmna-a ꞌbɔꞌɔ ti a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, a ꞌke -kaa -jolʋzɛgɛ ꞌꞌyi -na. -Bho a nʋ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ a -see nyɔ -lue ꞌmʋꞌtɛ yi, a -see -mnɔɔ lɛ ꞌla yi ꞌle a ꞌke -lrɔɔ ꞌꞌyiꞌꞌpli. 7 -Ɩnmɔ nʋꞌa -ɩn ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi -ɩn -ziꞌe-e nyʋ -lrʋʋ, leelɛ -ɩn ꞌꞌduꞌa? Leelɛ -ɩn ꞌbhleꞌe ꞌle -Lagɔ -see -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩꞌa? ꞌƖnnɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ ꞌtɔ -ɩnmʋꞌa dɩ a, -aꞌa ꞌꞌdu ꞌya dɩ, -aꞌa ꞌꞌplin -le! -Ɩn -see ɩ -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌye -nɩ.

8 Ɩɩn! -Ooo! A-bee -mnʋʋ na ꞌkɩ a se lɛ ꞌmʋ-bɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi o, ꞌbho ꞌɔ -jeyi a na ꞌkɩ ꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌe-e amʋ ꞌꞌkpi tenyɩ, abʋ na ꞌkɩ nyʋklɩgbɩ a ꞌꞌdu ꞌkoꞌa! -Waaa, -a-bʋ -yʋʋ a, -a -se -klɩgbɩ -ko. -Bho abʋ ꞌꞌdu -klɩgbɩ -ziaka a, ɛ -nmɔꞌɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe, a ꞌke ꞌkɩ -kaa -nɩ a, ꞌꞌlemnɩɩ, -a-bʋ ꞌɔ -dalbhomʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌko-o -klɩgbɩ -lrɛɛ. 9 A -gblee, -a-bʋ ꞌma-a Zezii Kliisɩꞌa -dalbhomʋ a, ꞌle ꞌmna-aꞌa -naagɩ ꞌmʋ, -Lagɔ ꞌꞌluoꞌo -amʋ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle, ꞌbɩ-ɩ seꞌa ꞌnynɩ ꞌbhle -ɛ -ziꞌa ꞌbɩ ꞌwee a, ɔ ꞌye -amʋ ꞌbho ꞌꞌdu. ꞌƐ dɩ -a kɔɔꞌɔ -jiekɔmʋ ʋn ꞌka nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌlbha -nɩ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ -deꞌa sɩasɩaaꞌa -kpɛɛ wɔn ꞌmʋ ti ꞌle -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌyrayralɛ ꞌbho nyunyu -ke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa nyʋtu -a ꞌꞌduꞌo. 10 A ꞌye li-ɔ, Zezii Kliisɩꞌa ꞌnynɩ -a ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpiꞌa dɩ, nyʋꞌa ꞌlaꞌa -amʋ lɛ. A-bee -mnʋʋ gbo a, a na ꞌkɩ a-bʋ ꞌmo-o dɩlikpʋnmʋ ꞌbho ꞌɔ -jeyi. -Abʋ a, nyʋ na ꞌkɩ -abʋ se wɔnku. ꞌLe a-bee -mnʋʋ na ꞌkɩ abʋ ꞌku-o wɔn, ꞌle a se -kaa -nɩ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌla -abʋ lɛ, ꞌle a-bee -mnʋʋ-ʋ nʋꞌo ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho amʋ-ɛ. 11 A -gblee, ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, -abʋ-ʋ sɩa ꞌnɩ-e ꞌmʋ -ke ꞌꞌnitʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌle -a se lɛ ku li ꞌbhle. Ʋn-ʋ ꞌkla-a -amʋ nyanɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌyeyeꞌe ti. 12 A ꞌye li-ɔ, -a ꞌnʋ-o lbhʋ ꞌmɛmɛka ꞌle -a liꞌo. -Bho nyʋ po -amʋ ꞌꞌjreenynɩ ꞌmʋ, -a ꞌpo-o ꞌwa dɩ *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌniti-wʋnna. -Bho nyʋ kla -amʋ nyanɩ ꞌmʋ, -aꞌba -nyna nʋ ka. 13 -Bho nyʋ ꞌꞌsi -amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌnyinynika, -abʋ-ʋ ꞌpɛ-ɛ wlu ti ꞌle ʋ -bodɩ. -Ka -nyanɩ -nɩꞌa a, ꞌka-a -a -nɩꞌo ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi. -A kɔɔꞌɔ-ɔ -jiemʋsiemʋ, -bho -ʋ ꞌmɛ ꞌle ʋn seꞌa dɩ ꞌꞌkpiꞌbhle -lrɛɛ. ꞌKa-a -a -nɩꞌo ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi.

14 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, a -gblee, lɩ ꞌɩn-ɩ ꞌcnɩꞌa -daa a, ɛ -se ꞌɩn ꞌke amʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaaꞌa dɩ -ko. ꞌƖn ꞌke amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu moꞌo. 15 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho koo a ꞌbhle -tɔmʋꞌa gbugbuzɛ ɛ, ꞌle ʋn -ka amʋ Zezii Kliisɩꞌa -jolʋ gbo-o po a, aꞌba -tɩta -mnɔɔ ꞌke -lue ꞌtɩn -nɩ moꞌo. ꞌƖnmɔ ꞌmo-o aꞌba -tɩta, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnmɔ -zaꞌa amʋ Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ -tanyɩ ꞌle a ꞌye ɔ ꞌꞌgwlide ꞌle a ꞌye ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌkpa. 16 Aꞌba -tɩta ꞌɩn ꞌꞌduꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ bhadeꞌe amʋ li, a -za ꞌan kpli ꞌꞌsɛlɩ. 17 ꞌKa-a ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke nʋꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ ꞌye Timotee ꞌle amʋ gbo -lbho mʋ, ꞌle, kpli ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌbho Zezii Kliisɩꞌa -jeyi, ɔ ꞌke ɩ amʋ -tɔ ꞌꞌbhalrɛɛ. ꞌAn -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa -da ꞌwee. Timotee -mnɔɔ, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌan Dɩkmalagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu ꞌle ꞌꞌyri kpʋn ꞌɔ ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi.

18 A -gblee, ꞌɩn yiboꞌo-o na ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, ʋbʋ na ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌle amʋ gbo tiꞌꞌsi yi. 19 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɩn-ɩ yiꞌe ꞌle-ɛ, ꞌle, -bho ɩ ꞌꞌdu -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌgwlʋdɩ a, ꞌan yiyinɔɔ -see ꞌmʋ-tɛ yi. ꞌLe, -bho ꞌɩn nyni ꞌle a, nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, -bho -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ -nɩ nʋ ꞌmʋ -ziaka, ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌye ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌyrili-gwɛ. ꞌƖn -see ꞌwa wɔnyitiꞌa wlu ꞌnynɩ ꞌꞌsiꞌa! 20 -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -ke wɔnkuɛ -naꞌo. Ɛ -se wɔnmʋwluꞌa ꞌꞌsɛ -ko. 21 -Bho ꞌɩn yi a, leelɛ a ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ nʋꞌa? ꞌƖn yi ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -glaka kpʋn aꞌba kplisasʋɩꞌa dɩ-ae -ale ꞌle ꞌan nyunyuꞌa dɩkmɛɛ -ke -pɔlʋpɩpɛɛ ꞌmʋ ꞌɩn yi, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu? Leelɛ a ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ nʋꞌa?

5

ꞌBho *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyi ꞌꞌnyinynidɩ seꞌa ꞌbho ti-nmɔ

1 A -gblee, nyʋ na ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ a-a ꞌlɩla-a ꞌꞌbhɩ ꞌmʋ ꞌꞌbhlɛcɛ. Lɛ, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌwa nʋ a, ꞌɩnnɛ a-a nʋꞌo. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, ꞌɩn ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa -lue -ke ꞌɔ -tɩtaꞌa ꞌnynɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌꞌbha. 2 ꞌꞌNyinynidɩ -ke ꞌmʋ a -nɩꞌa a, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili a ꞌke ꞌya dɩ ꞌꞌvi ꞌle ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ ꞌle a-a liꞌe ꞌya ꞌbʋbʋa! Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌɛ ꞌꞌnyinynidɩtu, a -zɔ ɔ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle a -ke ɔ -kaa ꞌtɔ ꞌꞌsra -lue ꞌmʋ-plɛ. 3 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌmna gbo a, ꞌɩn -tɛꞌɛ-ɛ amʋ gbo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌan -pɔlʋ ꞌwla-a amʋ ꞌꞌyi ti, ꞌle, nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌɩn cɔ ꞌɔ wɔn ꞌꞌkpiti see. -Ka -bho ꞌɩn -nɩ ꞌka ꞌbho, -ka ꞌɩn ꞌke ꞌka amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌka-a ꞌɩn nʋꞌo. 4-5 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru ꞌle ꞌan -pɔlʋ ꞌke amʋ ꞌꞌyitiꞌwla ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ ꞌke ꞌbho -aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌbho-o a ꞌke ꞌɔ nyɔtu kwa gbo -za -nɩ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa kwa ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ *ꞌbhlʋku ꞌkle ꞌꞌdu, ꞌle, ꞌbho -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa leyinɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

6 A -gblee, leedɩ a-a ꞌbhɛɛꞌɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiꞌa? ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ! ꞌꞌNna -nɛɛ -ɛ na: ꞌꞌFlɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛtoope-e ꞌꞌbuu nɩꞌe lɩ tenyɩ, a se ꞌna yibo? A ꞌye li-ɔ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa -toope gbɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke nyʋꞌa -dadudu gbugbluo ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi. 7 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a -za ꞌbho aꞌba ꞌnynɩmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌle a ꞌke pepe -nɩ -ka faliinɩlre seꞌa ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛ gboꞌbhle. -Ziaka -Lagɔ zetieꞌe amʋ ꞌmʋ-ɛ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ see ꞌle a -nɩꞌe pepe, -ɛkedɩmaa, Zezii *Kliisɩ ꞌmɛ-oꞌo -aꞌba dɩ. A -gblee, *ꞌbhlabhlɛgbuda -a-bʋ *ꞌZuifʋ-ʋ zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ ꞌle -a ꞌꞌduꞌa *ꞌPaakɩꞌa gɔ, ꞌɔ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ ɛ ꞌꞌduꞌo. 8 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ -aꞌba tinɩɛꞌɛ klɛ nʋ -Lagɔ ꞌtʋ ꞌle -a ꞌke ꞌbʋbʋa li ꞌꞌkɔmʋ, -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌle -a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌwe kwa gbo -za -ka, -bho ꞌZuifʋ ꞌꞌwe -ka ꞌwa ꞌPaakɩꞌa gɔ-ɔ ꞌꞌdu, ꞌwa liꞌa *ꞌꞌflɔɔ ꞌbhleꞌa ꞌꞌbuubuulɛ gbo.

9 ꞌAn ꞌꞌbɔgʋ ꞌɩn poꞌa amʋ -jeyi -tanyɩ, ꞌɩn na: Nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌbhɩ ꞌꞌbhlɛcɛ, aꞌba -ke ꞌwa zizi ꞌmʋ -le! 10 A -gblee, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌɩn -see nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo ꞌnynɩ ꞌꞌsi. Nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌbhɩ ꞌꞌbhlɛcɛ o, -yʋ kpʋnꞌa satɛꞌɛ ꞌꞌkpa ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌyriꞌa o, nyʋ-ʋ -ke -pɔlʋ-ʋ kpʋnꞌa lɩ -lrɩɩ ti ꞌle ɛ-ɛ ziꞌa -Lagɔ ꞌmʋ ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌluoꞌa ꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ o, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ -dieꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi. -Bho ɛ ꞌꞌdu nyɔ ꞌke ꞌwa ꞌwee ꞌꞌlrugbe ꞌle ɔ -ke ʋn -see ꞌmʋzizi yi a, ꞌꞌlemnɩɩ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌke ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ jra moꞌo! 11 Dɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, Zeziiꞌa nyʋ ꞌɩn ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. -Bho nyɔ ꞌbhle Zeziiꞌa -glɩgbanynɩ ꞌꞌkpi, ꞌle ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ ꞌke ɔ zi o, ɔ ꞌke satɛꞌɛ ꞌꞌkpa ti ku o, ꞌle bhubhulɩ -lrɩɩ ꞌmnɩ ꞌke ꞌbɩ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ gbo ꞌle ɩ ꞌke -Lagɔ ꞌmʋ-zi o, ꞌle ɔ -ka nyʋ ꞌnynɩ-ɩ ꞌꞌsi ꞌꞌnyinynika o, nmɔ -kɔ ɔ bla -zi o, ꞌle ɔ -ka ꞌꞌyri o, aꞌba -ke ꞌɔ zizi ꞌmʋ -le! Aꞌba -ke ꞌɔ nyɔtuꞌa ꞌꞌbhuoꞌa -li -nɩ -dalue -le -lrɛɛ! 12-13 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌmna ꞌke ʋ -zigle -tu a, ɛ -se ꞌan lbhʋ -ko. -Lagɔ ꞌke ɛ nʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn. Lɛ ꞌmna ꞌka amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a -tu Zeziiꞌa nyʋ -zigle, a ꞌcrʋ ʋ ꞌmʋti ꞌle ʋn ꞌke ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ -nɩ a, a po ʋ ꞌꞌda! -Ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ɛ, a nʋ -kaa! Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, a -zɔ ɔ ꞌle!

6

*Zeziiꞌa nyʋꞌa ꞌnynɩmʋꞌa dɩ se ꞌbho ꞌꞌsesinyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi -tunɩka -nɩ

1 A -gblee, a-bʋ ꞌma-a *Zeziiꞌa nyʋ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌsɔn ꞌke dɩ ꞌnynɩmʋ ꞌbhle ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, leedɩ ꞌwa -lue-e ꞌꞌkla nɩꞌe ꞌɔ -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn-ʋ tu ɩꞌa? ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ. Lɛ a ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -lue tu ɩ ꞌle ɔ ꞌke ɩ jra. 2 -A-bʋ ꞌma-a Zeziiꞌa -nʋ, -ka -a ꞌyeꞌa ꞌkmʋ -zigle -tu mʋ, a se ɩ yibo? ꞌLe ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle, ꞌplʋplʋzigle ꞌkpaꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ti, leedɩ a se ꞌya tutua ꞌbhɛɛꞌɛ? 3 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛ, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke ꞌle yaku ꞌli, -ka -a-bʋ ꞌye ꞌʋ -zigle -tu mʋ, aꞌba ꞌꞌbhi se ɩ yibo? ꞌLe, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ-ɩ ziꞌa a, leedɩ abʋ se ꞌbhɛɛ a ꞌke ɩ tuꞌa? 4 A -gblee, ꞌbho Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyi, ꞌꞌsesinyʋ se ꞌbho ꞌnynɩ ꞌbhle. -Bho aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ ꞌbhle dɩ ꞌnynɩmʋ ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ ꞌke ɩ tuꞌa? 5 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ɩ ꞌmo-o dɩndɩ! ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ, -naagɩbhleyi ꞌka aꞌba -zigle tu, ɔ se ꞌle -nɩ? 6 Ɛ se -klaa ti-nmɔ ꞌle nyɔ ꞌke ꞌɔ -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌꞌkla ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌsesinyʋꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyigbeyi-i ꞌꞌkla -nɩ -lrɛɛ.

7 A ꞌye li-ɔ, a-bʋ Zeziiꞌa nyʋ ꞌke dɩ ꞌnynɩmʋ ꞌbhle, ꞌle ɛ ꞌke aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌbho ꞌꞌsesinyʋ ꞌꞌyigbeyiꞌa ꞌꞌklanɩɛ ꞌꞌkpi bhla, -mnɛɛ -nyniꞌe-e ꞌꞌyrili. -Bho nyɔ ꞌꞌyri amʋ, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛ, -bho ɔ nʋ amʋ ꞌꞌnyinynilɛ -lrɛɛ ꞌꞌlruli, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌꞌgwli-ku ꞌle a ꞌke ꞌɔ dɩ ꞌꞌyriti-po? 8 ꞌLe aꞌba nʋ ꞌɛ! A ꞌye li-ɔ, ꞌbho ꞌɛ lemʋ a, aꞌba ꞌꞌbhi-i ꞌnʋ-o nyʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli ꞌle a-a ꞌꞌyri ʋꞌo. ꞌLe ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌduꞌo a -Bozeziiꞌa nyʋ -lrɛɛ ꞌle a -ke ʋn -plɛꞌɛ ꞌbho -jolʋ -lue ꞌꞌyi!

9 Aꞌba ꞌꞌbhi -bodɩ ꞌle, ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -ka ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ seꞌa ꞌle ꞌbɩ ꞌbhle ꞌle ɔ -see ꞌʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ yi, a se ɩ yibo ꞌmaae? Aꞌba ꞌꞌmaa aꞌba ꞌꞌbhi dɩ ꞌꞌyrili -le! A yibo na, nyʋ ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ziꞌa-e, kɔkuibhlemʋ-e nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa -yranynɔbha -ke nyukpasi-i nʋnʋꞌa ꞌnynɔ ꞌmʋ a, ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ, ꞌwa nyʋtu se ꞌle ꞌbɩ ꞌbhle ꞌle ɔ -see ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ yi -lrɛɛ. 10 Nyʋ-ʋ ꞌmɩɩꞌa ꞌꞌyri ꞌbho ʋn -bonyunyuꞌa lɩ ꞌꞌkpi-e, -yʋ ꞌꞌyriꞌa-e, -yʋ ꞌꞌluoꞌa nyʋꞌa lɩ ꞌmʋ -glaka-e, nyʋ nmɔ -ziꞌa bla -ke nyʋ-ʋ ꞌꞌsiꞌa ʋn -bonyunyu ꞌnynɩ ꞌꞌnyinynika, nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌklumʋ, ꞌwa nyʋtu se ꞌle ꞌbɩ ꞌbhle ꞌle ɔ -see ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ yi -lrɛɛ. 11 A -gblee, ꞌkla-a aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -nɩꞌo -bɛnyɩ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ -zɔɔ. ꞌLe ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, -Lagɔ -a bʋbɔꞌɔ, ɔ zetieꞌe amʋ-ɛ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle ɩ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti-gwɛ, ꞌle ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌmʋ nʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌye amʋ kpɔ -cɛ ꞌɔ nyʋꞌa kamʋ. ꞌYa lbhʋtu -nʋ-ɛꞌo ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌe amʋ ꞌmʋ.

A ple ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ li ꞌle aꞌba tinɩɛ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ

12 A -gblee, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ na: ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke lɩ ꞌwee nʋ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌya ꞌwee se nʋnʋa ꞌꞌyiti-nmɔ. ꞌƖn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke lɩ ꞌwee nʋ -kpɩɩn-ɔ, -yɩ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ kpʋn, ꞌɩn-ɩ ꞌple -ɩ li. 13 A-a ꞌnʋ-o na -lrɛɛ, -Lagɔ ꞌnʋ-o lililɩ lɛ ꞌle ɩ ꞌke ꞌle -nɩgblaa ꞌlimʋ mu. Ɔ -yaꞌa-a nyunyɔ ti ꞌle ꞌɔ -nɩgblaa ꞌke lililɛ ꞌye -lrɛɛ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌLe ꞌwɩ -lrɛɛ ꞌli -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌya ꞌwee ti-za -mʋ. -Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -yɛ ꞌma-a nyunyɔꞌɔ ku a, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ -see ɛ ti-ya ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛꞌɛ dɩ. Ɛ -nɩꞌe-e ti -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ dɩ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌꞌyrili. 14 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ ɔ -zaꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌLe ɛ-bɛ wɔnkuɛ -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, -a -ke -aꞌba *ꞌbhlʋku ꞌmɛꞌɛ ɛ, ɔ-ɔ ꞌye -amʋ glu -za mʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ.

15 A -gblee, -ka aꞌba ꞌꞌbhi -ke Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌle, a se ɩ yibo ꞌmaae? Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ -kaa ti, ꞌle, nyɔꞌɔ ku-u ꞌma-a ꞌɔ lɛ, nyɔ ꞌmnɔ ꞌke ɛ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌwɩlɩku ꞌmʋ-yiꞌa? -Gbaan! ꞌƐ lɛtu se nʋka -nɩ! 16 Nyɔ-ɔ -ke ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋ-ʋ ziziꞌa ꞌmʋ, ʋn -nɩ ꞌsɔn ꞌꞌdu-o nyɔ -lue, a se ɩ yibo? A -gblee, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli na nyʋ-ʋ nʋꞌa -kaa a, ʋn ꞌꞌdu-o nyɔ -lue ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 17 Nyɔ -yɔ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ꞌle ɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri a, ɔ -ke ɔ -nɩ ꞌsɔn kpʋkpʋnꞌo-o ti ꞌle -pɔlʋ -lue ꞌmʋ.

18 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ple ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ li! -ɛkedɩmaa, ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ nyunyɔ-ɔ nʋꞌa a, ɩbɩ-ɩ ꞌtɛ-ɛ ꞌɔ ku gbo. -Yɩ ꞌma-a ꞌꞌbhɩyeɛɛ, nyunyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ku ꞌɛ lɛtu-u nʋ ꞌɛ ꞌꞌlruli. 19 Abʋ-aꞌa ꞌꞌbhi -bodɩ ꞌle, -ka aꞌba ku ꞌꞌduꞌa *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -dena ꞌle ɔ -nɩꞌa amʋ ꞌmʋ, a se ɩ yibo ꞌmaae? ꞌƖnnɔ -Lagɔ -see amʋ ꞌꞌnyɩ? -Ka a seꞌa aꞌba ꞌꞌbhi ꞌbhle, ꞌle -Lagɔ ꞌꞌduꞌa aꞌba ꞌbhleyi, a se ɩ yibo ꞌmaae? 20 -Ka nyɔ-ɔ deꞌa ꞌꞌyikmupɛlʋꞌa ꞌbhlebhlelɛ, ꞌka-a ꞌɔ ꞌꞌyu Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ zetieꞌe amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌle, -Lagɔ -bodɩ, ɛ-bɛ ꞌꞌyikmupɛlʋꞌa ꞌbhlebhlelɛꞌɛ -ka a -nɩꞌo. ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, a ꞌꞌnyɩ ɔ aꞌba ꞌꞌbhi -jeyi ꞌle aꞌba nʋnʋdɩ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, a -kaa ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ wɔnꞌkpa.

7

Kpʋkpɛɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩ

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbɔgʋ a poꞌa ꞌɩnmʋ -jeyi, dɩ a dedeꞌa ꞌɩnmʋ ti ꞌle ꞌɛ ꞌli ꞌbho ꞌnynɔ -ke nyimiɛꞌɛ kpʋkpɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi a, ꞌtraamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ꞌɩ wlu ꞌꞌkpi: ꞌƖn na ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili nyɔ ꞌke nyɩfa ꞌmʋ-sie ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyikpʋn. 2 Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ-ɔ, ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ ꞌkpna-oꞌo. ꞌƐ dɩ, lɛ nyɔ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌnynɔ ꞌꞌyi-glɛ ꞌle ꞌnynaakpʋ ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhuoꞌa nyimiɛ ꞌꞌyi-glɛ -lrɛɛ, ꞌle ꞌwa nyʋtuꞌa -pɔlʋ -kaa ꞌꞌbhɩyeɛɛ ꞌꞌyiꞌkpa. 3 Lɛ nyukpasu ꞌka ꞌɔ ꞌnynɔ -bodɩ nʋ, ɔ nʋ ɛ! ꞌƐ ꞌkpʋ ꞌmo-o, nyukpasu pa ꞌɔ ꞌnynɔ gbo. ꞌLe ꞌnynaakpʋ gbo a, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ʋn ꞌke ꞌwa nyimiɛ -bodɩ nʋ -lrɛɛ. ꞌWa ꞌꞌjni ꞌwa nyimiɛ -le! 4 A ꞌye li-ɔ, ꞌnynaakpʋ se wlu ꞌbhle ꞌbho ꞌwa ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi. ꞌWa nyimiɛ ꞌbhle ʋꞌo; ꞌle nyukpasu se wlu ꞌbhle ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi -lrɛɛ, ꞌɔ ꞌnynɔ-ɔ -kɔ nɔꞌo. 5 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyukpasu -ke ꞌɔ ꞌnynɔ -nɩ ꞌsɔn, ꞌmʋtiwʋnwɔɛɛn -nɩ ꞌle ꞌwa -budu ꞌzɔ. -Bho a ꞌke ꞌbho ꞌwɩ -za ꞌle a ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po a, ꞌꞌlemnɩɩ a -nɩ ꞌsɔn ꞌbhɛɛ wlu ꞌmʋ, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti ꞌle a -kaa -dalue ti-de, a ꞌke ꞌꞌyikpʋn. -Lagɔwɔngboponɔɔ a -zaꞌa ꞌbho, ꞌle ɛ ꞌke zi a, -ka a -nɩ ꞌsɔn nɩnɩ -kaa ꞌꞌyrili, a yi -kaa le! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌle a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke aꞌba ꞌꞌbhiꞌa wɔnyibhɛɛɛ ꞌꞌyiꞌꞌdɛdrɛ ꞌle a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa tidɩnlɩ wɔnꞌkpa.

6 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ɛ -se ꞌɩnmɔ kpʋn amʋ -ko, ꞌɩn-ɩ ꞌde -ɛ amʋ ꞌꞌyigbeyi ti. 7 ꞌLe ꞌmna gbo -ziaka a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti -ka ꞌɩn kuꞌa nyɩfaꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi, nyʋ ꞌwee ꞌke -kaa -nɩ. ꞌLe ꞌɛ lɛtu -see ꞌbhɛɛ yi, -ɛkedɩmaa, nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ ꞌꞌyiglɛkpɩ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, ɩ -nɩꞌe-e ꞌya ga ꞌꞌyi -lue -lue.

8 A ꞌye li-ɔ, nyɩfamʋ -ke -dɩgbanynʋkpakpɩ -bodɩ ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ ꞌꞌyiti, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili a ꞌke tawɔn -cɛ ꞌle a ꞌke ti-de ꞌan ka. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho a se aꞌba ꞌꞌbhi wɔnyiꞌbhɛɛ, ꞌꞌlemnɩɩ, nyukpasu kpa ꞌnynɔ ꞌle ꞌnynaakpʋ ꞌke nyimiɛ kpa. -Ɛkedɩmaa, kpʋkpɛɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ꞌle ɛ ꞌye -pɔlʋꞌa ꞌlitisisiɛn -zi.

10 Wlu -yɛ ꞌɩn-ɩ kɔꞌɔ ꞌbho ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌbho Zeziiꞌa nyʋ-ʋ kpʋkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ɛꞌo. Wlu ꞌmnɛ -see ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌmʋ ꞌwlʋ, -aꞌba -Kɔyiꞌa wlu moꞌo. Ɛ se -kaa ti-nmɔ ꞌle ꞌnynaakpʋ -ke ꞌwa nyimiɛ ꞌke ꞌꞌyrilisʋsɔ. 11 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ ʋn ꞌke ɔ li-sɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ, ʋn -sie ꞌtɔ -kaa, ꞌwa ꞌꞌti nynalre -le! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ʋn ꞌbɔ ti ʋn -ke ɔ ꞌke -ybhɛ -lreeka. ꞌLe nyukpasu gbo, ɛ se -kaa ti-nmɔ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌkwla-za -lrɛɛ.

12 ꞌLe kpʋkpamʋ -lrʋʋ -bodɩ a, ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛ. ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa wlu moꞌo, ɛ -se -aꞌba -Kɔyiꞌa nɛ -ko. ꞌƖn na: ꞌLe *Zezii *Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ nyɔ ꞌke ꞌnynɔ ꞌbhle, -bho ʋn -see Zezii ꞌmnɔ ꞌꞌgwlide a, -bho ʋn ꞌybha ɔ -ke ʋn ꞌke ti-de ꞌꞌkɔmʋ a, ɔ -ke ʋn -de ti! ꞌƆ -zʋ ʋ ꞌkwla -le! 13 -Ka -lue ꞌmnɔ, nyɔ-ɔ seꞌa Zezii ꞌꞌgwlide, -bho Zezii ꞌmnɔꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ ꞌke ꞌɔ nyɔtu kpa a, -bho ɔ ꞌbɔ ti ɔ -ke ʋn ꞌke ti-de ꞌꞌkɔmʋ a, ʋbʋ-aꞌa -sɔ nɔ li -le -lrɛɛ! 14 A -gblee, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa ꞌꞌyunynaakpʋꞌa kamʋ ꞌwa nyimiɛ ꞌmnɔ-ɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ -Lagɔ gbo. ꞌLe, nyukpasu ꞌma-a Zeziiꞌa -nɔ, ꞌɔ kamʋ, ꞌɔ ꞌnynɔ-ɔ -seeꞌa Zezii ꞌꞌgwlide, ʋn-ʋ ꞌꞌkɔɔꞌɔ -Lagɔ gbo -lrɛɛ. ꞌWa -lue ꞌꞌdu-o Zeziiꞌa nyɔꞌɔ dɩ, ꞌꞌyreetɩ ʋn ꞌwlʋꞌa a, ʋn se -Lagɔ gbo-tɛ. -Bho ɛ -se ꞌkɩ -mnɛɛ ɛ, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -ka ʋn -nɩꞌa a, ꞌka-a ꞌwa ꞌꞌyreetɩ -nɩ ꞌkoꞌo. 15 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ-ɛ, ꞌle a ꞌke ꞌle -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌli ti-de. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, nyɔ-ɔ -seeꞌa Zezii ꞌꞌgwlide, ꞌle ɛ ꞌke nyukpasu ꞌꞌdu ꞌle ɛ ꞌke ꞌnynaakpʋ ꞌꞌdu, -bho ʋn na, ʋbʋ-ʋ ꞌya-a ꞌꞌyrilisʋsɔɛ, nʋ a, ɛ -nʋ-ɛ! Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -lue -yɔ ɛ ꞌꞌsriꞌa ꞌꞌyi, ɔ -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ɩ ꞌwɔɔn. 16 A -gblee, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ aꞌba nyɔ -seeꞌa ꞌꞌyrilisʋsɔɛ ꞌwɔɔn yi a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌle abʋ ꞌmʋ aꞌba nyimiɛ ꞌke -yi -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi maa? A se yibo. ꞌLe -ɩnmʋ ꞌmʋ, ꞌle-e -aꞌa ꞌnynɔ ꞌke -yi -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi maa? -Ɩn se yibo.

Kpli -ɩn -nɩꞌa ti-ɔ, ꞌle -Lagɔ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ ꞌla, -de nɛ ꞌmʋ ti

17 Dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, -bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, lɛ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ *Zeziiꞌa -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa -da ꞌwee, a nʋ -kaa! ꞌƖn-ɩ ꞌnʋ-o na: Nyɔ -aꞌba -Kɔyi ꞌlaꞌa, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ nɔ ꞌꞌdu, -da ɔ ꞌla -nɩ ꞌnɔ ɔ, kpli ɔ -nɩꞌa ti, ꞌɔ nyɔtu -sie -kaa! -Aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋ ꞌɛ ɔ -bodɩ. 18 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ muꞌa *klɛ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌɔ ꞌla a, -mnɔɔ -de -kaa ti! ꞌLe nyɔ -lrɔɔ -yɔꞌɔ muꞌa klɛ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌɔ ꞌla a, -mnɔɔ -de ꞌna ti -lrɛɛ! 19 A -gblee, -bho nyɔ mu klɛ ꞌmʋ o, -bho ɔ -see klɛ ꞌmʋ mu o, ꞌɛ -nyna nyɔ ka. Lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyɔ -kpʋn -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi. 20 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ka nyɔ -nɩꞌa ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌɔ ꞌla a, ɔ -de -kaa ti! 21 -Da -Lagɔ ꞌka -mnɔɔɔ ꞌla a, ꞌgeyikpaan -ɩn ꞌꞌduꞌa? -Aꞌa ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ -aꞌa -na -tɔɔ ti -le! ꞌLe, -bho ꞌꞌyiflɔjolʋ kati wɔn ꞌle -ɩn ꞌke ꞌꞌkpiti-flɔ ɔ, nʋ ɛ! 22 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌgeyikpaan ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ ꞌke -ɩnmʋ ꞌla ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ nɔ ꞌꞌdu a, ɔ ꞌnʋ-o -ɩnmʋ ꞌꞌyiflɔyi ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌmnɔ -lrɛɛ ɛ, -yɔ -flɔꞌɔ ꞌꞌkpiti ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌla a, -mnɔɔ ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌgeyikpaan, ɔ -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri. 23 A -gblee, -ka nyɔ-ɔ deꞌa ꞌꞌyikmupɛlʋꞌa ꞌbhlebhlelɛ, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌmɛmɛɛ zetieꞌe amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌle, -Lagɔ -bodɩ, ɛ-bɛ ꞌꞌyikmupɛlʋꞌa ꞌbhlebhlelɛꞌɛ -ka a -nɩꞌo. ꞌƆ nyʋ a ꞌꞌduꞌo. ꞌƐ dɩ a -bonyunyuꞌa -zi amʋ wɔn -le! 24 Lotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, kpli nyɔꞌꞌo nyɔ -nɩꞌa ti ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌɔ ꞌla, ɔ -de ꞌle ɛ ꞌmʋ ti. -Lagɔ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ ɔ ꞌke ɔ -kpa.

Nyɩfamʋ -ke -dɩgbanynʋkpakpɩꞌa ꞌꞌkpidɩ

25 A ꞌye li-ɔ, nyukpasi -seeꞌa -bhla ꞌnynɔ kpa ke -ke ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -seeꞌa -bhla nyna ꞌꞌti ke, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi a, -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa wlu ꞌɩn ꞌka amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌɩn -see ɛ ꞌye, ꞌle ꞌmna-a ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌan wlu. ꞌAn wlu ꞌmnɛ, a po ɩ -lokui, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi!

26 ꞌꞌYikmunɔɔ -a -nɩꞌa ꞌliꞌa dɩ, ꞌɩn na: Nyʋ-ʋ kuꞌa nyɩfaꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi, ʋn -de nɛ ꞌli ti! 27 -Mnɔɔɔ ꞌbhle-e ꞌnynɔꞌɔ? -Ɩn -ke ꞌwa cɩcɛ ꞌꞌyi -le! Nyɩfayi -ɩn ꞌꞌduꞌa? -Sie -kaa! -Aꞌa kpa ꞌnynɔ -le! 28 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, -bho nyukpasudraa kpa ꞌnynɔ, ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩ nʋ. ꞌLe ꞌnynaakpʋdraa ꞌke nyna ꞌꞌti a, ʋn -see ꞌꞌnyinynidɩ nʋ -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a yibo na nyʋ-ʋ kpʋkpaꞌa a, -gluuwɔnyiꞌa sɩasɩaalɩꞌa -dadudu-u ꞌbhlʋ -ʋ wɔn ꞌꞌkɔmʋ. ꞌMna -see tiꞌbɔ a ꞌke ɩ wɔnꞌkpaꞌa dɩ ꞌɩn nʋꞌo a -sie nyɩfa ꞌmʋ.

29 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -aꞌba -nɔɔ-ɔ -sieꞌa ꞌbho, ɛ se ꞌꞌyiti-tɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -ɛ ꞌnyaaꞌa -zɩan, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌnynɔ, ꞌɔ ꞌꞌtayi ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti, ꞌɔ -vuo ꞌle ꞌwa ꞌꞌyisridɩꞌa ꞌꞌsɛ gbo -le! Ɔ zi -Lagɔlbhʋꞌa dɩ -lrɛɛ! 30 Lɛ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ amʋ da -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌꞌvinamʋ, ꞌwa po ꞌɛ ꞌꞌlru -gbeke -le! Ʋn kuku ꞌmʋti, ʋn ꞌke -Lagɔlbhʋ nʋ -ka nyɔ seꞌa ka ꞌꞌvinamʋ -nɩ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌli, ꞌwa ꞌꞌtayi ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti, ꞌɛ ꞌpɩple nʋ ꞌꞌkpi -le! Ʋn nʋ -Lagɔlbhʋ! Nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa lɩ, ꞌwa ꞌꞌdu ꞌwa dedelɩꞌa dɩ, ꞌwa -tbhɛ -Lagɔlbhʋ ꞌꞌkpi -le! Ʋn nʋ ɛ! 31 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌkmʋ a-a ꞌyeꞌa -laa li, ɛ -nɩꞌe-e tigwɛnamʋ. Nyʋ-ʋ nʋ nɩꞌa ꞌɛ lɩ lbhʋ -ʋ ꞌye ꞌnɩ ꞌꞌwlilɩ ti, ꞌwa -pɔlʋꞌa kpʋn ɩ ti -le!

32 ꞌLe ꞌmna gbo a, ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ -kpɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ -nɩ. Nyɔ -yɔ ꞌma-a nyɩfayi a, ɔ-ɔ ꞌzi-e -aꞌba -Kɔyiꞌa lbhʋꞌa dɩ ꞌle ɔ-ɔ nʋ ɛꞌo, ꞌle ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɔ dɩ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ. 33 ꞌLe -yɔ ꞌma-a ꞌnynɔbhleyi a, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ɔ-ɔ ziꞌe gbo; ꞌle ꞌya ꞌmʋ ɔ-ɔ ꞌbɔ nɩꞌe ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ ꞌtʋnʋdɩ ti. ꞌLe ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ -lrɛɛ. 34 ꞌƐ dɩ ꞌɔ -pɔlʋ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ! -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, ꞌnynaakpʋ-ʋ ꞌꞌtiꞌa nyna -ke -yʋ seꞌa nyɔ ꞌꞌyi -tbhɛꞌɛ nʋnʋdɩ se lɛ -lue ꞌmʋ-nɩ. -Yʋ seꞌa nyimiɛ ꞌbhle a, -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌtʋnʋdɩ ꞌwa -pɔlʋ ꞌwlaꞌa ꞌꞌyiti, ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu ꞌꞌfɩa ꞌwee. ꞌLe -yʋ ꞌꞌtiꞌa nyna a, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ, ꞌɩnnɩ ꞌwa -pɔlʋ ꞌwlaꞌa ꞌꞌyiti. ꞌLe ꞌya ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌbɔ nɩꞌe ꞌwa nyimiɛꞌɛ ꞌtʋnʋdɩ ti.

35 ꞌLe ꞌmna gbo a, ɛ -se ꞌɩn ꞌke amʋ -pɔlʋ liꞌkpɩkpleꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ wlu ꞌna -ko, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ moꞌo. Lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ amʋ ꞌmʋ ti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌle aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, a ꞌke ꞌbho -aꞌba -Kɔyiꞌa -jeyi -na -ka -zɛgɛka. 36 A -gblee, ꞌbho wɔnkpipobhaꞌaa ƆFa 7 36 Ɛ ꞌbhɛɛꞌo, nyɔ-ɔ kpaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyu nyna, ɛ ꞌke ꞌɔ dɩ ꞌꞌdu -lrɛɛ.draa -ke ꞌɔ ꞌꞌbha ꞌbhɛɛ wlu ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyicɩcɛ, ʋn -se ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌbhɩ -ko. ꞌLe nyukpasu ꞌke ꞌgwlʋtipopo -lrɛɛ na, -bho ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbha kpa, -ka ɛ se ꞌʋ -bodɩ ꞌꞌyrili-nmɔ, ɔ yibo nɩ-oꞌo, ꞌle -bho ɔ ꞌꞌsi ꞌbho, ꞌle ɔ ꞌke yibo -bho ʋn -see kpʋkpa, -zʋɩn ꞌnynaakpʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌtiꞌa nyna, -bho ʋn zi ɩ li, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔꞌɔ dɩ, -bho ʋn kpʋkpa a, ꞌka -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. -Bho ɔ popo -kaa ꞌgwlʋti, ꞌɛ dɩ, -ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn kpʋkpa -kaa! -Mnɛɛ -se ꞌꞌnyinynidɩ -ko. 37 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛke a, -bho nyukpasudraa cɛ ꞌɔ ꞌꞌbha wɔn ꞌꞌkpiti na ʋn -see kpʋkpa yi, ꞌle, -bho ꞌɔ -pɔlʋ -see ꞌkɔlʋ ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌle, -bho nyɔ -see nʋ na ꞌwa kpʋkpa -le, nʋ a, ꞌle, -bho ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle ɔ -see wlu -gbaa ꞌmʋ -za a, ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -bho ʋn cɩcɛ ꞌꞌyi a, -zɛgɛ ɔbɔ nʋꞌo -lrɛɛ. 38 ꞌƐ dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho nyɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌbha kpʋkpa a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ꞌle, -bho ɔ -see ʋ kpa a, ɔ nʋꞌo -zɛgɛ tenyɩ.

39 A ꞌye li-ɔ, gbɔmʋbhɔɔwlu ꞌɩn-ɩ sieꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Bho ꞌnynaakpʋꞌa nyimiɛ -nɩ ti a, ʋn se ꞌꞌyi-flɔ ʋn ꞌke nyimiɛ -lrɔɔ kpa. -Bho ꞌwa nyimiɛ ꞌmɛ ꞌya a, ꞌꞌlemnɩɩ, ʋn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi! Nyɔ ꞌwa -pɔlʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn kpɔ ɔ! Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyimiɛlre ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -kpa mʋ a, ɔ ꞌꞌdu Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyɔ. 40 ꞌLe, -ka ʋn -nɩꞌa, ʋn ꞌke -kaa -sie, -bho ʋn -see nyimiɛlre kpa a, ʋn-ʋ ꞌye-e ti-wa -mʋ -ka -zɛgɛka, ꞌle ɛ ꞌke ꞌwa nynatiɛɛ ꞌmʋ-zi. Wlu ꞌɩn -zaꞌa -laa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ popoꞌo ꞌgwlʋti ꞌle ꞌɩn yiboꞌo na ꞌɩn ꞌbhle-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ -lrɛɛ! ꞌƐ dɩ a po ꞌan wlu -lokui!

8

Nmi nyʋ -za -nɩꞌa kɔkui ꞌsraga ꞌmʋ, *Zeziiꞌa nyʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɛ liꞌa?

1 A -gblee, dɩ a dedeꞌa ꞌɩnmʋ ti -lrɛɛ ꞌbho kɔkuiꞌa ꞌsraganmiꞌa damʋ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌkpi. A na: Nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ liꞌa? ꞌYa damʋ ꞌɩn na: A-a ꞌla-a aꞌba ꞌꞌbhi lɛyriyibomʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ -ziadɩꞌa damʋ, ꞌle a-a nʋꞌo na, -ka a ꞌka nʋ ꞌbho ꞌɔ -jeyi a, a yibo nɛ-oꞌo. -Ziadɩ moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyʋꞌa dɩkmɛɛ se amʋ ꞌmʋ -nɩ, lɛ a-a yiboꞌa, ɛ-ɛ ꞌpo-o amʋ ꞌꞌjɛꞌɛ ꞌꞌyibhɛɛɛ -pɔlʋ gbo. Nyʋꞌa dɩkmɛɛ, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle Zeziiꞌa nyʋ-ʋ muꞌo nya ꞌbho -Lagɔjeyi. 2 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ nʋꞌa ɔbɔ yiboꞌo-o -Lagɔꞌɔ -ziadɩ ꞌle ɔ ꞌye nyʋ -lrʋʋ -zi a, ꞌɔ nyɔtu -see -bhla -Lagɔ yibo ke -ka -zɛgɛka. 3 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔꞌɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ dɩ -kma a, -Lagɔ na ꞌɔ nyɔ ɔ ꞌꞌduꞌo.

4 -Yɛ ꞌma-a kɔkuiꞌa ꞌsraganmiꞌa liliaꞌa ꞌꞌkpidɩ a, ꞌɩn na: -Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, kɔku ꞌka nyɔꞌɔ ꞌwɩ ꞌbhle, ɛ se -nɩ. Bhebhelɛ moꞌo. -Bho ɛ -se -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe nyɔꞌɔ ꞌwɩ. 5 -Ziadɩ moꞌo, lɩꞌa -dadudu-u -nɩꞌe ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɩ nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa -lagɔ, ʋn-ʋ bʋbɔꞌo, ꞌle ɩ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho ꞌʋ ꞌꞌkpi. 6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -a-bʋ tbhaꞌa *Zezii gbɔ, -a yiboꞌo-o ꞌwee na, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌe-e -lue, ꞌɩnnɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee ti. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -yaꞌa -amʋ ti -a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu. A yiboꞌo-o -lrɛɛ Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ -Lagɔ -zi -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌye lɩ ꞌwee ti-ya ꞌle ɔ ꞌye -amʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ. Ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -aꞌba -kɔyi.

7 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, Zeziiꞌa nyʋtɔlʋ -see -bhla ꞌya lɩtuꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ke. Ʋn -see ꞌꞌyritiku ke ꞌbho ꞌɔ -jeyiꞌa dɩ a, -bho ʋn -ka kɔkuiꞌa ꞌsraganmi-i li a, ꞌle ʋ gbo ɛ kɔkɔɔꞌɔ -ka ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ -bhla ɩ-bɩ kɔkuisʋa ꞌmnɩ, ꞌle ꞌwa -pɔlʋ gbo ʋn-ʋ nʋꞌo, -bho ʋn li ɛ, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 8 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdu liliɛꞌɛ dɩ, nyɔꞌɔ dɩꞌa -nya nɔ li, ꞌle ꞌɛ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ -lrɛɛ. -Bho -ɩn li ɛ o, ꞌɛ -nyni lɛ wɔn. -Bho -ɩn -see ɛ li o, ꞌɛ nmaze lɛ -lrɛɛ.

9 ꞌƐ dɩ a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke lɛꞌꞌo lɛ li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -ke aꞌba ꞌꞌgwlideɛ seꞌa ꞌmʋꞌbhɛɛ -ʋ -ke -nɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, ʋn -kaa aꞌba dɩ ꞌꞌdu ʋn -kaa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌkpa. 10-11 ꞌƐ dɩꞌa kpɛ -lue ꞌka-a: Nyɔ-ɔ -ke ꞌꞌgwlideɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, ꞌle -ɔ -ke -pɔlʋ gbo nʋꞌa, -bho nyɔ li kɔkuiꞌa ꞌsraganmi, ɔ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, -ɩnmɔ nʋꞌa -ɩn yiboꞌo-o -Lagɔ -ziaka, ꞌꞌlemnɩɩ, -bho -ɩn mu ꞌle kɔkuiꞌa bʋbɔbudu ꞌli ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya ꞌsraganmi li a, ꞌɛ -nyna -ɩnmʋ ka, -bho -aꞌa -pɔlʋ gbo nʋ -kaa, ꞌle ɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ wɔn ꞌꞌyi ꞌyee ꞌle kɔkuiꞌa bʋbɔbudu ꞌmnɛ ꞌli a, ꞌɛ lɛtu ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌmaa, ꞌle, lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ɔ -bodɩ a, ɔ ꞌke ɛ nʋ ꞌle -aꞌa dɩ ɔbɔ ꞌke li -lrɛɛ. -Aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -ke dɩ Zezii Kliisɩ ꞌmɛꞌɛ ɛ, -bho -aꞌa nʋnʋdɩ ꞌmnɩ ꞌꞌmaa nɔ ɔ, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ. 12 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke ꞌꞌgwlideɛ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, -bho -ɩn -see ꞌwa dɩ gba ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle -aꞌa nʋnʋdɩ ꞌke ꞌwa -pɔlʋ gbidiwlu -za a, ꞌɛ ꞌꞌnyinynidɩtu, Zezii Kliisɩ -ɩn nʋ ꞌɛ ꞌꞌlruli -lrɛɛ. 13 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -bho ɛ ꞌꞌdu liliɛfɔfʋꞌa dɩ ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌkpa a, ꞌꞌlemnɩɩ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌɩn ꞌke ꞌɛ liliɛtuꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌle ꞌɩn -kɔɔ ɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ po.

9

Kpli ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, a popo -kaa ꞌgwlʋti

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka nyʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌan nʋnʋlbhʋ ꞌꞌtɩ liꞌꞌdu a, ꞌɩn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌꞌkpi. -Mnɩɩ ꞌle, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke lɩ ꞌwee nʋ? A -na nɩ -tɔɔ ti! ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ -see -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌye ꞌle ꞌɩn -see *ꞌɔ -dalbhoyi ꞌꞌdu ꞌmaae? ꞌLe, ꞌan lbhʋ ꞌɩn nʋꞌa, ɛ -se ꞌɛ dɩ a ꞌꞌdu ꞌɔ nyʋ -ko? 2 -Ka ꞌɩn ꞌꞌduꞌa Zeziiꞌa -dalbhoyi, -bho nyʋ -lrʋʋ -see ꞌwɔn ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo, a-bee -mnʋʋ yibo nɩ-oꞌo, -ɛkedɩmaa, lbhʋ ꞌɩn nʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle a ꞌyeꞌa Zezii ꞌꞌgwlide, a ꞌyeꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu a, ꞌɩnnɛ -tɔ nɛꞌo.

3 A -gblee, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌan nʋnʋlbhʋ ꞌꞌtɩ liꞌꞌdu, dɩ ꞌɩn-ɩ zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ moꞌo. 4 -Aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -dalbhomʋ -lrʋʋ, -ʋ nʋꞌa ꞌɔ lbhʋ, -ka ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩn ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo ꞌɩn ꞌke -kaa nʋ -kɛ! ꞌLe ꞌan nʋ ɛꞌo. -Bho ꞌɩn -ka ꞌɔ lbhʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ-ʋ nʋ a, ꞌmna se lililɩꞌa ꞌyeka -nɩ -lrɛɛ? 5 *ꞌPiɛlɩ -ke -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -dalbhomʋ -lrʋʋ, ʋn -ke Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa lenynuubʋ ꞌꞌwe, -da ʋn-ʋ kpaꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ gwlɔ ꞌꞌkpiti, ʋn ꞌbhle-e ꞌnynɔ kli -lue -lue. -Bho ꞌmna ꞌbɔ ꞌkɩ -kaa ti, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke -kaa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -lue kpa ꞌle ꞌmna -ke ʋn ꞌke gwlɛ ꞌꞌyitiple -lrɛɛ? 6 ꞌꞌLemnɩɩ ꞌle, ꞌmna -ke Banabaasɩ -nɩ ꞌsɔn, -abʋ-aꞌa ꞌꞌsɛ ɛ -cɛꞌɛ li ꞌle, -bho -a -ka Zeziiꞌa lbhʋ-ʋ nʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle -a ꞌke ku cɛ ꞌle -a ꞌke liꞌa?

7 A ꞌwɔn-ɔ -bhla kpɛ -lue ꞌbɔ na nyɔ-ɔ ꞌmu-o ꞌꞌsroja ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -nɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa sʋɩ ꞌmʋꞌa? Nɔ-ɔ -ke yi ꞌꞌduꞌo -kpaa ꞌle, -ɔꞌɔ -zaꞌa ꞌbho, -ɔꞌɔ liꞌa? Nɔ-ɔ -ke yi ꞌbhleꞌe -bhliigbʋn ꞌle -ɔꞌɔ ꞌna ꞌya nyɩtaniꞌa?

8 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ɩ -see ꞌan ꞌꞌsɛ ꞌmʋ ꞌwlʋ. Ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle *-Lagɔꞌɔ gbawluꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -lrɛɛ. 9 A -gblee, ɩ-bɩ gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ ꞌɔ nyʋꞌa dɩ, -kaa ꞌka-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌya ꞌꞌbɔgʋ ꞌli:

-Bhlii-i sʋsɔꞌɔ lililɩ, nyɔꞌɔ -po nɛ kpɔn wɔnyi -le!

-Bho -Lagɔ po ꞌɛ gbawlutu ꞌle, ꞌꞌlemnɩɩ, nmiꞌa ꞌꞌsɛ ɔ ꞌke ꞌꞌyriliꞌꞌdu, ꞌɛ dɩ maꞌa? -Gba! 10 -Ale, -a-bʋ ꞌma-a ꞌɔ lbhʋnʋmʋ, ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu -lrɛɛꞌɛ dɩ maꞌa? Kɩn! -Aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌna. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo: Nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa -kpaalbhʋ wɔn-e, -yɔ gwɛ ꞌɛ ꞌꞌyi-e, -bho ʋn de ꞌꞌgwli ʋn-ʋ ꞌye-e lililɛ, ꞌka-a -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. 11 A ꞌye li-ɔ, Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -a zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɩ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔ -loꞌa lɩ ꞌbho -kpaa ꞌmʋ. -Ka nyɔ-ɔ zaꞌa ꞌbho -kpaa ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ liꞌa, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, lbhʋ -a nʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle a ꞌyeꞌa -zɛgɛ ꞌye, -bho -a yi amʋ -bodɩ ꞌle -a ꞌke nʋ na a ꞌꞌnyɩ -amʋ lilia, nʋ ꞌle, ꞌꞌnyinynilɛ -a nʋꞌa? 12 A -gblee, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa -zamʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌnʋ-o ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ lbhʋ, ꞌle ʋn na a ꞌꞌnyɩ ʋ lilia ꞌle a ꞌye ꞌɩ ꞌwɔɔn. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, -a-bʋ -zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ -tanyɩ, leelɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ ꞌle -abʋ -see ɛ -nʋ yiꞌa? ꞌLe -a -see ɛ nʋ. -Bho -a -ka ɩ-bɩ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ-ʋza ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -a sɩa-oꞌo tenyɩ ꞌle -a cɛꞌɛ ku -a ꞌke li. Nyʋ -kaa nʋ na -a ꞌbɔ nɩ ꞌnɛ-ɛ mɔni tiꞌa dɩ -a nʋꞌo -kaa, ꞌle ꞌɔ wlu -kaa ꞌplʋ ꞌkpa.

13 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -ziaka, -da nyɔ-ɔ nʋꞌa lbhʋ, ꞌbho-o ꞌɔ lililɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo. ꞌƐ dɩ, *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo -nɩꞌa Zelizalɛɛmʋ, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌle lbhʋ, ꞌle-e ʋn-ʋ liꞌo. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -lrɛɛ, lɩ nyʋ-ʋ yʋ ꞌʋ ʋn ꞌke *ꞌsraga -za, ꞌya nmiꞌa -da ʋn-ʋ zaꞌa ꞌwa lililɩ. 14 -Ka -lue ꞌmnɔꞌɔ dɩ, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ nʋꞌo na, nyʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa -zazalbhʋ ꞌꞌyi, nyʋ ʋn-ʋ tɔꞌɔ, ꞌwa lililɛ ꞌwlʋ ʋ ꞌmʋ!

15 ꞌLe ꞌmna gbo a, ɛ -se a ꞌke ꞌtraamʋ ꞌɩnmʋ lɛ ꞌꞌnyɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ zɩ ɩ ꞌmʋ -ko. ꞌBho -Lagɔlbhʋꞌa da ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke nʋ na, nyɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ lɛ ꞌmʋ, nʋ. -Bho ꞌɩn nʋ ꞌkɩ -kaa, lɛ-ɛ -nmɔ ꞌka ꞌꞌyrili, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋzɛɛꞌɛ dɩ ꞌbhɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ, ꞌle, -bho ꞌɩn nʋ nyɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩnmʋ lɛ ꞌan lbhʋ ꞌmnɛꞌɛ dɩ, ꞌle, ꞌɛ kamʋ nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌan ꞌnynɩ wɔn-nyni, ꞌmɛmɛɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, -ɛ -zi nɛꞌo. 16 A ꞌye li-ɔ, -bho ꞌɩn -ka Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ za a, ɛ -se ꞌɩn ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋꞌa kamʋ -ko. A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo ꞌɩn nʋ ɛ. ꞌLe, -bho ꞌɩn -see ꞌɛ lbhʋtu nʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌkpa-a ꞌyɛbhɛ. 17 ꞌLe, -bho lbhʋ ꞌmnɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌan ꞌꞌbhuoka ꞌybha ꞌɩn ꞌke ɛ nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke lɛꞌɛ ꞌyeyedɩ zi. ꞌLe ɛ se ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ-nɩ. -Lagɔ -tbha ꞌnɛ-ɛ ꞌɩnmʋꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ nʋ ɛꞌo. 18 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, leelɛ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌe ꞌbhoꞌa? ꞌMna-aꞌa -nɛ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌke ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za bhubhu, ꞌɩn -see lɛ tiꞌbɔ. Ɛ-bɛ lbhʋ ꞌɩn nʋꞌa kamʋ ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke nyʋ lɛ ꞌybhaa ꞌle ꞌan po ɩ ꞌꞌda.

19 A -gblee, ꞌɩn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi, ꞌɩn se nyɔꞌɔ ꞌꞌlru ꞌzɔ -nɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, ꞌle ꞌɩn-ɩ yaꞌa ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌzɔ nyʋ ꞌwee -bodɩ ꞌle ꞌɩn-ɩ zʋ ꞌʋ -Lagɔꞌɔ wlu -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋꞌa -dadudu ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi -ya. 20 A ꞌye li-ɔ, -da ꞌɩn-ɩ nʋꞌa ꞌle *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌklumʋ lbhʋ a, ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa nʋnʋkpli kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌZuifʋyi. ꞌƖn-ɩ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ jri. Zeziiꞌa dɩ ꞌwa gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛn -see ꞌtɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiꞌꞌsri. Nyʋ-ʋ kpʋn ꞌnɛ ꞌꞌyi, -bho ꞌɩn -ka ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ lbhʋ-ʋ nʋ a, ꞌɛ ꞌꞌyikpʋnyiꞌa -ka ꞌɩn-ɩ nʋꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ jri -lrɛɛ. 21 -Ka -lue ꞌmnɔ, nyʋ ꞌwa gba seꞌa -kɔ ɔ, -bho ꞌɩn -nɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, -ka ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ nʋꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ jri. A ꞌye li-ɔ, -yɩ -nɩɩꞌa dɩ ꞌan -kpʋnꞌo -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyiꞌa? -Gba! ꞌLe lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ, -ka Zezii Kliisɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke nʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ nʋꞌo! 22 Nyʋ-ʋ -seeꞌa -bhla ꞌꞌyritiku ke ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌle ʋ -bodɩ lɩ-ɩ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌan nʋ ɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ jri. ꞌKla ꞌmnɔ ꞌka-a, daꞌꞌo -da ꞌɩn-ɩ muꞌa a, -bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩn -ke ʋn-ʋ yibo-o -yibo ku ꞌmʋti ꞌle nyʋꞌa -dadudu ꞌke ꞌpʋn -kpayɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 23 A ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ lɩ ꞌwee ꞌɩn-ɩ nʋꞌa, ꞌɩn-ɩ nʋ -ɩꞌo ꞌle Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌke ba, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌwɔɔn ꞌnɩ, -Lagɔ ꞌke ʋ ꞌɩnmʋ ꞌgbaa ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌniti-wʋnna.

24 A-bee -mnʋʋ se yibo na, plemʋ mumuꞌa li-i ꞌpo-o ꞌle ꞌkpɩ ꞌwee ꞌle ʋn-ʋ pleꞌo, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa -lue-e ꞌwlʋꞌo ꞌnynɩ? ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, plemʋ -yʋ ꞌkɛ ɛ ꞌye -kpayɩ, a ꞌꞌdu ꞌwa -kaabonyʋ! A po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle a ꞌke ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌye ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli! 25 A -gblee, -bho nyɔ ꞌbɔ ti ɔ -ke nyʋ ꞌke limumu ꞌle ɔ ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ, nyʋ ꞌwee ꞌkɛ ɛ nʋ, ʋn-ʋ ꞌza-a lɩꞌa -dadudu kwa gbo ꞌle ꞌwa ku ꞌke ꞌmʋtikuku. Nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌweeꞌa nyamna ꞌꞌdu mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌnynɩwlʋlɛ ꞌꞌnyɩ, -bho ɔ ꞌye ɛ, ꞌɛ lɛtuꞌa -gwle ꞌmʋ. -A-bʋ Zeziiꞌa nyʋ a, -bho -a -za lɩꞌa -dadudu kwa gbo, -a nʋ -ɛꞌo ꞌle -a ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ ꞌꞌkɔgwlɛka ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli. 26 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌbho ꞌmna-aꞌa damʋ, -da ꞌan -pɔlʋ ꞌwlaꞌa ti, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ muꞌo -kpayɩ. -Bho ꞌɩn -ka mu a, ꞌan -gbʋ le. -Bho nyɔ -ke nyɔ -lrɔɔ -ka -kɔtrɩ vɔ ɔ, -ka ꞌɔ ꞌꞌbɔtɔꞌɔ ꞌɔ popolɩ, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo. 27 A -gblee, ꞌan *ꞌbhlʋku -seeꞌa tiꞌbɔ ɛ ꞌke -Lagɔ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌke wɔnyiꞌbhɛɛ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa lɩꞌa -dadudu kwa gbo, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ꞌle ꞌɩnmɔ -ke ꞌꞌbhuo-o zaꞌa nyʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo -kɛɛ ɛ ꞌmʋ-bɔ.

10

A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ, aꞌba bʋbɔ kɔkui -le!

1 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ-ɛ ziꞌa ꞌbho -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -bodɩ -bɛnyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌgwlʋtipopo: -Da -Lagɔ zʋ ꞌʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ɔ, ꞌbhlʋkpa ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kanaa, ʋn -nɩꞌa ꞌle munamʋ ʋn ꞌke -de a, lɛ -lue -ke -dayrʋ gʋgɔ ɔ, ꞌle ɛ ꞌmʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -nɩꞌo, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌyrili, ꞌle ʋn ꞌye ꞌTɔnnizana cɛ. 2 -Ka nyɔ *batizee-ɛꞌɛ ꞌle ɔ -ke *Zezii *Kliisɩ-ɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌka-a ꞌle -dayrʋ ꞌmʋ -Lagɔ -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌkpi ʋn ꞌye ꞌTɔnnizana cɛ ʋn ꞌye ꞌpʋn, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa -jolʋgbopoyi *Moyiizɩ ꞌꞌyiꞌꞌsri. 3 A -gblee, lililɩ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ -ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌli a, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ʋn li -ɩꞌo. 4 ꞌLe ʋn-ʋ ꞌnaꞌa ꞌɔ ꞌꞌni -lrɛɛ. ꞌƆ ꞌsana ꞌmʋ ɛ-bɛ ꞌꞌni ꞌmnɛ -sɔꞌɔ sʋkpʋ ꞌli. Ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa a, ʋn -ke «-apliapomʋ» -naꞌo ꞌle ɔ -kɔꞌo ꞌbho ꞌwa nya. ꞌƖnnɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌnanani. -Ka sʋkpʋ -nɩꞌa, ꞌka-a ɔ -nɩꞌo. Ɔ-bɔ ꞌwa ꞌmʋpɛɛyi ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o Zezii Kliisɩ. 5 A ꞌye li-ɔ, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ꞌwa nyɔ -see ɛ-bɛ -zɛgɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ-bɔ. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋꞌa -dadudu -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌꞌyiꞌꞌsri, ꞌle ꞌwa kpliꞌa nʋ ꞌɔ ꞌtʋ -lrɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ʋn ꞌmɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi.

6 A -gblee, ꞌya lɩtu ziꞌo ꞌle ɩ ꞌke amʋ -tɔɔ ꞌꞌgwli po, ꞌle ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa -jolʋ ʋn kpaꞌa a, -abʋ -kaa ꞌwa ka nʋ. 7 -Ka ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ bʋbɔꞌɔ kɔkui a, a-bee -mnʋʋꞌa nʋ -kaa -le! -Kaabolɩꞌa dɩ, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli na -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌma-a -kʋtalagɔ, ʋn ꞌye ɛ gɔ ꞌꞌyi ꞌꞌdu. Ʋn-ʋ li, ʋn-ʋ ꞌna nmɛ ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌmʋ lete -nɩ. 8 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -ka -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌꞌklumʋꞌa tɔlʋ ꞌwlaaꞌa ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ wɔnti, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ nʋꞌa -kaa ꞌbhɛɛꞌɛ nyunyuꞌa ꞌꞌduꞌa -gwlɩ ꞌsɔn nyunyuꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui -mɛɛsɔn -gwlɩ -bue ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyri ꞌꞌyi -sie zɔ -lue ꞌtɩn ꞌzɔ, aꞌba ꞌꞌdu ꞌwa nyʋtu -le! 9 A -gblee, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ -lrʋʋ poꞌa -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ nmɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa sanɩ ꞌnynɩ wɔn ꞌmʋ po, ɩ ꞌye ꞌʋ nmu ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌmɛ ɛ, aꞌba nʋ -kaa -le -lrɛɛ! 10 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛ, -ka ꞌwa tɔlʋ -lrʋʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ da ꞌꞌnyinynika ꞌle ꞌɔ lbhoyi Moyiizɩ -bodɩ ꞌle -Lagɔ ꞌmnɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌyeꞌa yi, ɔ ꞌye ꞌʋ ti-za a, aꞌba nʋ -kaa -le -lrɛɛke!

11 A ꞌye li-ɔ, nʋnʋdɩ ꞌwee -nɩɩ -nʋ-ɛꞌo, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo, ꞌle, -a-bʋ ꞌwlʋ -nɩꞌa *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli, ɩ ꞌke -amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu, -a ꞌke -naagɩ ꞌbhle. 12 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ nʋꞌo: -Ɩnmɔ nʋꞌa, -ka *Izrayɛɛlɩkɔmʋ nʋꞌa a, -bho ɛ ꞌꞌdu -ɩnmʋ, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -kaa nʋ a, ꞌꞌdu -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyrili ꞌle -ɩn -kaa -Lagɔꞌɔ -jolʋ ꞌꞌyriliꞌꞌsaka -lrɛɛ. 13 A -gblee, tidɩnlɩ ꞌwee yiꞌa amʋ -bodɩ ꞌle ɩ ꞌyeꞌa -zɩan ꞌꞌkpi bhla, ꞌya lɩtu-u ꞌyi-e nyunyu ꞌwee -bodɩ ꞌle ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɩ wɔnyiꞌbhɛɛ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌnʋ-o na ɔ -ke -a ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋ. ꞌKa-a ɔ ꞌke nʋ ꞌle tidɩnlɩ -ke ꞌmʋ ɔ ꞌka -amʋ kwa gbo -za -nɩ, ɩ se -nɩ. ꞌƐ dɩ tidɩnlɩ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌkpi -bhla mʋ -bhla a, -yɩ a seꞌa wɔnyiꞌbhɛɛ yi a, ꞌya -kaabolɩ -see -nʋ-ɛ yi, ꞌle ꞌya ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌye amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ -po mʋ ꞌle a ꞌke ɩ wɔnyiꞌbhɛɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -da ꞌya lɩtu-u ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌkpi -bhla -nɩ mʋ, -ka a ꞌka -nyna ꞌle a ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ ɛ, ꞌle a ꞌke ꞌna yibo.

14 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌya a, dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌꞌlemnɩɩ, a ple kɔkuiꞌa bʋbɔɛ li! 15 A ꞌye li-ɔ, -ka nyɔ-ɔ za ka -naagɩbhlemʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ, dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe amʋ -bodɩ. Dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ a, a -na nɩ -tɔɔ ti! 16 -Bho -a -ka *-Lagɔꞌɔ kpɔcɛlililɛ-ɛ li -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, -a ꞌpo-o -Lagɔ ꞌsɛɛ -a ꞌnaꞌa ꞌɛ duvɛɛn, ɔ-bɔ Zezii -ke nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ -aꞌba dɩ, ɛ-bɛ duvɛɛn ꞌmnɛꞌɛ ꞌnanaa-a nʋꞌo -amʋ ꞌɔ ꞌꞌyisisrimʋ ꞌmʋ. ꞌLe, ꞌꞌflɔɔ -a cɩcɛꞌɛ ti -a bheteꞌa gbo, -a poꞌa -Lagɔ ꞌsɛɛ, -a liꞌa -lrɛɛ, ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -aꞌba dɩ, ꞌɛ lilia-a ꞌꞌsisri ꞌnɔ -amʋ ꞌꞌyi -lrɛɛ. 17 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -a -nɩ ꞌwee, -a-bʋ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nyʋ, -bho koo -a -die ꞌmʋ, nyɔ -lue ꞌtɩn -a ꞌꞌduꞌo. -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌflɔɔ -lue ꞌtɩn -aꞌba ꞌwee cɩcɛꞌɛ ti, -a ꞌgbleꞌe ꞌmʋ, ꞌle nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ kpaꞌa ꞌɔ nɛ.

18 Aꞌba ꞌꞌbhi popo Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa dɩ ꞌgwlʋti! Ʋn-ʋ ꞌlbha-a nmi ꞌle ʋn-ʋ za ꞌnɩ *ꞌsraga ꞌmʋ -Lagɔ -bodɩ. -Yʋ liꞌa ɩ-bɩ ꞌsraganmi ꞌmnɩ -mnʋʋ -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. 19-20 ꞌMna-a dedeꞌe-e amʋ ti, ꞌsraganmi nyunyɔ-ɔ zaꞌa kɔkuiꞌa dɩ ꞌle, koo ɛ -zaꞌa ꞌzɔꞌɔ? -Ka ꞌmna nʋꞌa: Kɔku ꞌka nyɔꞌɔ ꞌwɩ ꞌbhle, ɛ se -nɩ. Bhubhuyitiꞌa lɛ moꞌo. -Ziadɩ moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌsraganmi nyɔ-ɔ zɩ ꞌɩ -bodɩ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -bodɩ ɔ-ɔ nʋ ɩꞌo. -Bho ɔ -ka -kaa-a nʋ a, ɔ -ke ɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. ꞌLe ꞌmna gbo a ꞌɩn -see tiꞌbɔ a -ke ɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri. 21 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌmna-a nʋꞌo: -Bho nyɔ -za nmi ꞌsraga ꞌmʋ ꞌɔ kɔkuiꞌa dɩ, ꞌle, -bho ɔ -kɛ ɛ-ɛ li ꞌle kɔkui ꞌmnɩꞌa -budu ꞌli, -ɩn -ke ꞌɔ li ɛ -le! -Ɛkedɩmaa, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa lililɛ li-ɔ, ꞌle, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -nɛ -abʋ-ʋ liꞌa, -ɩn ꞌke ɛ li -lrɛɛ. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzuꞌa nmɔ ꞌna-ɔ, ꞌle, -aꞌba -Kɔyiꞌa -nɛ -a bheteꞌa gbo -a ꞌnaꞌa a, -ɩn ꞌke ɛ ꞌnanamʋ yi -lrɛɛ. 22 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba -ke kɔkuiꞌa ꞌꞌsisri ꞌꞌyi -le ꞌle -a -kaa -Lagɔ ꞌcɛ -tbha! -Ale, a-bee -mnʋʋ -bodɩ ꞌle, nyunyu ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ -Lagɔ wɔnyiꞌa?

A yibo -naka, a -kaa a -bonyunyu ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ po

23 A -gblee, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ na ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke lɩ ꞌwee nʋ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌya ꞌwee se nʋnʋa ꞌꞌyiti-nmɔ. A ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke lɩ ꞌwee nʋ -kpɩɩn-ɔ, -yɩ -seeꞌa a -Bozeziiꞌa nyɔ nya -kpa yi ꞌbho -Lagɔjeyi, a ple ɩ li! 24 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ zi ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ -zɛgɛꞌɛ dɩ -le, ɔ zi ꞌɔ -bonyunyuꞌa dɩ -lrɛɛ!

25 A -gblee, -yɛ ꞌma-a ꞌpɛlʋnmiꞌa ꞌꞌkpidɩ a, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌsraganmi ꞌle a -see ɛ -li yi o, -bho ɛ -se ɛ -ko o, aꞌba ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti, aꞌba -pɔlʋꞌa zegbe ꞌmʋ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi -le! A -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi, a de ɩ a ꞌke li. 26 A ꞌye li-ɔ, ꞌbhlʋkpa -ke lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌkpi, -ɛ -seeꞌa -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ lɛ, ɛ se -nɩ.

27 Nyɔ-ɔ -seꞌa-a *Zeziiꞌa nyɔ, -bho ɔ ꞌla amʋ lilidɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhli ꞌle a ꞌke mu a, nmi a-a ꞌyeꞌa -li mʋ, -bho ɛ ꞌꞌdu kɔkuiꞌa ꞌsraganmi ꞌle a -see ɛ -li yi o, -bho ɛ -se ɛ -ko o, aꞌba ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti, aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌkɔlʋ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi -le -lrɛɛ! Lɛꞌꞌo lɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌyi-tɔ mʋ, a li ɛ! 28 ꞌLe, -bho a -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌtmʋʋ amʋ, ɔ ꞌke na: Nmi -nɛɛ, ꞌsraganmi moꞌo. Ʋn bʋbɔ -nɩ ꞌnɛ-ɛ kɔkui ꞌmʋ, nʋ a, ɔ-bɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌduu ꞌnɛ ꞌꞌyriti, lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ɔbɔ -bodɩ, a -kɛɛ ɛ nʋꞌa dɩ aꞌba li ɛ -le! 29 A -gblee, -bho koo ꞌɛ lilidɩ se ꞌꞌnyinynidɩ kliꞌbhle a -bodɩ -dɩ, -yɔ ꞌtmʋʋꞌa amʋ, -ka ɔ popo ꞌnɛ ꞌgwlʋti ꞌꞌnyinynikaꞌa dɩ aꞌba li ɛ -le!

ꞌLe a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke na: Lɛ-ɛ ꞌꞌsriꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌke nʋ, ꞌɩn na, -bho ꞌɩn se ꞌɛ -jolʋ ꞌbhle, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyriliꞌa? Leedɩ a-a nʋꞌo ꞌɩnmʋ -bodɩ, ꞌɩn -Bozeziiꞌa nyɔ -kaa ꞌꞌnyinynika ꞌgwlʋtipopo, ꞌan li ɛ -leꞌa? 30 Lililɛ -ke dɩ ꞌmna poꞌa -Lagɔ ꞌsɛɛ ꞌɩn liꞌa ꞌle, leedɩ nyɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌɛ dɩ ꞌꞌyikpaꞌa?

31 -Bho aꞌba -tɔɔ -nɩ -kaa, a ꞌbhle-e ꞌgɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌmna-a ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -bho a ꞌke li o, -bho a ꞌke lɛ ꞌna o, lɛꞌꞌo lɛ a ꞌka nʋ, lɛ-ɛ ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ꞌɛ ꞌꞌsɛ a ꞌke nʋ! 32 A ꞌye li-ɔ, -bho koo ɛ ꞌꞌdu *ꞌZuifʋyi o, ꞌle ɔ -se ꞌZuifʋyi o, ꞌle ɛ ꞌke Zeziiꞌa -glɩgba -Lagɔ -kɔꞌɔ ꞌꞌdu o, aꞌba ꞌꞌtuu ꞌle ꞌwa nyɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ -le -lrɛɛ! 33 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuoka -lrɛɛke a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle, daꞌꞌo -da ꞌɩn-ɩ muꞌa a, -bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩn -ke ʋn ꞌke ku ꞌmʋti yibo -yibo. ꞌƖn-ɩ nʋ -ɛꞌo -tɔ, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛꞌɛ -zɛgɛꞌɛ dɩ -ko ꞌnɩ, nyʋꞌa -daduduꞌa -zɛgɛ dɩ moꞌo -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ dɩ a -za ꞌan kpli ꞌꞌsɛlɩ!

11

1 -Ka ꞌmna-a zaꞌa Zezii Kliisɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌꞌsɛlɩ, a nʋ ꞌan ka ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌan ꞌbɩ -za!

Kpli -ke ꞌmʋ ꞌnynʋkpakpɩ -ke nyukpasi ꞌka -Lagɔ bʋbɔ -nɩ

2 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌle ꞌɩn -bodɩ, kpli a -nɩꞌa ti, ɩ-ɩ ꞌnʋ-o ꞌɩnmʋ ꞌtʋ. A-a ꞌzi-e ꞌan dɩ ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle, lɩ nyʋ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɩ amʋ -tɔ ɔ, a-a ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho -ziaka.

3 A ꞌye li-ɔ, ꞌtraamʋ ꞌtɔ, dɩ -lrɩɩ ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. Nyɔ -yɔ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌbhleyi, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ. Nyukpasuꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ ꞌmo-o Zezii Kliisɩ. ꞌLe ꞌnynaakpʋ gbo a, ꞌwa nyimiɛ ꞌmo-o ꞌwa -klagba. 4 A -gblee, -bho nyukpasuꞌꞌo nyukpasu -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po ꞌle ɔ -ka ꞌɔ wlu ꞌmʋti-iza, ꞌle ɔ ꞌke lɛ ꞌꞌlru ꞌꞌkpi ꞌbhle a, Zezii Kliisɩ ꞌma-a ꞌɔ -klagba, ꞌɩnnɔ ɔ -see ꞌbho ꞌꞌdu. 5 ꞌLe, -bho ꞌnynaakpʋ -ka -Lagɔ wɔn gbo-o po ꞌle ʋn -ka ꞌɔ wlu ꞌmʋti-iza ꞌle ʋn -see lɛa ƆFa 11 5 ꞌLe ꞌwa ꞌꞌbhlibhlʋkpa ꞌꞌkpi, -yranynʋ-ʋ bhlaꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌꞌkpi, ꞌle, -ka ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌwa nyimiɛ, nyʋ ꞌke ꞌna yibo. 6 ꞌLe, -bho ꞌnynaakpʋ -see ꞌwɔn ʋn ꞌke lɛ ꞌꞌlru ꞌꞌkpi -bhla, ʋn cɛ ꞌwa ꞌꞌnɩmnɩ, ꞌɩnnɛ -nmɔ ꞌnʋ ꞌtɔ ꞌꞌyiti o! -Bho ꞌnynaakpʋꞌa ꞌꞌnɩmnɩcɛɛ -ke ꞌwa ꞌꞌlruꞌa tiwlɛɛɛ ꞌbhle dɩn ꞌmʋ ꞌya a, ꞌꞌlemnɩɩ ʋn ꞌꞌjri lɛ ꞌꞌlru!

7 A -gblee, -Lagɔ -yaꞌa-a nyukpasu ti ꞌɔ gʋgɔboyi ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌkpiꞌa ꞌjina ꞌꞌkpi. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ wɔngboponamʋ ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke lɛ ꞌꞌlru ꞌꞌkpi -bhla. ꞌLe ꞌnynaakpʋ -mnʋʋ gbo a, ꞌwa nɛ se -kaa -nɩ. Ʋbʋ-ʋ ꞌmo-o ꞌwa nyimiɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌjina. 8-9 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o, -ka, ꞌbho nyunyuꞌa tiyinamʋ, ɛ -se ꞌnynaakpʋ -Lagɔ -yaꞌa ti -tanyɩ-ɔ ꞌle ɛ -se ʋ ꞌmʋ ɔ -zaꞌa nyukpasu, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ti-ya ꞌnynaakpʋꞌa dɩ -ko. -Gba! Nyukpasu ɔ -yaꞌa ti -tanyɩ-ɔ, ꞌle ɔ ꞌmʋ ɔ -zaꞌa ꞌnynaakpʋ, ɔ -yʋ ꞌʋ-ʋ ti nyukpasuꞌa dɩ. 10 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌɩn nʋꞌo ꞌnynaakpʋ -bhla lɛ ꞌꞌlru ꞌꞌkpi, ꞌle, ꞌwa nyimiɛ ꞌma-a ꞌwa -klagba, -ka ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho, nyʋ ꞌke -kaa yibo, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌke ɩ yibo -lrɛɛ ꞌle ɩ -kʋʋ ʋ likpʋn.

11 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -a-bʋ -ke -aꞌba -Kɔyi ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -a yiboꞌo-o na, -ka ꞌnynaakpʋꞌa ꞌꞌsɛ -seꞌa-a lɛ -bho ɛ -se nyukpasuꞌa dɩ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a nyukpasuꞌa ꞌꞌsɛ -se lɛ -ko, -bho ɛ -se ꞌnynaakpʋꞌa dɩ, 12 -ɛkedɩmaa, -ka -Lagɔ ꞌꞌluoꞌa -antanyɩnyukpasuꞌa -gbɩyʋɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -antanyɩnynaakpʋ ti-ya a, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, nyukpasi ꞌwee ꞌwlʋꞌa a, ʋn-ʋ yi nɩꞌe ꞌnynaakpʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nɩꞌe ti. -Lagɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee ti, ꞌya ꞌwee ꞌmo-o ꞌɔ lbhʋ.

13 A-bee -mnʋʋ -bodɩ ꞌle, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌbho -Lagɔꞌɔ wɔngboponamʋ ꞌnynaakpʋ ꞌke ꞌꞌlru wɔn-flɔꞌɔ? 14 A -gblee, -gwlɔka ꞌꞌcɩcɩ nyukpasu se ꞌꞌlruvlan ꞌꞌyiti-nmɔ. -Bho ɔ ꞌbhle ɛ ꞌꞌyi ꞌle, ɛ -se -kaa-a dɩndɩ? 15 -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌnynaakpʋ-ʋ ꞌbhle ꞌɛ ꞌꞌlruli, ɛ-ɛ ꞌpo -ʋ ꞌjina ꞌꞌkpi. -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ʋ ꞌꞌnɩmnɩdɔndrɩ ꞌle ɩ ꞌke ꞌwa ꞌꞌlru ꞌꞌyi-ka. 16 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, -bho nyɔ -lrɔɔ nʋ ɔ ꞌke ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi depo -nɩ a, ꞌɩn na, -bho -abʋ -ke Zeziiꞌa -glɩgbɩ ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru, ꞌka-a -a nʋꞌo.

-Ka nyɔ ꞌka -aꞌba -Kɔyiꞌa *kpɔcɛliliɛ ꞌmʋtilili

17 A -gblee, lɛ -lrɛɛ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ. Ɛbɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ, aꞌba kpli se ꞌꞌkpiwɔɔnka -nɩ. -Bho a ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru, a ꞌke -Lagɔ bʋbɔ ɔ, kpli -ke ꞌmʋ a-a nʋ nɩ ꞌnɛ ɛ, ꞌya nʋ aꞌba ꞌꞌbhi -zɛgɛ ꞌꞌlruli. ꞌKla-a a-a nʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ kpaꞌa amʋ dɩ ꞌꞌyi. 18 A ꞌye li-ɔ, nyʋ na, -bho a ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru ꞌle a -ka -Lagɔ-ɔ bʋbɔ ɔ, aꞌba ꞌnynɩmʋ a ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. -Bho ꞌɩn popo nɩ ꞌgwlʋti, ꞌle ꞌmna gbo ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke -ziadɩ ꞌꞌdu. Aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɛ nʋ. 19 Kɩn, ꞌmʋcɩcɛɛ ꞌke ꞌbho aꞌba ꞌnynɩmʋ -nɩ, ꞌle, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋzɩgɩ -Lagɔ-ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌkpi, nyʋ ꞌke ʋ yibo -ko? 20 -Bho a ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru ꞌle a ꞌke ꞌꞌkpibhetelililɩ -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa *kpɔcɛliliɛ -dalue -li -nɩ, -ka -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ a ꞌke ɛ nʋ, a -tbhɛ ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌkpi. 21 A -gblee, ʋn na, ꞌle a ꞌke ꞌbho linamʋ tiꞌꞌsi a, aꞌba fufuo. Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyiglɛlililɩ -ke a yiꞌa a, a-a ꞌde-e ꞌya -nynanyna ꞌmʋ. -Bho a gwɛ lilia ꞌꞌyi a, ꞌka-a aꞌba tɔlʋ ziꞌe lililɩ -ke nmɔꞌɔ ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi ꞌle a -nɩꞌe -cɩlɔɔ, ꞌle aꞌba -lrʋʋ ꞌbhleꞌe ꞌmʋ ꞌli. 22 A-a ꞌꞌtɩtraꞌa -kaa li ꞌle, a se ꞌꞌbhlegbo ꞌbhle? A se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌle -li -nɩ ke-ɔ, ꞌle a ꞌke yi? A se yibo na, -bho a -ka -kaa-a nʋ a, a -bonyunyu -Lagɔ nʋꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌmʋ, a-a ꞌnyʋ ꞌʋ ꞌmʋ-ɛ? Aꞌba ꞌꞌklumʋ -yʋ seꞌa lɛ ꞌbhle, a ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaaꞌa? Koo ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌyiꞌlɛꞌɛ? ꞌƖn ꞌke amʋ -bha maꞌa? -Gba! ꞌMna ꞌke amʋ dɩ ꞌꞌyikpa moꞌo!

23 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa kpɔcɛliliɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩꞌa -tɔtɔlɩ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋ ɛꞌo -ɔ sie ꞌɩ -amʋ li. ꞌLe, -ka ɔ sie ꞌɩ -amʋ li ꞌtɩn, ꞌka-a ꞌmna -tɔ ꞌnɩ amʋ. ꞌƖnnɩ ꞌmo-o, glu -yɛ gwɛ-ɔ, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌyeꞌa ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ-ɛ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ ɛ, ɛ-bɛ ꞌꞌmatʋ -lue ꞌmnɛ ɛ, ɔ -ke *ꞌɔ -namʋ -nɩ linamʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋꞌꞌluo, 24 ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn ꞌke ɩ li, ꞌle ɔ na: Ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌa aꞌba dɩ ꞌmɛ mʋ a, ꞌɩnmɔ moꞌo, ꞌan ku moꞌo. A nʋ ꞌɛ lɛtu ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! ꞌƖnnɛ ꞌke amʋ ꞌan dɩ ꞌgwlʋtipopo. 25 A -gblee, ʋn gwɛꞌɛ lilia ꞌꞌyi a, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o duvɛɛnꞌɛ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ʋ ɛ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: Nmɔ-ɔ -nɩꞌa ɛ-bɛ ꞌꞌkɔpʋ -nɛɛꞌɛ ꞌlimʋ a, *-ybhɛybhɛtitelre -Lagɔ -ke nyunyu bhlaꞌa a, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ moꞌo. Ɛ-bɛ nmɔ ꞌmnɛ, ꞌan nymɔ moꞌo. -Ka ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ nmɔ -nɛɛ, a nʋ -kaa ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! -Bho a -ka ꞌɛ nmɔtu-u ꞌna a, -ka ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmɛ mʋ aꞌba dɩ, ɛ ꞌke ꞌna amʋ ꞌgwlʋtipopo. 26 A -gblee, -aꞌba -Kɔyiꞌa wlu ɔ sieꞌa -amʋ li, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! ꞌƐ dɩ, -bho a -ka ꞌꞌlru-uꞌgbʋʋ ꞌle a ꞌke ꞌɛ lililɛtu li, a ꞌke ꞌɛ nmɔtu ꞌna a, a popo ꞌɔ ꞌmɛmɛdɩꞌa ꞌzɔ ꞌgwlʋti ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle a ꞌke -kaa nʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ leyinɔɔ ꞌꞌkpi bhla.

27 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, nyɔ-ɔ liꞌa ꞌɔ ꞌꞌflɔɔ, ꞌle -ɔ ꞌnaꞌa ꞌɔ nmɔ ꞌmnɛ, ꞌle, -ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -see ꞌɔ ꞌbho ꞌꞌdu, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ-ɔ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, -ɔ -ke nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, ꞌɩnnɔ ɔ -see lɛ ꞌlaꞌa dɩ ɔ-ɔ kpʋn nɩꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuo -zigle. 28 ꞌƐ dɩ, nyɔ-ɔ ꞌka ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ ꞌmnɛ li ꞌle -ɔ ꞌka nmɔ ꞌmnɛ ꞌna a, ɔ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ ꞌcrɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋti -ka -zɛgɛka! 29 A ꞌye li-ɔ, nyɔ -yɔ liꞌa -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌflɔɔ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ nmɔ ꞌna ꞌꞌyribhuo ꞌmʋti a, ꞌle ɔ-ɔ zrɛ ꞌnɩ lililɛꞌꞌo lililɛ ꞌꞌyi, ꞌle, Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ -ke ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, -ɩ ꞌma-a ꞌya ꞌmʋyibolɩ, -bho ꞌɔ -pɔlʋ -see dɩ lezɩza ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi a, -zigle ɔ-ɔ yaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi. 30 ꞌKa-a a-a nʋꞌɩꞌa dɩ a, ꞌꞌgwizimʋꞌa -dadudu -nɩꞌe ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle nyʋplan ꞌye amʋ ꞌꞌyiꞌwlʋ ʋn ꞌye ꞌmɛ. 31 -Bho -a ꞌcrɛ ꞌkɩ -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋti -ka -zɛgɛka a, a -see ꞌkɩ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ -zigle wɔnꞌkpa yi. 32 A -gblee, -bho ɔ -ya -amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o -amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, -a -ke nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo -kaa gbobhete ꞌle ꞌɔ -zigle -kaa -amʋ kpʋn.

33 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho a ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru ꞌle a -ka ꞌꞌkpibhetelililɩ -ke -aꞌba -Kɔyiꞌa kpɔcɛlililɛ-ɛ li a, aꞌba sisie -le! A fufuo ꞌle a ꞌke ɛ -dalue -li -nɩ. 34 -Bho nyɔ -nyni ꞌmʋ li a, ɔ li ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhli ke-ɔ, ꞌle ɔ ꞌke yi ꞌle ꞌbho aꞌba ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ aꞌba -naagɩ -kaa ꞌle lililɛꞌɛ dɩ gbo-vuo. -Bho a nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ aꞌba ꞌꞌlrugbʋʋɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌya-a aꞌba ꞌꞌbhi -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌꞌkpi.

Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌgwɛ-ɛ ꞌꞌyi. -Da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ -nɩ mʋ a, ꞌle, lɩ -lrɩɩ -yɩ -sieꞌa ꞌbho, ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌlruꞌꞌdu.

12

*-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa lbhʋnʋkpɩ

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌkpɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌbho ꞌya damʋ, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌtɔ ɩ amʋ -bodɩ gbɔzɩza ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 2 Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o, -da a -seeꞌa -bhla *Zezii yibo ke a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu -kɔꞌɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌtuuꞌo amʋ, ꞌle, kɔkui -yɩꞌa -fɔꞌɔ ɔ, -yɩꞌa wluꞌa wɔn, a-a ꞌwlaꞌa ꞌya bʋbɔɛ wɔnti. 3 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ wɩ ꞌɩ amʋ ꞌꞌyiti ꞌle a ꞌke -zuzu ꞌmʋtiꞌcrɛ, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ziaka, a ꞌke ꞌna yibo. ꞌƖn na, nyɔ-ɔ wlu nɩꞌa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke *Zezii tuti-bhla! ꞌLe nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke Zezii ꞌɔ -Kɔyi ꞌla, -bho ɛ -se -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -nɩ nɔ ꞌmʋ.

4 A ꞌye li-ɔ, ꞌkpɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmnɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔꞌɔ nyʋ ʋn ꞌke ꞌɔ lbhʋ ti-nʋ -nɩ, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -nɩꞌe -lue ꞌtɩn. 5 A -gblee, lbhʋ ꞌꞌwe -aꞌba -Kɔyi Zezii-i ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌmnʋ, ɩ -se -sɛ, ꞌle ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -nɩꞌe -lue ꞌtɩn. 6 Lbhʋ ꞌꞌwe ꞌmnɩꞌa nʋnʋsʋ -dieꞌe-e ꞌꞌyi -lrɛɛ, ꞌle -Lagɔ -lue ꞌtɩn ꞌmnɔ -nɩ ꞌnʋ ꞌmʋ ꞌwee ꞌle ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo.

7 A -gblee, ꞌɔ nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌo ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ʋ ɩꞌo ꞌle ʋn ꞌke ʋn -Bozeziiꞌa nyʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po. 8 A ꞌye li-ɔ, -ka ɔ-ɔ ꞌgble ꞌɩ -lue -lue, ꞌkla-a ꞌka-a: Lɩ nyɔ -lue seꞌa yibo, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌya yiboɛ ꞌle ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -lrɔɔ -naagɩzɛgɛ ꞌle ɔ yiboꞌo lɩꞌa nʋka -ke dɩꞌa ꞌmʋzaka. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmnɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ nʋꞌo ꞌya lɩtu. 9 ꞌLe Lisaazuzu -lue ꞌtɩn ꞌmnɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -lrɔɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌkpɩ, ꞌle -Lagɔ-ɔ zi nɩꞌe ꞌle ɩ ꞌmʋ ɔ-ɔ nʋꞌo *wɔnkulɩ. Ɔ-bɔ -lue ꞌmnɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -lrɔɔ nyʋgipokpɩ. 10 Ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -lrɔɔ wɔnkulɩꞌa nʋnʋaꞌa ꞌkpɩ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -lrɔɔ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizalbhʋꞌa ꞌkpɩ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -lrɔɔ -zuzuꞌa ꞌmʋticrɛkpɩ, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ziaka, ɔ ꞌke ɩ yibo, ꞌꞌsesiwlu nyɔ seꞌa yibo, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -lrɔɔ ꞌya ꞌkpɩ ꞌle ɔ-ɔ po ɩꞌo, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -lrɔɔ ꞌkpɩ ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌzɔ. 11 Ɔ-bɔ Lisaazuzu -lue ꞌtɩn ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo lɩ ꞌwee ꞌmnɩ. -Ka ꞌɔ -pɔlʋ ꞌybhaꞌa a, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌgblee ꞌnɩ nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌꞌyiti.

*Zeziiꞌa nyʋ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, nyɔ -lue ʋn ꞌꞌduꞌo

12 A -gblee, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na nyunyɔꞌɔ ku -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn. ꞌƐ liꞌa lɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle ɩ kpʋkpʋnꞌo ti ꞌwee. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, -a-bʋ -ke *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -a ꞌꞌduꞌo nyɔ -lue. 13 A ꞌye li-ɔ, -a-bʋ ꞌma-a ꞌɔ nyʋ ꞌmnʋ, -bho -a ꞌꞌdu *ꞌZuifʋ o, -bho -a -se ꞌZuifʋ -ko o, -bho -a ꞌꞌdu ꞌgeyikpaan o, -bho -a se ʋ ꞌꞌdu o, -aꞌba ꞌwee -Lagɔ poꞌo *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi. ꞌƆ Lisaazuzu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋ ɛꞌo ꞌle -a ꞌye nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌꞌdu. -Zɩgɩ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, ꞌɩnnɩ -Lagɔ ꞌmnɔ nʋꞌo -amʋ ꞌꞌlruli ꞌwee, ꞌle ɩ-ɩ ꞌpɩpleꞌe -amʋ ꞌꞌkpi.

14 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ nyɔ ꞌse ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ku liꞌa lɛ ku ꞌla. Lɩ-ɩ ꞌꞌsri ꞌɛ ꞌꞌyi, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi. 15 ꞌLe, -bho bhʋ nʋ ꞌkɩ, na: ꞌMna -se -kʋta -koꞌa dɩ ꞌɩn se ku ꞌꞌyiꞌꞌsri, nʋ, ꞌle, ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaaꞌa dɩ ɛ se ɛ ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌꞌsriꞌa? 16 ꞌLe, -bho -loku na ꞌkɩ: ꞌMna -se ꞌꞌyri -koꞌa dɩ ꞌɩn se ku ꞌꞌyiꞌꞌsri, nʋ, ꞌle, ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaaꞌa dɩ ɛ se ɛ ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌꞌsriꞌa? 17 ꞌLe, -bho ku liꞌa lɩꞌa klɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌꞌyri ꞌle, koo -lokuꞌa lbhʋ ꞌke -nʋ-ɛꞌɛ? ꞌLe, -bho ꞌɛ ꞌwee ꞌꞌdu ꞌkɩ -loku ꞌle, ꞌmna -mnɛɛꞌɛ lbhʋ ꞌleꞌa? 18 ꞌLe ɛ -se -klaa -ko! -Lagɔ -yaꞌa nyunyɔ ti, ɔ ꞌꞌdu-o ꞌɔ ku liꞌa lɩ li. -Ka ɔ ꞌybhaꞌa ꞌtɩn, ꞌka-a ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ li -lue -lue. 19 ꞌLe, -bho ꞌɛ ꞌwee ꞌꞌdu ꞌkɩ ku liꞌa lɛ ꞌle, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ku ꞌla. 20 ꞌLe ɛ -se -klaa -ko. Ku liꞌa lɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle ku -yɛ ꞌbhle ꞌɩ kwa -nɩꞌe -lue ꞌtɩn.

21 Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌyri se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -kʋta ꞌꞌyrili-gbʋ na: ꞌƖn -see -ɩnmʋ tiꞌbɔ, nʋ. ꞌLe ꞌꞌlru se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -bhopʋ ꞌꞌyrili-gbʋ na: ꞌƖn -see -ɩnmʋ tiꞌbɔ, nʋ -lrɛɛ. 22 Ɛ -se -klaa -ko. A -gblee, ꞌle nyunyɔ -bodɩ ku liꞌa lɩtoope ꞌꞌyri -bhlaꞌa a, -bho ɩ ꞌꞌsete, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ti-nɩ. 23 -Yɩ ꞌma-a ɛ ꞌmʋꞌa lɩ ꞌꞌyri -seeꞌa tikpʋn ꞌbho nyunyɔ -bodɩ, -a -nmɔ ꞌnɩ-ɩ kwa ꞌmʋti. ꞌLe, -yɩ ꞌꞌyri seꞌa ꞌꞌkpiti-nmɔ ɔ, -a -nmɔ ꞌnɩ-ɩ kwa ꞌmʋti -lrɛɛ ꞌle -a ꞌꞌduꞌo ꞌya dɩ gba ꞌmʋ. 24 A ꞌye li-ɔ, -yɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -aꞌba ꞌꞌzize nɩ. -Lagɔ ꞌde-e ꞌbho nyunyɔ ti ꞌle -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌke ꞌɔ kuꞌa dɩ zi ꞌwee. -Yɩ ꞌꞌyri -seeꞌa tikpʋn, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɩ ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu-ɛ -lrɛɛ. 25 Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle, ꞌbho kuꞌa damʋ ꞌɛ ꞌfɔ -lue -kaa ꞌbho ꞌꞌdu-ɛ ꞌle ɛ ꞌke -lrɛɛ ꞌmʋ-zi, ꞌle, -ka ɩ -dieꞌa ꞌmʋ, ɩ ꞌke kwa ꞌmʋti-nmɔ-ɛ. 26 ꞌƐ dɩ, -bho li -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌvuvlo a, ꞌɔ kuꞌa klɛ-ɛ sɩaꞌo, ꞌle, -bho nyɔ -nmɔ ꞌɔ ku liꞌa lɛ -lue kwa ꞌmʋ ti a, ɛ-ɛ ꞌnʋ-o -zɛgɛ ꞌɔ kuꞌa klɛ ꞌꞌlruli.

27 A-bee -mnʋʋ a, -ka nyunyɔꞌɔ ku -nɩꞌa -lue ꞌtɩn ꞌle ꞌɛ ꞌmʋꞌa lɩ -dieꞌa ꞌꞌyi, -ka a -dieꞌa ꞌmʋ, ꞌka-a a ꞌꞌduꞌo Zezii Kliisɩꞌa -glɩgba ꞌle aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌbhleꞌe ꞌbɩ -lue -lue. 28 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ -Lagɔ deꞌe ꞌɔ -glɩgba ꞌmnɛ nyʋ ꞌꞌlruti -lue -lue ʋn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. ꞌꞌYizanyʋ-ʋ ꞌmo-o -yʋ ꞌbhleꞌa *Zeziiꞌa -dalbhomʋꞌa lbhʋ, ꞌsɔnnʋ ꞌmo-o -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ, tannʋ ꞌmo-o Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa -Lagɔwluꞌa -tɔmʋ. ꞌBho ʋbʋ-aꞌa lemʋ, ꞌbho-o *wɔnkulɩꞌa nʋmʋ -nɩꞌo, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e nyʋ -lrʋʋ ꞌkpɩ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌgipoꞌo nyʋ, ꞌle -lrʋʋ ꞌꞌduꞌo ngazengazemʋꞌa -kpamʋ. Ɔ-ɔ ꞌpo-o nyʋ -lrʋʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ poꞌo ꞌwa -Bozeziiꞌa nyʋ -jolʋ gbo. ꞌLe ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ -lrʋʋ ꞌkpɩ, ꞌle, ꞌꞌsesiwlu ʋn seꞌa yibo a, ʋn-ʋ po ɩꞌo. 29 ꞌBho ꞌmnɔ ꞌtɔ ꞌle, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, Zeziiꞌa -dalbhomʋ ʋn ꞌꞌduꞌa? -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ʋn ꞌꞌduꞌa? -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa -Lagɔwluꞌa -tɔmʋ ʋn ꞌꞌduꞌa? -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ʋn ꞌbhle-e ꞌkpɩ ʋn ꞌke wɔnkulɩ nʋꞌa? 30 -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ʋn ꞌbhle-e nyʋꞌa ꞌꞌgipokpɩ ꞌmʋꞌa? -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ꞌꞌsesiwlu ʋn seꞌa yibo, ʋn-ʋ po ɩꞌa? -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, ʋn-ʋ ꞌza-a wlu ꞌmnɩ ꞌzɔꞌɔ? A -gblee, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌɔ ꞌꞌyiglɛlbhʋ.

31 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌkpɩ -yɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, a zi ꞌya dɩ! ꞌBho -yɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌbho, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! ꞌLe a ꞌke ꞌna nʋ a, -ka -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili tenyɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌtɔ-ɔ amʋ ꞌna -tɔ -mʋ ꞌle a ꞌke -kaa -na.

13

ꞌKpɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, ꞌle nyʋꞌa dɩkmɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔ ꞌmʋ, ɛ ꞌmʋ ɛ ꞌke -nʋ-ɛ -nɩ

1 A -gblee, nyʋꞌa dɩkmɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ nyɔ ꞌke tiꞌbɔ. ꞌꞌSesiwlu nyʋ seꞌa yibo, -bho ɩ ꞌꞌdu nyunyuꞌa wlu o, -bho ɩ ꞌꞌdu -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa wlu o, -bho nyɔ -kɩ ɩ-ɩ po a, -bho ɔ se ɔ -bonyunyuꞌa dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle a, ꞌɔ nyunyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ -klemagbalu-u wlu bhebhe. ꞌƆ wluꞌa kpʋn ꞌle nyʋꞌa -loku ꞌmʋ ti. -Ka nyɔ-ɔ tbhaꞌa ka bhebhenɛtɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɛ wlu-u ꞌꞌlrɛɛꞌɛ ka, ꞌkla-a ɔ -nɩꞌo. 2 ꞌLe *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -ɩnmʋ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ ꞌkpɩ ꞌꞌnyɩ, ꞌle -ɩn ꞌke lɩ ꞌwee yibo, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌsra-a ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyiꞌa ꞌꞌbhi, -ɩn ꞌke ɩ yibo, ꞌle -ɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌkpɩ ꞌbhle, lɩ-ɩ -kmuꞌa ꞌꞌyi ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɩ ꞌke -ɩnmʋ ꞌmʋꞌwɔɔn ɔ, -bho -ɩn se -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle a, bhebhelɛ -ɩn nʋꞌo. 3 -Ɩn ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌꞌdu, lɩ ꞌwee -ɩn ꞌbhleꞌa a, -ɩn ꞌke ɩ ꞌꞌpʋanmʋ ꞌꞌyitiꞌgblee ꞌꞌfɩa, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ dɩ ꞌꞌdu -ɩn ꞌke sin, -ɩn ꞌke ꞌmɛ ɛ, -bho -ɩn se -ɩn -bonyunyɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle a, -ɩn -see ꞌbho lɛ ꞌyee yi.

4 A -gblee, nyɔ -yɔ -Lagɔ poꞌa dɩkmɛɛ -pɔlʋ ꞌzɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌku-o ꞌꞌgwli ꞌle ɔ-ɔ nmɔꞌɔ ꞌlimʋ wɔn. -Yɩ ɔ -seeꞌa ti-nɩ yi, -mnɩɩ ꞌka-a: ꞌƆ ꞌbhle ꞌɔ -bonyunyuꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌli, ꞌɔ ꞌꞌplin ꞌle ꞌɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi. 5 Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa dɩkmɛɛ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌlbhaa nyɔ dɩn ꞌꞌyi, ꞌɔ zi ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ, ꞌɔ ꞌbhle ꞌcɛ ꞌmna ꞌꞌyi, ꞌɔ ꞌbhlee nyɔ ꞌliti. 6 Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa dɩkmɛɛ ꞌmʋ, -bho ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌye dɩ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋ o, ꞌya ꞌlbhaa nɔ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. Lɩ-ɩ nʋꞌa ɔ -bonyunyɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle -ɩ ꞌkɔ ɔ -kpa ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ꞌya ꞌbʋbʋa ɔ-ɔ liꞌo. 7 -Bho koo dɩ -nɩ ꞌle ɩ ꞌke ɔ -bodɩ yi, ɔ-ɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɩ-ɩ wɔnyi, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ dɩꞌa dɩ. -Bho koo ꞌɔ -bonyunyɔ nʋ ɔ dɩ ꞌꞌlruli, ꞌɔ -zɔ ɔ kwa gbo, ꞌle ɔ -bodɩ ɔ-ɔ kuꞌo ꞌliti. -Bho nyɔ -zɔ ɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌkpɩꞌa -wa nɔ ꞌꞌyiti, ꞌle ɔ-ɔ kuꞌo ꞌkpa ꞌꞌyi.

8 A ꞌye li-ɔ, dɩkmɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔ ꞌmʋ, ꞌɛ -sɔ gbɔ. -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ dɩ-ɩ ꞌye-e ꞌbhɔ-ɛ -mʋ. ꞌꞌSesiwlu nyʋ seꞌa yibo ʋn-ʋ poꞌa, ꞌya dɩ-ɩ ꞌye-e ꞌbhɔ-ɛ -mʋ -lrɛɛ. -Bho -a mu ꞌle -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli, ꞌbho-o ɩ-ɩ ꞌye -nʋ-ɛ -nɩ mʋ. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ dɩꞌa yiboɛ, -a -see ɩ tiꞌbɔ yi -lrɛɛ. 9 A -gblee, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a se -bhla ꞌɔ dɩ ꞌwee yibo ke -ka -zɛgɛka. Wlu -yɩ -a zaꞌa ꞌmʋti, ɩ-ɩ ꞌple-e ꞌꞌkpiti. 10 Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, -bho -a mu ɔ gbo ꞌle yaku ꞌli, ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌɔ dɩ ꞌwee -tɔ, -a ꞌye-e -nʋ -mʋ na: Dɩ ꞌwee -a yiboꞌa ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ɩ se lɛ ꞌmʋꞌbhle.

11 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o ꞌꞌdanaꞌa kpli ɔ -nɩꞌa ti. -Bho nyɔ ꞌꞌdu ꞌꞌdana a, ꞌɔ -wluwlusʋ o, -ka ɔ-ɔ popoꞌa ꞌgwlʋti o, ꞌle ɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ lɩ ꞌmʋti o, ꞌꞌdanaꞌa nʋnʋdɩ moꞌo. -Bho ɔ ꞌkpa ꞌtɔ nyunyɔ ɔ, ɔ ꞌwlʋ-o ꞌꞌyreeyɩdɩ ꞌmʋ. 12 -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ yibonamʋ ꞌꞌdana -a ꞌꞌduꞌo -bhla. ꞌBho -Lagɔꞌɔ damʋ lɩ -a yiboꞌa a, -a -see ɩ ꞌmʋ-gwɛ. Ɩ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔ-ɔ popoꞌa ꞌle kpɔtiyena ꞌli. ꞌTraamʋ ꞌtɔ, -aꞌba -gwɛ ꞌɔ dɩ ꞌmʋ -ziaka. -Bho zɔ -lue ꞌzɔ -a ꞌye ɔ liꞌye mʋ -gezee! ꞌɔ -nɔɔ -yɛɛ ꞌliꞌa yiboɛ -mnɛɛ ɛ, -a -see ɔ ꞌꞌkpi-gwɛ ke -bhla. -Ka ɔbɔ yiboꞌa -amʋ pepe, ꞌka-a -abʋ-ʋ ꞌye ɔ yibo mʋ -lrɛɛ ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti.

13 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-e, ꞌɔ ꞌgwlʋyikuɛ -pɔlʋ kpʋnꞌa ti, -ɛ -ke ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ mʋ a, ɩbɩ -ke nyʋꞌa dɩkmɛɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌmʋ, ɩ -nɩ tan ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ, -ɩ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. ꞌLe ꞌya ꞌꞌklumʋ -yɛ -ziꞌa ꞌbho wɔn ꞌmʋti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o dɩkmɛɛ.

14

ꞌKpɩ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -ɩ poꞌa *Zeziiꞌa -glɩgba ꞌkpa ꞌꞌyi, a zi ꞌya dɩ

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ꞌbɔ ti ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɔ nyʋꞌa dɩkmɛɛ ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ po ꞌꞌkɔmʋ! ꞌKpɩ *ꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, ʋn-ʋ nʋ nɩꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ ti, a ꞌbɩ ɩ ti -lrɛɛ! ꞌLe -yɛ -ke dɩ a ꞌka zi tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ ꞌkpɩ. 2 A ꞌye li-ɔ, ꞌꞌsesiwlu nyɔ seꞌa yibo, -bho -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌya ꞌkpɩ, -bho ɔ -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋ wlu nɩ a, -Lagɔ -bodɩ ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. Ɛ -se nyunyu -bodɩ -ko. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌtuu nɔꞌo, ꞌle, -kaabowlutu nyɔꞌɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. 3 ꞌLe, nyɔ -yɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti, nyunyu -bodɩ ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po, ʋn ꞌke ꞌmʋtikuku ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi. 4 A -gblee, ꞌꞌsesiwlu nyɔ seꞌa yibo, nyɔ -yɔ wlu nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌkpɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌle ɛ-ɛ nʋ ꞌɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli. ꞌLe, -yɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti, ɔ -bodɩ a, ɔbɔ-ɔ ꞌpo-o *Zeziiꞌa -glɩgba ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌwee.

5 ꞌLe ꞌmna -bodɩ a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti, ꞌꞌsesiwlu nyʋ seꞌa yibo, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌke amʋ ꞌya popoaꞌa ꞌkpɩ ꞌꞌnyɩ ꞌꞌfɩa ꞌwee. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ -ke ꞌꞌbhuo ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti-za. A -gblee, ꞌꞌsesiwlu nyɔ seꞌa yibo, nyɔ-ɔ wlu nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ, -yɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti a, ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌye ɔ -zi. -Bho ʋn ꞌke ꞌmʋꞌbhɛɛ ꞌya a, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɔ wlu ɔ-ɔ poꞌa a, ɔ -zɩ ɩ ꞌzɔ ꞌle ɔ ꞌke Zeziiꞌa -glɩgba ꞌkpa ꞌꞌyi po -lrɛɛ.

6 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ yi, -bho ꞌɩn -see amʋ -Lagɔwluꞌa -tɔtɔlɩzɩgɩ -tɔ ɔ, ꞌle, lɩ a seꞌa yibo, -bho ꞌɩn -see ɩ gbɔzɩza ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ amʋ -tɔ ɔ, lɩ -Lagɔ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ da, -bho ꞌɩn -see ɩ amʋ -tɔ ɔ, ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti-za -lrɛɛ ɛ, ꞌle, -bho, ꞌꞌsesiwlu -a seꞌa yibo, ꞌɩn -po -nɩ nɩ amʋ ꞌꞌlruli ꞌle, leelɛ ꞌɩn nʋꞌo ꞌtɔ amʋ -bodɩꞌa?

7 A -gblee, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌɛ ꞌꞌyi -lue -po. Tu nyʋ-ʋ bhle nɩꞌa ꞌmʋꞌa wlu, ꞌya lɩtu, -bho ɛ ꞌꞌdu -gbakɔbheyi o, ꞌle ɛ ꞌke -dɔdɔ ꞌꞌdu o, -bho nyʋ-ʋ bhle nɩ ꞌmʋꞌa wlu ꞌꞌcakpa ꞌmʋ ꞌle, nyɔ-ɔ ꞌye -ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -mʋꞌa? ꞌLe ꞌlʋ -yɛ ʋn bhleꞌa, ɛ-ɛ ꞌye-e yibo-ɛ -mʋꞌa? 8 ꞌLe, lɛglɛ -bho -ɛ wluꞌa ꞌle nyʋ-ʋ muꞌa tʋ ꞌmʋ ꞌle, -bho ꞌɛ wlu -ka gbɛn, lɛ ɛ-ɛ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, -bho nyʋꞌa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti ꞌle, ʋn-ʋ ꞌye-e tʋ ꞌmʋ -mu -mʋꞌa? 9 ꞌKa-a aꞌba dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. ꞌꞌSesiwlu a seꞌa yibo, -bho a -kɩ ɩ-ɩ po, -bho nyʋ se ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ɔ, bhebhelɛ moꞌo. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, wlu nyʋ-ʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, a ꞌke ɩ po. 10 A -gblee, wlu-u -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɩ -se -sɛ. -Ka ɩ -dieꞌa ꞌmʋ, ɩ ꞌbhle-e ꞌkpʋ ꞌꞌfɩa. 11 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -bho nyɔ -ke nyɔꞌɔ ꞌwʋwɔn wlu ꞌmʋti, leelɛ ɛ-ɛ nʋꞌo ꞌwa nyɔtu -bodɩꞌa? -Bho ɔ -kɩ ɩ-ɩ po a, ʋn-ʋ ꞌlɩla-a ꞌꞌsesinyʋ. -Bho a -ka ꞌmʋtiꞌwʋwɔn, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 12 ꞌKa-a aꞌba dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. -Ka a -dieꞌa ꞌmʋ a -smuaꞌa-a ꞌmʋti, ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌkpɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, a ꞌke ꞌya -dadudu ꞌye. ꞌƐ dɩ, -yɩ ꞌka Zeziiꞌa -glɩgba ꞌkpɩ ꞌꞌyi -po -nɩ, a ꞌbɔ -mnɩɩꞌa ꞌꞌbhi ti -lrɛɛ!

13 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌꞌsesiwlu nyɔ seꞌa yibo, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌya ꞌkpɩ -ɔ po ꞌɩ a, ɔ ꞌybhaa -Lagɔ ꞌya ꞌmʋzɛɛꞌɛ ꞌkpɩ! 14 Lɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -bho -ɩn -ka wlu ꞌmnɩ-ɩ po, -aꞌa -zuzu ɛ-ɛ nʋꞌo -zɛgɛ ꞌꞌlruli, -yɛ ꞌma-a -aꞌa -naagɩ -mnɛɛ -nɩꞌe-e ꞌtɩn. 15 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, leelɛ -ɩn ꞌke nʋꞌa? -Ɩn ꞌke ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌmʋ *-Lagɔ wɔn gbo -po -nɩ, ꞌle -aꞌa -naagɩ ꞌmʋ -ɩn ꞌke ɔ wɔn gbo po -lrɛɛ. -Ɩn ꞌke ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌmʋ -bhle -nɩ ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa wlu ꞌmʋ -bhle -nɩ -lrɛɛ. 16 -Bho ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ a, -bho -ɩn po -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wlu ꞌmnɩ ꞌle -ɩn ꞌke -Lagɔ ꞌsɛɛ po ꞌle, nyɔ-ɔ seꞌa ꞌɛ lɛtu ꞌꞌyri yibo ke, ꞌle -ɔ -nɩꞌa ꞌbho aꞌba ꞌꞌklumʋ, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ ꞌbʋꞌwɔn -mʋ ꞌle ɔ ꞌke: *Ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ, nʋꞌa? Ɔ se ꞌbhɛɛ, dɩ -ɩn -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 17 Kɩn, -aꞌa ꞌsɛɛpowlu -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -kpɩɩn -mnɛɛ-ɔ, ꞌɛ -kpa -ɩn -bonyunyɔ.

18 A -gblee, ꞌꞌsesiwlu ꞌɩn seꞌa yibo, ꞌɩn-ɩ po -ɩꞌo, ꞌle ꞌɩn ꞌye a -nɩ ꞌwee ꞌmʋ-zi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -Lagɔ ꞌsɛɛ. 19 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho Zeziiꞌa -glɩgba ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru a, wlu-u seꞌa ꞌꞌyiti-tɛ ʋn-ʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌɩn ꞌke ɩ po, ꞌle, ꞌɩn ꞌke ʋ -Lagɔwluꞌa -tɔtɔlɩzɩgɩ -tɔ, ꞌle, ꞌꞌsesiwlu ꞌɩn seꞌa yibo, ꞌɩn ꞌke ɩ po, ɛ ꞌye ꞌya -gbogboyoko -zi.

20 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌgwlʋtipopoɛꞌɛ -nɩ ꞌꞌdanaꞌa nɛꞌɛ ka -le! A popo nyunyɔka ꞌgwlʋti! -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnamʋ a, ꞌꞌyreetɩ-ɩ seꞌa lɛ ꞌꞌyri yibo, a -nɩ ꞌwa ka, ꞌle a -kaa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ! 21 A -gblee, -kaa ꞌka-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌLɩkpʋ poꞌa ꞌꞌsesiwlu, ꞌɩnnʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -ya mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌan nyʋ wlu -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌLe, -bho koo ꞌɩn -zi -nɩ ꞌꞌsesinyʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ʋ wlu kpa a, ʋn -see ꞌɩnmʋ -lokui-po yi.

ꞌKla-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo.

22 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌꞌsesiwlu nyʋ seꞌa yibo, ꞌya ꞌmʋwlunɩɛ, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ nyɔ, ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwlide, ɛ ꞌke ʋ lɛ -tɔ, ꞌle, -ka ɔ seꞌa ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ, ꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌke ɩ yibo. Ɛ -se nyʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli seeꞌa dɩ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ɛ nyɔ ꞌnɩ -ko. Nyʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli see, ꞌwa dɩ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛ, ꞌle, -ka ɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ʋn ꞌke ɩ yibo. ꞌƆ ꞌꞌnyɩ ɛ nyɔ, nyʋ-ʋ seꞌa Zezii ꞌꞌgwlideꞌa dɩ.

23 Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, -bho Zeziiꞌa -glɩgba ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru, ꞌle, ꞌꞌsesiwlu ʋn seꞌa yibo, nyʋ ꞌwee ꞌke ɩ -ponamʋ -nɩ, nyɔ-ɔ seꞌa ꞌya lɛtu ꞌꞌyri yibo ke ꞌle ɔ ꞌke ɩ tiꞌbɔ, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke nyɔ -lrɔɔ-ɔ seꞌa Zezii ꞌꞌgwlide, -bho ɔ pa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ -kaa liꞌye ꞌle, ɔ -see amʋ -sabhɛ ꞌmʋ ꞌye yi? 24 ꞌLe, -bho a -nɩ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋtizanamʋ, ꞌle ꞌɔ nyɔtu ꞌke aꞌba ꞌꞌklumʋ yi a, lɩ ɔ -nɩꞌa ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌza-a ꞌɔ ꞌꞌsra gbɔ, ꞌle ɔ-ɔ yiboꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌꞌsii ꞌnɔ-ɔ lɛ ꞌmʋ. 25 A -gblee, ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔꞌɔ ꞌꞌsra ꞌke ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌpo-o -Lagɔ ꞌkolri wɔnyi glu, ɔ-ɔ bʋbɔ nɔ-ɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ waꞌa wɔnti gbaa na ɔ -nɩꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -ziaka.

Dɩlikpʋɛn-ɛ ꞌka ꞌbho *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyi -nɩ

26 ꞌƐ dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ a ꞌka ꞌtɔ nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌle aꞌba ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa -lue-e -lue ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛlɛ -pɔlʋ ꞌꞌkpi ꞌbhle, ꞌlʋ o, -tɔtɔwlu o, -Lagɔꞌɔ datɔlɛ o, ꞌꞌsesiwlu ɔ seꞌa yibo, ꞌɛ popoa o, ꞌɛ ꞌzɔzɛɛ o. Lɩ ꞌwee a-a ꞌyeꞌa -kaa -nʋ mʋ, ɩ ꞌꞌdu lɩ-ɩ ꞌka *Zeziiꞌa nyʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po! 27 ꞌꞌSesiwlu nyʋ seꞌa yibo, ꞌya pomʋ -nɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌnɩ? Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle nyʋ ꞌsɔn -ke tan ꞌke -wlu -lue -lue, ꞌle nyɔ ꞌke wlu ꞌmnɩ ꞌzɔ-za ꞌle ɛ ꞌke ꞌbho -tri. 28 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, -bho wluꞌa ꞌmʋzayi se ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ a, ꞌꞌlemnɩɩ, -klaabonyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌmu wɔn, ꞌwa wlu -nɩ nyʋ ꞌꞌyigbeyi -le! -Bho ʋn cɛ kpɔ ꞌle ʋn ꞌke ɩ po ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

29 ꞌLe, nyʋ-ʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti -bodɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌwa ꞌsɔn -ke tan -wlu, ꞌle nyʋ -lrʋʋ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌcrɛ, -bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ziaka ꞌle ʋn ꞌke ɩ yibo. 30 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti-iza, ꞌle, -lrɔɔ-ɔ -deꞌa ti ꞌbho aꞌba ꞌꞌklumʋ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌke ɔ lɛ da -tɔ -lrɛɛ, -antanyɩnɔ ꞌꞌkɔɔ wlu ꞌꞌyiti ꞌle ɔbɔ ꞌke -wlu! 31 A ꞌye li-ɔ, -jolʋ -flɔꞌɔ-ɔ wɔn ꞌle a ꞌke wlu ꞌmʋti-za -lue -lue, ɩ ꞌke nyʋ -tɔ ꞌle ɩ ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po. 32 Nyɔ -yɔ ꞌbhleꞌa -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ ꞌkpɩ, ɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɛ-ɛ wɔnyi! 33 -Ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌmo-o Dɩlikpʋnlagɔ. Ɔ -see wlakaawlaka tiꞌbɔ.

34 ꞌLe ꞌnynʋkpakpɩ -mnʋʋ -bodɩ a, ꞌle Zeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, ʋ-bʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, -ka ꞌnynʋkpakpɩ ꞌwee -lrʋʋ-ʋ nʋꞌa ꞌle Zeziiꞌa -glɩgbɩ ꞌwee -lrɩɩ wɔnyi, ʋn kpʋn -kaa dɩ li! ꞌWa po zrɛ -le! Ɛ se -kaa ti-nmɔ ꞌle ʋn ꞌke -wlu. Ʋn -ya ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌbho nyukpasiꞌa ꞌꞌyigbeyi! ꞌWa ꞌꞌdu -klagba ꞌbho ʋ-beeꞌa damʋ -le! ꞌKa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌo. 35 -Bho ʋn ꞌbɔ ti ʋn ꞌke lɛ ꞌmʋtiꞌwɔn ɔ, -bho ʋn -ke ꞌwa nyimiɛ nyni ꞌle ꞌꞌbhlegbo ti, ꞌle ʋn ꞌke ɔ tidede. Ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌle ꞌnynaakpʋ ꞌke ꞌwa -klagba lizi ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho Zeziiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi -wlu -nɩ. 36 ꞌLe a-bee -mnʋʋ ꞌle, a-bʋ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌwlʋꞌo ꞌmʋ-ae? -Ale, a-beeꞌa ꞌꞌsɛ ɛ ꞌwlʋʋꞌo ꞌꞌyiꞌa?

37 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho nyɔ nʋ, ɔ ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ ꞌkpɩ ꞌle ɔ ꞌke na, ꞌkpɩ ꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ɔ ꞌbhle-e ꞌya -lrɩɩ, ɔ de ꞌꞌgwli na, lɩ ꞌɩn-ɩ ꞌcnɩꞌa, ꞌɩn-ɩ poꞌa -laa amʋ -jeyi, -aꞌba -Kɔyiꞌa wlu moꞌo! 38 ꞌLe, -bho nyɔ ꞌybha ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌyriti-po a, a -po nɔ ꞌꞌyriti -lrɛɛ!

39 Ɩ-bɩ dɩ ꞌwee -nɩɩꞌa damʋ a, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ꞌbɔ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizɛɛꞌɛ ꞌkpɩ ti, ꞌle, ꞌꞌsesiwlu nyʋ seꞌa yibo, nyʋ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa ꞌya ꞌkpɩ ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɩ a, aꞌba ꞌkaa nʋ ꞌmʋ -le! 40 Lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ, a nʋ ɛ -ka -zɛgɛka ꞌle dɩlikpʋɛn ꞌmʋ!

15

*Zezii *Kliisɩꞌa glusɔdɩ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌɩn -yaꞌa amʋ -bɛnyɩ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌyiglu-za ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo -lrɛɛ. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, a kpʋn -ɩꞌo -gli ꞌle a ꞌye ɩ ꞌli ti-de. 2 A -gblee, -ka ꞌɩn -zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ka ꞌɩn ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, -bho a kpʋn nɩ -kaa ꞌꞌyi, ꞌle ɩ ꞌmʋ a ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌꞌlemnɩɩ aꞌba Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ, bhebhelɛ moꞌo.

3-4 A ꞌye li-ɔ, lɩ ꞌɩn ꞌcɩanꞌa, ꞌya -antanyɩlɩ ꞌɩn -tɔꞌɔ amʋ, -yɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o, Zezii *Kliisɩ ꞌmɛ-oꞌo -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. Ɔ ꞌmɛꞌɛ ɛ, nyʋ nmaze ꞌnɔ-ɔ ti, ꞌle ꞌɔ ꞌmɛwɩ ꞌsɔn, ꞌɛ tanzɔ, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌKa-a ꞌya ꞌwee ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli see. 5 A -gblee, ɔ -sɔꞌɔ glu -lreeka, ɔ -tɔꞌɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌPiɛlɩ ꞌꞌyi -antanyɩ ke-ɔ, ꞌle, ɔ-bɔ ꞌPiɛlɩ ꞌmnɔ -ke ɔ *-Bozeziiꞌa -dalbhomʋ -yʋ -sieꞌa ꞌbho, ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi-tɔ. 6 Ʋ-beeꞌa nɛ ziꞌa a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -dadudu -lrʋʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ʋn ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌdu -lue -gwlɩ -muu lizi, ꞌɩnnʋ ɔ -tɔꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ. Ʋbʋ ꞌmnʋ, ꞌwa tɔlʋ ꞌmɛ-oꞌo ꞌle ꞌwa -dadudu -nɩꞌe ti -zɩan. 7 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌɔ -dalbhoyi Zaakɩ ɔ -tɔꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -dalbhomʋꞌa ꞌwee ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi-tɔ. 8 ꞌWa ꞌwee -gwɛꞌɛ ꞌꞌyiti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmna gbɔ ꞌmʋ ꞌbhɔɔ. ꞌƐ zɔ ꞌmnɛ ti, ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyu-u -see ku -ɔ ꞌwlʋ. ꞌƐ lɛtu ꞌgeteꞌe-e ꞌɩnmʋ ti.

9 A -gblee, ꞌle ꞌɔ -dalbhomʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌɔ -dalbhoyiꞌa ꞌnynɩꞌa ꞌꞌcokonu -gbɛ ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌꞌkpi. ꞌƖn se ꞌꞌyiti-nmɔ ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ɛ-bɛ ꞌnynɩ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ ꞌla -nɩ, -ɛkedɩmaa, nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ -ʋ ꞌma-a Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɩn klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ. 10 A ꞌye li-ɔ, kpli ꞌɩn -nɩꞌa -laa ti, -Lagɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ ꞌɩn -nɩꞌe -kaa, ꞌle, -zɛgɛ ɔ nʋꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli, ɛ -se bhebhelɛ -ko -ziaka. A -gblee, ꞌɩn ꞌnʋ-o lbhʋ tenyɩ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɩn -Bozeziiꞌa -dalbhomʋ ꞌwee ꞌmʋ-zi. Ɛ -se ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ -ko ꞌnɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ ꞌɩn -nʋ -nɩ nɛꞌo. 11 Ɩ-bɩ dɩ ꞌwee ꞌmnɩ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -bho ɛ ꞌꞌdu ʋ-bee-e kpaꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ o, ꞌle ɛ ꞌke ꞌmna ꞌꞌdu o, ɛ se dɩ ꞌbhle. Wlu -lue -aꞌba ꞌwee-e zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ a deꞌe ꞌꞌgwli.

ꞌMɛmʋꞌa glusɔɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩ

12 A -gblee, -ka -Lagɔ -zaꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, -a -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle, leedɩ aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ nʋꞌo nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ -see glu -sɔ yiꞌa? 13 -Ka nyʋtɔlʋ ꞌmnʋ ꞌlɛꞌɛ -laa, -bho ꞌmɛmʋ -see ꞌkɩ glu -sɔ yi -ziaka, ꞌꞌlemnɩɩ, -Lagɔ -see ꞌkɩ Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo glu -za yi ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ. 14 A -gblee, ꞌle, -bho ɔ -see ꞌkɩ glu -sɔ ɔ, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -a -yaꞌa amʋ se ꞌkɩ lɛ ꞌmʋꞌbhle, ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ a ꞌbhleꞌa -pɔlʋ gbo se ꞌkɩ lɛ ꞌmʋꞌbhle, ꞌya ꞌwee mo ꞌko-o bhebhelɩ. 15 A ꞌye li-ɔ, ꞌle, -bho ɩ -nɩ ꞌkɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ -abʋ cɛ ꞌko-o sɩn, -ɛkedɩmaa, -a ꞌtmʋʋꞌo-o nyʋ na, ɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. 16 A -gblee, -ziadɩ moꞌo. -Bho -Lagɔ -see ꞌkɩ ꞌmɛmʋ glu -za yi a, -mnɩɩ, Zezii Kliisɩ -mnɔɔ -lrɛɛ, ɔ -see ɔ ꞌkɩ ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ -za yi. 17 ꞌLe ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -bho ɔ se ꞌkɩ glu -sɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ bhebhetiꞌa dɩ a de ɔ ꞌkoꞌo ꞌꞌgwli, ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -nɩ ꞌkoꞌo amʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ. 18 A -gblee, -bho ɛ -nɩ ꞌkɩ -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ʋn ꞌmɛ ꞌko-oꞌo -bhla ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 19 A ꞌye li-ɔ, -bho -a de Zezii Kliisɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke ꞌkɩ -amʋ -kpa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌsɛ ꞌle -a -see ꞌkɩ yaku ꞌli -mu yi a, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌle nyʋ ꞌweeꞌa damʋ -aꞌba ngazedɩ kpʋn ꞌko-o wɔn.

20 ꞌLe ɩ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ -ziaka ꞌle ɔ -nɩꞌe ti ꞌꞌkɔgwlɛka. Ɔ-bɔ ꞌmo-o glusɔmʋꞌa nyamna. ꞌƆ glusɔɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ tɔꞌɔ nyʋ, nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ʋn-ʋ ꞌye-e glu -sɔ -mʋ -lrɛɛ, ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 21 A -gblee, *Adaa -yaꞌa ꞌmɛmɛɛ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. Ɛ ꞌyi-e ꞌtɔ ꞌle nyɔ ꞌke ɛ tʋ wɔn ꞌmʋ luꞌa dɩ a, Zezii Kliisɩ ꞌnʋ-o -kaaꞌa kamʋ, nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ʋn-ʋ ꞌye glu -sɔ mʋ ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 22 A ꞌye li-ɔ, nyʋꞌa klɛ ꞌꞌdu-o Adaaꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu. Ɔ ꞌmɛ-ɛꞌɛ dɩ a, ʋn-ʋ ꞌmɛꞌo ꞌwee. -Ka -lue ꞌmnɔ, nyʋ-ʋ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɔ -nɩꞌe-e ti ꞌꞌkɔgwlɛkaꞌa dɩ ʋbʋ-ʋ ꞌye ti-nɩ mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka -lrɛɛ. 23 ꞌLe ꞌɔ glusɔɛꞌɛ dɩ -ke ꞌwa glusɔɛꞌɛ dɩ ꞌke kpɔkpɔ ꞌmʋ -nɩ moꞌo. Zezii -mnɔɔ, ɔbɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ɔ -nɩꞌe ti ꞌꞌkɔgwlɛka, ɔ-ɔ ꞌmo-o glusɔmʋꞌa nyamna, ꞌle, zɔ -ke ti ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ a, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ glu -za -mʋ ꞌle ʋbʋ ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka -lrɛɛ. 24 A -gblee, -bho ɛbɛ ꞌmnɛ -gwɛ ꞌꞌyi a, -yɛ kɔꞌɔ ꞌtɔ ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi, Zezii Kliisɩ-ɩ ꞌye-e ꞌya ꞌwee wɔnꞌlbha -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌkpi -nɩ. -Bho nyɔ ꞌye ꞌɛ lɛtu li a, ꞌkmʋ-ʋ ꞌꞌtii-e ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌɔ -tɩta -Lagɔ -tbha. 25 A ꞌye li-ɔ, -nɔɔ -ke ti Zezii Kliisɩ-ɩ ꞌyeꞌa le -yi mʋ a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ɔ ꞌke ꞌwa nyʋ ꞌmnʋ -kɔ ꞌle ꞌɔ -tɩta -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌke ꞌɔ tʋꞌa nyʋ ꞌwee wɔn-zi. 26 A -gblee, -lebhɔɔtʋꞌa nyɔ -ke ꞌmʋtikukuɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa wɔnꞌlbha mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌmɛmɛɛ. 27 A ꞌye li-ɔ, ꞌka-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli see na, ɔ -ziꞌe-e lɩ ꞌwee wɔn ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌɔ ꞌꞌyu -jeyi ꞌꞌnyɩ. -Bho wlu ꞌmnɛ ꞌlɛ na: «Lɩ ꞌwee» -Lagɔ -ziꞌe wɔn ꞌle ɔ ꞌye ɩ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ, -Lagɔ nʋꞌa -kaa, ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌdɛ ꞌwlʋꞌo ꞌbho-ɛ. ꞌƆ ꞌꞌyu -see ɔ ꞌꞌkpi -nɩ yi, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɔ -ziꞌe lɩ ꞌwee wɔn ꞌle ɔ ꞌye ɩ ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ. 28 -Bho ɔ nʋ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌyi-e ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ -tɩta ꞌmnɔꞌɔ wɔnyi ꞌle ɔ ꞌke lɩꞌa klɛꞌɛ -kɔkɔɔꞌɔ nya -kɔ.

29 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho ꞌmɛmʋ -see ꞌkɩ glu -sɔ yi a, nyʋ-ʋ *batizee-ɛꞌɛ ꞌwa ꞌbɩ ꞌmʋ, leedɩ ʋn-ʋ nʋꞌo -kaaꞌa? 30 ꞌLe, -bho ꞌmɛmʋ -see ꞌkɩ glu -sɔ yi ꞌle, leelɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ ꞌle -abʋ-ʋ nɩꞌe ꞌkle -ke ꞌmɛmɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ -zɔɔꞌɔ? 31 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, zɔꞌꞌo zɔ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌtaflɛ-ɛ ꞌmɛmɛɛ. -Ziadɩ moꞌo. -Ka ꞌɩn-ɩ waꞌa ꞌbɛtɛ aꞌba dɩ, -ka abʋ-e -abʋ waꞌa ꞌbɛtɛ ꞌle ꞌɩn -ke a bheteꞌa gbo ꞌle -a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi a, -ka ɛ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, ꞌka-a ɛbɛ ꞌmnɛ ꞌꞌduꞌo -ziadɩ -lrɛɛ. 32 A -gblee, ꞌnɔɔgbɛ Efɛɛzɩgwlɔ ꞌmʋ, nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌdu-o ꞌɩnmʋ ꞌkle tenyɩ ꞌle ʋn -see ꞌɩnmʋ lɛ ꞌꞌyi -za. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌnynɩwlʋɛɛꞌɛ dɩ, ꞌle, -bho nyʋ -see ꞌkɩ glu -sɔ yi ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle, leelɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌke ꞌtɔ -kaa sɩaꞌa? -Bho ɛ -nɩ ꞌkɩ -kaa a, ꞌꞌnna nyʋ ꞌwee-e poꞌa a, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili ꞌɩn ꞌke ɛ po na:

-Za nymɔ ꞌgwlʋ, li lɛꞌꞌo lɛ, ꞌna nmɔꞌꞌo nmɔ. -Bho ꞌmɛmɛɛ yi a, lɩ ꞌwee -gwɛꞌɛ ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌyi.

33 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌbho ꞌɛ lɛtuꞌa damʋ, aꞌba ꞌꞌmaa aꞌba ꞌꞌbhi dɩ ꞌꞌyrili -le! -Ka ꞌꞌnna -lue ꞌlɛꞌɛ, -ziadɩ moꞌo. Ɛ na: -Bho -ɩn -ke ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋyi -ka na, -a ꞌkpa-a ꞌꞌnyinynidɩ gbo. 34 ꞌƐ dɩ, a ꞌsrɛɛ aꞌba ꞌgwlʋtipoposʋ ꞌꞌyi! A ꞌbhɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ! A ꞌye li-ɔ, -ka aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ seꞌa -bhla -Lagɔ yibo ke, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌna li. Dɩndɩ moꞌo. ꞌƖn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɩ ꞌke amʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa.

Kulre ꞌmɛmʋ-ʋ ꞌyeꞌa liꞌbhle mʋ, ꞌle ʋn ꞌke glu -sɔ

35 A -gblee, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ke na: -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌmɛmʋ glu -za -mʋ, nʋ, koo maꞌa? ꞌLe, -bho ʋn -sɔ glu ꞌle, kuꞌa yɛɛ ʋn ꞌke liꞌbhleꞌa? 36 A ꞌye li-ɔ, ꞌle nyɔ ꞌke -kaa tidede a, ꞌɔ nyɔtuꞌa -naagɩ se ꞌꞌyi-die! -Ɩnmɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, popo ꞌgwlʋti! Lɩꞌa ꞌyɔ -a poꞌa a, ɩ ꞌmɛ -kpɩɩn-ɔ, ꞌle ɩ-ɩ mɛꞌo. 37 ꞌLe -ɩn ꞌke lɩyɔ po, -bho ɛ ꞌꞌdu -kɔbʋ o, ꞌle ɛ ꞌke lɛ -lrɛɛ ꞌꞌdu o, ꞌya ꞌyɔkpɩan ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -a poꞌo glu. Ɛ -se -kɔni -ko. 38 -Bho -mnɔɔɔ po ꞌya ꞌyɔ ꞌmnɩ glu a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo lbhʋ, ꞌle ɩ-ɩ mɛꞌo, ɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi. -Ka -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌka-a ꞌya -kɔni-i -nɩꞌo. Lɛꞌꞌo lɛ nyunyɔ-ɔ loꞌa a, ɩ -nɩꞌe-e ꞌya ꞌꞌbhiꞌa ga ꞌꞌyi. Ɩ se gʋgɔ.

39 ꞌLe -Lagɔꞌɔ tiyalɩ -lrɩɩꞌa bo ꞌli, aꞌba ꞌꞌbhi popo ꞌgwlʋti! A -gblee, nmi ꞌwee se gʋgɔ. Nyunyɔnmi -nɩꞌe-e ꞌɛ -ka, -yɩ ꞌma-a nmi, ɩ ꞌbhle-e ꞌya nɛꞌɛ -ka, ꞌle nɩkpɩ ꞌbhleꞌe ꞌya nmiꞌa ka, ꞌle zmi ꞌbhleꞌe ꞌya zienyɩꞌa ka -lrɛɛ.

40 A popo ꞌgwlʋti -lrɛɛ! Yaku ꞌꞌyiꞌa lɩ-ɩ vlanꞌa a, ɩ -nɩꞌe-e ꞌya -ka ꞌle -daa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nɩ -nɩꞌe ꞌya ka, ꞌle yaku ꞌꞌyiꞌa nɩꞌa ꞌꞌyrilinmɔɛ -ke -daa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nɩꞌa nɛ se gʋgɔ. 41 A -gbʋ yaku ꞌꞌyiꞌa lɩ ya! ꞌYrʋꞌa -vlanvlan -nɩꞌe-e ꞌɛ -ka, ꞌcʋ ꞌbhle-e ꞌɛ nɛꞌɛ -ka, ꞌle ꞌcʋdrɩ ꞌbhleꞌe ꞌya nɩꞌa ka, ꞌcʋdrɩꞌa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌꞌbhuoꞌa -vlanvlan se gʋgɔ ꞌle ɩ -nɩꞌe ꞌya ga ꞌꞌyi -lue -lue.

42 A -gblee, ꞌmɛmʋ ꞌyeꞌa glu -sɔ mʋ a, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ ꞌbho ꞌwa damʋ -lrɛɛ. -Bho nyɔ ꞌmɛ ꞌle ʋn ꞌke ɔ tinmaze a, ꞌɔ ꞌꞌku-u ꞌzɔn-oꞌo. -Bho -Lagɔ ꞌke ɔ glu -za a, ku -yɛꞌɛ ꞌmɛ ꞌle -ɛ -seeꞌa ꞌzɔn yi a, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ ꞌbhleꞌe li ꞌle ɔ-ɔ zɔ ꞌɔ glu. 43 Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o ꞌꞌku se ꞌꞌyigbeyi ti-nmɔ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ-ʋꞌbhle. ꞌBho ꞌɔ glusɔnamʋ a, ɔ-ɔ ꞌnmɔ-ɔ ꞌꞌyrili tenyɩ ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhleꞌe ꞌkpɩ ꞌmʋ. 44 Nyunyɔꞌɔ *ꞌbhlʋku ʋn-ʋ nmazeꞌe ti. -Bho ɔ ꞌke glu -sɔ ɔ, -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ kulre -yɛꞌɛ ꞌmɛ. A ꞌye li-ɔ, ꞌbhlʋku -a ꞌbhleꞌe li ꞌtɔ, ꞌkla -ko? ꞌƖnnɛ tɔꞌɔ -amʋ na -a ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛku liꞌbhle -mʋ -lrɛɛ. 45 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli see, na: *Adaa ꞌma-a -antanyɩnyunyɔ, -Lagɔ -yɔ ꞌɔ ti a, ɔ ꞌpo -ɔ tinɩfɩfɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ. A -gblee, *Zezii *Kliisɩ -mnɔɔ, ꞌɩnnɔ ꞌɩn-ɩ ꞌlaꞌa Gbɔmʋbhɔɔadaa. Ɔbɔ-ɔ ꞌmo-o -zuzu ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ. 46 A ꞌye li-ɔ, -yɛ ꞌma-a -aꞌba ꞌꞌkɔgwlɛku, ɛ -se ꞌɩnnɛ ꞌke nya -kɔ -ko. ꞌBhlʋku -a ꞌbhleꞌe li -tanyɩ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ-ɛ ꞌye gbɔ ꞌmʋ ꞌbhɔɔ mʋ. 47 A -gblee, ꞌbhlʋ -Lagɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ ɔ ꞌye Adaa ma, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyɔ ɔ ꞌꞌduꞌo. Zezii Kliisɩ -mnɔɔ ꞌwlʋ-o -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli. 48 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -bhla ꞌwa ꞌbhlʋku li, ʋn -ke Adaa gʋgɔꞌo, ꞌle, nyʋ -yʋ ꞌyeꞌa ꞌle yaku ꞌli -nɩ mʋ, ʋbʋ -ke Zezii Kliisɩ-ɩ ꞌye gʋgɔ mʋ. 49 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a -ke ꞌbhlʋkuꞌa libhleyi Adaa gʋgɔꞌo. -Bho ꞌwla, Zezii Kliisɩ ꞌwlʋꞌa -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli, -a -ke ɔ-ɔ ꞌye-e gʋgɔ -mʋ -lrɛɛ.

50 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -bhla ꞌwa ꞌbhlʋku li, -da -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa lɩ ꞌwee -kɔ -nɩ mʋ a, ꞌwa nyʋtu -see ꞌle yaku ꞌli -nɩ yi. A ꞌye li-ɔ, ꞌmɛmɛku se ꞌbhɛɛ ɛ -ke ꞌꞌkɔgwlɛku ꞌke gbobhete ꞌle ɩ ꞌke -dalue -nɩ.

51 A -gblee, ꞌꞌkɔgwlɛku ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌsra ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌtmʋʋ. ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Ka -a -dieꞌa ꞌmʋ, -a -see -kaa ꞌmɛ yi ꞌwee. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba ꞌweeꞌa ꞌbhlʋku-u ꞌye-e ꞌꞌyizizia -mʋ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛku liꞌbhle. 52 ꞌBho ꞌkmʋꞌa ꞌꞌyitiinamʋ, -da lɛglɛ-ɛ ꞌyeꞌa -wlu -nɩ mʋ, ꞌbho-o ɛ-ɛ ꞌye -nʋ-ɛ -nɩ mʋ, ꞌle, -ka ꞌꞌni-i ꞌwlaꞌa ꞌꞌyri ya a, ꞌka-a ꞌɛ lɛtu ꞌke zi -dra! A ꞌye li-ɔ, lɛglɛ-ɛ ꞌye-e -wlu -mʋ, ꞌle Zeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌke glu -sɔ. -Bho ʋn -ka glu-u sɔ ɔ, ꞌꞌkɔgwlɛku ʋn-ʋ ꞌye liꞌbhle mʋ. ꞌLe -a-bʋ Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti, -aꞌba ku ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛku ꞌmʋ-yi. 53 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ -ziakaꞌa dɩ a, -aꞌba ꞌꞌkɔgwlɛku ꞌke ꞌbho ꞌbhlʋkuꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ -zi.

54 A ꞌye li-ɔ, -bho -aꞌba ꞌbhlʋku -yi ꞌꞌkɔgwlɛku ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌdigbi ꞌsɔn-ɔ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌliꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋ-oꞌo. Wlu ꞌmnɩ na:

-Lagɔ -zaꞌa-a ꞌmɛmɛɛ ti ꞌꞌfɩa ꞌwee. Ɛ se ꞌtɔ ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋꞌbhle. 55 Ɛ se ꞌtɔ wɔnkuɛ ꞌbhle ꞌbho nyunyu ꞌꞌkpi, ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌlbha.

56 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌtraamʋ -bhla a, ꞌmɛmɛɛ ꞌku-o wɔn ꞌle ɛ-ɛ ꞌlbhaꞌa nyʋ, -ɛkedɩmaa, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho nyunyu ꞌꞌkpi, -ɛkedɩmaa, -ka ʋn-ʋ nʋ ꞌɩ, *-Lagɔꞌɔ gba-a tɔ ꞌnʋ-ʋ ꞌna ꞌle ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌya nʋnʋaꞌa dɩ ꞌbhɔ ʋn ꞌke ꞌɔ gba ꞌmnɩ ꞌꞌyi-kpʋn. 57 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -a ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! ꞌƖnnɔ lbhoꞌo -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩꞌa dɩ. ꞌLe ɔ ꞌmʋ -a lu ꞌnɩ tʋ wɔn ꞌmʋ.

58 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌweeꞌa dɩ a, dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a -de ꞌle aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌli ti! ꞌƐ -sɔ -denɩ ꞌmʋ -le! A po ꞌle ꞌkpɩ tenyɩ, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa lbhʋ a-a nʋꞌa a, ꞌle a ꞌke ɛ ꞌꞌlru-mu -nɩ ꞌꞌkɔmʋ, -ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o, a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, lbhʋ a-a nʋꞌa -laa, ɛ -see ꞌꞌnukɔ ꞌwla yi.

16

ꞌJɛmɔni ʋn ꞌka Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -kpa -nɩ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌꞌpʋan-a ꞌlbhaꞌa a, ꞌjɛmɔni a ꞌkʋ ʋ -kpa -nɩ a, ꞌya dɩ ꞌɩn ꞌke ꞌtɔ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. -Yɛ ꞌma-a ꞌya ꞌꞌkpidɩ a, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -glɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ Galasiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, -ka ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ ʋn ꞌke nʋ a, a nʋ -kaa -lrɛɛ! ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, 2 ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔꞌꞌo nyɔ, zɔ -ke ti -a fɔ nɩꞌa li, -a bʋbɔꞌɔ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ ɔ, -ka ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ kwa li, ɔ ꞌꞌdu -kaa ꞌɔ nɛ -nalo, ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌbho tide. Nyɔꞌɔ -fuo ꞌan yiyia-ɔ ꞌle ɔ ꞌke mɔni ꞌmnɩ ꞌꞌdu -le! 3 -Bho ꞌmna yi ꞌle a, lɛ a ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nyʋ aꞌba ꞌꞌbhi -gwɛꞌɛ ꞌꞌkpi, a ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌle a ꞌke ʋ ꞌjɛmɔni ꞌmnɩ -jeyi ꞌꞌnyɩ. -Bho ꞌɩn ꞌꞌdu ʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn ꞌke ɩ -jeyi kpa ꞌle Zelizalɛɛmʋ. 4 ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌsri ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi a, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn -ke ʋn ꞌke mu ꞌnɩ-ɛ.

ꞌPɔlʋ ꞌtri-e dɩ ti ɔ ꞌke ɩ nʋ

5 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi -mu -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌꞌkpi cɛ. ꞌKa-a dɩ -nɩɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn -see ꞌle -gwle yi. -Bho ꞌɩn cɛ ɛ ꞌꞌkpi-ɔ, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle amʋ gbo nyni. 6 -Bheje, -bho ꞌɩn nyni ꞌbho amʋ gbo a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌbho -gwle -mʋ ꞌle -vʋvɔꞌɔa ƆFa 16 6 ꞌLe ꞌwa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -bho -sɩn -ka ti-iyi a, nyɔꞌɔ -na ꞌle -blabla. 7 A -gblee, bhʋ -yɛɛ ꞌɩn ꞌbhleꞌa -laa kwa, ꞌɩn -see ꞌybha ꞌɩn ꞌke amʋ zikabhɩ ya ꞌye -nɩ. -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌwɔɔn ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌzi-e ꞌbho amʋ gbo ꞌwɩ. 8 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke -bhla -dagbɛ Efɛɛzɩgwlɔ ꞌmʋ ti-de ꞌle *Patɩkɔtɩꞌa gɔ ꞌke nyni. 9 -Ɛkedɩmaa, ꞌɩn -bodɩ -Lagɔꞌɔ lbhʋꞌa -jolʋ -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti vao! ꞌLe, nyʋ-ʋꞌa ꞌwɔɔn nɛ tukutuku, ʋn -dieꞌe ꞌꞌyi.

10 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho Timotee yi ꞌle amʋ gbo a, a kpʋn ɔ -gli ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌke ɔ ꞌlbha. Ɔ-ɔ ꞌnʋ-o -aꞌba -Kɔyiꞌa lbhʋ, ꞌmna-aꞌa ka -lrɛɛ. 11 Nyɔꞌɔ -bhla -nɩ nɔ ꞌꞌyri ꞌɔ ꞌꞌdanaꞌa kamʋ -le! -Bho ɔ -ka ꞌnɔɔ ꞌɩn gbo le-e yi a, a -kpa nɔ, a ꞌke ɔ -jeyi -ya ꞌle -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌmʋ! ꞌƖn -ke ꞌnɔɔꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ-ʋ fuo ꞌnɔ-ɔ wɔn.

12 -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Apolɔsɩ -mnɔɔ -bodɩ a, ꞌɩn ꞌpo -ɔ ꞌkpa ꞌꞌyi -popo ꞌle ɔ -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ ꞌke ꞌle amʋ gbo yi. Ɔ-ɔ ꞌye ɛ nʋ mʋ ꞌnɩ-ɛ. Ɛ -se ꞌtraamʋ -ko. -Da sʋ-ʋ ꞌye ꞌɔ li-nyni -nɩ mʋ, ꞌbho-o ɔ ꞌke ɛ -nʋ -nɩ.

ꞌꞌLruyijrawlu

13 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a yaa ꞌmʋti, ꞌle a ꞌke ꞌle aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌli ti-de! A kuku ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ꞌkpɩ ꞌꞌyiꞌbhle. 14 Lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa a, a nʋ ɛ a -bonyunyu -bodɩ ꞌle dɩkmɛɛ ꞌmʋ.

15 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka Sitɩfanɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi -tanyɩ ꞌbho Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌbho Zeziiꞌa nyʋkpalbhʋ ꞌꞌyi ꞌkpa, a yiboꞌo-o ꞌna. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi, 16 a ꞌyɔɔ -nɩ ꞌwa -kaabonyʋ kwa ꞌle ʋn ꞌke amʋ -jolʋ gbo po! ꞌLe nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -ke ʋn -plɛꞌɛ lbhʋ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ nʋ ꞌɛ, ꞌbho ɔ -bodɩ a nʋ -kaa -lrɛɛ!

17 A -gblee, Sitɩfanɩ ꞌmnɔ-e Fotunatusɩ -ke Akayikusɩ, -ka ʋn yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌɩn gbo, ꞌɛ ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ. -Da a-bee seꞌa ꞌbho -nɩ, -bho ꞌɩn -gbʋ nʋ ya, ꞌmna na aꞌba ꞌwee -nɩꞌe ꞌbho ꞌan ꞌꞌtroli. 18 A ꞌye li-ɔ, -ka a lbho ꞌʋ, ʋn ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ gbo yi, -ka ɛ -bhluaꞌa aꞌba -pɔlʋ, ꞌka-a ʋn -bhluaꞌa ꞌmna-aꞌa nɛ -lrɛɛ. A yibo -kaabonyʋꞌa -bhaka!

19 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, *Zeziiꞌa -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! *Akilaa-e *Plisilɩ -ke Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -ke ʋn-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌbhlibhlegbo ꞌꞌlru, ꞌwa ꞌwee na, ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ -yeyeye ꞌle -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ! 20 ꞌNɔɔꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! -Bho a ꞌwɔn -aꞌba ꞌyewlu -nɩɩ ꞌbɔ ɔ, a gbɩgble ꞌwee ꞌle a ꞌke ꞌyɩye ꞌle dɩkɩkmɛɛ ꞌmʋ!

21 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe amʋ ꞌꞌbhalrɛɛ! ꞌAn ꞌyewlu -nɛɛ, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌcnɩyri moꞌo.

22 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛ, -bho nyɔ se -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle a, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌcɛ ɔ -poꞌa ꞌɔ nyɔtu kwa, ɔ -see ꞌbho ꞌɛ ꞌzɔ sɔkɔ yi, ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyicɩcɛ ꞌꞌkɔgwlɛka. Wlu -yɛ ꞌɩn-ɩ kɔꞌɔ ꞌbho a, ꞌɩn na: -Aꞌba -Kɔyi Zezii, yi le!

23 Ɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti! 24 A-bʋ ꞌɔ nyʋꞌa klɛ, ꞌan -pɔlʋ ꞌkpʋn-o amʋ ti ꞌwee, -ɛkedɩmaa, -aꞌba klɛ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi.

2 Kɔlɛɛtɩkɔmʋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ ɔ poꞌa KƆLƐƐTƖKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Kɔlɛɛtɩkɔmʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, -ɛkedɩmaa, ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɩ se ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌle ꞌwa tɔlʋ-ʋ nʋꞌo ɔ -se Zeziiꞌa -dalbhoyizɛgɛ -ko. -Ka ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ -ziaka, ɔ-ɔ tɔ nʋ-oꞌo, ꞌle, -ka ꞌɔ lbhʋ ꞌmnɛ ꞌbhleꞌa ꞌkpʋ, ɔ-ɔ triꞌe ꞌna -jiɛ ꞌꞌkpiti.

1

ꞌYewlu

1 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌɩn ꞌke *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi ꞌꞌdu, a-bʋ ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ, -ʋ -nɩꞌa ꞌle Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ -ke a-bʋ ꞌɔ nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌƖn -ke -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Timotee -nɩ ꞌsɔn, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! 2 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

ꞌPɔlʋ -nɩꞌa ꞌkleyenamʋ, -Lagɔ -kpa nɔ-oꞌo

3 -Lagɔ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa -tɩta, -ɔ ꞌbhleꞌa ngaze, -bho nyɔ -nɩ -vɔyiɛ wɔn, -ɔ po ꞌɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi! 4 -Bho -a -ka ꞌkle-e ꞌye, ɔ-ɔ ꞌpo-o -amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ, ꞌle, -bho nyʋ -lrʋʋ -ka ꞌkle-e ꞌye, -abʋ ꞌke ʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po -lrɛɛ. 5 A -gblee, -ka Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌyeꞌa ꞌkle tenyɩ, ꞌka-a -a-bʋ ꞌɔ nyʋ -nɩꞌe ꞌkle ꞌyenamʋ tenyɩ -lrɛɛ. -A -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ -Lagɔ-ɔ poꞌo -amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ tenyɩ -lrɛɛ ꞌle sɩasɩaalɩ ꞌwee ꞌmʋ. 6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho -a -ka ꞌkle-e ꞌye a, ɛ-ɛ ꞌmo-o aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ. -A-bʋ -Lagɔ ꞌke ꞌmʋ-zi -nɩ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po, ꞌle, ꞌpʋnpʋanꞌa -jolʋ -a -nɩꞌa ꞌꞌyi, a ꞌke ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyi ti-de -ka -zɛgɛka. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -bho -Lagɔ -kpa -amʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o lɛ-ɛ ꞌka amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po, ꞌle, ꞌkleyeɛɛ nyʋ-ʋ yaꞌa amʋ ꞌꞌkpi, a-bee -mnʋʋ ꞌke ꞌꞌgwli-ku ꞌle ɩ -kaa amʋ lɛ ꞌꞌyi -za ꞌꞌbhalrɛɛke. 7 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ -a deꞌe ꞌꞌgwli na, aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ yi. -Bho -a -ke a -plɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli -lrɛɛke na, -ka -Lagɔ-ɔ kpaꞌa -amʋ, ꞌka-a ɛ ꞌꞌduꞌo aꞌba lɛ -lrɛɛ.

8 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka -aꞌba ꞌkleyeɛɛ kuꞌa wɔn tenyɩ ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi, -a ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ɩ yibo. ꞌƐ wɔnkuɛ ꞌzi-e ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi. -A popo ꞌko-o ꞌgwlʋti na, -a ꞌye ꞌko-o ꞌmɛ -mʋ. 9 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -A popo ꞌko-o ꞌgwlʋti na, -aꞌba ꞌmɛwɩ nyni ꞌko-oꞌo. ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌo ꞌle -a -kaa -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌpɛɛ, ꞌle, -Lagɔ zaꞌa nyʋ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ʋn-ʋ nɩꞌa ti -lrɛɛ, -a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌsɛ ꞌmʋ ꞌpɛɛ. 10 Ɔbɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ -a ꞌpʋnꞌo. -Bho ꞌkleyeɛɛ -lrɛɛ yi -amʋ -bodɩ, ꞌɩnnɔ ꞌye -amʋ ꞌle ꞌɛ wɔn ꞌmʋ -za mʋ -lrɛɛ. -A ꞌde-e ꞌꞌgwli na ɔ-ɔ ꞌye-e -kaa -nʋ -mʋ. 11 -A-bʋ bhadeꞌe amʋ li, a po ɔ *wɔn gbo -aꞌba dɩ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɔ wɔngbopolbhʋ a -ke nyʋꞌa -dadudu-u nʋꞌa -amʋ -bodɩ, ɔ-ɔ zi nɩ ꞌnɛ-ɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ nʋꞌo -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli. Ɛ-bɛ -zɛgɛ ꞌmnɛ ɛ, ꞌɩnnɛ aꞌba -dadudu-u ꞌyeꞌe li ꞌle a-a po ꞌɔ ꞌsɛɛ -aꞌba dɩ -lrɛɛ.

ꞌPɔlʋ -see Kɔlɛɛtɩ le mu

12 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ -ke ꞌbɛtɛ -a -nɩꞌa wanamʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌle -aꞌba -pɔlʋ gbo, -aꞌba kpli ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle -a -bonyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. A-bee -mnʋʋꞌa ꞌꞌbhiꞌa damʋ -lrɛɛ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ. Ɩ-bɩ kpli ꞌmnɩ-ɩ ꞌnʋ -ɔ ꞌtʋ ꞌle -a nʋ ɩꞌo ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ lɛtu ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ a, ɛ -se nyunyɔnaagɩ -a ꞌpɛɛ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. Ɔ-bɔ -Lagɔ -ke ꞌlimʋ-ʋ -nmɔꞌɔ wɔn, ꞌɩnnɔ kpaꞌa -amʋ. 13-14 A-a ꞌye-e liꞌa, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba ꞌꞌbɔgʋɩ -a poꞌa -jeyi, -a -see ꞌle ꞌya ꞌlimʋ lɛ flʋ ꞌꞌyisie. -A ꞌza-a dɩ ꞌwee ꞌmʋ gbaa. -A -see lɛ ꞌꞌyiꞌꞌzize, ꞌle -a yiboꞌo na, a ꞌwɔn-ɔ -amʋ ꞌmʋti -toope. ꞌƖn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, a-a ꞌye -ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -mʋ -ka -zɛgɛka. ꞌƐ dɩ, -ka -a waꞌa ꞌbɛtɛ aꞌba dɩ ꞌle ɛ ꞌke -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkpi bhla, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a a-a ꞌye ꞌbɛtɛ -wa mʋ -lrɛɛ -aꞌba dɩ.

15-16 Dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌde -ɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ꞌɩn ꞌbɔ ꞌkoꞌo ti ꞌɩn ꞌke ꞌkɩ ꞌle amʋ gbo -zi -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. -Bho ꞌɩn -ka ꞌle-e ꞌwlʋ, ꞌɩn -ka Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi le-e mu, ꞌɩn ꞌbɔ ꞌko-o ti -lrɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌle le -yi -nɩ, ꞌle a ꞌke ꞌkɩ ꞌɩnmʋ -kpa ꞌɩn ꞌke ꞌan -jolʋ nya kpa. -Bho ꞌɩn nʋ ꞌkɩ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ ɛ-ɛ nʋ ꞌko-o amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli kpɛ ꞌsɔn, ꞌle ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌle -zi -nɩ. 17 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɩn ꞌka wlu ꞌꞌyizizia a, ɛ -se bhubhuyiti -ko. Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, lɛ ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -nʋ mʋ, -ka ʋn-ʋ zaꞌa ꞌɛ dɩ ꞌmʋ, ꞌan nʋ -kaa. ꞌAn nyunyɔtuꞌa nʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌɩnnɛɛnɛ -nʋ -mʋ-ɔ, ꞌan -za wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ -lrɛɛ. 18 -Lagɔ seꞌa sɩn wɔn ꞌmʋ ꞌbhle, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ nɩꞌe amʋ na, dɩ -a zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ, -a -see sɩn cɛ. 19 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ-e *Silɩvɛɛ -ke Timotee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii *Kliisɩ -ke ꞌꞌkpidɩ -a zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ se wlu ꞌsɔn wɔn ꞌmʋ ꞌbhle. Ɔ-ɔ ꞌmo-o -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi ꞌꞌkɔmʋ. 20 A -gblee, lɩ ꞌwee -Lagɔ ꞌꞌduꞌa -amʋ wɔn ꞌmʋti, ꞌɔ dɩ -a deꞌe ꞌꞌgwli na, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ. Ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ dɩ -lrɛɛ -a ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle -a nʋꞌo: -Ziadɩ moꞌo, ꞌka-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋ! 21 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zaꞌa ꞌbho -abʋ -ke a-bee, -a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, -a ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌbho Zezii Kliisɩꞌa -jeyi. 22 Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ, -ka ɔ -kɔꞌɔ -amʋ, nyʋ ꞌke ɩ yiboꞌa dɩ, ɔ ꞌꞌduꞌo *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ. -Zɩgɩ ɔ ꞌka -amʋ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌya ꞌmnaꞌa ꞌꞌyitisabhlelɛ.

23 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ zrɛ nɩꞌo. ꞌƖn -kaa amʋ ꞌꞌlruli-wluꞌa dɩ ꞌɩn -see ꞌle Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ -zi -nɩ. 24 Ɛ -se na ꞌnɩ ɛ, -a-bʋ -zi amʋ wɔn ꞌnɩ -ko ꞌbho aꞌba ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌꞌkpi. -Ka a poꞌa bhɩ glu -ka -zɛgɛka see ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi, -a yibo nɩ-oꞌo. -A ꞌybha-oꞌo -a ꞌke tikpʋkpʋn, -a ꞌke amʋ -kpa ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ -nɩ.

2

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɩn bhagaꞌo ꞌle ꞌan -pɔlʋ gbo na, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌɩn ꞌke ꞌle amʋ gbo le yi. -Ɛkedɩmaa, -bho ꞌɩn yi ꞌkɩ ꞌle le a, ꞌɩn-ɩ kma nɩ ꞌko-o amʋ ꞌꞌyigbeyi -lrɛɛ. 2 -Bho ꞌɩn -kma -nɩ nɩ ꞌkɩ amʋ ꞌꞌyigbeyi, ꞌgwlʋ-ʋ ꞌye ꞌkɩ-ɩ ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo li-nyni -mʋ -lrɛɛ. Nyɔ-ɔ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ɔ -see -nɩ yi, -ɛkedɩmaa, aꞌba klɛ-ɛ ꞌye-e ꞌꞌyigbeyi -kma -mʋ. 3 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌɩn -see ꞌle le yi ꞌle ꞌɩn ꞌye amʋ ꞌɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po. ꞌƖn ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle, -bho ꞌɩn yi ꞌle amʋ gbo le ꞌwla, ꞌgwlʋ ꞌke ꞌɩnmʋ li-nmɔ, -ɛkedɩmaa, a-bʋ ꞌke ꞌɛ lɛtu nʋ. A -gblee, ꞌɩn yiboꞌo-o a -nɩ ꞌweeꞌa kpli. ꞌƖn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, -bho ꞌbʋbʋa -ka ꞌɩnmʋ-ʋ ꞌlbha, ꞌbʋbʋa-a ꞌye-e amʋ ꞌlbha -mʋ -lrɛɛ. 4 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌɩn poꞌa amʋ -jeyi, ꞌɩn -nɩ ꞌɛ ꞌcnɩnamʋ, ꞌɩn popoꞌa aꞌba dɩ ꞌgwlʋti, ꞌan ku ꞌcna-oꞌo tenyɩ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌꞌvi ngazeka. Ɛ -se ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌyigbeyi -kma -nɩꞌa dɩ ꞌɩn po amʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ -jeyi -ko. ꞌƖn ꞌpo -ɛ amʋ -jeyi, ꞌle, -ka ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ tenyɩ, a ꞌke ɩ yibo.

A ꞌbhɔ a -bonyunyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ

5 A-a ꞌye-e liꞌa, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyɔ-ɔ -kma -nɩ ꞌka nyʋ ꞌꞌyigbeyi a, ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ ɔ nʋ ɛ ꞌꞌlruli -ko. Aꞌba klɛ moꞌo. ꞌLe ꞌɩn -kɛɛ ɛ ꞌꞌni-zi, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa nyʋtɔlʋ ɔ nʋ ꞌɛ ꞌꞌlruli -lrɛɛ. 6 ꞌLe aꞌba -dadudu ꞌye wlu -lue -dalue -po, a ꞌye ɔ dɩ -kpʋn ꞌle a -ke ɔ ꞌse ꞌꞌsra -lue ꞌmʋ-plɛ, ꞌle, ꞌꞌnyinynikpli ɔ ꞌbhleꞌa kwa ꞌmʋti, ɔ ꞌke ɩ kwa gbo -za. Lɛ a nʋꞌa ꞌbho ɔ ꞌꞌkpi a, ɛ -sie ꞌtɔ -kaa! 7 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ yiboꞌo-o ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔ gbo ꞌꞌbhitiꞌa dɩ, a ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle a ꞌke ɔ ꞌkpa ꞌꞌyi po! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌkpɩ-ɩ wa ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyiti tenyɩ. 8 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, a ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ -ka -zɛgɛka, ꞌle, -ka a -kmaꞌa ꞌɔ dɩ, ɔ ꞌke ɩ yibo! 9 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho a -ka ꞌan wlu ꞌmʋti-iꞌwɔn -ka -zɛgɛka, ꞌɩn ꞌke ɩ yiboꞌa dɩ ꞌɩn poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ -jeyi. 10 ꞌLe ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ na, nyɔ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ a ꞌbhɔꞌɔ ɔ, ꞌmna-a ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ -lrɛɛ. A -gblee, nyɔ-ɔ nʋ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ꞌɩn ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ see. Aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ ꞌɩn ꞌbhɔꞌɔ ꞌya dɩ, ꞌle, lɛ ꞌɩn nʋꞌa a, *Zezii *Kliisɩ-ɩ ꞌye ꞌɛ li. 11 ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌke -aꞌba -flɔna ꞌye. -Ɛkedɩmaa, -ka ɛ-ɛ popoꞌa ꞌgwlʋti ɛ ꞌke nʋ ꞌle ɛ ꞌke -amʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu, -a yiboꞌo-o ꞌna see.

ꞌPɔlʋ -ke Tiitɩ -see ꞌbho Trʋasɩ ꞌꞌyiꞌgbʋʋ

12 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho ꞌɛ lemʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ na ꞌɩn ꞌmu-o Trʋasɩ ꞌɩn ꞌke ꞌbhoꞌa nyʋ *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌƖn nyniꞌa ꞌbho a, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌmʋzɛɛꞌɛ -jolʋ -flɔꞌɔ-ɔ wɔn ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ nʋ. 13 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Tiitɩ ꞌbho -yɛꞌɛ dɩ, ꞌgwlʋ -nyniꞌe ꞌɩnmʋ li. ꞌƐ kamʋ, -a -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩn po ꞌʋ wlu ꞌle ꞌɩn ꞌye Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. ꞌƖn -yɛ ꞌnɔ ꞌle a, kunazɛgɛ ɔ poꞌo ꞌɩnmʋ aꞌba dɩ.

*Zezii *Kliisɩꞌa ꞌsana ꞌmʋ -a luꞌo tʋ

14 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -a po -Lagɔ ꞌsɛɛ! ꞌƆ ꞌbɩ -a zaꞌa ꞌle, -ɛkedɩmaa, -a -ke *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌlu-o tʋ ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ dɩ -a -plɛꞌɛ ꞌɔ tʋluɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ. ꞌƖnnɔ lbhoꞌo -amʋ daꞌꞌo da ꞌle -a ꞌke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za ꞌle nyʋ ꞌke ɔ yibo. ꞌCna-a poꞌa ngnɛ tenyɩ, -bho nyɔ ꞌwlɛ ɛ ti, -ka ꞌɛ ngnɛ ꞌmnɛ-ɛ waꞌa ti, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ -a zaꞌa ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌo. 15-16 A -gblee, -bho ngnɛzɛgɛ -wa ti, -ka ɛ-ɛ nʋꞌa nyʋ ꞌtʋ, ꞌka-a -a waꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ti ꞌle -aꞌba kpli ꞌmnɩ-ɩ nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ. Dɩ -a -zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ꞌwa tɔlʋ-ʋ ꞌwɔɔn nɩ-oꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe ꞌwa -lrʋʋꞌa ꞌwɔɔn ꞌnɩ, ꞌle ʋn-ʋ sieꞌe ꞌbho ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

ꞌLe ɛ-bɛ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌmʋzalbhʋ ꞌmnɛ -nyniꞌe-e wɔn tenyɩ -a-bʋ *ꞌɔ -dalbhomʋ -bodɩ! 17 -Abʋ ꞌbhɛɛ ꞌnɛ-ɛ wɔnyi, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ lbhoꞌo -amʋ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. A -gblee, nyʋꞌa -dadudu ꞌke mɔni ꞌyeꞌa dɩ, ʋn-ʋ zaꞌa ꞌɔ wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ. -Abʋ-aꞌa nʋ ꞌwa ka. -Ka ꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌka-a -a zɩ ꞌɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe -amʋ li. -Ɛkedɩmaa, -a -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi.

3

-Lagɔ -ke nyunyu bhlaꞌa *-ybhɛybhɛtitelre, ꞌɔ lbhʋnʋmʋ -a ꞌꞌduꞌo ꞌle -a zaꞌa ꞌɛ dɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ

1 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ a, ɩ -se ꞌꞌplinwlu -ko. -Ka -a ꞌꞌduꞌa -dalbhomʋzɩgɩ, ꞌꞌbɔgʋ zaꞌa nyɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, ɛ -se ꞌɩnnɛ -a ꞌke amʋ ꞌꞌyi-tɔ ke-ɔ ꞌle a ꞌke ɩ yibo ꞌnɩ -ko, ꞌkla -ko? -Bho -a -ka nyʋ -lrʋʋ gbo-o mu, ꞌꞌbɔgʋ a ꞌka -amʋ ꞌꞌnyɩ, -a ꞌkʋ ʋ ꞌꞌyi-tɔ, ꞌɛ dɩ se -amʋ ꞌꞌyiꞌꞌsri -lrɛɛ. ꞌKa-a -aꞌba nɛ -nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌkla -ko? Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ -lrʋʋꞌa nɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. 2 Aꞌba ꞌꞌbhi-i -nɩꞌe ꞌbho -aꞌba ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ. -A yiboꞌo-o ꞌle -aꞌba -pɔlʋ gbo na, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo lbhʋ ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌle ɛ-ɛ tɔꞌɔ nyʋ na, lbhʋzɛgɛ -a nʋꞌo ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ. 3 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌLe -amʋ ꞌmʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ nʋ ɛꞌo. ꞌꞌNi ʋn-ʋ ꞌcnɩ nɩꞌa ꞌbho ꞌꞌbɔgʋ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ zrɛꞌɛ ɩ-bɩ ꞌcnɩyri ꞌmnɩ, ɛ -se -kaa -ko. ꞌLe ɩ -see ꞌbho sɩkpɩꞌa -klugbɩ ꞌꞌyri ꞌcnɩ-ɛ -lrɛɛ. -Lagɔ ꞌbhleꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ tinɩɛ, ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ɔ -zi -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌye lbhʋ ꞌmnɛ nʋ ꞌle nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ.

4 Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke ɩ ꞌmʋ-za gbaa, -ɛkedɩmaa, -a ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmʋ. 5 Ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ ɛ, ꞌkpɩ ꞌwee -a ꞌbhleꞌa ꞌmʋ ꞌle -a nʋ ꞌɛ ɛ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩ ꞌɩ -amʋ. -A se ꞌbhɛɛ -a ꞌke na ꞌle -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ -a nʋ nɩ nɛꞌo, nʋ. -Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ se ꞌbho -tɛ. 6 *-Ybhɛybhɛtitelre ɔ -ke nyunyu bhlaꞌa, ꞌɩnnɔ poꞌo -amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ, -a ꞌke ꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌꞌdu ꞌle -a ꞌke ꞌɛ dɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. *-Lagɔꞌɔ gba-a ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -bɛnyɩ ꞌbho sɩkpɩꞌa -klugbɩ ꞌꞌyri, nyʋ-ʋ seꞌa ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyi-kpʋn, ɛ-bɛ titelre ꞌmnɛ se ɩ ꞌꞌyiꞌꞌsri. Nyɔ -yɔ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌyi-kpʋn a, ɔ-ɔ sieꞌe ꞌbho-o ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ -yɔ -ke -pɔlʋ ꞌzɔ -Lagɔ poꞌa ꞌɔ Lisaazuzu a, ɔ-ɔ ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o ɛ-bɛ titelre ꞌmnɛꞌɛ ꞌkpʋ.

7 -Benyɩ a, -da -Lagɔꞌɔ gba ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho sɩkpɩꞌa -klugbɩ ꞌꞌyri, nyʋ ꞌye-e ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ li. *Moyiizɩ ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ, ɔ ꞌke ɩ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ po, ꞌɛ dɩ ꞌɔ ꞌꞌyigba -vlanꞌo -lrɛɛ. Ɩ-bɩ -vlavlɩ ꞌmnɩ -see ꞌmʋ-gwle. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌya wɔnkuɛꞌɛ dɩ ʋ-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌmnʋ se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi popo. Ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ, -bho nyɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke ɩ kli ple, ɔ se ꞌya ꞌꞌyikpʋɛnꞌɛ ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhleꞌa dɩ, ɔ-ɔ sieꞌe ꞌbho ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi. 8 Ɩ-bɩꞌa -zaꞌa nyɔ ꞌbho ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi, -bho nyʋ ꞌye ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ li, ꞌbho ꞌya damʋ ꞌle, ꞌɔ Lisaazuzu poꞌa nyʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌpʋnꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɔ -ka ꞌtɔ lbhʋ-ʋ nʋ ꞌle nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle, ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ ꞌmnɩ, ɩ -see -kaa -antanyɩnɩ ꞌmʋ-zi yi? 9 Ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ, -a-bʋ nyunyu se ꞌya ꞌꞌyikpʋɛn ꞌbhɛɛꞌɛ dɩ -a ꞌbhleꞌe -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌꞌkpi. Ɩ-bɩ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -amʋ -zigle -tu -nɩ mʋ, ɩ -tɔꞌɔ-ɔ -amʋ ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ ꞌꞌyi, ꞌle, titelre -a -ke ɔ bhlaꞌa, -ɛ -ke dɩ -a ꞌꞌduꞌa ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ nɩ-ɩ ꞌye -zigleꞌa nɩ wɔn ꞌmʋti-zi mʋ. 10 -Ka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, titesʋa -tɔ ꞌnɛ -amʋ -bɛnyɩ, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke, ꞌɛ lɛtuꞌa -nʋ-ɛ ꞌtraamʋ -kaa, nʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ-ɛ -ziꞌa ɛ-bɛ -antanyɩnɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ kpaꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌbɩ ꞌmʋ. 11 A -gblee, tite -Lagɔ -ke nyunyu bhlaꞌa -bɛnyɩ, -ɛ -seeꞌa ꞌmʋ-gwle a, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɛ -tɔ ꞌnɛ -amʋ-ɛ. -Bho ɛ -nɩ ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, ꞌɔ titelre ꞌyeꞌa ꞌbho -nɩ mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌɛ nɛ -see -kaa ꞌbho -antanyɩnɛꞌɛ damʋ ꞌꞌkpi-cɛ yi ꞌya?

12 Dɩ -a zaꞌa ꞌmʋ, -ka ɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, -a ꞌde -ɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -aꞌba sieꞌe -aꞌba wlu flʋ ꞌꞌyi. 13 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ -nɩꞌa Moyiizɩꞌa ꞌꞌyigbeyi -bɛnyɩ, ꞌle Moyiizɩ ꞌꞌduꞌa ɛ-bɛ -vlavlɩ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpicɛɛꞌɛ dɩ, -ɔ ꞌꞌjriꞌa ꞌꞌyriɛ ꞌꞌlru ꞌle ɔ -Boizrayɛɛlɩkɔmʋ -kɩɩ ɩ yibo, -a se ꞌɔ ka -nɩ. -A -see lɛ ꞌꞌyiꞌꞌzize. 14 Ʋ-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌmnʋ -see ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌtraamʋ ꞌmʋ -lrɛɛke ꞌbho ꞌwa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa damʋ. -Bho ʋn zrɛ *titesʋaꞌa ꞌꞌbɔgʋɩ, ꞌwa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisri ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌwɩn -ɩ ꞌmʋti gbaa! 15 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌTraamʋ -bhla a, ꞌꞌbɔgʋɩ Moyiizɩ ꞌcnɩꞌa ꞌle ɛ-bɛ titesʋaꞌa ꞌꞌbɔgʋɩꞌa ꞌꞌklumʋ, -bho ʋn zrɩ ɩ, ꞌwa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. -Ɛkedɩmaa, ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌkplekuꞌo. 16 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -bho nyɔ yibo -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ɔ-ɔ ꞌwɔn-ɔ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti -ka -zɛgɛka. 17 -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ -ke -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ ɩ -nɩꞌe -kaa ꞌmʋ. A -gblee, nyʋ -ke ꞌmʋ ɔ-bɔ -zuzu ꞌmnɔ -nɩꞌa a, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌle ʋn -nɩꞌe tinɩɛlre ꞌli. 18 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, Moyiizɩ ꞌꞌjriꞌa ꞌꞌyriɛ ꞌꞌlru -bɛnyɩ, -abʋ se ꞌtɔ ꞌɔ ka -nɩ. -A -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -a yibo nɩꞌo, ꞌle ꞌɛ dɩ, -ka ɔ -nɩꞌa a, -a -nɩꞌe -kaa -nɩnamʋ, ꞌle aꞌba nɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ. A -gblee, lbhʋ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ-ɔ nʋꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a!

4

Nyunyɔꞌɔ ꞌmʋfɩɩɛn -ke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ

1 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌkpɩꞌa -waꞌa -amʋ ꞌꞌyiti. -A yiboꞌo-o na ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ ɔ ꞌꞌnyɩ -nɩꞌe -amʋ ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ. 2 ꞌƐ dɩ, lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa dɩn ꞌmʋ, -aꞌba sri ꞌɩ sʋ ꞌmʋ. Lɛꞌꞌo lɛ -a nʋꞌa a, -aꞌba ꞌꞌzize nɛ ꞌꞌyi. -Aꞌba ꞌlbha nyɔ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ. -Aꞌba -za -Lagɔwlu ꞌꞌyida ꞌmʋ. -A ꞌzɛ -ɛ ꞌmʋ gbaa, ꞌle, -ka ɛ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, nyʋ ꞌke ɩ yibo.

3 *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -a zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ꞌwa tɔlʋꞌa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. Nyʋ -yʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa dɩ-ɩ -nɩꞌe -kaa ꞌmʋ. 4 ꞌWa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti, -ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋ seꞌa Zezii ꞌꞌgwlide, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌma-a ꞌwa -kɔyi, ꞌɩnnɛ ꞌꞌkplekuꞌo ꞌwa -pɔlʋ ꞌle ʋn -kɩɩ ɩ -ziadɩ ꞌla ꞌle ʋn -kɩɩ ɩ ꞌwɔɔn. -Ka Zezii *Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɩ-bɩ ꞌɛ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌka ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ zɔ -ya, ɛ -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. Ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ɔ, ɔ -ke -Lagɔ -plɛꞌɛ-ɛ -dedekpli ꞌmʋ. 5 -Ka ɔ ꞌꞌduꞌa nyʋ ꞌweeꞌa -kɔyi, ꞌɩnnɩ -a zaꞌa ꞌmʋ. -Aꞌba wɔnꞌɔ bhla -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi. -Ka -a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ dɩ ꞌle -a nʋꞌa amʋ lbhʋ -bodɩ, ꞌya ꞌꞌsɛ -a zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. 6 A -gblee, ꞌbho ꞌkmʋꞌa tiyanamʋ, -Lagɔ nʋꞌa -kuyre ꞌwlʋ ꞌbho -jeyi ꞌle zɔ ꞌke zɩ, ꞌle ɛ ꞌyeꞌa zɩ a, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -yaꞌa zɔ ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -a ꞌye ꞌɛ -vlavlɩ liꞌye ꞌle Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌyigbeyi.

7 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka -yakpe ꞌbhleꞌa -ganɩ ꞌmʋ, ꞌka-a -a ꞌfɩɩnꞌe ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɛ-bɛ -zɛgɛ ꞌmnɛ -nɩꞌe-e -amʋ ꞌmʋ. Ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na, wɔnkuɛklagba -a ꞌbhleꞌa ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌmʋ. Ɛ -se -aꞌba lɛ -ko. 8 Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌka -amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya, nyʋ-ʋ nʋ ꞌɛ -amʋ ꞌꞌlruli, ʋn -see -amʋ tʋ wɔn ꞌmʋ -lu yi. -Ka -a ꞌka -nyna -nɔɔ -lrɛɛ ꞌli, -a se -kaa yibo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌkpɩ -see -amʋ ꞌꞌyiti-wa yi. 9 Ʋn-ʋ ꞌkla-a -amʋ nyanɩ ꞌmʋ, ꞌle -Lagɔ-ɔ kpaꞌa -amʋ. Ʋn-ʋ popo ꞌko-o ꞌgwlʋti na, ʋn-ʋ ꞌye ꞌko-o -amʋ tʋ wɔn ꞌmʋ -lu -mʋ -ziaka, ꞌle ʋn ꞌye -amʋ ꞌꞌyisɩa. 10 -Ka ʋn -yaꞌa Zezii Kliisɩ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi kplokplokplo ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ ꞌlbha, ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌka-a ʋn-ʋ yaꞌa -amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi ꞌgagwloka, ꞌle, -ka ɔ -sɔꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, -a ꞌke -kaa ꞌle ꞌɔ tinɩɛlre ꞌli ti-de. 11 ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, nyʋ ꞌꞌsriꞌe -amʋ-ɛ ʋn ꞌke -amʋ ꞌlbha, -a ꞌke ꞌmɛ Zeziiꞌa dɩ. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba *ꞌbhlʋku seꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋꞌbhle, ꞌwa -zɛ ɛ lɛ li. ꞌƖnnɛ tɔꞌɔ nyʋ na ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔꞌɔ tinɩɛ -nɩꞌe-e -amʋ ꞌmʋ. 12 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, -bho -a -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋza, ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌsriꞌe -amʋ.

13 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle *-Lagɔꞌɔ -Wɛɛlizabɔgʋ ꞌli, na:

ꞌƖn -zaꞌa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli.

-Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a -abʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ -a zaꞌa ꞌɔ wlu ꞌmʋ -lrɛɛ. 14 ꞌƖnnɔ -zaꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. -A -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, -a deꞌe ꞌꞌgwli -lrɛɛke na, ɔ-ɔ ꞌye-e -amʋ glu -za -mʋ ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle, tinɩɛlre ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ a, ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌbho-o, -abʋ-e a-bee-e, ɔ-ɔ ꞌye -aꞌba ꞌwee ɔ ꞌꞌyi-tɔ -nɩ mʋ. 15 A ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ lɩ -nɩɩ, ɩ-ɩ nʋɛ-oꞌo aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ ꞌle -Lagɔ ꞌke nyʋꞌa -dadudu ꞌpʋʋn ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ mʋ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po, ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌyi-die mʋ.

16 ꞌƖnnɛɛnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌkpɩꞌa -waꞌa -amʋ ꞌꞌyiti. -Ka -aꞌba ꞌbhlʋku ꞌbhleꞌa ꞌkpɩ ꞌmʋ -bɛnyɩ, -bho ɛ se ꞌtraamʋ -kaa -nɩ -dɩ, -a yiboꞌo-o na -Lagɔ-ɔ ꞌpo-o -aꞌba -zuzu ꞌkpɩ ꞌmʋ zɔꞌꞌo zɔ ꞌli. 17 A -gblee, ꞌkle -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ ꞌyenamʋ, ɩ-ɩ ꞌye-e ꞌꞌyiꞌꞌtii -mʋ ꞌwla. ꞌLe -a ꞌke ꞌya dɩ ꞌnynɩ ꞌwlʋ. Ɛ-bɛ ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌmnɛ ɛ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili tenyɩ ꞌle ɛ-ɛ gwleꞌe ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. -Bho -a popo ꞌɛ dɩ ꞌgwlʋti, -ka -aꞌba ꞌkleyeɛɛ kuꞌa wɔn, -a se ɩ yibo. 18 -Ɛkedɩmaa, lɩ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, ꞌɩnnɩ -a deꞌe -pɔlʋ ꞌꞌyi. Lɩ -yɩ nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa li, -aꞌba de ɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, ꞌya -gwle ꞌmʋ. Lɩ -yɩ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o lɩ-ɩ -nɩꞌa ti ꞌꞌkɔgwlɛka.

5

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba ꞌbhlʋku -a ꞌbhleꞌa li ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -bho ɛ -sɔ ti a, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli na, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e -amʋ kulre ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌle yaku ꞌli ꞌle ɛ ꞌke -amʋ li-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. Ɛ -se nyunyɔ ꞌke ꞌɛ lɛtu nʋ ꞌnɩ -ko. 2 ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -aꞌba -pɔlʋ-ʋ ꞌcna-oꞌo. -Ɛkedɩmaa, -ka nyɔ-ɔ ziziaꞌa -bana ꞌꞌyi, ꞌka-a -a ꞌybhaꞌo -a ꞌke -aꞌba ꞌbhlʋku ꞌmnɛ tide, ꞌle, ku-u -seeꞌa ti-sɔ yi, -a ꞌke ɛ ꞌmʋꞌꞌluo. 3 -Bho -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ɛ -amʋ, -a ꞌye -ɛ liꞌbhle -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Aꞌba -zuzu -see ꞌꞌyi-nyɛ yi. 4 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -Nɔɔ -ke ti -a ꞌbhleꞌa ɛ-bɛ ꞌbhlʋku ꞌmnɛ li, -a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌke ꞌcna. Ɛ-bɛ ku ꞌmnɛ, -a -see, -Lagɔ -zɛ ɛ -amʋ li, nʋ. -A ꞌybha-oꞌo ɔ ꞌke -amʋ kulre liꞌꞌdu. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌba tinɩɛ ziziaꞌa-a ꞌꞌyi. -A -see ꞌtɔ ꞌmɛ yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 5 -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo ꞌɛ lɛtu ꞌle ɔ ꞌke -amʋ kulre ꞌmnɛ ꞌꞌnyɩ, ꞌle ɔ ꞌye *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌꞌdu. Ɩ-bɩ -zɩgɩ ɔ ꞌka -amʋ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌya ꞌmnaꞌa ꞌꞌyitisabhlelɛ.

6 -Bho -a ꞌbhle ɛ-bɛ ku ꞌmnɛ li ꞌꞌkɔmʋ, -a yiboꞌo-o na -a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ-ɩ tɩtɛ-ɛ gbo. Ɛ -nɩꞌa -kaa -amʋ -bodɩ a, ꞌkpɩꞌa -wa -amʋ ꞌꞌyiti. 7 -Bho ꞌɩn nʋ, -a -ke ɔ tɩtɛ-ɛ gbo a, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o -a -see ɔ -bhla ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌye ke. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ ꞌɛ lɛtu -nʋ-ɛ -nɩꞌo. 8 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -A ꞌbhle-e ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle -a ꞌybhaꞌo -a ꞌke -aꞌba ꞌbhlʋku ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, -a ꞌke kulre lipo, ꞌle, -aꞌba -denazɛgɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -a ꞌke ꞌle mu ꞌle -a -ke -aꞌba -kɔyi ꞌmnɔ ꞌke -dalue -nɩ. 9 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho -a -ke ɔ -nɩ -dalue o, -bho -a -ke ɔ se -dalue -nɩ o, -a ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ. 10 -Ɛkedɩmaa, -aꞌba ꞌwee ꞌye ꞌbho-o ꞌɔ wɔnyi ti-nyna -mʋ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -zigle -tu. -Aꞌba kpli -a nʋꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌye ya-gbʋ mʋ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ lɛ ꞌꞌlrulinʋ. -Bho -a nʋ -zɛgɛ, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌpo-o -amʋ ꞌsɛɛ. -Bho ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ, ɔ -see -amʋ ꞌsɛɛ -po yi.

Nyɔ -ke *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌmo-o nyɔlre

11 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌmnɔ, -ka ɔ ꞌka -amʋ -zigle -tu, -a yibo nɩ-ɩꞌa dɩ, -a ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ -lrɛɛꞌɛ dɩ -a ꞌbɔꞌɔ ti, dɩ -a zaꞌa ꞌmʋ, -ka ɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, nyʋ ꞌke ɩ yibo ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌwɔɔn. -Lagɔ -mnɔɔ, -ka -aꞌba tinɩɛ -nɩꞌa a, ɔ yiboꞌo-o -kaa, ꞌle ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli -lrɛɛke na, ꞌle aꞌba -pɔlʋꞌa gugluti, a yiboꞌo nyɔ -yɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa, ꞌkla -ko? 12 Dɩ -a -nɩꞌa -laa ꞌmʋzanamʋ, abʋ na ꞌꞌplinplinwlu maꞌa? -Gba! -A se ꞌꞌplinnamʋ -nɩ. -Ka -a ꞌka -nyna ꞌle a ꞌka -aꞌba dɩ ꞌbɛtɛ wa, -bho nyʋ -ka ꞌbho -aꞌba da-a ꞌꞌdu ꞌle a ꞌke ʋ wlu wɔn ꞌmʋ-za, ꞌkla-a moꞌo. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, kpli ʋn-ʋ nʋꞌa, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa li, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ gbʋꞌo ya ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌplinꞌo. Dɩ -yɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ gbo, ꞌwa zi -mnɩɩꞌa dɩ. 13 Ɩ-bɩ kpli -a nʋꞌa a, -bho a -ka ꞌgwlʋti-ipopo na, -a ꞌzi-e ꞌya ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi ꞌle, -a ꞌbhataꞌa? -Bho a nʋ kɩn a, -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ moꞌo. ꞌLe, -ka -a seꞌa ꞌbhata, -bho a yibo nɩ a, a de ꞌꞌgwli na, -a ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke amʋ -kpa. 14 A -gblee, lbhʋ -a -nɩꞌa nʋnamʋ, -a nʋ -ɛꞌo, -ɛkedɩmaa, Zezii *Kliisɩ -kmaꞌa-a -aꞌba dɩ tenyɩ. -A yiboꞌo-o na, -a-bʋ ꞌke ꞌka ꞌmɛ ꞌwee ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -aꞌba ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ ꞌmɛ -nɩꞌo ꞌle -a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 15 Ɔ ꞌmɛ -nɩꞌe ꞌbho-o nyunyu ꞌweeꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ, ꞌle, -yʋ -nɩꞌa ti, ʋn -kaa ꞌtɔ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌgwlʋdɩ tiꞌbɔ, ꞌle, kpli-i ꞌkɔ ɔ ꞌtʋ nʋ, ʋn ꞌke ɩ tiꞌbɔ ꞌle ʋn ꞌke ɩ nʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌwa dɩ ɔ ꞌmɛꞌo ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ glu -za ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ.

16 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho -a ꞌke ꞌtraamʋ nyɔ ya-gbʋ, -aꞌba -gbʋꞌo ꞌɔ kpliꞌa ꞌꞌsɛ ya. Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -Bɛnyɩ a, ꞌka-a -a nʋꞌo ꞌbho Zezii Kliisɩꞌa damʋ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -aꞌba nʋ -kaa. 17 A -gblee, -bho nyɔ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisri ꞌꞌyi, ɔ-ɔ mo ꞌtɔ-ɔ nyɔlre. -Ɛkedɩmaa, kpli ɔ-ɔ nʋ ꞌka -bɛnyɩ, ɔ-ɔ ꞌꞌtayi ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌluoꞌo -lreenɩ ꞌmʋ.

*Zezii *Kliisɩꞌa ꞌsana ꞌmʋ -a -ke -Lagɔ -ybhɛꞌo

18 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, dɩ -a zaꞌa -laa ꞌmʋ a, ɩ-ɩ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa nʋnʋdɩ. -Ɛkedɩmaa, ɔ -yaꞌa-a ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ *Zezii *Kliisɩ ꞌle ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ -a -ke ɔ ꞌke -ybhɛ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a ꞌke nyʋ -lrʋʋ ꞌtmʋʋ, ʋn ꞌke ɔ gbo yi, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke -ybhɛꞌɛ lbhʋ ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ. 19 -Ka -Lagɔ -yaꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ Zezii Kliisɩ, ꞌle ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ, ɔ -ke nyʋ-ʋ -ybhɛꞌɛ ɛ, ꞌɩnnɩ -a zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. ꞌꞌNyinynidɩ ʋn nʋꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya ꞌweeꞌa dɩ, ꞌle ɔ ꞌye -amʋ lbho ꞌle nyʋ gbo, -a ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ na, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ -ke ʋn ꞌke -ybhɛ.

20 ꞌƐ lbhʋ -a ꞌbhleꞌe ꞌtɔꞌɔ dɩ, -bho nyɔ lbho nyɔ da a, -ka ɔ-ɔ zaꞌa ꞌɔ wlu ꞌmʋ, ꞌka-a -a zaꞌa Zezii Kliisɩꞌa dɩ ꞌmʋ. Wlu -a zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ɩ ꞌmʋ -Lagɔ-ɔ zi nɩꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌlaꞌa nyʋ, ʋn ꞌke ɔ gbo yi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌle ɔ-bɔ Zezii Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -a bhade ꞌnʋ li ꞌle -a nʋꞌo: A ꞌꞌtayi aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti a -ke -Lagɔ ꞌke -ybhɛ! 21 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ ɔ, ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩ -lue ꞌtɩn nʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -yɩ -abʋ nʋꞌa a, ꞌya ꞌgbɛ ɔ de ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ, ꞌle, -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

6

*Zeziiꞌa -dalbhoyiꞌa lbhʋ

1 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -abʋ -ke -Lagɔ-ɔ nʋꞌo ꞌtɔ-ɔ lbhʋꞌa dɩ, -a ꞌꞌduꞌo amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ na: -Lagɔ -wʋnnaꞌa-a amʋ ꞌꞌniti. ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɛ-bɛ -zɛgɛ ɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli, ꞌɛ ꞌꞌdu bhubhuyitiꞌa lɛ -le! 2 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle, na:

Ɔ na: -Nɔɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa amʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ, -bho ɛ nyni a, -ka ꞌɩn kpʋnꞌa aꞌba bhadewlu, nyʋ-ʋ ꞌye -ɩ yibo -mʋ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, -da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa aꞌba ꞌpʋnpʋan -jolʋ wɔn-flɔ -nɩ mʋ, ꞌle a ꞌke ꞌpʋn, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e amʋ -kpa -mʋ.

A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -zɛgɛ -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌɛ -kʋtɩ ꞌsɔnꞌɔ -kpʋnnɩnamʋ ꞌka-a! Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ꞌtraamʋ -a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 3 Lbhʋ -a -nɩꞌa nʋnamʋ, -a -see ꞌybha, nyʋ ꞌke ꞌbho ꞌɛ da ꞌꞌdu. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌka nyɔ -zicɛ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle ɔ -kaa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn, -aꞌba nʋ ɛꞌo. 4 Lɛꞌꞌo lɛ -a nʋꞌa a, ɛ-ɛ tɔꞌo na, -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ -a ꞌꞌduꞌo. A ꞌye li-ɔ, sɩasɩaalɩ -a ꞌka wɔn ꞌmʋ cɛ ꞌle -a ꞌka -Lagɔwlu ꞌmʋ-za o, -ka -a ꞌka -nyna ꞌle -a ꞌka ꞌkleyeɛɛ ꞌli ꞌwlʋ o, sɩasɩaalɩ -lrɩɩ o, -a ꞌku-o ꞌꞌgwli, ꞌle ꞌya -zaꞌa -amʋ lɛ ꞌꞌyi. 5 ꞌLe ꞌwɩtɔlʋ -ke ꞌwɩ -lrɩɩ ꞌli, ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌa -amʋ-ɛ, ʋn-ʋ ꞌpo-o -amʋ -jie ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌꞌgbu-o ti ꞌle ʋn-ʋ yiꞌe -amʋ zrɛ ꞌmʋ tibɔnamʋ, -a ꞌmɛ-ɛ lbhʋ ꞌꞌwe wɔn ꞌmʋ, -a ꞌde-e yra ꞌle ꞌmʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa -amʋ. 6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba kpli ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Ka ɔ ꞌybhaꞌa -a ꞌke nʋ, -a yiboꞌo-o -kaa ꞌle -a nʋ ɩꞌo. -A ꞌbhle-e ꞌꞌgwlikuɛ ꞌmʋ. -Aꞌba ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌe-e -amʋ ꞌmʋ. -A -kmaꞌa-a -a -bonyunyuꞌa dɩ -ka -zɛgɛka. 7 -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, ꞌɩnnɩ -a zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌnyɩ-e -amʋ ꞌɔ wɔnkuɛ. Ɩ-bɩ ꞌꞌyisrɛɛkpli nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌmʋ li, ꞌle, -ka -a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ lbhʋnʋmʋzɩgɩ, ʋn-ʋ yibo nɩꞌa a, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! Ɛ-bɛ ꞌjɛ -Lagɔ nʋꞌa -amʋ ꞌꞌlruli ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan -kaa -amʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu, -a -de ꞌnɛ-ɛ ꞌli ti -ka -zɛgɛka. Ɩ-bɩ ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌmnɩꞌa dɩ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo -amʋ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌya dɩ -lrɛɛ -a ꞌbhɛɛꞌo -a -ke -aꞌba ꞌꞌyidedeyi ꞌmnɔ ꞌke ꞌꞌyigege ꞌle -a ꞌke ɔ wɔn-zi. 8 -Ɛkedɩmaa, nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho -amʋ-ɛ ꞌle -lrʋʋꞌa ꞌlaꞌa -amʋ lɛ. Nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌza-a -aꞌba ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle -lrʋʋ-ʋ zaꞌa -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ. -Bho nyʋ -gbʋ -amʋ ya, ʋn na, nyʋꞌa ꞌꞌyrabhamʋlbhamʋ -a ꞌꞌduꞌo. -Bho nyɔ ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti, -a ꞌmo-o -ziadɩꞌa ꞌmʋzamʋ. 9 -Bho ʋn -gbʋ -amʋ ya, ʋn-ʋ popo-o ꞌgwlʋti na, bhubhuyitiꞌa nyʋ -a ꞌꞌduꞌo, nyɔ se -amʋ yibo. -Bho nyɔ ꞌꞌbhlu ɩ ꞌmʋti, -a yibo-ɛꞌo. -Bho nyʋ -gbʋ -amʋ ya, ʋn-ʋ popo-o ꞌgwlʋti na, -a -see ꞌmʋ-gwle yi. A -gblee, ʋn-ʋ popo-o -kaa ꞌgwlʋti ꞌle -abʋ -nɩꞌe -bhla ti ꞌꞌkɔmʋ! Sɩasɩaalɩꞌa -dadudu ꞌbhla-a -amʋ ꞌꞌkpi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɩ -see -amʋ ꞌlbha -a -see ꞌmɛ. 10 Lɛ ʋn ꞌka -amʋ ꞌꞌlrulinʋ ꞌle ꞌgwlʋ ꞌke -amʋ li-nyni, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ nʋꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba ꞌbhɔ ꞌbʋbʋaꞌa lilidɩ. -Bho nyʋ -de ti, ʋn-ʋ popo-o ꞌgwlʋti na, ꞌꞌpʋanlbhamʋ -a ꞌꞌduꞌo. -Bho nyɔ ꞌꞌbhlu ɩ ꞌmʋti, lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a-bʋ ꞌmo-o ꞌya -kɔmʋ. -Bho nyʋ -gbʋ -amʋ ya, ʋn na, -a se lɛ ꞌbhle. -Bho nyɔ ꞌꞌbhlu ɩ ꞌmʋti, -a-bʋ -kɔꞌɔ lɛꞌꞌo lɛ.

11 A-bʋ ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌbho Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ, a ꞌye li-ɔ, -a -zaꞌa-a amʋ lɛꞌꞌo lɛ -bodɩ ꞌmʋ gbaa! -A -see lɛ flʋ ꞌꞌyisie. ꞌLe -abʋ -bodɩ, -aꞌba -pɔlʋ ꞌkpʋn-o amʋ ti tenyɩ. 12 -A -kmaꞌa-a aꞌba dɩ -ziaka. A-bee se -aꞌba dɩ -kma -ka -zɛgɛka. 13 A -gblee, -ka -tɩta-a ꞌꞌduꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ. ꞌƖn na: -Ka -aꞌba -pɔlʋ kpʋnꞌa amʋ ti tenyɩ, a-bee -mnʋʋꞌa nɛ kpʋn -kaa -amʋ ti tenyɩ -lrɛɛ!

Nyʋ-ʋ seꞌa *Zezii ꞌꞌgwlide, aꞌba -ke ꞌwa -plɛ -pɔlʋ -ke kpli ꞌmʋ -le!

14 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ-ʋ seꞌa *Zezii ꞌꞌgwlide, aꞌba -ke ꞌwa -plɛ -pɔlʋ -ke kpli ꞌmʋ -le! A -gblee, nyɔ -ke kpli-i ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, koo -yɔ -ke -nɩ -nyniꞌa ꞌꞌyrili ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌke -dalue ti-deꞌa? A ꞌye li-ɔ, zɔ -ke -kuyre -nɩ ꞌsɔn, ɩ ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ꞌmʋꞌwʋwla, ꞌle ɩ ꞌke lɛ -lue ꞌꞌdu ꞌnɩ? 15 Zezii *Kliisɩ -ke *Sataan -nɩ ꞌsɔn, ʋn ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke -ybhɛ ꞌnɩ? Nyɔ-ɔ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli -ke nyɔ-ɔ se ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ʋn -nɩ ꞌsɔn -lrɛɛ, ʋn ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke -pɔlʋ ꞌmʋ-plɛ ꞌnɩ? 16 -Lagɔ ꞌbhleꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ tinɩɛ, nyɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke *ꞌɔ bʋbɔbhlegbo kɔkui tide ꞌnɩ? A -gblee, -a-bʋ ꞌmo-o ꞌɔ -denazɛgɛ. ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na:

Ɔ na: ꞌƖn -ke ꞌan nyʋ-ʋ ꞌye-e -na -mʋ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌWa -kɔyi ꞌɩnmɔ -Lagɔ-ɔ ꞌye ꞌꞌdu mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌan nyʋ ꞌꞌdu.

17 ꞌƐ kamʋ, ɔ ꞌtmʋʋꞌo -kaa ꞌɔ nyʋ ꞌmnʋ ꞌle ɔ na:

Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, a ꞌwlʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, a ꞌke kpɔ cɛ. Lɩ-ɩ ꞌka amʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ po ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi, aꞌba nʋ ɩ -le, ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -kʋtɩ ꞌsɔn -kpʋn -nɩ.

18 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu-o aꞌba -tɩta ꞌle a ꞌke ꞌan ꞌꞌyreetɩnynʋkpakpɩ -ke ꞌan ꞌꞌyreetɩnyukpasi ꞌꞌdu. ꞌƖnmɔ -Lagɔ -kɔꞌɔ lɛꞌꞌo lɛ, ꞌɩnmɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa!

7

1 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɩ-bɩ lɩ -nɩɩ, -Lagɔ ꞌꞌdu -ɩ -amʋ wɔn ꞌmʋtiꞌa dɩ, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌkɛ ɛ nʋ ꞌle -aꞌba ku -ke -aꞌba -pɔlʋ -seeꞌa *liꞌsaa yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a po ɩ le! -Aꞌba kpli ꞌsrɛɛ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -a -kaa ꞌbɩ liꞌbhle! -A ꞌꞌdu ɔ ꞌbho -ka -zɛgɛka!

ꞌPɔlʋ-ʋ liꞌe ꞌtɔ-ɔ ꞌbʋbʋa

2 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛke na a -kma -aꞌba dɩ tenyɩ! -Ɛkedɩmaa, -a -see ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlrulinʋ. -A -see nyɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ -denɩ ꞌmʋ -za. -A -see nyɔ lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ li -lrɛɛ. 3 Ɛ -se ꞌɩn ꞌke aꞌba da ꞌꞌduꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ zɩ ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. -Gba, ꞌɩn -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ see. ꞌƖn na, a-a ꞌmo-o nyʋ -aꞌba -pɔlʋ kpʋnꞌa ti tenyɩ. -Bho ɛ ꞌꞌdu tinɩlɛ o, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌmɛmɛlɛ o, -a ꞌpo-o amʋ ꞌlimʋ ꞌꞌkɔmʋ! 4 ꞌƖn deꞌe ꞌtɔ-ɔ amʋ ꞌꞌgwli tenyɩ, ꞌle aꞌba kplizɩgɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɩn-ɩ waꞌa ꞌbɛtɛ aꞌba dɩ. -A ꞌye-e ꞌkle. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌkpɩꞌa -wa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiti aꞌba dɩ ꞌle ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ tenyɩ.

5 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -A -nɩꞌe-e sɩanamʋ. -A -kaa ꞌnɔɔ Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi-i nyni, -a -see -bhla li-fɔ ke. Sɩasɩaalɩꞌa -dadudu ꞌbhla-a -amʋ ꞌꞌkpi. Nyʋ-ʋ ꞌza-a -amʋ zrɛ ꞌmʋ ti ꞌle -aꞌba -pɔlʋ-ʋ ꞌyeyeꞌe ti, ꞌɛ ꞌye bhlubhlua. 6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ꞌkpɩ -wa nyɔ ꞌꞌyiti, -Lagɔ po ꞌɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ -lrɛɛke, ꞌɩnnɔ poꞌo -amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌbho Tiitɩꞌa yinamʋ. 7 Ɛ -se ꞌɛ ꞌꞌsɛ -ko. Kuna ɔ poꞌa a, ꞌɩnnɛ ɔ -po -nɩ -nɩꞌe -amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi -lrɛɛ. Ɔ na, a ꞌpo -ɔ ꞌkpɩ ꞌꞌyi tenyɩ. Ɔ na, a ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌye -lrɛɛke, ꞌɩnnɛ ꞌꞌsriꞌe amʋ ꞌꞌyi tenyɩ. ꞌꞌNyinynidɩ a nʋꞌa, ɔ na ꞌya nymɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe amʋ ꞌgwlʋ, ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti a -ke ꞌɩn ꞌke -na -ka -zɛgɛka ꞌle ꞌgwlʋ -kaa ꞌtɔ ꞌɩnmʋ li-nyni aꞌba dɩ. Ɔ poꞌa -kaa ꞌya kuna, ꞌɩn ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ꞌan ꞌbʋbʋa ꞌkpa-a ꞌꞌkpi.

8 A -gblee, ꞌꞌbɔgʋ ꞌɩn poꞌa amʋ -jeyi -bɛnyɩ, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ɛ -nyniꞌe-e amʋ ꞌgwlʋ li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɛ nymɔ -see ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌsi. -Antanyɩ, ꞌɛ nymɔ ꞌꞌsi ꞌkɩ-ɩ ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌɩn yiboꞌo-o na, ꞌɛ ꞌgwlʋ -nyniꞌe-e amʋ li. Aꞌba ꞌgwlʋlinyniɛ ꞌmnɛ, ꞌle ɛ -see ꞌmʋ-gwle. 9 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɛ ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ. ꞌꞌYigba -yɛ ꞌɩn -kma -nɩ -nɩꞌa amʋ ꞌꞌyi, ɛ -se ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ li ꞌbʋbʋa ꞌnɩ -ko. ꞌƖn-ɩ ꞌli-e ꞌbʋbʋa, -ɛkedɩmaa, a yiboꞌo-o aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌye -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti. Aꞌba ꞌgwlʋlinyniɛ ꞌmnɛ ꞌnʋ-o -Lagɔ ꞌtʋꞌa dɩ ɔ -kpaꞌa amʋ ꞌle a ꞌye aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, a ꞌye ɔ gbo ꞌꞌbhiti. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo -aꞌba ꞌꞌbɔgʋ -see amʋ ꞌꞌnyinynilɛ ꞌꞌlrulinʋ. 10 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔꞌɔ ꞌgwlʋlinyniɛ nʋ -Lagɔ ꞌtʋ, ɛ-bɛ ꞌgwlʋlinyniɛ ꞌmnɛ-ɛ nʋ -ɛꞌo ꞌle ɔ-ɔ yiboꞌo ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌꞌbhitiꞌe ꞌle -Lagɔ gbo. -Bho ɔ nʋ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ -Lagɔ ꞌmnɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ ꞌle ɔ-ɔ ꞌpʋnꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ-bɛ ꞌgwlʋlinyniɛ ꞌmnɛ se ꞌꞌyrili-nyni. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -bho ꞌgwlʋ -nyni nʋ li, ꞌwa ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ ꞌwa yibo ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi, ꞌwa ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ gbo, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌmɛmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 Aꞌba ꞌgwlʋlinyniɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -Lagɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye amʋ lbhʋ ꞌmʋ nʋ. -Ka aꞌba kpli zizia ꞌꞌyi, a ꞌye ꞌtɔ -kaa li-ɔ! ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a-a popo-o ꞌgwlʋti -ka -zɛgɛka, ꞌle, dɩ-ɩ ziꞌa, a -see ɩ wɔn ꞌꞌmuu. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -ka aꞌba ꞌꞌlru seꞌa ꞌle -nɩ, ꞌtraamʋ a-a ꞌꞌtɩtraꞌa ꞌtɔ li ꞌle a-a zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -lrɛɛ, -ka ɩ seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌle ɩ ꞌyeꞌa zi, ꞌya kamʋ a-a kpaꞌa aꞌba ꞌꞌbhi dɩ ꞌꞌyi. ꞌLe, ɩbɩ ꞌmnɩꞌa kamʋ -lrɛɛ, lɛ-ɛ ꞌka amʋ ꞌꞌkpi bhla, ꞌɛ -sɩanyɩ-ɩ ꞌlbhaꞌa amʋ. Nyɔ-ɔ nʋ ꞌka ꞌꞌnyinynidɩ, -ka a ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili! -Aꞌba ꞌyɩyeɛ o, -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩꞌa nʋnʋa o, -ka a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɩ nʋ, a ꞌye -kaa li-ɔ! Ɩ-bɩ dɩ-ɩ ziꞌa, -ka aꞌba ꞌꞌlru seꞌa ꞌle -nɩ, ꞌɩnnɩ a -tɔꞌɔ -amʋ ꞌꞌyi -ka -zɛgɛka. 12 ꞌLe, ꞌꞌbɔgʋ ꞌɩn poꞌa amʋ -jeyi, nyɔ-ɔ nʋ ꞌka ꞌꞌnyinynilɛ, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌɩn ꞌcnɩ ɛ ꞌnɩ -ko. Ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynilɛ ꞌmnɛ, nyɔ -yɔ ɔ nʋ ꞌɛ ꞌꞌlruli, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko -lrɛɛ. -Ka a poꞌa -amʋ ꞌlimʋ, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo a ꞌke ɩ ꞌꞌyrili-gwɛ -ka -zɛgɛka ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 13 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ aꞌba kpli poꞌo -amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi.

Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌLe ɛ -se ꞌɛ ꞌꞌsɛ -ko. ꞌKpɩ a poꞌa Tiitɩ ꞌꞌyi, ꞌya ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhɔ ɔꞌo. -A ꞌye ꞌɔ -kaa li a, ꞌle -aꞌba ꞌbʋbʋa ꞌye ꞌꞌkpiꞌkpa. 14 ꞌƖn ꞌkɔ ɔ ꞌle amʋ gbo lbho, ꞌɩn ꞌꞌplin-oꞌo ꞌɩn ꞌye amʋ ꞌmʋ po, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa. Dɩ -a zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ka ɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, aꞌba ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn -zaꞌa Tiitɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -yiꞌe -ziadɩ ꞌmʋ -lrɛɛ. 15 Ɔ yiꞌa ꞌle amʋ gbo, a kpʋn -ɔꞌo -gli. ꞌLe, a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩmʋduwlu ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ, a ꞌbhleꞌe ꞌɛ -sɩanyɩ ku ꞌmʋti, a-a ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho. -Bho ɔ popo nɩ ꞌgwlʋti, aꞌba dɩkmɛɛ ɔ ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ. 16 A ꞌye li-ɔ, -ka ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌtɔ, ꞌɩn ꞌke ꞌꞌplin, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌmʋ po, ꞌɛ dɩ ꞌbʋbʋa ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ!

8

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Kɔlɛɛtɩkɔmʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi, ʋn ꞌke mɔni ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ʋn *-Bozeziiꞌa nyʋ -kpa

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, *Zeziiꞌa -glɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -zɛgɛ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ꞌɩnnɛ -a ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke amʋ ꞌtmʋʋ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo ꞌɛ lɛtu ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ. 2 Sɩasɩaalɩꞌa -dadudu ꞌbhlʋ -ʋ ꞌꞌkpi, ꞌle ꞌꞌpʋan-a ꞌlbhʋ ʋꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhʋ -ʋꞌo ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo mɔniꞌa -dadudu -Lagɔꞌɔ lbhʋꞌa dɩ. 3-4 Ɩ-bɩ mɔni ꞌmnɩ, -ka ʋn ꞌkɩ ɩ ꞌꞌdu, -a -see ɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌWa ꞌꞌbhi-i yiꞌo, ʋn ꞌye -amʋ libhade, -a ꞌke ʋ wɔn ꞌꞌkpiticɛ, ʋn -ke ʋn -Bozeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌke gbobhete, ꞌle, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌke ʋ -kpa. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ na, -ka ʋn ꞌbhleꞌa, ꞌka-a ʋn-ʋ yaꞌo. Mɔni -a de ꞌka ꞌꞌgwli ʋn ꞌke ꞌꞌdu, -yɩ ʋn -yaꞌa a, ɩ ziꞌe ꞌbho-o li. 5 -Ziadɩ moꞌo. -Ka -a popoꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi ꞌgwlʋti, -yɩ ʋn nʋꞌa a, ɩ -zi ꞌnɩ-ɩ wɔn ꞌmʋti. A -gblee, dɩ -a -zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ ʋn ꞌkɩ ɩ nʋ, ʋn ꞌwɔɔn nɩ-oꞌo. Ʋn ꞌkɩ ɩ nʋ a, ʋn ꞌꞌnyɩ-e -antanyɩ ꞌwa ꞌꞌbhi -aꞌba -Kɔyi Zezii -jeyi. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋdɩ moꞌo.

6 ꞌBho a-bee -mnʋʋꞌa damʋ, ꞌɛ kamʋ -a ꞌtmʋʋꞌo Tiitɩ ɔ ꞌke ꞌle amʋ gbo le yi, ꞌle, lbhʋzɛgɛ a -ke ɔ ꞌꞌduꞌa wɔn, a ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛ. 7 -Lagɔ -wʋnnaꞌa-a amʋ ꞌꞌniti tenyɩ. *ꞌƆ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩ-e aꞌba tɔlʋ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌkpɩ ꞌle -Lagɔ ꞌmnɔ-ɔ zi nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌo *wɔnkulɩ. Ɔ-bɔ Lisaazuzu ꞌmnɔ, lɩ aꞌba -lrʋʋ-ʋ seꞌa yibo, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ʋ ꞌya yiboɛ. Ɔ-bɔ -zuzu ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -lrʋʋ ꞌkpɩ, ꞌle, wlu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o po ꞌʋ wɔn ꞌmʋ, ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. A ꞌꞌnyɩ-e aꞌba ꞌꞌbhi -Lagɔ -jeyi ꞌꞌfɩa ꞌwee. A -kmaꞌa-a -aꞌba dɩ tenyɩ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɩ-bɩ mɔni ꞌmnɩ, a ꞌꞌdu ɩ aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌle ɩ ꞌke a -Bozeziiꞌa nyʋ -lrʋʋꞌa nɩ ꞌmʋ-zi!

8 A ꞌye li-ɔ, dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɛ -se -glaka ꞌɩn kpʋn amʋ ꞌnɩ -ko. Kplizɩgɩ a -bonyunyu nʋꞌa, a ꞌka ya-gbʋ, ꞌya dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle, -ka a ꞌbhleꞌa nyʋ -lrʋʋꞌa dɩkmɛɛ ꞌmʋ, a ꞌke ɩ ꞌꞌyrili-gwɛ. 9 A -gblee, -ka -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩ -kmaꞌa aꞌba dɩ, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -kaa: -Lagɔ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ɔ ꞌwlʋꞌo ꞌle yaku ꞌli, ꞌle ɔ ꞌye nyunyɔku ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi ꞌle nyʋ ꞌye ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌye ꞌmɛ aꞌba dɩ. Ɔ ꞌwɔɔnꞌo ʋn ꞌye ɔ kpli ꞌmnɩ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌle a -ke ɔ ꞌke ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ-plɛ.

10 ꞌBho ɩ-bɩ mɔni ꞌmnɩ ꞌꞌkpi, lɛ ꞌɩn-ɩ popoꞌa ꞌgwlʋti a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -zʋn ziꞌa -laa, a-bʋ ꞌwɔnꞌo -antanyɩ mɔni ꞌmnɩ ꞌke ꞌꞌdu-ɛ ꞌle a ꞌye ꞌya ꞌꞌdudua wɔnꞌꞌdu. 11 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili a ꞌke lbhʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyigwɛ. ꞌBho ꞌɛ ꞌnyaanamʋ, ꞌkpɩ a po ꞌka ꞌle, a po ɩ -kaa ꞌle ꞌꞌkɔmʋ ꞌle a ꞌke ɛ -nynia. -Ka a ꞌbhleꞌa, a -ya -kaa! 12 A -gblee, -ka a ꞌbhleꞌa, -bho aꞌba -pɔlʋ -wa ti ꞌle a ꞌke -kaa a -Bozeziiꞌa nyʋ ꞌꞌnyɩ, ɛ-ɛ ꞌnʋ-o -Lagɔ ꞌtʋ. Lɛ a ꞌbhleꞌa, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke a -bonyunyu ꞌꞌnyɩ. Lɛ a seꞌa ꞌbhle, ɔ -see, a ꞌꞌnyɩ ɛ a -bonyunyu, nʋ, katii!

13 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌƖn -see tiꞌbɔ nyɔ ꞌke ɔ -bonyunyɔꞌɔ -kpakpadɩ ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke sɩasɩaa wɔnꞌkpa! ꞌƖn ꞌbɔ-ɔ ti, a -nɩ ꞌwee, a ꞌke ꞌmʋꞌbhɛɛ! 14 ꞌTraamʋ a, a ꞌbhle-e lɩꞌa -dadudu. Nyʋ-ʋ se ꞌɩ ꞌbhle, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili a ꞌke ʋ -kpa. -Nɔɔ -lrɛɛ ti, -bho a-bee -mnʋʋ -bɔ lɛ ꞌmʋ, ꞌle ʋbʋ ꞌke lɩ ꞌbhle -gblokoo, ꞌle ʋn ꞌke amʋ -kpa. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. 15 ꞌƐ ꞌꞌyitigʋgɔwlu ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

Lililɩ -Lagɔ poꞌa ꞌzɔ, nyʋ-ʋ ꞌtɛꞌɛ ꞌya -dadudu ti, ʋn li ꞌɩ a, lɛ se ꞌbho -sie. Nyʋ-ʋ ꞌtɛꞌɛ -toope ti, ʋn li ꞌɩ a, ʋn lbho-oꞌo tenyɩ.

-A ꞌlbho-o Tiitɩ -ke nyʋ ꞌsɔn ꞌle amʋ gbo

16 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke amʋ -kpa, ꞌka-a Tiitɩ ꞌybhaꞌo -lrɛɛ ɔ ꞌke amʋ -kpa. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌꞌyrilinmɔpɔlʋ ꞌmnɛꞌɛ kamʋ, ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ ꞌɛ dɩ ꞌsɛɛ. 17 Ɔ-bɔ Tiitɩ ꞌmnɔ, ꞌɩn ꞌtmʋʋ nɔ-oꞌo ɔ ꞌke ꞌle amʋ gbo le yi. ꞌƖn ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi, ɔ ꞌwɔɔnꞌo, ɔ -see ꞌbho wlu ꞌꞌdu. ꞌƖn -see ꞌɔ -bhla ꞌtmʋʋ ke, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbɔ-ɔ ti see ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti, ɔ ꞌke ꞌle amʋ gbo yi ꞌle ɔ ꞌke amʋ -kpa. 18 ꞌNɔɔ Zeziiꞌa -glɩgbɩ ꞌweeꞌa wɔnyi, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -lue ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌɩnnɔ -ke ɔ-ɔ ꞌye ꞌle -yi mʋ. ꞌꞌYri ꞌkpʋn -ɔ ti, -ɛkedɩmaa, ɔ-ɔ ꞌza-a *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ -ka -zɛgɛka. 19 Ɛ -se ꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ꞌye ꞌle amʋ gbo -yi mʋ ꞌnɩ -ko. Zeziiꞌa -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ, ꞌɩnnʋ -zɔ ꞌɔ ꞌbho ꞌle -a -ke ɔ ꞌke -na, ꞌle, mɔni -a ꞌyeꞌa -za mʋ, -a -ke ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌyriliꞌꞌdu. ꞌƐ lɛtu-u ꞌye-e -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -mʋ, ꞌle, -ka -a ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke -a -bonyunyu -kpa, ɛ ꞌke ꞌna nyʋ -tɔ.

20 Ɩ-bɩ mɔni-i ꞌꞌdu-ɛꞌɛ ɛ, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ -a ꞌꞌduꞌo -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ ꞌle nyʋ -kaa -aꞌba da ꞌꞌdu. 21 Lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, -a ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ɛ nʋ, ꞌle -a -see tiꞌbɔ -a ꞌke ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi nʋ. -A ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ɛ nʋ ꞌbho nyunyuꞌa ꞌꞌyigbeyi -lrɛɛ.

22 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn-ɔ ꞌyeꞌa ꞌle -yi mʋ, -a ꞌgbaa ꞌnʋ-ʋ -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -lue -lrɔɔ. Ɔ-bɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌmnɔ, -a ꞌcrɔ -ɔ ꞌmʋti tenyɩ, ꞌle, -ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɔ -Bozeziiꞌa nyʋ -kpa -ka -zɛgɛka, -a ꞌye ɩ yibo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ ꞌde-e amʋ ꞌꞌgwli tenyɩꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌkpɩ ɔ ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi. 23 Tiitɩ -mnɔɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌan -nayi ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, ꞌɩn -ke ɔ -plɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ lbhʋ -lue ꞌmʋ, ꞌle -a ꞌke amʋ -kpa. Nyʋ ꞌsɔn -ke ɔ -nɩꞌa ꞌle yinamʋ, Zeziiꞌa -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ-ʋ lbho ꞌʋ ꞌle amʋ gbo. ꞌWa lbhʋ ʋn-ʋ nʋꞌa, -bho nyʋ ꞌye ɛ li, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi. 24 ꞌƐ dɩ, -bho ʋn yi ꞌle amʋ gbo, -ka a -kmaꞌa ꞌwa dɩ -ka -zɛgɛka, a -tɔ nɛ ʋ ꞌꞌyi! ꞌLe, nyʋ-ʋ lbho ꞌʋ, -bho ʋn ꞌwɩn ɩ ꞌbɔ, ʋn ꞌke yibo na, -a ꞌbhle-e ꞌgɩ, -a ꞌke ꞌꞌplin, -a ꞌke amʋ ꞌmʋ po.

9

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Kɔlɛɛtɩkɔmʋ wlu -jeyi, ʋn ꞌke mɔni ꞌꞌdu, ꞌle ʋn ꞌke ɩ ɔ wɔn-fuo -nɩ

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, mɔni a ꞌkʋ ʋ -jeyi po, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌya dɩ, ɩ se ꞌkɩ ꞌꞌyi-kma, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌya dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za kplokplokplo. 2 -Ɛkedɩmaa, -ka a ꞌybhaꞌa a ꞌke ʋ -kpa, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo see. ꞌNɔɔ Masedʋanɩkɔmʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩn ꞌꞌplin-oꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌye amʋ ꞌmʋ po, na: -Zʋn ziꞌa -laa, -a -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, -aꞌba -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌke ʋ -kpa, ꞌle ʋn -nɩꞌe ꞌɛ mɔni ꞌꞌdunamʋ. Aꞌba ꞌꞌkpidɩ ꞌɩn -zʋ ꞌʋ -kaa -bodɩ ꞌmʋ a, ꞌɩnnɩ ꞌꞌtuu nʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye tiꞌbɔ ʋn ꞌke ʋ -kpa -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌɛ mɔni ꞌꞌdu. 3 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ na, ꞌɩn-ɩ ꞌgbaa-a Tiitɩ -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn, ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌle amʋ gbo lbho, -bho ꞌɩn -ka ꞌle-e yi, a ꞌke mɔni ꞌꞌdu ꞌle a ꞌke ɩ ꞌɩnmʋ wɔn-fuo -nɩ. ꞌƖn ꞌtmʋʋꞌo-o nyʋtɔlʋ see na, a-a ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ, ꞌle, ɩ-bɩ dɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho amʋ ꞌꞌkpi, ꞌɩn-ɩ popo-o ꞌgwlʋti na, ꞌɩn -see sɩn cɛ. 4 -Bho ꞌɩn -ke Masedʋanɩkɔmʋ -ka ꞌle-e yi, -bho mɔni ꞌmnɩ se ꞌꞌdu-ɛ ɛ, ꞌɩn ꞌꞌplin-oꞌo, ꞌɩn ꞌye amʋ ꞌmʋ poꞌa dɩ, dɩn-ɩ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌlbha mʋ. A-bee -mnʋʋ, dɩn-ɩ ꞌye-e amʋ ꞌlbha -mʋ -lrɛɛ. 5 ꞌƖn popoꞌa dɩ ꞌmnɩ ꞌgwlʋti a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌɩnmʋ -bodɩ, nyʋ tan-a ꞌyeꞌa ꞌle -yi mʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌtmʋʋ ʋn ꞌke ꞌan nya -kɔ. -Bhladɩ ꞌɩn ꞌke ꞌle yi a, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo ꞌjɛmɔniꞌa -dadudu -ke dɩ aꞌba ꞌꞌbhi -zaꞌa ꞌmʋ, a ꞌke ɩ ꞌꞌdu see, ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ tan ꞌmnʋ, a -ke ʋn ꞌke ɩ tide. -Bho a nʋ -kaa, -ka a -zaꞌa mɔni ꞌmnɩ aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌle nyɔ -see amʋ -glaka kpʋn, ꞌꞌlemnɩɩ nyʋ-ʋ yibo nɩ-oꞌo.

6 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ ꞌꞌnna, na: -Bho nyɔ po -kpaatoope a, lililɛ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌbho ɛ ꞌmʋ, ꞌɛ -die ꞌꞌyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ po -kpaaklagba, ꞌɔ lililɛ-ɛ ꞌdie-e ꞌꞌyi. 7 Ɩ-bɩ mɔni ꞌmnɩ, -ka a nʋꞌa ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo a ꞌke ꞌꞌdu -lue -lue, a -ya -kaa! -Ka nyɔ seꞌa ꞌbhle, aꞌba nʋ, ɔ ꞌꞌdu -kaa, -le, ꞌle -pɔlʋ -kɔɔ ɔ ꞌli mɔ. -Ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ -bonyunyɔ lɛ ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌɩnnɔ -Lagɔ ꞌybhaꞌo. 8 Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ ɔ, ɔ ꞌku-o wɔn. Ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌniti-wʋnna tenyɩ ꞌle a -kaa ꞌtɔ lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ-bɔ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ a ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke nyɔꞌꞌo nyɔ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ -lrɛɛ. 9 ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle *-Lagɔꞌɔ -Wɛɛlizabɔgʋ ꞌli na:

Nyɔ-ɔ zaꞌa lɛ ꞌgwlʋ gbo, ꞌɔ -bonyunyu -bɔꞌɔ lɛ ꞌmʋ, -ɔ ꞌꞌnyɩ ɛ ꞌʋ a, ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌmnɩꞌa dɩ -Lagɔ-ɔ wʋnna ꞌnɔ ꞌꞌniti ꞌꞌkɔmʋ.

10 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɩꞌa ꞌyɔ nyʋ-ʋ poꞌa ꞌle ꞌwa -kpɩɩ ꞌmʋ, ɩ -ke ꞌwa lililɩ ꞌꞌwe, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ɩ ʋꞌo. Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ-ɔ ꞌye-e amʋ lɩꞌa -dadudu ꞌꞌnyɩ -mʋ -lrɛɛ. Ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌꞌniti-wʋnna -mʋ ꞌle ɩ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa -zɔɔ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke a -bonyunyu -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ ꞌꞌkɔmʋ. 11 Ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌniti-wʋnna -mʋ tenyɩ ꞌle a ꞌke a -bonyunyu ꞌꞌnyɩ -yoboo! Ʋ-bʋ nyʋ a-a ꞌyeꞌa -amʋ ꞌmʋ -zi -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ʋ kplizɩgɩ ꞌmnɩ ꞌꞌlrulinʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e aꞌba dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ -po -mʋ.

12 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, mɔni a-a ꞌyeꞌa ꞌꞌdu mʋ, ɛ -se a -Bozeziiꞌa nyʋꞌa -kpakpaaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko. -Bho a ꞌꞌdu ɩ -ziaka ꞌle nyʋ ꞌke ɩ liꞌye, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ -po -mʋ. 13 Ɛ-bɛ ꞌjɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌke nyʋ -tɔ na aꞌba ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn. ꞌLe ɛ ꞌke ɛ nʋ, ꞌle, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ a-a zaꞌa ꞌmʋ, -ka a -de ꞌnɩ ꞌli ti ꞌle a-a ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, -bho ʋn ꞌye aꞌba ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌmnɩ li, ʋn ꞌke ꞌya dɩ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. Ʋn -ke nyʋ -lrʋʋꞌa -dadudu, a ꞌꞌnyɩ -ʋ mɔni -yobooꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌye ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ mʋ -lrɛɛ. 14 Ɛ-bɛ -zɛgɛ a-a ꞌye ꞌʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌye ʋ -tɔ mʋ na, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌe-e amʋ ꞌꞌkpi -ziaka. Ɛ-bɛ ꞌjɛ ꞌmnɛ, -bho ʋn ꞌye ɛ li a, ʋn-ʋ ꞌye-e aꞌba dɩ -kma -mʋ tenyɩ ꞌle ʋn ꞌke aꞌba dɩ *-Lagɔ wɔn gbo po. 15 -Aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, Zezii Kliisɩ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ, -a po ꞌɔ -tɩta -Lagɔ ꞌsɛɛ! ꞌJɛ ɔ nʋꞌa -amʋ ꞌꞌlruli, ɛ ꞌbhle-e ꞌnynɩ tenyɩ, ɛ ꞌye lɛꞌꞌo lɛ -zi. Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌbhuo se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ wɔnmʋwlu ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌke ɛ -bha!

10

Ʋ-bʋ Kɔlɛɛtɩkɔmʋ ꞌmnʋ, ꞌwa tɔlʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌPɔlʋꞌa da, ꞌɩnnʋ ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌkpi

1 Aꞌba tɔlʋ nʋꞌa, -bho ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ -nɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌya-a ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌzɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌple-e ꞌꞌyri, -bho ꞌɩn -tɛ gbo ꞌle ꞌɩn-ɩ kmaꞌa ꞌꞌyi a, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌkpi. ꞌLe *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ -ke ꞌɔ kplimʋnmɔɛ ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu nɩ ꞌnʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, na: 2 Ʋn zizia ꞌwa kpli ꞌꞌyi, -bho ꞌɩn yi ꞌle amʋ gbo le, ꞌle ꞌɩn -kaa ꞌwa da -wlu. -Bho ʋn -de ti, ʋn-ʋ ꞌcɛ-ɛ sɩn ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ -ke ꞌɩn -plɛꞌɛ kpli ꞌmʋ. Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa, -bho ɩ ꞌꞌsri ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, -ka ꞌɩn -kmaꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -kaa ꞌꞌyi-tɔ mʋ. 3 A -gblee, nyunyu -a ꞌꞌduꞌo ꞌle -aꞌba ꞌꞌyidedeyi ꞌꞌduꞌo *Sataan. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɛ -se -aꞌba nyunyɔkpɩ -a ꞌke ꞌle po, ꞌle -a ꞌke ɛ tʋ wɔn ꞌmʋ lu ꞌnɩ -ko. 4 -Bho -a -ke ɛ -ka ꞌꞌyi-idede, -aꞌba po ꞌle -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌkpɩ. -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ ꞌɔ wɔnkuɛ, ꞌle, lɩ Sataan ꞌmnɛ-ɛ ꞌꞌdu nɩꞌa nyʋ -zicɛ ꞌmʋ, ꞌle ʋn -kaa -Lagɔ ꞌmnɔ yibo, -a zɩ ꞌɩ ꞌbho -jeyi, ꞌɛ -jolʋ-ʋ flɔꞌɔ wɔn, ꞌle, sɩndɩ nyʋ-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, -a zʋ ꞌʋ ɩ wɔn ꞌmʋ. 5 Nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, wlu ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, -ɩ ꞌꞌduꞌa nyʋ -zicɛ ꞌmʋ, ʋn -kaa -Lagɔ yibo, -a ꞌzɩ -ɩ ꞌbho -jeyi -lrɛɛ. Nyʋ -ke -naagɩ-ɩ -nyniꞌa ꞌꞌyrili, -a kpa nʋ-oꞌo ꞌle ʋn-ʋ de ꞌɩ ꞌbho Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌyigbeyi ti ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌyizizia, ꞌle ɔ-ɔ po ꞌʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho. 6 A-bʋ Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ nɩꞌa ꞌle Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ, -ka a-a ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ, nyʋ-ʋ yibo ꞌnɩ-ɔ, ꞌle, aꞌba tɔlʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌꞌdu.

7 Lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho, -ɩ seꞌa ꞌꞌyiꞌꞌzize, ꞌwa ꞌꞌbhi -gbʋ nɩ ya! -Bho ʋn -ka, Zezii Kliisɩ lbho ꞌʋ, nʋ, ʋn yibo na, *ꞌɔ -dalbhoyi ꞌmna ꞌꞌduꞌo -lrɛɛke. 8 -Ɛkedɩmaa, ɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ. Ɔ ꞌꞌnyɩ -ɛ ꞌɩnmʋ ꞌbho amʋ ꞌꞌkpi, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po, ꞌle ꞌkpɩ -kaa amʋ ꞌꞌyiti-wa. -Bho ꞌɩn ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌɛ dɩ, -bho ꞌɩn -ka ꞌkɩ-ɩ ꞌꞌplin tenyɩ -dɩ, ꞌɩn yiboꞌo-o na, dɩn -see ꞌɩnmʋ ꞌlbha yi. 9-10 -Bho ʋn -de ti, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o: ꞌꞌBɔgʋɩ ꞌPɔlʋ-ʋ poꞌa -amʋ -jeyi, lɩ-ɩ -kmuꞌa ꞌꞌyi -ke wlu-u kuꞌa wɔn, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌya ꞌlimʋ! -Bho ɔ -nɩ ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ, ɔ-ɔ ꞌya-a ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ, ɔ-ɔ ꞌple-e ꞌꞌyri ꞌle ꞌɔ wlu ꞌbhleꞌe ꞌplʋ ꞌmʋ! A -gblee, ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ -ʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn -kaa ꞌgwlʋtipopo na, -bho lɛꞌɛ dɩ ꞌꞌsri ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌan ꞌꞌbɔgʋɩꞌa ꞌꞌsɛ ꞌli ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu ꞌɩ, nʋ. 11 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ zaꞌa -kaa ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ nʋ-oꞌo na: Wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ꞌan ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌli, -bho ꞌɩn yi ꞌle amʋ gbo, -ka ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye -nʋ mʋ.

12 Ʋ-bee -mnʋʋ, ʋn-ʋ ꞌla-a ꞌwa ꞌꞌbhi -klɩgbɩ, ꞌle ꞌmna se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke na, ꞌɩn -ke ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ, nʋ! ꞌƖn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌan ꞌꞌbhuo ʋ-bee likpʋkpa! ꞌWa ꞌꞌbhiꞌa kpli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa kplizɩgɩ, ꞌle ʋn-ʋ ple ꞌɩ kli, ʋn-ʋ ꞌꞌplinꞌo. Ʋn se dɩlikpʋɛn ꞌmʋꞌbhle! 13 ꞌBho ꞌmna-aꞌa damʋ, *Zezii Kliisɩꞌa -dalbhoyiꞌa lbhʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌɩn ꞌke ꞌꞌplin, ɛ -se lɛ -lrɛɛꞌɛ dɩ -ko. Ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌke ꞌle a-bee -mnʋʋꞌa ꞌꞌbhi gbo yi -lrɛɛ. 14 ꞌBhlɩkpɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, -ɩ -ke nyʋ-ʋ -seeꞌa -bhla Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbʋꞌwɔn ke, -ɩ -ke ꞌꞌkpi ꞌɩn ꞌka mu, ꞌɩn ꞌke ʋ ɩ -bodɩ ꞌmʋ-za a, a-a ꞌmo-o ꞌya nyʋ -lrɛɛ. ꞌƖn yiꞌa ꞌle amʋ gbo, lɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌke nʋ, ꞌɩn nʋ ꞌɩ a, ꞌɩn -see ɩ ꞌꞌkpicɛ. 15 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, lbhʋ ꞌan -bonyunyu nʋꞌa a, ꞌan ꞌꞌplinꞌo ꞌɛ dɩ. Lbhʋ -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ɔ nʋꞌa a, ꞌɛ dɩ ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌꞌplin. ꞌLe ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli na, a-a ꞌye-e Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌli ti-de -mʋ, ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌan lbhʋ nya kpa -ka -zɛgɛka, ꞌle, -da -Lagɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩn ꞌke ꞌbho nyni. 16 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ -ke ꞌꞌkpi nyʋ -seeꞌa -bhla Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbʋꞌwɔn ke, -ɩ -tɛꞌɛ aꞌba ꞌꞌbhligwlɔ gbo, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌle mu, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌleꞌa nyʋ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn -see tiꞌbɔ, lbhʋ nyʋ -lrʋʋ nʋꞌa, ꞌɩn ꞌke ꞌɛ dɩ ꞌꞌplin. Lbhʋ -aꞌba -Kɔyi-i zi nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ɔ-ɔ nʋꞌa a, ꞌɛ dɩ ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌꞌplin. 17 A -gblee, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɩ na:

-Bho nyɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke ꞌꞌplin, lɩzɩgɩ -aꞌba -Kɔyi nʋ ꞌɔ ꞌꞌlruli, ɔ ꞌꞌplin ꞌya ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ.

18 Kɩn, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ziadɩ moꞌo. Nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ -see ʋ tiꞌbɔ. Nyʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌkpi a, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌybhaꞌo.

11

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a *Zeziiꞌa -dalbhomʋzɩgɩ -ke ꞌPɔlʋ

1 A -gblee, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, nyɔ-ɔ seꞌa -naagɩ ꞌbhle, ꞌɔ -ka ꞌɩn-ɩ ꞌye -wlu mʋ. -Bho ꞌɩn -ka -kaa wlu, ꞌɩnmɔ bhade amʋ li, a ꞌꞌtayi ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiti! 2 -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka -Lagɔꞌɔ ku-u ꞌcnaꞌa amʋ ꞌꞌyi, ꞌka-a ꞌan ku-u ꞌcnaꞌa amʋ ꞌꞌyi -lrɛɛ. -Bho ꞌnynaakpʋ -see -bhla nyna ꞌꞌti ke, -ka ʋn kpʋnꞌa ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ kpaꞌa nyimiɛ, ꞌka-a ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -kaa ɔ ꞌꞌyi-tɔ ꞌbho ꞌɔ leyinɔɔ ti. 3 Aꞌba nymɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ. -Bho ꞌɩn -de ti, ꞌmna na, nyʋ-ʋ ꞌye-e amʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌlbha -mʋ ꞌle ʋn ꞌke aꞌba -pɔlʋ ꞌꞌyizizia a -ke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ -kaa ꞌtɔ -na ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌwlʋ. -Ka sɛn ꞌlbhaꞌa *Ɛvʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ, a popo -kaa ꞌgwlʋti! 4 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa -tɔmʋzɩgɩ, -bho ʋn yi ꞌle amʋ gbo, a-a ꞌꞌtayi ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ tɔꞌɔ amʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, dɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho Zezii Kliisɩ ꞌꞌkpi, ɩ -ke -aꞌba nɩ se gʋgɔ. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu a ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ɛ -ke -zuzu -ke dɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ se lɛ -lue ꞌmʋ-nɩ. Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -a -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌye ꞌɩ ꞌwɔɔn, ꞌwa -za -mnɩɩ ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a-a ꞌpo-o ꞌwa wlu -lokui.

5 Ʋ-bʋ nyʋ a-a ꞌlaꞌa Zeziiꞌa -dalbhomʋklɩgbɩ, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ, ʋn se ꞌɩnmʋ -zi. 6 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩn -se wɔntinmɔyi -ko. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. -Da ꞌɩn -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle lɩꞌa -dadudu ꞌmʋ, ꞌɩn -tɔꞌɔ-ɔ amʋ ꞌɛ lɛtu ꞌꞌyi gbaa!

7 -Bɛnyɩ a, ꞌɩn -zaꞌa amʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩn -see amʋ mɔni ꞌybhaa. ꞌƖn -yaꞌa-a ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌzɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -kpa ꞌbho -Lagɔjeyi. Ɛ-bɛ lɛ ꞌɩn nʋꞌa ꞌle, ꞌꞌnyinynilɛ maꞌa? 8 A -gblee, ꞌɩn -nɩꞌa ꞌle amʋ gbo, Zeziiꞌa -glɩgbɩ -lrɩɩꞌa wɔnyiꞌa nyʋ-ʋ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɩnmʋ mɔni. Ɛ -se a-bee -ko. Ɩ-bɩ ꞌjɛ ʋn nʋꞌa -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli, ꞌɩnnɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌo ꞌle ꞌɩn-ɩ nʋꞌo lbhʋ ꞌle amʋ gbo. 9 ꞌLe, ɩ-bɩ mɔni -gwɛꞌɛ ꞌɩnmʋ kwa ꞌmʋ ti, ꞌɩn -bɔꞌɔ-ɔ lɩꞌa -dadudu ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see amʋ lɛ -lue ꞌtɩn ꞌybhaa. Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, lɩ ꞌɩn -bɔꞌɔ ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ po ꞌɩ ꞌɩnmʋ -jeyi, ꞌɩn -see amʋ lɛ ꞌybhaa -lrɛɛ ꞌle ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli na, ꞌɩn -see ꞌɛ lɛtu -nʋ yi. 10 -Ka ꞌan kpʋnꞌa aꞌba mɔni, ɛ-ɛ ꞌlbhaa-a ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. Daꞌꞌo -da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -mu mʋ ꞌle Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌɛ dɩ ꞌꞌplin -mʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ na, Zezii Kliisɩ -nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ. 11 Leelɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌke -kaa nʋꞌa? ꞌƖn se aꞌba dɩ -kmaꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi maꞌa? -Gba! -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o -ka ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ! 12 Ɛ-bɛ kpli ꞌɩn ꞌbhleꞌa -laa, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye -nʋ mʋ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ʋ-bʋ -seꞌa-a *Zeziiꞌa -dalbhomʋzɩgɩ -kaa ꞌbɩ ꞌye ꞌle ʋn -kaa ꞌꞌplin ꞌle ʋn -kaa, -ka -lue -a -nɩ ꞌwee nʋꞌo lbhʋ, nʋ.

13 A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ a, ʋn-ʋ ꞌmo-o *Sataanꞌa -dalbhomʋ, ʋn -se Zezii Kliisɩꞌa nʋ -ko. Lbhʋ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ꞌwa -za -ziadɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi. Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌꞌlruli ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌgwlide na, Zeziiꞌa -dalbhomʋ ʋn ꞌꞌduꞌo, nʋ. 14 Dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌle, ɩ -maꞌa-a amʋ wɔntiꞌa? Sataanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ɛ nʋ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌꞌgwlide na, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ɛ ꞌꞌduꞌo. 15 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho ꞌɛ lbhʋnʋmʋ -ka nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ-ʋ ꞌlbha, ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌgwlide na, ꞌꞌyisrɛɛkpliꞌa nʋmʋ ʋn ꞌꞌduꞌa a, ꞌɛ wɔnꞌɔ ma amʋ ti -le! ꞌBho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌya ꞌꞌlrumʋ ꞌꞌpɛle -mʋ.

ꞌPɔlʋꞌa lbhʋ -ke ꞌɔ sɩasɩaa

16 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ muꞌo ꞌbho-o le: Aꞌba popo ꞌgwlʋti na, ꞌɩn se -naagɩ ꞌbhle, -le! Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho a popo -kaa ꞌgwlʋti, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ seꞌa -naagɩ ꞌbhle, -ka a-a ꞌꞌtayi ꞌnʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌplinꞌa, ꞌꞌlemnɩɩ a ꞌꞌtayi -kaa ꞌmna ꞌꞌyiti ꞌɩn ꞌke ꞌꞌplin -toope -lrɛɛ! 17 A -gblee, lɩ -ke dɩ ꞌɩn ꞌka ꞌꞌplin a, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ꞌɩn -kɛ ɛ-ɛ nʋ a, ɛ -se -aꞌba -Kɔyi ɛ ꞌwlʋ ꞌmʋ ꞌnɩ -ko. Nyɔ-ɔ seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, ꞌɔ -ka ꞌɩn-ɩ yiꞌe ꞌtɔ -wlunamʋ. 18 A -gblee, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, lɩ nyʋ-ʋ nʋꞌa, ꞌwa -bonyunyu-u ꞌyeꞌa li a, ꞌya ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ nyʋꞌa -dadudu-u ꞌꞌplinꞌo. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌmna-a ꞌye ꞌꞌplin mʋ -lrɛɛ. 19 A-a ꞌla-a aꞌba ꞌꞌbhi -naagɩbhlemʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa -naagɩ ꞌbhle, -bho a ꞌye ʋ a, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa amʋ ꞌle a-a ꞌꞌtayi ꞌnʋ ꞌꞌyiti, ʋn-ʋ tɔꞌɔ amʋ! 20 A-a ꞌꞌtayi ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ yaꞌa amʋ ꞌꞌkpi, ʋn-ʋ liꞌe amʋ lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌa amʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ nyniꞌe amʋ kwa ꞌmʋti. 21 -Bho ꞌɩn -see ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ka nʋ, a ꞌbhɔ ꞌan ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -ɛkedɩmaa, nyunyɔkpɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌmʋ!

ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, nyɔ-ɔ seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, ꞌɔ -ka ꞌɩn-ɩ ꞌye -wlu mʋ. Lɩ -ke dɩ ꞌan -bonyunyu-u ꞌꞌplinꞌa, ɩbɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌmna-a ꞌye ꞌꞌplin mʋ -lrɛɛ. 22 -Bho ʋn -de ti, ʋn na, ʋn-ʋ ꞌmo-o *ꞌZuifʋwluꞌaa ƆFa11 22 ꞌZuifʋꞌa ꞌnynɩ -lrɛɛ ꞌmo-o Ebleekɔmʋ. ꞌMna -lrɛɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌmo-o ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa nyɔ. Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o -lrɛɛke na, ʋn-ʋ ꞌmo-o *Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu. ꞌMna-aꞌa ꞌꞌbhuo -lrɛɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌnayu. 23 Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o -lrɛɛke na, ʋn-ʋ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋmʋ. ꞌMna -lrɛɛ, ꞌɔ lbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo, ꞌle ꞌɩn-ɩ nʋ ɛꞌo ꞌɩn ꞌye ʋ -zi. -Ziaka, nyɔ-ɔ seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, ꞌɔ -ka ꞌɩn -nɩꞌe -laa -wlunamʋ. Kɩn, ꞌɩn-ɩ ꞌnʋ-o lbhʋ ꞌɩn ꞌye ʋ -zi. ꞌAn -jiemʋpoɛ -ziꞌe-e ꞌwa -nɩ. ꞌAn ꞌlbhalbhaa -ziꞌe-e ꞌwa -nɩ. Lɩ -ke ꞌmʋ ꞌɩn ꞌꞌtaflɛ -nɩꞌa ꞌmɛmɛɛ, ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi tenyɩ, ɩ ꞌye ꞌwa nɩ -zi -lrɛɛ. 24 Kpɛ -muu ꞌZuifʋꞌa -klɩgbɩ ꞌꞌsɛɛn -nɩꞌe ꞌɩnmʋ. Ɩ-bɩ kpɛ -muu ꞌmnɩ, ꞌya kpɛꞌꞌo kpɛ -lue ꞌli, sɩsɩɛnꞌɛ -gwlʋ -lue sɩsɩɛn -bue sɩsɩɛn -mɛɛnyiɛ-ɛ kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ. 25 Kpɛ tan ꞌWlomɛɛꞌɛ -klɩgbɩ ꞌlbha -nɩꞌe ꞌɩnmʋ. Nyʋ ꞌꞌvutoꞌo-o ꞌɩnmʋ -digbi ꞌꞌyi kpɛ -lue, ʋn ꞌke ꞌkɩ ꞌɩnmʋ ꞌlbha, ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ. Batoo ꞌꞌwe ꞌɩn ꞌkpaꞌa ꞌli -bɛnyɩ, ꞌya tan ꞌꞌmna-a ꞌꞌnidu, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌꞌdu kpɛ -lue, ꞌɩn ꞌye ꞌle ꞌꞌnukɔ ꞌwɩ -lue nʋ. 26 ꞌƖn-ɩ ꞌmu-o ꞌlaga ꞌmʋ -zɔɔ. -Bho ꞌɩn -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋ mu a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌkle: ꞌꞌyiyini o, ꞌꞌkuilbhamʋ o, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ o, -ʋ ꞌma-a ꞌɩn -Bozuifʋꞌa ꞌꞌbhi o; ꞌɩn ꞌye-e ꞌkle daꞌꞌo -da -lrɛɛ: gwlɛ ꞌmʋ o, ꞌnɔɔ gwlɛ seꞌa -nɩ o, ꞌtɔnni ꞌꞌyigbeyi o: nyʋ-ʋ -seꞌa-a Zeziiꞌa nyʋzɩgɩ, ʋn -yaꞌa-a ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. 27 ꞌƖn ꞌmɛ-ɛ lbhʋ wɔn ꞌmʋ tenyɩ. ꞌWɩ -lrɩɩ ꞌli, ꞌɩn -see ꞌmʋ. ꞌWɩ -lrɩɩ ꞌli, ꞌꞌnitʋ -ke ꞌmʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ tenyɩ. ꞌWɩ -lrɩɩ ꞌli, ꞌɩn -bɔꞌɔ -banɩ ꞌmʋ-ɛ ꞌle -sɩn ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌlbha. 28 ꞌBho ꞌya lemʋ, ꞌɩn ꞌye-e ꞌkle kplokplokplo -lrɛɛke. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see ꞌtɔ -mnɩɩꞌa dɩ ꞌmʋ-za yi. ꞌLe ꞌan ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌwe ꞌmnɩ ꞌli, -yɛ -kmaꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o Zeziiꞌa -glɩgbɩꞌa dɩꞌa ꞌgwlʋtipopoɛ. Zɔꞌꞌo zɔ ꞌli, ꞌya nymɔ-ɔ ꞌꞌsi-e ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ. 29 -Bho nyɔ se ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌan ku-u ꞌcna-oꞌo -ka ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ. -Bho nyɔ ꞌga ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌan -pɔlʋ-ʋ ꞌfie-e ꞌle ꞌan ꞌlimʋ ti.

30 A ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌtɔ ꞌꞌplinꞌa dɩ, ꞌkleyelɩ ꞌꞌtuuꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌpɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌya dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌꞌplin mʋ. 31 -Aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -tɩta -Lagɔ yiboꞌo-o na, -ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ. Nyʋ ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ! 32 A -gblee, zɔ -lue ꞌzɔ, -da ꞌɩn muꞌa Damaasɩgwlɔ ꞌmʋ -bɛnyɩ, ꞌwa ꞌbhlʋkpayowli ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Aletasɩ, ꞌbho ꞌɔ ꞌzɔ, -lue -yɔ -nɩꞌa ꞌbho a, ɔ deꞌe ꞌbho-o ꞌgbeꞌa wɔɛn ꞌꞌyi nyʋ ti, ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ kpʋn. 33 Zeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌle ʋn ꞌye -cɩcɛ -lue ꞌꞌbhlukui ꞌꞌsrii ꞌle ʋn ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɛ ꞌli tide ꞌle ʋn ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌgbe ꞌmnɛꞌɛ wɔntoope -lue ꞌꞌyi -zi -nɩ ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌɩnmʋ ꞌꞌpiemʋ tiꞌꞌsii, ꞌle ꞌɩn ꞌye ʋ wɔn ꞌmʋ cɛ.

12

-Zɛgɛ *Zezii nʋꞌa ꞌPɔlʋ ꞌꞌlruli, ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ꞌꞌplinꞌo

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn ꞌke ꞌꞌplin moꞌo -bhla ꞌꞌkɔmʋ! -Ka ɛ ꞌꞌduꞌa bhebhelɛ, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌan ꞌꞌyritiyeɛɛ -ke lɩ -lrɩɩ -aꞌba -Kɔyi *Zezii -zaꞌa ꞌꞌduku ꞌꞌyrili, ɔ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌke ꞌya dɩ ꞌmʋ-za moꞌo.

2 ꞌƖn yiboꞌo-o Zezii *Kliisɩꞌa nyɔ -lue. ꞌƖnnɔ -Lagɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ, -ɔ -ke ɔ muꞌo ꞌle yaku ꞌli, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle ɔ ꞌye le yi. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -kaa zi, ꞌya -zʋɩn -bue, -zʋɩn nyiɛ ꞌka-a. -Bheje ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ maa, -bheje -ziadɩ maa, ꞌɩn se ꞌbho lɛꞌɛ ꞌꞌyri yibo. -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ yibo nɩꞌo. 3 Kɩn, -Lagɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli mu ꞌle yaku ꞌli. -Bheje ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ maa, -bheje -ziadɩ maa, ꞌɩn se ꞌbho lɛꞌɛ ꞌꞌyri yibo. -Lagɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ yibo nɩꞌo. 4 ꞌBho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌmnɔ, ɔ -nɩꞌa ꞌbho, dɩ ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, nyunyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke wɔnmʋwlu ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋ-za. Wlu -see ɔ ꞌꞌkpiti-cɛ -lrɛɛ ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋ-za. 5 A -gblee, ɔ-bɔ Zeziiꞌa nyɔ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbhuo moꞌo. Lɛ-ɛ -yɛꞌɛ ꞌɩnmʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌꞌplin mʋ. Lɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌꞌsriꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌya -yɩ ꞌꞌtuuꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌpɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌya ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌꞌplin mʋ. Ɛ -se ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa dɩ -ko. 6 -Bho ꞌɩn nʋ ꞌkɩ na, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌplinꞌa a, lɩ -ke dɩ ꞌɩn ꞌka ꞌmʋ-za, ɩ -se ꞌkɩ-ɩ -sɛ. Nyʋ-ʋ seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, -ka ʋn-ʋ ꞌꞌplinꞌa bhubhuyiti, ꞌan nɛ -see ꞌkɩ -kaa ꞌmʋ-nɩ yi. Ɩ-ɩ mo ꞌko-o -ziadɩ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌɩn -see ꞌꞌplin yi, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn -see tiꞌbɔ nyʋ ꞌke ꞌɩnmʋ -klagba ꞌla. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɩ -ke ꞌan kplizɩgɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ꞌɩn bɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌbho ꞌɩnmʋ ꞌꞌdu.

7 A ꞌye li-ɔ, ꞌan ꞌꞌyritiyeɛɛ -ke lɩklɩgbɩklɩgbɩ -lrɩɩ ɔ -zaꞌa ꞌꞌduku ꞌꞌyrili, ɔ -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo ꞌya dɩ, ꞌɩn ꞌke ꞌkɩ ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. ꞌƖn -kaa ꞌɛ lɛtu nʋꞌa dɩ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe *Sataan ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ sɩasɩaa ꞌꞌkpi -ya. 8 Ɛ-bɛ sɩasɩaa ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn bhadeꞌe -aꞌba -Kɔyi Zezii li kpɛ tan ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi -za. 9 ꞌLe ɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌƖn -ke -ɩn -naꞌo, nyɔ -lrɔɔꞌɔ dɩ se -ɩnmʋ ꞌꞌyiꞌꞌsri! -Ɛkedɩmaa, -bho nyɔ se lɛ ꞌꞌkpi-tɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo -ɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ tenyɩ! Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌbʋbʋa ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, lɩ-ɩ -ziꞌa ꞌɩnmʋ wɔn ꞌmʋti, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌplinꞌo ꞌya dɩ, ꞌle Zezii Kliisɩꞌa wɔnkuɛ ꞌke lbhʋ nʋ tenyɩ ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ. 10 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho ꞌɩn se lɛ ꞌꞌkpi-tɛ, ꞌle ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ. -Bho koo ʋn -ka ꞌɩnmʋ-ʋ ꞌꞌjree -dɩ o, ʋn -ka ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ-ʋ kla o, sɩasɩaalɩ nyɔ ꞌka wɔn ꞌmʋ cɛ ꞌle ɔ ꞌka -Lagɔwlu ꞌmʋ-za, -bho ɩ bhla ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi o, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke, ꞌya -lrɩɩ -ke -nynaka nyɔ seꞌa ꞌbhle ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌli ꞌwlʋ, -bho ɩ bhla ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi o, ꞌɩn yiboꞌo-o na Zezii Kliisɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌe ꞌkle, ꞌle ꞌkpɩꞌa -waꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiti. -Ɛkedɩmaa, -bho ꞌɩn ꞌpɛɛ nɔ ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ tenyɩ.

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌtmʋʋ-o Kɔlɛɛtɩkɔmʋ na, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌbhli le -mu -mʋ

11 A -gblee, nyɔ-ɔ seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, ꞌɔ -ka ꞌɩn -wluꞌo -laa. Aꞌba ꞌꞌbhi-i nʋ ɛꞌo: ꞌɛ dɩ moꞌo. ꞌƖn-ɩ ꞌꞌplin-oꞌo, -ɛkedɩmaa, aꞌba -za ꞌan dɩzɩgɩ ꞌmʋ. A-bʋ ꞌke ꞌkɩ ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za. -Bho ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo -se nyɔklagba -dɩ, nyʋ a-a ꞌlaꞌa *Zeziiꞌa -dalbhomʋklɩgbɩ, ʋn se ꞌɩnmʋ -zi. 12 A ꞌke ɩ yibo moꞌo, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn yiꞌa ꞌle amʋ gbo, ꞌɩn ꞌku-o ꞌꞌgwli, ꞌɩn ꞌye lbhʋ nʋ, ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌɩn ꞌmʋ -zi -nɩ, ɔ ꞌye *wɔnkulɩklɩgbɩ nʋ. -Ka ꞌɩn ꞌꞌduꞌa Zeziiꞌa -dalbhoyi, ɩ-bɩ wɔnkulɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -tɔ nɩꞌo. 13 -Zɛgɛ yɛɛ ꞌɩn nʋꞌo a -Bozeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌlruli ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌbho amʋ sieꞌa? Lɛ -lue ꞌtɩn ꞌɩn -seeꞌa ꞌle amʋ gbo nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌɩn -see amʋ lɛ ꞌybhaa. A-a popo-o ꞌgwlʋti na, ꞌan kpli ꞌmnɩ se ꞌꞌyrili-nmɔꞌɔ dɩ, a ꞌbhɔ ꞌya dɩ!

14 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɛ -see ꞌmʋ-gwle yi ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle amʋ gbo le yi. ꞌƖnnɛ ꞌye ꞌɛ kpɛ tannɛ ꞌꞌdu mʋ. -Bho ꞌɩn yi ꞌle le a, ꞌɩn -see ꞌle aꞌba kwa ꞌmʋꞌa lɛ -kpʋn yi. Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩn -see aꞌba lɩ ꞌybha. A -gblee, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌwa ꞌlotʋ -ke ꞌwa -tɩta ꞌꞌweꞌa dɩ. Ɛ -se ꞌꞌyreetɩ-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌwa ꞌlotʋ -ke ꞌwa -tɩtaꞌa dɩ ꞌnɩ -ko. -Gba! Ʋ-bʋ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌwa ꞌꞌyreetɩ. 15 -Bho ꞌɩn ꞌꞌdu aꞌba -kpakpaaꞌa dɩ, lɛꞌꞌo lɛ ꞌɩn ꞌbhleꞌa, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ wɔn-nyni, ꞌle ꞌɩn ꞌke sɩanamʋ -nɩ, ꞌya -nyna ꞌɩnmʋ ka. Ɩ-ɩ ꞌlbha-a ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. -Ka ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ tenyɩ, a ꞌye -kaa li-ɔ! A-bee -mnʋʋ ꞌle, a -see ꞌan dɩ -kma yi -lrɛɛꞌɛ?

16 -Ka ꞌɩn -seeꞌa amʋ lɛ ꞌybhaa, a yibo nɩ-oꞌo, ꞌle aꞌba tɔlʋ-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌan -da, na, ꞌɩn-ɩ ꞌnʋ-o amʋ ꞌꞌyrabha ꞌꞌlruli, ꞌle ꞌɩn-ɩ liꞌe aꞌba mɔni. 17 Koo ꞌɩn-ɩ ꞌlbhaꞌa amʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋꞌa? Nyʋ ꞌɩn-ɩ lbhoꞌa ꞌle amʋ gbo, ꞌɩnnʋ -ke ꞌɩn ziziꞌe ꞌmʋꞌa? A popo ꞌgwlʋti! 18 Tiitɩ ꞌɩn lbhoꞌo ꞌle amʋ gbo. Ɔ ꞌka ꞌle yi a, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu -lue aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌgbaa nɔꞌo. Ɔ-bɔ Tiitɩ ꞌmnɔ ꞌle, ɔ ꞌlbha-a amʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ɔ ꞌye amʋ mɔni ꞌꞌlru ꞌmʋ liꞌa? Ɔ yiꞌa ꞌle, kpli ɔ nʋꞌa a, ɩ -ke ꞌan nɩ ꞌnʋ-o lɛ -lue. -A -nɩ ꞌsɔn, -a -plɛꞌɛ-ɛ -pɔlʋ ꞌmʋ.

19 A -gblee, dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌnɔɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli, dɩ ꞌwee ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, a-a popo-o ꞌgwlʋti na, ꞌɩn ꞌke ꞌan ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpiticɛꞌɛ dɩ maꞌa? -Gba, ꞌkla -ko. ꞌBho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ za nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn-ɩ ꞌmo-o Zezii *Kliisɩꞌa nyɔ. ꞌƖn ꞌke amʋ -kpaꞌa kamʋ, ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ dɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle a ꞌke -na -ka -zɛgɛka ꞌbho -Lagɔjeyi. 20 Aꞌba nymɔ-ɔ -nɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ ꞌꞌsinamʋ. -Bho ꞌɩn -ka ꞌle amʋ gbo le-e yi, ꞌɩn -see ꞌybha, kpli-i ꞌka ꞌɩnmʋ li-nya, a ꞌke ɩ ꞌmʋ-nɩ. -Bho ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e amʋ dɩ ꞌꞌyi-kpa -mʋ ꞌle ꞌan kpli -see amʋ ꞌtʋ -nʋ yi -lrɛɛ. A ꞌye li-ɔ, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌle nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ gbo: jɛjɛɛ o, ꞌꞌmʋnynɩ o, ꞌcɛmnayibhleɛɛ o, limumuɛ o, -bonyunyuꞌa ꞌꞌnyinyniwluꞌa -bodɩ ꞌmʋzɛɛ o, -bonyunyɔꞌɔ cɛcɛɛ o, ꞌꞌjɛꞌɛ ꞌꞌyibhɛɛɛ o, -bho ꞌɩn -ka ꞌle-e yi, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ, a -kɩɩ ɩ ꞌli -nɩꞌa dɩ nymɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ. 21 -Bho ꞌɩn -ka ꞌle le-e yi, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -kɛɛ ɛ nʋ ꞌle aꞌba kamʋ dɩn -kaa ꞌɩnmʋ ꞌlbhaꞌa dɩ nymɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ. Nyʋ-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti ꞌꞌnyinynika o, -ʋ ꞌꞌwɩlɩꞌa o, -ʋ nʋꞌa -ganɩlbhakpli o, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ, nyʋ-ʋ -nɩ ꞌnɩ ꞌli, -ʋ -see ꞌɩ ꞌꞌyiyibo, ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti ɔ ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, ꞌɩn -kaa ꞌwa -dadudu ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -yɛꞌɛ nymɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌɩnmʋ ꞌgwlʋ -lrɛɛ. -Bho ɩ -nɩ ꞌkɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌgwlʋ-ʋ nyni ꞌko-o ꞌɩnmʋ li ꞌwa dɩ.

13

-Ka ꞌPɔlʋ ꞌka ꞌle le mu, ꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo ꞌꞌkɔmʋ

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ see na, ꞌan kpɛ tannɛ ꞌɩn -nɩꞌe ꞌle amʋ gbo le -yinamʋ. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, -ka ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye ʋ -zigle -tu mʋ. Ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle-ɛ, na: -Bho nyɔ -za ɔ -bonyunyɔꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, ꞌle nyʋ ꞌsɔn ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke nyʋ tan ꞌke ɩ ꞌꞌkpiꞌwɔɔn, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ꞌꞌlemnɩɩ -ziadɩ moꞌo, ɩ-ɩ zɛ ꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. 2 -Da ꞌɩn -yi -nɩꞌa ꞌle amʋ gbo ꞌan kpɛ ꞌsɔnnɛ ɛ, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌɩn ꞌtmʋʋ nʋ-oꞌo. ꞌƖn -see -bhla ꞌle le yi keꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌgbaa ꞌnʋ nyʋ -lrʋʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ ꞌnʋ -lrɛɛke na: -Bho ꞌɩn yi ꞌle le a, ꞌɩn -see nyɔꞌɔ ngaze ꞌye yi. 3 -Ka *Zezii *Kliisɩ-ɩ zi nɩꞌa ꞌɩn ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa amʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ, a ꞌybha-oꞌo a ꞌke ɩ yibo, ꞌkla -ko? A -de ꞌbho ti, a-a ꞌye -ɩ yibo -mʋ! -Bho ɔ -ka ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ lbhʋ-ʋ nʋ, ꞌɔ ꞌkpɩꞌa ꞌmɛ li. -Ka ɔ kuꞌa wɔn, nyʋ-ʋ ꞌye -ɩ li. 4 Ʋn ꞌlbha -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, -ɛkedɩmaa, nyunyɔku ɔ ꞌbhleꞌe li. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ -sɔꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ -nɩꞌe-e ti -lrɛɛke ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ. ꞌBho -abʋ-aꞌa damʋ, -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, -abʋ ꞌse ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle -lrɛɛ. ꞌLe -Lagɔꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, -ka ɔ ꞌyeꞌa tinɩɛ -lrɛɛ, ꞌka-a -abʋ ꞌyeꞌe tinɩɛlre ꞌle -a ꞌke amʋ -kpa. -Bho -a yi ꞌle amʋ gbo, a-a ꞌye -ɩ yibo -mʋ ꞌle -aꞌba kpli ꞌmʋ.

5 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a ꞌcrɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋti, -bho a de Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ɩ yibo! -Ka ɔ -nɩꞌa amʋ ꞌmʋ, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo. -Bho a de ɔ ꞌꞌgwli -ziaka a, ɔ -nɩꞌe-e amʋ ꞌmʋ! 6 -Ka -abʋ ꞌꞌduꞌa *Zeziiꞌa -dalbhomʋ, ꞌle -a ꞌbhɛɛꞌɛ -a ꞌke ɩ nyʋ ꞌꞌyi-tɔ, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, a yibo nɩ-oꞌo -lrɛɛ. 7 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka -a ꞌꞌduꞌa Zeziiꞌa -dalbhomʋ, -a -see tiꞌbɔ -a ꞌke ɩ amʋ ꞌꞌyi-tɔ. -A ꞌpo-o aꞌba dɩ *-Lagɔ wɔn gbo ꞌꞌkɔmʋ ꞌle a -kaa ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩ nʋ. -Ka -a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ -dalbhomʋ -ziaka, lɩ-ɩ ꞌkɩ ɩ -tɔ, -bho aꞌba -gwɛ nɩ ꞌꞌyrili -dɩ, lɛ -a ꞌbɔꞌɔ amʋ ꞌmʋ ti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a ꞌke -zɛgɛ nʋ. 8 A -gblee, -a ꞌzɩ -ɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, -a se ꞌbhɛɛ -a ꞌke -Lagɔꞌɔ -ziadɩ -zicɛ ꞌmʋ ꞌꞌdu. ꞌƆ -ziadɩ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ -zɛgɛꞌɛ dɩ -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke -aꞌba wɔnkuɛ lbhʋ -nʋ -nɩ. 9 Wɔnkuɛ -a ꞌbhleꞌa ꞌbho -Lagɔjeyi, -bho ɩ -see -amʋ ꞌꞌyiꞌꞌsri, -a ꞌke ɩ amʋ ꞌꞌyi-tɔ ꞌle a-bee -mnʋʋ ꞌke ꞌbho ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle, ɛ-ɛ ꞌlbhaa-a -amʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ -a poꞌo aꞌba dɩ -Lagɔ wɔn gbo, ꞌle a ꞌke ꞌꞌyritiku ꞌbho ꞌɔ -jeyi. 10 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌkɔ-ɔ ꞌan ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ nya, ꞌle, -bho ꞌɩn -ka ꞌle le-e yi, a ꞌke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle ꞌɩn -kaa aꞌba da -wlu. A ꞌye li-ɔ, -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌnyɩ-e ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ, ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po. Ɔ -see ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyiti-wa.

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Kɔlɛɛtɩkɔmʋ ꞌyewlu -jeyi

11 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a ꞌke ꞌgbʋʋ! A ku ꞌꞌyriti ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi! A popo ꞌkpɩ ꞌꞌyi! A -plɛ -naagɩ -lue ꞌmʋ! A kpʋkpʋn ti! -Bho a nʋ kpli ꞌmnɩ, -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ ꞌle -ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌsie-e amʋ gbo.

12 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe amʋ ꞌwee! -Bho a ꞌwɔn ꞌan ꞌyewlu ꞌbɔ, a gbɩgble ꞌwee ꞌle a ꞌke ꞌyɩye ꞌle dɩkɩkmɛɛ ꞌmʋ! *Zeziiꞌa nyʋ -ke ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

13 -Aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋ! -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa dɩkmɛɛ -nɩ amʋ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ! A -ke *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌsisri ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ ꞌꞌbhalrɛɛke!

Galasiikɔmʋ

1

2

3

4

5

6

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa GALASIIKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Galasiibhlʋkpaꞌa nyʋ-ʋ ꞌma-a Zeziiꞌa -nʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, -ɛkedɩmaa, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋtɔlʋ tɔ ꞌnɩ a, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o na, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ka ꞌZuifʋ-ʋ nʋꞌa ꞌle ꞌwa -Lagɔlbhʋ ꞌli, ꞌka-a ʋn ꞌke nʋ -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Lɛklagba ʋn ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ʋn ꞌke klɛ ꞌmʋ mu. ꞌƐ dɩ ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo ɛ -se -klaa -ko. Nyɔ -yɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɩnnɔ ꞌpʋnꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ ꞌꞌsɛ moꞌo. Nyɔ -yɔ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌpʋn, ɔ -see ꞌpʋn yi. -Lagɔ-ɔ zetieꞌe -amʋ-ɛ ꞌle ɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ poꞌo -amʋ ꞌꞌyiflɔmʋzɩgɩ.

1

Galasiikɔmʋ ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -jeyi

1 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ ꞌma-a *Zeziiꞌa -dalbhoyi, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. -Aꞌba -tɩta, -Lagɔ -zaꞌa *Zezii *Kliisɩ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ɔ -ke Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo-o lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌke lbhʋ ꞌmnɛ nʋ. Ɛ -se nyunyɔ lbho ꞌɩnmʋ -ko ꞌle ɛ -se nyunyɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌɩn ꞌbhle ꞌꞌkpi -ko -lrɛɛ. 2 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke ꞌɩn -plɛꞌɛ ꞌꞌgwlideɛ -lue ꞌmʋ, -ʋ -ke ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔgbɛ ɛ, -a-bʋ ꞌyeꞌe a-bʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌma-a Zeziiꞌa -glɩgbɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle Galasiibhlʋkpa ꞌꞌkpi!

3 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ! 4 Zezii Kliisɩ ꞌꞌtayiꞌe-e ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ɔ ꞌye ꞌmɛ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkpi -za, ꞌle, ꞌꞌnyinynilɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ mʋ, -ɩ -ke ꞌꞌklumʋ -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ, ɔ ꞌke -amʋ ꞌya wɔnkuɛ ꞌꞌkpi -za. ꞌLe -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ, ꞌle-e ꞌɛ lɛtu -nʋ-ɛ -nɩꞌo. 5 Nyunyu ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ti! *Ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

ꞌꞌDɩzɩgɩ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn

6 A -gblee, kpli -yɛ a-a nʋꞌa -laa, ɛ ꞌꞌmaaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ, -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ-ɛ ꞌle *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌsana ꞌmʋ ɔ ꞌke amʋ -kɔ, ꞌle a-a tbhɛ ꞌnɔ ꞌꞌkpi -susueyi, ꞌle a-a poꞌo nyʋ -lrʋʋꞌa -tɔtɔlɩ -lokui ꞌle a-a ꞌlɩ ꞌɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ. 7 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌꞌdɩgɩzɩ ꞌɩn -tɔꞌɔ amʋ, ꞌya ꞌꞌsɛ-ɛ moꞌo -ziaka. ꞌꞌDɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌka -zɩgɩ ꞌꞌdu, -ɩ ꞌkɩ ɩ ꞌmʋ -zi, ɩ se -nɩ. ꞌƖn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ, -ɛkedɩmaa, nyʋ -lrʋʋ ꞌgble-e aꞌba -pɔlʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌbho *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa damʋ, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ -za. 8 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -bho nyɔ -lrɔɔ yi, ꞌle ɔ ꞌke amʋ -tɔ, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ -aꞌba ꞌꞌbhi o, ꞌle ɛ ꞌke ꞌkɩ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu o, lɩ ꞌɩn -tɔꞌɔ amʋ, -bho ɩ -ke ɩ se gʋgɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ tutibhlasʋ -nɩ nɔ ꞌꞌkpi! 9 ꞌƖn -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ see ꞌle ꞌɩn-ɩ muꞌo ꞌbho le -lrɛɛ ꞌtraamʋ: -Bho nyɔ -tɔ amʋ -tɔtɔlɩ -lrɩɩ, ꞌan -nɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ɔ, -bho ɩ -ke ɩ se gʋgɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ tutibhlasʋ -nɩ nɔ ꞌꞌkpi!

10 -Bho ꞌɩn -zɩ ɩ ꞌmʋ ꞌtraamʋ, nyunyuꞌa ꞌmʋybhɛɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ tiꞌa? -Gba! -Lagɔꞌɔ -nɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti. Nyunyuꞌa ꞌtʋnʋdɩ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ tiꞌa? -Gba! -Lagɔꞌɔ ꞌtʋnʋdɩ ꞌmna-a ꞌbɔꞌɔ ti; ꞌle, -bho ꞌɩn -ka ꞌkɩ nyunyuꞌa ꞌtʋnʋdɩ tiꞌbɔ -bhla a, ꞌɩn se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke Zezii Kliisɩꞌa lbhʋnʋyizɛgɛ ꞌꞌdu.

ꞌPɔlʋꞌa -dalbhoyiꞌa ꞌꞌdudua

11 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, ꞌle ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɩ yibo, ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ see ꞌle ꞌɩn -nɩꞌa -bhla ꞌꞌkpi a, ɩ -se nyunyuꞌa ꞌlimʋticɛdɩ -ko. 12 *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo-o poꞌo ꞌɛ -naagɩtu ꞌle ꞌan -pɔlʋ ꞌzɔ. Ɛ -se nyɔ -zɩ ɩ ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ -ko, ꞌle ɛ -se nyɔ -tɔ nɩ ꞌɩnmʋ -ko -lrɛɛ.

13 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, a yiboꞌo-o ꞌan -dedekpli ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌkɩ -tanyɩ, ꞌɩn -nɩꞌe-e *ꞌZuifʋꞌa -Lagɔlbhʋ ꞌli ꞌle ꞌɩn-ɩ klaꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ nyanɩ ꞌmʋ tenyɩ, ꞌle, lɩ ʋn deꞌa ꞌꞌgwli, ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ʋ ɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za. 14 ꞌƖn -nɩꞌa -kaa ꞌle ꞌZuifʋꞌa -Lagɔlbhʋ ꞌli a, ꞌɩn -boyreetɩ -ke ꞌɩn ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn -ke ꞌɩn -plɛꞌɛ lbhʋ -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌɩn -zi nʋ-oꞌo ꞌwee. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, ꞌɩnmɔ -smuaꞌa ꞌmʋti tenyɩ, -ɔ -deꞌe ꞌle -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa kpli ꞌli ti.

15 A -gblee, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle -Lagɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ ɔ ꞌlaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. ꞌƐ dɩ, ꞌɩn -see -bhla ꞌwlʋ ke see, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌbho -za. 16 ꞌLe, -nɔɔ-ɔ nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, ɔ ꞌꞌduꞌa see ꞌle ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌyi-tɔ, ɛ nyniꞌa a, ɔ -tɔ ꞌnɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ yibo. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ -za -nɩꞌe ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ -druku ꞌꞌyrili, ɔ ꞌye ɩ ꞌɩnmʋ -tɔ, ꞌle, nyʋ -lrʋʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌɔ ꞌꞌkpidɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. Ɛ ziꞌa -kaa a, ꞌɩn -see nyɔ gbo mu, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌbho Zeziiꞌa damʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ-ʋ ꞌꞌdu. 17 ꞌƖn -see Zelizalɛɛmʋ mu -lrɛɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -tanyɩ ꞌan damʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌye. ꞌƖn -sɔꞌɔ ꞌmʋ -nalo, ꞌɩn ꞌkpa-a Alabiibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -jeyi. ꞌƖn nyniꞌa ꞌle a, ꞌle ꞌɩn ꞌye Damaasɩgwlɔ ꞌmʋ le yi. 18 -Zʋɩn tan zi -kpayɩ-ɔ ꞌle ꞌɩn ꞌye Zelizalɛɛmʋ mu, ꞌle ꞌɩn -ke *ꞌPiɛlɩ ꞌke yibo -yibo. ꞌƖn -ke ɔ ꞌnʋ-o ꞌbho ꞌwɩ -bue ꞌwɩ -muu ꞌꞌklenyɩ! 19 ꞌƖn -see Zeziiꞌa -dalbhomʋ -lrʋʋ ꞌye, -bho ɛ -se Zaakɩ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa leyi. 20 A -gblee, dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ za nɩ ꞌnɩ ꞌmʋ. -Ziadɩ moꞌo, ꞌɩn -see sɩn cɛ.

21 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌɩn -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌɩn ꞌye Silii -ke Silisiibhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. 22 ꞌLe Zideebhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa Zeziiꞌa -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -see -bhla ꞌɩnmʋ ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌye ke tukutuku. 23 ꞌAn ꞌꞌdɩfɔfʋꞌa ꞌꞌsɛ ʋn-ʋ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, nyʋ na: Nyɔ-ɔ kla ꞌka -amʋ nyanɩ ꞌmʋ -bɛnyɩ, ɔ ꞌbhɔ-ɔ -kaaꞌa dɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -ke dɩ ɔ ꞌbɔ ꞌka ti, nyʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, ɔ ꞌke ʋ ɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za a, ꞌɩnnɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o tɔꞌɔ nyʋ. 24 A -gblee, ʋn ꞌwɔnꞌɔ ꞌya ꞌꞌdɩtu ꞌmnɩ ꞌbɔ ɔ, ʋn-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌan dɩ.

2

ꞌPɔlʋ -ke ꞌɔ -bodalbhomʋ -lrʋʋ ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru

1 A -gblee, -zʋɩn -bue -zʋɩn nyiɛ ziꞌa a, zɔ -lue ꞌzɔ ꞌɩn -ke Banabaasɩ -nɩ Zelizalɛɛmʋ le munamʋ ꞌle -a ꞌye Tiitɩ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle -a -ke ɔ ꞌye mu. 2 ꞌƖn ꞌka ꞌle mu a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo ꞌɩn mu. ꞌƐ dɩ, ꞌɩn muꞌo ꞌle. -A nyniꞌa ꞌle a, ꞌɩn -ke Zeziiꞌa -glɩgbɩꞌa -jolʋgbopomʋklɩgbɩ Zaakɩ-e *ꞌPiɛlɩ -ke *ꞌZaan ꞌcɛ-ɛ kpɔ ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌye ꞌꞌlruꞌgbʋʋ, ꞌle *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌɩn ꞌye ʋ ɩ -bodɩ gbɔzɩza. -Ɛ -ke dɩ ꞌɩn -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ a, ꞌmna -see tiꞌbɔ, ꞌan lbhʋ ꞌɩn ꞌꞌduꞌa wɔn see ꞌle ꞌɩn -nɩꞌa -bhla ꞌꞌkpi ꞌke ꞌꞌnukɔ ꞌwla. 3 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, Tiitɩ -ke ꞌɩn -naꞌa a, ɔ -se ꞌZuifʋyi -ko. Glɛkɩyi moꞌo ꞌle ʋn -see ɔ dɩ ꞌꞌyikpa, -ka ɔ -seeꞌa *klɛ ꞌmʋ muꞌa dɩ. Ʋn -see nʋ, ɔ mu klɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ -ke ꞌZuifʋ ꞌꞌwe ꞌke kpli ꞌmʋtigʋgɔ, nʋ -lrɛɛ. 4 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -bho klɛmʋmudɩ -sɔ ꞌꞌyiglu, ꞌꞌlemnɩɩ, nyʋ-ʋ nɩꞌa ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌnynɩgbo -ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi -a -bogwlidemʋ, ꞌɩnnʋ ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke klɛ ꞌmʋ -kpɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌyi-e ꞌnɔɔgbɛ -aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌꞌdɩ tibɔnamʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌmaꞌa ꞌmʋti, ꞌle, -ka -a ꞌyeꞌa ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle -a -ke Zezii ꞌyeꞌa ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyrili-gwɛ. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌle ꞌZuifʋꞌa gba ꞌke -amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ kpʋn ꞌle -a ꞌke ꞌle ꞌya ꞌmʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu. 5 A -gblee, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, -a ꞌbɔ-ɔ ti, -ka ɛ -nɩꞌa, ɛ ꞌke -kaa -nɩ, ꞌle a ꞌke ɛ -kaa yibo ꞌꞌgɩɩ. ꞌƐ dɩ -a -see ɩ ꞌwɔɔn -bi.

6 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌɩn -ke ʋ-bʋ Zeziiꞌa -glɩgbɩꞌa -jolʋgbopomʋ ꞌmnʋ -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ʋn -see ꞌɩnmʋ lɛ -lrɛɛ ꞌꞌkpi ꞌꞌdu. A -gblee, ꞌbho nyakɔmʋ ꞌmnʋꞌa damʋ, -bho ʋn ꞌꞌdu -klɩgbɩ o, ꞌle -bho ʋn -se -klɩgbɩ o, ꞌmna -see ꞌwa -klagba ya-gbʋ. -Lagɔꞌɔ ꞌtɛ nyunyu ꞌmʋ ꞌwa -klagbaꞌa dɩ. 7 A ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ nyakɔmʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌbhi -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn yiboꞌo -ka -Lagɔ -tbhaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɔ lbhʋ ꞌle ɔ na ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpi kpa ꞌle nyʋ -lrʋʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ gbo. ꞌKla ꞌmnɔ, ꞌka-a -Lagɔ lbhoꞌo ꞌPiɛlɩ -antanyɩ ɔ ꞌke ɛ ꞌle ꞌZuifʋ gbo kpa. 8 A -gblee, -Lagɔ -lue-e ꞌꞌnyɩꞌa ꞌPiɛlɩ wɔnkuɛ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌZuifʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa a, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ɩ-bɩ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ kpa -lrɛɛ. 9 -Lagɔ ꞌnʋ-o ꞌɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌɔ lbhʋ ꞌꞌnyɩ. Zaakɩ ꞌꞌwe ꞌmnʋ yibo nɩ-oꞌo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -ke Banabaasɩ -ke ʋn bhʋbhlaꞌa -jiɛ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ -tɔꞌo -ka -aꞌba lbhʋ -nɩꞌa -lue ꞌtɩn ꞌle -a ꞌbhɛɛꞌɛ wlu ꞌmʋ; ꞌle, -bho -abʋ -ka ꞌle nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ-ʋ gbo mu nɩ, ʋ-bee ꞌke ꞌle ꞌZuifʋ gbo -mu -nɩ. 10 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌtɔ ɔ, lɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ti, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌꞌpʋanlbhamʋ -nɩꞌa ꞌle Zelizalɛɛmʋꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -a -kpa nʋ. ꞌƐ lɛtu, ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke ɛ nʋ see.

ꞌPɔlʋ ꞌkpa-a ꞌPiɛlɩ dɩ ꞌꞌyi

11 Zɔ -lue ꞌzɔ -a -nɩ ꞌbho Atiɔsɩgwlɔ ꞌmʋ, *ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌbho -amʋ -yɛ. -A -ke ɔ ꞌzi-e ꞌbho ꞌwɩ. A -gblee, lɛ ɔ-ɔ nʋꞌa ꞌbho, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -wa ꞌnɔ glɛ ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi ti ꞌbho Zeziiꞌa nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi. Ɛ-bɛ lɛ ɔ-ɔ nʋꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: 12 Nyʋ ꞌwlʋ-o ꞌle Zaakɩ gbo, ʋn ꞌye -amʋ ꞌꞌkpi tiꞌwla. Ʋn na: Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ʋn mu *klɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyʋ ꞌmnʋ -seeꞌa -bhla yi ke, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌPiɛlɩ -ke ʋn-ʋ li nɩ ꞌko-o -dalue. Nyʋ ꞌmnʋ -nɩꞌa ꞌbho a, ꞌPiɛlɩ ꞌꞌgɩbhɛ-ɛ li; ɔ -ke ʋn-ʋ ꞌbhɔ-ɔ -dalue -linɩdɩ. 13 Ɔ nʋꞌa -kaa a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌZuifʋtɔlʋ ꞌkpa-a ꞌɔ nʋnʋdɩ ꞌꞌyi ꞌle Banabaasɩ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo kpʋ ꞌʋ kli -lrɛɛ. 14 A -gblee, -ka ꞌwa -nabhʋ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ɛ, -ziadɩ -nɩꞌa ꞌle Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, -ka ʋn -tɛ ꞌnɛ gbo, ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌbho ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌmʋ-sɔ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌPiɛlɩ wlu ꞌꞌyri tbha ꞌle ꞌɩn na: ꞌPiɛlɩ, -ɩnmɔ ꞌꞌduꞌa ꞌZuifʋyi, -ɩn -nɩꞌa nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -ɩn -ke ʋn-ʋ li nɩ ꞌko-o -dalue. -Ka ꞌZuifʋꞌa gba ꞌlɛꞌɛ, -aꞌa nʋ -kaa. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a ꞌjri-e ꞌle manɩ. -Aꞌa kpli -a nʋꞌa, ꞌɩnnɛ tɔꞌɔ nyʋ -ka, nyʋ-ʋ na ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -seꞌa-a ꞌZuifʋ ꞌwee -kpʋn ꞌZuifʋꞌa gba ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɩn -ke ʋn ꞌbhɛɛꞌɛ wlu ꞌmʋ. Leedɩ -a nʋꞌo -kaaꞌa? ꞌKa se ꞌꞌyrili-nmɔ.

Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli ꞌꞌdu-o ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

15 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -abʋ-aꞌa ꞌꞌbhi ꞌnʋ-o *ꞌZuifʋ -ziaka, ꞌle nyʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa -amʋ ꞌꞌduꞌo ꞌZuifʋ -lrɛɛ, ꞌle -a -se ꞌꞌsesibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ -a-bʋ ꞌZuifʋ-ʋ zrɛ nɩꞌa ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ ꞌꞌyi -ko -lrɛɛ. 16 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -a-bʋ yiboꞌo na, -bho nyɔ ꞌꞌdu ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌde-e *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ moꞌo. Ɛ -se nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌmʋ -ko. ꞌƐ dɩ -abʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ. Ɛ -se nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌmʋ -ko, -ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌpɛɛ ꞌle -ɔ ꞌka ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ se -nɩ. 17 A -gblee, -a-bʋ ꞌma-a ꞌZuifʋ, -bho -a de Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli, ꞌle -a -ka -kaa-a nʋ a, -a ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi; ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌba nʋnʋkpli-i ꞌtɔ-ɔ nyʋ, -ka nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ-ʋ nʋꞌa, ꞌka-a -a nʋꞌo. -A ꞌꞌdu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -lrɛɛ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌle, ꞌꞌlemnɩɩ Zezii Kliisɩ-ɩ ꞌpo-o nyʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋꞌa? -Gba! ꞌKla -ko. 18 -Bho ꞌɩn na, -bho nyɔ ꞌpɛɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ, ɛ -se ꞌɩnnɛ ꞌke ɔ ꞌꞌyisrɛɛyi po ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ko, ꞌle ꞌɩn ꞌke na -lrɛɛke, -bho nyɔ ꞌpɛɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ɔ ꞌꞌyisrɛɛyi po ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ziaka. 19 A -gblee, dɩ *-Lagɔꞌɔ gba-a zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌpɛɛ yi ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖn ꞌbhɔ-ɔ ꞌɛ lɛtuꞌa nʋnʋdɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ ꞌle ꞌan tinɩɛ ꞌmʋ. 20 -Ka nyʋ kɔꞌɔ Zezii Kliisɩ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌkla ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ kɔkɔɔꞌɔ -ka nyʋ ꞌgbaa ꞌnɔ ka ꞌɩnmʋ ꞌle ʋn ꞌye -amʋ ꞌbho tu ꞌꞌyri kɔ ꞌɩn -ke ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌbhɔ-ɔ ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛꞌɛ dɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi; ɔ ꞌmɛ-ɛꞌo ꞌan dɩ. ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, -bho ꞌɩn -yi ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, Zezii Kliisɩꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌɩn -nɩ -nɩꞌe ti. ꞌƖn se ꞌtɔ ti-nɩ ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ. ꞌꞌYri -ke ꞌꞌyi ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌtraamʋ a, ꞌle ꞌan -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ꞌɩn -nɩ -nɩꞌe ti. Zezii Kliisɩ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo ꞌan dɩkmɛɛꞌɛ dɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌye ꞌmɛ. 21 A ꞌye li-ɔ, -zɛgɛ -Lagɔ nʋꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ɛ gboꞌmate. -Bho nyɔ -ka ꞌkɩ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ-ʋ ꞌpɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌꞌlemnɩɩ bhebhe Zezii Kliisɩ ꞌmɛ ꞌkoꞌo.

3

*Zezii *Kliisɩꞌa ꞌbhoduɛɛ-ɛ ꞌpʋʋnꞌo nyɔ-e -ale *ꞌZuifʋꞌa gbaꞌa?

1 -Woo! Galasiikɔmʋ-a, a se -bhla -naagɩ ꞌbhle ꞌmaae -ale nyɔ-ɔ ꞌꞌcrɔkɔꞌɔ amʋꞌa? -Ka *Zezii *Kliisɩ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌbho ꞌya dɩꞌa damʋ -a zɩzaꞌa gbɔ ꞌꞌfɩa ꞌwee a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ɔ, a ꞌmate nɩ-aꞌa? 2 A po -lokui, ꞌɩn ꞌke amʋ lɛ -lue -nɛɛ tidede. Lɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: A ꞌka -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ꞌle, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ a ꞌpɛɛꞌɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ amʋ-ae -ale Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ꞌle a ꞌye ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɩnnɛ nʋ ꞌɛ? 3 A -gblee, Galasiikɔmʋ-a, a se -naagɩ ꞌbhle -ziaka! A ꞌꞌduꞌa -Lagɔjeyinɛɛ wɔn see, a ꞌde-e -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌgwli. Leelɛ nʋꞌo amʋ ꞌle a ꞌye ꞌbhɔ ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa? 4 *Wɔnkulɩ -nʋ-ɛꞌo ꞌbho aꞌba ꞌnynɩmʋ a ꞌyeꞌa a, bhebhelɩ a ꞌlɩ ɩꞌa? ꞌMna-a ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho koo ɩ -nɩ ꞌmʋ, ɩ -se bhebhelɩ -ko. 5 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌnyɩ-e amʋ ꞌɔ Lisaazuzu ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo wɔnkulɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ. -Bho ɔ -ka -kaa-a nʋ a, aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ꞌmʋꞌpɛɛꞌɛ? -Gba! -Ale, -ka a ꞌwɔnꞌɔ Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbɔ ꞌle a ꞌye ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɩnnɛ nʋ ꞌɛ?

6 A -gblee, -a-bʋ *ꞌZuifʋꞌa ꞌꞌna *Ablaamʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, a popo ꞌgwlʋti ꞌbho ꞌɔ damʋ! ꞌƆ ꞌꞌdɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɩ na:

Ablaamʋ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

7 A ꞌye li-ɔ, nyʋ -yʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli a, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuzɩgɩ. Ʋn -plɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌgwlideɛ -lue ꞌmʋꞌa dɩ moꞌo. 8 Wlu -ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -tanyɩ, ɛ na: -Bho ꞌwla, ꞌZuifʋ-e nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ʋn -nɩ ꞌwee, ʋn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ɔ-ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ -po mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, -da Ablaamʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ -see -bhla ꞌwlʋ ke, ꞌle -Lagɔ na:

ꞌLe -ɩn ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -zi -nɩ mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌniti-wʋnna.

9 Ɛ -nɩꞌe-e -kaaꞌa dɩ a, -ka Ablaamʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli see, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌniti-wʋnna a, ꞌka ꞌmnɔ, ꞌka-a, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ -wʋnna ꞌnɔ ꞌꞌniti -lrɛɛ.

10 A ꞌye li-ɔ, -bho ɛ ꞌꞌdu nyʋ ꞌwee ꞌpɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn na ꞌɩnnɛ po ꞌʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi. A -gblee, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, na:

Lɩ ꞌwee ʋn ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, nyɔ -yɔ -see ꞌɩ ꞌwɔɔn, ꞌɔ nyɔtu, -Lagɔꞌɔ -zigle -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi.

11 -A yiboꞌo-o na ɛ se ꞌbhɛɛ, nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌmʋ ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. A -gblee, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋꞌa ꞌfɔ -lrɛɛ gbo, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

Nyɔ -yɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli a, ꞌɩnnɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɔ ꞌyeꞌe tinɩɛzɛgɛ.

12 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -bho nyɔ ꞌpɛɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -see ɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ɔ-ɔ deꞌe ꞌꞌgwli. Ɛbɛ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ -se lɛ -lue -ko. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ nʋ -kaa a, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ꞌɔ ꞌwɔn ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋti. Wlu ꞌmnɛ, -ɛ nʋꞌa na:

Nyɔ-ɔ -kpʋnꞌa -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi -ziaka, ɔ -kpʋn ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyiꞌa dɩ ɔ-ɔ ꞌyeꞌe tinɩɛzɛgɛ.

13 A -gblee, -a -see -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌɛ dɩ ꞌɔ tutibhlasʋ -nɩꞌe -amʋ ꞌꞌkpi, ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌye ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ -zi ꞌle ɔ ꞌye tuti-bhlɛ -aꞌba dɩ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ zetieꞌe -amʋ-ɛ ꞌbho tutibhlasʋ ꞌmnɛ ꞌzɔ. ꞌLe -Lagɔbɔgʋ ꞌli ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ʋn ꞌlbha -nɩꞌa tu ꞌꞌyri, -Lagɔꞌɔ tutibhlasʋ -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌkpi.

14 A ꞌye li-ɔ, Zezii Kliisɩ ꞌnʋ-o ꞌɛ lɛtu, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, -ʋ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnakʋta ɔ ꞌꞌduꞌa Ablaamʋ wɔn ꞌmʋti, ʋn ꞌke ɛ ꞌye -lrɛɛ; ꞌle, -a ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ nʋꞌa ɔ ꞌka -amʋ ꞌꞌnyɩ, ɔ ꞌke ɔ -amʋ ꞌꞌnyɩ -lrɛɛ.

*-Lagɔꞌɔ gba -ke ꞌɔ wɔnmʋtidulɛ

15 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ ꞌꞌyi -lue ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. -Bho nyʋ ꞌsɔn bhla tite, ʋn ꞌtri -ɛ -jiɛ ꞌꞌkpi ti, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ -see ꞌbho ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa yi ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa dɩ wɔn-nyni; nyɔꞌɔ -lue komu -see ꞌbho wɔn -po yi -lrɛɛ. 16 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ -lrɛɛ. ꞌLe *Ablaamʋꞌa ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌꞌyu -lue ꞌtɩn -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, ꞌle, ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu, ɔ ꞌtʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi ti -lue -lue. A -gblee, sese Ablaamʋ -Lagɔ ꞌꞌduꞌo wlu wɔn ꞌmʋti. Ɛ-bɛ wlu -lue ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ bhlaꞌa ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -dɔnʋ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi. ꞌLe -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ɩ -see ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -dɔnɩꞌa -dadudu ꞌnynɩ ꞌꞌsi. Ɛ ꞌnʋ-o ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -dɔnɩꞌa ꞌꞌklumʋꞌa -dɔnʋ -lue. ꞌLe ɛ-bɛ -dɔnʋ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle-e *Zezii *Kliisɩ ꞌwlʋ -nɩ -nɩꞌo. ꞌƖnnɔ ɛ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. 17 A ꞌye li-ɔ, lɛ ꞌɩn ꞌka ꞌmʋ-za, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Lagɔ -ke Ablaamʋ ꞌbhla-a *-ybhɛybhɛtite see ꞌle zʋɩnꞌa ꞌꞌdu -lue -gwlʋ -lue -zʋɩn bue ꞌye zi ke-ɔ -yrɔzaa, ꞌle -Lagɔ ꞌye *ꞌZuifʋ *ꞌɔ gba po. ꞌBho ꞌmnɔ ꞌtɔ ɔ, gba ꞌmnɛ se ꞌbhɛɛ, -Lagɔꞌɔ -ybhɛybhɛtite ɔ -ke Ablaamʋ bhlaꞌa see, ɛ ꞌke ɛ wɔn-nyni. Lɩ ꞌwee -Lagɔ nʋꞌa ɔ ꞌke nʋ, ɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ɩ ꞌle ꞌꞌtaa -lrɛɛ. 18 ꞌKa ꞌmnɔ, lɛzɛgɛ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa Ablaamʋ wɔn ꞌmʋti, -bho ɔ ꞌꞌnyɩ ɛ ꞌkɩ nyʋ ꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛnꞌɛ kamʋ, ꞌꞌlemnɩɩ wlu -yɛ ɔ ꞌꞌduꞌa nyʋ wɔn ꞌmʋti -see ɛ ꞌkɩ ꞌꞌyi-tbhɛ yi. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ -Lagɔ ꞌnʋ-o -zɛgɛ Ablaamʋ -bodɩ. -Zɛgɛ ꞌmnɛ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo na ɔ-ɔ ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ. ꞌƐ dɩ ɔ nʋ ɛꞌo.

19 -Bho ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ, lee -ke dɩ -Lagɔ poꞌo ꞌZuifʋ ꞌɔ gbaꞌa? Ɔ ꞌꞌnyɩ ɛ -ʋꞌo ꞌle nyʋ ꞌke yibo -ka, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa, ɩ-ɩ ꞌnaaꞌa -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi. Gba -mnɛɛ, popolɛ moꞌo ꞌle ɛ ꞌke nyʋ -jolʋ gbo po ꞌle Zezii Kliisɩ, Ablaamʋꞌa ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌke yi -kpayɩke. Wlu -Lagɔ ꞌꞌduꞌa Ablaamʋ wɔn ꞌmʋti, ɔ-bɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ɛ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. Gba ꞌmnɛꞌɛ -klugba, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ɛ ɔ gboꞌa -dalbhomʋ, ʋn ꞌye ɛ -ya, ꞌle, *Moyiizɩ -yɔ -nɩꞌa ꞌbho -Lagɔ -ke nyunyuꞌa ꞌnynɩmʋ, ʋn ꞌye ɔ ɛ ꞌꞌnyɩ. 20 A -gblee, -a -nɩꞌa ꞌꞌcɩcɩ a, -da dɩꞌa ꞌnynɩmʋnɩyi -nɩꞌa a, nyʋꞌa -zapɩ ꞌsɔn-ɔ -nɩꞌe ꞌbho. -Lagɔ ꞌka Ablaamʋ wlu ꞌꞌkpiticɛ, dɩꞌa ꞌnynɩmʋnɩyi se ꞌbho -nɩ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -yaꞌa ꞌꞌdɩ.

-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌkpʋ

21 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho ꞌɩn -ka -kaa-a wlu a, ꞌɩn ꞌnʋ-o -Lagɔꞌɔ wlu ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa nyʋ wɔn ꞌmʋti, ɛ -ke ꞌɔ gba tɩtbhɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌkpiꞌa? -Gba! Ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. -Bho nyʋ ꞌbhɛɛ ꞌkɩ ʋn ꞌke *-Lagɔꞌɔ gba ꞌwee ꞌꞌyi-kpʋn, -Lagɔ-ɔ nʋ ʋ ꞌko-o ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn ꞌke tinɩɛzɛgɛ ꞌye, ꞌle ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ gba ꞌwee ꞌꞌyi-kpʋnꞌa dɩ, ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. 22 A -gblee, ɛbɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -ka wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli ꞌꞌduꞌa -ziadɩ. Wlu ꞌmnɛ na nyʋ ꞌwee ꞌcɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ gba ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ kpʋn ꞌʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ. ꞌBho ꞌɛ le a, lɩ -Lagɔ cɛꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti, nyʋ-ʋ deꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌke ɩ ꞌye. ꞌƖnnʋ deꞌe Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ moꞌo.

23 -Tanyɩ ꞌkɩ -da nyʋ seꞌa Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlidejolʋ yibo a, -Lagɔꞌɔ gba-a kpʋnꞌo -amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, gba ꞌmnɩꞌa ꞌlimʋ -a -deꞌe ti kplokplo ꞌle -Lagɔ ꞌye Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlidejolʋ kati. 24 -Ka nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌyrili ꞌle ɔ-ɔ tɔ ꞌnɔ -jolʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ, ꞌka ꞌmnɔ, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ gba-a tɔꞌɔ -amʋ -jolʋ ꞌle ɛ ꞌye Zezii Kliisɩꞌa yinɔɔ ꞌꞌkpi bhla. Ɛ -nɩꞌe-e -kaa, ꞌle, -abʋ ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 25 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlidejolʋ katiꞌo. ꞌƐ dɩ -a ꞌyeꞌe ꞌꞌyiflɔɛ, -Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌmʋtikukuɛ se -amʋ ꞌꞌkpi -nɩ.

26 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌwee ꞌꞌdu-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ, -ɛkedɩmaa, a ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli. ꞌƖnnɛ tɔꞌɔ na a -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. 27 A -gblee, a *batizee-ɛꞌo ꞌle a -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi: ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌbhle-e Zezii Kliisɩꞌa -pɔlʋ ꞌli. 28 ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, -bho -ɩn ꞌꞌdu *ꞌZuifʋyi, -bho -ɩn se ꞌZuifʋyi, -bho -ɩn -nɩ nyɔꞌɔ ꞌꞌlru ꞌzɔ, -bho -ɩn -flɔ ꞌꞌyi, -bho -ɩn ꞌꞌdu nyukpasu, -bho -ɩn ꞌꞌdu ꞌnynaakpʋ, ꞌɛ -nyna nyɔ ka, ꞌle, -abʋ-e abʋ-e, -aꞌba ꞌwee -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi ꞌle -pɔlʋ -lue ꞌmʋ. 29 A-a ꞌye-e liꞌa, a-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ a, Zezii Kliisɩꞌa nyʋ a ꞌꞌduꞌo ꞌtɔꞌɔ dɩ a nʋꞌo *Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu -lrɛɛ. Nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa -kaa Ablaamʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu, lɩzɩgɩ -Lagɔ cɛꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti ɔ ꞌke Ablaamʋ -ke ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌnyɩ, ꞌɩnnʋ ꞌke ɩ ꞌye.

4

1 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, dɩ -lrɩɩ ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za a, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Ka ꞌꞌdanakɔnu ꞌle nya ꞌwla ziꞌa ꞌɔ -tɩtaꞌa tisielɩ ꞌꞌkpi, -bho ɔ -see lɛ -gwɛ ke a, nyɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ -nɩꞌo, ꞌɩnnɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌyrili -bho ɔ ꞌke -kɔkɔlɩꞌa klɛ ꞌmʋꞌꞌluo bhebhedɩ. 2 -Nɔɔ -ke ꞌli ɔ ꞌꞌduꞌa -bhla ꞌꞌdana a, nyʋ-ʋ ꞌꞌdu -ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn-ʋ ziꞌe ꞌɔ nʋnʋlɩꞌa dɩ -lrɛɛ, ꞌle, ꞌɔ lɛgwɛnɔɔ ꞌɔ -tɩta ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi bhla. 3 ꞌBho -aꞌba damʋ ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. -Da -a seꞌa -bhla *Zezii *Kliisɩ yibo, -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa kpli -kɔꞌɔ-ɔ -amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ. 4-5 A -gblee, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa, ɛ nyniꞌa a, ɔ ꞌpo-o ꞌɔ ꞌꞌyu, Zezii, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -jeyi, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌke ʋ ɩ ꞌmʋ zetie, ꞌle ɔ ꞌye ꞌnynaakpʋ ꞌmʋ -zi -nɩ, ʋn ꞌye ɔ ꞌwlʋ. -Ka nyunyu ꞌwee-e ꞌwlʋꞌa, ꞌka-a ɔ ꞌwlʋꞌo. Ɔ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, *gba -Lagɔ poꞌa ꞌZuifʋ, ɔ ꞌcɩan-a ꞌya ꞌꞌyikpʋɛn -lrɛɛ. Ɔ-bɔ -Lagɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌmʋ nʋ. 6 A -gblee, a ꞌꞌdu-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ. -A ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌyreetɩꞌa dɩ, ɔ poꞌo -amʋ *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. Lisaazuzu -nɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii Kliisɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. ꞌƖnnɛ -nʋ-ɛꞌo ꞌle a-a ꞌlaꞌa -Lagɔ aꞌba -tɩta. 7 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ -see ꞌtɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ. A ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌtɔ. -Ka a ꞌꞌduꞌa ꞌtraamʋ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ a, lɛ ɔ deꞌa ꞌbho ti ꞌɔ ꞌꞌyreetɩꞌa dɩ, a-a ꞌye -ɛꞌo -lrɛɛ.

ꞌPɔlʋ popoꞌo-o Galasiikɔmʋ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋti

8 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -bɛnyɩ a, -da a seꞌa -bhla -Lagɔ yibo a, ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, ꞌꞌsesilɩ -seꞌa-a -lagɔzɩgɩ, ꞌɩnnɩ a-a bʋbɔꞌo, -ɩ -kɔꞌɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ. 9 ꞌTraamʋ a, a yiboꞌo-o -Lagɔ -ziaka. Nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke nʋ, -Lagɔ yiboꞌo amʋ -ziaka. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, leedɩ a ꞌꞌbhitiꞌe ꞌꞌyiti ꞌle a ꞌye ꞌle aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa kpli ꞌmʋ le muꞌa? Lɩ-ɩ seꞌa wɔnku, -ɩ seꞌa -Lagɔ ꞌmʋ-zi, ꞌɩnnɩ a-a pleꞌe kliꞌa? Bhebhelɩ moꞌo. Leedɩ a muꞌo ꞌle ꞌya gbo le, a ꞌbɔꞌɔ ti ɩ ꞌke amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ -lrɛɛꞌɛ? 10 Leedɩ a-a ꞌpɛɛꞌɛ ꞌwɩ-e ꞌcʋɩ -ke zʋɩn ꞌmʋ ꞌle a-a nʋꞌo nyʋ ꞌꞌdu ɩ ꞌbho ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa? 11 Lɩ a-a nʋꞌa dɩ, ꞌan -pɔlʋ -see bhlu ꞌbho amʋ ꞌꞌkpi. ꞌLe *Zezii *Kliisɩꞌa dɩ ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -bheje, ꞌan lbhʋ ꞌmnɛ ꞌɩn nʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ a -bodɩ, bhebhelɛ maꞌa?

12 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ bhade amʋ li, ꞌɩn -ke a ꞌꞌdu-o ꞌtɔ nyɔ -lueꞌa dɩ, aꞌba ꞌpɛɛ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ -le ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi! ꞌMna-aꞌa ꞌpɛɛ ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ, a -za ꞌle ꞌan ꞌbɩ! A -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -lue komu ꞌꞌlrulinʋ. 13 A-a popo ꞌgwlʋti ꞌnɩ? ꞌAn ꞌle amʋ gboꞌa ꞌꞌyizanɔɔ ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌka amʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -tɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ yakalɩ -nɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ziꞌe ꞌbho a gbo ꞌwɩ -dudu. 14 ꞌBho -dagbɛ ꞌmnɔ, yakalɩ kpʋnꞌa ꞌɩnmʋ a, a -sɩa -nɩꞌe-e ꞌɩnmʋ ꞌzɔ. ꞌWɛꞌɛ dɩ a -see ꞌɩnmʋ liple ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌjni. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -ka a ꞌke ꞌka -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi kpʋn, ꞌka-a a kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ -gli. -Ka a kpʋnꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo kɔkɔɔꞌɔ-ɔ Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo. 15-16 ꞌBʋbʋa-a -nɩꞌa ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, doo ɛ muꞌa? -Tanyɩ ꞌkɩ ꞌɩn yiboꞌo-o a-a cɛ ꞌko-o ku ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɛ dɩ a-a kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ aꞌba jɛkayiꞌa ka ꞌtraamʋ ꞌtɔꞌɔ?

17 Ʋ-bʋ nyʋ -yʋ zaꞌa dɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ, -ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke amʋ dɩꞌa -tɔɔ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa, ꞌwa -naagɩ se ꞌꞌyrili-nmɔ. Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke amʋ ꞌmʋꞌꞌluo, a -ke ʋn ꞌke gbɔ-po, ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌꞌyicɩcɛ, ꞌle ʋn-ʋ yaaꞌa ꞌmʋti tenyɩ ꞌya nʋnamʋ. 18 -Bho nyɔ yaa ꞌmʋti ꞌle ɔ ꞌke -zɛgɛ nʋ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. Ʋ-bee -mnʋʋꞌa ꞌmʋtiyɛɛɛ -naa, ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ. A-bee -mnʋʋ, -bho ꞌɩn -nɩ ꞌbho aꞌba ꞌꞌtroli o, -bho ꞌɩn se ꞌbho aꞌba ꞌꞌtroli -nɩ o, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo a ꞌke ꞌmʋtiyaa ꞌle a ꞌke -zɛgɛ nʋ ꞌꞌkɔmʋ. 19-20 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o ꞌꞌyi -lue: ꞌBho -nɩgblaanynɔꞌɔ -gbanamʋ, -ka ʋn-ʋ sɩa nɩꞌa ꞌgwlʋlicɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ gbaꞌa a, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ sɩaꞌa aꞌba dɩ -lrɛɛ, ꞌle, -nɔɔ -ke ti aꞌba bhɩ ꞌka ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmʋ glu ꞌkpa -ka -zɛgɛka, ɛ ꞌke nyni. -Yeee! Galasiikɔmʋ-a, ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ yi -a ꞌke ꞌꞌyigbeyi tidede ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌan dɩꞌa ꞌmʋzasʋ ꞌꞌyizizia. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɛ -maꞌa-a ꞌɩnmʋ wɔnti, lɛ ꞌɩn ꞌka ꞌbho aꞌba damʋ ꞌmʋ-za a, ꞌɩn se ɛ ꞌbhle!

*Agaa -ke *Salaaꞌa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi

21 A-bʋ nyʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a ꞌtmʋʋ ꞌɩnmʋ, -ka ꞌɔ gba -lue ꞌmnɛ ꞌlɛꞌɛ, aꞌba ꞌwɩn ɩ ꞌbɔꞌɔ? 22 Ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɩ na: *Ablaamʋ ꞌbhle-e ꞌnynʋkpakpɩ ꞌsɔn. Ɔ -ke ꞌɔ ꞌgeyiɛnynaakpʋ *Agaa ꞌwlʋ-o ꞌꞌyunyukpasu ꞌle ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyiglɛnynɔ *Salaa ꞌwlʋꞌo ꞌꞌyunyukpasu -lrɛɛ. 23 ꞌꞌYu ꞌɔ ꞌgeyiɛnynaakpʋ ꞌwlʋꞌa a, ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa -tɔɔcɛyu moꞌo. Ɛ -se -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ -ko. ꞌꞌYu ꞌɔ ꞌꞌyiglɛnynɔ ꞌwlʋꞌa a, -da ɔ -seeꞌa ꞌwlʋ ke a, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ Ablaamʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌtɩn, ꞌka-a ɔ ꞌwlʋꞌo. 24-25 A -gblee, Ablaamʋꞌa ꞌnynʋkpakpɩ ꞌsɔnꞌɔ dɩ -nɩɩ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ: -Bho nyɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌꞌlemnɩɩ nyɔ ꞌke ɩ lɩ likpʋkpa moꞌo. Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌkpidɩ kɔɔꞌɔ-ɔ *-ybhɛybhɛtiteꞌa kpɛ ꞌsɔn. Trɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sinayi -ɛ -nɩꞌa ꞌle Alabiibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi, -ybhɛybhɛtite -Lagɔ -ke *Moyiizɩ bhlaꞌa ꞌle ɔ ꞌye Moyiizɩ *ꞌɔ gbaꞌa -klugba ꞌꞌnyɩ, tite ꞌmnɛ -ke Agaa, ꞌɔ ꞌgeyiɛnynaakpʋ ꞌmnʋꞌa dɩ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. Ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌtraamʋꞌa *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa ꞌmʋybhɛgwlɔ Zelizalɛɛmʋ -lrɛɛ. Ʋ-bʋ ꞌZuifʋꞌa -dadudu-u ꞌpɛɛ-ɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyʋ-ʋ nʋꞌa -kaa a, ʋn kɔkɔɔꞌɔ-ɔ Agaaꞌa ꞌꞌyu. -Ka ʋn ꞌwlʋ -nɩ ꞌnɔ ꞌle ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌgeyiɛyu ꞌꞌdu a, ꞌka ꞌmnɔ, nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ gba-a kɔ ꞌnʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌle ɛ-ɛ kpʋn ꞌʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ. 26 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, Ablaamʋꞌa ꞌꞌyiglɛnynɔ Salaaꞌa ꞌꞌkpidɩ kɔɔꞌɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyiflɔnyʋꞌa -gwlɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa yakuꞌa Zelizalɛɛmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o -abʋ-aꞌa ꞌmʋybhɛgwlɔ. Ɛ se ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ-ɛ. 27 A -gblee, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌcnɩꞌa ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

Zelizalɛɛmʋ kɔɔꞌɔ -ka ꞌnynaakpʋ-ʋ -seeꞌa ꞌꞌyu ꞌwlʋ ꞌle -ʋ -seeꞌa -nɩgblaaꞌa ꞌgwlʋlicɛɛ wɔnꞌye, ꞌbhoꞌa nyʋ li ꞌbʋbʋa tenyɩ! A -gblee, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌnynaakpʋ ꞌwa nyimiɛ poꞌa ti ꞌle -nɔɔ -lrɛɛ ꞌli ꞌle nyaka ꞌwa ꞌꞌyreetɩ-ɩ ꞌye dɩkmanynɔꞌɔ nʋ ꞌmʋ-zi mʋ.

28 A-a ꞌye-e liꞌa, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌduꞌa Ablaamʋ wlu wɔn ꞌmʋti ɔ -ke Salaa-a ꞌyeꞌa ꞌꞌyunyukpasu *Izaakɩ ꞌwlʋ mʋ ꞌle ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ a, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a a -nɩꞌo. ꞌƐ dɩ a ꞌꞌduꞌo -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩzɩgɩ. 29 ꞌLe -lrɛɛke, -ka Ablaamʋ -ke Agaa ꞌwlʋꞌa ꞌwa -tɔɔcɛyu, ꞌle, ꞌꞌyu ɔ -ke Salaa ꞌwlʋꞌa ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ, ꞌle Agaaꞌa ꞌꞌyu ꞌyeꞌa Salaaꞌa nɔ nyanɩ ꞌmʋ kla a, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɛ lɛtu -nɩꞌe ꞌtraamʋ. Nyʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ klaꞌa nyʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ nyanɩ ꞌmʋ. 30 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔbɔgʋ ꞌli:

Ablaamʋ, -za ꞌgeyiɛnynɔ -ke ꞌwa ꞌꞌyu ꞌkwla, -ɛkedɩmaa, ꞌgeyiɛyu se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ -tɩtaꞌa lɩ ꞌꞌkpi -zi, ꞌle ɔ -ke ꞌꞌyiglɛnynɔꞌɔ ꞌꞌyu -see lɩ ꞌgble yi -lrɛɛ! Ɔ-bɔ ꞌꞌyuzɛgɛ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ zi ꞌnɩ ꞌꞌkpi.

31 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -abʋ kɔɔꞌɔ ꞌꞌyiglɛnynaakpʋꞌa ꞌꞌyu. -A se kɔɔ ꞌgeyiɛnynaakpʋꞌa ꞌꞌyu.

5

1 A -gblee, -a ꞌke ꞌꞌyiflɔmʋ ꞌꞌdu moꞌo. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ *Zezii *Kliisɩ zetieꞌe -amʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -A po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle -a ꞌke ꞌle ꞌꞌyiflɔɛ ꞌmnɛ ꞌli ti-de. Aꞌba ꞌwɔn nyɔꞌɔ -kɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -le -lrɛɛ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ.

A -de ꞌle ꞌꞌyiflɔɛ ꞌli ti

2 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, na: -Bho a -ka klɛmʋmuɛ ꞌmʋ-ʋ ꞌpɛɛ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌꞌlemnɩɩ, lbhʋ Zezii Kliisɩ nʋꞌa amʋ -bodɩ, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ lɛ-ɛ se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -nʋ-ɛ. 3 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili -lrɛɛ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌpɛɛꞌɛ klɛmʋmuɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɔ nyɔtu nʋꞌa -kaa a, ɔ-ɔ ꞌyi-e ꞌle *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛnꞌɛ -belu ꞌzɔ leꞌa dɩ, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ -kpʋn -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi ꞌwee! 4 A-a ꞌye-e liꞌa, a-bʋ nyʋ-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti, -bho a ꞌpɛɛ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌꞌdu ꞌko-o ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a -ke *Zezii *Kliisɩ se ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌꞌsisri, lbhʋ ɔ nʋꞌa amʋ -bodɩ, a -tbhɛ ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌkpi ꞌle ɛ se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke amʋ -kpa. 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -a-bʋ -yʋ deꞌa Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli, ꞌɛ dɩ -a -de ꞌnɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u kpaꞌa -amʋ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 6 A -gblee, -bho nyɔ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisri ꞌꞌyi, -bho ɔ mu *klɛ ꞌmʋ, -bho ɔ se klɛ ꞌmʋ mu, ꞌɛ -nyna nyɔ ka. Lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o -a ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli. -Ka -a de ꞌɔ ꞌꞌgwli, -aꞌba -bonyunyuꞌa dɩkmɛɛ-ɛ tɔꞌɔ ꞌna ꞌle -a kɩkmaꞌa -kɩkma dɩ.

7 -Tanyɩ ꞌkɩ, aꞌba kpli ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi. Yɔɔ ꞌꞌmaaꞌa amʋ ꞌle a ꞌye -ziadɩꞌa -jolʋ ꞌꞌyriliꞌꞌsakaꞌa? 8 -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, ɔbɔ -see amʋ -kaa nʋ. 9 A-a ꞌye-e liꞌa, -ka ꞌꞌflɔɔꞌɔ ꞌꞌbuubuulɛtoope-e ꞌꞌbu nɩꞌa lɩ tenyɩ a, ꞌka-a ꞌꞌnyinynitɔtɔlɩꞌa -toope gbɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke nyʋꞌa -dadudu ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi -za. 10 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a-bee -mnʋʋ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌan -pɔlʋ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ꞌsɔn ꞌmʋ ꞌwlʋʋ ꞌbho amʋ ꞌꞌkpi. ꞌƖn yiboꞌo-o -ka ꞌɩn-ɩ popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌka-a abʋ ꞌke ꞌgwlʋtipopo -lrɛɛ, ꞌle, nyɔ -yɔ ꞌꞌmaaꞌa amʋ, -bho koo ɔ -nɩ, -Lagɔꞌɔ -zigle-e ꞌye ɔ -kpʋn mʋ.

11 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho ꞌɩn nʋ ꞌkɩ nyʋ mu klɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌꞌlemnɩɩ koo -ke dɩ nyʋ-ʋ klaꞌa ꞌtɔ ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ ꞌbho ɛbɛ-ɛꞌɛ ꞌꞌkpiꞌa? -Bho ꞌan wlu -ke ꞌwa nɛ ꞌbhɛɛ ꞌkɩ, ʋn -see ꞌkɩ ꞌɩnmʋ ꞌcɛ kwa -po yi. -Ka Zezii Kliisɩ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌke nyʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnɛ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ nyʋ: -ɛ -ke dɩ ʋn-ʋ poꞌa ꞌɩnmʋ ꞌcɛ kwa, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 12 Nyʋ ꞌmnʋ -yʋ ꞌꞌmaaꞌa amʋ, -bho ʋn nʋ a mu klɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌle ꞌmna gbo, -bho ʋn ꞌbɔ ti, ʋn wʋwa, klɛ -se lɛ -ko!

13 A-bee -mnʋʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ-ɛ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyiflɔnyʋ ꞌꞌdu. Aꞌba ꞌꞌyiflɔɛ ꞌmnɛ, a -de ꞌle ɛ ꞌli ti, aꞌba ꞌnɛ ɛ ꞌꞌyi ꞌle aꞌba nʋ ꞌꞌnyinynidɩ -le! ꞌBho ꞌɛ lemʋ, a kɩkma dɩ ꞌle a ꞌke kpʋkpa! 14 A -gblee, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌlru kwa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ dɩ! 15 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! Nmi-i vɔꞌɔ ꞌle ɩ-ɩ ninmuꞌa a, -bho aꞌba kpli -ke ꞌya kpli gʋgɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌye-e ꞌkpɩ ꞌꞌyitiwʋwa -mʋ.

*-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jolʋgbopoɛ

16 ꞌƐ dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a ꞌꞌtayi *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌyiti ꞌle ɔ ꞌke amʋ -jolʋ gbo po ꞌle aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ! -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌꞌnyinynilɩ a -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ, a -see ɩ -nʋ yi. 17 A -gblee, ꞌꞌnyinynilɩ nyunyɔ -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ -ke lɩzɩgɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ, ɩ-ɩ ꞌvɔ-ɔ tʋ, ꞌle, lɩzɩgɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ -ke ꞌꞌnyinynilɩ nyunyɔ -ybhɛꞌɛ ꞌmʋ, ɩ -se lɛ -lue -ko. Ɩ -nɩ ꞌsɔnꞌɔ wlu sʋsɔꞌɔ-ɔ li. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo, ꞌle, lɩ ꞌwee aꞌba ꞌgwlʋ -nɩꞌa ꞌꞌyi, a se ꞌya nʋnʋa ꞌbhɛɛ. 18 A ꞌye li-ɔ, -bho -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ka amʋ -jolʋ gbo-o po, ꞌꞌlemnɩɩ, -ka a ꞌpɛɛꞌɛ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ -see ꞌtɔ amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ yi.

19 ꞌꞌNyinynilɩ -nɩꞌa ꞌle nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ gbo, ɩ-ɩ ꞌꞌtuu nɔ-oꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynikpli-i ꞌkpaꞌa ꞌꞌpiemʋ. Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynilɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Nyʋ-ʋ popo-o ꞌꞌnyinynika ꞌgwlʋti ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɩlɩꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo -ganɩlbhakpli. 20 Ʋn-ʋ bʋbɔ-ɔ kɔkui ꞌle ʋn-ʋ deꞌe ꞌle gupoɛ ꞌli ti, ꞌwa nyɔtu-u ꞌnyɩnyɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ jɛꞌo, ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌmʋnynɩ, tɔlʋ ꞌbhle-e ꞌcɛ ꞌmna ꞌꞌyi ꞌle -lrʋʋ-ʋ poꞌo ꞌcɛ; ʋn-ʋ mumu-o li ꞌle ʋn ꞌke lɛ ꞌmʋ -zɛ, ʋn ꞌbhle-e cɛklɩcɛ, ʋn se -ybhɛ. 21 Ʋn-ʋ ꞌmɩɩ-e ꞌꞌyri ꞌbho ʋn -bonyunyuꞌa lɩ ꞌꞌkpi, nmɔ-ɔ ꞌkpʋn -ʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ꞌle lilia-a zi ʋꞌo, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o -klaabolɩ -lrɩɩ. ꞌƖn ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti -tanyɩ, ꞌle ꞌtraamʋ ꞌtɔ ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o ꞌbho le; nyʋ-ʋ nʋꞌa -kaa a, ʋn -see -Lagɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌke ʋ -kɔ.

22 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌꞌyrilinmɔlɩzɩgɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa ꞌle nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ gbo, ɩ-ɩ ꞌꞌtuu nɔ-oꞌo ꞌle ꞌɔ kplizɩgɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌpiemʋ, ɩ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ ꞌmɩɩmɩɩtuꞌa ꞌꞌbhuo. ꞌꞌYrilinmɔlɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌya-a dɩkmɛɛ ꞌle nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ gbo, ʋn-ʋ ꞌli-e ꞌbʋbʋa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ-ʋ bhluꞌo. Ʋn ꞌku-o ꞌꞌgwli ꞌle ꞌwa ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌle ʋn -nmɔꞌɔ ꞌgwlʋti ꞌle ꞌwa -cna dɩ li. 23 Ʋn -nmɔꞌɔ-ɔ kpli ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ wa ꞌꞌbhi wɔnyi. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌya lɩtu, ʋn -ke *-Lagɔꞌɔ gba -ybhɛꞌo. 24 Nyʋ-ʋ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa nyʋ, ꞌꞌnyinyninaagɩ ʋn-ʋ poꞌa -ke ꞌꞌnyinynikpli ʋn-ʋ nʋꞌa -tanyɩ, ʋn ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ. Ɩ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka ʋn ꞌgbaaꞌa ka ꞌꞌnyinynilɩ ꞌmnɩ Zezii ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri kɔ, ꞌle ɔ -ke ɩ ꞌyeꞌa ꞌmɛ.

25 -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ tinɩɛzɛgɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -a ꞌꞌtayi nɔ ꞌꞌyiti ɔ ꞌke -amʋ -jolʋ gbo po ꞌle -aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ! 26 -Aꞌba ꞌbhɛɛ -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi -le, -aꞌba tɩtbha -tɩtbha ꞌcɛ -le, -aꞌba nʋnʋ ꞌꞌmʋnynɩ -bodɩ -le!

6

A kpʋkpa

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho nyɔ -ka ꞌꞌnyinynidɩ-ɩ nʋ ꞌle a ꞌke ɔ ꞌꞌkpi ꞌdaa, a-bʋ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa -jolʋ gbo a, a ꞌꞌdu ɔ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho -jolʋzɛgɛ ꞌꞌyi le yi! -Bho a ꞌke ꞌɛ lɛtu nʋ a, a -nʋ -nɩ nɛ ꞌle ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ! Aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌle aꞌba ꞌꞌbhi -kaa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ -lrɛɛ! 2 -Bho nyɔ -ka sɩa -ka kwakugbɛ paꞌa nyɔ, a -kpa nɔ! ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, a kpʋkpa ꞌle a ꞌke sɩasɩaaꞌa ꞌgbɛ ꞌꞌlru zɩza! -Bho a nʋ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌꞌdu-o ꞌbho *Zezii *Kliisɩꞌa wlu. 3 ꞌLe ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi, -bho nyɔ -ka ꞌɔ ꞌꞌbhuo -klagba-a ꞌla, -bho ɔ se -kaa -nɩ a, ɔ-ɔ ꞌpo-o ꞌɔ ꞌꞌbhuo -dugba li. 4 Nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌcrɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋti, -bho ꞌɔ kpli ꞌꞌdu -zɛgɛ ꞌle ɔ ꞌke ɩ yibo! -Bho ɔ ꞌye -zɛgɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ li ꞌle ɔ ꞌke ꞌbʋbʋa li ꞌɔ kplizɩgɩꞌa dɩ. Ɛ -se ꞌɔ -bonyunyɔ ɔ -zi ꞌmʋꞌa ꞌbʋbʋa ɔ ꞌke li -ko. 5 Lbhʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɛ kuna -po -mʋ.

6 A -gblee, nyɔ -yɔ ꞌcɩanꞌa -Lagɔwlu, nyɔ-ɔ tɔ ꞌnɔ ɔ, ꞌɔ lɩzɩgɩ ɔ ꞌbhleꞌa, ɔ -ke ɔ ꞌgble ɩ ꞌmʋ!

7 ꞌBho ꞌɛ le a, aꞌba ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌgwlʋꞌa ꞌꞌyikuna -le! Nyɔꞌɔ ꞌcɩsɛ -Lagɔ -le! ꞌƖnmɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌna a, lɛ ꞌɩn ꞌka ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Lɛ nyɔ-ɔ loꞌa, ꞌɛ ꞌꞌbhi ɔ-ɔ zaꞌo. 8 ꞌƐ ꞌzɔ ꞌka-a: Nyɔ -yɔ ꞌꞌluoꞌa ꞌɔ tinɩɛ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌɔ ꞌgwlʋ -nɩꞌa ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ɩ nʋ a, lɛ ɔ ꞌka ꞌye, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌmɛmɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -bho nyɔ ꞌꞌluo ꞌɔ tinɩɛ ꞌwee ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌgwlʋdɩ nʋ a, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo. 9 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -aꞌba sɩa -zɛgɛꞌɛ nʋnʋa ꞌmʋ -le! ꞌLe, -bho ꞌkpɩ -see -amʋ ꞌꞌyiti-wa a, ꞌle -a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku, -a ꞌke -zɛgɛ nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa a, ꞌbho ɛ ti -a ꞌye-e -zɛgɛ ꞌye -mʋ. 10 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -da -a ꞌbhle -nɩꞌa ꞌꞌyiflɔnɔɔ, -a nʋ nyʋ ꞌwee -zɛgɛ -bodɩ! Nyʋ -ke -a plɛꞌɛ ꞌbho Zeziiꞌa -glɩgba -lue wɔnyi, -aꞌba -sie ʋ ti -le -lrɛɛ!

ꞌPɔlʋꞌa gbɔmʋbhɔɔwlu -ke ꞌɔ ꞌyeyewlu

11 A ꞌye li-ɔ, ꞌtraamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌcnɩꞌe aꞌba -jeyipobɔgʋ. -Ka ꞌɩn-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌan ꞌcnɩyri ꞌꞌyi, a -gbʋ -kaa ya! ꞌAn ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyiglɛkʋta ꞌcnɩ ɩꞌo.

12 A -gblee, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa amʋ -glaka ʋn-ʋ nʋꞌa a mu *klɛ ꞌmʋ ke-ɔ ꞌle a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, nyunyuꞌa ꞌtʋnʋdɩ ʋn-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti. ꞌLe, -bho ʋn na ꞌkɩ, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌmɛmɛɛ-ɛ poꞌo nyɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌꞌlemnɩɩ nyʋ-ʋ klʋ ʋ ꞌko-o nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɛ -fanʋ ʋn ꞌbhleꞌe ku ꞌmʋti ꞌle ꞌwa ꞌwɔɔn nɩꞌo. 13 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke klɛ ꞌmʋ -kpɛ ɛ, ʋ-bee -mnʋʋꞌa ꞌꞌbhiꞌa -kpʋn -Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke klɛ ꞌmʋ mu, ꞌle, -ka ʋn ꞌka amʋ -jrɛɛ ku li kpa ꞌkɩ ꞌle ꞌɛ fanɩ ꞌka amʋ ꞌli -nɩ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌɛ dɩ. 14 ꞌLe ꞌmna -bodɩ a, ꞌan ꞌꞌplin, ꞌan po lɛ -lrɛɛ ꞌmʋ, -bho ɛ -se Zezii Kliisɩ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyriꞌa ꞌꞌsɛ. ꞌƆ ꞌmɛmɛɛꞌɛ dɩ a, -bho ꞌɩn -gbʋ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ ya, ꞌle ꞌmna gbo ɩ kɔɔꞌɔ bhebhelɩ. -Bho ɩ ꞌbɔ ti ɩ ꞌke ꞌɩnmʋ -bodɩ yi, ꞌle ɩbɩ -bodɩ ꞌɩn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌmɛmɛyi. 15 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ ꞌtɔ, -bho nyɔ mu klɛ ꞌmʋ o, -bho nyɔ -see klɛ ꞌmʋ mu o, ꞌɛ -nyna nyɔ ka. Lɛklagba-a ꞌma-a -zɛgɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o nyunyɔꞌɔ tinɩɛ ꞌke -lre ꞌmʋ le yi. 16 Nyʋ ꞌwee naꞌa ꞌbho -jolʋlre ꞌmnɛ ꞌꞌyi a, ʋn-ʋ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ nyʋzɩgɩ ꞌle ʋn ꞌꞌduꞌo *Izrayɛɛlɩkɔmʋzɩgɩ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌnyɩ ʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌle ɔ ꞌke ʋ -zɛgɛ -bodɩ nʋ!

17 -Ɛ ꞌwlʋꞌa -daa -zɩannamʋ, nyɔꞌɔ -sɩa -nɩ ꞌɩnmʋ -le, -ɛkedɩmaa, -ka ꞌɩn ꞌꞌduꞌa Zeziiꞌa nyɔ, ꞌlbhalbhafanɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌa ku li a, ꞌɩnnɩ tɔꞌɔ ꞌna!

18 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti! *Ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

Efɛɛzɩkɔmʋ

1

2

3

4

5

6

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa EFƐƐZƖKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Efɛɛzɩkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. -Ka Zezii -kɔꞌɔ lɛꞌꞌo lɛ, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ triꞌe -jiɛ ꞌꞌkpiti. -Bho -a ꞌꞌdu ꞌZuifʋ o, -bho -a -se ꞌZuifʋ o, -ka ɔ nʋꞌa -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌpʋʋn a, ꞌle -aꞌba ꞌwee ꞌyeꞌa ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌdu, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -ka -a -ke Zezii ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, nyʋ-ʋ ꞌye ɛ -kaa -amʋ ꞌmʋ liꞌyee -nɩ mʋ.

1

ꞌYewlu

1 ꞌƖnmɔ, ꞌPɔlʋ, ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ a, a-bʋ ꞌma-a *Zezii Kliisɩ -lue ꞌmnɔꞌɔ nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ꞌle -ʋ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -ʋ -nɩꞌa ꞌle Efɛɛzɩgwlɔ ꞌmʋ, a-bʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -jeyi.

2 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

Nyʋ-ʋ -ke *Zezii ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -zɩgɩ -Lagɔ-ɔ nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli

3 -A ꞌbhɛɛ -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! -A -ke Zezii Kliisɩ -lue ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa kamʋ, -zɛgɛ ꞌwlʋꞌo ꞌle yaku ꞌli, ɔ ꞌye ɛ -amʋ ꞌꞌlrulinʋ.

4 A -gblee, -Lagɔ -see -bhla ꞌkmʋ ti-ya ke see, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ lɛtuꞌa -gɔlɩ ꞌtɛ, ɔ ꞌye -amʋ ꞌmʋꞌtɛ -a ꞌke ꞌɔ nʋ ꞌꞌdu ꞌle -a ꞌke pepe -nɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 5 A ꞌye li-ɔ, ɔ -kmaꞌa-a -aꞌba dɩꞌa dɩ ɔ ꞌtɛꞌɛ -amʋ ꞌmʋ see ꞌle -a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌdu. Ɔ -zi -nɩꞌe-e Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ lɛtu nʋ. Ɔ nʋꞌa -kaa a, ɛ ꞌnʋ -ɔ ꞌtʋ. 6 Ɔ ꞌnʋ-o ꞌna ꞌle -a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛklagbaꞌa dɩ. -A -ke ꞌɔ dɩkmayu ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, ɔ nʋ ꞌɛ -amʋ ꞌꞌlruli bhubhu.

7 A -gblee, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti -a -ke ꞌɔ ꞌꞌyisisriɛ ꞌmnɛ ꞌke -nʋ-ɛꞌɛ dɩ ɔ zetie -nɩꞌe -amʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔbɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmʋ. ꞌƆ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na -Lagɔ ꞌbhɔ-ɔ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌbho-o ɔ -za -nɩꞌe ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛklagba ꞌmnɛ -druku ꞌꞌyrili ꞌle ɔ ꞌye ɛ -amʋ ꞌꞌyi-tɔ -ka ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. 8 Ɔ ꞌnʋ-o -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli tenyɩtenyɩ. ꞌLe ɛ ꞌmʋ ɔ ꞌꞌnyɩ -nɩꞌe -amʋ -naagɩ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 9 A -gblee, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ yibo. ꞌƐ dɩ, ꞌɛ ꞌꞌsra-a ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyi -tanyɩ, ɔ -tɔ ꞌnɛ -amʋ. ꞌLe Zezii Kliisɩ ꞌmʋ, ꞌle-e ꞌɔ ꞌꞌbhuo -de -nɩꞌe ꞌɛ duo see. 10 ꞌƐ ꞌꞌsra-a ꞌꞌzizeꞌa, lɛ-ɛ -ke ꞌꞌkpi ɛ ꞌka ꞌꞌlru ꞌꞌyi -jra -nɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa, ɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ɛ nʋ, ꞌle, yaku ꞌli -ke ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa lɩ ꞌwee, Zezii Kliisɩ ꞌke ꞌya ꞌꞌlrugayʋɛ ꞌꞌdu.

11 -Ka -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌka-a ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌɔ lɩ. -Ka ɛ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ, ꞌka-a ɔ ꞌtɛꞌɛ -amʋ ꞌmʋ see ꞌle -a ꞌke ꞌɔ nʋ ꞌꞌdu. -A ꞌmo-o nyʋ -ke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyiꞌa dɩ -a -see ꞌɔ -zɛgɛ ꞌmʋ-bɔ yi. 12 A -gblee, ɔ ꞌtɛꞌɛ -amʋ ꞌmʋ-ɛ, ꞌle, -a-bʋ *ꞌZuifʋ ꞌma-a nyʋ-ʋ deꞌa Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌgwliꞌa nyamna, -aꞌba dɩ nyʋ ꞌke yibo -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ.

13 A-bʋ nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe amʋ -bodɩ -lrɛɛ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -yɩ -ke ꞌmʋ ɔ ꞌpʋʋn -nɩꞌa amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, ꞌle a ꞌye Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌgwlide. ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌɛ ɛ, a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌa dɩ ɔ poꞌo amʋ ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o *ꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌduꞌa -amʋ wɔn ꞌmʋti see ɔ ꞌye ꞌɔ -amʋ ꞌꞌnyɩ. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ tɔꞌɔ -ka -a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nʋ. 14 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ Lisaazuzu ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, -zɩgɩ ɔ ꞌka -amʋ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌya ꞌmnaꞌa ꞌꞌyitisabhlelɛ. Ɛ-bɛ -lue ꞌmnɛ-ɛ tɔ-oꞌo -ka -aꞌba ꞌpʋnpʋan -a ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌka -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple. -Bho ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ yi a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ ꞌye-e -amʋ -zɩgɩ ꞌmnɩ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ ꞌꞌfɩa ꞌwee. A-ba ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi!

ꞌPɔlʋꞌa *-Lagɔꞌɔ wɔngbopowlu

15 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, kpli a -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔjeyi, ɛ ꞌnʋ-o ꞌɩnmʋ ꞌtʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -Lagɔ ꞌsɛɛ aꞌba dɩ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ na, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi ꞌle amʋ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ -lrɛɛ a -kmaꞌa-a Zeziiꞌa nyʋꞌa dɩ ꞌle a-a nmɔ ꞌnʋ kwa ꞌmʋti. 16 ꞌƖn ꞌwɩn ꞌɩ -kaa ꞌbɔ ɔ, ꞌle ꞌan *-Lagɔꞌɔ wɔngboponamʋ aꞌba ꞌnynɩꞌa bɔ ꞌle ꞌan wɔn ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ poꞌo aꞌba dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ. 17 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ -ke ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ-ɩ bʋbɔꞌɔ, ꞌɩn-ɩ bhade ꞌnɔ-ɔ li ꞌle ɔ ꞌke amʋ -naagɩ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyrikʋɩ ꞌmʋ -flɔ a ꞌke ɔ yibo -ka -zɛgɛka. 18 ꞌƖn-ɩ ꞌpo -ɔ wɔn gbo ɔ ꞌke aꞌba -pɔlʋ ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyri kati ꞌle ɔ ꞌke ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo zɔ -ya, ꞌle, lɛ -ke dɩ ɔ ꞌlaꞌa amʋ, aꞌba -pɔlʋ -deꞌa ꞌꞌyi, a ꞌke ɛ yibo ꞌle a ꞌke ɛ ꞌye. -Zɛgɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, -ka ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili tenyɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo -ɔ wɔn gbo -lrɛɛ a ꞌke ɛ yibo. -Zɛgɛ ꞌmnɛ, ɔ ꞌde -ɛ ꞌbho ti nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ -lrɛɛ -ke a-beeꞌa dɩ. 19 ꞌƖn-ɩ bhade ꞌnɔ-ɔ li -lrɛɛ, -ka ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɛ -ziꞌa lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle, -a-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɛ-ɛ nʋꞌa -amʋ lbhʋ ꞌmʋ, a ꞌke ꞌna yibo.

20 Ɛ-bɛ wɔnkuɛklagba ꞌmnɛꞌɛ ꞌmʋtikukuɛ nʋ -ɛꞌo ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌye glu -sɔ ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. Ɔ -sɔꞌɔ glu a, ꞌle ɛ-bɛ wɔnkuɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -nɩ ꞌnɔ -denɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle yaku ꞌli. ꞌBho-o ɔ -deꞌe ti, ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ. 21 A -gblee, ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, -Lagɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌyi ɔ ꞌye ɔ ꞌnynɩklagba ꞌꞌkpi po, nyʋ ꞌwee -Lagɔ ꞌmnɔ -yaꞌa ti ꞌle yaku ꞌli o, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ, ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌkpi -nɩ, ꞌle, -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ꞌliꞌa nyʋ ꞌwee, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nʋ-e, -yɛ ꞌyeꞌa -yi mʋ -lrɛɛ, ꞌɛ nyʋ, ɔ ꞌke ꞌwa ꞌwee -kɔ. 22-23 A ꞌye li-ɔ, ꞌka-a -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ lɩ ꞌweeꞌa -kɔkɔɔ -jeyi -ziaka. Ɔ -nɩꞌa -kaa lɩ ꞌwee ꞌꞌkpi a, -ka nyɔꞌɔ ꞌꞌlru-u ꞌbhleꞌa ꞌɔ ꞌgblʋ kwa, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ ꞌmʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -ɔ ꞌma-a lɩ ꞌweeꞌa -kɔyi, ɔ -nɩꞌe-e -da ꞌwee, ꞌle, ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmnɛ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ ꞌɔ -glɩgba ꞌmnɛ -jeyi ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌɛ ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌpɩple ꞌnɛ ꞌꞌkpi ꞌꞌfɩa ꞌwee.

2

ꞌLe ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ nyɔ-ɔ ꞌpʋn -nɩꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

1 A -gblee, -tanyɩ ꞌkɩ a, a ꞌmɛ ꞌko-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi aꞌba ꞌꞌnyinynikpli -ke aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. 2 ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ, kpli ʋn -nɩꞌa ti, -yɩꞌa nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, ꞌle a-a ple ꞌɩ kli, -bho a -kɩ ɩ-ɩ nʋ a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -ke wɔnkuɛ-ɛ -nɩꞌa -daa ꞌbhlʋkpa -ke yakuꞌa ꞌnynɩmʋ, ꞌɔ wlu a-a ꞌꞌduꞌo ꞌbho. Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌnaa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌyi, ꞌɛ -zuzutu nʋ ꞌʋ lbhʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye -lokumʋkumʋ ꞌꞌdu. 3 -Aꞌba ꞌwee, -ka ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -nɩꞌa a, ꞌka-a -abʋ -nɩ ꞌkoꞌo, ꞌle -a ꞌwlaaꞌa -aꞌba ꞌgwlʋdɩꞌa lɩ wɔn ti. -Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋwlʋdɩ -a ziꞌe gbo. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, -a -nɩ ꞌkoꞌa dɩ, nyʋ -Lagɔꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩꞌa ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌkle ꞌye mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a -ke ʋn ꞌke ɛ ꞌkɩ ꞌmʋ-plɛ.

4-5 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ -a-bʋ ꞌmɛ ꞌka ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -kmaꞌa-a -aꞌba dɩ tenyɩꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔpɔlʋ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -aꞌba ꞌꞌkpi, ꞌle -a -see ꞌtɔ ꞌmɛ. Ɔ ꞌꞌnyɩ-e -amʋ *Zezii *Kliisɩ. ꞌLe ɔ ꞌmʋ -a ꞌye -nɩꞌe tinɩɛlre bhubhu ꞌle -a ꞌye ꞌpʋn. 6 ꞌLe -a -ke ꞌɔ ꞌꞌyisisriɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ, -ka -Lagɔ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli mu ɔ -ke ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ ɔ, ꞌka-a -Lagɔ bhete ꞌnɔ -amʋ gbo ꞌle -a ꞌye tinɩɛlre ꞌmnɛ -ke ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌye. 7 A ꞌye li-ɔ, ꞌka-a -Lagɔ -zi -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ -zɛgɛklagba -bodɩ nʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, ꞌꞌyrilinmɔlɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti, -bho ꞌwla, -aꞌba ꞌwee ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ mʋ, ɔ ꞌke ɩ -amʋ ꞌꞌyi-tɔ. 8 A -gblee, a ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -Lagɔ ꞌpʋʋnꞌo amʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌnʋ-o amʋ ɛ-bɛ ꞌjɛ ꞌmnɛ ꞌꞌlruli bhubhu ꞌle ɛ -ke aꞌba ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ -naꞌo. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɛ -se nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ -nɩ -ko. Ɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle nyɔ -kaa ꞌɛ dɩ ꞌꞌdu ɔ -kaa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. 10 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɔ-bɔ -yaꞌa -amʋ ti, ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ tinɩɛlre Zezii Kliisɩꞌa dɩ, ꞌle -a -ke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi, ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyrilinmɔlɩꞌa nʋnʋa wɔnyiꞌbhɛɛ. Ɛ-bɛ ꞌꞌyrilinmɔlɩꞌa nʋnʋa ꞌmnɛ, -Lagɔ ꞌde -ɛ ꞌbho ti see ꞌle -a ꞌke ꞌle ɛ ꞌmʋ ti-de.

ꞌLe -pɔlʋ -lue ꞌmʋ nyʋ ꞌwee -ke *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi

11 ꞌƐ dɩ ꞌtɔ ɔ, -ka a -nɩꞌa, ꞌɩn-ɩ popo-o amʋ -kaa ꞌgwlʋti: A -se *ꞌZuifʋ -koꞌa dɩ, ꞌZuifʋ ꞌꞌwe-e ꞌma-a nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi nyʋ-ʋ muꞌa *klɛ ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa amʋ nyʋ-ʋ -seeꞌa klɛ ꞌmʋ mu. (A -gblee, -bho ʋn -ka -kaa klɛmʋmuɛ ꞌnynɩ-ɩ ꞌꞌsi a, ɛ-ɛ ꞌmo-o ku liꞌa lɛ nyʋ-ʋ nʋꞌa, ꞌɛ ꞌꞌsɛ.) 12 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa -tanyɩ, -ka a -ke *Zezii *Kliisɩ -seeꞌa -bhla ꞌꞌyiꞌꞌsisri ke, a popo ꞌna ꞌgwlʋti, nyʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nʋ, ꞌlɩkpʋ a ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌwa damʋ! Ʋ-bee -ke -Lagɔ ꞌbhla-a tite. Tite ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ ꞌꞌdu -nɩ ꞌnʋ lɛ wɔn ꞌmʋti. ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, a-bee se ꞌle ꞌɛ lɛtuꞌa ꞌlimʋ -nɩ, a ꞌꞌdu ꞌko-o ꞌlɩkpʋ. Lɛ a ꞌka ꞌgwlʋ ꞌꞌyi -ku, ɛ se -nɩ. ꞌKmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ a ꞌꞌdu ꞌkoꞌo. A se -Lagɔ yibo. 13 ꞌLe ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, a-bʋ se ꞌɔ -kaa yibo, a -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ aꞌba dɩ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ, ꞌle a ꞌye -Lagɔ yibo. 14 A -gblee, -aꞌba ꞌwee ꞌꞌsri-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌyiꞌa dɩ -a ꞌyeꞌe -pɔlʋꞌa bhlubhlua. -Ybhɛybhɛɛ se ꞌbho ꞌZuifʋ -ke nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋꞌa ꞌnynɩmʋ -nɩ. Ɔ-bɔ nʋ ɛꞌo ꞌle -a ꞌye nyɔ -lue ꞌꞌdu. -Aꞌba ꞌmʋnyɩnyɛɛ-ɛ ꞌꞌduꞌo ꞌbho -aꞌba ꞌnynɩmʋ kplu. ꞌƆ ꞌmɛmɛɛ-ɛ -zaꞌa ꞌbho kplu ꞌmnɛ. 15 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ɔ -po -nɩꞌe ꞌZuifʋꞌa gba ꞌliꞌa -tɔtɔlɩ ꞌplʋ ꞌmʋti. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ɔ ꞌye ꞌZuifʋ -ke nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ gbobhete. Ɔ bhete ꞌnʋ gbo a, ʋn -se ꞌtɔ-ɔ nyʋꞌa ꞌdigbi ꞌsɔn -ko. Nyɔ -lue ʋn ꞌꞌduꞌo. ꞌBho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ʋn -yiꞌe-e nyʋlre ꞌmʋ. -Pɔlʋꞌa bhlubhlua-a -nɩꞌe ꞌbho ꞌwa ꞌnynɩmʋ. 16 ꞌBho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ɔ ꞌmɛ -nɩꞌa dɩ, ɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌmʋnyɩnyɛɛ ꞌbho ꞌwa ꞌnynɩmʋ. ꞌƖnnɔ nʋ ɛꞌo ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ, ꞌle ʋn -ke -Lagɔ ꞌye -ybhɛ ꞌle ʋn ꞌye nyɔ -lue ꞌꞌdu. 17 A -gblee, ɔ-bɔ -lue ꞌmnɔ, ɔ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌꞌdɩzɩgɩ ɔ -zaꞌo. ꞌYa dɩ, a-bʋ nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ -ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌyeꞌe -pɔlʋꞌa bhlubhlua, ꞌle, -a-bʋ ꞌZuifʋ a, -ʋ nʋꞌa na ʋn yiboꞌo-o -Lagɔ, ꞌya dɩ -abʋ ꞌyeꞌe -pɔlʋꞌa bhlubhlua -lrɛɛ. 18 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ -a -nɩ ꞌwee ꞌbhɛɛꞌo -a -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri. *ꞌƆ Lisaazuzu -kpaꞌa -amʋ.

19 A-bee -mnʋʋ ꞌtɔ ɔ, -Lagɔꞌɔ nyʋ a ꞌꞌduꞌo a -Bolagɔꞌɔ nyʋꞌa ka. A -se ꞌtɔ-ɔ ꞌlɩkpʋ -ko, ꞌle a -se ꞌtɔ zikamʋ -ko -lrɛɛ. ꞌLe, a ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, a ꞌꞌduꞌo ꞌɔ -glɩgbaꞌa nyʋ. 20 A -gblee, -ka, -bho -budupomʋ -ka -budu-u po, -babasɩkpɩ ʋn-ʋ ꞌꞌluoꞌa ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɛ ku ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ -ke -a gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti -lrɛɛ. ꞌLe *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ kɔɔꞌɔ -buduꞌa ꞌkpʋ, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo kɔɔꞌɔ ꞌɛ sʋkpʋ -ɛ -ziꞌa ꞌya ꞌwee. 21 ꞌƆ ꞌsana ꞌmʋ -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi -budu kukuꞌa ꞌmʋtiꞌa ka. ꞌLe, -a-bʋ ꞌma-a ꞌɔ -glɩgba, -aꞌba ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ kuꞌo ꞌmʋ ꞌle -a ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌle -a ꞌꞌduꞌo -Lagɔꞌɔ -dena. -Ka *ꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌꞌduꞌa ꞌɔ -dena, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo -amʋ -bodɩ. 22 A -gblee, a -ke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌka-a aꞌba dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -ziaka. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌꞌsri-e amʋ ꞌꞌyi -lrɛɛ. -Ziaka, -Lagɔꞌɔ -dena a ꞌꞌduꞌo, ꞌle ꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌe amʋ ꞌmʋ.

3

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌza-a *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ -bodɩ ꞌmʋ

1 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ poꞌo aꞌba dɩ *-Lagɔ wɔn gbo. Aꞌba nyʋtu ꞌɩn-ɩ zaꞌa *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɩn -po-ɛꞌɛ -jie ꞌmʋ. 2 ꞌLe ꞌmna gbo, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -ka -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ lbhʋ ꞌmnɛ -bodɩ nʋ. ꞌLe ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ ɔ -nʋ -nɩꞌe ꞌɛ lɛtu. 3 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ɔ ꞌꞌzizeꞌa nyʋ -lrʋʋ ꞌꞌyrili, ɔ -tɔ ꞌnɩ ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ yibo. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ꞌɩn ꞌꞌsi -ɩ ꞌꞌkpi ti see ꞌle ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌli ꞌle ꞌɩn -see ɩ ꞌꞌyiti-tɛ. 4 A -gblee, -bho a -kɩ ɩ-ɩ zrɛ, ɩ-bɩ Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyi -tanyɩ, -ka ꞌɩn yibo ꞌnɩ ꞌtɔ ɔ, ꞌbho-o a ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -nɩ mʋ. 5 ꞌLe -bɛnyɩꞌa -nɔɔ ꞌli ꞌkɩ a, -Lagɔ -see ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ nyunyu -tɔ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle ɔ ꞌye *ꞌɔ Lisaazuzu -ya, ꞌle, *Zeziiꞌa -dalbhomʋ -ke -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ, ɔ ꞌke ʋ ɛ -tɔ. 6 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ -ke ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa a, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Zɩgɩ -Lagɔ nʋꞌa *ꞌZuifʋ ꞌꞌlruli, a-bʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, a-bee -mnʋʋ -see ɛ ꞌmʋ-bɔ yi -lrɛɛ. A-bee -ke ꞌZuifʋ ꞌpa-a kpan -lue ꞌli. -Zɛgɛ ɔ deꞌa ꞌbho ti, nyʋ-ʋ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɔ nʋꞌa ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle abʋ ꞌke aꞌba nɛ ꞌye -lrɛɛ. ꞌLe Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, ꞌle-e ɛbɛ ꞌmnɛ ꞌwlʋꞌo.

7 A -gblee, -Lagɔ poꞌo ꞌɩnmʋ ꞌɔ lbhʋ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. Ɔ ꞌnʋ-o ꞌɛ lɛtu ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ. 8 A ꞌye li-ɔ, ꞌle Zezii Kliisɩꞌa nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌɩnmɔ -see-e lɛ. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, -Lagɔ nʋꞌo ꞌɩnmʋ -zɩgɩ ꞌꞌlruli, ꞌle, ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌwe Kliisɩ-ɩ nʋꞌa nyʋ ꞌꞌlruli, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, ꞌmna ꞌke ʋ ꞌya ꞌꞌkpidɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. ꞌƆ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌmnɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ɩ ꞌye nyunyuꞌa -naagɩ wɔn ꞌmʋti-zi. 9 ꞌƆ ꞌꞌkpidɩ nyʋ seꞌa yibo, -ɩ ꞌꞌzizeꞌa ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌyeꞌa -nɔɔ -nɛɛ ꞌꞌkpi bhla a, -Lagɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee ti, -ɔ po ꞌɩ ꞌbho zɔ ꞌꞌyi, -ɔ cɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmnɩ wɔn ꞌꞌkpiti, ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌpiemʋ po, ꞌɩnnɔ nʋꞌo ꞌɩnmʋ -zɩgɩ ꞌꞌlruli -lrɛɛ, ꞌle, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmnɩ, ꞌɩn ꞌke ɩ gbɔzɩza nyʋ -bodɩ, 10 ꞌle, -ka ꞌɔ -naagɩ -tɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌle ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, Zeziiꞌa -glɩgba ꞌke ꞌna -tɔ, ꞌle ɛ ꞌke ꞌya kpli ti-nɩ, ꞌle, nyʋ ꞌwee ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke ꞌle ɛ ꞌli, ʋn ꞌke ɩ yibo. 11 A ꞌye li-ɔ, -da ꞌkmʋ -seeꞌa -bhla tiyi ke, -ka ꞌɔ ꞌꞌbhuo deꞌa ꞌya duo, ꞌka-a ɔ -zi -nɩꞌe -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ɔ ꞌye ɩ nʋ. 12 -A ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌgwli ꞌle -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ -a ꞌyeꞌe ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle -aꞌba -pɔlʋ -gwɛꞌɛ ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 13 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ bhadeꞌe amʋ li, sɩasɩaa-a -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi aꞌba dɩ, -bho a popo nɩ ꞌgwlʋti, ꞌya ꞌkpɩꞌa -wa amʋ ꞌꞌyiti -le! ꞌYa sɩasɩaatu-u ꞌmo-o lɛ -yɛ -ke dɩ aꞌba ꞌnynɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌꞌyiꞌbhɛ-ɛ mʋ ꞌle yaku ꞌli ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ nɛꞌɛ ka.

*Zeziiꞌa nyʋꞌa dɩkmɛɛ

14 ꞌꞌYrilinmɔdɩklɩgbɩ -aꞌba -tɩta -Lagɔ nʋꞌa -aꞌba dɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌkolri glu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌɩn-ɩ bhade ꞌnɔ li aꞌba dɩ. 15 A ꞌye li-ɔ, ꞌle yaku ꞌliꞌa nyʋ -ke ꞌɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o ꞌɔ -glɩgba. 16 A -gblee, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi -ziaka ꞌle ɔ ꞌbhleꞌe lɩ ꞌweeꞌa dɩ a, ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ *wɔn gbo ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌke amʋ ꞌkpɩ -ke wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ. Ɩ-bɩ ꞌkpɩ -ke wɔnkuɛ ꞌmnɩ ꞌke amʋ ꞌmʋ -nɩ ꞌle ɩ ꞌke aꞌba -pɔlʋ ti-ku a ꞌke ꞌbho ꞌɔ -jeyi -na -ka -zɛgɛka. 17 ꞌƖn-ɩ ꞌpo -ɔ wɔn gbo -lrɛɛ, a ꞌde-e *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ -nɩ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌpo -ɔ wɔn gbo -lrɛɛ, -ka tu-u bhlaꞌa gbɔ ti ꞌle ꞌɛ ꞌsɩsɩanyɩ-ɩ nymaꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmʋ ꞌꞌklaklakla, ꞌka-a ꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌke amʋ ꞌmʋ -nɩ ꞌle a ꞌke dɩ kɩkma, ꞌle, -budu -ke ꞌkpʋ ʋn poꞌa glu, ɛ -ke ɛ ꞌke ꞌꞌyitigʋgɔ -lrɛɛ. 18 -Bho ɛ -nɩ -kaa a, a-bʋ -ke nyʋ -lrʋʋ bheteꞌa gbo, a ꞌyeꞌa Zezii Kliisɩꞌa nyʋ ꞌꞌdu, -ka ɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ tenyɩ, ꞌle a ꞌke -kaa ꞌmʋtiꞌwɔn. A yiboꞌo-o ꞌɔ dɩkmapɔlʋ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ, ɛ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ ꞌle ɛ se ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. 19 ꞌƖn-ɩ ꞌpo -ɔ wɔn gbo -lrɛɛ, ꞌɔ dɩkmɛɛ-ɛ -tɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌmnɛ, nyunyɔꞌɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, a ꞌke ɛ yibo, ꞌle, -bho a yibo nɛ -kaa a, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ klɛ ꞌke ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo ꞌꞌyi -lrɛɛ.

20 Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌwee. Lɛ -abʋ ꞌybhaa ꞌnɔ ɔ, ɛ-ɛ zi ꞌnɛ-ɛ wɔn ꞌmʋti, -da -aꞌba ꞌgwlʋtipopoɛ -seeꞌa nyni, ꞌbho-o ɛ-ɛ nyniꞌo, ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo -amʋ lbhʋ ꞌmʋ. 21 Ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi! Zezii Kliisɩ -ke ꞌɔ -glɩgbaꞌa kamʋ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmnɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ! *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

4

ꞌLe -pɔlʋ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ a kpʋkpʋn ti

1 Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ-ɔ, ꞌɩnmɔ -yɔɔ ɔ, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ʋn ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ ʋn poꞌa ꞌɩnmʋ -jie ꞌmʋ, a-bee -mnʋʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi. -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌkpa, kpli-i ꞌkɔ ɔ ꞌtʋ nʋ, a nʋ ɩ! 2 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, a -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke kpli ꞌmʋ -nmɔ, a ꞌke ꞌꞌgwli-ku ꞌle a ꞌke dɩ kɩkma ꞌle a ꞌke wɔnyiꞌbhɩbhɛ. 3 A po ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle, tikpʋkpʋɛn *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, -ɛ -ke ꞌli a -deꞌa ti, a ꞌke ɛ ꞌꞌlru-mu ꞌꞌkɔmʋ! ꞌƐ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ, -ɛkedɩmaa, -pɔlʋꞌa bhlubhlua -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋꞌa dɩ a-a ybhɛꞌo ꞌle a-a ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi. 4 A -gblee, ꞌɩn -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌle amʋ ꞌmʋ, ꞌɔ dɩ a ꞌꞌduꞌo nyɔ -lue. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli a -deꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyi -nɩꞌe -lue ꞌtɩn. A ꞌke ɛ ꞌyeꞌa dɩ -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ. 5 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌkpa-a ꞌan wlu nya. -Aꞌba -Kɔyi -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn. ꞌƖnnɔ -aꞌba ꞌwee deꞌe ꞌꞌgwli, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ -aꞌba ꞌwee *batizee-ɛ -nɩꞌo. 6 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -Lagɔ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌɔ nyʋ ꞌweeꞌa -tɩta. Ɔ -nɩꞌe-e nyʋ ꞌwee ꞌꞌkpi, ɔ -nɩꞌe-e ꞌɔ nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ -nɩꞌe ꞌɔ nyʋ ꞌwee ꞌmnʋ ꞌmʋ -lrɛɛ.

7 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌpo-o ꞌɔ nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. Ɩ-bɩ lɩzɩgɩ ꞌmnɩ, -ka Zezii Kliisɩ ꞌgblee nɩꞌa -amʋ ꞌꞌyiti, ꞌka-a -a ꞌye ɩꞌo ꞌle ɩ se gʋgɔ. 8 A ꞌye li-ɔ, -kaa ꞌka-a ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see ꞌbho Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌkpi na:

-Da ɔ luꞌa ꞌɔ tʋꞌa nyʋ tʋ wɔn ꞌmʋ a, ɔ ꞌmu-o ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli le. Ɔ ꞌka mu a, ɔ ꞌbhle-e -jiemʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ -ke ɔ muꞌo, ꞌle, ꞌɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ɔ ꞌye ʋ lɩzɩgɩ ꞌꞌnyɩ.

9 (ꞌLe, -bho ɛ-bɛ wlu -nɛɛ nʋ: Ɔ ꞌmu-o ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli le ꞌle, -mnɩɩ ꞌɩnnɛ -se ꞌtɔ-ɔ ɔ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa -nɛɛ ꞌꞌkpi-ɔ ꞌle ɔ ꞌye le mu ꞌya? 10 A -gblee, ɔ-bɔ -ke ꞌꞌbhuo yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ-bɔ -lue ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o muꞌo yaku ꞌli, ꞌle ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌke ɩ ꞌꞌkpi ꞌpɩple.) 11 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌyeꞌa ꞌkpɩ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌgblee ꞌnʋ lbhʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyiti! Ɔ ꞌꞌnyɩ nyʋ -lrʋʋ *ꞌɔ -dalbhomʋꞌa lbhʋ, ɔ ꞌꞌnyɩ tɔlʋ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizalbhʋ, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa nyʋbodɩmʋzɛɛ, nyʋ -lrʋʋ ꞌbhle-e ꞌɛ lbhʋ, ꞌle -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌbho, ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌyrilidumʋ, ꞌle -lrʋʋ ꞌꞌduꞌo ꞌɛ nyʋꞌa -Lagɔwluꞌa -tɔmʋ. 12 A -gblee, ɔ ꞌnʋ-o ꞌɛ lɛtu ꞌle ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ wɔnyiꞌbhɛɛ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyipopo ꞌle ꞌwa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌke ꞌmʋku. 13 A ꞌye li-ɔ, ꞌka-a ʋn ꞌke nʋnamʋ -nɩ, ꞌle, -a -nɩ ꞌwee, -a-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, -a ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -ka -zɛgɛka, ꞌle -a ꞌke ɔ yibo -ziaka. ꞌLe, -a ꞌke -kaa -nɩ a, ꞌbho -aꞌba -Lagɔjeyiꞌa -nanamʋ -a ꞌke ꞌꞌyritiku, ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ -dedekpliꞌa klɛ-ɛ -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ, nyʋ ꞌke ɩ -amʋ ꞌmʋ liꞌyee. 14 ꞌLe -a ꞌke -kaa -nɩ a, ꞌꞌlemnɩɩ -a -see tiꞌꞌtoto yi ꞌꞌyreetɩꞌa ka. ꞌLe nyʋ-ʋ ꞌꞌmaaꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyrili, ꞌwa sɩnsɩndɩ-e ꞌꞌyrabhadɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ ʋn se ꞌbhɛɛ ꞌwa -tɔtɔlɩ ꞌke -amʋ -tɔtɔlɩzɩgɩꞌa -jolʋ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa. -Mnɩɩ, -ka ꞌꞌni -ke -pʋpɔɔ poꞌa gɔlʋ -gboko, -a -see -kaa -nɩ yi. 15 Lɛ -a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -a ꞌke dɩ kɩkma, ꞌle -a ꞌke -ziadɩ -bodɩmʋzɩza. ꞌLe ɛ ꞌmʋ -a -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisri -nɩꞌe ꞌꞌyi. Ɔ-bɔ ꞌma-a ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ, ꞌɔ nʋnʋdɩ -a ꞌke ꞌꞌsɛlɩ-za ꞌle -aꞌba nʋnʋdɩ -ke ꞌɔ nɩ ꞌke ꞌꞌyitigʋgɔ. 16 A -gblee, -ka nyunyɔꞌɔ ꞌꞌlru -ke ꞌɔ ꞌgblʋ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a Zezii Kliisɩ nʋ ɛꞌo ꞌle ɔ -ke ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi. ꞌƐ lɛtu kɔkɔɔꞌɔ-ɔ nyɔꞌɔ kuku ꞌzɔꞌɔ -tani. Lɩ ꞌwee ꞌꞌsriꞌa ꞌgblʋ ꞌꞌyi, -bho ɩ -ka ꞌya lbhʋ-ʋ nʋ -lue -lue a, -mnɩɩ ꞌɔ ku-u tɔpɔꞌo -ka -zɛgɛka. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -ke ꞌɔ nyʋ-ʋ maꞌa kpan gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. -Bho nyʋ ꞌmnʋ kɩkma -kɩkma dɩ a, ꞌbho ꞌwa -Lagɔjeyinanamʋ ʋn-ʋ ꞌku-o ꞌꞌyriti ꞌle ꞌɛ kpantu-u muꞌo ꞌꞌyrigbɔ ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ.

Tinɩɛlre -nɩꞌa ꞌle *Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ -a ꞌyeꞌo

17 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌle -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo a, aꞌba ꞌkpa ꞌwa nʋnʋkpli kli -le! ꞌWa -naagɩꞌa klɛ ꞌꞌbhitiꞌe-e ꞌle bhebhelɩ ꞌꞌkpi. 18 ꞌWa nyʋtuꞌa ꞌlimʋ -kpeꞌe-e ti. Tinɩɛlre -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, ꞌwa -lokumʋkudɩ ʋn -bɔ ꞌnɛ ꞌmʋ, ꞌle ʋn se -Lagɔꞌɔ -jolʋ yibo. 19 A -gblee, ꞌwa nyʋtu se dɩndɩ yibo, ꞌle ʋn-ʋ ꞌwlaaꞌa ꞌꞌnyinynidɩ wɔn ti, ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo ꞌle ꞌwa ꞌꞌtiiꞌo.

20 A-bʋ ꞌbɔꞌɔ ti a -ke Zezii Kliisɩ ꞌke -na, ꞌle a-bee -mnʋʋ -bodɩ a, ɛ -se -klaabokpli ꞌɔ nyʋ -tɔ amʋ -ko. 21 ꞌLe ꞌmna yiboꞌo, a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, -ziadɩ ɔ poꞌa ꞌꞌpiemʋ ꞌle -amʋ -bodɩ, ꞌɩnnɩ nyʋ -tɔꞌɔ amʋ ꞌle a ꞌye ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle a-a ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho. 22 -Bho ɛ -nɩ -kaa, a ꞌꞌtayi aꞌba kplisʋa ꞌꞌyiti! Ɩbɩ-ɩ ꞌnyni-e amʋ wɔn, -ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌtʋnʋdɩ-ɩ ꞌꞌmaa-a amʋ dɩ ꞌꞌyrili. 23 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌꞌtayi -Lagɔ ꞌꞌyiti ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyizizia ꞌle a ꞌke nyʋlre ꞌꞌdu! 24 A -mu kplilreꞌa nʋnʋaꞌa ꞌꞌlru. Ɩbɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -Lagɔ -yaꞌa ti, ꞌɩnnɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛdɩ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. ꞌLe ɛ ꞌmʋ, ꞌle-e -ziadɩ -nɩꞌo. ꞌƖnnɛ nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ.

25 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, a ꞌbhɔ sɩnꞌa dɩ ꞌle a ꞌke -ziadɩ -bodɩmʋzɩza, -ɛkedɩmaa, -aꞌba ꞌwee ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi! 26 A -gblee, -bho a po ꞌcɛ ɛ, aꞌba kpa ꞌꞌnyinynidɩ wɔn -le! Aꞌba ꞌcɛꞌɛ kpʋn -kuyre -le! 27 Aꞌba ꞌꞌnyɩ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -flɔna -le! 28 Nyʋ-ʋ ꞌꞌyriꞌa, ʋn ꞌbhɔ ꞌꞌyriyridɩ! Ʋn nʋ lbhʋ! -Bho ʋn ꞌbhle lɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ se ꞌɛ ꞌbhle, ʋn ꞌke ʋ -kpa -lrɛɛ. ꞌKla ꞌmnɔ, ꞌkla-a -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. 29 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ -lrɛɛ, ꞌꞌnyinyniwluꞌa ꞌwlʋ ꞌle aꞌba wɔn ꞌmʋ -le! Wlu-u ꞌka a -bonyunyu ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ʋn ꞌka ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi, a -zɩ ɩ ꞌmʋ! -Da ɩ -nmɔꞌɔ ti, -bho a -za nɩ ꞌbho ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ poꞌa amʋ -lokui, ɩ ꞌke ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ -ka -zɛgɛka. 30 *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌa amʋ ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌꞌdu, aꞌba kpli a -nɩꞌa tiꞌa dɩ, ꞌɔ -kma ꞌꞌyigbeyi -le! Ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌmo-o ꞌmʋyibolɛ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa amʋ ꞌꞌkpi, ꞌle, -ka -a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nʋ, ɩ ꞌke yibo-ɛ. ꞌLe lɛ ɛ-ɛ tɔꞌɔ -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka Zezii zetieꞌa amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌbho ꞌɔ leyinɔɔ ꞌli ɛ-bɛ ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple. 31 A -za ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo ꞌgagwlo -ke ꞌcɛ, aꞌba jɛ -le, aꞌba zɩza ꞌꞌnyinyniwlu -bodɩ ꞌmʋ -le, a ꞌbhɔ ꞌlimʋwɔnnynidɩ ꞌwee! 32 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, lɛ a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, aꞌba ꞌlimʋ nɩnmɔ -nɩ ꞌꞌkpi wɔn ꞌle a ꞌke -zɩgɩ ꞌꞌlrulinʋnʋ -lrɛɛ! -Ka -Lagɔ ꞌbhɔꞌɔ aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, abʋ ꞌbhɔ -kaa a -bonyunyuꞌa nɩꞌa dɩ, -ɛkedɩmaa, Zezii Kliisɩ ꞌnʋ-o amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli! Ɔ ꞌmɛ-ɛꞌo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ.

5

-Lagɔꞌɔ dɩkmayreetɩꞌa nʋnʋkpli

1 A -gblee, a-a ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ dɩkmayreetɩꞌa dɩ a, a -za ꞌɔ kpli ꞌꞌsɛlɩ ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌke ꞌɔ nɛꞌɛ ka -nɩ. 2 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌle aꞌba nʋnʋkpli ꞌwee ꞌmʋ a -kma a -bonyunyuꞌa dɩ -ka *Zezii *Kliisɩ -kmaꞌa -aꞌba dɩ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ -aꞌba dɩ! ꞌƆ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌsraganmi ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ -ɛ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ.

3 A ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ-ɔ Zeziiꞌa nyʋꞌa dɩ a, ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ-e ꞌya -kaabolɩ -lrɩɩ -ke satɛbhleɛɛ, nyɔꞌɔ ꞌꞌwaan nɩ nyɔ wɔn ꞌle aꞌba ꞌnynɩgbo -leꞌꞌa! 4 -Vlɛvlɛwlu-e ꞌꞌnyinyniwlu seꞌa wɔnmʋyika -nɩ nyʋ-ʋ po nɩꞌa ꞌꞌzrɔ ꞌmʋ -ke bhebhewlu seꞌa ꞌle -loku ꞌmʋ ti-nmɔ, nyɔꞌɔ ꞌwɔɔn nɩ amʋ wɔn ꞌꞌyi ꞌbɔ -le -lrɛɛ! Lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -zɩgɩ -Lagɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli, a po ɔ ꞌsɛɛ ꞌya dɩ! 5 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ ꞌle a ꞌke ɩ yibo, nyɔ-ɔ ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ziꞌa a, ꞌle -ɔ kpʋnꞌa ꞌya -kaabolɩ -lrɩɩ ti, ꞌle -ɔ kpʋnꞌa satɛꞌɛ ꞌꞌkpa ti, nyʋ -Lagɔ -ke Zezii Kliisɩ -kɔꞌɔ ɔ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌɔ nyɔtu -see ꞌle ꞌbɩ ꞌye yi, ꞌle, -zɛgɛ ʋn-ʋ nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli, ʋn -see ɛ ꞌye yi -lrɛɛ. A -gblee, ɔ-bɔ satɛbhleyi ꞌmnɔꞌɔ nyɔtuꞌa -pɔlʋ ꞌkpʋn-o -kaabolɩ ti, ɛ ꞌye -Lagɔ ꞌmʋ-zi. Ɩ-ɩ ꞌꞌluo-o -Lagɔꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ. 6 Nyʋꞌa bhebhewlu seꞌa lɛ ꞌmʋꞌbhle, ꞌya ꞌꞌmaa amʋ dɩ ꞌꞌyrili -le! ꞌYa ꞌꞌnyinynidɩtuꞌa dɩ, nyʋ-ʋ -seeꞌa tiꞌbɔ ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌbho ꞌꞌdu a, ꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn. 7 ꞌƐ dɩ aꞌba -ke -klaabonyʋꞌa zizi ꞌmʋ -le!

8 -Tanyɩ ꞌkɩ a, -klaabokplisasʋɩ a-a nʋꞌo ꞌle -kuyre ꞌmʋ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, a -nɩꞌe ꞌbho zɔ ꞌꞌyi ꞌle aꞌba tinɩɛ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho zɔ ꞌꞌyi, -ka ʋn -nɩꞌa a, a-beeꞌa nʋnʋkpli -nɩ -kaa! 9 -Ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌle kplilre ꞌli, ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn ꞌle ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ -nɩꞌe ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ. 10 A po ꞌle ꞌkpɩ -lrɛɛ, lɩ-ɩ nʋꞌa -aꞌba -Kɔyi ꞌtʋ, ꞌle a ꞌke ɩ yibo! 11 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle kplisʋa ꞌli, ꞌwa bhebhelbhʋ ʋn-ʋ nʋꞌa, aꞌba -ke ꞌwa bhete ꞌɛ sʋ gbo -le! A po ꞌwa nʋnʋdɩ ꞌbho ꞌꞌpiemʋ ti ꞌle ɩ ꞌke ꞌbho zɔ ꞌꞌyi ꞌda. 12 (A -gblee, lɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌle ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ, ɩ se ꞌꞌyigbeyi ti-nmɔ, ɩ ꞌbhle-e dɩn ꞌmʋ.) 13-14 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌwa nʋnʋdɩ ꞌmnɩ ꞌke ꞌꞌpiemʋ ꞌkpa a, -ka ɩ -nɩꞌa ꞌmʋ -ziaka, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌna ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ʋn ꞌke tinɩɛlre ꞌye. -Ɛkedɩmaa, ɩ se ꞌtɔ ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ -nɩ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, nyʋꞌa bhlewlu nʋꞌo na:

Nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɩnmɔ ꞌmʋ nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, -sɔ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌke ꞌle -aꞌa -pɔlʋ gbo zɔ -ya!

15 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ aꞌba -nanabhʋꞌa -nɩ badiibadii nyʋ-ʋ seꞌa -naagɩ ꞌbhleꞌa ka -le! Abʋ ꞌꞌdu -naagɩbhlemʋ! 16 A -gblee, -nɔɔ -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, nyʋ-ʋ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynilɩꞌa -dadudu. ꞌƐ dɩ a -mu -zɩgɩꞌa nʋnʋaꞌa ꞌꞌlru. Aꞌba ꞌbhɔ ꞌya nʋnʋdɩ -le! 17 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, nyʋ-ʋꞌa ꞌcrɛꞌɛ -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋti, aꞌba -nɩ ꞌwa ka -le! A po ꞌle ꞌkpɩ, lɩ ɔ ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke nʋ a, ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn! 18 A -gblee, nyɔ nmɔ -ziꞌa bla, kpli ɔ-ɔ nɩꞌa ti a, a-bee -mnʋʋꞌa -nɩ nɛ ti -le! Lɩꞌa wɔnnyniyiꞌa kpli moꞌo. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri yi amʋ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi! 19 -Bho a ꞌgbʋʋ ꞌꞌlru ꞌle a ꞌke -Lagɔ bʋbɔ, a -zɔ ɔ -wɛɛ li ꞌle a ꞌke ꞌya ꞌlʋ ɔ -bodɩ bhle! Ɩ -ke ꞌlʋɩ -lrɩɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa amʋ wɔn ꞌmʋ, a ꞌbhɛɛ -nɩ nɩ -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌwee ti! 20 A po -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌsɛɛ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ!

Nyimiɛ -ke ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ kpli ʋn ꞌka ti-nɩ

21 A -gblee, a-bʋ -yʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho *Zezii *Kliisɩ, a ꞌyʋyɔɔ -nɩ kwa ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌꞌdudu!

22 ꞌLe ꞌnynʋkpakpɩ -bodɩ a, ʋn ꞌyɔɔ -nɩ ꞌwa nyimiɛ kwa ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu! ꞌNynʋkpakpɩ-ɩ naꞌa ꞌbho -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa -jeyi, kpli ʋn ꞌka ti-nɩ ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ, ꞌɩnnɩ moꞌo. 23 -Ɛkedɩmaa, -ka Zezii Kliisɩ ꞌꞌduꞌa -klagba ꞌbho ꞌɔ -glɩgbawɔnyi, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a nyukpasu -mnɔɔ ꞌꞌduꞌo ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ -klagba. Zezii Kliisɩ -mnɔɔ ɔ, ɔ -se ꞌɔ -glɩgbaꞌa -klagbaꞌa ꞌꞌsɛ -ko. Ɔ ꞌnʋ-o ꞌɔ -glɩgba ꞌmnɛꞌɛ *ꞌpʋʋnyi -lrɛɛ. 24 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -ka ꞌɔ -glɩgba ꞌmnɛ-ɛ ꞌyɔɔ -nɩ ꞌnɔ kwa ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌnynʋkpakpɩ ꞌke ꞌwa nyimiɛ kwaꞌyɔɔ -nɩ -lue -lue ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ.

25 ꞌLe nyukpasi -bodɩ a, -ka Zezii Kliisɩ -kmaꞌa ꞌɔ -glɩgbaꞌa dɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ ɛ, ꞌka-a nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ dɩ -kma. 26 Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle ꞌɔ -glɩgba ꞌmnɛ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyiglɛlɛ ꞌꞌdu. ꞌƆ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ zaꞌa ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌdɩ, -ka ɔ nʋ ꞌɛ ɛ, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle ɛ ꞌye *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌɛ nyʋꞌa *batizeeɛ ꞌꞌduꞌo ꞌɛ lɛtuꞌa ꞌmʋyibolɛ. 27 A -gblee, ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle ɛ -kaa ꞌꞌtɩ liꞌbhle ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛnynɩ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi -nɩ ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌle ɛ -kaa ꞌbɩ liꞌbhle ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 28 ꞌKa-a ꞌɛ lɛtu ꞌke ꞌnynɔbhlemʋ -bodɩ -nɩ -lrɛɛ. -Ka ʋn -kmaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa dɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ -kma -kaa ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ dɩ! Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -kmaꞌa ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ dɩ, ɔ -kmaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa dɩ -ziaka. 29 A -gblee, nyɔꞌɔ ꞌnyɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ! -Ka Zezii Kliisɩ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ -glɩgba ꞌꞌyrili ꞌle ɔ -kmaꞌa ꞌɛ dɩ a, ꞌka-a nyunyɔ-ɔ nʋꞌo ꞌɔ kuꞌa dɩ. 30 Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ-ɔ ꞌzi-e -aꞌba dɩ, -ɛkedɩmaa, -a -nɩ ꞌwee ꞌꞌdu-o ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ. 31 ꞌƐ dɩ -Lagɔꞌɔ wlu nʋꞌo: Nyukpasu ꞌke ꞌɔ -tɩta -ke ꞌɔ ꞌlotʋ ꞌꞌyiꞌwlʋ ꞌle ɔ -ke ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa da pa ꞌle ʋn -nɩ ꞌsɔn ꞌke nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌꞌdu. 32 A ꞌye li-ɔ, ꞌɛ lɛtu -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. -Tanyɩ ꞌkɩ a, nyʋꞌa ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɛ -ziadɩ ꞌkpa-a ꞌꞌpiemʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌlɛ-ɛ ꞌna Zezii Kliisɩ -ke ꞌɔ -glɩgbaꞌa dɩ. 33 ꞌKa-a aꞌba dɩ -nɩꞌo -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ -kma ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ dɩ -ka ꞌɔ ꞌꞌbhuo, ꞌle ꞌnynʋkpakpɩ -mnʋʋ ꞌke ꞌbho ꞌwa nyimiɛ ꞌꞌdu -lue -lue -lrɛɛ!

6

ꞌꞌYreetɩ -ke ꞌwa ꞌbhlemʋꞌa -dedekpli

1 ꞌLe a-bee -mnʋʋ -bodɩ a, ꞌꞌyreetɩ-a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle a ꞌke ꞌbho aꞌba ꞌbhlemʋ ꞌꞌdu. ꞌƖnnɛ nʋꞌo -aꞌba -Kɔyi ꞌtʋ. 2 A -gblee, -Lagɔꞌɔ gbawlu -lue na: ꞌꞌYu, ꞌꞌdu ꞌbho -aꞌa -tɩta -ke -aꞌa ꞌlotʋꞌa wlu! ꞌƐ gbawlutu-u ꞌmo-o -yɛ kɔꞌɔ nya -ɛ -ke lemʋ ꞌꞌnitiwʋnnawlu -nɩꞌa. 3 Ɛ-bɛ ꞌꞌnitiwʋnnawlu ꞌmnɛ na: -Bho -ɩn -kʋ ʋ ꞌbho-o ꞌꞌdu a, -a ꞌwa-a ti ꞌle -a -gwleꞌe ꞌkmʋ ꞌmʋ.

4 A-bʋ -yʋ ꞌma-a ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌbhlemʋ, aꞌba -tbha ꞌꞌyreetɩ ꞌcɛ -le! Lɛ a ꞌkʋ ʋ -bodɩ nʋ, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa -jolʋ -ke ꞌꞌyi a -nɩꞌa, ꞌɩnnɛ a ꞌke ʋ -tɔ.

Nyʋꞌa lbhʋnʋmʋ -ke ꞌwa ꞌbhlemʋ, kpli ʋn ꞌka ti-nɩ

5 A-bʋ ꞌma-a nyʋꞌa lbhʋnʋmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, aꞌba -klɩgbɩ -ke lbhʋ a-a nʋꞌa a, a ꞌꞌdu ʋ ꞌbho -pɔlʋꞌa klɛ ti! A ꞌbhle ꞌwa -sɩanyɩ ku ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ʋ lbhʋzɛgɛ -bodɩ nʋ! -Bho a nʋ -kaa, *Zezii *Kliisɩ a-a ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌꞌbhalrɛɛ. 6 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho ʋn -nɩ ꞌbho aꞌba ꞌꞌtroli, ʋn ꞌke aꞌba ꞌꞌdɩ -zaꞌa dɩ, aꞌba ꞌꞌdu -nɩ nʋ ꞌbhoꞌa ꞌꞌsɛ -le! -Bho ʋn ꞌꞌnyɩ amʋ lbhʋ, a nʋ ɩ aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌɩnnɛ nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ! A po ꞌle ꞌkpɩ a ꞌke aꞌba -pɔlʋ tiꞌwla ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ ꞌꞌkɔmʋ, -ɛkedɩmaa, Zezii Kliisɩꞌa lbhʋnʋmʋ a ꞌꞌduꞌo! 7 Kɩn, a nʋ ꞌwa lbhʋ -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ! -Bho a -ka ꞌɛ lbhʋtu-u nʋ a, a popo ꞌgwlʋti na ɛ -se nyunyuꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ -ko! -Aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ lɛ moꞌo -lrɛɛ. 8 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ ꞌꞌdu nyɔꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌle -bho ɔ -se ɛ -ko, -zɛgɛ nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ nʋꞌa a, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ -see ɛ gboꞌmate yi, ɔ-ɔ ꞌye -ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ ꞌɔ -zɩgɩ ꞌmnɩꞌa dɩ.

9 A-bʋ ꞌbhleꞌa lbhʋnʋmʋ, a-bee -mnʋʋ nʋ ʋ -zɩgɩ ꞌꞌlruli -lrɛɛ! Aꞌba -nyni nʋ kwa ꞌmʋti -le! A de ꞌꞌgwli na, a -ke aꞌba lbhʋnʋmʋ bhete gbo, aꞌba ꞌweeꞌa -klagba -nɩꞌe-e ꞌle yaku ꞌli! ꞌƖnnɔ a ꞌꞌsriꞌe ꞌꞌyi. Ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌtɛ nyɔ ꞌmʋ.

ꞌJɛ -Lagɔ-ɔ nʋꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌlruli ꞌle ʋn ꞌke *Sataan wɔn-zi

10 -Yɛ -sieꞌa ꞌbho ꞌɩn ꞌka amʋ ꞌtmʋʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a-bʋ -ke -aꞌba -Kɔyi ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, a ꞌꞌtayi ꞌɔ wɔnkuɛklagba ꞌꞌyiti ɛ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌnyɩ ꞌle a ꞌke ꞌmʋtikuku! 11 -Ka, -bho ꞌꞌsrojayi ꞌka tʋ ꞌmʋ mu, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ tʋvɔlɩꞌa klɛ ku li ꞌle ɔ ꞌke tʋ lu a, ꞌka-a, ꞌjɛ -Lagɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli ꞌle a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa ꞌsrɛ wɔnyiꞌbhɛɛ, a -de ꞌle ɛ ꞌli ti -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ɛ wɔn-zi -ziaka! 12 A -gblee, ɛ -se nyunyu -a kpa tʋ gbo -ko. Nyʋ-ʋ -ke -a vɔꞌɔ tʋ a, nyɔꞌɔ ꞌye ʋ li. ꞌWa nyʋtu-u ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi, ꞌle, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre ꞌmʋ, ɩ-ɩ kɔ ꞌnʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ. ꞌƖnnɩ -ke -a vɔꞌɔ tʋ. 13 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌjɛꞌɛ klɛ -Lagɔ-ɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli, ꞌle a ꞌke Sataan wɔnyiꞌbhɛɛ, a -kpʋn nɩ -kʋtɩ ꞌsɔn -gli, ꞌle, -da tʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌꞌlru kwa-ku -nɩ mʋ a, ꞌle ɛ -kaa amʋ ꞌꞌyi pa ꞌle a ꞌke ꞌga ꞌꞌyi tiku!

14 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, a san ꞌꞌyi! A -de -ziadɩ ꞌli ti! Ɩ-bɩ -ziadɩ ꞌmnɩ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌbɛtʋ ꞌꞌsrojayi -bhlaꞌa ꞌꞌpli ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ ꞌmʋpalɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ku li ꞌke ꞌtɩn -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ple -ka -zɛgɛka. A -de ꞌꞌyisrɛɛkpliꞌa nʋnʋa ꞌli ti -lrɛɛ! Ɩ-bɩ ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌmnɩ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ nɛtɛ ɔ-bɔ ꞌꞌsrojayi ꞌmnɔ bhaꞌa ꞌɔ ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi. 15 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a yaa ꞌmʋti ꞌle a ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa! Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩꞌa dɩ, -pɔlʋꞌa bhlubhlua -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ nyʋ a, nyʋ-ʋ ꞌye ɛꞌo. ꞌƐ lɛtu kɔɔꞌɔ-ɔ -ka -bho ꞌꞌsrojayi paꞌa ꞌɔ -bhopɩmʋpalɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke -na -ka -zɛgɛka. 16 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, a de -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ! ꞌƆ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi Sataanꞌa nʋnʋdɩ vɔꞌɔ amʋ tʋ gbo, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle ɩ -see amʋ ꞌꞌyi -pa yi. ꞌꞌGwlideɛ ꞌmnɛ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌsrojayiꞌa ꞌꞌyikalɛ ɔ ꞌbhleꞌa sʋ ꞌmʋ, ꞌle, sɩn-ɩ ꞌbhleꞌa nɛ ꞌꞌyi a, -bho ꞌɔ ꞌꞌyidedeyi ꞌꞌvuto nɛ ɔ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ -jeyi, ɩ-ɩ ꞌmʋꞌo ꞌle ꞌya tbhɔ ɔꞌo. 17 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛke a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌpʋnpʋan a ꞌyeꞌa a, a -de nɛ ꞌli ti! Ɛbɛ ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌsrojayiꞌa nɛtɛkwloo ɔ-ɔ ꞌꞌjriꞌa ꞌꞌlru. A -gblee, -Lagɔꞌɔ wlu *ꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa amʋ a, a -de nɛ ꞌli ti -lrɛɛ! Ɛbɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌsrojayiꞌa -blajrɛɛ ɔ-ɔ ꞌbhleꞌa kwa ꞌle ɔ-ɔ muꞌa ꞌɔ ꞌꞌyidedeyi ꞌꞌyi; -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, a ꞌbhle -kaa -Lagɔꞌɔ wlu wɔn ꞌmʋ! 18 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌle ɩ-bɩ lɩ ꞌwee ꞌmnɩ, ꞌya nʋnamʋ, a po *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle a ꞌke ɔ ꞌla ɔ ꞌke amʋ -kpa! A po ɔ wɔn gbo ꞌꞌkɔmʋ! -Bho a -ka -kaa-a nʋ a, ꞌɔ Lisaazuzu po amʋ -jolʋ gbo! ꞌƐ dɩ a de yra, a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku ꞌle a ꞌke Zezii *Kliisɩꞌa nyʋ ꞌweeꞌa dɩ -Lagɔ wɔn gbo po! 19 Aꞌba ꞌmate ꞌmna-aꞌa dɩ ti -le -lrɛɛke! A po ɔ wɔn gbo, ꞌle, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌmʋzanamʋ, -bho ꞌɩn ꞌꞌsi ꞌbho ti a, ꞌɩn -kaa wlu ꞌꞌyiꞌkɩkle, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyisrɛɛwlu wɔn ꞌmʋ po ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌꞌyrili-cɛ. ꞌLe, ɩ-bɩ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌpiemʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ ɩ -tɔ ʋn ꞌke ɩ yibo. 20 A -gblee, *Zezii Kliisɩꞌa -dalbhoyi ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩ ꞌmnɩꞌa dɩ, ꞌɩn -po-ɛꞌɛ -jie ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, a ꞌke ꞌan dɩ -Lagɔ wɔn gbo po, -ka ɛ ꞌꞌsriꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌke nʋ ꞌꞌcɩcɩ, ꞌɩn ꞌke ꞌna ꞌꞌyrili-cɛ ꞌɩn ꞌke -wlu.

ꞌYewluꞌa ꞌꞌyigwɛnamʋ

21 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu Tisikɩ ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti ꞌbho -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ -jeyi, -ɔ -ke ꞌɩn-ɩ nʋꞌa ꞌɔ lbhʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye amʋ ꞌan ꞌꞌkpidɩ -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ. 22 Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ lbho ꞌɔ ꞌle amʋ gbo a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! A -gblee, ꞌɩn-ɩ lbho -ɔꞌo, ꞌle, dɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ -amʋ gbo zinamʋ, ɔ ꞌke amʋ ꞌya kuna po ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po -lrɛɛ.

23 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn ꞌꞌnyɩ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -pɔlʋꞌa bhlubhlua-e dɩkɩkmɛɛ -ke ꞌwa ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌkɔmʋ! 24 Nyʋ ꞌwee -ke -pɔlʋ gbo -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa dɩkmɛɛꞌɛ ꞌwlʋꞌa ꞌꞌkɔmʋ a, -Lagɔ -wʋnna nʋ ꞌꞌniti!

Filiipʋkɔmʋ

1

2

3

4

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa FILIIPƲKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Filiipʋkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌLe ꞌɛ ꞌlimʋ, ꞌjɛ ʋn nʋ ꞌɔ ꞌꞌlruli, ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ -kpa ꞌle ꞌɔ sɩasɩaa ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌpo -ʋ ꞌɛ dɩ ꞌsɛɛ ꞌle ɔ-ɔ po ꞌʋ ꞌkpa ꞌꞌyi na ʋn -kpʋn Zezii ꞌꞌyi ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋ. Lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋ-ʋ tɔ ꞌnɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌbho ꞌwa damʋ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu ꞌle ʋn -kɩɩ ɩ kli ꞌkpa. -Ka ɔ-ɔ liꞌa ꞌbʋbʋa ꞌwa dɩ, nyɔ-ɔ ꞌgwɛ-ɛ ꞌna ꞌꞌyrili.

1

ꞌYewlu

1 A-bʋ nyʋ-ʋ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Filiipʋgwlɔ ꞌmʋ ꞌle -ʋ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi a, -lrʋʋ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ -glɩgbaꞌa kwagbɔlitidemʋ ꞌle -lrʋʋ ꞌyeꞌa ꞌɛ ꞌꞌlrutidemʋ -lrʋʋ ꞌꞌdu a, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ -ke Timotee -nɩ ꞌsɔn, -a-bʋ ꞌma-a Zezii Kliisɩꞌa lbhʋzemʋ, aꞌba ꞌwee bhete gbo, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ wlu -nɛɛ -jeyi.

2 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

Dɩkmɛɛ ꞌPɔlʋ -tɔꞌɔ Filiipʋkɔmʋ -bodɩ

3 A -gblee, -bho ꞌɩn -ka ꞌgwlʋti-ipopo ꞌle ꞌan -pɔlʋ ꞌke amʋ ꞌꞌyi kpa a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o aꞌba dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ ꞌꞌkɔmʋ. 4 ꞌLe ꞌan *-Lagɔꞌɔ wɔngbopowlu ꞌwee ꞌmʋ, a -nɩ klɛꞌɛ ꞌnynɩꞌa bɔ ꞌle. ꞌƖn-ɩ nʋ -ɛꞌo ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 5 Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa ꞌna a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ɛ ꞌnyaaꞌa -nɔɔ -ke ti a -de -nɩꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli ꞌle ɛ ꞌyeꞌa -zɩan ꞌꞌkpi bhla, a-bʋ -kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. 6 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn yiboꞌo-o na, -ka a -deꞌa ꞌle ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌli ti, ɛ-bɛ lbhʋzɛgɛ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa wɔn ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ ꞌꞌyi-gwɛ -mʋ -tanyɩke-ɔ ꞌle ꞌɔ -zigleꞌa -nɔɔ ꞌke nyni.

7 A -gblee, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, -ka a -dieꞌa ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke -kaa aꞌba dɩ -kma, -ɛkedɩmaa, a -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌle ꞌan ꞌlɩmʋ ti ꞌwee. A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ ꞌnʋ-o ꞌɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ ꞌye ɛ a-bee -bodɩ nʋ -lrɛɛ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn -ke a ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, -bho koo ɛ -nɩ, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa kpanamʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa. -Bho ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi ꞌɩn -nɩꞌa -jie ꞌmʋ ꞌtraamʋꞌa ꞌꞌbhuo a, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌan -zigleꞌa -nɔɔ -ke ti -da ꞌɩn-ɩ za nɩꞌa Zeziiꞌa dɩ ꞌmʋ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi na ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ, a ꞌke -kaa nʋ. 8 -Ka ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ tenyɩ ꞌꞌfɩa ꞌwee, ꞌle, -ka ɛ-bɛ dɩkmɛɛ ꞌmnɛ ꞌwlʋꞌa Zezii Kliisɩ ꞌmʋ, -Lagɔ yiboꞌo -ziadɩ moꞌo.

9 A -gblee, bhadewlu ꞌɩn-ɩ deꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti aꞌba dɩ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌƖn na, a -bonyunyuꞌa ꞌtʋ a ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ɛ ꞌkpa ꞌꞌkpi ꞌle a ꞌke dɩ kɩkma tenyɩ! ꞌLe, -bho a -ka -kaa-a nʋ a, a ꞌke -ziadɩꞌa -zɛgɛnɛ yibo, ɛ -ke ꞌꞌnyinynilɩ-e -zɩgɩꞌa ꞌmʋticrɛka yibo -lrɛɛ. 10 -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌꞌlemnɩɩ, lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a-a yibo nɛ-oꞌo. ꞌLe, ꞌbho Kliisɩꞌa -zigleꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi, aꞌba -pɔlʋ ꞌke pepe -nɩ ꞌle nyɔ -see ꞌbhɛɛ yi ɔ ꞌke amʋ dɩ ꞌꞌyikpa. 11 ꞌLe, ꞌbho ꞌɛ lemʋ, aꞌba kpli ꞌke ꞌꞌyrili-nmɔ. ꞌƐ kplitu, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo ꞌke amʋ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ po ꞌle a ꞌke ɛ nʋ. ꞌLe nyʋ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ tenyɩ.

Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, *Zezii *Kliisɩ ꞌke nyɔꞌɔ tinɩɛ ꞌꞌkpi ꞌpɩple

12 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka ʋn poꞌa ꞌɩnmʋ -jie ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ -zigle -tu, a yibo nɩ-oꞌo. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌɩn ꞌybha-oꞌo a ꞌke yibo -lrɛɛke na nyʋtɔlʋ ꞌbɔ ꞌko-o ti, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa kpakpalbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa a, ɛ ꞌke ꞌkɩ ti-nyna ꞌle ꞌan -jiemʋpoɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle ɛ -see ti-nyna, ɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. 13 ꞌƐ dɩ ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌꞌsrojaꞌa klɛ -ke nyʋ -lrʋʋ yiboꞌo ꞌɩn-ɩ ꞌnʋ-o Kliisɩꞌa lbhʋꞌa dɩ ꞌɩn -nɩꞌe -jie ꞌmʋ.

14 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa -dadudu -ke -a -nɩꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌmʋ, ꞌan -jiepadɩ -see ʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyiti-wa, ʋn -cɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyrili, -sɩanyɩꞌa ꞌlbhʋ ʋ ꞌtɔ ꞌle ʋn-ʋ kpaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -pɔlʋꞌa klɛ ti. 15-17 A ꞌye li-ɔ, nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌza-a Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ. ꞌWa nyʋtu-u ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ʋn -kmaꞌa ꞌan dɩ. Ʋn yiboꞌo-o -lrɛɛ -ka ꞌɩn -nɩꞌa ꞌbho, ꞌle, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, ꞌɩn ꞌke ꞌna nyʋ -tɔ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌza-a ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌan ꞌꞌmʋnynɩnʋkamʋ ꞌle ɩ ꞌbhleꞌe depoɛ kli. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ gbo a, ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa dɩ ʋn-ʋ ziꞌo, -naagɩ ʋn ꞌbhleꞌa, ɩ se ꞌꞌyrili-nmɔ, ꞌle, ꞌnɔɔ ꞌɩn -nɩꞌa -jie ꞌmʋ, ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌwibhʋ ꞌmʋ ꞌcnaa.

18 ꞌMna gbo, ꞌya ꞌweeꞌa -nyna ꞌɩnmʋ ka. -Bho ꞌwa -naagɩ -nmɔ ꞌꞌyrili o, -bho ɩ se ꞌꞌyrili-nmɔ o, ꞌle ꞌmna gbo, Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩ ba-oꞌo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ liꞌe ꞌbʋbʋa ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌye ɛ -li mʋ -lrɛɛ. 19 ꞌLe ꞌya ꞌwee ꞌmʋ a, a-a ꞌpo-o ꞌan dɩ *-Lagɔ wɔn gbo ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzu-u kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌɩn yiboꞌo ꞌle ɩ-bɩ sɩasɩaalɩ ꞌmnɩꞌa ꞌwee ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌꞌyiflɔɛ ꞌye -mʋ. 20 A -gblee, lɛ ꞌɩn -nɩꞌa wɔnfuonamʋ ꞌle ꞌɩn deꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lɛ -ke dɩn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌbho Kliisɩꞌa -jolʋ -ke ꞌꞌyi ꞌɩn -nɩꞌa a, ɛ -see -nɩ yi. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌꞌyrili-cɛ -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ dɩ ꞌmʋ-za ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, -bho ꞌɩn -nɩ ti o, -bho ꞌɩn se ti-nɩ o, ꞌan kpli ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌbho -jolʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyi, ɩ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌꞌkɔmʋ.

21 ꞌLe ꞌmna gbo a, -bho ꞌɩn -nɩ ti, ɔ ꞌke ꞌan tinɩɛ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ꞌpɩpleꞌa dɩ moꞌo. ꞌLe, -bho ꞌɩn ꞌmɛ ɛ, -mnɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuo -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ɛ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa tinɩɛ -zi. Tinɩɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌke ꞌmʋ-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 22 ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌybhaꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ ꞌle ꞌɩn ꞌybhaꞌo -lrɛɛ ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -bhla. -Bho ꞌɩn -nɩ -bhla ti a, lbhʋ-ʋ ꞌka nyʋ -kpa, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌke nʋ. -Bho ɛ -nɩ -kaa, ꞌbho ɩ-bɩ dɩ ꞌsɔn ꞌmnɩꞌa damʋ, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌɩnmɔ ꞌke ꞌkɩ ꞌbho -lue -za a, -yɛ ꞌɩn ꞌke ꞌka ꞌbho -za, ꞌɩn se ɛ yibo. 23 A ꞌye li-ɔ, ꞌbho ɩ-bɩ dɩꞌa ꞌꞌyrikpɩ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌan -pɔlʋ jijriꞌe-e ꞌmʋ. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, -yɛ nʋꞌa ꞌɩnmʋ ꞌtʋ tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ ꞌle ꞌɩn -ke Kliisɩ ꞌke -dalue -nɩ. -Mnɛɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɛ ꞌye ꞌnɔɔgbɛꞌɛ tinɩɛ -zi. 24 A -gblee, ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌwɔn ꞌle ɔ ꞌke ꞌan ꞌwɩ ꞌꞌkpi po a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -lrɛɛ aꞌba dɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ -kpa. 25 Kɩn! ꞌƖn yiboꞌo-o ꞌle ꞌan -pɔlʋ gbo ꞌɩn -see -bhla ꞌmɛ yi, ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ꞌle, Zezii Kliisɩꞌa -jolʋ -ke ꞌꞌyi a-a naꞌa, a ꞌke ɛ ꞌꞌlru-mu, aꞌba ꞌꞌgwlideɛ ꞌke ꞌmʋku ꞌle ɔ ꞌmʋ ꞌle ꞌɛ ꞌbʋbʋa ꞌke amʋ ꞌlbha. 26 -Bho ɛ -nɩ -kaa a, -bho ꞌɩn ꞌwlʋ -jie ꞌmʋ, -da ꞌɩn -ke a-a ꞌyeꞌa -dalue ti-de mʋ -lreeka, ꞌan dɩ a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ tenyɩ.

A ꞌke ꞌkle ꞌye *Zezii *Kliisɩꞌa dɩ

27 A -gblee, lɛ ꞌɩn ꞌka amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ ɔ, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, a -na -kaa! -Mnɩɩ, -bho ꞌɩn yi ꞌle amʋ gbo ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌyɩye o, -bho ꞌɩn se ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke aꞌba ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbʋꞌwɔn o, -ka a kpʋkpʋnꞌa ti, ꞌle, -pɔlʋ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ, a-a kpaꞌa ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌle nyʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ ɩ-bɩ -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ, ꞌɩn ꞌke ɩ yibo. 28 ꞌLe, aꞌba jɛkamʋ -mnʋʋ -bodɩ a, -bho koo ʋn -ka nʋ, ꞌwa -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le tukutuku! -Bho ʋn -ke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -ka -kaa ꞌꞌyidede a, -bho ꞌwa -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ a, ꞌɩnnɛ tɔꞌo -ka ʋn -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌmamajolʋ ꞌꞌyi, ꞌle, a-bee -mnʋʋ -bodɩ, ɛ-ɛ tɔꞌɔ -ka a -nɩꞌa ꞌbho ꞌpʋnpʋanꞌa -jeyi. Ɛ-bɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌmnɛ ꞌwlʋ-o -Lagɔ ꞌmʋ. 29 A ꞌye li-ɔ, aꞌba Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlideɛ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋ ꞌɛ amʋ -bodɩ. ꞌLe, ꞌkle -yɛ a-a ꞌyeꞌa ꞌɔ dɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋ ɩꞌo ꞌꞌfɩa ꞌwee, ɩ-ɩ ꞌmo-o aꞌba -zɛgɛ. 30 -Ziaka, ꞌka-a aꞌba dɩ -nɩꞌo. A -gblee, ꞌkleyeɛɛ ꞌɩn ꞌkpaꞌa wɔn ꞌɔ dɩ, a ꞌye -ɛꞌo, ꞌle, ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ -lue ꞌmnɛ, -ka ꞌɩn-ɩ ꞌkpɛ ꞌɛ wɔn -bhla, a ꞌye ꞌna ꞌbʋꞌwɔn. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩnnɛ a-bee -mnʋʋꞌa ꞌꞌbhi ꞌkpaꞌa wɔn -lrɛɛ.

2

-A -ya -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ *Zezii *Kliisɩꞌa ka

1 A -gblee, -bho a -ke *Kliisɩꞌa ꞌꞌyisisriɛ po amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi, -ka ɔ -kmaꞌa aꞌba dɩ ꞌle a-bee -mnʋʋ kɩkmaꞌa -kɩkma dɩ, -bho ɛ po amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi -lrɛɛ, ꞌle, -bho a -ke *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌyisisriɛ -ke aꞌba ꞌꞌbhiꞌa tikpʋkpʋɛn po amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌbhalrɛɛke, -bho aꞌba ꞌlimʋ nɩnmɔ ꞌꞌkpi wɔn, -bho a -ka ngaze-e ꞌyɩye a, 2 ꞌꞌlemnɩɩ, a kɩkma -kɩkma dɩ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle a ꞌke -naagɩ -ke -pɔlʋ -lue ꞌbhle ꞌꞌkɔmʋ! ꞌLe, ꞌbʋbʋa ꞌɩn-ɩ liꞌa aꞌba dɩ, ɛ ꞌke ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌbhɛ tenyɩ. 3 ꞌLe aꞌba nʋnʋkpli ꞌmʋ, aꞌba zi aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -le, aꞌba ꞌbhɛɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi -le! Lɛ a ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ, ꞌle a ꞌke a -bonyunyu ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ɛ ꞌke aꞌba ꞌꞌbhi -zi. 4 Nyɔꞌɔ zi ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ -zɛgɛꞌɛ dɩ -le, ɔ zi ꞌɔ -bonyunyuꞌa dɩ -lrɛɛ! 5 *Zezii Kliisɩꞌa -pɔlʋ ɔ ꞌbhleꞌa a, ꞌɛ -pɔlʋtu aꞌba ꞌwee ꞌke ꞌbhle:

6 A -gblee, -ka -Lagɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ -nɩꞌo -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌbɩklagba ꞌmnɛ ꞌꞌsrii klapaa,

7 ꞌle ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ -ya -plɛɛɛn!, ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi ꞌle ɔ ꞌye nyunyɔku ꞌmʋꞌꞌluo. -Ka nyɔ-ɔ ꞌwlʋꞌa, ꞌka-a ɔ ꞌwlʋꞌo -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -a-bʋ nyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ -nɩ.

8 Ɔ -yaꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ ɔ, ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho -Lagɔ. ꞌƆ -Lagɔꞌɔ ꞌbhoduɛɛ ꞌmnɛ mu-oꞌo ɛ ꞌye ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi bhla, -ka, -bho ꞌgbokobhleyi ꞌmɛ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ngazeka, ꞌwa ꞌlɔ ꞌɔ lɛ, ꞌɛ ꞌꞌnyinynimɛmɛɛtu ɔ ꞌwɔɔnꞌo.

9 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -Lagɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɔ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye ɔ ꞌnynɩklagba ꞌꞌkpi po, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌbɩklagba ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ. ꞌNynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -ɛ ziꞌa ꞌnynɩ ꞌwee, ꞌɛ ꞌnynɩtu ɔ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo.

10 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, nyʋ ꞌwee -Lagɔ -yaꞌa ti ꞌle yaku ꞌli o, -daa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi o -ke ꞌmɛmʋ -ke ꞌꞌbhi-i -nɩꞌa ꞌle glu o, ꞌle ʋn ꞌke Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌbʋꞌwɔn ɔ, ꞌwa ꞌwee, ʋn ꞌke ꞌwlɛ ꞌmʋ yi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn ꞌke ɔ bʋbɔ,

11 ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌle ʋn ꞌke na, Zezii Kliisɩ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o lɩ ꞌweeꞌa -Kɔyi, nʋ. -Bho ʋn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ ꞌye-e ꞌꞌyiꞌbhɛ-ɛ -mʋ -lrɛɛ. ꞌBho Zeziiꞌa leyinɔɔ ti, ꞌbho-o ꞌya lɩtu ꞌke -nʋ-ɛ -nɩ.

Nʋnʋkpli *Zeziiꞌa nyʋ ꞌka ti-nɩ

12 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzayi ꞌɩn ꞌꞌduꞌa dɩ a ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɩnmʋ! -Da ꞌɩn -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ a -nɩꞌe-e ꞌɛ kpli ti ꞌle a-a ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɩnmʋ. ꞌꞌYri -ke ꞌꞌyi ꞌɩn seꞌa ꞌbho -nɩ a, a nʋ -kaa ꞌꞌkɔmʋ! ꞌƖn na, a ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ dɩ a kuku ꞌmʋti, ꞌle, kplizɩgɩ nyɔ-ɔ ꞌpʋnꞌa ꞌka nʋ a, a ꞌke ɩ nʋ! -Bho a -kɩ ɩ-ɩ nʋ a, a ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ ꞌle a ꞌke ꞌɔ -sɩanyɩ ku ꞌmʋti ꞌbhle, a ꞌke aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu ꞌle a -kaa ꞌɔ lbhʋ ꞌmnɛ nɛsrɛ -nɩ. 13 A -gblee, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋ ɛꞌo ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo a ꞌke ɛ ꞌbhɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, ɔ-ɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle a-a ꞌwɔnꞌo, a-a nʋꞌo ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ.

14 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ɩ-bɩ ꞌɔ lbhʋ ꞌwee a-a nʋꞌa a, ꞌle a -kaa ꞌɛ dɩ ꞌzɔtiwluwlu. A nʋ ɩ! Aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌgble-ɛ ꞌmʋ -le ꞌle a ꞌke ɩ nʋ -susueyi! 15 ꞌLe aꞌba -pɔlʋ ꞌke -kaa ꞌɔ ꞌꞌsɛ ꞌꞌkpi -nɩ a, a -see ꞌbɩ liꞌbhle yi ꞌle aꞌba dɩ ꞌke ꞌꞌyrili-nmɔ, a ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyreetɩzɩgɩ ꞌꞌdu. ꞌLe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ -ke ꞌꞌklumʋ a -nɩꞌa a, ʋn se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌle ꞌwa kpli -nyniꞌe ꞌꞌyrili. ꞌƐ dɩ a, -ka ꞌcʋdrɩ-ɩ fanꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌle ɩ-ɩ poꞌa nyʋ -jolʋ gbo a, ꞌka-a a ꞌke -nɩ ʋ -bodɩ ꞌle a ꞌke ʋ *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa, 16 ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye -lrɛɛ. -Bho a nʋ -kaa a, ꞌbho Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌꞌyi, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌbɛtɛ -wa -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌbʋbʋa li aꞌba dɩ, ɛbɛ ꞌmnɛꞌɛ kamʋ: -ka ꞌɩn -seeꞌa bhebhelbhʋ nʋ, ꞌbho-o ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌye ꞌwlʋ -nɩ mʋ.

17 A -gblee, -ka a deꞌa Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli, ꞌle a-a ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wlu ꞌle ɛ-ɛ bhlaꞌa aꞌba sɩasɩaa ꞌꞌkpi a, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔ-ɔ zaꞌa *ꞌsraga ɔ -bodɩ. -Ka nyɔ-ɔ ꞌwlaꞌa nmɔ ꞌbho ꞌsragamʋzanmiꞌa ꞌꞌkpi ti -tanyɩke-ɔ ꞌle ɔ-ɔ zɛ ꞌɛ ꞌsraga ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ nynia ꞌnɛ -kaa ꞌꞌyi, ꞌle a ꞌke Zezii ꞌꞌgwlideꞌa dɩ ꞌɩn sɩaꞌo tenyɩ, -bho ꞌɩn ꞌmɛ ꞌtɔ ꞌɛ -kaabolbhʋtuꞌa dɩ, ꞌka-a ɛ ꞌke ꞌkɩ ꞌmʋ-nɩ. ꞌƐ dɩ, -bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌbʋbʋa ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha ꞌle aꞌba ꞌweeꞌa dɩ ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌkpiꞌkpa ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌbʋbʋa -dalue -li -nɩ. 18 ꞌLe abʋ gbo ꞌya a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a li ꞌbʋbʋa -lrɛɛ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpiꞌkpa ꞌan dɩ, ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌbʋbʋa li!

Kpanmʋmalbhʋ ꞌbho -Lagɔjeyi

19 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na ɛ -see ꞌmʋ-gwle yi ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌke ꞌwɔn ꞌle ꞌɩn ꞌke Timotee lbho ꞌle a gbo. -Bho ɔ mu, ꞌle, aꞌba ꞌꞌdɩ -ke ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, ɩ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi ꞌlbhaa. 20 A -gblee, nyɔ -yɔ ꞌka ꞌɔ ka -nɩ, ꞌɩn ꞌka ꞌle a gbo lbho a, ɔ se -laa ꞌan ꞌꞌtroli -nɩ, -bho ɛ -se ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ popoꞌo aꞌba dɩ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke amʋ -kpa. 21 Nyʋ -yʋ ꞌwlaꞌa ꞌbho ti, ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ ziꞌo. -Bho ɛ ꞌꞌdu Zezii *Kliisɩꞌa dɩ, ꞌwa dɩ se ɛ ꞌꞌkpi -nɩ. 22 -Yɔ ꞌma-a Timotee a, a yiboꞌo-o, nyɔzɛgɛ ɔ ꞌꞌduꞌo. ꞌƖn -ke ɔ -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌye gbobhete ꞌle -a ꞌye Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa kpalbhʋ nʋ. ꞌLe ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ nʋnamʋ, -ka ꞌꞌyu-u kpa ka ꞌɔ -tɩta, ꞌka-a ꞌɩn -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌo. 23 A ꞌye li-ɔ, -da ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -nɩ mʋ ꞌꞌsɩkɩsɩkɩ, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ ꞌle amʋ gbo -lbho -nɩ mʋ. 24 ꞌLe ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli -lrɛɛ ɛ -see ꞌmʋ-gwle yi ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌke ꞌwɔn ꞌle ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌle a gbo yi ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke ꞌyɩye.

25 ꞌLe ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Epafloditɩ -mnɔɔ -bodɩ a, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ɔ ꞌke ꞌle a gbo le yi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ -jolʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ a ꞌꞌnyɩꞌe ꞌjɛmɔni, ꞌle a ꞌye ɔ ꞌnɔɔ ꞌɩn gbo lbho ꞌan -kpakpakamʋ ꞌle lɩ -lrɩɩ ꞌmʋ ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa -lrɛɛ. Ɔ yiꞌa a, -ziaka ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -kpa ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌye gbobhete -a ꞌye -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌle -a ꞌye ꞌꞌgwli-ku -a ꞌye Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. 26 A -gblee, -nɔɔ -lrɛɛ gbɛ ꞌli a ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ na ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌbhatiꞌo tenyɩ. -Ka ꞌɔ ꞌꞌlrubhatiwlu nyniꞌa ꞌle amʋ gbo, ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o ꞌnaꞌa dɩ, ɔ -kaaa ꞌtraamʋ ꞌꞌlrubhatibhlʋkpa ꞌꞌyi-i ꞌwlʋ a, ꞌɔ -pɔlʋ -see bhlu ke. Ɔ-ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌle a gbo le yi ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋ ꞌꞌkpi zɩza. 27 Kɩn! ꞌWɛ ꞌkpʋn -ɔꞌo -ziaka. Ɔ ꞌꞌtaflɛꞌɛ-ɛ ꞌmɛmɛɛ ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ ngaze ꞌye ꞌle ɔ ꞌye ꞌpʋn. Ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko. -Bho ɔ -see ꞌmɛ, ꞌmna-aꞌa ngaze -Lagɔ ꞌyeꞌo -lrɛɛ, ꞌle ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ -kaa ꞌan ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi po. 28 ꞌƐ kamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌtɩtraꞌa li ꞌɩn ꞌke ɔ -jolʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle, -bho ɔ nyni ꞌle a gbo ꞌle a ꞌke ɔ ꞌye a, ꞌbʋbʋa ꞌke amʋ ꞌlbha ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌke bhlu. -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌmna-aꞌa ꞌgwlʋtipopoɛ ꞌbho aꞌba ꞌꞌkpi, ɛ ꞌke ꞌꞌkpi-cɛ -lrɛɛ. 29 -Bho ɔ yi ꞌle a gbo a, -ka nyɔ ꞌka -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa nyɔ kpʋn, a kpʋn ɔ -kaa ꞌle a ꞌke ɛ nʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌmo-o ꞌbho -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ -jolʋ ꞌꞌyiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyuzɛgɛ. -Kaabonyʋ -nɩꞌa -kaa, ꞌɩnnʋ a ꞌke ꞌbho ꞌꞌdu. 30 A ꞌye li-ɔ, Zezii Kliisɩꞌa lbhʋ ꞌbhle-e ꞌnynɩꞌa dɩ ɔ ꞌꞌtaflɛꞌɛ ꞌmɛmɛɛ. Aꞌba ꞌꞌbhi se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌbho ꞌɩn gbo yi a ꞌke ꞌɩnmʋ -kpaꞌa dɩ, ɔbɔ ꞌmnɔ, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛꞌɛ dɩ zi ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɩn gbo yi, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ -kpa ꞌbho aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ.

3

Kpli-i -ke ꞌmʋ nyɔ ꞌka ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, wlu ꞌɩn ꞌka ꞌle aꞌba -loku ꞌmʋ sie a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka a -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, a li ꞌna ꞌɛ ꞌbʋbʋa. ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, wlu ꞌɩn -za ꞌka ꞌmʋ, -bho ꞌɩn -ka ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi le-e mu a, ꞌbho ꞌmna-aꞌa damʋ, ɛ -se lɛ-ɛ -sɩa -nɩ ꞌɩnmʋ -ko, ꞌle, ꞌbho aꞌba damʋ, -mnɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuo-o -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ꞌle ɛ ꞌke amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po a ꞌke ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋtipopo ꞌle a ꞌke aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ gba ꞌmʋ ꞌꞌdu.

2 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -ʋ nyniꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ wɔn, -ʋ ꞌpɛɛꞌɛ *klɛmʋmuɛ ꞌmʋ -ʋ nʋꞌa ꞌka-a nyɔ ꞌke nʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌbho ꞌwa damʋ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! Sɩn ʋn-ʋ cɛꞌo. 3 A -gblee, -a-bʋ ꞌꞌduꞌo -Lagɔꞌɔ nyʋzɩgɩ, -ɛkedɩmaa, *ꞌɔ Lisaazuzu -a ꞌbhleꞌe ꞌmʋ ꞌle -a bʋbɔ ꞌnɔ -ka -zɛgɛka. Ɩ-bɩ bhebhelɩ ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌmʋ, ꞌle ʋn-ʋ muꞌa ꞌnynɩ, ɩbɩ ꞌmnɩ -abʋ se ꞌbhɛɛ -a ꞌke ɩ ꞌmʋꞌpɛɛ. Zezii *Kliisɩ -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ -a ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ. ꞌƐ dɩ, -a-bʋ ꞌꞌduꞌo -Lagɔꞌɔ nyʋzɩgɩ.

4 ꞌƖnmɔ -yɔɔ, -bho ɛ ꞌꞌdu ɩ-bɩ bhebhelɩ ꞌmnɩ, -bho ꞌɩn ꞌbɔ ꞌkɩ ti, ꞌɩn ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌmʋ ꞌpɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌnynɩ ꞌbhle ꞌya dɩ -lrɛɛ. ꞌLe, -bho nyɔ na ꞌkɩ ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋ ꞌpɛɛ ɔ ꞌke ꞌnynɩ ꞌbhle ꞌya dɩ, ꞌmna -flɔ ꞌko-o ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌke ɛ nʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌmʋ-zi. 5 Ɛ -nɩ ꞌko-o -kaa, -ɛkedɩmaa, ꞌnɔɔ *Izrayɛɛlɩbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa -gluu -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Bɛzamɛɛgluu, ꞌɛ wɔnyi ꞌɩn ꞌwlʋ -nɩꞌo. ꞌƖn ꞌwlʋꞌa, ꞌɛ ꞌwɩ -mɛɛtanzɔ, ꞌle ꞌɩn ꞌye *klɛ ꞌmʋ -kpɛ. Nyʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa ꞌɩnmʋ, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, *ꞌZuifʋꞌaa ƆFa 3 5 ꞌWa ꞌnynɩ -lrɛɛ ꞌmo-o Eblee.planꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌɩn -nɩ ꞌkoꞌo. 6 A -gblee, ꞌle ꞌya -kaabolɩꞌa damʋ ꞌɩn ꞌyaaꞌa-a ꞌmʋti ꞌle ꞌɩn ꞌye Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ nyanɩ ꞌmʋ kla. ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌba gbaꞌa ꞌꞌyikpʋɛnꞌɛ dɩ, nyɔ -yɔ ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ likpʋkpa -nɩ, ɔ se -nɩ. ꞌƐ dɩ, ꞌwa nyɔ -lue ꞌtɩn se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌbho ꞌan da ꞌꞌdu ꞌle ꞌya damʋ.

7 -Tanyɩ ꞌkɩ a, ꞌle ꞌmna -bodɩ a, ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩꞌa ꞌwee ꞌbhle ꞌko-o ꞌnynɩ, ꞌle ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, Zezii Kliisɩ ꞌɩn yiboꞌa dɩ a, ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi ꞌya ꞌwee ꞌꞌduꞌo bhebhelɩ. 8 ꞌKla-a moꞌo -ziaka. Ɩ-bɩ tinɩɛꞌɛ lɩ ꞌwee -ke dɩ nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -bho ꞌɩn -gbʋ nɩ ꞌtɔ ya, bhubhulɩ ɩ ꞌꞌduꞌo. -Ka ꞌɩn yiboꞌa Zezii Kliisɩ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌan -kɔyi ꞌꞌdu, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ tenyɩ, ɛ ꞌye ɩ-bɩ lɩ ꞌwee -zi. ꞌYa ꞌwee, ꞌbho ꞌan damʋ, ɩ se ꞌtɔ ꞌnynɩ ꞌbhle. -Bho ꞌɩn -gbʋ nɩ ya, ɩ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ -yrukodu. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -zi ꞌɩ kwa gbo ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ yibo -ka -zɛgɛka ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌꞌsrii ꞌꞌkɔmʋ. 9 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. ꞌƖn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌꞌkɔmʋ. A ꞌye li-ɔ, -tanyɩ ꞌkɩ a, ꞌan ꞌꞌbhuoꞌa ꞌmʋtikukuɛꞌɛ ꞌmʋpɛɛnamʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌba gba ꞌꞌyi-kpʋn -nɩ, ꞌmna na ꞌkɩ ꞌɩnnɛ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyisrɛɛyi po ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌLe, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn yiboꞌo na, lɛ-ɛ poꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋ ɛꞌo ɛ-bɛ ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ. 10 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke Zezii Kliisɩ yibo -ka -zɛgɛka. Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ -Lagɔ -zaꞌa glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɛ wɔnkuɛ-ɛ ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌmʋ, -ka ɛ -nɩꞌa, ꞌɩn-ɩ ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke -kaa yibo -lrɛɛ ꞌle ꞌan tinɩɛ ꞌmʋ. ꞌLe ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti -lrɛɛ, -ka ɔ ꞌyeꞌa ꞌkle, ꞌɩn ꞌke -kaa -nɩ -lrɛɛ. ꞌLe, -ka ɔ ꞌmɛꞌɛ, ꞌɛ -kaabolɛtu ꞌke -nʋ-ɛ ꞌle ꞌan tinɩɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌtɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌbhɔ. ꞌYa ꞌweeꞌa ꞌzɔ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌli ti-de. 11 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌmna ꞌbɔꞌɔ ti ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti, -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za ꞌle Zeziiꞌa leyinɔɔ ti, ꞌɩn ꞌke ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli.

Lɛ -Lagɔ ꞌybhaꞌa -a ꞌke ꞌꞌdu, -a -see ɛ -bhla ꞌꞌdu ke

12 -Bho ꞌɩn ꞌlɛ -kaa, ɩ-bɩ dɩ ꞌɩn ꞌybhaꞌa ꞌɩn ꞌke ꞌliti-de, -ka ꞌɩn ꞌye ꞌɩ ka see ꞌꞌfɩa ꞌwee, ɛ -se -kaa -ko. ꞌLe, lɛ -Lagɔ ꞌybhaꞌa -a ꞌke ꞌꞌdu, ꞌɩn -see ɛ -bhla ꞌꞌdu ke -ka -zɛgɛka. ꞌLe, -ka *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌluoꞌa ꞌɩnmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɔ nyɔ ꞌmʋ nʋ a, ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle, -zɩgɩ ꞌwee ɔ ꞌybhaꞌa ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ -bodɩ nʋ a, ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌye. 13-14 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn na, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo, -ka ꞌɩn ꞌyeꞌa ka ɩ-bɩ -zɩgɩ ꞌmnɩ ꞌꞌfɩa ꞌwee, ꞌɩn -see -kaa ꞌlɛ. Lɛ ꞌɩn yiboꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -ka pleyi -ke ꞌɔ -boplemʋ-ʋ mumuꞌa li-i nʋꞌa ꞌle ɔ-ɔ poꞌa ꞌle ꞌkpɩ ɔ ꞌke nyni -tanyɩ ꞌle ɔ ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ a, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ nʋꞌo. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o, -da ꞌan -pɔlʋ-ʋ ꞌwlaꞌa ti, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ muꞌo -kpayɩ. -Bho ꞌɩn -ka mu a, ꞌan -gbʋ le. -Bho ꞌɩn -ka -kaa-a nʋ a, lɛ -Lagɔ -zi -nɩꞌa Zezii Kliisɩ ꞌmʋ, ɔ deꞌa ꞌbho ti ꞌan dɩ, ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌtɔ ꞌle-e ꞌkpɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɛ ꞌye ꞌle yaku ꞌli, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli.

15 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -a-bʋ -yʋ kuꞌa ꞌꞌyriti ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi, ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ꞌbho dɩ -nɩɩꞌa ꞌꞌkpi -a ꞌke -pɔlʋ -lue ꞌtɩn ꞌmʋꞌbhɛɛ. ꞌLe, -bho a -ka -ka -lrɔɔ-ɔ ꞌgwlʋtipopo ꞌbho ɩ ꞌꞌkpi a, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke amʋ ꞌꞌyrikʋɩ ꞌmʋ -flɔ ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi ꞌle a ꞌke ɩ ꞌwɔɔn -lrɛɛ. 16 A -gblee, -bho ɛ -nɩ -kaa o, -bho ɛ se -kaa -nɩ o, lɛ-ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -a ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lɩ -a ꞌcɩanꞌa -a ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti -ka -zɛgɛka ꞌle -a -deꞌa ꞌliti, ꞌle -pɔlʋ -lue ꞌmʋ -a kpa ꞌya -jolʋ ꞌle -aꞌba -nabhʋ ꞌke -lue ꞌtɩn -nɩ!

17 Kɩn, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, kpli ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi a yiboꞌa a, -ka a -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee a nʋ -kaa, ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌan ꞌbɩ -za! Lɩ -a -tɔꞌɔ amʋ -ɩ -ke kpli -a -nɩꞌa ti, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌya kplitu ti -ʋ naꞌa -kaa, a -gbʋ nʋ ya ꞌle a ꞌke ꞌwa ka -na. 18 Ɛ -se bhubhuyiti ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa -ko. Nyʋꞌa -dadudu -nɩꞌe ꞌbho-ɛ: -ka ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌka se ꞌꞌyrili-nmɔ. ꞌƖn -zaꞌa ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-ɛ kpɛꞌɛ -dadudu, ꞌle ꞌtraamʋ, -bho ꞌɩn -ka ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi le-e yi a, ɛ-ɛ yaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌmi ꞌꞌyri. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa -nabhʋ ʋn-ʋ naꞌa a, ꞌɩnnɛ nʋꞌo nyʋ -bodɩ na: -Ka Zezii ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, lɛ ɛ-ɛ zaꞌa ꞌzɔ, ꞌwa ꞌwɔɔn nɛ tukutuku ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌli ti-de. 19 A ꞌye li-ɔ, ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ʋn-ʋ nʋꞌa, ɩ -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌBho ꞌkmʋꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌya dɩ -Lagɔ-ɔ ꞌye ʋ -zigle -tu mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn. A -gblee, ꞌle ʋ-bee -mnʋʋ gbo a, ꞌwa *ꞌbhlʋkuꞌa ꞌtʋnʋdɩ ꞌke ʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi ꞌlbhaaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ʋn -nɩꞌe ti. ꞌꞌNyinynidɩ ꞌke ꞌkʋ ʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa, ꞌya dɩ ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩꞌa ꞌꞌsɛ, ꞌɩnnɩ ʋn ziꞌe gbo. 20 ꞌLe -a-bʋ -yʋʋ, ꞌle yaku ꞌli ꞌmo-o -aꞌba ꞌꞌbhli. *-Aꞌba ꞌPʋʋnyi, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ, ꞌle-e ɔ-ɔ ꞌye ꞌwlʋ mʋ ꞌle ɔ ꞌke le yi -aꞌba dɩ. ꞌƖnnɔ -a -nɩꞌe wɔnfuonamʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 21 -Bho ɔ yi le a, -aꞌba ꞌbhlʋku -ɛ -ke dɩ -a ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ ꞌꞌyizizia -mʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, Zezii ꞌmnɔ, -da -Lagɔ -zɔ ꞌɔ glu a, lɛ ꞌɔ ku -yiꞌa ꞌmʋ ꞌle ꞌɛ ꞌmɛꞌɛ ɛ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -aꞌba nɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ. Ɛ -se bhubhuyiti ɔ ꞌbhɛɛ nɛ -ko. -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌle ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -kaa nʋ.

4

ꞌPɔlʋꞌa nyʋdɩmʋduwlu

1 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bʋ -ke ꞌtʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ tenyɩ ꞌle ꞌan -pɔlʋ-ʋ ꞌwlaꞌa ꞌꞌyiti ꞌɩn ꞌke ꞌye a, -ziadɩ moꞌo, aꞌba dɩ-ɩ ꞌlbhaaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. A-beeꞌa dɩ ꞌɩn ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ a, ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a kuku ꞌmʋti ꞌle a -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -ka -zɛgɛka ꞌꞌkɔmʋ!

2 ꞌLe -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuunynʋkpakpɩ -bodɩ a, Evodii -ke Sɛntisɩ ꞌbhleꞌa jɛjɛɛ ꞌnynɩmʋ, ꞌɩn-ɩ bhade ꞌnʋ-ʋ li tenyɩ ʋn -ybhɛ! -Aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa nyʋ ʋn ꞌꞌduꞌo. 3 ꞌLe -mnaaaꞌa ꞌꞌbhuo -lrɛɛ, Sisigɩ, -ɩnmɔ -ke ꞌɩn -naꞌa tenyɩ, ꞌmna-a ꞌpo-o -ɩnmʋ ꞌsrʋ: Ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, pa ꞌwa dɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke -ybhɛ! -Gblee, ʋn -nɩ ꞌsɔn, Klemaa ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi, ʋn -ke nyʋ -lrʋʋ -ke ꞌɩn nʋꞌa -Lagɔlbhʋ, ꞌwa ꞌwee, ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ ʋn -kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle -a ꞌye Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ -ke ꞌli, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa ꞌnynɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, nyʋ ꞌwee ꞌmnʋꞌa ꞌnynɩ, ꞌle-e ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo.

4 -Ka a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, a li ꞌna ꞌɛ ꞌbʋbʋa ꞌꞌkɔmʋ! ꞌƖn-ɩ ꞌmu-o ꞌbho le, ꞌɩn na: A li ꞌbʋbʋa ꞌꞌkɔmʋ! 5 A ꞌꞌdu nyʋ-ʋ -nmɔꞌɔ kpli ꞌmʋ ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌke ꞌna liꞌye. A -gblee, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔꞌɔ leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 6 ꞌƖnnɛɛnɛꞌɛ dɩ a, -bho koo dɩ bhla amʋ ꞌꞌkpi, nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le! ꞌLe ɩ-bɩ lɩ ꞌwee ꞌmnɩ ꞌmʋ, a po *-Lagɔ wɔn gbo ꞌꞌkɔmʋ! ꞌLe, -bho a -kɔ ɔ-ɔ libhade, a po ɔ ꞌsɛɛ -lrɛɛ! 7 -Bho a nʋ -kaa, -pɔlʋꞌa bhlubhlua-a ꞌwlʋꞌa -Lagɔ ꞌmʋ, ꞌle a ꞌke ɛ ꞌye. Ɛ-bɛ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌmnɛ, lɛ nyɔ ꞌkɛ ɛ likpʋkpa -nɩ, ɛ se -nɩ. Ɛ-ɛ ꞌpɩple-e nyʋ ꞌweeꞌa -naagɩ ꞌꞌkpi. Ɛ -nɩꞌe-e -kaa, ꞌle, a-bʋ -ke Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɛ ꞌke aꞌba -pɔlʋ gbo ꞌꞌyi.

8 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ ꞌɩn ꞌka amʋ ꞌtmʋʋ a, ꞌɩn na, lɩ -ke dɩ a ꞌka zi, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Lɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, -ɩ -ke dɩlɩkpʋɛn-ɛ naꞌa a, -ɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -yɩ, -bho a nʋ a, ꞌle nyʋ -seeꞌa ꞌbho aꞌba da ꞌꞌdu yi, ꞌle -ɩ -seeꞌa aꞌba ꞌnynɩ wɔn-nyni yi, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, -ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili tenyɩ. ꞌYa dɩ a ꞌke zi ꞌle a ꞌke ɩ nʋ. 9 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ wlu ꞌɩn -tɔꞌɔ amʋ, a ꞌwɔɔnꞌɔ, a ꞌꞌdu ɩ ꞌbho, ꞌle, -ka ɩ ꞌlɛꞌɛ, a ꞌke -kaa -na! ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, -ka ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho, ꞌle a ꞌye ꞌɩ ꞌbʋꞌwɔn ɔ, ꞌya kpli a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ li, a nʋ ɩ! -Bho a nʋ -kaa a, -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua, ꞌle ɔ ꞌke amʋ gbo -sie ꞌꞌkɔmʋ.

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Filiipʋkɔmʋ ꞌsɛɛ

10 A -gblee, ꞌɩn -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ ꞌbʋbʋa ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ tenyɩ. ꞌLe ɛ -se bhebhe ɛ -nɩ -kaa -ko, ꞌle, -ka a kukuꞌa ꞌmʋti ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌtɔ ꞌan dɩ ꞌgwlʋtipopo -lrɛɛ, ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌjɛmɔni -ya ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɛ dɩ moꞌo. ꞌLe ꞌɩn yiboꞌo na a ꞌbɔ ꞌko-o ti see a ꞌke ɛ nʋ, ꞌle, -ka a ꞌkɛ ɛ -nyna, a se -ka ꞌbhle. 11 -Bho ꞌɩn ꞌlɛ -kaa a, ɛ -se lɛ ꞌɩn seꞌa ꞌbhle, ꞌɛ ꞌtʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɛ dɩ -ko. A -gblee, ꞌbho ꞌmna-aꞌa damʋ, -ka -aꞌba -Kɔyi -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ, ꞌka-a ꞌka-a: -Bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ, lɛ ɔ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ, -bho koo ɛ -die ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌnyni-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi. 12 -Bho ꞌꞌpʋanꞌa ꞌꞌbhuo ꞌlbha ꞌɩnmʋ, -ka ꞌɩn ꞌka nʋ a, ꞌɩn yiboꞌo-o ꞌna. ꞌLe, -bho ɛ se ꞌɩnmʋ ꞌlbhanamʋ -nɩ, -ka ꞌɩn ꞌka nʋ a, ꞌɩn yiboꞌo-o ꞌna -lrɛɛ. -Bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ, -bho ꞌɩn ꞌye lililɛ o, -bho ꞌɩn se ɛ ꞌye o, -bho ꞌɩn ꞌye lɩꞌa -dadudu o, -bho ꞌɩn -see lɛ ꞌye o, -Lagɔ -tɔꞌɔ ꞌna ꞌɩnmʋ-ɛꞌɛ dɩ, ꞌan -pɔlʋ bhluꞌo ꞌle ꞌya ꞌwee ꞌmʋ. 13 A -gblee, Zezii Kliisɩ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌmʋtikukuɛ, ꞌɩnnɔ nʋ ɛꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ-bɩ sɩasɩaalɩ ꞌwee wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌꞌkpi ꞌya. 14 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ꞌan sɩasɩaa ꞌmʋ, -ka a -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyriti-po ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ -kpa a, lɛzɛgɛ a nʋꞌo.

15 Filiipʋkɔmʋ-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, -da a kpaꞌa Zeziiꞌa -jeyi -lreeka, -da ꞌɩn ꞌwlʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌfɔ gbo Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle ꞌɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa a, -gwlɔ -lrɛɛ ꞌmʋꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌjɛmɔni ꞌꞌnyɩ, ꞌwa nyɔ se -nɩ, -bho ɛ -se -yɩ aꞌba ꞌꞌsɛ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn ꞌyeꞌe. 16 ꞌLe, ꞌɩn ꞌwlʋꞌa ꞌle a ꞌꞌbhlifɔ gbo, ɛ seꞌa ꞌmʋ-gwle ke a, ꞌle ꞌɩn -nɩꞌa -bhla Tesalonikɩgwlɔ ꞌmʋ a, mɔniꞌa dɩ ꞌꞌsriꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, kpɛ ꞌsɔn ꞌꞌbhuoka a -po -nɩꞌe ꞌɩnmʋ ꞌjɛmɔni -jeyi ꞌɩn ꞌke li. 17 A -gblee, ɛ -se -zɩgɩ -yɩ a nʋꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruliꞌa ꞌtʋ-ʋ -zi ꞌɩnmʋ -ko. Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ ziꞌo. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo a -ke Zezii ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋ, -zɩgɩ ɔ ꞌybhaꞌa, ꞌle a ꞌke ɩ nʋ. ꞌLe, -bho a nʋ -kaa, -Lagɔ ꞌke amʋ ꞌꞌniti-wʋnna ꞌꞌkɔmʋ. 18 A ꞌye li-ɔ, aꞌba ꞌjɛmɔni-i ꞌbhɔɔꞌɔ gbɔ ꞌmʋ a poꞌa ꞌɩnmʋ -jeyi, ꞌɩn ꞌye -ɩꞌo -lrɛɛ. Ɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi tenyɩ, ɩ ꞌnyni-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi -ka -zɛgɛka. Epafloditɩ -ke ɩ yiꞌa, ꞌya dɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌtɔ lɛ kwa ꞌmʋ. ꞌLe, ɩbɩ ꞌmnɩ a ꞌꞌnyɩ -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ, ɩ kɔɔꞌɔ -Lagɔꞌɔ *ꞌsragalɩ -ɩ poꞌa ngnɛzɛgɛ. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o, ꞌjɛmɔni ꞌmnɩ, -Lagɔ a ꞌꞌnyɩ ɩꞌo. ꞌLe, lɩ ꞌwee a-a ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, ɩ-ɩ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ. 19 ꞌKa-a a nʋꞌo ꞌɩnmʋ -zɛgɛ -bodɩ. -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke lbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa a, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌweeꞌa dɩ, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌye amʋ -kpa mʋ -lrɛɛ, ꞌle, lɩ-ɩ ꞌꞌsriꞌa amʋ ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ɩ amʋ -bodɩ nʋ ꞌwee. Lɩ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ -aꞌba Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlidekamʋ, ꞌɩnnɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. 20 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ꞌli! *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

21 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌleꞌa Zezii Kliisɩꞌa nyʋ ꞌwee, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ! ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌan ꞌꞌtroli na, ʋ-bʋ ꞌye ꞌʋ -lrɛɛ! 22 ꞌLe ꞌɔ -nʋ -ke ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ, -ʋ nʋꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagbaꞌa lbhʋ, ʋn -ke ꞌɔ nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ -lrɛɛ!

23 -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti!

Kolɔsʋkɔmʋ

1

2

3

4

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa KOLƆSƲKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Kolɔsʋkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, -ka nyʋtɔlʋ-ʋ tɔ ꞌnɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ. ꞌƐ dɩ ɔ po ꞌʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌLe ꞌɛ ꞌlimʋ ɔ na Zezii Kliisɩ ꞌmo-o lɩ ꞌweeꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ, ꞌle, nyɔ-ɔ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ-bɛ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ nyɔ-ɔ ꞌpʋnꞌo.

1

ꞌYewlu

1-2 A-bʋ Kolɔsʋkɔmʋ ꞌma-a -a *-Bozezii *Kliisɩꞌa nyʋ, a-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli ꞌle a -ke ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌyiꞌꞌsisri, a-bʋ -ke ɔ-ɔ naꞌa aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -zaꞌa ꞌbho ꞌɩn ꞌke *Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ -dalbhoyi ꞌꞌdu, ꞌɩn -ke -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Timotee -nɩ ꞌsɔn, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi! -Aꞌba -tɩta -Lagɔ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o ꞌwa dɩ *-Lagɔ wɔn gbo

3 -A ꞌpo-o -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa -tɩta *-Lagɔ wɔn gbo -wlɛɛwlɛɛ aꞌba dɩ. -Bho -a -kɔ ɔ -kaa wɔn gbo-o po, -a ꞌpo -ɔ ꞌsɛɛ ꞌꞌkɔmʋ aꞌba dɩ. 4 -Ɛkedɩmaa, -a ꞌwɔn-ɔ ꞌbɔ na, a ꞌde-e Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli ꞌle a -kmaꞌa a -Bozeziiꞌa nyʋꞌa dɩ -lrɛɛ. 5 A -gblee, lɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi a-a nʋꞌa -kaa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ-ɛ ꞌyeꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple ꞌle yaku ꞌli ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, a -de ꞌnɛ-ɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -zaꞌa-a ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn. 6 Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ɩ-ɩ waꞌa ꞌle-e ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ti. Nyʋ-ʋ ꞌlɩ ꞌɩ -ziadɩ, ʋn-ʋ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi ꞌyrɛlɛɛ ꞌle ʋn-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌwa kpli ꞌꞌyi. Wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn, -ɛ -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ, a -kɛɛ ɛ-ɛ ꞌbʋ-ʋꞌwɔn, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe a-bee -mnʋʋ -bodɩ -lrɛɛ. 7 A -gblee, Epaflasɩ ꞌma-a -a -Bozezii Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi, -ɔ -ke dɩ -a -kmaꞌa tenyɩ, ꞌɩnnɔ -tɔ ꞌnɩ amʋ. ꞌBho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ ɔ nʋ ɛꞌo ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌle amʋ gbo. 8 Ɔbɔ ꞌmnɔ, -ka *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu poꞌa amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌyeꞌa a -bonyunyuꞌa dɩ -kma, ꞌɩnnɔ -zɩ ꞌɩ -amʋ -bodɩ ꞌmʋ.

9 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -a -kaaa wlu ꞌmnɛ ꞌbʋ-ʋꞌwɔn, -a poꞌo -Lagɔ wɔn gbo -wlɛɛwlɛɛ aꞌba dɩ. -A ꞌpo -ɔ wɔn gbo ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ -tɔ, a ꞌke ɛ yibo -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ɛ nʋ, ꞌle ꞌɔ Lisaazuzu ꞌke amʋ -naagɩ ꞌꞌnyɩ ꞌle a ꞌke ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 10 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, kpli-i nʋꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌtʋ, a ꞌbhle -ɩꞌo, ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ. Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, a-a ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ ꞌle aꞌba -Lagɔꞌɔ yiboɛ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa. 11 Ɔ-bɔ -Lagɔ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -a ꞌpo -ɔ wɔn gbo, ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po tenyɩ, ꞌle, -bho ꞌkleyeɛɛ bhla amʋ ꞌꞌkpi, a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku ꞌle a ꞌke ꞌꞌgwli-ku -lrɛɛ, a ꞌke ɛ wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle ɛ ꞌke ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ ꞌꞌdu. 12 A -gblee, ꞌnɔɔ -aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa yaku ꞌli, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -lue komu se ꞌle -nɩ. ꞌLe ꞌmnɔ, ꞌle-e ɔ-ɔ fuo nɩꞌe ꞌɔ nyʋ wɔn ɔ ꞌke ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ. A-bʋ -ke -jolʋ ɔ katiꞌa ꞌꞌyi, a ꞌke ɔ ꞌle -yɛ ꞌle a ꞌke -zɛgɛ ꞌmnɛ ꞌye, a po ɔ ꞌsɛɛ! 13 A ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre ꞌmʋ ɔ -zaꞌa -amʋ ꞌle -a ꞌye *Sataanꞌa ꞌꞌlru ꞌzɔ ꞌwlʋ, ꞌle nyʋ ꞌɔ dɩkmayu Zezii Kliisɩ -kɔꞌɔ, ɔ ꞌye -amʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ po. 14 ꞌƆ ꞌꞌyu Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ zetieꞌe -amʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌye ꞌya dɩ ꞌbhɔ.

*Zezii ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ tiyalɩ ꞌweeꞌa -klagba

15 -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, -ka ꞌɔ -dedekpli -nɩꞌa a, ꞌle *Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ ɔ -po ꞌnɛ ꞌꞌpiemʋ ꞌle nyʋ ꞌye ɛ liꞌye. Lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ -yaꞌa ti, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌya -klagba. 16 -Ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɔ ɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌle, lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli -ke yaku ꞌꞌyi o, -yɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi o, -yɩ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li o, -yɩ nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa li o, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke yaku ꞌli, ɔ ꞌye ɩ ti-ya. Ɔ -zi -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ-ɛ ꞌle ɔ ꞌye ɩ ti-ya ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ. 17 -Da ɔ -see ꞌɩ ti-ya ke, ꞌɔ nyɔtu -nɩꞌe-e ti see. ꞌƖnnɔ ꞌbhle ꞌɩ kwa ꞌle ɩ ꞌye ti-nɩ ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ. 18 -Ka nyɔꞌɔ ꞌꞌlru ꞌbhleꞌa ꞌɔ ꞌgblʋ kwa, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ. ꞌƖnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ tinɩɛlre. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o lɩ ꞌweeꞌa ꞌbhleyi. Nyʋ -Lagɔ -zaꞌa glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, -ʋ -nɩꞌa ti -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌwa nyamna. Ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ tiyalɩ ꞌweeꞌa -klagba ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ tinɩɛlre. 19 -Ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌybhaꞌa ꞌɔ -dedekpliꞌa klɛ ꞌke ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ -nɩ. 20 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ ꞌybhaꞌo -lrɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌmʋ -zi -nɩ, ꞌle, ꞌɔ tiyamʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi-e, ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke yaku ꞌli, ɔ -ke ʋn ꞌke -ybhɛ. Ɔ-bɔ ꞌɔ ꞌꞌyu-u ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, ꞌɩnnɛ -yaꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌnynɩmʋ -pɔlʋꞌa lipɩpɛɛ.

21 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌꞌnyinynidɩ a-a nʋ ꞌka, a-a popo ꞌka ꞌgwlʋti -bɛnyɩꞌa dɩ, a -se ꞌkɩ-ɩ -Lagɔꞌɔ nyʋ -ko. 22 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌmɛmɛɛ ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho ɛ-bɛ nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, ꞌɩnnɛ -ybhɛ -nɩꞌe amʋ, ꞌle, -bho ɔ -ka le-e yi, a -kaa ꞌbɩ liꞌbhle ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 23 Lɩ a ꞌka nʋ ꞌle ɩ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ-ʋ tɔꞌɔ amʋ, a -de nɩ ꞌli ti ꞌꞌkɔmʋ! Aꞌba ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ -sɔ -denɩ ꞌmʋ -le! A -kaaa ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌbʋ-ʋꞌwɔn, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ-ɛ ꞌyeꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple ꞌle yaku ꞌli, a -deꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyi, aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌwlʋ ɛ ꞌꞌyi -le! Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -lrɛɛ, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ paꞌa ꞌya ꞌmʋzalbhʋ ꞌle nyʋ ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi.

ꞌPɔlʋ -kpaꞌa-a ɔ *-Bozeziiꞌa nyʋ

24 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ-bɛ lbhʋ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ, ꞌɛ kamʋ nyʋ-ʋ yaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, ꞌle, ɛ-bɛ ꞌan ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌlbhaaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. -Ɛkedɩmaa, -ka nyɔꞌɔ ꞌꞌlru ꞌbhleꞌa ꞌɔ ꞌgblʋ kwa, *Zezii *Kliisɩ ꞌma-a -kaa ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ, ɔ ꞌye-e ꞌkle -bɛnyɩ, ꞌle -a ꞌye ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ꞌmna-aꞌa ku-u ꞌnɩnɛꞌo -lrɛɛ ꞌle ꞌɔ lbhʋ ꞌke ꞌꞌyrigbɔ mu. Ɛ-bɛ ꞌan ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -nyniaꞌa ꞌɔ nɛ ꞌꞌyi. 25 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zaꞌa ꞌbho ꞌɩnmʋ, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌɩn ꞌke ʋ -kpa. Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti, ꞌɩn ꞌke nyʋ ꞌwee ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za. 26 -Tanyɩ a, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ɔ ꞌꞌzize ꞌko-o ꞌya ꞌꞌkpidɩ nyunyu ꞌwee ꞌꞌyrili. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ ꞌpo -ɩ ꞌꞌpiemʋ, nyʋ ɔ -kɔꞌɔ, ʋn ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn. 27 -Ɛkedɩmaa, lɛ ɔ ꞌybhaꞌa ɔ ꞌke nʋ, -ka ɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ɛ -ziꞌa lɩ ꞌwee, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ɛ ʋ -tɔ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ -kpa. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ -ke ꞌꞌkpidɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌpiemʋ, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o, a-bʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, Zezii Kliisɩ -nɩꞌe-e amʋ ꞌmʋ. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, aꞌba nɛ-ɛ ꞌye -kaa ꞌmʋ-nɩ mʋ.

28 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -a zaꞌa ꞌɔ dɩ nyʋ ꞌwee -bodɩ ꞌmʋ, -a ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ꞌle, -naagɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, -a ꞌꞌluo ꞌnɛ ꞌmʋ, -a tɔ nʋꞌo. -A ꞌbɔ-ɔ ti, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -ka -Lagɔꞌɔ -dedekpli -nɩꞌa a, ꞌɔ nɛ ꞌke -kaa -nɩ. 29 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, wɔnkukpɩ Zezii Kliisɩ poꞌa ꞌɩn ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ nʋ ꞌnɩ lbhʋ.

2

1 A -gblee, a-bʋ Kolɔsʋkɔmʋ-e, Laodiseekɔmʋ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌye ke, -ka ꞌɩn -nɩꞌa sɩanamʋ aꞌba dɩ, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ɩ yibo. 2 ꞌƖn-ɩ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle a ꞌke ꞌkpɩ ꞌꞌyipopo, a ꞌke dɩ kɩkma ꞌle a ꞌke tikpʋkpʋn. Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa ꞌꞌkpidɩ -Lagɔ poꞌa ꞌꞌpiemʋ, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn tenyɩ, a ꞌke ɩ ꞌli ti-de ꞌle -Lagɔ ꞌke amʋ ꞌya dɩ ꞌꞌniti-wʋnna. Ɩ-bɩ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ɩ -zaꞌa ꞌmʋ. 3 Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ -naagɩ ꞌle -a ꞌwɔnꞌɔ lɩ ꞌmʋti. ꞌƖnnɔ ꞌbhleꞌe -naagɩꞌa ꞌꞌlru kwa ꞌle ꞌɛ lɛtu ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ tenyɩ. ꞌƖnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ lɩ ꞌmʋti -lrɛɛ.

4 A ꞌye li-ɔ, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌza-a amʋ ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌle nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -mɩɛsrɛ, ʋn -kaa amʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌlbha, ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -kaa -denɩ ꞌmʋ -sɔ. 5 -Bho koo ꞌɩn -tɛ gbo -dɩ, a de ꞌꞌgwli na, ꞌan -pɔlʋ ꞌwla-a amʋ ꞌꞌyi ti. -Ka aꞌba Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlideɛ kuꞌa ꞌmʋ ꞌle a kpʋkpʋnꞌa ti, ɛ-ɛ ꞌlbhaa-a ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi.

*Zezii *Kliisɩꞌa nyʋꞌa kpli

6 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌduꞌa aꞌba -Kɔyi, nyʋ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ amʋ-ɛ ꞌle a ꞌye ɩ ꞌwɔɔn. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌtɩn, a -na -kaa! 7 -Ka tu-u poꞌa bhɩ glu ꞌle ɛ-ɛ kuꞌa glu ti a, -ka -lue ꞌmnɔ, a de Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli, ꞌle, ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ-ʋ tɔꞌɔ amʋ, a ꞌke ɛ ꞌli ti-de! ꞌƖnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ tinɩɛzɛgɛ ꞌle ɔ-ɔ po ꞌʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ. Nyʋ-ʋ tɔꞌɔ amʋ, -ka ʋn-ʋ nʋꞌa, a ꞌꞌnyɩ ɔ aꞌba ꞌꞌbhi -jeyi aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, a nʋ -kaa! -Zɛgɛ -Lagɔ-ɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruliꞌa dɩ, a po ɔ ꞌsɛɛ -wlɛɛwlɛɛ!

8 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle, bhubhuyitiꞌa lɩ nyʋ-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti, ʋn -kɩɩ ɩ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ʋn -kaa aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -denɩ ꞌmʋ -za! Ɩ-bɩ ꞌgwlʋtipopolɩ ꞌmnɩ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke nyunyɔꞌɔ -naagɩ ꞌmʋ ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo. ꞌYa ꞌwlʋ Zezii Kliisɩ ꞌmʋ. 9 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, aꞌba po ʋ -lokui -le! -Ɛkedɩmaa, ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɔ -dedekpliꞌa klɛ ꞌle ɔ -ke ɔ ꞌye ɛ ꞌmʋ-plɛ. 10 A -gblee, a -ke Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ -dedekpliꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ. Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi -ke yaku ꞌli, Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌbhleyi.

11 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋꞌa dɩ, ꞌmʋyibolɛ tɔꞌɔ nyʋ -ka a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nyʋ, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌꞌduꞌo amʋ li. -Bɛnyɩ -Lagɔ na *ꞌZuifʋ mu *klɛ ꞌmʋ. ꞌLe a-bee -mnʋʋ -bodɩ, ꞌmʋyibolɛ Kliisɩ ꞌꞌduꞌa amʋ li, ɛ -se nyunyu nʋ ɛ -ko. Ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌmʋ. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, aꞌba ꞌꞌnyinynikpli a ꞌbhleꞌa -bɛnyɩ, ɔ -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ kwa ꞌmʋ ti. 12 A -gblee, ꞌbho aꞌba *batizeenamʋ, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyʋ ꞌgbaa ꞌnɔ ka amʋ ꞌle a -ke ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ ꞌle ʋn ꞌye ꞌɔ amʋ ꞌgbaa -lrɛɛ, ʋn ꞌyeꞌa amʋ tinmaze. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, a -sɔꞌɔ ꞌꞌnukɔ, ꞌɛ lɛtu kɔɔꞌɔ-ɔ nyʋ-ʋ ꞌgbaa ꞌnɔ amʋ, ꞌle, -ka ɔ -sɔꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌe amʋ tinɩɛlre. ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌo, -ɛkedɩmaa, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ-ɔ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, a ꞌde-e ꞌꞌgwli na ɔ ꞌbhle-e wɔnkuɛ, ꞌle ɔ ꞌke a-bee -mnʋʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ. 13 -Tanyɩ a, -da a ꞌꞌdu -nɩ ꞌka nyʋ -yʋ se ꞌɔ yibo, ꞌle, ꞌɔ ꞌmʋyibolɛ ꞌmnɛ, -ɛ tɔꞌɔ -ka a ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nyʋ, a -see ꞌɛ -bhla ꞌye ke, ꞌꞌnyinynidɩ a-a nʋ ꞌkaꞌa dɩ, a ꞌmɛ ꞌkoꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ ꞌgbaaꞌa-a amʋ Zezii Kliisɩ, ꞌle, -ka ɔ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌka-a ɔ ꞌꞌnyɩꞌe amʋ tinɩɛlre, ꞌle, -ka ɔ ꞌbhɔꞌɔ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ɔ ꞌye -kaa aꞌba nɩꞌa dɩ ꞌbhɔ -lrɛɛ. 14 A -gblee, -tanyɩ a, -a ꞌnaa-a *-Lagɔꞌɔ gba ꞌꞌyiꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩꞌe -amʋ ꞌꞌkpi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa kpa-a -nɩꞌa -amʋ ꞌꞌkpi, -a ꞌke ꞌka -za, -ɛ ꞌma-a ꞌmɛmɛɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -zi -nɩꞌe-e Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. ꞌKa-a -aꞌba kpa ꞌmnɛꞌɛ dɩ ꞌbhɔ-ɛꞌo. ꞌƐ lɛtu kɔɔꞌɔ-ɔ -ka ɔ kɔꞌɔ ɛ-bɛ kpa ꞌmnɛ ꞌbho Zeziiꞌa nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌle ɛ -ke ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ. 15 Ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ dɩ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi, ɔ lu ꞌɩ tʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌle, -ka ɔ nʋꞌa ꞌɛ lɛtu, ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -tɔ ꞌnɛ nyʋ gbaa. Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka tʋluyi ꞌwlaꞌa ꞌɔ -jiekɔmʋ ꞌle ꞌɔ lemʋ ti ꞌle ɔ-ɔ tɔ ꞌnʋ nyʋ ꞌꞌyi, ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌwa wɔnziyi, ʋn ꞌke ɩ yibo.

16 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, lililɩ a-a liꞌa, ꞌnanalɩ a-a ꞌnaꞌa, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ꞌcʋlreꞌa gɔ -ke ꞌZuifʋꞌa gɔɛ -lrɩɩ, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke *ꞌZuifʋꞌa lifɔzɔ, ꞌbho ꞌya klɛꞌɛ damʋ, nyɔꞌɔ ꞌꞌdu ꞌbho aꞌba da -le! 17 Ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ, Zezii Kliisɩ ꞌyeꞌa -yi mʋ, ɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ. ꞌLe ɔ yiꞌa, ꞌle ɩ ꞌye ꞌtɔ ꞌplʋ ꞌkpa. -Ɛkedɩmaa, ꞌya -ziadɩꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌmo-o ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ. 18 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌzɔ -ya ꞌle nyʋ ꞌke ɔ ꞌyra, -ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ bʋbɔ, ꞌꞌyri ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti, -ɔ ꞌlɛ ꞌɛ lɛ, aꞌba ꞌꞌtayi nɔ ꞌꞌyiti, ꞌɔ ꞌꞌdu ꞌbho aꞌba da -le! ꞌƆ nyɔtu-u ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi bhubhuyiti. Nyunyɔnaagɩꞌa ꞌꞌsɛ ɔ-ɔ poꞌo. 19 -Ka nyɔꞌɔ ꞌꞌlru ꞌbhleꞌa ꞌɔ ꞌgblʋ kwa, Zezii Kliisɩ ꞌma-a -kaa ꞌɔ -klagba, ɔ -ke ɔ se ꞌꞌyiꞌꞌsisri. Nyunyɔꞌɔ lɩ ꞌwee ꞌꞌsriꞌa ꞌgblʋ ꞌꞌyi, -ka kuku ꞌzɔꞌɔ -tani kpʋn ꞌɩ ti, nyʋ Zezii Kliisɩ -kɔꞌɔ, ꞌka-a ɔ -ke ʋn ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi. ꞌƖnnɔ po ꞌʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ, ꞌle, -ka -Lagɔ ꞌybhaꞌa ꞌtɩn ʋn ꞌke -na, ʋn-ʋ naꞌa -kaa.

20-21 Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, a -ke Zezii Kliisɩ bheteꞌe-e gbo ꞌle a -ke ɔ ꞌye ꞌmɛ. ꞌBho a-beeꞌa damʋ, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o, ꞌꞌnyinynikpli a ꞌbhleꞌa -bɛnyɩ, ɔ -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ kwa ꞌmʋ ti. ꞌƐ dɩ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi, a se ꞌtɔ ꞌya ꞌꞌlru ꞌzɔ -nɩ. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, nyʋ-ʋ -seeꞌa -bhla Zezii Kliisɩ yibo ke, leedɩ a-a naꞌa ꞌwa kaꞌa? Gba ꞌwee nʋꞌa: Aꞌba li ꞌɩnnɛɛnɛ -le, aꞌba ꞌtʋ ꞌɩnnɛɛnɛ li -le, leedɩ a-a kpʋn ꞌnɩ ꞌꞌyiꞌa? 22 Ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ, nyunyu po ꞌɩ ꞌwa -bonyunyu. ꞌWa -tɔtɔlɩ ꞌmʋ ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo. ꞌYa ꞌwlʋ -Lagɔ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ, ɩ-bɩ lɩ-ɩ -kɔꞌɔ gba ꞌmnɩ, -Lagɔ nʋꞌa nyʋ li, ꞌle ʋn ꞌke ɩ li, ɩ-ɩ ꞌsɔ-ɔ ti. 23 Ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ, -bho nyʋ -gbʋ nɩ ya ꞌꞌyribhuo ꞌmʋti, ʋn-ʋ popo-o ꞌgwlʋti na, ɩ-ɩ ꞌꞌnyɩ-e nyɔ dɩlikpʋɛn. -Ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋ ꞌpo-o ꞌwa ꞌꞌbhi gba ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo, ʋn bʋbɔ -kaa -Lagɔ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌzɔ -ya, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya -lrɛɛ. ꞌƖn -gbʋꞌa ꞌɛ lɛtu ya a, ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ-ɩ ꞌmo-o bhubhuyitiꞌa lɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɩ se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke nyɔ wɔnkuɛ ꞌꞌnyɩ, ꞌle, lɩ ꞌɔ nyunyɔnaagɩ -nɩꞌa ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ.

3

*Zezii *Kliisɩ ꞌꞌnyɩ-e amʋ -dedekplilre

1 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -ka -Lagɔ ꞌgbaaꞌa amʋ *Zezii *Kliisɩ, ꞌle, -ka ɔ -zɔ ꞌɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɔ ꞌꞌnyɩꞌe amʋ tinɩɛlre. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ, ꞌnɔɔ ɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌbho ꞌɔ -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, -zɩgɩ-ɩ ꞌwlʋ ꞌɔ ꞌmʋ, a ꞌbɩ ɩ ti! 2 Ɩ-bɩ -zɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle yaku ꞌmnɛ ꞌli, a zi ꞌya dɩ! -Yɩ ꞌma-a ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa lɩ, aꞌba zi ꞌya dɩ -le! 3 -Ɛkedɩmaa, aꞌba tinɩɛsʋa zi-oꞌo ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌye amʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -ɔ -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe aꞌba tinɩɛlre ꞌmnɛ kwa, ꞌle, nyʋ -yʋ se ꞌɔ yibo, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. 4 Ɛ-bɛ tinɩɛlre ꞌmnɛ, -bho ꞌɛ ꞌꞌnyɩyi yi le ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ, -ka ɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, a-bee -mnʋʋ -lrɛɛ, ꞌka-a aꞌba nɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ -lrɛɛ, ꞌle nyʋ ꞌke ɛ liꞌye.

-Bɛnyɩkpli -ke ꞌtraamʋkpli

5 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɩ-bɩ lɩ-ɩꞌa nʋꞌa -laa -Lagɔ ꞌtʋ: ꞌꞌbhɩlɛɛɛ ꞌꞌbhlɛcɛ-e, ꞌya -kaabolɩ -lrɩɩ-e, ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa ꞌtʋnʋlɩ -lrɩɩ -ke satɛbhleɛɛ, a -zɩ ɩ kwa gbo! (A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa satɛ, lɩ-ɩ ꞌꞌluoꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌɔ -pɔlʋ-ʋ kpʋnꞌo ti.) 6 Ɩ-bɩ kplisasʋɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, nyʋ-ʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, ɔ-ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌcɛkʋta ꞌꞌkpi -ya mʋ. 7 A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -da a -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -bɛnyɩ, ꞌka-a aꞌba kpli -nɩ koꞌo.

8 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌcɛ-e, nyanɩ -ke a -bonyunyuꞌa ꞌnynɩsiɛɛ ꞌꞌnyinynika, a ꞌbhɔ ꞌya dɩ! Wlu-u seꞌa ꞌmʋzaka -nɩ, ꞌɛ ꞌwlʋ ꞌle aꞌba wɔn ꞌmʋ -le! 9 A ꞌbhɔ sɩnlicɩcɛdɩ! -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌnyinynikpli a ꞌbhleꞌa kwa ꞌmʋti -bɛnyɩ -ke ꞌꞌnyinynidɩ a-a nʋꞌa -lrɛɛ, a -zɩ ꞌɩ-ɩ kwa gbo. 10 Kplilre a ꞌꞌluoꞌo ꞌtɔ ꞌmʋ. -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ amʋ. Ɔ-ɔ ꞌpo -ɩ kpan ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, -ka ꞌɔ -dedekpli -nɩꞌa a, aꞌba nɩ ꞌke -kaa -nɩ, ꞌle a ꞌke ɔ yibo -ka -zɛgɛka. 11 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyʋ-ʋ ꞌma-a *ꞌZuifʋ o, -ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ o, nyʋ-ʋ muꞌa klɛ ꞌmʋ o, -ʋ -seeꞌa *klɛ ꞌmʋ mu o, lɛꞌɛ ꞌꞌyriyibomʋ o, nyʋ-ʋ seꞌa lɛꞌɛ ꞌꞌyri yibo o, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌgenynuukpɩɩn o, -ʋ -seꞌa-a ꞌgenynuukpɩɩn o, ꞌwa klɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Ɛkedɩmaa, *Zezii *Kliisɩ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌwa ꞌbhleyi, ꞌle, nyʋ ɔ -kɔꞌɔ, ɔ -nɩꞌe ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ.

12 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a popo ꞌgwlʋti na -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho amʋ-ɛ a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu! Ɔ -kmaꞌa-a aꞌba dɩ -lrɛɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a ꞌye nyʋꞌa ngaze, aꞌba ꞌlimʋ -nmɔ wɔn, a -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ, a -nmɔ kpli ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌꞌgwli-ku! 13 A ꞌbhɩbhɛ wɔnyi! -Bho nyɔ nʋ amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, a ꞌbhɔ ꞌya dɩ! -Ka -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌbhɔꞌɔ aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, abʋ ꞌbhɔ -kaa a -bonyunyuꞌa nɩꞌa dɩ -lrɛɛ! 14 ꞌBho ꞌya lemʋ, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o aꞌba dɩkɩkmɛɛ. -Ɛkedɩmaa, -bho a kɩkma -kɩkma dɩ, ꞌꞌlemnɩɩ a-a ꞌplɛ-ɛ -pɔlʋ ꞌmʋ ꞌle a-a kpʋkpʋnꞌo ti. 15 A -gblee, -pɔlʋꞌa bhlubhlua Zezii Kliisɩ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, a ꞌꞌtayi nɛ ꞌꞌyiti, ɛ ꞌke ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ-ɛ ꞌle -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌke aꞌba ꞌnynɩmʋ -nɩ ꞌle a ꞌke nyɔ -lue ꞌꞌdu! Ɛ-bɛ -zɛgɛ ɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruliꞌa dɩ, a po ɔ ꞌsɛɛ -wlɛɛwlɛɛ! 16 Dɩ Zezii Kliisɩ -zaꞌa ꞌmʋ, a de ɩ ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ti ꞌtɩn! A popo nɩ ꞌgwlʋti ꞌꞌkɔmʋ! -Naagɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, a ꞌꞌluo nɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ɩ tʋtɔ, ꞌle a ꞌke ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdudu! ꞌLʋɩ nyʋ-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ -wɛɛ -ke ꞌlʋɩ -lrɩɩ *ꞌɔ Lisaazuzu-u poꞌa nyʋꞌa wɔn ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ bhle ꞌɩ a, a bhle ɩ -Lagɔ -bodɩ ꞌle a ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po! ꞌLe ꞌya ꞌwee ꞌmʋ a ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti! -Bho a -ka -kaa nʋ a, Zezii Kliisɩꞌa ꞌmʋzadɩ ꞌmnɩ, a popo nɩ ꞌgwlʋti ꞌꞌkɔmʋ! 17 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa, a-a zaꞌa ꞌmʋ, a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌbhɛɛ wlu ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ! ꞌLe ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ, a po -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌsɛɛ!

-Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -glɩgba

18 A-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌꞌtiꞌa nyna, a-bʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. Aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌyɔɔ -nɩ ꞌwa nyimiɛ kwa ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ꞌbho -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌyigbeyi!

19 Nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌnynɔbhleyi, ꞌɩnnɔ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -lrɛɛ. Ɔ -kma ꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ dɩ! ꞌƆ -pɔlʋꞌa ꞌbhɛ ꞌꞌyi -le ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi!

20 ꞌꞌYreetɩ-a, a ꞌꞌdu ꞌbho aꞌba ꞌbhlemʋ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ lɛtu nʋꞌo -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌtʋ.

21 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, nyʋ -yʋ ꞌma-a ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌbhlemʋ, ꞌwa -pɔlʋꞌa ꞌbhɛ ꞌꞌyi -le ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi ꞌle ꞌkpɩ -kʋʋ ʋ ꞌꞌyiti-wa!

22 A-bʋ ꞌma-a nyʋꞌa lbhʋnʋmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu-o amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ -lrɛɛ. Aꞌba -klɩgbɩ -ke lbhʋ a-a nʋꞌa a, a ꞌꞌdu ʋ ꞌbho ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ! -Bho ʋn -nɩ ꞌbho aꞌba ꞌꞌtroli, ʋn ꞌke aꞌba ꞌꞌdɩ -zaꞌa dɩ, aꞌba ꞌꞌdu -nɩ nʋ ꞌbhoꞌa ꞌꞌsɛ -le! -Bho ʋn ꞌꞌnyɩ amʋ lbhʋ, a nʋ ɛ aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti! -Ɛkedɩmaa, a-a ꞌꞌduꞌo ꞌbho-o -aꞌba -Kɔyi. 23 -Bho ʋn ꞌꞌnyɩ amʋ lbhʋꞌꞌo lbhʋ, a nʋ ɛ aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, -ɛkedɩmaa, ɛ -se nyunyuꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ -ko! -Aꞌba -Kɔyiꞌa lɛ moꞌo -lrɛɛ. 24 A popo ꞌgwlʋti na, ɔ-bɔ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ-ɔ ꞌye-e amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ. Nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ɔ, -zɛgɛ ɔ deꞌa ꞌle yaku ꞌli ti ꞌwa dɩ, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ. -Ɛkedɩmaa, aꞌba -klagba -ke lbhʋ a-a nʋꞌa a, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmo-o Zezii Kliisɩ. 25 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, dɩ-ɩ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, nyɔ-ɔ nʋ ꞌɩ a, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya -mʋ ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩꞌa dɩ. -Ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ ple nyɔꞌɔ ꞌꞌyri.

4

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bʋ ꞌbhleꞌa lbhʋnʋmʋ, a-bʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ. A nʋ ʋ ꞌꞌyisrɛɛdɩ ꞌꞌlruli! A popo ꞌgwlʋti -lrɛɛke na, a-bee -mnʋʋ, a ꞌbhle-e -kɔyi ꞌle yaku ꞌli!

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌꞌdu-o Kolɔsʋkɔmʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ

2 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -zɛgɛ -Lagɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruliꞌa dɩ, a yaa ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ɔ *wɔn gbo po! Aꞌba ꞌbhle ꞌplʋ -le! A po ɔ ꞌsɛɛ ꞌꞌkɔmʋ! 3-4 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌɩnmʋ -kpanamʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ lbhʋꞌa nʋnamʋ, a po ɔ wɔn gbo -lrɛɛ ꞌɩn -ke ꞌwa dɩ, ꞌle, ꞌɔ wlu -a zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ ꞌke ꞌɛ -jolʋ wɔn-flɔ, ꞌle, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa dɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌtɔ ꞌꞌpiemʋ a, -a ꞌke ꞌya ꞌꞌkpidɩ gbɔzɩza, -a ꞌke ɩ ʋ ꞌtmʋʋ! A po ɔ wɔn gbo ꞌan dɩ, ꞌle, -ka ꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌɩn ꞌke ɛ -kaa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za gbaa! A -gblee, ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzɛɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ, ꞌɩn -nɩꞌe ꞌnɔɔ -jie ꞌmʋ.

5 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ-ʋ seꞌa Zezii Kliisɩ yibo, a ꞌsrɛɛ aꞌba kpli ꞌꞌyi ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi! -Nɔɔ -ke ꞌli a -nɩꞌa a, aꞌba ꞌꞌtayi nɛ ꞌꞌyiti ꞌɛ zi -le bhubhuyiti! A -kpa nʋ -nalo! 6 A -gblee, -bho nyɔ po ꞌtɔn ꞌle -zapʋ kɔ, -ka ɛ-ɛ nmɔꞌɔ wɔn, aꞌba wɔnmʋwlu -nɩ -kaa! -Bho nyɔ dede amʋ lɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ti, -ka a ꞌkɛ ɛ gbɔzɩza -yɔkɔɔ, ꞌle ɔ ꞌkɩ ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka, a yibo -kaa -lrɛɛ!

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Kolɔsʋkɔmʋ ꞌyewlu -jeyi.

7 A -gblee, -aꞌba dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu Tisikɩ ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti ꞌbho -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ -jeyi, -ɔ -ke ꞌɩn-ɩ nʋꞌa ꞌɔ lbhʋ, ꞌɩnnɔ ꞌye amʋ ꞌan ꞌꞌkpidɩ -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ. 8 Lɛ-ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ lbho ꞌɔ ꞌle amʋ gbo a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ lbho -ɔꞌo, ꞌle, dɩ-ɩ -nɩꞌa zinamʋ ꞌnɔɔ -amʋ gbo, ɔ ꞌke amʋ ꞌya kuna po ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po -lrɛɛ. 9 Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌbhliyi Onesimʋ ꞌꞌyri kpʋnꞌa ꞌnɔɔ ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi, -ɔ -ke dɩ -a -kmaꞌa -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ -ke ɔ -naꞌo. Dɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ zinamʋ, ʋn -nɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌye ɩ amʋ ꞌtmʋʋ mʋ.

10 Alisɩtakɩ -ke ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ -jie ꞌmʋ na, ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ! Banabaasɩꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Maakɩ na, ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ -lrɛɛ! (Ɔ-bɔ Maakɩ ꞌmnɔ ɔ, ꞌɩn -zaꞌa ꞌɔ dɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-ɛ see: -Bho ɔ yi ꞌle amʋ gbo, a kpʋn ꞌɔ ꞌlɩkpʋ -gli!) 11 Zezii -ke liduunynɩ ꞌma-a Zutuusɩ na, ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ -lrɛɛ! ꞌLe *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋ-bʋ nyʋ tan ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ kpaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌle -Lagɔlbhʋꞌa nʋnamʋ, ꞌle nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ɔ, nyʋ -lrʋʋ ꞌke ꞌbɩ ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ. Ʋn-ʋ ꞌpo-o ꞌnɔɔ ꞌɩnmʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi tenyɩ.

12 Aꞌba ꞌꞌbhliyi Epaflasɩ na, ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ! Ɔ-ɔ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi. Ɔ-ɔ ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo -wlɛɛwlɛɛ aꞌba dɩ, ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti. Ɔ-ɔ ꞌpo -ɔ wɔn gbo, ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -kaa -denɩ ꞌmʋ -sɔ, a ꞌke ꞌꞌyritiku ꞌbho aꞌba -Lagɔjeyinanamʋ, ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ yibo -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ɛ nʋ. 13 -Ziadɩ moꞌo. A-bʋ Kolɔsʋkɔmʋ-e, Laodiseekɔmʋ -ke Yielapolisɩkɔmʋꞌa dɩ ɔ-ɔ sɩaꞌo tenyɩ. 14 Luukɩ ꞌma-a -dɔtrɔɔ, -ɔ -ke dɩ -a -kmaꞌa tenyɩ, ɔ -ke Demasɩ -nɩ ꞌsɔn na, ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

15 Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho Laodisee, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ! -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ Nɛfaa -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ʋn -ke -a -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌle ʋ ꞌꞌbhlibhlegbo, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌʋ -lrɛɛ! 16 Ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌɩn-ɩ poꞌa -laa amʋ -jeyi, -bho a gwɛ ꞌɛ ꞌlizrɛɛ ꞌꞌyi, a -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho Laodisee, a kpɛ ɛ ꞌle ʋ gbo, ʋn ꞌke ɛ ꞌli zrɛ -lrɛɛ! Ʋ-bee -mnʋʋꞌa -nɛ ꞌɩn po ꞌʋ -jeyi, -bho ɛ ꞌwlʋ ꞌle ʋ gbo, ꞌle ɛ ꞌke amʋ gbo nyni, a zrɛ ɛ ꞌli -lrɛɛ! 17 A ꞌtmʋʋ Asipʋ, lbhʋ -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ɔ, ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyriliꞌꞌdu -ka -zɛgɛka!

18 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌAn ꞌyewlu -nɛɛ, ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌcnɩ ɛꞌo. -Ka ꞌɩn -nɩꞌa -jie ꞌmʋ, aꞌba ꞌmate nɩ -le!

-Lagɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti!

1 Tesalonikɩkɔmʋ

1

2

3

4

5

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌyizabɔgʋ ɔ poꞌa TESALONIKƖKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Tesalonikɩkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, -ɛkedɩmaa, ꞌwa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle ʋ gbo, ꞌya kuna nyʋ po ɔꞌo. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ɔ-ɔ po ꞌʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku ꞌꞌkɔmʋ. Ɔ na ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌle ʋ gbo le mu. Ɔ -see -bhla -kaa nʋ keꞌa dɩ, lɩ -lrɩɩ ʋn dede ꞌnɔ ti a, ɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ wlu ꞌꞌkpi. Lɛ -lue ʋn dede ꞌnɔ ti a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, Zeziiꞌa leyiɛ -ke ꞌɔ nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌwa glusɔdɩ.

1

ꞌYewlu

1 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ-e *Silɩvɛɛ -ke Timotee, a-bʋ Tesalonikɩkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ wlu -jeyi. A-bʋ ꞌma-a -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa nyʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnakʋta -nɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

*Zeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Tesalonikɩ, -ka ʋn de ꞌɔ ꞌꞌgwli ꞌle -ka ꞌwa kpli -ke ꞌɔ nɩ gʋgɔꞌɔ, ꞌkla-a ꞌka-a

2 A ꞌye li-ɔ, -bho -a -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, -a popo-o aꞌba ꞌweeꞌa dɩ ꞌgwlʋti ꞌꞌkɔmʋ ꞌle -a po ꞌɔ ꞌsɛɛ aꞌba dɩ. 3 A -gblee, -ka a ꞌꞌduꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ ꞌle a-a nʋꞌa lbhʋ, ꞌle a-a sɩaꞌa tenyɩ ꞌɔ dɩkmɛɛꞌɛ dɩ a, ꞌle a-a de ꞌnɔ -pɔlʋ ꞌꞌyiꞌa dɩ, a-a kuꞌo ꞌkpa ꞌꞌyi, ꞌya ꞌwee -a -see ɩ ꞌmate ꞌbho -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

4 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka -Lagɔ -kmaꞌa aꞌba dɩ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho amʋ -za ꞌle a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, -abʋ yiboꞌo-o ꞌna. 5 A ꞌye li-ɔ, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ -a -yaꞌa amʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ. -A yiboꞌo-o ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ ꞌmo-o -ziadɩ. Ɩ -se wlufɔfʋ -ko. -A -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, kpli -yɩ -a -tɔꞌɔ, -ka ɩ ꞌka amʋ -zɩgɩ -bodɩ nʋ ꞌle a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a yiboꞌo-o ꞌna.

6 A-bee -mnʋʋ a, -a nʋꞌa -kaa a, a -zaꞌa-a -abʋ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa kpli ꞌꞌsɛlɩ. A ꞌwɔɔnꞌɔ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ, ꞌle, ꞌbʋbʋa -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu poꞌa amʋ ꞌmʋ, ꞌɛ dɩ, sɩasɩaaꞌa lɩꞌa -dadudu -ke ꞌmʋ a -zi -nɩꞌa ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩꞌa dɩ, a ꞌbhɛɛ ꞌnɩ wɔnyi. 7 ꞌKa-a aꞌba kpli -nɩꞌa dɩ a, ꞌbho aꞌba ꞌꞌkpi a, Masedʋanɩbhlʋkpa -ke ꞌꞌkpi a -nɩꞌa-e, Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ ꞌwee ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke amʋ ꞌꞌyikpi -za ꞌle ʋn ꞌke aꞌba ka nʋ. 8 A -gblee, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, -ɩ ꞌkpaꞌa ꞌbho a ꞌꞌbhli glu, a -see ɩ ꞌplʋ -kpʋn. Aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌꞌdɩ -waꞌa-a ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ti. Ɛ -se Masedʋanɩ -ke Akayibhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌsɛ -ko. ꞌƐ dɩ a, -abʋ se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ -a ꞌke aꞌba ꞌꞌdɩ -za -lreeka. 9 A ꞌye li-ɔ, -a yiꞌa ꞌbho aꞌba gwlɔ ꞌmʋ, -ka a kpʋnꞌa -amʋ -gli, ꞌle a ꞌyeꞌa aꞌba kɔkuiꞌa bʋbɔdɩ ꞌbhɔ ɔ, ꞌle a ꞌyeꞌa Tinɩlagɔzɛgɛ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌyeꞌa amʋ -kɔ, ꞌle a-a bʋbɔ ꞌnɔ ɔ, nyʋ ꞌmnʋ-ʋ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ-ɛ. 10 Lɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o, ꞌɔ ꞌꞌyu-u ꞌyeꞌa ꞌle yaku ꞌli ꞌwlʋ mʋ, -ɔ ꞌka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le yi, ꞌɔ leyinɔɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ a-a fuoꞌo wɔn ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o Zezii. -Lagɔ -zɔ ꞌɔ-ɔ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. Zezii ꞌmnɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌcɛkʋta ꞌyeꞌa -yi mʋ, ꞌɩnnɔ -zɛ ꞌɛ -amʋ ꞌꞌkpi.

2

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌyinynialbhʋ ɔ nʋꞌa ꞌle Tesalonikɩ

1 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o ɛ -se bhubhuyiti -a yi ꞌbho a ꞌꞌbhli -zɔtɩzɔ -ko. 2 *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo -a -yaꞌa amʋꞌa dɩ, -ka nyʋ ꞌꞌjreeꞌa -amʋ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa -amʋ nyanɩ ꞌmʋ kla ꞌgagwloka ꞌbho Filiipʋgwlɔ ꞌmʋ, a yiboꞌo-o ꞌna. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e -amʋ ꞌkpɩ, ꞌle, -aꞌba ꞌmʋnyɛmʋ ꞌmnʋꞌa -dadudu-u ꞌkaaꞌa -amʋ ꞌmʋ, -a ꞌye ʋ ꞌmʋ cɛ; ꞌle, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ɔ-bɔ -Lagɔ gbo, -a ꞌye ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. 3 A -gblee, ɛ -se bhebhe -a ꞌla nyʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ ꞌꞌyi -ko. ꞌLe -pɔlʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌmʋ -a nʋ nɩꞌe ꞌɛ lbhʋtu. 4 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌcrɛ-ɛ -amʋ ꞌmʋti, ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌꞌkpi-gwɛ ꞌɔ lbhʋ -nɛɛꞌɛ damʋ, ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa nyʋbodɩmʋzalbhʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle -a nʋ ɛꞌo. Ɛ -se nyunyuꞌa ꞌtʋnʋdɩ -a za ꞌmʋ -ko. -Lagɔꞌɔ -nɛ -abʋ-ʋ zaꞌa ꞌmʋ. Ɔbɔ, lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɛ li.

5 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo, dɩ -a -zaꞌa ꞌmʋ, ɩ se -mɩɛsrɛ gbɔꞌbhle. ꞌLe ɛ -se a ꞌke -amʋ lɛ ꞌꞌnyɩꞌa kamʋ -a -zɩ ɩ ꞌmʋ -ko. Lɩ ꞌɩn-ɩ ꞌcnɩꞌa -laa, -ka ɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, -Lagɔ yibo nɩ-oꞌo. 6 ꞌLe ꞌꞌbhalrɛɛke a, -bho a-bee -mnʋʋ popo ꞌgwlʋti ꞌle, a ꞌke -aꞌba ꞌꞌdɩ -za, ꞌɩnnɛ -a ꞌbɔꞌɔ tiꞌa? -Ale nyʋ -lrʋʋꞌa -nɛ? -Gba! -A -see ɛ tiꞌbɔ. Leelɛ -a ꞌke nyʋꞌa ꞌnynɩkpipoɛ -nʋ?

7 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhomʋ -a ꞌꞌduꞌa dɩ a, -a ꞌbhɛɛ ꞌkoꞌo -a ꞌke amʋ -klagbakpli ꞌꞌlrulinʋ ꞌle -abʋ -see ꞌɛ lɛtu nʋ. -Da -a -nɩꞌa ꞌbho a ꞌꞌbhli, -ka ꞌlotʋ ꞌbhleꞌa ꞌwa ꞌlimʋzayreetɩ, ꞌka-a -a ꞌyɔɔ -nɩꞌe amʋ kwa. 8 A -gblee, lɛ -ke dɩ -a -kmaꞌa aꞌba dɩ tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, -a -zɩ ꞌɩ-ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ: ɛ -se ꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko ꞌnɩ, aꞌba ꞌtʋ -nɩꞌe-e -amʋ ꞌmʋ tenyɩꞌa dɩ -abʋ sanꞌa ꞌꞌyi -a ꞌke -aꞌba tinɩɛ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle -a ꞌke ꞌbho aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌmɛ -nɩ!

9 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -abʋ yiboꞌo-o, ꞌꞌyikmulbhʋ -a nʋꞌa ꞌbho a ꞌꞌbhli, a -see ꞌɛ dɩ ꞌmate. ꞌLe zɔ ꞌmʋ -a ꞌnʋ-o lbhʋ ꞌle glu-u gwɛꞌɛ -amʋ ꞌle -a -kaa amʋ -taniɛ bhʋ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle lɩ -lrɩɩ ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌle, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, -a ꞌye ɩ gboꞌꞌdudu, -a ꞌye ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za.

10 Lɛ -a nʋꞌa ꞌbho, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɛ-oꞌo ꞌle -Lagɔ yibo nɛꞌo -lrɛɛ. A-bʋ ꞌma-a Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ, kpli -a -nɩꞌa ti ꞌbho aꞌba ꞌꞌyigbeyi, ɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. Lɛ-ɛ ꞌka ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋ ꞌꞌyrili-nyni, ɛ se -nɩ. ꞌƐ dɩ, nyɔ -see ꞌbho -aꞌba da ꞌꞌdu. 11 ꞌLe aꞌba ꞌwee -bodɩ, -ka -a nʋꞌa amʋ -zɩgɩ ꞌꞌlruli, a yiboꞌo-o ꞌna. Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka ꞌꞌyreetɩꞌa -tɩta ꞌbhleꞌa ka ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ. 12 -A ꞌpo-o amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi, ꞌle, -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ, a ꞌyeꞌa ꞌle ꞌɔ -kɔmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa ꞌle a -ke ɔ ꞌke ꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌli -plɛ, aꞌba -nanabhʋ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ.

13 -A ꞌpo-o aꞌba dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ -wlɛɛwlɛɛ, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo -a -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, a ꞌwɔɔn nɩ-oꞌo. ꞌƐ dɩ a deꞌe ꞌꞌgwli ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌwlʋ-o -Lagɔ gbo -ziaka ꞌle a -see ɛ nyunyuꞌa wlu ꞌꞌyi-zrɛ -nɩ. ꞌƐ wɔnkuɛ -ke ɛ -naꞌa a, ɛ-ɛ ꞌnʋ-o a-bʋ Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidemʋ lbhʋ ꞌmʋ. 14 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bʋ -nɩꞌa Tesalonikɩ, Zezii Kliisɩꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ -ʋ -nɩꞌa Zidee, lɛ-ɛ zi ꞌʋ -bodɩ, ꞌɩnnɛ ziꞌe amʋ -bodɩ -lrɛɛ. ꞌWa *-Bozuifʋ-ʋ ꞌklʋ -ʋ nyanɩ ꞌmʋ. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a aꞌba ꞌꞌbhiꞌa -gwlɔkɔmʋ nʋꞌo amʋ -lrɛɛ. 15 Ʋ-bʋ ꞌZuifʋ ꞌmnʋꞌa tɔlʋ ꞌlbha-a -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -bɛnyɩ ʋn ꞌye ꞌmɛ, ꞌle -lrʋʋ ꞌye -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌlbha ɔ ꞌye ꞌmɛ -lrɛɛ, ꞌle -abʋ-aꞌa -nɔɔ ꞌꞌyiꞌa ꞌZuifʋtɔlʋ ꞌye -amʋ nyanɩ ꞌmʋ kla. Lɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌbho, ꞌya -lue komuꞌa nʋ -Lagɔ ꞌtʋ. Ʋn-ʋ ꞌmo-o nyʋ ꞌweeꞌa jɛkamʋ. 16 A ꞌye li-ɔ, ʋn-ʋ kɩka-a -amʋ ꞌꞌyiti, ꞌle, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌZuifʋ, -a -kʋʋ ʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn se ɛ wɔnyiꞌbhɛɛ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɩ ꞌpɩple ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi. ꞌLe, -Lagɔꞌɔ ꞌcɛ ɔ -po ꞌnʋ kwa, ʋn -see ꞌɛ ꞌzɔ sɔkɔ yi.

ꞌPɔlʋꞌa -pɔlʋ ꞌwla-a Tesalonikɩkɔmʋ ꞌꞌyi ti ɔ ꞌke ʋ ꞌye

17 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a tɩtɛꞌɛ-ɛ gbo moꞌo -nɔɔtoope ti: ꞌan -pɔlʋ ꞌwla-a ꞌle a gbo ti. ꞌƐ dɩ aꞌba ꞌtʋ ꞌlbhaꞌa -amʋ tenyɩ ꞌle -a ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke ꞌle le yi -a -ke a ꞌke ꞌyɩye. 18 ꞌMna-aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌle a gbo yi, ꞌɩn ꞌbhle-e ꞌɛ dɩ wɔnyi. ꞌƖn ꞌdɩn-e ꞌle a gboꞌa yiyia ti kpɛꞌɛ -dadudu ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa ꞌwɔn ꞌɩnmʋ -bodɩ. 19 ꞌLe ɛ ꞌmʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a ꞌbɔ-ɔ ti -a ꞌke amʋ ꞌꞌyidede, -ɛkedɩmaa, a-bee ꞌmo-o -aꞌba ꞌgwlʋꞌa ꞌꞌyikumʋ ꞌle a ꞌke ꞌle -Lagɔꞌɔ wlu ꞌli bhɩ glu po -ka -zɛgɛka, ꞌle, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, aꞌba dɩ ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa -amʋ. ꞌLe, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi -lrɛɛ, lbhʋ -a nʋꞌa ꞌle a -ke Zezii ꞌyeꞌa -na -ka -zɛgɛka, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyriliꞌa dɩ, -a ꞌye ꞌnynɩ ꞌwlʋ mʋ aꞌba dɩ. Ɛ -se ꞌꞌsesinyʋꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko. Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa dɩ moꞌo -lrɛɛ. Zɔ -ke ti, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le -yi mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌbho-o ꞌɛ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ -nɩ ꞌle -gasɩ ꞌke -amʋ li-sɔ aꞌba dɩ. 20 -Ziadɩ moꞌo, aꞌba dɩ -gasɩ -sɔꞌɔ -amʋ li ꞌle ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa -amʋ.

3

1 A -gblee, -a -gwleꞌa ꞌmʋ, wlu -seeꞌa ꞌle a gbo ꞌwlʋ ke, -a -see ꞌɛ ꞌbʋꞌwɔn ɔ, -aꞌba -pɔlʋ -see bhlu. ꞌƐ dɩ -a lbhoꞌo ꞌle a gbo Timotee ꞌle -aꞌba ꞌꞌsɛ ꞌye -bhla ꞌle Atɛɛnɩgwlɔ ꞌmʋ -sie. 2 Timotee -a lbhoꞌa ꞌle a gbo a, ɔ-ɔ ꞌmo-o -aꞌba Zeziiꞌa -jeyiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -a -ke ɔ-ɔ bhete-e gbo ꞌle -a -ke ɔ-ɔ nʋꞌo -Lagɔlbhʋ -lue, ꞌle -a zaꞌa Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ. -A ꞌlbho -ɔ ꞌle amʋ gbo ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlideɛ ꞌke ꞌmʋku ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmʋ. 3 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, sɩasɩaalɩ -ke ꞌli -a -nɩꞌa aꞌba ꞌꞌbhi-i ꞌyeꞌa li, a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ꞌya dɩ ꞌꞌdu ꞌle a ꞌke Zeziiꞌa -jeyiꞌa -nabhʋ ꞌꞌyizizia. -A-bʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌya -kaabolɩ ꞌke -amʋ ꞌꞌkpi bhla moꞌo. Aꞌba ꞌꞌbhi ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, a yibo nɩ-oꞌo see. 4 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -da -a -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ see, -aꞌba nyɔ -see amʋ ꞌya lɛꞌɛ -lue komu ꞌꞌyriliꞌꞌzize. ꞌLe, -ka ꞌkle yiyiꞌa amʋ ꞌꞌkpi, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo ꞌna. 5 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ a ꞌke sɩanamʋ -nɩ ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌyrili-zaꞌa dɩ, ꞌɩn lbhoꞌo Timotee ꞌle a gbo ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle ꞌmʋtiꞌwɔn; -ka a deꞌa Zezii ꞌꞌgwli -tanyɩ, -bho ɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ, Sataan -kaa amʋ tiꞌdɩn ꞌle ɔ -kaa amʋ tibhlaꞌa -sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌle lbhʋ -a nʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -kaa bhubhulɛ ꞌꞌdu.

6 ꞌTraamʋ ꞌtɔ -a muꞌa ꞌle -gbʋ mʋ -vɩa! Timotee ꞌwlʋꞌo ꞌle a gbo, ɔ -ke aꞌba ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌye le yi. Ɔ na: A ꞌde-e Zezii ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ ꞌle a kɩkmaꞌa dɩ -lrɛɛ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ɔ na aꞌba -pɔlʋ ꞌwla-a ꞌnɔɔ -a gbo ti ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke -amʋ ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌye, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌle -aꞌba -pɔlʋ gbo -lrɛɛ. 7 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a -nɩꞌe-e ꞌle ꞌkle ꞌli, -da Timotee yiꞌa le, ɔ ꞌtmʋʋꞌa -amʋ aꞌba ꞌꞌkpidɩ, -a ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, -ka a kukuꞌa ꞌmʋti ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi, ɩ ꞌpo-o -amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi. 8 A ꞌye li-ɔ, a -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi -ka -zɛgɛka: ꞌɛ dɩ -abʋ liꞌe ꞌbʋbʋa aꞌba dɩ. 9 ꞌBʋbʋa a ꞌlbhaaꞌa -amʋ ꞌꞌyi tenyɩ, ɛ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi. -Ka -a ꞌka -Lagɔ ꞌsɛɛ po, -a se ꞌna yibo! 10 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -a ꞌpo -ɔ *wɔn gbo -wlɛɛwlɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌle a gboꞌa -jolʋ kati ꞌle -a ꞌke amʋ ꞌꞌyidede, lɩ a seꞌa -bhla ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi yibo ꞌle -a ꞌke ɩ amʋ -tɔ.

11 -Aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -kpa -amʋ ꞌle -a ꞌke amʋ ꞌꞌyidedenamʋ yi. 12 -Aꞌba -Kɔyi Zezii nʋ ɛ ꞌle dɩkɩkmɛɛ-ɛ -nɩꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ ꞌle ɛ ꞌke amʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple ꞌle a ꞌke ɛ nyʋ ꞌwee -bodɩ nʋ. ꞌKla ꞌmnɔ, ꞌka-a -abʋ nʋꞌo aꞌba dɩ -lrɛɛ. 13 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌkpa ꞌke amʋ ꞌꞌyi -nɩ, ꞌle, -nɔɔ -ke ti -aꞌba -Kɔyi Zezii -ke ꞌɔ ꞌꞌyiglɛnyʋ-ʋ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌke aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ -kɔ ꞌꞌfɩa ꞌwee.

4

-Lagɔꞌɔ ꞌtʋnʋkpli

1 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, kpli a ꞌka ꞌmʋ-na -nɩ ꞌle ɩ ꞌka -Lagɔ ꞌtʋ nʋ, -a -tɔ ꞌnɩ amʋ-ɛ -zɔtɩzɔ. -Aꞌba -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli a -de ꞌnɩ-ɩ ꞌmʋ ti -ziaka. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ -a cɛꞌɛ amʋ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ, ɩ-bɩ kplizɩgɩ a-a nʋꞌa, a ꞌke ɩ ꞌꞌlru-mu ꞌle ɩ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa. 2 Kpli a ꞌka ꞌmʋ-na -nɩ -a -tɔꞌɔ amʋ, a yibo nɩ-oꞌo. Ɩbɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -aꞌba -Kɔyi Zezii nʋꞌo nyʋ nʋ. 3 A -gblee, -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌke aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ -kɔ ꞌꞌfɩa ꞌwee. ꞌƐ dɩ aꞌba ꞌla ꞌꞌbhɩ ꞌꞌbhlɛcɛ -le! 4 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌke ꞌnynɔ kpa a, ɔ -kpa nʋ ꞌle dɩlikpʋɛn ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌyi-kpʋn nyʋ -kaa ꞌbho aꞌba da ꞌꞌdu ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ.a ƆFa4 4 Nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ: ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo wɔnyi ꞌle ɔ ꞌke dɩ likpʋn ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ku ꞌbho ꞌꞌdu nyʋ -kaa ꞌbho ꞌɔ da ꞌꞌdu ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ.

5 Aꞌba ꞌꞌtayi aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyiti aꞌba ꞌwlaa ꞌꞌwɩlɩɛ wɔnti -le! Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo a, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o -kaa a, a-bee -mnʋʋ se ɛ nʋka -nɩ. 6 Nyɔꞌɔ nʋ ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli -le ꞌle ꞌnynʋkpakpɩꞌa bo ꞌli! Aꞌba -ke a -bonyunyɔꞌɔ ꞌnynɔꞌɔ ꞌꞌdu ꞌꞌbha -le! -A ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti see, -aꞌba -Kɔyi Zezii -see ꞌꞌnyinynidɩ tiꞌbɔ. Nyɔ-ɔ nʋ ꞌɩ a, ɔ-ɔ ꞌyɔ -ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi. 7 A -gblee, -Lagɔ -see -amʋ ꞌla ꞌɔ ꞌꞌyreetɩꞌa kamʋ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌwɩlɩ. Ɔ ꞌlaꞌa -amʋ-ɛ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌke -aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ -kɔ ꞌꞌfɩa ꞌwee. 8 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyɔ -yɔ -seeꞌa wlu -nɩɩ -lokuipo, ɛ -se nyunyuꞌa wlu ɔ -see ꞌbho ꞌꞌdu -ko. -Lagɔ poꞌa -ɩnmʋ *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌkpɩkpɩaꞌa li.

9 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho dɩkɩkmɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi a, ꞌɩn se lɛ ꞌbhle ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -tɔꞌɔ amʋ ꞌɛ -jolʋ. 10 Zeziiꞌa nyʋ -ke a -plɛꞌɛ ꞌbho Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, a -kmaꞌa-a ꞌwa dɩ ꞌꞌfɩa ꞌwee -ziaka. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -a ꞌpo-o amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi: A kuku ꞌmʋti aꞌba dɩkɩkmɛɛ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa. 11-12 ꞌKla ꞌmnɔ, ꞌka-a -a -zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ see, a po aꞌba ꞌꞌbhi -zuzu ꞌmʋ ꞌle a -kaa nyʋ zɛ ꞌmʋ tiꞌbɔ! Aꞌba -bonyunyuꞌa dɩ-ɩ seꞌa amʋ ꞌꞌyiꞌꞌtuu, aꞌba zi ꞌya dɩ -le! Aꞌba ꞌꞌbhi nʋ lbhʋ, aꞌba ꞌpɛɛ aꞌba -bonyunyu ꞌmʋ, ꞌwa ꞌꞌnyɩ amʋ lilia -le! A -gblee, -bho a -ka -kaa-a nʋ a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a Zeziiꞌa nyʋ, ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho amʋ-ɛ.

-Aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa leyinɔɔ

13 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a ꞌbɔ-ɔ ti, *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, a ꞌke ꞌwa ꞌꞌkpidɩ yibo, ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa Zezii yibo ꞌle -ʋ -see ꞌɔ ꞌgwlʋ ꞌꞌyi -ku, -bho ꞌwa nyɔ ꞌmɛ, kpli ʋn-ʋ nʋꞌa a, a -kaa -kaa nʋ. 14 -A ꞌde-e ꞌꞌgwli ꞌwee Zezii ꞌmɛ-ɛꞌo ꞌle ɔ ꞌye glu -sɔ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ; -ka -lue ꞌmnɔꞌɔ dɩ a, nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, a de ꞌꞌgwli -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ Zezii ꞌgbaa -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ!

15 A -gblee, zɔ -ke ti -aꞌba -Kɔyi Zezii-i ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le -yi mʋ a, -a-bʋ -yʋ -seeꞌa ꞌmɛ ꞌbho ꞌɛ -nɔɔ ꞌꞌyi a, ɛ -se -a-bʋ ꞌke ꞌmɛmʋꞌa nya -kɔ -ko. Dɩ -ke dɩ -a waꞌa -laa amʋ ꞌꞌyiti, ꞌɩnnɩ -aꞌba -Kɔyi Zezii -tɔꞌɔ -amʋ. 16 -Bho ꞌɛ zɔtu nyni a, -bho -Lagɔ ꞌla ɔ gboꞌa -dalbhomʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti-i ꞌye -ɩ ꞌbʋꞌwɔn -mʋ, ꞌwa -klagba-a ꞌꞌsri ꞌʋ ꞌꞌyi-i ꞌye-e wlu yayi -po -mʋ vevlele! ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lɛglɩ bhla, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo ꞌke ꞌle yaku ꞌli ꞌwlʋ. Nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌle ʋn ꞌke glusɔmʋꞌa nyamna ꞌꞌdu. 17 -A-bʋ -nɩꞌa ti-e nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ-e ꞌle -Lagɔ ꞌke -amʋ gbobhete ꞌle yakuꞌa -druku ꞌli. ꞌꞌLemnɩɩ -aꞌba ꞌwee-e ꞌmu-o -aꞌba -Kɔyi Zezii -jeyi ꞌle -a -ke ɔ ꞌke ꞌyɩye ꞌle yakutrubo. ꞌꞌLemnɩɩ ꞌtɔ ɔ, -da ɔ -nɩꞌa a, ꞌbho-o -aꞌba ꞌwee -ke ɔ-ɔ ꞌye -nɩ mʋ ꞌꞌkɔmʋ. 18 ꞌƖnnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a kpʋkpa wlu ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyipopo!

5

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -nɔɔ -ke ti ɩ-ɩ ꞌyeꞌa -zi mʋ, ꞌbho ꞌɛ damʋ, ꞌɩn se lɛ ꞌbhle ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ, 2 -ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo ꞌꞌgɩɩ! -Ka, -bho nyɔ -seeꞌa ꞌꞌyriyi ꞌꞌgwlide ꞌle ɔ-ɔ ꞌdaa ꞌnɔ ꞌzɔ ꞌꞌmatʋ a, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa leyinɔɔ-ɔ ꞌye nyʋ tiꞌgete mʋ -lrɛɛ. 3 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌɔ nyʋ, -da ʋn-ʋ ꞌyeꞌa na, ꞌbhlʋkpa -deꞌe ti, nymɔꞌɔ ꞌꞌsi ʋ ꞌgwlʋ, -nʋ mʋ a, ꞌbho ꞌmnɔ ꞌbho-o ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye ʋ tiꞌgete -nɩ mʋ -gblukutu! ꞌWa -lue ꞌtɩn -see ꞌɛ wɔn ꞌmʋ -cɛ yi. -Ka -nɩgblaanynɔꞌɔ ꞌgwlʋlicɛɛ -nɩꞌa a, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ.

4 A-bʋ -yʋʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌɔ nyʋ, a -se ʋ -ko. Ɔ -see amʋ ꞌzɔꞌdaa yi ꞌꞌyriyiꞌa ka. 5 A -gblee, a ꞌꞌdu-o ꞌɔ nyʋ ꞌꞌfɩa ꞌwee. 6 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -a san ꞌꞌyi, -a ꞌke yra de ꞌle -a ꞌke ɔ wɔn-fuo, -a kpʋn dɩ li! -Ka nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌɔ nyʋ, ꞌwa deꞌa yra, -aꞌba nʋ -kaa -le! 7 A -gblee, nyʋ-ʋ ꞌmʋ-o ꞌꞌnynɔɔ, ꞌle, ꞌwa tɔlʋ, nmɛ-ɛ zi ʋꞌo ꞌꞌmatʋ. ꞌWa nyʋtuꞌa san ꞌꞌyi, ꞌwa yaa ꞌmʋti. 8 A ꞌye li-ɔ, ꞌɔ nyʋ -a ꞌꞌduꞌa dɩ, -a yaa ꞌmʋti ꞌle -a ꞌke dɩ likpʋn, -ka ꞌꞌsrojayi -nɩꞌa ka ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhaaꞌa ꞌɔ ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi-ka a, ꞌka-a Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ -ke dɩkɩkmɛɛ kpʋkpa ꞌle -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌkpiti ꞌle ɩ ꞌke -amʋ ꞌmʋ -nɩ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, -ka ꞌꞌsrojayi-i paꞌa nɛtɛkwloo ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyi-ka, lɛ -kɛɛ ɛ kpʋn a, ꞌka-a -a de -aꞌba -pɔlʋ Zezii ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ! ꞌƆ dɩ -a ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, ɛ-bɛ ꞌpʋnpʋan -yɛɛ ɛ, -nɔɔ -ke ti ꞌɛ tinɩɛtu-u ꞌyeꞌa -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple, ꞌɩnnɛ -a deꞌe -pɔlʋ ꞌꞌyi. 9 A -gblee, -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho -amʋ-ɛ ɔ ꞌke -amʋ ꞌpʋʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -a ꞌke ꞌle ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ ꞌli ti-de ꞌꞌkɔmʋ. -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ɛ nʋ. Ɔ -see -amʋ ꞌbho -za ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -zigle -kpʋn.

10 -Aꞌba ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛꞌɛ dɩ Zezii ꞌmɛꞌo. ꞌLe, -bho ɔ yi le, -bho -a ꞌmɛ see o, -bho -a -nɩ -bhla ti o, -a -ke ɔ ꞌke -dalue -de ꞌꞌkɔmʋ.

11 ꞌƐ dɩ a, -ka a ꞌbhleꞌa -laa kwa a, a popo ꞌkpɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke kpʋkpa, ꞌle a ꞌke Zeziiꞌa -jeyi -na -ka -zɛgɛka!

ꞌPɔlʋꞌa nyʋyewlu -ke ꞌɔ ꞌꞌdɩmʋduwluꞌa -jranamʋ

12 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho ꞌɛ lemʋ -lrɛɛke a, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a ꞌꞌdu ꞌbho nyʋ-ʋ nʋꞌa -Lagɔlbhʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ. Ʋbʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ -aꞌba -Kɔyi *Zezii deꞌe amʋ ꞌꞌlru ti ꞌle ʋn ꞌke amʋ -tɔ, ʋn ꞌke amʋ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ ꞌꞌdu; ꞌɩnnɛ ꞌmo-o aꞌba -jolʋgbopoɛ. 13 Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o lbhʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa dɩ a, a ꞌbhɛɛ nʋ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌwa dɩ -kma tenyɩ! -Ka a -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, a ꞌwʋwla -pɔlʋ ꞌꞌkpi ti.

14 -Yɛ kɔꞌɔ ꞌbho -lrɛɛ ɛ, ꞌle Zeziiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ nyʋ-ʋ vlanꞌa a, -a ꞌpo-o amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi a ꞌke ʋ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ ꞌꞌdu. Nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -sɩanyɩ ku ꞌmʋti, a de ʋ -pɔlʋ ꞌli ti; nyʋ-ʋ seꞌa ꞌmʋtikuku ꞌbho -Lagɔjeyi a, a -kpa nʋ, a -ku ꞌꞌgwli ꞌle nyʋ ꞌwee -bodɩ! 15 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle, -bho nyɔ nʋ amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, a -kaa ꞌɛ kpa -za! ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ o, ꞌle nyʋ ꞌwee -bodɩ o, a nʋ -zɛgɛꞌɛ ꞌꞌsɛ ꞌle -nɔɔꞌꞌo nɔɔ ꞌli!

16 A ꞌbhle ꞌbʋbʋa ꞌli ꞌꞌkɔmʋ, 17 aꞌba -kpʋn *-Lagɔꞌɔ wɔngbopoɛ ꞌplʋ -le, ꞌle a -ke Zezii *Kliisɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌꞌkɔmʋ, 18 ꞌle, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌyeꞌa amʋ -bodɩ -yi mʋ, -bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ o, a po ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ! A -gblee, a-bʋ -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -kaabodɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -Lagɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ amʋ ꞌmʋ ti.

19 Lbhʋ *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke nʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌbhi ꞌmʋ o, ꞌle nyʋ -lrʋʋ ꞌmʋ o, a ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌꞌyiflɔɛ, 20 ꞌle, -bho nyɔ -za -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti a, aꞌba -tri nɩ -lokui ti -le! 21 Lbhʋꞌa -dadudu-u nʋɛꞌɛ -kaa, a ꞌcrɩ ɩ ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ꞌya -ziadɩ ꞌye ꞌle a ꞌke ɩ ꞌwɔɔn! 22 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ, a ple ɛ li!

23 -Lagɔ -ke ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa lipɩpɛɛ ɛ, ɔ nʋ ɛ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyisrɛɛmʋ po ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌke aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ -kɔ ꞌꞌfɩa ꞌwee ꞌle aꞌba tɩnɩɛꞌɛ ꞌwee ꞌli, ꞌle a ꞌke pepepe -nɩ, ꞌle, -bho -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌke nyni a, a -kaa ꞌꞌnyinynidɩ liꞌbhle! 24 A -gblee, -Lagɔ ꞌlaꞌa amʋ a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. A de ɔ ꞌꞌgwli, lɛ ɔ ꞌꞌduꞌa wɔn ꞌle amʋ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye! ꞌƆ cɛ sɩn.

25 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a po ɔ -aꞌba dɩ wɔn gbo!

26 ꞌBho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ a, a -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌwee gbɩgble ꞌle a -ke ʋn ꞌke ꞌyɩye ꞌle dɩkɩkmɛɛ ꞌmʋ! 27 ꞌLe -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtri -ɛ -jiɛ ꞌꞌkpi ti, a -zrɛ -nɩ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌbho ꞌwa ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi!

28 -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌwee!

2 Tesalonikɩkɔmʋ

1

2

3

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ ɔ poꞌa TESALONIKƖKƆMƲ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Tesalonikɩkɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɔ -dalbhoyi ꞌPɔlʋ poꞌo ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ -jeyi, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌbɔ-ɔ ti, lɩ ɔ -tɔ ꞌnʋ ꞌbho Zeziiꞌa leyiɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌkpi po. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋtɔlʋ-ʋ tɔ nɩ-oꞌo ꞌle ꞌwa tɔlʋ-ʋ nʋꞌo na ɔ ꞌyi-e le see ꞌle ꞌwa -lrʋʋ-ʋ nʋꞌo na ꞌɔ leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gboꞌa dɩ ʋn -see lbhʋ -nʋ yi! Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌyiꞌsrɛɛ. -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -lokumʋkuyiklagba, -ka ɔ ꞌka yi -tanyɩke-ɔ ꞌle ɔ ꞌke le yi, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o ꞌna -lrɛɛ.

1

ꞌYewlu

1 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ-e *Silɩvɛɛ -ke Timotee, a-bʋ Tesalonikɩkɔmʋ ꞌma-a *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, -a-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ wlu -jeyi. A-bʋ ꞌma-a -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa nyʋ, 2 ꞌwa ꞌꞌnitiwʋnnakʋta -nɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

*Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa Tesalonikɩ, ꞌPɔlʋ ꞌpo -ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi

3 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle -a ꞌke aꞌba dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po -wlɛɛwlɛɛ. ꞌKa -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, -ɛkedɩmaa, aꞌba *Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ -ke dɩkɩkmɛɛ-ɛ ꞌkpa-a ꞌꞌkpi. 4 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, Zeziiꞌa -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ, -ʋ -nɩꞌa -dalrɔɔ, -bho -a -nɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ a, -a zaꞌa aꞌba ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌmnɩ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. -Ka nyʋ-ʋ yaꞌa amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn-ʋ klaꞌa amʋ nyanɩ ꞌmʋ ꞌle a-a kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle aꞌba ꞌbhɔ Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ, -a ꞌzʋ -ʋ ꞌna -bodɩ ꞌmʋ. 5 ꞌƐ lɛtu-u ꞌtɔ-ɔ -amʋ gbaa na -Lagɔ-ɔ ꞌye-e nyʋ -zigle -tu -mʋ ꞌle ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌmʋ. -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa kamʋ a-a ꞌye-e ꞌkleꞌa dɩ ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌyiti-wa mʋ, ꞌbɩ a ꞌbhleꞌa ꞌle ꞌɔ -kɔmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, a -ke ɛ nɩnmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti ꞌle a -ke ɔ ꞌke -dalue -nɩ ꞌꞌkɔmʋ. 6 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ɔ-ɔ ꞌye-e nyʋ -zigle -tu -mʋ ꞌle ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌmʋ. Nyʋ-ʋ yaꞌa amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi a, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya -mʋ -lrɛɛ, 7 ꞌle, a-bʋ ꞌyeꞌa ꞌkle ꞌtraamʋ a, ɔ-ɔ ꞌye amʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌle, -abʋ a, ɔ-ɔ ꞌye ɛ -amʋ ꞌꞌnyɩ mʋ -lrɛɛ. -Nɔɔ -ke ti -aꞌba -Kɔyi Zezii-i ꞌyeꞌa ꞌle yaku ꞌli ꞌwlʋ mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le yi a, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ ꞌke ɩ -nʋ -nɩ. -Bho ɔ -ka yi a, ɔ -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋ kuꞌa ꞌwɔn-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ. ꞌLe nɛꞌɛ -gbʋgbʋ ꞌmʋ ɔ-ɔ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. 8 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke -Lagɔ yibo ꞌle -ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌkle ꞌye -nɩ -mʋ, 9 ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi -gwle ꞌꞌkɔgwlɛka. -Ka ɛ-ɛ ꞌyeꞌa ꞌmʋtinɩnɩ mʋ, ꞌkla-a ꞌka-a: -Da -aꞌba -Kɔyi Zezii -nɩꞌa a, ʋn -see ꞌbho tiꞌꞌsi yi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, -ka ɔ kuꞌa wɔn ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ʋn -see ꞌna ꞌye yi ꞌꞌkɔmʋ. 10 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -nɔɔ -ke ti ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ a, ꞌbho-o ɩ-ɩ ꞌye -zi -nɩ mʋ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli ꞌle ɔ ꞌye ꞌʋ -kɔ ɔ, ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. A-bee -mnʋʋ, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -a -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, a ꞌwɔɔn nɩ-ɩꞌa dɩ a, a-a ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ mʋ -lrɛɛ.

11 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -Lagɔ -a -ke a-a bʋbɔꞌɔ, -a po ꞌɔ wɔn gbo aꞌba dɩ -wlɛɛwlɛɛ. -A bhade ꞌnɔ-ɔ li ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ lbhʋ nʋ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle aꞌba nʋnʋkpli ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ -ka -zɛgɛka, ꞌle, -ka ɔ ꞌlaꞌa amʋ, a -ke ɔ ꞌke -dalue -nɩ ꞌle ɔ ꞌke amʋ -kɔ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌꞌkɔmʋ, ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyitiwa, a -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌna ꞌꞌyiti. -A bhade ꞌnɔ-ɔ li -lrɛɛ, ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ ɔ ꞌke amʋ -kpa, ꞌle, lɩzɩgɩ ꞌwee a ꞌybhaꞌa a ꞌke nʋ a, ꞌle lbhʋ a-a nʋꞌa a de ꞌɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, a ꞌke ɩ nʋ. 12 ꞌKa ꞌmnɔ, ꞌka-a nyʋ-ʋ ꞌye -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ mʋ aꞌba dɩ ꞌle ʋn ꞌke aꞌba ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌɔ dɩ. -Lagɔ -a -ke a-a bʋbɔꞌɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ, ꞌwa ꞌlimʋ -nmɔ -nɩꞌe-e amʋ ꞌꞌkpi wɔn. ꞌƐ dɩ ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌke -nʋ-ɛ.

2

Lɩ-ɩ ꞌyeꞌa -zi mʋ ke-ɔ ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌke nyni, ꞌɩnnɩ ꞌka-a

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -yɛ ꞌma-a -nɔɔ -ke ti -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le -yi mʋ a, ꞌle -a -ke ɔ ꞌke ꞌyɩye ꞌle yakutrubo a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌɛ dɩ ꞌtmʋʋ -lrɛɛke. -A bhade-e amʋ li, 2 nyʋtɔlʋ -yʋ nʋꞌa, -nɔɔ -ke ti ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ a, ɛ nyni-oꞌo see, aꞌba ꞌꞌtayi nʋ ꞌꞌyiti ꞌle ꞌwa ꞌmʋzadɩ ꞌmʋ ꞌwa ꞌꞌmaa amʋ dɩ ꞌꞌyrili, ꞌwa -za aꞌba -naagɩ -denɩ ꞌmʋ -le! -Bho koo ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi -lue-e -zɩ ꞌɩ -kaa ꞌmʋ o, -bho koo ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzayi -lue-e -zɩ ꞌɩ -kaa ꞌmʋ o ꞌle -bho koo nyʋ na ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo-o -zɩ ꞌɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -lue ꞌli o, -bho ꞌya dɩtu bhla amʋ ꞌꞌkpi a, nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le! 3 Aꞌba ꞌyee -kaabodɩꞌa -lue ꞌtɩn -ziadɩ ꞌmʋ -le! A -gblee, dɩ-ɩ ꞌka zi ꞌle ꞌɔ leyinɔɔ ꞌka nyni, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e ꞌꞌkpleku -mʋ -lokumʋkudɩ ꞌle ʋn -see -Lagɔ lɛ ꞌla yi, ꞌle nyɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *-lokumʋkuyiklagba -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌka kpʋn, ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ. -Bho ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ zi a, ꞌle ꞌɔ leyinɔɔ ꞌke nyni. 4 A ꞌye li-ɔ, -bho nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌla -Lagɔ lɛ ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌꞌkpleku -lokumʋkudɩ, -lokumʋkuyiklagba ꞌmnɔ-ɔ ꞌye-e -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyidedeyiklagba ꞌꞌdu -mʋ ꞌle ɔ ꞌke nyʋ ꞌtmʋʋ na, bʋbɔlɩ ꞌwee ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ, ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔ ꞌꞌdu o, ꞌle ɛ ꞌke lɩ -lrɩɩ ꞌꞌdu o, ʋn ꞌbhɔ ꞌya dɩ, ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌya ꞌwee -zi! Ɔbɔ ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌkpleku -mʋ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ dɩ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli pa ꞌle ɔ ꞌke ti-de ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔ ꞌla.

5 -Da ꞌɩn -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -ka ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ dɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ, a ꞌmate nɩ-aꞌa? 6 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, lɛ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌꞌtaa ꞌnɔ ꞌle. Lɛ ɛ ꞌꞌduꞌa a, a yibo nɛ-oꞌo. -Nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa a, -bho ɛ nyni a, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ -nɩ mʋ. 7 A -gblee, -ziaka, nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌkplekuꞌo see -lokumʋkudɩ ꞌle ꞌwa ꞌlaꞌa -Lagɔ lɛ, ꞌle, -Lagɔ -tɔꞌɔ-ɔ -amʋ -lokumʋkudɩ ꞌmnɩꞌa ꞌzɔꞌɔ dɩ a, -a ꞌbhɛɛꞌo -a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -lokumʋkuyiklagba ꞌmnɔ -see -bhla ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ ke. Nyɔ -yɔ ꞌꞌtaa ꞌnɔ ꞌle a, -Lagɔ ꞌke ɔ -jeyi -za -tanyɩ. 8 -Bho ɔ nʋ -kaa a, ꞌbho ꞌmnɔ, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ -nɩ mʋ. -Bho -aꞌba -Kɔyi Zezii yi le ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌye-e nyɔ ꞌmnɔꞌɔ wɔnkuɛ wɔnꞌlbha -mʋ. -Da ɔ-ɔ ꞌye ɔ wɔn ꞌꞌkpiti-cɛ -nɩ mʋ, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye ɔ ti-za -nɩ mʋ. 9 -Da ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo nyʋ ꞌꞌyi-tɔ -nɩ mʋ, ꞌɔ ꞌmɛmɛɛnɔɔ -seeꞌa -bhla nyni ke a, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa wɔnkuɛ ɔ-ɔ ꞌye ꞌmʋꞌbhle mʋ ꞌle ɔ ꞌke *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ nʋ. ꞌLe ꞌya ꞌmʋ ɔ-ɔ ꞌye nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌlbha mʋ. 10 ꞌꞌnyinynidɩꞌa -dadudu ɔ-ɔ ꞌye -nʋ mʋ, ꞌle, nyʋ -Lagɔꞌɔ -zigle ꞌka kpʋn, ɔ ꞌke ʋ -dugba li-po. Ʋbʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ -zigle-e ꞌye -ʋ -kpʋn -mʋ, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌꞌjni-e -ziadɩ ꞌle ʋn -see ɩ lɛ ꞌla. -Bho ʋn ꞌwɔɔn nɩ ꞌkɩ a, -Lagɔ-ɔ ꞌpʋʋn nʋ ꞌko-oꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 Ʋn -see -Lagɔ ꞌwɔɔnꞌɔ dɩ a, ɔ-ɔ ꞌye-e dɩ -gble -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa ꞌle ʋn ꞌke ɔ-bɔ -lokumʋkuyiklagba ꞌmnɔꞌɔ sɩndɩ ꞌꞌgwlide. 12 Ɔ-ɔ ꞌye-e -kaa -nʋ -mʋ, ꞌle, nyʋ ꞌwee -yʋ -tbhɛꞌɛ -ziadɩ ꞌꞌkpi, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa ꞌlbhaaꞌa ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi a, ɔ ꞌke ʋ -zigle -kpʋn.

-Lagɔ -zaꞌa ꞌbho amʋ-ɛ ꞌle a ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

13 A-bee -mnʋʋ -bodɩ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bʋ -ke dɩ -aꞌba -Kɔyi *Zezii -kmaꞌa, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ -kaa ti -abʋ ꞌke aꞌba dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po -wlɛɛwlɛɛ. A -gblee, -Lagɔ -seeꞌa -bhla ꞌkmʋ ti-ya ke a, ɔ -zaꞌa ꞌbho amʋ-ɛ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌpʋʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. *ꞌƆ Lisaazuzu nʋꞌa amʋ ꞌɔ nyʋ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ ɔ -nʋ -nɩꞌe ꞌɛ lɛtu, ꞌle, a ꞌwɔɔnꞌɔ-ɔ -ziadɩꞌa dɩ, ɔ nʋꞌo -kaa -lrɛɛ. 14 A ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌduꞌa dɩ ɔ ꞌlaꞌa amʋ. -Aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -a -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, ɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌle ɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -kaa nʋ. Ɔ ꞌybha-oꞌo a -ke ɔ ꞌke -dalue -nɩ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi a, aꞌba ꞌnynɩ ꞌke ꞌna ꞌꞌyiꞌbhɛ -lrɛɛ. 15 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, aꞌba ꞌbhɔ aꞌba Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ -le, ꞌle, lɩ -a tɔꞌɔ amʋ, -yɩ -a -ke a dedeꞌa ꞌꞌyigbeyi ti o, ꞌle -yɩ ꞌma-a -jeyipowlu -a ꞌꞌduꞌa ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli o, aꞌba ꞌbhɔ ꞌya ꞌlitideɛꞌɛ dɩ -le!

16-17 -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo -ke -aꞌba -tɩta -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ, ʋn po amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke amʋ ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋ po ꞌle a -kaa kplizɩgɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌbhɔ ꞌle a -kaa wluzɩgɩꞌa ꞌmʋzadɩ ꞌbhɔ -lrɛɛke! -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn -aꞌba dɩꞌa dɩ, ɔ-ɔ poꞌo amʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ɔ-ɔ kpaꞌa -amʋ ꞌle -a ꞌke ɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi -de ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ ꞌbho ꞌɔ leyinɔɔ ti.

3

A po -aꞌba dɩ *-Lagɔ wɔn gbo

1 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a po -aꞌba dɩ *-Lagɔ wɔn gbo, ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌke ti-wa ꞌle ɩ ꞌke nya mu ꞌle nyʋ ꞌke ɩ ꞌwɔɔn ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu! -Ka a-bee -see ꞌɩ ꞌplʋ -kpʋn, ꞌle ɩ ꞌke -kaa -nɩ ꞌle -da ꞌwee. 2 A po ɔ wɔn gbo -aꞌba dɩ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu, lɩ nyanɩbhlemʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke -amʋ -bodɩ nʋ, ɩ -kaa -amʋ ꞌꞌyi pa! A -gblee, ɛ -se nyʋ ꞌwee ꞌwɔɔn ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -ko.

3 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, lɛ -ke dɩ -a de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ nʋ -ɛꞌo. ꞌƐ dɩ -a yiboꞌo ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ -po -mʋ, ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu, lɩ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan-a ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke amʋ -bodɩ nʋ, ɩ -kaa amʋ ꞌꞌyi pa. 4 Zezii-i ꞌkpa-a -amʋ, ꞌle, a-bee -bodɩ, -a yiboꞌo, lɩ -a -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ a, a-a nʋ -ɩꞌo ꞌle a ꞌke ɩ nya kpa -lrɛɛ. 5 Ɔ -kpa amʋ, ꞌle, -ka -Lagɔ -kmaꞌa nyʋꞌa dɩ tenyɩ, a ꞌke -kaa yibo -ziaka ꞌle Zeziiꞌa ꞌkpayikuɛ ꞌke amʋ ꞌmʋ -nɩ -ka -zɛgɛka!

Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle nyʋ ꞌke lbhʋ nʋ

6 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ vlanꞌa a, aꞌba -ke ꞌwa ꞌwʋwla ꞌmʋ -le! Ʋbʋ ꞌmnʋ, lɩ -a -tɔꞌɔ amʋ a, ꞌwa ꞌwɔn ʋn ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu. 7 A ꞌye li-ɔ, -a -nɩꞌa aꞌba ꞌꞌklumʋ, kpli -a -tɔꞌɔ ɔ, -ka -a -seeꞌa vlan a, a ꞌye-e ꞌna li, ꞌle aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo -ka ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili a ꞌke -amʋ ꞌꞌsɛlɩ-za. 8 A -gblee, ꞌle zɔ ꞌmʋ -a ꞌnʋ-o ꞌꞌyikmulbhʋ, ꞌle glu-u gwɛꞌɛ -amʋ, ꞌle -a -kaa amʋ -taniɛ bhʋ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle lililɩ ꞌmʋ. ꞌBho ꞌya damʋ, a -see nyʋ ꞌmʋ ꞌpɛɛ. 9 -A ꞌka -kaa nʋ a, ɛ -se ꞌꞌsɛ -ko. -A ꞌke amʋ lɛ -tɔ ꞌle a ꞌke -amʋ ꞌꞌsɛlɩ-za, ꞌɛ dɩ moꞌo. -A ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo -a ꞌke amʋ lɩ ꞌybhaa. 10 A ꞌye li-ɔ, -nɔɔ -ke ti -a -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ a, -a ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -bho nyɔ -see ꞌwɔn ɔ ꞌke lbhʋ nʋ, nyɔꞌɔ ꞌꞌnyɩ ɔ lilia -le!

11 Dɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle a gbo, -a ꞌwɔn -ɩ ꞌbɔ. ꞌƐ dɩ -a poꞌo amʋ wlu -nɛɛ -jeyi. Ɛbɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ-ʋ vlan-oꞌo ꞌle ʋn -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke lbhʋ -lue ꞌtɩn nʋ, ꞌle, lbhʋ ʋn-ʋ nʋꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌwa -bonyunyuꞌa dɩ-ɩ se ꞌʋ ꞌꞌyiꞌꞌtuu, ʋn-ʋ ꞌzi-e ꞌya dɩ. 12 -Kaabonyʋ -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ a, ꞌɩnnʋ -a ꞌtmʋʋꞌo ꞌle -a po ꞌʋ ꞌkpa ꞌꞌyi -lrɛɛ, -aꞌba ꞌwee -plɛꞌɛ-ɛ -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋꞌa dɩ a, ʋn de -pɔlʋ ti ꞌtɩn ʋn ꞌke lbhʋ nʋ, ʋn -kaa ʋn -bonyunyu ꞌmʋ ꞌpɛɛ!

13 A-bee -mnʋʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba sɩa -zɛgɛꞌɛ nʋnʋa ꞌmʋ -le! 14 ꞌLe, nyʋ -a ꞌꞌsraaꞌa -jiɛ ɛ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, lɩ -a -zaꞌa -laa ꞌmʋ, -bho ꞌwa nyɔ -see ɩ ꞌbho ꞌꞌdu a, a -tɔ nɔ nyʋ ꞌwee ꞌꞌyi, aꞌba -ke ꞌɔ ꞌwʋwla ꞌmʋ -le, ꞌle, -ka lɛ ɔ-ɔ nʋꞌa seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo! 15 ꞌBho ꞌmnɔ ꞌtɔ ɔ, ɔ ꞌꞌdu-o a -Bozeziiꞌa nyɔꞌɔ dɩ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ! Aꞌba ꞌnyɔ ɔ ꞌmʋ -le -ka aꞌba jɛkayi!

ꞌꞌBɔgʋꞌa wluꞌa ꞌꞌyijranamʋ

16 -Aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua, ɔ ꞌꞌnyɩ amʋ -pɔlʋꞌa lipɩpɛɛ -nɔɔ ꞌwee ti: ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌnyɩ! Ɔ -sie amʋ gbo ꞌwee!

17 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ ꞌyeꞌe amʋ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌan ꞌꞌbhuo-o ꞌcnɩ ɩꞌo. ꞌKa-a ꞌan-a nʋꞌo ꞌle ꞌan ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌwee ꞌli, ꞌle, -ka ꞌan ꞌꞌbhuo-o ꞌcnɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ, a ꞌke -kaa yibo. ꞌAn ꞌcnɩcnɩyri ꞌka-a!

18 -Aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌwee!

1 Timotee

1

2

3

4

5

6

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌyizabɔgʋ ɔ poꞌa TIMOTEE -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

-Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi -lue -ke Zeziiꞌa -dalbhoyi ꞌPɔlʋ -plɛꞌɛ ꞌɔ lbhʋ -lue ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌƆ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o Timotee. ꞌLe ꞌɛ ꞌlimʋ ɔ-ɔ ꞌꞌdu -ɔ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ꞌle, lɩ ɔ ꞌka nyʋ -tɔ, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ nɩ nɔꞌo. Ɔ na ɔ -tɔ nyʋ, ꞌle, -tɔtɔlɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, ꞌbho ꞌya damʋ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu. Lɩ ɔ ꞌkʋ ʋ -tɔ -lrɛɛ, ꞌɩnnɩ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋ-e kpli -ke ꞌli Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌka -nɩ. Ɔ nʋꞌa -kaa, ꞌbho Timoteeꞌa lbhʋꞌa damʋ ɔ ꞌꞌdu -nɩꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌdɩ ꞌmʋ.

1

ꞌYewlu

1 Timotee, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi a, ꞌle -ɔ ꞌꞌduꞌa *-aꞌba ꞌpʋʋnyi -Lagɔ -ke -aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikuyi Zezii Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi a, ꞌɩnmɔ poꞌo -ɩnmʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. 2 ꞌAn -Lagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu Timotee, -ɩnmɔ -ke ꞌɩn -plɛꞌɛ ꞌꞌgwlideɛ -lue ꞌmʋ, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -sie -ɩnmʋ gbo, ʋn ꞌke -ɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

ꞌꞌNyinynitɔtɔlɩꞌa nyʋkwamʋtizadɩ

3 ꞌƖn ꞌka Masedʋanɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi mu a, ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, ꞌɩn na, -sie ꞌbho Efɛɛzɩ! ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho a, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle ꞌle -Lagɔwlu ꞌli, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -ɩn ꞌke ʋ ꞌle ꞌꞌtaa ꞌle ʋn ꞌke ꞌya -tɔtɔdɩ ꞌbhɔ. 4 ꞌTmʋʋ nʋ, sabhladɩ -ke ꞌꞌnabhliꞌa lɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ, ʋn -kɩɩ ɩ -lokuipo! ꞌYa lɩtuꞌa ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ɩ -ke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ se ꞌꞌyitigʋgɔ. Ɩ-ɩ ꞌpo-o depoɛ ꞌꞌkpi. -Gblee, ɛ-bɛ ꞌgwlʋdɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ ꞌle -a ꞌke ꞌpʋn a, -a ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -a yibo nɛꞌo.

5 Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ ꞌle ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ʋn ꞌke ʋn -bonyunyuꞌa dɩ -kma ꞌle dɩkmɛɛ ꞌmnɛ ꞌꞌdu lɛ -yɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle -pɔlɔplu ꞌmʋ, ꞌɔ nyɔtu de -Lagɔ ꞌꞌgwli -ka -zɛgɛka! 6 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋtɔlʋ ꞌꞌmaaꞌa-a ɩ-bɩ -tɔtɔlɩzɩgɩ ꞌmnɩ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn ꞌye bhebhelɩ kli ꞌkpa. 7 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌbɔ-ɔ ti ʋn ꞌke *-Lagɔꞌɔ gbaꞌa -tɔmʋklɩgbɩ ꞌꞌdu, ꞌle ʋn-ʋ kukuꞌo ꞌmʋti ʋn-ʋ tɔꞌo, ꞌle, lɩ ꞌwa ꞌꞌbhi-i tɔꞌɔ nyʋ -ke lɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌwa ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti.

8 -Gblee, -ka -Lagɔꞌɔ gba ꞌlɛꞌɛ ɛ, -bho nyɔ -ka ꞌɛ -jolʋ-ʋ bhlu ꞌle ɛ ꞌke ɔ lbhʋ ꞌmʋ nʋ a, -a yiboꞌo-o ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 9 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, -a ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti: -Lagɔꞌɔ gba -see ꞌbho ti-de ꞌꞌyisrɛɛmʋꞌa dɩ: ꞌɛ gbatu -nɩꞌe ꞌbho-ɛ nyʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ -ʋ kuꞌa -loku ꞌmʋꞌa dɩ. Ɔ ꞌde -ɛ ꞌbho ti ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -ke nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɔ wlu tiꞌbɔꞌɔ dɩ. Ɔ ꞌde -ɛ ꞌbho ti, nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌlotʋ -ke -tɩtaꞌa -lue -ke ꞌꞌkui -lrɩɩ ꞌlbha a, ꞌwa dɩ. 10 ꞌLe -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌbho ʋn-ʋ ꞌyeꞌe ꞌꞌbhɩ ꞌꞌbhlɛcɛ; ꞌle -lrʋʋ -ke ʋn -bonyukpasi-i ꞌꞌduꞌo ꞌꞌbha; ꞌle -lrʋʋ poꞌo ʋn -bonyunyu ꞌpɛlʋ ꞌle -lrʋʋ-ʋ cɛꞌɛ sɩn, -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌduuꞌo nyʋ dɩ ꞌꞌkpi. ꞌYa ꞌꞌnyinynidɩtuꞌa dɩ -Lagɔ deꞌe ꞌbho ꞌɔ gba ti. Ɩ-ɩ ꞌvɔ-ɔ -tɔtɔlɩzɩgɩ tʋ gbo. 11 -Gblee, wlu ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋ a, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ɛ, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ tɔꞌo. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, -Lagɔ -ke dɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ɩ-ɩ ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -tbha ꞌnɩ ꞌɩnmʋ.

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o *Zezii ꞌsɛɛ

12 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ -ɔ poꞌa ꞌɩnmʋ wɔnkuɛ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ a, ꞌɩn po -ɔ ꞌsɛɛ, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. 13 -Gblee, ꞌɩnmɔ -nyniꞌe ꞌɔ ꞌnynɩ wɔn -tanyɩ ꞌle ꞌɩn-ɩ klaꞌa ꞌɔ nyʋ nyanɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn-ɩ zi ꞌnʋ ꞌzʋɩn. Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ ꞌle Zezii -mnɔɔ -bodɩ ɔ ꞌye-e ꞌan ngaze; ꞌle ɔbɔ gbo a, lɛ ꞌɩn-ɩ nʋꞌa a, ꞌɩn se ɛ yibo, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn -see ɔ -bhla ꞌꞌgwlide ke. 14 -Zɛgɛ -ke ꞌmʋ -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ -wʋnna -nɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌniti, ɛ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn-ɩ de ꞌɔ ꞌꞌgwli ꞌle ꞌɔ nyʋꞌa dɩkmɛɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌɩn ꞌmʋ. 15 Wlu-u ꞌma-a -ziadɩ nyʋ ꞌwee ꞌka ꞌwɔɔn, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Zezii Kliisɩ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ ꞌpʋʋn, ꞌle ꞌmna-aꞌa nɩ -ziꞌe-e nyʋ ꞌweeꞌa nɩ wɔn ꞌmʋti. 16 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ-ɔ, ꞌɩnmɔ -ke ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkplekuꞌa a, Zezii Kliisɩ ꞌye-e ꞌan ngaze, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌgwli-de mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌye, ɔ ꞌke ʋ -tɔ -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌgwlikuyi. 17 Ooo! ꞌꞌKɔgwlɛyi, -ɩnmɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee a, -ɩnmɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌyeꞌa li, -ɩn -nɩ -lue ꞌtɩn, -ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔ, -aꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ! *Ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

ꞌKpayipowlu

18 ꞌAn -Lagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu Timotee, wlu ꞌɩn sieꞌa -ɩnmʋ li, ꞌꞌdu ɛ ꞌbho. -Aꞌa ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -zaꞌa ꞌmʋ, ɛ -ke ɛ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti. Popo nɩ ꞌgwlʋti ꞌle ɩ ꞌke -ɩnmʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ꞌle, -ka nyɔ ꞌbhleꞌa popolɛ, ɩ ꞌke -kaa -ɩnmʋ -bodɩ -nɩ, ꞌle -ɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋꞌa -zɛgɛnɛ nʋ! 19 -Bho -ɩn -kɛ ɛ-ɛ nʋ a, -kpʋn -aꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌyi ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ wlu ꞌli ti-de ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌplu. -Gblee, nyʋtɔlʋ ꞌꞌtayiꞌe-e -jolʋzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ pleꞌe sɩnsɩndɩ kli. 20 ꞌWa -klaabonyʋꞌa ꞌꞌklumʋ Iminee -ke Alasaanɩ -nɩꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌye ʋ kwa gbo -za ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa kwa ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn -kaa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn-nyni.

2

-Ka nyɔ ꞌka *-Lagɔ wɔn gbo po ꞌle bʋbɔbudu ꞌli

1 -Gblee, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a ꞌke nyʋ ꞌweeꞌa dɩ *-Lagɔ wɔn gbo po, a ꞌke ɔ libhade, ꞌle a ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po. 2 ꞌBhlɩkpɩyowli -ke nyʋklɩgbɩꞌa dɩ a bhade -Lagɔ li, ꞌbhlʋkpa -ke ꞌꞌlru ʋn -nɩꞌa, ɛ ꞌke ti-de ꞌle -a ꞌke -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌye ꞌle -aꞌba kplizɩgɩ ꞌmʋ -a ꞌke ꞌbho -Lagɔ ꞌꞌdu! 3 Nyɔ ꞌke nyʋꞌa dɩ -Lagɔ wɔn gbo po, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo *-aꞌba ꞌPʋʋnyi -Lagɔ ꞌtʋ. 4 Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke nyʋ ꞌwee ꞌpʋʋnꞌa dɩ ꞌɛ lɛtu nʋ ꞌɔ ꞌtʋ, ꞌle ʋn ꞌke -ziadɩ yibo ꞌwee ʋn ꞌke ɛ ꞌmʋ -na -nɩ. 5 Wlu -nɛɛ ɛ, nyʋ ꞌwee ɛ geꞌe ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn. ꞌLe dɩꞌa ꞌnynɩmʋnɩyi -nɩꞌa ꞌbho -Lagɔ -ke nyunyuꞌa ꞌnynɩmʋ, ɔ -nɩꞌe-e -lue ꞌtɩn -lrɛɛ. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌduꞌa nyunyɔ. 6 -Gblee, ɔ yi-oꞌo ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ɔ ꞌke nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌmɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ʋ zetie ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. Ɔ ꞌka ꞌɛ lɛtu nʋ a, -nɔɔ -ke ꞌꞌbhuo -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌtɩn, ꞌbho-o ɔ -nʋ -nɩ nɛꞌo. -Ka -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke nyʋ ꞌꞌwe ꞌpʋʋn, ꞌɩnnɛ -tɔ nɛꞌo. 7 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɛ kamʋ -Lagɔ nʋꞌo ꞌɩnmʋ *ꞌɔ -dalbhoyi ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ lbho ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩ -za. Ɔ lbhoꞌa -kaa ꞌɩnmʋ a, ɔ na ꞌɩn -tɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ nyʋ-ʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌgwlide ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ -ziadɩ ꞌmnɩ ꞌwɔɔn. ꞌƖn -see sɩn cɛ. -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ. 8 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti, -da ꞌwee nyukpasi-i bʋbɔꞌɔ -Lagɔ ɔ, ʋn ꞌke -kʋtɩ yayi -tɔ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po ꞌle ʋn ꞌke ɛ nʋ ꞌle -pɔlɔplu ꞌmʋ. ꞌWa nyʋtuꞌa ꞌbhle ꞌcɛ ꞌli -le, ꞌwa jɛ -le!

9 -Gblee, ꞌle ꞌnynʋkpakpɩ -mnʋʋ -bodɩ ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti, ɛ ꞌke -kaa ꞌmʋ-nɩ -lrɛɛ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ʋn -pa lɩ ꞌmʋ dɩlikpʋnka! ꞌLe ꞌwa -bɛbɛlɩꞌa zi ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi -le, ꞌle ʋn ꞌke dɩ likpʋn ꞌle ꞌwa nʋnʋkpli ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi wɔnyiꞌbhɛɛ! ꞌꞌNɩmnɩꞌa timɔɛ -ke ꞌya lbhalbhaa -yɩ yaꞌa nyʋ ꞌꞌyrili, ꞌwa nʋ ꞌya lɛtu -le, ꞌmʋpalɩ -ke -bɛbɛlɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌwa tri ꞌya ꞌꞌlru ti -le! 10 Lɛ-ɛ ꞌkʋ ʋ ꞌꞌyrili-nmɔ ɔ, ɛ ꞌꞌdu ꞌwa kplizɩgɩ! ꞌNynʋkpakpɩ-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌbho -Lagɔ ꞌꞌdu, ꞌɩnnɛ -nmɔ ꞌnʋ ꞌꞌyiti. 11 -Tɔtɔlɩ nyʋ-ʋ tɔꞌɔ ꞌle -Lagɔbidi ꞌli, ꞌnynʋkpakpɩ kpʋn dɩ li, ʋn ꞌke ɩ -lokuipo, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌzɔ -ya ꞌbho -Lagɔwluꞌa -tɔmʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. 12 ꞌƖn -see ꞌnynʋkpakpɩ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn ꞌke nyukpasi ꞌꞌkpi -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa -Lagɔwluꞌa -tɔmʋ ꞌꞌdu. ꞌwa ꞌꞌdu -klɩgbɩ ꞌbho ʋ-beeꞌa damʋ -le! Ʋn ma ꞌmʋti! 13 -Gblee, -Lagɔ -yaꞌa-a *Adaa ti -tanyɩ ꞌle *Ɛvʋ ꞌye gbɔ ꞌmʋ ꞌbhɔɔ. 14 ꞌLe ɛ -se Adaa ꞌꞌtayi ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌye ɔ ꞌꞌmaa -ko, ꞌnynaakpʋ-ʋ ꞌꞌtayiꞌe ꞌwa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ꞌle ɛ ꞌye ʋ ꞌꞌmaa ꞌle ʋn ꞌye -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌyiꞌnaa. 15 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ꞌwa ꞌꞌyreetɩ ʋn-ʋ ꞌwlʋꞌa ʋn ꞌka ꞌꞌgipo, -ɛ -ke lbhʋ ʋn ꞌbhleꞌa ꞌle -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌpʋnpʋan ʋn ꞌyeꞌa a, ʋn ꞌke ɛ ꞌmʋ -na -nɩ. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ-ɔ, ꞌwa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ -ke nyʋꞌa dɩkmɛɛ ʋn -deꞌa ꞌli ti, ʋn -mu nɩ ꞌꞌlru ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ʋn ꞌke dɩ likpʋn ꞌle ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ!

3

*Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ, kpli ʋn ꞌka ti-nɩ

1 -Gblee, wlu ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ a, ɛ-ɛ ꞌmo-o -ziadɩ. -Bho nyɔ ꞌbɔ ti ɔ ꞌke *Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi ꞌꞌdu, lbhʋzɛgɛ moꞌo. 2 ꞌƆ nyɔtuꞌa ꞌbhle ꞌbɩ li -le, ɔ ꞌꞌdu ꞌnynɔ -lueꞌa ꞌbhleyi ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌyi-kpʋn; ɔ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ yiboꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa kpʋnka, nmɔnɛɛɛꞌɛ zi ɔ -le! Ɔ ꞌꞌdu kpliꞌa ꞌmʋnmɔyi ꞌle nyʋ ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu, ɔ ꞌꞌdu ꞌlɩkpʋꞌa -glikpʋnyi ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔwluꞌa nyʋꞌa -tɔtɔɔ wɔnyiꞌbhɛɛ! 3 ꞌƆ ꞌꞌdu nmɔꞌɔ ꞌꞌkalɛyiziyi -le, ꞌɔ ꞌꞌdu -gbaatibɔyi -le! Ɔ -nmɔ ꞌlimʋ wɔn ꞌle ɔ ꞌke nyʋ ꞌwee ꞌmʋ-ybhɛ! Mɔniꞌa ꞌtʋꞌa kpʋn ɔ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -le! 4 Ɔ ꞌꞌdu nyɔ -yɔ ꞌka ꞌɔ -glɩgba wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌꞌyrilinmɔka! 5 ꞌLe -mnɔɔɔ -bodɩ ꞌle, -bho nyɔ se ꞌtɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -glɩgba wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle, koo ꞌɔ nyɔtu ꞌke Zeziiꞌa -glɩgba wɔnyiꞌbhɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ɛ -jolʋ gbo poꞌa? 6 Nyɔ-ɔ ꞌka Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi ꞌꞌdu a, ꞌɔ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ ꞌkpaꞌa ꞌbho -Lagɔjeyi -lreeka -le! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌle -Lagɔ ꞌke ɔ dɩ -kpʋn. ꞌKa-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa dɩ -nɩꞌo. 7 -Gblee, ꞌɔ nyɔtu ꞌꞌdu nyɔ ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti ꞌle nyʋ -seꞌa-a *Zeziiꞌa nyʋ ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ʋn -see ɔ lɛ ꞌla yi, dɩn ꞌke ɔ ꞌlbha ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌke ɔ -dide ꞌꞌkpi -po.

*Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa kwagbɔlitidemʋ

8 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ ꞌma-a *Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa kwagbɔlitidemʋ -mnʋʋ -bodɩ a, ꞌka-a ɛ ꞌke ꞌmʋ-nɩ -lrɛɛ. Ʋn kpʋn dɩ li ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu! ꞌWa ꞌbhle ꞌbɩ li -le! ꞌWa ꞌꞌdu nmɔꞌɔ ꞌꞌkalɛyizimʋ -le! Mɔniꞌa ꞌtʋꞌa zi ʋ -le! 9 Ʋ-bee -mnʋʋ -lrɛɛ ɛ, -Lagɔꞌɔ -ziadɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌpiemʋ, ʋn de ɛ ꞌꞌgwli ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌwɔɔn ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi! 10 ꞌLe, -bho nyɔ ꞌke ꞌbho Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa kwagbɔlitideyi ꞌꞌdu a, -ka ɔ ꞌka nʋ -lrɛɛ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌlrutidemʋꞌa damʋ, ɔ ꞌcrɔ ɔ ꞌmʋti -tanyɩke-ɔ, -bho ɔ se ꞌbɩ liꞌbhle ꞌle nyɔ ꞌke ɔ wɔn ꞌꞌkpiticɛ ɔ ꞌke lbhʋ nʋ! 11 ꞌLe ꞌnynʋkpakpɩ -mnʋʋ -bodɩ a, ꞌwa -yʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌya ꞌbɩtu ꞌbhle a, ʋn kpʋn dɩ li ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu -lrɛɛ, ꞌle ꞌwa wɔnmʋwlu ꞌke ꞌbho nyʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌyrili-nmɔ -nɩ; ʋn ꞌꞌdu nyʋ-ʋ yiboꞌa ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa kpʋnka, nmɔnɛɛɛꞌɛ zi ʋ -le! Ʋn ꞌꞌdu ꞌꞌyisrɛɛnynʋkpakpɩ ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ! 12 Nyukpasi -yʋ -nɩꞌa ꞌɛ ꞌbɩtu ꞌꞌyi, ꞌle ʋ -bodɩ, ʋn ꞌꞌdu ꞌnynɔ -lue ꞌtɩnꞌa nyimiɛ ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌꞌyi-kpʋn, ɔ ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌɔ -glɩgba wɔnyi ꞌle ɔ ꞌke ʋ -jolʋ gbo po! 13 -Gblee, Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa kwagbɔlitidemʋ nʋꞌa lbhʋzɛgɛ, nyʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌbho-ɛ -ka -zɛgɛka, ꞌle, ʋn ꞌde-e Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ʋn -cɛꞌɛ ꞌꞌyrili ʋn-ʋ zaꞌa ꞌɔ wlu ꞌmʋ,

-Ziadɩ -Lagɔ poꞌa ꞌꞌpiemʋ

14 ꞌƖn ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌle -ɩn gbo yi -susueyi. -Bho koo ɛ -nɩ ꞌmʋ a, ꞌan ꞌye ꞌle nya ti, ꞌle ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ wlu -jeyi. 15 -Gblee, ꞌɩn na: -Bho ꞌɩn -see ꞌle -ɩn gbo yi -susueyi a, -ka nyʋ ꞌka ꞌbho *Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa wɔnyi -na a, -ɩn ꞌke ꞌna yibo. -Glɩgba ꞌmnɛ ꞌmo-o nyʋ-ʋ ꞌma-a Tinɩlagɔꞌɔ nyʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -ka -budu -deꞌa ka ꞌɛ ꞌꞌtikpe ꞌꞌlru ti, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ -tɔtɔlɩzɩgɩ -de ꞌnʋ ꞌꞌlru ti. 16 Ɩ-bɩ -ziadɩ ꞌmnɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌpo -ɩ ꞌꞌpiemʋ ti, ꞌle, -ka nyɔ ꞌka ꞌbho -Lagɔjeyi -na, ɩ-ɩ tɔꞌɔ -amʋ -kaa. -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɛ wlutu -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ ꞌle nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyidepo -nɩ. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, Kliisɩꞌa ꞌꞌkpidɩ ɛ-ɛ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ɛ na:

Ɔ -yiꞌe-e nyunyɔ ꞌmʋ; -ka ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -tɔ nɛꞌo. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌye -ɔꞌo ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌle yaku ꞌli ꞌla ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbɔ ꞌle ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋtɔlʋ ꞌye ɔ ꞌꞌgwlide.

4

Nyʋ-ʋ tɔꞌɔ lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle ꞌle -Lagɔwlu ꞌli

1 -Gblee, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌwɩ-ɩ -amʋ ꞌꞌyiti gbaa, ɔ na: ꞌLe nyaka ꞌwla nyʋtɔlʋꞌa ꞌꞌgwlideɛ-ɛ ꞌye-e -denɩ ꞌmʋ -sɔ -mʋ. Nyʋ sɩnzuzu-u ꞌꞌmaaꞌa, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa -tɔtɔlɩ kli ple. 2 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌꞌyrabhabhlemʋ ꞌle ʋn-ʋ cɛꞌɛ sɩn, ꞌle ʋn ꞌke ʋ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa. -Ɩn ꞌye li-ɔ, -ka -bho nɛ ꞌꞌwlaaꞌa tu ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌkpakwluꞌa ꞌꞌyi a, ꞌka-a ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa -pɔlʋ ꞌꞌkpakwluꞌo. 3 -Gblee, ʋbʋ ꞌmnʋ, -bho ʋn -ka tɔ ɔ, ʋn na: Nyɔꞌɔ kpa ꞌnynɔ -le! Ʋn ꞌꞌsi-e lililɩ ꞌnynɩ ꞌle lililɩꞌa ꞌꞌklumʋ, ʋn na: Nyɔꞌɔ li ɩ -le! ꞌLe -Lagɔ -mnɔɔ gbo ɔ -yaꞌa-a lililɩ ti ꞌle nyʋ ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po ꞌya dɩ, ʋn ꞌke ɩ li. Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌgwlidemʋ -ʋ yiboꞌa -ziadɩ, ʋn -kpʋn nɩ sʋɩ ꞌsɔn ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌsɛɛ po ꞌya dɩ! 4 -Ɩn ꞌye li-ɔ, lɩ -Lagɔ -yaꞌa ti, ꞌya ꞌwee -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. -Bho nyɔ ꞌwlɩ ɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi ti ꞌle -ɩn ꞌke ꞌya dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, -yɛ nyɔ ꞌka ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋ ꞌmʋꞌnyɛ, ɛ se -nɩ. 5 -Gblee, -Lagɔꞌɔ wlu -ke -aꞌba ꞌsɛɛpowluꞌa dɩ, ꞌya ꞌwee -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili.

*Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋyizɛgɛ

6 -Ɩn ꞌye li-ɔ, dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ a, -tɔ nɩ *Zeziiꞌa nyʋ! -Bho -ɩn nʋ -kaa a, -Lagɔꞌɔ wlu -ɩn ꞌcɩanꞌa -ka -zɛgɛka -ɩn deꞌa ꞌꞌgwli ꞌle -ɩn -deꞌa ꞌli ti, ʋn-ʋ ꞌyee nɩ ꞌnɛ-ɛ -ɩnmʋ ꞌmʋ li, ꞌꞌlemnɩɩ, Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋzeyizɛgɛ -ɩn ꞌꞌduꞌo. 7 ꞌƐ dɩ, sabhladɩ -ke -Lagɔꞌɔ wlu seꞌa ꞌꞌyitigʋgɔ, -aꞌa po ɩ -lokui -le! Po ꞌle ꞌkpɩ -ɩn -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, -ka ꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, -aꞌa -dedekpli ꞌke -kaa -nɩ. 8 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ -ka ple -zɔɔ, ꞌɔ nmi-i yibo-o ꞌbho ti ꞌle ɛ-ɛ nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ-ɔ, -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, nyɔ-ɔ -ke -dedekpli -nɩꞌa -kaa, ɛ-ɛ kpa nɔ-oꞌo tenyɩ ꞌle ꞌɔ tinɩɛꞌɛ klɛ ti ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ. ꞌLe, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, -ka ɔ ꞌye ꞌɛ ɛ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo yiboꞌo ꞌna. 9 -Gblee, wlu -nɛɛ ɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o -ziadɩ, ꞌle ɛ ꞌꞌduꞌo wlu nyʋ ꞌwee ꞌka ꞌwɔɔn. 10 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, -abʋ-ʋ nʋꞌo lbhʋ ꞌmɛmɛka ꞌle -a -mu ꞌnɛ ꞌꞌlru, -ɛkedɩmaa, -a -kuꞌo-o Tinɩlagɔ ꞌgwlʋ ꞌꞌyi. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o *nyʋ ꞌweeꞌa ꞌpʋʋnyi, ꞌle, nyʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, ʋn ꞌwɔɔnꞌɔ ɛ-bɛ ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ ꞌle ʋn -deꞌe ꞌle ꞌɛ ꞌli ti.

11 Timotee, ꞌcnaa ꞌya lɩtu ꞌmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ɩ nyʋ -tɔ, -ɩn ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po! 12 ꞌꞌDu -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ gba ꞌmʋ ꞌle nyʋ -kaa -ɩnmʋ ꞌꞌyri-bhla -nɩ, ꞌꞌdana -ɩn ꞌꞌduꞌo. Lɛ -ɩn ꞌka nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, yibo -wluka, ꞌle -ɩn ꞌke kplizɩgɩ nʋ, ꞌle -ɩn ꞌke nyʋꞌa dɩ -kma, -ɩn ꞌke -aꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌlru-mu, ꞌle -ɩn ꞌke ɔ ꞌꞌyi-kpʋn, ꞌle -ɩn ꞌke -kaa Zeziiꞌa nyʋ -tɔ ꞌle -ɩn ꞌke ʋ -jolʋ gbo po! 13 -Bhladɩ ꞌɩn -seeꞌa ꞌle yi ke, po ꞌle ꞌkpɩ -ɩn ꞌke -Lagɔwlu zrɛ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, -ɩn ꞌke ɩ ʋ -tɔ ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ꞌle, zɔ -ke ti ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌle -yi mʋ, ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi bhla! 14 Timotee, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, -aꞌa dɩ, -Lagɔ -zi -nɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ wlu ꞌmʋ ꞌle Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ *kwa ꞌꞌlru tide, ꞌkpɩ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -ɩnmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ, -aꞌa nɛsrɛ nɛ -le! 15 -Gblee, lbhʋ -nɛɛ, -bho -ɩn ꞌwlɛ ɛ -pɔlʋ ꞌꞌkpi ti ꞌle -ɩn -kɛ ɛ-ɛ nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ, -aꞌa lbhʋ-ʋ ꞌmu-o ꞌꞌyrigbɔ, ꞌle nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyri-i ꞌye ꞌɛ li. 16 ꞌꞌDu -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ gba ꞌmʋ ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa -tɔtɔlɩ ꞌꞌyriliꞌꞌdu! -De ꞌle lɩ ꞌwee -nɩɩ ꞌli ti ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ꞌꞌlru-mu! -Bho -ɩn nʋ -kaa a, -aꞌa ꞌꞌbhuo, -ɩn ꞌpʋn-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, nyʋ-ʋ poꞌa -ɩnmʋ -lokui, ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -lrɛɛ.

5

Kpli nyɔ ꞌka ti-nɩ ꞌbho -Lagɔjeyi

1 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, -bho ɛ ꞌꞌdu nyunyɔzɛgɛ-ɛ nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, yibo ꞌɔ dɩ ꞌꞌyikpaka ꞌle -ɩn ꞌke ɔ -aꞌa ꞌꞌyiglɛtɩtaꞌa ka kpʋn, ꞌle -ɩn ꞌke ɔ kwaꞌyɔɔ -nɩ! ꞌBhʋabhʋayreetɩ -mnʋʋ a, kpʋn ʋ -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ka, ꞌle -ɩn ꞌke ʋ kwaꞌyɔɔ -nɩ -lrɛɛ! 2 ꞌNynʋkpakpɩ -yʋ ꞌkplakaꞌa ꞌꞌyriti, -zrɛ -nɩ nʋ -aꞌa ꞌlotʋ ꞌꞌwe ꞌꞌyi ꞌle -ɩn ꞌke ʋ kwaꞌyɔɔ -nɩ! -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, -nɩ -kaa ꞌbhʋabhʋanynʋkpakpɩ -bodɩ ꞌle -ɩn ꞌke ʋ -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌꞌyi-zrɛ -nɩ -lrɛɛ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌyrili-nmɔ -nɩ!

3 -Dɩgbanynʋkpakpɩ -yʋ seꞌa ꞌꞌyitbhɛyi ꞌbhle, ꞌꞌdu ʋ ꞌbho ꞌle -ɩn ꞌke ʋ kwa ꞌmʋ ti-nmɔ! 4 ꞌLe, -bho -dɩgbanynaakpʋ ꞌbhle ꞌꞌyu ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌdu bhebhedɩ, ɔ ꞌcɩan kplizɩgɩꞌa nʋnʋa -tanyɩ, ꞌle, nyʋ -ke ɔ -nɩꞌa ꞌbho -glɩgba -lue wɔnyi, ɔ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ʋ kwa ꞌmʋ ti-nmɔ! -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a, ʋ-bʋ ꞌɔ -kɔkɔmʋ -ʋ ꞌꞌgipo ꞌnɔ ɔ, ʋn ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌꞌyrili -bɛnyɩ. ꞌƖnnɛ nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ. 5 -Gblee, -dɩgbanynaakpʋ-ʋ seꞌa nyɔ ꞌbhle ɔ ꞌke ꞌwa dɩ zi a, ʋn-ʋ ꞌde-e ꞌwa -pɔlʋ -Lagɔ ꞌꞌyi ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ *wɔn gbo ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ɔ ꞌke ʋ -kpa. 6 ꞌLe, -dɩgbanynaakpʋ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌmɩɩmɩɩlɩ ziꞌa -bodɩ a, ʋbʋ -nɩꞌe-e ti -kpɩɩn, ꞌle ʋn ꞌmɛꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 7 -Tɔ ꞌya lɩtu nyʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa -kɔkɔmʋ kwa ꞌmʋ ti-nmɔ ꞌle nyʋ -kaa ꞌbho ꞌwa da ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynika! 8 -Gblee, -bho nyɔ se ꞌɔ -kɔkɔmʋ kwa ꞌmʋ ti-nmɔ ɔ, ꞌle ɛ ꞌke nyʋ -ke ɔ-ɔ plɛꞌɛ ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi ꞌꞌdu -lrɛɛ, ꞌɔ nyɔtu, Zeziiꞌa lɩ ɔ ꞌyeeꞌa -ziadɩ ꞌmʋ, ɔ se ꞌya -jolʋ bhlunamʋ -nɩ ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ nyniꞌe ꞌꞌyrili ꞌle ɛ ꞌye nyɔ-ɔ seꞌa Zezii yiboꞌa nɛ ꞌmʋ-zi.

9 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -dɩgbanynʋkpakpɩ -yʋ Zeziiꞌa -glɩgba ꞌka -kpa a, ʋn ꞌꞌdu -yʋ ꞌkplakaꞌa ꞌꞌyriti -ʋ ꞌka zʋɩnꞌa -gwlɩ tan ꞌbhle, ꞌle -ʋ ꞌkɛ ɛ lizi ꞌꞌbhalrɛɛ, ꞌwa ꞌnynʋkpakpɩtu ꞌꞌdu -yʋ -kpʋnꞌa nyimiɛ -lue ꞌtɩn ꞌꞌyi! -Ka ꞌɩn ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, -bho ʋn -nɩ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌtʋ ʋ ꞌmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌwa ꞌnynɩ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌcnɩ! 10 Kpli ʋn ꞌka ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Nyʋ ꞌwɔɔn ꞌwa nʋnʋlbhʋzɛgɛ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌꞌdu -yʋ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ kwa ꞌmʋ ti, ʋn ꞌꞌdu ꞌlɩkpʋꞌa -glikpʋnnynʋkpakpɩ! Ʋn ꞌꞌdu ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -ybhɛꞌɛ *Zeziiꞌa nyʋ ꞌmʋ -ʋ kpʋn ꞌʋ -gli, ꞌle -ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ʋ -kpaꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌkle ꞌyenamʋ! -Gblee, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -ke -pɔlʋ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ʋn ꞌke -zɩgɩ nʋ, ꞌɩnnʋ ʋn ꞌke ꞌꞌdu! -Bho ʋn -nɩ -kaa a, ꞌcnɩ ꞌwa ꞌnynɩ!

11 ꞌLe, -dɩgbanynʋkpakpɩ -yʋ -nɩꞌa ꞌbhʋanamʋ -bodɩ a, -aꞌa ꞌcnɩ ꞌwa ꞌnynɩ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -le! ꞌWa ꞌbhʋabhʋapɔlʋ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ꞌꞌyiglu-sɔ ꞌle ɛ ꞌke nyimiɛ ꞌꞌyi kpa ʋn ꞌke ɔ kpa, ꞌle ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke *Kliisɩ ꞌꞌyiꞌwlʋ, ꞌle, dɩ ʋn nʋ ꞌka ʋn ꞌke ꞌbho ꞌɔ -jeyi nʋ, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi. 12 ꞌLe ʋn ꞌke -kaa nʋ a, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke dɩ wɔnꞌkpa ꞌle ʋn ꞌke -tɔɔ ti-na, -ɛkedɩmaa, wlu ʋn -za ꞌka ꞌmʋ ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌyeꞌa nʋ ʋn -see nyimiɛ -kpa yi ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ a, ʋn -see ɛ lemʋ ti-de. 13 ꞌLe ꞌɛ ꞌfɔ -lrɛɛ gbo, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ ꞌɩn nʋꞌa: -Aꞌa ꞌcnɩ ꞌwa ꞌnynɩ -le, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lbhʋzɛgɛ ʋn ꞌka nʋ, ꞌwa nʋ ɛ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌcɩanꞌa vlanvlan ꞌle ʋn-ʋ deꞌe ꞌbho -gwlɔbayi ti, -ɛkedɩmaa, nynalreꞌa ꞌꞌtidɩ -nɩꞌe ꞌle ꞌwa -naagɩ ꞌmʋ, ʋn-ʋ pleꞌe ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi ti, ꞌle, ʋn ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, ʋn-ʋ wluꞌo ꞌyrɛlɛɛ. Ɛ -se vlanvlanꞌa ꞌꞌsɛ -ko: dɩ-ɩ se ꞌʋ ꞌꞌyiꞌꞌtuu, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ poꞌo wɔn ꞌꞌkpi, -yɩ seꞌa ꞌmʋzaka -nɩ, ꞌle ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. 14 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti -dɩgbanynʋkpakpɩ-ɩ ꞌbhʋaꞌa ꞌke nyna ꞌꞌti -lrɛɛ, ꞌle ʋn ꞌke -gba ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyiꞌa nyʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu. -Bho ʋn nʋ -kaa a, -aꞌba jɛkamʋ se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke -aꞌba da ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynika. 15 ꞌLe, ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, -dɩgbanynʋkpakpɩ-ɩ ꞌbhʋaꞌa a, ꞌwa tɔlʋ ꞌwlʋꞌo -Lagɔjeyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan kli ꞌkpa.

16 -Gblee, ꞌnynaakpʋ-ʋ deꞌa Zezii ꞌꞌgwli, -bho -dɩgbanynaakpʋ -nɩ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌjɩnɛ ꞌꞌyi a, ʋn -kpa nʋ ꞌle ʋn -kaa Zeziiꞌa -glɩgba ꞌgbɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɛ ꞌke -yʋ -cɛꞌɛ tawɔnꞌɔ dɩ zi!

17 ꞌLe Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -mnʋʋ -bodɩ a, -yʋ poꞌa ꞌɔ nyʋ -jolʋ gbo -ka -zɛgɛka a, a ꞌꞌdu ʋ ꞌbho, ꞌle ꞌwa ꞌꞌpɛlenamʋ a ꞌyɔɔ kwa ꞌmʋ ti! -Yʋ tɔꞌɔ ꞌle -yʋ zaꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ a ꞌke ɩ -bodɩ nʋ tenyɩ. 18 -Gblee, -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌwɛ -ɛ ꞌꞌyiti gbaa, ɛ na:

-Bhlii-i sʋsɔꞌɔ lililɩ, nyɔꞌɔ -po nɛ kpɔn wɔn ꞌꞌyi -le!,

ꞌle ɛ na -lrɛɛ:

Lbhʋnʋyi -ke ꞌɔ ꞌꞌpɛlemɔni nɩnmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti.

19 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ -lrɛɛ, -bho nyɔ kpa Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi dɩ ꞌꞌyi, -aꞌa po ꞌɔ wlu -lokui -le! -Bho a ꞌke ɔ -lokuipo a, ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌdɩꞌa -dayemʋ ꞌsɔn -ke tanꞌa wlu -lrɛɛ! 20 Ʋ-bʋ ꞌꞌlrutidemʋ ꞌmnʋ, -bho ꞌwa nyʋtu nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -wa ꞌnʋ ꞌgba ꞌmʋti ꞌle -sɩanyɩ ꞌke ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ -lrʋʋ ꞌlbha ʋn -kaa ꞌꞌnyinynidɩ nʋ!

21 ꞌBho -Lagɔ-e Zezii Kliisɩ -ke -Lagɔ gboꞌa dalbhomʋ ɔ -zaꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩn-ɩ cɛꞌɛ -ɩnmʋ ꞌgbɛ kwa ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ bhadeꞌe -ɩnmʋ li, ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌꞌdu ɩ ꞌbho! -Bho -ɩn -ka -kaa-a nʋ, dɩ -ɩn -seeꞌa ꞌꞌkpitiꞌye, -aꞌa kpɩ ɩ nyɔ ꞌꞌyi, ꞌɔ -aꞌa bhakamʋ -aꞌa -po nɔ ꞌꞌyriti -le! 22 -Yɛ ꞌma-a nyʋ -ɩn ꞌka ꞌnynɩ ꞌꞌkpipo ꞌle ʋn ꞌke Zeziiꞌa -glɩgba ꞌꞌlruti-de a, -aꞌa ꞌꞌtɩtra ꞌwa kwalrutidedɩ li -le, ꞌcrʋ ʋ ꞌmʋti -tanyɩ! -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ꞌle ꞌwa -lue ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋ a, -aꞌa ꞌꞌlruyidɩ moꞌo. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa nʋ ꞌꞌnyinynidɩ -le -lrɛɛ!

23 -Ɩn ꞌye li-ɔ, lɛtoope ꞌɩn-ɩ popoꞌo -ɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌgwlʋti ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. -Ɩn se ku ꞌmʋti-flɔ, -aꞌa ꞌlimʋꞌa ꞌwɔnꞌɔ dɩ a, -aꞌa ꞌna ꞌꞌnisʋɛ -le, ꞌna duvɛɛn -toope!

24 -Gblee, -ɛ -ke dɩ ꞌɩn nʋꞌa: -Aꞌa ꞌꞌtɩtra Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋꞌa *kwalrutidedɩ li -le a, ꞌɛ -lrɛɛ-ɛ ꞌmo-o, nyʋtɔlʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ɩ ꞌda-a ꞌꞌpiemʋ see, ꞌle, nyɔ-ɔ tu ꞌnʋ -zigle, ɔ-ɔ ꞌye ꞌɩ li. Nyʋ -lrʋʋ -nɩꞌe-e -srʋpɛɛ, nyʋ se ꞌwa nɩ yibo, ɩ-ɩ gwle ꞌmʋ-ɔ ꞌle ɩ-ɩ ꞌdaꞌo. 25 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌꞌyrilinmɔlbhʋtɔlʋ -nɩꞌo, ɩ -nɩꞌe-e -gezee! ꞌYa -yɩ seꞌa -kaa -nɩ a, ɩ se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ꞌꞌzizekwla ꞌmʋ -sie.

6

1 -Gblee, Zeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌgenynuukpɩɩn -mnʋʋ -bodɩ a, ʋn ꞌꞌdu ꞌbho ꞌwa -kɔmʋ -ka -zɛgɛka ꞌle nyʋ -kaa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn-nyni ꞌle ʋn -kaa -aꞌba -tɔtɔlɩ kwaꞌfɩɩn! 2 ꞌLe, ꞌgenynuukpɩɩn -ke -kɔmʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ -lrɛɛ ɛ, ʋn -ke ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌmʋ; ɛ -se ꞌɛ dɩ ʋn ꞌke ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ʋ -flɛflɛ -kpʋn -ko, ʋn ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu moꞌo. ꞌLe ʋ-bee -mnʋʋ gbo a, ʋn nʋ ꞌwa lbhʋ -ka -zɛgɛka, -ɛkedɩmaa, ꞌwa -kɔmʋ ʋn ꞌꞌsriꞌa ꞌꞌyi, ʋn-ʋ ꞌmo-o Zeziiꞌa nyʋ, -Lagɔ -kmaꞌa-a ꞌwa dɩ!

Timotee, lɩ-ɩ ꞌkʋ ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po -ɩn ꞌkʋ ʋ -tɔ ɔ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a!

-Tɔtɔlɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle -ke ꞌꞌyrilinmɔlɩzɩgɩ

3 Ɩ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ-ɔ, -bho nyɔꞌɔ -tɔtɔlɩ -ke ɩ se gʋgɔ ɔ, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa wluzɛgɛ, ꞌle ɔ se ɛ ꞌwɔɔn ɔ, ꞌle, lɩ -abʋ-ʋ tɔꞌɔ, ɩ na, -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, nyɔꞌɔ -dedekpli ꞌke -kaa -nɩ ꞌbho -Lagɔjeyi, -bho ɔ -tbhɛ ꞌnɩ ꞌꞌkpi a, 4 ꞌꞌlemnɩɩ, ꞌɔ nyɔtu-u ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi ꞌle ɔ se lɛ -lue ꞌtɩn yibo. Lɛ ɔ-ɔ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o depowlu. Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌwɛ ꞌle ɔ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ jɛꞌo. ꞌYa lɩtu -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle, ꞌya dɩ, nyʋ-ʋ po ꞌɔ wlu -lokui, ɔ-ɔ zaꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌꞌyiglu ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ, ʋn-ʋ vɔꞌɔ, ʋn-ʋ ꞌꞌjreeꞌe nyʋ, ʋn-ʋ popoꞌo ꞌwa -bonyunyu ꞌꞌkpi ꞌꞌnyinynika ꞌgwlʋti, 5 ʋn-ʋ depoꞌo ꞌyrɛlɛɛ, ꞌwa ꞌbhɔ, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌbhle-e ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn se -ziadɩ yibo. Ʋbʋ na, -bho ʋn -ka ꞌꞌyribhuo ꞌmʋti -Lagɔjeyi-i na a, ʋn-ʋ ꞌye-e mɔni.

6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, nyɔꞌɔ -dedekpli ꞌke -kaa -nɩ ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌle, -bho ɔ -ka -kaa-a na a, ꞌle ɛ ꞌke ꞌbʋbʋa kliꞌbhle a, ɛ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyrilinmɔlɛzɛgɛ. 7 -Gblee, -a ꞌka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi a, nyɔ -ke -kɔkɔlɛ -see yi. -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a nyɔ -ke lɛ -see le -mu yi. 8 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho -a se lililɛ -ke -bana ꞌmʋ-bɔ ɔ, -mnɛɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 9 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌga a, ʋn-ʋ ꞌga-a tidɩnlɩꞌa -dadudu ꞌmʋ ti, ꞌle, bhebhelɩ -ɩꞌa nʋꞌa nyʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruliꞌa ꞌtʋ, ʋn -nɩꞌe ꞌya -vɔyiɛ wɔn: ꞌya lɩtu-u ꞌnyni-e nyʋ wɔn ꞌle ʋn-ʋ bhluꞌo ꞌgbou! 10 -Gblee, nyɔ -yɔ mɔniꞌa ꞌtʋ ziꞌa a, ꞌꞌnyinynilɩꞌa -dadudu-u yi ꞌɔ -bodɩ. Ɛ-bɛ mɔniꞌa ꞌtʋ ꞌmnɛ, nyʋtɔlʋ ꞌkpɛ -ɛ kli ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌma, ʋn ꞌye -Lagɔjolʋ gbo-tɛ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ-ʋ fifieꞌe ꞌle ꞌwa ꞌlimʋ ti.

-Aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌyiglɛdɩ

11 Timotee, ꞌle -mnɔɔɔ gbo a, -ɩn ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ nyɔ, ꞌya ꞌꞌnyinynidɩtu ꞌmnɩ, ple ɩ li! Po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -aꞌa -nabhʋ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ, de ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ, -kma -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ dɩ, lɩ -lrɩɩ-ɩ yiꞌa -ɩnmʋ -bodɩ, ꞌbhɛɛ nɩ wɔnyi ꞌle -aꞌa ꞌlimʋ ꞌke wɔn-nmɔ! 12 -Gblee, -bho -ɩn -nɩ -kaa a, -ka nyɔ-ɔ pleꞌa ꞌle ɔ ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ a, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a -ɩn ꞌke ꞌle ꞌkpɩ po ꞌle -ɩn ꞌke lbhʋzɛgɛ nʋ ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌle -ɩn ꞌke -aꞌa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌli ti-de -ka -zɛgɛka. Yibo ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ꞌɛ -ziadɩ ꞌli ti-de -lrɛɛ! ꞌƖnnɩ -ɩn ꞌke nʋꞌa dɩ -Lagɔ ꞌlaꞌa -ɩnmʋ. Ɩ-bɩ -zɩgɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -ɩn -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho nyʋꞌa -daduduꞌa ꞌꞌyigbeyi. 13 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Timotee, ꞌbho -Lagɔ -ke *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ nɩꞌe -ɩnmʋ. -Lagɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌnyɩꞌe lɩꞌꞌo lɩ tinɩɛ, ꞌle, ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -zaꞌa -ziadɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌbhlʋkpayowli Pɔnsɩ *Pilaatɩꞌa ꞌꞌyigbeyi. 14 -Gblee, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌa -ɩnmʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, lɩ ꞌwee ꞌɩn-ɩ zaꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌꞌdu ɩ ꞌbho -ka -zɛgɛka, ꞌle ɩ -kaa ꞌbɩ liꞌbhle! ꞌꞌDu ɩ ꞌꞌyrili kplokplokplo ꞌle ɛ ꞌke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkpi bhla! 15 -Bho ɔ ꞌke le yi a, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa a, ꞌɛ ti ɔ ꞌke le -yi -nɩ. Ɔ-bɔ -Lagɔ, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛꞌɛ ꞌwee kwa, ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ, ꞌɔ dɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌweeꞌa -kɔyi ꞌle ɔ ꞌꞌduꞌo nyʋꞌa -kɔmʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ. 16 Ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌꞌKɔgwlɛyi. -Gblee, -ka zɔ -nɩꞌa a, ꞌka-a ꞌɔ -denamʋ -nɩꞌo. ꞌƐ zɔtu-u vlan-oꞌo tenyɩ. Nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ linyni. Nyɔ -lue ꞌtɩn -see ɔ ꞌye ke ꞌle nyɔ se ꞌbhɛɛ -bhla ɔ ꞌke ɔ ꞌye. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ-ɛ gwleꞌe ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. *Ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

17 ꞌLe nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌwlilɩbhlemʋ -mnʋʋ -bodɩ a, ꞌtmʋʋ nʋ ꞌwa ꞌbhɛɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi -le! ꞌWa ꞌbhlebhlelɩ -ɩꞌa -gwleꞌa ꞌmʋ, ꞌwa -ku nɩ ꞌgwlʋ ꞌꞌyi -le! Ʋn -de -Lagɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi! Ɔ gboꞌa lɩ-ɩ gwleꞌe ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ -amʋ -gblokoo ꞌle -a ꞌke ꞌya ꞌbʋbʋa li. 18 ꞌTmʋʋ nʋ -lrɛɛ ʋn nʋ lɩzɩgɩ, ꞌle ꞌwa ꞌꞌyrilinmɔlɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ɩ ꞌke ꞌꞌkpitiꞌkpʋkpa, ɩ ꞌke ꞌꞌyi-die, ꞌle ʋn ꞌke kwa ꞌmʋ tiꞌyɔɔ ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ, ꞌle ʋn -ke nyʋ-ʋ se ꞌɛ ꞌbhle ꞌke lɩ ꞌmʋꞌgble! 19 -Bho ʋn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ, -ka nyɔ ꞌꞌluoꞌa ka ꞌɔ ꞌgagalɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ de ꞌɛ -dalrɔɔ ti ꞌle nyakaꞌa dɩ a, ꞌka-a nyʋ ꞌke -Lagɔ -bodɩ nʋ ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌnitiwʋnnɛɛꞌɛ damʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌye ꞌle ʋn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌli ti-de. ꞌƐ lɛtu kɔɔꞌɔ-ɔ -ka -budu nyɔ ꞌka po ꞌwla, ꞌle ɔ poꞌa ka ꞌɛ ꞌkpʋ glu.

20 Timotee, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, -ɩn ꞌka nyʋ -tɔ ɔ, -Lagɔ -tbhaꞌa -ɩnmʋ, ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ gba ꞌmʋ! -Gblee, -tɔtɔlɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, -ɩ -seeꞌa -Lagɔ ꞌmʋ ꞌwlʋ, ꞌya ꞌꞌkpidɩ ʋn-ʋ depo nɩꞌa ꞌꞌyi a, -aꞌa po ɩ wɔn ꞌꞌkpi -le! ꞌLe, dɩ nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa lɛyriyibolɩ, ꞌle -ɩ seꞌa -kaa -nɩ a, ꞌya ꞌꞌkpidɩ ʋn-ʋ depo nɩꞌa ꞌꞌyi a, -aꞌa po ɩ wɔn ꞌꞌkpi -le -lrɛɛ! Bhebhelɩ moꞌo. 21 Lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ -ɛ -ke dɩ ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, nyʋtɔlʋ zrɛ nɩꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi lɛyriyibomʋ ꞌꞌyi, ʋn ꞌꞌmaaꞌa-a -Lagɔꞌɔ -tɔtɔlɩzɩgɩꞌa -jolʋ -da.

-Lagɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti!

2 Timotee

1

2

3

4

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ ɔ poꞌa TIMOTEE -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Timotee ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti -ɔ -ke Zeziiꞌa -dalbhoyi ꞌPɔlʋ -plɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ lbhʋ -lue ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ po ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ -jeyi, -ɛkedɩmaa, ɔ yiboꞌo-o na ꞌɔ ꞌmɛwɩ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. ꞌPɔlʋ ꞌmnɔ -nɩꞌe-e -jie ꞌmʋ -Lagɔwluꞌa dɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌpo-o Timotee ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ ꞌꞌkɔmʋ.

1

ꞌYewlu

1 Timotee, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ poꞌo -ɩnmʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. ꞌƖn ꞌꞌdu-o *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ. ꞌƐ lbhʋ ꞌꞌyi ꞌɩn -nɩꞌo, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ɔ ꞌꞌduꞌa -a-bʋ nyʋ -ke *Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi wɔn ꞌmʋti, ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ -bodɩ ꞌmʋ-za.

2 ꞌAn Dɩkmalagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu Timotee, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi, Zezii Kliisɩ, -sie -ɩnmʋ gbo, ʋn ꞌke -ɩnmʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Timotee ꞌkpa ꞌꞌyi

3 -Lagɔ, ꞌan ꞌꞌna ꞌꞌwe bʋbɔꞌɔ -bɛnyɩ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌmna-a bʋbɔ nɔꞌo ꞌtraamʋ ꞌle -pɔlʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ po ꞌɔ ꞌsɛɛ. ꞌƖn-ɩ ꞌpo -ɔ ꞌsɛɛ -aꞌa dɩ, -ɛkedɩmaa, -ka ꞌɩn-ɩ poꞌa *-Lagɔ wɔn gbo ꞌꞌkɔmʋ, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ popoꞌo -aꞌa dɩ ꞌgwlʋti. 4 ꞌBho ꞌɛ lemʋ -lrɛɛke a, zɔ ꞌtɩn ꞌzɔ, ꞌɩn sieꞌa ꞌbho -ɩnmʋ Efɛɛzɩ, ꞌɩn ꞌka mu a, ꞌꞌvivisʋ -ɩn ꞌꞌviꞌa a, ꞌɩn -see ꞌɛ dɩ ꞌmate keꞌa dɩ, ꞌɩn ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyri ꞌmʋ ꞌye -lrɛɛ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌlbha. 5 -Gblee, ꞌꞌgwlideɛ-ɛ -nɩꞌa pepe -aꞌa ꞌꞌnanynaakpʋ Loyiisɩ -ke -aꞌa ꞌlotʋ Eniisɩ ꞌbhleꞌa ꞌmʋ ꞌtɩn, ɛ-bɛ ꞌꞌgwlideɛ -lue ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn ꞌyeeꞌe -ɩnmʋ ꞌmʋ li, ꞌle ꞌɩn yiboꞌo -ka ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ -ziaka, ꞌle ꞌɩn-ɩ poꞌo -Lagɔ ꞌsɛɛ ꞌɛ dɩ. 6 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌɩn deꞌa -ɩnmʋ *kwa ꞌꞌlru ti, ꞌkpɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -nɩꞌa ꞌbho -ɩnmʋ, -ɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ, ꞌɩn-ɩ popoꞌo -ɩnmʋ ꞌgwlʋti, ꞌꞌluo nɩ ꞌmʋ -ɩn ꞌke ɛ lbhʋ ti -nʋ -nɩ ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ! 7 -Gblee, -aꞌa ꞌꞌnnɩ li -le! -Ɛkedɩmaa, -Zuzu -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌMʋtiyaazuzu, ɔ -se -Tumaazuzu -ko. Lɛ ɔbɔ-ɔ nʋꞌa -amʋ -bodɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e -amʋ wɔnkuɛ ꞌle -a ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ. ꞌƖnnɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho -ɔ poꞌo -amʋ -a -bonyunyuꞌa ꞌtʋ ꞌmʋ ꞌle -a kɩkmaꞌa -kɩkma dɩ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -amʋ ꞌkpɩ -a ꞌbhɛɛꞌɛ -aꞌba ꞌꞌbhi wɔnyi.

8 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, Timotee, po ꞌle ꞌkpɩ -ɩn ꞌke -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -za. Dɩnꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le! ꞌƖnmɔ nyʋ poꞌa -jie ꞌmʋ ꞌɔ dɩ, ꞌmna-aꞌa dɩnꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le -lrɛɛ! ꞌLe -mnɔɔɔ gbo a, ꞌwɔn ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke sɩasɩaa -lue ꞌmʋꞌbhɛɛ -lrɛɛke ɩ-bɩ *Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa dɩ! Wɔnkuɛ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -ɩnmʋ a, ꞌle ɛ ꞌmʋ -nʋ -nɩ ꞌɛ lɛtu! 9 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌpʋʋnꞌo -amʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌmʋꞌtɛ -a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu sese ke-ɔ, ꞌle ꞌkmʋ ꞌye tiyi. -Abʋ se ꞌkɩ ɛ ꞌyeka -nɩ, ꞌle ɔbɔ -bodɩ -zɛgɛ ɔ deꞌa ꞌbho ti ɔ ꞌke -amʋ -bodɩ nʋ ꞌle Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌwlʋ -nɩꞌo. 10 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌgɛglɛlɛɛ! ɛ-bɛ -zɛgɛ ꞌmnɛ ꞌkpa-a ꞌꞌpiemʋ, -ɛkedɩmaa, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌlbhaꞌa ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌmʋtikukuɛ wɔn. ꞌƖnnɔ -tɔꞌɔ -amʋ na, -bho nyɔ ꞌwɔɔn ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ.

11 -Gblee, ꞌle ꞌmna gbo a, -Lagɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɩnmʋ-ɛ ꞌle ɔ-ɔ lbhoꞌo ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke nyʋ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ-za ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌbho ꞌꞌsi ꞌɩn ꞌke ʋ ɩ -tɔ. 12 ꞌkle ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ -jie ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌkpʋꞌa ꞌꞌbhuo moꞌo. ꞌLe ꞌmna se ꞌɛ dɩn ꞌbhle, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn yiboꞌo-o Zezii Kliisɩ -yɔ ꞌmna deꞌa ꞌꞌgwli, ꞌle ꞌɩn yiboꞌo ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti -ka ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa lbhʋ ɔ -tbhaꞌa ꞌɩnmʋ, ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyriliꞌꞌdu ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ leyinɔɔ ꞌꞌkpi bhla.

13 Timotee, ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ -ɩn ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -zɩ ɩ -ɩn -bonyunyu -bodɩ ꞌmʋ! -Aꞌa -cɛ nɩ ꞌꞌkpi -leꞌꞌa! -Bho -ɩn -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋza a, -ɩn -ke Zezii Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyiꞌa dɩ, de ɔ ꞌꞌgwli ꞌle -ɩn ꞌke -Lagɔ -ke nyʋꞌa dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ɩ ꞌmʋ ti-de. 14 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi a, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ -Lagɔ -tbhaꞌa -ɩnmʋ, ꞌꞌdu ꞌya dɩ gba ꞌmʋ, ꞌle, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌa -amʋ ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ, nyɔ -kɩɩ ɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ -za.

15 -Mnaaaꞌa ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o -ka Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ʋn -zaꞌa-a ꞌɩnmʋ kwa gbo. Fizɛlɩ -ke Ɛmozɛnɩ ꞌꞌsri -ʋ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. 16 ꞌLe, -yɔ ꞌma-a Onezifɔɔ ɔ, ɔbɔ-ɔ poꞌo ꞌɩnmʋ ꞌkpa ꞌꞌyi. -Ka ꞌɩn paꞌa -jie, ꞌɛ ꞌlbhaa nɔ dɩn ꞌꞌyi ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ dɩ, -aꞌba -Kɔyi -wʋnna ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ꞌꞌniti! 17 -Gblee, -da ɔ yiꞌa ꞌnɔɔ *ꞌWlɔmʋ a, ɔ ꞌbɔ-ɔ ꞌɩnmʋ ti kplokplokplo -kpayɩ!, -da ꞌɩn -nɩꞌa, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌye, ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌye ꞌyɩye. 18 -Aꞌba -Kɔyi nʋ ɔ -zɩgɩ ꞌꞌlruli ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli! Ɔ-bɔ -lue ꞌmnɔ, -da ꞌɩn -nɩꞌa Efɛɛzɩ, -ka ɔ -kpaꞌa ꞌɩnmʋ tenyɩ, -mnaaaꞌa ꞌꞌbhuo yibo nɩ-oꞌo -lrɛɛke.

2

Nyɔ-ɔ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ -ka -zɛgɛka, ɔ-ɔ ꞌnʋ -ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli

1 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Timotee, -ɩnmɔ ꞌma-a ꞌan -Lagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu, ꞌꞌsrii *Zezii *Kliisɩ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke -ɩnmʋ ꞌmʋtikukuɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ ꞌmʋ -ɩn ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌli ti-de. 2 -Gblee, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ nyʋꞌa -dadudu ꞌle ʋn ꞌye ꞌɩ ꞌwɔɔn, ʋn ꞌye ꞌɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ, -ɩn ꞌwɔn-ɔ ꞌya ꞌwee ꞌbɔ ꞌꞌbhalrɛɛkeꞌa dɩ, ɩbɩ ꞌmnɩ, nyʋzɩgɩ -ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ -ʋ ꞌke ꞌɩ ʋn -bonyunyu -tɔ ɔ, mu ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ꞌwa nyunyutu -tɔ, ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌya -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ -tbha!

3 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho -ɩn ꞌꞌdu Zezii Kliisɩꞌa dɩ ꞌle ꞌkleyeɛɛ ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌkpi bhla, kuku ꞌmʋti, -aꞌa ple -le! ꞌLe, ꞌꞌsrojayiꞌa -zɛgɛnɔ sɩasɩaa bhlaꞌa wɔn kplokplo -ɔ ꞌwlʋꞌa ꞌnynɩ, -ɩn ꞌke ꞌɔ ka -nɩ! 4 -Gblee, -bho nyɔ pa ꞌꞌsroja ꞌle ɔ ꞌke tʋ ꞌmʋ -nɩ a, ꞌɔ dɩ se ꞌꞌpiemʋꞌa dɩ ꞌꞌkpi -nɩ ꞌle ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌɔ dɩ ꞌke ꞌɔ ꞌbhleyi ꞌtʋ nʋ. -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, -mnɔɔɔ -nɩ -kaa -lrɛɛ! 5 Popo ꞌgwlʋti, -ka, nyɔ-ɔ pleꞌa, ɔ -ke ꞌɔ -bonyunyu-u mumuꞌa li ꞌle ɔ ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ a, ꞌya ꞌꞌtibheli ʋn triꞌa ti, -bho ɔ -see ɩ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌɔ ꞌye lɛ! -Ka -ɔ ꞌwlʋꞌa ꞌnynɩ -nɩꞌa a, -mnɔɔɔ -nɩ -kaa -lrɛɛ! 6 -Gblee, ꞌka-a nyɔ-ɔ ꞌma-a -kpaaduyiꞌa dɩ -nɩꞌo -lrɛɛ. -Bho ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ -yowliꞌa -kpaa ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌzɔ -sɩa -nɩ kplokplo -lrɛɛ, ꞌle ɛ ꞌke zaan a, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ liꞌe ꞌɛ ꞌꞌyizayɔ. -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, po ꞌle ꞌkpɩ, -mnɔɔɔ ꞌke -kaa -nɩ! 7 Dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋꞌa damʋ, -na nɩ -tɔɔ ti! -Bho -ɩn nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ -aꞌba -Kɔyi-i ꞌye-e -ɩnmʋ -naagɩ ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌwee.

8 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, Zezii Kliisɩ ꞌma-a ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, popo ꞌɔ dɩ ꞌgwlʋti! Ɔ ꞌmɛ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye glu -sɔ, ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. -Gblee, ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ nyʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! 9 ꞌƖnnɩɩnɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ sɩaꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌɩnmʋ gbloko -po ꞌle -jie ꞌmʋ. Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, -ka ʋn-ʋ nʋ ꞌɔ ɔ, ꞌɔ -ka ʋn nʋꞌo ꞌɩnmʋ. Kɩn, ꞌle ꞌmna gbo a, ꞌɩnmɔ ʋn poꞌo -jie ꞌmʋ. -Lagɔꞌɔ wlu -mnɛɛ ɛ, ʋn -see ɛ -jie ꞌmʋ po. Ɛbɛ-ɛ mumu-o ꞌꞌkpiti. 10 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, ꞌɩn ꞌwɔnꞌo ꞌɩn ꞌke ɛ wɔnyiꞌbhɛɛ. Sɩasɩaa ꞌwee ꞌɩn -nɩꞌa wɔnyenamʋ, nyʋ -Lagɔ ꞌtɛꞌɛ ꞌmʋ ɔ ꞌke -kɔ ɔ, ꞌwa dɩ moꞌo, ꞌle, nyʋ-ʋ deꞌa Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwli ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ deꞌa ꞌbho ti ꞌwa dɩ, ʋ-bee -mnʋʋ ꞌke ɛ ꞌye ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ɛ ꞌke tiꞌpɩple ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ ꞌmʋ ʋn -ke Zezii ꞌke -dalue -nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. 11 ꞌBho ꞌɛ lemʋ a, ꞌbhɛɛ nɩ wɔnyi, -ɛkedɩmaa, wlu ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋ-za mʋ a, ɛ-ɛ ꞌmo-o -ziadɩ! ꞌƖn na:

-Bho -a -ke Kliisɩ ꞌmɛ, -a -ke ɔ -nɩꞌe ti -lrɛɛ.

12 -Bho -a ku ꞌkpa ꞌꞌyi, -a -ke ɔ-ɔ ꞌye-e lɩ ꞌꞌkpi -nɩ -mʋ -lrɛɛ. ꞌLe, ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, -bho -a nʋ na -a se ɔ yibo a, ꞌbho -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ɔ-ɔ ꞌye -amʋ ꞌꞌyidepo mʋ -lrɛɛ, ꞌle ɔ ꞌke na: ꞌƖn se ʋ yibo, nʋ.

13 -Bho -a -see ɔ ꞌꞌgwlide, ɔbɔ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti nyɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide ꞌꞌkɔmʋ, -ɛkedɩmaa, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ -za.

Kuku ꞌmʋti, -ɩn ꞌke lbhʋ nʋ ꞌle -Lagɔ ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌkpiꞌwɔɔn

14 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Timotee, lɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ, popo nɩ nyʋ ꞌgwlʋti, ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ʋ ꞌtmʋʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn -kaa -nʋkpʋdɩ ꞌꞌyidepo -nɩ! ꞌYa lɩtu-u ꞌmo-o bhebhedɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ po ꞌʋ -lokui, ɩ-ɩ nʋ ɛꞌo ꞌle ɩ-ɩ zʋ ꞌʋ -ziadɩꞌa ꞌꞌgwlideɛ -pɔlʋ ꞌzɔ. 15 Po ꞌle ꞌkpɩ, nyɔ sɩasɩaalɩ bhlaꞌa wɔn, -ɔ -ke ꞌꞌgwlideɛ -seeꞌa -denɩ ꞌmʋ -sɔ, -ɔ -ke nʋnʋlbhʋ ꞌka -Lagɔ ꞌtʋ nʋ, -ɩn ꞌke ꞌɔ nyɔtu ꞌꞌdu! -Ka lbhʋnʋyi -ke lbhʋ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌɛ dɩnꞌa ꞌlbhɔ ꞌɔ ɔ, po ꞌle ꞌkpɩ -ɩn ꞌke -kaa -nɩ! ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, -zɩ ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌyisrɛɛɛ ꞌmʋ! -Aꞌa -zɩ ɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ -le! 16 -Yɩ ꞌma-a bhebhedɩ nyʋ-ʋ depo nɩꞌa ꞌꞌyi, -yɩꞌa nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ a, -aꞌa po ɩ wɔn ꞌꞌkpi -le! -Ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌya wlutu kli, ʋn-ʋ ꞌꞌmaa-a -Lagɔꞌɔ -ziadɩꞌa -jolʋ ꞌꞌyrili. 17 -Gblee, ꞌya nyʋtuꞌa wlu-u ba-oꞌo ꞌle nyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɩ kɔɔꞌɔ -zʋnjieꞌa -cɩanyɩ gleꞌa ti ꞌle ꞌꞌjie-e ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ti, ꞌle ꞌwa -klaabonyʋꞌa ꞌꞌklumʋ Iminee -ke Filɛtɩ -nɩꞌo. 18 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌꞌtayiꞌe-e -ziadɩꞌa -jolʋ ꞌꞌyiti, ꞌle ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ bhebhelɩ, na: *Zezii *Kliisɩꞌa nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌwa kuꞌa glusɔdɩ ʋn-ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ɛ -see -nʋ-ɛ yi ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ti. ꞌLe ʋn-ʋ nʋꞌo -lrɛɛ: -Lagɔ ꞌnʋ -ɛ -amʋ ꞌꞌlruli see, ɔ -zaꞌa-a ꞌmɛmʋ glu. -Bho nyʋ ꞌꞌtayi kplisʋa ꞌꞌyiti ꞌle Zezii ꞌke ʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ, -ɩn -ke ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌle -ɩn -ke ɔ ꞌke glu -sɔ, ꞌɩnnɛ -ke ɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. ꞌƐ ꞌꞌsɛ moꞌo. Glusɔɛ -lrɛɛ se -nɩ. ꞌWa wlu ꞌmnɩꞌa dɩ nyʋtɔlʋ ꞌꞌmaaꞌa -Lagɔꞌɔ -ziadɩ ꞌꞌyrili. 19 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, ꞌɔ -glɩgba ɩ-bɩ -tɔtɔlɩzɩgɩ ꞌmnɩ deꞌa ꞌꞌlruti, -bho ꞌɛ nyʋ -kpʋn nɩ ꞌꞌyi, ɛ -nɩꞌe-e gege. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ a, ꞌɛ wluꞌa ꞌmʋyibolɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ na: -Aꞌba -Kɔyi yiboꞌo-o nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ, ꞌle ɛ na -lrɛɛ: Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ paꞌa -aꞌba -Kɔyi li, ꞌɔ nyɔtu ple ꞌꞌnyinynidɩ li!

20 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle ꞌgagayiꞌa -budu ꞌli ɛ -se ꞌnynɩmukɔkɔlɩꞌa ꞌꞌsɛ -nɩ ꞌle -ko. Tɔlɩ ꞌbhɛɛꞌo ɩ ꞌke ꞌpɛlʋbhlenɛtɛ ꞌꞌdu, ꞌle -lrɩɩ ꞌꞌduꞌo tu -ke mɛ. ꞌYa lɩtu se nʋnʋdɩ ꞌmʋ gʋgɔ. 21 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -abʋ -nɩꞌo -lrɛɛ. -Bho nyɔ ple ꞌꞌnyinynidɩ li ꞌle ɔ ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɔ nyɔtu, ɔ-ɔ po ꞌnɔ-ɔ kpɔ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo -zɛgɛ ꞌɔ -yowli ꞌmnɔ -bodɩ. Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, ꞌɛ -jeyi ɔ-ɔ de ꞌɔ ti.

22 ꞌLe -mnɔɔɔ gbo a, Timotee, ꞌꞌnyinyninaagɩ-ɩ ꞌꞌtuuꞌa ꞌbhʋabhʋayreetɩ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ a, ple ɩ li! Po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle -aꞌa -nabhʋ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ, de ɔ ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ, -kma -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ dɩ, nyʋ-ʋ paꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii li, ʋn-ʋ po ꞌɔ *wɔn gbo ꞌle -pɔlʋplu ꞌmʋ, ꞌle -aꞌa ꞌlimʋ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi wɔn-nmɔ -nɩ! 23 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋꞌa bhebhedɩ ʋn-ʋ depo nɩꞌa ꞌꞌyi a, -aꞌa po ɩ wɔn ꞌꞌkpi -le! -Gblee, ꞌbhatadɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ yaꞌa jɛjɛɛ nyʋ -bodɩ. 24 Nyɔ-ɔ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa lbhʋnʋyi a, ꞌɔ ꞌꞌdu -gbaatibɔyi -le! Ɔ ꞌꞌdu nyɔ -ke ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ ꞌke nyʋꞌa -tɔtɔɔ wɔnyiꞌbhɛɛ! Ɔ ꞌꞌdu ꞌlimʋtikuyi ꞌle ɔ ꞌke nyʋ wɔnyiꞌbhɛɛ! 25 Ɔ -nmɔ kpli ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ -ke ɔ-ɔ dedeꞌa ꞌꞌyi, ɔ ꞌke ʋ -ziadɩ -tɔ! -Bho ɔ nʋ -kaa a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔ ꞌbhɛɛꞌo ꞌkɩ ɔ ꞌke ɛ nʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌnɩ-ɛ ꞌle ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ -ziadɩ yibo. 26 -Bho ʋn nʋ -kaa a, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan -po ꞌnʋ -kpɛɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɛ wlu, ʋn ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo ʋn ꞌke ꞌɛ -gbitiɛ ꞌmʋ ꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ -jolʋzɛgɛ bhlu.

3

ꞌLe *-lebhɔɔnɔɔ ꞌliꞌa sɩasɩaa-a ꞌyeꞌa -yi mʋ

1 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ -lrɛɛ, ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli sɩasɩaa-a ꞌye-e nyunyu -bodɩ -yi -mʋ. Ɛ-ɛ ꞌye-e ꞌꞌyi-kmu -mʋ. 2 ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyunyuꞌa -dedekpli ʋn ꞌyeꞌa ti-nɩ mʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa nʋnʋdɩꞌa dɩ -zi -mʋ, ʋn ꞌke mɔniꞌa ꞌtʋ ꞌgwlʋ li ꞌbhle, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌplinmʋ ꞌꞌdu. -Gblee, ꞌwa nyunyutu-u ꞌye-e -Lagɔꞌɔ da ꞌꞌduu -mʋ, ꞌle, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌke ɛ ꞌmʋꞌnyɛ. Ʋn -see ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyiglɛnyʋ ꞌbho ꞌꞌdu yi ꞌle ʋn -see ʋn -bonyunyɔꞌɔ -zɛgɛ yibo yi -lrɛɛ. 3 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌwa nyanɩ -see ꞌmʋꞌtɛ yi, ʋn -see nyʋꞌa ngaze ꞌye yi, ꞌle ʋn ꞌke ʋn -bonyunyuꞌa da ꞌmʋ-za ꞌꞌnyinynika ꞌle ʋn ꞌke ʋ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu -lrɛɛ. Ʋn-ʋ ꞌye-e nyʋ nyanɩ ꞌmʋ -kla -mʋ ꞌle ɩ -see ʋ ka -nyna yi, ꞌle ʋn ꞌke -zɛgɛ ꞌmʋꞌnyɛ ꞌle ʋn -see ꞌwa ꞌꞌbhi wɔnyiꞌbhɛɛ yi. 4 Ʋn-ʋ ꞌye-e nyʋ -lrʋʋ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -nɩadɩ nʋ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyiꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi zi ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌtʋnʋdɩ gbo zi ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌꞌkpi-tbhɛ. 5 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, nyʋ -see -Lagɔꞌɔ nyʋzɩgɩ ꞌꞌdu yi ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho ꞌɔ -jeyi -na bhebhe. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -see *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌwɔɔn yi ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nyʋzɩgɩ ꞌꞌdu -lrɛɛ ꞌle ꞌwa kpli ꞌke ꞌtɔ ɔ ꞌtʋ nʋ. Nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌya -kaabolɩ ꞌmnɩ, po ʋ le! 6 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌꞌyri -ke ꞌꞌyi -a -nɩꞌa -laa, ꞌle ꞌwa nyʋtuꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ-ʋ paꞌa nyʋ ꞌꞌbhlibhlegbo -fɔɔ. ꞌWa ꞌnynʋkpakpɩ -ke -naagɩ-ɩ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌmaa ꞌnʋ dɩ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌwa wlu. -Gblee, ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ ꞌmnʋ, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa dɩ, ꞌwa -pɔlʋ -see bhlu, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -dadudu -ɩ ꞌma-a ʋ-bee ꞌmnʋꞌa ꞌtʋnʋdɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌꞌtayiꞌe ꞌꞌyiti ɩ ꞌke ʋ -jolʋ gbo po ꞌle ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo. 7 Ʋn ꞌbɔ-ɔ ti, -ziadɩ -ke ꞌtʋ-ʋ -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌgwli, ʋn ꞌke ɩ ꞌcɩan, ꞌle, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌmnɩ, ʋn-ʋ ꞌꞌtayi ꞌnɩ ꞌꞌyiti ɩ ꞌke ʋ -jolʋ gbo poꞌa dɩ ʋn ꞌse ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɩ yibo. 8 Nyukpasi ꞌꞌmaaꞌa ʋ-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ -mnʋʋ -bodɩ a, -ka *Ezipʋtɩkɔmʋ ꞌsɔn Zanɛsɩ-e Zaanblɛsɩ -ke -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi *Moyiizɩ dedeꞌa ꞌꞌyi -bɛnyɩ, -ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌka-a ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ʋn -see -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn yi. ꞌWa popo ꞌꞌyisrɛɛka ꞌgwlʋtiꞌa dɩ, ꞌwa -tɔtɔlɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ nyʋ -Lagɔꞌɔ damʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa -ziadɩ, ɩ se ꞌkpʋ ꞌbhle. 9 -Gblee, ꞌwa nyʋtu -see nya -mu yi, ꞌle, -ka nyʋ ꞌyeeꞌa Zaanblɛsɩ -ke Zanɛsɩ ꞌꞌyri ꞌbɩ le -bɛnyɩ, -ka ʋn -seeꞌa lɛ yibo, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a nyʋ ꞌwee ꞌke ꞌya ꞌbɩ ꞌyee -lrɛɛ.

-Tɔtɔlɩ -ɩn ꞌcɩanꞌa a, -de nɩ ꞌli ti

10 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌle -mnɔɔɔ gbo a, kpli ꞌɩn -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔjeyi, -ɩn yibo nɩ-oꞌo ꞌꞌpɛcɛɛ: Lɩ ꞌɩn-ɩ tɔꞌɔ nyʋ o, ꞌan kpli o, ꞌle lɛ ꞌan nʋnʋlbhʋ ꞌmnɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, -ɩn yibo nɛ-oꞌo ꞌꞌpɛcɛɛ. ꞌLe, -ka ꞌɩn deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -ka ꞌɩn -kuꞌa ꞌꞌgwli ꞌle ꞌɩn ꞌꞌsiꞌa ꞌbho ꞌɩn -kmaꞌa nyʋꞌa dɩ ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ku, ꞌle, ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɩn ꞌye ꞌɛ ꞌꞌyi-kpʋn, -ɩn yiboꞌo-o ꞌna ꞌꞌpɛcɛɛ -lrɛɛ. 11 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, lbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɩn -nɩ ꞌnɛ nʋnamʋ, -ka nyʋ klaꞌa ꞌɩnmʋ nyanɩ ꞌmʋ, -ɩn yiboꞌo-o ꞌna ꞌꞌpɛcɛɛ, ꞌle, sɩasɩaa-a bhlaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌle Atiɔsɩ-e Ikɔnɩ -ke Lisɩtrɩ, -ɩn yiboꞌo ꞌna ꞌꞌpɛcɛɛ -lrɛɛ. Kɩn, ꞌɩn sɩa-oꞌo. ꞌƖn -nɩꞌa -kaa ꞌɛ ꞌlimʋ, -aꞌba -Kɔyi -see ꞌɩnmʋ gboꞌmate, ꞌle daꞌꞌo -da ɔ zetieꞌe ꞌɩnmʋ-ɛ. 12 -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ -ke *Zezii *Kliisɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ꞌle, -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ꞌɔ -dedekpli ꞌke -kaa -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi a, nyʋ-ʋ ꞌkla-a ꞌɔ nyɔtu nyanɩ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ. 13 ꞌLe, nyʋ-ʋ ꞌꞌmaaꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyrili -ke dɩꞌa ꞌꞌnyinynimʋ -lrʋʋ -mnʋʋ a, ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ-ɩ ꞌye-e ꞌꞌkpiꞌkpa -mʋ ꞌꞌkɔmʋ. -Ka ʋn-ʋ ꞌꞌmaaꞌa ʋn -bonyunyu ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌke -kaa ꞌꞌma.

14 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, Timotee, lɩ -ɩn ꞌcɩanꞌa ꞌle -aꞌa -pɔlʋ ꞌwlaꞌa ꞌꞌyiti -ka -zɛgɛka, -de nɩ ꞌmʋ ti! -Ɩn ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ -tɔ ꞌnɩ -ɩnmʋ, -tɔtɔlɩzɩgɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌkpʋ, -ka ʋn-ʋ tɔ ꞌnɩ -ɩnmʋ, -ɩn yiboꞌo-o ꞌna. 15 -Gblee, ꞌbho ꞌɛ lemʋ, -ɛ ꞌnyaaꞌa -aꞌa ꞌꞌdanabhla a, -ɩn yiboꞌo-o wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ɛ ꞌbhle-e wɔnkuɛ ɛ ꞌke nyɔ -naagɩ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌke Zezii Kliisɩ ꞌꞌgwlide, ꞌle ɛ ꞌmʋ, ꞌle-e ɔ ꞌke ꞌpʋn -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 16 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌwee ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ɛ, ɩ-ɩ ꞌwlʋ-o *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ꞌle ɔ na nyʋ ꞌcnɩ ɩ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. ꞌƐ dɩ ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -ziadɩ ꞌmnɩ, nyɔ ꞌke ɩ nyʋ -tɔ. Ɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -lrɛɛ, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle -aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ, ɩ ꞌke ɩ -amʋ -tɔ ꞌle -a ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo, -a ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle ɩ ꞌke -amʋ ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ ꞌꞌyi le -ya, ꞌle ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -lrɛɛ ɩ ꞌke -amʋ -zɩgɩ da -tɔ, ꞌle -a ꞌke ɩ nʋ. 17 -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌnʋ-o ꞌna ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌmʋ ꞌꞌyi ɔ ꞌke ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle ɔ ꞌke lbhʋꞌa -zɛgɛnɛ nʋ.

4

1 -Gblee, Timotee, Zezii Kliisɩ -ɔ ꞌka le yi, ɔ ꞌke ꞌmɛmʋ -ke tinɩmʋ -zigle -tu ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ nyʋ -kɔ ɔ, ɔ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋ nɩꞌe -ɩnmʋ. 2 ꞌWla -pɔlʋ ti -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-za! -Bho -ɩn -kɩ ɩ ꞌmʋ-ʋza a, ꞌle zɔ ꞌke ꞌmʋ-nmɔ o, ꞌle ɛ ꞌke ꞌmʋ-nyni o, -aꞌa kpʋn ꞌɛ lbhʋtu -kebhlele -le! ꞌꞌDu nyʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ! -Yʋ -nɩꞌa dɩyikpaka, kpʋ ʋ dɩ ꞌꞌyi, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌmʋ, -tɔ nʋ ɩ ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle -ɩn ꞌke nyʋ ꞌwee ꞌkpa ꞌꞌyi po! -Ku ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ʋ-bʋ nyʋ ꞌwee -tɔ -ka -zɛgɛka! 3 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -nɔɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ ꞌle nyunyuꞌa -loku ꞌmʋ -ziadɩ ꞌke ꞌle bhlɛɛ, ꞌle, nyʋ-ʋ tɔꞌɔ ꞌya lɩtu, ʋn -see ʋ -lokui-po yi. -Tɔtɔlɩ -yɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌwɔɔn. -Gblee, ꞌwa -klaabotɔmʋ ꞌmnʋ-ʋ ꞌye-e ꞌkpna -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ʋ ꞌwa ꞌtʋnʋdɩ -tɔ. 4 Ʋn -see ꞌtɔ -ziadɩꞌa -lue komu -lokui-po yi ꞌle ʋn ꞌke ꞌle bhebhelɩ gbo ꞌꞌbhiti. 5 ꞌLe -mnɔɔɔ gbo a, Timotee, kpʋn dɩ li ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ! -Ku ꞌꞌgwli, ꞌle, sɩasɩaalɩ yiꞌa -ɩnmʋ -bodɩ, -ɩn ꞌke ɩ wɔnyiꞌbhɛɛ! Lbhʋ -Lagɔ -tbhaꞌa -ɩnmʋ ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ kpa, kpʋn ɛ ti -ɩn ꞌke ɛ nʋ -ka -zɛgɛka ꞌꞌkɔmʋ!

6 -Gblee, ꞌle ꞌmna gbo a, ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌo-o -ɩnmʋ ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ Zezii Kliisɩꞌa dɩ ꞌle ꞌɛ -nɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo. Nmɔ nyɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ꞌbho *ꞌsraganmiꞌa ꞌꞌkpi ti -tanyɩ ꞌle ɔ-ɔ zɛꞌɛ ɛ, ꞌɛ -ka ꞌɩn -nɩꞌo. 7 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -ka pleyi -ke ꞌɔ -boplemʋ-ʋ mumuꞌa li ꞌle ɔ-ɔ kukuꞌa ꞌmʋti, ɔ-ɔ ꞌwlʋꞌa ꞌnynɩ a, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo. Lbhʋ -Lagɔ -tbhaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌke ɔ -bodɩ nʋ a, ꞌɩn nʋ -ɛꞌo kplokplokplo ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌgwɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌɩn ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌꞌlruti -ponamʋ nyni. ꞌƖn -nɩꞌa -kaa a, ꞌɩn -kpʋnꞌo-o ꞌɔ wlu ꞌꞌyi. ꞌAn ꞌꞌgwlideɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ. 8 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌbho -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌtroli, ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ fuo nɩꞌe ꞌɩnmʋ wɔn. Ɛ-bɛ ꞌnynɩwlʋɛɛ ꞌmnɛ, nyʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌnyɩ. Ɔ-bɔ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ ɔ, -nɔɔ -ke ti ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩ -nɩ mʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌꞌyisrɛɛka ɔ ꞌke nyʋ -zigle -tu. Ɛ -se ꞌan ꞌꞌsɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌnyɩ -ko. Nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌɔ leyiɛ ꞌmnɛ wɔnfuonamʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ ɔ-ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌnyɩ mʋ -lrɛɛ.

ꞌPɔlʋ ꞌbɔ-ɔ ti Timotee ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli yi

9 -Gblee, Timotee, ꞌle ꞌan wlu ꞌke ꞌle -ɩn gbo nyni a, ꞌkpa ꞌbho -ɩn ꞌke yi -vuu! 10 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, Demasɩ -nɩ ꞌka ꞌnɔɔ ɔ, ꞌnɔɔgbɛ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa tinɩɛ-ɛ ꞌnʋ -ɔ ꞌtʋ. Ɔ ꞌwlʋ-o ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili ɔ ꞌye Tesalonikɩ mu. -Yɔ ꞌma-a Klesaasɩ a, ɔbɔ ꞌmu-o lbhʋ ꞌꞌkpi ꞌle Galasiibhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌle Tiitɩ -mnɔɔ ꞌye Dalɩmasɩ mu lbhʋdamʋ -lrɛɛ. 11 Luukɩ -nɩ -lue, ꞌɔ ꞌꞌsɛ -ke ꞌɩn -sieꞌe ꞌnɔɔ. -Bho -ɩn -ka yi a, -ɩn -ke Maakɩ yi! Ɔbɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa. 12 Tisikɩ -mnɔɔ, ꞌɩn ꞌlbho -ɔ ꞌle Efɛɛzɩ ꞌꞌbhalrɛɛ. 13 -Bho -ɩn -ka yi a, Timotee, ꞌan -sɩnbana ꞌɩn sieꞌa ꞌbho Trʋasɩ Kapusɩ gbo a, -sie nɛ ꞌɩnmʋ! -Yɩ ꞌma-a ꞌan ꞌnynɩbhlebɔgʋɩ, -sie nɩ ꞌɩnmʋ -lrɛɛ, ɩ -ke ꞌan ꞌꞌbɔgʋɩ -lrɩɩ!

14 -Yɔ ꞌma-a nɛtɛbhlayi Alasaanɩ -mnɔɔ ɔ, ꞌɔ ꞌmʋzadɩ ꞌvɔ-ɔ ꞌɩnmʋ tʋ gbo. Lɩ ɔ nʋꞌa a, -aꞌba -Kɔyi-i ꞌye-e ꞌya ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌꞌpɛle -mʋ. 15 ꞌꞌDu -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌyrili ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi! Ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -ɩnmʋ tʋ gbo -ya -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, -aꞌba -tɔtɔlɩ ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ɔ ꞌvɔ -ɩ tʋ gbo.

16 -Gblee, ꞌꞌyizazigle ʋn -tuꞌa ꞌɩnmʋ, nyɔ -see ꞌɩnmʋ -kpanamʋ yi. -Ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌwlʋ-o ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrili. -Lagɔꞌɔ kpʋ ʋ ꞌya dɩ ꞌꞌyi -le! 17 Ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -aꞌba -Kɔyi *Zezii -mnɔɔ -bodɩ a, ɔ -see ꞌɩnmʋ kwa gbo -za, ɔ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -za ꞌle nyʋꞌa -dadudu-u -seꞌa-a *ꞌZuifʋ ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn. ꞌBho-o ꞌɩn ꞌꞌtaflɛ nɩꞌe ꞌmɛmɛɛ. 18 ꞌꞌNyinynilɩ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli-nʋ-ɛ mʋ a, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌle ꞌya ꞌmʋ ꞌɩnmʋ zetie -mʋ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, nyʋ ɔ -kɔꞌɔ, -ʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɩn ꞌke ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌbɩ ꞌye. Nyʋ ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ti! *Ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

-Lebhɔɔyewlu

19 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe *Plisilɩ -ke *Akilaa! ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe Onezifɔɔꞌɔ ꞌꞌbhlegboꞌa nyʋ -lrɛɛ! 20 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌsɔn -yʋ -sieꞌa ꞌbho, -ɛ -ke dɩ ʋn -seeꞌa -ɩnmʋ ꞌyewlu -jeyi po a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ʋn se -laa -nɩ. Elaasɩ -mnɔɔ, ɔ -sieꞌe-e Kɔlɛɛtɩgwlɔ ꞌmʋ. -Yɔ ꞌma-a Trofimʋ a, ꞌɔ ꞌꞌlru-u ꞌbhatiꞌa dɩ ꞌɩn sie ꞌɔ ꞌle Mileegwlɔ ꞌmʋ. 21 Timotee, yi -susueyi ꞌle -ɩn ꞌke ꞌꞌguda le sie!

Ebulusɩ-e Pudɛɛn -ke Linusɩ, Klodia -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe -ɩnmʋ!

22 ꞌAn ꞌꞌyu, Timotee, -aꞌba -Kɔyi -sie -ɩnmʋ gbo ꞌle ɔ ꞌke -ɩn -ke ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌwee ꞌꞌniti-wʋnna!

Tiitɩ

1

2

3

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa TIITƖ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

-Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi -lue -ke Zeziiꞌa -dalbhoyi ꞌPɔlʋ -plɛꞌɛ lbhʋ -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ ɔ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o Tiitɩ. -Ka ɔ ꞌka Klɛɛtɩlikpe ꞌliꞌa Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ɩ-bɩ -glɩgbɩ ꞌmnɩ glu po, ꞌya lbhʋ ꞌPɔlʋ ꞌꞌnyɩ ɔ ꞌo. ꞌƐ dɩ ɔ po ꞌɔ wlu -jeyi, ꞌle, ꞌꞌdɩmʋduwlu ɔ ꞌka nyʋꞌa ꞌꞌpa ꞌꞌpa -bodɩ ꞌmʋ-za, ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ.

1

ꞌYewlu

1 Tiitɩ, ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌle -ɔ ꞌꞌduꞌa *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi a, ꞌɩnmɔ poꞌo -ɩnmʋ wlu -jeyi. -Lagɔ -tbhaꞌa-a ꞌɩnmʋ ꞌɔ lbhʋ ꞌɩn ꞌke ɛ nʋ. *-Aꞌba ꞌPʋʋnyi -Lagɔ tbha ꞌnɛ ꞌɩnmʋ-ɛ, ꞌle, nyʋ -Lagɔ ꞌtɛꞌɛ ꞌmʋ ʋn ꞌke ꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌdu, ꞌɩn ꞌke ʋ -kpa ʋn ꞌke -Lagɔ ꞌꞌgwlide ꞌle ꞌɩn ꞌke ʋ -tɔ ʋn ꞌke ꞌya ꞌwee yibo ꞌle ʋn ꞌke lɩzɩgɩ nʋ ꞌle ɩ ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ. 2 ꞌƖn-ɩ nʋ -ɛꞌo ꞌle nyʋ ꞌke ɛ yibo, ꞌle, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, -Lagɔ ꞌke ɛ ʋ ꞌꞌnyɩ. Ɔ -see -bhla ꞌkmʋ ti-ya ke see ꞌle ɔ ꞌye nyunyu ꞌgwlʋtipopo ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌꞌnyɩ. ꞌƆ cɛ sɩn. Lɛ ɔ-ɔ cɛꞌɛ wlu ꞌꞌkpiti, ɔ-ɔ nʋ -ɛꞌo. 3 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌꞌyrilinmɔnɔɔ ꞌmnɛ nyni-oꞌo. -Aꞌba ꞌPʋʋnyi -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌꞌdɩ ꞌmnɩ ꞌꞌpiemʋ po ꞌle nyunyu ꞌke ɩ yibo. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌɩnmʋ wlu ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌke nyunyu wlu -ya.

4 ꞌAn -Lagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu Tiitɩ, -ɩnmɔ -ke ꞌɩn -plɛꞌɛ ꞌꞌgwlideɛ -lue ꞌmʋ, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba *ꞌPʋʋnyi Zezii Kliisɩ -sie -ɩnmʋ gbo, ʋn ꞌke -ɩnmʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

Tiitɩꞌa nʋnʋlbhʋ ꞌbho Klɛɛtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi

5 Lɛ -ke dɩ ꞌɩn sieꞌa -ɩnmʋ ꞌbho Klɛɛtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Lbhʋ ꞌɩn nʋꞌa ꞌbho -ɛ sieꞌa ꞌꞌlruvlan ꞌꞌyi, -ɩn ꞌke ɛ ꞌꞌyigwɛ. ꞌƐ ꞌmʋnyaanɛ ꞌmo-o -ɩn ꞌke -Lagɔꞌɔ -glɩgba glu po. ꞌLe, nyʋ -a ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌꞌdu mʋ a, ʋn ꞌke -glɩgba ꞌmnɛ ꞌꞌlru ti-de -lue -lue. -Ka ꞌɩn -tɔꞌɔ -ɩnmʋ, nʋ -kaa ꞌle -gwlɔ gwlɔ ꞌmʋ! 6 -Bho nyɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi ꞌꞌdu, ɔ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ seꞌa ꞌbɩ liꞌbhle; ɔ ꞌꞌdu ꞌnynɔ -lueꞌa ꞌbhleyi ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌyi-kpʋn; ɔ ꞌꞌdu nyɔ -ke ꞌꞌyreetɩ-ɩ deꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli ꞌle ʋn ꞌke dɩ likpʋn; ꞌle nyʋ -kaa ꞌbho ꞌwa da ꞌꞌdu ꞌꞌnyinynika ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌke ꞌbho nyʋ ꞌꞌdu! 7 Nyɔ-ɔ -kɔꞌɔ -Lagɔꞌɔ -glɩgbaꞌa -dɔnʋꞌa nya a, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ lbhʋꞌa kwabhleyiꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌbhle ꞌbɩ li -le! Lɩ ɔ ꞌka gbo-tɛ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: ꞌƆ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyi -le! ꞌƆ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌcɛ ꞌmna ꞌꞌyi -le! ꞌƆ ꞌꞌdu nmɔꞌɔ ꞌꞌkalɛyiziyi -le! ꞌƆ ꞌꞌdu -gbaatibɔyi -le! ꞌƆ ꞌꞌdu nyʋꞌa lɩꞌa wɔnkaliyi -le! 8 A -gblee, ꞌɔ nyɔtuꞌa -dedekplizɩgɩ ꞌka-a: Ɔ ꞌꞌdu ꞌlɩkpʋꞌa -glikpʋnyi; ɔ ꞌꞌdu ꞌꞌyrilinmɔkplizɩgɩꞌa nyʋꞌa bha; ɔ ꞌꞌdu kpliꞌa ꞌmʋnmɔyi; ɔ ꞌꞌdu dɩlikpʋnyi; ɔ ꞌꞌdu nyɔ -ke nʋnʋdɩ -nɩꞌa pepe ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo wɔnyiꞌbhɛɛ! Ɔ ꞌꞌdu nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ ꞌle ɔ -kaa ꞌɔ ꞌꞌbhuo -tɔ! 9 -Tɔtɔlɩzɩgɩ -a -tɔꞌɔ nyʋ a, nyʋꞌa -jolʋgbopoyi ꞌmnɔ -de nɩ ꞌmʋ ti, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -tɔtɔlɩzɩgɩ ꞌmʋ nyʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi -po -nɩ ꞌle ɔ ꞌke lɩꞌa ꞌꞌyidamʋzamʋ ꞌgɩ -za, ɔ ꞌke depomʋ le -zi -nɩ ɔ ꞌke ʋ ꞌle ꞌꞌtaa!

10 De -kaa ꞌbho nyʋ ti, -ɛkedɩmaa, nyʋꞌa -dadudu ꞌku-o -loku ꞌmʋ, ꞌle, dɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, ʋn-ʋ tɔ ꞌnɩ nyʋ, ʋn-ʋ poꞌo nyʋ ꞌsrɛ li! ꞌWa -daduduꞌa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌmo-o *ꞌZuifʋ. 11 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ nyʋ ꞌke ꞌle ꞌꞌtaa ꞌle ʋn ꞌke wɔn ꞌꞌmu. -Bho ɛ -se -mnɛɛ ɛ, ʋn-ʋ ꞌꞌmaa-a ꞌbho -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌwee ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌmaaꞌa nyʋ -tɔɔ ꞌꞌyrili. Lɩ-ɩ seꞌa -tɔka -nɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ tɔꞌo ꞌle ꞌsrɛ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeeꞌe nɩ mɔni ti. 12 A -gblee, Klɛɛtɩꞌa ꞌybhayi -lue na: Klɛɛtɩyi-i ꞌmo-o sɩnbhleyi, ꞌle ɔ kɔkɔɔꞌɔ ꞌmnamʋnyninmi: liliaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ popoꞌo ꞌgwlʋti. Ɔ vlan-oꞌo, liliaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ziꞌo. 13 Wlu ꞌmnɛ-ɛ ꞌmo-o -ziadɩ. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, -ɩn ꞌke ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ -jolʋ tikpʋn. 14 ꞌꞌDu ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ -ka -zɛgɛka tenyɩ ꞌle ʋn -kaa ꞌZuifʋꞌa sabhladɩ -lokuipo, ꞌle ʋn -kaa nyʋ-ʋ -tbhɛꞌɛ -ziadɩ ꞌꞌkpiꞌa gba ꞌꞌyi-kpʋn! Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -bho ʋn -kɩ ɩ nyʋ-ʋ tɔ, ꞌwa po ɩ -lokui -le! ꞌWa -kpʋn ꞌya gbatu ꞌꞌyi -le, -ɛkedɩmaa, ɩ ꞌmo-o bhebhedɩ! 15 -Bho nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌsaa li ꞌle ɔ ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -bodɩ lɛꞌꞌo lɛ ꞌsaaꞌa-a li -lrɛɛ. Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwlide -ʋ -ke ꞌlimʋ -nyniꞌa wɔn, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, ʋn-ʋ popo-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌgwlʋti ꞌꞌkɔmʋ. -Bho ʋn nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌya ꞌlbhaa nʋ dɩn ꞌꞌyi; ʋn se ꞌꞌnyinynidɩ -ke -zɩgɩ yibo. 16 Nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌbhi na, ʋn yiboꞌo-o -Lagɔ ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli-i zʋ ꞌʋ gbɔ, -ka ʋn seꞌa -Lagɔ yibo -ziaka. ꞌWa ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ, lɩ-ɩ nya ꞌnɔ li, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌle ʋn se -zɩgɩꞌa nʋnʋa ꞌbhɛɛ.

2

ꞌꞌYisrɛɛtɔtɔlɩ

1 Tiitɩ, lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌkpʋ ꞌle -ɩ ꞌka nyʋ -kpa a, -tɔ nɩ!

2 ꞌTmʋʋ nyunyuzɩgɩ, ʋn yibo ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa kpʋnka, nmɔnɛɛɛꞌɛ zi ʋ -le! Ʋn kpʋn dɩ li ꞌle nyʋ ꞌke ʋ ꞌbho ꞌꞌdu! Ʋn kpʋn dɩ li ꞌle ꞌwa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-e dɩkmɛɛ -ke ꞌkpayikuɛ ꞌke ꞌꞌyrigbɔ mu!

3 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɛ ꞌke nyunyuzɩgɩnynʋkpakpɩ -bodɩ -nɩ -lrɛɛ! ꞌꞌDu ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ, ʋn kpʋn dɩ li, ʋn ꞌke nyʋ-ʋ pleꞌa -Lagɔꞌɔ kpli ꞌꞌsɛlɩ-za! ꞌWa ꞌꞌdu ʋn -bonyunyu nyʋ wɔn ꞌmʋ ti -le! Nmɔꞌɔ kpʋn ʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ -le! Lɩ-ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ʋn -tɔ nɩ ʋn -bonyunyu! 4 -Bho ʋn -ka -kaa-a nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌbhʋabhʋayranynʋ-ʋ ꞌpo -ʋ -lokui ꞌle ʋn-ʋ gbʋ ꞌnʋ ya, ʋn-ʋ kmaꞌa ꞌwa nyimiɛ ꞌꞌwe -ke ꞌꞌyreetɩꞌa dɩ. 5 Ʋn kpʋn dɩ li, ꞌwa ꞌbhle ꞌꞌnyinyninynɩ ꞌꞌkpi -le! ꞌLe ʋn ꞌke ꞌꞌbhlegboꞌa ꞌnynʋkpakpɩzɩgɩ ꞌꞌdu, ꞌle ʋn ꞌke -yranynʋlbhʋ nʋ -ka -zɛgɛka, ꞌle ʋn ꞌke ꞌbho ꞌwa nyimiɛ -bodɩ ꞌwa ꞌꞌbhi ya -ya! -Bho ʋn nʋ -kaa a, nyʋ -see -Lagɔꞌɔ wlu kwaꞌfɩɩn yi.

6 ꞌTmʋʋ ꞌbhʋabhʋayreetɩnyukpasi, -ka -lue ꞌmnɔ -lrɛɛ ꞌtmʋʋ nʋ ʋn kpʋn dɩ li! 7 -Mnaaaꞌa ꞌꞌbhuoka -lrɛɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ, ꞌɩn na, ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, nʋ lɩzɩgɩ ꞌle -ɩn -boyreetɩ ꞌke -ɩnmʋ liꞌye, ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌcɩaan -nɩ ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌꞌkpi -za! -Bho -ɩn -kʋ ʋ lɛ-ɛ tɔ ɔ, ꞌwla -pɔlʋ ti! Lɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌkpʋ, -tɔ nɩ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌbho -ɩnmʋ ꞌꞌdu! 8 -Tɔ nʋ wlu -ɩ ꞌma-a -ziadɩ, nyʋ -seeꞌa -feyi ꞌzɔ -za yi! ꞌꞌLemnɩɩ, nyʋ-ʋ ꞌke ꞌka -aꞌba da ꞌꞌdu se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke -amʋ ꞌꞌnyinynilɛ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu, -ɛkedɩmaa, ꞌwa wɔn ꞌꞌmu-ɛꞌo.

9 Nyʋ-ʋ ꞌma-a nyʋzɔlbhʋnʋmʋ, ꞌtmʋʋ nʋ, ʋn ꞌꞌdu ꞌbho ꞌwa -kɔmʋꞌa wlu ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ! Lɩ-ɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ʋn nʋ ɩ ꞌwa -kɔmʋ -bodɩ; ꞌle ʋn -ke ʋn -kaa jɛ! 10 ꞌWa ꞌꞌyri ʋ -le -lrɛɛ, ʋn nʋ ʋ -zɩgɩ ꞌꞌlruli, ꞌle ꞌwa -kɔmʋ ꞌke ꞌwa dɩlikpʋndɩ -za! ꞌꞌLemnɩɩ -aꞌba *ꞌPʋʋnyi -Lagɔꞌɔ wlu -a tɔꞌɔ nyʋ, ʋn-ʋ bha nɛ-oꞌo.

11 Nyʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nʋ, dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -daa ꞌmʋ, ʋn nʋ ɩ! -Ɛkedɩmaa, ɔ-bɔ -Lagɔ-ɔ ꞌtɔ-ɔ nyunyu, -ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌꞌgɩɩ ꞌbho nyunyu ꞌwee ꞌꞌkpi ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌpʋʋn. 12 -Zɩgɩ -Lagɔ nʋꞌa -amʋ ꞌꞌlruli, -a yibo ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyiꞌa dɩ, -a ꞌbhɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ! -Aꞌba ple ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ kli -le ꞌle -a ꞌke ꞌɔ ꞌtʋnʋdɩ nʋ! -Nɔɔ -ke ti -a -nɩꞌa -bhla ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili -a ꞌke dɩ likpʋn, ꞌle, lɩ-ɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɩ nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, -a ꞌke ɩ nʋ! 13 -Nɔɔ -ke ti -a -nɩꞌa -bhla ꞌbʋbʋaꞌa zɔ wɔnfuonamʋ, -a nʋ -kaa, -ɛkedɩmaa, -a yiboꞌo-o -aꞌba *ꞌPʋʋnyi *Zezii *Kliisɩ ꞌmo-o -aꞌba -Lagɔklagba. ꞌƖnnɔ ꞌye le -yi mʋ ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ. 14 A -gblee, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌꞌtayiꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ɔ ꞌye ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌmɛ -nɩ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkpi -za, ɔ ꞌke -amʋ *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -kɔ ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyrilinmɔlɩꞌa nʋnʋa wɔnyiꞌbhɛɛ.

15 Tiitɩ, lɩ ꞌɩn ꞌcnɩꞌa -daa a, -tɔ nɩ nyʋ, po ʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi! Nyʋ-ʋ -seeꞌa -ɩnmʋ -lokuipo, ꞌꞌdu ʋ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ! Wɔnkuɛ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa -ɩnmʋ, -wlu -nɩ nɛ ꞌmʋ! -Aꞌa ꞌwɔn nyʋꞌa ꞌfɩɩn -ɩnmʋ kwa -le!

3

-Pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌlitideɛ

1 -Za *Zeziiꞌa nyʋꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyiglu, ʋn ꞌꞌdu ꞌbho ꞌbhlɩkpɩyowli -ke ꞌwa nyʋlrutidemʋ! Lɛ ʋn ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ʋn nʋ ɛ! Ʋn -kma ꞌꞌyrilinmɔlɩꞌa nʋdɩ! 2 ꞌTmʋʋ nʋ, ꞌwa -za nyʋ ꞌꞌnyinynidɩ -bodɩ ꞌmʋ -le! Ʋn -ke nyʋꞌa jɛ -le! Ʋn -nmɔ ꞌlimʋ wɔn ꞌle ʋn ꞌke nyʋ ꞌwee -bodɩ ꞌyɔɔ -nɩ!

3 ꞌTmʋʋ nʋ -kaa, -ɛkedɩmaa, nyigbeyikpli -abʋ-aꞌa ꞌꞌbhi-i nʋ ꞌko -tanyɩ! -Aꞌba ꞌꞌdu ꞌkɩ ꞌbho nyʋ, -a ꞌꞌmaaꞌa-a -jolʋzɛgɛ ꞌꞌyrili, ꞌle ꞌkmʋꞌa lɩꞌa ꞌtʋ -ke lɩꞌa -bhabha kpʋnꞌo -amʋ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ. -Klaabolɩꞌa ꞌꞌsɛ -aꞌba -naagɩ -nɩ ꞌkoꞌo ꞌꞌkpi. -A ꞌmɩɩꞌe-e ꞌꞌyri ꞌbho -a -bonyunyuꞌa lɩ ꞌꞌkpi. Nyʋ-ʋ ꞌnyɛ-ɛ -amʋ ꞌmʋ ꞌle -abʋ ꞌnyʋ ꞌʋ ꞌmʋ. 4 ꞌLe ɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -nɔɔ -lue ti -aꞌba *ꞌPʋʋnyi -Lagɔ -tɔꞌɔ-ɔ -a-bʋ nyunyu -ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌbho -amʋ ꞌꞌkpi, -ka ɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ tenyɩ, ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkpi -za. 5 Ɔ -see -amʋ ꞌpʋʋn -aꞌba -zɩgɩꞌa nʋnʋkamʋ. Ɔ ꞌpʋʋnꞌo -amʋ-ɛ ꞌle ꞌɔ ngazepɔlʋ ꞌmʋ. Ɔ *ꞌsaaꞌa-a -amʋ li ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. -A ꞌwlʋ-oꞌo -lreeka, -a ꞌye-e tinɩɛlre. Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌnʋ-o ꞌɛ lɛtu ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ. 6 Ɔ -zi -nɩꞌe-e -aꞌba *ꞌPʋʋnyi Zezii *Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌkpi -ya -gblokoo! 7 A -gblee, -ka -Lagɔ nʋꞌa -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle -a -ke ɔ ꞌyeꞌa -ybhɛ ꞌle -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ, -a yiboꞌo, -a ꞌye-e ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ.

8 Wlu ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ ꞌmo-o -ziadɩ. -Bho -ɩn -kɛ ɛ ꞌmʋ-ʋza a, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti -ɩn ꞌke ɛ -jiɛ ꞌꞌkpi titri. ꞌꞌLemnɩɩ, nyʋ-ʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu -mʋ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ʋn ꞌke lɩzɩgɩ nʋ. Ɩ-bɩ wlu -a tɔꞌɔ nyʋ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɩ-ɩ kpaꞌa nyʋ. 9 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi -lrɛɛ, -bho koo nyʋ -ka -nʋkpʋdɩ ꞌꞌyi-idepo nɩ, -aꞌa po ɩ wɔn ꞌꞌkpi -le! -Ɩn -ke ꞌwa jɛ -le! -Aꞌa -ke nyʋꞌa -jɛ -nɩ *ꞌZuifʋꞌa gbaꞌa dɩ ꞌꞌyi -le! ꞌYa lɩtu ꞌmo-o bhebhelɩ. 10 Nyɔ -yɔ yaꞌa ꞌꞌyicɩcɛɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, po ɔ ꞌꞌda! -Bho ɔ -see ꞌbhɔ ɔ, po ɔ ꞌꞌda -lrɛɛ! -Bho ɔ -see -ɩnmʋ -lokuipo a, jrɔ ɔ ꞌꞌyrili! 11 -Ɩn yiboꞌo-o ꞌɔ nyunyɔtu ꞌꞌmaaꞌa-a -Lagɔꞌɔ -jolʋzɛgɛ ꞌꞌyrili, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi. Ɔ -see ꞌybha ɔ ꞌke nyɔ -lokuipo ꞌle ɔ -kaa ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ɔ -kaa ꞌle -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti; ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌꞌpiemʋ ꞌle dɩ-ɩ kpʋn ɔꞌo.

Wluyijrawlu

12 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo -ɩnmʋ-ɛ -lrɛɛ, ꞌɩn na ꞌnɩ ɛ, Tisikɩ -ke Atemaasɩꞌa -lue ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌle -ɩn gbo -lbho mʋ. -Bho ɔ yi ꞌle -ɩn gbo a, po ꞌle ꞌkpɩ -ɩn ꞌke yi ꞌle -ɩn ꞌke ꞌle ꞌɩnmʋ Nikopoliigwlɔ ꞌmʋ -yɛ. -Vʋvɔꞌɔa ƆFa 3 12 ꞌLe ꞌwa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -bho -sɩn -ka ti-iyi a, nyɔꞌɔ -na ꞌle -blabla. 13 Dɩꞌa nmazeyi Zenaasɩ -ke Apolɔsɩ ꞌyeꞌa -yi mʋ, kuku ꞌmʋti, -ɩn ꞌke ʋ -kpa! Lɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌꞌnyɩ ɛ ʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa -jolʋ bhlu ꞌle ʋn -kaa lɛ ꞌmʋ-bɔ. 14 ꞌTmʋʋ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌwee ꞌle a ꞌke ʋ -kpa! ꞌƐ ꞌꞌdu -ɩn -nɩ -lueꞌa ꞌmʋwlʋlɛ -le! Nyɔꞌɔ -nɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi bhebhe. -Zɩgɩ-ɩ ꞌka -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌꞌlruli-nʋ-ɛ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a!

15 Nyʋ ꞌwee -ke ꞌɩn-ɩ naꞌa a, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe -ɩnmʋ! -A-bʋ ꞌyeꞌe -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌwee -ke -a -plɛꞌɛ -pɔlʋ -lue ꞌmʋ!

-Lagɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌꞌfɩa ꞌwee!

Filemɔɔ

ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbɔgʋ ɔ poꞌa FILEMƆƆ -jeyi

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa -dalbhoyi ꞌPɔlʋꞌa bha -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Filemɔɔ, ꞌɩnnɔ ɔ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌgeyiɛyu Onezimʋ ple-oꞌo, ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌsesigwlɔ ꞌmʋ mu ꞌle ɔ -ke ꞌPɔlʋ ꞌye ꞌgbʋʋ ꞌle ɔ ꞌye Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn. ꞌLe ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌli, ꞌPɔlʋ-ʋ ꞌpo-o Filemɔɔ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke Onezimʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, ꞌle, -bho ɔ mu le a, ɔ ꞌke ɔ kpʋn -gli, -ɛkedɩmaa, ɔ mo ꞌtɔ-ɔ ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi.

1

ꞌYewlu

1 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ nyʋ poꞌa -jie ꞌmʋ *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋꞌa dɩ, ꞌɩn -ke -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Timotee -nɩ ꞌsɔn, -ɩnmɔ Filemɔɔ -ke dɩ -a kmaꞌa, -ɩnmɔ -ke -a nʋꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ, -a-bʋ ꞌyeꞌe -ɩnmʋ! 2 -Aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyunynaakpʋ Apia-e, Asipʋ -ke -a -poꞌa gbɔ, ꞌle, -bho koo ɛ ꞌꞌdu sɩasɩaalɩ, -a zaꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ, ʋn -ke Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌwee ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌle -aꞌa ꞌꞌbhlegbo, -a-bʋ ꞌye ꞌʋ -lrɛɛ!

3 -Aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, ꞌle ʋn ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

4-5 -Gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Filemɔɔ, -ka -ɩn deꞌa -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌgwli ꞌle -ɩn -kmaꞌa ꞌɔ nyʋꞌa dɩ, ꞌɩn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ; ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -bho ꞌɩnmɔ ꞌPɔlʋ -ka *-Lagɔ wɔn gbo-o po, ꞌɩn-ɩ popoꞌo -aꞌa dɩ ꞌgwlʋti ꞌle ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ ꞌsɛɛ. 6 ꞌƖn-ɩ bhade-e -Lagɔ li -lrɛɛ, ꞌle, Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ -a -plɛꞌɛ ꞌmʋ, ɛ ꞌke lbhʋ nʋ ꞌle -ɩn ꞌmʋ, ꞌle, ꞌꞌyrilinmɔkpli ꞌbhɛɛꞌɛ Zezii Kliisɩꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi, -ɩ ꞌma-a -aꞌba lɩ, -ɩn ꞌke ɩ yibo ꞌle -ɩn ꞌke ɩ nʋ -ka -zɛgɛka. 7 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, -ɩn ꞌye li-ɔ, -aꞌa nyʋꞌa dɩkmɛɛ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋaklagba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle ɛ-ɛ poꞌo ꞌɩnmʋ ꞌkpa ꞌꞌyi tenyɩ, -ɛkedɩmaa, -a ꞌꞌnyɩ-e Zeziiꞌa nyʋꞌa -dadudu ꞌmʋtikukuɛ.

ꞌPɔlʋ bhadeꞌe-e Filemɔɔ li ɔ -kaa Onezimʋ dɩ ꞌꞌyikpa.

8 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e -ɩnmʋ libhadenamʋ lɛ -lueꞌa dɩ. -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌle, lbhʋ -ɩn ꞌka nʋ, ꞌɩn ꞌke ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see ꞌɛ lɛtu -nʋ yi, -ɛkedɩmaa, -ɩn -kmaꞌa-a Zeziiꞌa nyʋꞌa dɩ. Lɛ ꞌɩn ꞌka nʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ libhade. ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋ bhadeꞌa -kaa -ɩnmʋ li, nyunyɔzɛgɛ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌle ꞌɩn ꞌꞌsiꞌe ꞌbho ꞌɩn -nɩꞌe ꞌnɔɔ -jie ꞌmʋ Zezii Kliisɩꞌa lbhʋꞌa dɩ. 10 ꞌƖn -nɩꞌa ꞌnɔɔ -jie ꞌmʋ, nyɔ -lue ꞌɩn -yaꞌa ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi, ꞌɔ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o -aꞌa ꞌgeyikpaan Onezimʋ. 11 -Bɛnyɩ a, ɔbɔ ꞌmnɔ, -ɔ -ke ꞌnynɩꞌa ꞌzɔ ꞌma-a «ɔ -se bhubhunyɔ -ko», ꞌle -mnɔɔɔ -bodɩ ɔ-ɔ mo ꞌko-o bhubhuyitiꞌa nyɔ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a -nɩ ꞌsɔn -bodɩ, ɔ se ꞌtɔ -kaa -nɩ.

12 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ɔ-bɔ ꞌma-a ꞌtraamʋ ꞌan -pɔlʋꞌa ꞌꞌdie a, ꞌɩn-ɩ yɔ ꞌɔ ꞌle -ɩnmʋ gbo le. 13 -Nɔɔ -ke ti ꞌɩn -nɩꞌa -bhla -jie ꞌmʋ Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa dɩ, ꞌɩn ꞌbɔ ꞌko-o ti, ꞌɩn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌan ꞌꞌtroli tide, ꞌle -aꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ ɔ ꞌke ꞌan lbhʋ nʋ. 14 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke lɛ nʋ -bho ꞌɩn -see -aꞌa wɔnmʋwlu ꞌye. ꞌƖn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ -glaka kpʋn ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌyrilinmɔdɩ ꞌꞌlrulinʋ. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa -pɔlʋ ꞌke ꞌwɔn ꞌle -ɩn ꞌke lɛ nʋ.

15 -Gblee, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌtayi ꞌnɔ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ ꞌke -ɩnmʋ le po -nɔɔtoope ꞌli, ꞌle, -bho ɔ -ka le-e yi, ɔ ꞌke -ɩn -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌꞌdu ꞌle a ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌꞌkɔgwlɛka. 16 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɔ -se ꞌtɔ-ɔ bhebhetiꞌa ꞌgeyikpaan -ko. Ɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌye ꞌgeyikpaan -zi, -ɛkedɩmaa, ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu moꞌo. ꞌLe -mnɔɔɔ -bodɩ, ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ ꞌle ɔ ꞌke lbhʋnʋyi -zi, -ɛkedɩmaa, -ɩn -bonyunyɔ moꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌꞌsi, ɔ ꞌye -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌꞌdu ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌmʋ; ꞌɛ kamʋ -ɩn ꞌke ꞌɔ dɩ -kma ꞌle ɛ ꞌke ꞌan nɛ ꞌmʋ-zi.

17 Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌle, -ka -a -nɩ ꞌsɔn -a ꞌꞌduꞌa lbhʋ -lueꞌa nʋmʋ, -ɩn yibo nɩ-ɩꞌa dɩ a, -ka, -bho ꞌɩn yiꞌa -ɩnmʋ ꞌꞌbhli, -ɩn ꞌka ꞌɩnmʋ kpʋn -gli, kpʋn ɔ -kaa! 18 -Bho ɔ nʋ -ɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌa kpa ꞌbhle, ꞌan ꞌꞌlruyidɩ moꞌo. 19 ꞌƖnmɔ ꞌPɔlʋꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌcnɩꞌe ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e -aꞌa kpa ꞌmnɛ -za -mʋ. -Gblee, ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌgwlʋtipopo na, -ɩn ꞌbhle-e ꞌmna-aꞌa kpa -lrɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, ꞌan ꞌsana ꞌmʋ -ɩn yiꞌe ꞌbho Zeziiꞌa -jeyi. 20 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌle -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -zɛgɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ -ɩn ꞌmʋ ti, nʋ ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli! -Ka, -a -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌꞌduꞌa Zezii Kliisɩꞌa lbhʋnʋmʋ, popo ꞌna ꞌgwlʋti ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -pɔlʋ ꞌli tide!

21 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, lɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌa -ɩnmʋ, -a ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ, ꞌle ꞌɩn yiboꞌo na ɛ-ɛ ꞌye-e ꞌꞌyiꞌbhɛ -mʋ, ꞌle, -zɛgɛ ꞌɩn-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti -ɩn ꞌke ɔ ꞌꞌlrulinʋ, ɛ ꞌke ɛ ꞌmʋ-zi. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -ɩnmʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. 22 A-a ꞌpo-o *-Lagɔ wɔn gbo ꞌan dɩ: ꞌɛ kamʋ ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli na ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌꞌyitiꞌꞌtayi-ɛ -mʋ. ꞌƐ dɩ, -bho -ɩn kpʋn Onezimʋ, nmaze ꞌan ꞌbɩ, -ɩn ꞌke ɛ ꞌɩnmʋ wɔn-fuo!

23-24 -A -Bolagɔlbhʋꞌa nʋmʋ Maakɩ-e, Alisɩtakɩ-e, Demasɩ -ke Luukɩ na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! Zezii Kliisɩꞌa lbhʋꞌa dɩ Epaflasɩ ʋn poꞌa -jie ꞌmʋ -lrɛɛ, ɔ na ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ!

25 -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -sie amʋ gbo!

Eblee

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

ꞌZuifʋ ꞌꞌwe ʋn-ʋ ꞌlaꞌa EBLEE -lrɛɛ, ꞌwa ꞌꞌbɔgʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

ꞌZuifʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -po-ɛꞌɛ -jeyi. Nyʋ-ʋ ꞌkla-a ʋ-bʋ Zeziiꞌa nyʋ ꞌmnʋ nyanɩ ꞌmʋ tenyɩꞌa dɩ ʋn sɩaꞌo ꞌle ʋn se ꞌmʋtikukuɛ ꞌmʋꞌbhle. Ʋn -kaa Zeziiꞌa -jeyi ꞌwlʋ, ꞌle, -Lagɔlbhʋnʋsʋ ʋn -nɩꞌa ꞌli -bɛnyɩ, ʋn -kɛɛ ɛ kli ple -lrɛɛ, ꞌɛ dɩ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -jeyipoyi-i po ꞌʋ ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku. -Ka ꞌwa ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -ziꞌa ɩ-bɩ kplisʋa ꞌmnɩ ꞌmʋ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌli, ɔ-ɔ ꞌza-a ꞌya dɩ ꞌwa -pɔlʋ ꞌꞌyiglu -lrɛɛ.

1

-Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii -kɔꞌɔ nyʋ ꞌwee, ꞌɩnnɔ ɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌtmʋʋ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bɛnyɩ a, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌtmʋʋ kplokplokplo. Ɔ ꞌkʋ ʋ -kaa ꞌtmʋʋ, lɩꞌa -dadudu ꞌmʋ ɔ -zi -nɩꞌo. 2 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ꞌtɔ ɔ, *-lebhɔɔnɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ, ꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii *Kliisɩ ɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌtmʋʋ. ꞌƖnnɔ ɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌye ꞌkmʋ ti-ya. Ɔ-bɔ -lue ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ɔ -zaꞌa ꞌbho -lrɛɛ, ɔ -ke ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ. 3 -Ka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌmʋ nyɔ-ɔ ꞌye -nɩ ꞌnɛ li, ꞌle ʋn -nɩ ꞌsɔn -plɛꞌɛ -dedekpli ꞌmʋ. ꞌƆ wlu ꞌku-o wɔn. Lɩ -Lagɔ -yaꞌa ti, ɛ-bɛ ꞌɔ wɔnkuwlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ɔ -kpʋn -nɩ ꞌnɩ ti. ꞌꞌNyinynidɩ nyʋ nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɔ zetieꞌe ꞌwa -dadudu ꞌle ɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌke *liꞌsaa. Ɔ nʋꞌa -kaa a, ꞌle, -Lagɔ kuꞌa wɔn, -ɔ ziꞌa lɩ ꞌwee, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli mu ꞌle yaku ꞌli, ꞌle ɔ -ke ɔ -kɔꞌɔ lɩ.

*Zezii ꞌmo-o -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌweeꞌa ꞌbhleyi.

4 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii ꞌmnɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌye -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -zi. -Ka ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌye ꞌʋ -zi, ꞌnynɩ -Lagɔ ꞌꞌduu ꞌnɔ, ꞌka-a ɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ ɛ ꞌye ꞌwa nɛ -zi: ɔ-ɔ ꞌlɔ -ɔ ꞌɔ ꞌꞌyu. 5 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌtmʋʋ nɔꞌo na:

-Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyu. -Zɩannamʋ, ꞌɩn-ɩ tɔ ꞌnɛ-ɛ nyʋ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌke ɩ yibo.

Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌtɩn ɔ ꞌka -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ, ɔ se -nɩ. Ɔ -see ꞌwa -lueꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za ke -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌke-e nʋ, na:

ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌɔ -tɩta ꞌꞌdu -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌan ꞌꞌyu ꞌꞌdu.

Zeziiꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌlɛ. 6 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɔ-bɔ ꞌɔ ꞌꞌyu-u ꞌma-a lɩ ꞌweeꞌa ꞌbhleyi, -da ɔ -nɩ ꞌɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -yanamʋ, ꞌle ɔ ꞌye dɩ -lrɩɩ ꞌmʋ-za ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na:

A-bʋ ꞌma-a ꞌan gboꞌa -dalbhomʋ, aꞌba klɛ, a bʋbɔ nɔ!

7 -Yʋ ꞌma-a ɔ gboꞌa -dalbhomʋ, ɔ -zaꞌa-a dɩ ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi. Ɔ na ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌɔ lbhʋnʋmʋ. -Ka -pʋpɔɔ -nɩꞌa, ꞌka-a ʋn -nɩꞌo, ꞌle, -ka nɛꞌɛ ꞌꞌdradrɩ -nɩꞌa, ꞌka-a ʋn -nɩꞌo -lrɛɛ. 8 A -gblee, -yɛ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa damʋ, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo na:

-Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔ. -Aꞌa lɩꞌa -kɔkɔɔ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi. -Aꞌa nyʋꞌa -kɔkɔɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. 9 Dɩ-ɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌɩnnɩ nʋꞌo -ɩnmʋ ꞌtʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -yɩ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, ɩ-ɩ ꞌnya-a -ɩnmʋ li. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ -aꞌa -tɩta -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho -ɩnmʋ ꞌle -aꞌa ꞌmʋbhɛɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye -ɩnmʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi po, ꞌle ɛ-ɛ ꞌlbhaaꞌa -ɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi.

10 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, dɩ -lrɩɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌꞌkpi, na:

ꞌAn -Kɔyi, -da -ɩn ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya a, -ɩnmɔ sroꞌo ꞌbhlʋkpa ti. -Aꞌa ꞌꞌbhuo-o sroꞌo yaku ti -lrɛɛ. 11 -Gblee, lɩꞌa klɛ -ɩn -yaꞌa ti a, ɩ-ɩ ꞌye-e ti-sɔ -mʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e ti-nɩ -mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. -Bho -bana -gwle ꞌmʋ, -ka ɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌsʋa a, ꞌka-a ɩ-ɩ ꞌye -nɩ mʋ. 12 -Bho ꞌꞌyriɛ ꞌkpa ꞌsʋa, -ka nyɔ-ɔ popo ꞌnɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ de ꞌɛ ti ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyizizia, ꞌka-a -a ꞌye ꞌbhlʋkpa -ke yaku ꞌfɩan mʋ ꞌle -ɩn ꞌke ɩ -da -lue tide, ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ꞌꞌyizizia -lrɛɛ. -Bho -bana ꞌkpa ꞌsʋa, -ka nyɔ-ɔ de ꞌɛ ꞌtɔ ti, ꞌle ɔ-ɔ zizia ꞌnɛ ꞌꞌyi, ꞌka-a -a ꞌye ɩ -nʋ mʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -a ꞌye-e ti-nɩ -mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka.

ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌbho Zezii ꞌꞌkpi. 13 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ɔ ꞌka: -Zi -laa ꞌan ꞌꞌtroli -ɩn ꞌke ti-de ꞌle ꞌɩn ꞌke -aꞌa tʋꞌa nyʋ wɔn-zi, nʋ, ɔ se -nɩ. ꞌƆ ꞌꞌyu Zeziiꞌa ꞌꞌsɛ ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌꞌyi. 14 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, koo a ꞌke ɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ ꞌlaꞌa? Ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌɔ -zuzu. Nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌpʋn mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋ gbo ɔ-ɔ lbho ʋꞌo, ʋn ꞌke ʋ -kpa.

2

Dɩ *Zezii-i zaꞌa -amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -aꞌba -tri nɩ -lokui ti -le!

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ ꞌtmʋʋꞌa dɩ a, dɩ ɔ-ɔ zaꞌa -amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -aꞌba -tri nɩ -lokui ti -le, ꞌle -a -kaa ꞌpʋnpʋanꞌa -jolʋ ꞌꞌyiꞌwlʋ! 2 A -gblee, -bɛnyɩ a, -Lagɔ ꞌlbho-o ɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌnɔɔ *Moyiizɩ gbo, ʋn ꞌke ɔ *ꞌɔ gba ꞌꞌwe ꞌꞌnyɩ -a-bʋ nyunyuꞌa dɩ. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌɛ dɩ, nyʋ-ʋ -see ꞌɩ ꞌbho ꞌꞌdu, -ʋ cɩ ꞌɩ ꞌmʋ, ɔ -yʋ ꞌʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi: lɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌyeꞌo. 3 -Ka nyʋ ꞌka -nyna ꞌle ʋn ꞌka ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ -jolʋ ɔ -tɔꞌɔ -amʋ, -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa a, ꞌɛ ꞌꞌkpidɩꞌa wlu ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ɩ ꞌye -bɛnyɩꞌa wlu ꞌmnɩ -zi. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, -bho -a -see ɛ-bɛ -jolʋ ꞌmnɛ bhlu, a-a popo ꞌgwlʋti na, ɔ-ɔ ꞌye-e -aꞌba dɩ ꞌꞌyriti-tri -mʋꞌa? -Gba, -bho -a se ɛ tikpʋn, -a -see ꞌɔ ꞌcɛkʋta ꞌzɔ ꞌwlʋ yi. A -gblee, ɛ-bɛ ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ, -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩ -zaꞌa ꞌɛ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ -antanyɩ, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ʋn ꞌye -amʋ ꞌtmʋʋ na -ziadɩ moꞌo. 4 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩ ꞌʋ wɔnkuɛ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo *ꞌꞌyritikpʋnwɔnkulɩ. ꞌLe, ꞌkpɩ *ꞌɔ Lisaazuzu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, ʋn ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyitiꞌgblee -lue -lue. -Ka ɔ ꞌybhaꞌa, ꞌka-a ɔ nʋ ɛꞌo. Ɩ-bɩ lɩ ꞌwee ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ tɔꞌɔ -ka ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌwa wlu ꞌꞌkpi.

*Zezii ꞌpʋʋnꞌo nyʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ

5 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌkmʋlre -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti-ya mʋ, ꞌɛ dɩ -a -nɩꞌe -laa ꞌmʋzanamʋ. -Bho ɔ -yɛ ɛ ti a, ɔ gboꞌa -dalbhomʋ -see ɛ -kɔ yi. 6 Nyunyu ꞌye ɛ -kɔ mʋ. Ɛ -se bhubhuyiti ꞌɩn-ɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa -ko, -ɛkedɩmaa, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, na:

-Aꞌba -tɩta -Lagɔ, leelɛ -ke ꞌꞌbhuo nyunyɔ ꞌꞌduꞌo ꞌle -mnaaa-a popoꞌo ꞌɔ dɩ ꞌgwlʋtiꞌa? Leelɛ nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌduꞌo ꞌle -a ziꞌe ꞌɔ dɩꞌa? 7 ꞌBho -aꞌa -dalbhomʋꞌa damʋ, -ɩn -yɔ ꞌɔ-ɔ ꞌzɔ ꞌle -nɔɔ gbɛ ꞌli. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ziꞌa a, ꞌle -ɩn ꞌye ɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌꞌnyɩ. 8 Lɛꞌꞌo lɛ -ɩn -yaꞌa ti, ꞌɩnnɔ -ɩn ꞌꞌnyɩ ɛꞌo ɔ ꞌke ɛ -kɔ.

A -gblee, -bho nyɔ nʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ lɩ ꞌwee ɔ ꞌke ɩ -kɔ ɔ, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o na, lɛ -ke ꞌbhleyi ɔ seꞌa ꞌꞌdu, ɛ se -nɩ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka ɔ -kɔꞌɔ lɩꞌa klɛ -ziaka, nyɔ se -bhla ꞌɛ lɛtu liyenamʋ -nɩ. 9 A ꞌye li-ɔ, *Zezii *Kliisɩ ꞌmo-o lɩ ꞌweeꞌa -kɔyi. ꞌƖnnɔ -a yiboꞌo. A -gblee, -bɛnyɩ a, ꞌbho -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa damʋ, -Lagɔ -yɔ ꞌɔ-ɔ ꞌzɔ ꞌle -nɔɔ gbɛ ꞌli, ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛꞌɛ kamʋ, ɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌbho nyunyu ꞌweeꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ. Ɔ ꞌka ꞌmɛ ɛ, ɔ ꞌye-e ꞌkle tenyɩ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ. 10 A -gblee, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee ti, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛꞌɛ dɩ ɔ nʋ ɛꞌo. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, Zezii Kliisɩ ꞌma-a *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyizɛgɛ, ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ɔ ꞌye ꞌkle ꞌye, ꞌle, -ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ɔ ꞌke -kaa -nɩ, ꞌle nyʋꞌa -dadudu ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌdu, ʋn ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ti-de, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌwa nɩ ꞌke -kaa -nɩ.

11 A ꞌye li-ɔ, ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ -lrɛɛ, ꞌɩnnɔ nʋ ɛꞌo ꞌle nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ-ɩ gwɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti ꞌle ɔ -ke ʋn-ʋ naꞌo, ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ ɔ-ɔ zetieꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ, ʋn -ke ɔ -plɛꞌɛ -tɩta ꞌmʋ: ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔ. A -gblee, -bho Zezii Kliisɩ -kʋ ʋ ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-u ꞌla, ꞌɛ kamʋ dɩnꞌa ꞌlbhɔ ɔꞌo. 12 A ꞌye li-ɔ, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, na:

ꞌAn -tɩta -Lagɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e -aꞌa dɩ ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -bodɩ ꞌmʋ-za -mʋ. Nyʋ -ɩn -kɔꞌɔ ɔ, ꞌbho ꞌwa klɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ꞌɩn-ɩ ꞌye -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -nɩ mʋ ꞌle ꞌlʋ ꞌmʋ.

13 Ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo -lrɛɛke na:

-Lagɔ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌꞌgwli-de mʋ ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti.

ꞌLe ɩ ꞌye ꞌcnɩ-ɛ -lrɛɛ na:

Nyʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ ꞌɩn ꞌke ꞌpʋʋn, ꞌɩnnʋ -ke ꞌɩn -naꞌa -laa.

14 A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ʋn-ʋ ꞌmo-o nyunyuꞌa dɩ, ɔ ꞌꞌluoꞌo nyunyɔku ꞌmʋ -lrɛɛ. Ɔ nʋ -ɛꞌo, -bho ɔ ꞌmɛ, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌbho ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌke ɔ tʋ wɔn ꞌmʋ lu. 15 A -gblee, -ka ꞌgeyikpaan-a pleꞌa ꞌɔ ꞌbhleyi, ꞌka-a nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ pleꞌe ꞌmɛmɛɛ. ꞌƐ lɛtu ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ Zezii Kliisɩ ꞌmɛꞌo, ꞌle, ꞌɛ -fanʋ nyʋ ꞌbhleꞌa kuku ꞌzɔ, ɔ ꞌke ɛ ꞌle -za. 16 A ꞌye li-ɔ, a yiboꞌo-o na ɔ -see ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ɔ ꞌke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -kpa. Ɔ yi-oꞌo ꞌle ɔ ꞌke nyunyu ꞌpʋʋn. -Yʋ ɔ ꞌpʋʋnꞌa, ꞌɩnnʋ ꞌmo-o -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋꞌa ꞌꞌyreetɩzɩgɩ. 17 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ ɔ ꞌwɔnꞌo ꞌle ɔ ꞌye nyunyɔku ꞌmʋꞌꞌluo. -Bho ɔ -see ꞌkɩ -kaa nʋ a, ɔ se ꞌkɩ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ʋ ꞌpʋʋn. Ɔ nʋꞌa -kaa ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ꞌle, ꞌya -belu ꞌke ꞌka -amʋ bhla, ɛ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi tiꞌga ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ. ꞌƆ nymɔ ꞌwla-a ti ꞌle -aꞌba *ꞌsraga ɔ -zaꞌa -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ ꞌye -amʋ zetie ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ ꞌle -a -ke -Lagɔ ꞌye -ybhɛ. Ɔ-bɔ ꞌSragazayi ꞌmnɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o nyʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyiti nyʋ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide. 18 -Da ꞌɔ ꞌꞌbhuo -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, tidɩnlɩ ꞌbhlɔ -ɔ ꞌꞌkpi kplokplokplo ꞌle ɔ ꞌye ꞌkle ꞌye tenyɩ ꞌle ɔ ꞌye ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho tidɩnlɩ bhla -amʋ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -amʋ -kpa ꞌle -a ꞌke ɩ wɔnyiꞌbhɛɛ -lrɛɛ.

3

*Zezii ꞌmo-o -klagba ꞌbho -aꞌba ꞌꞌna *Moyiizɩꞌa damʋ

1 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌle -Lagɔ ꞌye amʋ ꞌbho -za, a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu. *Zezii ɔ lbhoꞌa ꞌnɔɔ -amʋ gbo ɔ ꞌke -amʋ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -ya, -ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ ꞌsragazayiklagba, a ꞌꞌdu ɔ ꞌꞌyrili! Lɩ -a deꞌa ꞌꞌgwli, -a zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ɔ-bɔ Zezii -ke ꞌꞌkpidɩ ɩ-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɔ nymɔ ꞌwla-a ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. -Aꞌba *ꞌsraga ɔ -zaꞌa -kaa, ꞌɩnnɛ zetieꞌe -amʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle -a -ke -Lagɔ ꞌye -ybhɛ. 2 A -gblee, -bɛnyɩ a, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌɔ -glɩgba -aꞌba ꞌꞌna *Moyiizɩ, ɔ ꞌke ɛ -jolʋ gbo po ꞌle ɔ ꞌye lbhʋ ꞌmnɛ nʋ -ka -zɛgɛka. Lbhʋ -ke dɩ ɔ-bɔ -Lagɔ lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ Zezii *Kliisɩ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɔ nʋ ɛꞌo. 3 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌbho Moyiizɩꞌa damʋ, Zezii Kliisɩ ꞌmo-o -klagba. ꞌƐ dɩ -a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. -Ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ poꞌa ꞌꞌyrilinmɔbudu, ꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ muꞌo tenyɩ, ɛ ꞌye -budu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌbhuo -zi. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌbhleyi, ɔ ꞌꞌduꞌo -klagba ꞌbho Moyiizɩ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋ -lrʋʋꞌa damʋ. 4 A -gblee, -Lagɔꞌɔ -glɩgba ꞌɩn-ɩ poꞌo -budu ꞌꞌyi. -Aꞌba klɛ yiboꞌo-o na, ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -buduꞌꞌo -budu ꞌbhle-e poyi. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a lɩ ꞌweeꞌa tiyayi ꞌꞌduꞌo -Lagɔ ꞌle ɔ -kɔ nɩꞌo. 5-6 A ꞌye li-ɔ, Zezii Kliisɩ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o ꞌɔ tiyalɩ ꞌmnɩꞌa -kɔyi -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ Zezii Kliisɩ ꞌꞌduꞌo -klagba ꞌbho Moyiizɩꞌa damʋ. -Lagɔꞌɔ lbhʋ Moyiizɩ nʋꞌa -ka -zɛgɛka ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ ꞌꞌyigwɛ, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌɛ nʋyi. Ɔ -se ꞌɛ -kɔyi -ko. ꞌLe, dɩ-ɩ ꞌyeꞌa -zi mʋ ꞌwla, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ nyʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -yɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii Kliisɩ a, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ -glɩgbaꞌa -kɔyi. Ɛ-bɛ -glɩgba ꞌmnɛ, -a-bʋ ꞌmo-o ꞌɛ wɔnyiꞌa nyʋ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho -a de ɔ ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle, -aꞌba ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ-ɛ ꞌka -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple ꞌle yaku ꞌli, -ka -a -de ꞌnɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi, -bho -a kpʋn ɛ -kaa ti ꞌꞌkɔmʋ -lrɛɛ -aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌꞌlemnɩɩ, -a ꞌꞌdu-o ꞌɔ nyʋ -ziaka.

Aꞌba -kmu -pɔlʋ ꞌꞌyi -le!

7 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ a, -ka *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌlɛꞌɛ, a nʋ -kaa! Ɔ na:

-Bho a ꞌwɔn -zɩanꞌa ꞌꞌbhuo -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, 8-9 aꞌba -kmu -pɔlʋ ꞌꞌyi -le! A ꞌwɔɔn nɛ! -Da aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe seꞌa -dena ꞌbhle -bɛnyɩ ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeyeꞌa ti ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi ꞌle zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌli, kpli ʋn nʋꞌa a, aꞌba nʋ ɩ -le! -Lagɔ na: Ɩ-bɩ zʋɩn ꞌmnɩ ꞌli, ʋn-ʋ ꞌnaa-a ꞌan wlu ꞌꞌyi zɔꞌꞌo zɔ. Kplizɩgɩ ꞌɩn nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli, ʋn ꞌye -ɩ li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn na ꞌɩn -tɔ nʋ ꞌan wɔnkuɛ ꞌꞌyi, ꞌle, -bho ꞌɩn -ke ʋn -na -ziaka, ʋn ꞌke ɩ yibo. 10 ꞌKa-a ʋn nʋꞌo kplokplo ꞌle ʋn ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌcɛ ꞌgwlʋ li -ya. ꞌƐ dɩ ꞌɩn nʋꞌo na: -Ka ʋn-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌka se ꞌꞌyrili-nmɔ. -Jolʋ ꞌɩn-ɩ tɔ ꞌnʋ ʋn ꞌke bhlu ꞌle ꞌwa tinɩɛ ꞌmʋ, ꞌwa ꞌye ɛ. 11 ꞌWa lɛ -flaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɩn poꞌo ꞌcɛ, ꞌɩn ꞌye -zrɛ ꞌle ꞌɩn na: ꞌBhlʋkpa ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌan nyʋ, ꞌnɔɔ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ -nɩꞌa, ʋn -see ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi yi.

12 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌle nyɔ -kaa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ, ɔ -kaa ꞌɔ -pɔlʋꞌa ꞌꞌyikmuɛꞌɛ dɩ ꞌꞌdu, -Lagɔ ꞌbhleꞌa tinɩɛ, ɔ -kɔɔ ɔ ꞌꞌkpi-tbhɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ. 13 Zɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa -zɩan, -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke -amʋ ꞌtmʋʋ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, zɔꞌꞌo zɔ ꞌli, a popo ꞌkpɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌɔ wlu -lokuipo, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan -kaa amʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌlbha ꞌle ɔ -kaa amʋ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle a -kaa ꞌɔ wlu ꞌmʋcɛ ꞌle aꞌba -pɔlʋ -kaa ꞌꞌkpleku! 14 A -gblee, -da -a ꞌkpa -nɩꞌa ꞌbho -Lagɔjeyi -lreeka, -ka -a deꞌa *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli -aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, -bho -a de ɔ -kaa ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɔ nyʋ -a ꞌꞌduꞌo -ziaka. 15 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn na ꞌtraamʋ, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

-Zɩanꞌa ꞌꞌbhuo, -bho nyɔ ꞌwɔn -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, ɔ ꞌwɔɔn nɛ! ꞌƆ -kmu ꞌɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi -le! -Ka aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ wlu ꞌbɔ -bɛnyɩ ꞌle ʋn -see ꞌɛ ꞌbho ꞌꞌdu, aꞌba nʋ -kaa -le!

16 ꞌƖn na, nyʋ yʋʋ ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ, -ʋ -see ɛ ꞌbho ꞌꞌduꞌa? Nyʋ *Moyiizɩ -zaꞌa ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ ꞌle *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnʋ moꞌo. 17 Nyʋ yʋʋ ɔ -poꞌo ꞌcɛ kwa ꞌle zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌliꞌa? Ʋ-bʋ Moyiizɩꞌa nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, -ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi -Lagɔ ꞌkpʋ ꞌʋ ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌyeꞌa tiꞌyeye zʋɩnꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌli, ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌle ꞌmɛ -nɩ ꞌwee, ꞌɩnnʋ moꞌo. 18 Nyʋ yʋʋ -ke dɩ ɔ -zrɛꞌo ꞌle ɔ ꞌye: ꞌBhlʋkpa ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌan nyʋ, ꞌnɔɔ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ -nɩꞌa, ʋn -see ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi yi, nʋꞌa? Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu ꞌꞌdu, ꞌɩnnʋ moꞌo. 19 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbhlʋkpa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ nyʋ, ꞌnɔɔ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ -nɩꞌa, ʋn -see ɔ ꞌꞌgwlide ꞌle ʋn -see ꞌɔ wlu ꞌbho ꞌꞌdu -lrɛɛꞌɛ dɩ ʋn -see ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi.

4

ꞌꞌYiflɔɛzɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ, ɔ ꞌye ɛ -amʋ wɔn ꞌmʋ tiꞌꞌdu -bɛnyɩ. ꞌƆ wlu ꞌmnɛ, -a -de ꞌnɛ-ɛ lemʋ ti ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -a ꞌꞌdu -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -bho ɔ -kɛ ɛ nyʋ-ʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -kaa le -sie! 2 A -gblee, -ka -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌwɔnꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbɔ -bɛnyɩ, ꞌka-a -abʋ-ʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ꞌtraamʋ -lrɛɛ, ꞌle ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ -see ʋ -kpa ʋn ꞌke ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌye, -ɛkedɩmaa, ʋn -see ɛ lɛ ꞌla. 3 ꞌƆ wlu ꞌmnɛ, -a-bʋ ꞌwɔɔn ꞌnɛ, ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌmnɛ, -a-bʋ ꞌye ɛ ꞌye mʋ. ꞌƐ wlu ɔ -zaꞌa ꞌmʋ -bɛnyɩ ꞌle nyʋ-ʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ɔ ꞌye ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za, na:

ꞌWa lɛ-ɛ -flaꞌa ꞌɩnmʋ ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɩn poꞌo ꞌcɛ, ꞌɩn ꞌye -zrɛ ꞌle ꞌɩn na: ꞌBhlʋkpa ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌan nyʋ, ꞌnɔɔ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ -nɩꞌa, ʋn -see ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi yi.

-Bho ɔ -za wlu -nɛɛ ꞌmʋ, ɛ-bɛ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌmnɛ, ɛ -se ꞌɩnnɛ se ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ -ko! Ɔ -yaꞌa lɩ ꞌwee ti ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -da ɔ -gwɛ -nɩ ꞌnɩ ꞌꞌyi a, ꞌbho-o ɛ -nɩ -nɩꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli see. 4 A -gblee, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, na:

Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ti ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle ꞌwɩ -mɛɛlo ꞌli -Lagɔ -ya -nɩ ꞌnɛ ti, ꞌle ɔ ꞌye li-fɔ ꞌwɩ -mɛɛsɔnꞌɔ zɔ.

5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo -lrɛɛke ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

ꞌƖn ꞌpo-o ꞌcɛ, ꞌɩn ꞌye -zrɛ ꞌle ꞌɩn na: ꞌBhlʋkpa ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌan nyʋ, ꞌnɔɔ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ -nɩꞌa, ʋn -see ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi yi.

6 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe-e ꞌwɔnꞌɔ ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbɔ -bɛnyɩ, ꞌwa dɩ ɔ -zrɛꞌo, -ɛkedɩmaa, ʋn -see ɔ ꞌꞌgwlide ꞌle ʋn -see ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbho ꞌꞌdu -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ, -bho -Lagɔ nʋ na ʋn -see ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi tiꞌꞌsi yi, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɔ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌye -mʋ. 7-8 -Aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌmnʋ, -ʋ ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi *Zozue-e poꞌo ꞌwa ꞌꞌyreetɩ -jolʋ gbo ꞌle ʋn ꞌye ꞌle *Kanaabhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ -see ʋ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌꞌnyɩ, -ɛkedɩmaa, ʋn -gwle ꞌle-ɔ, ꞌle, -aꞌba ꞌꞌna *Daviidɩ ꞌma-a ꞌbhlʋkpayowli, -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌmʋ -zi -nɩ, ɔ ꞌye -wlu ꞌle ɔ na:

-Bho a ꞌwɔn -zɩanꞌa ꞌꞌbhuo -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbɔ ɔ, aꞌba -kmu -pɔlʋ ꞌꞌyi -le! A ꞌwɔɔn nɛ!

A -gblee, -bho -Lagɔ ꞌlɛ -kaa, ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na ʋn -see -bhla ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌye ke. ꞌƐ kamʋ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌkɔmʋ, ʋn ꞌke ꞌɔ wlu ꞌbʋꞌwɔn, ʋn ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌꞌnyɩ. 9 ꞌƐ dɩ ꞌɩn nʋꞌo, -ka -Lagɔ -nɩꞌa lifɔnamʋ ꞌle ꞌwɩ -mɛɛsɔnꞌɔ zɔ, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ, ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌye mʋ. 10 A -gblee, -Lagɔ gwɛꞌɛ ꞌɔ lbhʋ ꞌꞌyi, ɔ -flɔꞌɔ-ɔ ꞌtɔ ꞌꞌyi. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌbho -aꞌba damʋ. Nyɔ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ, ꞌɔ lbhʋ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. ꞌƆ nʋ ꞌtɔ lbhʋ. 11 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -a po ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle -a ꞌke ꞌꞌyiflɔɛzɛgɛ ꞌmnɛ ꞌye! -A ꞌꞌdu -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -bho -Lagɔ -kɛ ɛ nyʋ-ʋ ꞌꞌnyɩ, ꞌle -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -kaa ꞌɔ wlu ꞌꞌyiꞌnaa ꞌle ɔ -kaa le -sie -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ka!

12 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɔ wlu ꞌku-o wɔn ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ tinɩɛzɛgɛ. ꞌƐ ꞌꞌnmanmaa -ziꞌe-e -blajrɛɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌꞌyri ꞌsɔn. -Bho ʋn -zɛ ɛ nyɔ -bodɩ ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌnyma-a ꞌɔ -pɔlʋ ꞌmʋ ꞌle ɛ-ɛ nyniꞌe ꞌle ꞌɛ gugluti. Dɩ nyɔ-ɔ popoꞌa ꞌgwlʋti ɔ ꞌke nʋ, ꞌɩnnɩ ɛ-ɛ yaꞌa ꞌbho zɔ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ ꞌcrɩ ꞌɩ ꞌmʋti, -bho ɩ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌle ɔ-ɔ yibo nɩꞌo. 13 Lɛ -lue ꞌtɩn-ɩ ꞌka ꞌꞌyiꞌꞌzize ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ se -nɩ. Lɛꞌꞌo lɛ ɔ -yaꞌa ti, ɔ yibo nɛ-oꞌo gbaa! Dɩ ꞌwee -a nʋꞌa, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -a ꞌye ꞌya kuna -po -nɩ mʋ.

*Zezii ꞌye-e nyunyu ꞌweeꞌa ngaze

14 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ see na, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu *Zeziiꞌa nymɔ ꞌwla-a ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -a-bʋ nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. Ɛ-bɛ *ꞌsraga ɔ -zaꞌa -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɛ zetieꞌe -amʋ ꞌle ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ ꞌle -a -ke ɔ ꞌye -ybhɛ. Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ɔ -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle yaku ꞌli. ꞌƐ dɩ, -a de ɔ ꞌꞌgwli ꞌle -a -ke ɔ ꞌke -na ꞌꞌkɔmʋ ꞌle nyʋ ꞌke ɩ yibo. 15 A -gblee, -bho lɛ ku wɔn tenyɩ ꞌbho -aꞌba ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌye-e -aꞌba ngaze ꞌle ɔ-ɔ kpaꞌa -amʋ. -Ka tidɩnlɩ-ɩ bhlaꞌa -amʋ ꞌꞌkpi, ꞌka-a ꞌya -dadudu bhlɔ ꞌɔ ꞌꞌkpi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩ -lue ꞌtɩn nʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 16 Ka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ -kɔꞌɔ lɩꞌa klɛ ꞌle -ɔ nʋꞌa nyʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, -aꞌba -pɔlʋ -gwɛ ti ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌꞌsrii, ꞌle ɔ ꞌke -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ. -Bho -a nʋ -kaa, lɛ-ɛ ꞌka -amʋ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɛ bhla -amʋ ꞌꞌkpi, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ kpaꞌa -amʋ-ɛ ꞌle -a ꞌke ɛ wɔnyiꞌbhɛɛ.

5

*Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ ꞌꞌweꞌa -klagba

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyɔ-ɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o zɔ ꞌɔ ꞌbho ꞌle ꞌɔ -bonyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ. Kɩn, -Lagɔ-ɔ cɛ ꞌnɔ-ɔ kpɔ, ꞌle ꞌɔ nyɔtu ꞌke nyunyu ꞌmnʋꞌa ꞌnynɩmʋ -nɩ, ꞌle ɔ ꞌke *ꞌsraga -za ʋn -nɩ ꞌweeꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ. 2 Nyunyɔ ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌduꞌo -lrɛɛꞌɛ dɩ, lɩ-ɩ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho nyʋ -lrʋʋ -see dɩ gble ꞌle ʋn ꞌke ɩ nʋ, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋtiꞌwɔn ꞌle ɔ ꞌke ʋ -kpa. -Ɛkedɩmaa, tidɩnlɩ-ɩ ꞌbhla-a ꞌwa klɛ ꞌꞌkpi ꞌle ɩ-ɩ po ꞌʋ ꞌꞌnyinynidɩ wɔn. 3 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, nyʋ -lrʋʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌɔ -zaꞌa ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌsraga. Ɩ ꞌꞌsri -ɔ ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa nɛ -za, ꞌle ɔ-ɔ zɛ ɛꞌo. 4 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -bho nyɔ ꞌybha ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌꞌdu, ɔ se ꞌbhɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌɛ lbhʋtu ꞌꞌnyɩ. -Lagɔ zɔ ꞌɔ ꞌle ꞌɔ -bonyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ-ɔ cɛ ꞌnɔ kpɔ ꞌɔ lbhʋ ꞌmnɛꞌɛ dɩ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -aꞌba ꞌꞌna *Alɔɔ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ɔ ꞌye ɔ ꞌbho -za ꞌle ꞌɔ -bonyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌꞌdu.

5 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a *Zezii *Kliisɩꞌa dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. Ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋ ꞌꞌnyɩ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zɔ ꞌɔ ꞌbho ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌtmʋʋ ꞌle ɔ na:

-Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌꞌyu. -Zɩannamʋ, ꞌɩn-ɩ tɔ ꞌnɛ-ɛ nyʋ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌke ɩ yibo.

6 ꞌƆ ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌfɔtɔ -lrɛɛ gbo, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ -lrɩɩ ꞌye ꞌle ꞌcnɩ-ɛ na:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌsragazayi ꞌle -ɩn ꞌke ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌkɔgwlɛka. -Ka ꞌan ꞌsragazayi *Mɛkisedɛkɩ -nɩꞌa a, ꞌka-a -ɩn -nɩꞌo.

7 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -da Zezii -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ. Ɔ ꞌwɔn-oꞌo ɔ ꞌke ꞌbho -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ɛ ꞌke ꞌɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌbhuo ꞌꞌkpi bhla. -Ka ɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke ɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ -za, ɔ yibo nɩ-oꞌo. ꞌƐ dɩ, ɔ ꞌka ꞌmɛ ɛ, ɔ bhade ꞌnɔ li tenyɩ ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ -za ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌviꞌo ꞌgagwloka. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ ꞌwɔn-oꞌo ɔ ꞌye ɔ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. Ɔ ꞌꞌdu -ɔ ꞌbhoꞌa dɩ, ɔ nʋꞌa -kaa a, ɔ kpʋnꞌo ꞌɔ bhadewlu. Ɔ -see ɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ sie ꞌle ɔ ꞌye ɔ glu -za ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. 8 Ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ziaka. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌkleyeɛɛ, ɔ ꞌye -ɛ wɔn, ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, nyʋ ꞌke ɩ yibo. 9 A -gblee, ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ -kaa ꞌbho ꞌle lɩ ꞌwee ꞌmʋ, ꞌle, -ka ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke -nɩ, ɔ -nɩꞌe ꞌtɔ -kaaꞌa dɩ, ɔ ꞌꞌduꞌo *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyizɛgɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌwɔɔn ꞌnɔ ꞌle -ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho, ɔ-ɔ ꞌpʋʋn nɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ. 10 A ꞌye li-ɔ, ɔ-ɔ ꞌbɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ti ꞌle ɔ-ɔ nʋ ꞌɛ kamʋ -Lagɔ nʋ ꞌɔ ꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmʋ. -Ka ꞌɔ ꞌsragazayi Mɛkisedɛkɩ -nɩꞌa a, ꞌka-a ɔ -nɩꞌo.

A ku ꞌtɔ ꞌꞌyriti ꞌbho -Lagɔjeyi

11 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn ꞌbhle ꞌko-o ꞌtraamʋ dɩꞌa -dadudu ꞌɩn ꞌke ꞌkɩ gbɔzɩza ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌtmʋʋ ꞌbho *Mɛkisedɛkɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌkpi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɛ lɛtu -kmuꞌo-o ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, aꞌba -lokui -kmuꞌo-o ꞌꞌyi. 12 A-bʋ ꞌke ꞌka ꞌtɔ nyʋ -Lagɔwlu -tɔ, abʋ ꞌmnʋ, -bho nyɔ yi ꞌbho -Lagɔjeyi -lreeka, lɩ ɔ-ɔ ꞌcɩanꞌa ꞌle -Lagɔwlu ꞌmnɛ ꞌli, a-bʋ se ɩ -bhla yibo -ka -zɛgɛka! A -gblee, lililɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi, nyunyuzɩgɩ-ɩ liꞌa, -ka ꞌꞌyulre seꞌa ꞌbhɛɛ, ɔ ꞌke ɛ li ꞌle ꞌnyanyaꞌa ꞌꞌsɛ ꞌyeꞌa ꞌɔ lɛ ꞌꞌdu, ꞌka-a aꞌba dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔjeyi. 13 Ʋ-bʋ ꞌꞌyreetɩ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ nʋꞌo nyɩtaniꞌa ꞌꞌsɛ ꞌwa lililɛ ꞌmʋ. Ʋbʋ ꞌmnʋ -lrɛɛ, -ka nyɔ-ɔ zɩzaꞌa ꞌꞌnyinynilɛ -ke ꞌꞌyrilinmɔlɛꞌɛ -gbaa li, ꞌɩnnʋ se -kaa yibo. 14 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -bho ꞌꞌyu ku ꞌtɔ ꞌꞌyriti, lililɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi nyunyuzɩgɩ-ɩ liꞌa, ꞌɩnnɛ nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ɔꞌo. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe -lrɛɛ ꞌbho -Lagɔjeyi. Nyɔ-ɔ kuꞌa ꞌꞌyriti ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyi, -ɔ yiboꞌa ꞌꞌyisrɛɛlɛ -ke lɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, ɔ-ɔ ꞌmo-o nyɔ-ɔ ꞌka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋtiꞌwɔn -ka -zɛgɛka. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ɛ ꞌɔ nyɔtu -tɔ.

6

1 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌkpidɩ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ, -a ꞌcɩɩn ɩ ꞌle nyʋ-ʋ kuꞌa ꞌꞌyriti ꞌbho -Lagɔjeyi, lɩ ʋn yiboꞌa, -abʋ ꞌke ɩ yibo -lrɛɛ! -Da -a yiꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jolʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyi -lreeka, lɩ -a ꞌcɩanꞌa ꞌbho Zezii Kliisɩ ꞌꞌkpi, -a zi ꞌtɔ -mnɩɩ li, -a yibo nɩ-oꞌo see. A -gblee, -bho nyɔ po -buduꞌa ꞌkpʋ glu, ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌɛ -da ꞌle ɛ-ɛ gwɛꞌɛ ꞌꞌyi -susueyi, ꞌɔ ꞌnɛ ꞌbho ꞌɛ ponamʋ ti. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌꞌnyinynidɩ -ke dɩ nyɔ-ɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ka nyɔ-ɔ yibo ꞌnɩ ꞌꞌyi-e ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌbhitiꞌa ꞌle ɔ gbo-e ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide-e, ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, ꞌɩn se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌbho ꞌya da le mu. 2 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ-ɛ ꞌma-a *batizeeɛ o, -ka nyɔ ꞌka nyɔ *kwa ꞌꞌlru tide o, -ka -Lagɔ ꞌka nyʋ glu -za ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli ꞌle ɔ ꞌke ʋ -zigle -tu ꞌꞌkɔgwlɛka o, a ꞌwɔn-ɔ ꞌya ꞌꞌkpidɩꞌa -tɔtɔlɩ ꞌbɔ see, ꞌɩn se ꞌbhɛɛ ꞌɩn ꞌke ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi le mu -lrɛɛ. 3 A yibo nɩ-oꞌo see. A zi ɩ ꞌtɔ li! ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌtɔ amʋ -Lagɔꞌɔ wlu -lrɩɩ -tɔ mʋ. ꞌLe ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e -amʋ -kpa -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɩ -tɔ -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, a ꞌke ɩ ꞌꞌlru-mu -nɩ.

4-6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ ꞌwɔn -Lagɔwlu ꞌbɔ, -bho ɔ kpʋn ɛ ti -daan, ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ -zigle ꞌku-o wɔn tenyɩ. -Ɛkedɩmaa, -Lagɔ yaꞌa zɔ ꞌle nyunyuꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ɔ yibo nɔ-oꞌo. Ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ *ꞌɔ Lisaazuzu. Ɔ -wʋnna ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌniti ꞌle lɩꞌa -dadudu ꞌmʋ. -Ka -Lagɔwlu ꞌꞌduꞌa lɛzɛgɛ, ꞌɔ nyɔtu yibo nɩ-oꞌo, ꞌle, -ka Zezii Kliisɩ kuꞌa wɔn ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ, ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌya yiboɛ wɔn -lrɛɛ. Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, ɔ yibo nɩ -kaa-ɔ, ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔwlu kwa gbo -za. -Bho nyɔ nʋ -kaa, ɛ kɔkɔɔꞌɔ-ɔ -ka ɔ ꞌlbha -nɩꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii ꞌbho ꞌɔ tu ꞌꞌyri -lrɛɛke ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌpli ꞌɔ ꞌꞌyi ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. -Bho nyɔ ꞌwlʋ ꞌkɩ -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi, ɔ se ꞌtɔ ꞌbhɛɛ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌyiflɔɛ ꞌye ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ɔ ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti -lrɛɛ.

7 A -gblee, ꞌɛ kamʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌꞌyi -lue. ꞌƖn na: -Bho nyɔ -lo lililɛ ꞌle ꞌɔ -kpaa ꞌmʋ, -bho ꞌꞌni -kɛ ɛ ꞌmʋ-ʋ lbha a, ɛ-bɛ lililɛ ꞌmnɛ, -bho ɛ ꞌpʋn, ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ na, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩꞌe-e ɛ-bɛ -kpaa ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi. 8 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho -sukui -ke ꞌꞌwi ꞌꞌwe ꞌlbhɛ ɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌtɔ bhubhuyitiꞌa lɛ. -Lagɔ-ɔ ꞌzɛ -ɛ kwa gbo ꞌle ɛ-ɛ sɔꞌɔ ti.

9 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ -mnɛɛ. ꞌBho abʋ-aꞌa damʋ, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, a -nɩꞌe-e ꞌbho ꞌpʋnpʋanꞌa -jeyi ꞌle a -see ɛ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi yi. 10 A -gblee, -Lagɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi nyunyu -bodɩ. -Ka a-a kpaꞌa a -Bozeziiꞌa nyʋ ꞌꞌkɔmʋ, ɔ-ɔ popo ꞌnɩ-ɩ ꞌgwlʋti. Ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na, a -kmaꞌa-a ꞌɔ dɩ -lrɛɛ. 11 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ: A po ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle, kpli -ke ꞌli a -nɩꞌa a, a ꞌke ɩ ꞌꞌlru-mu -nɩ, a ꞌke nyni, ꞌle, dɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, a -deꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyi, a ꞌke ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye. 12 Nyʋ ꞌkpɩ-ɩ waꞌa ꞌꞌyiti -susueyi, aꞌba -nɩ ꞌwa ka -le! Nyʋ-ʋ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -ʋ -kuꞌa ꞌꞌgwli ꞌbho ꞌɔ -jeyi, a ꞌbhle ꞌwa kpli. -Ɛkedɩmaa, lɩ -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌʋ wɔn ꞌmʋti, ꞌɩnnʋ ꞌye ɩꞌo.

Lɛ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa nyɔ wɔn ꞌmʋti, ɔ-ɔ nʋ -ɛꞌo

13-14 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋ deꞌe -Lagɔ ꞌꞌgwli. Zɔ -lue ꞌzɔ -Lagɔ ꞌtmʋʋ nɔ-oꞌo na, ɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌꞌniti-wʋnna -mʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌye ɛ -nʋ mʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu ꞌke ꞌꞌkpitiꞌkpʋkpa. Ɔ -zaꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌmʋ -zrɛ -nɩ na, ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌye-e ꞌwlʋ -mʋ. Nyɔ -yɔ ꞌka ꞌtɔ ꞌꞌyiꞌbhɛ ɛ, -ɔ ꞌkɔ ɔ -zi, -ɔ -ke ꞌnynɩ ꞌmʋ ɔ ꞌka -zrɛ -nɩ, ɔ se -nɩ. ꞌƐ dɩ ɔ -nʋ ꞌnɛ ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌnynɩ ꞌmʋ. 15 Ɔ ꞌwɔnꞌɔ -kaa -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌbɔ, ɔ ꞌde -ɛ ꞌꞌgwli. Ɔ ꞌku-o ꞌꞌgwli, ꞌle, lɩ ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ wɔn ꞌmʋti, ɔ ꞌye ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye. 16 A -gblee, -aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, nyɔ-ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi -ɔ -ziꞌa -ɩnmʋ, ꞌɩnnɔ -a zrɛ nɩꞌe ꞌmʋ, -bho ɛ ꞌꞌdu deponamʋ ꞌle -a ꞌꞌtii ꞌnɛ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɛ tɔꞌɔ na -ziadɩ -ɩn -nɩꞌe ꞌmʋzanamʋ. 17 ꞌƐ dɩ -Lagɔ -zrɛꞌo, ꞌle, nyʋ ɔ ꞌꞌduꞌa lɩ wɔn ꞌmʋti, ʋn ꞌke ꞌꞌgwlide na, ɔ -see wlu ꞌꞌyizizia yi ꞌꞌkɔmʋ. -Ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌa-ɔ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌꞌsi, ɔ ꞌyeꞌa -zrɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! 18 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a-bʋ paꞌa -Lagɔ li, ɩ-bɩ wlu ꞌsɔn ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ -seeꞌa ꞌꞌyizizia yi, ꞌɩnnɩ ꞌke -amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po -ka -zɛgɛka, ꞌle, -zɛgɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, -a -deꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyi, -a -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, -a ꞌke ɛ ꞌye. -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ cɛ sɩn. 19 -Aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌꞌyidelɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -a kpʋnꞌo ti -gli. ꞌƐ dɩ -aꞌba ꞌꞌgwlideɛꞌɛ -sɔꞌɔ -denɩ ꞌmʋ. -Ɛkedɩmaa, -a -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle -a ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. 20 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba -Kɔyi *Zezii -Lagɔ nʋꞌa ꞌɔ *ꞌsragazayiklagba ꞌmʋ, ꞌɔ ꞌsragazayi *Mɛkisedɛkɩꞌa ka, ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌɩnnɔ -kɔꞌɔ ꞌle -aꞌba nya ꞌle ɔ ꞌke ꞌle -amʋ wɔn-fuo -nɩ. ꞌƖnnɔ nʋ ɛꞌo ꞌle -a ꞌye ꞌle ti-de mʋ.

7

*Mɛkisedɛkɩꞌa dɩꞌa ꞌzɔ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ

1 A -gblee, ɔ-bɔ *Mɛkisedɛkɩ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ɔ-ɔ ꞌmo-o Salɛmʋgwlɔꞌɔ -kɔyi -bɛnyɩ, ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌe ꞌbho, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, ɔ ꞌꞌduꞌo *ꞌɔ ꞌsragazayi. Zɔ -lue ꞌzɔ, *Ablaamʋ -ke ꞌɔ nyʋ ꞌkpa-a tʋ, ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpayowliꞌa -dadudu ꞌlbha, ʋn ꞌye ꞌmɛ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa -kɔkɔlɩ ꞌmʋꞌꞌluo. Ʋn luꞌa -kaa tʋ a, ʋn -nɩ le -yinamʋ ꞌle ɔ-bɔ Mɛkisedɛkɩ ꞌmnɔ ꞌye ʋ -jeyi mu ꞌle ɔ ꞌye Ablaamʋ ꞌꞌniti-wʋnna. 2 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle, ɩ-bɩ -kɔkɔlɩ ꞌmnɩ, Ablaamʋ ꞌye ꞌya -buenɛ ꞌle -za, ɔ ꞌye ɛ Mɛkisedɛkɩ ꞌmnɔ ꞌꞌnyɩ. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌle, a yibo ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌnɩ? A po -lokui! ꞌƆ ꞌnynɩ Mɛkisedɛkɩ ɔ ꞌbhleꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o: ꞌꞌYisrɛɛbhlʋkpayowli. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ Salɛmʋgwlɔꞌɔ -kɔyi. ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o, -kɔyi ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua. 3 A -gblee, ɔ-bɔ Mɛkisedɛkɩ ꞌmnɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ -see ꞌɔ ꞌlotʋ-e, ꞌɔ -tɩta -ke ꞌɔ ꞌꞌna ꞌꞌweꞌa ꞌnynɩ ꞌbʋꞌwɔn. -Ka ɔ ꞌwʋwlʋꞌa ꞌmʋti-e, -ka ɔ ꞌmɩmɛꞌɛ ꞌmʋti-e, nyɔ -lue komu se ꞌbho lɛꞌɛ ꞌꞌyri yibo. Ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu *Zeziiꞌa ꞌꞌyitigʋgɔyi. -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ *ꞌsragazalbhʋ se ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle.

4 Ablaamʋ ꞌma-a *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌweeꞌa -tɩta, ꞌɩnnɔ -zaꞌa ꞌle ꞌɔ -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ ꞌle ɔ ꞌye ɛ ɔ ꞌꞌnyɩ. -Ka ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌyeꞌa Ablaamʋ -zi, a ꞌye -kaa li-ɔ! 5 *Gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ ɔ poꞌa Izrayɛɛlɩkɔmʋ, ꞌɩnnɛ nʋꞌo, na: Ablaamʋꞌa ꞌꞌnayu *Levii, ꞌɔ -gluuwɔnyiꞌa nyʋ-ʋ ꞌke -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga -za. ꞌWa lbhʋ maꞌa dɩ, ꞌɩnnʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌke ꞌwa -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ ꞌꞌnyɩ. Ɛ-bɛ gba ꞌmnɛ, ꞌwa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -lrʋʋ, -bho koo ʋn ꞌꞌdu ꞌwa ꞌwlʋkamʋ -dɩ Ablaamʋꞌa kamʋ, ꞌɩnnʋ ɛ geꞌe ꞌꞌyi, ꞌɩnnʋ ꞌke ʋ ꞌwa -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ ꞌꞌnyɩ. 6 Mɛkisedɛkɩ -mnɔɔ ɔ, ɔ -se Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyɔ -ko. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Ablaamʋ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌɔ -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ ꞌle ɔ-bɔ Mɛkisedɛkɩ ꞌmnɔ ꞌye ɔ ꞌꞌniti-wʋnna. A ꞌye li-ɔ, ɔ-bɔ Ablaamʋ -Lagɔ -wʋnnaꞌa ꞌꞌniti ꞌle ɔ ꞌꞌduꞌa lɩ wɔn ꞌmʋti, ꞌɩnnɔ Mɛkisedɛkɩ ꞌmnɔ -wʋnnaꞌa ꞌꞌniti. 7 ꞌLe -aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo na nyɔ-ɔ -wʋnnaꞌa ɔ -bonyunyɔ ꞌꞌniti, ʋn -nɩ ꞌsɔnꞌɔ damʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -klagba. ꞌƐ dɩ Mɛkisedɛkɩ ꞌꞌduꞌo Ablaamʋꞌa damʋ -klagba. 8 A -gblee, Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ, Izrayɛɛlɩkɔmʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌwa -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o ꞌmɛmɛmʋ -ka nyɔꞌꞌo nyɔ, ꞌle ʋn-ʋ popoꞌo ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌwa ꞌsragazalbhʋ ꞌli. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ-bɔ Mɛkisedɛkɩ Ablaamʋ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ nɩꞌa -buenɛ, ꞌɔ ꞌsragazalbhʋ se ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. 9 ꞌBho ꞌɛ lemʋ nyɔ ꞌbhɛɛꞌɛ ɔ ꞌke na, Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ nyʋ-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌwa -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ, ꞌwa ꞌꞌna Leviiꞌa ꞌꞌbhuo -zi -nɩꞌe-e ꞌɔ ꞌꞌna Ablaamʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ nɩꞌa -buenɛ Mɛkisedɛkɩ ꞌꞌnyɩ -lrɛɛ. 10 Ɛ -se bhubhuyiti ꞌɩn ꞌlɛ -kaa -ko. ꞌƐ ꞌzɔ -tɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. -Da Mɛkisedɛkɩ -mu -nɩꞌa Ablaamʋ -jeyi, Levii -see -bhla ꞌwlʋ ke. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ ꞌꞌbhlu ɩ ꞌmʋti, ɔ ꞌꞌnyɩ-e Mɛkisedɛkɩ ꞌɔ -kɔkɔlɩꞌa -buenɛ. -Ɛkedɩmaa, ɔ -nɩ ꞌko-o -bhla ꞌɔ ꞌꞌna Ablaamʋꞌa kuku ꞌzɔ. ꞌƖnnɛ -tɔꞌɔ -lrɛɛke na, Mɛkisedɛkɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi ɔ ꞌye Levii -zi.

*Zezii ꞌmo-o *Mɛkisedɛkɩꞌa *-bosragazayiklagba

11 A -gblee, *gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ, ɔ poꞌa *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -bɛnyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, *Alɔɔ ꞌma-a *Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyɔ, ꞌɔ nyʋ-ʋ ꞌke -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga -za ꞌle nyʋ ꞌwee ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌya lɩtu ꞌꞌduꞌo ɩ-bɩ gba ꞌmnɩꞌa ꞌkpʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɛ-bɛ ꞌsraga ꞌmnɛ, ɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ꞌɛ lɛtu nʋ -ka -zɛgɛka. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi -lrɔɔ ꞌwlʋꞌo. Ɔbɔ -se Alɔɔꞌɔ -gluuwɔnyiꞌa nyɔ -ko -lrɛɛ. Ɔ-ɔ ꞌmo-o *Mɛkisedɛkɩꞌa ꞌꞌyitigʋgɔyi. 12-14 -Aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ moꞌo. Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ *Zidaaꞌa -gluuwɔnyi. Aꞌba ꞌwee yibo nɩ-oꞌo. -Da Moyiizɩ ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋꞌa dɩ ꞌmʋ-za, ɛ-bɛ Zidaaꞌa -gluu ꞌmnɛ, ꞌɔ wɔn -see ɛ ꞌꞌyibhla. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩꞌe Zezii ꞌɛ lbhʋtu. ꞌƐ kamʋ, wlu -lrɩɩ-ɩ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -ɩ -ziꞌa Moyiizɩꞌa gba, ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ -amʋ. 15 A -gblee, Moyiizɩ ꞌpo-o Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ gba, ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ ꞌꞌdu. ꞌWa ꞌsragazalbhʋ ꞌmnɛ, ɛ -see nyʋ ꞌpʋnpʋan ꞌꞌnyɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -ka Mɛkisedɛkɩ -nɩꞌa a, Zezii Kliisɩ -nɩꞌa -kaa, ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ lbho, ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌsraga -za, ꞌle ɛ ꞌke nyʋ ꞌpʋnpʋan ꞌꞌnyɩ. 16 ꞌƆ ꞌꞌbhuo-o -zɔ ꞌɔ ꞌbho, ɔ ꞌye ɔ glu -za, ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛlre ꞌꞌnyɩ ꞌle ɛ -ke wɔnkuɛ-ɛ naꞌo. Gba-a nʋꞌa ꞌka-a nyɔꞌɔ -gluuꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌke ꞌmʋ-nɩ ꞌle ɔ ꞌke ɛ-bɛ lbhʋ ꞌmnɛ nʋ, ɛ -se ꞌya dɩ ɔ ꞌꞌdu-ɛ ꞌbho ꞌnɩ -ko. 17 ꞌƆ ꞌꞌkpidɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ɩ na:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: -Ɩnmɔ ꞌmo-o ꞌan ꞌsragazayi ꞌle -ɩn ꞌke ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌkɔgwlɛka. -Ka ꞌan ꞌsragazayi Mɛkisedɛkɩ -nɩꞌa a, ꞌka-a -ɩn -nɩꞌo.

18 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -ka ʋn-ʋ popo ꞌka ꞌbɩ ꞌmʋ -bɛnyɩ ꞌle ꞌwa ꞌsragazalbhʋ ꞌli, ɛ ꞌye ꞌplʋ ꞌkpa, -ɛkedɩmaa, ꞌwa lbhʋ ꞌmnɛ se wɔnkuɛ ꞌmʋꞌbhle ꞌle ɛ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 19 A ꞌye li-ɔ, gba ꞌwee Moyiizɩ poꞌa nyʋ, ɩ -see ʋ ꞌpʋnpʋan ꞌꞌnyɩ -ka -zɛgɛka. ꞌƐ dɩ ɔ -yaꞌa -amʋ Zezii. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o ꞌtraamʋ ꞌtɔ -aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌꞌyideyi. ꞌƆ ꞌsragaꞌa dɩ -a -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi.

20-21 A -gblee, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ ɔ, ꞌɔ wlu-u ꞌmo-o lɛ nyɔ ꞌka ꞌꞌgwlide. Ɔ ꞌka Zezii lbhʋ ꞌmnɛ ꞌꞌnyɩ, ɔ -zrɛꞌo ꞌle ɔ na:

ꞌƖnmɔ -Lagɔ ꞌma-a lɩ ꞌweeꞌa -kɔyi, ꞌɩn-ɩ zrɛ-oꞌo na, ꞌan ꞌsragazayi -a ꞌye ꞌꞌdu mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌƖn -see wlu -nɩɩ ꞌꞌyizizia yi ꞌꞌkɔmʋ!

ꞌKa-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo ꞌbho Zeziiꞌa damʋ. A ꞌye li-ɔ, Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ ꞌka ꞌɔ ꞌsragazalbhʋ ꞌye, ɔ -see -zrɛ. 22 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, *-ybhɛybhɛtite -abʋ -ke ɔ bhlaꞌa Zezii Kliisɩꞌa ꞌsana ꞌmʋ, ꞌꞌniꞌa -zi -nɩꞌe ꞌbho ꞌɛ ꞌnynɩmʋ. -Aꞌba tikpʋkpʋɛn -ziꞌe-e -bɛnyɩnɛ.

23 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ, ʋn popoꞌo-o ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyi-die, -ɛkedɩmaa, ʋn-ʋ ꞌmɛ-ɛꞌo. 24 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Zezii -mnɔɔ -nɩꞌe-e ti ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌƐ dɩ ꞌɔ ꞌsragazalbhʋ ꞌse ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle. 25 Ɔ -nɩꞌe ꞌbho-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌyeeꞌa ꞌɔ ꞌsragazalbhʋ ꞌmnɛꞌɛ dɩ -ziadɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌbhitiꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, ɔ-ɔ bhade ꞌnɔ li -zɔɔ ꞌwa ꞌꞌlru ꞌꞌyi. ꞌƐ kamʋ ɔ ꞌꞌduꞌo *ꞌwa ꞌpʋʋnyizɛgɛ ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeꞌe ꞌpʋnpʋan ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

26 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, -ɔ ꞌma-a -kaa -aꞌba ꞌpʋʋnyi, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke -a-bʋ nyunyu -ke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩmʋ -nɩ, -ɛkedɩmaa, ɔ *ꞌsaaꞌa-a li ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ se dɩ ꞌꞌkpiꞌbhle. Ɔ se ꞌbɩ liꞌbhle. -A-bʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ɔ se -aꞌba ka -nɩ. -Lagɔ -cɛ ꞌnɔ-ɔ kpɔ. ꞌBho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o ɔ -nɩꞌo. 27 Ʋ-bʋ Leviiꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ ꞌmnʋ, -bho ʋn ꞌke ꞌsraga -za, -ka ɩ ꞌꞌsri ꞌʋ ꞌꞌyi, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa nɛ -za -antanyɩke-ɔ ꞌle ʋn ꞌke nyʋ -lrʋʋꞌa nɛ -za a, ꞌle ʋn-ʋ zɛ ꞌɛ zɔꞌꞌo zɔ ɔ, ɔ se -kaa -nɩ. Ɔ ꞌꞌtayiꞌe-e ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha, ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. ꞌƆ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌmo-o kpɛ -lue ꞌtɩnꞌa lɛ. ꞌƐ ꞌsragatu -see -zɛ yi kpɛ ꞌsɔn. 28 A -gblee, gba Moyiizɩ poꞌa, nyʋ ɛ-ɛ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsragazalbhʋ, ʋn-ʋ ꞌmo-o nyunyu. Ʋn se *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, wlu -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo zizia -nɩꞌa ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ ꞌꞌyi, -ɩ nʋꞌa na: ꞌƖnmɔ -Lagɔ ꞌma-a lɩ ꞌweeꞌa -kɔyi, ꞌɩn-ɩ zrɛ-oꞌo na, -ɩnmɔ ꞌke ꞌan ꞌsragazayi ꞌꞌdu ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii seꞌa ꞌbɩ liꞌbhle, ꞌɩnnɔ ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o ꞌtraamʋ ꞌtɔ -aꞌba ꞌpʋʋnyizɛgɛ ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌdu ꞌꞌkɔgwlɛka.

8

*Zezii *Kliisɩ ꞌmo-o -aꞌba *ꞌpʋʋnyizɛgɛ

1 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, wlu ꞌɩn -nɩꞌa -laa amʋ -jeyi ponamʋ, ꞌɛ -yɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o -aꞌba *ꞌpʋʋnyizɛgɛ *Zezii -nɩꞌo ꞌle ɔ -ke ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌmnɩ. 2-3 *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -ka ʋn-ʋ ꞌꞌluoꞌa nmi ꞌꞌwe -ke lɩ -lrɩɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌwa lbhʋ a, -aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo. -Bho ʋn ꞌke ɩ -kaa -za a, ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabuduꞌa -da ʋn-ʋ nɩꞌo ꞌle ʋn-ʋ zɩ ɩꞌo. ꞌBho Zezii -mnɔɔꞌɔ damʋ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo ɔ ꞌꞌnyɩꞌe -Lagɔ -ka *ꞌsragalɛ ꞌle ɔ -nɩꞌe -a -ke ꞌɔ ꞌnynɩmʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -Lagɔꞌɔ -dena nyunyɔ poꞌa a, ɛ -se ꞌle-e ɔ-ɔ nʋ nɩ ꞌɔ ꞌsragazalbhʋ ꞌmnɛ ꞌnɩ -ko. ꞌƐ -yɛ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo poꞌa, ꞌle-e ɔ-ɔ nʋ nɩꞌe ꞌɔ lbhʋ ꞌmnɛ. 4 -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌbɩ se ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ. ꞌLe, -bho ɔ -nɩ ꞌkɩ ꞌtraamʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ -see ꞌkɩ ꞌɔ ꞌsragazayiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌdu yi. -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ -nʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, *gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ, ɔ poꞌa *Izrayɛɛlɩkɔmʋ, nyʋ-ʋ -ke -gluu ɩ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌsragazalbhʋ nʋ, ꞌɛ nyʋ ʋbʋ ꞌꞌduꞌo ꞌle ɔbɔ ꞌbhleꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa nɛ. 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu, -ɛ -ke -da ʋn-ʋ nʋ nɩꞌa ꞌwa ꞌsragazalbhʋ ꞌmnɛ, ꞌɔ -dena -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛꞌɛ ꞌꞌsɛ ɛ ꞌꞌduꞌo. A -gblee, -da Moyiizɩ ꞌka *gbedeti po ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔꞌɔ -dena ꞌꞌdu, ꞌɛ wlu -Lagɔ -zɔ ꞌɔ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye nʋ na: Moyiizɩ, ꞌsrɛɛ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌle ꞌan -denaꞌa gbedeti ꞌɩn -tɔꞌɔ -ɩnmʋ ꞌꞌyi ꞌle trɩ ꞌꞌkpi, -ɩn ꞌke ꞌɛ gʋgɔbolɛ po! 6 ꞌƖnnɩɩnɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, lbhʋ Zezii-i nʋꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɩn-ɩ nʋꞌo na ɛ ꞌbhle-e ꞌnynɩ tenyɩ, ɛ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nɛ -zi. -A-bʋ nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa kamʋ ɔ ꞌꞌtayiꞌe ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti, nyʋ ꞌye ɔ ꞌlbha, ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ, ꞌle -a -ke -Lagɔ ꞌye -ybhɛ. Ɛ-bɛ -ybhɛybhɛɛ ꞌmnɛ, ɛ ꞌwɔn-oꞌo tenyɩ ꞌle ɛ ꞌye -antanyɩnɛ -zi -lrɛɛ. -Ɛkedɩmaa, lɩ ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌtraamʋ -amʋ wɔn ꞌmʋti, ɩ ꞌbhle-e ꞌnynɩ tenyɩ, ꞌle, -yɩ -a ꞌyeꞌa -bɛnyɩ, ɩ ꞌye ɩ -zi.

7 A -gblee, *-ybhɛybhɛtite ɔ -ke -aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe bhlaꞌa -bɛnyɩ, -bho ɛ ꞌꞌdu ꞌkɩ -ybhɛybhɛtitezɛgɛ, ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyizizia ꞌnɩ? 8-9 -Gba! -Bho nyɔ -gbʋ nɛ ya a, ɛ -see ꞌꞌyinyni, ꞌle ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ-ʋ nʋꞌo -bhla ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ-ɔ kpʋ ꞌʋ dɩ ꞌꞌyi ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo:

A -gblee, *Zidaaꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ -ke *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -lrʋʋ, -ybhɛybhɛtite ꞌɩn -ke ʋn bhlaꞌa, ʋn -see ɛ ꞌbho ꞌꞌdu. ꞌƐ dɩ ꞌɩn -zʋ ꞌʋ kwa gbo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -nɔɔ -lrɛɛ-ɛ ꞌye-e -nyni -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌke *-ybhɛybhɛtitelre bhla. -Da ꞌɩn ꞌꞌluoꞌa ꞌwa ꞌꞌna ꞌꞌwe ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌʋ ꞌgeyikpaankwla ꞌzɔ -za ꞌle *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -yɛ ꞌɩn -ke ʋn bhlaꞌa ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ɛ -ke titelre ꞌmnɛ -see gʋgɔ yi. -Ybhɛybhɛtitelre ꞌɩn -ke ʋn-ʋ ꞌye -bhla mʋ. ꞌƖnmɔ ꞌwa -Kɔyi -Lagɔ, ꞌɩnmɔ lɛꞌɛ -kaa! -Ziaka a, ʋn -see ꞌan wlu ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ꞌɩn ꞌye ʋ kwa gbo -za. 10 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ꞌɩn -ke ʋn bhla ɛ-bɛ -ybhɛybhɛtitelre ꞌmnɛ, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -nʋ mʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌAn ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e ꞌan wlu ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ -po -mʋ. ꞌƐ dɩ ʋn -see ɩ ꞌmate yi. ꞌKa-a ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌwa -kɔyi ꞌꞌdu mʋ -ziaka ꞌle ʋn ꞌke ꞌan nyʋ ꞌꞌdu -ka -zɛgɛka. 11 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌwa nyɔ -lue -see ꞌɔ -bonyunyɔ -tɔ yi, na: Yibo -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ! -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌyreetɩ-e, nyunyuzɩgɩ-e, ꞌwa ꞌwee-e ꞌye-e ꞌɩnmʋ yibo -mʋ -ka -zɛgɛka. 12 -Ziaka a, ʋn -see ꞌbho ꞌan wlu ꞌꞌdu. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌwa ngaze ꞌye -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌya dɩ ꞌmate.

13 A -gblee, wlu -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho -ybhɛybhɛtitelre ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! -Bho ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o -antanyɩtite se ꞌtɔ ꞌnynɩ ꞌbhle. -Bho lɛlre zizia lɛsʋa ꞌꞌyi, -ka lɛsʋa ꞌmnɛ-ɛ ꞌꞌduꞌa ꞌɛ dɩ, ɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌplʋ ꞌle ɛ-ɛ sɔꞌɔ ti ꞌwla, -a yibo nɩ-oꞌo.

9

*-Ybhɛybhɛtitelreꞌa ꞌꞌyritiduulɩ

1 Ɛ-bɛ *-ybhɛybhɛtite-e -bhlɛꞌɛ -antanyɩ, nyunyu po ꞌkoꞌo *gbedeti ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔ nɩꞌe ꞌbho -Lagɔ. *Gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa *Moyiizɩ, ɔ po ꞌʋ, ꞌɩnnɛ ꞌtmʋʋ nʋꞌo -ka ʋn ꞌka ꞌbɩ ꞌmnɩ nmaze ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌbho bʋbɔ -nɩ. 2 A -gblee, ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ -dena ꞌmnɛ, ɛ ꞌbhle-e ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn ꞌli. ꞌƐ -antanyɩyu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa lisaada. ꞌBho ꞌmnɔ, ꞌbho-o, ꞌꞌnapɩꞌa ꞌꞌkpitidelɛ -ke ꞌꞌflɛɛ ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, ꞌya -klugba -nɩꞌo. 3 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌyreetɩꞌa ꞌsɔnnɛꞌɛ wɔnyi, ʋn ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌꞌyriɛklagba -lue. Ɛ-bɛ -buduyu ꞌmnɛ, ʋn-ʋ ꞌlɛ -ɛ lisaadaklagba. 4 ꞌPʋn -lue-e poꞌa ngnɛzɛgɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *lasaasɩ, -gbagbʋ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, -ɛ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ po nɩ ꞌnɛ ꞌꞌyri, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe ꞌbho ꞌɛ wɔnyi. ꞌLe ꞌɛ ꞌlimʋ, -ybhɛybhɛtite -Lagɔ -ke nyunyu bhlaꞌa -bɛnyɩ, ꞌɛ ꞌꞌbɔgʋꞌa koko-o -tri-ɛꞌɛ sanu li, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe ꞌle. -Gblʋʋ-ʋ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, lililɛ -lue-e ꞌwlʋꞌa -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli, -ɛ -ke ꞌli ʋn-ʋ po ꞌɛ ꞌle ʋn-ʋ de ꞌɛ ti-e, *Alɔɔꞌɔ -kɔɔtu poꞌa ꞌꞌbowle -ke sɩkpɩꞌa -klugbɩ -ke ꞌꞌkpi titesʋa ꞌmnɛꞌɛ wlu ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ꞌɩnnɩ -nɩꞌe ꞌle ɛ-bɛ koko ꞌmnɛꞌɛ ꞌlimʋ. 5 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ʋn -nynaꞌa lɩ ꞌsɔn ti. Ɩ -ke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ gʋgɔꞌo, ꞌle ɩ-ɩ tɔꞌɔ nyʋ na -Lagɔꞌɔ -dena moꞌo. Ɩ -nɩ ꞌsɔn, ɩ ꞌbhle-e -kpakpɩ ꞌsɔn, -lue -lue. Ɩ-bɩ -kpakpɩ ꞌmnɩ, koko -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ꞌɩnnɩ ꞌꞌjri ꞌɛ ꞌꞌlru. Kɩn, -ziadɩ moꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌya gbɔzɩzanamʋ -see -bhla nyni ke.

6 Ɩ-bɩ lɩ ꞌwee ꞌɩn ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, -bho ꞌya nmazeɛ -gwɛ ꞌꞌyi, ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ-ʋ paꞌa lisaada zɔꞌꞌo zɔ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌwa ꞌsragazalbhʋ ꞌmnɛ. 7 -Buduyu -yɛ ꞌsaaꞌa li tenyɩ, ꞌbho -mnɛɛꞌɛ damʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ paꞌa ꞌle. ꞌLe zʋn ꞌli, kpɛ -lue ꞌtɩn ɔ-ɔ pa nɩꞌe ꞌle. Lɩ-ɩ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, nyʋ -lrʋʋ -seeꞌa dɩ gble, ʋn nʋꞌa, ɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, -Lagɔ ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔꞌɔ kamʋ, ɔ -ke nmiꞌa nymɔ-ɔ paꞌa ꞌle, ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌsraga.

8 A -gblee, ɛ-bɛ gbedeti ꞌmnɛ, ꞌꞌdi ꞌsɔn ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ɩ ꞌbhle-e ꞌzɔ. *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -tɔ ꞌnɛ -amʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, -ka nyʋ-ʋ bʋbɔꞌɔ -Lagɔ ꞌle ꞌɔ -dena ꞌmnɛ, ɛ -se ꞌɩnnɛ ꞌke ɛ nʋ ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -ko -ka -zɛgɛka. 9 A -gblee, ɛ-bɛ bʋbɔsʋ ꞌmnɛ, ꞌsraga -aꞌba -Kɔyi *Zezii -zaꞌa a, ꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ moꞌo. Nmi ꞌꞌwe -ke lɩ -lrɩɩ ʋn-ʋ zaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsraga ꞌmʋ ꞌle gbedeti ꞌmnɛ ꞌli, ɩ se ꞌtɔ lɛ wɔn ꞌbhle -ka -zɛgɛka. -Ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ bʋbɔ ꞌnɔ -kaa, ɩ se ꞌbhɛɛ, ɩ ꞌke ɛ nʋ ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 10 A ꞌye li-ɔ, -ka nyɔ ꞌka kwa -lre, -ka ɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌni ꞌmʋ gba, -ka ɔ ꞌka ꞌɔ lɩ liwɔtɔ ꞌle ɔ -ke ɩ ꞌka *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi-e, lililɩ -ke nmɛꞌɛ gbaꞌa ꞌꞌsɛ ʋn-ʋ kpʋnꞌo ꞌꞌyi, ꞌle ɩ ꞌse ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ɛ nʋ ꞌle nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Zezii *Kliisɩ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti ꞌle nyʋ ꞌye ꞌɔ ꞌlbha, ꞌɔ nymɔ ꞌyeꞌa tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛɛ nɛꞌo. ꞌƐ dɩ ɩ-bɩ ꞌsraga -ke gba ꞌmnɩ ꞌkpaꞌa ꞌplʋ.

11 Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -ziaka. ꞌƆ ꞌsana ꞌmʋ -a -ke ɔ -ybhɛꞌo -ka -zɛgɛka. Ɛ -se ꞌɔ -dena nyunyɔ poꞌa, ꞌle-e ɔ-ɔ nʋ nɩ ꞌɔ lbhʋ ꞌmnɛ ꞌnɩ -ko. ꞌƐ -yɛ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo poꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. Ɛ se likpʋkpalɛ ꞌbhle, ꞌɛ ꞌꞌyrilinmɔɛꞌɛ dɩ. 12 A -gblee, *ꞌZuifʋ -yʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ, -ka ꞌwa ꞌsragazayiklagba-a paꞌa ꞌle lisaadaklagba kpɛ -lue ꞌle zʋn ꞌli ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa ꞌsraga a, ꞌka-a Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo muꞌo ꞌle -Lagɔ gbo ꞌle yaku ꞌli ꞌle ɔ ꞌke ɔ libhade ɔ ꞌke -a-bʋ nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ. Kpɛ -lue ꞌtɩn ɔ -mu -nɩꞌe ꞌle. ꞌLe-e ɔ -nɩꞌe -bhla, ɔ -see le yi ke. Ʋ-bʋ ꞌsragazamʋ ꞌmnʋ, -ka ʋn-ʋ ꞌꞌluoꞌa -vaka -ke -bhliiyreetɩ ꞌꞌweꞌa nymɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa ꞌsraga a, ɔbɔ -see -kaa nʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ nymɔ ꞌwla-a ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ka ꞌsragalɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌƐ dɩ ꞌꞌnyinynidɩ nyunyu-u nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌya dɩ ꞌꞌfɩa. 13 A ꞌye li-ɔ, -bɛnyɩ a, ʋn-ʋ ꞌlbha-a -vakɩ -ke -bhliigblɔ ꞌꞌwe ꞌle ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ nymɔ ꞌmʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ cɛꞌɛ ꞌwa gba ꞌmʋ, ʋn-ʋ gbɛ ꞌɛ ʋ ꞌmʋ. Ʋn ꞌlbha-a -bhliinynɔ -lrɛɛ ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɛ ꞌꞌyri, ʋn-ʋ ꞌꞌluoꞌo ꞌɛ ꞌꞌsusu ꞌmʋ, ʋn-ʋ zizia ꞌnɛ ꞌꞌni, ꞌle, nyʋ-ʋ seꞌa *liꞌsaa ꞌle ꞌwa gba ꞌli, ʋn-ʋ gbɛ ꞌɛ ʋ ꞌmʋ. -Bho ʋn nʋ -kaa a, -ka ꞌwa gba ꞌlɛꞌɛ, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -seeꞌa -kaa -na, ꞌꞌlemnɩɩ ʋn-ʋ ꞌsaaꞌa li ꞌle ꞌwa gba ꞌmnɩ ꞌli. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ ꞌꞌbhlu ɩ ꞌmʋti a, ɩ-ɩ ꞌmo-o bhubhuyitiꞌa lɛ. ꞌYa ꞌsaa nyunyɔꞌɔ -pɔlʋ li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 14 Zezii Kliisɩ -mnɔɔ ɔ, ɔ se ꞌbɩ liꞌbhle. -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ -kpa nɔꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, nyʋ ꞌye ɔ ꞌlbha, ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ka ꞌsragalɛ. Ɛ-bɛ nymɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ nʋ ɛꞌo ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌꞌwe-e ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ -ke dɩ nyɔ-ɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a -kɩɩ ɩ ꞌtɔ nʋ, ꞌle, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌbhleꞌa tinɩɛꞌɛ ꞌꞌlru kwa, -a ꞌke ɔ bʋbɔ -ka -zɛgɛka.

15 ꞌKa-a ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ nʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ nʋꞌo, ꞌɔ ꞌsana ꞌmʋ nyunyu -ke -Lagɔ ꞌye -ybhɛ ꞌle ʋn ꞌye titelre bhla. ꞌBho titesʋaꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi, ʋn ꞌnaa ꞌko-o ꞌɔ wlu ꞌꞌyi tenyɩ. ꞌƐ dɩ Zezii ꞌmɛꞌo, ꞌle, nyʋ -yʋ ɔ ꞌlaꞌa ʋn ꞌke ꞌɔ nʋ ꞌꞌdu, ɔ ꞌke ʋ zetie ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌʋ wɔn ꞌmʋti, ʋn ꞌke ɛ ꞌye.

16 A -gblee, -bho nyɔ -nɩ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -bho ɔ ꞌmɛ ꞌwla, -ka ꞌɔ ꞌwlʋkamʋ ꞌka ꞌɔ -kɔkɔlɩ ꞌmʋtiꞌgbɩgble, -bho ɔ ꞌꞌsi -kaa ꞌnynɩ, ɔ-ɔ ꞌmɛ-ɔ, ꞌle, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ʋn-ʋ ꞌgble ꞌɩ -kaa. ꞌKla -ko? 17 -Bho ɔ -see ꞌmɛ ke a, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɩ ꞌgble. -Bho ɔ ꞌmɛ-ɔ ɔ, ꞌꞌlemnɩɩ, ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ɩ liꞌtʋ. 18 -A yiboꞌo-o -lrɛɛ na, -bho nyʋ -ka tite-e bhla, nymɔ-ɔ ꞌwlɛɛꞌɛ ti -kpayɩ. ꞌƐ dɩ, -da -Lagɔ -ke *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌka -antanyɩtite bhla, nmiꞌa nymɔ ꞌye tiꞌwlɛ-ɛ ꞌle ɛ ꞌke titezɛgɛ ꞌꞌdu. 19 A -gblee, gba -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ -bɛnyɩ, ɔ ꞌke Izrayɛɛlɩkɔmʋ po, ɔ zɩza ꞌnɩ-ɩ gbɔ ꞌwee ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌtmʋʋ. Ɔ nʋꞌa -kaa a, ꞌle, -bhliiyreetɩ -ke -vakɩ ʋn ꞌlbhaꞌa, ꞌya nymɔ -ke ꞌꞌni, ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɩ zizia. -Lolotu ʋn-ʋ ꞌlaꞌa isɔpʋ, ɔ ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌmnɩ ꞌꞌyi wli ꞌꞌweꞌa nanizanɩ tisɩsan ꞌle ɔ ꞌye ɛ ꞌle nymɔni ꞌmnɛ kɔ ꞌsma, ꞌle ɔ ꞌye ɛ nyunyu -ke -Lagɔꞌɔ gbaꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌmʋ gba. 20 Ɔ -nɩꞌa -kaa nʋnamʋ, ꞌle ɔ na: -Ybhɛybhɛtite a -ke -Lagɔ bhlaꞌa a, ꞌɛ nymɔ-ɔ ꞌwlɛ-ɛꞌɛ ti, ꞌɩnnɛ ꞌka-a! Ɛ-bɛ tite ꞌmnɛ, a ꞌꞌdu ɛ ꞌꞌyrili! 21 -Ka nymɔ ꞌwlɛ-ɛꞌɛ ti ꞌle ɛ-bɛ tite ꞌmnɛ ꞌyeꞌa -bhlɛ, ꞌka-a ɔ ꞌꞌluoꞌo nymɔ ꞌmʋ -nɔɔ -lrɛɛ ti, ꞌle, lɩ ʋn-ʋ bʋbɔ nɩꞌa -Lagɔ, ɩ -ke ꞌɔ -dena, ɔ ꞌye ɩ ɛ ꞌmʋ gba -lrɛɛ. 22 Ʋ-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌmnʋ, ꞌle ꞌwa gba ꞌli, lɩ nyɔꞌɔ *ꞌsaa -nɩ -nɩꞌa nymɔ li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɩ se ꞌꞌyi-die. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho ɔ ꞌke nyɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, nymɔ-ɔ ꞌwlɛɛꞌɛ ti -antanyɩ ke-ɔ ꞌle ɔ-ɔ ꞌbhɔꞌo.

*Zeziiꞌa ꞌmɛmɛɛ-ɛ ꞌpʋʋnꞌo nyunyu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

23 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka -bɛnyɩꞌa -Lagɔꞌɔ bʋbɔsʋ ꞌmnɛ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ bʋbɔsʋzɛgɛꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɛ bʋbɔsʋtu ꞌmnɛ -se -bhla ꞌɛ -zɛgɛnɛ -ko. *-Lagɔꞌɔ gba *Moyiizɩ poꞌa nyʋ -bɛnyɩ, -ka ɩ ꞌlɛꞌɛ, ꞌka-a ʋn-ʋ *ꞌsaa nɩ nɩꞌe ꞌwa lɩ li. -Yɛ ꞌma-a ꞌɔ bʋbɔɛzɛgɛ, ꞌsraga ꞌꞌwe ʋn-ʋ zaꞌa -bɛnyɩ, ɩ se lɛ wɔn ꞌbhle ꞌɛ damʋ. ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, *Zezii *Kliisɩ nʋꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhuo *ꞌsragalɛ ꞌmʋ. 24 A -gblee, *gbedeti nyunyu-u poꞌa, -ɛ -ke -Lagɔꞌɔ -dena -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti, ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -lrʋʋ-ʋ paꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌwa lbhʋ. Zezii Kliisɩ -mnɔɔ ɔ, ꞌnɔɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -nɩꞌa yaku ꞌli ꞌtɩn, ꞌle-e ɔ -yɛ nɔꞌo ꞌle ɔ-ɔ bhade ꞌnɔ li -zɔɔ -aꞌba dɩ. 25 ꞌLe zʋnꞌꞌo zʋn ꞌli, -Lagɔꞌɔ -denaꞌa -da ꞌsaaꞌa li tenyɩ, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba-a paꞌa ꞌle kpɛ -lue ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa nmiꞌa nymɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsraga ꞌmʋ a, Zezii Kliisɩ -see -kaa nʋ. Ɔ ꞌka -Lagɔ gbo mu ꞌle yaku ꞌli a, kpɛ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛ ꞌɔ nymɔ ꞌwla -nɩꞌe ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -aꞌba ꞌsragalɛꞌɛ kamʋ. Ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌza-a -Lagɔꞌɔ ꞌsraga -zɔɔ. ꞌBho Zezii -mnɔɔꞌɔ damʋ, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ɔ ꞌke ꞌmɛ kpɛꞌɛ -dadudu. 26 -Bho ɔ nʋ ꞌkɩ -kaa a, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho ꞌkmʋꞌa tiyanamʋ, -ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌye ꞌkɩ-ɩ ꞌkle ꞌye -mʋ ꞌyrɛlɛɛ! Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, kpɛ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛ ɔ ꞌmɛ -nɩꞌo -aꞌba ꞌsragalɛꞌɛ kamʋ. A -gblee, *-lebhɔɔnɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ, ꞌbho-o ɔ -yi -nɩꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, nyʋ ꞌye ɔ ꞌlbha, ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ -a-bʋ nyunyu-u nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ. 27-28 -Ka nyɔ-ɔ ꞌmɛ nɩꞌa kpɛ -lue ꞌle -Lagɔꞌɔ -zigle-e fuo ꞌnɔ wɔn, ꞌka-a Zezii Kliisɩ ꞌꞌduꞌo nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ kpɛ -lue. Ɔ-ɔ ꞌye-e le -yi -mʋ. -Bho ɔ yi le a, ɛ -se ꞌtɔ ɔ ꞌke nyʋ zetie ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ -ko. Ɔ-ɔ yi-oꞌo, ꞌle, nyʋ ɔ zetieꞌa ꞌle ɩ mʋ, -ʋ ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ -ʋ fuo ꞌnɔ wɔn ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌʋ a, ɛ ꞌke ʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple.

10

1 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, gba -Lagɔ -zi -nɩꞌa Moyiizɩ ꞌmʋ -bɛnyɩ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩ nyunyu po, -zɛgɛ ɔ -nɩꞌa ꞌtraamʋ -amʋ ꞌꞌlrulinʋnamʋ ꞌle Zezii ꞌmʋ, ꞌya ꞌꞌyitigʋgɔlɛ moꞌo. ꞌƆ ꞌꞌbhuo -see ɩ-bɩ gba ꞌmnɩ ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ɔ ꞌke ɛ-ɛ nʋ. Ɩ-bɩ ꞌmnɩ, ɩ-ɩ ꞌtmʋʋ-o nyʋ, ʋn ꞌke ꞌsraga -za zʋnꞌꞌo zʋn ꞌli ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ. Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn -ke ɔ ꞌke -kaa ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ꞌɔ bʋbɔsʋ ꞌmnɛ ɛ, ɛ ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ʋ liꞌsaa ꞌnɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi? -Gba! 2 -Bho ɛ ꞌbhɛɛ ꞌkɩ lɛ ɛ, ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ-ɩ gwɛ ꞌko-o ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti ꞌꞌfɩa, ꞌle, -ka ꞌwa -pɔlʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn-ʋ yibo ꞌnɩ ꞌko. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌke ꞌkɩ ɩ-bɩ ꞌsraga ꞌmnɩꞌa -zazadɩ ꞌbhɔ. 3-4 A -gblee, -bho nyɔ ꞌꞌbhlu ɩ ꞌmʋti a, -bhliigblɔ ꞌꞌwe -ke -vakɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌsraga ꞌmʋ, ꞌya nymɔ se ꞌbhɛɛ, ɛ ꞌke nyʋ zetie ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. ꞌWa ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ꞌwa ꞌɔ bʋbɔsʋ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ popo ꞌnɩ ʋ ꞌgwlʋti zʋnꞌꞌo zʋn ꞌli.

5 Ɩ-bɩ ꞌsraga ꞌmnɩ, ɩ se lɛ wɔn ꞌbhle tenyɩꞌa dɩ, Zezii Kliisɩ ꞌka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ꞌɛ kamʋ ɔ nʋꞌo -Lagɔ -bodɩ:

-Ɩn -see tiꞌbɔ, ꞌɩn ꞌke nmi -ke lɩ -lrɩɩ ꞌsraga ꞌmʋ -za, -aꞌa dɩ. ꞌMna-aꞌa ꞌꞌbhuo -ɩn -nɩꞌe lbhonamʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌan ꞌꞌbhuo -jeyi ꞌꞌnyɩ. 6 Nmi ʋn-ʋ za nɩꞌa -aꞌa ꞌsraga a, ʋn-ʋ poꞌa ꞌꞌyri ꞌle ɩ-ɩ gwɛꞌɛ -kʋn, ꞌya nʋ -ɩnmʋ ꞌtʋ. -Ɩn ꞌke nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔꞌɔ dɩ, nmi -yɩ ʋn-ʋ za nɩ nɩꞌa -aꞌa ꞌsraga, ꞌya nʋ -ɩnmʋ ꞌtʋ -lrɛɛ. -Ɩn ꞌbɔ-ɔ ti nyʋ ꞌke -ɩnmʋ ꞌbho ꞌꞌdu. 7 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌɩn nʋꞌo: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, ꞌɩnmɔ ꞌka-a! ꞌƖn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke -aꞌa ꞌgwlʋdɩ nʋ. ꞌKa-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -aꞌa ꞌꞌbɔgʋ ꞌli.

8 A -gblee, -ka -Lagɔ -seeꞌa ꞌsragaꞌꞌo ꞌsraga tiꞌbɔ, Zezii -zɩ ꞌɩ -kaa ꞌmʋ. -Lagɔꞌɔ gba ɔ ꞌꞌnyɩꞌa Moyiizɩ, -ka ɩ nʋꞌa nyʋ -za ꞌsraga ꞌmnɩ, a yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka ɩ-bɩ ꞌsraga ꞌmnɩꞌa nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, Zezii -zɩ ꞌɩ-ɩ ꞌmʋ. Ɔ gwɛꞌɛ ꞌya ꞌmʋzɛɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ. 9 ꞌLe ɔ na ɔ-ɔ yi-oꞌo ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo ɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ -ka ꞌsragamʋzalɛ. ꞌƆ wlu ɔ -zaꞌa -laa ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ -tɔꞌo na, ꞌsraga ʋn-ʋ zaꞌa -bɛnyɩ, -Lagɔ na ꞌya lɩtu ꞌkpa-a ꞌplʋ. Zezii Kliisɩꞌa nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti ꞌbho ꞌɔ ꞌmɛnamʋ, ꞌɛ ꞌsragatu zizia ꞌnɩ ꞌꞌyi. 10 -Ka Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo -Lagɔ -jeyi kpɛ -lue ꞌtɩn -ka ꞌsragamʋzalɛ, ꞌle ɔ -seeꞌa ꞌtɔ ꞌbho le -mu yi, ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ maꞌa dɩ, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti ꞌle -a *ꞌsaaꞌa li. ꞌSraga -lrɩɩꞌa dɩ se ꞌtɔ -amʋ ꞌꞌyiꞌꞌsri.

11 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayi, ɔ-ɔ ꞌnyna-a lisaada yayi ti zɔꞌꞌo zɔ ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌɔ lbhʋ. Ɩ-bɩ ꞌsraga ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌyrɛlɛɛ ꞌle ɩ se ꞌbhɛɛ, ɩ ꞌke nyɔ zetie ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. 12-13 Zezii Kliisɩ -mnɔɔ ɔ, -Lagɔ ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔꞌɔ kamʋ, ɔ ꞌꞌnyɩ -nɩ ꞌnɔ ꞌɔ ꞌꞌbhuo -jeyi kpɛ -lue ꞌtɩn -ka ꞌsragamʋzalɛ. Ɔ nʋꞌa -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli mu ꞌle yaku ꞌli. ꞌƆ ꞌsraga ꞌmnɛ, ꞌɛ wɔnkuɛ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi. Ɛ-ɛ ꞌye-e nyʋ -kpa -mʋ ꞌꞌkɔmʋ. ꞌTraamʋ -bhla a, ꞌle yaku ꞌmnɛ ꞌli, ꞌle-e ɔ -nɩꞌo ꞌle ɔ -ke -Lagɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, ꞌle, -da -Lagɔ ꞌkɔ ɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ wɔn-zi -nɩ, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌka ꞌwlʋ, ɔ-ɔ fuo ꞌnɛ wɔn. 14 A -gblee, ꞌɔ ꞌsraga -lue ꞌtɩn ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌsaaꞌa ꞌɔ nyʋ li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɛ ꞌye ʋ kpɔ -cɛ ꞌɔ nyʋꞌa kamʋ, ꞌle, ꞌɛ dɩ, ʋn -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi -ka -zɛgɛka ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛka -nɩ. 15 *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌwɔɔn-ɔ ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌꞌkpi. ꞌƐ dɩ ɔ nʋꞌo:

16 -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌAn nyʋ ꞌnaaꞌa-a ꞌan wlu ꞌꞌyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -ke ʋn-ʋ ꞌye-e *titelre -bhla -mʋ. -Bho ꞌɩn -ke ʋn bhlɛ ɛ, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -nʋ mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: ꞌAn ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e ꞌan wlu ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ -po -mʋ. ꞌƐ dɩ ʋn -see ɩ ꞌmate yi. 17 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ -mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌya dɩ ꞌmate.

18 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛ ꞌtɔ -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti ꞌle, ꞌsraga -lrɛɛꞌɛ dɩ ꞌꞌsri -amʋ ꞌꞌyi ꞌnɩ?

A kpʋn -Lagɔwlu ti -gli

19 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi *Zeziiꞌa nymɔ ꞌwlaꞌa ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛꞌɛ dɩ, -aꞌba -pɔlʋ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ꞌtɔ ti-gwɛ ꞌle -a -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri. 20 A -gblee, zɔ -ke ti Zezii ꞌmɛ -nɩꞌa ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌꞌyriɛ ꞌꞌzizeꞌa -Lagɔꞌɔ lisaadaklagba ꞌꞌyi, ɛ -ge-ɛꞌɛ-ɛ ꞌfɔtɩ ꞌsɔn ꞌmʋ. ꞌƖnnɛ tɔꞌo -ka -aꞌba ꞌwee ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌtɔ -a ꞌke -Lagɔ gbo yi ꞌle -a -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri. Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋ -a ꞌbhɛɛ -nɩ nɛꞌo. 21 -A-bʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -aꞌba *ꞌsragazayiklagba. ꞌƖnnɔ bhadeꞌe -Lagɔ li -aꞌba dɩ. 22 -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, ꞌle ꞌwa gba ꞌli, -ka ʋn-ʋ gbʋ ꞌʋ nmiꞌa nymɔ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ lreꞌa ꞌꞌnizɛgɛ ꞌle ʋn ꞌke *liꞌsaa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, Zeziiꞌa nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌka-a ɛ zetieꞌe -amʋ ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌye *batizee-ɛ. ꞌLe, -ka -aꞌba -pɔlʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a yibo nɩꞌo. ꞌƐ dɩ, -aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌgble-ɛ ꞌtɔ ꞌmʋ -le! -A de ɔ ꞌꞌgwli -aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌꞌsrii ꞌꞌkɔmʋ. 23 Lɛꞌꞌo lɛ ɔ ꞌꞌduꞌa -amʋ wɔn ꞌmʋti, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ -amʋ ꞌꞌnyɩ -mʋ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌkɔlʋ -le ꞌbho ɔ ꞌꞌkpi! -Bho -a -ka nyʋ-ʋ ꞌtmʋʋ na ꞌɩnnɔ ꞌmo-o -aꞌba -pɔlʋꞌa ꞌꞌyideyi a, ꞌkpɩꞌa -wa -amʋ ꞌꞌyiti -le! 24 -A ꞌꞌdudu ꞌꞌyrili -a ꞌke ꞌkpɩ ꞌꞌyipopo ꞌle -a ꞌke dɩ kɩkma ꞌꞌkɔmʋ ꞌle -a ꞌke -zɛgɛꞌɛ nʋnʋaꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ku. 25 -Ka -a gbʋʋꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌkɔmʋ, -aꞌba ꞌbhɔ ꞌɛ dɩ -le! Nyʋ-ʋꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke yi, -aꞌba nʋ ꞌwa ka -le! -A yi -zɔɔ ꞌle -a ꞌke ꞌkpɩ ꞌꞌyipopo ꞌbho -Lagɔjeyi! ꞌKa-a -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili. -Ka -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo. ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo -kaa amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi -lrɛɛ.

26 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -abʋ-ʋ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ -ziadɩꞌa yibomʋ. Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ, -bho -aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue -tbhɛ nɔ ꞌkɩ ꞌꞌkpi, lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynilɛ ɔ yibo ꞌka see, -bho ɔ -ka ꞌkɩ ɛ-ɛ nʋ dɩgbleka, ꞌsraga -ɛ ꞌka ꞌtɔ -zɛ ꞌle -Lagɔ ꞌka ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, ɛ se -nɩ. 27 -Bho nyɔ nʋ ꞌkɩ -kaa a, -sɩanyɩ ꞌke ɔ ꞌkɩ ꞌlbha moꞌo, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌye ɔ ꞌkɩ-ɩ dɩ -kpʋn -mʋ. -Ka nɛgbaaklagbaꞌa -sisia kuꞌa wɔn tenyɩ, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyinaamʋ, ꞌka-a ꞌɔ -zigle-e ꞌye wɔn-ku mʋ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi. 28 Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, *gba -Lagɔ -zi -nɩꞌa *Moyiizɩ ꞌmʋ, ɔ poꞌa *Izrayɛɛlɩkɔmʋ, -bho ꞌwa nyɔ cɛ ꞌya tɔlʋ ꞌmʋ, ꞌle nyʋ ꞌsɔn, nyʋ tan ꞌke ɔ ꞌye, dɩ ɔ nʋꞌa ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋ-za ꞌbho -zigletumʋ wɔnyi a, ꞌwa ꞌye ꞌtɔ ꞌɔ ngaze, ʋn-ʋ ꞌlbhɔ -ɔꞌo katii, ɔ-ɔ ꞌmɛꞌo. 29 Nyɔ -yɔ cɛꞌɛ Moyiizɩꞌa gba ꞌmʋ, -bho ɔbɔ-ɔꞌɔ nɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, -bho -aꞌba nyɔ -see ꞌkɩ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu lɛ ꞌla ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌkpi-tbhɛ ꞌkɩ ꞌle, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti -ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi nyʋ -ke -Lagɔ -ybhɛꞌɛ, ɛ-bɛ nymɔ-ɔ zetie ꞌnɔ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɔ -see ɛ ꞌkɩ lɛ ꞌla ꞌle, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu nʋ ꞌɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, -bho ɔ -see ɔ ꞌkɩ lɛ ꞌla -lrɛɛ ꞌle, ꞌkle ꞌɔ nyɔtu-u yi ꞌka ꞌye mʋ, a-a popo-o ꞌgwlʋti na, ɛ-ɛ ꞌye ꞌkɩ-ɩ wɔnꞌyɔɔ -mʋꞌa? Ɛ -see Moyiizɩꞌa gbaꞌa ꞌmʋcɛmʋꞌa nɛ wɔn ꞌmʋti-zi yi ꞌkɩ? 30 A -gblee, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌke kpa -za, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌan nyʋꞌa kpa nyʋ ꞌꞌkpi -za -nɩ mʋ. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo. ꞌLe dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, -abʋ ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ. ꞌLe ɔ ꞌye wluꞌa ꞌsɔnnɛ ꞌmʋ-za ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ nyʋꞌa -Kɔyi -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌan nyʋ -zigle -tu -mʋ. 31 ꞌƖn-ɩ ꞌwɩ -ɩ amʋ ꞌꞌyiti, -Lagɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌbho lɛꞌꞌo lɛ ꞌꞌkpi, -bho ɔ -kpʋn nyɔ dɩ ꞌle, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌkleyeɛɛ -see -kaa ꞌꞌka ꞌꞌyi -zi yi? ꞌƐ dɩ aꞌba -tbhɛ aꞌba *ꞌPʋʋnyi Zezii ꞌꞌkpi -le!

32 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -da a ꞌwɔn -nɩꞌa -Lagɔwlu ꞌmʋti -tanyɩ, a popo ꞌbhoꞌa dɩ ꞌgwlʋti! Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, a ꞌye-e ꞌɛ dɩ ꞌkle tenyɩ ꞌle a ꞌye ꞌꞌgwli-ku, ꞌle ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ -see amʋ lɛ ꞌꞌyi -za. 33 ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ a, ʋn ꞌlbhaaꞌa-a tɔlʋ dɩ ꞌꞌyi ꞌbho nyʋ ꞌꞌweꞌa ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya. Nyʋ -lrʋʋ -yʋ ʋn nʋꞌa -kaa, a -see ꞌle ꞌwa lemʋ ꞌwlʋ. 34 Nyʋ ʋn poꞌa -jie ꞌmʋ Zeziiꞌa dɩ, a ꞌye-e ꞌwa ngaze. -Da ʋn ꞌꞌluoꞌa aꞌba -kɔkɔlɩ ꞌmʋ -glaka, a ꞌꞌtayi ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyiti ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ a ꞌyeꞌa a, ɛ ꞌbhle-e ꞌnynɩ tenyɩ ꞌle ɛ ꞌye lɛꞌꞌo lɛ -zi.

35 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ -ke ꞌli a -deꞌa ti, a ꞌꞌdu ɛ ꞌꞌyrili ꞌꞌkɔmʋ! ꞌƐ dɩ ɔ-ɔ ꞌye amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ. 36 Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle a ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku, a ꞌke ɛ -nynia. ꞌƖnnɛ nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ. -Bho a nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ lɩ ɔ ꞌꞌduꞌa amʋ wɔn ꞌmʋti, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ amʋ-ɛ. 37 A -gblee, ꞌɛ dɩ ɔ nʋꞌo:

ꞌLe -nɔɔ gbɛ ꞌli, *ꞌan ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ ꞌka yi, a -nɩꞌa wɔnfuonamʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ. ꞌƆ yiyia -see ꞌmʋ-gwle yi. 38 Nyɔ -yɔ deꞌa ꞌɩnmɔ -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌe ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ -yɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌan ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ ꞌɔ nyɔtuꞌa nʋ ꞌɩnmʋ ꞌtʋ.

ꞌKa-a -Lagɔ ꞌlɛꞌo. 39 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ -yʋ ꞌbhɔꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlidedɩ, -ʋ ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ -ʋ ꞌyeꞌa ꞌmɛ mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩn yiboꞌo-o na, -abʋ -see ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ yi. -Abʋ-ʋ ꞌye -ɔ ꞌꞌgwli-de -mʋ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, ꞌpʋnpʋan -a ꞌyeꞌa a, ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple.

11

Leelɛ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ?

1 Leelɛ nyɔ ꞌke ꞌꞌgwlideɛ ꞌlaꞌa? A ꞌye li-ɔ, lɛ nyɔ -seeꞌa ꞌye, -bho ɔ -de nɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi, -bho ɔ yibo na, ɛ -nɩꞌe-e ti, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ ꞌye -mʋ ꞌwla, ɔ ꞌde-e ꞌꞌgwli. 2 -Lagɔꞌɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌwa ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌwɔɔn ꞌnʋ ꞌꞌkpi. 3 -A ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -a yiboꞌo gbaa, ꞌɔ wɔnmʋwlu nʋꞌo ꞌbhlʋkpa -ke yaku -nɩ ti, ꞌle ꞌɛ lɛtu ꞌye -nʋ-ɛ. Lɩ -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ liyenamʋ, ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na, lɩ-ɩ seꞌa ti-nɩ, nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, ꞌle ꞌɔ wlu ꞌmʋ ɔ -ya -nɩ ꞌnɩ ti.

4 A -gblee, nyɔ -Lagɔ -yaꞌa ti -antanyɩ, ꞌɔ ꞌꞌyu *Abɛlɩ ꞌde-e ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, lɩ ɔ -zaꞌa ꞌsraga ꞌmʋ ɔ -bodɩ, ɩ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ ꞌle ɩ ꞌye ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu *Kayinɩꞌa nɩ -zi. Ɔ ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa kamʋ ɔ nʋꞌo, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɔ -see ꞌɔ ꞌsraga ꞌꞌjni. ꞌƖnnɛ tɔꞌo -lrɛɛke na, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ-bɔ Abɛlɩ ꞌmnɔ, -ka ɔ ꞌmɛꞌɛ see, -a yibo nɩ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka ɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ɛ-ɛ tɔꞌɔ -amʋ-ɛ na, -abʋ ꞌke ɔ -kaa ꞌꞌgwlide moꞌo -lrɛɛ.

5 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a Enɔkɩ deꞌe -Lagɔ ꞌꞌgwli. -Da ꞌɔ ꞌwɩ nyniꞌa ꞌle ɔ ꞌke ꞌbhlʋkpa -nɛɛ ꞌꞌkpi ꞌwlʋ, ɔ -see ꞌmɛ. Ɔ ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ ɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌnɔɔ ɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ɔ ꞌye ɔ ꞌle tide. -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli, nyɔ -see ɔ ꞌye ꞌtɔ ꞌbho le. A -gblee, ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli na, ꞌɔ kpli ꞌnʋ-o -Lagɔ ꞌtʋ. ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, ꞌɛ kamʋ ɔ ꞌꞌluo ꞌnɔ ꞌmʋ. 6 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -Bho nyɔ -see -Lagɔ ꞌꞌgwlide, ꞌɔ kpli se ꞌbhɛɛ, ɩ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ. A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ɔ ꞌwɔn na, ɔ -nɩꞌe-e ti -ziaka, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ɔ-ɔ nʋ ꞌʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli.

7 ꞌKa-a *Nʋe de ꞌɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛꞌɛ dɩ, dɩ-ɩ ꞌyeꞌa -zi mʋ ꞌwla, ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnɩ ꞌnɔ ɔ, ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌɔ wlu, ꞌle ɔ ꞌye batooklagba -lue kɔ. ꞌLe ꞌɛ ꞌli ɔ -ke ꞌɔ nyʋ -mɛɛsɔn ꞌkpaꞌo, ꞌle, ꞌꞌni-i -ziꞌa lɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, ɛ -see ʋ liꞌtʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌpʋn. Dɩ ɔ nʋꞌa -laa, nyʋ ꞌꞌni ꞌlbhaꞌa, -ʋ ꞌmɛꞌɛ, ꞌɩnnɩ -tɔꞌɔ na, ꞌwa kpli -nyniꞌe-e ꞌꞌyrili. ꞌƆ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

8 ꞌKa-a -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋꞌa dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. Ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ꞌbhlʋkpa ɔ ꞌꞌdu ꞌɔ wɔn ꞌmʋti, ɔ lbho ꞌɔ ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi, ɔ -see ꞌbho ꞌɔ wlu -za. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌtayiꞌe-e ꞌɔ ꞌꞌbhlibhlʋkpa ꞌꞌyiti, ꞌle, ꞌnɔɔ ɔ seꞌa yibo, ɔ ꞌye ꞌleꞌa -jeyi ꞌkpa. 9 Ɔ nyniꞌa ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌɛ -yowli ꞌmʋ nʋ. Ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌlɩkpayi ꞌle ꞌbɩ ꞌmnɩ ꞌꞌyi. *Gbedetiꞌa ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌɔ -dena ꞌle ɔ -ke ɛ-ɛ ꞌyeyeꞌe ti. ꞌƆ ꞌꞌyu *Izaakɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌyu *Zakɔɔpʋ, -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ wɔn ꞌmʋti -lrɛɛ, ɩ-bɩ gbedeti ꞌmnɩꞌa ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌwa -dena -lrɛɛ. 10 A -gblee, Ablaamʋ ꞌka -kaa nʋ a, ɛ -se bhubhuyiti -ko. ꞌꞌKɔgwlɛgwlɔklagba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo poꞌa, -ɛ -ke ꞌli ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -de mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌɔ ꞌꞌyri -nɩꞌe li. 11 ꞌKa-a ɔ deꞌe ꞌꞌgwliꞌa dɩ ɔ ꞌwlʋꞌo ꞌꞌyu. -Lagɔ ꞌka, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌyu ꞌwlʋ -mʋ, nʋ a, ɔ nɛ-oꞌo see. ꞌƆ nynɔ Salaaꞌa ꞌꞌbhuo ꞌjra-a -budu ꞌzɔ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ ꞌde-e ꞌꞌgwli na, dɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ. Ʋn -nɩ ꞌsɔn, ꞌwa ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ po ꞌʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌwlʋ. 12 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ, ꞌle Ablaamʋ nɛꞌɛ ɛ, -ɔ jraꞌa -budu ꞌzɔ, ꞌle ɔ ꞌye nyunyuꞌa -gbogboyokoꞌa ꞌꞌna ꞌꞌdu. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌtmʋʋ nɔꞌo na, -ka ꞌcʋdrɩ -ke ꞌtɔnniwɔnliꞌa -bɩsɩ -dieꞌa ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌɔ ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu-u ꞌye ꞌmʋ-die mʋ, ꞌle ꞌɔ wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌye-ɛ.

13 Ablaamʋ-e ꞌɔ ꞌꞌyu Izaakɩ -ke ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌꞌyu Zakɔɔpʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ꞌwa ꞌmɛnamʋ ꞌye nyni. Lɩ ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ wɔn ꞌmʋti, ʋn -see ɩ ꞌye -ka -zɛgɛka. Ʋn yiboꞌo-o na ɔ-ɔ ꞌye -ɩ ʋ ꞌꞌnyɩ -mʋ ꞌwla ꞌle ʋn ꞌye ꞌya ꞌbʋbʋa li. Ʋn yiboꞌo-o na ꞌlɩkpamʋ ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. 14 -Bho ʋn ꞌlɛ -kaa, ɛ-ɛ tɔ-oꞌo gbaa na, ꞌwa ꞌꞌbhlizɛgɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ ziꞌo. 15 ꞌBhlʋkpa -yɛ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ ꞌwlʋꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɛ -se -mnɛɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ popo ꞌgwlʋti ꞌnɩ -ko. -Bho ʋn -ka ꞌkɩ ꞌɛ dɩ ꞌgwlʋti-ipopo a, ʋn ꞌbhɛɛ ꞌko-oꞌo ʋn ꞌke ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌɛ ꞌꞌkpi le yi. 16 -Ziadɩ moꞌo! -Bho nyɔ -gbʋ nɛ ya a, ꞌwa -dena -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -ɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -ɛ -ziꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nɛ, ꞌle-e ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke mu. ꞌƐ kamʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -ke ʋn -naꞌo, ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌwa -kɔyi, ɔ-ɔ wɛ ꞌɛ wɔnti. Ɔbɔ ꞌmnɔ, -da ʋn ꞌka -de ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌɩnnɔ ꞌye ʋ ꞌbho ꞌꞌnyɩ mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle yaku ꞌli.

17-18 -Da -Lagɔ ꞌdɩnꞌa Ablaamʋ ti, -bho ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ku ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ yibo, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌtmʋʋ ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue ꞌsraga ꞌmʋ -za a, ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌɔ wlu. A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌtmʋʋ nɔ ꞌkoꞌo see na: -Aꞌa ꞌꞌyu Izaakɩ ꞌmʋ, -aꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuu-u ꞌye ꞌꞌkpitiꞌkpʋkpa -nɩ mʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ɔ nʋꞌa, ɔ -zɔ ɔ ꞌsraga ꞌmʋ, ɔ -see ꞌbho ꞌɔ wlu -za. Ɔ ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ɔ ꞌwɔɔn nɛꞌo. 19 -Bho Izaakɩ ꞌmɛ ꞌkɩ, ɔ ꞌde-e ꞌꞌgwli na -Lagɔ-ɔ ꞌye ɔ ꞌkɩ-ɩ glu -za -mʋ ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ɔ ꞌwɔnꞌo. A -gblee, -da Ablaamʋ -za ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌgwlʋ gbo, ɔ ꞌke ɔ ꞌsraga ꞌmʋ -za a, -Lagɔ -zaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌmɛmɛɛꞌɛ ꞌꞌyriɛ ꞌꞌyi. Ɔ -zɔ ꞌɔ ꞌtɔ -kaa ꞌbho a, ꞌle ꞌɔ -tɩta -bodɩ, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ nyɔ-ɔ ꞌmɛ ꞌle ɔ ꞌye glu -sɔ ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ.

20 Ɔ-bɔ Izaakɩ ꞌmnɔ ɔ, ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ ɔ -wʋnnaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn Zakɔɔpʋ -ke *Ezayu ꞌꞌniti. Ɔ ꞌka -kaa nʋ a, ɔ ꞌde-e ꞌꞌgwli na, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɩ -nʋ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌye ꞌwla.

21 ꞌKa-a Zakɔɔpʋ deꞌe -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌle, -da ꞌɔ ꞌmɛwɩ ꞌꞌkɔɔꞌɔ gbo, ɔ ꞌye *ꞌZɩzɛɛfʋꞌa ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn ꞌꞌniti-wʋnna. Ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋꞌa dɩ, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ wlu na ɔ ꞌka ꞌmɛ ɛ, ɔ ꞌpɛɛꞌɛ ꞌɔ -kɔɔtu ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ.

22 ꞌKa-a ꞌZɩzɛɛfʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ, ɔ ꞌka ꞌmɛ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌtmʋʋ, na, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ʋ-bʋ *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -kpa -mʋ zɔ -lue ꞌzɔ, ꞌle ʋn ꞌke *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhlibhlʋkpa ꞌꞌkpi mu. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ, ꞌɛ kamʋ ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo -lrɛɛ na, -bho ʋn -ka ꞌle-e mu a, ʋn -za ꞌɔ ꞌꞌku glu ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌle tinmaze.

23 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a *Moyiizɩꞌa ꞌlotʋ -ke ꞌɔ -tɩta deꞌe -Lagɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. Ɔ ꞌwlʋꞌa a, ʋn -gbʋ ꞌnɔ ya, ɔ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌꞌzize nɔꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌcʋɩ tan nʋ. Gba Ezipʋtɩkɔmʋꞌa ꞌbhlʋkpayowli poꞌa, ɔ ꞌyeꞌa, nyukpasiyreetɩ ꞌwee *ꞌZuifʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa, nyʋ ꞌlbhʋ ꞌʋ, ʋn ꞌke ꞌmɛ, nʋ a, ɛ -see ʋ -sɩanyɩ ꞌꞌyi ꞌlbhaa. -Ɛkedɩmaa, ʋn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌyu ꞌpʋʋn -mʋ. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌꞌzize nɔꞌo. 24 Moyiizɩ -mnɔɔ ɔ, ꞌka-a ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌꞌbhuo de ꞌɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. Ɔ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ɔ -see ꞌybha, Ezipʋtɩꞌa ꞌbhlʋkpayowliꞌa ꞌꞌyu-u ꞌꞌgipo ꞌnɔ ɔ, ʋn ꞌke ɔ ꞌwa ꞌꞌyu ꞌla. 25 -Bho nyɔ -nɩ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌbʋbʋa ɔ-ɔ liꞌa, ɔ yiboꞌo-o na, ꞌɛ -gwle ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ɔ -see tiꞌbɔ, ɔ ꞌke ꞌbhlʋkpayowli ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ti-de, ꞌle, ɔ -ke ꞌɔ nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔꞌɔ nyʋ, ɔ -ke ʋn ꞌke -na, ꞌle ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌꞌkpi-tbhɛ. -Ka -Lagɔꞌɔ nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌkle a, ꞌka-a ɔ ꞌybhaꞌo ɔ ꞌke ꞌkle ꞌye -lrɛɛ. 26 *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ka ɔ ꞌyeꞌa ꞌkle kplokplokplo, ɔbɔ -bodɩ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ɔ ꞌke -kaa ꞌkle ꞌye. Ɔ -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌwlilɩ -zrʋʋ ꞌmʋ po. Ɔ popoꞌo-o -kaa ꞌgwlʋti, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌde-e ꞌꞌgwli na, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ.

27 Ɔ -ke Izrayɛɛlɩkɔmʋ -lrʋʋ ꞌka ꞌle Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ, ʋn ꞌka ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa nɛ ꞌꞌkpi mu, Ezipʋtɩꞌa ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌpo-o ꞌcɛ tenyɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛꞌɛ -yowli ꞌmnɔꞌɔ -sɩanyɩ -see ɔ ꞌlbha ꞌle ʋn ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ꞌwlʋ. A -gblee, ꞌbho Moyiizɩ -mnɔɔꞌɔ damʋ, -Lagɔ nyɔꞌɔ ꞌyeꞌa li, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka ɔ-ɔ ꞌye ꞌɔ li ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌbhleꞌe ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye kpli ꞌmnɩ nʋ. 28 -Da ʋn -seeꞌa -bhla ꞌwa ꞌꞌbhli mu ke a, -Lagɔ ꞌtmʋʋ nɔꞌo, ɔ ꞌke ɔ -Boizrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌtmʋʋ -lrɛɛ, ʋn ꞌke ꞌbho ꞌwa -bidiꞌa -kpanɩ ꞌꞌyri nmiꞌa nymɔ titri, ꞌle, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌyeꞌa Ezipʋtɩkɔmʋꞌa ꞌmʋcɩaanyreetɩ ꞌlbha mʋ, ɔ -kaa ꞌwa nʋ liꞌtʋ. Ɔ-bɔ Moyiizɩ ꞌmnɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, -ka ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌyi ꞌtɩn ꞌle ɔ ꞌye -kaa nʋ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌbho-o ɔ ꞌꞌdu -nɩꞌe *ꞌPaakɩꞌa gɔꞌɔ ꞌꞌdudua wɔn. 29 Ɔ -ke ꞌɔ ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌmnʋ, ꞌka-a ʋn de ꞌɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ʋn ꞌka ꞌwa ꞌꞌbhli mu, ʋn -yɛꞌɛ ꞌTɔnnizana ꞌle ɔ ꞌye ɛ wɔn wa ꞌle ʋn ꞌye ꞌɛ -bɩsɩ ꞌꞌkpi -na, ʋn ꞌye ɛ cɛ. Ʋn ziꞌa a, Ezipʋtɩkɔmʋ -nɩ ꞌnʋ ꞌbɩ -plenamʋ, -ʋ ꞌybhaꞌa ʋn ꞌke ʋ ꞌꞌbhle-za, ꞌle ꞌꞌni ꞌye ꞌmʋwʋwla, ɛ ꞌye ʋ ꞌlbha, ʋn ꞌye ꞌmɛ ꞌꞌfɩa ꞌwee.

30 Ʋ-bʋ Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌmnʋ, ꞌꞌsesinyʋ -nɩꞌa ꞌle Zelikoogwlɔ ꞌmʋ, ʋn ꞌkʋ ʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu ꞌle ʋn ꞌka gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌꞌluo, -Lagɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo, komi-i -po ꞌnɛ ꞌꞌyrili, ʋn ꞌke ɛ bi ꞌwɩ -mɛɛsɔn ti ꞌle ɛ ꞌke tiꞌwla. Ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi a, ʋn ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli, ꞌle, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, ʋn ꞌye -kaa nʋ ꞌle ɛ ꞌye tiꞌwla -ziaka. 31 Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Raabʋ deꞌe -Lagɔ ꞌꞌgwli -lrɛɛ. ꞌƐ kamʋ, ꞌZuifʋtɔlʋ ꞌwa -lrʋʋ lbhoꞌa, ʋn ꞌye ʋ kpʋn -gli -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ʋ -kpa, ʋn ꞌye ʋ -jolʋ -lrɛɛ -tɔ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ꞌwa ꞌꞌbhlimʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu, -ka ʋn ꞌmɩmɛꞌɛ ꞌmʋti, ʋbʋ -see -kaa ꞌmɛ, ʋn ꞌpʋnꞌo.

32 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ -lrʋʋ-ʋ -sieꞌa ꞌbho, ʋn -se -sɛ. -Bho ꞌɩn nʋ ꞌɩn-ɩ ꞌza-a *Zedeɔn-e, *Balaakɩ-e *Samʋsɔɔ-e, *ꞌZɛfʋtee-e, *Daviidɩ-e, *Samiɛlɩ -ke -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -lrʋʋꞌa dɩ ꞌmʋ a, ꞌan ꞌꞌlru-u ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ ꞌcnɩnamʋ ti, ꞌɩn -see ɛ ꞌꞌyi-gwɛ yi -susueyi. 33 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli. ꞌƐ kamʋ, dɩ-ɩ bhlʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi, ʋn nʋ ɩꞌo -lue -lue: Ʋn ꞌlu-o ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe tʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi-zi. Ʋn -kɔꞌɔ-ɔ nyʋ ꞌꞌyisrɛɛka. Lɩ -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌʋ wɔn ꞌmʋti, ʋn ꞌye-e ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ. ꞌNɔɔ -blakpɩ -nɩꞌa a, ʋn -ke ɩ -plɛꞌɛ ꞌle ɩ -see ʋ liꞌtʋ. 34 Ʋn ꞌꞌvuto ꞌnʋ ꞌle-e nɛgbaa ꞌmʋ ꞌle ɛ -see ʋ lɛ li-za -lrɛɛ. ꞌWa tʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ʋ ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ, ꞌle ꞌwa kwa ꞌmʋ -Lagɔ zetie nʋꞌo. Ʋn se ꞌkpɩ ꞌmʋꞌbhle ꞌle ɔ ꞌye ɩ ʋ ꞌmʋ po. Tʋvɔmʋklɩgbɩ ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌtɔ, ꞌle, ꞌwa ꞌꞌyidedemʋꞌa ꞌplan ꞌꞌwe-e -sɔꞌɔ ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu -lrɩɩ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ɩ tʋ wɔn ꞌmʋ lu -lue -lue, ꞌle ʋn ꞌye ɩ tinu ꞌꞌfɩa ꞌwee. 35 ꞌNynʋkpakpɩtɔlʋ -mnʋʋ, ʋn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ꞌwa ꞌꞌbhlegbo ꞌꞌweꞌa nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ɔ -zʋ ꞌʋ glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ʋn ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ.

Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌkleyeɛɛ ꞌyi-e nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌkpi ꞌgagwloka ꞌle ʋn ꞌye ꞌmɛ. -Bho ʋn nʋ ꞌkɩ na, ʋn -se ꞌkɩ-ɩ -Lagɔꞌɔ nyʋ -ko a, ʋn-ʋ ꞌꞌtayi nʋ ꞌko-o ꞌꞌyiti. ꞌLe ʋ-bee -mnʋʋ -see ɩ ꞌwɔɔn. Ʋn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, -bho ʋn ꞌmɛ, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ glu -za -mʋ ꞌle ʋn ꞌke tinɩɛlre ꞌye. 36 Nyʋtɔlʋ a, ʋn -drɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌnynɩ, ꞌle ʋn ꞌye ʋ ꞌꞌsɛɛn kplokplokplo, ʋn ꞌye -lrʋʋ gblokoebhlukui -po ꞌle ʋn ꞌye ʋ -jie ꞌmʋ po. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔꞌɔ nyʋ ʋn ꞌꞌduꞌa dɩ, ʋn -see ɔ ꞌꞌyidepo. 37 Ʋn ꞌlbha-a nyʋ -lrʋʋ -digbi ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ. Ʋn ꞌcɛ-ɛ nyʋtɔlʋ ꞌꞌdi ꞌsɔn ꞌmʋ ꞌle ʋn ꞌye nyʋ -lrʋʋ -blajrɛɛ ꞌmʋ ꞌlbha ʋn ꞌye ꞌmɛ. Nyʋtɔlʋ a, ꞌꞌpʋan-a ꞌlbhʋ ʋꞌo ꞌle ʋn ꞌse -dena ꞌbhle. Wli ꞌꞌweꞌa kui ʋn-ʋ paꞌa ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeyeꞌe ti. Nyʋ ꞌnyʋ -ʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ klʋ ꞌʋ nyanɩ ꞌmʋ. 38 Ʋn ꞌnu -ʋ ti ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌzizenamʋ mu ꞌle ꞌꞌmusa -ke trɩ ꞌꞌkpi, ꞌle ʋn-ʋ ꞌyeyeꞌe ꞌle ti. Ɩ-bɩ trɩ ꞌmnɩ, ꞌle ꞌya ꞌlimʋ -ke ꞌꞌbhi -lrɩɩ ꞌli ʋn-ʋ ꞌmʋʋꞌo. Nyʋ-ʋ -yʋ ꞌʋ -kaa ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, ʋn se ꞌꞌyiti-nmɔ, ʋn -ke ʋn ꞌke -dalue -plɛ. -Ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlidemʋ ꞌmnʋꞌa kpli -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

39 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌwee -ke dɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, ʋn ꞌde -ɔ ꞌꞌgwliꞌa dɩ ɔ ꞌwɔɔn ꞌnʋ ꞌꞌkpi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɩ ɔ ꞌꞌdu ꞌʋ wɔn ꞌmʋti, ʋn -see ɩ ꞌye ꞌwee. 40 -Ɛkedɩmaa, ɔ ꞌkʋ ʋ ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ wɔn ꞌmʋtiꞌꞌdu, ɛ -se ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ɔ popo ꞌgwlʋti ꞌnɩ -ko. -A-bʋ -nɩꞌa ꞌtraamʋ ti, ɔ popoꞌo-o -aꞌba dɩ ꞌgwlʋti -lrɛɛ ꞌle ɔ ꞌybhaꞌo ʋn ꞌke -amʋ wɔn-fuo ꞌle -a -ke ʋn ꞌke gbobhete ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -zɛgɛ -dalue ꞌꞌlruli-nʋ -nɩ, ꞌle, -aꞌba ꞌpʋnpʋan -a ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple.

12

-Lagɔ-ɔ ꞌꞌdu-o -amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi -aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ

1 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ʋ-bʋ ꞌꞌyidienyʋ -a ꞌka ꞌtɔ ya-gbʋ, -a ꞌbhle -ʋꞌo, -ka ʋn deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -a ꞌke ɔ -kaa ꞌꞌgwlideꞌa dɩ, -a ku ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ -jeyiꞌa -nanamʋ ꞌle -a ꞌke ꞌɛ ꞌꞌtiinamʋ nyni! ꞌꞌNyinynidɩ -a nʋꞌa -zɔɔ, ɩ -ke bhubhuyitiꞌa lɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌbɔꞌɔ ti, ɩ ꞌke -amʋ ꞌbho ꞌɔ -jeyi -za a, -a ꞌꞌtayi nɩ ꞌꞌyiti! 2 -Bho -a de -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌle -a ꞌke ɛ -nynia a, -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa ꞌsana ꞌmʋ moꞌo. Ɔ ꞌwɔn-oꞌo ꞌle nyʋ ꞌye ɔ ꞌlbha ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -ka ꞌgbokobhleyi. Ɛ -see ɔ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa. -Ɛkedɩmaa, ɔ yiboꞌo-o na ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌbʋbʋa -li -mʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ɔ -deꞌe ti ꞌle ʋn -nɩ ꞌsɔn -kɔꞌɔ lɩ. ꞌƐ dɩ -a de ɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌbɩ -na!

3 Kɩn, -ziadɩ moꞌo. -Ka ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -yɔ ꞌɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌgwli-ku, ꞌle ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ -see ꞌɔ lɛ ꞌꞌyi -za, a popo -kaa ꞌgwlʋti! A ꞌꞌluo ꞌɔ -pɔlʋ ꞌmʋ ꞌle ꞌkpɩ -kaa amʋ ꞌꞌyiti-wa ꞌle a -kaa ꞌbho -Lagɔjeyi ꞌwlʋ! 4 Zeziiꞌa nyʋ a ꞌꞌduꞌa dɩ, a -zaꞌa ꞌꞌnyinynidɩ kwa gbo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Zeziiꞌa ꞌꞌyidedemʋ -see -bhla aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue ꞌlbha ɔ -see ꞌmɛ ke ꞌɛ dɩ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌkpɩꞌa -wa amʋ ꞌꞌyiti -le! 5 -Ka -Lagɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɛ ꞌꞌdɩmʋduwlu -lue-e ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, a ꞌmate ꞌnɩ-aae? Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ na:

ꞌAn ꞌꞌyu, -bho -aꞌa -Kɔyi -Lagɔ ꞌꞌdu -ɩnmʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, de ꞌbho ꞌgwlʋ, ꞌkpɩꞌa -wa -ɩnmʋ ꞌꞌyiti -le! 6 -Ɛkedɩmaa, nyʋ ꞌɔ -pɔlʋ kpʋnꞌa ti, ɔ-ɔ ꞌlaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ, ꞌɩnnʋ ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌlru ꞌꞌyi.

ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo. 7 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, ꞌꞌyu ꞌɔ -tɩta -seeꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌꞌdu, ɔ se -nɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho a -ka ꞌkle-e ꞌye a, a yibo na -Lagɔ-ɔ ꞌmo-o aꞌba -tɩta -ziaka! ꞌƐ kamʋ ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi. -Bho ꞌkleyeɛɛ bhla amʋ ꞌꞌkpi, a yibo na, ɛ yi-oꞌo ɛ ꞌke aꞌba ꞌꞌlru ꞌꞌyiꞌsrɛɛ! 8 ꞌKa-a -Lagɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ ꞌwee ꞌꞌlru ꞌꞌyi. -Bho ɔ -see -kaa amʋ nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ a -see ꞌɔ ꞌꞌyreetɩzɩgɩ -ko. 9 A -gblee, ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, -bho -a nʋ ꞌꞌnyinynilɛ ꞌle -aꞌba -tɩta ꞌꞌwe ꞌke -amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -a ꞌwɔn nɛ-oꞌo ꞌle -a ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌbho. Ʋ-bʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, -bho -a -ka -kaa nʋ ꞌwa dɩ ꞌle, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -bho ɔ nʋ ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌꞌdu, -a ꞌbhɛɛ -a ꞌke ꞌbho ꞌɔ wlu -za ꞌnɩ? -Gba! -A ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu moꞌo ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ -a ꞌyeꞌa, ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle yaku ꞌli. 10 -Aꞌba -tɩta ꞌꞌwe -ke -a -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -aꞌba ꞌꞌdanabhla ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo -amʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌle, -ka -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ʋn-ʋ nʋꞌo -kaa -amʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩ ɔ-ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ -aꞌba ꞌꞌlru ꞌꞌyi, -a -ke ɔ ꞌke -dedekpli ꞌmʋ-plɛ, ꞌle ɩ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ. 11 A -gblee, -bho ɔ -ka -ɩnmʋ ꞌꞌlru ꞌꞌyi-i ꞌꞌdu, ꞌɛ lɛ -lue ꞌtɩn se wɔn-nmɔ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -a ꞌye-e ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ: -aꞌa kpli-i ꞌnʋ -ɔ ꞌtʋ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

ꞌꞌDɩmʋduwlu

12 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌkpɩꞌa -wa -amʋ ꞌꞌyiti -le! A kuku ꞌmʋti! 13 ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ, nyʋtɔlʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ se ꞌmʋku. ꞌKa-a ɛ nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a kuku ꞌmʋti ꞌle aꞌba nʋnʋkpli ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌle ʋn -kaa ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌwlʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌyriliꞌꞌdu, ʋn -ke ɔ ꞌke -na -ka -zɛgɛka!

14 ꞌBho a -ke nyʋꞌa ꞌnynɩmʋ, a ꞌbɔ ti ꞌꞌkɔmʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌke ꞌbho -nɩ! A ꞌbɔ ti -lrɛɛ ꞌle aꞌba -nabhʋ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ! A -gblee, -bho nyɔ se *liꞌsaa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -see ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -mu yi ꞌle ɔ -see ɔ ꞌye yi. 15 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle, -zɩgɩ ɔ-ɔ nʋꞌa nyʋ ꞌꞌlruli, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -kɩɩ ɩ ꞌmʋ-bɔ! A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili -lrɛɛ, ꞌle, nyɔ-ɔ -bɔ ꞌnɩ ꞌmʋ a, -ka ꞌꞌnicɛ-ɛ paꞌa -yakpe, ꞌɔ ꞌꞌnyinynikpli -kaa ꞌle amʋ jri ꞌle a-bee -mnʋʋ -kaa -zɩgɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ-bɔ ꞌꞌbhalrɛɛ! 16-17 Nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌbhɩ ꞌꞌbhlɛcɛ ɛ, aꞌba -nɩ ꞌwa ka -le! -Lagɔꞌɔ lɩ-ɩ ꞌsaaꞌa li, *Ezayu -see ꞌɩ lɛ ꞌla, aꞌba -nɩ ꞌɔ ka -le -lrɛɛ! Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ: ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌɔ -tɩtaꞌa ꞌmʋcɩaanyuꞌa dɩ, ꞌɩnnɔ ɔ ꞌke ꞌꞌniti-wʋnna. ꞌƆ leyi ꞌke ɔ lililɛkpɩan ꞌꞌnyɩꞌa dɩ, ꞌɩnnɔ ɔ nʋꞌo vɛnyɩ ꞌmʋ. Ɔbɔ ꞌmnɔ ꞌtɔ, ꞌɩnnɔ ꞌwa -tɩta -wʋnnaꞌa ꞌꞌniti. Ɩ ziꞌa -kaa, Ezayu -mnɔɔ ꞌybha-oꞌo ꞌwa -tɩta ꞌke ɔ ꞌꞌniti-wʋnna -lrɛɛ, ꞌle ɔ -see ꞌwɔn, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ ꞌꞌvi. ꞌƆ leyi ꞌkɔ ɔ lililɛ ꞌꞌnyɩ, ɔ ꞌkɛ ɛ li, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌybha-oꞌo ɩ ꞌke ꞌꞌnukɔ ꞌwla. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɛ -see ꞌtɔ -jolʋ ꞌye.

18 A -gblee, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho ɛ ꞌꞌdu a -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌle a ꞌke ɔ bʋbɔ, *Izrayɛɛlɩkɔmʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, a yiboꞌo-o na, aꞌba dɩ -ke ꞌwa nɩ se lɛ -lue -ko. -Da -Lagɔ -nɩ ꞌʋ ꞌtmʋʋnamʋ, lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌya ꞌꞌsɛ ʋn ꞌyeꞌe li. ꞌBho *Sinayitrɩꞌa ꞌzɔ ʋn -nɩꞌo, ꞌle, -dayrʋ-ʋ -nɩꞌa -ka -bliblibli -ke nɛꞌɛ -gbʋgbʋ, ʋn-ʋ ꞌye ꞌɩ li ꞌle ꞌɛ ꞌꞌlrugwia. Yaku ꞌꞌyi -nɩꞌe-e tii, ꞌle -bibie-e kluꞌo. 19 Lɛglɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌwlu-o wɔn. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌsesiwlu -lrɛɛ ꞌbʋꞌwɔn -ka dɛ-ɛ ꞌꞌgaꞌa ka, ꞌka-a ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ -nɩꞌo. ꞌƐ -sɩanyɩ kpʋn ʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: ꞌꞌWii, -Lagɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌmu ꞌtɔ wɔn ꞌya! 20 -Ɛ -ke dɩ ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa -lrɛɛ ɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ-ɛ ꞌnʋ-o, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌyeꞌa trɩ ꞌmnɛ liꞌtʋ mʋ, -bho ɛ ꞌꞌdu nyunyɔ o, -bho ɛ ꞌꞌdu nmi o, ʋn ꞌlbhɛ ɛ sɩkpɩ ꞌmʋ, ɛ ꞌke ꞌmɛ! 21 Lɩ ʋn ꞌyeꞌa ꞌbho li a, ɩ ꞌlbhaa ꞌnʋ-ʋ -sɩanyɩ ꞌꞌyi tenyɩ. ꞌƐ dɩ *Moyiizɩ nʋꞌo: -Sɩanyɩ ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ tenyɩ ꞌle -gbagbɩ-ɩ zaꞌa ꞌɩnmʋ!

22 A -gblee, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌwa dɩ ꞌka-a! ꞌBho a-bee -mnʋʋꞌa damʋ, ɛ se -kaa ꞌmʋ-nɩ. -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle ꞌɔ -denamʋ ꞌle yaku ꞌli, -ɔ ꞌbhleꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ ꞌwɩ, -ka a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌle a-a ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ mʋ, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩ-oꞌo. Ɛ-bɛ -gwlɔ -ke ꞌmʋ ɔ -deꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɛ ꞌnynɩ-ɩ ꞌmo-o yaku ꞌꞌyiꞌa Zelizalɛɛmʋ. ꞌƆ -dena ꞌmnɛ, nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌbho-o *Siɔntrɩzɛgɛ -lrɛɛke. ꞌLe ꞌmnɔ, ꞌle-e -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -gbogboyoko-o ꞌbhɛɛ nɩꞌe ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. 23 Nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ɔ, a-a ꞌmo-o ꞌwa tɔlʋ. ꞌƆ ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -zɩgɩ ɔ ꞌbhleꞌa, -ʋ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɩ -deꞌa ꞌbho ti, ꞌɩnnʋ a ꞌꞌduꞌo. -Lagɔ ꞌka nyʋ ꞌwee -zigle -tu, a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌɔ -nʋ -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, -ʋ -ke -nabhʋ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ, -ka ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛ ꞌnʋ ꞌꞌkpi ti ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ, ꞌka-a aꞌba dɩ ꞌke ꞌmʋ-nɩ -lrɛɛ. 24 A-bee -mnʋʋ -lrɛɛ, *Zezii -ke ꞌsana ꞌmʋ nyunyu -ke -Lagɔ ꞌyeꞌa *-ybhɛybhɛtitelre bhla, a-a ꞌmo-o ꞌɔ nyʋ. Ɔ ꞌka ꞌmɛ, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, -ɛ -ke kpazayiꞌa dɩ-ɩ -see ꞌɛ ꞌꞌyiꞌꞌsri *Abɛlɩꞌa nɛꞌɛ ka, -ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi -Lagɔ -ke nyunyu -ybhɛꞌɛ, ꞌɩnnɛ zetieꞌe amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

25 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Bho -Lagɔ -ka amʋ-ʋ ꞌtmʋʋ, aꞌba -tri ꞌɔ wlu -lokui ti -le! A -gblee, dɩ ɔ -zi -nɩꞌa Moyiizɩ ꞌmʋ, ɔ -zaꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle Sinayitrɩ ꞌꞌkpi, ʋn -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke ɩ -lokuipoꞌa dɩ, ɔ -see ʋ ꞌmʋꞌꞌsuu. Ʋn-ʋ ꞌnaa-a ꞌɔ wlu ꞌꞌyiꞌa dɩ ɔ -yʋ ꞌʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi. -Bho ɔ -yʋ ʋ -kaa ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi ꞌle, -a-bʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋꞌa, -bho -a -see ꞌɔ wlu lɛ ꞌla ꞌle, ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -amʋ ꞌꞌyrili-za ꞌnɩ? -Gba! 26 ꞌLe ɛ-bɛ trɩ ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, ɔ -nɩꞌa -wlunamʋ, ꞌbhlʋkpa-a trɛ-oꞌo, ꞌle, -aꞌba -nɔɔ ꞌꞌyi, ɔ ꞌye dɩ ꞌmʋ-za ꞌle ɔ na ɔ-ɔ ꞌye-e -wlu -mʋ ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌke -trɛ kpɛ -lue -lrɛɛ. -Bho ɛ ꞌke -trɛ ɛ, ɛ -se ꞌtɔ-ɔ ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌsɛ -ko, yakuꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e -trɛ -mʋ -lrɛɛ. 27 A ꞌye li-ɔ, -bho ɔ nʋ kpɛ -lue -lrɛɛ-ɛ -sieꞌe ꞌbho a, ɛ-ɛ tɔ-oꞌo na, ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ꞌli, lɛꞌꞌo lɛ ɔ -yaꞌa ti ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌye -ɩ ti-za -mʋ, -ɛkedɩmaa, tisɔlɩ ɩ ꞌꞌduꞌo, ꞌle, lɩ-ɩ ꞌka ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka, ɔ ꞌke ɩ ꞌbɩ ꞌmʋ -po -nɩ.

28 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a ꞌye ꞌtɔ-ɔ ꞌle yaku ꞌli -nɩ -mʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle ɔ ꞌke -amʋ -kɔ ꞌꞌkɔgwlɛkaꞌa dɩ, -a po ɔ ꞌsɛɛ ꞌꞌkɔmʋ! -A ꞌꞌdu ɔ ꞌbho -zɔɔ! -Ka nʋ ꞌɔ ꞌtʋ, -a bʋbɔ nɔ -kaa! 29 A -gblee, -ka nɛ-ɛ sinꞌa lɩ ꞌle ɩ-ɩ sɔꞌɔ ti, ꞌka-a -aꞌba -tɩta -Lagɔ -nɩꞌo. Nyʋ-ʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu, ɔ-ɔ ꞌzʋ -ʋ ti.

13

Kpli-i nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ-ʋ ꞌma-a a *-Bozeziiꞌa nyʋ, aꞌba ꞌbhɔ ꞌwa dɩkmadɩ -le! 2 -Bho ꞌlɩkpayi yi amʋ ꞌꞌbhli, a kpʋn ɔ -gli! ꞌKa-a nyʋtɔlʋ nʋꞌo -bɛnyɩ, ꞌle, -ka ɛ ꞌꞌduꞌa -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ, ʋn se ɩ yibo ꞌle ʋn ꞌye ꞌwa ꞌlɩkpʋ kpʋn -ka -zɛgɛka. 3 A -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ, ʋn-ʋ yaꞌa ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, -ʋ -ke -lrʋʋ ʋn-ʋ poꞌa -jie ꞌmʋ, a popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti! -Bho a -nɩ ꞌkɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, -zɛgɛ a ꞌbɔꞌɔ ti nyʋ ꞌke ꞌkɩ amʋ ꞌꞌlrulinʋ, a nʋ ɛ ʋ ꞌꞌlruli!

4 ꞌBho ꞌnynɔ -ke nyimiɛꞌɛ kpʋkpɛɛꞌɛ ꞌꞌkpi, dɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, a ꞌꞌdu ɩ ꞌbho! Aꞌba nyɔꞌɔ ꞌye -yranynɔbha -le! A yibo na, ꞌnynʋkpakpɩ -ke nyukpasi ꞌyeꞌa -yranynɔbha -ke ꞌꞌbhɩ -lrɩɩ ꞌꞌbhlɛcɛ ɛ, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ -zigle -tu -mʋ!

5 Mɔniꞌa ꞌtʋꞌa zi amʋ -le! Lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, -bho koo ɛ -die ꞌmʋ, a li ꞌɛ ꞌbʋbʋa! -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌꞌbhuo na:

A-bʋ ꞌma-a ꞌan nyʋ, ꞌɩn -see amʋ ꞌplʋ -kpʋn yi ꞌle ꞌɩn -see aꞌba dɩ ꞌbhɔ yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.

6 ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌɛ dɩ, -aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke wɔntiwa ꞌle ɔ ꞌke na:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌmo-o ꞌan -kpayi. ꞌƐ dɩ lɛꞌꞌo lɛꞌɛ -sɩanyɩꞌa ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ. -Bho ɔ -nɩ ꞌle ꞌan lemʋ, leelɛ nyʋ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ li-zaꞌa?

7 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ꞌka ꞌbho -Lagɔjeyi ꞌkpa, aꞌba -klɩgbɩ-ɩ -zaꞌa amʋ -Lagɔwlu -bodɩ ꞌmʋ -antanyɩ, a popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti! -Ka ʋn deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ꞌwa ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi bhla, a yibo nɩ-oꞌo. A-bee -mnʋʋ -lrɛɛ ɛ, a -zʋ ʋ ꞌꞌsɛlɩ! 8 A -gblee, -ka -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌduꞌa *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi -bɛnyɩ, ꞌka-a ɔ -nɩꞌe ꞌtraamʋ -bhla ꞌle ɔ-ɔ ꞌye -kaa -nɩ mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. Ɔ -see ꞌꞌyizizia yi.

9 ꞌƐ dɩ a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -ɛkedɩmaa, nyʋtɔlʋ-ʋ ꞌza-a ꞌɔ wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ ꞌle lɩꞌa -dadudu ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌgbaa ꞌnɩ lɩlre ʋn-ʋ tɔ ꞌnɩ nyʋ! ꞌWa -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ, aꞌba po ɩ -lokui -le ꞌle a -kaa ꞌbho -Lagɔjeyi ꞌwlʋ! Wlu ꞌꞌwe-e nʋꞌa Zezii Kliisɩꞌa ꞌsana ꞌmʋ -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌbho nyunyu ꞌꞌkpi, ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌtɩn, ꞌɩnnɩ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ɩ ꞌbhɛɛꞌo ɩ ꞌke nyɔ ꞌkpɩ ꞌmʋ po. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -bho nyɔ -ka: Lililɩ -nɩɩ, a ꞌke ɩ li moꞌo, nʋ a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ wlu-u ꞌkpa-a ꞌplʋ. Nyʋ-ʋ po ꞌɩ -lokui, -zɛgɛ -yɛ ɩ-ɩ nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli, nyɔꞌɔ ꞌye ɛ li.

10 A ꞌye li-ɔ, -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌduꞌa -a-bʋ nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -ɔ ꞌꞌtayiꞌa ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiti, nyʋ ꞌlbha -nɩꞌa ꞌbho tu ꞌꞌyri -aꞌba *ꞌsragalɛꞌɛ kamʋ, a-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli a, a-bʋ ꞌpʋnꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ pleꞌa *ꞌZuifʋ ꞌmnʋꞌa gba ꞌꞌwe kli, -ʋ kpʋn ꞌnɩ ꞌꞌyi a, ꞌwa ꞌye ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

11 A -gblee, nmi -ke nymɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba-a ꞌꞌluoꞌa ꞌmʋ ꞌle ɔ -ke ɛ-ɛ paꞌa ꞌle lisaadaklagba, ɔ-ɔ zaꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsraga ꞌle ɔ ꞌke nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ, ɩ-bɩ nmi ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌa a, ꞌya ꞌꞌkui -ke ʋn-ʋ poꞌo ꞌgbe le, ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɩ ꞌꞌyri. 12 Zezii-i ꞌwɔnꞌɔ ɔ ꞌke ꞌsragamʋzalɛ ꞌꞌdu ꞌle -a-bʋ ꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌke -amʋ ꞌꞌkpi ti-gwɛ ꞌle -a ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌka-a ʋn -ke ɔ poꞌo Zelizalɛɛmʋgwlɔ le ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌlbha -nɩ ꞌle ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla. 13 Ʋn -see ɔ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌye ɔ -kaa ꞌlbhaꞌa dɩ, ꞌZuifʋꞌa gba ꞌꞌwe-e seꞌa ꞌtɔ lɛ wɔn ꞌbhle, -a ꞌꞌtayi ꞌya ꞌꞌyikpʋɛn ꞌꞌyiti! -Ka ʋn -see ꞌɔ ꞌbho ꞌꞌdu, -bho ʋn -see -kaa ꞌbho -amʋ ꞌꞌdu -lrɛɛ, -a ꞌwɔn -a -ke ɔ ꞌke tikpʋkpʋn ꞌꞌkɔmʋ! 14 -Ɛkedɩmaa, -a se ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -denazɛgɛ ꞌbhle. -A -see ꞌnɔɔgbɛ -gwlenamʋ yi ꞌꞌkɔgwlɛka. -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli-i ꞌmo-o -aꞌba -denazɛgɛ. ꞌLe yaku ꞌmnɛ ꞌꞌyi, ꞌle-e -aꞌba ꞌꞌyri -nɩꞌo.

15 ꞌƆ bʋbɔsʋzɛgɛ ꞌka-a: -A -zi -nɩ Zezii Kliisɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po ꞌꞌkɔmʋ -aꞌba tinɩɛꞌɛ klɛ ti! ꞌBho nyʋ ꞌꞌweꞌa ꞌꞌyigbeyi, -a ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ! 16 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, aꞌba sɩa -zɛgɛꞌɛ nʋnʋa ꞌmʋ -le! A ꞌyɔɔ kwa ꞌmʋti a -bonyunyu -bodɩ! ꞌƐ ꞌkpɩꞌa -wa amʋ ꞌꞌyiti -le -lrɛɛ! ꞌYa lɩtu nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ, -ɩ -ziꞌe ꞌsragaꞌꞌo ꞌsraga.

17 A ꞌꞌdu ꞌbho aꞌba -klɩgbɩ! A ꞌwɔn ꞌwa ꞌtmʋʋwlu ꞌmʋti! Aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, ꞌɩnnʋ ꞌꞌduꞌo amʋ ꞌꞌyrili ꞌle a -kaa ꞌbho -Lagɔjeyi ꞌwlʋ. -Ka ʋn nʋnʋꞌa ꞌwa lbhʋ ꞌmʋti, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɛ kuna -po -mʋ zɔ -lue ꞌzɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Bho a -kʋ ʋ ꞌbho-o ꞌꞌdu, ʋn-ʋ ꞌnʋ-o ꞌwa lbhʋ ꞌle ꞌbʋbʋa ꞌmʋ. -Bho ɛ -se -mnɛɛ, -bho a -kʋ ʋ-ʋ sɩa nɩ, ꞌle kuꞌa ꞌcnanamʋ ʋn-ʋ ꞌye ɛ -nʋ -nɩ mʋ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌɛ lɛtu -see amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ yi.

18 ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho ꞌmna-aꞌa damʋ, lbhʋ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɩn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ꞌɩn-ɩ nʋ -ɛꞌo -ka -zɛgɛka. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ a po ɔ *wɔn gbo -zɔɔ ꞌan dɩ! 19 ꞌƖn-ɩ bhade-e amʋ li tenyɩ a ꞌke ɛ nʋ ꞌle ɔ ꞌke -jolʋ kati ꞌle ɛ -kaa ꞌmʋ-gwle ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌle amʋ gbo yi.

ꞌYewlu

20 -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua, ꞌɩnnɔ ꞌmna-a poꞌo wɔn gbo -lrɛɛ aꞌba dɩ. ꞌƖnnɔ -zaꞌa -aꞌba -Kɔyi *Zezii glu ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. Ɔ ꞌka ꞌmɛ, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti a, ꞌɛ dɩ -a -ke -Lagɔ -ybhɛꞌo ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌLe, -ka *ꞌbhlabhlɩꞌa ꞌꞌyriliduyi-i ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌꞌyrili a, ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo -kaa -amʋ ꞌꞌyrili. 21 Lɛ-ɛ -ke dɩ ꞌɩn-ɩ po ꞌɔ *wɔn gbo aꞌba dɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ɔ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po, ꞌle, lɩzɩgɩ ꞌwee ɔ ꞌybhaꞌa, a ꞌke ɩ nʋ. ꞌƖn ꞌde-e ꞌꞌgwli na, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ. Zezii *Kliisɩ-ɩ ꞌpo-o amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɛ lɛtu ꞌke -nʋ-ɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, Zezii Kliisɩ ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ! Kɩn, wlu ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

22 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌkpayipowlu ꞌɩn-ɩ poꞌa amʋ -jeyi a, ɛ se ꞌꞌyiti-tɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a -de nɩ -pɔlʋ ti -gli!

23 ꞌƖn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ na, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu Timotee -nɩꞌa -jie ꞌmʋ, ʋn ꞌꞌsii ꞌnɔ-ɔ ti. -Bho ɔ nyni ꞌnɔɔ ꞌɩnmʋ gbo -susueyi, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn -ke ɔ-ɔ ꞌyi-e ꞌle amʋ gbo.

24 A-bʋ ꞌma-a Zeziiꞌa nyʋ, a -ke aꞌba -klɩgbɩ, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe amʋ! A -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ -sɔꞌɔ Italiibhlʋkpa ꞌꞌkpi na, ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

25 -Lagɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti ꞌꞌfɩa ꞌwee!

Zaakɩ

1

2

3

4

5

ZAAKƖꞌa ꞌꞌbɔgʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa nyʋ ꞌꞌwe Zaakɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po, ꞌle, kpli-i tɔꞌɔ -ka ʋn deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli ꞌle ʋn -ke Zezii -naꞌa -ka -zɛgɛka, ʋn ꞌke ɩ nʋ ꞌle ɩ ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ.

1

ꞌYewlu

1 A-bʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ nyʋ, -ʋ -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩꞌa -dadudu ꞌꞌkpi, ꞌɩnmɔ Zaakɩ ꞌma-a ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ -ke -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe amʋ -yeye!

ꞌꞌGwlideɛ -ke -naagɩ

2 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ yaꞌa nyɔ ꞌkleyeɛɛ -bodɩ, -bho ɛ bhla amʋ ꞌꞌkpi a, a li ꞌbʋbʋa! 3 -Ɛkedɩmaa, -bho a de -Lagɔ -ke *Zezii ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle a ꞌke lɛ ꞌmnɛ wɔn ꞌmʋ cɛ, ꞌɛ lɛtu-u nʋ -ɛꞌo ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlikuɛ-ɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi. 4 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlikuɛ ꞌmnɛ ꞌke ꞌmʋku -ka -zɛgɛka, ꞌle, -ka -Lagɔ ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke -nɩ, a ꞌke -kaa -nɩ -lrɛɛ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ -kaa amʋ -kɔ! -Bho ɛ -nɩ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ a -see ꞌbɩ liꞌbhle yi, a -see lɛ ꞌmʋ-bɔ yi.

5 ꞌLe a ꞌke -kaa -nɩ a, -bho nyɔ se ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ -naagɩ ꞌbhle ꞌbho lɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌybhaa nɛ -Lagɔ! ꞌƖnnɔ ꞌye ɛ ɔ ꞌꞌnyɩ mʋ. -Ɛkedɩmaa, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e nyɔꞌꞌo nyɔ lɛ ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti, ꞌle, -bho ɔ -ka -kaa nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ a, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔꞌo -yoboo. 6 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ ꞌybhaa -Lagɔ lɛ, ɔ de ꞌꞌgwli na ɔ-ɔ ꞌye -ɔ ɛ ꞌꞌnyɩ -mʋ! ꞌƆ ꞌkɔlʋ -le! A yibo ꞌꞌniꞌa ꞌꞌtarili ꞌnɩ? -Bho -bibie -ka yi, -bho ɛ cɛ ꞌya ꞌplan, ꞌnɔɔ ɛ ꞌybhaꞌa ꞌtɩn, ꞌle-e ɛ-ɛ ꞌꞌvuto nɩꞌo. Nyɔ -ke -pɔlʋ ꞌkɔlʋꞌa a, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌɔ dɩ -nɩꞌo -lrɛɛ. 7-8 Nyɔ-ɔ -nɩꞌa -kaa a, ꞌɔ nyɔtu -see ꞌle ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ -za ꞌle ɔ ꞌke ɛ -Lagɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ. ꞌƆ -pɔlʋ ꞌmnɛ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛꞌɛ dɩ, ꞌɔ popo ꞌgwlʋti -le na -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli-nʋ -mʋ!

ꞌꞌPʋanlbhamʋ -ke ꞌꞌwlilɩbhlemʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ nyʋ

9 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌma-a *Zeziiꞌa nyɔ, -ɔ ꞌꞌlrɛꞌɛ ꞌbho ɔ -bonyunyuꞌa ꞌꞌyigbeyi, ɔ li ꞌbʋbʋa, -ɛkedɩmaa, nyʋ -lrʋʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ ɔ, ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌbɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ! 10 Nyɔ-ɔ ꞌma-a Zeziiꞌa nyɔ, -ɔ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ, ɔ li ꞌbʋbʋa -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ -yɔ ꞌɔ-ɔ ꞌzɔ ꞌle ɔ ꞌke ɔ -kɔ! -Ka -sukuiꞌa ꞌꞌbowleꞌa -gwleꞌa ꞌmʋ ꞌle ɩ-ɩ sɔꞌɔ ti, ꞌɔ ꞌꞌbhuo yiboꞌo-o ꞌka-a ꞌɔ tinɩɛ -nɩꞌo. 11 A -gblee, -bho ꞌyrʋ fan tenyɩ, -sukui-i ꞌꞌzrɛ-ɛ li, ꞌya ꞌꞌbowle-e yɛ-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ cɛꞌɛ tawɔn, ɩ-ɩ ꞌgaꞌa ti, ꞌle ɩ -ke ꞌya ꞌꞌyrilinmɔɛ-ɛ sɔꞌɔ ti. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌꞌwlilɛbhleyi-i sieꞌe ꞌɔ -kɔkɔlɩ ti.

Nyɔꞌɔ ꞌkleyelɩ ꞌꞌkpiꞌa wlu

12 A -gblee, nyɔ ꞌkleyelɩ bhlaꞌa ꞌꞌkpi, -ɔ -kuꞌa ꞌliti, -ɔ cɩ ꞌɩ wɔn ꞌmʋ a, ɔ ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌbhle-e -Lagɔ -ke *Zeziiꞌa ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -Lagɔ-ɔ ꞌnʋ -ɔ -zɛgɛ ꞌꞌlruli. Ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌɔ ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌpɩpleꞌe ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli. Nyʋ-ʋ -kmaꞌa -Lagɔꞌɔ dɩ, ꞌɩnnʋ ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ wɔn ꞌmʋti see. 13 Lɛ-ɛ ꞌka nyɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔnpo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɛ bhla aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ ꞌꞌkpi, ꞌɔ nʋ na: -Lagɔ -nɩꞌe ꞌɩnmʋ tidɩnnamʋ, -le! -Ɛkedɩmaa, lɛꞌꞌo lɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke ɔ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa ꞌmʋ po ꞌle ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke nyɔ tiꞌdɩn ɔ ꞌke ɩ nʋ -lrɛɛ. 14 A ꞌye li-ɔ, nyunyɔꞌɔ ꞌꞌnyinyninaagɩ ɔ ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ jri ꞌɔ ꞌle, ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌtuu nɔꞌo, ɔ-ɔ nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 15 Kɩn, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinyninaagɩ ꞌmnɩ, -bho nyɔ kpɩ ɩ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌgaꞌa ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ti. A -gblee, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ, ꞌmɛmɛɛ ɩ poꞌo ꞌꞌlru ꞌꞌkpi ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

16 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌmaa aꞌba ꞌꞌbhi dɩ ꞌꞌyrili -le! 17 Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa a, -Lagɔ -yaꞌa ꞌyrʋ-e, ꞌcʋ -ke ꞌcʋdrɩ ti, ꞌle ɔ ꞌmʋ ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo. ꞌƆ zizia ꞌꞌyi. -Bho ɩ -nɩ tan -ka fan, -ka ɩ-ɩ yaꞌa -zuzu ꞌle ꞌfɔtɩ -lrɩɩ gbo ꞌle ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ꞌꞌyizizia a, ɔ se -kaa -nɩ. 18 ꞌƆ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, ꞌle ɛ ꞌmʋ a ꞌye -nɩꞌe ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. ꞌLe ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ ɔ nʋꞌo -kaa, ꞌle, ꞌbho lɛꞌꞌo lɛ ɔ -yaꞌa tiꞌa damʋ, -abʋ ꞌke kpɔ cɛ ꞌɔ dɩ, -ka lɩꞌa ꞌꞌyizabhi nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -Lagɔ, ꞌya ka.

A po -Lagɔwlu -lokui ꞌle a ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu

19 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, wlu-u nʋꞌa: -Bho ɛ ꞌꞌdu dɩꞌa -lokuiponamʋ, a ꞌꞌtɩtra li! -Bho ɛ ꞌꞌdu -wlunamʋ, aꞌba wɔnꞌɔ ꞌfɩɩn ti -le! Dɩ-ɩ ꞌka amʋ ꞌcɛ ꞌꞌyi ꞌlbhaa, -bho ɩ -yɛ amʋ, aꞌba ꞌꞌbɔ -le!, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, a popo ꞌɛ dɩ ꞌgwlʋti! 20 A -gblee, -bho nyɔ po ꞌcɛ, lɛꞌꞌo lɛ ɔ-ɔ nʋꞌa a, ɛ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 21 ꞌƐ dɩ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a ple ɛ li! A -nmɔ kpli ꞌmʋ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ wlu a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -ɛ poꞌa ꞌkpʋ glu ꞌle amʋ ꞌmʋ, a ꞌꞌdu ɛ ꞌbho! Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌmʋ, aꞌba ꞌpʋnpʋan a ꞌyeꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɛ ꞌke ɛ nʋ a ꞌke ɛ ꞌli ti-de ꞌꞌkɔmʋ.

22 A -gblee, -bho a -ka ꞌɔ wlu -lokui-ipo, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, -bho aꞌba nʋ -kaa a, a-a ꞌꞌmaa-a aꞌba ꞌꞌbhi dɩ ꞌꞌyrili. ꞌƐ dɩ a ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ wlu! 23 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ po ꞌɔ -lokui, -ɔꞌɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu a, ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka nyɔ -lue-e ꞌꞌluoꞌa ka ꞌꞌyena ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɛ ꞌli popo ꞌle ɔ ꞌyeꞌa lɛ -lue liꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌtayi ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌyiti. 24 -Nɔɔ gbɛ ziꞌa a, -ka ꞌɔ ꞌꞌyigba -nɩꞌa, ɔ ꞌmateꞌe-e -kaa. Ɔ -see ɛ nmaze. 25 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, -Lagɔwlu ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ ꞌꞌyiflɔɛ, nyɔ-ɔ ꞌcrɛ ꞌɛ ꞌmʋti, ꞌle, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, -ɔ -naꞌa -kaa, -Lagɔ-ɔ ꞌnʋ -ɔ ꞌɛ dɩ -zɛgɛ ꞌꞌlruli. ꞌƆ nyɔtuꞌa po -lokui bhubhuyiti. Ɔ-ɔ ꞌꞌdu -ɛ ꞌbho. -Bho ɔ nʋ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ wʋnna ꞌnɔ-ɔ ꞌꞌniti, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ lɛtu-u ꞌmo-o wluzɛgɛ.

26 -Bho nyɔ nʋ Zeziiꞌa nyɔ ɔ ꞌꞌduꞌo, -bho ɔ -ka dɩ ꞌmʋ-ʋza -flafla a, ɔ-ɔ ꞌꞌmaa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuo. Bhʋ ɔ-ɔ naꞌa ꞌbho -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ -jeyi, ɛ-ɛ ꞌmo-o bhubhulɛ. 27 -Dɩgbanynʋkpakpɩ -ke ꞌꞌkuenynuu -nɩꞌa sɩanamʋ, nyɔ-ɔ ziꞌa ꞌwa dɩ ꞌle ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho, -ɔ pleꞌa ꞌꞌnyinynidɩ li, ꞌɔ nyɔtuꞌa -nanabhʋ nʋ ꞌɔ ꞌtʋ ꞌbho ꞌɔ -jeyi.

2

Nyʋ ꞌwee ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, a-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, aꞌba ꞌtɛ nyɔ ꞌmʋ -le! 2 A -gblee, ꞌɩn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌɛ dɩꞌa kpɛ de ꞌle a ꞌke ꞌan wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn: Zɔ -lue ꞌzɔ, a ꞌgbʋʋꞌo-o ꞌꞌlru ꞌle -budu -lue ꞌli. Nyʋ ꞌsɔn nʋꞌa -kaa, ʋn -paꞌa-a amʋ ꞌbɩ. -Lue -paꞌa-a ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ, ꞌle, -jiɛmʋpolɛ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, ɔ -po ꞌnɛ -jiɛ ꞌmʋ. ꞌꞌPʋan-a ꞌlbhaꞌa -lrɔɔ. Ɔ -paꞌa-a ꞌꞌsazʋzʋɩn ꞌmʋ. 3 A ꞌye ꞌʋ ꞌꞌyri a, nyɔ-ɔ -paꞌa ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ a ꞌꞌduꞌo ꞌbho tenyɩ ꞌle a-a nʋ ꞌɔ -bodɩ: -Aꞌba -klagba, kpezɛgɛ ꞌka-a! -Zi ꞌbho -ɩn ꞌke ti-de. ꞌLe a-a nʋꞌo ꞌꞌpʋanlbhayi -bodɩ: -Ɩnmɔ -yɔɔ, -nyna yayi ti, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke: -Zi -laa ꞌbhlʋgbɔ, -aꞌba bhɩꞌa ꞌꞌtroli -ɩn ꞌke ti-de! 4 -Bho a -ka -kaa-a nʋ a, a-a popo-o ꞌgwlʋti ꞌꞌnyinynika ꞌle a-a ꞌtɛꞌɛ nyʋ ꞌmʋ.

5 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a po -lokui! Nyʋꞌa -dadudu-u ꞌꞌlrɛꞌɛ ꞌbho ꞌwa -bonyunyuꞌa ꞌꞌyigbeyi a, -Lagɔ -zʋ ꞌʋ ꞌbho -lrɛɛ ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide ʋn ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌnitiwʋnnasʋ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple. Nyʋ-ʋ -kmaꞌa ꞌɔ dɩ, ɔ na ꞌka-a ɔ ꞌke ʋ -bodɩ nʋ. 6 Ɛ -nɩꞌa ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ ꞌle, leedɩ aꞌba ꞌꞌdu ꞌʋ ꞌbhoꞌa? A -gblee, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌnynɩbhlemʋ, ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa nyʋ-ʋ yaꞌa amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi. Ʋbʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ kpaꞌa amʋ -zigletumʋ wɔnyi. 7 Ʋbʋ ꞌmnʋ -lrɛɛ, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌa ꞌꞌkpi, ꞌɩnnʋ nyni ꞌnɛ wɔn.

8 A -gblee, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -ɛ nʋꞌa: -Ka -ɩn -kmaꞌa -aꞌa ꞌꞌbhuoꞌa dɩ, -kma -kaa -aꞌa -bonyunyɔꞌɔ dɩ, ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, nyɔ-ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o ꞌꞌyrilinmɔlɛ. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho a ꞌtɛ nyɔ ꞌmʋ, a ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. A ꞌcɛ-ɛ ꞌɔ wlu ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, a -see ɛ ꞌbho ꞌꞌdu. 10 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ -ka ꞌkɩ *-Lagɔꞌɔ gba ꞌwee ꞌꞌyi-ikpʋn, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɛ -lue ꞌtɩn ꞌmʋcɛ ɛ, ꞌɔ nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ nyɔ -yɔ cɛꞌɛ ꞌya klɛ ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 -Ɛkedɩmaa, -Lagɔ nʋꞌa: Nyɔꞌɔ ꞌye -yranynɔbha -le, ꞌɩnnɔ nʋꞌo na: Nyɔꞌɔ ꞌlbha ꞌꞌku -le, -lrɛɛ. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -bho nyɔ -see -yranynɔbha ꞌye ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌku ꞌlbha a, ɔ ꞌcɛ-ɛ ꞌɔ gba ꞌmʋ. 12 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, ꞌbho -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa zɔ, ꞌɔ wlu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ ꞌꞌyiflɔɛ -ɛ -ke ꞌli a deꞌa ti a, -bho ɔ ꞌke ɛ amʋ ꞌꞌkpi cɛ, aꞌba ꞌmʋzadɩ -ke aꞌba kpli ɔ-ɔ ꞌye ya-gbʋ mʋ. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, a ꞌbhle a -bonyunyɔꞌɔ ngaze ꞌle ɩ-bɩ aꞌba ꞌmʋzadɩ -ke aꞌba kpli ꞌmnɩ ꞌmʋ! 13 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ seꞌa ɔ -bonyunyɔꞌɔ ngaze ꞌbhle, -Lagɔ -see ꞌɔ ngaze ꞌye yi -lrɛɛ. Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ngaze a, ɔ se -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa -sɩanyɩ ku ꞌmʋti ꞌbhle.

Nyɔ-ɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, ɔ -tɔ ꞌɛ kpli

14 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho nyɔ nʋ ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli, -bho ɔ se ꞌɛ kpli -tɔ ꞌle, ɛ -se -laa bhubhuyitiꞌa lɛ? Ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwliꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ kamʋ, ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌpʋn ꞌnɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi? 15 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌde-e ꞌɛ dɩꞌa kpɛ -lrɛɛ ꞌle a ꞌke ꞌan wlu ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmʋtiꞌwɔn. Zɔ -lue ꞌzɔ, nyukpasu ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ꞌnynaakpʋ -ke a ꞌꞌduꞌa *Zeziiꞌa nyʋ, -bho aꞌba nyɔ -lue -ke ꞌwa -lue ꞌgbʋʋ -dalue ꞌꞌyi, -ka ɔ seꞌa lililɛ -ke -bana ꞌbhle ꞌle ɔ ꞌke ɩ ɔ -bodɩ ꞌmʋ-za, 16 -bho ɔ nʋ na: ꞌƖn-ɩ ꞌmu-o le. -Lagɔ -sie -ɩnmʋ gbo! Ɔ ꞌꞌnyɩ -ɩnmʋ -banɩ -ke lililɩ!, -bho ɔ se ɔ -kpa ꞌle ɔ ꞌke -kaa ꞌlɛ ꞌle, ɛ -se -laa bhubhuyitiꞌa lɛ? 17 -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ. -Bho nyɔ nʋ ɔ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli, -ka ꞌɔ wlu ꞌlɛꞌɛ, -bho ɔ -see -kaa -na, ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌmo-o bhubhuyitiꞌa lɛ.

18 A -gblee, nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke nʋ, na: -Ɩnmɔ -yɔɔ, -ɩn ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmʋ, ꞌle -ɩn se kplizɩgɩ nʋnamʋ -nɩ, ꞌle ꞌmna-a nʋ ɩꞌo. -Ka -mnɔɔɔ se ꞌɩ nʋnamʋ -nɩ, ꞌle -ɩn ꞌyeꞌa na, -ɩn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli, nʋ, -tɔ -kaa ꞌɩnmʋ, ꞌle, ꞌan -nɩ nʋꞌa na ꞌɩn ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli, ꞌɩn ꞌke ɩ -ɩnmʋ ꞌꞌyi-tɔ. 19 -Ka -Lagɔ -nɩꞌa -lue ꞌtɩn, -ɩn ꞌde-e -kaa ꞌꞌgwli, ꞌkla -ko? Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌꞌwe deꞌe ꞌꞌgwli ꞌle ꞌɛ -sɩanyɩ-ɩ ꞌlbhɩ ɩꞌo.

20 -Naagɩꞌa ꞌꞌyisuyi! Nyɔ-ɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -bho ꞌɔ nʋ kplizɩgɩ, -ka ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ ꞌꞌduꞌa bhubhuyitiꞌa lɛ, -ɩn ꞌbɔ-ɔ ti, ꞌɩn ꞌke ɩ gbɔzɩza ꞌle -ɩn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn? 21 -Gblee, popo -aꞌba ꞌꞌna *Ablaamʋꞌa dɩ ꞌgwlʋti! ꞌƆ kplizɩgɩ ɔ nʋꞌa kamʋ -Lagɔ po ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Gbagbʋ -ke ꞌꞌkpi nyʋ-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga a, ꞌbho-o ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu *Izaakɩ muꞌo, ɔ ꞌke ɔ -Lagɔꞌɔ ꞌsraga ꞌmʋ -za -nɩ. 22 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌbho ꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌkpi ɔ poꞌo kplizɩgɩ. ꞌƐ lɛtu -nyniaꞌa ꞌɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌꞌyi. 23 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -ɛ nʋꞌa na: Ablaamʋ ꞌde-e -Lagɔ ꞌꞌgwli. ꞌƐ dɩ ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌɛ -lrɛɛ-ɛ tɔꞌɔ na ɔ ꞌmo-o ꞌɔ bha, ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ ꞌye ꞌꞌyinyni. 24 A -gblee, kplizɩgɩ nyɔ-ɔ nʋꞌa a, ꞌɩnnɩ po ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko. 25 Raabʋ ꞌma-a ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋ, a popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti -lrɛɛ! *ꞌZuifʋtɔlʋ ꞌwa -lrʋʋ lbhoꞌa, ʋn ꞌye ꞌʋ a, ʋn -kpa nʋ-oꞌo ꞌle ʋn ꞌye ʋ -jolʋ -lrɛɛ -tɔ. ꞌƖnnɛ -zʋ ꞌʋ ꞌmɛmɛɛꞌɛ wɔn ꞌmʋ. A -gblee, ꞌwa kplizɩgɩ ꞌmnɩꞌa dɩ ꞌɛ lɛtu -nʋ-ɛꞌo. Ɛ -se ꞌwa ꞌꞌgwlideɛꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -ko. 26 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ seꞌa -zuzu ꞌmʋꞌbhle, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌku a, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. Nyɔ-ɔ deꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwli, -bho ꞌɔ nʋ kplizɩgɩ, ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌmo-o bhubhuyitiꞌa lɛ.

3

Nyɔꞌɔ ꞌmʋzadɩ

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba -daduduꞌa ꞌꞌtɩtra li ʋn ꞌke nyʋꞌa -Lagɔwluꞌa -tɔmʋ ꞌꞌdu -le! -Ɛkedɩmaa, -a-bʋ ꞌma-a nyʋꞌa -tɔmʋ, -aꞌba -zigle-e ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɛ ꞌke nyʋ -lrʋʋꞌa nɛ -zi.

2 A -gblee, wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle -aꞌba wɔn ꞌmʋ, -ɩ seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a -gwle ꞌnɩ-ɩ ꞌmʋzanamʋ. -Bho nyɔ -ka wlu, -bho wlu -see ɔ ꞌꞌyizi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -se ꞌbɩlibhleyi -ko. Ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuo wɔnyiꞌbhɛɛ. 3 A yibo -sieko ꞌnɩ? ꞌLe ꞌɛ wɔn ꞌmʋ -a ꞌꞌduꞌo nɛtɛdie ꞌle -a sɛn ɛꞌo ꞌle ɛ-bɛ -siekobhuo ꞌke -aꞌba wlu ꞌbho ꞌꞌdu. -Bho -a nʋ ɛ -kaa, ꞌꞌlemnɩɩ, -jolʋ -a ꞌybhaꞌa, ɛ-ɛ bhlu -ɛꞌo. 4 A yibo batooklɩgbɩ ꞌnɩ -lrɛɛꞌɛ? ꞌYa lɛtu ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi tenyɩ ꞌle wɔnkupʋpɔɔ-ɔ ꞌꞌtuu nɩꞌo ꞌle ɩ-ɩ naꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, tufɔtɩ ꞌsɔn-ɔ seꞌa ꞌꞌyiꞌbhɛ, -ɩ ꞌpɛꞌɛ ꞌle ꞌya lemʋ ti, -bho ʋn -kɩ ɩ-ɩ tri, ꞌɩnnɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌya ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌle, -da ꞌya trimʋꞌa -pɔlʋ -nɩꞌa a, ɩ-ɩ mu nɩꞌe ꞌbho. 5 A -gblee, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a nyunyɔꞌɔ -mɩɛ -nɩꞌo. Ɛ-ɛ ꞌmo-o lɛtoope. Ɛ-bɛ ma ꞌka-a lɛtoope a, ɛ-ɛ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynilɩꞌa -dadudu.

A popo -naklaatoopeꞌa dɩ ꞌgwlʋti! ꞌKwla-a ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ti, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌyri po. 6 -Ka nɛ-ɛ sinꞌa lɩ, ꞌka-a nyunyɔꞌɔ wlu -nɩꞌo -lrɛɛ. Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle -mɩɛ ꞌmʋ ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo. Ɛ-bɛ -mɩɛtoope ꞌmnɛ, ꞌle nyɔꞌɔ wɔn ꞌmʋ ɛ ꞌꞌsriꞌo, ꞌle ɛ-ɛ poꞌo nyunyɔbhuo ꞌꞌnyinyninyɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Ɛ -sɔꞌɔ ꞌbho -aꞌba ꞌwlʋnamʋ ꞌmʋ, -ɛ nyniꞌa -aꞌba ꞌmɛnamʋ, ɛ-ɛ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ. Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmʋ ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo. 7 A -gblee, nmi-i na nɩꞌa bhɩ o, -ɩ na nɩꞌa ꞌbɛtɛ o, zmi o, nɩkpɩ o, nyɔ-ɔ ꞌkpʋn-o ꞌya tɔlʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌsɩan nɩꞌo, ɔ-ɔ ꞌbhɛɛ ꞌnɩ wɔnyi ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌbho. Ɛ-bɛ wɔnkuɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ nyɔ ꞌbhleꞌo. 8 ꞌLe nyɔ-ɔ nʋꞌa -kaa ꞌmnɔ ɔ, ɔ se ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -mɩɛ wɔnyiꞌbhɛɛ. Ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynilɛ. ꞌƐ lɛtuꞌa -de ti ꞌtɩn. -Bho sɛn nmu nyɔ, -ka ꞌɛ gu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌɛ wɔn ꞌmʋ ꞌle ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke ɔ ꞌlbha, ꞌka-a nyɔꞌɔ -mɩɛ-ɛ nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩꞌa -dadudu nyʋ ꞌꞌlruli. 9 A -gblee, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -kɔꞌɔ -amʋ, wlu -a ꞌꞌluoꞌa ꞌmʋ ꞌle -a ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ɛ-bɛ wlu -lue ꞌmnɛ, nyunyu ɔ -yaꞌa ti, -ka ɔ -nɩꞌa, -ʋ -nɩꞌa -kaa, ꞌle -a ꞌꞌbhitiꞌe ꞌꞌyiti, -a zɛ ꞌɛ ʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌꞌnyinynika. 10 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ꞌye -ka ꞌꞌyrilinmɔwlu -ke ꞌꞌnyinyniwlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle -aꞌba wɔn ꞌmʋ li-ɔ! ꞌƐ lɛtu se ꞌꞌyrili-nmɔ. -Aꞌba nʋ ɛ -le! 11 A -gblee, ꞌꞌni-i -nmɔꞌɔ wɔn -ke ꞌꞌni-i ꞌbhleꞌa ꞌtɔn wɔn, ɩ se ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ꞌꞌnilru -lue kɔ ꞌwlʋ. 12 Tu-u troꞌa ꞌmɩɩmɩɩbhi, ɛ se ꞌbhɛɛ ɛ ꞌke -kmakmabhi po -lrɛɛ. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌbho ꞌꞌniꞌa damʋ. ꞌꞌNilru ꞌbhleꞌa ꞌtɔn wɔn, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle ꞌɛ kɔ wɔnnmɔni ꞌꞌpli.

-Naagɩ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ

13 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho nyɔ -nɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌke -naagɩ ꞌbhle ɔ ꞌke lɛ ꞌꞌyri yibo a, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyrilinmɔkpli ꞌmʋ, ɔ -tɔ ꞌna! -Bho ɔ -kɩ ɩ-ɩ nʋ, ɔ -nmɔ kpli ꞌmʋ! ꞌKa-a -naagɩzɛgɛꞌɛ ꞌbhleyi -nɩꞌo. 14 A -gblee, -bho aꞌba ꞌlimʋ -nyni wɔn ꞌle a ꞌke aꞌba -bonyunyu -lrʋʋꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌbhle, -bho a -ka aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ-ɩ zi, ꞌꞌlemnɩɩ aꞌba ꞌꞌplin -le bhubhuyiti! Dɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, aꞌba ꞌꞌbhiti nɩ ꞌꞌyiti -le! 15 Nyʋ-ʋ nʋꞌa -kaa, -naagɩ ʋn ꞌbhleꞌa, ꞌɛ lɛtu -see -Lagɔ ꞌmʋ ꞌwlʋ. Ɛ-ɛ ꞌmo-o nyunyu -ke ꞌkmʋ -nɛɛ ꞌmʋꞌa lɛ. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmʋ ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo. 16 A -gblee, nyʋ-ʋ ziꞌa ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ, -ʋ ꞌbhleꞌa ꞌwa -bonyunyu -lrʋʋꞌa ꞌꞌmʋnynɩ ꞌli, -bho ʋn -nɩ -dalue, ꞌmʋtiwʋnwɔɛɛnꞌɛ -nɩ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌꞌnyinynikpliꞌa ꞌꞌsɛ nyɔ-ɔ ꞌyeꞌe ꞌle li. 17 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -naagɩ -yɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔ ꞌmʋ, ɛ -ke ɛ se lɛ -lue ꞌmʋ-nɩ. Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa -naagɩ ꞌmnɛ, ꞌɔ ꞌbhle ꞌbɩ li ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e nyʋ wɔnlipɩpɛɛ. ꞌƆ -wlu wɔn. Ɔ-ɔ ꞌwɔn-ɔ ꞌɔ -bonyunyuꞌa -naagɩ ꞌmʋti -susueyi. Ɔ ꞌbhle-e ngaze. Ɔ-ɔ ꞌnʋ-o kplizɩgɩ. ꞌƆ ꞌtɛ nyʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌse ꞌꞌyrabha ꞌbhle. 18 A -gblee, nyʋ -ke -pɔlʋ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, -ʋ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌwa -bonyunyu -lrʋʋ wɔnlipɩpɛɛ, lɛꞌꞌo lɛ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ɛ-ɛ ꞌwɔn-oꞌo. Ʋn-ʋ ꞌnʋ-o ꞌꞌyisrɛɛkpli ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌwa dɩ ꞌwa -bonyunyu -lrʋʋ ꞌke ɩ-bɩ kplizɩgɩ ꞌmnɩ nʋ -lrɛɛ. -Bho nyɔ -lo tu, ꞌle ɛ ꞌke -tro, -ka ɔ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ li ꞌɛ ꞌꞌbhi, ꞌɩnnɛ -ke ꞌɛ lɛtu gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti.

4

Nyʋ-ʋ -kmaꞌa ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩꞌa dɩ

1 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, jɛjɛɛ -ke tʋvɔɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, doo ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa? A-a nʋ -ɩꞌo, -ɛkedɩmaa, lɩ-ɩꞌa ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, aꞌba -pɔlʋ -nɩꞌa ꞌꞌyi, ɩ -ke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩꞌa nʋnʋaꞌa ꞌtʋ-ʋ dede-e ꞌꞌyi ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo. 2 Nyʋꞌa lɩ-ɩ nʋꞌa amʋ ꞌtʋ, a-a ꞌyeꞌa li, -bho ʋn se ɩ amʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ꞌya ꞌgwlʋ-ʋ nyniꞌe amʋ li. -Bho ꞌya ꞌtʋ -nɩ amʋ ꞌꞌgwli, -bho a -see ɩ ꞌye ꞌle a-a ꞌꞌduꞌo ꞌɛ dɩ a-a jɛꞌo ꞌle a-a vɔꞌɔ tʋ. Ɩ-bɩ lɩ a-a ꞌbɔꞌɔ ti, aꞌba ꞌye ɩ, -ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌybhaa nɩ -Lagɔ. 3 -Bho a ꞌybhaa nɔ, ꞌɔ ꞌꞌnyɩ ɩ amʋ, -ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌgwlʋtipopoɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ. Dɩ-ɩꞌa ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, -ɩ ꞌma-a aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌtʋnʋdɩ, ꞌya ꞌꞌlru ꞌꞌyi a-a ꞌbɩ ꞌɩ ti.

4 A-a ꞌmo-o nyʋ-ʋ -see ꞌɔ ꞌꞌyi-kpʋn. Lɩ-ɩꞌa ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, -bho a -kɩ ɩ kli-i ple, a se yibo na a-a ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyidedemʋ? Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ple ꞌɩ kli a, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyidedeyi. 5 Aꞌba popo ꞌgwlʋti -le na, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɛ-ɛ ꞌmo-o bhubhuyitiꞌa lɛ! Ɛ na *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke -aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌmʋ -nɩ. 6 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɔ-ɔ ꞌpo-o -amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ tenyɩ ꞌle -a -kaa ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynilɩ ꞌmnɩ ꞌwɔɔn ꞌle -a -kɩɩ ɩ kli ple. ꞌƐ ꞌꞌkpiꞌa wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -lrɛɛ ꞌle ɛ na:

Nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, -Lagɔꞌɔ -gbʋ nʋ ya. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ yaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ kpa nʋ-oꞌo.

7 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, a ꞌꞌnyɩ ɔ aꞌba ꞌꞌbhi -jeyi ꞌꞌfɩa ꞌwee, ꞌle a ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu! Aꞌba ꞌwɔɔn ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -naagɩ -le, ꞌle ɔ ꞌke amʋ liple! 8 A ꞌꞌsrii -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌsrii -lrɛɛ! A-bʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, a yibo nɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti ꞌle a ꞌke kplizɩgɩ nʋ! A-bʋ -ke -pɔlʋ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌmʋ, a zizia nɩ ꞌꞌyi, ꞌle ɩ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌsɛ ꞌꞌyi-de! 9 Aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌgwlʋ -nyni amʋ li! -Ka nyɔ -nɩꞌa gu ꞌzɔ, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌviꞌa a, a ꞌꞌvi -kaa aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle a ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo a ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti! Aꞌba ꞌcɩsɛ -le, ꞌgwlʋ -nyni amʋ li, ꞌle a ꞌke ꞌꞌvi ꞌya dɩ! 10 A -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɔ ꞌke amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ!

Aꞌba -tu a -Bozeziiꞌa nyʋ -zigle -le!

11 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌsisi ꞌnynɩ ꞌꞌnyinynika -le! -Bho nyɔ ꞌꞌdu ꞌbho ɔ -Bozeziiꞌa nyɔꞌɔ da ꞌꞌnyinynika ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ɔ cɔ ɔ, ɔ ꞌcɛ-ɛ -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋ. Ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌɛ -da -lrɛɛ. A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔwluꞌa da, -ka ɛ ꞌlɛꞌɛ, ꞌɔ nʋ -kaa. Ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌɛ -da ꞌꞌkɔmʋ. 12 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ poꞌo nyunyu ꞌɔ gba. Ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌke nyʋ -zigle -tu, -ɛkedɩmaa, ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɩnnɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke nyɔ ꞌpʋʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɔ ꞌbhɛɛꞌo -lrɛɛ ɔ ꞌke ɔ dɩ -kpʋn. -Ɩnmɔ tuꞌa -laa -aꞌa -Bozeziiꞌa nyʋ -zigle ꞌle, kbhoo -a ꞌꞌluoꞌo -aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌmʋꞌa?

Aꞌba ꞌbhɛɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi -le!

13 A po -lokui, a-bʋ -bho -ʋ deꞌa ti, -ʋ nʋꞌa: -Zɩan ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke -bho zɔzɩbhla -a ꞌye-e -dagbɛ -nɔɔ -mu -mʋ, -a ꞌye ꞌbho-o -zʋn -lue -nʋ -mʋ, -a ꞌye ꞌbho-o ꞌpɛlʋ -po -nɩ -mʋ ꞌle -a ꞌke mɔniꞌa -dadudu ꞌye. 14 A-bʋ nyʋ-ʋ wluꞌa -kaa, -bho zɔ -ka zɩ, lɛ-ɛ ꞌyeꞌa -zi mʋ ꞌbho amʋ ꞌꞌkpi, a yibo nɛ ꞌnɩ? A -gblee, -bho jru -ka ꞌdre, ꞌle ꞌyrʋ ꞌke glu ꞌwlʋ, -ka ɩ-ɩ gwɛꞌɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi ti -susueyi, ꞌka-a aꞌba tinɩɛ -nɩꞌo. 15 ꞌƐ dɩ, -bho a -de ti, a nʋ: -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌle ɔ ꞌke ꞌwɔn, -a ꞌke ti-nɩ, -a ꞌye-e lɛ -nɛɛ -nʋ -mʋ. 16 -Bho ɛ -se -mnɛɛ, a-a ꞌbhɛɛ-ɛ aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyi ꞌle a-a ꞌꞌplinꞌo. Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmnɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ.

17 A ꞌye li-ɔ, lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ nyɔ ꞌka nʋ, nyɔ-ɔ yibo ꞌnɛ, -ɔ -see ꞌɛ nʋ, ɔ ꞌnʋ-o ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

5

ꞌꞌWlilɩbhlemʋ ꞌꞌdu ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili!

1 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a-bʋ ꞌma-a ꞌꞌwlilɩbhlemʋ, a po -lokui! A ꞌꞌvi ngazeka, -ɛkedɩmaa, a-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ! 2 Aꞌba -kɔkɔlɩ-ɩ ꞌye-e wɔn-nyni -mʋ, ꞌle kokoyrele ꞌꞌwe ꞌke aꞌba lidulɩ li. 3 ꞌꞌGlɩ-ɩ ꞌye-e aꞌba mɔni -kpʋn -mʋ ꞌle ɩ ꞌke wɔn-nyni. ꞌYa wɔnnyniɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌye aꞌba ꞌnynɩ wɔn-nyni mʋ, ꞌle, -ka nɛ-ɛ zaꞌa lɩ ti, ɩ ꞌke -kaa amʋ ti-za. -Ka -a -nɩꞌa *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli, a se ɩ yibo ꞌle a-a poꞌo ꞌꞌwlilɩ -zrʋʋ ꞌmʋꞌa? 4 A -gblee, nyʋ-ʋ nʋꞌa lbhʋ ꞌle aꞌba -kpɩɩ ꞌmʋ, a -see ʋ ꞌꞌpɛle. A po ꞌwa wlu -lokui, ꞌɩnnʋ ꞌꞌviꞌo, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ꞌbho lɛꞌꞌo lɛ ꞌꞌkpi, ꞌɩnnʋ ꞌlɔ ɔꞌo ɔ ꞌke ʋ -kpa! Ɔ ꞌwɔn-ɔ ꞌwa wlu ꞌbɔ. 5 A ꞌye li-ɔ, ꞌkmʋ -ke ꞌmʋ a -nɩꞌa a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn tenyɩ ꞌle a ꞌbhleꞌe ꞌꞌwlilɩ a ꞌye ꞌya ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyizi. Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a aꞌba ꞌtʋnʋlɛ, a-a nʋ -ɛꞌo ꞌle a ꞌye ɛ ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyizi -lrɛɛ. -Bho nyʋ ꞌke -bhlii ꞌlbha, -bho ꞌɛ ꞌwɩ -sie ꞌbho ꞌꞌyigbeyi, -ka ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ lilia tenyɩ ꞌle ɛ-ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɛ-ɛ paꞌa ꞌcna, ꞌka-a a -nɩꞌo, ꞌle -Lagɔꞌɔ -zigle-e ꞌye amʋ -kpʋn mʋ. 6 A -gblee, nyʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a nʋ -ɛꞌo ꞌle -zigle ꞌye ʋ kpʋn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -see ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌkpiꞌtʋtɔ ꞌle a ꞌye ʋ kpʋn, a ꞌye ʋ ꞌlbha.

A -ku ꞌꞌgwli ꞌle a ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po

7 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, a -ku ꞌꞌgwli ꞌle -aꞌba -Kɔyi *Zeziiꞌa leyinɔɔ ꞌke nyni. Nyɔ-ɔ loꞌa lililɩ, a -gbʋ ꞌɔ kpli ya! -Da -antanyɩni-i lbha nɩꞌa, ꞌbho-o ɔ-ɔ lo nɩꞌo, ꞌle ɔ-ɔ kuꞌo ꞌꞌgwli, ꞌle, -da gbɔmʋbhɔɔni-i lbha nɩꞌa, ɩ-ɩ zaan nɩꞌe ꞌbho, ꞌle ɔ-ɔ cɩ ɩꞌo. 8 A-bee -mnʋʋ a, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a -ku -kaa ꞌꞌgwli -lrɛɛ! A -ku -pɔlʋ ti, -ɛkedɩmaa, -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo!

9 Aꞌba kpʋkpa dɩ ꞌꞌyi -le ꞌle -Lagɔ -kaa amʋ dɩ -kpʋn! A -gblee, -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩ ꞌka -amʋ -zigle -tu, ꞌɔ leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 10 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, a popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti! Ʋn ꞌnʋ-o ngazedɩ ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌgwli-ku. -Ka -lue ꞌmnɔ, a-bee -mnʋʋ -nɩ -kaa -lrɛɛ! 11 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, ʋn ꞌku-o ꞌꞌgwli, ꞌle, ꞌkleyeɛɛ-ɛ bhlʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ. -Ka ꞌZɔbʋ nʋꞌa ngazedɩ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌgwli-ku, a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ see. -Zɛgɛ -Lagɔ nʋ ꞌɔ ꞌꞌlruli, a ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ -lrɛɛ. A -gblee, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌbhle-e ngaze ꞌle ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌbho nyʋ ꞌwee ꞌꞌkpi.

12 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɩn bhle-e dɩklagba -lue ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za -lrɛɛ: Aꞌba -zrɛ -le! Aꞌba -zrɛ -nɩ ꞌbhlʋkpa -ke yaku ꞌmʋ -le! Aꞌba -zrɛ -leꞌa ꞌꞌbhuo tukutuku! -Bho dɩ ꞌꞌdu -ziadɩ, a na: Kɩn. -Bho ɩ ꞌꞌdu sɩndɩ, a nʋ: -Gba. A -wlu -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ -zigle -kaa amʋ kpʋn.

13 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho nyɔ -nɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -bho ɔ -ka ꞌkle-e ꞌye, ɔ po *-Lagɔ wɔn gbo! -Bho ɔ -nɩ ꞌle, ꞌle ɔ ꞌke tiwa, ɔ bhle, ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ! 14 -Bho nyɔ -nɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -bho ꞌɔ lɩꞌa ꞌwɔn, ɔ ꞌla -aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ, ʋn ꞌke yi, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ʋn ꞌke ɔ ꞌcna ꞌꞌlru ꞌli -po ꞌle ʋn ꞌke ɔ wɔn gbo po! 15 ꞌWa klɛ ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli ꞌle ʋn ꞌye ɔ wɔn gbo poꞌa dɩ, ɔ-ɔ ꞌye nyɔ ꞌmnɔ ꞌpʋʋn mʋ. -Bho ɔ nʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ. 16 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, a-bʋ ꞌma-a *Zeziiꞌa nyʋ, ꞌꞌnyinynidɩ a-a nʋꞌa a, a zɩza nɩ -bodɩmʋ ꞌle a ꞌke aꞌba dɩ -Lagɔ wɔn gbo popo! ꞌꞌLemnɩɩ a-a ꞌpʋn-oꞌo. A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɔ po ɔ wɔn gbo lɛꞌɛ dɩ, ꞌɔ wɔngbopowlu-u ꞌku-o wɔn ꞌle nyɔ-ɔ ꞌyeꞌe ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ. 17 *Elii -nɩꞌa -bɛnyɩ, a popo ꞌɔ dɩ ꞌgwlʋti! -Ka -a ꞌꞌduꞌa nyunyu, ꞌka-a ɔ -nɩꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti ɔ -po -nɩꞌe -Lagɔ wɔn gbo ꞌle ꞌꞌni -kaa lbha ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi. Ɔ nʋꞌa -kaa ꞌɛ lɛtu, ꞌꞌni -see ꞌzɔ ꞌꞌtoo ꞌle ɛ ꞌye -zʋɩn tan ꞌꞌdie nʋ. 18 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ɔ ꞌye ɔ wɔn gbo po -lrɛɛ ꞌꞌni ꞌke ꞌtɔ lbha. -Yrɔzaa! ꞌle ꞌꞌni ꞌye lbha, ꞌle lililɩ ꞌye ꞌpʋn.

19 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -jolʋzɛgɛ-ɛ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nɛ, -bho aꞌba nyɔ -lue ꞌwlʋ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyi, -bho ɔ ꞌbhɔ ꞌɔ ꞌꞌgwlidedɩ ꞌle ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ -lrɔɔ ꞌke ɔ ꞌbho le -ya a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 20 Nyɔ-ɔ -yɔ ꞌɔ ꞌbho le, ꞌpʋnpʋan ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌyeꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, a yibo na ɔ ꞌyi-e ꞌbho ꞌɛ -jeyi le. -Bho ꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩ -die ꞌkɩ ꞌꞌyi, -Lagɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ ꞌle ɔ-ɔ zetie nɔꞌo ꞌle ɩ ꞌmʋ.

1 ꞌPiɛlɩ

1

2

3

4

5

ꞌPIƐLƖꞌa ꞌꞌyizabɔgʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa -glɩgbɩ -lrɩɩ nyʋ-ʋ klaꞌa nyanɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnʋ ꞌPiɛlɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ʋn ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku. Ɔ-ɔ ꞌꞌdu -ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ -ka -zɛgɛka.

1

ꞌYewlu

1 A-bʋ -aꞌba -tɩta -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌɛ dɩ, -ʋ ꞌma-a ꞌlɩkpamʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle -ʋ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho -ʋ bʋbaꞌa ti ꞌle ꞌPɔɔn-e, Galasii-e, Kapadɔɔsɩ-e, Azii -ke Bitiniiꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ꞌɩnmɔ *ꞌPiɛlɩ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhoyi, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. 2 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -ka aꞌba tinɩɛ-ɛ ꞌyeꞌa ꞌmʋtinɩnɩ mʋ ꞌle nyaka, ɔ yibo nɩ-oꞌo see ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho amʋ -za a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu. Ɔ -zaꞌa ꞌle-e amʋ nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho amʋ tide, ꞌle, -ka ꞌɔ -pɔlʋ ꞌybhaꞌa ꞌtɩn, *ꞌɔ Lisaazuzu -nɩꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌle -ɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ wɔnkuɛ, ɔ ꞌke -kaa amʋ -jolʋ gbo po ꞌle a ꞌke *Zezii Kliisɩ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌle, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti ꞌbho ꞌɔ ꞌmɛnamʋ, ɛ ꞌke amʋ zetie ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ ꞌle ɩ -nɩ ꞌsɔn ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa tenyɩ!

-Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e amʋ tinɩɛlre

3 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa -tɩta, -a ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ-ɔ wɔn tenyɩ ꞌbho -amʋ ꞌꞌkpi. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -ka ɔ -zaꞌa Zezii Kliisɩ glu, ɔ ꞌye -kaa -amʋ ꞌwlʋ -lrɛɛke, ꞌle, -ka ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ tinɩɛlre, ɔ ꞌye -kaa -aꞌba nɛ ꞌꞌnyɩ -lrɛɛ. ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, -ɛ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ, ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple ꞌle yaku ꞌli, -a de ꞌɛ -pɔlʋ ꞌꞌyi. 4 A -gblee, ɛ-bɛ -zɛgɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌꞌkɔgwlɛlɛ. ꞌƐ -nyni wɔn, ꞌɛ kpʋn -vlɛɛn. Aꞌba dɩ ɔ de ꞌɛ ꞌle yaku ꞌli ti. 5 A-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o amʋ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌpʋnpʋan a ꞌyeꞌa, -ɛ ꞌyeꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ ꞌle ɛ ꞌka tiꞌpɩple ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle yaku ꞌli, a ꞌke ɛ ꞌli ti-de ꞌꞌkɔgwlɛka. Ɛ-bɛ ꞌpʋnpʋan ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe ꞌle amʋ wɔnfuonamʋ, ꞌle, -bho *-lebhɔɔnɔɔ -nɛɛ zi, a ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌli ti-de.

6 Ɛbɛ ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌlbhaa-a amʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. -Nɔɔ -gbɛ -sieꞌa ꞌbho ꞌle ꞌɛ da ꞌke nyni, -bho a -kɛ ɛ-ɛ ti sɩa nɩ tenyɩ, ꞌɛ ꞌbʋbʋa ꞌlbhaꞌa amʋ-ɛ ꞌꞌkɔmʋ. 7 Lɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi a-a sɩaꞌa -kaa, a yibo nɛ ꞌnɩ? -Bho aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ku ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌɛ lɛtu-u tɔꞌɔ nyʋ. A -gblee, sanu-u ꞌma-a tisɔlɛ, nyʋ-ʋ lele nɛ-oꞌo, -bho ɛ -nmɔ ꞌꞌyrili ꞌle ʋn-ʋ yibo nɩꞌo. ꞌKa-a aꞌba ꞌꞌgwlideɛꞌɛ dɩ -nɩꞌe ꞌmʋ -lrɛɛ. ꞌꞌGwlideɛ-ɛ kuꞌa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ ꞌle sɩasɩaalɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ tenyɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɛ ziꞌe lelesanuzɛgɛ. ꞌƐ lɛtu -nɩꞌe-e -kaa, ꞌle, -da *Zezii *Kliisɩ-ɩ ꞌyeꞌa le -yi -nɩ mʋ, a ꞌke ꞌnynɩ ꞌwlʋ. 8 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ, a -see ɔ ꞌye. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a -kmaꞌa-a ꞌɔ dɩ. ꞌLe ꞌtraamʋ -bhla a, a -see ɔ ꞌye ke. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, a ꞌde -ɔ ꞌꞌgwli ꞌle a ꞌꞌduꞌo ꞌɛ dɩ, a-a liꞌe ꞌbʋbʋa. Ɛ-bɛ ꞌbʋbʋa ꞌmnɛ, ɛ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ɛ ꞌye ꞌbʋbʋa ꞌwee -ziꞌa dɩ, wlu -yɛ nyɔ ꞌka ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌkɛ ɛ -bha, ɛ se -nɩ. Yaku ꞌliꞌa -nɛ -ke ɛ gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. 9 -Ɛkedɩmaa, ꞌpʋnpʋan a ꞌyeꞌa, -ɛ ꞌyeꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi mʋ ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, -ɛ -ke ꞌli a-a ꞌyeꞌa ti-de mʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o lɛ a -deꞌa -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌꞌduꞌo lɛ aꞌba ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ poꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌkpi ti -lrɛɛ.

10 -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, -ka ɔ ꞌka nyʋ ꞌmʋtiꞌpʋnpʋn, ʋn ꞌcrɩ -ɩ ꞌmʋti tenyɩ, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌlimʋ-ʋ ꞌyeꞌa wɔn-nmɔ mʋ ꞌbho amʋ ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ-za. 11 *ꞌƆ Lisaazuzu ʋn ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ꞌɩnnɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌo see, -ka, *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌkle ꞌye mʋ tenyɩ. -Bho ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɛ zi, ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌbhɛ-ɛ. -Nɔɔ -ke ti ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌka zi, ꞌle ʋ-bʋ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌye ɛ tiꞌbɔ tenyɩ ʋn ꞌke ɛ yibo. -Ka ɩ ꞌka ꞌmʋtizizi, ꞌle ʋn ꞌye ɩ tiꞌbɔ tenyɩ ʋn ꞌke ɩ yibo -lrɛɛ. 12 -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌtmʋʋ nʋꞌo na, ɛ -se ꞌbho ꞌwa -nɔɔ ꞌꞌyi ɩ ꞌke -nʋ-ɛ -nɩ -ko. ꞌBho aꞌba -nɔɔ ꞌꞌyi ɩ-ɩ ꞌye -zi -nɩ mʋ. ꞌTraamʋ -bhla a, nyʋ-ʋ ꞌma-a Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩꞌa -zamʋ, ʋn-ʋ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ. A -gblee, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ꞌɔ Lisaazuzu ɔ po ꞌʋ -jeyi, ꞌɩnnɔ zi nɩ ꞌnʋ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ wluꞌo. ꞌLe, ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ, ɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌbhi-i ꞌbɔꞌɔ ti tenyɩ -lrɛɛ, ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn.

*Lisɛɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

13 Ɩ-bɩ ꞌꞌyrilinmɔdɩ -Lagɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruliꞌa kamʋ, a yaa ꞌmʋti ꞌle a ꞌke ꞌɔ lbhʋ nʋ. A kpʋn dɩ li! ꞌBho *Zezii *Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌꞌyi, -zɛgɛ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa amʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, a -de ꞌɛ ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi! 14 -Ka ꞌꞌyu-u ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ -tɩtaꞌa wlu, a ꞌꞌdu -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wlu! -Da a -seeꞌa -bhla Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbʋꞌwɔn ke -tanyɩ, kpli-i seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ, ꞌɩnnɩ a-a nʋꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, a ꞌꞌtayi nɩ ꞌꞌyiti! 15 -Ɛkedɩmaa, -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho amʋ a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, ɔ ꞌsaaꞌa-a li. A-bee -mnʋʋ -lrɛɛ ɛ, ꞌle aꞌba nʋnʋkpli ꞌwee ꞌmʋ, a *ꞌsaa li ꞌɔ ka! 16 -Bɛnyɩ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋꞌo na: A ꞌsaa li, -ɛkedɩmaa, ꞌɩn ꞌsaaꞌa-a li, ꞌle, ꞌɔ wlu ꞌmnɛ ꞌye ꞌcnɩ-ɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli.

17 -Bho a pa -Lagɔ li, -bho a -kɔ ɔ *wɔn gbo-o po, a-a ꞌlɔ -ɔ aꞌba -tɩta. ꞌƐ dɩ, -bhladɩ a ꞌꞌduꞌa ꞌlɩkpamʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho ꞌle a ꞌke kplizɩgɩ nʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌtɛ nyɔ ꞌmʋ! Lɛꞌꞌo lɛ nyɔ-ɔ nʋꞌa a, ꞌɩnnɛ ɔ-ɔ gbʋꞌo ya ꞌle ɔ-ɔ tu ꞌnɔ -zigle. 18 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na Zezii Kliisɩ zetieꞌe amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. ꞌƐ kamʋ, bhubhuyitiꞌa lɩ aꞌba ꞌꞌna ꞌꞌwe -tɔꞌɔ amʋ, a ꞌye ɩ kwa gbo -za. Ɔ ꞌka ꞌɛ lɛtu nʋ a, mɔni-i nyniꞌa wɔn, ɛ -se ꞌɩnnɛ ɔ -nʋ -nɩ nɛ -ko. 19 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌka ꞌmɛ, ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ, -ɛ -ziꞌa lɛꞌꞌo lɛ, -ɛ ꞌwlaꞌa ti, ꞌɩnnɛ zetieꞌe amʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. *ꞌBhlabhlɛgbuda ʋn-ʋ zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ nyʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -ka ɛ seꞌa ꞌbɩ liꞌbhle, ꞌka-a ɔ -nɩꞌo. 20 -Da -Lagɔ ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya, ɔ -nɩꞌe-e ti ꞌle ɔ ꞌye ɔ ꞌbho -za see, ɔ ꞌye ɔ kpɔ -cɛ ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ. Ɔ ꞌke amʋ ꞌpʋʋnꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ ꞌꞌtayi ꞌnɔ ꞌꞌyiti ꞌtraamʋ ꞌtɔ, ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli, ꞌle ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, 21 ꞌle -Lagɔ ꞌye ɔ glu -za ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ɔ ꞌye ɔ tinɩɛlre -ke ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌꞌnyɩ, ꞌle ꞌɔ dɩ a ꞌye -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌꞌgwlide. Ɩ-bɩ ꞌɔ kpli ꞌmnɩꞌa kamʋ a de ꞌɔ ꞌꞌgwli ꞌle a ꞌꞌsiꞌe ꞌbho a de ꞌɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi -lrɛɛ.

22 ꞌƆ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, a-a ꞌꞌdu -ɛ ꞌbhoꞌa dɩ, a *ꞌsaaꞌa li ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle a ꞌbhɛɛꞌo a ꞌke a -Bozeziiꞌa nyʋꞌa dɩ -kma -ka -zɛgɛka. ꞌƐ kamʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, a -kma ꞌwa dɩ, ꞌle aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti! 23 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o na, ꞌɔ wlu-u -seeꞌa ꞌplʋ ꞌkpa yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, -ɛ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ꞌle ꞌɛ wɔnkuɛ ꞌmʋ a ꞌwlʋ -nɩꞌo -lreeka ꞌle a ꞌye tinɩɛlre ꞌye. Ɔ-bɔ ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ a ꞌꞌduꞌo. Ɛ-bɛ tinɩɛ ꞌmnɛ, nyunyɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ mʋ, ɛ -se ꞌɔ nyɔtu ꞌꞌnyɩ ɛ amʋ ꞌnɩ -ko. 24 A -gblee, ꞌɛ dɩꞌa kpɛ-ɛ -de-ɛꞌo -bɛnyɩ ꞌle -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizayi *Ezayii ꞌye ɩ ꞌcnɩ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ na:

-Bho ꞌyrʋ fan tenyɩ, -sukui-i yɛ-oꞌo ꞌle ɩ-ɩ sɔꞌɔ ti. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a nyunyɔꞌɔ tinɩɛ -nɩꞌo. -Bho -sukui yɛ, -ka ꞌya ꞌꞌbowle-e cɛꞌɛ tawɔn, ꞌle ɩ-ɩ ꞌgaꞌa ti a, ꞌka-a nyunyu-u sieꞌe ꞌwa ꞌnynɩwlʋɛɛ ti. 25 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌmo-o -ziadɩ, ɛ -see ꞌplʋ ꞌkpa yi ꞌꞌkɔmʋ.

ꞌKa-a Ezayii ꞌlɛꞌo. A -gblee, ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ wlu ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ɛ-ɛ ꞌmo-o Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ see.

2

*Zezii ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ tinɩɛzɛgɛ -ke -Lagɔꞌɔ kpɔcɛmʋ

1 -Lagɔ ꞌꞌnyɩ-e ꞌtɔ amʋ tinɩɛlreꞌa dɩ, sɩn o, -mɩɛ ꞌsɔn o, ꞌꞌmʋnynɩ o, nyʋꞌa ꞌꞌnyinynikaꞌa ꞌnynɩsiɛɛ o, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynilɛ, a -zɛ ɛ kwa gbo! 2 A -gblee, -bho ꞌꞌyu ꞌwlʋ -lreeka, ɔ-ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ɔ ꞌke ꞌnya ꞌle ɔ-ɔ ꞌnyaꞌo, ɔ-ɔ ꞌbhʋaꞌo. -Ka -lue ꞌmnɔ, a-bʋ ꞌyeꞌa ɛ-bɛ tinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ, a ꞌbɔ ti a ꞌke -Lagɔwlu ꞌmʋtiꞌcrɛ, ꞌle a ꞌke ɛ ꞌmʋtiꞌcrɛ zɔꞌꞌo zɔ ꞌle ɛ ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ po ꞌle a ꞌke ɛ-bɛ tinɩɛlre ꞌmnɛ ꞌli ti-de -ka -zɛgɛka, ꞌle, -nɔɔ -ke ti a-a ꞌyeꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ mʋ ꞌle yaku ꞌli, ɛ ꞌke ɛ ꞌꞌkpi bhla! 3 ꞌƐ dɩ ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli: Aꞌba ꞌꞌbhi yibo-oꞌo -ka -aꞌba -Kɔyiꞌa ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn.

4 ꞌKa-a ɩ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a ꞌꞌsrii -aꞌba -Kɔyi *Zezii! ꞌƆ nyɔtu kɔɔꞌɔ-ɔ sʋkpʋ ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌe nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyunyuꞌa -dadudu -see ɔ ꞌybha. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ -lrɛɛ, -Lagɔ -cɛ ꞌnɔ-ɔ kpɔ ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ, ꞌle, sʋkpʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌpɛlʋ, ɔ -nɩꞌe ꞌɛ ka. 5 A -gblee, ɛ-bɛ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ, a ꞌye -ɛꞌo -lrɛɛ. ꞌƐ dɩ, a ꞌꞌsrii nɔ ꞌle a -ke ɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌle a-bee -mnʋʋ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -lrɛɛ ꞌle a ꞌke aꞌba ꞌꞌbhi -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌwee ꞌle a ꞌke ꞌɔ bʋbɔmʋ ꞌꞌdu, ꞌle, Zezii *Kliisɩ ꞌmɛꞌɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ꞌɔ kamʋ aꞌba bʋbɔɛ ꞌmnɛ ꞌke -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌtʋ nʋ! 6 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌɔ damʋ na:

A -gblee, *Siɔn (ꞌma-a Zelizalɛɛmʋ), sʋkpʋ-ʋ ꞌma-a sʋkpʋzɛgɛ, -ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -ɛ -ziꞌa -buduꞌa sɩkpɩ ꞌwee, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌle glu. Nyɔ-ɔ de -ɔ ꞌꞌgwli, ꞌkpɩ -see ɔ ꞌꞌyiti-wa yi.

7 A ꞌye li-ɔ, a-bʋ de ꞌɔ ꞌꞌgwli, ɔ-ɔ ꞌmo-o aꞌba damʋ nyɔklagba. ꞌBho nyʋ -yʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlideꞌa damʋ, ɔ-ɔ ꞌmo-o:

Sʋkpʋ -budupomʋ -baꞌa, ʋn nʋꞌa ɛ se ꞌꞌyrili-nmɔ, ʋn poꞌa ti, -ɛ -ke ꞌbɩ-ɩ ꞌye-ɛꞌɛ na ꞌɩnnɛ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili -ɛ -ziꞌe sɩkpɩ ꞌwee.

8 Le ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ -lue ꞌmnɛ ꞌli, wludie ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -lrɛɛ ꞌɔ damʋ, ɛ na:

Nyʋ-ʋ dide-e sʋkpʋklagba ꞌle ʋn-ʋ ꞌgɛ ꞌɛ ꞌꞌyriti.

A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -see ɔ ꞌybha, -ɛkedɩmaa, ʋn -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu ꞌbho ꞌꞌdu. Ɛ-bɛ ꞌꞌmamajolʋ ʋn-ʋ bhluꞌa, -Lagɔ -zaꞌa-a ꞌɛ dɩ ꞌmʋ see na ꞌka-a ꞌwa dɩ-ɩ ꞌye ꞌmʋ-nɩ mʋ.

9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, a-bee -mnʋʋ ꞌmo-o nyʋ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -cɛꞌɛ kpɔ ɔ ꞌke -kɔ, ꞌle a ꞌke ꞌɔ bʋbɔmʋ ꞌꞌdu. Ɔ -zaꞌa-a amʋ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye zɔ -ya ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌle a ꞌye ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌwɔɔn, ɔ ꞌye amʋ tinɩɛlre ꞌꞌnyɩ, ꞌle, lɩklɩgbɩ ɔ-ɔ nʋꞌa, a ꞌke ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. 10 -Bɛnyɩ a, a -se ꞌkɩ-ɩ ꞌɔ nyʋ -ko. ꞌTraamʋ a ꞌꞌduꞌo ꞌɔ nyʋ. -Bɛnyɩ a, -ka -Lagɔ ꞌyeꞌa aꞌba ngaze, a se ɩ ꞌkɩ yibo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɛ lɛtu -tɔ-ɛꞌɛ-ɛ amʋ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌye ɩ yibo.

A nʋ -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋꞌa kpli

11 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a popo ꞌgwlʋti na, a-a ꞌmo-o ꞌlɩkpamʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ! A -see ꞌnɔɔ -gwlenamʋ yi. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, lɩ aꞌba ꞌꞌnyinyninaagɩ-ɩ ꞌꞌtuuꞌa amʋ ꞌmʋ ꞌle a ꞌbɔꞌɔ ti a ꞌke ɩ nʋ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌya damʋ! Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, ɩ-ɩ ꞌꞌdu-o amʋ -zicɛ ꞌmʋ, ꞌle, kpli-i nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, a -kɩɩ ɩ nʋ. 12 Nyʋ-ʋ se ꞌɔ yibo, ꞌnɔɔ a -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, a nʋ ꞌle kplizɩgɩ! Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -bho ʋn -ka amʋ dɩ ꞌꞌyi-ikpa, a nʋ ꞌꞌyrilinmɔkpli ꞌꞌkɔmʋ, ʋn ꞌke ɩ ꞌꞌyrili-gwɛ, ꞌle, -da *Zezii-i ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le -yi -nɩ mʋ, ɔ ꞌke ʋ -zigle -tu, ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ!

13 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbhlɩkpɩ -ke ꞌꞌkpi a -nɩꞌa a, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌleꞌa nyʋꞌa -jolʋgbopoyi, -aꞌba -Kɔyi Zezii *Kliisɩꞌa nyʋ a ꞌꞌduꞌa kamʋ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho! ꞌBhlʋkpayowliklagba-a -kɔꞌɔ nyʋ ꞌwee, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho! 14 Ɔ-bɔ ꞌbhlʋkpayowliklagba ꞌmnɔ, ꞌbhlʋkpayowli ɔbɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -lrɛɛ, a ꞌꞌdu ɔ ꞌbho -lrɛɛ! Ɔ ꞌꞌdu -ʋ ꞌbho, ꞌle, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ɔ ꞌke ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya, ꞌle, -yʋ nʋꞌa -zɛgɛ, ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌyrilinmɔdɩ -za. 15 A -gblee, Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ a-a zaꞌa ꞌmʋ, nyʋ-ʋꞌa ꞌwɩn ꞌɩ ꞌmʋti, -ʋ ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ -ʋ cɛꞌɛ amʋ, -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke kplizɩgɩ nʋ ꞌꞌkɔmʋ, -bho ʋn -gbʋ nɩ ya ꞌle ʋn ꞌke wɔn ꞌꞌmu. 16 A-bʋ ꞌma-a ꞌꞌyiflɔmʋ, -ʋ zetie-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, kpli a ꞌka nʋ a, a nʋ ɩ! ꞌBho ꞌɛ lemʋ, aꞌba ꞌꞌyiflɔɛ ꞌmnɛ, aꞌba ꞌnɛ ɛ ꞌꞌyi, aꞌba nʋ ꞌꞌnyinynidɩ -le! A-bʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ, kpli a ꞌka ꞌbhle a, a ꞌbhle ɩ ꞌle a ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu! 17 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a ꞌꞌdu ꞌbho nyʋ ꞌwee! A -kma a -Bozeziiꞌa nyʋꞌa dɩ! A ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ! A ꞌꞌdu ꞌbho ꞌbhlʋkpayowliklagba -lrɛɛ!

A nʋ *Zezii *Kliisɩꞌa kpli

18 A-bʋ ꞌma-a nyʋꞌa lbhʋnʋmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, aꞌba -klɩgbɩ -ke lbhʋ a-a nʋꞌa a, a ꞌꞌdu ʋ ꞌbho! ꞌWa -yʋ -nmɔꞌɔ amʋ kwa ꞌmʋti, aꞌba ꞌꞌdu ꞌbho ꞌwa ꞌꞌsɛ -le! -Yʋ -nyniꞌa amʋ kwa ꞌmʋti, a ꞌꞌdu ʋ ꞌbho -lrɛɛ! 19 A -gblee, nyɔ-ɔ -seeꞌa ꞌꞌnyinynilɛ nʋ, -bho ʋn -kɔ ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi-i ya, -bho ɔ popo -Lagɔ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌgwli-ku, ɔ ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ, ꞌɛ lɛtu nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ. 20 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -bho aꞌba kpli se ꞌꞌyrili-nmɔ, -bho ʋn ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -bho ʋn -ka amʋ-ʋ sɩa nɩ, ꞌle a ꞌke ꞌꞌgwli-ku, a ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ, leedɩ a-a fuo ꞌnɔ wɔn aꞌba -zɛgɛꞌɛ dɩꞌa? Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho a -ka kplizɩgɩ-ɩ nʋ, -bho ʋn ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -bho ʋn -ka amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi-i ya, ꞌle a ꞌke ꞌꞌgwli-ku, a ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ, ꞌɛ lɛtu nʋ ꞌɔ ꞌtʋ. 21 A ꞌye li-ɔ, a ꞌke ꞌkle ꞌye ꞌle a ꞌke ꞌꞌgwli-ku, a ꞌke ɩ wɔn ꞌmʋ cɛ, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌybhaꞌo a ꞌke ꞌmʋ-zi -nɩ ꞌle lɩ -lrɩɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌka-a ɔ ꞌyeꞌe ꞌkle aꞌba dɩ, ꞌle ɔ ꞌye amʋ ꞌɛ yagbʋlɛ lisie ꞌle aꞌba kpli ꞌke ꞌɔ nɩ ꞌꞌsɛlɩ-za. 22 Lɛ-ɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynilɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -see ꞌɛ -lue ꞌtɩn nʋ, ꞌle, lɛ-ɛ ꞌma-a sɩn, ɛ -see ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ ꞌwlʋ.

23 Ɔ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌjree nɔ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ -see ꞌwa nyɔ -lue ꞌtɩn ꞌꞌjree. Ʋn -yɔ ꞌɔ-ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɔ -see ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti ꞌle ɔ ꞌke ʋ -kaa ꞌꞌyi-iꞌlɛ na, ɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya -mʋ, nʋ. -Lagɔ -ke -zigle ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɔ kwa ꞌmʋ ɔ-ɔ de ꞌɩ ti. 24 Ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi ꞌmnɔ, -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn ꞌlbha -nɩ ꞌnɔ ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri, ꞌle ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ ɔ ꞌye -amʋ zetie ꞌle ɩ ꞌmʋ, ꞌle, ꞌya -belu ꞌka -amʋ bhla, ɩ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi tiꞌga. ꞌKa-a ɔ ꞌmɛꞌo -aꞌba dɩ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ -kaa ꞌtɔ -amʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ ꞌle -a ꞌke ꞌya nʋnʋdɩ ꞌbhɔ, ꞌle, kpli-i ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a ꞌke ɩ ꞌli ti-de ꞌle -aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ. Kɩn, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ɛ-bɛ ꞌkle ɔ ꞌyeꞌa dɩ, a ꞌpʋnꞌo. 25 A -gblee, -bɛnyɩ a, -da a se ꞌɔ -bhla yibo ke, lɛ a ꞌybhaꞌa, ꞌɩnnɛ a-a nʋꞌo ꞌle a-a bhluꞌo ꞌꞌmamajolʋ -ka *ꞌbhlabhlɩ-ɩ seꞌa *ꞌꞌyriliduyi ꞌbhle, ꞌle ɩ-ɩ naꞌa ti badiibadii. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -ka, -bho ɩ ꞌyeꞌa -jolʋ ꞌle ɩ-ɩ muꞌa ꞌya ꞌꞌyriliduyi gbo, ɔ-bɔ *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌduꞌa amʋ ꞌꞌyrili, -ɔ poꞌa amʋ -jolʋzɛgɛ gbo, ꞌka-a a ꞌꞌbhiti ꞌnɔ gbo ꞌle ɔ ꞌke amʋ -kɔ.

3

*ꞌPiɛlɩ ꞌꞌdu-o ꞌnynɔ -ke nyimiɛ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ

1 A-bʋ ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ ꞌꞌtiꞌa nyna, a-bʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ -lrɛɛ. Aꞌba nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌwa nyimiɛ, ꞌle, -yʋ -ke -nɔ -seeꞌa tiꞌbɔ ɔ ꞌke -Lagɔwlu -lokuipo ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu, -bho ʋn se ɔ ɛ -bodɩ ꞌmʋ-za -dɩ, -bho ɔ -gbʋ ꞌwa kplizɩgɩ ya, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ꞌle ɔ ꞌke -pɔlʋ ꞌꞌyizizia, ɔ ꞌke ɛ ꞌwɔɔn, ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌbho ꞌꞌdu! 2 -Ka a-a ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ ꞌle aꞌba kpli ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa ꞌꞌbhi-i ꞌye -ɩ yibo -mʋ. 3 Lɩ-ɩ ꞌka amʋ ꞌꞌyrili-nmɔ -nɩ: ꞌꞌnɩmnɩꞌa timɔɛ -ke ꞌya lbhalbhaa o, ꞌmʋpalɩ -ke -bɛbɛlɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi o, aꞌba tri ꞌya ꞌꞌlru ti -le! 4 Lɛ-ɛ ꞌka amʋ ꞌꞌyrili-nmɔ -nɩ -ziaka, -ɛ -ke dɩ a ꞌka zi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, nʋnʋkplizɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌyrilinmɔpɔlʋ gbo. Aꞌba ꞌbhle ꞌcɛ ꞌmna ꞌꞌyi -le, a -nmɔ kpli ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, ꞌya lɩtu gwleꞌe ꞌmʋ ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌle ɩ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩ -lrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi! 5 A -gblee, ꞌnynʋkpakpɩ-ɩ -cɛꞌɛ kpɔ -bɛnyɩ ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ, -ʋ -de ꞌnɔ -pɔlʋ ꞌꞌyi, kplizɩgɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ nʋꞌo, ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌwa nyimiɛ ꞌꞌwe. 6 *Ablaamʋꞌa ꞌnynɔ *Salaa -nɩꞌa -bɛnyɩ, a popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti! ꞌKa-a ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌo ꞌbho ꞌwa nyimiɛ ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌwa -kɔyi. -Bho a se nyɔꞌɔ -fanʋ ku ꞌmʋti ꞌbhle, ꞌle a ꞌke kplizɩgɩ nʋ a, a-a ꞌzʋ -ʋ ꞌꞌsɛlɩ.

7 -Ɩnmɔ ꞌma-a ꞌnynɔbhleyi, -ɩnmɔ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ -lrɛɛ. Nʋ -zɛgɛ -aꞌa ꞌnynɔ ꞌꞌlruli! De ꞌꞌgwli na, ʋn se ꞌmʋtikuku ꞌle ʋn se ꞌliti-ku -lrɛɛ! ꞌꞌDu ʋ ꞌbho, -ɛkedɩmaa, -ka, a -nɩ ꞌsɔn, a ꞌꞌduꞌa nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, -Lagɔ ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ꞌle ꞌɛ ꞌli ti-de ꞌꞌkɔmʋ! -Bho -ɩn -ka ɩ-bɩ kplizɩgɩ -nɩɩ-ɩ nʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ lɛ -see aꞌba *wɔngbopowlu -zicɛ ꞌmʋ ꞌꞌdu yi, ɔ-ɔ kpʋn -ɩꞌo.

-Bho a -ka ꞌkle-e ꞌye, a nʋ -zɛgɛ ꞌꞌkɔmʋ!

8 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a -plɛ -pɔlʋ ꞌmʋ ꞌwee! A *-Bozeziiꞌa nyɔ ꞌcnaa amʋ ku ꞌꞌyi! A -kma ꞌɔ dɩ! Aꞌba ꞌlimʋ -nmɔ wɔn ꞌbho ɔ ꞌꞌkpi! A -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ! 9 -Bho nyɔ nʋ amʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli, aꞌba -za ꞌɛ kpa -le! -Bho nyɔ ꞌꞌjree amʋ, aꞌba ꞌꞌjree nɔ -le -lrɛɛ! A po ꞌɔ dɩ *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle ɔ ꞌke ɔ ꞌꞌniti-wʋnna, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌlaꞌa amʋ-ɛ a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌniti-wʋnna. 10 A -gblee, ꞌya wludie ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli see, ɛ na:

Nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke tinɩɛzɛgɛ ꞌye, ꞌɔ ꞌbhle ꞌꞌnyinyniwlu wɔn ꞌmʋ -le! ꞌƆ ꞌlbha nyɔ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ -le! 11 Ɔ -za ꞌꞌnyinynilɩ kwa gbo, ꞌle ɔ ꞌke -zɛgɛ nʋ! -Da ɔ -nɩꞌa a, ɔ ꞌbɔ ti wɔnlipɩpɛɛ ꞌke ꞌbho -nɩ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌle ꞌkpɩ po ɔ ꞌke ɛ tikpʋn ꞌꞌkɔmʋ! 12 -Ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛmʋ, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ-ɔ ꞌnʋ -ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ-ɔ kpʋnꞌo ꞌwa bhadewlu -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ꞌɔ -kpa nʋ.

13 A ꞌye li-ɔ, ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho a ꞌbɔ ti aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti, a ꞌke ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, yɔɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya ꞌle ɔ ꞌke amʋ lɛ li-zaꞌa? 14 -Bho a -ka -zɛgɛ-ɛ nʋ, -bho ʋn ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -bho ʋn -ka amʋ-ʋ sɩa nɩ, a ꞌwa-a ti. Aꞌba ꞌbhle ꞌwa -fanʋ ku ꞌmʋti -le! Nymɔꞌɔ ꞌꞌsi amʋ ꞌgwlʋ -le -lrɛɛ! 15 A ꞌꞌnyɩ *Zezii *Kliisɩ aꞌba ꞌꞌbhi -jeyi ꞌwee ꞌle a ꞌke ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke aꞌba -kɔyi ꞌꞌdu. -Bho nyɔ dede amʋ ti, na: Leedɩ a -de ꞌnɔ -pɔlʋ ꞌꞌyiꞌa?, a ꞌsrɛɛ ꞌꞌyi ꞌtɩn ꞌle a ꞌke ɩ gbɔzɩza, a ꞌke ɩ ɔ ꞌtmʋʋ! 16 -Bho a -ka -kaa ɩ gbɔ-ɔzɩza, a -nʋ nɩ ꞌle -pɔlʋzɛgɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu -lrɛɛ! Aꞌba -pɔlʋ ꞌsrɛɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, kplizɩgɩ a-a nʋꞌa Zezii Kliisɩꞌa nyʋꞌa kamʋ, -bho ʋn -ka amʋ ꞌya dɩ ꞌꞌyi-ikpa, ʋn -ka amʋ ꞌꞌnyinyniwlu -bodɩ ꞌmʋ-ʋza, ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌmʋzadɩ ꞌke ʋ dɩn ꞌꞌyi ꞌlbhaa! 17 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ nʋꞌa -zɛgɛ, -bho ʋn -kɔ ɔ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi-i ya, -bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ɛ ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyiꞌa nɛ -zi.

18 A -gblee, -a-bʋ nyunyuꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi Zezii Kliisɩ ꞌmɛꞌo ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri ꞌle ɔ ꞌke -amʋ zetie ꞌle ɩ ꞌmʋ. ꞌƆ ꞌmɛmɛɛ ꞌmnɛ, ꞌɛ lɛtu -see -zi yi kpɛ ꞌsɔn. Ɛ-ɛ ꞌmo-o kpɛ -lue ꞌtɩnꞌa lɛ. Ɔ-bɔ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛyi, ꞌɩnnɔ ꞌmɛꞌo ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋꞌa dɩ, ꞌle nyunyu -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri.a ƆFa 3 18 Nyɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke nʋ na -lrɛɛ: 18 . . . Ʋn -zaꞌa-a ꞌɔ *ꞌbhlʋku ti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu nʋ ɛꞌo ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka -lrɛɛ. 19 Ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, -da -Lagɔ -kuꞌa ꞌꞌgwli ꞌle ɔ ꞌyeꞌa nyɔ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ -bɛnyɩ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌɔ lbhʋnʋyi *Nʋe ꞌbhle -ɔ ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌtmʋʋ, ʋn ꞌke -kaa nʋ ꞌle ʋn -see ꞌwɔn ʋn ꞌke ɔ ꞌbho ꞌꞌdu. ꞌƐ dɩ a, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌle ꞌmɛmʋꞌa -denamʋ ʋn -nɩꞌo, ꞌle, -ka -Lagɔ ꞌkʋ ʋ dɩ -kpʋn, ʋn-ʋ fuoꞌo ꞌna wɔn. 20 A ꞌye li-ɔ, -da Nʋe-e kɔꞌɔ batoo, ꞌbho-o ɔ ꞌtmʋʋ -nɩꞌe nyʋ ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti, ʋn -see ꞌɔ wlu -lokuipoꞌa dɩ, batoo ꞌmnɛꞌɛ kɔkɔɔ -gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌle nyʋ -mɛɛtan ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛ ꞌye ɛ ꞌli ꞌkpa ꞌle ʋn ꞌye ꞌpʋn ꞌꞌniklagba wɔn ꞌmʋ.Ʋn -zaꞌa-a ꞌɔ *ꞌbhlʋku ti, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɔ -zuzu -nɩꞌe-e ti ꞌꞌkɔgwlɛka. 19 ꞌƆ -zuzu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -yɛꞌɛ ꞌmɛmʋ ꞌle ꞌwa -denɩ ꞌmʋ, -ɛ ꞌtmʋʋ nʋꞌo na ɔ ꞌlu-o ꞌꞌnyinynidɩ tʋ wɔn ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ ʋn yiboꞌo -ka -Lagɔ ꞌkʋ ʋ dɩ -kpʋn. 20 A ꞌye li-ɔ, -da ʋ-bʋ ꞌmɛmʋ ꞌmnʋ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌle -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi *Nʋe-e kɔꞌɔ batoo, -Lagɔ -kuꞌo-o ꞌꞌgwli ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌꞌnyɩ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle ʋn -see ꞌwɔn ʋn ꞌke ɛ nʋ. ꞌƐ dɩ a, ꞌɛ kɔkɔɔ -gwɛꞌɛ ꞌꞌyi a, nyʋ -mɛɛtan ꞌtɩn, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌkpɛ ꞌɛ ꞌli ꞌle ʋn ꞌye ꞌpʋn ꞌꞌniklagba wɔn ꞌmʋ. 21 Ɛ-bɛ ꞌꞌni ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌꞌyitigʋgɔlɛ ꞌmo-o nyʋꞌa *batizeeɛ-ɛ tɔꞌɔ nyʋ -ka -a ꞌpʋnꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ-bɛ batizeeɛ ꞌmnɛ, ɛ -se -lrelrea -ko. Ɛ-ɛ ꞌmo-o lɛ-ɛ tɔꞌɔ nyʋ na, -ka -aꞌba -pɔlʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a ꞌbɔ-ɔ ti ɛ ꞌke -kaa -nɩ ꞌꞌkɔmʋ. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ -ka -a ꞌpʋnꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɛkedɩmaa, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -sɔꞌɔ-ɔ glu, ꞌle ɔ ꞌye ti-nɩ -lrɛɛke. 22 Ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ ɔ, ɔ ꞌmu-o yaku ꞌli le ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn -kɔꞌɔ ɔ gboꞌa -dalbhomʋ -ke *wɔnkulɩ -lrɩɩ.

4

Kpliꞌa ꞌꞌyiziziɛɛ

1 Ɔ-bɔ *Zezii ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ ꞌꞌluoꞌa nyunyɔku ꞌmʋ, -ɔ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ a, ɔ ꞌye-e ꞌkle. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, a-bee -mnʋʋ -lrɛɛ, a po ꞌle ꞌkpɩ a -ke ɔ ꞌke -naagɩ -lue ꞌmʋ-plɛ ꞌle aꞌba kpli ꞌke ꞌɔ nɩ ꞌꞌsɛlɩ-za. -Ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌkle a, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ. 2 A -gblee, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, -ɛ nyniꞌa aꞌba zʋɩnꞌa -gwɛnamʋ, kpli-i nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ, a nʋ ɩ! Aꞌba ꞌbɔ aꞌba ꞌꞌbhiꞌa ꞌgwlʋdɩ ti -le! 3 -Ziadɩ moꞌo, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, dɩ -ke nʋnʋdɩ ʋn -kmaꞌa, ꞌɩnnɩ a-a nʋ ꞌkoꞌo -bɛnyɩ ꞌyrɛlɛɛ: A-a ꞌꞌdu ꞌko-o gɔɛ, a-a de ꞌko-o ti -biɔɔ, ꞌle a-a ꞌnaꞌa nmɛ, lɩ-ɩ ꞌꞌluoꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ a-a bʋbɔ ꞌkoꞌo, ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa ꞌtʋnʋlɩ -ke dɩ -lrɩɩ-ɩ seꞌa nʋka -nɩ, ꞌɩnnɩ a-a nʋ ꞌkoꞌo. 4 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, -bho ʋn -ka ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ-ɩ nʋ, a -ke ʋn se -na. -Bho ʋn ꞌye ꞌɛ lɛtu li a, wɔn-ɔ ꞌmʋ -ʋ ti ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌsiꞌe amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌnyinynika. 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -Lagɔ -nɩꞌe-e -jeyi, ɔ-ɔ yi-oꞌo ɔ ꞌke tinɩmʋ -ke ꞌmɛmʋ -zigle -tu, ꞌle, -bho ɔ yi a, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ya-gbʋ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌya kuna po. 6 A -gblee, -Lagɔ ꞌke -kaa nʋꞌa dɩ, nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ʋn -nɩ ꞌka ti a, ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -zʋ ꞌʋ -bodɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌle -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho, -bho ꞌwa *ꞌbhlʋku -sɔ ti -dɩ nyunyu ꞌweeꞌa ka, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -Lagɔ ꞌmʋ, ꞌwa -zuzu ꞌꞌwe ꞌke ɛ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

-Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlidemʋꞌa kpli ʋn ꞌka ti-nɩ

7 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ -yaꞌa ti, ꞌɛ tisɔnɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. ꞌƐ dɩ, a kpʋn dɩ li ꞌle a ꞌke ꞌmʋtiyaa a ꞌke ɔ *wɔn gbo po! 8 A -gblee, lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a ꞌke dɩ kɩkma aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti. -Ɛkedɩmaa, -bho nyɔ -kma ɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ, ꞌle, ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ -kɔ ɔ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlruli-inʋ, ɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌya dɩ ꞌle ɔ-ɔ kmaꞌa ꞌɔ dɩ ꞌꞌkɔmʋ. 9 -Bho nyɔ yi amʋ ꞌꞌbhli, a -kpʋn -nɩ nɔ -kʋtɩ ꞌsɔn -gli! Aꞌba wluwlu ꞌzɔti -le! 10 A ꞌye li-ɔ, -zɛgɛ -Lagɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli -lue -lue, ɩ se gʋgɔ. Nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌye-e ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa wɔnkuɛ. ꞌƐ dɩ nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌke ꞌꞌyiꞌsrɛɛ, ꞌle, ɩ-bɩ ꞌkpɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌꞌnyɩ ꞌɔ, ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋ, ɔ ꞌke ɩ ꞌle po ꞌle ɔ ꞌke nyʋ -lrʋʋ -kpa. 11 A -gblee, nyɔ -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzalbhʋ, dɩ-ɩ ꞌma-a ꞌɔ ꞌmʋzawlu, ɔ ꞌtmʋʋ nɩ nyʋ! Nyɔ -yɔ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋꞌa kwagbɔlitideɛꞌɛ lbhʋ, ꞌmʋtikukuɛ ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ, ɔ -kpa nʋ ꞌle ɛ ꞌmʋ! A nʋ ꞌya lɩtu ꞌle lɛꞌꞌo lɛ ꞌmʋ, ꞌle, -bho nyʋ -lrʋʋ ꞌye ɩ li, ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ *Zezii *Kliisɩꞌa dɩ! Ɔbɔ ꞌmnɔ ɔ, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ke wɔnkuɛ ꞌꞌkɔgwlɛka.

Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ ꞌwee, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

ꞌKleyeɛɛ *Zezii *Kliisɩꞌa dɩ

12 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, wɔnkusɩasɩaa-a ꞌkpaꞌa ti, -ɩ bhlaꞌa amʋ ꞌꞌkpi ɩ ꞌke amʋ tiꞌdɩn, ꞌya wɔnꞌɔ ma amʋ ti -le! Ɩ ꞌke -nʋ-ɛ moꞌo, ꞌle, -bho aꞌba -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ ku ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ yibo. 13 -Bho a -ka ꞌkle-e ꞌye a, a ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, *Zezii *Kliisɩꞌa sɩasɩaa-a -nɩ ꞌka, ꞌɩnnɛ a -ke ɔ-ɔ ꞌgbleꞌe ꞌmʋ. -Bho a nʋ -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ, -nɔɔ -ke ti nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ liꞌye mʋ, a-a ꞌli-e ꞌbʋbʋaklagba. 14 ꞌƆ ꞌnynɩ a ꞌbhleꞌa ꞌꞌkpi, -bho nyʋ ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -bho ʋn -ka amʋ ꞌnynɩ-ɩ ꞌꞌsi ꞌꞌnyinynika, a ꞌwa-a ti. -Ɛkedɩmaa, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe amʋ ꞌmʋ. 15 -Bho nyɔ -nɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌnyinynilɛ nʋ, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ dɩ, -bho ɔ -ka ꞌkle-e ꞌye, ꞌꞌkulbhɛɛɛ o, ꞌꞌyriyria o, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke, ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ-ɩ se ꞌɔ ꞌꞌyiꞌꞌtuu, ꞌya ꞌꞌyimɛnɩɛ o, ꞌya ꞌkleyeɛɛꞌɛ lɛtu se ꞌꞌyrili-nmɔ. 16 ꞌLe, -bho ɛ ꞌꞌdu, -bho ɔ -ka ꞌkle-e ꞌye *Zezii *Kliisɩꞌa nyɔꞌɔ kamʋ, ꞌɛ dɩnꞌa ꞌlbhɔ ɔ -le! Ɔ ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ nyɔ ɔ ꞌꞌduꞌo.

17 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌduꞌa ꞌle ɔ ꞌke yi, ɔ ꞌke nyʋ -zigle -tu, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. -Bho ɔ yi a, -a-bʋ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, -a-bʋ ɔ-ɔ ꞌye ꞌmʋꞌnyaa mʋ. ꞌꞌWii! -Bho ɔ ꞌnyaa ꞌtɔ -abʋ ꞌmʋ ꞌle, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌbho ꞌꞌdu, koo ꞌwa -zigle ꞌke ꞌtɔ ꞌmʋtinɩnɩꞌa? 18 A -gblee, -kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ꞌwa ꞌpʋnpʋan -kmu ꞌtɔ -kaa ꞌꞌyi ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ-ʋ ꞌye -kaa ꞌpʋn mʋ ꞌnɩ?

19 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -Lagɔ ꞌma-a lɩ ꞌweeꞌa tiyayi, -ɔꞌɔ cɛꞌɛ sɩn, -ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌɔ nyʋ ꞌꞌyrili ꞌꞌkɔmʋ, -bho ɔ ꞌwɔn ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ ꞌke ꞌle ꞌkle ꞌyenamʋ -nɩ a, -zɛgɛ ɔ -nɩꞌa nʋnamʋ, ɔ ꞌꞌdu ɛ ꞌꞌyrili, ꞌle ɔ ꞌke ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa tinɩɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌke ɛ ꞌle ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ kwa ꞌmʋ tide!

5

A ꞌꞌdu *Zeziiꞌa nyʋ ꞌꞌyrili

1 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, -ʋ ꞌma-a *Zezii *Kliisɩꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ, ꞌɩnnʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌe -laa ꞌnynɩ. ꞌƆ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi ꞌmna-aꞌa ꞌꞌbhuo ꞌꞌduꞌo -lrɛɛ. Ɔ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌkle ɔ ꞌyeꞌa a, ꞌɩn-ɩ ꞌmo-o ꞌya -dayeyi. -Da ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi -nɩ mʋ ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ, -ka aꞌba ꞌnynɩ ꞌka ꞌꞌyiꞌbhɛ ꞌle ꞌan nɛ ꞌke -kaa -nɩ -lrɛɛ. A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌdu-o amʋ ꞌꞌsrɩn ꞌmʋ na: 2 Zezii Kliisɩꞌa nyʋ ɔ ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, a ꞌꞌdu ʋ ꞌꞌyrili! A ꞌꞌdu ʋ ꞌꞌyrili aꞌba -pɔlʋꞌa klɛ ti! ꞌƖnnɛ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ. Aꞌba -nʋ -nɩ nɛ ꞌle aꞌba ꞌꞌnyinynipɔlʋ ꞌmʋ -le! A ꞌwla aꞌba lbhʋ ꞌmnɛ -pɔlʋ ꞌꞌkpi ti! Mɔni a-a ꞌye nɩꞌa ꞌbho, ꞌya ꞌtʋꞌa -zi aꞌba lbhʋ ꞌmnɛꞌɛ nɛ ꞌmʋ -le! 3 Aꞌba ꞌbɔ ti a ꞌke ʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ -le! A ꞌꞌdu -tɔmʋzɩgɩ-ɩ -ke kpli-i -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili ʋ -bodɩ! 4 ꞌꞌLemnɩɩ Zezii Kliisɩ ꞌma-a ꞌɔ -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutidemʋ ꞌweeꞌa -kɔyi, -bho ɔ yi le a, ɔ-ɔ ꞌnʋ-o amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌke -kaa amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi po ꞌle a -ke ɔ ꞌke ꞌle ɩ ꞌmʋ ti-de ꞌꞌkɔgwlɛka. 5 -Ka -lue ꞌmnɔ ɔ, ꞌbhʋabhʋayreetɩ-a, a ꞌꞌdu -kaa ꞌbho aꞌba -klɩgbɩ! A -ke ʋn bhete gbo, a ꞌke aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ -ya ꞌle a ꞌke kpʋkpa! A -gblee, ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na:

Nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, -Lagɔꞌɔ -gbʋ nʋ ya. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ yaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ kpa nʋ-oꞌo.

6 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, Wɔnkulagɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, a -ya aꞌba ꞌꞌbhi ꞌzɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle, -nɔɔ ɔ ꞌꞌduꞌa, -bho ɛ nyni, ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyiꞌꞌluo! 7 A -gblee, -bho nyɔ ꞌbhle ꞌgbɛ, -ka ɔ-ɔ zɛ ꞌɛ ꞌꞌlru, ꞌle ɔ-ɔ de ꞌɛ nyɔ -lrɔɔ ꞌꞌlru, -ka -lue ꞌmnɔ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi, -ɛ ꞌka amʋ -sɩa -nɩ, a ꞌꞌluo nɛ ꞌmʋ a ꞌke ɛ ꞌle ꞌɔ kwa ꞌmʋ tide, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o aꞌba ꞌꞌyriliduyi!

8 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a yaa ꞌmʋti ꞌle a ꞌke dɩ likpʋn -lrɛɛ! -Ɛkedɩmaa, -bho -bhlakpa -ka ꞌɛ lilinmi-i tiꞌbɔ, -ka ɛ-ɛ kluꞌa, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌma-a aꞌba ꞌꞌyidedeyi, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌbɔꞌɔ ti ɛ ꞌke amʋ lɛ ꞌꞌlrulinʋ ꞌle a ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidedɩ ꞌbhɔ. 9 -Bho ɛ -ka ꞌɛ lɛtu-u nʋ a, aꞌba ꞌɔ ꞌꞌgwlideɛꞌɛ -sɔ -denɩ ꞌmʋ -le! ꞌƐ ꞌye aꞌba -flɔna -le! -Ɛkedɩmaa, a -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ -nɩꞌa daꞌꞌo da, aꞌba ꞌꞌbhi yiboꞌo-o -ka ʋn -nɩꞌa ɩ-bɩ ꞌkleyeɛɛ ꞌmnɩ wɔn ꞌmʋ -lrɛɛ.

10 -Bho a ꞌye -kaa ꞌkle -daan, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌma-a -zɛgɛ, -Lagɔ -ke ꞌmʋ ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa, -ɔ ꞌlaꞌa amʋ, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, a ꞌke -kaa ꞌnynɩ ꞌwlʋ -lrɛɛ, ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka, a -ke Kliisɩ ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ ꞌle a ꞌke pepe -nɩ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌye-e amʋ ꞌkpɩ ꞌmʋ -po -mʋ tenyɩ ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -see -denɩ ꞌmʋ -sɔ yi. 11 Wɔnkuɛ ꞌmo-o ꞌɔ lɛ ꞌꞌkɔmʋ!

Dɩ ꞌwee ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!

ꞌYewlu

12 A -gblee, wludie ꞌɩn-ɩ poꞌa -laa amʋ -jeyi, -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu *Silɩvɛɛ ꞌꞌyri kpʋnꞌa ti ꞌbho -Lagɔjeyi, ꞌle ꞌɩn deꞌa ꞌꞌgwli na ꞌka-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋ a, ꞌɩnnɔ ꞌcnɩꞌe ꞌya ꞌꞌbɔgʋ. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌtmʋʋ gbaa na, ꞌka-a -Lagɔꞌɔ ꞌlimʋꞌa wɔnnmɔɛ -nɩꞌo. A -de ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ti! Aꞌba ꞌwlʋ ɛ ꞌꞌyrili -le!

13 A *-Bozeziiꞌa nyʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho -lrɛɛ aꞌba ka, -ʋ -nɩꞌa *Babilɔɔnʋgwlɔ ꞌmʋ, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! ꞌAn -Lagɔjeyiꞌa ꞌꞌyu Maakɩ na ɔ-bɔ ꞌyeꞌe amʋ -lrɛɛ! 14 ꞌƖnmɔ ꞌyeꞌe amʋ ꞌwee! -Bho a ꞌwɔn ꞌan ꞌyewlu ꞌbɔ, a gbɩgble ꞌwee ꞌle a ꞌke ꞌyɩye ꞌle dɩkɩkmɛɛ ꞌmʋ!

A-bʋ -ke *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, aꞌba klɛ, a ꞌye -pɔlʋꞌa bhlubhlua!

2 ꞌPiɛlɩ

1

2

3

ꞌPIƐLƖꞌa ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa nyʋ ꞌꞌwe ꞌPiɛlɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋ-ʋ tɔ ꞌnɩ a, ꞌbho ꞌwa damʋ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu, -ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa nʋnʋkpli -see -Lagɔ ꞌtʋ nʋ. Ɔ ꞌbɔ-ɔ ti ꞌɔ nyʋ ꞌke ꞌle ꞌɔ -ziadɩ ꞌli ti-de ꞌꞌkɔmʋ.

1

ꞌYewlu

1 *Zezii *Kliisɩ ꞌma-a -aꞌba -Lagɔ -ke -aꞌba *ꞌpʋʋnyi, -ka -a de ꞌɔ ꞌꞌgwli, a-bʋ de ꞌɔ -kaa ꞌꞌgwli -lrɛɛ, ꞌɩnmɔ Simɔɔ *ꞌPiɛlɩ ꞌma-a ꞌɔ lbhʋnʋyi -ke *ꞌɔ -dalbhoyi, a-bʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Aꞌba ꞌꞌgwlideɛ ꞌmnɛ, -ka -aꞌba nɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ tenyɩ -amʋ -bodɩ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo ꞌbho aꞌba damʋ -lrɛɛ. Ɔ ꞌnʋ-o ꞌɛ lɛtu a -nɩ ꞌwee ꞌꞌlruli, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌtɛ nyɔ ꞌmʋ. 2 -Lagɔ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ ꞌle ɩ -nɩ ꞌsɔn ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa tenyɩ! Ɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ -nɩ ꞌsɔn, ꞌle a ꞌke ʋ yibo -ka -zɛgɛka!

*Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyɔꞌɔ -nanabhʋ

3 A -gblee, -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋ ɛꞌo, ꞌle, -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho -amʋ -a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, -a ꞌye ɔ yibo, ꞌle, -ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ kuꞌa wɔn, ɔ ꞌke -kaa -amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌkpi po. -A yibo nɔ-ɔꞌo ꞌtɔꞌɔ dɩ, wɔnkuɛ -Lagɔ ꞌmnɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ, ꞌle ɛ ꞌmʋ ɔ -zi -nɩꞌo, lɛꞌꞌo lɛ -ke dɩ-ɩ ꞌꞌsriꞌa -amʋ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌye ɛ -amʋ ꞌꞌnyɩ, -a ꞌke tinɩɛlre ꞌye ꞌle -aꞌba kpli ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ. 4 ꞌLe ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ke ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmʋ, ꞌꞌyrilinmɔdɩklɩgbɩ ɔ ꞌꞌduꞌa -amʋ wɔn ꞌmʋti -bɛnyɩ, ɔ ꞌnʋ -ɩ -amʋ ꞌꞌlruli. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ ꞌbhle-e ꞌnynɩ tenyɩ. Ɔ nʋ -ɩꞌo, ꞌle, -bho a -gbʋ nɩ ya a, a ꞌke ꞌɔ kpli ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle, ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ-ɩ sɔꞌɔ ti, -ɩ nya ꞌnɔ li, ꞌya ꞌtʋ -kaa ꞌle amʋ jri.

5 Ɩ-bɩ wlu -nɩɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, a deꞌe ꞌtɔ-ɔ Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, a po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle aꞌba kpli ꞌke ꞌꞌyrili-nmɔ -lrɛɛ! -Bho ɩ -nmɔ ꞌꞌyrili, a ꞌꞌdu nyʋ-ʋ yiboꞌa lɛ ꞌꞌyri -lrɛɛ ꞌbho ɩ-bɩ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyrilinmɔlɩ ꞌmnɩ ꞌꞌkpi! 6 ꞌBho lɛꞌɛ ꞌꞌyriyiboɛꞌɛ lemʋ, a ꞌbhɛɛ aꞌba ꞌꞌbhi wɔnyi! -Bho a ꞌbhɛɛ aꞌba ꞌꞌbhi wɔnyi, a ku ꞌkpa ꞌꞌyi! ꞌBho ꞌkpayikuɛꞌɛ lemʋ, a ꞌbɔ ti aꞌba -nabhʋ ꞌke -Lagɔ ꞌtʋ nʋ! 7 -Bho a -kɛ ɛ-ɛ tiꞌbɔ ɔ, a -kma a -Bozeziiꞌa nyʋꞌa dɩ! ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌle a ꞌke nyʋ ꞌweeꞌa dɩ -kma -lrɛɛ! 8 -Bho a ꞌbhle kplizɩgɩ -nɩɩ, ꞌle ɩ ꞌke amʋ ꞌꞌkpi ꞌpɩple, a-a ꞌye-e -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ yibo -mʋ -ka -zɛgɛka, ꞌle, ꞌɔ yiboɛ ꞌmnɛ, ɛ ꞌke lbhʋ nʋ ꞌle aꞌba tinɩɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌke -zɛgɛꞌɛ nʋnʋa ꞌꞌlru-mu -nɩ. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ -ke kpli-i seꞌa -kaa -nɩ, ɔ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌꞌvuvloyi -ke ꞌꞌlɔyi. ꞌWa ꞌꞌnyinynidɩ ʋn nʋꞌa -bɛnyɩ, -ka -Lagɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌya dɩ, ʋn ꞌmate nɩ-oꞌo.

10 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ ꞌtɛ-ɛ amʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye amʋ ꞌla ꞌle a ꞌke ɩ-bɩ kplizɩgɩ ꞌmnɩ ꞌli ti-de. ꞌƐ dɩ a po ꞌle ꞌkpɩ ꞌle a ꞌke ɩ nʋ! -Bho a -de nɩ ꞌli ti, ꞌꞌlemnɩɩ a -see ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ tiꞌga yi ꞌꞌkɔmʋ. 11 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, nyʋ -aꞌba -Kɔyi -ke ꞌPʋʋnyi Zezii Kliisɩ -kɔꞌɔ ɔ, -a-bʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ, ꞌpʋnpʋan -a ꞌyeꞌa a, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli -nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka ꞌle ɛ ꞌke amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌke tiꞌpɩple.

12 Ɩ-bɩ -ziadɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ see, a -deꞌa ꞌliti, ꞌɩnnɩɩnɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -pɔlʋ ꞌꞌyiglu ꞌbho ɩ ꞌꞌkpi. 13 -Bhladɩ ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌɩn -seeꞌa ꞌmɛ ke a, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌgwlʋtipopo ꞌyrɛlɛɛ ꞌle a ꞌke ꞌmʋtiyaa. 14 -Nɔɔ-ɔ -sieꞌa ꞌbho ꞌle ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ, ꞌɩn yiboꞌo-o na ɛ se ꞌtɔ ꞌꞌyi-die. -Aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌbhuo -zɩ ꞌɩ-ɩ ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ see. 15 Lɛ ꞌmna ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɛ -nʋ -mʋ. -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ꞌwla, ꞌle, dɩ ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a ꞌke ɩ ꞌgwlʋtipopo.

-Lagɔ -tɔꞌɔ -amʋ -ka *Zezii ꞌꞌduꞌa ꞌɔ ꞌꞌyu

16 -Bɛnyɩ a, -ka -aꞌba -Kɔyi *Zezii kuꞌa wɔn ꞌle -ka ɔ-ɔ ꞌyeꞌa le -yi mʋ, -a ꞌꞌbhlu -ɩꞌo ꞌle -a ꞌye ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ɩ -se sabhladɩ -ko. -Ka ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi tenyɩ, -aꞌba ꞌꞌbhi ꞌye-e ꞌna li ꞌꞌpɛcɛɛ! 17-18 Trɩ -ke ꞌꞌkpi -Lagɔ -tɔ -nɩꞌa ꞌɛ lɛtu -bɛnyɩ, -a -ke ɔ -nɩ ꞌle, ꞌle, ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌma-a ꞌɔ -tɩta, -ɔ -ke ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ziꞌa lɩ ꞌwee, ɔ ꞌye ɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌꞌnyɩ ꞌle wlu ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌmʋ-sɔ -nɩ, -a ꞌye ɛ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɛ na: ꞌAn ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌka-a! Ɔ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌan ꞌbʋbʋaꞌa klɛ. ꞌƖnnɔ ꞌmo-o Zezii.

19 A -gblee, -a ꞌye-e ꞌɛ lɛtu liꞌa dɩ, dɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -zaꞌa ꞌmʋ a, -aꞌba ꞌꞌgwlideɛ ꞌkpaꞌa ꞌꞌkpi ꞌbho ꞌya damʋ. Ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle a ꞌke ɩ -lokuipo -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌnapɛ-ɛ vlanꞌa ꞌle -kuyre ꞌmʋ. A po ɩ -lokui ꞌꞌkɔmʋ ꞌle ɛ ꞌke Zezii *Kliisɩꞌa leyinɔɔ ꞌꞌkpi bhla ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌke le yi. ꞌƆ leyinɔɔ ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -ka zɔ -nɩꞌa ꞌꞌyri tiwlanamʋ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhuo kɔɔꞌɔ ꞌɛ ꞌcʋdrɩɛ fan -ɛ tɔꞌɔ nyʋ na zɔ-ɔ zɩ-oꞌo. A ꞌye li-ɔ, -bho ɔ yi le a, ꞌbho-o a-a ꞌye lɩ ꞌwee ꞌꞌyrili-gwɛ -nɩ mʋ. 20 A -gblee, wludie a ꞌka ꞌgwlʋ ꞌꞌyi sie tenyɩ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, dɩ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌꞌwe -zaꞌa ꞌmʋ -bɛnyɩ ꞌle -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, -bho *ꞌɔ Lisaazuzu se nyɔ -kpa ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -naagɩ se ꞌbho -tɛ. 21 Wlu ꞌwee ʋn -zaꞌa ꞌmʋti, ɩ -see ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌmʋ ꞌwlʋ. -Lagɔ ɩ ꞌwlʋꞌo ꞌmʋ, ꞌle ꞌɔ Lisaazuzu ꞌye ʋ ꞌꞌtuu ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ-za.

2

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa -tɔmʋzɩgɩ

1 -Bɛnyɩ a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋzɩgɩ, ʋn yi-oꞌo -lɔɔ ꞌle nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ, ʋn ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ ꞌkpa. Nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌɔ wluꞌa -tɔmʋzɩgɩ, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌye -yi mʋ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle, lɩ-ɩ ꞌka amʋ ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jolʋ ꞌꞌyi kpa ꞌle a ꞌke ɛ bhlu, ʋn-ʋ ꞌye ɩ amʋ -tɔ mʋ. -Aꞌba ꞌBhleyi *Zezii *Kliisɩ ꞌmɛꞌɛ ɔ ꞌke ʋ zetie ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, -tɔtɔlɩ -ke kpli-iꞌa nʋ ꞌɔ ꞌtʋ, ʋn-ʋ ꞌye -ɩ ꞌli ti-de -mʋ. Ɩ-bɩ ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩꞌa dɩ, ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jolʋ ʋn-ʋ bhluꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ɛ -see ꞌmʋ-gwle yi ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn. 2 A -gblee, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye -ʋ kli ꞌkpa -mʋ. Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, -ɩ seꞌa nʋka -nɩ, -bho nyʋ -lrʋʋ ꞌye ɩ li a, Zezii ꞌma-a -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi, -a-bʋ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ -jeyi -nanamʋ, ꞌle ʋn ꞌke -amʋ ꞌnynɩ ꞌꞌsi ꞌꞌnyinynika. 3 Ʋn ꞌbhle-e aꞌba mɔniꞌa ꞌtʋ ꞌꞌgwliꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌye amʋ -mɩɛsrɛ li-po mʋ ꞌle a ꞌke ɩ ʋ ꞌꞌnyɩ. ꞌƐ dɩ, -Lagɔ ꞌka nyʋ ꞌwee -zigle -tu, ɔ -nɩ ꞌnʋ wɔnfuonamʋ see ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn.

4 A -gblee, ɔ gboꞌa -dalbhomʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -bɛnyɩ, ɔ -see ʋ ꞌmʋꞌꞌsuu. Ɔ kpʋn -ʋꞌo, ꞌle, -dogwigbaaklagba-a ꞌbhleꞌa -kuyre ꞌli dii, ɔ ꞌye ʋ ꞌle ꞌꞌvuto. ꞌLe-e ʋn-ʋ ꞌye ti-de mʋ ꞌle ꞌɔ -zigleꞌa zɔ ꞌke nyni, ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn. 5 A -gblee, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ -bɛnyɩ, ɔ -see ꞌwa ngaze ꞌye -lrɛɛ. Ɔ nʋ -ɛꞌo ꞌle ꞌꞌni ꞌye lbha kplokplokplo, ɛ ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi-zi, ꞌle ɛ ꞌye ꞌwa klɛ ti-za. *Nʋe ꞌtmʋʋꞌa nyʋ, ʋn ꞌke ꞌꞌyrilinmɔdɩ nʋ, ɔ -ke nyʋ -mɛɛsɔn -lrʋʋ, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌpʋnꞌo. 6 A popo *Sodɔɔmʋ -ke *Gomɔɔꞌɔ nyʋꞌa dɩ ꞌgwlʋti -lrɛɛ! Ɔ ꞌpo-o nɛ ꞌzɔ ꞌle ɛ ꞌye ʋ ꞌlbha ꞌꞌfɩa ꞌwee, ʋn ꞌye -kʋn-gwɛ. A ꞌye li-ɔ, ɔ ꞌnʋ-o ꞌɛ lɛtu, nyʋ-ʋꞌa nʋꞌa ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, -bho ʋn -gbʋ nɛ ya, ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu. 7 Ɩ-bɩ Sodɔɔmʋ -ke Gomɔɔgwlɛ ꞌmʋ, *ꞌLɔɔtʋ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɔ ꞌꞌsɛ-ɛ -nɩꞌe Sodɔɔmʋ, -ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. Lɩ-ɩ seꞌa nʋka -nɩ -ke ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ ꞌɔ -bonyunyu-u nʋꞌa a, ɩ-ɩ ꞌcna-a ꞌɔ ku. Ɔ -nɩ -lue ꞌtɩn, ꞌɔ ꞌꞌsɛ -Lagɔ ꞌpʋʋnꞌo. 8 -Ɛkedɩmaa, ɔ-bɔ ꞌꞌyisrɛɛyi ꞌmnɔ, ɔ -ke ʋn -nɩꞌe-e -gwlɔ -lue ꞌmʋ, ꞌle, kpli ʋn-ʋ nʋꞌa, ɔ-ɔ ꞌye ꞌɩ li, dɩ ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ꞌle ɩ-bɩ kplisasʋɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌcnaꞌa ꞌɔ ku. 9 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ yiboꞌo -ka ɔ ꞌka -nyna, nyʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌwa -nabhʋ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ, ꞌle, ʋ-bʋ ꞌma-a ꞌɔ nyʋ, ɔ ꞌke ʋ ꞌkleyeɛɛ wɔn ꞌmʋ -za. ꞌƐ lɛtu-u tɔ-oꞌo -lrɛɛ na, ɔ yiboꞌo-o -ka ɔ ꞌka -nyna, ꞌle, -yʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ɔ ꞌke ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya ꞌbho ꞌɔ -zigleꞌa zɔ. 10 ꞌLe, nyʋ-ʋ -seeꞌa tiꞌbɔ ʋn ꞌke -kɔyi ꞌbhle, -ʋ ꞌbɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa ꞌtʋnʋlɩ ti, ꞌwa ꞌꞌbhi ɔ-ɔ ꞌye dɩ -kpʋn -nɩ mʋ.

Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa -tɔmʋzɩgɩ, ꞌwa dɩ se ꞌwa -bonyunyuꞌa dɩ ꞌꞌkpi -nɩ. Ʋn-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi. Ɔ gboꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌwa ꞌꞌdu ʋ ꞌbho, ꞌle ʋn-ʋ zaꞌa ꞌꞌnyinyniwlu ꞌmʋ ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi. 11 Ʋ-bʋ ɔ gboꞌa -dalbhomʋ kuꞌa wɔn tenyɩ, -ʋ -ziꞌa ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌɔ wluꞌa -tɔmʋzɩgɩ, ʋn -see ʋ ꞌꞌjreewlu -bodɩ ꞌmʋ-za kpɛ -lue ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 12 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, nmi-i seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, nyʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa, ʋn-ʋ liꞌa, lɛ ɛ ꞌybhaꞌa, -ka ɛ-ɛ nʋ ꞌɛ ɛ, ꞌka-a ʋn -nɩꞌo. Lɩ ʋn seꞌa ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi ʋn-ʋ zaꞌa ꞌꞌnyinyniwlu ꞌmʋ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo, -ka ɩ-bɩ nmi ꞌmnɩ-ɩ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌka-a ʋn-ʋ bhluꞌo ꞌꞌmamajolʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌye nɩ ꞌnɛ ꞌꞌyi ꞌkle. 13 -Ka ʋn -yaꞌa ꞌwa -bonyunyu ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi, ꞌka-a -Lagɔ-ɔ ꞌye ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya mʋ -lrɛɛ. ꞌꞌNyinynidɩ nʋ ꞌʋ ꞌtʋ, ɩ gbo ʋn ziꞌo tenyɩ. -Bho ʋn -kɩ ɩ-ɩ ꞌyrʋgbagbʋꞌa ꞌꞌbhuo-o nʋ, ɩ-ɩ ꞌlbhaa ꞌnʋ-ʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. -Bho a -ka li, ʋn -nɩꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌle, -ka ꞌzanu-u nyniꞌa ꞌꞌyriɛplu wɔn, ꞌka-a ʋn-ʋ nyniꞌe aꞌba ꞌnynɩ wɔn. ꞌWa kpli ꞌbhle-e dɩn ꞌmʋ. Ʋn-ʋ ꞌlbha-a amʋ -mɩɛsrɛ ꞌmʋ ꞌle ɩ-ɩ ꞌlbhaa ꞌnʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi. 14 ꞌꞌWɩlɩnynʋkpakpɩꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ dɩ ʋn-ʋ popoꞌo ꞌgwlʋti, ʋn -ke ʋn ꞌke ꞌꞌbha ꞌꞌdu. ꞌWa sɩa ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa ꞌmʋ. Nyʋ-ʋ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌgwlideɛ-ɛ seꞌa ꞌmʋku, ʋn-ʋ ꞌlbhʋ -ʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌꞌnyinynidɩ -lrɛɛ. ꞌꞌWlilɩꞌa ꞌyeyeaꞌa ꞌtʋ-ʋ -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌgwli. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ ꞌcɛkʋta ꞌꞌkpi! 15 Ʋn ꞌꞌtayiꞌe-e -Lagɔꞌɔ -jolʋ ꞌꞌyiti ꞌle ʋn-ʋ bhluꞌo ꞌꞌmamajolʋ. *Balaamʋ ꞌma-a Bosɔɔꞌɔ ꞌꞌyu, -ɔ ꞌꞌduꞌa mɔniꞌa dɩ, -ɔ ꞌbɔ ꞌka ꞌti ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ -za, ꞌɔ kpli ʋn ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ. 16 Ɔ-bɔ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi ꞌmnɔ, ɔ -see ꞌbho -Lagɔ ꞌꞌduꞌa kamʋ, ɔ kpɔ ꞌɔ dɩ ꞌꞌyi: A -gblee, -sokofale -ke wlu nyunyɔꞌɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌmʋti, ꞌɩnnɛ ɔ -zi -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɛ ꞌye nyunyɔwlu po, ꞌle, -nɩadɩ ɔ-ɔ mu ꞌka -nʋ mʋ, ɔ ꞌye ɩ -jolʋ ꞌmʋ cɛ.

17 -Bho nyɔ mu ꞌꞌni ꞌꞌplinamʋ, ꞌle ꞌꞌnilru ꞌke ma, -ka ꞌkpɩ-ɩ wa ꞌnɔ ꞌꞌyiti a, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa -tɔmʋzɩgɩ, ꞌka-a ꞌwa dɩ -nɩꞌo. -Bho ꞌꞌni yi ti -tututu, -bho -pʋpɔɔ yi, ɛ-ɛ ꞌzi-e yakuꞌa -druku ꞌle ꞌꞌni ꞌmnɛ-ɛ cɛꞌɛ ꞌle yayi ti ꞌꞌzanyɩ! Ɩ-bɩ -druku-u -seeꞌa ꞌꞌni ꞌmʋ-cɛ, ɩ ꞌke lbha, ꞌɩnnɩ -ke ʋn gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -da -lue-e -nɩꞌa -ka tii, ꞌɛ ꞌbɩtu -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌbho tide. 18 A -gblee, -bho ʋn -de ti -lrɛɛ, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ʋn-ʋ ꞌꞌplin-oꞌo ꞌya dɩ. Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, nyʋtɔlʋ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -lreeka, ʋn-ʋ ꞌlbha-a ꞌwa -dadudu ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌo: Lɩ-ɩ seꞌa nʋka -nɩ, aꞌba ꞌgwlʋ -nɩꞌa ꞌꞌyi, a nʋ ɩ! -Bho ʋn nʋ ɩ, ꞌle ʋn-ʋ yiꞌe ꞌwa -antanyɩkpli ꞌli le, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, ʋn ꞌbɔ-ɔ ti ʋn -ke ʋn ꞌke ɩ nʋ -lrɛɛ. 19 ꞌꞌYiflɔɛ ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌʋ wɔn ꞌmʋti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi, ꞌꞌnyinynidɩ ꞌwa ꞌꞌbhi-i nʋꞌa, ʋn -nɩꞌe-e ꞌya ꞌꞌlru ꞌzɔ, ʋn se ꞌꞌyi-flɔ. Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ, ɩ-ɩ ꞌkpʋ -ʋ ꞌbho ꞌmɛmɛɛꞌɛ -jeyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ʋn-ʋ bhlu ɛꞌo. A -gblee, lɛ-ɛ kpʋnꞌa nyɔ ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ɛ-bɛ lɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌzɔ ɔ-ɔ nɩꞌo.

20 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ yiboꞌa -aꞌba -Kɔyi -ke -aꞌba ꞌPʋʋnyi *Zezii *Kliisɩ, -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌɛ dɩ, ꞌꞌnyinynidɩ poꞌa nyɔ ꞌmɛyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ʋ ꞌbhɔꞌɔ ꞌya nʋnʋdɩ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyitiꞌꞌtayi ꞌle ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋ le yi a, ɩ ꞌke ʋ ꞌꞌlru ꞌmʋ -kɔ ɔ, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ʋn nʋ ꞌka -antanyɩ, ꞌwa gbɔmʋbhɔɔnɩ ꞌku-o wɔn tenyɩ, ɩ ꞌye ɩ -zi. 21 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili ꞌle ʋn -kaa ɛ-bɛ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ ꞌmnɛ bhlu ꞌle ʋn ꞌke ɛ-ɛ bhlu -daan-ɔ, ꞌle ʋn ꞌke ɛ-ɛ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi! ꞌLe ꞌwa ꞌꞌdu ꞌtɔ ꞌbho -Lagɔꞌɔ wlu! 22 A -gblee, -bho nyɔ popo ꞌwa dɩ ꞌgwlʋti, ꞌꞌnna nyʋ-ʋ poꞌa -laa, ɛ-ɛ ꞌmo-o -ziadɩ. Ɛ na: Lɩ gbe gwla ꞌka a, ꞌɩnnɩ ɛ-ɛ muꞌo linamʋ le. ꞌLe ʋn-ʋ nʋꞌo -lrɛɛke na: -Gwlɔbhee nyʋ -lre ꞌka a, ꞌɩnnɩ muꞌo ꞌle -plaplɩ ꞌmʋ le tiklakpanamʋ.

3

*Zezii na ɔ-ɔ ꞌye-e le -yi -mʋ

1 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌꞌbɔgʋ ꞌɩn poꞌa amʋ -jeyi, ꞌɛ ꞌsɔnnɛ ꞌka-a! ꞌLe ꞌya ꞌlimʋ, lɩ a yiboꞌa see, ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -pɔlʋ ꞌꞌyiglu ꞌle a ꞌke ꞌya dɩ ꞌgwlʋtipopo -pɔlʋzɛgɛ ti. 2 A -gblee, -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, dɩ ʋn -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌbɔ-ɔ ti a ꞌke ɩ ꞌgwlʋtipopo. *Zezii *Kliisɩ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi -ke -aꞌba ꞌPʋʋnyi, *ꞌɔ -dalbhomʋ -tɔꞌɔ amʋ -ziadɩ, dɩ ɔ ꞌtmʋʋ nʋꞌa ʋn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, a ꞌke nʋ, a popo ꞌya dɩ ꞌgwlʋti -lrɛɛ! 3 A de ꞌꞌgwli na, ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli, nyʋꞌa -dadudu-u pleꞌa ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa ꞌtʋnʋlɩ kli, ʋn-ʋ ꞌye-e -yi -mʋ, ʋn ꞌke amʋ ꞌnynɩ -drɩ, 4 ꞌle ʋn ꞌke na: Zezii Kliisɩ na ɔ-ɔ ꞌye-e le -yi -mʋ, ꞌkla -ko? Doo a-a ꞌye nɩ ꞌnɔ li ꞌtraamʋꞌa? -Bɛnyɩnyʋ ɔ -kɔꞌɔ, ꞌwa -dadudu ꞌmɛ-ɛꞌo ꞌle ɔ -see -bhla le yi ke. -Lagɔ sroꞌa ꞌbhlʋkpa ti, lɩ ɔ -yaꞌa ti, -ka ɩ -nɩꞌa ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ -nɩꞌo. Lɛ -lue ꞌtɩn -see ꞌꞌyiziziɛ ke! 5 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌɔ leyiɛ ꞌꞌgwlide, lɛ ʋn -seeꞌa ꞌwɔn ʋn ꞌke ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -bɛnyɩ, -Lagɔ -wluꞌo-o wɔn ꞌle ɔ na yaku -ke ꞌbhlʋkpa -nɩ ti, ꞌle ꞌɛ lɛtu ꞌye -nʋ-ɛ. Ɔ ꞌka ꞌbhlʋkpa ti-ya, ꞌꞌni ɔ -ma -nɩꞌe ꞌbhlʋ. Ɛ-bɛ ꞌbhlʋ ꞌmnɛ, ɛ ꞌwlʋ-o ꞌle ꞌꞌnukɔ -lrɛɛ. 6 A -gblee, nyʋ-ʋ -nɩ ꞌka ti -bɛnyɩ, -da ʋn ꞌka ꞌmɛ, -Lagɔ nʋꞌo ꞌꞌni lbha, ꞌle ɛ ꞌye lbha, ɛ ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi-zi. 7 Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnnɔ nʋꞌo -lrɛɛ na: ꞌBhlʋkpa -ke yaku -nɩꞌa ꞌtraamʋ ti, ɔ ꞌde -ɩ -bhla ꞌbho ti, ꞌle, -nɔɔ ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ, -bho ɛ nyni, ɔ ꞌke ɩ nɛ ti-za -nɩ. Zɔ -ke ti ɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyunyu ꞌwee -zigle -tu -nɩ mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ dɩ -kpʋn, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye ꞌɛ lɛtu -nʋ -nɩ mʋ.

8 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, lɛ-ɛ kuꞌa wɔn tenyɩ, a -seeꞌa ꞌmate yi, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, ꞌbho -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwɩ -lue -ke zʋɩnꞌa ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ bue ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. 9 A -gblee, -bho nyʋtɔlʋ -de ti, ʋn-ʋ popo-o ꞌgwlʋti na, ɔ-bɔ -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ, -bho ɔ ꞌꞌsi lɛ ꞌnynɩ, ꞌɔ nʋ ɛ -susueyi. -Gba, ɛ -se -kaa -ko. Ɔ-ɔ ꞌku-o ꞌꞌgwli -amʋ -bodɩ. Ɔ -see tiꞌbɔ nyɔ ꞌke ꞌmɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɔ ꞌybha-oꞌo nyʋ ꞌwee ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti.

10 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩ-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ ꞌle ɔ ꞌke nyʋ ꞌzɔꞌdaa. -Bho nyɔ -see ꞌꞌyriyi ꞌꞌgwlide, -ka ɔ-ɔ ꞌdaa ꞌnɔ ꞌzɔ, ꞌka-a ꞌɔ leyinɔɔ-ɔ ꞌye nyʋ tiꞌgete mʋ. Ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti, lɛꞌɛ wlu-u ꞌka nyɔ -loku ꞌꞌlruꞌꞌsuu, ꞌɩnnɛ -a ꞌye ꞌbʋꞌwɔn mʋ ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌle yaku ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌbhuo ꞌke ti-sɔ, ꞌle, lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyi, ɩ ꞌke sin ꞌꞌfɩa ꞌwee. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌbhlʋkpa -ke ꞌɛ lɩ ꞌwee-e ꞌye-e ti-sɔ -mʋ -lrɛɛ. 11 Lɛꞌꞌo lɛ -a -nɩꞌa liyenamʋ, -ka ɛ-ɛ ꞌyeꞌa ti-sɔ mʋ, -a yibo nɩ-ɩꞌa dɩ, koo aꞌba kpli ꞌke ꞌtɔ ꞌmʋ-nɩꞌa? A ꞌꞌnyɩ aꞌba ꞌꞌbhi -Lagɔ -jeyi ꞌꞌfɩa ꞌwee ꞌle aꞌba -nabhʋ ꞌke ɔ ꞌtʋ nʋ! 12 Ɛ-bɛ zɔ ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌle Zezii ꞌke le yi, a san ꞌꞌyi a ꞌke ɛ wɔn-fuo! Lɛ a ꞌbhɛɛꞌɛ, a nʋ ɛ ꞌle ɔ ꞌke le yi -susueyi! Aꞌba ꞌmate -le na, ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ ti, yaku-u ꞌye-e -sin -mʋ, ꞌle, lɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyi, ɩ ꞌke lele ꞌle ɩ ꞌke ti-sɔ! 13 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na, ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌbhlʋkpalre -ke yakulre ti-ya -mʋ. -Bho ɔ -yɩ ɩ ti a, lɩzɩgɩ -ke ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa ꞌꞌyisrɛɛmʋꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌye ɩ ꞌꞌkpi -nɩ mʋ. ꞌƐ lɛtu -a -nɩꞌe wɔnfuonamʋ.

14 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌɛ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, -bho a -ka ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ wɔn-ɔfuo, a po ꞌle ꞌkpɩ, ꞌle, -bho ɛ nyni a, a -kaa ꞌbɩ liꞌbhle ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌke bhlu ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi -lrɛɛ. 15 -Bho -aꞌba -Kɔyi Zezii -ku ꞌꞌgwli, -bho ɔ -see -bhla le yi ke a, a yibo na, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ-e nyʋ ꞌꞌyiflɔɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi! -Aꞌba dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu ꞌPɔlʋ, ꞌꞌbɔgʋɩ ɔ poꞌa amʋ -jeyi, ɩ-bɩ -kaabodɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ. -Lagɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ -naagɩ ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za. 16 ꞌƆ ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌwee ɔ poꞌa -jeyi, -bho ɔ -ka dɩ -nɩɩꞌa ꞌꞌkpi ꞌmʋ-ʋza, -ka -lue -nɔɔ, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌlɛꞌo. ꞌLe ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌmnɩ ꞌli, wlu -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌe ꞌle, ꞌya ꞌzɔ -tɛꞌɛ-ɛ ꞌmʋ tenyɩ. Nyʋ-ʋ seꞌa -naagɩ ꞌbhle, -ʋ -ke ꞌꞌgwlideɛ-ɛ seꞌa ꞌmʋku, ʋn-ʋ ꞌzɩ -ɩ ꞌꞌyida ꞌmʋ. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli -bɛnyɩ, ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌya tɔlʋ. -Bho ʋn -ka -kaa nʋ, ꞌɔ ꞌcɛkʋta -nɩ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi.

17 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌbho a-bee -mnʋʋꞌa damʋ, -ka ꞌya lɩtu ꞌyeꞌa -nʋ-ɛ mʋ, -a ꞌtmʋʋ ꞌnɩ amʋ-ɛ see. ꞌƐ dɩ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ-ʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, ʋn -kaa amʋ ꞌle ꞌwa -tɔtɔlɩ -ke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ jri ꞌle aꞌba ꞌꞌgwlideɛ -kaa -denɩ ꞌmʋ -sɔ, ꞌle a -kʋʋ ʋ kli ꞌkpa. 18 Zezii Kliisɩ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi -ke -aꞌba ꞌPʋʋnyi, a ꞌꞌdu ɔ ꞌꞌyrili, a ꞌke ɔ yibo -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ɛ ꞌꞌlru-mu -nɩ, ꞌle, -zɛgɛ ɔ-ɔ nʋꞌa amʋ ꞌꞌlruli, ɛ ꞌke ꞌꞌkpiꞌkpa ꞌꞌkɔmʋ. ꞌNynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌꞌdu ꞌɔ lɛ ꞌꞌkɔgwlɛka! (Dɩ ꞌwee ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ!)

1 ꞌZaan

1

2

3

4

5

ꞌZAANꞌa ꞌꞌyizabɔgʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa nyʋꞌa -dadudu ꞌZaan poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋ-ʋ tɔ ꞌnɩ, ꞌbho ꞌwa damʋ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu. Ɔ ꞌpo -ɛ ʋ -jeyi ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po -lrɛɛ ꞌle ʋn -ke Zezii ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri -ka -zɛgɛka.

1

-Lagɔwlu ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ tinɩɛzɛgɛ, ꞌɩnnɛ *Zezii ꞌꞌduꞌo

1 *Zezii ꞌma-a -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ꞌɔ dɩ -a poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. -Da -Lagɔ ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya -bɛnyɩ, ɔ -nɩꞌe-e ti see. -Aꞌba ꞌꞌbhiꞌa pɛyri ꞌsɔn ꞌye -ɔꞌo. -A ꞌye-e ꞌɔ -wluna ꞌle -a ꞌye ɔ liꞌtʋ -lrɛɛ. 2 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ tinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ, ɔ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌle -a ꞌye ɔ ꞌye. ꞌBho -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ɔ -nɩꞌo ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi. ꞌƐ kamʋ -a zaꞌa amʋ ꞌɔ dɩ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌtmʋʋꞌo amʋ -lrɛɛ -ka ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. 3 A-a ꞌye-e liꞌa, ɔ-bɔ Zezii -a ꞌyeꞌa li, ꞌɔ wlu -a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -a ꞌpo-o amʋ ꞌya wlu -jeyi -lrɛɛ, ꞌle, -ka -a -ke -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii *Kliisɩ ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, -a -ke abʋ ꞌke ɛ ꞌmʋ-plɛ -lrɛɛ. 4 Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ, -a ꞌpo-o amʋ ꞌya ꞌꞌbɔgʋ -jeyi, ꞌle, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa -a -nɩ ꞌwee, ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi tenyɩ.

-Lagɔ *ꞌsaaꞌa-a li.

5 -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ *Zezii *Kliisɩ -zaꞌa -amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -ɛ -ke dɩ -a -nɩꞌa amʋ wlu -jeyi -ponamʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: Ɔ na: -Ka zɔ-ɔ ꞌyeꞌa ti wesaa, ꞌka-a -Lagɔ *ꞌsaaꞌa li, ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre se ɔ ꞌmʋ -nɩ. 6 A ꞌye li-ɔ, -bho -aꞌba nyɔ nʋ, ɔ -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa ꞌli ti-de a, ꞌɔ nyɔtu-u ꞌcɛ-ɛ sɩn ꞌle ꞌɔ wɔnmʋwlu ꞌmʋ -ke ꞌɔ nʋnʋkpli ꞌmʋ. 7 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka -Lagɔ ꞌsaaꞌa li, -bho -aꞌba nʋnʋkpli *ꞌsaa -kaa li ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌꞌlemnɩɩ -ka -a -dieꞌa ꞌmʋ ꞌwee, -a kpʋkpʋnꞌo-o ti, ꞌle, ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii ꞌmɛꞌɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, -ɔ -ke nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, ɔ-ɔ zetieꞌe -amʋ ꞌle ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ.

8 -Bho -aꞌba nyɔ nʋ, ɔ -se ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋyi -ko a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -ziadɩ se ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ -nɩ. Ɔ-ɔ ꞌꞌmaa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuo. 9 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho -a nʋ ꞌꞌnyinynidɩ, ꞌle -a ꞌke ɩ ꞌꞌyiyibo, -a ꞌke ɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi tide a, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌya dɩ ꞌle ɔ-ɔ zetieꞌe -amʋ ꞌle ɩ ꞌmʋ. -Ɛkedɩmaa, ɔ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyiti nyɔ ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide. 10 ꞌLe -aꞌba ꞌꞌklumʋ, -bho nyɔ nʋ ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩ nʋ a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ-ɔ ꞌꞌluo-o -Lagɔ ꞌmʋ -ka sɩncɛyi, ꞌle -Lagɔꞌɔ wlu -lue ꞌtɩn se ɔ ꞌmʋ -nɩ.

2

*Zezii *Kliisɩ-ɩ kpaꞌa -amʋ-ɛ

1 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, dɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa kamʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ wlu -jeyi ꞌle a ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌbhɔ. ꞌLe aꞌba ꞌꞌklumʋ, -bho nyɔ nʋ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ, -a ꞌbhle-e -kpayi -lue ꞌbho -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli: ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌꞌYisrɛɛyi *Zezii *Kliisɩ. 2 A -gblee, ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zɔ ꞌɔ ꞌbho ꞌle ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ. A ꞌye li-ɔ, ɛ -se -aꞌba ꞌꞌsɛꞌɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa kamʋ ɔ ꞌmɛ ꞌnɩ -ko. Ɔ ꞌmɛ-oꞌo nyunyu ꞌweeꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ꞌya -belu ꞌke ʋ ꞌka bhla, ɛ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi tiꞌga ꞌbho nyunyu ꞌweeꞌa ꞌbɩ ꞌmʋ. ꞌWa *ꞌsraga ɔ -zaꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌke ʋ ꞌꞌkpi ti-gwɛ.

3 -Bho -a po -Lagɔꞌɔ wlu -lokui ꞌle -a ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu a, ꞌꞌlemnɩɩ, -ka -a yibo ꞌnɔ -ziaka, -a ꞌde -ɩ ꞌꞌgwli. 4 -Bho -aꞌba nyɔ -lue nʋ ɔ yibo nɔ-oꞌo, -bho ꞌɔ ꞌꞌdu ꞌbho ꞌɔ wlu a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌnʋ-o sɩncɛyi, -ziadɩ se ꞌle ꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ -nɩ. 5 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu, ɔ-ɔ ꞌmo-o nyɔ-ɔ -kmaꞌa -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ dɩ tenyɩ. A -gblee, -ka nyɔ ꞌka yibo na ɔ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi a, ꞌkla-a ꞌka-a! 6 -Bho nyɔ nʋ ɔ -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, -ka Zeziiꞌa -dedekpli -nɩꞌa a, ꞌɔ -dedekpli -nɩ -kaa!

-Lagɔꞌɔ wlulre.

7 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, wlu ꞌɩn -nɩꞌa -laa amʋ -jeyi ponamʋ, ɛ se wlulre -ko. A ꞌwɛn -ɛ ꞌbɔ see ꞌle a yibo nɛꞌo. 8 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ɛ-bɛ wlu -ke dɩ ꞌɩn -nɩꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋzanamʋ a, ɛ-ɛ ꞌmo-o wlulre -lrɛɛ. A -ke *Zeziiꞌa nʋnʋkplizɩgɩ ꞌmʋ, ꞌle-e nyʋ yibo -nɩ ꞌnɛ ꞌꞌyi ꞌle -a yiboꞌo -ka ɛ ꞌꞌduꞌa lɛlre. -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌnyinynidɩꞌa -kuyre-e ꞌwlʋ-o ꞌbho -jeyi, ꞌle, Zeziiꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ kɔɔꞌɔ zɔ, ɩ-ɩ ziꞌe ꞌbho ꞌya ꞌbɩ ꞌmʋ.

9 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyɔ-ɔ ꞌnyɛꞌɛ ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌmʋ, -ka -Lagɔ ꞌsaaꞌa li, -bho ɔ nʋ ꞌka-a ꞌɔ nʋnʋkpli -nɩꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ꞌɔ nyɔtu-u ꞌnʋ-o -bhla ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkɔmʋ. 10 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho nyɔ -kma ɔ -Bozeziiꞌa nyɔꞌɔ dɩ, ꞌɔ nyɔtu -deꞌe-e ꞌle -zɛgɛ ꞌli ti. Lɛ -see ɔ ꞌꞌnyinynidɩ wɔn-po yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 11 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌnyɛꞌɛ ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌmʋ, ɔ -nɩꞌe-e -bhla ꞌle ꞌꞌnyinynidɩ ꞌli ꞌꞌkɔmʋ. ꞌLe ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa ꞌli ɔ -deꞌe ti ꞌꞌkɔmʋ. Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ -kaꞌa ꞌtɔ-ɔ ꞌɔ ꞌꞌyriꞌa dɩ, ɔ se ꞌɔ ꞌꞌyisrɛɛjolʋ yibo.

12 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ dɩ -nɩɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ -jeyi, -ɛkedɩmaa, aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti Zezii *Kliisɩꞌa ꞌsana ꞌmʋ.

13 A-bʋ ꞌma-a nyunyuzɩgɩ a, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi, -ɛkedɩmaa, -da -Lagɔ ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya -bɛnyɩ, Zezii -nɩꞌa ti see, a yibo nɔ-oꞌo.

A-bʋ ꞌma-a ꞌbhʋabhʋayreetɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, a ꞌlu-o tʋ ꞌbho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌꞌkpi.

14 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, a yiboꞌo-o -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi.

A-bʋ ꞌma-a nyunyuzɩgɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, -da -Lagɔ ꞌka lɩ ꞌwee ti-ya, Zezii -nɩꞌa ti see, a yibo nɔ-oꞌo.

A-bʋ ꞌma-a ꞌbhʋabhʋayreetɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, a ꞌbhle-e ꞌkpɩ ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔjeyi. A -deꞌe-e ꞌle ꞌɔ wlu ꞌli ti ꞌle a ꞌye tʋ lu ꞌbho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi Sataan ꞌꞌkpi.

15 A -gblee, lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -yɩꞌa ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi a, aꞌba -kma ꞌya dɩ -le! -Bho nyɔ -kma ꞌya dɩ a, ɔ se -Lagɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle. 16 Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -seꞌa-a -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ: ꞌꞌnyinyninaagɩꞌa ꞌtʋnʋlɩ o, nyɔꞌɔ lɛꞌɛ -pɔlʋꞌa ꞌꞌyicnɛɛɛ o, ꞌꞌjɛꞌɛ ꞌꞌyibhɛɛɛ o, ɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa lɩ, ɩ -se -aꞌba -tɩta -Lagɔꞌɔ nɩ -ko. 17 A -gblee, ꞌkmʋ -nɛɛ -nɩꞌe-e ꞌꞌyitibhitinamʋ. ꞌƐ lɩ-ɩ nʋꞌa nyʋ ꞌtʋ, -yɩꞌa nʋꞌa -Lagɔ ꞌtʋ a, ꞌka-a ɛ -ke ɩ-ɩ muꞌo -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ a, ɔ-ɔ ꞌnɩ-e ti ꞌꞌkɔgwlɛka.

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyi.

18 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, -a -nɩꞌe ꞌtɔ-ɔ *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli. ꞌLe a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ see -ka *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyi-i ꞌyeꞌa -yi mʋ. A -gblee, -nɔɔ -ke ꞌli -a -nɩꞌa ꞌtraamʋ a, ꞌwa -dadudu yi-oꞌo, ꞌle, -ka -lebhɔɔnɔɔ nyniꞌa a, -a yibo nɩꞌo. 19 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ a, -a -ke ʋn bheteꞌe-e gbo -bɛnyɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a -ke ʋn se -pɔlʋ ꞌmʋ-plɛ. ꞌƐ dɩ ʋn ꞌwlʋꞌo -amʋ ꞌꞌyrili. -Bho -a -ke ʋn -plɛ ꞌkɩ -pɔlʋ ꞌmʋ, -a -ke ʋn-ʋ de ꞌko-o ti ꞌꞌkɔmʋ. ꞌƐ lɛtu -nʋ-ɛꞌo, ꞌle, -ka -a -ke ʋn seꞌa -pɔlʋ ꞌmʋ-plɛ ɛ, ꞌle nyʋ ꞌye ɩ yibo.

20 ꞌBho a-bee -mnʋʋꞌa damʋ a, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ ꞌꞌnyɩ-e amʋ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -lue -lue, ꞌle a -nɩ ꞌwee yiboꞌo -ziadɩ. 21 Ɛ -se a se -ziadɩ yiboꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ po amʋ wlu -jeyi ꞌnɩ -ko. A yibo nɩ-ɩꞌa dɩ ꞌɩn-ɩ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. ꞌƐ dɩ, -ka sɩn seꞌa ꞌbhɛɛ ɩ ꞌke ꞌle -ziadɩ ꞌmʋ ꞌwlʋ a, a yibo nɩꞌo.

22 Yɔɔ moꞌo ꞌtɔ-ɔ sɩncɛyiꞌa? A -gblee, nyɔ-ɔ nʋꞌa Zezii -se -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -ko a, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o sɩnꞌa nyɔ. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyi, -ɛkedɩmaa, ɔ -see ꞌwɔn ɔ ꞌke -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌgwlide. 23 A ꞌye li-ɔ, nyɔ-ɔ nʋꞌa Zezii -se -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ko, ɔ -see ꞌɔ -tɩta -Lagɔ ꞌꞌgwlide -lrɛɛ, ꞌle ɔ -ke ɔ -see tikpʋkpʋn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌbho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, Zezii ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, ꞌɔ nyɔtu -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi.

24 ꞌƐ kamʋ a, -da a -yi -nɩꞌa ꞌbho -Lagɔjeyi -lreeka, -Lagɔwlu a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, a -de nɩ ꞌli ti! Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, -bho a -de nɩ ꞌli ti a, ꞌꞌlemnɩɩ a -ke -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. 25 A -gblee, ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ Zezii ꞌꞌduꞌo -amʋ wɔn ꞌmʋti.

26 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ nʋꞌa ʋn ꞌke amʋ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa, ꞌwa kamʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ dɩ -nɩɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ -jeyi. 27 A-bee -mnʋʋ a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu Zezii ꞌꞌnyɩꞌa amʋ, ɔ -nɩꞌe-e amʋ ꞌmʋ. -Lagɔwluꞌa -tɔyi -ɔ ꞌka amʋ -tɔ ɔ, ꞌɛ dɩ a se ꞌbhɛɛ a ꞌke ɔ ꞌmʋ ꞌpɛɛ tenyɩ. -Ɛkedɩmaa, ɔ-bɔ -Zuzu ꞌmnɔ-ɔ ꞌtɔ-ɔ amʋ lɩ ꞌwee, ꞌle ꞌɔ -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ. Ɩ se sɩn ꞌmʋꞌbhle. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a -ke Zezii ꞌꞌsisri ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke -Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -tɔtɔlɩ ꞌli ti-de!

28 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, ꞌɩn-ɩ ꞌmu-o ꞌbho le -lrɛɛ, a -ke Zezii ꞌꞌsisri ꞌꞌyi, ꞌle, -bho ɔ yi le a, ꞌɔ -sɩanyɩ -ke ꞌɔ dɩn -kaa amʋ ꞌlbha! 29 A -gblee, -ka -aꞌba -Kɔyi ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, a yibo nɩ-oꞌo seeꞌa dɩ, a yiboꞌo -lrɛɛke na, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛdɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu.

3

-A ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ

1 -Ka -aꞌba -tɩta -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ tenyɩ, a ꞌye -kaa li-ɔ! Ɔ-ɔ ꞌla-a -amʋ ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -a ꞌꞌduꞌo -ziaka. -Ka -a ꞌꞌdu ꞌʋ a, nyʋ-ʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ʋn se ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, -ɛkedɩmaa, ʋn se ɔ yibo. 2 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, -a ꞌmo-o ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛ -a ꞌka ꞌꞌdu ꞌwla, -a se ɛ -bhla yibo. Lɛ -a yiboꞌa, ꞌɛ ꞌꞌsɛ ꞌmo-o, -bho *Zezii *Kliisɩ -ka le-e yi ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌmʋ, -a -ke ɔ-ɔ ꞌye-e gʋgɔ -mʋ, -ɛkedɩmaa, -ka ɔ -nɩꞌa a, ꞌka-a -a ꞌye ɔ ꞌye mʋ ꞌꞌgɩɩ! 3 ꞌƆ -glɩgbawɔnyiꞌa nyɔ-ɔ de ꞌɔ -kaa -pɔlʋ ꞌꞌyi a, ɔ-ɔ ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyrili, ꞌle, -ka ɔ-bɔ Zezii Kliisɩ ꞌsaaꞌa li, ɔ-ɔ nɩꞌe -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

4 A -gblee, nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, *-Lagɔꞌɔ gba ɔ-ɔ cɛꞌɛ ꞌmʋ. -Ɛkedɩmaa, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋa-a ꞌmo-o ꞌɔ gbaꞌa ꞌmʋcɛɛ. 5 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, a yiboꞌo-o -ka Zezii Kliisɩ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke -amʋ zetie ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ. A ꞌye li-ɔ, ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo -see ꞌꞌnyinynidɩ -lue ꞌtɩn nʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 6 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌbhɔꞌɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ mu ꞌnɩ ꞌꞌlru, ɔ se ɔ yibo ꞌle ɔ -see ꞌɔ ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋtiꞌwɔn.

7 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, aꞌba ꞌꞌtayi nyɔ ꞌꞌyiti, ꞌɔ ꞌꞌmaa amʋ dɩ ꞌꞌyrili -le! Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛdɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ka Zezii Kliisɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌka-a ꞌɔ nyɔtu -nɩꞌo. 8 Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌcɩcɩ a, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa nyɔ, -ɛkedɩmaa, -da -Lagɔ -ya -nɩꞌa lɩ ꞌwee ti a, ꞌbho-o ɛ -zaꞌa ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩꞌa nʋnʋa. A -gblee, ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa kplisasʋɩ ꞌmnɩꞌa tizɛɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ.

9 A ꞌye li-ɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ, -ɛkedɩmaa, ɔ ꞌbhle-e ꞌɔ -tɩtaꞌa ꞌꞌyrilinmɔpɔlʋ ꞌli. ꞌƆ -tɩta moꞌo ꞌtɔ-ɔ -Lagɔꞌɔ dɩ, ɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌꞌnyinynidɩ nʋ ꞌyrɛlɛɛ. 10 Leelɛ nyɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa nʋ ꞌmʋyibo -nɩꞌa? A ꞌye li-ɔ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔꞌɔ nʋꞌa ꞌꞌyisrɛɛdɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke nyɔ-ɔ seꞌa ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ -kma, ɔ -se -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ko. ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -nɔ ɔ ꞌꞌduꞌo.

11 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -da a -yi -nɩꞌa ꞌbho -Lagɔjeyi -lreeka, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho, -ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi a, a ꞌwɔn-ɔ wlu -lue ꞌbɔ. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -a kɩkma -kɩkma dɩ! 12 *Kayinɩ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, -aꞌba -nɩ ꞌɔ ka -le! Ɔ-bɔ Kayinɩ ꞌmnɔ, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa nyɔ ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa ꞌbɩtbhaleyi ꞌlbha, ɔ ꞌye ꞌmɛ. Lɛ-ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɔ ꞌlbhɔ ꞌɔ ɔ, a yibo nɛ ꞌnɩ? A -gblee, kpli ɔ-ɔ nʋꞌa a, ɩ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -yɩ ꞌma-a ꞌɔ leyiꞌa -nɩ, ɩ-ɩ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ.

ꞌLe kplizɩgɩ ꞌmʋ nyɔ-ɔ yibo nɩꞌe nyɔꞌɔ dɩkmɛɛ

13 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, *Kayinɩ seꞌa -Lagɔ yibo, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌɔ ka, -bho ʋn ꞌnyɛ amʋ ꞌmʋ a, -tɔɔꞌɔ ꞌꞌmaa -amʋ -le! 14 -Ka -a -seeꞌa ꞌtɔ ꞌmɛ ꞌle -a -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -a yibo nɩ-oꞌo, -ɛkedɩmaa, -a -kmaꞌa-a -aꞌba -bonyunyuꞌa dɩ. Nyɔ-ɔ seꞌa ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋꞌbhle, ꞌɔ nyɔtu ꞌbhle-e ꞌmɛmɛɛ ꞌꞌkpi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 15 Nyɔ-ɔ ꞌnyɛꞌɛ ꞌɔ -bonyunyɔ ꞌmʋ a, ɔ-ɔ ꞌmo-o ꞌꞌkulbhayi. ꞌLe, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌꞌkulbhayi, -ka ɔ -seeꞌa ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌye, aꞌba ꞌꞌbhi yibo nɩꞌo. 16 A -gblee, *Zezii *Kliisɩ -kmaꞌa-a -aꞌba dɩ. ꞌƐ kamʋ ɔ yiꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -bho -a ꞌwɩn ɩ ꞌmʋti, ꞌꞌlemnɩɩ -a yiboꞌo-o lɛ-ɛ ꞌma-a nyɔꞌɔ dɩkmɛɛ. -Ka ɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ, -ka -lue ꞌmnɔ, -a -kma -kaa -aꞌba -bonyunyuꞌa dɩ! 17 A ꞌye li-ɔ, -bho nyɔ -lue ꞌbhle lɩꞌa -dadudu, ꞌle ꞌꞌpʋan ꞌke ꞌɔ -bonyunyɔ -lrɔɔ ꞌlbhanamʋ -nɩ, ꞌle ɔ ꞌke ɩ yibo, -bho ꞌɔ ngaze -see ɔ ꞌlbha ꞌle ɔ ꞌke ɔ -kpa, ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke na, ɔ -kmaꞌa-a -Lagɔꞌɔ dɩ, nʋꞌa? 18 ꞌAn dɩkmayreetɩ-a, -aꞌba nʋ wɔnmʋwluꞌa ꞌꞌsɛ, -aꞌba -kma -aꞌba -bonyunyuꞌa dɩ -le! -A -kma ꞌwa dɩ -ka -zɛgɛka ꞌle -a ꞌke ꞌya kpli -tɔ!

-Ka nyɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌka tiꞌwla ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi

19-20 -Bho -a nʋ -kaa a, -Lagɔ ꞌma-a -ziadɩ, -ka ɔ -kɔꞌɔ -amʋ, -a yibo nɩ-oꞌo, ꞌle -aꞌba -pɔlʋ-ʋ ꞌwlaꞌa ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Bho -aꞌba -pɔlʋ ꞌmnɛ -ka -amʋ dɩ ꞌꞌyi-ikpa a, lɛ -a ꞌka ꞌꞌgwlide ꞌle ɛ ꞌka ti-de, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, -Lagɔ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi, ɔ -ziꞌe-e -aꞌba -pɔlʋ ꞌmnɛ ꞌle ɔ yiboꞌo lɩ ꞌwee. 21 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -bho -aꞌba -pɔlʋ ꞌsrɛɛ ꞌꞌyi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho ɛ -see -amʋ dɩ ꞌꞌyikpa a, ꞌꞌlemnɩɩ dɩn -see -amʋ ꞌlbha yi ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 22 A -gblee, -bho -aꞌba -pɔlʋ -nɩ -kaa a, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -a ꞌybhaa ꞌnɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ -amʋ-ɛ, -ɛkedɩmaa, -a ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌɔ wlu ꞌle -a nʋꞌo ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ. 23 Lɛ ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, -a ꞌke nʋ, a yibo nɛ ꞌnɩ? Ɔ na: -A de ꞌɔ ꞌꞌyu *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌgwli, ꞌle, -ka ɔ ꞌlɛꞌɛ -amʋ ꞌꞌyi, -a ꞌke -kaa dɩ kɩkma! 24 -A-bʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wlu a, -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle, -ka ɔ -nɩꞌa -amʋ ꞌmʋ, -a yibo nɩ-oꞌo, -ɛkedɩmaa, *ꞌɔ Lisaazuzu ɔ ꞌꞌnyɩꞌa -amʋ, ꞌɩnnɔ tɔ ꞌnɩ -amʋ.

4

*-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ke *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyiꞌa -zuzu

1 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋzɩgɩ, ʋn bʋbaꞌa-a ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi ti. ꞌƐ dɩ, nyʋ-ʋ nʋꞌa ʋn ꞌbhle-e *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ, aꞌba de ʋ ꞌꞌgwli -le! A ꞌcrʋ ʋ ꞌmʋti -antanyɩ, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -ziaka ꞌle a ꞌke ɩ yibo. 2 -Bho ɛ ꞌꞌdu -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu, -ka a ꞌkɩ ɩ yibo, ꞌkla-a ꞌka-a: ꞌBho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ nʋꞌa *Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌle ɔ ꞌka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, nyunyɔku ɔ ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ a, ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ. 3 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ɩ-bɩ Zeziiꞌa dɩ ꞌmnɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -see ꞌɩ -ziadɩ ꞌla, ɔ se -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋꞌbhle. -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyi -ke ꞌnynɩ a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ, -ɔ ꞌka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ɔbɔ ꞌmnɔ, ꞌɔ -zuzu ɔ ꞌbhleꞌe ꞌmʋ, ꞌle ɛ-bɛ -zuzu ꞌmnɛ -nɩꞌe lbhʋ -nʋnamʋ see ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ.

4 A-bee -mnʋʋ a, ꞌan dɩkmayreetɩ-a, -Lagɔꞌɔ nyʋ a ꞌꞌduꞌo. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -ʋ -seꞌa-a ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋzɩgɩ, ꞌle a ꞌye ʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu, -ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu a ꞌbhleꞌa ꞌmʋ a, ɔ ꞌku-o wɔn, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyiꞌa -nɛ ʋn ꞌbhleꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌye ɛ -zi. 5 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn se -Lagɔ yibo. ꞌƐ kamʋ, dɩ-ɩꞌa ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -lrʋʋ-ʋ poꞌo ꞌwa wlu -lokui ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho. 6 -A-bʋ -yʋʋ, -a ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ. Nyɔ-ɔ yibo ꞌnɔ ɔ, ɔ-ɔ ꞌpo-o -amʋ -lokui ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbho -aꞌba wlu. Nyɔ-ɔ se ꞌɔ yibo a, ꞌɔ ꞌꞌdu ꞌbho -aꞌba wlu. A -gblee, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu poꞌa nyʋ -jolʋzɛgɛ gbo-e, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedeyiꞌa -nɔ ꞌꞌmaaꞌa nyʋ -ziadɩ ꞌꞌyrili-e, -ka a ꞌkʋ ʋ ꞌmʋyibo ꞌle a ꞌka ꞌwa -gbɩɩ lizɩza a, ꞌkla-a ꞌka-a!

-Lagɔ ꞌbhleꞌe dɩkɩkmɛɛꞌɛ ꞌꞌlru kwa.

7-8 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -a kɩkma -kɩkma dɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌle -Lagɔ ꞌmʋ, ꞌle-e dɩkɩkmɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo! ꞌƖnnɔ ꞌbhleꞌe dɩkɩkmɛɛꞌɛ ꞌꞌlru kwa. Nyɔ-ɔ -kmaꞌa ɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu ꞌle ɔ yibo nɔꞌo. Nyɔ-ɔ se ꞌɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ -kma a, ꞌɔ nyɔtu se -Lagɔ yibo. 9 -Ka ɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ, a -gbʋ -kaa ya! *Zezii *Kliisɩ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue, ꞌɩnnɔ ɔ -yaꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ꞌɔ dɩ -a ꞌke ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌye. 10 A -gblee, nyɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌka-a: -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ -antanyɩ. Ɔ -yaꞌa-a ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌɔ ꞌꞌyuꞌa ꞌdɛ -lue, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ, ꞌle, ꞌya -belu ꞌke ꞌka -amʋ bhla, ɛ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi tiꞌga ꞌbho -aꞌba ꞌbɩ ꞌmʋ. ꞌƆ nymɔ ꞌwla-a ti, ꞌle, -aꞌba *ꞌsraga ɔ -zaꞌa -kaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ ꞌye -amʋ zetie ꞌle -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ. A ꞌye li-ɔ, ɛ -se -a-bʋ -kma -Lagɔꞌɔ dɩ -antanyɩ ꞌnɩ -ko.

11 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌka-a -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩꞌa dɩ, -abʋ kɩkma -kɩkma dɩ -lrɛɛ! 12 Nyɔ-ɔ ꞌka -Lagɔ ꞌye, ɔ se -nɩ. -Bho -a kɩkma -kɩkma dɩ, ꞌꞌlemnɩɩ -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi, ꞌle, ꞌɔ nyunyɔꞌɔ dɩkmɛɛ-ɛ -nɩꞌa -amʋ ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌꞌyiglu -ka -zɛgɛka.

13 Ɔ ꞌꞌnyɩ-e -amʋ ꞌɔ Lisaazuzuꞌa dɩ, -a yiboꞌo -ka -a -ke ɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi. 14 -Da ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii -nɩꞌa ꞌnɔɔ -aꞌba ꞌꞌklumʋ, -a-bʋ ꞌma-a *ꞌɔ -dalbhomʋ, -a ꞌye -ɔ li ꞌle -a deꞌe ꞌꞌgwli -ka -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌmnɔ lbho ꞌɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌke *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi ꞌꞌdu. Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -a ꞌzɩ -ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ gbaa, -ɛkedɩmaa, ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ. 15 ꞌBho nyʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, nyɔ-ɔ waꞌa wɔnti, -ɔ nʋꞌa Zezii ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, ɔ -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. 16 -A-bʋ Zeziiꞌa nyʋ, -ka -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ, -a yibo nɩ-oꞌo, -a ꞌye ɩ ꞌwɔɔn ꞌle -a ꞌye ɩ ꞌli ti-de. -Lagɔ ꞌbhleꞌe dɩkɩkmɛɛꞌɛ ꞌꞌlru kwa. Nyɔ-ɔ -deꞌa ꞌle ɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩkmɛɛ ꞌmʋ ti a, ɔ -ke -Lagɔ ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi. 17 Dɩkɩkmɛɛ-ɛ -nɩꞌa -amʋ ꞌmʋ, -bho ɛ -se -sɛ ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌyi-die tenyɩ ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌyiglu ꞌwlʋ -ka -zɛgɛka, -ka -Lagɔꞌɔ -zigle -seeꞌa -amʋ -kpʋn yi, ꞌꞌlemnɩɩ -a ꞌde -ɩ ꞌꞌgwli, -ɛkedɩmaa, -aꞌba tinɩɛ -ke Zezii Kliisɩꞌa nɛ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. 18 Nyɔ-ɔ -kmaꞌa ɔ -bonyunyɔ -ke -Lagɔꞌɔ dɩ, -Lagɔꞌɔ -zigleꞌa -sɩanyɩꞌa ꞌlbhɔ ɔ. -Bho ꞌwa dɩkmɛɛ -die nyɔ ꞌmʋ ꞌꞌyi a, lɛꞌɛ nymɔꞌɔ ꞌꞌsi ɔ ꞌgwlʋ. -Bho ɛ se ɔ ꞌmʋ ꞌꞌyi-die a, ɔ-ɔ ꞌbhle-e -sɩanyɩ kuku ꞌzɔti, -ɛkedɩmaa, ɛ-bɛ -sɩanyɩ ꞌmnɛ ꞌbhle-e -Lagɔꞌɔ nyɔꞌɔ ꞌkleyeɛɛꞌɛ -sɩanyɩ kli.

19 -A-bʋ -yʋʋ, -Lagɔ -kmaꞌa -aꞌba dɩ -antanyɩꞌa dɩ -a -kmaꞌa ɔ -ke nyʋ -lrʋʋꞌa dɩ. 20 A -gblee, -bho nyɔ nʋ ɔ -kmaꞌa-a -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌle ɔ ꞌke ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ ꞌmʋꞌnyɛ ɛ, ɔ-ɔ ꞌmo-o sɩnbhleyi. A ꞌye li-ɔ, ɔ -Bozeziiꞌa nyɔ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa li, -bho ɔ se ꞌɔ dɩ -kma, -Lagɔ ꞌɔ ꞌyeꞌa li, ɔ ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌɔ dɩ -kma ꞌnɩ? -Gba! 21 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo na, nyɔ-ɔ -kmaꞌa ꞌɔ dɩ, ɔ -kma ɔ -bonyunyɔꞌɔ dɩ -lrɛɛ!

5

-A ꞌlu-o *Sataan -ke ꞌɔ nyʋ tʋ wɔn ꞌmʋ

1 Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ deꞌa ꞌꞌgwli na *Zezii ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ a, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu. ꞌLe, nyɔ-ɔ -kmaꞌa -Lagɔꞌɔ dɩ a, ɔ -kmaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyreetɩꞌa dɩ -lrɛɛ. 2 A -gblee, -bho -a -kma -Lagɔꞌɔ dɩ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ wlu -lokuipo, -a ꞌke ɩ ꞌbho ꞌꞌdu a, -mnɩɩ -a yiboꞌo -ka -a -kmaꞌa ꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -lrʋʋꞌa dɩ. 3 A yibo -Lagɔꞌɔ dɩꞌa -kmakmaa ꞌnɩ? Nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu, ꞌɩnnɔ -kmaꞌa ꞌɔ dɩ. ꞌBho -amʋ -bodɩ, ꞌɔ wluꞌa ꞌbhoduɛɛ se ꞌꞌyi-kmu, 4 -ɛkedɩmaa, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌɔ ꞌꞌyu, nyʋ-ʋ -seꞌa-a ꞌɔ -nʋ, ɔ-ɔ ꞌlu-o, ʋn -ke ꞌwa -kɔyi, *Sataan, tʋ wɔn ꞌmʋ. A -gblee, ꞌle -aꞌba Zeziiꞌa ꞌꞌgwlidɛɛ ꞌmʋ -a lu nɩꞌe tʋ. 5 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ ꞌle, yɔɔ lu ꞌʋ tʋ wɔn ꞌmʋꞌa? A -gblee, nyɔ-ɔ deꞌa ꞌꞌgwli na Zezii ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu a, ꞌɩnnɔ nʋ ɛꞌo.

*Zeziiꞌa ꞌꞌkpidɩꞌa ꞌmʋzɛɛ

6 A -gblee, *Zezii *Kliisɩ ꞌmo-o nyɔ -yɔ yiꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ. Ɔ yiꞌa a, ʋn *batizee -nɩ ꞌnɔ-ɔ ꞌle ꞌꞌnukɔ, ꞌle, ɔ ꞌka ꞌmɛ, ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla. Ʋn batizee -nɩ ꞌnɔ ꞌꞌnukɔ, ɛ -see ꞌbho ꞌꞌtii, ꞌɔ nymɔ ꞌwla-a ti -lrɛɛ. ꞌLe, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌma-a -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi, ɔ na ɩ -se sɩn -ko. 7-8 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu-e, ꞌɔ batizeeni -ke ꞌɔ nymɔ-ɔ ꞌwlaꞌa ti, ꞌɩnnɩ -tɔꞌɔ nyʋ -ka ɔ ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu. Ɩ-bɩ lɩꞌa ꞌdigbi tan ꞌmnɩ, lɛ -lue ɩ-ɩ zaꞌa ꞌzɔ. 9 Lɩ -ke -da nyʋ ꞌyeꞌa, -bho ʋn -za ꞌya ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ, a-a ꞌlɩ -ɩ -ziadɩ, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌmʋzadɩ ꞌbhle-e ꞌnynɩ, ɛ ꞌye nyunyuꞌa nɛ -zi, ꞌle ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zɩ ꞌɩ ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌkpi.

10 Nyɔ-ɔ deꞌa ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌꞌgwli, ꞌɛ dɩ ꞌɔ ꞌmʋzadɩ ꞌmnɩ -nɩꞌe -ɩnmʋ ꞌmʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyɔ-ɔ seꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwlide, ɔ-ɔ ꞌꞌluo-o -Lagɔ ꞌmʋ -ka sɩncɛyi. -Ɛkedɩmaa, dɩ ɔ -zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌꞌkpi, ꞌɔ nyɔtu -see ɩ -ziadɩ ꞌla. 11 Ɩ-bɩ ꞌɔ ꞌmʋzadɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: Ɔ ꞌꞌnyɩ-e -amʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ. ꞌLe, ɛ-bɛ tinɩɛ ꞌmnɛ ɛ, ꞌɔ ꞌꞌyu-u ꞌbhleꞌe ꞌɛ ꞌꞌlru kwa. 12 Ɛ-bɛ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌmnɛ, nyɔ-ɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu ꞌmnɔ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi, ɔ-ɔ ꞌye -ɛꞌo. Nyɔ -yɔ -ke ɔ seꞌa tikpʋkpʋn, ɔ-ɔ bɔ ꞌnɛ ꞌmʋ-ɛ.

ꞌꞌKɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ

13 A-bʋ deꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu, *Zezii, ꞌꞌgwli, ꞌɩn-ɩ ꞌpo-o amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi, ꞌle, -ka a ꞌyeꞌa ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, a ꞌke ɩ yibo. 14 -Bho -a -ka -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ-ɩ nʋ, ꞌle -a ꞌke ɔ lɛ ꞌybhaa, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli na ɔ ꞌkpʋn-o -aꞌba bhadewlu. ꞌƐ dɩ, -bho -a -nɩꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌle -sɩanyɩꞌa ꞌlbhaꞌa -amʋ. 15 -Bho -a ꞌybhaa nɔ lɛ, -a de ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌgwli na ɔ ꞌkpʋn-o -aꞌba bhadewluꞌa dɩ, -a deꞌe ꞌꞌgwli -lrɛɛke na ɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ -amʋ-ɛ.

16 A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi nyɔ -seeꞌa ꞌmɛ yi katii ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -bho a ꞌye a -Bozeziiꞌa nyɔ li, -bho ɔ -kɩ ɩ-ɩ nʋ a, a po *-Lagɔ wɔn gbo ꞌle ɔ ꞌke ꞌya dɩ ꞌbhɔ, ɔ ꞌke ɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛꞌɛ -jeyi le -ya! ꞌꞌNyinynidɩ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi nyɔ -seeꞌa ꞌmɛ yi katii ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, nyʋ-ʋ nʋ ꞌɩ a, ꞌwa ꞌꞌsɛ ꞌɩn ꞌꞌsiꞌe ꞌnynɩ. A -gblee, ꞌꞌnyinynidɩ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho: ꞌɛ dɩ nyɔ-ɔ ꞌye ꞌmɛ mʋ katii ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Bho ɛ ꞌꞌdu ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmnɛ, aꞌba po ɔ wɔn gbo -le ꞌɔ nyɔtuꞌa dɩ! 17 Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌnyinynidɩ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌe ꞌbho, ꞌya dɩ nyɔ -see ꞌmɛ yi katii ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

18 Nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌɔ -nɔ ɔ, -a ꞌde-e ꞌꞌgwli na ɔ-ɔ ꞌbhɔ-ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii-i ꞌꞌdu -ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi se ɔ wɔnyiꞌbhɛɛ.

19 -Abʋ ꞌde-e ꞌꞌgwli na -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyreetɩ -a ꞌꞌduꞌo, ꞌle nyʋ -lrʋʋ -nɩꞌe ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -kpɛɛ wɔn ꞌmʋ.

20 -A yiboꞌo-o -lrɛɛke na -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu Zezii *Kliisɩ ꞌyi-e ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ -naagɩ ꞌꞌnyɩ -a ꞌke -Lagɔzɛgɛ yibo. -A -ke -Lagɔzɛgɛ ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌsisriꞌe-e ꞌꞌyi ꞌle -a -ke ꞌɔ ꞌꞌyu, Zezii, kpʋkpʋnꞌo ti -lrɛɛ, -ɛkedɩmaa, Zezii-i ꞌmo-o -Lagɔzɛgɛ ꞌle ɔ ꞌbhleꞌe ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛꞌɛ ꞌꞌlru kwa.

21 A -gblee, ꞌan dɩkmayreetɩ-a, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌbɩ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili ꞌɛ dɩ!

2 ꞌZaan

ꞌZAANꞌa ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌsɔnnɛ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa -glɩgba -lue ꞌZaan poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa ꞌle ʋn -ke Zezii ꞌke ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌle -ziadɩ -ke dɩkmɛɛ ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋ-ʋ tɔ ꞌnɩ, ꞌbho ꞌwa damʋ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu.

1

ꞌBʋbʋa

1 ꞌƖnmɔ nyunyɔzɛgɛ *ꞌZaan ꞌma-a *Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi, a-bʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ, a-bʋ -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa -ziaka, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɛ -se ꞌɩn -nɩ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ -kma aꞌba dɩ ꞌnɩ -ko. -Ka Zezii Kliisɩꞌa dɩ ꞌꞌduꞌa -ziadɩ, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ yibo nɩꞌa a, ɔ -kmaꞌa-a aꞌba dɩ -lrɛɛ. 2 -Ɛkedɩmaa, ɛ-bɛ -ziadɩ ꞌmnɛ -nɩꞌe-e ꞌle -aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌꞌkɔmʋ.

3 -A-bʋ -ke Zezii *Kliisɩ ꞌꞌsisriꞌa ꞌꞌyi ꞌle -ziadɩ -ke dɩkmɛɛ ꞌmʋ, -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii Kliisɩ ꞌmnɔ -sie -amʋ gbo! Ʋn nʋ -amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli ꞌle ʋn ꞌke -amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ!

4 -Ka -aꞌba -tɩta ꞌmnɔ ꞌbɔꞌɔ ti -a ꞌke -na ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌle -a ꞌke ꞌle ꞌɔ -ziadɩ ꞌli ti-de, ꞌɩn ꞌye-e li na ꞌka-a aꞌba tɔlʋ-ʋ naꞌo. ꞌƖn ꞌyeꞌa -kaa ꞌɛ lɛtu li a, ꞌbʋbʋa ꞌlbhaꞌa ꞌɩnmʋ-ɛ tenyɩ.

Dɩkɩkmɛɛ

5 ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, -a kɩkma -kɩkma dɩ! Ɛ-bɛ wlu ꞌɩn-ɩ poꞌa -laa amʋ -jeyi a, ɛ -se wlulre -ko. ꞌBho -aꞌba -Lagɔjeyiꞌa yinamʋ, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho, -ɛ bhlaꞌa -zɩan ꞌꞌkpi, -a ꞌwɛn -ɛ ꞌbɔ ꞌle -a yibo nɛꞌo -lrɛɛ. 6 A yibo -Lagɔꞌɔ dɩꞌa -kmakmaa ꞌnɩ? A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu, ꞌɩnnɔ -kmaꞌa ꞌɔ dɩ. ꞌLe ꞌɔ wlu -a ꞌwɔnꞌɔ ꞌbɔ see, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o, a kɩkma -kɩkma dɩ!

-Ziadɩ

7 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌꞌmaaꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyrili, ʋn bʋbaꞌa-a ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi ti. -Ka *Zezii *Kliisɩ ꞌꞌluoꞌa nyunyɔku ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ʋn -see ɩ -ziadɩ ꞌla. ꞌWa nyʋtu-u ꞌmo-o nyʋꞌa dɩyrilimaamʋ. *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌꞌyidedemʋ moꞌo -lrɛɛ. 8 A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -Lagɔꞌɔ lbhʋ a-a nʋꞌa, ɛ -kaa ꞌꞌnukɔ ꞌwla ꞌle ɔ ꞌke amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ! 9 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, lɩ ɔ-ɔ tɔꞌɔ -amʋ, nyɔ-ɔ cɩ ꞌɩ ꞌꞌkpi a, ɔ -ke -Lagɔ se -na. Nyɔ-ɔ -de ꞌnɩ ꞌmʋti a, ꞌɩnnɔ -ke -aꞌba -tɩta -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌꞌyu Zezii ꞌꞌsisriꞌe ꞌꞌyi. 10 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ, -bho -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋzayi yi ꞌle amʋ gbo, -bho ꞌɔ -tɔtɔlɩ -ke *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi Zeziiꞌa nɩ se gʋgɔ ɔ, aꞌba bhubhlu nɔ ꞌmʋti -le! 11 -Ɛkedɩmaa, nyɔ-ɔ kpʋn ꞌɔ ꞌlɩkpʋ -ka -zɛgɛka a, ʋn -nɩ ꞌsɔn, ʋn -nɩꞌe-e ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩꞌa bo ꞌli.

*ꞌZaanꞌa wluyijrawlu

12 A -gblee, ꞌɩn ꞌbhle ꞌko-o dɩꞌa -dadudu ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌtmʋʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌꞌdu. ꞌƖn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌle amʋ gbo yi -a ꞌke -dalue ti-de ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌke -wlu. ꞌLe, ꞌbʋbʋa-a ꞌlbhaꞌa -a -nɩ ꞌwee, ɛ ꞌke -amʋ ꞌmʋ ꞌꞌyi tenyɩ.

13 Nyʋ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho -lrɛɛ ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ!

3 ꞌZaan

ꞌZAANꞌa ꞌꞌbɔgʋꞌa tannɛ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gayusɩ, ꞌɩnnɔ ꞌZaan poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌLe ꞌɛ ꞌlimʋ, -ka ɔ -ke Zezii -naꞌa -ka -zɛgɛka ꞌle ɔ-ɔ kpaꞌa ꞌɔ nyʋ, ɔ-ɔ ꞌza-a ꞌya ꞌꞌdɩ. ꞌLotʋꞌa ꞌꞌnynuu muꞌa ꞌlɩkpa ꞌmʋ ʋn ꞌke Zeziiꞌa nyʋ -tɔ, -ka ɛ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ ꞌle ʋn ꞌke ʋ kpʋn -gli, ɔ-ɔ ꞌtri -ɩ -jiɛ ꞌꞌkpi ti.

1

*ꞌZaan-a ꞌpo-o Gayusɩ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi

1 ꞌƖnmɔ nyunyɔzɛgɛ *ꞌZaan ꞌma-a *Zeziiꞌa -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi, -ɩnmɔ Gayusɩ -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa -ziaka, -ɩnmɔ ꞌɩn-ɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi.

2 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu, ꞌɩn-ɩ bhade-e -Lagɔ li, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -a nʋꞌa, ɛ ꞌke ꞌwɔn, -aꞌa nmi ꞌke kwa-nmɔ, ꞌle, -ka -aꞌa -Lagɔjeyiꞌa -nanabhʋ -nmɔꞌɔ ꞌꞌyrili, ɩ -nɩ ꞌsɔn ꞌke -kaa ꞌwɔn -lrɛɛ! 3 -Ɩn ꞌye li-ɔ, Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -ke ꞌɩn -nɩꞌa ꞌnɔɔ, ꞌwa tɔlʋ yiꞌa ꞌle -ɩnmʋ gbo, ʋn ꞌwlʋꞌa ꞌle a, -ka -ɩn kpʋnꞌa Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ti ꞌꞌklaklakla, ʋn -zɩ ꞌɩ-ɩ ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌɛ ꞌbʋbʋa li tenyɩ. ꞌƖn yiboꞌo-o na -aꞌa kpli moꞌo. 4 -Gblee, -bho nyɔ yi ꞌɩnmʋ -bodɩ ꞌle ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌtmʋʋ na, ꞌan -Bozeziiꞌa nyʋ, -ka ꞌɩn -gwleꞌa -Lagɔjeyi, -ʋ -seeꞌa -kaa ꞌbho -gwle ke, ʋn ꞌkpʋn-o Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ti ꞌꞌklaklakla, ꞌɔ wlu ꞌmnɛ-ɛ ꞌlbhaa-a ꞌɩnmʋ ꞌbʋbʋa ꞌꞌyi, ꞌle ɛ ꞌye lɛꞌꞌo lɛꞌɛ ꞌbʋbʋa ꞌmʋ-zi.

Gayusɩꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ

5 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu, nyʋ-ʋ ꞌma-a -a *-Bozeziiꞌa nyʋ, nyʋ -ke ꞌꞌbhi-i -sɔꞌɔ ꞌlaga ꞌmʋ o, dɩ -a nʋ ꞌʋ ꞌꞌlruli a, ɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili. 6 -Ka -ɩn -kmaꞌa ꞌwa dɩ ꞌle -ɩn ꞌye ꞌʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ, ʋn -zɩ ꞌɩ-ɩ Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ -bodɩ ꞌmʋ. -Bho ʋn yi ꞌle le a, ꞌɩnmɔ bhade -ɩnmʋ li, -kpa nʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa -jolʋ nya kpa! ꞌƐ lɛtu nʋꞌo -Lagɔ ꞌtʋ. 7 -Gblee, ʋn ꞌke Zeziiꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmʋ-zaꞌa kamʋ ʋn-ʋ yiꞌe -kaa ꞌle. ꞌLe ʋn -see ꞌybha, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ʋn ꞌke ꞌwa kwa ꞌmʋꞌa lɛ kpʋn. 8 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -a-bʋ ma ꞌtɔ-ɔ Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ -lrɛɛ, -abʋ ꞌke ꞌwa nyʋtu kpʋn -gli, ꞌle -a ꞌke ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ ꞌle ꞌwa -ziadɩꞌa -tɔnamʋ.

Diotrɛɛfʋ -ke Demetriusɩ

9 -Gblee, *Zeziiꞌa -glɩgba -ke ꞌꞌlrutidemʋꞌa -lue -ɩn ꞌꞌduꞌa a, a-bʋ ꞌma-a ꞌɛ nyʋ, ꞌɩn ꞌpo-o amʋ ꞌꞌbɔgʋtoope -lue -jeyi. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, Diotrɛɛfʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌꞌkɔmʋ, ɔ ꞌke aꞌba -klagba ꞌꞌdu, ɔ -see ꞌybha, dɩ ꞌɩn -zaꞌa ꞌmʋ, ɔ ꞌke ɩ -lokuipo. 10 ꞌƐ dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌle amʋ gbo -yi mʋ. ꞌꞌNyinynidɩ ɔ-ɔ nʋꞌa -ke ꞌꞌyrilinyniwlu ɔ-ɔ zaꞌa ꞌbho ꞌan ꞌꞌkpi ꞌmʋ, -bho ꞌɩn yi ꞌle a, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ tidede. Ɔ-ɔ nʋꞌa -kaa, ɩ -see ɔ ꞌgwlʋ kpʋn. -A -Bozeziiꞌa nyʋ-ʋ yiꞌa ꞌle, ɔ -see tiꞌbɔ ɔ ꞌke ꞌwa ꞌlɩkpʋ kpʋn. Nyʋ-ʋ ꞌybhaꞌa ʋn ꞌke ʋ -kʋtɩ ꞌsɔn -kpʋn -nɩ, ꞌɔ ꞌwɔn ʋn ꞌke -kaa nʋ. -Bho ʋn cɛ ꞌɔ wlu ꞌmʋ, ɔ-ɔ ꞌpo -ʋ ꞌꞌpiemʋ.

11 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌyu, -bho nyɔ -ka ꞌꞌnyinynidɩ-ɩ nʋ, -aꞌa ꞌkpa ꞌɔ kpli gbo -le! Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌyrilinmɔkpli, -gbʋ ꞌɔ ꞌꞌsɛ ya! -Gblee, nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌyrilinmɔdɩ, ɔ-ɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu. Nyɔ-ɔ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, ɔ se -Lagɔ yibo.

12 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌꞌyrilinmɔdɩ Demetriusɩ-ɩ nʋꞌa a, nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌza-a ꞌya ꞌꞌdɩ. ꞌLe ꞌɔ kpli-i tɔꞌɔ nyʋ na -ziadɩ moꞌo. -Abʋ-ʋ ꞌza-a ꞌɔ ꞌꞌdɩ -lrɛɛ, ꞌle -ɩn yiboꞌo na -aꞌba ꞌmʋzadɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ.

*ꞌZaanꞌa ꞌyeyewlu

13 -Gblee, ꞌɩn ꞌbhle ꞌko-o dɩꞌa -dadudu ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌtmʋʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn -see tiꞌbɔ ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ꞌli ꞌꞌdu. 14 ꞌƖn ꞌybha-oꞌo ꞌɩn ꞌke ꞌle -ɩnmʋ gbo yi ꞌwɩ -nɩɩ ꞌmʋ ꞌle -a ꞌke -dalue ti-de ꞌɩn -ke -ɩn ꞌke -wlu.

15 -Aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌꞌnyɩ -ɩnmʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua! -A -Bozeziiꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ɔ, ʋn na ʋ-bʋ ꞌyeꞌe amʋ! -Aꞌba dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu -nɩꞌa ꞌle -ɩnmʋ gbo, -a-bʋ ꞌye ꞌʋ -lue -lue!

Ziidɩ

ZIIDƖꞌa ꞌꞌbɔgʋ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

Zeziiꞌa nyʋ ꞌꞌwe Ziidɩ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. Ɔ ꞌnʋ-o -kaa, ꞌle, lɩ-ɩ seꞌa ꞌkpʋ ꞌbhle, nyʋ-ʋ tɔ ꞌnɩ, ꞌbho ꞌwa damʋ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyriliꞌꞌdu.

1

ꞌyewlu

1 ꞌƖnmɔ Zaakɩꞌa leyi Ziidɩ, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌƖn-ɩ ꞌmo-o *Zezii *Kliisɩꞌa lbhʋnʋyi -lrɛɛ. A-bʋ -aꞌba -tɩta -Lagɔ ꞌlaꞌa a ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu ꞌle a ꞌyeꞌa ꞌwɔn, a-bʋ ɔ -cɛꞌɛ kpɔ, ɔ-ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌꞌyrili Zezii Kliisɩꞌa dɩ, a-bʋ ꞌɩn-ɩ poꞌo wlu -jeyi.

2 Ɔ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli! Ɔ ꞌꞌnyɩ amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌle aꞌba dɩkmɛɛ-ɛ -nɩ ꞌnɔ ꞌmʋ -lrɛɛ, ꞌya ꞌwee ꞌke ꞌle aꞌba -pɔlʋ ꞌzɔ ꞌꞌyi!

Nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa -tɔmʋzɩgɩꞌa ꞌꞌkpidɩ

3 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ꞌpʋnpʋan -a -nɩ ꞌwee -a ꞌyeꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌɛ kamʋ ꞌɩn ꞌbɔ ꞌkoꞌo ti ꞌan -pɔlʋꞌa klɛ ti ꞌɩn ꞌke amʋ wlu -jeyi po. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, dɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌkpaꞌa ꞌbho ꞌan -pɔlʋ ꞌꞌkpiꞌa dɩ ꞌɩn popoꞌo ꞌgwlʋti na, ɛ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po ꞌle ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyi po, ꞌle, *Zezii *Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌma-a -ziadɩ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɔ nyʋ, a ꞌke ꞌle ꞌya ꞌlimʋ ti-de -ka -zɛgɛka ꞌle a ꞌke ꞌya gbɔzɩzaka yibo. Ɩ-bɩ ꞌꞌdɩzɩgɩ ꞌmnɩ -see ꞌꞌyida ꞌmʋ -sɔ yi ꞌꞌkɔmʋ. 4 A -gblee, ꞌɩn-ɩ ꞌzɩ -ɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛkedɩmaa, nyʋ-ʋꞌa ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, ʋn yi-oꞌo -lɔɔ, ʋn ꞌye aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌkpa. -Ka ꞌɔ ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn ꞌbho -amʋ ꞌꞌkpi, ꞌɛ wlu ʋn-ʋ zaꞌa ꞌꞌyida ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌꞌyiflɔɛ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nyniꞌa ꞌꞌyrili, ʋn ꞌke ɛ nʋ. ꞌWa ꞌꞌnyinynikpli ʋn-ʋ nʋꞌa -kaa, ꞌɩnnɩ tɔꞌɔ na Zezii Kliisɩ ꞌma-a -aꞌba ꞌbhleyi, ɔ se ʋ -kɔ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo see ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, na ɔ-ɔ ꞌye -ʋ dɩ -kpʋn -mʋ.

5 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, dɩ ꞌɩn ꞌka amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, a yibo nɩ-oꞌo see. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ꞌɩn-ɩ popo-o amʋ ꞌya tɔlʋ ꞌgwlʋti: -Bɛnyɩ a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -kpaꞌa-a *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌle ʋn ꞌye ꞌle *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌwlʋ. Ɩ ziꞌa -kaa, nyʋtɔlʋ -seeꞌa ꞌybha ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide, ɔ -zʋ ꞌʋ-ʋ ti. 6 A popo ɔ gboꞌa -dalbhomʋtɔlʋꞌa dɩ ꞌgwlʋti -lrɛɛ! Ɔ ꞌꞌnyɩ -ʋ wɔnkuɛ. Ʋn -gbʋ ꞌnɛ ya, ɛ se ꞌꞌyiꞌbhɛ, ꞌle, yaku -ke ꞌli ɔ de ʋ ꞌka ti, ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi yi. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ɔ kpʋn ʋꞌo, ɔ ꞌye ʋ gblokobhlukui -san -nɩ, ꞌle, -da -lue -ke -kuyre -nɩꞌa dii, ɔ ꞌye ʋ ꞌle ꞌꞌvuto. ꞌLe-e ʋn-ʋ ꞌye -nɩ mʋ, ꞌle, zɔ-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌnynɩ, -ɛ -ke ti ɔ ꞌka nyʋ -zigle -tu, ɛ ꞌke nyni, ꞌle ɔ ꞌke ʋ dɩ -kpʋn ꞌꞌkɔgwlɛka. 7 *Sodɔɔmʋ-e *Gomɔɔ -ke -gwlɛ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbho ꞌya ꞌꞌtroli, a popo ꞌya nyʋꞌa dɩ ꞌgwlʋti -lrɛɛ! Ʋ-bʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -ka ʋn-ʋ ꞌꞌwɩlɩꞌo. Lɛꞌꞌo lɛ nyunyɔ seꞌa ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke nʋ, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ nʋꞌo. ꞌƐ kamʋ -Lagɔ poꞌo nɛ ꞌzɔ ꞌle ɔ ꞌye ʋn -ke ꞌwa gwlɛ ti-za ꞌꞌfɩa ꞌwee. Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ, -a-bʋ nyunyu ꞌke ɩ kwa gbo -zaꞌa dɩ ɔ nʋꞌo ꞌɛ lɛtu, ꞌle, -bho -a -gbʋ nɛ ya, ɛ ꞌke -amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌꞌdu, ꞌle ɔ -kaa -amʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya ꞌle -a -kaa ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ mu.

8 A -gblee, ꞌan ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -seꞌa-a -Lagɔwluꞌa -tɔmʋzɩgɩ, ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ -lrɛɛ. Yaflɩ ꞌꞌwe ʋn-ʋ yaꞌa a, ꞌya dɩ ʋn-ʋ ꞌꞌwɩlɩꞌo. Ʋn -see tiꞌbɔ -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ, ꞌle, ɔ gboꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌnynɩ-ɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ zaꞌa ꞌꞌnyinyniwlu ꞌmʋ ꞌbho ʋ ꞌꞌkpi. 9 A -gblee, *Misɛlɩ ꞌma-a ɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -klagba, ɔ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan jɛꞌo -bɛnyɩ Moyiizɩꞌa ꞌꞌkuꞌa dɩ. Ɔ -ke ɛ-ɛ jɛꞌɛ -kaa a, ɔ ꞌꞌdu-o ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyrili ꞌle ꞌꞌjreewlu -lue ꞌtɩn -see ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌke ɛ -bodɩ ꞌmʋ-za. Ɔ-ɔ ꞌnʋ-o: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -ya -ɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi! 10 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, lɩ ʋn seꞌa ꞌbhɛɛ ʋn ꞌke ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌya ꞌꞌkpi ʋn-ʋ zaꞌa ꞌꞌnyinyniwlu ꞌmʋ. Nmi-i seꞌa lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ ꞌbhle, lɛ ɛ ꞌybhaꞌa, -ka ɛ-ɛ nʋ ꞌɛ ɛ, ꞌka-a ʋn-ʋ nʋꞌo. ꞌLe, ɩ-bɩ ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa ꞌgwlʋdɩ seꞌa ꞌꞌyrili-nmɔ, ɩ-ɩ yʋ ꞌʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi ꞌle nyaka. 11 -Yeee, ngazedɩ! Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! -Ɛkedɩmaa, *Adaaꞌa ꞌꞌyu *Kayinɩ nʋꞌa ꞌɔ leyiꞌa ꞌꞌmʋnynɩ, -ɔ ꞌlbhɔ ꞌɔ ɔ, ꞌɔ -ka ʋn-ʋ popoꞌo ꞌgwlʋti. *Balaamʋ ꞌꞌduꞌa mɔniꞌa dɩ, -ɔ ꞌbɔ ꞌka ti ɔ ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌyida ꞌmʋ -za, ꞌɔ kpli ʋn ꞌꞌluoꞌo ꞌmʋ. *-Kɔlɛ-ɛ -seeꞌa ꞌbho -Lagɔ ꞌꞌdu, ꞌɔ -ka ʋn nʋꞌo, ꞌle, -ka ɔ ꞌmɛꞌɛ, ʋ-bee -mnʋʋ ꞌye -kaa ꞌꞌmamajolʋ bhlu -lrɛɛ. 12 A-bʋ Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌsɛ, -bho a ꞌgbʋʋ -da -lue ꞌꞌlru, -bho a -ka li a, ʋn -nɩꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌle ʋn ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke aꞌba nyʋtɔlʋ dɩ ꞌꞌyriliꞌꞌmaa, ꞌle, -jolʋzɛgɛ-ɛ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nɛ, ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyi ꞌwlʋ. -Ka ꞌwa ꞌgwlʋ ꞌybhaꞌa, ꞌka-a ʋn-ʋ liꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌnaꞌa nmɛ. Ʋn se dɩn ꞌbhle. -Bho ꞌꞌni yi ti -tututu, -bho -pʋpɔɔ yi, ɛ-ɛ ꞌzi-e yakuꞌa -druku ꞌle ꞌꞌni ꞌmnɛ-ɛ cɛꞌɛ ꞌle yayi ti ꞌꞌzanyɩ! Ɩ-bɩ -druku-u -seeꞌa ꞌꞌni ꞌmʋ-cɛ, ɩ ꞌke lbha, ꞌɩnnɩ -ke ʋn gʋgɔꞌɔ ꞌꞌyiti. -Bho tuiꞌa ꞌꞌbhiponamʋ nyni, tu-u -seeꞌa -tro, ꞌɛ -ka ʋn -nɩꞌo. -Bho nyɔ ꞌꞌtru tu, -ka ɛ-ɛ ꞌmɛꞌɛ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌka-a ʋn -nɩꞌo. 13 A -gblee, -bho ꞌtɔnni ꞌꞌvuto ꞌɛ ꞌꞌtarili ꞌle ꞌkpʋkpʋ ꞌꞌkpi, ɩ-ɩ sieꞌe ꞌle-e -vlɛɛnvlɛɛnlɩ. -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a nyɔ-ɔ ꞌyeꞌe ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ li. -Bho ꞌcʋdrɩ -ka fan ꞌꞌmatʋ, ꞌcʋdrɩ -lrɩɩ-ɩ ꞌwlʋ-o ꞌle ꞌya ꞌꞌklumʋ, ɩ-ɩ ꞌcɛ-ɛ nɛ ꞌꞌyi -doo, ꞌle ɩ-ɩ ꞌꞌmaꞌo -lrɛɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌcʋdrɩ ꞌmnɩ. -Da -lue-e -nɩꞌa -ka tii, ꞌɛ ꞌbɩtu -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌbho tide ꞌꞌkɔgwlɛka.

14 A -gblee, Enɔkɩ ꞌma-a *Adaaꞌa ꞌꞌnynuuꞌa ꞌꞌnynuuꞌa kpɛ -mɛɛsɔnnɔ, ɔ -zaꞌa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti see ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi. Ɔ na: A-a ꞌye-e liꞌa! -Aꞌba -Kɔyi -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -gbogboyoko-o ꞌye-e -yi -mʋ, 15 ɔ ꞌke nyunyu -zigle -tu, ꞌle, nyʋ-ʋ se ꞌɔ yibo, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɩ -ke ꞌꞌnyinyniwlu ʋn-ʋ zaꞌa ꞌmʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌkpi, ɔ ꞌke ʋ ꞌya dɩ -kpʋn. 16 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌgwlʋ-ʋ nyni ꞌnʋ-ʋ ꞌli ꞌyrɛlɛɛ, ꞌle ʋn-ʋ kpaꞌa ꞌwa -bonyunyu -lrʋʋ dɩ ꞌꞌyi. ꞌꞌNyinyninaagɩ ʋn ꞌbhleꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɩ ꞌꞌtuu nʋꞌo ꞌle ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo. ꞌWa ꞌꞌbhiꞌa ꞌꞌyibhɛɛwluꞌa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌle ꞌwa wɔn ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌa nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ʋn ꞌke ʋ lɛ ꞌꞌlru ꞌmʋ -za.

Ziidɩ-ɩ ꞌꞌdu-o ɔ *-Bozeziiꞌa nyʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ

17 A -gblee, ꞌan dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bee -mnʋʋ, dɩ -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩꞌa -dalbhomʋ ꞌtmʋʋꞌa amʋ -bɛnyɩ, -ɩ ꞌyeꞌa -zi mʋ, a popo nɩ ꞌgwlʋti! 18 Ʋn na, ꞌle *-lebhɔɔnɔɔ ꞌli, nyʋꞌa -dadudu-u ꞌye-e -yi -mʋ ꞌle ʋn ꞌke amʋ ꞌnynɩ -drɩ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ se -Lagɔ yibo. ꞌꞌNyinynilɛ ʋn ꞌybhaꞌa, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ nʋꞌo. 19 A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌɩnnʋ zɩzaꞌa nyʋ ꞌli. Ʋn se *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋꞌbhle. ꞌꞌNyinyninaagɩ ʋn ꞌbhleꞌa -pɔlʋ ꞌzɔ, ꞌɩnnɩ -po ꞌnʋ -dide ꞌꞌkpi. 20 ꞌAn dɩkmalotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, a-bee -mnʋʋ, Zezii Kliisɩꞌa ꞌꞌdɩzɩgɩ, -ɩ ꞌma-a -ziadɩ, -ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, a kuku ꞌmʋti, a ꞌke ꞌle ɩ ꞌmʋ ꞌkpɩ ꞌꞌyipopo -nɩ! A po *-Lagɔ wɔn gbo -zɔɔ, ꞌle *ꞌɔ Lisaazuzuꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ! 21 Aꞌba dɩkmɛɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ -pɔlʋ ꞌzɔ, a -de ꞌle ɛ ꞌmʋ ti! -Ka -aꞌba -Kɔyi Zezii Kliisɩꞌa ꞌlimʋ -nmɔꞌɔ wɔn, ꞌle ɔ-ɔ ꞌyeꞌa -aꞌba dɩ le -yi mʋ, -a -ke ɔ ꞌke -dalue -nɩ ꞌꞌkɔgwlɛka, -a popo ꞌɛ -nɔɔꞌɔ dɩ ꞌgwlʋti ꞌle -a ꞌke ɛ wɔn-fuo!

22 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, nyʋ -ke -pɔlʋ ꞌwlʋ-ɛꞌɛ ꞌsɔn ꞌmʋ, a ꞌbhle ʋ -bhɛbhɛ ꞌle a ꞌke ʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ -jeyi -ya! 23 -Jolʋ -seꞌa-a -Lagɔꞌɔ -jolʋ, ꞌwa tɔlʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyiꞌa -nanaa wɔn, -bho ꞌꞌdana ꞌkpa nɛ ꞌmʋ, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌflɔ ꞌɔ ꞌle, a nʋ ʋ -kaa ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ -jolʋ bhlu! Ɛ-bɛ ꞌꞌsesijolʋ ꞌmnɛ, ꞌwa -lrʋʋ-ʋ -nɩ ꞌɛ bhlunamʋ, a ꞌbhle ʋ -bhɛbhɛ -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌꞌyi ꞌwlʋ! -Bho a -ka -kaa-a nʋ a, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, ꞌle, ꞌꞌnyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa a, a-bee -mnʋʋ -kɩɩ ɩ ꞌmʋ tiꞌga -lrɛɛ! Nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌwɛlibhleyi, -bho nyɔ se ꞌɔ -bana liple, -ka ꞌwɛ ꞌmnɛ-ɛ ꞌkpɔ ꞌɔ ꞌmʋ, ꞌka-a ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ -nɩꞌo. A ple ɩ li ꞌle a -kɩɩ ɩ nʋ!

-A ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi

24 ꞌAn ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu-a, -Lagɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ɔ ꞌke amʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu ꞌle a -kaa ꞌbho ꞌɔ -jeyi ꞌwlʋ, -ɔ ꞌbhleꞌa wɔnkuɛ ɔ ꞌke amʋ aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌkpi -za -lrɛɛ, a ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! A-bʋ -seeꞌa ꞌbɩ liꞌbhle yi, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ -vlavlɩ ꞌmʋ a-a ꞌye ti-de mʋ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli ꞌle a ꞌke ꞌbʋbʋa li. 25 -A ꞌbhɛɛ ɔ -nɩ -lue ꞌtɩnꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyi! -A ꞌke ꞌpʋn ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyiꞌa dɩ ɔ -yaꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ -aꞌba -Kɔyi *Zezii *Kliisɩ. ꞌNynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ke wɔnkuɛ ꞌꞌdu ꞌɔ lɩ ꞌꞌkɔgwlɛka! Dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ!

ꞌꞌDukuyrilizadɩ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

-Lebhɔɔnɔɔ ꞌliꞌa ꞌꞌDUKUYRILIZADƖ

Wludie poꞌa nyɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ -naagɩ ꞌli.

ꞌLe ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli, -lebhɔɔnɔɔ ꞌliꞌa lɩ Zezii Kliisɩ -tɔꞌɔ ꞌZaan ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zɩzaꞌa gbɔ. Zeziiꞌa -glɩgbɩ -mɛɛsɔn ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa -klɩgbɩ ꞌsɔn -ke tan ꞌꞌyi, ꞌya nyʋ ɔ poꞌo ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. -Nɔɔ -ke ti ɔ po ꞌɛ ʋ -jeyi, ꞌWlomɛɛꞌɛ ꞌbhlʋkpayowliklagba-a ꞌkla-a Zeziiꞌa nyʋ nyanɩ ꞌmʋ tenyɩ. ꞌƐ dɩ ꞌZaan po ɛ ꞌʋ -jeyi ꞌle ɔ ꞌke ʋ ꞌkpa ꞌꞌyi po ꞌle ʋn ꞌke ꞌkpa ꞌꞌyi ku. Ɔ ꞌka ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌcnɩ a, ɔ ꞌye-e yaku li, ɛ ꞌye wɔn kati. ꞌꞌYritiyeɛɛ -ke lɩ -lrɩɩ Zezii -tɔ ꞌnɔ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ zaꞌa ꞌmʋ. -Ka -Lagɔ -ke Zezii ꞌmnɔ luꞌa lɛꞌꞌo lɛ tʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ɩbɩ ꞌmnɩ-ɩ tɔꞌɔ nyʋ. Ʋn ꞌkpa-a tʋꞌa ꞌꞌlru ꞌbho Sataan ꞌꞌkpi -ka -zɛgɛka. ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, -Lagɔꞌɔ nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ɔ, ɔ -ke ʋn ꞌke ꞌꞌtrolitidede ꞌꞌkɔmʋ.

1

Lɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi *ꞌZaan ꞌcnɩꞌa ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ

1 Lɩ -Lagɔ ꞌꞌzizeꞌa nyʋ ꞌꞌyrili, ꞌle *Zezii *Kliisɩ ꞌye ꞌɩ ꞌꞌduku ꞌꞌyrili-za, ɔ ꞌye ꞌɩ -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌtmʋʋ, ꞌya dɩ ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -zaꞌa ꞌmʋ. Lɛ -Lagɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ -ɛ ꞌka -nʋ-ɛ ꞌwla, ʋn ꞌke ɩ yiboꞌa dɩ, ꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi. A -gblee, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi Zezii Kliisɩ lbhoꞌo ɔ gboꞌa -dalbhoyi, ꞌle, ꞌɩnmɔ, ꞌɔ lbhʋnʋyi *ꞌZaan gbo, ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ lɩ ꞌmnɩ -tɔ. 2 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle, lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -tɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌɩn ꞌye ɩ ꞌcnɩ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli ꞌle nyʋ ꞌke ɩ yibo. ꞌƖn na: -Lagɔꞌɔ wlu moꞌo -ziaka ꞌle Zezii Kliisɩ ꞌye ɩ ꞌꞌkpiꞌwɔɔn.

3 Wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ ꞌɔ lbhʋnʋyi ꞌZaan ꞌcnɩꞌa, nyɔ-ɔ zrɛꞌɛ ꞌɛ ꞌꞌbɔgʋtu ꞌbho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi a, ɔ ꞌwa-a ti. Ɩ-bɩ wlu ꞌmnɩ, nyʋ-ʋ po ꞌɩ -lokui ꞌle -ʋ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho a, -Lagɔ-ɔ wʋnna ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌniti, -ɛkedɩmaa, -nɔɔ -ke ti lɩ ꞌmnɩ ꞌka yi, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo.

*Zeziiꞌa -glɩgbɩ -mɛɛsɔn-ɔ -nɩꞌa Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi, *ꞌZaan ꞌpo -ɩ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi.

4 Ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ *ꞌZaan ꞌcnɩ ɛꞌo. A-bʋ *Zeziiꞌa -glɩgbɩ -mɛɛsɔn-ɔ -nɩꞌa Aziibhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌɩnmɔ ꞌyeꞌe amʋ.

ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, ɔ -wʋnna amʋ ꞌꞌniti, ꞌle ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ! ꞌƆ -zuzu ꞌsaaꞌa li kpɛ -mɛɛsɔn, ɔ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, ꞌle a ꞌke -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌye -lrɛɛ! 5 Zezii *Kliisɩ ꞌma-a -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi, ɔ nʋ amʋ -zɛgɛ ꞌꞌlruli, ꞌle ɔ ꞌke amʋ -pɔlʋꞌa bhlubhlua ꞌꞌnyɩ! A -gblee, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, nyʋ -Lagɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ ꞌle ꞌmɛmʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o ꞌwa nyamna, ꞌle ɔ -kɔꞌɔ ꞌbhlɩkpɩyowli.

Ɔ-bɔ Zezii ꞌmnɔ ɔ, ɔ -kmaꞌa-a -aꞌba dɩ. Ʋn ꞌlbhɔ -ɔꞌo, ꞌɔ nymɔ ꞌye tiꞌwla ꞌle ɔ ꞌye ꞌmɛ -aꞌba ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌle ɔ ꞌye -amʋ zetie ꞌle ɩ ꞌmʋ, 6 ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -amʋ -za, nyʋ ɔ -kɔꞌɔ ɔ, ɔ ꞌye ꞌle -amʋ ꞌwa ꞌꞌklumʋ po, -a -ke ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ, ꞌle -a ꞌye ꞌɔ -tɩta -Lagɔꞌɔ bʋbɔmʋ ꞌꞌdu. ꞌNynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ke wɔnkuɛ ꞌꞌdu Zeziiꞌa lɩ ꞌꞌkɔmʋ! Dɩ -nɩɩ, *ꞌya lɛtu -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ!

7 A -gblee, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ, ꞌle-e Zezii-i ꞌye le -yi -nɩ mʋ. Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌye -ɔ liꞌye -mʋ. Nyʋ-ʋ -see ꞌɔ ꞌwɔɔn, ʋn-ʋ ꞌye -ɔ liꞌye -mʋ -lrɛɛ. ꞌLe ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, nyʋ-ʋ -see ꞌɔ ꞌꞌgwlide, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɔ dɩ ꞌꞌvi -mʋ. ꞌƖn-ɩ zɩ ꞌɩ amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɛ lɛtu-u ꞌye-e -nʋ-ɛ -mʋ. Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ!

8 ꞌLe -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌmo-o ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ -ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee ꞌle ꞌan wɔnkuɛ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ɛ -ziꞌe lɛꞌꞌo lɛ. ꞌƖnmɔ -yaꞌa lɛꞌꞌo lɛ ti, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌe ꞌɛ tisɔɛꞌɛ ꞌkpʋ kwa.

*ꞌZaan ꞌye-e *Zezii li, ꞌle ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ.

9 ꞌƖnmɔ aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌyu *ꞌZaan -ke a bheteꞌa gbo, ꞌle -a -ke *Zezii ꞌyeꞌa ꞌꞌyiꞌꞌsisri a, ꞌɩnmɔ ꞌmnɔ, ꞌɩnmɔ poꞌo amʋ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ -jeyi. ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, ꞌɩn -ke a -plɛꞌɛ ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ, ꞌle -a ꞌye ꞌꞌgwli-ku, -ɛkedɩmaa, -a-bʋ ɔ -kɔꞌɔ ꞌwee ꞌle ꞌɔ -kɔkɔɔ ꞌmnɛ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi. A -gblee, ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo, ꞌɩn-ɩ zaꞌa ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn-ɩ nʋꞌa, -da Zezii -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɔ -tɔ ꞌnɩ-ɩ nyʋ, ɩ-bɩ -ziadɩ ꞌmnɩ, ꞌya kamʋ ʋn kpʋnꞌo ꞌɩnmʋ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌɩnmʋ likpe -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Patɩmɔsɩ ꞌli kpa. 10 A -gblee, ꞌɩn -nɩ ꞌbho likpe ꞌmnɛ ꞌli, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi yi. Zɔ -ke ꞌli -a fɔ nɩꞌa li, ꞌle -a bʋbɔꞌɔ -aꞌba -Kɔyi Zezii, ꞌɩnnɛ moꞌo. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌwɔn-ɔ wlu -lue ꞌbɔ ꞌle ꞌan lemʋ. Ɛ -nɩꞌe-e vevlele -ka nyɔ-ɔ bhlaꞌa lɛglɛ, 11 ꞌle ɛ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌꞌLuo ꞌꞌbɔgʋ ꞌmʋ, lɛ-ɛ -a ꞌyeꞌa li, ꞌcnɩ ɛ! Zeziiꞌa -glɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa Efɛɛzɩ-e, Sɩminɩ-e, Pɛgamʋ-e, Tiatilɩ-e, Saadɩ-e, Filadɛlɩfii -ke Laodisee, ɩ -nɩ -mɛɛsɔn, po ɛ ʋ -jeyi!

12 -Wluwlu -gwɛꞌɛ ꞌle ꞌan -loku ꞌmʋ ti a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo, nyɔ-ɔ zaꞌa ꞌɩnmʋ dɩ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke ɔ liꞌye. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e ꞌꞌnapɩ -mɛɛsɔn li ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpitidelɩ -mɛɛsɔn ꞌꞌkpi. Ɩ-bɩ ꞌꞌkpitidelɩ ꞌmnɩ, ɩ -nʋ-ɛꞌɛ-ɛ sanu ꞌmʋ. 13 ꞌBho ɩ-bɩ ꞌꞌnapɩꞌa ꞌꞌkpitidelɩ ꞌmnɩꞌa gwia ꞌmʋ, nyɔ -lue -ke nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyu gʋgɔꞌɔ, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌyeꞌe li. Ɔ -paꞌa-a -vilɔbana ꞌmʋ, ꞌle ɔ bhlaꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi sanuꞌa ꞌꞌbɛtʋ. 14 ꞌƆ ꞌꞌlru -nɩꞌe-e ꞌꞌbuu! ꞌƆ ꞌꞌyri-i vlan-oꞌo -ka nɛ. 15 -Bho nyɔ ꞌꞌdu nɛtɛ ꞌꞌyri, -ka ɛ-ɛ vlanꞌa tenyɩ, ꞌka-a ꞌɔ bhɩ -nɩꞌo. -Ka ꞌbho ꞌꞌdɩklagba ꞌmʋꞌa ꞌꞌniꞌa wlu kuꞌa ti, ꞌka-a ꞌɔ wlu ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ. 16 ꞌLe ɔ ꞌbhleꞌe ꞌcʋdrɩ -mɛɛsɔn kwa ꞌle ꞌɔ -linasʋ ꞌmʋ, ꞌle, -blajrɛɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌꞌyri ꞌsɔn, ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ. -Bho ꞌyrʋ -nɩ ꞌꞌduu ꞌmʋ, -ka ꞌɛ -vlavlɩ kuꞌa wɔn, ꞌka-a ꞌɔ ꞌꞌyigba-a vlanꞌo -lrɛɛ.

17 A -gblee, ꞌɩn ꞌye ꞌɔ li a, ꞌɩn ꞌga-a ti ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌgwlʋꞌkpa ꞌbho ꞌɔ wɔnyi. Ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌde-e ꞌɩnmʋ -linasʋ ꞌꞌkpi ꞌle ɔ na: -Sɩanyɩꞌa ꞌlbha -ɩnmʋ -le! ꞌƖnmɔ ꞌꞌKɔgwlɛyi Zezii moꞌo. ꞌƖnmɔ -yaꞌa lɛꞌꞌo lɛ ti. ꞌƖnmɔ ꞌbhleꞌe ꞌɛ tisɔɛꞌɛ ꞌkpʋ kwa. 18 ꞌƖnmɔ ꞌmo-o ꞌꞌKɔgwlɛyi. ꞌƖn ꞌmɛ ꞌko-oꞌo ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌɩn ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ. Ɛ-bɛ ꞌan tinɩɛ ꞌmnɛ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi. ꞌMɛmɛɛ -ke -da -yɔ, nyʋ-ʋ ꞌmɛꞌɛ, ʋn -nɩꞌa, ꞌɩn ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi. 19 ꞌƐ dɩ, lɛꞌꞌo lɛ -ɩn -nɩꞌa liyenamʋ, ꞌcnɩ ɛ! Lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌtraamʋ zinamʋ -ke -yɩ ꞌyeꞌa -yi mʋ ꞌwla, ꞌcnɩ ɩ ꞌwee! 20 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ꞌcʋdrɩ -mɛɛsɔn ꞌɩn ꞌbhleꞌa kwa ꞌle ꞌan -linasʋ ꞌmʋ -ke sanuꞌa ꞌꞌnapɩꞌa ꞌꞌkpitidelɩ -mɛɛsɔn, ꞌɩn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌya ꞌzɔ -tɔ: ꞌCʋdrɩ -mɛɛsɔn ꞌmo-o Zeziiꞌa -glɩgbɩ -mɛɛsɔnꞌɔ ꞌꞌlrutidemʋ. ꞌꞌNapɩꞌa ꞌꞌkpitidelɩ -mɛɛsɔn ꞌmo-o Zeziiꞌa -glɩgbɩ -mɛɛsɔn.

2

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Efɛɛzɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ -lrɛɛ: ꞌCnɩ ꞌꞌbɔgʋ -lue, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Efɛɛzɩ, -ɩn ꞌke ɔ ɛ -jeyi po! ꞌTmʋʋ nɔ na: ꞌƖnmɔ -yɔ ꞌbhleꞌa ꞌcʋdrɩ -mɛɛsɔn kwa ꞌle ꞌan -linasʋ ꞌmʋ, ꞌle ꞌꞌnapɩꞌa ꞌꞌkpitidelɩ -mɛɛsɔn-ɔ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ naꞌa ꞌle ꞌya ꞌnynɩmʋ, 2 ꞌan wlu ꞌka-a ɔ -bodɩ: Lɛꞌꞌo lɛ a-bʋ ꞌɩnmɔ *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ nʋꞌa a, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. -Ka a-a ꞌmɛꞌɛ ꞌan lbhʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌle a-a kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo -lrɛɛ. ꞌLe ꞌɩn deꞌe ꞌꞌgwli na aꞌba ꞌꞌtayi nyanɩbhlemʋ ꞌꞌyiti, ꞌwa -sie ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ. Nyʋ -yʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi *ꞌan -dalbhomʋ, ꞌle ʋn -see ꞌʋ -ko a, a ꞌcrʋ -ʋ ꞌmʋti ꞌle a ꞌye ʋ ꞌꞌyrili-gwɛ. 3 ꞌAn nyʋ a ꞌꞌduꞌa dɩ, a-a ꞌyeꞌe ꞌkle, ꞌle a ꞌye ꞌkpa ꞌꞌyi ku, ꞌle ꞌkpɩ -see amʋ ꞌꞌyiti-wa. 4 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, aꞌba lɛ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɩnnɛꞌɛ nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌtʋ: ꞌƐ lɛtu ꞌmo-o, -ka a -kmaꞌa ꞌan dɩ -bɛnyɩ, a se ꞌtraamʋ -kaa -nɩ. 5 ꞌƐ dɩ, -da a yibo -nɩꞌa ꞌɩnmʋ -lreeka, -ka aꞌba kpli -nɩꞌa, a popo -kaa ꞌgwlʋti! -Ka a -yiꞌa gbɔ, a ꞌye -kaa li-ɔ! A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti! A ꞌꞌluo aꞌba -bɛnyɩkpli ꞌmʋ! -Bho ɛ -se -mnɛɛ, ꞌɩn-ɩ yi-oꞌo ꞌɩn ꞌke amʋ aꞌba ꞌꞌnapɛꞌɛ ꞌꞌkpitidelɛ kwa ꞌmʋ -za. 6 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, aꞌba lɛ -lue -gbɛ nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌtʋ. ꞌƖnnɛ ꞌmo-o, *ꞌꞌNikolaaꞌa nyʋꞌa -tɔtɔlɩ, -ka ꞌɩn -see ꞌɩ ꞌybha, ꞌka-a a -nɩꞌo -lrɛɛ.

7 A -gblee, dɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti! Nyɔ -yɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ, ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ɔ -jolʋ ꞌꞌnyɩ -mʋ, ꞌle tuꞌa ꞌꞌbhuo-o -nɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌbhozagwlɔ ꞌmʋ, -ɛ ꞌꞌnyɩꞌa nyɔ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ɔ ꞌke ɛ -za ꞌle ɔ ꞌke ɛ li.

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Sɩminɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

8 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌCnɩ ꞌꞌbɔgʋ -lue -lrɛɛ, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Sɩminɩ, -ɩn ꞌke ɔ ɛ -jeyi po! ꞌTmʋʋ nɔ na: ꞌƖnmɔ -yɔ ꞌma-a ꞌꞌKɔgwlɛyi, ꞌɩnmɔ -yaꞌa lɛꞌꞌo lɛ ti, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌa ꞌɛ tisɔɛꞌɛ ꞌkpʋ kwa, ꞌɩnmɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa glu -sɔ, ꞌɩn ꞌyeꞌa ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌɩn na ɔ -bodɩ: 9 ꞌƖn yiboꞌo-o -ka a-bʋ *Zeziiꞌa nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌkle, ꞌle ꞌꞌpʋan-a ꞌlbhaꞌa amʋ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ꞌɩn -gbʋ amʋ ya, a -see lɛ ꞌmʋ-bɔ. Aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ *ꞌZuifʋ-ʋ zaꞌa a, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo -lrɛɛ. Ʋ-bʋ ꞌZuifʋ ꞌꞌduꞌa amʋ dɩ ꞌꞌkpi, ʋn na ʋn-ʋ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ. -Bho ꞌɩn -gbʋ nʋ ya, ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataanꞌa -nʋ. 10 A ꞌye li-ɔ, a-a ꞌmu-o ꞌkle ꞌye -mʋ. -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, -sɩanyɩꞌa ꞌlbha amʋ -le! A -gblee, ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmnɛ-ɛ ꞌye-e aꞌba -dadudu tiꞌdɩn -mʋ, ꞌle ɛ ꞌke ʋ -jie ꞌmʋ po. A-a ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ ꞌle ꞌwɩ -lrɩɩ ꞌli. -Bho nyɔꞌɔ ꞌꞌbhuo nʋ, ɔ ꞌke amʋ ꞌlbha a ꞌke ꞌmɛ ɛ, aꞌba depo ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi -le! -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌꞌlemnɩɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye-e amʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ ꞌꞌnyɩ -mʋ.

11 A -gblee, wlu *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɛ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti! Nyɔ -yɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ, ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɔ nyɔtu -ke -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌyiꞌꞌsisri -mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. ꞌꞌKɔgwlɛmɛmɛɛ -see ɔ -yɛ yi ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi.

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Pɛgamʋ, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

12 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ, ꞌle ɔ na: ꞌCnɩ ꞌꞌbɔgʋ -lrɛɛ, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Pɛgamʋ, -ɩn ꞌke ɛ ɔ -jeyi po! ꞌTmʋʋ nɔ na, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌa -blajrɛɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌꞌyri ꞌsɔn, wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌan wɔn ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a: 13 A-bʋ ꞌma-a ꞌan nyʋ, -gwlɔ -ke ꞌmʋ a -deꞌa ti, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. A -gblee, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan -kɔ nɛꞌo. A ꞌye li-ɔ, ꞌan -ziadɩꞌa ꞌmʋzalbhʋnʋyi Atipasɩ, -ɔ -seeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo, Sataanꞌa nyʋ ꞌlbhɔ -ɔꞌo, ɔ ꞌye ꞌmɛ. Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti a, a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, a ꞌde-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli, ꞌle ꞌɩn -ke a ꞌye ꞌꞌyiꞌꞌsisri ꞌꞌkɔmʋ. A -gblee, -gwlɔ -ke ꞌmʋ a -ke Sataan ꞌmnɛ -nɩꞌa a, ꞌbho-o ʋn -za -nɩ ꞌnɔ ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ʋn ꞌye ɔ ꞌlbha, ɔ ꞌye ꞌmɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -ka ꞌɩn -kɔꞌɔ amʋ, a-a ꞌzɩ -ɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ gbaa! 14 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌɩn ꞌbhle-e dɩtɔlʋ ꞌɩn ꞌke amʋ ꞌꞌyikpa. ꞌYa lɛtu ꞌmo-o, *Balaamʋ -nɩꞌa -bɛnyɩ, aꞌba tɔlʋ ꞌybha-a ꞌtraamʋ ꞌɔ -tɔtɔlɩ. -Ka *Balaakɩ ꞌka -nyna ꞌle ɔ ꞌka *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌlbha, ꞌle, nmi nyʋ-ʋ zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ kɔkuiꞌa dɩ, ʋn ꞌke ɩ li, ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌwɩlɩ -lrɛɛ, ꞌɩnnɛ ɔ -tɔ nɔꞌo. 15 -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyʋtɔlʋ -nɩꞌo. Ʋ-bee -mnʋʋ ꞌybha-a *ꞌꞌNikolaaꞌa -tɔtɔlɩ -lrɛɛ. 16 ꞌKa-a ɛ -nɩꞌe ꞌmʋꞌa dɩ, a yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti! -Bho ɛ -se -mnɛɛ, ꞌan -blajrɛɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌꞌyri ꞌsɔn, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌan wɔn ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌluo ꞌnɛ ꞌmʋ-ɛ, ꞌɩn -ke ɛ-ɛ yi-oꞌo ꞌle -a ꞌke tʋ vɔ.

17 A -gblee, dɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti! Nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ, ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, lililɛ -lue-e -nɩꞌa -Lagɔ gbo ꞌnɔɔ yaku ꞌli, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ -ɔ ɛꞌo. ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ sʋkpʋplu -lue ꞌꞌnyɩ. Ɛ-bɛ sʋkpʋ ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌnynɩlre -lue ꞌke ꞌbho ꞌcnɩ-ɛ. Ɛ-bɛ ꞌnynɩ ꞌmnɛ, nyɔ -lue ꞌtɩn -see ɛ yibo yi, -bho ɛ -se nyɔ-ɔ ꞌye ꞌɛ ꞌye mʋ.

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Tiatilɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

18 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌCnɩ ꞌꞌbɔgʋ -lue -lrɛɛ, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Tiatilɩ, -ɩn ꞌke ɔ ɛ -jeyi po! ꞌTmʋʋ nɔ na, ꞌɩnmɔ -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyu -ke ꞌꞌyri-i vlanꞌa -ka nɛ, ꞌle, -bho nyɔ ꞌꞌduꞌa nɛtɛ ꞌꞌyri, -ka ɛ-ɛ vlanꞌa tenyɩ, ꞌɩnmɔ -ke bhɩ-ɩ -nɩꞌa -kaa, -ka ꞌɩn ꞌlɛꞌɛ, ꞌka-a ꞌka-a: 19 A-bʋ ꞌma-a ꞌan nyʋ, lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. -Ka nyɔꞌɔ dɩkmɛɛ -nɩꞌa ꞌle aꞌba -pɔlʋ gbo -lue -lue, -ka a deꞌa ꞌɩnmʋ ꞌꞌgwli ꞌꞌkɔmʋ, -ka a kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi, -ka a ꞌbhɛɛꞌɛ aꞌba -Lagɔlbhʋ wɔnyi, ꞌle, -ka a -seeꞌa gbɔ -yi, a-a mu nɩꞌa ꞌꞌlru, ꞌɩn yibo nɩꞌo -lrɛɛ. 20 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, aꞌba lɛ -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɩnnɛꞌɛ nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌtʋ: A -gblee, ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, Zezabɛlɩ -nɩꞌa ti -bɛnyɩ, ꞌwa kpliyitigʋgɔnynaakpʋ -lue-e -nɩꞌe ꞌle. ꞌƖnnʋ ꞌꞌmaaꞌa amʋ, -ʋ nʋꞌo -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizayi ʋn ꞌꞌduꞌo ꞌle a-a ꞌwɔɔn nɩꞌo. A-bʋ ꞌma-a ꞌan lbhʋnʋmʋ, sɩndɩ ʋn-ʋ tɔꞌɔ amʋ, a ꞌke ꞌꞌwɩlɩ, ꞌle, nmi nyʋ-ʋ zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ kɔkuiꞌa dɩ, a ꞌke ɩ li. 21 ꞌƐ kamʋ ꞌɩn ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌꞌyiflɔɛ, ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -see ɛ ꞌwɔɔn, ꞌle ʋn ꞌybhaꞌo ʋn ꞌke ꞌꞌwɩlɩɛ ꞌꞌsrii. 22 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɩn-ɩ ꞌye ʋ ꞌwɛ ꞌꞌkpi -ya mʋ, ꞌle, -ka ʋn -ke nyukpasi-i ꞌpɛ nɩꞌa ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpitipɛlɛ ꞌꞌkpi ti, ʋn ꞌke -kaa ꞌbho tiꞌpɛ. Ʋ-bʋ nyʋ -ke ʋn -plɛꞌɛ nʋnʋdɩ ꞌmʋ, -bho ʋn se ʋ ꞌꞌyriliꞌwlʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya -mʋ tenyɩ. 23 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, nyʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌwa -tɔtɔlɩ, ꞌɩn-ɩ ꞌye -ʋ ti-za -mʋ, ꞌle ꞌan -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌke ꞌꞌgwlide -ka ꞌɩn yiboꞌa nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ -pɔlʋ. A -gblee, -bho ꞌɩn ꞌke amʋ lɛ ꞌꞌlrulinʋ, aꞌba lbhʋ a nʋꞌa -lue -lue, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ya-gbʋ mʋ!

24 A-bʋ ꞌan nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa Tiatilɩ, a -see ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ -lokuipo. Nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa ꞌwa ꞌꞌbhi «lɩꞌa yibomʋ» ꞌle ɩ ꞌyeꞌa *Sataanꞌa nɩ ꞌꞌdu, ɩ-bɩ ꞌwa lɩ ꞌmnɩ, a se ɩ yibo. A-bee -mnʋʋ, ꞌɩn se lɛ ꞌbhle ꞌɩn ꞌke amʋ -bodɩ ꞌmʋ-za, 25 -bho ɛ -se lɛ -lue -nɛɛꞌɛ ꞌꞌsɛ: ꞌƖn na: -Bho ꞌɩn -ka ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ le-e yi a, a kpʋn ꞌan -tɔtɔlɩ ti ꞌꞌkɔmʋ! 26 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ, ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌnʋ -ɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa -yowli ꞌmʋ. 27 Wɔnkuɛ ꞌan -tɩta -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa ꞌɩnmʋ, ꞌɛ lɛtu ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ mʋ -lrɛɛ. Ɔ-ɔ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ, ꞌle, -ka nyɔ-ɔ waꞌa mɛꞌɛ -yakpe, ɔ ꞌke -kaa ꞌꞌnyinynikpliꞌa nʋmʋ ti-za. 28 ꞌLe, -bho zɔ -ka ꞌꞌyri tiꞌwla, ꞌɩnmɔ kɔɔꞌɔ ꞌɛ ꞌcʋdrɩɛ fanꞌa a, ꞌɩn -ke a ꞌke -na.

29 Dɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! Nyɔ -yɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti!

3

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Saadɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

1 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Tiatilɩ, ɔ gwɛꞌɛ ꞌɛ ꞌꞌkpidɩꞌa ꞌmʋzɛɛ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌCnɩ ꞌan ꞌꞌbɔgʋ -lue, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Saadɩ, -ɩn ꞌke ɔ ɛ -jeyi po! *-Lagɔꞌɔ -zuzu ꞌsaaꞌa li kpɛ -mɛɛsɔn, ꞌɩnmɔ ɔ -nɩꞌa ꞌmʋ, ꞌle -ɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌbho, -ɔ ꞌbhleꞌa ꞌcʋdrɩ -mɛɛsɔn kwa, ꞌɩn na ɔ -bodɩ: A-bʋ ꞌma-a ꞌɩnmɔ *Zeziiꞌa nyʋ, lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. A -gblee, -bho nyʋ -de ti, ʋn na a yaaꞌa-a ꞌmʋti. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -bho ꞌɩn -gbʋ amʋ ya, a-a ꞌmʋ-oꞌo ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 2 A yaa ꞌmʋti, -bhladɩ a -seeꞌa plɩplɩplɩ -nɩ ke a, ꞌle a ꞌke ꞌkpɩ ꞌꞌyipopo! -Ɛkedɩmaa, aꞌba kpli ꞌɩn ꞌꞌduuꞌa ꞌꞌyriti, ɩ se ꞌꞌyiꞌsrɛɛ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. 3 A -gblee, a ꞌka -Lagɔꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌdu, wlu ʋn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ka ʋn -zɛ ꞌɛ ꞌmʋ ꞌle a ꞌye ꞌɛ -lokuipo a, a popo -kaa ꞌgwlʋti! A yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle a ꞌke ɩ-bɩ -tɔtɔlɩ ꞌmnɩ ꞌbho ꞌꞌdu. ꞌƐ dɩ, -bho a -see ꞌmʋtiyaa a, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e amʋ ꞌzɔꞌdaa -mʋ -ka ꞌꞌyriyi. -Nɔɔ -ke ti ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -yi mʋ, a -see ɛ ꞌꞌgwlide yi. 4 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, -da a -deꞌa ꞌbho Saadɩ ti, nyʋtɔlʋ -nɩꞌe ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ, ꞌɩnnʋ yiboꞌo ꞌan dɩ ꞌꞌyri. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -banɩpli ꞌɩn-ɩ ꞌye ʋ ꞌꞌnyɩ mʋ, ʋn ꞌke ꞌmʋ-pa, ꞌle ꞌɩn -ke ʋn ꞌke -na, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ lɛtu ʋn -nmɔꞌɔ ꞌꞌyiti.

5 A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, -banɩpli ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ mʋ ɔ ꞌke ꞌmʋ-pa, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ -lue -ke ꞌli, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ɛ, ꞌɩn -see ꞌle ɔbɔ-ɔꞌɔ ꞌnynɩ -za yi. ꞌBho ꞌan -tɩta -Lagɔ -ke ɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌꞌyigbeyi, -ka ɔ ꞌꞌduꞌa ꞌan nyɔ, ꞌbho-o ꞌɩn-ɩ ꞌye ɩ ꞌmʋ-za -nɩ mʋ gbaa.

6 Dɩ -Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti!

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Filadɛlɩfii, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

7 A -gblee, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa ꞌbho Saadɩ, ꞌɩn gwɛꞌɛ ꞌɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌꞌyi, ꞌle ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌꞌLuo ꞌꞌbɔgʋ -lrɛɛ ꞌmʋ, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Filadɛlɩfii, -ɩn ꞌke ɛ ꞌcnɩ ꞌle -ɩn ꞌke ɛ ɔ -jeyi po. ꞌƖnmɔ -sɔꞌɔ -Lagɔ gbo, ꞌɩnmɔ ꞌma-a -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɩnmɔ kuꞌa wɔn, Zelizalɛɛmʋlre, -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo yaku ꞌli, ꞌɩnmɔ, -bho -ɔ katiꞌa nyɔ ꞌɛ -jolʋ wɔnyi, ꞌle nyʋ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa -kɔ mʋ ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌklumʋ -nɩ, ꞌle nyɔ -lrɔɔ seꞌa ꞌbhɛɛ, ɔ ꞌke ꞌbho ka, ꞌɩnmɔ, -bho -ɔ -kaꞌa nyɔ ꞌɛ -jolʋ le, ꞌle ɔ -kaa ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌklumʋ -nɩ, ꞌle nyɔ -lrɔɔ seꞌa ꞌbhɛɛ, ɔ ꞌke ɔ wɔnyi kati, ꞌɩnmɔ nʋꞌo na: 8 A-bʋ, ꞌɩnmɔ *Zeziiꞌa nyʋ, lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa a, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. -Ka a seꞌa ꞌmʋtikuku tenyɩ a, ꞌɩn yibo nɩ-oꞌo -lrɛɛ. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, a ꞌꞌduꞌo ꞌbho-o ꞌan wlu, ꞌle a -see ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo. A -gblee, ꞌɛ dɩ ꞌle aꞌba nya a, -ka -Lagɔ ꞌka amʋ -kɔ ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌɩn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌɛ -jolʋ wɔn. Nyɔ -lrɔɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ -ka. 9 *ꞌZuifʋ -yʋ ꞌma-a *Sataanꞌa nyʋ, lɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ, a ꞌye ɛ li-ɔ, ʋn na, ʋn-ʋ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ. -Bho ꞌɩn ꞌcrʋ ʋ ꞌmʋti, ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi Sataanꞌa -nʋ. Ʋ-bʋ ꞌZuifʋ ꞌmnʋ, ꞌɩn ꞌye -ʋ -kpʋn -mʋ -glaka ꞌle ʋn ꞌke yi, ʋn ꞌke amʋ ꞌkolri wɔnyi glu po, ʋn ꞌke amʋ ꞌbho ꞌꞌdu, ꞌle, -ka ꞌɩn -kmaꞌa aꞌba dɩ, ʋn ꞌke -kaa yibo. 10 ꞌBho aꞌba ꞌꞌbhiꞌa damʋ, -ka a ꞌka ꞌkpa ꞌꞌyi ku, ꞌɛ wlu ꞌɩn -zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, a ꞌꞌdu -ɛ ꞌbho. ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu mʋ, ꞌle, ꞌkleyeɛɛklagba-a ꞌyeꞌa nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌꞌkpi -yi mʋ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɛ ꞌke ɔ tiꞌdɩn ɛ -kaa amʋ ꞌꞌkpi bhla. 11 ꞌꞌYisrɛɛlɩ ꞌɩn -tɔꞌɔ amʋ a -deꞌa ꞌliti, a kpʋn ɩ ti -gli, ꞌle, lɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌsɛɛ -po -nɩ mʋ, nyʋ -lrʋʋꞌa ꞌꞌsɛ -kɩɩ ɩ ꞌye! ꞌƖn-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ -susueyiꞌꞌa!

12 Nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ, ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌꞌtibhe -ɛ -nʋ-ɛꞌɛ sʋkpʋ ꞌmʋ, -ka ꞌɛ -lue -nynaꞌa ꞌle ꞌan -tɩta *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli ti, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ wɔ ꞌɔ ꞌꞌyiti ꞌle ɔ ꞌke ꞌꞌgwlide na -Lagɔ ꞌmnɔ -ke ɔ-ɔ ꞌye-e ꞌꞌyiꞌꞌsisri -mʋ ꞌꞌkɔgwlɛka. Ɔ-bɔ -Lagɔ ꞌmnɔꞌɔ ꞌnynɩ -ke ꞌɔ gwlɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ ꞌꞌduu mʋ. Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o Zelizalɛɛmʋlre -ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔ gbo yaku ꞌli. ꞌƖn-ɩ ꞌye -ɔ ꞌan ꞌnynɩlre ꞌꞌduu -mʋ -lrɛɛ.

13 Dɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! Nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti!

*Zezii -zi -nɩꞌe-e *ꞌZaan ꞌmʋ, ꞌle, ꞌɔ -glɩgba-a -nɩꞌa Laodisee, ɔ ꞌye ɛ ꞌꞌbɔgʋ -jeyi po.

14 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔꞌɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa Filadɛlɩfii, ꞌɩn gwɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbɔgʋ ꞌꞌyi a, ꞌle ɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌꞌLuo ꞌꞌbɔgʋ -lue -lrɛɛ ꞌmʋ, ꞌan -glɩgbaꞌa ꞌꞌlrutideyi -nɩꞌa ꞌbho Laodisee, -ɩn ꞌke ɛ ɔ -jeyi po! ꞌƖnmɔ -Lagɔ lbhoꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌɩn ꞌke ꞌɔ lbhʋ ꞌꞌyi-nynia, ꞌɩnmɔ ꞌma-a -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi, ꞌɩnmɔ seꞌa sɩn wɔn ꞌmʋ ꞌbhle, lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ -yaꞌa ti, ꞌɩnmɔ ꞌye ꞌɛ da, ꞌɩnmɔ nʋꞌo, na: 15 Lɛꞌꞌo lɛ a-a nʋꞌa a, ꞌɩn yibo nɛ-oꞌo. -Ka ꞌꞌnipɩpɛ -ke ꞌꞌnismuanu ꞌꞌduꞌa lɛzɛgɛ, a-bʋ ꞌma-a ꞌɩnmɔ *Zeziiꞌa nyʋ ꞌbho Laodisee, ꞌɩn yiboꞌo-o na, a se -kaa -nɩ. -Ka a -nɩꞌa ꞌbho ꞌya ꞌnynɩmʋ, ꞌɛ nʋ ꞌɩnmʋ ꞌtʋ. 16 ꞌꞌNi-i -nɩꞌa -bhogee, ꞌɛ -ka a -nɩꞌa dɩ, -bho nyɔ ꞌnɛ ɛ, -ka ɔ-ɔ zɛ ꞌɛ wɔn, ꞌka-a ꞌɩn-ɩ ꞌye amʋ -nʋ mʋ. 17 A -gblee, -bho a -de ti, a-a ꞌnʋ-o: -A ꞌbhle-e mɔniꞌa -dadudu, -a ꞌga-oꞌo, -a -see lɛ -lue ꞌtɩn ꞌmʋ-bɔ. A-a ꞌlɛꞌɛ -kaa ꞌle, -ka aꞌba dɩ ꞌbhleꞌa ngaze ꞌmʋ tenyɩ, a se ɩ yibo? -Bho ꞌɩn -gbʋ amʋ ya, a-a ꞌmo-o ꞌꞌpʋanlbhamʋ, a -cɛꞌɛ-ɛ -patɩ ꞌle a ꞌꞌlɔꞌo. 18 ꞌƐ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo amʋ ꞌꞌdɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌyi ꞌmʋ, ꞌle a ꞌke yi, sanu ꞌɩn leleꞌa a, a ꞌke ɛ de, ꞌle a ꞌke ꞌꞌwlilɛbhlemʋ ꞌꞌdu. A yi, a ꞌke -banɩpli de, ꞌle, aꞌba -patɩ-ɩ ꞌbhleꞌa dɩn ꞌmʋ, a ꞌke ɛ ꞌꞌyiꞌꞌzize, ꞌle a ꞌke aꞌba ꞌꞌyriꞌa kɔku -lue de -lrɛɛ, ꞌle a ꞌke tiꞌye wesaa! 19 A -gblee, nyʋ -ke dɩ ꞌɩn -kmaꞌa a, ꞌɩnnʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌduꞌo ꞌꞌlru ꞌꞌyi. ꞌƐ dɩ, a yibo aꞌba ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyi, a ꞌke ꞌɩnmʋ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle a ꞌke ꞌtɔ ꞌmʋtiyaa! 20 A ꞌye li-ɔ, ꞌꞌyi -lue -lrɛɛ ꞌɩn-ɩ poꞌo amʋ: ꞌBho nyɔꞌꞌo nyɔꞌɔ -buduwɔn ꞌꞌyi ꞌɩn-ɩ nynaꞌa ti ꞌle ꞌɩn-ɩ ꞌlɔ ɔꞌo. -Bho ɔ ꞌwɔn ꞌan wlu ꞌbɔ, ꞌle ɔ ꞌke ꞌbho kati, ꞌɩn-ɩ ꞌpa-a ꞌle ɔ gbo ꞌle ꞌɩn -ke ɔ-ɔ sisriꞌe sʋ gbo.

21 -Ka ꞌɩn kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ, ꞌle ꞌɩn -ke ɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, nyɔ -yɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ, ꞌle -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkɔmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌle ꞌɩn -ke ɔbɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ -lrɛɛ.

22 Dɩ *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu -zaꞌa ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a! Nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti, ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ -na nɩ -tɔɔ ti!

4

-Lagɔꞌɔ bʋbɔɛ ꞌle yaku ꞌli

1 A -gblee, ꞌɩn gwɛꞌɛ ɩ-bɩ ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌmnɩꞌa ꞌcnɩcnɩa ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye yayi popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e yaku li, ɛ ꞌye wɔn kati, ꞌle nyɔ -ke wlu kɔɔꞌɔ lɛglɛ, -ɔ ꞌtmʋʋ ꞌka ꞌɩnmʋ, ꞌɩn ꞌye ꞌɔ wlu -lrɛɛ ꞌbʋꞌwɔn, ꞌle ɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: Yi ꞌɩnmʋ gbo ꞌnɔɔ yaku ꞌli, ꞌle, lɩ -Lagɔ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ -ɩ ꞌka -nʋ-ɛ ꞌwla, ꞌɩn ꞌke ɩ -ɩnmʋ ꞌꞌyi-tɔ!

2 ꞌBho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri ꞌyi-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi -lrɛɛ. ꞌBho-o ꞌɩn ꞌye -nɩꞌe ꞌnynɩbhlekpe -lue li, ꞌle nyɔ -lue -deꞌe ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ti. 3 ꞌꞌYrilinmɔsɩkpɩ ꞌsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa ꞌpɛlʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *zasɩpʋ -ke *sadʋanɩ, -ka ɩ-ɩ vlanꞌa, ꞌka-a ꞌɔ ꞌꞌyigba -nɩꞌo, ꞌle ꞌꞌniꞌa -bhlii biꞌe ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌmnɛ. ꞌꞌyrilinmɔsʋkpʋ -lue -lrɛɛ-ɛ ꞌbhleꞌa ꞌpɛlʋ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *emelodɩ, -ka ɛ-ɛ nʋꞌa ꞌꞌwleewle, ꞌka-a ɛ-bɛ ꞌꞌniꞌa -bhlii ꞌmnɛ -nɩꞌo.

4 A -gblee, ꞌnynɩbhlekpiꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ nyiɛ -lrɩɩ, ꞌɩnnɩ biꞌe ɛ-bɛ ꞌnynɩbhlekpe ꞌmnɛ. Nyʋklɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ, ꞌɩnnʋ -de ꞌnɩ ꞌꞌkpi. ꞌWa -banɩ ʋn -paꞌa ꞌmʋ, ɩ ꞌꞌplu-oꞌo ꞌꞌbuu, ꞌle ʋn deꞌe sanuꞌa -kwloo ꞌꞌlru. 5 Ɛ-bɛ ꞌnynɩbhlekpe ꞌmnɛ, -da ɛ -nɩꞌa, nɛꞌɛ ꞌꞌdradrɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo ꞌbho, ꞌle ꞌꞌni-i ꞌꞌgbuꞌo ꞌbho, ꞌle, -dayruꞌa -pupo -mɛɛsɔn-ɔ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -zuzu ꞌsaaꞌa li kpɛ -mɛɛsɔn, ꞌɛ ꞌmʋyibolɩ, ɩ-ɩ wanꞌa ꞌbho ɛ-bɛ kpe ꞌmnɛꞌɛ wɔnyi. 6 A ꞌye li-ɔ, ꞌbho ɛ-bɛ kpe ꞌmnɛꞌɛ wɔnyi -lrɛɛ, lɛ-ɛ kɔɔꞌɔ ꞌꞌniklagba, ꞌɩnnɛ -nɩꞌe ꞌbho. Ɛ -nɩꞌe-e ꞌꞌwlelaa -ka ꞌꞌyena.

Ɛ-bɛ kpe ꞌmnɛ -lrɛɛ, lɩ nyiɛ-ɛ bi ɛꞌo. Ɩ -nɩꞌe-e ti ꞌle ꞌꞌyri -tro nɩꞌo -nyakaa ꞌle nya -ke lemʋ. 7 ꞌYa -antanyɩnɛ -ke -blakpa gʋgɔꞌo. ꞌYa ꞌsɔnnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -bhliigbuda, ꞌya tannɛ ꞌbhle-e ꞌꞌyigba -ka nyunyɔ; -bho jisi -ka ꞌle yayi zi nɩ, -ka ɛ -nɩꞌa, ꞌka-a ꞌya nyiɛnɛ -nɩꞌo. 8 -Kpakpɩ -mɛɛlo ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ ꞌbhleꞌo -lue -lue, ꞌle ɩ -troꞌo ꞌꞌyri; tɔlɩ -nɩ ꞌbho ꞌya ku ꞌmʋ, ꞌle -lrɩɩ -nɩꞌe ꞌle ꞌya ꞌlimʋ. -Nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ti, ꞌya wɔn -nɩꞌe-e ꞌꞌtonamʋ ꞌle ɩ-ɩ nʋꞌo:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌsaaꞌa-a li kpɛ -mɛɛsɔn, ɔ ꞌku-o wɔn ɔ ꞌye lɩ ꞌwee -zi ꞌle ɔ -nɩꞌe ti ꞌꞌkɔgwlɛka.

9-10 Ɔ-bɔ nyɔ-ɔ -deꞌa ꞌbho ɛ-bɛ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi ti, -ɔ -ke tinɩɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, -bho ɩ-bɩ lɩ nyiɛꞌɛ wɔn -ka ꞌꞌto ɩ ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ, ꞌle ɩ ꞌke ɔ ꞌsɛɛ po a, ʋ-bʋ nyʋklɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ ꞌmnʋ-ʋ ꞌza-a ꞌwa ꞌnynɩbhlekwloo ꞌꞌlru, ʋn-ʋ de ꞌɩ ꞌbho ꞌɔ wɔnyi ti ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkolri wɔnyi glu ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔ nɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo:

11 -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ, -ka -ɩn kuꞌa wɔn ꞌle -aꞌa ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi, -ɩn -nmɔ ꞌnɩ-ɩ ꞌꞌyiti, -ɛkedɩmaa, -ɩnmɔ -yaꞌa lɛꞌꞌo lɛ ti, ꞌle -aꞌa ꞌgwlʋdɩ ꞌmʋ, ɩ ꞌye ti-nɩ.

5

*Zezii kɔɔꞌɔ-ɔ *ꞌbhlabhlɛgbuda nyʋ-ʋ zaꞌa *ꞌsraga ꞌmʋ.

1 A -gblee, ꞌɩn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, ɔ-bɔ nyɔ-ɔ -deꞌa ꞌbho ꞌnynɩbhlekpe ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ti, ꞌɩn ꞌye -ɔ li. Ɔ ꞌbhle-e ꞌꞌbɔgʋ -lue kwa ꞌle ꞌɔ -linasʋ ꞌmʋ. Ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌfɔtɩ ꞌsɔn gbo-o ꞌcnɩ-ɛꞌo, ꞌle ʋn ꞌye ɛ ꞌfɩan. Nyɔ -kɛɛ ɛ ꞌꞌyikatiꞌa dɩ, lɩ -mɛɛsɔn, ꞌɩnnɩ ʋn -ka -nɩ ꞌnɛ wɔnyi. 2 ꞌƖn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, -Lagɔ gboꞌa wɔnkudalbhoyi -lue, ꞌɩn ꞌye -ɔ li, ꞌle ɔ-ɔ poꞌo weze, ɔ-ɔ nʋꞌo: Nyɔ yɔɔ kuꞌo wɔn, -ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛꞌɛ wɔnyikalɩ ꞌbho -za ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyikatiꞌa?

3 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle yaku ꞌli-e, ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi -ke ꞌnɔɔ ꞌmɛmʋ -nɩꞌa glu, nyɔ -lue ꞌtɩn, -ɔ ꞌka ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌꞌyikati ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌli zrɛ, ꞌɔ nyɔtu se -nɩ. 4 Nyɔ-ɔ ꞌkɛ ɛ ꞌꞌyikati ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌli zrɛ, ɔ -see ꞌɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌlru ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌꞌvi. 5 ꞌLe nyʋklɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -lue na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌBhɔ ꞌꞌvidɩ! -Gblee, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ -blakpa, -ɔ ꞌma-a *Zidaaꞌa -gluuwɔnyiꞌa ꞌꞌyu, ꞌbhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu, ɔ ꞌlu-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi tʋ wɔn ꞌmʋ. Ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛꞌɛ wɔnyikalɩ -mɛɛsɔn ꞌbho -za ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyikati.

6 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌɩn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, nyɔ -lue-e kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ꞌɩn ꞌye -ɔ li ꞌbho ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi. Ɔ ꞌbhle-e ꞌgbɩn -mɛɛsɔn -ke ꞌꞌyri -mɛɛsɔna ƆFa5 6 ꞌGbɩn -mɛɛsɔn -ke ꞌꞌyri -mɛɛsɔnꞌɔ ꞌzɔ-ɔ ꞌmo-o, ɔ ꞌku-o wɔn ɔ ꞌye lɩ ꞌwee -zi, ꞌle ɔ yiboꞌo lɩ ꞌwee.klɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ-ɛ bi ɔꞌo. A -gblee, ꞌbhlabhlɛgbuda nyʋ ꞌlbhaꞌa, ʋn ꞌyeꞌa ꞌsraga -za, -ka ɛ ꞌbhleꞌa -jrɛɛꞌɛ ꞌbɩ li, ꞌmɛmɛɛ ɔ ꞌmɛ ꞌka, ꞌka-a ɔ ꞌbhleꞌe ꞌɛ fanɩ li. A -gblee, ɩ-bɩ ꞌꞌyri -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, *-Lagɔꞌɔ -zuzu ꞌsaaꞌa li kpɛ -mɛɛsɔn ɔ -yaꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, ꞌɔ ꞌmʋyibolɛ moꞌo. 7 A ꞌye li-ɔ, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ɔ nʋꞌa -kaa, nyɔ-ɔ -deꞌa ꞌbho ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi ti, ɔ ꞌmu -ɔ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌꞌbɔgʋ ɔ ꞌbhleꞌa ꞌle ꞌɔ -linasʋ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ɛ kpʋn. 8 A -gblee, ɔ nʋꞌa -di, ɔ kpʋn ꞌɛ ɛ, ɩ-bɩ lɩ nyiɛ -ke nyʋꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌpo-o ꞌkolri glu ꞌbho ꞌɔ wɔnyi. ꞌWa nyɔꞌꞌo nyɔ ꞌbhle-e -dɔdɔ -ke sanuꞌa ꞌꞌkɔpʋ -kwa. Lɛ -lue -ke ꞌꞌwle gʋgɔꞌɔ nyɔ-ɔ poꞌa ꞌꞌyri ʋn ꞌke -Lagɔ bʋbɔ ɔ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *lasaasɩ, ꞌɩnnɛ ꞌꞌyiꞌe ɩ-bɩ ꞌꞌkɔpɩ ꞌmnɩ: *-Lagɔꞌɔ nyʋꞌa wɔngbopowluꞌa ꞌmʋyibolɛ moꞌo. 9 Ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌdu-o ꞌbho ꞌlʋlre -lue ꞌle ʋn-ʋ bhleꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo:

-Ɩnmɔ ꞌbhɛɛꞌo -ɩn ꞌke ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ kpʋn ꞌle -ɩn ꞌke ɛ ꞌꞌyikati. -Ɛkedɩmaa, ꞌcɛꞌꞌo ꞌcɛꞌɛ nyʋ, wluꞌꞌo wluꞌa nyʋ, ꞌbhlʋkpaꞌꞌo ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ, ꞌꞌnyinynidɩ kpʋnꞌa ꞌgeyiɛ ꞌmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌwa dɩ -ɩn ꞌmɛꞌo, ꞌle, -yʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -ɩnmʋ, -ɩn ꞌye ʋ zetie ꞌle ɩ ꞌmʋ, ꞌle ʋn ꞌke -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu, 10 ꞌle -ɩn ꞌye ʋ ꞌmʋꞌꞌluo, nyʋ ɔ -kɔꞌɔ, -ɩn ꞌye ʋ ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ po, ɔ -ke ʋn ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ, ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ꞌɔ bʋbɔmʋ ꞌmʋ nʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌkmʋ -kɔ.

11 ꞌƖn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ꞌɩn ꞌye-e -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -gbogboyoko li. Lɩ nyiɛ ꞌmnɩ -ke nyʋklɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ-ɛ biꞌa ꞌnynɩbhlekpe ꞌmnɛ, ʋn ꞌpo -ɩ ꞌꞌgbele ꞌli, 12 ꞌle ʋn-ʋ poꞌo wlu yayi, ʋn-ʋ nʋꞌo:

-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda nyʋ ꞌlbhaꞌa, ꞌɩnnɔ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ-e, -Lagɔꞌɔ -bonyaa ꞌwee-e, -naagɩ-e, ꞌmʋtikukuɛ -ke ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ.

13 ꞌƖn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa yaku ꞌli, -ɛ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌtɔnni kɔ, -ɛ -nɩꞌa ꞌle glu, lɛꞌꞌo lɛ -Lagɔ -yaꞌa ti, ꞌɩn ꞌwɔn-ɔ ꞌɛ wlu ꞌbɔ, ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo:

-Lagɔ -deꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi ti -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ke wɔnkuɛ ꞌꞌdu ꞌwa lɩ ꞌꞌkɔmʋ!

14 Ɩ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɩ-bɩ lɩ nyiɛ ꞌmnɩ-ɩ nʋꞌo, na: -Ka a ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ! ꞌLe nyʋklɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌpo -ʋ ꞌkolri wɔnyi glu ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔ nʋꞌo.

6

*-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ɔ ꞌꞌdu-o ꞌꞌbɔgʋꞌa ꞌꞌyikatiɛ wɔn.

1 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ gwɛꞌɛ ꞌwa bʋbɔɛ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ɔ-bɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ꞌɩn ꞌye -ɔ li. ꞌꞌBɔgʋ ʋn -ka -nɩꞌa lɩ -mɛɛsɔn wɔnyi, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ɔ ꞌke ɛ wɔnyi kati. Ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -zaꞌa ꞌbho-o ꞌya -lue. Ɔ -zɛ ꞌɛ ꞌbho a, ꞌle, ɩ-bɩ lɩ nyiɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌɩn ꞌye ꞌya -lueꞌa wlu ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɛ na: ꞌDa, -ɩn ꞌke yi! ꞌƆ wlu ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌni-i ꞌꞌgbu. 2 ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, -siekoplu ꞌdaꞌo. Nyɔ -lue-e -deꞌe ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ti. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌbhle-e plʋ -kwa. Nyɔ-ɔ luꞌa tʋ, -kwloo ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ɔ, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌꞌnyɩ ɔꞌo, ɔ deꞌe ꞌꞌlru. Ɔ-ɔ mu-oꞌo ɔ ꞌke tʋꞌa -dadudu vɔ ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌꞌkpi ꞌya -lrɛɛ.

3 Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -jeyi a, ꞌle ɔ-bɔ -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi ꞌmnɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa -lrɛɛ, ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌya ꞌsɔnnɛ -za. Ɩ-bɩ lɩ nyiɛ ꞌmnɩ ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌya -lue -lrɛɛꞌɛ wlu ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɛ na: ꞌDa -ɩn ꞌke yi! 4 -Sieko -lrɛɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌda-aꞌo. ꞌƐ ku -nɩꞌe-e zoo -ka nymɔ. Nyɔ-ɔ -de ꞌnɛ ꞌꞌkpi ti, ʋn ꞌꞌnyɩ -ɔ ꞌꞌyiflɔɛ ɔ ꞌke tʋ ꞌꞌyiglu-za ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ ꞌle nyʋ ꞌke ꞌlɩlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ. ꞌƐ kamʋ ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɔ -blajrɛɛ.

5 ꞌLe, ɔ-bɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌya tannɛ ꞌbho -za, ꞌle ɩ-bɩ lɩ nyiɛꞌɛ -lue -lrɛɛ na: ꞌDa -ɩn ꞌke yi! -Sieko -nɩꞌa -ka -blibli nʋꞌa -kaa, ꞌꞌbɔyɩ! ɛ ꞌda-aꞌo. Nyɔ -lue-e -deꞌe ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ti. Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ ꞌbhle-e kilo -kwa. 6 Ɩ-bɩ lɩ nyiɛ ꞌmnɩꞌa ꞌꞌklumʋ ꞌle ꞌɩn ꞌye lɛ -lue ꞌbʋꞌwɔn. Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ nyunyɔꞌɔ wlu, ꞌle ɛ na nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌbho -sieko ꞌꞌkpi -bodɩ: Zɔ -lue ꞌliꞌa mɔni lbhʋnʋyi-i ꞌyeꞌa, ꞌɩnnɛ ꞌke ꞌꞌcɩmnɩselɛꞌɛ kilo -lue ꞌtɩn de, ꞌle, -bho ɛ ꞌꞌdu -pʋsa, ꞌɛ kilo tan ꞌtɩn ɛ ꞌke de. ꞌBho nmɔ -ke ꞌcnaꞌa damʋ, -aꞌa po ꞌya mɔni ꞌꞌkpi -le!

7 -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ -zaꞌa ꞌbho-o ꞌya nyiɛnɛ. ꞌLe ɩ-bɩ lɩ nyiɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -lue -lrɛɛ ꞌye -wlu ꞌle ɛ na: ꞌDa, -ɩn ꞌke yi! 8 ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, -sieko -ke ku-u ꞌꞌpluꞌa ꞌmʋti -ka ꞌꞌlrubhatiyi, ꞌɩnnɛ ꞌdaꞌo. Nyɔ-ɔ -nɩ ꞌnɛ ꞌꞌkpi, ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ ꞌMɛmɛɛ. Nyɔ -lrɔɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhla-a ꞌbho ꞌɔ lemʋ. ꞌƆ ꞌnynɩ ꞌmo-o ꞌMɛmʋꞌa -nɩnamʋ. A -gblee, nyunyu ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -bho nyɔ de ꞌwa ꞌdigbi nyiɛ ti, ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ʋ wɔnkuɛ ꞌle ʋn ꞌke tʋ-e, ꞌmʋ-e, ꞌꞌlrubhatiɛ -ke ꞌmnamʋnyninmi ꞌmʋ -zi -nɩ ꞌle ʋn ꞌke ꞌya -lueꞌa nyʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ.

9 Ɔ-bɔ *nyʋꞌa ꞌpʋʋnyi ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ -zaꞌa ꞌbho-o ꞌya -muunɛ. -Gbagbʋ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga, ꞌɩn popoꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌzɔ, nyʋ-ʋ ꞌwɔɔnꞌɔ -Lagɔwlu, -ʋ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho -ka -zɛgɛka, ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌmʋ-za gbaa, ꞌle ꞌɛ kamʋ, nyʋ ꞌye ꞌʋ ꞌlbha, ʋn ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌɩn ꞌye -ʋ li, 10 ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌɔ, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Aꞌba -Kɔyiklagba, -ɩn ꞌmo-o -ziadɩꞌa ꞌmʋzayi. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌkmʋ ꞌmʋ, -ʋ ꞌlbhaꞌa -amʋ, -a ꞌyeꞌa ꞌmɛ, -bhlaaka -ɩn ꞌke ʋ dɩ -kpʋnꞌa? -Bhlaaka -ɩn ꞌke ʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -yaꞌa? 11 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle, -banɩpli -nɩꞌa ꞌꞌbuu, ʋn ꞌye ɩ ꞌle -za, ʋn ꞌye ɩ ʋ ꞌꞌnyɩ -lue -lue, ꞌle ʋn na: A -fɔ -bhla ꞌbho ꞌꞌyi -toope! A -gblee, aꞌba -bonyunyu -nɩꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋ nʋnamʋ, -ka ʋn ꞌlbhaꞌa amʋ, -bho ʋn ꞌlbhʋ ʋ -kaa -lrɛɛ, -ka -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌlɛꞌɛ, -bho ɛ zi -kaa a, ꞌꞌlemnɩɩ ɔ-ɔ kpʋn ꞌnʋ-ʋ dɩ.

12 Ɩ-bɩ lɩ -yɩɩ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -jeyi, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌya -mɛɛlonɛ ꞌbho -za. ꞌBhlʋkpa nʋꞌa -kaa, ɛ -trɛꞌo tenyɩ. -Ka ꞌzʋɩnyriɛ -nɩꞌa -blibli, ꞌka-a ꞌyrʋ -nɩꞌo. ꞌBho ꞌcʋ -mnɛɛꞌɛ damʋ ɛ -ke nymɔ -plɛꞌɛ-ɛ zaanzaan ꞌmʋ. 13 -Bho sakɔ -ka -bada-a za ꞌle -pʋpɔɔ ꞌke yi, -ka ɛ-ɛ ꞌwlaꞌa ꞌꞌbhi ꞌzɔ, ꞌka-a ꞌcʋdrɩ ꞌgaꞌa ti. 14 -Ka nyɔ-ɔ ꞌfɩanꞌa -cakpa, ꞌka-a yaku nʋꞌo ꞌle ɛ ꞌye ꞌꞌma ꞌle yayi. Trɩ -ke likpe ꞌꞌwe nʋꞌa -kaa, ɩ -sɔꞌɔ-ɔ -denɩ ꞌmʋ. 15 A -gblee, ꞌle nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -ɔ -seeꞌa -Lagɔwlu ꞌwɔɔn, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌbhlʋkpayowli o, -bho ɔ ꞌꞌdu nyɔklagba o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌꞌsrojayiklagba o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌgagayi o, -bho ɔ ꞌꞌdu wɔnkuyi o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌgeyikpaan o, -bho ɔ se ɔ ꞌꞌdu o, ɔ ꞌye ꞌle trɩꞌa ꞌꞌbhi ꞌli -ke ꞌya ꞌnynɩmʋ ꞌꞌzize. 16 ꞌLe ʋn-ʋ ꞌlɩ ɩꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: A ꞌwla -amʋ ꞌꞌkpi ti, a ꞌke -amʋ ꞌꞌyi-ka, ꞌle, -Lagɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, ɔ -kaa -amʋ liꞌye, ꞌle, ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ɔ -kaa -amʋ dɩ -kpʋn. 17 -Ɛkedɩmaa, -da ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌle ʋn ꞌke nyʋ dɩ -kpʋn, ꞌbho nyni-oꞌo. -Aꞌba nyɔ -lue ꞌtɩn -see ꞌwa ꞌcɛkʋta wɔn ꞌmʋ -cɛ yi ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ꞌli.

7

Nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ, ꞌɩnnʋ ɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌꞌduꞌo ꞌɔ ꞌmʋyibolɛ li

1 Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌgwɛ-ɛ ꞌbho ti, ꞌle ꞌɩn ꞌye -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ nyiɛ liꞌye. ꞌLe ꞌbhlʋkpaꞌa ꞌꞌkete nyiɛ ꞌꞌyi, ꞌle-e ʋn -nynaꞌa ti, ꞌle ʋn-ʋ kpʋnꞌo -pʋpɔɔꞌɔ ꞌdigbi nyiɛ ti, ɩ -kaa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi, ꞌle ꞌya -lue ꞌtɩnꞌa ꞌꞌbhuo -kaa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi -ke ꞌtɔnni ꞌꞌkpi yi ꞌle ɛ -kaa tu -lue ꞌtɩn ꞌmʋ wlaa. 2 ꞌɩn -ka ꞌle-e gbʋ, ꞌɩn ꞌye-e -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -lrɔɔ li. ꞌLe ꞌyrʋꞌa ꞌwlʋnamʋ ɔ -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ. Lɛ -lue ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌa nyɔꞌɔ ku li ꞌle ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ-ɔ yibo ꞌnɔ ꞌꞌyi ꞌɔ nyɔꞌɔ kamʋ, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa. ꞌLe ʋ-bʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ nyiɛ, -ʋ ꞌyeꞌa wɔnkuɛ ʋn ꞌke ꞌbhlʋkpa -ke ꞌtɔnni wɔn-nyni, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ɔ-ɔ poꞌo wlu yayi, ɔ-ɔ ꞌtmʋʋ ꞌnʋ -kaa: 3 Aꞌba ꞌtʋ -bhla ꞌbhlʋkpa-e, ꞌtɔnni -ke tui li -le, ꞌle, nyʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ, -nɔɔ -ke ti -a ꞌyeꞌa ꞌɔ ꞌmʋyibolɛ ꞌwa ꞌꞌyigbeyiꞌa ꞌꞌdudua ꞌꞌyi -gwɛ -nɩ mʋ a, ɛ ꞌke nyni! 4 A -gblee, ꞌle, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌye ʋ ꞌnynɩ ꞌꞌsi: nyʋꞌa -gwlɩ -mɛɛsɔn nyʋ nyiɛꞌɛ kpɛꞌɛ ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue, ʋn -nɩꞌo. A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa ꞌcɛ -bue ꞌcɛ ꞌsɔn ꞌmʋ ʋn ꞌwlʋꞌo.

5 Nyʋ-ʋ ꞌma-a *Zidaaꞌa -gluuwɔnyiꞌa nyʋ, ʋn -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

Wlubɛnɩꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

Gaadɩꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

6 Asɛlɩꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

Nɛfʋtaliiꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

Manaseeꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

7 Siminyɔꞌɔ nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

*Leviiꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

Isakaaꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

8 Zabilɔɔꞌɔ nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

*ꞌZɩzɛɛfʋꞌa nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

*Bɛzamɛɛꞌɛ nɛꞌɛ nyʋ -nɩ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -bue.

Nyʋ-ʋ -ke ꞌꞌyigbeyi ʋn ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌmʋyibolɛ, ꞌɩnnʋ ꞌka-a!

*ꞌZaan ꞌye-e nyʋꞌa -gbogboyoko li ꞌle yaku ꞌli.

9 Ʋ-bʋ nyʋ -yʋʋ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -jeyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e nyʋꞌa -gbogboyoko li. Nyɔ se ꞌtɔ -mnʋʋꞌa zrɛzrɛɛ ꞌbhɛɛ. Ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌbhlʋkpaꞌꞌo ꞌbhlʋkpaꞌa nyʋ, ꞌcɛꞌꞌo ꞌcɛꞌɛ nyʋ, wluꞌꞌo wluꞌa nyʋ. Ʋn nʋꞌa -kaa, -da ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi, ꞌle, *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛgbuda, -da ɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ʋn ꞌyi-e ꞌbho. -Vilɔbanɩ -nɩꞌa ꞌꞌbuu, ꞌɩnnɩ ʋn -paꞌa ꞌmʋ, ꞌle, ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ dɩ, ʋn ꞌbhleꞌe -galɩꞌa ꞌtɩan kwa, 10 ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwɔꞌo, ʋn-ʋ nʋꞌo: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌɩnnʋ ꞌpʋʋnꞌo -amʋ ɔ! 11 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌwee nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌbi-e -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌbho nyʋklɩgbɩ -ke lɩ nyiɛꞌɛ ꞌꞌtroli, ꞌle ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkolri wɔnyi glu, ʋn-ʋ ꞌꞌjriꞌe ꞌꞌyiti ꞌbho ɛ-bɛ kpe ꞌmnɛꞌɛ wɔnyi ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔ nɔꞌo, 12 ʋn-ʋ nʋꞌo: ꞌNynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ-e, -naagɩ-e, nyɔꞌɔ dɩꞌa ꞌꞌyriyiboɛ-e, wɔnkuɛ -ke ꞌmʋtikukuɛ ꞌꞌdu -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ lɛ! Dɩ -a -zaꞌa -laa ꞌmʋ, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌꞌkɔmʋ!

13 Ʋn gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle nyʋklɩgbɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa -lue na ꞌɩnmʋ -bodɩ: Nyʋ-ʋ -paꞌa -laa -vilɔbanɩpli ꞌmʋ, -ɩn yibo nʋ ꞌnɩ? ꞌLe, -da ʋn ꞌwlʋꞌa, -ɩn yibo ꞌbho ꞌnɩ? 14 ꞌLe ꞌɩn na: -Gba, ꞌan -Kɔyi, -ɩnmɔ yibo nʋꞌo. ꞌLe ɔ na: ꞌBho ꞌkleyeɛɛklagbaꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi, nyʋ-ʋ -seeꞌa ꞌbho ꞌwa -Lagɔjeyi ꞌwlʋ, ꞌɩnnʋ moꞌo. ꞌWa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi ꞌmɛꞌo ꞌbho ꞌwa ꞌbɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ ɩ ꞌmʋ zetie, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƐ dɩ ʋn -paꞌa -vilɔbanɩpli ꞌmʋ. 15 -Gblee, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn-ʋ yiꞌe ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpeꞌa wɔnyi -zɔɔ ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔ nɔꞌo. -Ɩn ꞌye li-ɔ, ɔ-bɔ -nɩꞌa ꞌbho kpe ꞌmnɛ ꞌꞌkpi, -ɔ -ke ꞌꞌyigbeyi ʋn -nɩꞌa a, ɔ-ɔ ꞌꞌdu -ʋ ꞌꞌyrili. 16 ꞌMʋ-e, ꞌꞌnitʋ-e, ꞌyrʋ -ke wɔnkusisia, ꞌya -lue ꞌtɩn -see ʋ ꞌtɔ ꞌlbha yi. 17 -Ɛkedɩmaa, -bho *ꞌbhlabhlɩ li ti, -ka ꞌya *ꞌꞌyriliduyi-i kpɩ ꞌɩ ꞌle ꞌꞌnizɛgɛ kɔ ꞌle ɩ-ɩ ꞌnaꞌa a, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -nɩꞌa ꞌbho ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi, ꞌka-a ɔ-ɔ nʋ ʋꞌo ꞌle ꞌwa ꞌgwlʋ-ʋ ꞌwɔnꞌo tenyɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌle ɔ-ɔ ꞌsrʋ ꞌʋ ꞌꞌmi ꞌꞌyri.

8

-Lagɔꞌɔ ꞌmʋyibolɛꞌɛ -mɛɛsɔnnɛ.

1 Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa, ꞌle *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa -lrɛɛ, ꞌle, ɩ-bɩ lɩ -mɛɛsɔn ꞌmnɩ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌya gbɔmʋbhɔɔnɛ -za. Ɔ nʋꞌa -kaa, ꞌle yaku ꞌli -nɩꞌe-e blenyi! Nyɔ -see lɛꞌɛ wlu ꞌbʋꞌwɔn ꞌle -nɔɔ gbɛ ꞌye zi. 2 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn liꞌye. Ʋn -nynaꞌa-a ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ti ꞌɔ lbhʋꞌa dɩ. Nyʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌnyɩ -ʋ lɛglɩ -mɛɛsɔn -jeyi.

3 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -lrɔɔ nʋꞌa -kaa, -gbagbʋ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ ꞌle -ɛ -deꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩbhlekpeꞌa wɔnyi ti, -ɛ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ za nɩꞌa ꞌɔ *ꞌsraga, ɔ ꞌyi-e ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌtroli. ꞌCna -lue-e poꞌa ngnɛzɛgɛ ʋn-ʋ poꞌa ꞌꞌyri, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *lasaasɩ, sanuꞌa ꞌꞌkɔpɩ -ke ꞌli nyʋ-ʋ po ꞌɩ a, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa. ꞌƐ kamʋ ʋn ꞌꞌnyɩ ꞌɔ ɛ-bɛ ꞌcna ꞌmnɛꞌɛ -dadudu ɔ ꞌke ɩ -Lagɔꞌɔ nyʋ ꞌweeꞌa *wɔngbopowlu ꞌgbaa, ꞌle ɔ ꞌke ɩ ꞌbho -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -nɩ. 4 Ɛ-bɛ lasaasɩ ɔ poꞌa ꞌꞌyriꞌa ngnɛ nʋꞌa -kaa, ɛ-ɛ ꞌsɔ-ɔ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyiꞌa kwa ꞌmʋ sueyi, ꞌle ɛ -ke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa wɔngbopowlu-u ꞌyaꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖnnɛ -tɔꞌɔ na ɔ ꞌkpʋn-o ꞌwa wɔngbopowlu. 5 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nʋꞌa -kaa, nɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌbho ꞌsragagbagbʋꞌa da, ɔ ꞌꞌluo ꞌnɩ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye ɩ ꞌꞌkɔpɩ ꞌꞌyii, ꞌle ɔ ꞌye ɩ ꞌzɔ ꞌwla. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌꞌniꞌa -wlewle-e ꞌcɛ-ɛ yaku -kpoo ꞌꞌkpi ꞌle dɛ-ɛ ꞌꞌgaꞌo, ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌye -trɛ.

-Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn ꞌbhla-a lɛglɛ -lue -lue.

6 A ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn ʋn ꞌꞌnyɩꞌa lɛglɩ -mɛɛsɔn, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn sanꞌa ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌyi, ʋn ꞌke ɩ bhla -lue -lue.

7 ꞌWa -lue nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ nɛ bhla. -Sɩnkplo ꞌꞌni maꞌa-e, nɛ -ke nymɔ, ɩ bheteꞌe-e gbo ꞌle ʋn ꞌye ɩ ꞌzɔ ꞌwla. ꞌBhlʋkpa nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌgble-ɛꞌɛ-ɛ ꞌfɔtɩ tan ꞌmʋ, ꞌle ꞌɛ ꞌfɔtɔ -lue -ke ꞌɛ tui-e, ꞌɛ -sukui ꞌwee ꞌye sin.

8 ꞌLe ʋ-bʋ ɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌsɔnnɔ ꞌye ꞌɔ nɛ bhla. Lɛ -lue-e kɔɔꞌɔ trɩklagba, ꞌle -ɛ wanꞌa, ɛ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌꞌvuto ꞌnɛ-ɛ ꞌle ꞌtɔnni kɔ. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌꞌni ꞌgble-ɛꞌɛ-ɛ ꞌfɔtɩ tan ꞌmʋ, ꞌle ꞌfɔtɔ -lue ꞌye nymɔ ꞌmʋ -zɛ. 9 Lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa ɛ-bɛ ꞌꞌni ꞌmnɛ kɔ, ɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌmɛ-oꞌo ꞌwee, ꞌle ɛ-bɛ ꞌfɔtɔ ꞌmnɛ ꞌꞌyiꞌa batoo ꞌwee ꞌye -wa -lrɛɛ.

10 -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa tannɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhla-a lɛglɛ -lrɛɛ, ꞌle ꞌꞌnigblʋ -ke ꞌꞌnilru ꞌꞌwe ꞌye ꞌfɔtɩ tan ꞌmʋꞌgble-ɛ, ꞌle ꞌcʋdrɩɛklagba -lue-e wanꞌa -ka -dayru ꞌye ꞌle yayi -cɛ, ɛ ꞌye ꞌya ꞌfɔtɩ tanꞌa -lue kɔ ꞌkpa, ꞌle ɛ ꞌye ɛ wɔn-nyni. 11 A -gblee, ɛ-bɛ ꞌcʋdrɩɛ ꞌmnɛꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmo-o -kmakmalɛ. Ɩ-bɩ ꞌꞌniꞌa ꞌfɔtɩ tan ꞌmnɩ, ꞌya -lue -ke kɔ ɛ ꞌgaꞌa ti, ꞌle ɛ ꞌye -kma. Nyʋ-ʋ ꞌnɛ ꞌɛ ɛ, ꞌɛ -kmakmaꞌa dɩ ʋn ꞌmɛꞌo.

12 -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa nyiɛnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌbhla-a lɛglɛ -lrɛɛ, ꞌyrʋ -ke ꞌcʋ -nɩ ꞌsɔn, -ka nyɔ ꞌgble ꞌɩ ꞌfɔtɩ tan ꞌmʋ, ꞌka-a ɩ -nɩꞌo. ꞌYa -lueꞌa ꞌfɔtɔ -lue gbo -nɩꞌe-e -bliblibli! -Ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌcʋdrɩ ꞌgble-ɛꞌɛ ꞌplan tan ꞌmʋ, ꞌle ꞌya ꞌplan -lue ꞌye -kpe -lrɛɛ. -Ka ɩ-ɩ fan ꞌka ꞌꞌcɩcɩ, ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi ɩ -see -kaa nʋ. A -gblee, zɔ -ke -kuyre ꞌgble-ɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌdiꞌa kpɛ tan ꞌmʋ. Zɔ zɩꞌa a, ꞌyrʋ -see fan ꞌle zɔꞌɔ ꞌfɔ -lue ꞌli. -Ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a ꞌcʋ -see fan ꞌle ꞌꞌmatʋꞌa ꞌfɔ -lue ꞌli -lrɛɛ.

13 Ɩ-bɩ lɩ -yɩɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e jisi -lue li ꞌle yakutrubo ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌwɔꞌo, ɛ-ɛ nʋꞌo: -Yeee, ngazedɩ! -Yeee, ngazedɩ! -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ tan-a -sieꞌa ꞌbho, -da ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌwa lɛglɩ -bhla -nɩ mʋ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ-ʋ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ!

9

Nyʋnmugagɩ ꞌwlʋ-o ꞌle -dogwigbaa -lue ꞌli.

1 Ɛ-bɛ jisi poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -muunɔ ꞌye lɛglɛ bhla. ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, ꞌcʋdrɩɛ -lue -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle yaku ꞌꞌyi, ꞌle ɛ ꞌye ꞌzɔ ꞌkpa. A -gblee, -dogwigbaa -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, ꞌɛ ꞌꞌsapɛ ʋn ꞌꞌnyɩ ɛꞌo. 2 Ɛ nʋꞌa -kaa, ɛ kati ꞌnɛ-ɛ wɔnyi. -Bho nyɔ cɛ nɛgbaaklagba ꞌꞌyi, -ka ꞌɛ -dayrʋ -dieꞌa ꞌꞌyi, -dayrʋ-ʋ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo. ꞌƖnnɛ -kpeꞌe -pʋpɔɔ -ke ꞌyrʋ, ꞌle -kuyre ꞌye kpʋn. 3 Ɛ-bɛ -dayrʋ ꞌmnɛ -nɩꞌa -kaa ꞌle ɛ-bɛ -dogwigbaa ꞌmnɛꞌɛ ꞌli ꞌmʋsɔnamʋ, ꞌle -gagɩ ꞌye ꞌle ɛ ꞌmʋ ꞌwlʋ ꞌle ɩ ꞌye ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi tibʋba. ꞌYa lɛtu ꞌye-e wɔnkuɛ, ꞌle, ꞌꞌgwɩangwɩan -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -ka, -bho ɩ nmuꞌa nyɔ ꞌle ꞌya gu-u ꞌꞌvuvloꞌo a, ɩbɩ-aꞌa nɛ ꞌke -kaa -nɩ -lrɛɛ. 4 Ɩ ꞌka yi a, ʋn ꞌtmʋʋ nɩ-ɩꞌo, ɩ -kaa -sukui -ke tuꞌꞌo tu ꞌꞌlru li. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌmʋyibolɛ ꞌꞌyigbeyi ꞌbhle, ꞌle ɩ ꞌke ꞌwa ꞌꞌsɛ nmu. 5 Ʋn ꞌkɩ ɩ ꞌtmʋʋ a, ʋn na ꞌya ꞌlbha nyɔ, ꞌɔ ꞌmɛ -le, ɩ kla ʋ-bʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌsɛ nyanɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌcʋɩ -muu ɩ-ɩ nʋꞌa-ɔ, ꞌle ɩ-ɩ ꞌmɛꞌɛ, ɩ ꞌke nyni. A -gblee, -bho ꞌꞌgwɩangwɩan nmu nyɔ, -ka ɛ-ɛ ꞌꞌvuvloꞌa tenyɩ, -bho ɩbɩ nmu nyɔ -lrɛɛ, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌꞌvuvloꞌo tenyɩ. 6 A ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ ꞌcʋɩ -muu ꞌmnɩ ꞌli, ʋ-bʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ-ʋ ꞌye-e ꞌmɛmɛɛ tiꞌbɔ -mʋ, ꞌle ʋn -see ꞌmɛ yi. Ʋn ꞌye-e ꞌybha -mʋ ʋn ꞌke ꞌmɛ, ꞌle lɛꞌꞌo lɛ -see ʋ ꞌlbha yi.

7 A -gblee, -bho nyɔ -ke ꞌɔ -sieko -ka tʋ kpanamʋ-ʋ mu, -ka ɛ -nɩꞌa ꞌtɩn, ꞌka-a ɩ-bɩ -gagɩ ꞌmnɩ -nɩꞌo -lrɛɛ. Lɛ -lue -ke sanuꞌa ꞌnynɩbhlekwloo gʋgɔꞌɔ, ꞌɩnnɛ ɩ ꞌbhleꞌe ꞌꞌlru ꞌle ꞌya ꞌꞌyigba -ke nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyigba gʋgɔꞌo. 8 -Ka ꞌnynʋkpakpɩꞌa ꞌꞌnɩmnɩ -tɛꞌɛ ti, ꞌka-a ꞌya ꞌꞌnɩmnɩ -nɩꞌo ꞌle ꞌya ꞌnynɩ kɔɔꞌɔ -blakpaꞌa ꞌnynɩ. 9 Nɛtɛklugba, ʋn-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi ꞌbho tʋvɔnɔɔ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌwa jɛkamʋꞌa popolɩ -kʋʋ ʋ kpʋn a, -ka ɛ kuꞌa ꞌmʋ ꞌle ɛ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌkʋɩn ɩ ꞌbhleꞌa ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi, ꞌka-a ɩ -nɩꞌo. Koko -ɩ ꞌbhleꞌa bhɩ ꞌzɔ -sieko-o jriꞌa ti, nyʋ-ʋ ꞌkpaꞌa ꞌli ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhleꞌa -jiji, ʋn-ʋ muꞌa tʋvɔnamʋ, -bho ɩ -tbhɛ -dɔnʋ ꞌle -sieko -kɩ ɩ-ɩ tijri, -ka ꞌya wlu-u ꞌꞌsuꞌa nyɔ -loku ꞌꞌlru, -bho ɩ ꞌꞌgbu a, ꞌka-a ꞌya -kpakpɩꞌa wlu -nɩꞌo. 10 -Ka ꞌꞌgwɩangwɩan ꞌbhleꞌa ꞌgʋn -ke ꞌgɛn, ꞌka-a ɩbɩ ꞌbhle ɩꞌo -lrɛɛ, ꞌle ꞌya nyʋꞌa nmunmua gʋgɔꞌo. Ɩ-bɩ ꞌya ꞌgʋɩn ꞌmnɩ ꞌli, ꞌle-e ꞌya wɔnkuɛ -nɩꞌo ꞌle ɩ-ɩ ꞌye nɩꞌe nyʋ ꞌkle ꞌle ꞌcʋɩ -muu ti. 11 A -gblee, ɩ ꞌbhle-e -kɔyi -lue, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -dalbhoyi -ɛ ꞌꞌduꞌa -dogwigbaa ꞌmnɛ ꞌꞌyrili. Ɛ-bɛ ꞌya -klagba ꞌmnɛ, ꞌle *ꞌZuifʋwlu ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlɛ -ɛ Abadɔɔ, ꞌle Glɛkɩwlu ꞌmʋ, ꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmo-o Apoliyɔɔ. (ꞌƐ ꞌzɔ ꞌmo-o lɩꞌa tizayi.)

12 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ -antanyɩkleyeɛɛ ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ɛ zi-oꞌo. ꞌƖn -ka ꞌle ꞌɛ lemʋ gbʋ, ꞌya ꞌsɔn -lrɩɩ-ɩ -sieꞌa ꞌbho ɩ ꞌke yi ꞌwla, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɩ liꞌye.

-Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi bɔtiꞌe-e ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -dalbhomʋ nyiɛ ti, ꞌle ɩ ꞌye nyʋꞌa -dadudu ti-za.

13 ꞌƖn ꞌye ꞌɩ li a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -mɛɛlonɔ ꞌye ꞌɔ lɛglɛ bhla. A -gblee, -gbagbʋ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌsraga, -ɛ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, -ɛ -nɩꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wɔnyi, -ɛ ꞌbhleꞌa ꞌgbɩn -lue -lue ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkete nyiɛ ꞌꞌyi, wlu -lue nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌwlʋ-o ꞌle, ꞌɩn ꞌye ɛ ꞌbʋꞌwɔn. 14 -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -mɛɛlonɔ ꞌbhleꞌa lɛglɛ kwa, ꞌle ɛ na ɔ -bodɩ: ꞌBho ꞌꞌnigblʋ Eflatɩꞌa wɔnli, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -dalbhomʋ nyiɛ-ɛ -mɔ-ɛꞌɛ ꞌbho ti, bɔti nɩ ti! 15 Wlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho mu, ɔ ꞌye ɩ tibɔti. A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ɛ, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zɛ ꞌɛ ꞌbho, ꞌle ɔ ꞌye ɩ-bɩ -dalbhomʋ nyiɛ ꞌmnɩ ꞌbho -za -lrɛɛ, ɔ ꞌye ɩ ꞌbho tide, ꞌle nyunyu -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -bho nyɔ de ꞌwa ꞌplanꞌa kpɛ tan ti, ꞌle ɩ ꞌke ꞌya -lueꞌa nyʋ ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ. 16 Ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -dalbhomʋ nyiɛ ꞌmnɩ ꞌbhle-e ꞌꞌsroja, ꞌɩnnʋ -deꞌe ꞌbho ꞌwa -siekoe ꞌꞌkpi ti, ꞌle, -ka ʋn -dieꞌa ꞌmʋ, nyʋ ꞌye -kaa ꞌnynɩ ꞌꞌsi, ꞌɩn ꞌye ɩ ꞌbʋꞌwɔn. Ʋn na, ʋn -nɩꞌe-e ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -muuꞌa kpɛꞌɛ ꞌꞌduꞌa -gwlʋ -lue ꞌꞌdui -muu, ꞌya ꞌweeꞌa kpɛ ꞌsɔn (10.000 x 10.000 x 2 = 200.000.000). 17-18 A -gblee, ꞌle ꞌan ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ, ꞌbho ꞌan wɔnyi, ꞌbho-o ɩ-bɩ -siekoe ꞌmnɩ -zi -nɩꞌo. Nɛtɛklugba nyʋ-ʋ bhaꞌa ꞌwa ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi ꞌbho tʋꞌa -nɔɔ ꞌꞌyi ꞌle ꞌwa jɛkamʋꞌa popolɩ -kʋʋ ʋ kpʋn a, ꞌya -yɩ zaanꞌa-e, -yɩ -kpeꞌa -ke -yɩ ꞌfaꞌa ꞌsɔ, ꞌɩnnɩ ꞌya -kɔmʋ ꞌbhleꞌe ꞌbɛtɛ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ʋ liꞌye. Ɩ-bɩ -siekoe ꞌmnɩꞌa ꞌꞌlru kɔɔꞌɔ-ɔ -blakpaꞌa ꞌꞌlru, ꞌle nɛ-e, -dayrʋ -ke wɔnnyningnɛ -lue-e ꞌwlʋꞌo ꞌle ꞌya wɔn ꞌmʋ. Ɩ-bɩ lɩꞌa ꞌdigbi tan ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌlbhaꞌa nyʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ. Ʋ-bʋ ꞌmɛmʋ ꞌmnʋ, nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -bho ꞌwa ꞌplan tan -de-ɛ ꞌkɩ ti, ʋn-ʋ ꞌmo-o ꞌwa ꞌplan -lue. 19 A -gblee, ɩ-bɩ -siekoe ꞌmnɩꞌa wɔn ꞌmʋ -ke ꞌya ꞌgʋɩn ꞌli, ꞌle-e ꞌya wɔnkuɛ -nɩꞌo. ꞌYa ꞌgʋɩn ꞌmnɩ kɔɔꞌɔ-ɔ sɛn ꞌle ɩ ꞌbhleꞌe ꞌꞌlru ꞌꞌyi -lue -lue. ꞌƖnnɩ ɩ-ɩ ꞌye nɩꞌe nyʋ ꞌkle.

20 A ꞌye li-ɔ, ɩ-bɩ lɩ tan ꞌmnɩ ziꞌa a, nyʋtɔlʋ -seeꞌa ꞌmɛ, ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, ʋn -see ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti. ꞌꞌNyinynidɩꞌa -zuzu -ke lɩ ꞌwa ꞌꞌbhi nʋꞌa lɛ, ꞌya bʋbɔɛꞌɛ ꞌꞌlru ʋn-ʋ mu nɩꞌo. Sanu o, nɛtɛ o, sʋkpʋ o, tu o, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ nʋ nɩ ꞌɩ lɛ, ꞌle ꞌya lɛtuꞌa ꞌyeꞌe ti, ꞌya ꞌwɔnꞌɔ ti, ꞌya -naꞌo. 21 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌꞌkui ʋn-ʋ ꞌlbhaꞌa-e, gu ʋn-ʋ poꞌa-e, ꞌꞌwɩlɩɛ -ke ꞌꞌyriyria, ɩ-bɩ ꞌwa ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ, ʋn -see ɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn -see ɩ kwa gbo -za, ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti.

10

-Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -ke ꞌꞌbɔgʋꞌa kpan.

1 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle ꞌɩn ꞌye -Lagɔ gboꞌa wɔnkudalbhoyi -lue -lrɔɔ liꞌye, ɔ ꞌye yaku ꞌꞌyi ꞌwlʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi tiꞌꞌsi. Ɔ ꞌka tiꞌꞌsi a, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ ɔ -yi -nɩꞌo ꞌle ꞌꞌniꞌa -bhlii bi ꞌɔ ꞌꞌlru. ꞌƆ ꞌꞌyigba-a vlan-oꞌo -ka ꞌyrʋ ꞌle ꞌɔ bhɩ kɔɔꞌɔ nɛꞌɛ -mɩɩ. 2 ꞌꞌBɔgʋ -lue-e kati-ɛꞌɛ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa. A -gblee, ɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌsi-e ꞌɔ -linabhʋ ꞌle ꞌtɔnni kɔ ti ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ kɩmnabhʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɛ ꞌkɩka ꞌꞌyi tiꞌꞌsii, 3 ꞌle ɔ ꞌye ꞌꞌwɔ. ꞌƆ ꞌꞌwɔwlu ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -blakpaꞌa kluwlu. ꞌƆ wlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti a, ꞌle -dɛ -mɛɛsɔn ꞌye -dalue ꞌꞌga -nɩ. 4 ꞌYa wlu -cɛꞌɛ ꞌꞌyi a, ꞌɩn-ɩ ꞌkpa ꞌko ꞌbho-ɛ, dɩ ɩ -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌke ɩ ꞌkɩ ꞌcnɩ, ꞌle wlu -lue ꞌye ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌmʋ-sɔ -nɩ, ꞌɩn ꞌye ɛ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɛ na: -Dɛ -mɛɛsɔnꞌɔ wlu -ɩn wɔnꞌɔ ꞌbɔ, de ɩ ꞌle -aꞌa -pɔlʋ gbo ti, -aꞌa ꞌcnɩ ɩ -le!

5-6 Ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle -Lagɔ gboꞌa wɔnkudalbhoyi ꞌmnɔ ꞌye ꞌɔ sʋ yayi -tɔ, ꞌle, ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ -yaꞌa yaku -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌyi ti, -ɔ -yaꞌa ꞌbhlʋkpa -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi ti, -ɔ -yaꞌa ꞌtɔnni -ke lɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ kɔ ti, ɔ ꞌye ꞌle ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ -zrɛ -nɩ ꞌle ɔ na: Ɛ -gwɛꞌɛ ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌyi, -nɔɔ -lrɛɛ se ꞌbho le -sie! 7 -Da -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -mɛɛsɔnnɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌtɔ ꞌɔ lɛglɛ -bhla -nɩ mʋ, dɩ -Lagɔ -seeꞌa -bhla ꞌꞌpiemʋ po ke ꞌle ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ, ꞌbho-o ɔ-ɔ ꞌye ɩ ꞌꞌyi-nynia -nɩ mʋ. ꞌƆ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌma-a ꞌɔ lbhʋnʋmʋ -lrɛɛ, ꞌka-a ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi -bɛnyɩ.

8 A ꞌye li-ɔ, wlu -lue-e -sɔ -nɩ ꞌka ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌmʋ ꞌɩn ꞌwɔn ꞌka ꞌbɔ, ꞌle ɛ ꞌye ꞌbho le mu ꞌle ɛ na: -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -nynaꞌa ꞌle ꞌtɔnni kɔ -ke ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ti, ꞌꞌbɔgʋ -ɛ kati-ɛꞌɛ ꞌꞌyi, ɔ ꞌbhleꞌa kwa, mu ꞌle ɔ gbo, ɔ ꞌke ɛ -ɩnmʋ ꞌꞌnyɩ. 9 Ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌɩn ꞌye ꞌle mu, ꞌɩn ꞌye ɛ ɔ ꞌybhaa. ꞌle ɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: Kpʋn ɛ, -ɩn ꞌke li! -Bho -ɩn -kɛ ɛ-ɛ li a, -ka lʋ ꞌmɩɩꞌa, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye -nɩ mʋ ꞌle -aꞌa wɔn ꞌmʋ. -Bho ɛ nyni ꞌle -aꞌa ꞌlimʋ ꞌle ɛ ꞌke -kma. 10 Ɛ-bɛ -wluwlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ li. ꞌLe ꞌan wɔn ꞌmʋ -ziaka, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ lʋ. Ɛ ꞌꞌsiꞌa ꞌtɔ ꞌle ꞌan ꞌlimʋ ti a, ɛ -nɩꞌe-e ꞌꞌkɩkɩkɩ!

11 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi, ꞌbho-o nyʋ ꞌlɛ -nɩꞌe ꞌtɔ ꞌɩnmʋ -kaa ꞌꞌyi: ꞌBhlʋkpaꞌa -daduduꞌa nyʋ -ke ꞌwa -yowli-e, nyʋꞌa -dadudu-u poꞌa ꞌꞌsesiwlu-e, -ɩn ꞌke -Lagɔwlu ꞌmʋti-za moꞌo -lrɛɛ ꞌwa damʋ.

11

*Zeziiꞌa dɩꞌa ꞌmʋzamʋ ꞌsɔn.

1 Ʋn ꞌtmʋʋꞌa -kaa ꞌɩnmʋ a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌꞌyri tiꞌye -lrɛɛ, ꞌle, tuꞌa ꞌꞌklɛɛ kɔɔꞌɔ -kɔɔtu, ʋn-ʋ ybha nɩꞌa lɩ, ʋn ꞌye ɛ ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ ꞌle ʋn na ꞌɩnmʋ -bodɩ: -Sɔ ꞌmʋ, -ɩn ꞌke mu, -ɩn ꞌke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu -ke ꞌɔ *ꞌsragagbagbʋ -ybha, ꞌle, nyʋ-ʋ bʋbɔ ꞌnɔ ꞌbho, -ɩn ꞌke ʋ zrɛ! 2 -Bho -ɩn -kɩ ɩ-ɩ ybha a, nyʋ -yʋ -seꞌa-a *ꞌZuifʋ, ꞌɛ -da ʋn-ʋ paꞌa, sie ꞌbho, -ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌɩnnʋ ʋn ꞌꞌnyɩꞌe ꞌbho, ꞌle, -Lagɔꞌɔ -gwlɔ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ʋn ꞌke ꞌbho nyanɩ -kla -nɩ ꞌle ꞌcʋɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌli! 3 ꞌLe, nyɔ-ɔ -nɩꞌa -wlunamʋ, ɔ ꞌye -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: ꞌBho gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌbho-o ꞌan dɩꞌa ꞌmʋzamʋ ꞌsɔn -ya -mʋ. -Bhɛcɩzʋɩn ʋn-ʋ ꞌye -crɛ mʋ, ꞌle ɩ-bɩ ꞌwɩꞌa ꞌꞌdui tan -gwlɩ tan ꞌli, ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti-za. -Bhɛcɩzʋɩn ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -crɛ mʋ a, ꞌɩnnɛ ꞌke nyʋ -tɔ -ka ʋn ꞌka ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo ꞌle ʋn ꞌka -Lagɔ gbo ꞌꞌbhiti.

4 -Gblee, -Lagɔ -kɔꞌɔ nyunyu ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ꞌan dɩꞌa ꞌmʋzamʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ olivieetui ꞌsɔn -ke ꞌꞌnapɩꞌa ꞌꞌkpitidelɩ ꞌsɔn-ɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ wɔnyi. 5 Nyʋ-ʋ ꞌnyʋ ꞌʋ ꞌmʋ, -bho ʋn ꞌbɔ ti ʋn ꞌke ʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlrulinʋ, nɛ-ɛ ꞌye-e ꞌle ꞌwa wɔn ꞌmʋ ꞌwlʋ -mʋ ꞌle ɛ ꞌke ʋ ti-za. Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa tiꞌbɔ mʋ ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌlrulinʋ, -ka ɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ mʋ, ꞌkla-a ꞌka-a! 6 -Bho ʋn -ka -Lagɔꞌɔ wlu ꞌmʋti-iza, ꞌꞌni -kaa -nɔɔ ꞌmnɛ ti lbhaꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌye wɔnkuɛ ꞌmʋꞌbhle mʋ ꞌle ʋn ꞌke ɛ kpʋn. Ɛ-bɛ wɔnkuɛ -lue ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ ꞌye ꞌmʋꞌbhle mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌni nymɔ ꞌmʋ -zɛ. Ʋn-ʋ ꞌye-e wɔnkuɛ ꞌmʋꞌbhle -mʋ -lrɛɛ, ꞌle, nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌke ʋ ꞌkleyeɛɛꞌꞌo ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ti.

7 -Ɩn ꞌye li-ɔ, -bho ʋn gwɛ -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizɛɛ ꞌꞌyi a, nmi -lue-e ꞌye-e ꞌle -dogwigbaa ꞌli ꞌwlʋ -mʋ, ꞌle ɛ -ke ʋn ꞌke tʋ vɔ, ɛ ꞌke ɛ-bɛ tʋ ꞌmnɛ lu, ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ. 8 Ɛ-bɛ -gwlɔklagba -ke ꞌmʋ nyʋ -kɔ -nɩꞌa ꞌwa -Kɔyi *Zezii tu ꞌꞌyri ꞌle ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌbhoꞌa -jolʋgblʋ -lue ꞌꞌyi, ꞌwa ꞌꞌkui-i ꞌye tiꞌpɛ mʋ. ꞌƐ kamʋ ʋn-ʋ ꞌye ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ *Sodɔɔmʋ -ke *Ezipʋtɩbhlʋkpa ꞌla mʋ. 9 ꞌBhlʋkpaꞌꞌo ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ, ꞌcɛꞌꞌo ꞌcɛꞌɛ nyʋ, wluꞌꞌo wluꞌa nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌkui ya-gbʋ -mʋ ꞌle ꞌwɩ tan ꞌꞌdie ꞌli, ꞌle ʋn -see ꞌwɔn yi nyʋ ꞌke ʋ tinmaze. 10 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ, -bho ʋn ꞌmɛ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, ꞌwa ꞌgwlʋ-ʋ ꞌye-e ꞌwɔn -mʋ. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌbʋbʋa -li -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -bonyaa -jeyi popo, -ɛkedɩmaa, ʋ-bʋ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌsɔn ꞌmnʋ, ʋn -sɩa -nɩ nʋ-ʋꞌo tenyɩ.

11 -Bho ɩ-bɩ ꞌwɩ tan ꞌꞌdie ꞌmnɩ zi a, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌɔ tinɩpʋpɔɔ ꞌmʋ -po -mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ. Nyʋ-ʋ ꞌye ꞌʋ liꞌye mʋ, -sɩanyɩ-ɩ ꞌye -ʋ ꞌlbha -mʋ tenyɩ. 12 -Bho ʋn -sɔ ꞌtɔ -kaa ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ, ꞌle wluklagba -lue ꞌke ꞌle yaku ꞌli ꞌmʋ-sɔ -nɩ, ʋn ꞌke ɛ ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɛ ꞌke ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: A ꞌya ꞌnɔɔ yaku ꞌli! -Bho ꞌꞌwɔwlu ꞌmnɛ -gwɛ ꞌle ꞌwa -loku ꞌmʋ ti, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ, ʋn ꞌke yaku ꞌli mu ꞌbho ꞌwa jekamʋꞌa ꞌꞌyigbeyi. 13 -Bho ʋn -nɩ nʋ ꞌyranamʋ, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌke -trɛ tenyɩ. -Bho ɛ-bɛ -gwlɔklagba ꞌmnɛ ꞌgble-ɛ ꞌkɩ ꞌfɔtɩ bue ꞌmʋ, -ɛ ꞌyeꞌa -wa mʋ, ɛ-ɛ ꞌmo-o ꞌfɔtɔ -lue, ꞌle ɛ ꞌke nyʋꞌa ꞌꞌdui -bue ꞌꞌdui -mɛɛsɔn -gwlɩ bue ꞌlbha, ʋn ꞌke ꞌmɛ. Nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ꞌpʋn mʋ, -bho ʋn ꞌye ꞌɛ lɛtu li, -sɩanyɩ-ɩ ꞌye -ʋ ꞌlbha -mʋ, ꞌle, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ.

14 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ ꞌkleyeɛɛꞌɛ ꞌsɔnnɛ -yɛɛ nʋꞌa -kaa, ɛ zi-oꞌo. ꞌƖn -ka ꞌle ꞌɛ lemʋ-ʋ gbʋ, -lue -lrɛɛ-ɛ -sieꞌa ꞌbho -ɛ ꞌka yi -susueyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ liꞌye.

-Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌbhla-a gbɔmʋbhɔɔlɛglɛ.

15 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -mɛɛsɔnnɔ ꞌye lɛglɛ bhla, ꞌle wluklɩgbɩ ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌmʋ-sɔ -nɩ, ꞌle ɩ na: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ -ke *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnʋ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho nyunyu ꞌwee ꞌꞌkpi, ꞌle ꞌwa nyʋꞌa -kɔkɔɔ -see ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle yi! 16 A -gblee, wlu ꞌmnɩ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti a, ʋ-bʋ nyʋklɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ-ɛ -deꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ wɔnyi ꞌwa ꞌnynɩbhlekpi ꞌꞌkpi ti, ʋn nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ ꞌpo -ɔ ꞌkolri wɔnyi glu, ʋn-ʋ bʋbɔ nɔꞌo, 17 ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo:

-Aꞌba -Kɔyi ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ, -ɩnmɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee a, -a ꞌpo-o -ɩnmʋ ꞌsɛɛ, -ɛkedɩmaa, -ɩn ꞌku-o wɔn -ɩn ꞌye lɛꞌꞌo lɛ -zi, ꞌle ɛ-bɛ -aꞌa wɔnkuɛklagba ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle-e -ɩn ꞌꞌdu -nɩꞌe nyʋꞌa -kɔkɔɔ wɔn. 18 Nyʋ-ʋ seꞌa -ɩnmʋ yibo ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ʋn -yaꞌa-a -aꞌa nyʋꞌa -dadudu tʋ gbo -bɛnyɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, -aꞌa -nɔɔ-ɔ nyniꞌo ꞌle -ɩn ꞌke ʋ -aꞌa ꞌcɛkʋta ꞌꞌkpi -ya, ꞌle -ɩn ꞌke ꞌmɛmʋ -zigle -tu. -Aꞌa -nɔɔ-ɔ nyniꞌo -lrɛɛ, ꞌle, -aꞌa lbhʋnʋmʋ zaꞌa -aꞌa wlu ꞌmʋti, ʋn -ke -aꞌa nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -aꞌa wlu, -bho ʋn ꞌꞌdu nyʋklɩgbɩ o, -bho ʋn ꞌꞌdu nyʋtoope o, -ɩn ꞌke ʋ -zɛgɛ ꞌꞌlrulinʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, -ʋ lokwlaꞌa ꞌbhlʋkpa ti, -ɩn ꞌke ʋ ti-za ꞌꞌfɩa.

19 Ʋn gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu katiꞌe-e wɔn ꞌle yaku ꞌli, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ liꞌye. Ɛ-bɛ -budu ꞌmnɛ ꞌli, koko -lue-e -nɩꞌe ꞌle, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ liꞌye -lrɛɛ. -Ybhɛybhɛtite -Lagɔ -ke nyunyu bhlaꞌa -bɛnyɩ, ꞌɛ ꞌꞌbɔgʋꞌa koko moꞌo. ꞌƖn ꞌye ꞌɛ -kaa li a, ꞌle -wlewle ꞌye yaku -kpoo ꞌꞌkpi cɛ, dɛ ꞌye ꞌꞌga, ꞌbhlʋkpa ꞌye -trɛ, ꞌle ꞌꞌniꞌa -sɩnkplo ꞌye tiꞌga kplokplokplo.

12

-Lagɔ ꞌpʋʋnꞌo-o ꞌnynaakpʋ -lue -ke ꞌwa ꞌꞌyu -zree wɔn ꞌmʋ.

1 Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle yaku ꞌꞌyi popo -lrɛɛ, ꞌɩn ꞌye wɔnkulɛklagba -lue liꞌye: ꞌNynaakpʋ -lue-e -paꞌa ꞌyrʋꞌa -vlavlɩ ꞌmʋ -ka -bana, ꞌɩnnʋ ꞌɩn ꞌyeꞌe li, ꞌle ʋn -nynaꞌa ꞌcʋ ꞌꞌkpi ti. ꞌNynɩbhlekwloo -lue -ke ꞌꞌkpi ꞌcʋdrɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn -nɩꞌa a, ꞌɩnnɛ ʋn deꞌe ꞌꞌlru. 2 Ʋn ꞌbhle-e -nɩgblaa ꞌle ꞌwa -gbagbanɔɔ nyniꞌo, ꞌle ꞌgwlʋ-ʋ cɛ ꞌnʋ liꞌa dɩ, ʋn-ʋ ꞌꞌplanꞌo.

3 ꞌƖn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ꞌɩn ꞌye-e wɔnkulɛklagba -lue -lrɛɛ li ꞌle yaku ꞌꞌyi. ꞌƐ lɛtu-u ꞌmo-o -zreezana -lue. Ɛ-bɛ -zree ꞌmnɛ ꞌbhle-e ꞌꞌlrui -mɛɛsɔn -ke ꞌgbɩn -bue. Ɩ-bɩ ꞌɛ ꞌꞌlrui ꞌmnɩ, ꞌnynɩbhlekwloo ɩ ꞌbhleꞌe ꞌꞌlru -lue -lue. 4 Ɛ-bɛ -zree ꞌmnɛ -lrɛɛ, ɛ ꞌbhle-e ꞌgʋn -lue, ꞌle ɛ-bɛ ꞌɛ ꞌgʋn ꞌmnɛ ꞌye ꞌcʋdrɩ tijri, ꞌle ɛ ꞌye ɩ ꞌzɔ ꞌwla. ꞌCʋdrɩ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌꞌyi, -bho ɩ ꞌgble-ɛ ꞌkɩ ꞌmʋ ꞌdigbi tan, -yɩ ꞌwlaꞌa ꞌzɔ, ɩ ꞌnʋ-o ꞌya ꞌdigbiꞌa kpɛ -lue. Ɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌnyni-e ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ li, ꞌle ɛ-ɛ fuo ꞌnʋ li, -bho ʋn -gba a, ꞌle ɛ ꞌke ꞌwa ꞌꞌyu li, 5 ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌyunyukpasu ꞌwlʋ. ꞌWa ꞌꞌyu ꞌmnɔꞌɔ wɔnkuɛ-ɛ ꞌye-e ꞌbhlʋkpayowli ꞌweeꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ-zi -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee -kɔ. -Zree-e fuo ꞌnɔ-ɔ wɔnꞌɔ dɩ, ɔ ꞌwlʋꞌa a, ꞌle, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi ꞌle yaku ꞌli, ɔ ꞌye ɔ ꞌla, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli mu. 6 ꞌƆ ꞌlotʋ -mnʋʋ nʋꞌa -kaa, ʋn-ʋ ple-oꞌo ʋn ꞌke ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi mu. A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o -zaꞌa ꞌbho ꞌbɩ ꞌmnɩ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌle mu, ɔ ꞌke ʋ ꞌꞌyriliꞌꞌdu ꞌle ɔ ꞌke ʋ lilia ꞌꞌnyɩ ꞌle ꞌwɩꞌa ꞌꞌdui tan -gwlɩ tan ꞌli.

-Lagɔ ꞌꞌvutoꞌo-o ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -ke ꞌɛ -namʋ ꞌnɔɔ ꞌzɔ.

7 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌle tʋ ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌkpa. ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyiklagba -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Misɛlɩ, ɔ -ke -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -lrʋʋ-ʋ bheteꞌe gbo ꞌle ʋn -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -ke ꞌɛ nɩ-ɩ vɔꞌo. 8 A -gblee, Misɛlɩ -ke ꞌɔ nyʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌlbha-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi -ke ꞌɛ -nɩ, ꞌle ʋn -see ꞌtɔ ꞌwɔn ʋn -ke ɩ ꞌke ꞌle yayi -plɛ. 9 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ɛ-bɛ -zreeklagba ꞌmnɛ, -ɛ ꞌma-a ɛ-bɛ sɛn -nɩ ꞌka -bɛnyɩ, -ɛ ꞌlbhaꞌa nyʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi, -ɛ -ke ꞌnynɩ -lrɛɛ-ɛ ꞌma-a *Sataan, ɛ -ke ꞌɛ -namʋ ꞌye ꞌnɔɔ ꞌzɔ ꞌꞌvuto-ɛ.

10 Ɩ ꞌkpaꞌa ꞌzɔ ɔ, ꞌle ꞌɩn ꞌye wluklagba ꞌbʋꞌwɔn, ɛ ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌmʋ-sɔ -nɩ ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo:

-Nɔɔ -ke ti -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌka nyʋ -kɔ -ziaka, ꞌtraamʋ ɛ nyniꞌo. -Ka ɔ kuꞌa wɔn tenyɩ, ꞌle ɔ ꞌyeꞌa Sataan tʋ wɔn ꞌmʋ lu ꞌꞌfɩa ꞌwee ꞌle ɔ ꞌke nyʋ zetie ꞌle ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌtraamʋ ɔ -tɔ ꞌnɩ nyʋ ꞌꞌyi. *ꞌƆ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, wɔnkuɛ-ɛ ꞌma-a ꞌɔ lɛ, ꞌtraamʋ ɔ -tɔ ꞌnɛ nyʋ ꞌꞌyi. A -gblee, Sataan -nɩ ꞌka ꞌbho -Lagɔꞌɔ wɔnyi, -ɛ ꞌꞌdu ꞌɔ ꞌɔ nyʋ wɔn ꞌmʋ ti -zɔɔ, ɛ ꞌꞌvuto-ɛꞌɛ-ɛ ꞌle ꞌzɔ. 11 A ꞌye li-ɔ, nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ, -ʋ ꞌma-a -aꞌba ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu, ʋn ꞌlu-o ɛ-bɛ Sataan ꞌmnɛ tʋ wɔn ꞌmʋ. -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ -ɛ -ke ꞌli ʋn -deꞌa ti, ɛ -ke ꞌɔ ꞌmɛmɛɛ, ꞌɩnnɩ -lu -nɩ ꞌnʋ tʋ. ꞌLe ʋn -see tinɩɛꞌɛ dɩ ꞌꞌdu, ʋn -see ꞌmɛmɛɛ ple. 12 ꞌƐ dɩ, a-bʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ yaku ꞌli, a li ꞌbʋbʋa! -Yeee, ngazedɩ! ꞌKmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌkle ꞌye -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! -Ɛkedɩmaa, ꞌle ʋ gbo, ꞌle-e ɛ ꞌꞌvuto-ɛꞌo. -Nɔɔ-ɔ sieꞌa ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ꞌle ɛ ꞌke nyʋ -sɩa -nɩ, ɛ yiboꞌo-o na ꞌɛ ꞌꞌyigwɛnamʋ-ʋ nyniꞌa dɩ, ɛ ꞌbhleꞌe ꞌcɛ ꞌli tenyɩ.

*Sataan -sɩaꞌa-a ꞌꞌyuꞌa ꞌlotʋ ꞌꞌyi ꞌle ɛ ꞌye ꞌwa ꞌꞌyreetɩ -lrʋʋ tʋ gbo -kpanamʋ mu.

13 Ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmnɛ, -ka ʋn ꞌꞌvuto ꞌnɛ ꞌzɔ, ɛ ꞌyeꞌa -kaa li a, ꞌle ɛ ꞌye ꞌꞌyuꞌa ꞌlotʋ kli ꞌꞌsoto. 14 Ɛ -nɩ ꞌʋ kli -munamʋ, ꞌle ʋn ꞌye ʋ jisiklagbaꞌa -kpakpɩ ꞌsɔn ꞌꞌnyɩ, ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌblu, ꞌle ꞌbɩ -ke ꞌꞌyi ʋn ꞌka mu ꞌle ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi, ʋn ꞌye ꞌle mu, ʋn ꞌke ꞌle ti-de ꞌle ɩ-bɩ -zʋɩn tan ꞌꞌdie ꞌmnɩ ꞌli, ꞌle -Lagɔ ꞌke ʋ lilia ꞌꞌnyɩ. -Bho ʋn -de -kaa ꞌle ti a, ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi se ꞌbhɛɛ, ɛ ꞌke ʋ -sɩa -nɩ. 15 A -gblee, ʋn ꞌke ꞌꞌblunamʋ mu a, ɛ ꞌgwla-a ꞌꞌnigblʋ -lue, ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɛ -ke ʋn ꞌke zi. 16 ꞌBhlʋkpa nʋꞌa -kaa, ɛ -kpa nʋ-ʋꞌo: ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɛ katiꞌe-e wɔn ꞌle ɛ ꞌye ꞌꞌni ꞌmnɛ mna. 17 Ɛ ꞌyeꞌa ꞌna li a, ꞌɛ ꞌlimʋ -gbaꞌa-a ya ꞌle ꞌwa ꞌꞌyreetɩ -lrʋʋ-ʋ ꞌma-a *Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ, -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, Zezii ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌkpi, -ɩ -ke ꞌli ʋn -deꞌa ti, -ʋ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho, ꞌle ɛ-ɛ muꞌo ɛ -ke ʋn ꞌke tʋ vɔ. 18 Ɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌmu-o ꞌtɔnni wɔnli, ꞌle ɛ ꞌye ꞌbho ti-nyna.

13

*Sataan ꞌꞌnyɩ-e nmiklagba -lue ꞌɔ wɔnkuɛ ꞌle ɛ ꞌye ꞌtɔnni kɔ ꞌmʋ-sɔ, ɛ ꞌye ꞌꞌpiemʋ ꞌda.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle ꞌtɔnni kɔ popo. ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, nmi -lue-e ꞌsɔ-ɔ ꞌle ꞌɛ kɔ ꞌmʋ, ɛ ꞌke ꞌkɩka ꞌꞌyi mu. Ɛ ꞌbhle-e ꞌꞌlrui -mɛɛsɔn -ke ꞌgbɩn -bue, ꞌle ꞌnynɩbhlekwloo -bue -nɩꞌe ꞌle ꞌɛ ꞌgbɩn -bue ꞌꞌyi -lue -lue, ꞌle wlu-u ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn-nyni, ɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌlru ꞌmnɩ ꞌꞌkpi. 2 A -gblee, ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ji, ꞌle ꞌɛ bhɩ -ke sʋɩ -ke ꞌsrukuꞌa nɩ gʋgɔꞌo. -Bho a ꞌye ꞌɛ wɔn, ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -bhlakpaꞌa wɔn. *Sataan nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌnyɩ -ɛ ꞌɛ wɔnkuɛklagba, ꞌle, ɩ -nɩ ꞌsɔn, ɩ ꞌke nyʋ -kɔ. 3 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn -gbʋꞌa ꞌɛ ꞌꞌlru -lue ya, -ka nyɔ po ꞌɛ ꞌlbhalɛ ꞌꞌlru, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌjie ꞌyeꞌa -gwɛ, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ʋn ꞌye ꞌɛ li a, wɔn ꞌmʋ -ʋ ti, ꞌle ʋn -ke ɛ-ɛ naꞌo. 4 ꞌLe ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ Sataan, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɛ ꞌꞌnyɩꞌe ꞌɛ wɔnkuɛ ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ. -Bho ʋn -kɛ ɛ-ɛ bʋbɔ, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo: Nyɔ yɔɔ -nɩꞌe ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -ɔ -ke nmi -nɛɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌbho wɔnkunamʋꞌa? Yɔɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ -ke ɛ ꞌke vɔ ꞌle ɔ ꞌke ɛ tʋ wɔn ꞌmʋ luꞌa?

5 Ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌye-e ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌle, wlu-u ꞌka ꞌɛ ꞌꞌbhuo ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -ke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa wɔnnyniwlu, ɛ-ɛ zɩ ꞌɩ ꞌmʋ. Ʋn ꞌꞌnyɩ -ɛ wɔnkuɛ ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌnyinynikpli ꞌmnɩ nʋ ꞌle ꞌcʋɩꞌa -gwlɩ ꞌsɔn ꞌcʋɩ ꞌsɔn ꞌli. 6 ꞌƖnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ, ɛ-ɛ vlɛꞌɛ -Lagɔ ꞌle ɛ-ɛ nyniꞌe ɔ -ke ꞌɔ nyʋꞌa ꞌnynɩ wɔn, ꞌle, yaku ꞌma-a ꞌwa -dena, ɛ-ɛ nyniꞌe ꞌleꞌa ꞌnynɩ wɔn -lrɛɛ. 7 Ɛ ꞌye-e ꞌꞌyiflɔɛ -lrɛɛ ꞌle ɛ ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋ tʋ gbo -ya, ꞌle ɛ ꞌke tʋ ꞌmnɛ lu. Ʋn ꞌꞌnyɩ -ɛ wɔnkuɛ, ꞌle, ꞌcɛꞌꞌo ꞌcɛꞌɛ nyʋ, ꞌbhlʋkpaꞌꞌo ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋ, wluꞌꞌo wluꞌa nyʋ, ɛ ꞌke ʋ -kɔ. 8 ꞌkmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ʋn-ʋ ꞌye -ɛ bʋbɔ -mʋ. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ -ke ꞌli ꞌwa ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ʋn-ʋ ꞌmo-o -yʋ -ke ꞌnynɩ-ɩ -seeꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌcnɩ-ɛ. A -gblee, ɩ-bɩ ꞌnynɩ ꞌmnɩ, -da -Lagɔ -seeꞌa -bhla ꞌkmʋ ti-ya ke, ꞌbho-o ɩ ꞌcnɩ-ɛ -nɩꞌo see. A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ ꞌꞌbɔgʋ ꞌmnɛ, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, nyʋ ꞌlbhaꞌa -bɛnyɩ, ɔ ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌɩnnɔ -kɔ nɛꞌo -lrɛɛ.

9 Ɩ-bɩ dɩ -nɩɩ, nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ɔ popo nɩ ꞌgwlʋti -ka -zɛgɛka! 10 Nyɔ -Lagɔ nʋꞌa ɔ ꞌke -jiekɔyi ꞌꞌdu, ɔ-ɔ ꞌꞌdu -ɛꞌo katii. Nyɔ -yɔ ʋn ꞌka -blajrɛɛ ꞌmʋ ꞌlbha, ʋn-ʋ ꞌlbhɔ -ɔ ɛ ꞌmʋ katii. A -gblee, ꞌɩnnɛɛnɛꞌɛ dɩ, nyʋ -Lagɔ -kɔꞌɔ, ʋn ꞌke ꞌꞌgwli-ku ꞌle ʋn ꞌke ɔ ꞌꞌgwlide.

Nmiꞌa ꞌsɔnnɛ ꞌkpʋn-o nyʋ -glaka ꞌle ʋn-ʋ bʋbɔꞌɔ -antanyɩnɛ.

11 A -gblee, ꞌɩn -ka ꞌle-e gbʋ -lrɛɛ, ꞌɩn ꞌye-e nmi -lue -lrɛɛ li. Ɛ-ɛ ꞌsɔ-ɔ glu. Ɛ ꞌbhle-e ꞌgbɩn ꞌsɔn ꞌle ɩ -ke *ꞌbhlabhlɛgbudaꞌa ꞌgbɩn gʋgɔꞌo, ꞌle, -ka *Sataan-a wluꞌa a, ɛ-ɛ wluꞌo -kaa. 12 -Antanyɩnmiꞌa wɔnkuɛ ɛ ꞌbhleꞌo -lrɛɛ, ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo ꞌɛ lbhʋ ꞌle ꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, ɛ-ɛ kpʋn ʋꞌo -glaka ꞌle ɛ-bɛ nmi-i kɔɔꞌɔ nyɔ-ɔ po ɛ ꞌlbhalɛ ꞌꞌlru, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌjie ꞌyeꞌa -gwɛ, ʋn ꞌke ɛ bʋbɔ. 13 A -gblee, ɛ-bɛ nmiꞌa ꞌsɔnnɛ ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌnʋ-o *wɔnkulɩklɩgbɩ. ꞌƐ dɩꞌa kpɛ -lue ꞌka-a: ꞌBho nyʋ ꞌweeꞌa ꞌꞌyigbeyi ɛ-ɛ zaꞌa nɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌle ɛ-ɛ po ꞌɛ ꞌzɔ. 14 ꞌꞌYiflɔɛ ɛ ꞌyeꞌa ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌa wɔnkulɩ ꞌbho ꞌɛ -antanyɩnɛꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmʋ, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, ꞌɩnnɛ ɛ-ɛ ꞌlbha nɩ ꞌnʋ ꞌꞌyrabha ꞌmʋ ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌmaa ꞌnʋ dɩ ꞌꞌyrili. Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ɛ-ɛ ꞌtmʋʋ nʋ-oꞌo, nmi-i -po-ɛ ꞌka -jrɛɛ ꞌꞌlru ꞌle ɛ ꞌyeꞌa ti-nɩ ꞌꞌkɔmʋ, ʋn ꞌke ꞌɛ gʋgɔbolɛ lɛ nʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɛ bʋbɔ. 15 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ nmiꞌa ꞌsɔnnɛ ꞌmnɛ, ɛ ꞌye-e wɔnkuɛ ꞌle ɛ ꞌke -antanyɩnɛꞌɛ gʋgɔbolɛ ꞌmnɛ tinɩpʋpɔɔ ꞌmʋ po, ꞌle ɛ ꞌke -wluꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌle, nyʋ-ʋ -see ꞌɛ bʋbɔdɩ ꞌwɔɔn, ɛ ꞌke nyʋ ꞌtmʋʋ ʋn ꞌke ʋ ꞌlbha ʋn ꞌke ꞌmɛ. 16 Nyɔꞌꞌo nyɔ, -bho ɔ ꞌꞌdu nyɔtoope o, -bho ɔ ꞌꞌdu nyɔklagba o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌꞌwlilɛbhleyi o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌꞌpʋanlbhayi o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌꞌyiflɔyi o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌgeyikpaan o, ɛ-bɛ nmiꞌa ꞌsɔnnɛ -ke ꞌɛ nyʋ-ʋ ꞌye -ɔ -glaka -kpʋn -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ɔ -antanyɩnmiꞌa ꞌmʋyibolɛ liꞌꞌdu, ꞌle, -bho ʋn -see ɛ ꞌɔ -linasʋ liꞌꞌdu ꞌle ʋn ꞌke ɛ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌdu. 17 A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌmnɛ, nyʋ-ʋ ꞌbhle ꞌɛ li, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌbhɛɛꞌo ʋn ꞌke lɛ de ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ʋn ꞌke lɛ ꞌpɛlʋ -po. Ɛ-bɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌmnɛ, ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛꞌɛ ꞌnynɩ moꞌo, ꞌle ꞌɛ ꞌnynɩ ꞌꞌduꞌo lɛꞌɛ ꞌcnɩyriꞌa ꞌꞌyri.

18 A -gblee, -naagɩꞌa ꞌbhlenamʋ ꞌka-a! Nyɔ-ɔ ꞌbhleꞌa -naagɩ tenyɩ, ɔ zrɛ ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛꞌɛ ꞌcnɩyriꞌa ꞌꞌyri, -ɛkedɩmaa, nyunyɔꞌɔ ꞌnynɩ moꞌo. ꞌƐ ꞌcnɩyriꞌa ꞌꞌyri-i ꞌmo-o -mɛɛloꞌa ꞌꞌyikʋkɔlɩ tan (666).

14

-Lagɔꞌɔ nyʋ-ʋ ꞌbhle-e ꞌlʋlre ꞌle yaku ꞌli.

1 Ɛ-bɛ nmiꞌa ꞌsɔnnɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -jeyi ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌɩn ꞌye -ɔ li. Trɩ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Siɔn, ꞌle ꞌɛ ꞌꞌkpi ɔ -nynaꞌa ti. Nyʋ -ke ꞌꞌyigbeyi ɔ -ke ꞌɔ -tɩta -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, ꞌɩnnʋ -ke ɔ -nɩꞌe ꞌle. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa gwlɩ -nɩ -mɛɛsɔn nyʋ nyiɛꞌɛ kpɛꞌɛ ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue (144.000). 2 Wlu -lue nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ɛ -sɔ -nɩꞌe-e ꞌle yaku ꞌli ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌye ɛ ꞌbʋꞌwɔn. -Ka ꞌꞌdɩklagba ꞌmʋꞌa ꞌꞌniꞌa wlu kuꞌa ti, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ kɔɔꞌɔ-ɔ -dɛ ꞌꞌga. -Bho nyɔ -ka -dɔdɔ-ɔ bhla, -ka ꞌɛ wlu -nmɔꞌɔ ꞌle -loku ꞌmʋ ti, ꞌka ꞌmnɔ ꞌka-a ɛ-bɛ wlu -lue ꞌmnɛ -nɩꞌo -lrɛɛ. 3 Ʋ-bʋ nyʋꞌa -gbogboyoko ꞌmnʋ, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi-e, lɩ nyiɛ-ɛ -nɩꞌa ti -ke nyʋklɩgbɩꞌa ꞌꞌyigbeyi ʋn -nynaꞌa ti ꞌle ʋn-ʋ bhleꞌe ꞌlʋlre -lue. ꞌWa ꞌlʋ ꞌmnɛ ɛ, nyɔ -lrɔɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ yibo. Ʋ-bʋ nyʋꞌa -gwlɩ -mɛɛsɔn nyʋ nyiɛꞌɛ kpɛꞌɛ ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ -bue -Lagɔ zetieꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpiꞌa nyʋꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ yibo nɛꞌo. 4 Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ -kpʋnꞌo-o -Lagɔ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌsaaꞌa li ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌle ʋn -ke ɔ-ɔ naꞌo ꞌwa tinɩɛꞌɛ klɛ ti. A -gblee, -Lagɔ zetie nʋ-oꞌo ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ꞌle ꞌwa -bonyunyuꞌa ꞌꞌklumʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, -ka nyʋ-ʋ ꞌꞌluoꞌa ꞌwa -lololɩꞌa ꞌnyaanyaabhi ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌnyɩ ꞌɩ -Lagɔ, ꞌle ɩ ꞌke ꞌɔ lɩ ꞌꞌdu, ꞌka-a ʋn ꞌke ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhiꞌa tinɩɛ ꞌle -za ꞌwee, ʋn ꞌke ɛ ʋn -nɩ ꞌsɔn -jeyi ꞌꞌnyɩ. 5 Ʋn se sɩn ꞌbhle, ꞌle, lɛ-ɛ -ke dɩ nyʋ ꞌkʋ ʋ dɩ ꞌꞌyikpa, ɛ se -nɩ.

-Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ tan-a ꞌza-a ꞌɔ -zigleꞌa dɩ ꞌmʋ.

6 A -gblee, ꞌɩn nʋꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌye -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue liꞌye, ꞌle ɔ-ɔ zi nɩꞌe yakutrubo. ꞌBhlʋkpaꞌꞌo ꞌbhlʋkpaꞌa nyʋ, ꞌcɛꞌꞌo ꞌcɛꞌɛ nyʋ, wluꞌꞌo wluꞌa nyʋ, nyʋꞌꞌo nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ-ɩ -seeꞌa ꞌplʋ ꞌkpa yi, ꞌɩnnʋ ɔ yi ꞌɩ -bodɩmʋzanamʋ. 7 ꞌle ɔ-ɔ poꞌo weze, ɔ-ɔ nʋꞌo: A ꞌꞌdu ꞌbho -Lagɔ ꞌle a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ! -Ɛkedɩmaa, -nɔɔ -ke ti ɔ ꞌka nyʋ -zigle -tu, ɛ nyni-oꞌo. Ɔ-bɔ -Lagɔ -yaꞌa yaku-e, ꞌbhlʋkpa-e, ꞌtɔnni -ke ꞌꞌni -lrɩɩ ti a, a bʋbɔ nɔ!

8 A ꞌye li-ɔ, -Lagɔ gboꞌa -antanyɩdalbhoyi ꞌmnɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwlʋ-o ꞌbho -jeyi ꞌle ꞌɔ ꞌsɔnnɔ ꞌye ꞌbho -zi ꞌle ɔ-ɔ nʋꞌo: *Babilɔɔnʋgwlɔklagbaꞌa tisɔnɔɔ nyni-ɔ! ꞌƐ tisɔnɔɔ nyni-ɔ! ꞌƐ nyʋ-ʋ ꞌnaa-a -Lagɔꞌɔ wlu ꞌꞌyi ꞌle ꞌwa dɩ ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyinɛɛɛ ꞌmnɛ ꞌye ꞌle ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpa ꞌmnɛ ꞌꞌkpi ti-wa, ꞌle -Lagɔ-ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌcɛklagba ꞌꞌkpi -ya mʋ.

9-11 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌsɔnnɔ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -jeyi, ꞌle ꞌwa tannɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ poꞌo weze, ɔ-ɔ nʋꞌo: Nmi-i -sɔꞌɔ ꞌꞌnukɔ -ke ꞌɛ gʋgɔbolɛ ʋn nʋꞌa lɛ, nyʋ-ʋ -ke ꞌꞌyigbeyi ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke nyʋ-ʋ -ke kwa ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌyeꞌa ꞌya ꞌnynɩꞌa ꞌmʋyibolɛ ꞌꞌdu mʋ a, ꞌle wɔnkpʋnnmɔ ꞌke ꞌle ꞌꞌkɔpʋ ꞌli -nɩ, -bho nyɔ -see ɛ ꞌꞌni ꞌꞌkpi po ꞌle ɛ ꞌke wɔn ꞌyɔɔ, -ka ɛ kuꞌa wɔn, nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ -ke ꞌɛ gʋgɔbolɛ bʋbɔ mʋ a, ꞌka-a -Lagɔ-ɔ ꞌye ꞌwa nyʋtu ꞌɔ ꞌcɛklagba ꞌꞌkpi -ya mʋ, ꞌle, wɔnnyningnɛ -lue-e ꞌwlʋꞌa ꞌle nɛ ꞌmʋ, ɛ -ke nɛꞌɛ ꞌꞌbhuo -nɩ ꞌsɔn ꞌmʋ, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ꞌkle ꞌye -nɩ mʋ. -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi, ꞌbho-o ɛ-ɛ ꞌye -nʋ-ɛ -nɩ mʋ. A -gblee, -dayrʋ -ke ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌye nɩꞌa ꞌkle, ɛ -see ti-sɔ yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ꞌle ʋn -see ꞌꞌyiflɔɛ ꞌye yi ꞌle -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ti.

12 A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nʋ, -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu ꞌle -ʋ deꞌa *Zezii ꞌꞌgwli, lɛ-ɛ -ke ꞌꞌlru ꞌꞌyi ʋn ꞌka ꞌꞌgwli-ku, ꞌɩnnɛ ꞌka-a!

13 Ɔ gwɛꞌɛ wezepoɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ꞌɩn ꞌye wlu -lue -lrɛɛ ꞌbʋꞌwɔn, ɛ ꞌye ꞌle yaku ꞌli ꞌmʋ-sɔ -nɩ ꞌle ɛ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: Dɩ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -ɩnmʋ -bodɩ ꞌmʋ-za mʋ, ꞌcnɩ ɩ! Ɩ-bɩ dɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ ꞌka-a: -Ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan, -bho nyɔ -ke -aꞌba -Kɔyi Zezii ꞌꞌsisri ꞌꞌyi ꞌle ɔ ꞌke ꞌmɛ, ɔ ꞌwa-a ti tenyɩ. Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌka-a *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌlɛꞌo. ꞌWa sɩasɩaa -gwɛ ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi ti. Ʋn -flɔꞌɔ ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, -ka ʋn nʋꞌa ꞌꞌyrilinmɔlɛ ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi, ꞌwa lbhʋꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌye-ɛꞌɛ, ꞌɩnnɛ -tɔ nɛꞌo, ꞌle, ɛ-bɛ lbhʋnʋnynɩzɛgɛ ʋn ꞌbhleꞌa ꞌꞌkpi, ʋn -ke ɛ -naꞌo.

-Lagɔꞌɔ -zigleꞌa -nɔɔ nyni-oꞌo.

14 A -gblee, ʋ-bʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ ꞌwlʋꞌa ꞌbho -jeyi a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e yakuꞌa -druku li. Nyɔ -lue -ke nyunyɔꞌɔ ꞌꞌyu gʋgɔꞌɔ, ꞌɩnnɔ -nɩꞌe ꞌle ɛ ꞌmʋ. ꞌNynɩbhlekwloo -ɛ -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ɔ deꞌe ꞌꞌlru, ꞌle, -jrɛɛ-ɛ ꞌꞌnmaꞌa, -ɛ ꞌꞌkwlɛɛꞌɛ ꞌmʋ, ɔ ꞌbhle ꞌɛ kwa. 15 ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ -lrɛɛ, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -lrɔɔ -sɔꞌɔ-ɔ *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli, ꞌle ɔ ꞌye -wlu vevlele, ꞌle ɔ na nyɔ-ɔ -nɩꞌa yakuꞌa -druku ꞌmʋ -bodɩ: -Jrɛɛ -ɩn ꞌbhleꞌa ꞌbho kwa, -ka nyɔ-ɔ cɛ nɩ ꞌnɛ lɩꞌa ꞌyɔzanɩ, ꞌya cɛcɛnɔɔ ti, -ka -lue ꞌmnɔ, mu, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, -ɩn ꞌke ʋ tapi ꞌmʋti-za, -ɩn ꞌke ʋ -dalue tide, -ɛkedɩmaa, ꞌwa -zigleꞌa -nɔɔ nyni-oꞌo.

16 Nyɔ-ɔ -nɩ ꞌka ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌtmʋʋ ꞌnɔ -kaa, ꞌle ɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye mu, ꞌle, -ka ɔ ꞌlɔ ꞌɔ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ɔ ꞌye -kaa nʋ.

17 A ꞌye li-ɔ, ɔ de ꞌʋ -kaa -dalue ti a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -lrɔɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ lemʋ bhla. Ɔ -sɔꞌɔ-ɔ yaku ꞌli. -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli ɔ ꞌwlʋꞌo. ꞌMʋkwlɛɛjrɛɛ-ɛ ꞌꞌnmaꞌa, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa -lrɛɛ.

18 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌmnɔ -nɩ ꞌbho, ꞌle -lue -lrɔɔ ꞌye ꞌda. -Gbagbʋ -nɩꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ bʋbɔblegboꞌa lisaabudu ꞌli, -ɛ -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ za nɩꞌa -Lagɔꞌɔ *ꞌsraga, ꞌbho-o ɔ ꞌwlʋꞌo. Ɔ-bɔ ɔ, ɔ ꞌbhle-e wɔnkuɛ ꞌbho nɛ ꞌꞌkpi, ꞌle ꞌɔ -Bolagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌbhleꞌa -jrɛɛ kwa, ɔ ꞌye wlu yayi po, ɔ ꞌye ɔ ꞌla, ꞌle ɔ na: -Gbʋ ꞌnɔɔ! -Bho lezɛɛntuꞌa ꞌꞌbhi zaan, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌluoꞌa -jrɛɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ zɩ ꞌɩ, ɔ-ɔ po ꞌɩ -zrʋʋ ꞌmʋ a, -ka -lue ꞌmnɔ, mu -kaa ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, -ɩn ꞌke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ tapi ꞌmʋti-za, -ɩn ꞌke ʋ -dalue tide ꞌle -ɩn ꞌke ʋ ti-za. 19 A -gblee, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌluoꞌa -jrɛɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ zaꞌa lezɛɛntuꞌa ꞌꞌbhi, ɔ-ɔ po ꞌɩ -zrʋʋ ꞌmʋ ꞌle -dedeyibhie -ke ꞌli ʋn-ʋ ꞌꞌpli nɩ nɩꞌa ꞌya ꞌꞌni ꞌmʋ, ʋn-ʋ ꞌkpɩ ꞌɩ ꞌle, ꞌka-a -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nʋ ʋꞌo. Ɩ-bɩ dɩ-ɩ ziꞌa -laa, ꞌɩnnɩ -tɔꞌɔ -ka -Lagɔꞌɔ ꞌcɛklagbaꞌa -kʋta -nɩ ꞌnʋ ꞌꞌkpi. 20 A ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ꞌwa ꞌꞌkpidɩ -ke lezɛɛnꞌɛ ꞌꞌbhiꞌa dɩ gʋgɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyiti -lrɛɛ. -Ka nyɔ-ɔ vlɔtɔ ꞌnɩ a, ꞌle ꞌya ꞌꞌni-i ziꞌa ti, ꞌka-a -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nʋꞌo ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ. A -gblee, ɔ ꞌkʋ ʋ -kaa nʋ a, ɔ -ke ʋn ꞌda-a ꞌꞌgbe, ꞌle ꞌwa nymɔ ꞌye tizi -ka ꞌꞌnigblʋ. ꞌƐ titɛɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ kiloꞌa -gwlɩ -bue -gwlɩ nyiɛ. -Ka -yɔ ɛ -tɛꞌɛ ꞌmʋ a, -gba, -bho nyɔ ꞌꞌsii ꞌkɩ ꞌle ꞌɛ kɔ -sieko ti, ꞌɛ ꞌꞌlruꞌa ꞌꞌsɛ nyɔ ꞌke ꞌkɩ liꞌye.

15

-Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn -ke lɩ -mɛɛsɔn-ɔ -yaꞌa nyʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye yaku ꞌꞌyi popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, *wɔnkulɛklagba -lue-e maꞌa nyɔ wɔnti, ꞌɩn ꞌye -ɛ li. Ɛ-ɛ ꞌmo-o -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa nyʋꞌa ꞌklekpiyalɩ -mɛɛsɔn kwa. Nyʋ-ʋ seꞌa -Lagɔ yibo, ꞌcɛ ɔ -po ꞌnʋ kwa ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌya gbɔmʋbhɔɔlɩ moꞌo.

2 A -gblee, ꞌɩn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e lɛ -lue li. Ɛ kɔɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌniklagba ꞌle ɛ -nɩꞌe ꞌꞌwlelaa, -ka ꞌꞌyena, ꞌle nɛ -nɩꞌe ꞌle ɛ kɔ. A ꞌye li-ɔ, ꞌbho -antanyɩnmi-e, ꞌɛ gʋgɔbolɛ -ke ꞌɛ ꞌnynɩꞌa ꞌcnɩyriꞌa ꞌꞌyri ꞌꞌkpi nyʋ-ʋ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi, -ʋ nʋꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩn ꞌye -ʋ li -lrɛɛ. Ɛ-bɛ ꞌꞌniklagba ꞌmnɛꞌɛ ꞌꞌyigbeyi ʋn -nynaꞌa ti, ꞌle, -dɔdɔ ʋn ꞌyeꞌa ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ -nɩ, ʋn ꞌbhle ꞌɩ kwa. 3 *Moyiizɩ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋyi, ꞌlʋ ɔ -ke *Izrayɛɛlɩkɔmʋ ꞌbhleꞌa -bɛnyɩ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛꞌɛ kamʋ, ꞌle, *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ɛ-bɛ ꞌlʋ -lue ʋn ꞌbhleꞌa ꞌɔ dɩ -lrɛɛ, ʋn ꞌye ɛ ꞌbho ꞌꞌdu ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo:

-Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ, -ɩnmɔ kuꞌa wɔn, -ɔ ziꞌa lɛꞌꞌo lɛ, -aꞌa nʋnʋdɩ-ɩ ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌꞌyi ꞌle nyɔ se ɩ wɔnyiꞌbhɛɛ. -Ɩnmɔ -kɔꞌɔ ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌwee, -aꞌa nʋnʋdɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle ɩ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. 4 -Aꞌba -Kɔyi, nyɔ yɔɔ -see ꞌbho -ɩnmʋ ꞌꞌdu yiꞌa? Nyɔ yɔɔ -see ꞌwɔn yi, ɔ ꞌke -aꞌa ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛꞌɛ? -Ɩn -nɩ -lue ꞌtɩn, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke -ɩnmʋ linyni. Nyɔꞌꞌo nyɔ-ɔ -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ɔ-ɔ ꞌye-e -yi -mʋ, ɔ ꞌke -ɩnmʋ ꞌkolri wɔnyi glu po, ɔ ꞌke -ɩnmʋ bʋbɔ, -ɛkedɩmaa, ɔ -gwɛꞌɛ-ɛ -aꞌa ꞌꞌyrilinmɔkpli ꞌꞌyrili.

5 Ʋn gwɛꞌɛ -kaa bhlebhlea ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu katiꞌe-e wɔn ꞌle yaku ꞌli, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ liꞌye. ꞌƖnnɛ nyʋ-ʋ ꞌlaꞌa -Lagɔꞌɔ -denaꞌa *gbedeti -lrɛɛ. 6 Ɛ katiꞌa -kaa wɔn ɔ, ꞌle, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn-ɔ ꞌbhleꞌa nyʋꞌa ꞌklekpiyalɩ -mɛɛsɔn kwa -lue -lue, ʋn ꞌye ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌda, ꞌɩn ꞌye ʋ liꞌye. -Banɩpli nʋꞌa ꞌꞌwleewle, ꞌɩnnɩ ʋn -paꞌa ꞌmʋ, ꞌle ʋn -bhlaꞌa ꞌbho ꞌya ꞌꞌkpi sanuꞌa ꞌꞌbɛtʋ. 7 ꞌLe, lɩ nyiɛ-ɛ -nɩꞌa ti, ꞌya -lue ꞌye sanuꞌa ꞌꞌkɔpɩ -mɛɛsɔn ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɩ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn ꞌmnʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ. Ɩ-bɩ ꞌꞌkɔpɩ ꞌmnɩ, -aꞌba -Kɔyi ꞌꞌKɔgwlɛlagɔꞌɔ ꞌcɛ ɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -ya mʋ, ꞌɩnnɩ ꞌꞌyiꞌe ꞌle ꞌya ꞌlimʋ -lue -lue. 8 Ɛ-bɛ -Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌꞌyi-e -dayrʋ. -Ka -Lagɔ kuꞌa wɔn, ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛꞌɛ ꞌꞌyi ꞌle ɔ -nɩꞌa ꞌle, ɛ-bɛ -dayrʋ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ -tɔ nɩꞌo, ꞌle nyʋꞌa ꞌklekpiyalɩ -mɛɛsɔn -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌbhleꞌa kwa, -bho ɩ -see ꞌbho ti-gwɛ, nyɔ se ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ꞌle pa.

16

-Lagɔ-ɔ ꞌya-a nyʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti.

1 A -gblee, ʋ-bʋ -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ ꞌmnʋ ꞌbhle ꞌɩ -kaa kwa, ꞌle ꞌɩn ꞌye wluklagba -lue ꞌbʋꞌwɔn. Ɛ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli ꞌle ɛ na ʋ -bodɩ: ꞌꞌKɔpɩ a ꞌbhleꞌa, ꞌcɛ -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa nyʋ ꞌꞌkpi -ya mʋ, -ɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌle ꞌya ꞌlimʋ -lue -lue, a ꞌwlɩ ɩ ti ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi!

2 Wlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -antanyɩnɔ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ɔ ꞌye mu ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ nɛ tiꞌwla. Ɔ ꞌwlɛ ꞌɛ ti, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa -antanyɩnmiꞌa ꞌmʋyibolɛ li, ꞌle ꞌɛ gʋgɔbolɛ ʋn nʋꞌa lɛ, -ʋ bʋbɔ ꞌnɛ ɛ, ꞌle, ꞌꞌjiklɩgbɩ-ɩ ꞌꞌvuvloꞌa, ɩ ꞌye ʋ ꞌꞌlruꞌwla.

3 ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa ꞌsɔnnɔ ꞌye ꞌɔ nɛ tiꞌwla ꞌle ꞌtɔnni kɔ. Ɛ nʋꞌa -kaa, ɛ klɔn-oꞌo -ka ꞌmɛyiꞌa nymɔ, ꞌle, tinɩlɩ ꞌwee ɛ ꞌbhleꞌa kɔ, ɩ ꞌye ꞌmɛ.

4 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa tannɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌwla-a ꞌɔ nɛ ꞌle ꞌꞌnigblɩ -ke ꞌꞌnilru ꞌꞌwe kɔ ti, ꞌle ɩ ꞌye nymɔ ꞌmʋ -zɛ. 5 Ɩ -zɛꞌɛ nymɔ ꞌmʋ a, ꞌle, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌꞌduꞌa ꞌꞌni ꞌꞌwe ꞌꞌyrili, ꞌɩn ꞌye ꞌɔ wlu ꞌbʋꞌwɔn ꞌle ɔ na: -Ɩn -nɩ -lue ꞌtɩn, -ɩnmɔ ꞌma-a ꞌꞌKɔgwlɛyi, -ɩnmɔ -kɔꞌɔ lɩ ꞌwee, nyʋ-ʋ seꞌa -ɩnmʋ yibo, -ka -ɩn -nɩ ꞌʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -yanamʋ, ꞌka ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. 6 -Ɛkedɩmaa, ʋn ꞌlbha-a -aꞌa wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke -aꞌa nyʋ -lrʋʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ, ꞌle ꞌwa nymɔ ꞌye tizi, ꞌle -mnaaa-a ꞌꞌnyɩ ꞌʋ ꞌtraamʋ nymɔ, ʋn ꞌke ꞌna. Lɛ ʋn ꞌbɔꞌɔ ti, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌyeꞌo! 7 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye wlu -lue -lrɛɛ ꞌbʋꞌwɔn. -Lagɔꞌɔ *ꞌsragazagbagbʋꞌa -da ɛ -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɛ na: -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ, -ɩnmɔ kuꞌa wɔn, -ɔ -ziꞌa lɛꞌꞌo lɛ, -aꞌa ꞌmʋzadɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle -aꞌa nyʋꞌa -zigleꞌa tutusʋ-ʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi!

8 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa nyiɛnɔ ꞌye ꞌɔ nɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ɛ ꞌyrʋ ꞌꞌyri ꞌwla. ꞌBho-o ɛ ꞌye -nɩꞌe ꞌꞌyiflɔɛ, ɛ ꞌke fan tenyɩ, ꞌle, -ka nɛ-ɛ sinꞌa nyʋ, ɛ ꞌke ʋ -kaa -sin -lrɛɛ. 9 Ɛ-bɛ ꞌyrʋ ꞌmnɛ nʋꞌa -kaa -ziaka, ɛ ꞌkpa-a ꞌbho ꞌle ɛ-ɛ sin nʋꞌo tenyɩ, ꞌle, -Lagɔ ꞌꞌtayiꞌa ɩ-bɩ ꞌklekpiyalɩ ꞌmnɩ ꞌꞌyiti ꞌle ɩ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌkpi yi a, ʋn-ʋ vlɛ nɔꞌo, ʋn-ʋ nyniꞌe ꞌɔ ꞌnynɩ wɔn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -see tiꞌbɔ ʋn ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti, ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ.

10-11 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌbhlɩkpɩ -ke nyʋ-ʋ bʋbɔꞌɔ ɛ-bɛ -antanyɩnmi ꞌmnɛ, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -muunɔ ꞌye ꞌɔ nɛ ɩ ꞌꞌkpi tiꞌwla, ꞌle -kuyre ꞌye ꞌle ɩ ꞌꞌkpi kpʋn. A ꞌye li-ɔ, sɩasɩaa -die ꞌnʋ-ʋ ꞌꞌkpi ꞌꞌyiꞌa dɩ, ʋn-ʋ liꞌe ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle, -Lagɔ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ʋn-ʋ vlɛ nɔꞌo, ʋn-ʋ nyniꞌe ꞌɔ ꞌnynɩ wɔn. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, ʋn -see ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌꞌyiyibo, ʋn -see ɩ kwa gbo -za ꞌle ʋn ꞌke ɔ gbo ꞌꞌbhiti.

12 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -mɛɛlonɔ nʋꞌa -kaa, ɔ ꞌꞌluoꞌo-o ꞌɔ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmʋ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌcɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ɔ ꞌye ɛ ꞌle ꞌꞌnigblʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Eflatɩ kɔ tiꞌwla. ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, ɛ-bɛ ꞌꞌni ꞌmnɛ ma-oꞌo, ꞌle, ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe-e -nɩꞌa ꞌle ꞌyrʋꞌa ꞌwlʋnamʋ, ʋn ꞌye ꞌɛ -bɩsɩ ꞌꞌkpi -na, ꞌle ʋn ꞌye ɛ cɛ, ʋn ꞌye tʋvɔnamʋ yi. 13 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzui tan liꞌye, Ɩ -ke -gbɛdɩ gʋgɔꞌo: -Lue ꞌwlʋ ꞌle *Sataanꞌa wɔn ꞌmʋ, ꞌle ꞌya ꞌsɔn-ɔ -sieꞌa ꞌbho, ɩ -sɔꞌɔ -antanyɩnmi -ke Sataanꞌa wluꞌa ꞌmʋtizayiꞌa wɔn ꞌmʋ -lue -lue. 14 A ꞌye li-ɔ, ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayiꞌa -zuzui moꞌo ꞌle ɩ-ɩ nʋꞌo *wɔnkulɩ. Ɩ-bɩ -zuzui tan ꞌmnɩ nʋꞌa -kaa, ɩ-ɩ ꞌmu-o ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌwee tapi ꞌmʋtizanamʋ, ꞌle, -ka -Lagɔ kuꞌa wɔn, ɔ ꞌyeꞌa lɛꞌꞌo lɛ -zi, zɔ -ke ti ɔ-ɔ ꞌye ꞌɛ nyʋ ꞌꞌyi-tɔ -nɩ mʋ a, ɩ ꞌke ʋ ꞌꞌlruꞌgbʋʋ, ꞌle ɩ -ke ʋn ꞌke ɔ tʋ gbo kpa.

15 ꞌLe -aꞌba -Kɔyi *Zezii ꞌye -kaa ꞌlɛ: A ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili! -Bho nyɔ -see ꞌꞌyriyi ꞌꞌgwlide, -ka ɔ-ɔ ꞌdaa ꞌnɔ ꞌzɔ, -ka -lue ꞌmnɔ, ꞌka-a ꞌan leyinɔɔ-ɔ ꞌye nyʋ tiꞌgete mʋ -lrɛɛ. -Ka ꞌꞌsrojayi-i paꞌa ꞌɔ -banɩ ꞌmʋ ꞌle ɔ-ɔ deꞌa ti, -bho ʋn bhla lɛglɛ ꞌle ɔ -kaa -patɩ ꞌmʋ-sie, ꞌle ɔ -kaa tʋ ꞌmʋ mu a, -ka -lue ꞌmnɔ ꞌka-a, ꞌbho ꞌan leyinɔɔ ꞌꞌyi, nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌmʋtiyaa mʋ, ꞌɩn -seeꞌa ꞌzɔꞌdaa yi a, ꞌɔ nyɔtu waꞌa ti!

16 A -gblee, ɩ-bɩ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzui nʋꞌa -kaa, ɩ -zaꞌa-a ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe tapi ꞌmʋti, ꞌle ɩ ꞌye ʋ -dalue ꞌꞌlruꞌgbʋʋ ɩ -ke ʋn ꞌke -Lagɔ tʋ gbo kpa. ꞌLe *ꞌZuifʋwlu ꞌmʋ, ꞌbho-o ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Amagedɔɔ.

17 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋꞌa -mɛɛsɔnnɔ ꞌye ꞌɔ nɛ ꞌle yaku ꞌꞌyi tiꞌwla. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌwɔn-ɔ wluklagba -lue ꞌbɔ. Ɛ -sɔꞌɔ-ɔ *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu ꞌli. ꞌƆ ꞌnynɩbhlekpe -ke ꞌꞌkpi ɔ -nɩꞌa a, ꞌbho-o ɛ -sɔ -nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɛ na: Ɛ -gwɛ ꞌꞌyi-ɔ! 18 Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti a, ꞌle -wlewle ꞌye yaku -kpoo ꞌꞌkpi cɛ, dɛ ꞌye ꞌꞌga ꞌle ꞌbhlʋkpa ꞌye -trɛ tenyɩ. -Lagɔ -kaaa nyunyu tiya a, ɛ-bɛ ꞌbhlʋkpaꞌa -trɛtrɛɛ ꞌmnɛ, ꞌɛ wɔnkuɛꞌɛ kamʋ, ꞌɩn -see ꞌɛ ꞌsɔnnɛ ꞌye ke. 19 A ꞌye li-ɔ, ꞌɛ wɔnkuɛ ꞌmnɛꞌɛ dɩ ɛ -zaꞌa -gwlɔklagba ti ꞌle ɛ ꞌye ɛ ꞌmʋ -dogwigbɩɩklɩgbɩ tan cɛ, ꞌle, -gwlɛklɩgbɩ -lrɩɩ-ɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ɩ ꞌye ti-sɔ -lrɛɛ. Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, ꞌya lɛtu-u ziꞌa -kaa a, -Lagɔ -see *Babilɔɔnʋgwlɔklagba gboꞌmate: -Bho -kmakmanmɔ -nɩ ꞌle ꞌꞌkɔpʋ ꞌli, -ka nyɔ ꞌbhɛɛꞌo, ɔ ꞌke ꞌɔ -bonyunyɔ -glaka kpʋn ꞌle ɔ ꞌke ɛ ꞌna a, ꞌka-a -Lagɔ -yɛ ꞌɛ ꞌɔ ꞌcɛklagba ꞌꞌkpi. 20 ꞌLe ꞌꞌni ꞌye likpe ꞌwee ꞌꞌkpi-zi, ꞌle trɩ ꞌye ti-sɔ -lrɛɛ. 21 ꞌLe, ꞌꞌniꞌa -sɩnkplo, -ɩ -ke -lueꞌa kwakuɛ-ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ kiloꞌa -gwlɩ ꞌsɔn, ɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo yaku ꞌꞌyi, ꞌle ɩ-ɩ ꞌgaꞌa nyʋ ꞌꞌkpi ti. Ʋ-bʋ nyʋ ɩ-ɩ ꞌgaꞌa ꞌꞌkpi ti a, ꞌkleyeɛɛ ɩ-ɩ yʋ ꞌʋ ꞌꞌkpi a, ɩ ꞌku-o wɔn tenyɩꞌa dɩ, ꞌle ʋn-ʋ vlɛꞌɛ -Lagɔ, ʋn-ʋ nyniꞌe ꞌɔ ꞌnynɩ wɔn.

17

ꞌꞌWɩlɩnynaakpʋꞌa ꞌꞌkpiꞌa ꞌꞌyi.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌꞌkɔpɩ -mɛɛsɔn-ɔ ꞌꞌyi ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌcɛ, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn-ɔ ꞌbhle ꞌɩ ꞌka kwa, ꞌwa -lue ꞌye ꞌɩnmʋ -bodɩ yi ꞌle ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ -lrɛɛ ꞌle ɔ na: Yi, -ka -Lagɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋklagba ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi -ya mʋ, ꞌɩn ꞌke -kaa -ɩnmʋ ꞌꞌyi-tɔ! -Gblee, ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋ ꞌɩn-ɩ ꞌꞌsiꞌa ꞌnynɩ, ꞌle ꞌꞌnisʋɩꞌa -dadudu wɔnli ʋn -deꞌe ti. 2 -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ -ke ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe ꞌꞌdu-o ꞌꞌbha. Nyʋ ꞌwee -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, -ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, nyɔ-ɔ ziꞌa nmɔ ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi, -ka ɛ-ɛ kpʋnꞌa ꞌgeyiɛ ꞌmʋ, ꞌle ɔ seꞌa ꞌbhɛɛ ɔ ꞌke ɛ ꞌꞌyitiꞌꞌtayi, ꞌka-a ʋ-bʋ ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋ ꞌmnʋꞌa kplisasʋɩ ꞌjri -ʋ ꞌle, ꞌle ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo -lrɛɛ.

3 Ɔ-bɔ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌmnɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi yi, ꞌle ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌmʋꞌꞌluo ꞌle ɔ ꞌye ꞌle ꞌɩnmʋ ꞌꞌmusa ꞌꞌkpi kpa. ꞌƖn -nɩ ꞌle ꞌbɩ ꞌmnɩ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌnynaakpʋ -lue liꞌye. Nmi -lue-e zaanꞌa -ka ꞌzoo, ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ʋn -deꞌe ti. Wlu-u ꞌka -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn-nyni, ꞌle ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ꞌɛ ku li. Ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ ꞌbhle-e ꞌꞌlrui -mɛɛsɔn -ke ꞌgbɩn -bue. 4 Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, -banɩ ʋn -paꞌa ꞌmʋ, ɩ zaanꞌo, ɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili ꞌle ɩ ꞌbhleꞌe ꞌpɛlʋ. Sanu -ke sɩkpɩ -lrɩɩ-ɩ nʋꞌa ꞌꞌwleewle, -ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ, ꞌɩnnɩ ʋn ꞌꞌduꞌo li, ꞌle ʋn ꞌbhleꞌe sanuꞌa ꞌꞌkɔpʋ kwa. ꞌꞌNyinynidɩ ʋn-ʋ nʋꞌa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɩnnɩ ꞌꞌyiꞌe ꞌle ɛ-bɛ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmnɛꞌɛ ꞌlimʋ. 5 A -gblee, wlu -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌzɔ, ꞌɩnnɛ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi. Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

ꞌƖnmɔ ꞌmo-o *Babilɔɔnʋgwlɔklagba! ꞌƖnmɔ ꞌmo-o ꞌꞌwɩlɩnynʋkpakpɩ ꞌweeꞌa ꞌlotʋ! ꞌꞌNyinynidɩ ꞌwee -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌe ꞌya ꞌꞌlru kwa!

6 ꞌƖn -gbʋ ꞌnʋ ya a, nyʋ-ʋ ꞌma-a -Lagɔꞌɔ -nʋ, -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho *Zeziiꞌa wlu, ʋn ꞌlbha-a ꞌwa -dadudu ꞌle ꞌwa nymɔ ꞌye tizi ꞌle ꞌwa ꞌꞌbhuoꞌa ꞌgwlʋ ꞌye ꞌwɔn, ɛ ꞌye ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi zi, ꞌle, -ka nmɔ-ɔ ꞌlbhaꞌa ka nyɔ, ʋn -nɩꞌe -kaa. ꞌƖn ꞌye ꞌʋ -kaa li, wɔn ꞌma-a ꞌɩnmʋ ti tenyɩ.

7 ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌmnɔ ꞌye -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: Leelɛ -ke wɔn-ɔ maꞌa -ɩnmʋ tiꞌa? -Ɩn ꞌye li-ɔ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, lɛ ʋn ꞌꞌduꞌa, ɛ ꞌbhle-e ꞌzɔ. Nmi-i ꞌbhleꞌa ꞌꞌlrui -mɛɛsɔn -ke ꞌgbɩn -bue, -ɛ -ke ꞌꞌkpi ʋn -deꞌa ti, ꞌka-a ɛ ꞌbhleꞌe ꞌzɔ -lrɛɛ. 8 Ɛ-bɛ nmi -ɩn ꞌyeꞌa li, ɛ -nɩ ꞌko-o ti -bɛnyɩ. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ɛ ꞌmɛ-oꞌo. Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ, ɛ-ɛ ꞌye-e ꞌmɛnynɔɔ ꞌmʋ -sɔ -mʋ, ꞌle ɛ ꞌke -dogwigbaa ꞌli ꞌwlʋ, ɛ ꞌke ꞌꞌpiemʋ ꞌda. -Bho ɛ ꞌda -kaa a, ꞌle -Lagɔ ꞌke ɛ ti-za. -Gblee, -da -Lagɔ -seeꞌa -bhla ꞌkmʋ ti-ya ke, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ ꞌcnɩ-e ꞌwa ꞌnynɩ ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. Nyʋtɔlʋ -ke -nɩ -seeꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ ꞌcnɩ-ɛ, -bho ʋn ꞌye ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ li, wɔn-ɔ ꞌye -ʋ ti-ma -mʋ. -Ɛkedɩmaa, ɛ -nɩ ꞌko-o ti -bɛnyɩ ꞌle ɛ ꞌye ꞌtraamʋ ꞌmɛ ꞌle ɛ-ɛ ꞌye glu -sɔ mʋ ꞌwla ꞌle ɛ ꞌke ꞌkmʋ ꞌmʋ le yi.

9 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti, ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌɩnmʋ ꞌꞌyiꞌlɛ -lrɛɛ: -Gblee, -da nyɔ ꞌka -naagɩ ꞌbhle -nɩ ꞌle ɔ ꞌka dɩ ꞌmnɩ ꞌmʋtiꞌwɔn, ꞌbho-o ꞌka-a! ꞌꞌLrui -mɛɛsɔn ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ ꞌbhleꞌa, ɩ-ɩ ꞌmo-o trɩ -mɛɛsɔn -ke ꞌꞌkpi ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ -deꞌa ti. Ɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌbhlɩkpɩyowli -mɛɛsɔn -lrɛɛ! 10 ꞌWa -muu ꞌmɛ-oꞌo see. ꞌWa -lue -kɔꞌɔ nyʋ ꞌtraamʋ. ꞌWa -mɛɛsɔnnɔꞌɔ -nɔɔ -see -bhla nyni ke. -Bho ɛ nyni a, ꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔ -see ꞌmʋ-gwle yi. 11 Nmi-i -nɩ ꞌka ti -bɛnyɩ, -ɛ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ʋ-bʋ ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌmnʋ, ꞌwa -mɛɛtannɔ. -Da ɛ -seeꞌa ꞌmɛ ke, ɛ-ɛ ma ꞌko-o ꞌwa -lue. -Bho ɛ yi le a, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɛ ti-za -mʋ.

12 Nmiꞌa ꞌgbɩn -ɩn ꞌyeꞌa li, ꞌbhlɩkpɩyowli -bue -seeꞌa -bhla nyʋꞌa -kɔkɔɔ wɔnꞌꞌdu ke, ꞌɩnnʋ ɩ ꞌꞌduꞌo. Ʋbʋ ꞌmnʋ a, ʋn-ʋ ꞌye-e wɔnkuɛ ꞌye -mʋ ꞌle ʋn -ke ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ ꞌke nyʋ -kɔ -kaa -daan. 13 Ʋn -nɩ -bue, ʋn-ʋ ꞌye-e -pɔlʋ ꞌmʋ-plɛ -mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ꞌwa wɔnkuɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ʋn ꞌke ꞌɛ lbhʋ nʋ. 14 *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ʋn-ʋ ꞌye -ɔ tʋ gbo -ya -mʋ, ꞌle ɔ ꞌke ʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnnɔ ꞌmo-o nyʋkɔmʋ ꞌweeꞌa -kɔyi, ꞌle ɔ ꞌꞌduꞌo ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌweeꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ -lrɛɛ. Nyʋ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ɔ ꞌlaꞌa ɔ -ke ʋn ꞌke -na, -ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu, ꞌɩnnʋ -ke ɔ-ɔ ꞌye gbobhete mʋ ꞌle ʋn ꞌke ʋ tʋ wɔn ꞌmʋ lu.

15 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɛ lemʋ wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: ꞌꞌNi ꞌꞌwe -ɩn ꞌyeꞌa li, -ɩ -ke wɔnli ʋ-bʋ ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋ -deꞌa ti, ɩ-ɩ ꞌmo-o ꞌbhlɩkpɩꞌꞌo ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpiꞌa nyʋ, wluꞌꞌo wluꞌa nyʋ. 16 Nmiꞌa ꞌgbɩn -bue -ɩn ꞌyeꞌa li, ɩ -ke ɛ-bɛ nmiꞌa ꞌꞌbhuo-o ꞌye-e gbɔ-po -mʋ ꞌle ɩ -ke ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ ꞌke ꞌꞌyidede. Ɩ-ɩ ꞌye -ʋ lɛꞌꞌo lɛ ku li-za -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -patɩ -cɛ. Ɩ-ɩ ꞌye -ʋ -kpʋn -mʋ, ꞌle ɩ ꞌke ʋ ꞌlbha, ɩ ꞌke ʋ li. -Bho ɩ li ʋ, ꞌle ꞌwa nmitɔlʋ ꞌke ꞌbho -sie a, ɩ-ɩ ꞌye -ɩ ꞌꞌyri-po -mʋ ꞌle ɩ ꞌke -kʋn -gwɛ. 17 A -gblee, -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌye ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ ꞌmnɩ ꞌle ꞌya -pɔlʋ ꞌzɔ -po mʋ ꞌle ɩ ꞌke ɩ nʋ. Ɩ-ɩ ꞌye-e -pɔlʋ ꞌmʋ-plɛ -mʋ ꞌle ɩ ꞌke ꞌya wɔnkuɛ ꞌmʋꞌꞌluo, ɩ ꞌke ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛꞌɛ lbhʋ nʋ, ɛ ꞌke nyʋ -kɔ. -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o nʋ ɛꞌo ꞌle ɩ ꞌke ꞌɔ ꞌgwlʋdɩ nʋ. Ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌye-e nyʋ -kɔ -mʋ, ꞌle, dɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ.

18 ꞌBho ꞌɛ lemʋ, ꞌnynaakpʋ -ɩn ꞌyeꞌa li a, ʋn kɔɔꞌɔ-ɔ -gwlɔklagba. ꞌBhlɩkpɩyowliꞌa klɛ-ɛ -nɩꞌa ꞌnɔɔ ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe wɔnkuɛ ꞌbho ꞌwa ꞌꞌkpi.

18

-Lagɔ-ɔ ꞌye-e *Babilɔɔnʋgwlɔ ti-za -mʋ.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lrɔɔ liꞌye. ꞌLe yaku ꞌli ɔ ꞌwlʋꞌo. Ɔ ꞌbhle-e wɔnkuɛklagba -lue, ꞌle, ꞌɔ -vlavlɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ɩ -waꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi ti. 2 ꞌLe ɔ-ɔ poꞌo weze, ɔ-ɔ nʋꞌo:

*Babilɔɔnʋgwlɔklagbaꞌa tisɔnɔɔ nyni-ɔ! ꞌƐ tisɔnɔɔ nyni-ɔ! ꞌƐ lɛtu-u ꞌye ꞌtɔ-ɔ ꞌꞌnyinynidɩꞌa -zuzu ꞌweeꞌa gwlɔ ꞌꞌdu -mʋ, ꞌle ɩ ꞌke ꞌbho -de. Nɩkpɩ nyʋ-ʋ nʋꞌa ɩ se *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, -ɩ ꞌlbhaꞌa nyʋ -sɩanyɩ ꞌꞌyi, ʋn-ʋ pleꞌa, ꞌbho-o ɩ-ɩ ꞌye -nɩ mʋ -lrɛɛ. 3 -Lagɔ-ɔ ꞌye-e ꞌɛ -gwlɔtu ꞌɔ ꞌcɛklagba ꞌꞌkpi -ya -mʋ ꞌle ɛ ꞌke ti-sɔ, -ɛkedɩmaa, ꞌɛ nyʋ-ʋ ꞌnaa-a ꞌɔ wlu ꞌꞌyi, ꞌle, ꞌwa dɩ, ꞌɔ wluꞌa ꞌꞌyinɛɛɛ ꞌmnɛ ꞌye ꞌle ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi ti-wa. ꞌWa kplisasʋɩ ꞌmnɩ nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌjri-e ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe ꞌle, ꞌle ʋn-ʋ nʋ ɩꞌo. A -gblee, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ nyʋ ꞌbhle-e ꞌꞌwlilɛ, ʋn ꞌye ꞌɛ ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyizi. Nyʋ-ʋ -po ꞌnʋ ꞌwa ꞌtʋnʋlɩ kwa ꞌmʋ ꞌpɛlʋ, ʋbʋ ꞌga-oꞌo -lrɛɛ.

4 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle ꞌɩn ꞌye wlu -lrɛɛ ꞌbʋꞌwɔn. Ɛ -sɔꞌɔ-ɔ ꞌle yaku ꞌli ꞌle ɛ na:

A-bʋ ꞌma-a ꞌan nyʋ, a ꞌwlʋ ꞌbho ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌle, -ka ꞌɛ nyʋ nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ, a -kaa -ka -lue ꞌmnɔ nʋ, ꞌle, ꞌcɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌkpi -ya mʋ, a ꞌke ɛ wɔn ꞌmʋ cɛ. 5 A -gblee, ꞌɩnmɔ -nɩꞌa ꞌnɔɔ yaku ꞌli, ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ -dieꞌe-e ꞌꞌyi tenyɩ ꞌbho ꞌan ꞌꞌyigbeyi. ꞌƖn -see ꞌya -lue ꞌtɩn ꞌmate. 6 ꞌƐ dɩ, -ka ʋn klaꞌa nyʋ nyanɩ ꞌmʋ -bɛnyɩ, ʋ -nʋ-ɛ -kaa! -Yɩ ꞌye ꞌʋ ꞌꞌlruli-nʋ-ɛ mʋ, ɩ -zi ꞌwa nɩ wɔn ꞌmʋti! Nmɔ-ɔ kpʋnꞌa wɔn, -ɛ ziꞌa ꞌꞌkalɛ ꞌꞌyi, -ka nyɔ-ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌɛ ꞌɔ -bonyunyɔ -glaka, -ka -lue ꞌmnɔ, ʋn ꞌye -kaa ꞌkle, ꞌle, ꞌkleyeɛɛ ʋn -yaꞌa nyʋ ꞌꞌkpi a, ɛ ꞌke ɛ ꞌmʋ-zi. 7 -Ka ʋn ꞌꞌduꞌa ꞌꞌwlilɩbhlemʋklɩgbɩ ꞌle ꞌwa ꞌnynɩ-ɩ muꞌa a, ʋn ꞌye -kaa ꞌkle ꞌle ꞌwa dɩ ꞌke ngaze ꞌmʋꞌbhle. A -gblee, -bho ʋn -de ti, -ka ʋn-ʋ popoꞌa ꞌgwlʋti, ꞌkla-a ꞌka-a: -A-bʋ ꞌmo-o nyʋklɩgbɩ. -Aꞌba dɩ se ngaze ꞌmʋꞌbhle -ka -dɩgbalbhamʋ. Lɛ-ɛ ꞌka -amʋ ngaze ꞌꞌyi ꞌlbhaa, ꞌle -a ꞌka ꞌꞌvi, ꞌɛ lɛtu -see -amʋ -bodɩ -yi yi ꞌꞌkɔmʋ. 8 A ꞌye li-ɔ, ꞌmʋ-e, ꞌꞌlrubhatiɛ -ke ꞌmɛmɛɛ ꞌɩn deꞌa ꞌbho ti ꞌwa dɩ ꞌle -ɩ -nɩ ꞌʋ wɔnfuonamʋ, ꞌɩnnɛɛnɛꞌɛ ꞌꞌlru ꞌꞌyi, ꞌɩn-ɩ ꞌye ɩ ʋ ꞌꞌkpi -ya mʋ ꞌle zɔ -lue ꞌtɩn ꞌli. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌwa gwlɔ ꞌꞌyri-po -mʋ -lrɛɛ ꞌle ʋn -ke ɛ ꞌke sin, -ɛkedɩmaa, ꞌɩnmɔ nyʋꞌa -Kɔyi -Lagɔ ꞌye ꞌʋ -zigle -tu mʋ, ꞌɩn ꞌku-o wɔn.

9 A -gblee, ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe ꞌwa kplisasʋɩ ꞌmnɩ jriꞌa ꞌle, -ʋ nʋ ꞌɩ a, -bho ɛ -ka sin ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ -dayrʋ liꞌye a, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌꞌvi -mʋ ngazeka, -ɛkedɩmaa, ꞌbho-o ꞌwa lɛmʋzɛɛ ꞌwlʋꞌo. 10 Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌkleyeɛɛ -ple -mʋ ꞌle ʋn ꞌke gbɔꞌꞌtɔɔ ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ:

-Yeee, ngazedɩ! -Yeee, ngazedɩ! *Babilɔɔnʋgwlɔklagba, -ɛ kuꞌa wɔn tenyɩ, ꞌɩnnɛ -gwɛꞌɛ -ka kʋn ꞌle -nɔɔtoope ꞌliꞌa!

11-13 A ꞌye li-ɔ, ꞌpɛlʋpomʋ -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌꞌkpi, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌꞌvi -mʋ ngazeka, -ɛkedɩmaa, ꞌwa lɩꞌa deyi -see ꞌtɔ -nɩ yi. Ɩ-bɩ lɩ ꞌmnɩ, ꞌya ꞌnynɩ ꞌka-a: ꞌꞌyrilinmɔnɛtɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi-e, sanu-e, sɩkpɩ -lrɩɩ-ɩ nʋꞌa ꞌꞌwleewle, -ɩ ꞌbhleꞌa ꞌpɛlʋ-e, ꞌꞌyrilinmɔyrii, -ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ -lrɛɛ, ꞌle -ɩ -ke tɔlʋ zaanꞌa-e, tui-i poꞌa ngnɛzɛgɛ ꞌle -ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi-e, lɩ ʋn -baꞌa lʋɛnynɩ ꞌmʋ-e, ꞌcnɩ-ɩ poꞌa ngnɛzɛgɛ ꞌle -ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi-e nmɔ-e, lilicna-e, lililɩꞌa ꞌyɔ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌblee, ɩ -ke ꞌya ꞌpʋnzɩgɩ-e, -bhlii-e, ꞌbhlabhlɩ-e, -siekoe -ke ꞌꞌyrilinmɔkoko nyʋ ꞌꞌduꞌa bhɩ nyiɛ ꞌzɔ -siekoe-e jriꞌa ti, ꞌle ꞌwa ꞌpɛlʋpoɛ ꞌye mu ꞌle ɛ ꞌye ꞌgenynuukpɩɩnꞌa ꞌpɛlʋpoɛ ꞌꞌkpi bhla. 14 -Bho ɛ -nɩ ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ʋ-bʋ ꞌpɛlʋpomʋ ꞌmnʋ ꞌke ꞌwa lɩꞌa demʋꞌa dɩ ꞌꞌvi ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Lɩ-ɩ nʋ ꞌʋ ꞌka ꞌtʋ, ʋn ꞌbɔꞌɔ ti ʋn ꞌke ꞌkɩ ꞌbhle ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ, ɩ -ke ꞌwa ꞌꞌwlilɩ -nyniꞌe-e wɔn. -Yeee! Ʋn -see ꞌtɔ ꞌya lɛtu ꞌye yi ꞌꞌsɛ! 15 ꞌLe, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ʋ-bʋ nyʋ-ʋ -po -nɩ ꞌka ꞌbho ꞌpɛlʋ ꞌle ʋn ꞌyeꞌa lɛ ꞌmʋ -zɛ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɛ ꞌkleyeɛɛ -ple -mʋ ꞌle ʋn ꞌke gbɔꞌꞌtɔɔ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌvi ngazeka. 16 -Bho ʋn -ka ꞌꞌvi, ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ:

-Yeee, ngazedɩ! -Yeee! Babilɔɔnʋgwlɔklagbaꞌa nyʋꞌa dɩ ꞌbhle-e ngaze ꞌmʋ ꞌꞌsɛ! -Banɩ ʋn-ʋ pa ꞌka ꞌmʋ, ɩ -nmɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyrili, ɩ ꞌbhle-e ꞌpɛlʋ ꞌle ꞌya tɔlʋ zaanꞌo. Sanu -ke sɩkpɩ -lrɩɩ-ɩ nʋꞌa ꞌꞌwleewle, -ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌꞌdu ꞌko li. 17-18 Ɩ-bɩ ꞌwa -kɔkɔlɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -nyniꞌe -kaa wɔn ꞌle -nɔɔtoope ꞌliꞌa!

A -gblee, nyʋklɩgbɩ-ɩ triꞌa batoo-e, ꞌwa lbhʋnʋmʋ -ke nyʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, -bho ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ -ka sin ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ -dayrʋ liꞌye a, ʋn-ʋ ꞌye-e gbɔꞌꞌtɔɔ -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌwɔ ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ: -Yeee, ɛ-bɛ -gwlɔklagba -nɛɛ, ɛ se ꞌkɩ ꞌsɔnnɛ ꞌbhle ꞌnɔɔ ꞌbhlʋkpa ꞌꞌkpi ꞌꞌsɛ! 19 -Bho ʋn ꞌye ɛ -kaa li a, ʋn-ʋ ꞌye-e -bɩsɩ ꞌꞌlruꞌwla -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌꞌvi ngazeka ꞌle ʋn ꞌke -kaa ꞌlɛ -lrɛɛ:

-Yeee, ngazedɩ! -Yeee! Babilɔɔnʋgwlɔklagbaꞌa dɩ ꞌbhle-e ngaze ꞌmʋ ꞌꞌsɛ! Nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa batoo, ꞌɛ nyʋꞌa ꞌꞌwlilɛbhleɛɛꞌɛ kamʋ, ʋn -zɛꞌɛ-ɛ lɛ ꞌmʋ ꞌwee. Ɩ-bɩ ꞌꞌwlilɩ ꞌmnɩ, ꞌɩnnɩ -nyniꞌe -kaa wɔn ꞌle -nɔɔtoope ꞌliꞌa!

A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌꞌviviaꞌa ꞌꞌyigwɛnamʋ ꞌka-a!

20 -Lagɔꞌɔ nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, -da ʋn-ʋ ꞌyeꞌa gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ tisɔdɩ ꞌbʋꞌwɔn -nɩ mʋ a, -kaa wlu -lue-e ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ mʋ:

A-bʋ *Zeziiꞌa -dalbhomʋ-e, -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke ꞌɔ nyʋ -lrʋʋ, a-bʋ -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, a li ꞌbʋbʋa ꞌɛ tisɔdɩ, -ɛkedɩmaa, aꞌba kpa -Lagɔ -zaꞌo!

21 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue-e kuꞌa wɔn tenyɩ nʋꞌa -kaa, sʋkpʋmua -ke ꞌꞌkpi ʋn-ʋ su nɩꞌa lɩꞌa ꞌyɔ, ꞌɛ -kaabolɛ kuꞌa kwa, ɔ ꞌꞌluo ꞌnɛ-ɛ ꞌmʋ ꞌle ɔ ꞌye ɛ ꞌle ꞌtɔnni kɔ ꞌꞌvuto ꞌle ɔ na:

-Ka ꞌɩn kukuꞌa ꞌmʋti ꞌle ꞌɩn ꞌyeꞌa sʋkpʋ -nɛɛ ꞌꞌnukɔ po, ꞌka-a -Lagɔ-ɔ ꞌye Babilɔɔnʋgwlɔ ti-za mʋ ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ. -Bho ɔ nʋ -kaa a, ꞌle ɛ ꞌke wɔn-nyni ꞌwee, ɛ ꞌke ti-sɔ ꞌꞌkɔgwlɛka. Nyɔ -see ꞌɛ -budukpɩ ꞌye yi. 22 -Bho ɔ -zɛ ɛ -kaa ti a, nyʋ-ʋ bhlaꞌa -dɔdɔ-e, lɛglɛ-e, -gbakɔbheyi -ke bhlemʋ -lrʋʋ, nyɔ -see ꞌwa wlu -lue komu ꞌbʋꞌwɔn yi. Nyɔ -see ꞌbho lbhʋnʋyi -lue ꞌtɩn ꞌye yi. Nyɔ -see ꞌbho ꞌꞌsuꞌa wlu ꞌbʋꞌwɔn yi -lrɛɛ. 23 Nyɔ -see ꞌbho ꞌꞌnapɛꞌɛ -vlavlɩ liꞌye yi. -Ka nyʋ-ʋ kpaꞌa ꞌnynʋkpakpɩ ꞌle ʋn-ʋ liꞌa ꞌya ꞌbʋbʋa, ꞌya lɛtu -see ꞌbho -nʋ-ɛ -nɩ yi. Nyʋ-ʋ po nɩ ꞌka ꞌbho ꞌpɛlʋ -bɛnyɩ, ꞌwa ꞌnynɩ-ɩ mu ꞌko-oꞌo ɛ ꞌye -gwlɛ -lrɩɩ ꞌmʋꞌa ꞌpɛlʋpomʋ -zi, ꞌle ʋn-ʋ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌwa ꞌꞌbhi ꞌꞌyi, ꞌle ꞌꞌnyinynikpli -ke ꞌtʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌle ꞌwa -pɔlʋ ꞌzɔ, -ɩ -ke ꞌli ʋn -deꞌa ti, ꞌle ꞌya ꞌmʋ ʋn-ʋ ꞌꞌmaa nɩꞌe ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ dɩ ꞌꞌyrili. ꞌYa dɩ -Lagɔ-ɔ ꞌye ɛ ti-za mʋ.

24 -Lagɔwluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke ꞌɔ nyʋ -lrʋʋ nyʋ ꞌlbhaꞌa ꞌle ꞌbhlɩkpɩ -lrɩɩ ꞌꞌkpi, -ʋ ꞌmɛꞌɛ ɛ, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋꞌa nyʋklɩgbɩꞌa ꞌꞌlrudɩ moꞌo. ꞌƐ kamʋ ɔ-ɔ ꞌye ɛ ti-za mʋ -lrɛɛ.

19

-Lagɔꞌɔ nyʋ-ʋ ꞌbhɛɛ-ɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye nyʋꞌa -gbogboyokoꞌa wlu ꞌbʋꞌwɔn ꞌle yaku ꞌli, ꞌle ʋn-ʋ wluꞌo vevlele, ꞌle ʋn-ʋ nʋꞌo:

A ꞌbhɛɛ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! Nyunyuꞌa ꞌpʋnpʋan-e, ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ -ke wɔnkuɛ, ꞌɩnnɔ ꞌbhle ɩꞌo. 2 -Ɛkedɩmaa, ꞌɔ ꞌmʋzadɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle ꞌɔ nyʋꞌa -zigleꞌa tutusʋ ꞌsrɛɛꞌɛ ꞌꞌyi. A -gblee, ꞌꞌwɩlɩnynaakpʋklagba -nyniꞌa ꞌbhlɩkpɩ wɔn ꞌle ꞌwa kplisasʋɩ ꞌmʋ, ꞌɛ kamʋ ɔ -yʋ ꞌʋ ꞌkleyeɛɛ ꞌꞌkpi. Ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ ꞌlbha-a ꞌɔ lbhʋnʋmʋ, ʋn ꞌye ꞌmɛ, ꞌɩnnɛ ꞌbhleꞌe ꞌnynɩꞌa dɩ ʋn ꞌyeꞌe -kaa ꞌkle.

3 Ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ʋn na:

A ꞌbhɛɛ -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi! A -gblee, ɛ-bɛ -gwlɔ -nɩꞌa sinnamʋ, ꞌɛ -dayrʋ -see -cɛ yi, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌye ꞌya mʋ ꞌꞌkɔmʋ.

4 Ʋn poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle, -Lagɔ -deꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi ti a, nyʋklɩgbɩꞌa -gwlʋ -lue nyʋ nyiɛ -ke lɩ nyiɛ-ɛ -nɩꞌa ti, ʋn -ke ɩ ꞌye ɔ ꞌkolri wɔnyi glu po ꞌle ʋn -ke ɩ-ɩ bʋbɔ nɔꞌo ꞌle ʋn -ke ɩ-ɩ nʋꞌo:

-Ka a ꞌlɛꞌɛ ꞌtɩn, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ! -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌbhɛ-ɛ ꞌꞌyi!

ꞌNynɔkpagɔ.

5 Wlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti a, ꞌle ꞌɩn ꞌye wlu -lue -lrɛɛ ꞌbʋꞌwɔn. Ɛ -sɔ -nɩꞌe-e ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩbhlekpeꞌa ꞌꞌtroli ꞌmʋ ꞌle ɛ na:

Aꞌba ꞌwee, a-bʋ ꞌma-a -aꞌba -Kɔyi -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ, a-bʋ ꞌnynɩbhlemʋ -ke nyʋ-ʋ seꞌa ꞌnynɩ ꞌbhle, a-bʋ ꞌꞌduꞌa ꞌbho ꞌɔ wlu, a ꞌbhɛɛ ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi!

6 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌwɔn-ɔ wlu -lue -lrɛɛ ꞌbɔ. Nyʋꞌa -daduduꞌa wlu moꞌo. -Ka ꞌꞌdɩklagba ꞌmʋꞌa ꞌꞌniꞌa wlu kuꞌa ti, ꞌka-a ɛ -nɩꞌo, ꞌle ɛ kɔɔꞌɔ -dɛ ꞌꞌga -lrɛɛ, ꞌle ɛ-ɛ ꞌlɛꞌɛ -kaa:

A ꞌbhɛɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, -ɛkedɩmaa, -aꞌba -Kɔyi ꞌmnɔ ꞌku-o wɔn ɔ ꞌye lɛꞌꞌo lɛ -zi, ꞌle ɔ ꞌye nyʋꞌa -kɔkɔɔ wɔnꞌꞌdu! 7 -A li ꞌbʋbʋa tenyɩ ꞌle -a ꞌke ꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyiꞌbhɛɛ! -Ɛkedɩmaa, *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi, -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌɔ ꞌnynɔkpagɔꞌɔ -nɔɔ nyni-oꞌo ꞌle ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌye ꞌmʋ-pa. 8 Ʋn ꞌꞌnyɩ -ʋ ꞌꞌyiflɔɛ, ꞌle, ꞌwa -banɩ ꞌfɩɩnꞌa ꞌmʋ, -ɩ nʋꞌa ꞌꞌwleewle, -ɩ ꞌsaaꞌa li, ʋn ꞌke ɩ ꞌmʋ-pa.

(A -gblee, ɛ-bɛ ꞌꞌyrilinmɔbana ꞌmnɛꞌɛ ꞌzɔ ꞌmo-o kplizɩgɩ -Lagɔꞌɔ nyʋ-ʋ nʋꞌa.)

9 Ʋn gwɛꞌɛ -wluwlua ꞌꞌyi a, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi na ꞌɩnmʋ -bodɩ: ꞌCnɩ ꞌan wlu -nɛɛ: -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi, -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌɔ ꞌnynɔkpagɔꞌɔ -nɔɔ ꞌꞌyi, nyʋ ʋn ꞌlaꞌa lilidɩ, ʋn ꞌwa-a ti. ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: Dɩ ꞌɩn -zaꞌa -laa ꞌmʋ a, ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ, -ɛkedɩmaa, -Lagɔꞌɔ wɔnmʋwlu moꞌo. 10 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ ꞌkolri wɔnyi glu po ꞌɩn ꞌke ɔ bʋbɔ, ꞌle ɔ na: -Gba, -aꞌa nʋ -kaa -le! -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, *Zezii ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌkpi, -aꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu -ke -ɩn -de ꞌnɩ ꞌmʋ ti a, -ka a ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo -lrɛɛ. -Gblee, ɛ-bɛ -ziadɩ ꞌmnɛ, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌmʋ ɔ-ɔ zi nɩꞌo ꞌle ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ-ʋ zaꞌa ɩ-bɩ Zeziiꞌa ꞌꞌkpidɩ ꞌmnɩ nyʋ -bodɩ ꞌmʋ. -Ɩn ꞌye li-ɔ, -Lagɔ -ɩn ꞌke bʋbɔ.

*Zezii ꞌmo-o nyʋkɔmʋ ꞌweeꞌa -kɔyi.

11 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye yaku liꞌye, ɛ ꞌye wɔn kati, ꞌle -siekoplu -lue ꞌye ꞌda. Nyɔ -lue-e -deꞌe ꞌbho ꞌɛ ꞌꞌkpi ti. Ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ -Ziadɩꞌa ꞌmʋzayi -ke ꞌꞌYisrɛɛyi, -ɛkedɩmaa, ꞌɔ -zigleꞌa tutusʋ -ke ꞌɔ nyɔꞌɔ ꞌklekpiyɛɛɛ ꞌsrɛɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi. 12 ꞌƆ ꞌꞌyri-i vlan-oꞌo -ka nɛ ꞌle ɔ deꞌe ꞌnynɩbhlekwlooꞌa -dadudu ꞌꞌlru. ꞌBho ꞌɔ ku li, ꞌnynɩ -lue-e ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho. ꞌꞌSesinyɔ se ɛ yibo -bho ɛ -se ꞌɔ ꞌꞌsɛ. 13 Ɔ -paꞌa-a -vilɔbana ꞌmʋ ꞌle ɛ -lreꞌe nymɔ. Ʋn-ʋ ꞌlɔ -ɔ -Lagɔwlu. 14 ꞌꞌSroja -nɩꞌa ꞌle yaku ꞌli, ʋn -paꞌa-a ꞌmʋfɩɩnbanɩpli ꞌmʋ, ꞌle ɩ-ɩ nʋꞌo ꞌꞌwleewle. Ʋn -deꞌe-e ꞌbho ꞌwa -siekoepli ꞌꞌkpi ti, ꞌle ʋn-ʋ na ꞌnɔ kli. 15 A -gblee, -blajrɛɛ-ɛ ꞌꞌnmaꞌa tenyɩ, ꞌɔ ꞌꞌyidedemʋ -nɩꞌa ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi, ɔ ꞌkʋ ʋ tʋ wɔn ꞌmʋ -lu -nɩ a, ꞌɩnnɛ ꞌwlʋꞌo ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ. ꞌƆ wɔnkuɛ-ɛ ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌweeꞌa wɔnkuɛ ꞌmʋ-zi -mʋ ꞌle ɔ ꞌke ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee -kɔ, ꞌle, -ka nyɔ-ɔ zaꞌa lezɛɛnꞌɛ ꞌꞌbhi, ɔ-ɔ po ꞌɩ -zrʋʋ ꞌmʋ ꞌle -dedeyibhie -lue ꞌli, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌpli nɩ nɩꞌa ꞌle ꞌya ꞌꞌni ꞌmʋ a, ꞌka-a, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ kuꞌa wɔn, -ɔ ziꞌa lɛꞌꞌo lɛ, ɔ-ɔ ꞌye ʋ ꞌɔ ꞌcɛklagba ꞌꞌkpi -ya mʋ. 16 A -gblee, ꞌɔ -bana -ke ꞌɔ bhʋ li, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho, ꞌɩnnɛ ꞌka-a:

ꞌƖnmɔ ꞌmo-o nyʋkɔmʋ ꞌweeꞌa -Kɔyi, ꞌle ꞌɩn ꞌꞌduꞌo ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌweeꞌa ꞌꞌlrugayʋɛ -lrɛɛ.

17 A ꞌye li-ɔ, ꞌɩn nʋꞌa -kaa ꞌle ꞌɩn ꞌye yaku ꞌꞌyi popo. ꞌƖn -ka ꞌle-e gbʋ, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue -nynaꞌa-a ꞌle ꞌyrʋ ꞌꞌyi ti, ꞌle ɔ-ɔ poꞌo weze, nɩkpɩ ꞌwee ziꞌa ꞌle yakutrubo, ɔ-ɔ nʋ ꞌɩ -bodɩ: -Lagɔꞌɔ gɔklagbaꞌa dɩ, a yi ꞌwee, a ꞌke ꞌꞌlruꞌgbʋʋ! 18 Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌbhlɩkpɩyowli-e, ꞌꞌsrojaꞌa -klɩgbɩ-e, nyʋklɩgbɩ -lrʋʋ-e, -siekoe -ke ꞌya ꞌꞌkpitidemʋ-e, nyɔꞌꞌo nyɔ, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌgeyikpaan o, -bho ɔ -se ꞌgeyikpaan o, -bho ɔ ꞌꞌdu ꞌnynɩbhleyi o, -bho ɔ -se ꞌnynɩbhleyi o, a yi ꞌwee, a ꞌke ꞌɔ zienyɩ li! p 19 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ɛ-bɛ nmi -nɩ ꞌka-e, ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe -ke ꞌwa ꞌꞌsroja, -ʋ ꞌgbʋʋꞌa ꞌꞌlru, ʋn -ke -siekoꞌa ꞌꞌkpitideyi -ke ꞌɔ nʋ ꞌke tʋ vɔ, ꞌɩn ꞌye -ʋ li. 20 A -gblee, ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌkpʋn-o ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛ -ke *Sataanꞌa wluꞌa ꞌmʋtizayi nʋꞌa *wɔnkulɩ ꞌle ɛ-bɛ nmi ꞌmnɛꞌɛ ꞌnynɩ ꞌmʋ. A ꞌye li-ɔ, nyʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ ku li, -ʋ bʋbɔꞌɔ ꞌɛ gʋgɔbolɛ, ꞌle ɩ-bɩ wɔnkulɩ ꞌmnɩ ꞌmʋ ɔ ꞌꞌma -nɩ ꞌnʋ dɩ ꞌꞌyrili. Ʋn kpʋn ꞌʋ -kaa a, ꞌle, ꞌꞌkɔgwlɛnɛ -ke ꞌmʋ wɔnnyningnɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa a, ʋn ꞌye ꞌle ꞌwa yalɩ ꞌꞌvuto. 21 A -gblee, ɔ-bɔ -nɩꞌa ꞌbho -sieko ꞌꞌkpi, -blajrɛɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌle ꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌlbhaꞌa ꞌwa nyʋ -yʋ -sieꞌa ꞌbho, ꞌle nɩkpɩ ꞌye yi, ɩ ꞌye ʋ li, ɩ ꞌye lbho.

20

-Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue ꞌgba-a *Sataan wɔnyi.

1 Ɩ-bɩ nɩkpɩ gwɛꞌɛ ꞌwa lilia ꞌꞌyi a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi li. Ɔ-ɔ ꞌsɔ-ɔ yaku ꞌli, ꞌle ɔ-ɔ ꞌꞌsiꞌe ti. Gblokobhlukuklagba -lue -ke -dogwiklagbaꞌa ꞌꞌsapɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa. 2 Ɔ ꞌꞌsiꞌa ti a, -zree-e ꞌma-a ɛ-bɛ sɛn -nɩ ꞌka -bɛnyɩ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *Sataan, ꞌle ɔ ꞌye ɛ kwa ꞌmʋ tikpʋn, ɔ ꞌye ɛ san, ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌbhlukui wɔn zʋɩnꞌa ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ bue nʋ. 3 Ɔ sɛn ꞌɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌye ɛ ꞌle -dogwigbaaklagba ꞌli ꞌꞌvuto, ɔ ꞌye ɛ wɔnyika ꞌle ɔ ꞌye ɛ wɔnyiꞌgba, ꞌle ɛ-bɛ ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi ꞌmnɛ -kaa nyʋ ꞌꞌmaa, ꞌle, ɩ-bɩ -zʋɩn -Lagɔ -cɛ ꞌnɛ, ɩ ꞌke nyni. -Bho ɩ nyni a, ꞌle ɛ ꞌke wɔnyikati-ɛ, ɛ ꞌke tibɔti-ɛ ꞌle -nɔɔtoope ꞌli.

4 Ɔ gwɛꞌɛ Sataan ꞌmnɛꞌɛ wɔnyigbɛɛɛ ꞌꞌyi a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌnynɩbhlekpi liꞌye. Nyʋ-ʋ -de ꞌnɩ ꞌꞌkpi. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, -Lagɔ ꞌꞌnyɩ -ʋ wɔnkuɛ ꞌle ʋn ꞌke nyɔꞌꞌo nyɔ -zigle -tu. -Lagɔꞌɔ wlu-u ꞌma-a -ziadɩ, *Zezii ꞌwɔɔnꞌɔ ꞌꞌkpi, nyʋ-ʋ ꞌꞌduꞌa ꞌya ꞌmʋzɛɛꞌɛ dɩ nyʋ ꞌlbhaꞌa, ꞌle ʋn ꞌyeꞌa ꞌmɛ, ꞌɩn ꞌye -ʋ li. Ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋ, ʋn -see nmi -nɩ ꞌka -ke ꞌɛ gʋgɔbolɛ bʋbɔ. Ʋn -see ꞌɛ ꞌmʋyibolɛ ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌꞌdu, ꞌle ꞌꞌbhalrɛɛke ʋn -see ɛ ꞌwa sʋ liꞌꞌdu. A -gblee, ꞌɩn ꞌye ꞌʋ li a, ꞌle ʋn ꞌye glu -sɔ, ʋn ꞌye ti-nɩ -lrɛɛ ꞌle ʋn -ke *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ -kɔꞌɔ lɛꞌꞌo lɛ ꞌle zʋɩnꞌa ꞌꞌdui ꞌsɔn -gwlɩ bue ꞌli. 5 A -gblee, nyʋ-ʋ ꞌka glu -sɔ -antanyɩ, -ʋ ꞌka ti-nɩ -lrɛɛ, ꞌwa -nɛ ꞌka-a! ꞌMɛmʋtɔlʋ -sieꞌa ꞌbho, ʋbʋ -see glu -sɔ yi, ꞌle ɩ-bɩ zʋɩn ꞌmnɩ ꞌke -gwɛ.

6 Ʋ-bʋ nyʋ-ʋ ꞌyeꞌa -kaa glu -sɔ mʋ, -ʋ ꞌyeꞌa ti-nɩ mʋ -lrɛɛ ɛ, ʋn ꞌwa-a ti ꞌle ʋn -cɛꞌɛ kpɔ -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa kamʋ. ꞌꞌKɔgwlɛmɛmɛɛ se ʋ wɔnyiꞌbhɛɛ. -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌwa bʋbɔmʋ ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌdu mʋ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi ꞌmnɔ ɔ, ʋn -ke ɔ ꞌke lɩ -kɔ, zʋɩn ꞌmnɩ ꞌli.

-Lagɔ ꞌlu-o *Sataan tʋ wɔn ꞌmʋ.

7 -Bho ɩ-bɩ zʋɩn ꞌmnɩ ziꞌa a, -Lagɔ-ɔ ꞌye-e *Sataan wɔnyikati -mʋ. 8 -Bho ɛ -sɔ -kaa -jie ꞌmʋ a, ɛ-ɛ ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩꞌa ꞌꞌkete nyiɛ ꞌmʋ -mu -mʋ, ꞌle, nyʋ-ʋ -ke -Lagɔ ꞌka ꞌꞌyidede a, -ʋ ꞌma-a ꞌGɔgɩ -ke Magɔgɩ, ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌmaa. -Ka ꞌtɔnni kɔꞌɔ -bɩsɩ -dieꞌa ꞌꞌyi, ꞌka-a ʋn-ʋ ꞌye ꞌmʋ-die mʋ, ꞌle ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌlruꞌgbʋʋ, ʋn -ke -Lagɔ ꞌke ꞌꞌyidede.

9 A -gblee, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌbhlɩkpɩ ꞌwee ꞌꞌkpi tibʋba -mʋ ꞌle ʋn ꞌke -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa ꞌꞌlrugbʋʋnamʋ -ke ꞌɔ dɩkmagwlɔ ꞌꞌgbele ꞌꞌyrili-po. -Bho ʋn nʋ -kaa, ꞌle nɛ ꞌke ꞌle yaku ꞌꞌyi ꞌwlʋ, ɛ ꞌke ʋ ꞌꞌlruꞌwla ꞌle ɛ ꞌke ʋ ti-za. 10 ꞌꞌNyinynidɩꞌa tiyayi ꞌꞌmaa ꞌka nyʋ, ꞌꞌkɔgwlɛnɛ -ke ꞌmʋ wɔnnyningnɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa -ɛ -ke ꞌmʋ, nmi -ke Sataanꞌa wluꞌa ꞌmʋtizayi -nɩ ꞌka, ʋn -nɩꞌa a, ꞌle -Lagɔ ꞌke ɛ ꞌle ꞌꞌvuto, ꞌle ɛ -ke ʋn ꞌke ꞌkle ꞌye -nɔɔꞌꞌo -nɔɔ ti.

-Lagɔꞌɔ gbɔmʋbhɔɔzigle.

11 Ɩ ziꞌa -kaa a, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e ꞌnynɩbhlekpeklagba -lue li. Ɛ -nɩꞌe-e ꞌꞌbuu, ꞌle nyɔ -lue -de ꞌnɛ ꞌꞌkpi. Yaku -ke ꞌbhlʋkpa nʋꞌa -kaa, ɩ ꞌꞌma-oꞌo ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. Nyɔꞌɔ ꞌye ɩ li. 12 ꞌƖn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ, ꞌmɛmʋ ꞌbhle ꞌka ꞌnynɩ-e, ꞌmɛmʋ se ꞌka ꞌnynɩ ꞌbhle-e, ꞌɩn ꞌye -ʋ li, ꞌle ʋn -nynaꞌa ti ꞌbho ɛ-bɛ kpe ꞌmnɛꞌɛ wɔnyi, ꞌle nyɔ -lue ꞌye ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌꞌyikati. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ -ke ꞌli ꞌwa ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ɛ, ɔ kati ꞌnɛ-ɛ ꞌꞌyi -lrɛɛ. Ɩ kati-ɛꞌɛ -kaa ꞌꞌyi a, ꞌle -Lagɔ ꞌye ꞌbho ꞌkpa ꞌle ɔ-ɔ tuꞌo ʋ-bʋ ꞌmɛmʋ -zigle. Kpli ʋn nʋꞌa ꞌtɩn, -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌbɔgʋɩ ꞌmnɩ ꞌli, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ gbʋꞌo ya ꞌle ɔ-ɔ tu ꞌnʋ -zigle. 13 Nyʋ ꞌtɔnni ꞌlbhaꞌa, -ʋ -nɩꞌa ꞌle ɛ kɔ ɔ, ꞌwa ꞌwee ꞌwlʋꞌo ꞌle-ɛ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌmɛmʋꞌa -denamʋ, ꞌwa ꞌwee -sɔꞌɔ ꞌle ꞌmʋ-ɛ, ꞌle ꞌwa kpli ʋn nʋꞌa a, -Lagɔ ꞌye ɩ ya-gbʋ, ꞌle ɔ ꞌye ʋ -zigle -tu. 14 A -gblee, -Lagɔ nʋꞌa -kaa, ɔ -zaꞌa-a ꞌmɛmɛɛ -ke ꞌmɛmʋꞌa -dena ti ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmʋ. A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ ꞌya tʋwɔnmʋluɛ ꞌle ꞌꞌkɔgwlɛnɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ꞌmo-o ꞌꞌkɔgwlɛmɛmɛɛ. 15 Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ -ke ꞌli ꞌwa ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ɛ, ꞌɛ kamʋ -yʋ -ke -nɩ seꞌa ꞌle -nɩ, ɔ ꞌye ʋ ɛ-bɛ nɛ ꞌmnɛ ꞌmʋ ꞌꞌvuto.

21

ꞌBhlʋkpalre -ke yakulre.

1 Ɩ ziꞌa -kaa, ꞌle ꞌɩn ꞌye ꞌle popo -lrɛɛ. ꞌƖn nʋꞌa -kaa, ꞌɩn ꞌye-e ꞌbhlʋkpalre -ke yakulre li. -Ɛkedɩmaa, ꞌbhlʋkpa -ke yaku -Lagɔ -ya ꞌka ti -antanyɩ, ɩ -ke ꞌtɔnni -sɔꞌɔ-ɔ ti. 2 A -gblee, ꞌɩn nʋꞌa -kaa -lrɛɛ ɛ, -gwlɔ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, -ɛ ꞌma-a Zelizalɛɛmʋlre, ꞌɩn ꞌye -ɛ li. ꞌLe -Lagɔ gbo ɛ-ɛ ꞌwlʋꞌo ꞌle ɛ-bɛ ꞌꞌsiꞌe ti. -Bho nyʋ -ka ꞌnynɔkpagɔ-ɔ ꞌꞌdu, ꞌnynaakpʋ-ʋ ꞌꞌtiꞌa nyna, -ka ʋn-ʋ paꞌa ꞌwa ꞌꞌyrilinmɔbanɩ ꞌmʋ ꞌle ʋn-ʋ nmɔꞌɔ ꞌle ꞌꞌyrilemʋ ti a, ꞌka-a ꞌɛ -gwlɔtu -nɩꞌo. 3 A -gblee, ꞌɩn ꞌye ꞌɛ -kaa li a, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌye wluklagba -lue ꞌbʋꞌwɔn. -Da -Lagɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi, ꞌbho-o ɛ-ɛ sɔ nɩꞌe ꞌmʋ ꞌle ɛ-ɛ nʋꞌo: A-a ꞌye-e liꞌa, ꞌtraamʋ ꞌtɔ ɔ, -dalue -Lagɔ -ke nyunyu -nɩꞌo. Ɔ -ke ʋn-ʋ ꞌye-e -de -mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɔ nyʋ ꞌꞌdu. ꞌƖnnɔ ꞌye ꞌwa -tɩta ꞌꞌdu mʋ, ꞌle ɔ -ke ʋn ꞌke ti-de. 4 Ɔ-ɔ ꞌye -ʋ ꞌꞌmi ꞌꞌyri ꞌsra -mʋ. ꞌMɛmɛɛ-e, ngazeɛ-e, ꞌꞌvivia -ke kuꞌa ꞌcnacnaa -see ti-nɩ yi. Lɩ-ɩ -nɩ ꞌka ti -bɛnyɩ, nyɔ -see ꞌya -lue ꞌtɩnꞌa wlu ꞌbʋꞌwɔn yi.

5 Ɛ-bɛ wlu ꞌmnɛ -gwɛꞌɛ ꞌle -loku ꞌmʋ ti a, ꞌle -Lagɔ -nɩꞌa ꞌbho ꞌɔ ꞌnynɩbhlekpe ꞌꞌkpi na: A -gblee, ꞌɩn -ya lɛꞌꞌo lɛ -lre ꞌmʋ ꞌle-ɔ! ꞌBho ꞌɛ lemʋ ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na ꞌɩnmɔ ꞌZaan -bodɩ: ꞌLe -aꞌa ꞌꞌyritiyeɛɛ ꞌmʋ, lɛꞌꞌo lɛ -a ꞌyeꞌa li, ꞌcnɩ ɛ! -Ɛkedɩmaa, ꞌan wlu-u ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle ɛ ꞌꞌduꞌo lɛ nyɔ ꞌka ꞌꞌgwlide. 6 Ɔ -zɩ ꞌɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho wlu -lrɛɛ ꞌꞌdu ꞌle ɔ na: Ɛ -gwɛ ꞌꞌyi-ɔ! ꞌƖnmɔ ꞌmo-o ꞌꞌKɔgwlɛlagɔ. ꞌƖnmɔ -yaꞌa lɛꞌꞌo lɛ ti, ꞌɩnmɔ ꞌbhleꞌe ꞌɛ tisɔɛꞌɛ ꞌkpʋ kwa. Nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ꞌɩnmʋ ti ꞌɔ -pɔlʋꞌa klɛ ti, tinɩɛzɛgɛ-ɛ seꞌa ꞌꞌtiinamʋ ꞌbhle, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ mʋ -gblokoo, ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋ ꞌke ꞌwɔn. 7 Nyɔ-ɔ ꞌwɔnꞌɔ ꞌan wlu ꞌbɔ, -ɔ ꞌꞌdu ꞌɛ ꞌbho, -ɔ kuꞌa ꞌkpa ꞌꞌyi ꞌle -ɔ nʋꞌa ꞌan ꞌgwlʋdɩ a, ɛ-bɛ ꞌjɛ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ɔ ꞌꞌlruli-nʋ mʋ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e ꞌɔ -tɩta ꞌꞌdu -mʋ ꞌle ɔbɔ ꞌke ꞌan ꞌꞌyu ꞌꞌdu. 8 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, nyʋ-ʋ pleꞌa ꞌꞌyri o, nyʋ-ʋ -seeꞌa -Lagɔ ꞌꞌgwlide o, nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌwɩlɩmʋ o, ꞌlimʋꞌa wɔnnynimʋ o, ꞌꞌkulbhamʋ o, gunyʋ o, kɔkuibhlemʋ o, sɩncɛmʋ o, ꞌꞌkɔgwlɛnɛ -ke ꞌmʋ wɔnnyningnɛ-ɛ ꞌwlʋꞌa a, -ɛ -ke ꞌmʋ -bho nyɔ muꞌa ꞌle ɔ-ɔ ꞌmɛꞌɛ ꞌꞌkɔgwlɛka, ꞌle-e ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌvuto-ɛ mʋ.

Zelizalɛɛmʋlre.

9 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, nyʋꞌa ꞌklekpiyalɩ -mɛɛsɔn -Lagɔ ꞌbhɔɔꞌɔ gbɔ ꞌmʋ, ꞌꞌkɔpɩ -mɛɛsɔn ɩ ꞌꞌyiꞌa ꞌli, -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -mɛɛsɔn-ɔ ꞌbhle ꞌɩ kwa, ꞌle ꞌwa -lue na ꞌɩnmʋ -bodɩ: *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, yi, ꞌɩn ꞌke -ɩnmʋ ꞌɔ ꞌnynɔ ꞌꞌyi-tɔ! 10-11 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzuꞌa -jijri nʋꞌa -kaa, ɛ ꞌyi-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌkpi ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ꞌle, trɩ -lue-e -tɛꞌɛ ya tenyɩ, ɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌle ꞌɛ ꞌꞌlrugamʋ kpa. Zelizalɛɛmʋgwlɔ -Lagɔ -zaꞌa ꞌbho, ꞌbho-o ɔ -tɔ -nɩ ꞌnɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌle -Lagɔ gbo ɛ-ɛ sɔꞌɔ mʋ ꞌle ɛ-ɛ ꞌꞌsiꞌe ti, ꞌle ꞌɛ -vlavlɩ-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi. ꞌꞌYrilinmɔsʋkpʋ -lue-e ꞌbhleꞌa ꞌpɛlʋ, -ɛ -ke ꞌnynɩ ꞌma-a *zasɩpʋ, -ka ɛ-ɛ vlanꞌa ꞌꞌyenaꞌa ka a, ꞌka-a ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ -nɩꞌo. 12 A -gblee, komi ʋn -po ꞌnɛ ꞌꞌyrili a, ɛ -tɛꞌɛ-ɛ ya tenyɩ ꞌle ɛ ꞌbhleꞌe wɔn -bue wɔn ꞌsɔn. ꞌLe -Lagɔ gboꞌa -dalbhomʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn-ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌꞌyrili. ꞌBho ɩ-bɩ wɔn ꞌmnɩꞌa -kpana ꞌꞌyri, *Izrayɛɛlɩkɔmʋꞌa ꞌcɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌnynɩ-ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho. 13 Ɛ-bɛ komi ꞌmnɛ, ꞌle ꞌɛ ꞌfɔ -lue gbo, -kpanɩ tan -nɩꞌe-e ꞌle: tan -nɩ ꞌle ꞌyrʋꞌa ꞌwlʋnamʋ, tan -nɩ ꞌle ꞌyrʋꞌa -bhlunamʋ, tan -nɩ ꞌle yayi ꞌle tan -lrɩɩ -nɩꞌe ꞌle ꞌzɔti. 14 Sɩkpɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn, ꞌɩnnɩ ʋn -kɔꞌɔ ꞌle ꞌɛ ꞌzɔ, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, *ꞌɔ -dalbhomʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌbho ɩ ꞌꞌkpi.

15 A -gblee, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -zaꞌa ꞌɩnmʋ dɩ ꞌmnɩ -bodɩ ꞌmʋ, lɩꞌa -ybhalɛ -lue-e -nʋ-ɛꞌɛ sanu ꞌmʋ, ꞌɩnnɛ ɔ ꞌbhleꞌe kwa, ꞌle ɔ ꞌke gwlɔ-e, ꞌɛ komi -ke ꞌɛ -kpanɩ -ybha. 16 Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌbhle-e ꞌꞌkete nyiɛ, ꞌle ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ ꞌwee. Ɔ-bɔ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi nʋꞌa -kaa, ɔ -ybha nɛ-oꞌo: ꞌƐ titɛɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ kiloꞌa -gwlɩ bueꞌa kpɛꞌɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn. ꞌƐ -dɔdʋn ꞌmʋ-e, ꞌɛ -kpoo ꞌmʋ -ke ꞌɛ yatɛɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ꞌmʋ-ɛ. 17 -Ka nyʋ-ʋ ybhaꞌa ka lɩ ꞌꞌcɩcɩ, ꞌle -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌye -kaa ɛ-bɛ komi ꞌmnɛ -ybha. Ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ-ɛ sʋꞌa -patʋɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ kpɛ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn.

18 A -gblee, *zasɩpʋ ꞌma-a ꞌꞌyrilinmɔsʋkpʋ-ʋ ꞌbhleꞌa ꞌpɛlʋ, ꞌɩnnɛ ʋn -po -nɩ nɛꞌo. -Bho a ꞌye gwlɔ ꞌmnɛ ɛ, -gba, sanu -yɩ ʋn -po -nɩ ꞌnɛ ɛ, ɩ -nɩꞌe-e ꞌꞌwlelaa, -ka ꞌꞌyena! 19 Ɛ-bɛ komi ꞌmnɛ ɛ, ꞌꞌyrilinnmɔsɩkpɩ-ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ, ꞌɩnnɩ ʋn -po -nɩ nɩꞌe ꞌɛ ꞌkpʋ glu, ꞌle ʋn ꞌye ɛ ɩ -bɛ -nɩ. Ɩ-bɩ sɩkpɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmnɩ, -ka ʋn-ʋ ꞌlɩ ꞌɩ a, ꞌkla-a ꞌka-a:

-Antanyɩnɛ ꞌmo-o *zasɩpʋ,

ꞌsɔnnɛ ꞌmo-o *safilɩ,

tannɛ ꞌmo-o *agatɩ

ꞌle nyiɛnɛ ꞌꞌduꞌo *emelodɩ.

20 -Muunɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *onisɩ,

-mɛɛlonɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *sadʋanɩ,

-mɛɛsɔnnɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *klisolitɩ

ꞌle -mɛɛtannɛ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *belilɩ.

-Mɛɛnyiɛnɛ ꞌmo-o *topasɩ,

-buenɛ ꞌmo-o *klisopasɩ,

-bue ꞌyʋɛ -luenɛ ꞌmo-o *tuikʋasɩ

ꞌle ꞌya -bue ꞌyɔ ꞌsɔnnɛ ꞌꞌduꞌo *ametisɩtɩ.

21 A ꞌye li-ɔ, sɩkpɩ-ɩ nʋꞌa ꞌꞌwleewle, -ɩ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ -lrɛɛ, ꞌɩnnɩ ʋn nʋꞌo ꞌɛ -kpanɩ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌmʋ: Sʋkpʋ -lue-e ꞌmo-o ꞌɛ -kpana -lue. -Bho a -gbʋ gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ -jolʋgblʋ ya a, -gba, ɛ -nʋ-ɛꞌɛ-ɛ sanu ꞌmʋ ꞌle ɛ -nɩꞌe ngaa, -ka ꞌꞌyena!

22 A -gblee, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ a, ꞌɩn -see ꞌbho *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo liꞌye. -Ɛkedɩmaa, -aꞌba -Kɔyi -Lagɔ kuꞌa wɔn tenyɩ, -ɔ -ziꞌa lɛꞌꞌo lɛ, ɔ -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌɩnnʋ -ziꞌe ꞌbho ꞌɛ ꞌbɩ ꞌmʋ. 23 Ɛ -see ꞌyrʋ -ke ꞌcʋꞌa fanfaan -gwlɔkɔmʋ-ʋ fuo-ɔ ꞌle ʋn-ʋ ꞌye ti ꞌnɩ -ko. A -gblee, -vlavlɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌye nɩꞌe ꞌꞌyiti, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, ꞌɩnnɔ kɔɔꞌɔ ꞌwa ꞌꞌnapɛ -lrɛɛ. 24 ꞌKmʋ ꞌmʋꞌa nyʋ -Lagɔ zetieꞌa ꞌle ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌmʋ, ɛ-bɛ zɔ ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ ꞌye ꞌle ꞌꞌyitiꞌye -nɩ mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ti-na. -Bho ɛ -nɩ ꞌtɔ -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋꞌa ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe -ke ꞌwa ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌke ꞌle mu. 25 A -gblee, koo ti -nɩ, ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛꞌɛ komi-i ꞌye-e wɔn-flɔ -mʋ. Nyʋ -see ɩ wɔnyi-ka yi, -ɛkedɩmaa, -kuyre -see ꞌle -kpʋn yi. 26 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ a, ꞌle ʋ-bʋ ꞌbhlɩkpɩyowli ꞌꞌwe -ke ꞌwa ꞌnynɩꞌa ꞌꞌyibhɛɛɛ ꞌke ꞌle mu. 27 Ɛ -nɩꞌa -kaa ꞌmʋ a, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nyniꞌa ꞌꞌyrili ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɛ -see ꞌbho -pa yi. Nyʋ-ʋ ꞌma-a sɩncɛmʋ -ke ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -lrʋʋ, ꞌka-a ꞌwa dɩ -nɩꞌo -lrɛɛ. Nyʋ-ʋ -nɩꞌa ti ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ɔ -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌwa ꞌꞌbɔgʋ -ke ꞌli ʋ-bʋ nyʋ ꞌmnʋꞌa ꞌnynɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ, -yʋ -ke -nɩ -nɩꞌa ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ, ꞌwa ꞌꞌsɛ-ɛ ꞌke ꞌle pa.

22

-Lagɔꞌɔ nyʋ-ʋ ꞌye -ɔ liꞌye -mʋ ꞌle yaku ꞌli.

1 A -gblee, ꞌɩn -nɩ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌyranamʋ, ꞌle, ꞌꞌnigblʋ ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ɔ-bɔ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌmnɔ ꞌye ɛ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi-tɔ. Sʋkpʋ -lue -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi tenyɩ, ʋn-ʋ ꞌlaꞌa klisɩtalɩ, -ka ɛ-ɛ ꞌyeꞌa ti, ꞌka-a ɛ-ɛ ꞌyeꞌe ti ꞌle ɛ-ɛ sɔꞌɔ ꞌle -Lagɔ -ke *ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa ꞌnynɩbhlekpeꞌa ꞌꞌtroli, 2 ꞌle ɛ-ɛ pleꞌe -jolʋgblʋ wɔnli ti. Ɛ-bɛ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛ ꞌmnɛ, tui-i ꞌꞌnyɩ ꞌɛ nyɔ, ꞌya tɔlʋꞌa ꞌnynɩmʋ ɛ-ɛ zi nɩꞌo. Ɩ-bɩ tui ꞌmnɩ, kpɛ -bue kpɛ ꞌsɔn ɩ-ɩ tro nɩꞌo ꞌle zʋn ꞌli. ꞌLe ꞌcʋ -lue ꞌli, kpɛ -lue ɩ-ɩ tro nɩꞌo, ꞌle ꞌya wʋɩn-ɩ ꞌpʋʋnꞌo ꞌbhlɩkpɩ ꞌweeꞌa nyʋ. 3 Ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ ꞌmʋ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌbhleꞌa -Lagɔꞌɔ tutibhlasʋ ꞌꞌkpi, ɛ -see ꞌbho -pa yi. -Lagɔ -ke ꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, -ɔ kɔɔꞌɔ *ꞌsragamʋzabhlabhlɛ, ꞌwa ꞌnynɩbhlekpe ꞌye ꞌbho -nɩ mʋ ꞌle -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ ꞌke ɔ ꞌbho bʋbɔ -nɩ. 4 ꞌƆ ꞌnynɩ-ɩ ꞌye-e ꞌbho ꞌwa ꞌꞌyigbeyi ꞌcnɩ-ɛ -mʋ, ꞌle ʋn ꞌke ɔ liꞌye. Ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɔ ꞌꞌyigba ꞌye -mʋ -lrɛɛ. 5 -Kuyre -see ꞌbho -kpʋn yi. ꞌLe ʋn -see ꞌꞌnapɛ -ke ꞌyrʋꞌa dɩ -zi yi, -ɛkedɩmaa, -vlavlɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌɩnnɩ ʋn-ʋ ꞌye ꞌꞌyitiꞌye -nɩ mʋ, ꞌle ʋn -ke ɔ ꞌke lɩ ꞌwee -kɔ ꞌꞌkɔgwlɛka. 6 ꞌLe ɔ-bɔ -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi ꞌmnɔ na: ꞌAn ꞌmʋzadɩ ꞌwee -ɩn ꞌcnɩꞌa a, ɩ-ɩ ꞌmo-o -ziadɩ ꞌle ɩ ꞌꞌduꞌo wlu -yɩ nyɔ ꞌka ꞌꞌgwlide -lrɛɛ. -Aꞌba -Kɔyi -Lagɔ ꞌꞌnyɩꞌa *ꞌɔ Lisaazuzu ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ, ɔ ꞌlbho-o ꞌle ꞌɔ lbhʋnʋmʋ gbo ɔ gboꞌa -dalbhoyi -lue, ꞌle, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ -nɩꞌa yinamʋ, ɔ ꞌke ɛ ʋ ꞌtmʋʋ.

*Zezii-i ꞌye-e le -yi -mʋ.

7 -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle *Zezii na: A po -lokui, ꞌan leyinɔɔ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. A -gblee, wlu -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ, -ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli, nyɔ-ɔ ꞌwɔɔnꞌɔ wlu ꞌmnɩ, -ɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho, ɔ ꞌwa-a ti, -ɛkedɩmaa, -Lagɔ-ɔ ꞌye -ɔ ꞌꞌniti-wʋnna -mʋ.

8 A ꞌye li-ɔ, wlu ꞌwee nyʋ -zaꞌa ꞌɩnmɔ *ꞌZaan -bodɩ ꞌmʋ, ꞌɩn ꞌwɩn -ɩ ꞌbɔ, lɛꞌꞌo lɛ-ɛ ꞌyeꞌa -zi mʋ, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɛ liꞌye. ꞌƖn gwɛꞌɛ ꞌya ꞌbʋwɔɛɛn -ke ꞌya liyeɛɛ ꞌꞌyi a, -Lagɔ gboꞌa -dalbhoyi -tɔ ꞌnɩ ꞌɩnmʋ ꞌꞌyi, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ ꞌkolri wɔnyi glu po, ꞌɩn ꞌke ɔ bʋbɔ. 9 ꞌLe ɔ na ꞌɩnmʋ -bodɩ: -Aꞌa nʋ -kaa -le! -Gblee, -aꞌa ꞌꞌbhuo-e, -aꞌa -Lagɔjeyiꞌa ꞌlotʋꞌa ꞌꞌnynuu ꞌma-a ꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ -ke, wlu-u ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌnɔɔ ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli, nyʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌbho, -ka a ꞌꞌduꞌa -Lagɔꞌɔ lbhʋnʋmʋ, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo -lrɛɛ. -Ɩn ꞌye li-ɔ, -Lagɔ -ɩn ꞌke bʋbɔ!

10 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɛ lemʋ wlu -lrɛɛ kɔ ꞌle ɔ na: Wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔn ꞌmʋ, -ɩn ꞌcnɩꞌa a, -aꞌa ꞌꞌmuu nɩ wɔn -le! -Ɛkedɩmaa, -nɔɔ -Lagɔ ꞌꞌdu ꞌɩ ꞌle ɩ ꞌke yi, ɩ ꞌke -nʋ-ɛ, ɛ ꞌꞌkɔɔꞌɔ-ɔ gbo. 11 Nyɔ-ɔ nʋꞌa ɔ -see ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋnʋdɩ ꞌbhɔ, ɔ ku ꞌɛ ꞌꞌkpa tiꞌꞌa! Nyɔ-ɔ nʋꞌa ɔ -see kpli ꞌꞌyizizia ꞌle ɔ ꞌke *liꞌsaa ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi a, ɔ -de ꞌle ꞌɔ -vlɛɛn ꞌmʋ tiꞌꞌa! Nyɔ-ɔ ꞌma-a ꞌꞌyrilinmɔdɩꞌa nʋyi a, ꞌɔ ꞌbhɔ ꞌɛ dɩ -le! Nyɔ -yɔ ꞌꞌduꞌa ꞌbho -Lagɔ, ɔ ꞌꞌdu ɛ ꞌꞌyrili ꞌꞌkɔmʋ!

12 Ɔ poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, ꞌle Zezii na: A po -lokui, ꞌɩn -nɩꞌe-e -jeyi, ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e le. -Bho ꞌɩn yi a, dɩ nyɔꞌꞌo nyɔ nʋꞌa a, ꞌɩnnɛ ꞌɩn-ɩ ꞌye ya-gbʋ mʋ ꞌle ꞌɩn ꞌke ɔ lɛ ꞌꞌlrulinʋ. 13 ꞌBho ꞌɛ ꞌꞌkpi ɔ kɔꞌɔ wlu -lrɛɛ ꞌle ɔ na: ꞌƖnmɔ ꞌmo-o ꞌꞌKɔgwlɛyi. ꞌƖnmɔ -yaꞌa lɛꞌꞌo lɛ ti ꞌle ꞌɩn ꞌbhleꞌe ꞌɛ tisɔɛꞌɛ ꞌkpʋ kwa.

14 Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌyisrɛɛmʋ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ʋn ꞌwa-a ti ꞌle ʋn ꞌbhleꞌe ꞌꞌyiflɔɛ, ʋn ꞌke ꞌbho gwlɔꞌɔ ꞌgbewɔn ꞌꞌyi -zi -nɩ, ʋn ꞌke pa. Ʋbʋ ꞌmnʋ, tu-u ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, ʋn -flɔꞌɔ-ɔ ꞌꞌyi -lrɛɛ ꞌle ʋn ꞌke ꞌɛ ꞌꞌbhi li. 15 Nyʋ-ʋ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ, -ʋ -seeꞌa ꞌwɔn -Lagɔ ꞌke ʋ -kɔ, gunyʋ o, ꞌꞌwɩlɩmʋ o, ꞌꞌkuilbhamʋ o, kɔkuibhlemʋ o, sɩncɛmʋ o, ʋ-bee -mnʋʋ-ʋ ꞌye-e ꞌꞌpiemʋ -sie -mʋ.

16 ꞌƖnmɔ Zezii, ꞌɩn -zaꞌa-a ꞌle ꞌɩnmʋ gbo ꞌan -dalbhoyi -lue, ꞌle ꞌɩn ꞌye ɔ lbho, ꞌle, dɩ -nɩɩꞌa ꞌwee, ɔ ꞌke ɩ ꞌan -glɩgbɩwɔnyiꞌa nyʋ ꞌtmʋʋ. ꞌBhlʋkpayowli *Daviidɩꞌa ꞌꞌnayu ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. -Bho zɔ -ka ꞌꞌyri ti-iꞌwla, ꞌɛ ꞌcʋdrɩɛ fanꞌa a, -ka ɛ-ɛ tɔꞌɔ nyʋ na zɔ-ɔ zɩꞌa a, ꞌka-a ꞌɩn -nɩꞌo -lrɛɛ.

17 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle *-Lagɔꞌɔ Lisaazuzu ꞌye Zeziiꞌa -glɩgbawɔnyiꞌa nyʋ ꞌꞌtuu ꞌle ʋn ꞌye ꞌꞌwɔ ꞌle ʋn na: Yi! A-bʋ nyʋ-ʋ ꞌwɔnꞌɔ wlu -nɛɛ ꞌbɔ, a-bee -mnʋʋ na -lrɛɛ: Yi! -Ka ꞌꞌnitʋ-ʋ ꞌlbhaꞌa nyɔ ꞌle ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ꞌꞌni ti ɔ ꞌke ꞌna a, nyɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti ɔ ꞌke ꞌɩnmʋ gbo yi ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke -na, ɔ yi, ꞌle ꞌɔ ꞌgwlʋ ꞌke ꞌwɔn!

Wluꞌa ꞌꞌlruyijrawlu.

18 Wlu-u ꞌwlʋꞌa ꞌle -Lagɔꞌɔ wɔn ꞌmʋ, ꞌɩnmɔ *ꞌZaan ꞌcnɩꞌa ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli, a-bʋ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌtmʋʋꞌo amʋ-ɛ, a ꞌꞌdu aꞌba ꞌꞌbhi ꞌꞌyrili, -bho nyɔ po ɩ ꞌꞌkpi, nyʋꞌa ꞌklekpiyalɩ -ke dɩ -Lagɔ -zaꞌa ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli, ꞌɩnnɩ ɔ-ɔ ꞌye ɔ ꞌꞌkpi -ya mʋ. 19 -Bho nyɔ -zɩ ɩ ꞌꞌkpi, tuꞌa ꞌꞌbhi-i ꞌꞌnyɩꞌa nyʋ ꞌꞌkɔgwlɛtinɩɛzɛgɛ, -Lagɔ -see ɔ ꞌtɔ ꞌɛ ꞌꞌbhuo -lue ꞌtɩn ꞌꞌnyɩ yi. -Lagɔꞌɔ -gwlɔ ɔ -zaꞌa ꞌbho, ꞌɔ nyɔtu -see ꞌtɔ ꞌbɩ ꞌye yi ꞌle ɔ ꞌke ꞌle pa. A ꞌye li-ɔ, ɛ-bɛ tu ꞌmnɛ -ke ɛ-bɛ gwlɔ ꞌmnɛ, ꞌɩn -zaꞌa-a ꞌya dɩ ꞌmʋ ꞌle ꞌꞌbɔgʋ -nɛɛ ꞌli.

20 A -gblee, *Zezii ꞌwɔɔnꞌɔ wlu ꞌwee ꞌmnɩ ꞌꞌkpi, ɔ na: -Ziadɩ moꞌo, ꞌɩn -nɩꞌe-e -jeyi, ꞌɩn-ɩ ꞌyi-e le!

Kɩn, *ɩ -nɩ -kaa ꞌmʋ -ziaka! -Aꞌba -Kɔyi Zezii, yi le!

21 -Aꞌba -Kɔyi Zeziiꞌa ꞌꞌnitiwʋnnasʋ -nɩ amʋ ꞌꞌkpi ꞌwee!