^

Ashéninka Perené

Ashéninka Perené: Ashéninka Perené (New Testament+)

copyright © 2004 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Ashéninka Perené)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-06-25

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 25 Jun 2025

4937822c-7fbb-5a7c-989d-ccf71fe482a2

ITANTA-NAKARI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

ITANTA-NAKARI

1

Iwitsikai-takiro maaroni

1 Owakira itanta-nakari iwitsikan-taitzi, iriitakira Pawa owitsika-kirori inkiti aajatzi kipatsi. 2 Tima tikatsi tzima-tsini kipatsiki, oyosiita inkaari, tsitiniki okantaka. Apatziro ikantakaaro Itasorinka Pawa, okinawaitzi inkaariki.

3 Ari iñaa-waitanaki Pawa, ikantzi: “Onkitainkati”, mata-naka ikantakiri. 4 Iñaatziiro Pawa kamiitha okantaka kitainkari. Inasi-takaro kitainkari, ti intsipatairo tsitinikiri. 5 Ari ipai-takiro Pawa iroka kitainkari, “Kitaitiri”. Irooma tsitinkiri ipai-takiro “Tsitiniri”. Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanai. Iroo-taki aparo-nitain-tsiri iroka kitaitiri. *

6 Ipoñaa iñaa-waitanaji Pawa, ikantzi: “Ontzimi otziki-roni nijaa-payi, iroo-taki inasityaaroni.” 7 Imata-kiro Pawa, tzima-naki otziki-rori nijaa. Tzimatsi nijaa saika-nain-tsiri jinokinta, pasini otapinaki. Mataka ikanta-kiri. 8 Ipai-takiro Pawa otziki-rori nijaa “inkiti”. Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanai. Iroo-taki apiti-tanain-tsiri iroka kitaitiri.

9 Ipoñaa iñaa-waitanaji Pawa, ikantzi: “Apatotyaa nijaa-payi okaratzi tzima-tsiri otapinaki inkiti, ontzimi tsika ompiryaa-pathati.” Mata-naka. 10 Ipai-takiro Pawa tsika opiryaa-patha-tanaki “kipatsi”. Irooma tsika apatotanaka nijaa ipai-takiro “inkaari”. Ikanta yamina-kiro Pawa kamiitha okantaka. 11 Ari ikantzi Pawa: “Oshooki kipatsiki nasiyita-chari inchato aajatzi pankirintsi, tzimatsini okithoki ithotaitziri aajatzi iwaityaari.” Matanaka ikantakiri. 12 Ari oshookanaki kipatsiki nasiyita-chari inchato aajatzi pankirintsi. Tzimayi-tanaki okithoki inchato-payi. Ari okimitakari pankirintsi-payi. Yaminakiro Pawa iroka-payi kamiitha okantaka. 13 Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanaji. Iro mawa-tanain-tsiri iroka kitaitiri.

14 Ipoñaa ikantzi Pawa, ikantzi: “Intzimi inkitiki oorinta-chani, iriitaki inasi-takaityaa-roni kitaitiri aajatzi tsitiniri. Irootaki iyoi-tantyaa-rori kitaitiri-payi, osarintsi-payi, aajatzi kitaitiri yoimosirinkantaitari, 15 Iriitaki oorintaachani inkitiki inkitainkatairo kipatsiki.” Matanaka inkantakiri Pawa. 16 Ari iwitsika-kiri Pawa apiti oorinta-chari. Aparoni antariiti oorinta-chani kitaitiriki, iriima pasini kiripiri oorinta-chani tsitiniriki. Ari iwitsika-kiriri aajatzi maaroni impokiro-payi. 17 Iwakiri Pawa inkitiki, iriitaki kitainka-takayi-roni maaroni kipatsi, 18 kitaitiri aajatzi tsitiniri. Irootaki iyotan-taityaarori kitaitiri aajatzi tsitiniri. Ikanta yamina-kiri Pawa yoka-payi kamiitha ikantaka. 19 Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanaji. Irootakira 4-tatsiri kitaitiri. 20 Ipoñaa iñaa-waitanaji Pawa, ikantzi: “Ishikiti nijaaki nasiwai-tachari nijaawiri, aajatzi siwanki-ripayi arayi-tatsini kipatsiki.” 21 Tima iwitsika-kiri Pawa antari-payi inkaari-wiri, aajatzi maaroni inasiwaitachari nijaawiri, oshiki-yitanaji, Iwitsika-kiri siwanki-tatsiri arayi-tatsiri. Ikanta yamina-kiri Pawa yoka-payi kamiitha ikantaka. 22 Itasonka-nakiri Pawa, ikantziri: “Intzima-yitaji yanini-payi, ishikitan-tajyaari nijaaki-payi. Ari inkimitai-yaari aajatzi siwankiri-payi ishikiyitai kipatsiki.” 23 Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanai. Irootaki 5-tatsi iroka kitaitiri.

24 Ipoñaa iñaa-waitanaji Pawa, ikantzi: “Ishikitai kipatsiki ikaratzi nasitachari, piratsi-payi ipirai-tari, antami-wiri, konthaayi-tatsiri, maaroni tzimatsiri kipatsiki aajatzi.” Mata-naka ikantakiri. 25 Ikanta iwitsika-yita-kiri Pawa yoka-payi kamiitha ikantaka.

26 Ipoñaa iñaa-waitanaji Pawa, ikantzi: “Iroñaaka thami awitsiki atziri kimitaini aroka. Iri mati-roni yanairi nijaa-wiri, siwankiripayi, piratsi-payi ipiraitari, maaroni tzimatsiri kipatsiki, ari inkimi-tairiri ikaratzi konthaayitatsiri kipatsiki.”

27 Imatakiri Pawa iwitsika-kiri atziri,

ari ikimi-takiri tsika ikanta irirori.

Iwitsikaki sirampari ipoñaa kooya.

28 Ari itasonkanakiri Pawa ikantziri: “Piwaiyanti pishikitantyaari. Pinampi-taiyaaro maaroni kipatsiki, pimpinkathari-wintanti. Iyotani pinkantyaa panairi maaroni tzimatsini aka kipatsiki. Panairi siwankiri-payi, piratsi-payi ipirai-tari, antami-wiri, aajatsi ikaratzi konthaayitatsiri kipatsiki.”

29 Ari ikanta-naki Pawa: “Nopi-miro okaratzi shookatsiri kipatsiki tzima-tsiri okithoki, aajatzi inchato-payi okaratzi kitho-yitatsiri. Iro piwa-yitajyaari awirokaiti. 30 Iriima antami-wiripayi, konthaayitatsiri kipatsiki, siwanki-yita-tsiri, iwaitajyaaro incha-sipayi.” Mata-naka ikanta-kiri Pawa. 31 Yamina-kiri Pawa ikaratzi iwitsika-kiri kamiitha ikantaka. Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanai. Iro 6-tatsiri iroka kitaitiri.

2

1 Aritaki iwitsikai-takiro okaratzi tzimatsiri inkitiki aajatzi kipatsiki. 2 Tima irootaki 7-tatsiri kitaitiri ithonkan-takarori Pawa maaroni iwitsika-yitakiri. Ari imakoryaa-paaki irirori. 3 Itasonka-kiro Pawa iroka 7-tatsiri kitaitiri, ikantaki: “Tasonkaaro onatyii iroka kitaitiri.” Tima iroka kitaitiri irootaki imakoryaan-takari Pawa iwitsika-yitantaka-rori okaratzi tzimayi-tatsiri.

Isaiki atziri Posiñaariniki

4 Iroka ikinkitha-takoi-tziro owitsikan-takari inkiti aajatzi kipatsi. Tima pairani owakira iwitsika-kiro Pawa inkiti aajatzi kipatsi, 5 tikatsi pankirintsi shooka-tsini, tikatsi aajatzi towari-payi. Ti iwaryiiro inkani kipatsiki, tikatsi antawai-tatsini. 6 Apatziro ositowaatzi nijaa kipatsiki, irootaki tsinka-patha-tzirori maaroni. 7 Ipoñaa yaaki Pawa kipatsi iwitsika-kiri atziri. Itasonka-kiri ikirimasiki, añaanaki. Aripaiti yañaanaki itanakarori atziri.

8 Ikantakaa-karo Pawa ontzimi pankirin-tsimasi tsika isitowa-piintzi ooryaatsiri, ipaitakiro Posiñaarini. Ari imisaika-kiri yoka atziri iwitsika-kiri. 9 Ari ishookakaaki Pawa inasiwai-tachari pankirin-tsipayi, owaniinka-yitachari, okaratzi iwaitari okithoki. Ishookakaaki aajatzi niyaankiniki pankirin-tsimasi apiti pankirintsi. Aparoni yañaantaitari, pasini iyotantai-tarori kamiithari aajatzi kaaripirori. 10 Tzimatsi anta Posiñaariniki aparoni nijaa, irootaki tsinkirori pankirin-tsimasi. Tzimatsi iroka nijaa okaratzi 4 ochiwaa. 11 Itanakarori ochiwaa ipaitai-tziro Sinchaari, irootaki tapotachari anta Tapotaariniki, ari itzimiri ooro. 12 Iriipirori inatzi ooro tzimatsiri anta, tzimatsi iriipirori tziritatsiri, tzimatsi aajatzi mapipayi poriryaa-tatsiri. * 13 Irooma apiti-tatsiri ochiwaa ipaitai-tziro Sipopojaarini, irootaki tapotachari anta Kisaapororiniki. 14 Iroka pasini mawatatsiri ochiwaa ipaitai-tziro Tampishaarini, irootaki tapotachari anta tsika isitowa-piintzi ooryaatsiri Aatzikawiniki. Pasini 4-tatsiri ochiwaa, irootaki ipaitai-tziri Antaraani. 15 Aritaki imisaika-kiri Pawa yoka atziri pankirin-tsimasiki Posiñaariniki, iriitaki kaankiityaa-kotzirori pankirin-tsimasi, yaamaakowin-tyaaro aajatzi. 16 Iroka ikantakiri: “Kamiitha-tatsi pinthotiro okaratzi tzimatsiri pankirin-tsimasiki. 17 Irooma okithoki pankirintsi iyotantai-tarori kamiithari aajatzi kaaripirori, airo pithotziro. Aririka pinthotakiro, aritaki pinkamaki.”

18 Ipoñaa ikantanaki Pawa: “Ti okamiithatzi isaikawaiti apaniroini atziri. Ontzimatyii nowitsiki-niri amitako-tirini.” 19 Tima owakira iwitsikan-taka-riri Pawa maaroni ipiraitari-payi, aajatzi maaroni siwankiri-payi, kipatsi yaaki. Yamakiniri atziri ipaitai-tziri aajatzi Adán, iwiniri iwairo-payi. Okaratzi iwakiniriri iwairo-payi iwitsikani Pawa, irojatzi iwairoyitari iroñaaka. 20 Imatakiro Adán iwakiniri iwairo maaroni antami-wiri-payi, maaroni siwankiri-payi, aajatzi ipiraitari-payi. Titzimaita iñii aparoni amitako-tirini irirori. 21 Ikantakaa-karo Pawa impochokiti Adán. Ikanta imaapiro-tanaki Adán, yayitakiri imiriki, iwitana-jiri kamiitha iwathaki. 22 Irootaki imiriki atziri iwitsika-kiri Pawa aparoni kooya. Yamakiro Pawa iñiiro atziri. 23 Ikanta iñaawakiro Adán, ikantanaki:

¡Naaka asitaro nowatha iroka!

Irootaki notonki.

Kooya ompaityaa,

Tima iwatha sirampari iwitsikai-taki. †

24 Irootaki airo isaikantaja mainari-payi asitaririki aririka yaawakaa-najyaa, tima aparoni inkanta-najyaa iwathaki osiyawaityaaro iwichaa-wakaa-jyaami.

25 Tima kaanki-miriki ikantaka atziri aajatzi iina, titzimaita ipasikijii-tzi.

3

Ipiyatataka Adán aajatzi Eva.

1 Pairani yotani ikantawita maranki, yanairi maaroni antami-wiri ikaratzi iwitsika-kiri Pawa. Ikanta apaata maranki ari isampitakiro kooya, ikantziro: “¿Omaapiroma ikantzimi Pawa: ‘Airo pithotziro okaratzi pankitachari pankirin-tsimasiki?’ ” 2 Akanakiri kooya, okantziri: “Kantacha nonthotiro okaratzi pankitachari anta, 3 irooma satikainchari niyaanki-masiniki, airo nothotziro. Tima ikantakina Pawa: ‘Airo pithotziro ironta, airo pairikiro kapichiini, pikami = kari.’ ” 4 Ikantzi maranki: “Thaiyaantsi, airo pikami. 5 Tima iyotzi Pawa aririka pinthotakiro chochoki, ari piyotana-kiro kamiithari aajatzi kaaripirori, ari pinkimi-tanakyaari ikantara irirori.” 6 Oñaatziiro kooya iroka chochoki kamiitha okantaka, oniwitana-karo onthotiro, onintzi ontzimi oyotani. Aakiro chochoki, othotakiro. Aanakiniri oimi, ithotakiro aajatzi irirori. 7 Ari opisaityiimo-tanakiro, oñaatyaa osaika-miriki-jiitatzii. Aajiitaki osi pankirintsi, ositzikakiro, irootaki owasita-nakari. *

8 Okanta otampyiityaa-paaki tsitinii-tiini, ikimawaa-tziiri Pawa yaniitapaji pankirin-tsimasiki. Siyajii-tanaka imana-pithatari. 9 Ikaimapaa-kiri Pawa, ikantziri: “¡Adán! ¿Tsikama pisaikika?” 10 Ari yakanaki irirori, ikantzi: “Notharowakaatyaami, Pawa, nokimawaimi paniitapaji pankirin-tsimasiki, tima kaanki-miriki noñaaka, irootaki nomana-pitha-tantamiri.” 11 Ari isampitana-kiri, ikantziri: “¿Paitama kantakimiri pisaika-mirikitatzii? ¿Pithotaki-roma chochoki nopinka-kaimiri?” 12 Ari yakanaki atziri, ikantzi: “Kaarima kooya pipakinari nontsipa-tyaaro, irootaki opakinarori iroka chochoki nothotan-takarori.” 13 Isampitana-kiro Pawa iroka kooya, ikantziro: “¿Paitama pantakiri?” Okantanaki iroori: “Tima yamatawi-takina naaka maranki, irootaki nothotan-takarori chochoki.” 14 Ikantana-kiri Pawa yoka maranki:

“Okantakaan-tziro pamatawi-takiro kooya,

Misha-piro-taari pinatyii awiroka, panaajiri maaroni antami-wiri.

Pasi piwiro pinkonthaan-tajyaaro pinii osaawiki,

Kipatsi-yina pinkantajyaa piitoki. †

15 Nonkan-takai-yaaro onkisaniin-taimi kooya.

Ari inkantajyaari osarintajyaari,

Inkisaniin-tairi pasi awiroka.

Iriitaki tsitokai-miniri piitoki,

Ipatzi-kontaki patsi-kamatsi-tairi awiroka.”

16 Ikantana-kiro kooya:

“Antaro pinkimaatsi-taiyaa aririka piwaiyantai.

Oshiki ayimataimi pinintzi yapititaiyaami piimi,

Iro kantacha, oshiki impira-waitajyaami irirori.”

17 Ikantana-kiri atziri:

“Tima paawako-takiro piina,

Pithotan-takarori nopinka-kaawitamiri.

Awiroka kantakaan-taki-rori nomisha-tantyaarori iroka kipatsi.

Oshiki pinkimaatsi-taiyaaro pantawaiti,

Piñaantajyaarori piyaari kitaitiriki-payi.

18 Tima oshiki onkantaiyaa kitoochii-masi kipatsiki.

Irootaki piwankiri piwayitaiyaa awiroka.

19 Ari pasi piwiro pamasawi-wintairo onkarati piwajyaari,

Irojatzi pinkipatsi-pani-tantaiyaari,

Tima kipatsi yaitaki iwitsikan-taitaka-miri,

Ontzimatyii pinkipatsi-panitai aajatzi.” ‡

20 Aritaki ipaitakiro iina yoka Adán “Añaantsi”, tima irootaki irinirotyaari inkarati añaayi-tatsiniri. Ikantai-tziro iñaaniki irirori-payi “Eva”. 21 Ipoñaa yaaki Pawa misinantsi iwitsikakiniri iithaari, irootaki ikithaa-takiriri atziri aajatzi iina.

22 Ipoñaa ikantzi Pawa: “Ikimitakai arokaiti yoka atziri, iyotanakiro kamiithari aajatzi kaaripirori. Kimitaka aritaki inthotakiro chochoki yañaantaitari, aritaki yañaanitai.” 23 Irootaki imisito-wantaka-riri isaikawitakara pankirin-tsimasiki Posiñaariniki. Ontzimatyii yantawaitaji aka kipatsiki, tima kipatsi yaitaki pairani iwitsikan-taitaka-riri. 24 Aritaki imisitowai-takiri atziri pankirin-tsimasiki Posiñaarini, iwanaki Pawa aparoni maninkari tsika isitowa-piintzi ooryaatsiri. Ari osaikitakari wisa-mintotsi iroowaitaki opaamatzi paamari. Irootaki shiwatachari anta airo yariitan-taitaaro chochoki añaakaan-tatsiri.

4

Caín aajatzi Abel.

1 Okanta apaata imaantakaro iina Adán. Ari omotyaataki iroori, tzimaki otomi. Okanta-siritzi Eva: “Nowaiyantaki iroñaaka notomi. Iriitaki Pawa kantakaaro nowaiyantiri.” Irootaki opaitan-takariri otomi “Waiyantaantsi”. Tima iroka wairontsi Waiyantaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki irirori “Caín”. 2 Ipoñaa itzimanaji pasini otomi, opaitakiri Abel, iriitaki iririntzi-tanakari Caín. Pirawai-tachari inaki Abel, iriima Caín pankiwai-taniri inatzi. 3 Ikanta apaata Caín, yaanaki iwankiri yasitakai-yaari Pawa impinkatha-tantyaariri. 4 Ari ikimitakari irirori Abel, yaanakiniri Pawa itarori itzimi ipira, iriipiro-tatsiri iwathatzi. Oshiki yaakamiitha-takiri Pawa Abel, ari ikimitaa-kiro yasitakaa-kariri. * 5 Iriima Caín timachiini yaakamiithatiri, ari ikimitaa-kiro okaratzi yasitakaa-witakariri. Irootaki ikisantana-kari Caín. 6 Ikantawi-takari Pawa: “¡Caín! ¿Paitama pikisawai-tantari? ¿Paitama pipasini-kyaatantari? 7 Arimi pantiro kamiithari, airo pipasini-kyaawai-tzimi. Iro kantacha, aririka pantakiro pikinkithasiritari aritaki pinkaaripiro-siritaki. Ontzimatyii piitsinampairo iroka.”

8 Ikanta apaata Caín, ikantakiri iririntzi Abel: “¡Iyí! Thami ankinawaiti owaantsiki.” Ari iwakiriri anta iririntzi. 9 Isampitakiri Pawa, ikantziri: “¡Caín! ¿Tsikama ikinakika pirintzi?” Ikantzi Caín: “Ti noyoti. ¿Naakama kimpoyiiriri?” 10 Ari yapiitziri ikantziri: “¿Paitama pantakiri? Tima nokimakiro iriraani pirintzi okimiwai-takaro onkaima-kaima-tatyiinami kipatsiki tsika piwakiri. 11 Mishataari pinaatyii awiroka iroñaaka, airo pinampi-taaro aka tsika osiyakaro omiritakityii-yaaromi kipatsi iriraani pirintzi piwakiri. 12 Pankiwai-rintzi pinawityaa, airomaita piñaayi-tairo onkitho-tzimo-taimi. Kinakina-waitaniri pinkantajyaa, airo pamita pisaikajiro pinampiki.” 13 Yakanaki Caín, ikantzi: “Airo namawitziro okaratzi pikantaki-nari, pimapiro-takina. 14 Pimisitowa-kina aka, kinakina-waitaniri nonkantajyaa, airo namitaja nosaikairo nonampiki. Inkarati ñaayitainani, aritaki iwaitajina.” 15 Ikantzi Pawa: “Itzimi-rika owaji-mini awiroka, oshiki impiyatai-tyaari irirori.” Airo iwan-taitari Caín, ikimi-takaan-takari Pawa inkin-tawatha-tatyiirimi iyoitan-tyaariri. †

16 Jataki Caín ikinanakiro isitowa-piintzi ooryaatsiri ipaitai-tziro Kinawini. Ari inampitaka-rori anta, tira isaikairo Posiñaariniki tsika ikinkitha-waitakaa-kiri Pawa.

Icharinipayi Caín.

17 Ari yaakiri iina anta Caín. Iwaiyan-takaa-kiro, ipaitakiri Enoc. Ari iwitsika-kiri inampi, ipaitakiro Enoc aakotakiri iwairo itomi. 18 Iriitaki Enoc asitana-kariri Irad. Iriitaki Irad asitana-kariri Mehujael. Iriitaki Mehujael asitana-kariri Metusael. Iriitaki Metusael asitana-kariri Lamec. 19 Iriima Lamec otzimaki irirori apiti iina. Opaita Ada, pasini opaita Zila. 20 Itzimanaki otomi Ada opaitakiri Jabal, iriitaki ishininkai-titari pankothaantiwiri, aajatzi pirawai-nitachari. 21 Tzimatsi Jabal pasini iririntzi paitachari Jubal, iriira ishininkai-titari piyompi-waitaniri aajatzi showiriwai-taniri. 22 Owaiyantaki iroori Zila, opaitakiri Tubal-caín, iriitaki asiro-pakori, owitsika-yitzirori opaita-rika-payi asiro kitiri-tatsiri. Tzimatsi iritsiro Tubal-caín opaita Naama. ‡ 23 Ikanta apaata Lamec ikinkitha-waitakaa-kiro apitiro iina, Ada aajatzi Zila, ikantziro:

“Pinkimisantina nonkantimiri:

Nowakiri atziri okantakaan-tziro ikichinka-kina.

Nowamaaki awankari okantakaan-tziro imposakina.

24 Oshiki impiyawin-taityaari Caín,

Irooma naaka imaapiroiti impiyawin-taityaana. §

25 Ikanta yapiitajiro Adán imaantajaro iina, ari itzimaji pasini itomi opaitakiri “Opantaantsi”. Okanta-siri-tanaji iroori: “Ipajina Pawa pasini notomi iri impoyii-tyaarini notomini Abel, iwakiri Caín, iririntzi.” Tima iroka wairontsi Waiyantaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki pairani iriroriiti “Set”. 26 Ikanta iwaiyakaa-kiro iina irirori Set, tzimanaki itomi ipaitakiri Enós. Ari yitaitana-karo ipinkathatai-tziri Pawa. *

5

Ichariniyitanakari Adán

1 Yoka ikaratzi icharini-yita-nakari Adán. Tima owakira iwitsika-kiri Pawa yoka atziri, isiyakaa-kari tsika ikantawaita irirori. 2 Iwitsikaki sirampari aajatzi kooya. Itasonka-wintakiri. Ipaitakiri “Atziri” owakira iwitsika-kiri.

3 Tzimanaki Adán okaratzi 130 isarintsiti, ari itzimaji pasini itomi ipaitakiri Set. Iriitaki siyakariri tsika ikantawaita irirori. 4 Aikiro yañaawaji Adán okaratzi 800 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 5 Iroka okaratzi yañaaki Adán 930 osarintsi, ari ikamajiri irirori. 6 Tzimanaki irirori Set okaratzi 105 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Enós. 7 Aikiro yañaawaji Set okaratzi 807 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 8 Iroka okaratzi yañaaki Set 912 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

9 Tzimanaki irirori Enós okaratzi 90 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Cainán. 10 Aikiro yañaawaji Enós okaratzi 815 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 11 Iroka okaratzi yañaaki Enós 905 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

12 Tzimanaki irirori Cainán okaratzi 70 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Mahalaleel. 13 Aikiro yañaawaji Cainán okaratzi 840 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 14 Iroka okaratzi yañaaki Cainán 910 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

15 Tzimanaki irirori Mahalaleel okaratzi 65 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Jared. 16 Aikiro yañaawaji Mahalaleel okaratzi 830 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 17 Iroka okaratzi yañaaki Mahalaleel 895 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

18 Tzimanaki irirori Jared okaratzi 162 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Enoc. 19 Aikiro yañaawaji Jared okaratzi 800 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 20 Iroka okaratzi yañaaki Jared 962 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

21 Tzimanaki irirori Enoc okaratzi 65 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Matusalén. 22 Aikiro yañaatzii Enoc okarataki 300 osarintsi, yantapiin-tziro okaratzi inintziri Pawa. Tzimawaji pasini itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 23 Iroka okaratzi yañaaki Enoc 365 osarintsi. 24 Tima yantapiin-takiro Enoc okaratzi inintziri Pawa, irojatzi yaantaariri Pawa, tira iñiitajiri.

25 Tzimanaki irirori Matusalén okaratzi 187 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Lamec. 26 Aikiro yañaawaji Matusalén okaratzi 782 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 27 Iroka okaratzi yañaaki Matusalén 969 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

28 Tzimanaki irirori Lamec okaratzi 82 isarintsiti, ari itzimaki itomi irirori. 29 Ikanta-siritzi Lamec: “Tima imapiro-takiro Pawa imishatakiro kipatsi, oshiki inkimaatsi-taityaaro yantawai-taiti, iro kantacha iriitaki yoka iinchaa-niki makoryaa-kaantaa-tsini.” Irootaki ipaitan-takariri itomi “Makoryaantsi”. Tima iroka wairontsi Makoryaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki pairani irirori “Noé”. 30 Aikiro yañaawaji Lamec okaratzi 595 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 31 Iroka okaratzi yañaaki Lamec 777 osarintsi, ari ikamajiri irirori.

32 Tzimanaki irirori Noé okaratzi 500 isarintsiti, ari itzimaki itomi-payi, ipaitakiri: Sem, Cam, Jafet.

6

Ikaaripirotaki atziriiti

1 Ikanta shikitanaji atziripayi aka kipatsiki, tzimayi-tanaki irisinto-payi. 2 Ari iñaakiro itomiyaayi-payi Pawa kamiithaa-niki okantayita irisintoiti atziripayi, ikoyaayitaki okaratzi onimotaki-riri, iinanta-yitakaro. 3 Irootaki ikantan-tanakari Pawa: “Airo yañaa-yitaji atziri, tima wathatsi inamatsi-tatzii irirori. Apatziro yañaa-matsitaji onkarati 120 osarintsi.” 4 Ikanta iinantayitakaro itomiyaayi Pawa irisinto-payi atziripayi, iwaiyan-takaa-yitakiro. Iriitaki antari-tawato-payi itanakarori inampiyitaro pairani, ñaapirori ikantajiitakani, oshiki ikimakoi-takiri.

5 Tima iñaakiri Pawa omaapiro ikaaripirotaki atziripayi aka kipatsiki, iro yaakowin-tapiintaka ikinkithasiritaro yantayitiro kaaripiro-yitatsiri. 6 Antaro okantzimo-niinta-kari Pawa iwitsika-kiri atziri. 7 Ikantanaki: “Ontzimatyii napirotairi atziri ikaratzi nowitsika-kiri kipatsiki, ari nonkimitairi antami-wiripayi, konthaa-yitatsiri osaawiki, aajatzi siwanki-ripayi. Tima antaro okatsi-tzimo-niintakina nowitsika-kiri.” 8 Iriima Noé, kamiitha-siri ikantzimo-takari Pawa.

Iwitsikaki Noé amaatakomintotsi

9 Iroka ikinkitha-takoi-tziri Noé. Kamiitha-siri ikantaka irirori, ikimisan-tapiintziri Pawa. Tima tikatsi pairani kimityaa-riniri Noé yantapiin-takiro inintziri Pawa. 10 Tima ikaratzi mawa itomi Noé, iroka ipaitakiri: Sem, Cam, Jafet. 11 Tima oshiki ikaaripiro-tzimo-takiri Pawa osaawi-satziiti, oshiki imaimani-tawakaaka. 12 Ari yasi iwakiro ikaaripiro-yitaki atziripayi. Ikanta iñaakiri Pawa ithonka ikaaripiro-yitaki atziripayi, 13 ikantakiri Noé: “Nonintzi napirotairi atziripayi. Iriitaki kantakaan-tzirori imaimani-tawakaantari osaawiki. Nonintzi nonthonkairi atziripayi aajatzi maaroni kipatsi. 14 Irooma awiroka pamini inchato tzimatsiri okasi, irootaki piwitsikiri pamaa-tako-minto. Pinasityaaro inthompointa pintanto-yitiro. Piwitsiñiiro maaroni intakiroini aajatzi inthompointa. * 15 Ari pinkantiro piwitsikiro. Onkarati pimonkaratiro osanthati 300 pikonaki, irooma oniiki onkarati 50 pikonaki, irooma tsika ojinokiti onkarati 30 pikonaki. † 16 Mawaminko pinkantiro piwitsikiro. Pimorontiro oshaawiini otapisiki inkini yaminaiti, onkarati okimiityaa aparoni pikonaki. Tima aparoni piwitsikaki asitakoro. ‡ 17 Aritaki nowaryaaki antaro inkani, anairo maaroni kipatsi. Inthonka yapirotyaa inkami maaroni añaayi-tatsiri kipatsiki. 18 Irooma awiroka Noé tzimatsi ankasiyakaa-wakaiyaari. Tima awiroka kyaatsi-ni amaatako-minto-tsiki pintsipa-tyaari pitomi-payi, piina, aajatzi paniro-payi. 19 Piminkyii aajatzi apiti-payi nasiyitachari antami-wiriiti ikaratzi añaayi-tatsiri aka kipatsiki, aparoni sirampari aajatzi aparoni kooya, iriitaki tsipatyaa-mini yañaayiti aajatzi irirori. 20 Tima apiti-payi piminkyii ikaratzi inasiyita siwanki-ripayi, ikaratzi inasiyita antami-wiripayi, ikaratzi inasiyita ipiraita-ripayi, aajatzi ikaratzi inasiyita konthaa-yitatsiri osaawiki, inkini yañaayiti irirori-payi. 21 Ontzimatyii piwapithaantyaa oshiki piwariti. Irootaki piyaari awirokaiti aajatzi ikaratzi piminkyaa-yitiri.” 22 Imatakiro Noé okaratzi ikantaki-riri Pawa.

7

Oonkaro

1 Ipoñaa ikantairi Pawa yoka Noé: “Tzimawi-tacha oshiki atziri aka kipatsiki, iro kantacha apatziro pikantakaa-karo awiroka pantapiin-takiro nonintziri naaka. Pinkyii amaatako-minto-tsiki awiroka, piina, pitomi-payi aajatzi paniro-payi. 2 Piyosiitiri piminkyaa-yitiri aajatzi antami-wiri kaari ipinkai-tziri, inkarati 7 sirampari aajatzi 7 kooya. Iriima ikaratzi ipinkai-tziri piminkyaayiti inkarati apiti, aparoni sirampari aparoni kooya. 3 Ari pinkimitaa-kiri aajatzi siwanki-ripayi, piminkyii inkarati 7 sirampari aajatzi 7 kooya. Airo ipyaanta tsika ikanta inasiyita irirori. 4 Tima oyotapaaka 7 kitaitiri nowaryaan-tyaarori inkani, aakowin-tyaaro omparyii 40 kitaitiri aajatzi 40 tsitiniri. Napirotajiri kipatsiki maaroni añaayi-tatsiri nowitsikakiri.” 5 Tima imatakiro Noé okaratzi ikantaki-riri Pawa.

6 Aritaki tzimaki irirori Noé okaratzi 600 isarintsiti, oonkantyaari kipatsiki. 7 Ari ikyaanaki Noé amaatako-minto-tsiki itsipatakaro iina, itomi-payi aajatzi iraniro-payi. 8 Ikyaapaaki antami-wiripayi kaari ipinkaitzi aajatzi ipinkai-tziri, siwanki-ripayi, konthaa-yitatsiri kipatsiki, 9 Itiyitaka amaatako-minto-tsiki itsipatakari Noé, apiti-payi ikaratzi kyaintsiri, aparoni sirampari aparoni kooya. Omataka okaratzi ikantakiri Pawa. 10 Ikanta omonkara-tapaaka awisawaji 7 kitaitiri, ari itanakaro oparyaapaaki inkani kipatsiki.

11 Tima aritaki tzimaki Noé okaratzi 600 isarintsiti, awisanaki aparoni kasiri, aajatzi 17 kitaitiri, aripaiti otonkako-tanaki inkaari tzimatsiri osaawiki, aajatzi tzimatsiri jinoki. 12 Aakowin-takaro oparyaaki okaratzi 40 kitaitiri aajatzi 40 tsitiniri. 13 Irootaki kitaitiri ikyaantana-kari irirori Noé amaatako-minto-tsiki, itsipatakaro iina, itomi-payi: Sem, Cam, Jafet, aajatzi mawa iraniro. 14 Tima itsipatakari nasiyitachari antami-wiripayi, nasiyitachari ipiraita-ripayi, ikaratzi nasiyitachari konthaa-yitatsiri osaawiki, aajatzi ikaratzi nasiyitachari siwanki-ripayi. 15 Mataka ikyaayitaki amaatako-minto-tsiki apiti-payi ikaratzi añaayi-tatsiri kipatsiki, itsipatakari Noé. 16 Itiyitaka aparoni sirampari aparoni kooya. Mataka okaratzi ikantaki-riri Pawa yoka Noé. Iriitakira Pawa asitanaki-rori amaatako-mintotsi.

17 Mataka oparyaaki okaratzi 40 kitaitiri. Antaro okantanaka oonkanaro kipatsiki. Owankatanaka amaatako-mintotsi. 18 Aikiro opokaatatzii oonkaro. Aikiro owankatyaa amaatako-mintotsi. 19 othonka anaanakiro jinokiyi-tatsiri otzisi, tima omaapiro oonkaka aka kipatsiki. 20 Tima okaratzi 15 konakintsi anaakiro jinokiyi-tatsiri otzisi. * 21 Ari yapirotakari maaroni atziri aka kipatsiki, imataka siwanki-ripayi, antami-wiripayi, ipiraita-ripayi, aajatzi konthaa-yitatsiri osaawiki. 22 Mataka yapirotaka ikaratzi aniinka-witachari aajatzi okaratzi tzimawi-tachari aka kipatsiki. 23 Apatziro yawisakotaji Noé aajatzi ikaratzi itsipatakari amaatako-minto-tsiki. Tima ithonka yapiroi-takiri atziripayi saikawi-tachari kipatsiki, itsipatakari antami-wiripayi, siwanki-ripayi, konthaa-yitatsiri, maaroni. 24 Tira ompiryaa-tzitajyaa oonkaro kipatsiki okaratzi 150 kitaitiri osamanitaki irojatzi opiryaa-tantajari.

8

Opiryaatantaari oonkaro

1 Tima isiriki iwiri Pawa Noé, aajatzi ikimitzi-takari maaroni antami-wiripayi, ipiraita-ripayi ikaratzi titainchari amaatako-minto-tsiki. Ikantakaa-karo Pawa ontasonkaa-tajiro tampyaa iroka oonkaro, irotaki ompiryaatan-tajyaari. 2 Asitanaja tsika ositowa-yitanaki nijaa poñaayi-tanainchari inthompointa kipatsiki, ari okantzi-tanaari aajatzi poñaayi-tainchari jinoki inkitiki. Karataji oparyaaki inkani. 3 Niitsikiroini okanta opyaata oonkaro. Tima awisaki okaratzi 150 kitaitiri opiryaa-tantaari oonkaro. 4 Tima ikaratzi 5 kasiri awisaintsiri opiryaa-tako-tantaari amaatako-mintotsi tonkaariki otzisiki ipaitai-tziri Tasorintsii-toni. * 5 Aikiro opyaa-tatyaa oonkaro. Ari yawisawaji apiti kasiri, koñaayitaji maaroni otzisi jinokiyi-tatsiri. †

6 Okanta awisawaji aajatzi 40 kitaitiri, yasitaryaa-jiro Noé imorontakiro amaatako-mintotsi, 7 iwaraakiri koontzi-niro. Ari ishonkawita koontzi-niro iyaawinta ompiryaataji kipatsi. ‡ 8 Ipoñaa iwaraaki aajatzi Noé aparoni siro iyotantyaari piryaataji-rika kipatsi. 9 Titzimaita iñii siro tsika yookyaa, piyaja amaatako-minto-tsiki. Imisitowairo irako Noé, ookapaja siro, iminkyaawa-jiri amaatako-minto-tsiki. 10 Ari iyaawin-tawaja aajatzi Noé okaratzi 7 kitaitiri, yapiitakiro iwaraajiri siro. 11 Ikanta ipiyaa siro otsitiniityaaki, yamaji ithowaki inchasimpoki. Ari iyotziri Noé piryaa-tzimataji oonkaro. § 12 Aajatzi yapiitawa-iro iyaawin-tawaja Noé okaratzi 7 kitaitiri, yapiitairo iwaraajiri siro. Tira ipiyaaro siro amaatako-minto-tsiki.

13 Okanta okyaapaji owakirari osarintsi, irootaki itanaarori kitaitiri, aajatzi itanaarori kasiri, ari tzimanaji Noé okaratzi 601 isarintsiti. Aripaiti yookairo Noé iwankotan-takarori amaatako-mintotsi, iñaatziiro koñaayitaji kipatsi. 14 Ikanta yawisawaji aparoni kasiri, aajatzi 27 kitaitiri, aripaiti opiryaa-pirotaji oonkaro aka kipatsiki.

15 Ikantairi Pawa Noé: 16 “Pisitowaji iroñaaka amaatako-minto-tsiki, pintsipa-tyaaro piina, pitomi-payi, aajatzi paniro-payi. 17 Pimisitowairi maaroni antami-wiri ikaratzi pitsipa-takari: siwanki-ripayi, ipiraita-ripayi, aajatzi ikaratzi konthaa-yitatsiri osaawiki. Ijatai kipatsiki inampitapa-jyaaro, ishikitaita yokapayi anta.” 18 Ari isitowanaji Noé amaatako-minto-tsiki itsipatakaro iina, itomi-payi, aajatzi iraniro-payi. 19 Ari isitowana-iri aajatzi maaroni antami-wiripayi, ipiraita-ripayi, konthaa-yitatsiri osaawiki, siwanki-ripayi, maaroni.

20 Ari iwitsika-paji Noé ipomi-pirini-minto ipinkatha-tapajiri Pawa. Yaaki aparoni-payi ikaratzi iwaitari, aajatzi siwanki-ripayi, kachaaryiinka ikanta ipomitapa-jiri ipomi-pirini-mintoki. 21 Ikanta ikimainka-tawakiri Pawa iwosininka, ikantanaki: “Airo napirotzi-tantaja iroñaaka kipatsiki ikantakaan-tziro atziri-payi, tima iriintsi-takori iwiro ikinkithasirita yantayitiro kaaripirori. Aajatzi nonkimi-tajiri maaroni antami-wiripayi, airo napirotajiri nokimitaa-kiri iroñaaka.

22 Ainiro iñaitiro iroka kipatsi,

Irasi iwaitiro impanki-waitaiti, yawiitaiti iwankiri.

Asi owajiro amasawirintsiti, onkatsinkaityii aajatzi.

Asi owajiro onkyaarontsiti, osarintsiti aajatzi.

Onkitaititi, ontsitinitai aajatzi.”

9

Yaapatyaakari Pawa yoka Noé

1 Ari itasonkawinta-nakiri Pawa Noé aajatzi itomi-payi. Iroka ikantakiri: “Ishikitaji pitomi-payi, inthonkyaa inampitajyaaro kipatsiki. 2 Oshiki intharowan-tyaami aajatzi maaroni antami-wiripayi, siwanki-ripayi, konthaa-yitatsiri kipatsiki, aajatzi nijaa-wiripayi. Tima awiroka noyotakaa-piroti panaayi-tairi maaroni yokapayi.

3 Kamiitha-tatsi piwayitajyaari ikaratzi añaayi-tatsiri, aajatzi pankirin-tsipayi. Naaka opakimirori iroka-payi. 4 Iriima añiinkari wathatsi, airo piwakowaitaro iriraani, irootaki añaakairiri. 5 Tima omaapiro okowa-pirota iraantsi. Aririka pinkapathainkatakairi piwamairi pishininka, aritaki nomatakimi naaka. Ari nonkimi-tajiri pipira aririka iwamaanti, aajatzi nonkimi-tajiri atziri-payi owai-rini ishininka, nonkapathain-ka-takayiri irirori.

6 Itzimi-rika owiriri atziri,

Aritaki iwai-tairi irirori.

Tima naaka owitsika-kiri atziri,

Nokimi-takaan-takari tsika nokanta-waita naaka.

7 Irooma awiroka, ishikitaji piwaiyani,

Inthonka inampitajyaaro kipatsiki.”

8 Aikiro ikinkitha-waitakaa-tziiri Pawa yoka Noé aajatzi itomi-payi, ikantziri: 9 “¡Noé! Tzimatsi nonkasiya-kai-miri, irojatzi nonkasiyakai-riri inkarati pincharini-tajyaari. 10 Irojatzi nokasiya-kayi-tyaariri antami-wiripayi ikaratzi pitsipa-yitaari pisitowaji amaatako-minto-tsiki: siwanki-ripayi, ipiraita-ripayi, maaroni inkarati tzimayi-taatsi-ni kipatsiki. 11 Iroka nokasiya-kai-miri iroñaaka: Airo napiitziro nowasankitaan-tyaari oonkaro yoka atziri-payi aajatzi antami-wiripayi. Tima airo apiita oonkajyaa kipatsiki, iñiitaji yapirotajyaa ikaratzi tzimayi-tatsiri.” 12 Aikiro ikinkitha-waitakaa-tziiri Pawa yoka Noé, ikantziri: “Tzimatsi iñaitairi iyotantai-tyaari tzimatsi akasiyakaa-wakaari. Iriitaki piñaapiin-tairi awiroka aajatzi antami-wiripayi. 13 Tima aririka piñiiri inkatziyi oyi ooryiinkatzi, piyotaji tzimatsi akasiyakaa-wakaari. 14 Aririka piñiiro ooriinkatai, ari piñiiriri inkatziyi oyi minkoriki. 15 Tima osiriki nowajiro naaka nokasiyakai-miri, aajatzi nokasiyakaa-riri antami-wiripayi. Airo apiita iñaitairo oonkaro apirotai-roni kipatsi. 16 Aririka noñiiri oyi inkatziyi minkoriki, osiriki nowairo okaratzi akasiyakaa-wakaari, irojatzi nokasiyakai-riri aajatzi ikaratzi añaayi-tatsiri kipatsiki. Asi owatyiiro, airo nowasiñaa-jiro. 17 Iriitaki iñaayitairi maaroni añaayi-tatsiri kipatsiki, iyotai tzimatsi akasiyakaa-wakaari.” Irootaki iñaani Pawa iroka okaratzi ikamantaki-riri Noé.

Itomipayi Noé

18 Yoka itomi-payi Noé ikaratzi sitowaa-tsiri amaatako-minto-tsiki: Sem, Cam, Jafet. Iriitakira Cam iririntana-kari Canaán. 19 Ikaratakira mawa itomi Noé, iriitaki oshikitaa-tsiri aka kipatsiki.

11

Antaroiti atimintotsi Kompishariki

1 Pairani aparoni okanta ñaantsi iñaawai-taitziri kipatsiki. 2 Ikanta ikinapajiro atziri-payi isitowa-piintzi ooryaatsiri, iñaapaakiro owintinitzi ipaitai-tziro Apijaari, ari inampitaka-rori anta. 3 Ipoñaa ikantawakaajiitani atziri-payi: “Thami antayi kipatsi onkiso-nakiti.” Ari itanakaro itanto-taitaro kipatsi-naki, ti apatziro itantotaityaaro mapinaki. Aripaiti itanakaro aajatzi itsirikan-taitaro tziritatsiri, tira apatziro intsirikan-taityaaro pitzi-thatatsiri. 4 Ipoñaa ikantawakajiitani aajatzi: “Thami awitsiki anampitsiti, awitsiki aajatzi antaroiti atiimintotsi ariitacha-ni inkitiki. Inthonkyaa inkimakoi-tajai. Aritapaaki akinakina-waiyitaki tsikari-payi.” 5 Ikanta ipokaki Pawa yaminiro nampitsi aajatzi atiimintotsi iwitsika-kiri atziri-payi, 6 ikanta-siri-tanaki: “Aparoni okanta inampi, aparoni okanta iñaani, irootaki imatantarori iwitsika-yitziro inintziri. Tima okaratzi ikinkithasiritari yantiri, tikatsi washaan-takai-rini. 7 Thami ankompi-takai-yaari iñaani, airo ikimatha-tawakaanta iñaana-tawakaiyaarika.” 8 Ari iwashaan-takaa-kiri Pawa yoka atziri-payi otzimawitaka antaroiti inampitsiti, yoiwaraa-kiri ikinayi-tanaki tsika-rikapayi. 9 Ikompi-takaa-yita-nakari Pawa iñaani-payi atziripayi ikaratzi nampitarori kipatsiki. Irootaki owaitakaan-tzirori iroka inampi Kompijaari. Aripaiti yoiwaraa-kiri Pawa atziri-payi, jataki inampityaaro maaroni kipatsiki.

Icharinipayi Sem

10 Yoka icharini-payi Sem itomi Noé. Tima aritaki awisaki apiti osarintsi oonkantakari kipatsi, tzimaki Sem okaratzi 100 isarintsiti, ari itzimaki itomi irirori ipaitakiri Arfaxad. 11 Aikiro yañaawaji Sem okaratzi 500 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 12 Ari tzimanaki irirori Arfaxad okaratzi 35 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Sala. 13 Aikiro yañaawaji Arfaxad okaratzi 403 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 14 Ari tzimanaki irirori Sala okaratzi 30 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Heber. 15 Aikiro yañaawaji Sala okaratzi 403 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 16 Ari tzimanaki irirori Heber okaratzi 34 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Peleg. 17 Aikiro yañaawaji Heber okaratzi 430 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. * 18 Ari tzimanaki irirori Peleg okaratzi 30 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Reu. 19 Aikiro yañaawaji Peleg okaratzi 209 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 20 Ari tzimanaki irirori Reu okaratzi 32 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Serug. 21 Aikiro yañaawaji Reu okaratzi 207 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 22 Ari tzimanaki irirori Serug okaratzi 30 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Nacor. 23 Aikiro yañaawaji Serug okaratzi 200 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 24 Ari tzimanaki irirori Nacor okaratzi 29 isarintsiti, ari itzimaki itomi ipaitakiri Taré. 25 Aikiro yañaawaji Nacor okaratzi 119 osarintsi. Tzimawaji itomi-payi aajatzi irisinto-payi. 26 Ari tzimanaki irirori Taré okaratzi 70 isarintsiti, ari itzimaki itomi-payi ipaitakiri Abram, Nacor, Harán.

27 Yoka icharini-payi Taré. Iriitaki Taré tomintaka-riri Abram, Nacor aajatzi Harán. Iriitaki Harán tomintaka-riri Lot. 28 Irijatzi Harán itakarori ikamaji Kitainkaariki iipatsitiki Kiyamori-wini-satzi. Ikamitaka irirori tikiramintha inkami asitariri. Ikamaji tsika itzimaki pairani. 29 Ikanta Abram iinantakaro Sarai. Iriima Nacor iinantakaro Milca, irisinto Harán. Iroora Milca irintotarori Isca. 30 Iro kantacha Sarai ti owaiyan-taniti iroori, omaaniro-tatzii. 31 Ikanta apaata Taré, inintaki ijataimi Owintiniki, yookanajiro inampiwi-takaro Kitainkaariki iipatsiti Kiyamori-wini-satzi. Yaanajiri Abram, iraniro, aajatzi icharini Lot. Ikanta yariitaka niyaanki-thaki ipaitai-tziro Awotzini, ari inampitapaa-karo anta. 32 Iroka okaratzi yañaaki Taré 205 osarintsi, irojatzi ikamantaari irirori anta Awotziniki.

12

Ikinkitawaitakaitziri Abram

1 Ikanta apaata Pawa, iñaanatakiri Abram, ikantakiri: “¡Abram! Tzimatsi pasini kipatsi noñaakaimiri, pijati anta, pookanajiro pinampi awiroka, irasi piri, aajatzi pishininka-payi. 2 Aritaki noshikyaa-kiri picharini-payi anta. Ari nontasonka-wintakimi awiroka, iriipirori nonkan-takai-yaami. Awiroka kantakai-yaaro-ni intasonka-wintantai-tyaariri pasini-payi atziri. 3 Aritaki nontasonka-wintajiri inkarati tasonka-wintai-mini awiroka. Ari nomisha-tairi inkarati mishatai-mini awiroka. Tima awiroka kantakai-yaaroni nontasonka-wintan-tajyaariri maaroni nasiyitacha-niri ishininka-tawakajyaa kipatsiki.” 4 Aritaki tzimaki Abram okaratzi 75 isarintsiti. Jataki tsika yookotaki-niri Pawa, yookanairo Awotzini tsika inampi-witakaro. 5 Itsipatanaaro iina Sarai, aajatzi Lot itominthori. Ithonka yaanajiro tzimimo-tziriri, yaanajiri maaroni yatziriti yamanan-takiri Awotziniki. Iroka okanta yariitan-takari Abram Owintiniki. 6 Tima osamani yaniitaki anta, irotaki yariitan-takari Sikochaariniki osaiki inchato ipaitai-tziri Yotaan-taniri. Iroora inampiiti Owintini-satzi anta. * 7 Ari iñaakakari Pawa anta, ikantakiri: “¡Abram! Iroka kipatsi, iro nompiriri inkarati pincharini-tajyaari.” Ari iwitsika-naki Abram pomipirini-mintotsi impinkathatiri Pawa. 8 Aikiro ijatatzii Abram ikinakiro otzisi-masiki isitowa-piintzi ooryaatsiri, ari iwatzika-pairo iwankothaanti-payi, yamina-kotapairo Pawapankoni ikyaapiintzi ooryaatsiri. Irooma Porokaarini yamina-kotapairo isitowa-piintzi ooryaatsiri. Ari iwitsika-pairi pasini ipomi-pirini-minto, ipairyaapajiro iwairo Pawa ipinkatha-tapajiri. 9 Aikiro yaniijii-tatziini Abram, iyatziro Piryaariniki.

13

Inasitajaro isaikaji Lot, ti itsipatanaiyari Abram

2 Ashaaranta-pirori inatzi Abram, itzimi-motziri ooro, kiriiki, oshiki ipira-payi. 3 Ikanta ipoñaajaro Piryaariniki irojatzi Pawapankoniki. Ipoñaa yawisanaji irojatzi niyaanki-thaki awotsi tsika inampiwitaro pairani okaakitapaji Porokaarini, ari iwankothaanti-yitapaari, 4 tsika iwitsika-naki pairani pomipirini-mintotsi. Ari ipairyaapa-jiro iwairo Pawa, ipinkatha-tapajiri.

5 Ari ikantzi-takari aajatzi itominthori Lot, itzimi-motziri oshiki ipira-payi, aajatzi iwankothaanti-payi. * 6 Okanta anta tsika isaikajii-tapaji, ti onimotapa-jiri intsipa-tawakaiyaa, tima ti antitaiyaa iwariti ipira-payi. 7 Tima ikaratzi aamawin-tariri ipira-payi Abram aajatzi irasi Lot, antawakaajiitakani. Aka tsika isaikajiitaki, irotaki inampiiti Owintini-satzi aajatzi Nampitsi-wini-satzi. 8 Irootaki ikantan-takariri Abram itominthori Lot, ikantziri: “Notomithori nokashiimi awiroka, ti okamiithatzi ankisaniin-tawakaiyaa, ti okamiithatzi aajatzi yantawakaiyaa aamawin-tariri apira-payi. 9 Tima antaro okanta kipatsi aka, pamini tsika pinampi-tyaaro. Aririka pinkinaki kirinka, nonkinanaki naaka katonko. Pinkinaki-rika katonko, nonkinaki naaka kirinka.” 10 Yamina-kotakiro Lot Owintinitatsi othapyaaki Owaryiinkaarini, ari osaikiri anta nampitsi ipaitai-tziri Nampichaani. Oshiki okamiithataki anta, ari otzimapaji oshiki nijaa. Iroowaitaki Posiñaarini iwitsika-kiri pairani Pawa, iroowaitaki aajatzi nampitsi Apitantoni. Ari okantawita Paamajaari aajatzi Katsimaarini tikira intayiroota Pawa. 11 Yookotakiro Lot inampityaaro isitowa-piintzi ooryaatsiri othapyaaki Owaryiinkaarini. Ari ikantakari Lot inasitan-takari isaikaji irirori, ti itsipatanajyaari iriri-thori Abram. 12 Irojatzi isaikanaki Abram Owintiniki, jataki irirori Lot otaapiki iwankothaanti-yitaka, irojatzi inampitan-takyaarori apaata Paamajaa-riniki. 13 Ari inampitapaarori anta atziri-payi antayitzirori kaaripirori kaari ininti Pawa.

14

Yaitawairi Lot inosikawiitakarira

1 Okanta pairani anta Apijaariki ipinkatha-ritzi Amrafel, iriima Arioc ipinkatha-ritzi anta Owasankipawawiniki, iriima Quedorlaomer ipinkatha-ritzi anta Osamaniwiniki, aajatzi Tidal ipinkatha-ritzi irirori Pasinisawiniki. 2 Kamiitha yaapatyaa-wakaa-jiita yokaiti pinkathari, iriiyitaki jataintsiri iwayiritakari Bera pinkatha-ritatsiri Paamaa-riniki, Birsa pinkatha-ritatsiri Katsimaariniki, Sinab pinkatha-ritatsiri Kityonkapathariniki, Semeber pinkatha-ritatsiri Maniraariniki, aajatzi pinkatha-ritatsiri Niyawiniki, ipaitai-tzitari aajatzi Nampichaani. 3 Ikanta yokaiti 5 pinkathari-payi iwayiritai-takari, yaapatyaa-wakaanaka irirori, yapatotakiri iwayiriti anta Mamiripankawiniki tsika osaiki Inkaari Mirityaaro. 4 Tima tzima-kotaki 12 osarintsi yoka 5 pinkathari-payi impira-waitakari pinkathari Quedorlaomer, iro kantacha pasini osarintsi 13-tapain-tsiri, ikinkithasiri-jiitaka inkisako-wintajyaa impira-waitakari pinkathari. 5 Okanta pasini osarintsi 14-tapain-tsiri, pinkathari Quedorlaomer itsipatakari pasini pinkathari-payi aapatyaa-kariri, ijajiitaki nampitsiki Impokiromara Apichiinari, ari yapirotakiri iwayiritari Antari-tawato-payi. Imatanakiri aajatzi Saikawaitaniriiti anta Saawaariniki, imatanakiri aajatzi Oimiraawiniriiti anta Omamiri-pathati Apinampiwini. 6 Imatanakiri Morowini-satzi anta otzisi-masiki osaiki Witzintzi-wini, ipatzimata-nakiri irojatzi Morontoniki tsipa-nampitarori otzisi-masiki. 7 Ikanta ipiyajaro Quedorlaomer itsipataari pinkathari aapatyaariri, yariijiitaka Mishajaariniki ipaitai-tziri aajatzi Tasorinchaarini. Yapirota-nakiri ikaratzi iñaanakiri iipatsitiki Otinkanaawini-satzi, ari ikimita-nakiri aajatzi Tonkaarisatzi nampitarori Tsipana-jaariniki. 8 Ikanta pinkatha-ritatsiri Paamaa-riniki, Katsimaariniki, Kityonkapathariniki, Maniraariniki, Niyawiniki (ipaitai-tziri aajatzi Nampichaani,) ijajiitaki iwayirityaa Mamiripankawiniki. 9 Yokaiti 5 pinkathari, iwayiritakari pasini 4 pinkathari: Quedorlaomer pinkatha-ritatsiri Osamaniwiniki, Tidal pinkatha-ritatsiri Pasinisawiniki, Amrafel pinkatha-ritatsiri Apijaariki, Arioc pinkatha-ritatsiri Owasankipawawiniki. 10 Irooma anta Mamiripankawiniki tzimatsi amithori-patha. Ikanta isiya-pitha-witaro pinkatha-ritatsiri Paamaa-riniki aajatzi Katsimaariniki, ithonka ititaka amithori-pathaki, yapirotaka ikamaki. Iriima pasini pinkathari-payi, siyajiitaka anta otzisi-masiki. 11 Ikanta pinkathari-payi apirotan-taintsiri, yayitanakiri iwaritiki, iwaararo pinapirota-chari okaratzi tzimatsiri Paamaa-riniki aajatzi Katsimaariniki. Jaitijiitaji. 12 Tima anta Paamaa-riniki, ari inampitarori Lot itomin-thori Abram. Yaitanakiri aajatzi irirori, ari okaratzi yaitanakiro iwaararo.

13 Iro kantacha tzimatsi aparoni siyanain-chari, ikamantakiri Abram, Heber-iiti, isaikira irirori iwankiri-masiki aparoni atziri paitachari Mamre, Tonkaarisatzi. Yoka Mamre, tzimatsi pasini iririntzi ipaita Escol pasini ipaita Aner. Yaapatyaani-payi inatzii Abram. 14 Ikanta ikimawaki Abram inosikai-takiri itomin-thori, yapatotakiri itomi yawiinta-pirotani impiratani-payi, ikarajiitzi 318 atziri. Iyaatzisita-nakiri pinkathari irojatzi iipatsitiki Dan-iiti. 15 Okanta otsitinitanaki, itsiparyaa-yitakiri iwayiriti Abram, imapokakiri iwayiritari 4 pinkathari-payi. Imatakiri yiitsinampaakiri, ipatzimata-nakiri irojatzi Pitakawiniki katonko Ontyaamairiniki. 16 Tima yaawajiro maaroni awaararontsi yaawitai-tanakari. Yaawajiriri itomin-thori Lot, yaawajiro okaratzi yasitari. Yaawajiro kooya-payi, aajatzi pasini atziri-payi ikaratzi yaitai-tanakiri.

17 Ikanta ipiyajaro Abram, imatakirira yiitsinampaakiri pinkathari Quedorlaomer, aajatzi pasini pinkathari-payi ikaratzi aapatyaa-kariri. Ari ijataki pinkatha-ritatsiri Paamaa-riniki imonthaa-waari otaapiiki omamiri-pathatzi, ipaitai-tziro aajatzi Pinkatha-ryaari. 18 Ikanta Melquisedec pinkatha-ritatsiri Aapatyaawiniki, Impira-tasorintsitaa-riti Pawa Jinoki-satzi, yaanakiro yatantaitari aajatzi imiritaitari. * 19 Iwithata-waari Abram intasonka-wintai-tantyaariri, ikantawajiri:

“Tasonka-winta inkantimi Jinoki-satzi Pawa,

Owitsika-kirori inkiti aajatzi kipatsi.

20 Owisiryaawintaari inatzii Jinoki-satzi Pawa,

Iri kantakaarori piitsinampaan-takariri owayiritamiri.”

Ikanta Abram yaaki kapichiini okaratzi yaapithatan-tawajiri iwayiritaka, ipakiri Melquisedec. Ipoñaa yaminakiro tsika okaratzi awaararontsi yaapithata-wajiriri iwayiritari, ontzimi-rika onkarati 10, aparoni yasitakai-yaari Melquisedec. Ari ikantakirori okaratzi yaapithatan-tawajiri, ontzimi-rika 10, aparoni yasitakai-yaari. 21 Ikanta pinkatha-ritatsiri Paamaa-riniki ikantakiri Abram: “Pimpinari atziri-payi ikaratzi paawairi, payiro awiroka awaararontsi.” 22 Iro kantacha yakanakiri Abram yoka pinkathari, ikantziri: “Tima nokaman-takiri Jinoki-satzi Pawa owitsika-kirori inkiti aajatzi kipatsi, 23 airo naawaitzi kapichiini okaratzi pasitari awiroka, airo naawaitzi aajatzi ompaityaa noosotan-tyaari nokyaa-piintari noitziki. Ari onkantyaa airo pikantanta apaata: ‘Nashaaranta-kaakari Abram.’ 24 tikatsi noninti naaka, apatziro nonintziro okaratzi iwayitakari nompiratani-payi. Iriima ikaratzi tsipayita-kanari, yoka Aner, Escol, Mamre, yaayitaki okaratzi inintakiri irirori.”

15

Ikantaitziri Abram: “Intzimi pitomi”

1 Ari iñaanatairi Pawa imisiri-kiini Abram, ikantairi: “¡Abram! Airo pipinka-waitziro anta, naakataki kisakowin-tyaamini. Antaroiti onkarati nompina-tajimiri.” 2 Ari yakanaki Abram, ikantanaki: “¡Pawá! Piyotzi awiroka tikatsi notomi. ¿Paitama apantyaa-roni pimpinatina? Tima iriitaki nonampiri Eliezer Ontyaamairini-satzi asitajyaa-roni okaratzi tzimimo-tanari.” 3 Aikiro ikanta-nakitzi Abram: “Ti pininti intzimi nontomi-tyaari, irootaki yasitan-tajyaarori yoka Eliezer nonampiri okaratzi tzimimo-tanari.” 4 Yakanaki Pawa, ikantziri: “Iri piwaiyani awiroka asitajyaa-roni maaroni tzimimo-tzimiri, kaari pasini-satzi asitajyaa-roni.” 5 Ari imisitowa-kiri intakiroini iwanko, ikantziri: “¡Abram! Pamini inkitiki, pithotyiiri piyotiri tsika ikaratzi impokiro. Ari inkantajyaari ishikiti pincharini-tajyaari, tima inkimitajyaari ishikitzi impokiro.” 6 Aripaiti yawintaa-nakari Abram yoka Pawa, irootaki ikimita-kaantaariri itampatzika-siritani.

12 Okanta otsitiniityaa-naki, opokimo-takiri Abram antaroiti iwochokini, maanaki. Ari omapokakiri antaro tsitinikiri anaapaakiri, antaroiti itharowan-tana-karo. 13 Ari iñaanatakiri Pawa, ikantziri: “¡Abram! Ontzimatyii piyotiro nonkantiri, inampita-kyaaro apaata pincharini-tajyaari pasiniki kipatsi, onkarati 400 osarintsi isaiki anta. Ari impira-waitaityaari, oshiki isintsiwin-taitiri yantawai-takai-tiri. 14 Iro kantacha, ari nowasankitaa-kiri naaka ompirawai-tyaarini. Aririka onkaratapaaki, aritaki isitowaji, ontzimi-motairi oshiki iwaararo. 15 Irooma awiroka, tikatsi awishi-motimi-ni, kamiitha pinkamaji pantyasipari-tapaaki, pintsipa-tajyaari picharinii-tini. 16 Aririka osamanitaki apaata, aritaki impiyaji picharini-payi aka, tikira nosamana-kyaaroota iyaaripironka Tonkaarisatzi nampitarori iroñaaka aka.” *

16

Agar aajatzi Ismael

1 Ti onkanti iwaiyan-takairo Sarai oimi Abram. Iro kantacha tzimatsi ompiratani, opaita Agar, Apitantoni-sato onatzii. 2 Okanta Sarai okantakiri oimi: “¡Pikimakí! Kimitaka ti ininta-kayinaro Pawa nowaiyanti. Iro kantacha nonintaki pimaantyaaro ampiratani Agar, piwaiyan-takairo, iriitaki nonkimita-kaantiri nowaiyani inatzii naaka.” Tima onimotakiri Abram okantakiriri iina Sarai. 3 Aakiro Sarai onampiri iroka Apitantoni-sato, opakiri Abram iinantyaaro. Tima tzimaki 10 osarintsi inampitakaro Owintiniki. 4 Ikanta imaantakaro Abram impiratani Agar, imotyaata-kaakiro. Okanta oñaaka omotyaataki Agar, okisaniinta-nakiro Sarai. 5 Iro okantan-takariri Sarai oimi Abram, okantziri: “Awiroka kanta-sitakaro okisaniintan-tanari Agar. Naakawitaka opakimirori piinantyaaro, okanta oñaaka omotyaataki, ari onintzi anaakotina iroopiroti. Iro kantacha iri Pawa yotzirori ipaita-rika kanta-sita-karori naaka, aama awiroka-rika.” 6 Ikantzi Abram: “¡Kimakí! Tima pimpiratani onatzii iroka kooya, awiroka yotironi tsika-rika pinkantiro.” Iroora owasankitaan-takarori ompiratani, irojatzi osiyantakari Agar.

7 Iro kantacha iñaakiro Imaninkariti Pawa otzisi-masiki, osaiki-motakiro nijaatinka awotsiki jatachari Tantotsiwiniki. 8 Isampitakiro Agar, ikantziro: “¿Tsikama pikinapaakika? ¿Tsika pijatika?” Ari akanakiri iroori, okantanakiri: “Nosiya-pithatyaaro Sarai ompiratanari.” 9 Ikantanakiro Imaninkariti Pawa: “¡Agar! Pimpiyi owankoki ompiratamiri, pantiniro onkarati ompiratyaamiri.” 10 Aikiro ikantana-kitziiro Imaninkariti Pawa:

Ari noshikyaa-pirotajiri piwaiyani,

tikatsi yomitairini tsika inkarati tzimatsini, ishiki-pirotaji.

11 Ari motyaatakimi iroñaaka, intzimi aparoni pitomi,

Iri pimpaitiri “Ikimi Pawa,”

tima ikimakimi Pawa pikimaatsi-waitaka.

12 Inkimityaari pitomi katsimari ikyaakoitari, masirinka inkantyaa.

Imaimanitajiri atziri-payi, ari inkimita-jyaari atziri-payi imaimanitairi irirori.

Oisokiro iwajiro inampi, onkanta-wityaa airo onimotziri ishininka-payi.

13 Ari okinkitha-waita-kaakiri Agar yoka Pawa, iro ipaitai-tantarori: “Pawa Ñaantsi,” tima onkanta-nakitzii iroori: “Iñaana Pawa, ainirotatsi nañai.” 14 Irootaki ipaitan-taita-karori iroka nijaatinka: “Inijaati Añaanita-tsiri Ñaakinari.” Tima iroka nijaatinka osaiki niyaanki-thaki awotsi jatachari Tasorinchaariniki irojatzi anta Sharakawiniki.

15 Okanta owaiyan-takiri itomi Abram, ipaitakiri Ismael. (Tima ari ikantziri iñaaniki iriroriiti “Ikimi Pawa.”) 16 Tzimaki Abram okaratzi 86 isarintsiti, arira itzimakiri Ismael.

17

Itomisitaanitaita ari iiñakaitzirori tzimatsi ikasiyakaawakaitari

1 Ari tzimaki Abram okaratzi 99 isarintsiti, ari iñaakajari Pawa, ikantairi: “Pisaiki-motina kamiitha. Airo otzimawaitzi kaaripirori pantzimo-tinari, tima naakataki Pawa Sintsi-pirori. 2 Aritaki ontzimaki ankasiyakaa-wakaiyaari. Tima aritaki nomapiro-takiro noshikyaa-jimiri pincharini-tajyaari.” 3 Ari ityiirowa-naka Abram, oiyootanaka kipatsiki. Aikiro iñaanata-tziiri Pawa, ikantziri: 4 “Iroka nokasiyakai-miri. Awiroka incharinitaiyaa oshiki atziri-payi inkarati nasiyitachaniri ishininka-tawakaiyaa tsikari-payi, onkimiwai-taiyaaro awirokami iriri. 5 Iroñaaka pimpaitaiyaa “Abraham”, tima irootaki owaitakaan-taimini “Iriri Oshiki-tatsiri”, airo ipaitai-tajimi “Apá Jinoki-satzi”. 6 Oshiki inkarataji pincharini-tajyaari, tzimatsi matacha-ni impinkathariti, inasiyi-taiyaaro impiyotaiyaa inkarati ishininka-tawakaiyaa. 7 Iroka nonkasiyakai-miri awiroka, irojatzi nonkasiya-kaiyaariri inkarati pincharini-tajyaari apaata. Naaka-tapiintaki Piwawanitaiyaa, naakatzitaka Iwawanitaiyaari inkarati pincharini-tajyaari. 8 Nompaimiro maaroni Owintini tsika pisaikaki iroñaaka, ari pinampi-taiyaaro. Awirokataki asitajyaa-roni, irojatzi yasitajyaari inkarati pincharini-tajyaari. Irasi iwatyiiro yasitajyaaro, naakataki Iwawanitajyaa.”

9 Aikiro iñaawai-tatzii Pawa ikantziri Abraham: “Pimatiro akasiyakaa-wakaa-kari, imatzitajyaaro aajatzi inkarati pincharini-tajyaari. 10 Irojatzitaka akasiyakaa-wakaa-kari, ontzimatyii imatairo inkarati pincharini-tajyaari. Tima maaroni siramparipayi intomisi-taani-tajyaa. 11 Pintoyi-tajiro opatzi-misina pisirampari-tantari. Irootaki iyotantai-tyaari tzimatsi akasiyakaa-wakaari arokaiti. 12 Iroñaaka itanakyaaro intomisitaanitajyaa piinchaa-nikiti tzimako-taintsiri 8 kitaitiri itzimaki. Imataitiri aajatzi owaiyaniiti pitzika-tani owakira tzimayi-tatsiri, impoña pimatakiri pitzika-tani owakira pamananta-yitziri kaari pishininkatyaa. 13 Ontzimatyii intomisi-taanii-tiri apitiroiti: iinchaa-niti pitzika-tani, iinchaa-niti aajatzi pamanan-tani. Irootaki iñaitan-tyaarori piwathaki okaratzi akasiyakaa-wakaa-kari. Asi owaitaa-tyiiro iroka. 14 Iriima ikaratzi kaari totamisi-taani-tacha-niri, ontzimatyii imisitowai-tiri airo pitsipa-taari pinampiki, okantakaan-tziro ti imatiro akasiyakaa-wakaa-kari.”

15 Ikantana-kiri Pawa aajatzi Abraham: “Iroñaaka ompaitaiyaa piina Sara, tima iro ompaitan-tajyaari iroñaaka “Irisinto Pinkathari”, airo opaitaja Sarai. 16 Antaroiti nontasonka-wintiro, ari owaiyantaji iroori, intzimaji pitomi. Omaapiro nontasonka-wintairo. Oshiki inkarataji owaiyani, tzimatsi pinkatha-ritatsi-ni. Tima oshiki-piro inkantajyaa osarintajyaari inasitajyaaro impiyotajyaa ikaratzi ishininkatawakaajyaa, onkimiwai-tajyaaro iroomi inirontajii-tyaa.” 17 Tyiirowa-naka Abraham, oiyootanaka kipatsiki, isironta-sirita ikantzi: “¿Kantatsima iwaiyan-takaanti antyasipari tzimaintsiri 100 isarintsiti? ¿Arima onkantaki aajatzi owaiyantaji Sara antyasiparotaki otzimaki 90 osarintsiti?”

19 Ikantzi Pawa: “Nokanta-tziimi naaka ari owaiyantaki piina Sara intzimi pitomi, iriitaki pimpaitiri Isaac. Iriitaki mapirotai-roniri akasiyakaa-wakaari, airo nowashaan-takaa-jiri inkarati incharini-tajyaari irirori.

22 Ikanta ithonkana-kiro Pawa ikinkitha-waitakaa-kiri Abraham, ari ipyaa-pitha-tanaari.

18

Yapiitakiro Pawa ikantziri Abram: “Ari intzimaki pitomi”

1 Ikanta apaata, isaikawaitzi Abraham ikyaapiintaitzi iwankothaantiki tampatzika-paiti ooryaatsiri, iñaakaajari Pawa anta inchato-masiki ipaitai-tziri Yiinkantomasi. * 2 Ikanta yaminaki Abraham iñaatzii mawa atziri. Sintsiini isiyanaka imonthaa-wakari, ityiirowa-sitawakari, yoiyotanaka kipatsiki. 3 Ikantawa-kiri: “¡Nowinkatharití! Apaata pawishi, 4 namawakimi kapichiini nijaa pinkiwa-kiitzityaari, pisaikimai-tyaa ontsimankira inchatosi pimakoryaa-waitanaki. 5 Tima naakataki pimpira-tani pariitakari iwankoki. Apaata naminawaki piwapaakyaari inkini pisintsiti pawisanaki.” Ikantajiitzi irirori: “Ariwí, kamiithataki.” † 6 Kyaanaki Abraham iwankothaantiki, ikantapaa-kiro iina: “¡Kooyá! Sintsiini pinkantyaa pamini pankirin-tsipani, pijaikitaki onkarati mawa piwan-tapiintarori, piwitsiki ayaari pintasi-yitakiro.” ‡ 7 Isiyapainta Abraham isaiki ipira-payi, yamaki awankiri vaca, watha-tatsiri. Ipakiri inampiri, iriitaki oowosantirini sintsiini iyaari. 8 Tira apatziro awankari vaca yamaki Abraham, yamitaka-niri aajatzi iyaaki othomi vaca. Iwakotaki-niri otsimankakira pankirintsi tsika isaikajiitaki ariitariri, ari iwajiitakani.

9 Ikanta ithonkakiro iwajiitakani, yokaiti ariitzinkari isampitakiri Abraham, ikantziri: “¿Tsikama piina Sara?” Ikantzi Abraham: “Osaiki inthompointa.” 10 Ikantzi ariitzinkari: “Aririka nompiyaji pasini osarintsi noñaapajiro Sara tzimaki otomi.” Kimisantaki Sara ikinkitha-waijiitzi Abraham, osaikaki antaki-ronta ikyaapiintaitzira owankothaantiki, itaapii-takara oimi. 11 Antyasipari-jiitaki apitiroiti Abraham aajatzi Sara. Karatapaaki oñaawaita okooya-tantari. 12 Irootaki kaari amawitan-tanakaro osirontyaa, okanta-siri-tanaki: “Tima antyasiparo-takina naaka, aajatzi ikimitakari noimi. ¿Arima onkantaki nowaiyantaji?” 13 Isampitana-kiri Pawa yoka Abraham, ikantziri: “¿Paitama osirontantari Sara? ¿Tima onkimisanti ari owaiyantaji okantawitaka antyasiparo-witaka? 14 ¿Tzimatsima pomirintsi-tzimo-tyaari-ni Pawa? Aririka nompiyaki pasini osarintsi nariityaami, ari noñaapajiro Sara tzimaki otomi.” 15 Okanta okimawaki Sara, antaroiti otharowa-naki, okowawi-tanaka omaniro ikantai-takiri, okantanaki: “Ti nosirontyaa.” Ari ikantana-kiro irirori: “Noyotaki naaka pisirontaka.”

33 Ikanta ithonkakiro Pawa ikinkitha-waitakairi Abraham, jataji. Piyaja irirori Abraham iwankothaantiki.

19

1 Aritaki tsitini-tzimataki, ariijiitakani Paamaariniki apiti maninkari. Isaikaminthaitzi Lot okyaapiintzi awotsi anta nampitsiki, tsika ipiyo-tapiinta-jiita atziri-payi. Ikanta iñaawakiri, isiyanaka imonthaa-wakari, ityiirowa-sitawakari, yoiyootanaka kipatsiki, ipinkatha-tawakiri. 2 Ikantawa-kiri: “¡Pinkatharí! Thami nowanko-thaantiki nonintzi pimai-motanakina. Iroka nijaa pinkiwa-kiitzityaa. Onkitaiti-tamanairika pawishi.” Ikantajiitzi iriroriiti: “Aritaki, nomayi aka.” 3 Aikiro isintsi-tatzii Lot, irojatzi ikowantana-kari ariitzinkari iyaatana-kiri iwankoki. Inkotsi-takaan-taki oshiki owaritintsi, aajatzi yatantyaariri, yakyoo-jiitakirini ariitzinkari. * 4 Tikira imaajiitiniita, ipokajii-tapaaki Paamaarini-satzi, ishonkapaa-kiro pankotsi isaikajiitakira, oshiki awankariiti itsipatakari antari-konapayi, maaroni. 5 Ikaimapaa-kiri Lot, ikantziri: “¿Tsikama isaikika ariitapain-chari otsitiniityaaki piwankoki? Pimisitowiri, nokowatzii nomaimanitiri.” 6 Ari isitowana-kiri Lot ikinkitha-waitakairi atziri-payi, yasitako-piro-takiri ariitzinkari. 7 Ikantziri: “¡Noyomparí! Paamaiyaa pantziro = kari kaaripirori. 8 Tzimatsi apiti nosinto tikira oñiiriita sirampari. Pikowi-rika aritaki nomisitowa-kimiro, irootaki pimaimaniti pantiro pinintziri awiroka. Ti noninti pimaimanitiri ariitanari nowankoki, nokaimakaan-tani inatzii.” 9 Kisajii-tanaka Paamajaa-risatzi ikimawakiri ikantaki Lot. Ikantawakaa-jiitanaka: “Paminiri yoka ayompari, owakira yariita irirori, ikowapaaki impira-tantapaa-kyaa.” Ikantajii-tanakiri aajatzi: “Pintainki, awirokataki nomapiroti nompasa-waitimi.” Ari itachaanka-nakiri Lot. Ipokajii-tapaaki okaakiini iwankoki, inintzi itanto-ryiiro yasitan-tarori iwanko. 10 Ari yakotanaki ariitzinkari, yakatha-tajiri Lot iminkyaa-jiri iwankoki. Yasitana-kiro. 11 Ithonka ikamaraakitanaki awankari-payi aajatzi antari-konapayi. Ari yamina-mina-witaaro asitakoro pankotsi isitowan-taiyaarimi, aasijii-takarini imakori.

12 Iñaawai-tanaki ariitzinkari, ikantziri Lot: “¿Tzimatsima pasini pishininka aka? Paanakiri pitomi-payi, pisinto-payi, aajatzi pitziniri-payi. Paanakiri aajatzi pikarajiitzi pisaiki aka nampitsiki 13 Tima napirotatyiiro iroka nampitsi. Okimiwai-takaro onkaima-kaima-tatyiimi iyaaripironka atziri-payi nampitarori aka. Irotaki ityaankan-takanari Pawa napirotiro.” 14 Ari ijatanaki Lot iñiiri itziniri-payi okasiyari irisinto-payi oimintyaari, ikantapaa-kiri: “Pisitowi nampitsiki, yapirotatyiiro Pawa.” Titzimaita inkimisanta-jiiti itziniri-payi Lot, isiyakaantzi ikantawaisita.

15 Okanta okitaiti-tzimataki, yapiitana-jiro maninkari, ikantziri Lot: “¡sintsiini pinkantyaa! Tirika pinintzi pinkami iwasankitai-tiro iroka nampitsi, pisiyakairo piina aajatzi apiti pisinto.” 16 Niitsikiroini ikanta Lot ti intharokyaati, akotanaki maninkari-payi yakatha-wako-tanakiri, tima itakoki iwiri Pawa yoka Lot. Ari ikimitana-kirori iina aajatzi irisinto-payi. Yookakiro intakironta nampitsi, awisako-tantajyaari.

17 Aritaki saikapaaki Lot intakiroini nampitsiki, ari yapiitana-jiri maninkari, ikantziri: “Pisiyi. Apatziro piwanakiro pijati tonkaariki, airo pisaika-waitanaki niyaanki-thaki awotsi, airo paminawaitzi aajatzi pitaapiiki, pawisako-tajiita.” 18 Ari yakanaki Lot, ikantana-kiri: “Airo okantzi nowinkathariti. 19 Oshiki kamiithari pantzimo-takinari, antaro pinisironka-takana piwawisaako-tajana. Kimitaka airo nomatziro nosiyi tonkaariki, aritaki nonkamaki ariitawa-kyaana yapiroi-tantyaarori nampitsi. 20 Tzimatsi aka okaakiini, yanini nampitsi. Ari nosiyiri anta. Pisinitina nojati airo nokamanta. Tima yanini onatzii nampitsi.” 21 Ari ikantzi maninkari: “Nokimakimi, aritaki nomatakiro pikowako-takinari. Airo napirotziro iyaaniini nampitsi. 22 Pijatana-kiita iroñaaka. Airo napirotzitaro nampitsi tikiramintha pariityaata tsika pisiritakaro.” Irootaki ipaitan-taitarori anta Nampi-chaaniki. 23 Ikanta okitaiti-tamanaki, ariitaka Lot anta Nampi-chaaniki.

24 Iwaryaaki Pawa paamari kitiri-moito okantapaaka anta Paamaariniki aajatzi Katsimaariniki. 25 Yapirotakiri saikantarori nampitsi, imatakiro maaroni shookayi-tatsiri anta otaapiki. 26 Pokawitacha iina Lot, oyaatakiri oimi, ari aminapaintzi otaapiiki, opyaanakaro tziwithantha.

27 Ikanta okitaityaa-manaji, ananinka-manaka Abraham anta ikinkitha-waitakaa-kiri chapinki Pawa. 28 Yaminapaaki antó otaapiki osaiki nampitsi Paamaarini, aajatzi Katsimaarini, iñaatziiro okachaa-rinkataki, okimiwai-takaro okachaatzi pomitaantsi. 29 Imatakiro Pawa yapirotziro nampitsi inampiwitaro Lot. Titzimaita ipyaakotari Pawa yoka Abraham, iwawisaako-tajiri itominthori Lot yapirotajyaami irirori.

21

Itzimantakari Isaac

1 Tima osiriki iwiro Pawa iroka Sara, mataka ikasiyakaa-karori. 2 Motyaataki, monkarataka ikantaki-rori tsika-paiti intzimi. Owaiyan-takiri otomi okantawitaka antyasipari-witaka Abraham. 3 Imatakiro Abraham ipaitakiri itomi Isaac. 4 Ikanta imaakotapaaki 8 kitaitiri, yaanakiri itomisi-taani-tziri, tima irootaki ikantaki-riri Pawa. 5 Aritaki tzimaki Abraham okaratzi 100 isarintsiti itziman-takari Isaac.

22

Iiñaantaitari Abram impomitirimi itomi

1 Okanta osamanitaki, inintaki Pawa iñiiro yawintaa-sirinka Abraham. Ikaimakiri ikantziri: “¡Abraham! Ari yakanaki irirori, ikantzi: “Ipaitaka, aka nosaiki.” 2 Ikantzi Pawa: “Pijati Pawaitoniki, paanakiri pitakopiro-tani pitomi. Nonintzi pimpomi-tinari onkatziyiin-kati ikachaa-rinka anta otzisiki tsika nookotimiro. Pinkimi-takaan-tiri iriimi atsipi-tako-wintyaa-mini pikaaripirotaki” 3 Ikanta okitaiti-tamanaji ipiriin-tamanaka Abraham, iwitsika-kiri imorani. Iriitaki intsipa-tanakyaa apiti impira-tani, itomi Isaac. Yaanaki itsima impomitan-tyaariri. Jataki tsika yookotaki-niri Pawa. * 4 Ari yaniitaki okaratzi mawa kitaitiri, yamina-kotapaa-kiro antó tsika yariityaa. 5 Ikantakiri impira-tani: “Ari pisaikawaki aka paminiri mora. Nojatawaki naaka nontsipa-tanakyaari notomi. Aririka nomatakiro nompinkathatiri Pawa, ari nompiyajiri.” † 6 Yaakiro Abraham tsitsi impomitan-tyaariri, yanatakaa-nakiri itomi. Yaanakiro irirori paamari, aajatzi kotsiro. Jaitijiitanakini apitiroiti. 7 Tikira osamaniti isampitakiri Isaac iriri, ikantziri: “Apaa.” Ari yakanaki Abraham, ikantzi: “Ipaita pinintziri notomí.” Ikantzi Isaac: “Tzimatsi tsitsi, paamari, ¿tsikama ayika apira ampomitiri?” ‡ 8 Ikantzi asitariri: “¡Notomí! Iyotzi Pawa tsika yayiri ipira ampomitiri.” Aikiro ijajiitatziini.

9 Ikanta yariitapaaka tsika yookotaki-niri Pawa, iwitsiki ipomi-pirini-minto Abraham, ipiwirika-kiro itsima. Yaakiri itomi yoosotakiri, inaryaakiri pomipirini-minto-tsiki ipiwirika-kiro itsima. 10 Iro itzinaa-witanakaro kotsiraaniki isataantyaarimi itomi, 11 ikaima-kotakiri imaninkariti Pawa, ikantziri: “¡Abraham! ¡Abraham!” Akanaki irirori ikantzi: “Ipaitaka, aka nosaiki.” 12 Ikantzi maninkari: “Airo pisatairi iintsi, noyotakimi oshiki pipinkatha-tziri Pawa, tima ti pinthañaa-pitha-tyaari papintziti pitomi.” 13 Ari yaminanaki Abraham, iñaatziiri ipiraitari yayiintaka ichiiki incha-maisiki. Yaakitziri, iriitaki impoyii-takariri itomi, kachaaryiinka ikantaka ipomitakiri. § 14 Irootaki ipaitan-tanakarori Abraham irontá otzisi: “Ipantzi Pawa.” Arira ikantapiin-taitanaki: “Impan-tapiintaiti kowityii-motairi itzisiti Pawa.”

15 Ari yapiitakiro imaninkariti Pawa isaikakira inkitiki ikaima-kotajiri Abraham, 16 ikantziri: “¡Abraham! Okantakaan-tziro ti pinthañiiyaari papintziti pitomi, naaka pinkima-jaanti nopaantiki iroñaaka. Iroka nokantzi: 17 ‘Omapiro nontasonka-wintimi Naaka. Naaka shikyaa-jirini pincharinita-jyaari inkimitajyaari ishikitzi impokiro, inkimitajyaaro oshikitzi impaniki nijaathapyaaki. Iriitaki iitsinampaa-jiri-niri iisaniin-tani. 18 Iriitaki kantakaa-jyaaroni picharini-payi intasonka-wintantai-tyaariri maaroni nasiyitacha-niri ishininka-tawakaiyaa kipatsiki. Okamintha pikimisan-tajiro awiroka nokantzimiri.’ ”

23

Okamantakari Sara

1 Okaratzi 127 osarintsi añaaki Sara. 2 Ari okamajiri iroori anta ipaitai-tziro “4 Asitaro Inampitsiti”, irojatzi ipaitai-tziri “Aripiro-taarini” saikatsiri anta Owintiniki. Antaroiti iraako-waitakaro Abraham okamajira Sara.

24

Yaminaki Abram iinantyaari Isaac

1 Ari mapirotaka antyasiparitaki Abraham, oshiki itasonka-wintakiri Pawa. 2 Ikaimakiri antaripiro-taintsiri impira-tani, amininiriri okaratzi tzimimo-tziriri. Ikantakiri: “Pairika-chokitina”. * 3 Pinkantapirotina, pimpairyiiri Pawa Iwawani-taitari inkitiki aajatzi kipatsiki, airo pisinitanari notomi iinantyaaro Owintini-sato saikatsiri aka. 4 Ontzimatyii pijati nonampii-tiki, pamininiri noshininka naaka iinantyaari.” 5 Ari yakanakiri impira-tani, ikantziri: “Airorika onintzi ompoki mainaro, ¿tsikama nonkantyaaka? ¿Naanakirima pitomi pinampii-tiki pipoñaaka pairani?” 6 Ikantzi Abraham: “Airo, okantzi payinari notomi anta. 7 Tima Pawa, Iwawanitari inkiti-satzi, amajanari pairani iipatsitiki asitanari, iipatsitiki aajatzi nocharini. Ikantakina pairani: ‘Ari nompajiri iroka kipatsi inkarati pincharini-tajyaari.’ Tima irootaki ikasiyakaa-kinari, aritaki intyaan-takimi imaninkariti, tsipatyaa-miniri pamantyaari kooya iinantyaari notomi. 8 Airorika onintzi oyaatimi kooya, pimonkara-tzimaitakaro nompira-takamiri naaka. Titzimaita noninti payinari notomi anta.” 9 Imatakiro impira-tani, yairika-chokitakiri Abraham, ikantaki: “¡Omaapiro nowinkatharití! Airo namatawi-tzimi, aritaki nantakiro okaratzi pikantaki-nari.”

10 Ikoyaana-kiro tzimimo-tziriri ompiratariri, irootaki impasitan-tyaari. Yaanaki 10 ipira ikyaakoi-tari, jataki inampitsitiki Nacor ipaitai-tziro Osampanaaki anta Tonkariniki. † 11 Ikanta yarii-tzimataka nampitsiki, imakoryaa-kaapaa-kiri ipira-payi osaiki nijaatinka. Aritaki tsitiniityaaki, irootaintsi intityaa ooryaatsiri opokapiin-tzira kooya-payi ayi nijaa. ‡ 12 Amanapaaki, ikantzi: “Pawa, Iwawani ompiratanari Abraham, awiroka kantakai-yaaro-niri omatantyaari nonintziri, pinisironka-tiri ompiratanari. 13 Ari nosaikawaki aka ikaapiin-taitzi, tsika opokayitzi awankaropayi ayi nijaa. 14 Awiroka kantakai-yaaro-niri aririka nonkantakiro aparoni mainaro: ‘Pisinitinaro piyowitziti nirawakiita nijaa.’ Onkantanaki iroori: ‘Pirawaiti. Kantatsi nompiri nijaa ikyaakoi-tari-payi.’ Irootaki mainaro pikowakaa-kiriri pimpira-tani Isaac. Ari noyotiri pitakotari ompiratanari.” §

15 Tikira ithonkiroota yamani, pokapaaki aparoni mainaro anatakiro oyowitziti oshimpaki. Irootaki Rebeca irisinto Betuel. Tima yoka Betuel iriitaki otomi Milca iwaiyan-takaa-kirori Nacor iririntzi Abraham. 16 Kamiithaanto onatzi Rebeca, titzimaita oyotiri sirampari. Oirinkapaaka nijaatinkaki, okaapaaki nijaa, iro ompiyana-kimi. 17 Ari isiyasi-tawakaro ompirataari, ikantapaa-kiro: “Pimpina kapichiini nijaa payiri piyowitzitiki nirawa-kiita.” 18 Okantzi iroori: “Pirawaiti nowinkatharití.” Sintsini owayiitana-kiro oyowitziti, oitakiri nijaa airika-kotaki-niri. 19 Ithonkakiro iraki nijaa ompirataari, okantana-kiri Rebeca: ‘¡Jiwari! Naawaki pasini nijaa nompiriri ikyaakoi-tari-payi, irojatzi irantakyaa maaroni irirori.” * 20 Intsipayini osiyapainta okai nijaa osakiro yirapiintzi piratsi, oshiki opiyapiyataka, ojaikitaki-niri irajiititiri ikyaakoi-tari-payi. † 21 Ari yaminamintha-takiro ompirataari tikatsi inkantiro, tima ikowatzii iyoti iriirika Pawa kantakaa-rori omatantakari iñaakiri. 22 Ikanta thonkaka irajiitaki ipira, inosikana-kiri iwitsikai-tziri ooro, pinapiro-tachari. Ithatakiniro okirimasiki. Ipakiro apiti omatyaari akoki, pinapiro-tachari aajatzi. ‡ 23 Ikantana-kiro: “Pinkantina, ¿Ipaitama asitamiri? ¿Antitachama iwanko nomayi-motimi nontsipa-tyaari nokarajiitaki?” 24 Okantanaki iroori: “Naakataki irisinto Betuel, owaiyan-tani Milca irisinto Nacor. 25 Tzimatsi tsika pimaajiiti, tzimatsi aajatzi oshiki iyaari pipira-payi.” 26 Ari ityiirowa-naka ompirataari, ipinkatha-tanakiri Pawa. 27 Ikantanaki: “Kimosiri-wintaari pinatzi Pawa, Iwawani ompiratanari Abraham, ti pamatawi-tiri pinisironka-tani ompiratanari. Awiroka amakinari aka noñaantaka-rori iwanko ishininka-thori.” 28 Ti osaikanaki Rebeca, osiya-piro-tanakityaa owankoki osaiki oniro, okamantapaa-kiro.

29 Tzimatsi oyaariri Rebeca ipaita Labán, iriitaki siyanainchari ikaapiin-taitzira nijaa iñiiri atziri. 30 Tima iñaawakiri othataniki okirimasiki aajatzi omarintsi iwitsikai-tziri ooro omayitakari iritsiro akoki, ikimawakiro aajatzi okamantan-tapaa-ki ikantaki-rori ompirataari. Ikanta yariitapaa-kari Labán impira-tani Abraham isaikakaakiri ipira-payi ikaapiin-taitzira. 31 Ikantapaa-kiri: “Pimpoki itasonka-wintani Pawá. ¿Ipaitama pisaikantari intyaatsikaini? Tzimatsi tsika pimaapaaki, tzimatsi aajatzi tsika piwapaakiri pipira-payi.”

32 Ari ijatanaki ompirataari anta pankotsiki. Iwayiitaarantawakiri Labán ipira-payi ompirataari, ipakiri iyaari. Ipoñaa yamaitaki-niri nijaa ariitzinka-ripayi inkiwa-kijiityaari. 33 Ikanta ipaitawa-kiri iwapaakyaari, ikantanaki impira-tani Abraham: “Airo nowitzita airorika nokaman-tzimiro nokowiri.” Ikantanaki Labán: “Intsityaa pimatiro.” 34 Ikantzi ompirataari: “Naakataki impira-tani Abraham. 35 Antaroiti itasonka-wintakiri Pawa ompiratanari, oshiki yashaaran-takaa-kari, tzimatsi ipira-payi, iiriikiti, ooro, ikyaakoi-tari-payi, tzimatsi oshiki yatziriti impiratari, tzimatsi aajatzi oshiki kooya-payi. § 36 Ari okimitzi-takari Sara okantawitaka antaro-konataki, owaiyantaji otomi. Iriitaki yasitakaa-jyaari ompiratanari okaratzi tzimimo-tziriri. 37 Tima inintatzii ompirataka-nari nomonkara-piro-tiniri, ikantaki-nari: ‘Airo pisinitanari notomi iinantyaaro Owintini-sato saikatsiri aka. 38 Apatziro pijatasitiri ishininka-thori asitanari, pamininiri notomi awankaro noshininka-payi naaka. Tima irootaki kamiitha-tatsiri iinantyaaro.’ 39 Nokantanaki naaka: ‘¡Nowinkatharití! Aamaasityaa airo onintzi oyaatina mainaro. ¿Tsika nonkantyaaka?’ 40 Ikantana-kina irirori: ‘Tima kamiitha nokantzimo-takari Pawa, aritaki intyaan-takimi imaninkariti intsipa-tyaami pijati, ari omatakyaa okaratzi nokantaki-miri. Aritaki pamaki kooya iinantyaari notomi, ishininka-thori asitanari. 41 Airorika inintzi noshininka-thori impimiro irisinto, pimonkara-maitakaro awiroka nompira-takamiri’. 42 Ikanta nariitaka ikaapiin-taitzi, namanakiri Pawa Iwawani ompiratanari, nokantziri: ‘Omaapiro-rika pinisironkatana pimatakainaro nonintziri aka. 43 Tima saikakina ikaapiin-taitzi, nonintzi pimatakainaro iroka mainaro pokaintsiri ayi nijaa, aririka nonkantawa-kiro: “Pimpina kapichiini nijaa piyowitzitiki, nirawakiita”, 44 aririka akanakina, onkantina: “Pirawaki, ari naaki pasini nompiriri pipira-payi irawakiri irirori”, irootaki iroka kooya ikowakaa-kiriri Pawa itomi ompiratanari.’ 45 Tikira nonthonkiroota namani, noñaawakiro opokaki Rebeca anatakiro oyowitziti oshimpaki. Oirinkapaaka nijaatinkaki, okaapaaki. Ari nokantziro: ‘Pimpina pinijaati nirawakiita.’ 46 Sintsiini owayiitana-kiro oyowitziti, okantana-kina: ‘Pirawaki, aritaki naaki pasini irawakiri aajatzi pipira-payi.’ Opakina nijaa nirawakiri, opitakari aajatzi nopira-payi. * 47 Ari nosampi-tanakiro, nokantziro: ‘¿Ipaitaka asitamiri?’ Okantzi iroori: ‘Naakataki irisinto Betuel itomi Nacor owaiyani Milca.’ Ari nokyaan-takaa-karo thatanintsi okirimasiki, nomatan-takaro akoki omarintsi-payi. 48 Ari notyiirowa-nakari nopinkatha-tanakiri Pawa, nopanthaa-wintanakiri Iwawani ompiratanari Abraham, iriitaki amakinari nariitan-takari iwankoki ishininka-thori, namininiri iina itomi. 49 Nonintzi pinkantina kamiitharika inintziri ompiratanari, tirika onimotimi pinkantina noyotan-tyaari ompaityaa nantiri.” 50 Ikanta Labán aajatzi iriri Betuel, ikantanaki: “Iriitaki Pawa kantakaa-rori, tikatsi nonkanti naaka. 51 Jiiroka Rebeca, paanakiro. Irootaki iinantyaari itomi ompiratamiri, irootaki inintakiri Pawa.” 52 Ikanta ikimawaki impira-tani Abraham, oiyootanaka kipatsiki ityiirowa-naka ipinkatha-tanakiri Pawa. 53 Imisitowana-kiro yamayitakiri iwitsikai-tziri ooro, kiriiki, kithaarin-tsipayi. Ipakiro maaroni Rebeca. Ipasitakari oyaariri aajatzi oniro. 54 Owaajiitaka iroñaaka ompirataari, irawaijiitaki itsipatari oyaataki-riri. Maajiitaki. Okanta okitaiti-tamanaki, ipiriin-tamanaja, ikantanaji ompirataari: “¡Jiwarí! Irootaintsi nompiyaji iwankoki ompiratanari.” 55 Titzimaita inintzi iyaariri Rebeca aajatzi iniro, okantanaki: “Apaata ojatzita niintsiti, nonintatzii omaanaji onkarati 10 kitaitiri. Irojatzi oyaatan-tanakyaamiri.” 56 Ikantanaki ompirataari: “Airo pisamani-takaana, iriitaki Pawa kantakaa-karo nariitan-takari aka. Ontzimatyii nompiyi iwankoki ompiratanari.” 57 Ikantajii-tanaki irirori: “Thami ankaimiro iroori, ankimiro tsika okantzi.” 58 Ikaimai-takiro Rebeca, ari isampitai-takiro, ikantai-tziro: “¿Pinintzima piyaatana-kiri ompirataari?” Akanaki iroori, okantzi: “Jii, nonintzi noyaatana-kiri.” 59 Ari isinitana-kiro Labán ojati iritsiro Rebeca ontsipa-tanakyaaro aamaakowin-tapiintarori pairani ainiro iintsitapaaki. Oyaatana-kiri impira-tani Abraham itsipatanaari ikaratzi oyaayitaki-riri. 60 Iwithatawaaro oyaariri, ikantawa-jiro:

Pijati chooki,

Onkamintha iriniro-tyaami oshiki atziri.

Onkamintha yaapitha-tajiri piwaiyani-payi inampi-payi ikisaniin-tani. 61 Ari okyaako-tanakari Rebeca ipiraitari otsipatanakaro ompira-tanipayi aamaakowin-takarori pairani, oyaatana-kiri impira-tani Abraham. Imatakiro ompirataari yaanakiro Rebeca, piyanaja. †

62 Aritaki ariitzimataja irirori Isaac ipoñaajaro nijaatinkaki ipaitai-tziro “Añaani-tatsiri Ñaakinari”, inampiitiki irirori ipaitai-tziri Piryaariniki. 63 Iyaatzii irirori yaniiwaitzi tsitinii-tiini. Ari yaminaki antó, iñaatziiri ipokayitaji ipira-payi ikyaakoi-tari. ‡ 64 Ari okimatzi-takari Rebeca aajatzi, aminaki antó oñaakiri Isaac, ayiitanaki. 65 Osampitana-kiri ompira-taari, okantziri: “¿Itzimika yonta pokaintsiri?” Ikantanaki ompira-taari: “Iriitaki ompiratanari.” Ari aanakiro omanthaki, opasika-poro-pitha-tanakari. 66 Tima ariitaja ompira-taari, ikamantapa-jiri Isaac okaratzi yantakiri tsika ijataitzi. 67 Ari yaanakiro Isaac iroka Rebeca owankothaantiki irinironi, iinantakaro. Antaroiti yitakotakaro. Irootaki oimosirinka-pajiriri okamajira iriniro.

25

Ikamantajari Abram

7 Tima okaratzi 175 osarintsi yañaaki Abraham. 8 Kamiitha ikamaji Abraham aakiri yantyasiparinka. *

11 Okanta ikamajira Abraham, itasonka-wintakiri Pawa Isaac. Inampitaaro Isaac ikaapiin-taitzi nijaa ipaitai-tziri “Añaani-tatsiri Ñaakinari.”

Itzimantakari Isaac aajatzi Esaú

21 Tima ti onkanti owaiyanti Rebeca, irootaki yamana-kotantaka-rori Isaac ikowako-tziri Pawa. Ikimakiniri yamanani Pawa, motyaataki Rebeca. 22 Okanta okimakiri Rebeca yaatzika-wakaa iintsiti omotyaaki, okanta-siritzi: “Tima oshiki nokimaatsitakari iroñaaka, aririka onkantyaari apaata, ¿ipaitama nañaantyaari?” Jatanaki amaniri Pawa onintzi oyoti ipaita antiri. 23 Ikantziro Pawa:

Pimotyaatatziiri apiti shininka-tawakaacha-niri,

Apiti oshiki-tatsi-niri maimani-tawakaacha-niri.

Sintsi inkantyaa aparoni, iriima pasini airomachiini,

Iriitaki ompiratan-tachaniri iyaapitsi, impiratyaari itarori itzimi. 24 Okanta omonkarataka ontzimanintan-tyaari Rebeca, owaiyan-takiri otsipaa-niriiti. 25 Itapaaka-rori itzimi kitisirinkari maaroni iwathaki, ithonka iwitzitaki. Irootaki ipaitan-takariri “Witzintzi”. Tima iroka wairontsi Witzintzi, irootaki ikantai-tziri iñaaniki pairani irirori “Esaú”. 26 Ikanta itzimapaaki yoijatakirira pasini, airika iwakiri iitziki itapaaka-rori itzimi. Irootaki ipaitan-takariri “Airika-kiitzitantaniri”. Tima iroka wairontsi Airika-kiitzitantaniri, irootaki ikantai-tziri iñaaniki pairani irirori “Jacob”. Tima tzimaki 60 isarintsiti Isaac owaiyan-tanta-kari Rebeca.

Inintaki Esaú inkimitakaiyaari Jacob iriitakimi ityaaroni intzimi

27 Ikanta apaata antarijiitaki iintsi-payi. Antawairintzi inanaki Esaú, kominthaantzi inaki aajatzi. Iriima Jacob apatziro onimowai-tziri irirori, yasi iwiro isaiki iwankothaantiki iriri.

28 Oshiki yitakotakari Isaac yoka itomi, Esaú, tima oshiki iwakota-tapiinta-kari iyominthani. Irooma Rebeca otakopiro-tani owiri iroori Jacob.

29 Okanta apaata, isaiki Jacob ikotsiwaitzi, ari yariitaari Esaú ipoñaajaro yantawairiki, makotaki. 30 Ikantapaa-kiri: “¡Iyí! Pimpina kapichiini kityonka-pathari pikotsiri, aatyiina notashi.” (Irootaki owaitakaan-tziriri “Kitisiri” yoka Esaú) † 31 Ari ikantzi Jacob: “Pitawakyaaro awiroka pinkimi-takaan-tina naakami ityaaro-niri nontzimi.” 32 Ari ikantzi Esaú: “¡Aatyiina notashiwí! Ti nomiraawintiro naaka nitawitakaro notzimaki.” 33 Aikiro isintsi-tanakitzii Jacob, ikantziri: “Intsityaa pinkanta-pirotina iyí.” Ari inintanaki Esaú inkimi-takai-yaari Jacob iriitakimi ityaaro-niri intzimi, iriitaki ayiro-niri apaata maaroni tzimimo-tziriri iriri. 34 Irootaki ipantaka-riri Jacob iwariti iririntzi, Esaú, ipitakari aajatzi yatantariri. Ikanta ithonkakiro iwaka Esaú, iranaki imiri. Katziyanaka, jatanaji. Ti imiraawin-tiro okaratzi ijiwawitakara itzimaki. ‡

26

Ikasiyakaitziriri Isaac

2 Ari iñaakaari Pawa Isaac, ikantakiri: “¡Isaac! Airo pikinanaji Apitantoniki. Pinampi-tajyaaro tsika nookotimiro. 3 Pisaiki aka pinkimi-tyaari kinakina-waitaniri. Tima aritaki ankarati asaiki, ari nontasonka-wintakimi. Aritaki nompakimiro maaroni iroka kipatsi, irootaki yasitajyaari apaata inkarati pincharini-tajyaari. Ari nomonkara-tajirori aka okaratzi nokasiyakaa-kiriri pairani piri Abraham. 4 Aritaki noshikyaa-kimiri inkarati pincharini-tajyaari, inkimitajyaari ishikitzi impokiro inkitiki. Iriitaki nasitakaa-jyaari maaroni iroka kipatsi. Iriitaki kantakaa-jyaaroni picharini-payi intasonka-wintantai-tyaariri maaroni nasiyitacha-niri ishininka-tawakaiyaa kipatsiki. 5 Tima imonkara-takiro pairani piri Abraham okaratzi nokantziriri. Ikimisan-takina nompiratariri, imatakiro nokantakaan-tani, nowinkakaan-tani, aajatzi okaratzi noyomitaayi-tziriri.”

27

Itasonkawintaitakiri Jacob

1 Aritaki antyasiparitaki Isaac, ti yokichaa-tapaji. Ikaimakiri yantariti itomi, ikantakiri: “¡Notomí!” Ikantzi Esaú: “¿Ipaita Apaá? Aka nosaiki.”

2 Ikantzi Isaac: “¡Notomí! Aritaki antyasipari-takina, aamaasityaa irootaintsi nonkami. 3 Nonintzi piyati pinkin-taitina posinirintzi. 4 Pinkotsi-takinari, posini inkantyaa nonintziri, pamakinari nowawakyaata. Ari noyomitaa-najimi tikira nokamana-kiita, onkini intasonka-wintaitimi.”

5 Kimaki iroori Rebeca ikantziriri itomi, Isaac. Ijaminthaitzi Esaú yaminaminatzi posinirintzi impiriri asitariri, 6 okantakiri Rebeca pasini otomi, okantziri: “¡Notomí! Nokimakiri piri ikinkitha-waitakairi pirintzi Esaú, ikantziri: 7 ‘Pinkin-taitina posinirintzi pinkotsi-tinari, kamiitha imposiniti inkini noyaari, ari noyomitaa-najimi tikira nokamana-kiita onkini intasonka-wintimi Pawa.’ 8 ¡Notomí! Pikimiisa-tina okaratzi nonkantimiri.

9 Pijati pairikaiti apiti awankiri apira, pamakinari, nonkotsi-tiniri piri tsika ikanta iñaamatari irirori. *

10 Awiroka aanakini-rini iwawakyaa. Ari iyomitai-miri tikira ikamanakiita intasonka-wintaiti-miita awiroka.” 11 Ikantana-kiro Jacob iriniro: “Tima witzintzi inatzii iyi, irooma naaka ti nowitziti. 12 Aritaki iyotawakina apaa aririka impampi-tawakina, ari inkinkithasiri-takyaa nothainka-tziiri, ampinaa-sityaa iyomita-wityaana intasonka-wintaitina, añaatyii oshiki imishatina.” 13 Okantana-kiri iriniro: “¡Notomí! Naaka imishati piri. Pantiro awiroka nokantaki-miri, pamakinari apiti apira.” 14 Jatanaki Jacob ipiyotaka ipira-payi, yamakiniro iriniro. Onkotsi-tawakiri iroori tsika ikanta oyotziro iroori iñaamatari Isaac. 15 Aakiro iroopirori iithaari antariti otomi iwiro pankotsiki, okithaa-takiri Jacob. 16 Okyaan-takaa-kari imisina opira irakoki, aajatzi ikintsiki tsika ti iwitziti. † 17 Oyiitakiri onkotsi-takiri, opakiri otomi Jacob otsipataa-kiro yatantyaariri. ‡

18 Ari yaakotana-kiro Jacob isaikaki iriri, ikantapaa-kiri: “¡Apaá!” Ikantzi Isaac: “¿Tsika pipaitaka awiroka notomi?” 19 Ikantzi Jacob: “Naakataki Esaú pantariti pitomi. Nomatakiro okaratzi pikantaki-nari. Pimpiriinti, piyaa noyintani, piyomitanaina intasonka-wintantai-tyaanari.”

20 Ikantzi Isaac: “¿Okatzimaitaka pikin-tapaintzi posinirintzi?” Ikantzi Jacob: “Tima ikantakaa-karo Pawa pipinkatha-tapiintziri, irootaki noñaan-tapaintari sintsiini.” 21 Ari ikantzi Isaac: “Pimpoki okaakiini nompampi-tawakimi, noyotan-tyaamiri awiroka-rika Esaú.” 22 Pokapaaki okaakiini Jacob impampi-tawakiri. Ikantzi Isaac: “Iriiwaanti-waitaki iñaawaitzi Jacob, irooma irakosampiki Esaú inatzii.” 23 Ti iyotawakiri, tima iwitzi-pakotatzii iriiwaitaki Esaú. Irootaki iyomitantanaka-riri onkini intasonka-wintaitiri. 24 Yapiitana-kiri isampitziri, ikantziri: “¿Omapirotatyaa awiroka Esaú?” Ari ikantzi Jacob: “Jii, naakataki.” 25 Ikantanaki iriri: “¡Notomí! Piyii-tinari piyominthani nowawakyaata, ari noyomitanai-miri onkini intasonka-wintaitimi.” Iyii-takiro Jacob owaritintsi ipakiri iriri. Yamakiniri aajatzi irawakiri. Iwawakaro Isaac, iraki imiri aajatzi. §

26 Ikantzi Isaac: “Pimpoki okaakiini notomi, pintsitokyaana.” * 27 Ikanta itsitoka-paakari Jacob iriri, yasankawakiri iithaariki. Iyomitaa-kiri intasonka-wintaitan-tyaariri, ikantziri:

Irootaki isankaani notomi.

Okimiwai-takaro osankaani owaantsi itasonka-wintziri Pawa.

28 Inkamintha Pawa owaryaa-piintaji-miro-niri inkani,

Irootaki onkithoki-piro-tantajyaari pichochoki-tipayi.

Aajatzi onkantajyaa piwanki-ripayi, aajatzi okaratzi pimiritari. †

29 Inkamintha intzimaji pimpira-waitani,

Irootaki impinkatha-tantyaamiri poñaayi-tachari pasiniki nampitsi.

Pijiwayi-tairi pirintzi-pirotari awiroka,

Oshiki impinkathai-taimi irirori.

Intzimi-rika mishataji-mini awiroka, aritaki imaitajiri irirori.

Iriima inkarati kimosiriwinta-jiitii-mini awiroka, aritaki inkimii-tairi irirori.

30 Ikaratakiro Isaac iyomitaa-kiri itomi Jacob onkini intasonka-wintaitiri. Iro isitowana-kitzii Jacob isaikira iriri, ariitapaaka Esaú ijatzi yamini posinirintzi. 31 Ikotsitaki aajatzi irirori owaritintsi, yamakiniri iriri, ikantapaa-kiri: “¡Pimpiriinti, Apaá! Piyaa iyintani pitomi, piyomitairi intasonka-wintaitan-tyaariri.” 32 Ari ikantanaki Isaac: “¿Tsikama pipaitaka awiroka?” Ikantzi: “Naakataki Esaú, pantariti pitomi.” 33 Antaro oimiraana-kiri Isaac, ikantanaki: “¿Tsikama ipaitaka itakarori ipokaki amakinariri iyintani, nowakari tikira pariityaata awiroka? Noyomitaa-kiri, tasonka-wintaari inanaki irirori.” 34 Ikanta ikimawakiro Esaú ikantakiri iriri, okatsi-tzimo-niintana-kiri, antaroiti iraawai-tanaka, ikantanaki: “¡Apaá! Piyomitanaina aajatzi naaka, intasonka-wintaiti-naata.” 35 Ikantanaki Isaac: “Yamatawi-takina pirintzi, noyomitaa-kiri irirori, tima awiroka-witaka intasonka-wintaitimi.” 36 Yakanaki Esaú, ikantzi: “Irootaki owaitakaan-tziriri Airika-kiitzitantaniri, tima apiti yaapithatakina. Itakaro yayitaki-naro nitantaka-rori notzimi, iroñaaka yayitaki-naro piyomitanai-narimi intasonka-wintaitan-tyaanari. ¿Airoma okantzi piyomitaina naaka?” 37 Ikantzi Isaac: “Aritaki nomatakiri pirintzi Jacob ijiwataimi, iriitaki ompiratajyaa-ri-niri pincharini-tajyaari awiroka, noshikyaa-jiniri iwankiri, aajatzi imiri-payi. ¿Tikatsi nonkantajimi awiroka notomi?” ‡ 38 Aikiro ikantana-kitzii Esaú: “¡Apaá! ¿Aparonima okaratzi piyomitaanti? Papiitiro, intasonka-wintaiti-naata naaka.” Yapiitana-kiro iiraawaita.

39 Ikantzi Isaac:

Pinampi-tajyaaro intaina,

Airo pinampi-taaro otsinka-patha-tapajira kipatsi,

aajatzi airo pinampi-taaro tsika ti omparyaapaji inkani.

40 Piwisa-minto pimpiya-wintantajyaari.

Impira-waitajyaami pirintzi.

Irooma aririka piriipirotaji awiroka apaata,

Aritaki pisaikasiwai-tajyaa.

Siyaka Jacob

41 Ari yitanakaro Esaú ikisaniin-tziri iririntzi, okantakaan-tziro ikaminaa-kiri iriri intasonka-wintaitiri irirori. Ikanta-siri-tanaki: “Aririka inkamaki apaata apaa, aritaki nowajiri iyi.” 42 Oyomaitaka Rebeca ipaita ikinkithasiritari Esaú, okaimakaan-takiri Jacob, okantakiri: “Ikowatziira pirintzi inkisawin-tajyaa, iwatyiimi.

43 Pinkimisantina notomi nonkantimiri. Pijati intaina Awotziniki, ari isaiki anta pikonkiri Labán. 44 Osamani pisaika-waiti anta awisawajiitaa imasirinka pirintzi. 45 Impyaako-tawajiroota okaratzi pantakiri. Tima aritaki nonkaman-tajimi pimpiyan-tajyaari. Ti noninti impyaasityaa apiti notomi.” 46 Okantakiri Rebeca oimi: “Oshiki nosamasiryaa-karo Tharowan-taari-nisato asitarori onampi aka iina Esaú. Irojatzi-rika Tharowan-taari-nisato iinantyaari aajatzi Jacob, aritaki nonkama-pitha-takiro.”

28

1 Ikanta Isaac ikaimaikiri Jacob, iyomitaakiri intasonka-wintai-tantyaariri, ikantziri: “Airo piinantaro Owintini-sato.

2 Pijati Owintinitzi Tonkaarini, inampiitiki picharinini Betuel, payi anta irisinto pikonkiri Labán. 3 Iriitaki tasonka-winti-miniri Sintsi-pirori Pawa, ishikyaaji-miri piwaiyani-payi, iriitaki inasiyi-tajyaaro-niri ishininka-tawakaiyaa tsika-rikapayi. 4 Irijatzi tasonka-wintaji-miniri awiroka, aajatzi inkarati pincharini-tajyaari, tima irootaki ikasiyakaa-kiriri pairani picharinini Abraham, pasitajyaaro maaroni kipatsi tsika asaikaki iroñaaka.” 5 Ityaantakiri Isaac itomi, yoka Jacob, iwankoki irikonkiri Labán isaiki anta Owintinitzi Tonkaarini. Yoka Labán, iriitaki irikonkiri Jacob oyaariri Rebeca, iriitaki itomi Betuel Tonkaarini-satzi. Tima iroka Rebeca, irootaki iriniro Jacob aajatzi Esaú.

6 Iñaakowintakiri Esaú iyomitai-tziri Jacob intasonka-wintaitan-tyaariri, ityaantai-takiri Owintinitzi Tonkaarini yayi iina. Iñaakowintaakiri aajatzi Esaú iririntzi iyomitairi iriri airo yaantaro Owintini-sato. 7 Iñaakiri aajatzi Esaú ijatanaki iririntzi, Jacob, ikinanakiro Owintinitzi Tonkaarini, imatakiro okaratzi ikantaki-riri iriri.

8 Antaroiti ikinkithasiri-waitanaka Esaú, tima ti onimotiri iriri iinantakaro apiti Owintini-sato. 9 Jataki Esaú isaiki Ismael, iriitaki itomi Abraham, icharinini. Yaakiro Esaú irisinto Ismael paitachari Mahalat irinto Nebaiot, okantawitaka otzimi apiti iina, Owintini-sato.

Imisiwaitaki Jacob Pawapankoniki

10 Tima aritaki jatanaki Jacob, ipoñaakaro Kanta-piro-jaariki ijatiro Awotziniki. 11 Ikanta iwiraaka niyaanki-thaki awotsi, ari imaapaaki tima tsitini-tanaki. Inosikaki mapi, itziinatakaro, maanaki. 12 Ari imisiwai-takiri, iñaaki atiimintotsi okinapaa-kiro inkitiki ayiitapaaki kipatsiki. Tzimatsi maninkari-payi ayiijii-tatsiri, pasini atiijii-tatsiri.

13 Iñiitakari aajatzi Pawa ikatziyaka okaakiini, ikantziri: “Naakataki Pawa, Iwawani picharini Abraham, aajatzi piri Isaac. Aritaki nasitakaa-jyaamiro iroka kipatsi, ari nonkimitaa-kiriri aajatzi pincharini-tajyaari yasijii-tyaaro iroka kipatsi tsika pinaryaaka.

14 Inkimitajyaaro pincharini-tajyaari oshikitzi kipatsi-pani. Inthonkyaa inampitajyaaro katonko aajatzi kiriinka, isitowa-piintzi ooryaatsiri aajatzi ikyaapiintzi. Tima awiroka aajatzi inkarati pincharinin-tajyaari, awirokaiti kantakai-yaaro-niri nontasonka-wintantajyaa-riri maaroni nasiyitachari ishininka-tawakaa-jiita aka kipatsiki.

15 Naakataki tsipa-tapiintaka-miri, aritaki nonkimpoyaa-wintakimi tsika-rika pinkinayiti. Aritaki nomatakiro noipyaajimi aka pisaikaki. Ontzimatyii nomonkaratiro okaratzi nokantaki-miri, airo nookimi.” 16 Ari isaakitanaki Jacob imisiwaitzi, ikanta-siritzi: “Omaapiroma isaiki Pawa aka, ti noyowityaa.” 17 Antaroiti oimiraana-kiri, ikanta-siritzi: “Tasorintsi-patha onatzii aka. Irootaki iwanko Pawa. Iroowaitaki okyaapiintzi awotsi ajatantyaari inkitiki.”

18 Ikanta ipiriin-tamanaka Jacob okitaityaaki, yaakiro mapi itziito-takari, ikatziya-thantha-tanakiro. Isaitan-tanakaro yiinkantsi, irootaki owaitakaan-tzirori tasorintsi-patha. 19 Tzimawi-tacha anta nampitsi ipaitawi-taitaro Tirimpyaarini, iwanajiniro pasini owairo, ipaitana-jiro Pawapankoni. 20 Ari iñaawai-tanaki Jacob, ontziman-tyaari inkasiya-kaiyaariri Pawa, ikantanaki: “Aririka intsipa-tapiintyaana Pawa, aririka inkimpoyaa-wintina tsika-rika nonkinayiti, aririka impina noyaari aajatzi nonkithaa-yityaari, 21 tikatsi-rika awishi-motina-ni, nompiyaji-rika kamiitha iwankoki asitanari, aritaki niriipiro-wintajiri nowawani-tajyaari Pawa. 22 Iroka mapi nokatziya-thantha-takiri, iwanko Pawa onatyii.” Ari yamananaki, ikantzi: “¡Pawá! Onkarati pasitakai-yaanari naaka, aritaki noipyaajimi kapichiini.” *

29

Jataki Jacob Awotziniki

1 Aikiro ijatatzii Jacob yaniitzi, ariitaka iipatsitiki nampithajiitaroni isitowa-piintzi ooryaatsiri. 2 Ikanta yariitapaaka owaantsiki osaiki nijaa ikaapiin-taitziri, iñaapaaki oshiki piratzi irajiitzini nijaa, mawa inasitaka ipiyojiitaka. Antaroiti onatzi mapi itatakoi-tantarori nijaa. * 3 Ari ipiyojiitakani aamaakowin-tariri ipira-payi, yaapitha-tawakaaro yasitakotantarori nijaa. Aririka inthonka-kiro irakairi ipira-payi, aajatzi yasitako-tanajiro nijaa. 4 Isampitapaa-kiri Jacob aamaakowin-tariri ipira, ikantziri: “¿Tsikama pipoñaaka awiroka ashininká?” Ikantajiitzi irirori: “Awotzini-satzi nonajiitzi.” 5 Yapiitana-kiri isampitziri: “¿Piñiirima awiroka Labán itomi Nacor?” Ikantajiitzini irirori: “Jii, noñiiri.” 6 Aikiro ikantana-kitzii Jacob: “¿Saikatsima Labán, ti imantsiya-waiti?” Ikantajiitzini aamaakowin-tariri ipira: “Tikatsi ikanta Labán. Pamini antó, irootaki irisinto pokaintsiri amakiri opira, opaita Raquel.” 7 Ari ikantanaki Jacob: “Ainiro okitaititzi tikira ontsitini-tiita. ¿Ipaitaka pasitako-tantyaariri pipira-payi? ¿Ipaitama kaari pirakaan-tanaari nijaa pipira-payi, impoña piwakaa-panaatyaari aajatzi?” 8 Ikantajiitzi iriroriiti: “Airo nomatziro, ontzimatyii noyiiri pasini aamaakowin-tariri ipira naawyaan-tyaarori nosirinkiro asitakoro nijaa. Nompamai-tyaari nijaa nopira-payi.”

9 Ikinkitha-waiminthaitzi Jacob, ariitakaa-paakari Raquel ipira iri, irootaki aamaakowin-taniriri. 10 Ikanta iñaawakiro Jacob iinathori, Raquel, ariitakaa-paakari ipirapayi iri, jatanaki isirinkiro otatakoro nijaa ikaapiin-taitziri, ipakiri nijaa opira-payi. 11 Iwithatawa-karo iinathori, Raquel, ithoporo-tawakiro, irai-motawakaaro. 12 Ikamantakiro Jacob iinathori, ikantziro: “Naakataki otomi Rebeca, naaka itziniri piri.” Osiyasi-tanakari Raquel iri, okamantapaa-kiri.

13 Ikanta ikimaki Labán otomi iritsiro, isiyasi-tanakari irirori, yawithano-tawakiri, inintatha-tawakiri, yaanakiri iwankoki. Ari ikinkitha-waitakaa-kiri Jacob irikonkiri, ikamantakiri okaratzi awishi-motakiriri. 14 Ikantanaki Labán: “Awirokataki noshininka okaakiini.” Aparoni kasiri isaikawai-tapaaki Jacob iwankoki irikonkiri.

Antawaitaki Jacob yaantyarori iina

15 Ipoñaa ikantakiri Labán: “Ti onimotina airorika nopinatzimi pantawairi, noshininka-thori pinatzi. Pinkantina onkarati pikowiri nompinatimiri.” 16 Tzimatsi apiti irisinto Labán: yantaroti opaita Lea, pasini awankaro opaita Raquel. 17 Tima ti onkamiithakiti iroori Lea, irooma Raquel kamiithaanto onatzi iroori. 18 Irootaki ikowasiryaaki Jacob iroka Raquel, ikantanaki: “Kantatsi nantawaiti 7 osarintsi, nantawaiwintiro awankaro pisinto.” 19 Ikantzi Labán: “Irootaki kamiitha-tatsi nompimiro awiroka, ti noninti nompiri pasini-satzi. Pisaikimo-waitina nowankoki.” 20 Imatakiro Jacob yantawaiwin-takiro Raquel okaratzi 7 osarintsi, ti iñaamai-tyaaro osamani-tzimotiri yantawaiwin-takiro, tima ininta-piro-tatziiro Raquel.

21 Okanta omonkarataka 7 osarintsi, ikantakiri Jacob irikonkiri: “Pimpinaro pisinto noinantyaaro, nomonkara-takiro nokantakiri pairani onkarati nantawaiwintiro.” 22 Ikaimakaan-takiri Labán ikaratzi nampitarori anta, ipokajiitaki maaroni yoimosirinkiri aawakaiyaa irisinto. 23 Iro kantacha Labán ipasitakari irisinto Lea kaari inintawita Jacob, irootaki imaantakari tsitiniriki. 24 Ari ityaantaki-niro Labán impira-tani paitachari Zilpa, ontsipa-tyaari irisinto Lea, irootaki ompirawai-tyaari.

25 Okanta okitaiti-tamanaki iñaatziiro Jacob imaan-tasi-takaro Lea. Ijatasi-tanakiri irikonkiri, ikantakiri: “¿Ipaitama pamatawi-tantanari? Kaari Lea nantawaiwinti, iro nantawaiwintaki Raquel.” 26 Yakanaki Labán, ikantzi: “Ti yamitaitaro aka iimin-takai-tyaaro awankaro sintotsi tikira oimintyaata itakarori otzimaki. 27 Ontzimatyii pimonkaratiro kitaitiri-payi poimosirinkiro paakiro Lea, aritaki nompakimiro Raquel. Iro kantacha ontzimatyii panta-waiwinta-wairo aajatzi onkarati 7 osarintsi.” 28 Imatakiro Jacob. Ikanta imonkara-takiro yaakiro Lea, ipaitakiri aajatzi Raquel. 29 Ari ityaantaki-niro Labán irisinto Raquel impira-tani opaita Bilha, irootaki ompirawai-tyaari. 30 Imatakiro Jacob yaakiro Raquel. Irootaki yitako-pirotari, anaanakiro yitakotaro Lea. Aajatzi yantawai-tawainiri irikonkiri okaratzi 7 osarintsi.

Itomipayi Jacob

31 Ikanta iñaakiri Pawa imaninta-waitziro Jacob itarori iina Lea, itarori yaakiro, iwaiyan-takaa-kiro otomi-payi. Irooma Raquel ti owaiyanti iroori. 32 Okanta omotyaataki Lea, tzimaki otomi, okanta-siritzi Lea: “Iñaakina Pawa nowasiri-waita, aritaki inintajina noimi.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Ñiitaantsi”. Tima iroka wairontsi Ñiitaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Rubén”. 33 Ikanta apiitajiro omotyaataji Lea, tzimaki otomi, okanta-siritzi Lea: “Ikimakina Pawa imanintaitana, irootaki itziman-takari pasini notomi.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Kimaantsi”. Tima iroka wairontsi Kimaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Simeón”. 34 Aajatzi apiitajiro omotyaatzi, tzimaki pasini otomi, okanta-siritzi Lea: “Intsipa-tajyaana noimi, tima nowaiyan-takiniri mawa itomi.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Tsipataantsi”. Tima iroka wairontsi Tsipataantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Leví”. 35 Aajatzi itzimawaji pasini otomi, okanta-siritzi Lea: “Nompanthaa-wintajiri Pawa.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Panthaantsi.” Tima iroka wairontsi Panthaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Judá”. Tima ari okaratapaaki owaiyan-taki iroori Lea.

30

1 Okisaniin-tanakiro Raquel irinto Lea oñaakiro ti owaiyanti iroori, okantakiri oimi: “Nonintzi piwakaina naaka, airorika piwakaa-sitana ari nonkama-pitha-takimi.” 2 Ari ikisanakiro Jacob iina, Raquel, ikantana-kiro: “¿Naakama Pawa pikantan-tanari? Iriitaki Pawa kantakaaro kaari itzimanta piintsiti.” 3 Okantzi Raquel: “Payiro nompira-tani Bilha, piwakairo. Aririka intzimaki iintsiti, nonkimi-takaan-tiri naakami asityaarini.” 4 Opakiri otzika-tani Bilha iinantyaaro. Imatakiro Jacob iwakaakiro Bilha. 5 Tzimanaki itomi Jacob iwakaaki-rori ompira-tani iina. 6 Okantzi Raquel: “Ikimakina Pawa nokowako-takiri, owakowin-taaro nonaki, ipakina aparoni notomi.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Owakowin-taari”. Tima iroka wairontsi Owakowin-taari, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Dan”. 7 Ari apiitakiro Bilha owaiyan-tziri pasini itomi Jacob. 8 Okantanaji Raquel: “Iñaakina Pawa osiyawai-takaro nomaina-nitakiromi nirinto, noitsinampaa-kiro.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Maimani-taantsi”. Tima iroka wairontsi Maimani-taantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Neftalí”. 9 Okanta oñaaka Lea ti itzimanaji iintsiti iroori, okantakiri oimi: “Payiro nompira-tani Zilpa.” Opakiri, yaakiro Jacob ompira-tani iina Lea. 10 Owaiyan-takiri Zilpa otomi iwakaaki-rori Jacob. 11 Okantanaki Lea: “Ikaminthaa-matsitaka.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Kaminthaan-tsi”. Tima iroka wairontsi Kaminthaan-tsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Gad”.

12 Ari apiitakiro Zilpa owaiyantaki pasini itomi Jacob. 13 Ari okantanaji Lea: “Kimosiri nokanta naaka. Ompaitajina kooya-payi kimosiriri.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Kimosiri-taantsi”. Tima iroka wairontsi Kimosiri-taantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Aser”.

14 Ikanta iyataki Rubén yawiitiro iwankiri. Ari iñaaki iwinki-niro, yamakiniro iriniro, Lea. Okanta oñaawakiro Raquel iwinki-niro, okantakiro irinto: “¡Iintyó! Pimpina kapichiini yamakiri notominthori.” * 15 Ari akanaki Lea, okantzi: “¡Iintyó! ¿Tima okantzimonintyami paapitha-takinari noimi? Aikiro pinintatzii payitinaro yamakinari notomi.” Okantzi Raquel: “Aririka pimpakina yamakimiri notominthori, ari nosinitakiri aimi imaantyaami tsitiniriki.” 16 Aritaki tsitiniityaaki, ariitapaja oimi, Jacob, ipoñaajaro iwaniki, osiyasi-tawajari Lea, okantawa-jiri: “Ontzimatyii pimaantyaana tsitiniriki ompinatyaari iwinki-niro yamakinari atomi.” Imatakiro Jacob imaantakaro Lea. 17 Ari owaiyan-takiri Lea 5-tatsiri otomi, iwaiyan-takaa-kirori Jacob, tima ikimakiro Pawa okowako-takiri. 18 Okantanaki Lea: “Iriitaki ipinataki-nari Pawa, napathatari noimi notsipa-takaro nompira-tani.” Irootaki owaitakaan-tziriri iintsiti “Pinataantsi”. Tima iroka wairontsi Pinataantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Isacar”. 19 Omotyaataki Lea pasini otomi, iriitaki 6-tatsiri. 20 Okantanaji Lea: “Ikamintha ipakinari Pawa kamiithaantzi notomi. Imaantajyaana iroñaaka noimi, tima nowaiyan-takiniri 6 itomi.” Irootaki owaitakaan-tziriri iintsiti “Apititaantsi”. Tima iroka wairontsi Apititaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Zabulón”. 21 Ari owiraan-tawaaro Lea owaiyantzi, tzimaki osinto, opaitakiro Dina.

22 Tima kinkithasiri iwiro Pawa Raquel, imatakiniro okaratzi okowako-tziriri, motyaataji iroori. 23 Ari itzimakiri itanakarori otomi, okantanaki: “Ipyaakinaro Pawa nopasiki-waitzi ti nowaiyantzi. 24 Inkamintha yapiitinaro, inkan-takai-yaaro nowaiyanti pasini.” Irootaki owaitakaan-tziriri yoka iintsiti “Apiitaantsi”. Tima iroka wairontsi Apiitaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “José”.

Yamatawitakiri Jacob irikonkiri, ipiyatzitakari irirori

25 Ikanta itzimaki José, ikantakiri Jacob irikonkiri: “¡Kokí! Iro nojataji nonampiki. 26 Pisinitinari naanajiri maaroni notomi aajatzi noina-payi, tima irootaki nantawai-wintakiri. Piyotana tsika nokanta namitako-tapiintakimi.” 27 Ari yakanaki Labán, ikantzi: “Noñaakiro itasonka-wintakina Pawa. Airo pijatzi, pisaiki-motina, thami anampityaarori aka.

28 Pinkantina pininti-rika nompinatimi pantawai-tani, aritaki nompina-takimi.” 29 Ikantzi Jacob: “Piyotzi awiroka tsika nokanta naamaakowin-tamiri pipira-payi. † 30 Ti ishiki-tzimotimi pairani. Irooma nariitaka naaka, aripaiti ishikitanaki pipira, tima itasonka-wintakimi Pawa. ¿Tsika-paitima ontzimi-motina naaka nowakai-yaariri picharini-payi?” 31 Aikiro isintsi-tatzii Labán ikantziri: “¿Tsika ikaratzika pinintziri nompina-timiri?” Ikantzi Jacob: “Ti noninti pimpinatina. Aritaki napiitakiro naamaakowin-tyaamiri pipira. Iro kantacha, thami ankinkitha-waiti aririka onimotakimi nonkantimiri. 32 Nonintzi nojati ipiyotaka pipira, noyosiitiri yanini pipira ikaratzi kisaa-tatsiri. Noyosiitiri aajatzi pipira-payi kaninayi-tatsiri, iriitaki nasityaari naaka pimpina-tinari naamaakowin-tyaamiri pipira-payi. ‡ 33 Inkarati kisaari-payi tzimanaa-tsiniri, kaninayi-tatsi-ni aajatzi, iriitaki nasityaari naaka. Ari aminiro inkarati pimpina-tinari, tima airo nayitzimiri pasitari awiroka. Ari piñiiri nopira-payi iyosiityaa kisaari, aajatzi nasiwai-tachari iyaninanka. Iriima kitamaarori, aajatzi kaari kanina-tatsi-niri, iriitaki pasi awiroka. Pinasityaari, tima kaari nasi.” 34 Ikantanaki Labán: “Ariwí, kamiithataki pikantanari.” 35 Iro kantacha Labán, inintaki yamatawitiri. Tikira impiriita itziniri ipira-payi, yitzitakari irirori inasitakari ikaratzi kanina-tatsiri aajatzi kisaa-tatsiri. Ipakiri itomi-payi impiratyaari. 36 Yaanakiri itomi-payi ipira intaina, okaratzi mawa kitaitiri yaniitaki. Irojatzi isaikanaki Jacob yaamaakowin-taniri ipira-payi irikonkiri. Titzimaita iyoti tzimatsi pasini imanakiri irikonkiri.

37 Yaaki Jacob airitonki inchasi-thaki, imisiryaa-kiro iñaitan-tyaarori onkitamaarosithakiti. § 38 Iwakiniri iramintoki ipira-payi, ari iwanki-tawakaari ipokira irajiitzi nijaa.

39 Ikanta iwaiyan-tanaki ipira-payi, inasiyi-tanaka iyaninanka. 40 Inasitakari ipiyotakiri Jacob nasiwai-tachari iyaninanka, aajatzi ikaratzi kisaayi-tatsiri. Inasitakari irasi ikonkiri, aajatzi ikimitakiri irasi irirori. 41 Ari ikantatziiro Jacob iwiniri inchasi-thaki ikaratzi wathayi-tatsiri ipira ipokajiitzi irí imiri. Irootaki yantantarori Jacob onkini iñaayitiro ipira-payi inchasi-thaki iwanki-tawakai-yaarika. 42 Irooma ipokawi-jiita mathari-payi ipira, ti iwiniri inchasi-thaki. Irootaki yasitan-tariri Labán mathari-payi, iriima wathari-payi irasi Jacob. 43 Ari okanta ishikyaan-takariri Jacob ipira-payi, ikyaakoi-tari-payi, oshiki aajatzi impira-tani: tzimatsi sirampari-payi aajatzi kooya-payi. Antariiti ashaaran-taniri ikantanaka. *

31

Siyaka Jacob

1 Ikimaki Jacob iñaawaitzi iraniri-payi, ikantajiitzi: “Yayitakairi aniri maaroni ipira asitairi, ashaarantaka irirori.” 2 Iñaakiri Jacob ikisa-siryaawaita ikonkiri, ti yaakamiitha-tajiri ikimiwitari pairani. 3 Ari iñaanatajiri Pawa Jacob, ikantairi: “Pimpiyaji inampiitiki picharinini tsika isaiki pishininka-payi. Ari ankarati anta, airo nowapintaimi.”

17 Owitsika-naka Jacob, yaanakiri ipirapayi ikyaakotakaanaari itomipayi aajatzi iinapayi. *

18 Jataji Jacob Owintiniki isaikawita pairani iriri. Ari ikaratzi yamajiri maaroni ipira ipinaitaki-riri yantawaitaki anta Owintinitzi Tonkaarini.

32

Ikinkitatakota Jacob imankiyari Maninkari

22 Okanta tsitiniriki tsika imaapaaki Jacob, piriintanaka, yaanakiro apiti iina, apiti impira-tani, aajatzi 11 itomi, yoimontyaa-kiro intatzikironta Sakochaaroni tsika imontyaapiin-taita.

23 Tima ithonka yoimontyaa-kiro aajatzi okaratzi tzimimo-tziriri. 24 Ari isaikanaki apaniroini Jacob, ari iñaasintsitakari aparoni atziri, irootaintsi inkitai-takotakairimi. 25 Ikanta iñaakiro atziri ti yiitsinampaitiri Jacob, iposaikiri iporichokiki iñaasintsitakarira, ichokiryaa-kiri.

26 Ari ikantzi atziri: “Papakaina, irootaintsi onkitaititi.” Ikantzi Jacob: “Airorika pitasonka-wintana, airo napakaimi.” 27 Isampitana-kiri atziri, ikantziri: “¿Tsikama pipaitaka awiroka?” Ikantzi irirori: “Nopaita Jacob.” 28 Ikantzi atziri: “Airo pipaitaja iroñaaka Jacob, pimpaitajyaa ‘Ñaasintsi-tasorintsiri’. Tima piñaasintsitakari Pawa, pikimitaa-piin-takiri atziri-payi, piitsinampaa-kiri.” Tima iroka wairontsi Ñaasintsi-tasorintsiri, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti pairani “Israel”. 29 Ari isampitana-kiri Jacob, ikantziri: “¿tsikama pipaitaka awiroka?” Ikantzi atziri: “¿Ipaitama pinintantarori piyotiro nowairo?” Ari itasonka-wintanakiri Jacob. 30 Irootaki ipaitan-tanakarori Jacob anta “Pawaporoni,” tima ikantana-kitzii: “Noñaa-poro-takiri Pawa, titzimaita nokami.” 31 Ikanta isitowapa-jira ooryaatsiri, awisanaki Jacob Pawaporoniki. Okantakaaro ichokiryaa-pori-takirira, ijashita-sitaka yaniitzi. 32 Irootaki kaari iwantari icharini-payi Israel iporichoki posiniri, tima ari ichokiryai-takiri pairani Jacob.

33

Yamanantaki Jacob kipatsi sikochaariniki

18 Ikanta ipiyajaro Jacob ipoñaajaro Okamiitha-pathatiki Tonkaarini, tikatsi awishimo-tirini, kamiitha yariitaka nampitsiki Sikochaarini saikatsiri Owintiniki. Ari iwanko-thaanti-yitapaari imontita-pajaro nampitsi Sikochaarini. 19 Irootaki yamanan-takiniriri iipatsiti Siko-kintsi icharini-payi Hamor, owaitakaan-tziriri iñaaniki iriroriiti Siquem. Okaratzi ipinatakiro 100 ikithoki kiriiki, ari iwanko-thaanti-yitapaja. 20 Ari iwitsika-pajiri pomipirini-mintotsi, ipaitakiro “Pawa iriitaki Iwawani Israel.” *

35

Israel ipaitaja iroñaaka Jacob

9 Ikanta ipiyaja Jacob ipoñaajaro Owintinitzi-pathati Tonkaarini, yapiitajiro Pawa iñaakaari, itasonka-wintairi. 10 Ikantziri:

“Piwairo onatzii Jacob,

Airomaita pipaitaja tsika pipaitawita,

Israel pimpaitajyaa.”

Iwajiniri Pawa pasini iwairo Jacob. 11 Ari ikantanajiri:

“Naaka Pawa Sintsi-pirori.

Ari noshikyaa-jiri pitomi aajatzi inkarati pincharini-tajyaari.

Noshikyaa-jiri pincharinitajyaari inkarati shininka-tawakaacha-ni, aajatzi inkarati nasiyi-tajyaaro-ni ishininka-tawakaiyaa tsika-rikapayi.

Nompinkatha-ritakaa-yitajiri inkarati pincharini-yitajyaari.

12 Aritaki nasitakaa-jyaamiro kipatsi nopakiriri pairani picharinini Abraham aajatzi Isaac.

Irojatzi nasitakaa-jyaariri inkarati pincharini-tajyaari.” 13 Irojatzi ipiyantanajari Pawa tsika ikinkitha-waitakaa-kiri Jacob. 14 Ari yaanaki irirori Jacob aparoni mapi, ikatziya-thantha-takiro tsika ikinkitha-waitakaa-kiri Pawa. Isaitan-tanakaro yiinkantsi, aajatzi imiritaitari ontasorintsi-tantyaari.

15 Ipaitana-kiro Pawapankoni tsika ikinkitha-waitakaa-kiri Pawa.

Kamaki Raquel

16 Ikanta yawisana-kiro Jacob Pawapankoni. Ariitzimataka Posini-pathaniki, ari okatsi-tako-tapaaki Raquel onintzi ontzimaa-niti. Oshiki okimaatsitaka owaiyantiri iintsiti. 17 Okanta oñaakiro aminirori oshiki ikatsi-tzimo-takiro iintsiti, okantana-kiro: “Airo pitharowan-tari, tzimapaaki pitomi.” 18 Aritaki kamimatanaki Raquel, opaitana-jiri otomi “Benoni”. Iriima asitariri ipaitakiri irirori “Benjamín.” * 19 Ari okanta okamantakari Raquel, ikitaitakiro awotsiki jatachari Posini-pathaniki, ipaitai-tziri aajatzi Tantapankoni. 20 Ipiriintaki Jacob antaro mapi tsika ikitaitakiro. Irootaki iroka mapi iyoitantari ari okitataari Raquel.

37

Ipimantaitakiri José

1 Aritaki saikapaji Jacob Owintiniki tsika inampitaro pairani iririni. 2 Niroka ikinkitha-takoi-tziri itomi-payi Jacob.

Aritaki mainaritaki José tzimanaki 17 isarintsiti. Iriitaki aminapiin-tziriri ipira-payi itsipatari iririntzi-payi, otomi Bilha aajatzi asi Zilpa, iinapayi iriri. Iriitaki José kaman-tapiintziriri iriri yantayi-tziro kaaripirori iririntzi-payi. * 3 Iriitaki José ininta-piro-tziri Israel, okantakaan-tziro itzimaki yantyasiparin-kakiini. Intyai-takiniri José aparoni waniinka-tachari iithaari. 4 Ikanta iyojiitaki iririntzi iriitaki José ininta-piro-tziri iriri, ikisaniin-tanakiri ti iñaanatana-jiri.

5 Okanta apaata, imisiwaitaki José, ikamantakiri iririntzi-payi. Irootaki ikisaniinta-piro-tantanaka-riri. 6 Ikantaki José: “Pinkimi nonkaman-timiro nomisitakiri. 7 Noñaakiro asaikajiitzi owaantsiki, oososinakitziro awankiri-payi. Omapoka-sitanaka opiriin-tanaka noosotakiri naaka, tampatzika okatziya-naka. Irooma pasipayi awiroka oshonkapaa-kiro nasi naaka, otsinkasi-tanakaro.” 8 Ari yakanakiri iririntzi-payi, ikantziri: “¿Pimpinkatha-riwintatyii-nama? ¿Awirokama ompirawai-tyaana-niri?” Irootaki ikisaniinta-piro-tantanaka-riri, ikimakiri ikinkitha-takiro imisiri. 9 Apiitaka imisiwaitzi José, ikamantajiri iririntzi-payi. Ikantziri: “Tzimatsi pasini nomisitakiri. Noñaakiri ishonkakina ooryaatsiri, kasiri aajatzi 11 impokiro, osiyawai-takaro impinkatha-tatyiinami.” 10 Tima ti imanawityaaro José imisiri, ikamantakiri iriri aajatzi iririntzi-payi. Ari ikisatha-tanakiri iriri, ikantziri: “¿Ipaitama siyakaa-wintachari pimisitakiri? ¿Nompinkatha-taatyiimima naaka, piniro, aajatzi pirintzi-payi?” 11 Tima kisaniinta iwakiri iririntzi-payi, iriima iriri pampitha-siri iwiro imisiri itomi.

12 Okanta apaata, ijajiitaki iririntzi-payi José Sikochaariniki iwakaiyaari ipira-payi iriri. † 13 Ari ikantajiri Israel José, itomi, ikantziri: “¡Notomí! Nonintzi pijati Sikochaariniki, piñaatiri pirintzi-payi yaamaakowintari apira-payi anta.” Ikantzi José: “Aritaki nomatakiro.” 14 Ikantzi Israel: “Pijati, piñaatiri pirintzi-payi tsika ikanta isaiki, aajatzi apira-payi. Impoña pimpiyi, pinkaman-tapajina.” Jatanaki José ipoñaakaro otaapiiki Aripiro-taariniki, irojatzi yariitan-takari Sikochaariniki. 15 Ari itzimpinaka anta José, imonthaaka aparoni atziri, isampitawa-kiri, ikantziri: “¿Ipaita pikowakowa-tziri?” 16 Ikantzi José: “Nokowakowa-tatziiri nirintzi-payi. ¿Tima piyotzi tsika isaiki yaamaakowintari ipira-payi?” 17 Ikantzi atziri: “Jaitijiitaki, nokimakiri ikantzi ijajiiti Tsipajaariki.” Ari ijatanaki José ikowakowa-tajiri. Iñaajiri isaikajiitzi Tsipajaariki. 18 Ikanta iririntzi-payi José iñaawakiri ipokaki, tikira yariityaata tsika isaikajiitaki, ikaman-tawakaa-jiitanaka intsitokiri. 19 Ikantawakaa-jiita: “Awotsikitaki misiwai-tapiin-tatsiri. 20 ¡Pimpoki! Thami antsitokiri, antitiri omoronaki. Ankantzi-maityaa: ‘Iwakari owantachari.’ Añaamatsiti tsika onkantyaa imisi-tapiintziri.” 21 Ikanta ikimaki Rubén, inintzi yookakaa-wintirimi José airo iwasinonkaan-tari iririntzi-payi. Ikantanaki: “Airo awiri. 22 Apatziro pintitiri impirita-moroki saikaintsiri tonkaariki, tima ti okamiithatzi pakotasitiri. Airo paparaa-waitziniri iriraani.” Iro ikantanta-witari Rubén ti ininti iwai-tiri José, impiyajiita iririki. 23 Ikanta yariitapaaka José isaikajiitaki iririntzi, isapoka-waki-niri waniinka-chari oyaninanka iithaari. 24 Ititakiri omoro-nakiki opiryaa-nakitaki. 25 Ari isaikajiitzi iwajiita. Irojatzi iñaantawa-kariri ipokajiitaki Ismael-iiti ipoñaakaro Wakaniki. Ikyaakaa-yitakiri ipirai-tani, yamayitaki kasankari, aawinta-rontsi, owaaki inchato, ijatakairo Apitantoniki. ‡

26 Ikantana-kiri Judá iririntzi-payi: “¿Tikatsira ayi awiri aririntzi, apatziro-machii amanakotiro awa-kiri? 27 Iro kamiitha-tatsi ampimantiri yayiri Ismael-iiti. Airo awa-waitziri, tima iriitaki aririntzi.” Onimotana-kiri iririntzi-payi okaratzi ikantakiri Judá. 28 Ikanta yariitapaaka Maimaniwini-satzi iyompari-taniri, inosikapa-jiri José omoro-nakiki. Iwawisaa-kiniriri Ismael-iiti, ipinatana-kiri ikaratzi 20 ipiwiryaa kiriiki. Irootaki yaantai-tanakariri José Apitantoniki.

29 Ikanta Rubén yaminawi-tapajari iririntzi, José, omoronaki, ti iñaapajiri, isara-nakiro iithaari okatsi-tzimo-niintana-kiri. 30 Ipiyasi-tanakari isaikaki pasini iririntzi-payi, ikantapaa-kiri: “¿Ti añaajiri aririntzi? ¿Tsikama nonkantyaaka naaka?” 31 Ipoñaa yaajiitakironi iithaari José, iriranitantakaro iriraani ipira iwamaakiri. §

32 Ityaankaji-niri iriri, ikantai-tapajiri Jacob: “Paminiro iroka kithaarintsi noñaakiro, piyotiro iroorika iithaari pitomi.” 33 Iyotawajiro asitariri irootaki iithaari itomi, ikantanaki: “Irootaki iithaari notomi. Kimitaka iwakari owantachari, ithonka ipitharyaawaitakiri.”

34 Isaara-nakiro iithaari Jacob, antaro okatsi-tzimo-niintana-kiri, yooso-thaki-tanakaro mirimasi-tatsiri manthakintsi, osamani iwasiri-tako-waita-kari itomi ikamaki. 35 Oshiki poshinka-witaari itomi-payi, ari okimiwi-takari irisinto, titzimaita inintzi imposhinkai-tyaari. Aikiro iiraako-waita-tyaari itomi, ikantzi: “Airo nokara-takaaro nowasiri-tako-waityaari notomi, irojatzi noñaantapa-jyaariri naaka kaminkari-masiki.” 36 Ikanta yariijiitaka iyompari-tantaniri Apitantoniki, ipimantapa-jiri aajatzi José, yamanantawakiri jiwatziriri owayiri-payi ipaita Potifar. Iriitaki yoka Potifar inampinatari Faraón pinkatha-ritatsiri Apitantoniki.

39

Ikinkithatakota José aajatzi iina Ompiratariri

1 Ikanta yaanakiri yompari-tantaniri José anta Apitantoniki, yamanan-tawakiri Apitantoni-satzi ipaita Potifar. Yoka Potifar ijiwari owayiri-payi inatzii, inampina iwiri pinkathari Faraón. *

2 Iro kantacha Pawa itsipa-tapiinta-kari José, kamiitha isaikaki iwankoki Potifar, Apitantoniki. 3 Iyotaki Potifar ompiratariri José itsipata-taari Pawa, tima itasonka-wintziri maaroni yantayi-tziri. 4 Irootaki yaakamiitha-piro-tantanaka-riri, iwakiri yaminiri yatziriti iwankoki, inintakaa-kiri aajatzi yaamaakowin-tyaaniri maaroni tzimimo-tziriri. 5 Ikanta yitanakaro José yaamaakowin-taniri Potifar tzimatsiri iwankoki. Ari itasonka-winta-piro-tanakiri Pawa iwankoki yoka jiwari Potifar aajatzi iwaniki. 6 Ikanta imatakiro José yaamaakowin-taniri Potifar maaroni tzimimo-tziriri, ti okantzimo-waitanaari Potifar opaita-rikapayi, apatziro yaminayitzi opaita-rika iyaari. Tima kamiithaa-niki ikanta irirori José, oshiki iniwisiryai-takari. † 7 Okanta apaata, aminamina-takiri iina ompiratariri, okantakiri: “Pimaantyaana.” 8 Iro kantacha José ti yaapatyiiyaaro, ikantana-kiro: “Pinkimi nonkantimi. Nosaikira iwankoki ompiratanari, airo otzimawaitzi ompaityaa-rika kantzimo-tyaari-niri irirori. Tima inintakaa-kinaro naamawin-tyaaniri maaroni tzimimo-tziriri. 9 Naaka yawintaaka iwankoki piimi, tikatsi inthañaa-pitha-tyaana. Apatziro ithañaami awiroka, tima iina iwimi. ¿Ipaitama nonkaaripiro-tzimo-tantyaariri Pawa?” 10 Oshiki oñaasirinka-kiri José iroka kooya onintzi imaantyaaro. Titzimaita imaantyaaro. 11 Okanta apaata, ikyaapaji José iwankoki ompiratariri yantawaiti. Tima apaniroini osaikaki iina Potifar. 12 Ari airika-kotakiri iithaariki, okantamaitari: “Pimpoki pimaantyaana.” Isiya-pitha-tanakaro José, yookanakiro ikithaatari airikakiro iroori. 13 Okanta oñaakiri isiya-pitha-tanakaro, yookanakiro ikithaatari airikakiro iroori, 14 okaimana-kiri ompira-tanipayi, okantakiri: “Yamaki noimi ishininka Heber-iiti inthainka-waitai. Ipokasi-takina inintzi imaantyaana, nokaima-kotakiri. 15 Ikanta ikimaki nokaimanaki, siyanaka, niroka yookanakiro iithaari.” 16 Ari owakiro iithaari José omaamintoki, irojatzi yariitan-tajari ompiratariri José iwankoki.

17 Okamantawa-jiri oimi, okantziri: “Ikyaasi-takina amaapiintzi yoka ompira-tari ishininka Heber-iiti, inintawitaka ipinkatha-ryiinami. 18 Ikanta nokaimanaki, siyanaka. niroka yookanakiro iithaari. 19 Ari ikantawai-takinari pimpira-tani.” Antaro ikisanaka ompiratariri José ikimakiro okamantawa-jiriri iina. 20 Yairikana-kiri José, yasitako-takaan-takiri tsika yasitakoi-tziri ityaan-tani irirori pinkatha-ripirori. Osamani isaikaki anta José. 21 Okantawitaka yasitakoi-takiri, aikiro itasonka-winta-tziiri Pawa yoka José, oshiki ikawinthaa-kiri. Ikantakaa-karo Pawa yaapatyiiyaari ijiwari aamawin-tariri asitako-taari-payi. 22 Ari inintakai-takiri José yaamaakowin-tyaari irirori asitako-taari-payi. Tima okaratzi inintakaan-tziri José, yantaitziro. 23 Ti impomirintsi-waitanajyaa aamawin-tariri asitako-taari, tima iriitaki José aamaakowin-tanaa-riri maaroni. Tima ari yasi iwiro Pawa itsipatakari José, itasonka-wintapiin-takiri.

40

Ikamatantziro José misirintsi

1 Ikanta Pakotantaniri imiritaitari aajatzi kotsiwin-tziriri, iwatsimaa-kiri pinkatha-ritatsiri Apitantoniki. 2 Tima yoka pinkathari Faraón, ikisakiri inampiri ijiwari pakotziriri imiri, aajatzi ijiwari kotsiwintziri. 3 Ityaantaki-niri jiwatziriri asitako-taari, yasitako-tawakiri. Ari isaikitzitari irirori José yasitakoi-tziri. 4 Ikanta jiwatziriri asitako-taari, iwawisaa-kiniri José yaamaakowin-tyaari yokapayi. Oshiki osarintsi yasitakoi-takiri anta. 5 Okantaka apaata, yoka asitako-taari pakotan-tziri aajatzi kotsiwin-tantatsiri, imisiwaitaki. Onasitaka imisitakiri aparoni-payi, onasitaka aajatzi okaratzi osiyakaa-wintari. 6 Okanta okitai-tamanaji, pokamanaji José iñiiri yokapayi, iñaapaa-tziiri antaro iwasiritaka. 7 Isampitapaa-kiri yokapayi, ikantziri: “¿Ipaita piwasiri-tantari?” 8 Ikantajiitaji irirori: “Tzimatsi nomisitakiri, tikatsi-maita yotiro-niri ipaita siyakaa-wintachari.” Ikantzi José: “Pinkaman-tinaro pimisitakiri. Tima Pawa iriitaki matzirori iyotakaan-tziro misirintsi.”

9 Ari yitanaka-rori ijiwari pakotan-taniri ikamantziri José okaratzi imisitakiri, ikantziri: “Noñaaki nomisiriki aparoni pankirintsi. 10 Tzimatsi mawa otiwa. Noñaatziiro otyaaki-tanaki, irakayitanaki okithoki. * 11 Ari nairikakiro naaka irira-minto Faraón. Naamaitaro okithoki pankirintsi, nokathowaa-takiro. Naakomai-taniri Faraón nopakotziri.” † 12 Ari ikantzi José: “Iroka siyakaa-wintachari pimisiri: Mawatatsiri otiwa pankirintsi, irootaki mawa kitaitiri. 13 Aririka awisaki mawa kitaitiri yamina-kotajimiro Faraón okaratzi pantzimo-takiriri, inintzi papiitajiro pantawai-tajiniri. Aritaki pimpakotajiri imiri, pikimitziro pairani. 14 Aririka omatakyaa nokantaki-miri, airo pipyaakotana naaka. Pinkamantiri Faraón nositowan-tajyaari naari. Pinkaminthaa-jataina. 15 Tima piman-taari nonatzi naaka, nopoñaakaro inampiki Heber-iiti. Ti onkamiithati yasitakoi-tina, tima tikatsi kaaripirori nantiri.”

16 Ikanta ikimaki ijiwari kotsiwai-tatsiri iroopirori ikamantan-takiri José. Ikantana-kiri irirori: “Nomisitaki aajatzi naaka nopiwirika-kiro noitoki mawa kantziri ojaikitaki kitamaarori owaritintsi. 17 Irooma mawatatsiri kantziri nopiwirika-kiro, ari ojaikitakari nasiwai-yitachari owaritintsi nompiriri Faraón. Ikanta ipokapaaki tsimiri-payi iwapaakaro nowakotakiri noitoki.” 18 Ikantzi José: “Iroka siyakaa-wintachari pimisiri awiroka. Mawatatsiri kantziri mawa kitaitiri onatzii. 19 Aririka omonkara-tapaa-kyaa mawa kitaitiri, ari yamina-kotajimiro Faraón pantakiri pairani, intha-takaan-takimi inchatoki, impokamaityaa tsimiri-payi iyaaro piwatha.”

20 Ari monkarataka mawa kitaitiri, ari yoimosirinkiro Faraón itziman-takari pairani. Antaro yoimosirinka-jiitaka itsipayi-takari inampiri-payi. Ari ikaimakaan-takiri ijiwari pakotatapiin-tziniriri imiritari aajatzi ijiwari kotsiwaintsiriri. 21 Ikantajiri ijiwari pakotziriri imiritari: “Papiitajiro pimpakotajina nomiri.” Ari yapiitajiro ipakotajiri imiritari Faraón ikimitajiro pairani. 22 Iriima ijiwari kotsiwai-taniri, ithatakaan-takiri. Tima monkarataka ikantaki-riri José siyakaa-wintachari imisiri. 23 Iro kantacha yoka ijiwari pakotan-taniri, imaisan-takiri José, ti inkinkithasiri-tairi.

41

Ikamantantziro José imisiri Fararón

1 Okanta awisaki apiti osarintsi. Ari imisitaki Faraón isaiki othapyaaki nijaa. 2 Iñaatzii isitowapaaki nijaaki 7 wathantzi-payi vaca, owaniinka ikantayitaka. Ari iwajiitapaaka katarosi anta. 3 Ipoñaa iñaaki isitowapaaki pasini 7 vaca, matha-poroki ikantayitaka, ikatziya-paaka tsika ikatziyaka pasini wathantzi-payi vaca. 4 Ikanta mathari-payi vaca, iwanakari wathantzi-payi owaniinkatachari vaca. Ari isaakitanaki Faraón. 5 Ikanta imaanaji aajatzi, imisitaki pasini. Iñaaki 7 opaki pankirintsi kamiitha okantayitaka, aparoni okanta owaato. 6 Ipoñaa iñaaki pasini 7 opaki pankirintsi, tikatsi apantyaa-roniri, kamakiyitaki okantakaaro tampyaa kinapaintsiri isitowa-piintzi ooryaatsiri. 7 Okanta pankirintsi kaari apantyaa-roniri opaki, owanakaro pasini 7 opaki kamiitha-tatsiri okithoki. Ari isaakitanaki Faraón, iñaatzii imisiwai-tatzii. 8 Ikanta ipiriin-tamanaja okitai-tamanaji oshiki okantzimo-siri-takari, ikaimakaan-takiri ñaawyatan-tani-ripayi aajatzi yotan-tani-ripayi ikaratzi tzimatsiri Apitantoniki. Ikinkitha-takiro Faraón okaratzi imisitakiri, tikatsi yotiro-niri opaita-rika siyakaa-wintachari imisiri.

9 Ikanta ijiwari pakotapiin-tziriri imiri Faraón, ikantakiri: “¡Pinkatharí! Tzimatsi nopyaako-takiri, owakira nokinkisiryaa-najiro. 10 Tima pairani pikisakina, aajatzi pikimitaa-kiri jiwatziriri kotsiwai-tatsiri, pityaan-kakina isaiki jiwatziriri asitako-taari, pasitako-takaan-takina. 11 Ari imisiwaitaki ijiwari kotsiwai-tatsiri, nomisitzitaka aajatzi naaka. Tzimatsi osiyakaa-wintari okaratzi nomisitakiri. 12 Tzimatsi anta aparoni mainari ishininka Heber-iiti, impira-tani inawita jiwatziriri owayiri-payi. Iriitaki nokamantaki okaratzi nomisitakiri, ikamantaki-naro irirori opaita siyakaa-wintachari. 13 Omonkarataka maaroni ikantaki-nari. Napiitajiro nantawai-tajimi, iriima pasini ithataitakiri.”

14 Ikanta ikimaki Faraón, ikaimakaan-takiri José. Sintsiini imisitowai-takiri. Jatanaki yamii-takaan-tapainta José, ikithaa-tapainta pasini iithaari, jataki isaiki Faraón. 15 Ikantawa-kiri Faraón: “Tzimatsi nomisitakiri, tikatsi-maita yotiro-niri opaita-rika siyakaa-wintachari. Iro kantacha nokimaki naaka pimatziro awiroka piyotziro siyakaa-wintachari misirintsi.” 16 Ari yakanaki José, ikantanaki: “¡Pinkatharí! Ti noyotasi-tyaaro apaniroini, iriitaki Pawa yotakai-naroni osiyakaa-wintari pimisiri.” 17 Ari ikinkitha-waitanaki Faraón, ikantana-kiri José: “Nomisitaki nosaiki othapyaaki nijaa. 18 Noñaaki isitowapaaki nijaaki 7 wathantzi-payi vaca, owaniinka ikantayitaka. Ari iwawaijii-tapaaka katarosi anta. 19 Ipoñaa noñaaki isitowapaaki pasini 7 vaca, matha-poroki ikantayitaka. Ti noñaapiinti aka Apitantoniki siyaari-niri yokapayi vaca. 20 Ikanta mathari-payi vaca, iwanakari pasini wathantzi-payi. 21 Okantawitaka iwawitakari wathantzi-payi vaca, aikiro imathatatzii. Ari nosaaki-tanakiri. 22 Ipoñaa nomisitaki pasini, noñaaki 7 opaki pankirintsi, okitho-piro-tatzii iroori, owaniinka okantayitaka oshookantaro aparoni owaato. 23 Noñaatzii pasini pankirintsi oshookanaki 7 opaki, tikatsi apantyaa-roniri, kamakiyitaki okantakaaro tampyaa kinapaintsiri isitowa-piintzi ooryaatsiri. 24 Okanta pankirintsi kaari apantyaa-roniri opaki, owanakaro pasini 7 opaki kamiitha-tatsiri okithoki. Tima nokamanta-witakari niwya-tani-ripayi, tikatsi yotiro-niri ipaita siyakaa-wintachari nomisitakiri.”

25 Ikantanaki José: “¡Pinkatharí! Apiti okarawita pimisiri, iro kantacha aparoni okanta ikamantzimiri Pawa yantiri. 26 Tima ikarataki 7 wathantzi-payi vaca, 7 osarintsi onatzi. Karatatsiri 7 opaki pankirintsi, 7 osarintsi onatzi aajatzi. Aparoni okanta pimisiri. 27 Ari ikimitakari 7 mathari-payi vaca, oyaatapaa-kiriri wathantzi-payi, 7 osarintsi onatzii. Karataintsiri 7 opaki kamakiyi-taintsiri okantakaaro tampyaa kinapaintsiri isitowa-piintzi ooryaatsiri, iro 7 osarintsi iñaitiro tashitsi. 28 Okaratzi nokaman-takimiri pinkatharí, irojatzi ikamantzimiri aajatzi Pawa onkarati yantiri. 29 Tima onkarati 7 osarintsi oshikiti pankiwai-rintsi maaroni Apitantoniki. 30 Impoña onkarati 7 osarintsi airo oshookaji pankirintsi. Tima piyakoityaaka onkantajyaa oshiki-witapaintyaa pankirintsi Apitantoniki. Aritaki ayimatakiri itashi ikaratzi nampitarori aka. 31 Tima antaro onkantyaa tashitsi, airo iñaitajiro owaritintsi oshikiwi-tapainchari pairani. 32 ¡Pinkatharí! Aparoni okanta osiyakaa-wintari apiti pimisitakiri. Sintsiini omatajyaa, tima irootaki ikowakiri Pawa yantiro. Irootaki yapiitan-takarori imisimpyiimi. 33 ¡Pinkatharí! Pamini yotaniri atziri jiwatiro-niri maaroni nampitsi Apitantoniki. 34 ¡Pinkatharí! Pamini jiwari-payi jatatsi-niri maaroni nampitsiki tzimatsiri aka Apitantoniki. Iriitaki piyotiro-ni pankirintsi, irojatzi omonkara-tantakyaari 7 osarintsi oshiki-tapainti. Tima tsika-rika ontzima-piroti pankirintsi, yayi kapichiini iwapithaan-tyaaro. * 35 Inthonka ikoyiiro okaratzi kithoki-tatsi-ni osarintsiki, impiri pinkatha-riyi-tatsiri nampitsiki iwapithaan-tyaaro, irootaki iyaari atziri-payi apaata. 36 Pimatiro piwapithaan-tyaaro pankirintsi maaroni nampitsiki, airo aantari atziri-payi itashi ariitakyaa-rika 7 osarintsi intashaiti maaroni Apitantoniki.”

37 Onimotana-kiri Faraón aajatzi inampina-payi okaratzi ikantakiri José. 38 Ari ikantanaki Faraón: “¿Arima añaaki pasini atziri kimityaa-riniri José, isaikan-tasiri-tantari itasorinka Pawa?” 39 Ipithoka-sitana-kari José, ikantana-kiri: “Tikatsi pasini yotaniri anaimi-ni awiroka, tima Pawa oyotani-takayimirori maaroni iroka. 40 Awiroka jiwatatsi-niri nowinkatha-ripankotiki, inkimisan-tajimi maaroni atziri onkarati pinkantiriri. Apatziro nanaa-jimi naaka impinkathai-tina, tima pinkatha-ripirori nonatzii.” 41 Aikiro ikanta-nakitzi faraón: “¡José! Naaka owakimi pijiwatiri maaroni Apitantoni-satzi.” 42 Inothopaakiri Faraón iwiri irakoim-piki, iwakiniri irakoim-piki José. Ikithaa-taitakiri iroopirori, ithaano-takai-takari thatanintsi iwitsikai-tziri ooro. † 43 Ititaitakiri isiyako-mintoki inampiri pinkathari, ikantai-takiri atziri-payi inkaima-jiiti, inkanti: “Pintyiirowa-sityaari.” Ari yitanakaro José ijiwatziri maaroni Apitantoni-satzi.

44 Ikantanaki aajatzi Faraón: “Okantawitaka naaka pinkatha-ritatsiri, iro kantacha awiroka inkimisanti maaroni Apitantoni-satzi, airo yantasi-waitaro inintziri irirori, onkarati pinkantiriri irootaki yantiri.” 45 Iwakiniri Faraón pasini iwairo José, ipaitakiri Zafnat-panea. Ipakiri iinantyaaro Asenat irisinto Potifera antyawiyari-tatsiri nampitsiki Ñaapironiki. Ari yitanakaro José ipinkatha-riwintziri maaroni Apitantoni-satzi.

46 Tima yaantai-tanakariri José iñiiri Faraón, aritaki tzimaki 30 isarintsiti. Ikanta iwithatana-kari José pinkathari Faraón, jataki yaniitiro maaroni Apitantoni. 47 Oshikitaki pankirintsi okaratakira 7 osarintsi. 48 Monkara-tapaaka 7 osarintsi. Ithonka ipiyo-takaan-takiro José okaratzi kithoki-taintsiri pankirintsi aka Apitantoniki. Iwapithaantaka maaroni nampitsiki okaratzi kithoki-yitaintsiri owaantsiki. 49 Ipiyotaki José oshiki pankirintsi, osiyakaro impaniki tzimatsiri nijaaki. Omaapiro oshikitaki, ti iyotairo tsika-rika okaratzi. ‡

50 Tikira iñaitiro tashitsi, iwaiyan-takaa-kiro iina José paitachari Asenat, tzimaki apiti itomi. Iwaiyan-takaa-kirori irisinto antyawiyari-tatsiri nampitsiki Ñaapirorini. 51 Itakarori itzimaki itomi ipaitakiri “Maisantaantsi”, tima ikantana-kitzii José: “Imaisan-takaa-kinaro Pawa nokimaatsi-waita, aajatzi inkimitajiri noshininka-payi.” Iroka wairontsi Maisan-taantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Manasés”. 52 Iriima pasini itomi ipaitakiri “Kithotaantsi.”, tima aikiro ikantana-kitzii José: “Ikitho-takaa-kina Pawa nampitsiki tsika nokimaatsi-waitaka.” Iroka wairontsi Kithotaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Efraín”.

53 Aritaki monkara-tapaaki 7 osarintsi okithoki-piro-tanta-kari pankirintsi Apitantoniki. 54 Itanakaro karatatsiri 7 osarintsi iñaantai-takarori itashaaniin-taitaki, tima irootaki ikantzi-takari pairani José. Ithonka itashaitaki maaroni nampitsiki, irooma Apitantoniki ti iñiitiro, tima tzimatsi oshiki owaritintsi ipiyo-takaan-taitakiri. § 55 Ikanta iñaakiro Apitantoni-satzi tashitsi, ijatasi-takiri Faraón inkampitiri owaritintsi. Ikantawa-kiri Faraón maaroni Apitantoni-satzi: “Pijatasitiri José, pantiro onkarati inkantimiri.” 56 Aritaki antitanaka tashitsi maaroni nampitsiki, yasitaryaa-kaantaki José tsika iwapithaan-taitakaro owaritintsi impiman-tiniri Apitantoni-satzi, tima aikiro omaapiro-tatyaa tashitsi. 57 Ari ipokajiitaki Apitantoniki oshiki atziri poñaachari pasiniki nampitsi saika-nampi-tzirori, inintzi yamananti owaritintsi ipiyo-takaan-tani José, tima ti ontzimaji owaritintsi pasiniki nampitsi-payi.

42

Jaitijiitakini Apitantoniki irrintzipayi José

1 Ikanta ikimaki Jacob tzimatsi owaritintsi Apitantoniki, ikantakiri itomi-payi: “¿Ipaitama paminamintha-tawakaantari? 2 Nokimaki tzimatsi owaritintsi Apitantoniki. Pijati pamanan-takiti, aajai = kari atashi.” 3 Ari ijajiitanaki 10 iririntzi-payi José, itomira Jacob, yamananti owaritintsi Apitantoniki. * 4 Iro kantacha, ti isinitiri Jacob ijati Benjamín, iririntzi okaakiini José. Tima itharowakaa-tyaari iriri awishi-motziri = kari kowiinkari. † 5 Ikanta ijajiitakini itomi-payi Israel, ari ikarajii-tanakiri pasini-payi atziri jatatsiri yamananti owaritintsi. Tima maaroni Owintiniki iñaitakiro tashitsi.

6 Iriitakira José jiwatatsiri Apitantoniki, iriitaki pimantzi-niriri owaritintsi atziri-payi poñaayi-tachari pasiniki nampitsi. Ikanta yariijiitaka iririntzi José, ityiirowa-sitapaa-kari, yoiyootapaaka kipatsiki. ‡ 7 Iyotawakiri José iririntzi-payi iñaawaki-rira. Ikimi-takaan-takari ti iyotiri, isinchiin-kata-tziiri isampitziri, ikantziri: “¿Tsikama pipoñaaka awirokaiti?” Ikantajiitzi irirori: “Nopoñaaro Owintiniki, nopoki namananti owaritintsi.” 8 Tima iyowitawakari José iririntzi-payi, titzimaita iyotapajiri irirori-payi. 9 Ari ikinkisiryaa-nakiro imisitakiri pairani José, ikantana-kiri iririntzi-payi: “¡Iitaimpyaa-wairintzi pinajiitzi! Pipokajii-tatzii paminiro tzimatsi-rika nonampiki kaari kisakowin-tachani piwayiri-tyaaro.” 10 Ikantajiitzi iririntzi: “¡Ti pinkatharí! Apatziro nopokajiitzi namananti owaritintsi. 11 Maaroni nokarataki aparoni ikanta asitanari. Kamiitha-siri nonajiitzi. Ti naaka iitaimpyaa-wairintzi.” 12 Aikiro isintsi-tatzii José ikantziri: “Pithaiyaa, pipokajii-tatzii paminiro nonampi.” 13 Ikantajiitzi iririntzi: “Naakaiti, nopoñaa Owintiniki, nokarawi-jiita 12 nirintzi-tawakaa, aparoni ikanta asitanari. Irojatzi isaikanaki pasini iyaapitsi nirintzi itsipatari asitanari. Pyaaka aparoni, ti noñaajiri.” 14 Yapiitana-kiro José ikantziri: “Aritaki nokantakimi. Iitaimpyaa-wairintzi pinatzi. 15 Iroka noyotan-tyaamiri: Tima airo pijajiitaji pinampiki airorika pamanari iyaapitsi pirintzi. ¡Omaapiro-tatyaa! § 16 Apatziro impiyaji aparoni pirintzi yaakitiri iyaapitsi. Irojatzi isaikawaki pasini-payi yasitakoi-tiri. Ari noñiirori omaapiro-rika pikantaki-nari. Aririka pinthaiya-kyaa, awiroka iitaimpyaa-wairintzi. ¡Omaapiro-tatyaa!” 17 Yasitako-takaan-takiri José maaroni iririntzi-payi okaratzi mawa kitaitiri. 18 Okanta omonkarataka mawa kitaitiri, ikantajiri: “Nopinkatha-tziri naaka Pawa. Aririka pinkimisantina, airo pikamajiitzi. 19 Omaapiro-rika pikamiitha-siri-jiitzi, pookanaki aparoni pirintzi yasitakoi-tiri, pijataji awiroka-payi paanaji owaritintsi iyaari piwaiyani-payi. 20 Aririka pamakiri iyaapitsi pirintzi, ari noyotiri omaapiro pikantaki-nari. Airorika, aritaki pinkamaki.” Imajiitakiro okaratzi ikantaki-riri iririntzi, José.

21 Ari ikantawakaa-naka irirori: “Tima omaapiro ti anisironkatiri aririntzi, ti ankimisantiri ikantawi-takairi pairani: ‘Airo piwasinonkaa-waitana,’ añaawitakari ikimaatsi-waitaka. Irootaki añaantarori iroñaaka asinonkaa-waita aroka-payi.” 22 Ari ikantanaki Rubén: “Tima nokantawitakami pairani airo piwasinonkaa-waitziri aririntzi. Ti pinkimisanta-jiitina. Ontzimatyii atsipityaaro iroñaaka iwasankitaa-wintaitajiri ikamakira.” 23 Titzimaita iyojiiti ikimakiri José okaratzi ikinkitha-waijiitziri. Tima inkinkitha-waitakayiri José iririntzi-payi tzimatsi owaaka-kotziriri iñaani inkimatha-tantyaariri. 24 Ari ijapitha-tapaintziri José iririntzi-payi, iraanaka. Ipoñaa ipiyapaaka isaikajiitaki, ikinkitha-waitakaa-pajiri. Yaakiri Simeón, yooso-takaan-takiri, maaroni iñaajii-takiri. 25 Ikantakiri impira-tani ijaikitiniri owaritintsi, yoipyaaji-niri iiriikiti, intiyitainiri owaritintsiki. Impawajiri aajatzi iwanajyaari awotsiki. Imataikiro ikantakiri José. *

26 Ari ikyaakaa-najiri ipira-payi owaritintsi, jaitijiitaji. † 27 Ikanta ariijiitajani tsika imaajii-tapaaki, yaminakiro ititantarori owaritintsi aparoni iririntzi, inintzi impiri iyaari ipira. Iñaatzii ititaka iiriikiti, iwaitaki-niri opaantiki ititaminto. 28 Ikantziri iririntzi-payi: “Piñiiri noiriikiti yoipyaaja-nari. Yoka aka.” Antaroiti itharowa-jiitanaki, piyonkawaitanaka, ikantawakaa-jiita: “¿Tsikama inkantajairika Pawa?”

29 Ikanta yariijiitaja Owintiniki, ikamantapa-jiri asitariri okaratzi awishi-motakiriri, ikantapa-jiri: 30 “Isinchiin-kawaitakina iñaanatana pinkatha-ritatsiri anta, isiyakaan-takina naakami iitaimpyaa-wairintzi, naminatziiro inampi. 31 Ari nakanakiri naaka, nokantana-kiri: ‘Kamiithari atziri nonajiitzi, ti naaka iitaimpyaa-wairintzi. 32 Nokarawi-jiita 12 nirintzi-tawaka, aparoni ikanta asitanari. Tzimatsi aparoni pyainchari, ti noñaajiri nontsipa-tajyaari. Iriima iyaapitsi irojatzi isaikanaki irirori Owintiniki itsipatari asitanari.’ 33 Ikantana-kina irirori: ‘Ari noñaantakyaami omaapiro-rika pikantana kamiitha atziri pinajiitzi. Pookanakina aparoni pirintzi, pimpiyi awiroka-payi paanaji owaritintsi iyaari piwaiyani-payi. 34 Ontzimatyii pamajinari iyaapitsi pirintzi. Ari noñiimiri omaapiro pikantanari kamiitha pinajiitzi, ti pikimityaari iitaimpyaa-wairintzi. Ari napakaajiri pirintzi, kantatsi pamananta-waiti nampitsiki tikatsi thañaa-pitha-tyaamironi.’ ”

35 Ikanta isokapajiro owaritintsi, iñaatzii ititako-yitaka iiriikiti. Antaro itharowa-jiitanaki imatzitana-karo iriri, tima iñaakiri ititako-yitaka iiriikiti. 36 Ikantzi Jacob: “Irootaintsi pinthonki-tinari pirintzi-payi. Ti añaajiri José, ari pikimitaa-kiri iroñaaka Simeón. Aikiro pikowatzii payitinari Benjamín. Antaro okantzimo-niintakana naaka.” 37 Ikantana-kiri Rubén asitariri: “Pisinitinari Benjamín, naaka aamaakowin-tyaarini. Aritaki namajimiri. Airorika namajiri, piwamairi apitiroiti notomi naaka.” 38 Yapiitana-kiro Jacob, ikantanaki: “Airo nosinitziri iyaatimi pirintzi. Tima kamaki José iririntzi okaakiini irirori, aparoni ikanta isaikanaji. Tzimatsi-rika awishi-motakirini, awiroka kantakaan-tironi nonkaman-tajyaari, kaari ayinani nantyasiparinka, nowasirinka aajinani.

43

Piyaja Benjamín Apitantoniki

1 Aikiro ojatatzii itashaitzi maaroni nampitsiki. 2 Tima inthonka-jiro Israel owaritintsi yaakitziri itomi-payi Apitantoniki. Ikantajiri itomi-payi: “Pijati, pamanan-taati kapichiini owaritintsi ayaari.” * 3 Ikantzi Judá: “¡Apaá! ikantawajana yoka atziri nopiyan-tajari: ‘Airorika pamanari iyaapitsi pirintzi, ti noninti pimpiya-sitajina.’ 4 Aririka pisinitakiri naanakiri iyaapitsi, aritaki nojataki namanantaati owaritintsi. 5 Airorika pisinitziri, airo nojatzi. Tima aritaki ikantzi-tawaana: ‘Airorika pamiri pirintzi, ti noninti pimpiya-sitajina.’ ” 6 Ikantanaki Israel: “¿Ipaitama piwasinonkaan-tanari? ¿Ipaita pikaman-tantakariri tzimatsi iyaapitsi pirintzi?” 7 Ari ikantajiitzi itomi: “Oshiki isampitakina tsika nokaratzi, ikantana: ‘¿Ainiro isaiki asitamiri? ¿Tzimatsima pasini pirintzi?’ Ti onkanti nonthaiyaa, ontzimatyii nakiri isampitanari. ¿Tsikama noyotan-takyaari inintatzii nayiniri iyaapitsi nirintzi?’ ” 8 Ikantzi Judá: “¡Apaá! Anintzi-rika añaajiiti, pisinitiri iyaapitsi iyaatana-kina, naaka aamaakowin-tyaarini. Aritaki nojatanaki iroñaaka, ajai = kari atashi maaroni. 9 Naaka pinatimini opaita-rika awishi-motakirini. Airorika noipyaaji-miri, naaka pooko-tapiintajiri irojatzi nonkama-kotajiri. 10 ¡Apaá! Apiti-mi nompiyakimi namananti ayaari, airomi atzimawin-tziro akinkitha-waitzi.”

11 Ari ikantanaki asitariri: “Tikatsi nonkinakairo nonthañiiyaari iroñaaka pirintzi, pimatiro. Payitanakyaa tzimatsiri anampiki pimpasi-tyaariri atziri. Pintiti kapichiini itziritaitari, yaarato, kasankari, kipishaari aajatzi pasotziki. † 12 Paanaji pasini kiriiki panaakairi ikaratzi paanakiri chapinki, pimpapajiri iiriikiti ititakaa-waji-miri, aamaiyaa ipyaakotakityaari ititakaantawajamiriri. 13 Pijati piñaajatiri atziri, paanakiri pirintzi. 14 Onkamintha inkan-takai-yaaro Pawa Sintsi-pirori inisironka-tantawajyaa-miri, isinitan-tajyaariri pasini pirintzi aajatzi Benjamín. Iroorika inintzi Pawa yapirotyaa notomi-payi, omatyaata.” 15 Imatakiro itomi-payi Israel yaanaki impasityaariri José, yaanajiri iiriikiti yoipyaaji-niri, yaanaji pasini kiriiki impinatirori owaritintsi yamajiri. Yaanakiri aajatzi Benjamín, jaitijiitaki Apitantoniki. Yariitaaro isaikira José.

16 Ikanta iñaawakiri José yariitapaaka Benjamín, ikantana-kiri inampiri irirori: “Paanakiri ariitapain-chari nowankoki, piwamaakaanti nopira, pinkotsi-takaan-tiri, nonintatzii nakyootiri yokapayi intampatzika-tapaakirika ooryaatsiri.” 17 Imatakiro inampiri José okaratzi ikantaki-riri. Irijatzi aanakiriri iwankoki. 18 Antaro itharowa-jiitanaki iñaakiro ikinakai-takiri iwankoki José. Ikantawakaa-jiita: “Piñiiri iitaimpyaawaita yoka. Iitaimpyaa-tyaari iiriikiti yoipyaakairi chapinki. Kimitaka yantawai-takaa-tyai inkimi-takaan-tairi yatziriti, ari inkantzi-takyaari aajatzi apira-payi.” ‡ 19 Ikanta yariitapaaka iwankoki, ikinkitha-waitakaa-paakiri inampiri José. 20 Ikantziri: “¡Ñaamisa, Jiwarí! Ari nopokaitzi chapinki namanantzi owaritintsi. Ti nothaiya. 21 Ikanta nopiyanajaro, ariijii-taana tsika nomaapaaki. Naminakiro nowantarori owaritintsi, noñaatziiri ititaka kiriiki. Titzimaita ipyaawaita, irojatzi ikaratzi noipyaaji-miri. 22 Namaki pasini kiriiki nompina-tirori owaritintsi naanajiri. Ti noyomaityaa ipaita-rika otitajiriri kiriiki namitakari chapinki.” 23 Ikantzi inampiri José: “Airo pitharowa-siwaita. Aamaiyaa iriitaki Piwawani, Iwawani Asitamiri otitajimiriri kiriiki. Tima naaka aawakiri kiriiki pipinataki-rori owaritintsi.” Ikanta inampina José, imisitowa-kaan-takiri Simeón, yamaitajiri isaikaki iririntzi-payi. 24 Ari ikarajiitanaki ikyaanaki iwankoki José, ipapaakiri nijaa inkiwa-kiitzi-tyaari, ipakiri iwariti, aajatzi ipira-payi. § 25 Tima iyojiitaki aritaki inkarati iwajiityaa José, owitsika ikantajiitaka impawakiri ikaratzi yamakiniriri aririka yariitapaa-kyaa tampatzika ooryaatsiri.

26 Ikanta yariitapaaka José iwankoki, ipakiri okaratzi yamayitakiri iririntzi inampiki. Ipinkatha-tanakiri, yoiyootanaka kipatsiki. 27 Ari isampitana-kiri José, ikantziri: “¿Sintsijiitatsimi? ¿Saikatsi piri pikantaki-nari antyasiparitaki? ¿Katsi awishimotirini? ¿Irojatzima yañii irirori?” 28 Ari yapiitana-kiro yoiyoo-tasitari ipinkatha-tziri, yakanakiri ikantziri: “¡Pinkatharí! Saikatsi pimpira-tani, asitanari. Ti imantsiya-waiti, irojatzi yañii.” 29 Ari yaminanakiri José ikatziya-yitaka, iñaatziiri Benjamín iriitaki owaiyani iriniro irirori. Ikantanaki: “¿Iriima iyaapitsi pirintzi pikantanari?” Ari ipithoka-sitana-kari Benjamín, ikantana-kiri: “¡Mainarí! ¡Inkamintha Pawa tasonka-wintimini!” 30 Antaro iraa-siri-tanaka José iñaawajiri iririntzi. Ikyaanaki shintsiini imaapiintzi, ari iraawai-takari. 31 Ikanta itonkakiro iraaka, ikiwa-poro-tanaja, sitowapaji, ikantapaaki: “Piyiiti owaritintsi.” 32 Onasita iwakoitaki-niri iwariti José, ari ikimitai-kiniri iririntzi-payi, aajatzi Apitantoni-satzi itsipa-tani José. Tima ipinkakaan-tani Apitantoni-satzi intzipatyari ishininka-payi Heber-iiti. 33 Ari imisaika-kaan-takiri José iririntzi-payi, yitanakari itarori itzimi irojatzi iyaapitsiki. Okiryaantsi ikantajii-tanaka iririntzi-payi José, iñaakiri imisaika-kiri itarori itzimi irojatzi iyaapitsiki. 34 Itsipa-takiri José iririntzi-payi okaratzi tzimatsiri iwamintoki. Iriitaki ipapiroi-taki Benjamín owaritintsi, anaanakiro okaratzi ipakiriri pasini-payi. Kimosiri ikantaka José itsipatakari iririntzi-payi, irawaijiitaki. *

44

José aajatzi iriraminto

1 Ari ikantajiri José inampiri: “Pintitawajiniri oshiki owaritintsi onkarati yaawyiiri ipira, pintitaji-niri aajatzi iiriikiti opaantiki itatiminto. 2 Pintitakairi aajatzi opaantiki itiminto iyaapitsi niraminto kiriiki-naki, pintsipataa-kiniri iiriikiti ipinataki-rori owaritintsi.” Imatakiro inampiri José okaratzi ikantaki-riri. * 3 Okanta okitaiti-tamanaji, ityaantajiri José iririntzi-payi ikyaako-tanaari ipira-payi. † 4 Tikiramintha intainati ijataji, ikantajiri José inampiri: “Piyaatawa-jiri ananinka-naintsiri, pinkantiri: ‘¿Ipaitama pikositan-tanari, tima naakamiithatimi awiroka? ¿Ipaitama pikositan-tanakarori kiriiki-naki iramintotsi? 5 Iriraa-minto onatzi nojiwariti, irootaki iñaawya-tantapiintari. ¡Kaaripirotakimi!’ ”

6 Ikanta iyaatawa-jiri inampiri, ikantapaa-kiri okaratzi ikantawa-kiri José. 7 Ikantajiitzi irirori: “¿Ipaitama pikantan-tanari? Ti namityaaro naaka pikantaki-nari. 8 Tima piñaakina nopjyaaro Owintiniki, noipyaaji-miri kiriiki ikaratzi noñaakiri itita opaantiki notatiminto. ¿Ipaitama nonkosi-tantyaariri iiriikiti pijiwariti aajatzi yooroti? 9 Paminiro irira-minto ompiratamiri, aririka piñaakiri itzimi amakironi, iwamaitiriita. Irooma naakapayi ompirataari nonatyii iwankoki pijiwariti.” 10 Ikantzi inampina José: “Aritaki nomatakiro pikantakiri. Aririka noñaakiri amakirori iramintotsi, apatziro nompira-tyaari. Iriima pasini-payi tikatsi nonkantiri, ijatajiita.” 11 Sintsiini iwayii-tanakiro itiminto, aparo-payi yosiryaa-yitanakiro. 12 Tima yoka inampiri José ithonka yaminakiro itiminto-payi, yitanakari itakarori itzimi irojatzi iyaapitsiki. Iñaatziiro otitaka iramintotsi itimintoki Benjamín. 13 Isaraa-nakiro iithaari-payi, tima oshiki okatsi-tzimo-siri-tanakiri. Ikyaakaa-najiri aparo-payi ipira, piyanaka nampitsiki. ‡

14 Ikanta ariitapaja Judá iwankoki José itsipatakari iririntzi-payi, ainiro isaiki José iwankoki. Ityiirowa-sitapaa-kari, yoiyootapaaka kipatsiki ipinkatha-tziri. 15 Ari isampitawajiri José, ikantziri: “¿Ipaitama pantakiri? ¿Tima piyoti noyotziro naaka noñaawya-tantzi?” 16 Ikantzi Judá: “¡Pinkatharí! Ti noyoti ipaita nonkantimiri ¿Tsika nonkantyaaka piyotan-tyaari? Apatziro iyotzi Pawa tzimatsirika nokinakaa-sita-kari. Yoka nokarajiitaki aka: naakataki pimpira-tyaa nontsipa-tyaari iñaakoi-takiri piraminto.” 17 Ikantanaki José: “Airo omata pikowawitari awiroka. Apatziro nompira-tyaari iñaakoi-takiri niraminto. Irooma awiroka-payi tikatsi nonkantimi, kantatsi pijataji isaiki asitamiri. Tikatsi antawintha-timini.”

Ikinkithatakota Judá ikantakowintziri Benjamín

18 Ikanta Judá itsitoka-paakari okaakiini José, ikantziri: “¡Ñaamisa, Pinkatharí! Nonintzi nonkantimi kapichiini. Ti noninti pinkishina, tima pikimitakari awirokami Faraón. 19 Tima pisampi-takina chapinki, pikantakina: ‘¿Tzimatsi asitamiri? ¿Tzimatsi iyaapitsi nirintzi?’ 20 Tima nokaman-takimi naaka: ‘¡Jii! Tzimatsi asitanari antari-kona-taintsiri, tzimatsi aajatzi iyaapitsi nirintzi owikaran-tarori itzimi irantyasiparin-kakiini asitanari. Iitako-tani iwiri asitanari, iriitaki owiraan-tarori itzimi pasiniki iina asitanari. Tzimawi-tacha pairani pasini nirintzi, kamaki irirori.’ 21 Tima ari pikantana aajatzi: ‘Pamakiri nonintzi noñiiri.’ Tima pinintatzii piñiiri. 22 Nokantaiyanakimi naakaiti: ‘¡Pinkatharí! Airo isinitziri asitanari impoki, aririka yookanakiri asitanari, aritaki inkamaki.’ 23 Iro kantacha pikantakina awiroka: ‘Airorika pamiri pirintzi, airo okantzi papiitairo piñaajina.’ 24 Okanta nojataji pairani, nokaman-tapajiri asitanari okaratzi pikantaki-nari. 25 Ipoñaa ikantaana asitanari: ‘Pijati papiitiro pamanantaati kapichiini ayaari.’ 26 Nokantana-kiri naaka: ‘Airorika nayiri iyaapitsi nirintzi, airo okantzi nojati. Airorika iyaatana irirori, airo isinitana atziri noñiiri.’ 27 Ikantana-kina asitanari: ‘Piyotzi awirokaiti apitimachiini owaiyantaki piniro-thori. 28 Aritaki ijapitha-takina aparoni, ti noñaajiri irojatzi iroñaaka. Tima nokantaki: “Omaapiro iwakari katsimari owantachari.” 29 Aririka paanajiri pasini notomi, ompaityaa-rika awishi-motakirini, awiroka kantasi-tyaaroni nonkaman-tyaari, airo aajana nantyasiparinka, iro nowasirinka owamaajinani.’ 30 Piñaakiro, oshiki yitakari asitanari iyaapitsi, airorika naanajiri yoka nirintzi mainari, 31 ari inkamaki asitanari. Naakaiti kantasi-tyaaroni inkaman-tyaari, airo aajiri yantyasiparinka, irootaki wamairini iwasirinka. 32 Nokantakiri aajatzi asitanari: ‘Naaka kantasi-tyaaroni ompaita-rika awishi-motakirini iyaapitsi. Airorika noipyaajiri nirintzika, naaka pooko-tapiintaji irojatzi nonkama-kotajiri.’ 33 Irootaki nokowantari pinkimi-takaan-tina pimpira-tani. Naaka impoyii-tyaarini yoka mainari. Pisinitiri ijataji iyaatana-jiri nirintzi-payi. 34 ¿Paitama noñaakapajiriri asitanari airorika naanajiri nirintzi? Tima ti noninti noñiiri iwasiri-waityaa asitanari.”

45

Iiyotakaajari José iririntzipayi

1 Ti yamawitapajiro José kantzimotakariri, ikaimanaki ipiyojiitaka yatziriti, ikantzi: “¡Pisitowawaki maaroni!” Tikatsi aparoni yatziriti saikanain-tsini. Ari ikamantakiri iririntzi-payi, ikantziri: “Naaka pirintzi.” 2 Antaro iraanaka. Ikimakiri maaroni Apitantoni-satzi, ikimitzitakari aajatzi saikatsiri iwinkatha-ripankotiki Faraón. 3 Ari ikantziri iririntzi-payi: “Naaka José. ¿Irojatzima yañai asitairi?” Antaro itharowanaki iririntzi-payi itsipatakari okaakiini. Ti yakanakiri.

4 Aikiro ikantatziiri José: “Pimpoka-jiiti okaakiini.” Ikanta ipokajii-tapaaki, ikantziri: “Naaka José, pirintzi. Naakataki pipimantaki pairani, yamanantakina Apitantoni-satzi. 5 Iro kantacha, airo okantzimo-waitami pipimantakina. Tima Pawa ontyaantakinari aka nowawisaakotaji oshiki atziri. 6 Aritaki awisaki apiti osarintsi iñaitziro tashitsi nampitsiki. Ainirotatsi 5 osarintsi airo okithotzi pankiwai-rintsi, onkanta-wityaa impanki-witaityaaro. 7 Tima iriitaki Pawa kantakaarori nitantakarori nopokaki naka aka, airo yapirotanta piwaiya-nipayi aka kipatsiki. Irootaki piñaantaarori awiroka-payi iroopirori awisako-taantsi. 8 Aritaki okantari, iriitaki Pawa amakinari aka, kaari awirokaiti. Irijatzi owakinari nonkamantapiintajiri Faraón inkimi-takayina naakami iriri, nojiwatiri impiratani-payi, nopinkatha-riwintakiri maaroni Apitantoni-satzi. 9 Pijatanaki sintsiini asitairiki, pinkantapajiri: ‘Iroka ikantzi pitomi José: “Ipinkatha-ritakaakina Pawa aka Apitantoniki. Pimpokanaki sintsiini, piñiina. 10 Pinampitapajyaaro aka Okaakijaariki, pintsipa-tajyaari pitomi-payi aajatzi picharini-payi, ari piwapajiriri pipira-payi, maaroni tzimimo-tzimiri. Ari pintsipatapajyaanari aajatzi naaka. 11 Aritaki nompawajimi piyaari awiroka, pitomi-payi, aajatzi ikaratzi saika-panko-tzimiri, airo okowityii-motanta-waitami. Tima ainirotatsi 5 osarintsi intashiniin-taiti.” ’ 12 Piñaakina awiroka pitsipatakari aririntzi Benjamín, naakajaantaki ñaawaitzirori iroka ñaantsi. 13 Pinkamantapajiri asitairi piñaakina nopinkatha-riwintantzi Apitantoniki. Pinkamantapajiri aajatzi tsika okanta piñaakiro aka. ¡Pisintsitanaki pijati pajaatiri asitairi!” 14 Ari yawithanotanakiri José iririntzi Benjamín, oshiki iraawaitaka. Ari ikimitzitakari aajatzi Benjamín oshiki iraawaitaka yawithanotakiri José. 15 Ipoñaa inintaporotanakiri José maaroni iririntzi, yawithanotanakiri, oshiki irayimotakari aparo-payi. Okanta awisayitaki iroka-payi, yaripiro-tanaari iririntzi-payi José.

16 Okanta anta iwinkatha-ripankotiki Faraón, ikimaitaki ikantaitzi: “Ari yariijiita iririntzi José.” Ari ikimosiritanaki Faraón, ari ikimitakari ikaratzi itsipa-nampitari. 17 Ikantzi Faraón: “¡José! Pinkantiri pirintzi-payi inkyaakaa-yitanairi imorani ijatai Owintiniki. 18 Yaajatiri asitamiri aajatzi maaroni pishininkapayi. Aritaki nompakiri iroopirori kipatsi aka Apitantoniki. Yanintai-yaaro okaratzi tzimatsiri aka. 19 Iroka pinkantiri pirintzi-payi: ¡Iyí! Paanaki siyako-minto-tsipayi tzimatsiri aka Apitantoniki, irootaki paman-tajyaariri iinchii-riki, kooya-payi aajatzi asitairi. Impokajiiti maaroni. 20 Airo pitakowaitasitaro okaratzi tzimimo-tzimiri anta, tima okaratzi yashaaran-taita-kari aka Apitantoniki, awirokaitira asitajyaaroni.’ ”

21 Imatakiro itomi-payi Israel ikantakiri Faraón. Ipawajiri José siyako-minto-tsipayi. Ipawajiri aajatzi owaritintsi iwanajyaari awotsiki. 22 Ipawajiri aajatzi owakira-ripayi kithaarintsi inkithaatanajyaari. Iriima Benjamín ipawajiri 300 ikithoki kiriiki, aajatzi 5 kithaarintsi. 23 Ipakaantakiri asitariri ikaratzi 10 mora, ikyaakaa-yitakiniri iroopirori tzimatsiri aka Apitantoniki. Imataki pasini 10 mora kooya, ikyaakaakiro opani pankirintsi, aajatzi pasini owaritintsi, irootaki iyaari asitariri awotsiki, impokana-kirika. * 24 Iwitha-tawaari José iririntzi-payi ijajiitaji, ikantawajiri: “Ti noninti pinkisa-wakaiyaa awotsiki.” 25 Ikanta ipiyajiitaa ipoñaajaro Apitantoniki, irojatzi yariitan-taari Owintiniki isaikira iriri. 26 Ikamantapajiri asitariri, ikantapajiri: “¡Apaá, irojatzira yañii iyi José! Ipinkatha-riwintantzi irirori Apitantoniki.” Tikatsi inkantanaki asitariri, ti inkimisanta-wityaari ikantziriri. 27 Aikiro ikamantatziiri okaratzi ikantawakiriri José. Iñaawakitziiro siyako-minto-tsipayi okaratzi ityaan-takaantakiri José isiyako-tantanakyaari, antaro ikimosiritanaji. 28 Ikantanaki: “¡Nokimaki ainiro yañii notomi José! Ontzimatyii nojati noñaapajiri tikira nokamana-kiita.”

46

Ariitaka Jacob Apitantoniki

1 Ari ijatanaki Israel, yaanakiro maaroni tzimimo-tziriri. Ikanta iwiraaka Kantapiro-jaariki, ipomitapa-jiniri yatsipitakaani Iwawani iririni. 2 Okanta otsitinitanaki iñaanatakiri Pawa imisiriki Israel, ikantajiri: “¡Jacob!” Ari yakanaki irirori, ikantzi: “Ipaitaka Pawá” 3 Ikantziri: “Naaka Pawa, Iwawani pirini. Airo pitharowa-waitzi pijati Apitantoniki, aritaki noshikyaa-kimiri anta inkarati pincharini-tajyaari. 4 Aritaki ankarati anta Apitantoniki, tima naaka oipyaajirini apaata picharini-payi isaikawi-takyaa anta. Tima iriitaki pitomi, José tsipatyaamini apaata pinkama-jirika anta.” 5 Ikanta yawisaki Jacob isaikawitapaaka Kantapiro-jaariki. Titanaka siyakominto-tsiki ityaantakiri Faraón aakitiri, itsipatakari iinchii-riki aajatzi kooya-payi. 6 Ari ikaratzi yaanakiri ipira-payi, aajatzi okaratzi tzimimotakiriri Owintiniki. Jataki Jacob Apitantoniki itsipatakari ishininka-payi okaakiini irirori. 7 Ari ikaratzi yaanakiri maaroni itomi-payi irirori, irisinto-payi, icharini-payi, aajatzi irisaro-payi, maaroni.

Iiñajiri Jacob itomi, José

28 Tima tikira yariityaa Jacob Apitantoniki, ityaantakiri Judá inkantiri José: “Inintatzii apaa pimonthai-yaari Okaakijaariki.” Ikanta yariijiitaka Jacob Okaakijaariki, 29 ikantanakiri José impiratani-payi: “Piwitsikinaro nosiyako-minto, pamakinaro.” Jatanaki José imonthaa-wajyaari asitariri Okaakijaariki. Ikanta iñaawajiri iriri, yawithanotawajiri, antaro iirayimotawaari. 30 Ari ikantakiri Israel itomi: “¡José! Kantatsi iroñaaka nonkami, tima noñaaporotajimi, ainiro pañii!” 31 Ari ikantanakiri José iririntzi-payi aajatzi icharini-payi iriri, ikantziri: “Ari pisaika-jiitawaki aka, nonkamantawakiri Faraón, nonkantiri: ‘Ariitaka nirintzi-payi, itsipatakari icharini-payi asitanari, ipoñaayitakaro Owintiniki, ipokajii-tatzii intsipatapajyaana naaka. 32 Yamayitakiri ipira-payi, maaroni tzimimo-tziriri irirori. Tima irootaki yamijiitari iriroriiti yaamaakowintari ipira-payi.’ * 33 Aririka inkaimakimi Faraón isampitimi, inkantimi: ‘¿Ipaita pantawai-ritari pinampiki?’, 34 pinkanta-jiiti awiroka: ‘Apatziro namijiitari naamaakowintari nopira, nosiyakotari ikantayita pairani nocharinini.’ Aritaki pimatakiro pinampityaaro Okaakijaariki. Tima ti inintziri Apitantoni-satzi intsipatyaari aamaakowin-tariri ipira-payi.” †

47

Ikinkithawaitakairi Jacob iwinkathariti Apitantonisatzi

1 Jataki José ikamantziri Faraón, ikantakiri: “Ariitaka asitanari ipoñaakaro Owintiniki. Tima saikapaaki Okaakijaariki, itsipayitakari nirintzi-payi, yamayitakiri ipira-payi, aajatzi okaratzi tzimimo-yitziriri iriroripayi.” * 2 Ari iyoyaaki José 5 iririntzi, yamakiri isaiki Faraón iñiiri. 3 Ikanta Faraón isampitawakiri iririntzi-payi José, ikantziri: “¿Ipaitama pantawaititari awiroka-payi?” Ikantajiitzi irirori: “¡Nowinkatharití! Pirawairintzi nonajiitzi naaka, nosiyakotari tsika ikanta pairani nocharinini.” † 4 Ikantzitanaka aajatzi: “¡Pinkatharí! Nopokatzii nonampityaaro aka, tima antaro okantaka tashitsi Owintiniki, tikatsi iwajyaa nopira-payi. Irootaki nonintantari pisinitina nonampityaaro Okaakijaariki.” ‡ 5 Irootaki ikantantanakari Faraón ikantziri José: “Tima pokaki piri aajatzi pirintzi-payi intsipa-tajyaami. 6 Tima maaroni kipatsi okaratzi tzimatsiri Apitantoniki, awirokataki aminakaan-tzirori. Piñaakiri Okaakijaari, ari inampityaaro irirori-payi, tima oshiki okamiithataki kipatsi anta, tikatsi siyaaroni. Tzimatsi-rika pishininka yotzirori yaamaakowintari ipiraitari, pinkantiri yaamaakowintyaanari nopira-payi naaka.”

7 Ari yayitanakari aajatzi José asitariri iñiiri Faraón. Iwithatapaakari Jacob pinkathari Faraón. 8 Isampitawakiri Faraón, ikantziri: “¿Tsikama okaratzika tzimain-tsiri pisarintsiti?” 9 Ikantzi Jacob: “Tzimaki 130 nosarintsiti nokinakinataki tsikarika-payi. Tikira noñaamaitaro naaka ontzimi oshiki nosarintsiti ikimiyitaka nocharinini. Iro kantacha noñaamaitakaro kowiinka-yitatsiri.” 10 Ikanta iwithatanaari Jacob pinkathari Faraón, ipiyapithatanaari. 11 Ari ipakiri José ishininka-payi iroopirori kipatsi anta Apitantoniki, ari inampijiitakaro, imatakiro ikantakiriri Faraón. Ari okanta otzimantakari iipatsiti iriri aajatzi iririntzi-payi ipaitai-tziro ‘Itomyaani Ooryaatsiri’. 12 Tima aikiro ipatziiri José iyaari iriri, iririntzi-payi aajatzi maaroni ishininka-payi, ipiri okaratzi kowityii-moyi-tariri. §

49

Ikamantanairi Jacob itomipayi intasonkawintaitiri

1 Ari ikaimakiri Jacob maaroni itomi-payi, ikantakiri: “¡Notomí! Pimpoka-jiiti okaakiini, tima nonkaman-tatyiimiro onkarati awishimo-timiri apaata.

2 ¡Itomi-payi Jacob! Pimpoka-jiiti okaakiini pinkiman-tyaari.

Pinkimisantiri asitamiri Israel.

3 Awiroka Rubén, nojiwari notomi,

Nosintsinka nowimi, tima awirokataki jiwatapain-tsiri,

Awiroka itakaro ipinkathai-tzimi, otzimimo-tzimi piñaapironka.

4 Ari okaratapaaki piriipirotzi, tima pikimi-tapiinta-witaro osinchaatzi nijaa.

Okantakaaro piwinka-tharyaa-kinaro nomaa-minto, piman-takanaro notsipatari.

5 Awiroka Simeón aajatzi Leví, pirintzi piwawakaa-jiita,

Tima piwamaa-minto piwayitajiro pichakopiti.

6 Airo notsipa-taami tsika papato-tapiinta.

Tima oshiki otyaanakami pairani pimasirinka, piwamaaki oshiki atziri.

Oshiki pisamasiryaakari, pikaraa-kitzi-yitanakiri ipira. *

7 Kowiinka okantanaka piyatsimanka,

Tima omaapiro pikisanaka.

Naaka oiwaraa-jimini, pinampi-tajyaaro tsika aakotajiro iwairo Jacob,

Tima nonasiyi-tajyaari pincharini-tajyaari anta tsika impaitaitiro Israel.

8 Irooma awiroka Judá, kantakaapiro iwajimi pirintzi-payi.

Pairika-kintsiyi-tajiri inkarati kisaniin-timini.

Ipinkatha-yitajimi pirintzi-tajyaari.

9 Awiroka notomi, Judá, pikimityaari yanini kashikari inkara-takiro iwari yatsikani.

Inaryaa-waita kipatsiki, yoiyoota ikimi-takotari antari kashikari.

¿Ipaitama matironi iñaasirinkajiri?

10 ¡Notomí! ¡Judá! Ari intzimaji pincharini-tajyaari, irasi iwiro impinkatha-riwintanti,

Tikatsi aapitha-tajirini iwinkatha-riminto yairikakiri,

Irojatzi impokan-tajyaari asipiro-tyaaroni iwinkatha-riminto,

Iriitaki inkimisan-tawajiri nasiyitachari ishininka-tawakaa. †

11 Iriitaki oosotako-tirini ipira anta oponkitziki pankirintsi imiritaitari,

Ikiwantyaaro iithaari imiritaitari, tima oshiki-piro-tatzii chochoki. ‡

12 Tima kamiithaaki ikantaka, anaanakiro ochiinkaatzi imiritaitari.

Kitamaaro okantayita iraiki anaanakiro okitamaarotzi oyaaki thomitsi. §

13 Iriima Zabulón inampi-tajyaaro inkaari-thapyaaki,

Tsika aatapiintaji amaatako-mintotsi.

Tsika anta owiraa-thapi-tajyaa Simaaki.

14 Iriima Isacar inkimi-tajyaari sintsiri ipiraitari ikyaakai-tziri,

Iriitaki otyiirowa-piintachani ikyaapiintaitzi airo inintzi yaniitaji. *

15 Ikanta iñaawakiro kamiitha okantanaka nampitsi, kamiitha imakoryaa-waitaitzi,

Oiyootanaka yanatakaitiri.

Tima mairi ikantaka ikimi-takai-takari ompirataari.

16 Iriima Dan iwakowin-tajiri ishininka,

Ikimitaakiro pasini-payi ipinkatha-riwin-tajiri ishininka-payi Israel-iiti.

17 Inkimi-tajyaari Dan maranki isaiki awotsi-nampi,

Iriitaki atsika-kitairini ikyaakoitari,

Iwaryaa-maityaari kyaakotariri. †

18 ¡Pawá! Nawintaami awiroka piwawisaako-tajina.

19 Yoka Gad, oshiki imaimani-tajiri owayiri-payi.

Iro kantacha, aritaki pipiya-takyaari.

20 Yoka Aser, oshiki-tzimo-tajiri iwankiri iwajyaari,

Iroopirori owaritintsi onatyii, onkimi-tajyaaro iwariti pinkatha-ripirori. ‡

21 Yoka Neftalí, inkimi-tajyaari maniro tikatsi asitako-waitirini,

Owaniinka ikantayitya iwaiyani.

22 Yoka José, ikimitaro pankirintsi oshooka-thapyaa-tziro nijaa.

Oshiki okithonitzi,

Ithonka atiiyi-takiro otanto nampitsi.

23 Oshiki ikisaniin-tajiri asiwinthatarori piyaamini,

Imanatantaro chakopi,

Yasi iwiro iñaasirinkai-tziri.

24 Tima yoka José sintsishimpa ikantaka irirori,

Oisokiro iwakiro ipyaamini.

Ikamintha Iwawani Jacob Sintsi-pirori,

Okamintha iwairo aamaakowin-tantaniri, kisakowin-tariri Israel.

25 Inkamintha Iwawani piri, iriitaki nisironka-tajimini.

Iriitaki Pawa Sintsi-pirori, tasonka-wintajimini.

Opoñaaro itasonka-wintani jinoki inkitiki.

Opoñaaro itasonka-wintani inthopoyaaki inkaariki.

Opoñaaro itasonka-wintani owaaki thomitsiki aajatzi yamaarin-tsiki.

26 Tima okaratzi iyomitaanajamiri piri intasonka-wintantai-tyaamiri,

Anaanakiro okaratzi iyomitaakinari asitanari naaka.

Airo othonkaa, irojatzi apaata ompyaan-tajyaari otzisi.

Osiyawai-takaro osaika-patziito-tantyaarimi José iroka-payi yomitaantsi,

Tima iriitaki iyoshitaikiri ikarajiitaki iririntzi-payi, iriitaki iriipiro-taatsini.

27 Yoka Benjamín, inkimi-tajyaari atsikan-taniri.

Yananinka iwawai-tamanaja yatsikani,

Okanta oshiityaaki yanti-tawakaari tzimaaran-tapaintsiri.”

Ikamantakari Jacob

28 Iriitaki itomi-payi Israel, tsika impoñiiyaa inkarati 12 nasitachani ishininka-tawakaa-jiita. Irootaki iroka ñaantsi-payi ikaminaa-kiriri iriri intasonka-wintaitan-tyaariri aparo-payi ikarajiitakira. 29 Ikantakiri itomi-payi: “Kapichiini-tapaaki nonkaman-tyaari. Nonintzi nontsipa-tajyaari nocharinini, pinki-tataina anta impiritanakiki iwaniki Efrón ishininka Tharowan-taari-nisatzi. 30 Ipaitai-tziro anta Apitinaki, yaminakoi-tziri isitowa-piintzi ooryaatsiri, anta Yiinkantomasi Owintiniki. Tima irootaki yamanan-takiri pairani acharinini Abraham itsipataakiro iwani Efrón, aajatzi irasi Tharowan-taari-satzi tsika okitataaja iina. 31 Tima ari ikitai-takiri nocharinini Abraham itsipataaro iinani Sara, aajatzi nirini Isaac itsipataaro asitanarini Rebeca. Aritaki noki-tatairori aajatzi naaka noinani Lea. 32 Tima ironta kipatsi aajatzi omoronaki anta, iriitaki ishininka Tharowan-taari-satzi piman-taki-niriri pairani acharinini.” 33 Ikanta ithonkakiro Jacob iyomiyi-tanajiri itomi-payi, onaryaanaka, kamanaki. Jataki itsipa-siri-tapaajari icharinipayi.

50

Ikamantakari José

15 Tima kamaji irirori Jacob, ari ikinkithasiri-jiitanaka itomipayi Jacob, ikanta-wakaajiita: “Kimitaka ari inkisaniin-tanakai iroñaaka José, ari impiyawin-tajyaa okaratzi awaaripiro-waitakiri pairani.” 16 Irootaki ityaantantakari kantirini José: “Pinkimi okaratzi ikantaki piri tikira ikamiita, tima ikantaki: 17 ‘Pinkowakotiri Jose’, pinkantiri: “Paapatyaajiri pirintzipayi, pimaisantiro iwaaripirowaitakimi, tima oshiki ikimaantsitakaawaitakimi.” Irootaki nokowantari paapatyaajyaari pirintzipayi, tima iriitzitaka impiratani Iwawani asitamiri.” Tima iraacha irirori José ikinkitha-waitakairira ityaan-kani iririntzi-payi. 18 Irojatzi yariitan-tapaa-kari iririntzi-payi José, ityiirowa-sitapaa-kari, yoiyoo-tapaaka kipatsiki, ikantapaakiri: “Naakayitaki pimpira-tani.” 19 Ari ikantzi José: “Airo pitharowan-tawaitana iyí. ¿Naakama Pawa? 20 Tima pininta-jiiwitaka pairani awiroka piwaaripiro-tinami, iro kantacha iyotzimai-takaro Pawa okaratzi kaaripiro-tatsiri pantawi-takari, ikantakaakaro irirori kamiitha okantzimo-tantaa. Tima okaratzi awishimowi-takanari naaka, irootaki añaantaarori iroñaaka yawisako-yitaji oshiki atziri. 21 Airo pitharowan-tawaitana. Aritaki nompayi-takimi piyaari awiroka, aajatzi piwaiya-nipayi.” Irootaki ikantakiri José ikinkitha-waitakaakiri kamiitha iririntzi-payi, inimo-takaajiri.

22 Irojatzi inampijiitaro José anta Apitantoniki, aajatzi maaroni icharini-payi iriri. Tima okaratzi 110 osarintsi yañaaki José. 23 Iñaayi-tanajiri icharini-payi itomi-payi irirori Efraín. Iñaanajiri aajatzi itomi-payi Maquir. Yoka Maquir, iriitaki itomi Manasés pasini itomi José. 24 Okanta apaata, ikantakiri José iririntzi-payi: “Oyotapaaka kapichiini nonkaman-tyaari, iro kantacha awotsikitaki Pawa inisironka-tajimi, imisitowa-yitaimi pisaika-witaka iroñaaka aka nampitsiki, imisaikajimi pasiniki kipatsi ikasiyakaa-kiriri pairani acharinini Abraham, Isaac aajatzi asitairini.” 25 Aikiro ikantana-kitziiri José iririntzi-payi, ikantziri: “Imapirotatyaa, aritaki impokaki Pawa inisironka-tajimi. Iro kantacha, nonintzi pinkanta-pirotina awiroka-payi. Paanajinaro apaata notonki-poroki.” 26 Ari ikamajiri irirori José anta Apitantoniki, okaratzi 110 isarintsiti. Itziritai-takiri yiinkantsi iwathaki, iwakoi-takiri.

* 1:5 Ikantai-tziri aka “Ari otsitini-tanaki ipoñaa okitai-tamanai”. Tima pairani owakira iwitsika-kiri Pawa ooryaatsiri, okitaitanaki. Ari iwitsika-kiro okaratzi ikowayi-takiri, ipoñaa otsitini-tanai. Irootaki aparoni kitaitiri iroka. Ari okantana-kityaa, otsitini-tanai ipoñaa onkitai-tamanai, irootaki pasini kitaitiri.

* 2:12 iriipirori tziritatsiri = bedelio, mapipayi poriryaatatsiri = ónice

† 2:23 Iroka ñaantsi akantziri aroka “sirampari”, irootaki ikantai-tziri pairani “ish”, irooma akantziri aroka “kooya”, irootaki ikantai-tziri pairani “ish-shah”. Ari añiirori iroka ñaantsi “ish-shah” opoñaaro ñaantsi “ish” akantziri aroka “sirampari”. Aririka antsipatairo añaawaitiro “ishah” osiyaro akantziri aroka “opoñaa”. Aririka añaawaitiro ñaantsi “ish-shah” osiyawaitaro ankanti “sirampari-opoñaa”.

* 3:7 pankirintsi = higuera

† 3:14 Kipatsi-yina pinkantaiyaa piitoki = piniyain-katairo kipatsi-pani.

‡ 3:19 piwajyaari = pan

* 4:4 ipira = oisha = oveja

† 4:15 oshiki impiyatai-tyaari = onkarati 7 yapiitaitiro impiyatai-tyaari.

‡ 4:22 asiro kitiri-tatsiri = bronce

§ 4:24 Oshiki impiyawintaityaari = onkarati 7 yapiitaitiro impiyatai-tyaari; imaapiroiti impiyawin-taityaana = onkarati 77 yapiitaitiro impiyatai-tyaari.

* 4:26 Paminiro ‘Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi’ okanta-kota ‘Wairontsi’.

* 6:14 okasi = gofer

† 6:15 osanthati 300 pikonaki = 135 metros, oniiki onkarati 50 pikonaki = 22.5 metros, ojinokiti onkarati 30 pikonaki = 13.5 metros

‡ 6:16 aparoni pikonaki = medio metro

* 7:20 15 konakintsi = 7 metros

* 8:4 Ikantai-tziri aka “5 kasiri awisaintsiri”. Tima owakira itantana-karori oparyaaki inkani pairani, irooki kitaitiri 17 apiti-tatsiri kasiri. Tima 5 kasiri osamanitaki oonkaka kipatsi irojatzi “kitaitiri 17, kasiri 7”.

† 8:5 Ikantai-tziri aka “Awisawaji apiti kasiri”, irootaki ikantai-tzitari aajatzi “awisaki 9 kasiri aajatzi aparoni kitaitiri.”

‡ 8:7 koontzi-niro = cuervo

§ 8:11 inchasimpoki = olivo

* 11:17 Iroka wairontsi “Heber”, irootaki iwairo pairani aparoni iriipirori atziri. Tima irootaki yaakotairi iwairo icharini-payi, ipaiyii-tairi “Heber-iiti”.

* 12:6 inchato = encina

* 13:5 ipira-payi = yoishati, ivaca-ti

* 14:18 owaritintsi = pan

* 15:16 Ikantai-tziri aka “osamanitaki”, aririka isaikaki apaata icharini-payi tsika impira-waitaityaari, awishi oshiki osarintsi isaikawaiti itomi-payi icharini, itomi-payi irirori, icharini-payi irirori, ipoñaa itomi-payi icharini-tanaari irirori.

* 18:1 inchato-masi = encinar

† 18:5 piwapaakyaari = pan

‡ 18:6 Kantako-tachari aka “pijaikiti piwan-tapiintarori” irotaki osiyarori iwantai-tarori pairani trigo-pani okaratzi otinatzi 7 kilo. Tima mawa ijaikiitaki, tzimataiki okaratzi 20 kilo trigo-pani.

* 19:3 yatantyaariri = pan kaari siñatsi-niri

* 22:3 imorani = asno

† 22:5 mora = asno

‡ 22:7 apira = oisha

§ 22:13 piratsi = carnero

* 24:2 Kantako-tachari aka “Pairika-chokitina”, irootaki yamitari pairani ishininka-payi Abraham, yairika-choki-tawakaajiita onkini iyotaiti omaapiro imonkaratiro okaratzi ikantawakaari. Irootaki yairika-chokitan-tariri ishininka inkini impinkathatiri, airo yamatawi-tziri. Ti isinitiri yairika-chokitiri pasini-satzi kaari iñaapiintzi irirori.

† 24:10 ikyaakoi-tari = camello

‡ 24:11 ipira-payi = camellos

§ 24:14 ikyaakoi-tari-payi = camellos

* 24:19 ikyaakoi-tari-payi = camello

† 24:20 ikyaakoi-tari-payi = camellos

‡ 24:22 Kantako-tachari aka “pinapiro-tachari,” irootaki ikantai-tziri pairani “kashitani siclo”. Irijatzi ikantai-tajiri iroñaaka ikaratzi itinatzi 6 gramo. Kantako-tachari aka “pinapiro-tachari aajatzi,” irootaki ikantai-tziri pairani “10 siclo.” Irijatzi ikantai-tajiri iroñaaka ikaratzi itinatzi 100 gramo.

§ 24:35 ipira-payi = yoishati, ivaca-ti; ikyaakoi-tari-payi = camellos, asnos

* 24:46 pipira-payi, nopira-payi = camellos

† 24:61 ipiraitari = camello

‡ 24:63 ipira-payi = camello

* 25:8 ikamaji = itsipa-siri-tapaari ishininka-payi

† 25:30 Tima iroka wairontsi kitisiri, irootaki ikantziri iñaaniki irirori “Edom”.

‡ 25:34 ipitakari = lentejas; yatantariri = pan

* 27:9 apira = cabra

† 27:16 opira = cabra

‡ 27:17 yatantyaariri = pan

§ 27:25 imiri = vino

* 27:26 pintsitokyaana = pintho-porotina

† 27:28 piwankiri = trigo; pimiritari = vino

‡ 27:37 imiri = vino, iwankiri = trigo

* 28:22 Kantako-tachari aka “kapichiini” osiyawaitaro impajai-rikami Pawa 10 apira, ontzimatyii aipyaaji-niri aparoni. Ari ankimitai-rori maaroni impayitajiri, otzimatyii aipyaaji-niri aparoni okaratzi ipakairi.

* 29:2 piratzi, ipira = oisha

* 30:14 iwankiri = trigo; iwinki-niro = mandrágora, owaiyan-tantyaari kooya

† 30:29 pipira-payi = ganado

‡ 30:32 pipira = cabra, oisha. Iriitaki ikowa-piroitzi impirai-tyaari kitamaarori, aajatzi kaari tzimatsi-niri iyaninanka. Tima maaroni iyotaitzi ti itzima-pirotzi kisaari yanini oisha aajatzi kaninayi-tatsiri. Ari ikantzitari aajatzi cabra-payi. Irootaki ikantan-tariri Jacob irikonkiri, onimotan-tyaariri okaratzi ikowako-tziriri, airo ikiso-siri-tanta.

§ 30:37 inchasi-thaki = álamo, avellano, castaño

* 30:43 ipira-payi = oisha; ikyaakoi-tari-payi = camellos, asnos

* 31:17 ikyaakoi-tari = camellos

* 33:20 Pawa iriitaki Iwawani Israel = El-Elohe-Israel

* 35:18 Benoni = Otomi Nowasirinka; Benjamín = Otomi Nakopirori.

* 37:2 ipira-payi = oisha

† 37:12 ipira-payi, apira-payi = oisha-payi

‡ 37:25 ipira-payi = camellos; owaaki inchato = mirra

§ 37:31 ipira = cabrito

* 39:1 yompari-tantaniri = Ismael-iiti

† 39:6 iyaari = pan

* 40:10 okithoki = uva

† 40:11 pankirintsi = uva

* 41:34 Kantako-tachari aka “yayi kapichiini iwapithaan-tyaaro” ontzimi-rika onkarati 5 ompiyotyaa pankirintsi, yaiti aparoni iwapithaan-taityaaro. Ari inkimitaitiro pasini onkarati-rika 5, yaiti aparoni. Ari inkantaitiro maaroni.

† 41:42 iroopirori (kithaarintsi) = lino; Ikantai-tziri “iwiri irakoim-piki”, iriitaki isaantaitari akoimpiki, ithapai-takiri kamiithaini iyoitan-tyaariri ipaita asitariri. Aririka inkowi asitariri iyoitiri, ipothotziri kiriiki-tapo, iyontaa-maitari tsika-rika, koñaatanaki opothotanaka iwairo, kaari-rika iwairo, isiyakaaro.

‡ 41:49 pankirintsi = trigo

§ 41:54 owaritintsi = pan

* 42:3 owaritintsi = trigo

† 42:4 Yoka Israel, irootaki pasini iwairo Jacob.

‡ 42:6 owaritintsi = trigo

§ 42:15 Omaapiro-tatyaa = Tima añaatsi pinkathari Faraón (paminiro Oiñaaron-tzirori Ñaantsi-payi: ‘¡Tima añaatsi Pawa!’

* 42:25 owaritintsi = trigo

† 42:26 ipira-payi = asnos; owaritintsi = trigo

* 43:2 owaritintsi = trigo

† 43:11 kipishaari = mirra

‡ 43:18 apira-payi = asnos

§ 43:24 ipira-payi = asnos

* 43:34 Aririka ontzimi iririntzi aparoni iwathatsiti, iriima Benjamín ipaitakiri irirori 5 wathatsi.

* 44:2 owaritintsi = trigo

† 44:3 ipira-payi = morapayi = asnos

‡ 44:13 ipira = imorani = asno

* 45:23 mora = asnos; opani pankirintsi = trigo; owaritintsi = pan

* 46:32 ipira-payi = oisha, vaca

† 46:34 ipira-payi = oisha

* 47:1 ipira-payi = iroishati, ivaca-ti

† 47:3 pirawairintzi = aamaakowin-tariri oisha

‡ 47:4 nopira-payi = oisha

§ 47:12 iyaari = pan

* 49:6 ipira = toro

† 49:10 asipiro-tyaaroni iwinkatha-riminto = Siloh

‡ 49:11 ipira = mora = pollino, asna; imiritaitari = vino. Kantako-tachari aka “iriitaki oosotako-tirini ipira anta oponkitziki pankirintsi imiritaitari,” irojatzi osiyaro inkantaiti “Oshiki-piro-tatzii pankirintsi imiritaitari, ti intakoityaaro pankirintsi iwamairo owaiyani imorani.”

§ 49:12 imiritaitari = vino

* 49:14 ipiraitari ikyaakai-tziri = mora, asno

† 49:17 ikyaakoitari = caballo

‡ 49:20 owaritintsi = pan

ÉXODO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

ÉXODO

1

Ikimaatsi-waita-kari Israel-iiti anta Apitantoniki

6 Okanta apaata, kamaji irirori José, iririntzi-payi, aajatzi ikaratzi itsipatakari ipokajiitaki pairani. 7 Iro kantacha aikiro ijatatzii ishikijiitzi irirori Israel-iiti, tikatsi kantirini. Tima ithonka inampitan-takaro maaroni Apitantoniki.

8 Okanta apaata tzimaji Apitantoniki owakirari pinkathari, titzimaita inkimakotiri José okaratzi yantakiri inampiki. Iriitaki kantapaa-kiriri ishininka-payi Apitantoniki, ikantziri: 9 “¡Ashininká! Oshikitaki Israel-iiti anampiki, iriipiro ikantajiitaka, tima yanaanakai arokaiti. 10 Ontzimatyii amini tsika ankinakairo airo ishikitanta, aamaiyaa ontzima-minthati owayiritaantsi, ari yaapatyaa-wakyaari ikaratzi kisaniintairi, impithoka-sitanakai arokaiti, aritaki ijayitaji isaikajiiwitakani anampiki.” 11 Ari yitanakaro Apitantoni-satzi imapiro-tziri impira-waitari Israel-iiti, iwitsika-kaakiri apiti nampitsi, ipaitai-tziro “Manchakironi” pasini ipaitai-tziro “Itomyaani Ooryaatsiri”. Irootaki iwaaranta-pankoti pinkathari Faraón. Oshiki ikimaatsi-waitakaa-kari Israel-iiti impira-yitakari, iwayitaki aminayi-tirini tsika yantawai-takairi. 12 Tima imapiro-witai-tatyaari Israel-iiti ikimaatsi-takaitari, aikiro ishikitatzii irirori. Tima itharowakaantatyaari Apitantoni-satzi yokaiti Israel-iiti. 13 Aikiro imapiro-wita-tyaari Apitantoni-satzi impira-waitari Israel-iiti. 14 Antaro iwatsimaakiri Israel-iiti impira-waitai-takari, yaakowin-takaro itaakaitziri kipatsi iwitsikan-taityaarori iwanko-payi, aajatzi yantawai-takai-tziri owaantsiki. Tima oshiki ikimaatsi-takaayi-takari.

15 Ikanta pinkatha-ritatsiri Apitantoniki ikinkitha-waitakaakiro Sifra aajatzi Fúa, tima irootaki aminirori kooya-payi Heber-iiti owaiyantzi, ikantakiro: * 16 “Paminiro kooya-payi Heber-iiti aririka owaiyan-tayiti. Iriirika sirampari tzimatsini, piwamairi. Iroorika kooya airo piwamairo.” 17 Titzimaita antiro kooya-payi ikantawi-takarori pinkatha-ritatsiri Apitantoniki. Tima pinkatha owiri iroori Pawa, ti owamaayitiri sirampari iinchaaniki. 18 Irootaki ikaimakaan-tantakarori pinkatha-ritatsiri Apitantoniki, ikantakiro: “¿Ipaita kaari piwamaantari sirampari iinchaaniki?” 19 Okantajiitzi iroori: “¡Pinkatharí! Tima ñaapiro onajiitzi kooya Heber-iiti, ti onkimi-tyaaro Apitantoni-sato, tikira nariityaa naminiro owaiyanti, aritaki tzimaanitaki.” 20 Irootaki inisironka-tantakarori Pawa kooya-payi aminirori Heber-iiti otzimaa-niyitzi. Ari okanta ishiki-piro-tanta-kari Heber-iiti, tima aikiro ijatatzii otzimimo-tziri isintsinka. 21 Tima okimisantziri Pawa iroori kooya-payi aminirori owaiyan-tayitzi Israel-iiti, irootaki ishikyaan-takanirori owaiyani-payi iroori. 22 Ikanta Faraón, ikantajiri ishininka-payi Apitantoniki, ikantziri: “¡Pinkimi Noshininka-payi! Pookiri nijaaki maaroni sirampari owaiyani Heber-iiti, iroorika kooya airo pookayi-tziro iroori, añaayiti.”

2

Itziman-takari Moisés

1 Ikanta aparoni ishininka Leví-iti yaaki iina. Tima iroka iina irojatzi ishininka Leví-iti. 2 Ari itzimaki otomi. Tima kamiithaa-niki ikanta iinchaaniki. Irootaki omananta-kariri iriniro. Tima mawa kasiri omanawi-takari. 3 Tima ti onkantapaji omaniri iinchaaniti, aaki tsiwoo owitsiñaantakaro pitsi. Otitakiri iinchaaniti, owamaata-kotakiri osimpina-thapyaataki nijaa. 4 Ari otyaan-kakiro iritsiro iinchaaniki, okatziyaka intyaatsikaini aminako-wintiri opaita-rika awishimo-tirini iinchaaniki.

5 Ari ojataki nijaaki irisinto Faraón okaata. Kinawai-tapaaki ompiritatani-payi nijaa-thapyaaki. Oñaatziiro irisinto Faraón anta tsiwoo osiimpina-thapyaataki nijaa, okaimakiro ompiratani, okantziro: “Pimpoki, pamakiro tsiwoo amaataintsiri nijaaki.” 6 Okanta asitaryaa-wakiro tsiwoo, oñaatziiri ititaka iinchaaniki, ayimatakiri ishinka. Oshiki itako-siri-tanakari iroori, okantanaki: “Iriinchaaniti inatzi Heber-iiti yoka.” 7 Ari okantanaki iritsiro iinchaaniki, okantziro irisinto Faraón: “¿Ti pininti nonkaimimi noshininka thotaimirini iinchaaniki?” 8 Okantzi irisinto Faraón: “Jii, nonintzi. Pijati pinkaimaiti.” Jatanaki mainaro, okaimapain-tziro iriniro iinchaaniki. 9 Okanta opokapaaki okantawakiro: “¡Kooyá! Paanakiri yoka iinchaaniki pikimotatakainari, aritaki nompina-takimi.” Aanajiri iriniro iinchaaniki, okimotatakaajiri. 10 Ikanta ikimotataki iinchaaniki, opajiro irisinto Faraón. Okimita-kaan-tari iriirikami owaiyani iroori, irootaki owaitakaan-tziriri “Aajaawiri” tima onkanta-jiitzii iroori: “Nijaaki naakiri”. Tima iroka wairontsi Aajaawiri, irootaki ikantziri iñaaniki irirori “Moisés”.

Siyaka Moisés

11 Ikanta yantari-piro-tanaki Moisés, jataki yariitari ishininka-payi, iñaapaa-tziiri oshiki yantawai-takayi-tziri. Imonthaa-kotantaka ishininka Moisés ipasawai-tziri Apitantoni-satzi. 12 Ithonka yaminanaki tikatsi-rika ñiirini, iwakiri Apitantoni-satzi, ikitata-nakiri impanikiitiki. 13 Okanta okitaiti-tamanaji yapiitakiro ijataji, iñaapaa-tziiri yanta-wakaa-jiita ishininka irirori. Ikantziri antanta-tsiri: “¡Ashininká! ¿Ipaita piwatsinaa-waitantariri ashininkatari?” 14 Ari yakanaki, ikantzi: “¿Ipaitama owakimiri awiroka pimpira-tyaana? ¿Pikowatziima piwina, pikimitaakiri chapinki Apitantoni-satzi?” Ikanta ikimawaki Moisés, antaroiti itharowanaki, isiyakaantzi iyotakoi-takiri iwakiri chapinki Apitantoni-satzi. 15 Ari ikimaki irirori Faraón, inintanaki iwiri Moisés. Irootaki isiyantakari Moisés ikinanakiro Maimaniwiniki. Ari inintzi inampityaaro anta. Thointapaaka ikaapiin-taitzi nijaa.

16 Tima anta Maimaniwiniki ari inampitarori antyawiyari ipaita Reuel, tzimatsi 7 irisinto irirori. Ari ojajiitaki iroori ayi nijaa irajiitiri ipirapayi asitarori. * 17 Ari ipokajii-tapaaki ikaratzi aamaakowin-tariri ipira-payi anta, ithañaa-pitha-takaro ayimi nijaa. Irootaki ijatantanakari Moisés inkisako-wintyaaro, yaapaaki irirori nijaa ipakiri nijaa opira-payi. 18 Okanta opiyajiitaja mainaro-payi owankoki, isampita-wajiro asitarori: “¿Ikatzimaitaka pipiyapaaka?” 19 Okantajiitzi iroori: “¡Apaá! Noñaaki Apitantoni-satzi anta, iriitaki kisakowin-takanari ithañaa-pitha-tanaro nijaa aamaakowin-tariri ipira-payi anta. Iriitaki kitatakinarori nijaa, yoitakiri apira-payi.” 20 Ari ikantanaki Reuel: “¿Tsika iroñaaka irirori? ¿Pinkaimiri impoki iyaa. Ipaitama pookanta-nakariri?” 21 Ari okanta isaikan-tapaa-kari Moisés iwankoki Reuel. Okanta apaata yoka Reuel, ipakiri Moisés irisinto, opaita Séfora, iinantakaro. 22 Ari owaiyan-takiri itomi, ikantanaki Moisés: “Pasini-satzi nonatzii naaka aka, kaari nonampi.” Irootaki owaitakaan-tziriri itomi “Pasini-satzi”, tima iroka wairontsi Pasini-satzi, irootaki ikantai-tziri iñaaniki irirori “Gersón”.

23 Okanta apaata kamaji pinkatha-riwi-tachari Apitantoniki. Aikiro ikaminthaajiitatyaa Israel-iiti tima omapiro isintsiwin-taitziri yantawai-takai-tziri. Irootaki ikimanta-kariri Pawa jinoki iwasiri-waijiitaka. 24 Tima ikimakiri ikaminthaajiitsi, osiriki iwakiro Pawa ikasiyakaa-kiriri pairani Abraham, Isaac, aajatzi Jacob. 25 Tima iñiiri Pawa maaroni Israel-iiti, iyota-kotziri okaratzi awishimo-yitziriri.

3

Ikinkithawaitakaitziri Moisés

1 Iriitaki Moisés aamaako-wintakariri ipira-payi irikonkiri, ipaitai-tziri Jetro. Antyawiyari inatzi anta Maimani-winiki. Ikanta yaanakiri Moisés ipira-payi otzisi-masiki yaminakairi iyaari. Yariitaka ipaitai-tziro Mamirii-toni, irootaki itzi-siti Pawa. * 2 Ari iñaaka-kari anta Imaninkariti Pawa ipaamatzimo-takiri. Ikanta yamina-piro-tanaki Moisés, iñaatziiro kitoochii-masi opaamatsi, titzimaita onkarati omoriki. 3 Ari ikanta-siri-tanaki Moisés: “Intsityaa naminawakiro okaakiini kaari othonkanta omoriki, ti noñaapiintiro kimityaaroni.” 4 Ikanta iñaakiri Pawa ipokanaki Moisés yaminiro okaakiini, ñaawaitanaki omorikaki kitoochii-masi, okantziri: “¡Moisés!” Akanaki Moisés, ikantzi: “¿Paitaa?” 5 Ikantzi Pawa: “Airo pitsitokaro okaakiini morikain-tsiri. Paakonta-tasityaa, tima pikatziyan-tatyaaro tasorintsi-patha-tatsiri.” 6 Aikiro ikantana-kitzii Pawa: “Naakataki Iwawani picharini-payi, Iwawani Abraham, Isaac, aajatzi Jacob.” Ari itzikaa-poro-tanaka Moisés, tima itharowan-tana-kityaari Pawa yamina-porotiri.

7 Aikiro iñaanata-naki-tziiri Pawa, ikantziri: “¡Moisés! Noñaakiri ikimaatsi-waita ikaratzi nasitari naaka saikatsiri Apitantoniki. Nokimakiri ikaminthaakaari aminayi-tziriri yantawai-jiitzini. Noñaakiri yasinonkaa-waita. 8 Tima irootaki nopokan-takari kipatsiki, nookakaa-wintajiri yasiwita-kari Apitanto-nisatzi. Nomisitowajiri, naajiri pasiniki kipatsi posini-patha-tatsiri, kimoi-patha-tatsiri, tsika oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari. Tima irootaki inampitsi-witari iroñaaka Owintini-satzi, Tharowan-taari-nisatzi, Tonkaarisatzi, Nampitsi-wini-satzi, Thaantiwinisatzi aajatzi Kayaawinisatzi. † 9 ¡Moisés! Nokimakiniri ikaminthaajiitani Israel-iiti, noñaakiri aajatzi Apitanto-nisatzi oshiki ikimaatsi-takaa-waita-kari. 10 Ontzimatyii pijati Apitantoniki tsika ipinkatharitzi Faraón, pimisitowajiri impira-waitaitari Israel-iiti, nasitari naaka.” 11 Ikantanaki Moisés: “Ti niriipiroti naaka nojatasi-tantyaariri Faraón, nomisitowajiri noshininka-payi isaiki Apitantoniki.” 12 Ikantzi Pawa: “Aritaki ankarati, iroka piyotant-yaari naakataki otyaantzimiri: Aririka pimisitowa-yitajiri ikaratzi nasitari naaka isaiki Apitantoniki, aritaki pimpinkatha-tajinari maaroni awirokaiti aka tonkaariki.”

13 Ikantzi Moisés: “¡Pawá! Tzimatsi pomirintsi-tzimo-tanari aririka nojawitakyaa, nonkantapaakiri Israel-iiti: ‘Naaka ityaantani Iwawani acharinini.’ Aririka isampita-nakina, inkantina: ‘¿Tsikama ipaitaka irirori?’ ¿Ipaitama nonkantiriri naaka?” 14 Ari yakanaki Pawa, ikantzi: “NAAKATAKI NAAKATA-PIINTA-TSIRI.” Aikiro ikantana-kitzii Pawa: “Iroka pinkantiriri Israel-iiti: ‘Yoka paitachari NAAKATAKI, iriitaki tyaanta-kinari nopokantari noñiimi awirokaiti.’ ” 15 Aikiro iñaawai-tana-kitzii Pawa ikantziri Moisés: “Pinkantiri pishininka Israel-iiti: ‘Iroka ikantzi Awinkathariti, Iwawani acharini Abraham, Isaac, Jacob, iriitaki otyaantanari noñiimi awirokaiti.’ Tima asi owaatyiiro nowairo. Ari impaitainari apaata pishininkapayi aajatzi inkarati incharinitajyaari apaata irirori. 16 Pijati, papatotiri antari-konapayi Israel-iiti, pinkantiri: ‘¡Ashininká! Iñaakaana Awinkathariti, Iwawani acharini, Iwawani Abraham, Isaac, Jacob, ikamanta-kinaro tsika pikanta iñaakimi ikimaatsi-takaa-waitaitami Apitantoniki. 17 Jiiroka pasini ikantakinari: “Aritaki nookakaa-wintajimi ikimaatsi-takaitakami Apitantoniki, nomisaikajimi inampiitiki icharinini Owintini-satzi, Tharowan-taari-nisatzi, Tonkaarisatzi, Nampitsi-wini-satzi, Thaantiwinisatzi, aajatzi Kayaawinisatzi, tsika oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari.” ’ 18 Aririka piwintha-takaa-kyaari antari-konapayi, iriitaki pintsipa-tanakyaa pijatasitiri pinkathari Apitantoniki, pinkantapaakiri: ‘¡Pinkatharí! Iñaakaana Pawa, Iwawani noshininka-payi Heber-iiti. Ontzimatyii naniijiiti onkarati mawa kitaitiri, nojati otzisi-masiki nompomi-tajiniri natsipi-takaani Nowinkathariti Pawa.’ 19 Noyomaitaka naaka, airo isinitzimi pijati pinkatha-ritatsiri Apitantoniki. Ontzimatyii nosintsiwintiri naaka. 20 Iro kantacha, aritaki noñaaka-kimiro nosintsinka, nowamai oshiki Apitanto-nisatzi. Aririka iñaakiro onkarati nantiri inampiitiki, ari isinitaimi pinkathari Faraón pijataji. 21 Naaka kantakai-yaarini Apitanto-nisatzi impasitan-tawa-jyaariri opaita-rikapayi pishininka-payi aririka ijajiitaji, tima airo ijataimpikiwaitasitanaja. 22 Tima onthonka onkampi-tanajiro kooya osaika-nampi-tziri, onkampi-tanajiro otsipata-piintari, ompayita-wajiro ooro, kiriiki, aajatzi kithaarin-tsipayi. Irootaki pinkithaa-tiriri piwaiya-nipayi, tima paapitha-tanajiri maaroni iwaararo Apitanto-nisatzi.”

4

1 Ari ikantanaki Moisés: “¡Pawá! Airo imatziro nonkantiriri, oshiki impiyatha-tyaana. Apatziro inkanta-jiitina: ‘¡Moisés! Ti iñaakaiyaami Pawa.’ ” 2 Yapiita-nakiri Pawa, ikantziri: “¡Moisés! ¿Ipaitama pairikakiri pakoki?” Ikantzi Moisés: “Nokotziki.” 3 Ikantzi Pawa: “Intsityaa pookiro osaawiki.” Yookakiro Moisés ikotzikiiri. Ari opyaana-kari maranki. Isiya-pitha-tanakaro ikotziki iñaakiro opyaana-kara maranki. 4 Ikantzi Pawa: “Pairikiri ipatziki.” Imatakiri Moisés yairikakiri, aajatzi opyaanajaro ikotzikiiri. 5 Ikantzi Pawa: “Piñaakiro. Irootaki iyotantai-tyaari omaapiro noñaakakami, tima naaka Iwawani picharini Abraham, Isaac, aajatzi Jacob.”

6 Ipoñaa ikantanakiri aajatzi Pawa: “¡Moisés! Pisati-wakotyaa pichokitariki.” Imatakiro Moisés, iñaatziiro irako ithonka opathaanaki, kitamaaro-wako ikantanaka, okimiwai-takaro okitamaarotzi jiriniki. 7 Ikantzi Pawa: “Papiitajiro pisati-wako-tajyaa.” Yapiitakiro Moisés isati-wakotanaja. Isitanaji iwathaaro, okimitanaaro tsika ikanta maaroni iwathaki. 8 Ikantzi Pawa: “Airorika ikimisan-taitzimi iñaawitai-takyaaro pitakyaari piñaakantiri, aritaki inkimisan-taitakimi aririka iñaitakiro pasini piñaakantiri. 9 Airorika ikimisan-taitzimi piñaakan-tawi-takyaaro iroka apiti kaari iñaapiin-taitzi, paaki kapichiini nijaa, pisakotiro osaawiki. Aritaki onkimita-nakyaaro iraantsi.”

10 Ikantzi Moisés: “¡Ñaamisa, Pinkatharí! Oshiki opomirintsi-tzimotana noñaawaiti, tima ari nokantzita pairani, aajatzi iroñaaka piñaana-tantakanari pimpira-tyaana. Tima oshiki noninta-piintawita nonkinkitha-waitimi, oshiki nokisowaantitzi noñaawai-tirika.” 11 Ari ikantzi Pawa: “¡Moisés! ¿Ipaitama opayitakiriri atziri-payi iñaani? ¿Kaarima naaka kisowaanti-takairiri, atsikimpitya-takairiri, mawityaaki-takairiri aajatzi? ¿Kaarima naaka aminakaa-yitziriri aajatzi? 12 Ontzimatyii pijati, aritaki noyomitaakimi tsika pinkantiri, naaka tsipatyaamini.” 13 Aikiro ikantana-kitzii Moisés: “¡Ñaamisa, Pinkatharí! Pintyaanti pasini atziri.” 14 Ari ikisatha-tanakiri Pawa yoka Moisés, ikantanakiri: “Aritaki isaikiri anta pirintzi Aarón, ishininka Leví-iti. Iyotziro iñaawaitzi kamiitha irirori. Pokaki imonthai-yaami, antaro inkimo-siriti aririka iñaawajimi. 15 Tima awiroka kamantirini onkarati inkinkitha-takaantiri, ari nosaikitzityaari naaka nontsipatyaami, ari noyomitaa-kimiro onkarati pantiri. 16 Irootaki inkaman-tiriri Aarón maaroni atziripayi onkarati pikanta-kiriri awiroka. Tima onkarati pinkaman-tiriri Aarón onkimiwai-tyaaro naakami Pawa ñaanatirini atziripayi. 17 Iroka pikotzikiiri pairikiri, irootaki pimatan-tyaarori kaari iñaapiin-taitzi.”

piyaja Moisés Apitantoniki

18 Ari ipiyaaja Moisés iwankoki irikonkiri Jetro, ikantapajiri: “¡Kokí! Irootaintsi nojataji Apitantoniki tsika isaiki noshininka-payi. Nonintzi noñiiri ainiro-rika yañaayitzi.” Ikantzi Jetro: “Pimatiro ñotzí, onkamintha tikatsi awishimo-timini.” 19 Tima ikantzi-takari Pawa yoka Moisés isaikantari Maimani-winiki, ikantakiri: “¡Moisés! Pimpiyi Apitantoniki, tima kamaji kowawita-chari iwimi.” 20 Tima yaanajiro iina Moisés itsipataa-najiri itomi-payi, ikyaako-takaanaari ipira-payi, piyaaja Apitantoniki. Tima ti yookani iwiro ikotzikiiri Pawa. *

5

Jataki Moisés aajatzi Aaron inkinkithawaitakairi Faraón

1 Ikanta Moisés itsipatari Aarón jataki ikinkitha-waitakairi Faraón, ikantapaakiri: “¡Pinkatharí! Pinkimiro iñaani Pawa, Iwawani Israel, ikantzimi: ‘Pisinitiri atziri nasitari naaka ijataji otzisi-masiki yoimosirinkajina.’ ” 2 Ari yakanaki Faraón, ikantanaki: “¿Itzimika Pawa nonkimisantiri nosinitan-tyaariri pishininka-payi ijataji? Ti noyotiri tsika itzimi Pawatatsiri, airo nosinitziri ijataji pishininka-payi.” 3 Ari ikantajiitzi irirori: “¡Pinkatharí! Iñaakaana Iwawani noshininka Heber-iiti. Ontzimatyii nojajiitini, onkarati mawa kitaitiri nariitan-tyaari otzisi-masiki. Ari nompomi-tajiniriri natsipi-takaani Nowawani, airo aantana mantsiya-rintsi, airo iwisai-tantana.” 4 Ari yakanaki iwinkathariti Apitanto-nisatzi, ikantzi: “¡Moisés! ¡Aarón! ¿Ipaitama piwashaan-takaantyaariri yantawairi pishininka-payi? Ikantawa-kaajiita, ontzimatyii yantawaiti.” 5 Aikiro ikantana-kitzii Faraón: “Oshiki pishininka Israel-iiti aka nampitsiki. ¿Kamiitha-tatsima piwashaan-takairi yantawairi?” 6 Tima intsipayiini Faraón iyomitaakiri ikaratzi aminiriri Israel-iiti, jiwayitzirori antawai-rintsi, ikantziri: 7 “Aritapaaki pipakiri katarosi owitsika-yitzirori kisonakiri kipatsi, ijati irirori yayi katarosi. 8 Pisintsiwin-tzimai-tyaari pinkantiri: ‘Ti nonintzi piwitsiki kapichiini, tima nonintatzii piwitsiki tsika okaratzi piwitsika-piintziri.’ Tima ipirata-jiitatyaani, irootaki ikaiman-tajiitari, ikantzi: ‘¡Thamiwí. Ampomita-jiniri atsipita-kaani Awawani!’ 9 Pishikyaa-piro-tiniri yantawairi, airo pisinitziri isaikasi-waityaa. Airo ikimisanta-waitziro thaiyaan-tsipayi ñaantsi.”

10 Jataki aminiriri Israel-iiti, jiwatakaan-tzirori antawai-rintsi, ikantapaakiri: “Pinkimi ikantakinari Faraón: ‘Tima airo nopayitajimi katarosi. 11 Awiroka jatatsini payi. Iro kantacha ontzimatyii piwitsiki kisonakiri kipatsi okaratzi piwitsika-piintziri.’ ” 12 Ithonka ikinayi-tanaki Israel-iiti tsika-rikapayi anta Apitantoniki, yaminaminatzi katarosi. 13 Ari ikantapiin-tana-kityaa iwayitakiri Faraón isintsiwin-tantzi iwitsiki kisonakiri kipatsi okaratzi iwitsika-piintziri Israel-iiti. 14 Tima oshiki ipasawai-taikiri Israel-iiti iwakiri Faraón ijiwatiri ishininka-payi, ikantziri: “¿Ipaita kaari pimonkara-tantaro okaratzi piwitsika-piintziri? Ti pimatiro chapinki, aajatzi iroñaaka.”

15 Jaitijiitaki jiwatziriri Israel-iiti, ikantapaakiri Faraón: “¡Pinkatharí! ¿Ipaita piwasinonkaan-tariri patziriti? 16 Tima ti impai-tajina katarosi, aikiro isintsiwin-tatyaana, ikantana: ‘Piwitsiki oshiki kisonakiri kipatsi.’ Ipasatzimai-taitana. Iri kantakaan-tzirori pinampiri-payi.” 17 Ikantanaki Faraón: “Tima pipirata-jiitatyaa awiroka. Irootaki pikantantari: ‘¡Ajatiwí. Ampomita-jiniri atsipita-kaani Awawani!’ 18 Pimpiyanaki, pantawai-jiitini. Onkanta-wityaa airo ipaitzimi katarosi, ontzimatyii piwitsiki kisonakiri kipatsi okaratzi piwitsika-piintziri.” 19 Oshiki opomirintsi-tzimo-tanakari Israel-iiti jiwatziriri ishininka-payi yantawaiti, isintsiwin-taitziri irirori iwitsiki kisonakiri kipatsi okaratzi iwitsika-piintziri kitaitiriki. 20 Iro isitowa-naki-tzii ikinkitha-waitakairi Faraón, iñaapaakiri Moisés aajatzi Aarón iyaawin-takari. 21 Ikantapaakiri: “Iriitaki Awawani owasankitaa-winti-mironi okaratzi pantakiri. Awiroka kantakaan-takiro ikisa-siri-tantairi Faraón aajatzi inampiri. Okimiwai-takaro awiroka opakinirimi ipathaka-minto iwantairi.”

Amananaki Moisés

22 Ari yamananaki Moisés, ikantzi: “¡Asitanarí! ¿Ipaita piwasankitaan-tariri pasitari awiroka? ¿Ipaitama pityaan-tantakanari nopokan-takari noñiiri? 23 Tima iwasankitaa-waitanakiri Faraón noshininka-payi noñaawin-tapaa-kiniri piwairo, tikatsi-maita panti pookakaa-wintan-tajyaariri pasitari awiroka.”

6

1 Yakanakiri Pawa, ikantziri: “¡Moisés! Piñiiri nosintsiwintiri naaka Faraón isinitantajyaamiri pisitowaji inampiki, iriitaki sintsiwin-tajimini aajatzi awirokaiti pijataji.”

Yapiitairo Pawa ikinkithawaitakairi Moisés

2 Aikiro ikantana-kitziiri Pawa: “Tima naaka Pawa. 3 Naaka oñaakakariri pairani Abraham, Isaac, Jacob, nokaman-takiri nowairo, nokantakiri: ‘Naaka Pawa Sintsi-pirori’, titzimaita nonkamantiri nowairo-pirori, nopaita ‘Naakataki.’ * 4 Tima tzimatsi nokasiya-kaakiriri irirori-payi, nonintaki inampita-jyaaro Owintiniki tsika ikimita-kaantai-takiri pasini-satziiti inatzii. 5 Noyotzitaka aajatzi oshiki ikimaatsi-waitaka Israel-iiti, isintsiwinta-waitakiri Apitanto-nisatzi yantawai-takairi. Tima osiri nowiro nokasiya-kaakiriri. 6 Irootaki pinkantan-tyaariri Israel-iiti, pinkantiri: ‘Pinkimi ikantzimi Pawa: “Naaka Pawa, aritaki nookakaa-wintajimi isintsiwin-tzimi yantawai-takaimi Apitanto-nisatzi. Ari piñaakiro nosintsinka, kamiitha nowawisaa-koyi-tajimi nonkisa-wintajyaami. 7 Naaka asitajyaamini, naaka Piwawani-tajyaa. Ari onkantyaa piyotan-tajyaari naakataki Piwawani, naaka ookakaa-wintajimiri impira-waitami Apitanto-nisatzi. 8 Naajimi nampitsiki nokasiya-kaakiriri pairani picharini Abraham, Isaac, Jacob. Irootaki nompajimiri, pasitajyaaro. Naakataki Pawa.” ’ ”

9 Irootaki yapiitakiri Moisés ikamantziri ishininka-payi, titzimaita inkimisanta-jiitini, tima antaroiti okantzi-motakari isintsiwin-taitziri yantawaiti. 10 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: 11 “Pijati pinkantiri Faraón pinkatha-ritatsiri Apitantoniki, isinitiri ijataji pishininka-payi isaikawaitakira iipatsitiki.” 12 Ari ikantanaki Moisés: “¡Pawá! Ti ininti inkimisantina noshininka-payi. Iri mapirotzirori Faraón airo ikimisantana, tima ti noyoti noñaawaiti kamiithaini.”

7

1 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Moisés, ikantairi: “¡Moisés! Naaka kantakai-yaaroni inkimita-kaan-tantyaamiri Faraón awirokami pawa. Iriima pirintzi Aarón, iriitaki pinkimi-takaantiri kamantan-tironi piñaani. 2 Tima awiroka kamantirini Aarón onkarati nonkantimiri, iwawisayi-maityaaniri irirori Faraón isinitan-tajyaariri pishininka-payi isitowaji inampiki. 3 Iro kantacha oshiki nonkiso-siri-takairi Faraón. Irojatzi noñaakan-tantyaarori kaari iñaapiin-taitzi Apitantoniki. 4 Airo ikimimaitami Faraón. Iro kantacha aritaki noñaakajiri nosintsinka maaroni Apitanto-nisatzi. Tima kamiitha nonkisa-wintaiyaari pishininka Israel-iiti, nasitari naaka, nokimita-kaari nowayiriti. Aritaki naayitajiri maaroni isaikawai-witaka Apitantoniki. 5 Aririka noñaakan-takiro nosintsinka Apitantoniki, aririka naajiri pishininka Israel-iiti anta, aripaiti iyoti Apitanto-nisatzi naaka Pawa.” 6 Imatakiro Moisés aajatzi Aarón okaratzi ikantakiriri Pawa. 7 Tima tzimaki Moisés okaratzi 80 isarintsiti ikinkitha-waitakaan-takariri Faraón. Iriima Aarón tzimaki irirori okaratzi 83 isarintsiti.

Ikotzikiiri Aarón

8 Ari yapiitajiro Pawa iñaanatairi Moisés aajatzi Aarón, ikantziri: 9 “Aririka inkantakimi Faraón: ‘Intsityaa piñaakaina kaari iñaapiin-taitzi,’ pinkan-tanakiri awiroka Aarón: ‘Pookiro pikotzikiiri ikatziyaka Faraón ompiyaari maranki.’ ” 10 Jataki Moisés aajatzi Aarón iñiiri Faraón, imatakiro ikantakiriri Pawa. Yookakiro ikotzikiiri Aarón tsika ikatziyaka Faraón itsipayi-takari inampiri, opyaana-kari maranki ikotzikiiri. 11 Ari ikaimakaan-takiri irirori Faraón yotaniri-payi aajatzi antyawiyari-payi Apitanto-nisatzi. Imawita-paakaro irirori-payi. 12 Yookapaakiro ikotzikiiri aparo-payi irirori, opyaana-kari maranki. Iro kantacha ikotzikiiri Aarón oniyakiri irasi yokapayi yotaniri. 13 Titzimaita inkimisanti Faraón, aikiro ikiso-siri-tana-kitzii. Tima mataka ikantzi-takari Pawa.

Iraantsi

14 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Oshiki ikiso-siritaki Faraón, ti isinitiri ijataji pishininka-payi. 15 Pananinka-sitiri Faraón ijata-manaji irirori nijaaki. Pimonthai-yaari nijaa-thapyaaki pairikakiro pikotzikiiri pyaakariri maranki. 16 Pinkantiri: ‘¡Pinkatharí! Tima ityaanta-witakana Pawa, Iwawani Heber-iiti, nonkaman-timiro iñaani ikantzimi: “Pisinitiri nasitari naaka ijataji otzisi-masiki impinkatha-tajina.” Iro kantacha titzimaita pinkimi awiroka, oshiki pipiyathataka. 17 Irootaki ikantan-takari aajatzi Pawa: “Iroka piyotan-tyaanari naaka Pawa.” Piñaakina nairikakiro nokotzikiiri, irootaki nomposan-tyaarori nijaa, aritaki ompyaana-kyaaro iraantsi. 18 Ari yapirotakyaa inkami maaroni nijaa-wiri, osityaati nijaa. Tima oshiki impinki-matiro Apitanto-nisatzi aririka irajiitiro.’ ” 19 Ikantanakiri Pawa yoka Moisés: “Pinkantiri pirintzi Aarón iwaankiro ikotzikiiri tsika otzimayitzi nijaa, inkaari, tsika oonka-naayita, tsika iwapithaan-taitaro Apitantoniki, tima apirotatyiiyaa ompiyaa iraantsi okaratzi tzimayi-tatsiri inchato-naaki aajatzi mapinakiki, maaroni.”

20 Tima imatakiro Moisés aajatzi Aarón okaratzi ikantakiriri Pawa. Iñaakakiri Faraón itsipata-kari inampiri-payi, iposan-takaro ikotzikiiri nijaa, apirotaka opyaanakaro iraantsi okaratzi tzimatsiri anta. 21 Apirotaka ikamayitaki maaroni nijaa-wiri, ithonka osityaataki nijaa, ti onkamiithati irirajiro Apitanto-nisatzi. Apirotaka iraantsitaki maaroni nijaa anta Apitantoniki. 22 Iro kantacha imatakiro aajatzi yantyawiyari-tipayi Apitanto-nisatzi okaratzi yantakiri Moisés. Irootaki ikiso-siri-tantari Faraón, ti inkimisanti, tima mataka ikantzi-takari Pawa. 23 Piyaaja irirori Faraón iwankoki, apatziro onimowai-tziri, ti onkantzi-motyaari okaratzi iñaawita-kari. 24 Tima ikiyako-jiitakini othapyaaki nijaa maaroni Apitanto-nisatzi inintzi yayi kitijaari nijaa, irootaki iriri, tima ti onkamiithati irajiro antaraani. 25 Ari maakotaki okaratzi 7 kitaitiri ipyaan-takaajarori Pawa iroka nijaa iraantsi.

8

Mashiropayi

1 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Pijati isaikira Faraón, pinkantiri: ‘Ikantzi Pawa: “Pisinitiri ikaratzi nasitari naaka ijati impinkatha-tajina. 2 Airorika pisinita-jiitziri, aritaki nowasankitaan-takyaamiri mashiro-payi maaroni piipatsitiki. 3 Ari intzimaki oshiki mashiro nijaaki, inkyaayiti piwankoki, aajatzi tsika pimaapiintzi. Tima inthonka inkyaapaaki iwankoki pinampiri-payi, aajatzi iwankoki maaroni pishininka. Ari inkyaayitaki pitasi-mintoki, piyowitzitikipayi, maaroni. 4 Inthonka yatiita-paakimi mashiro-payi, aajatzi inkimitaa-paakiri maaroni pishininka-payi. Imatakiri pinampiri-payi aajatzi.” ’ ” 5 Ipoñaa ikantanakiri Pawa Moisés: “Pinkantiri Aarón iwaankiro ikotzikiiri tsika otzimayitzi nijaa, tsika iwapithaan-taitaro aajatzi. Ari impoñiiyaari mashiro-payi iñiitiri Apitantoniki.” 6 Ari iwaanka-nakiro Aarón ikotzikiiri tsika otzimayitzi nijaaki anta Apitantoniki. Tima tonkaapaaki oshiki mashiro, ithonkantapaakaro nampitsi anta Apitantoniki. 7 Iro kantacha imatzitakaro antyawiyari-payi, itonkakaaki yantyawiyarin-kakiini irirori oshiki mashiro anta Apitantoniki.

8 Irootaki ikaimakaan-tantakariri Faraón impoki Moisés aajatzi Aarón, ikantawakiri: “Pinkowa-kotairi Pawa impyaajiri mashiro-payi ikaratzi oñaasirinka-kinari naaka aajatzi noshininka-payi. Aritaki nosinitakiri pishininka-payi ijati impomita-jiniri yatsipi-takaani Piwawani.” 9 Ari yakanakiri Moisés pinkathari Faraón, ikantziri: “Pinkantina tsika-paiti pinintzi namanako-tajimi awiroka, pinampiri-payi aajatzi pishininka-payi, airo iñaasirinkan-taami mashiro-payi piwankoki, apatziro isaiki nijaaki.” 10 Ikantzi Faraón: “Onkitaiti-tamanaji.” Ikantzi Moisés: “Aritaki omatakyaa okaratzi pinintakiri, irootaki piyotan-tyaari tikatsi pasini monkara-tyaarini Nowawani. 11 Tima airo itzimanaji mashiro-payi piwankoki, aajatzi iwankoki pinampiri-payi, imatakyaa iwankoki pishininka-payi, apatziro isaikayiti nijaaki.” 12 Ikanta ipiyaaja Moisés aajatzi Aarón ipoñaajaro iwankoki Faraón. Ari yamananaki Moisés ikowako-tziri Pawa impyaajiri mashiro-payi ikaratzi oñaasirinka-kiriri Faraón. 13 Imatakiro Pawa okaratzi inintakiri Moisés. Ithonka ikamanaki mashiro-payi kyaintsiri pankotsiki, piyotain-chari okaankiityiira pankotsi, aajatzi owaantsi-kipayi. 14 Tima ithonka ipiyota-kaan-taitakiri mashiro ikaratzi kamaintsiri, sitziin-kamasitaki. 15 Tima tikatsi kantzimo-tana-jyaarini Faraón, kamiitha isaikanaji. Ari yapiita-najiro ikiso-siri-tanaji, ti yantiro ikantawi-taitariri, mataka okaratzi ikantzi-takari Pawa.

Nitsipayi

16 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Pinkantiri pirintzi Aarón: ‘Piwaankiro pikotzikiiri, pimposhiro kipatsi-pani, tima irootaki pyaanain-chani tsiito, inthonka iñaitiri maaroni Apitantoniki.’ ” * 17 Tima imatakiro Aarón okaratzi ikantai-takiriri. Iwaankakiro ikotzikiiri, iposan-takaro kipatsi-pani, pyaanaka tsiito. Iriitaki oshikita-naintsiri maaroni Apitantoniki. Tima ithonka iñaasirinka-paakiri atziri-payi aajatzi ipiraitari-payi. 18 Ari imawitakaro aajatzi antyawiyari-payi impyiiri tsiito yantyawiyarin-kakiini, titzimaita imatiro. Tima oshiki ikantanaka ini atziri-payi aajatzi ipira-payi. 19 Ikantawi-takari antyawiyari-payi pinkathari Faraón, ikantziri: “Okaratzi piñaakiri, Pawa kantakaaro.” Titzimaita inkimi Faraón ikantawi-taitariri, tima mataka okaratzi ikantzi-takari Pawa.

Simpokipayi

20 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Pananinka-sitiri onkitaiti-tamanaji Faraón ijata-manaji nijaaki, pinkantiri: ‘Iroka ikantzi Pawa: “Pisinitiri ijataji nasitari naaka impinkatha-tajina. 21 Tima airorika pisinitziri ijati, aritaki nontyaantaki oshiki nasitachani simpoki-payi, iriitaki oñaasirinka-paakimini piwankoki, iwankoki pinampiri-payi aajatzi iwankoki maaroni pishininka-payi. Inthonkairo maaroni iipatsiti tsika inampiyitaro. 22 Airomaita itzimi simpoki-payi Okaakijaariki tsika isaiki Israel-iiti, ikaratzi nasitari naaka. Tima irootaki piyotan-tyaari naaka Pawa asitarori kipatsi. 23 Tima naaka ookakaa-wintairini maaroni nasitari naaka, ikaratzi pasiwita-kari awiroka. Onkitaiti-tamanaji omatyaa iroka.” ’ ” 24 Tima imatakiro Pawa okaratzi ikantakiri, pokapaaki oshiki simpoki iwankoki Faraón, iwankoki inampiri-payi, aajatzi iwankoki ishininka-payi, ithonkantapaakaro maaroni Apitantoni. Tima ithonka iyaaripiro-tantapaaki yokapayi simpoki.

25 Irootaki ikaiman-takariri Faraón yoka Moisés aajatzi Aarón, ikantakiri: “Kantatsi pijati pimpomi-tajiniri patsipi-takaani Piwawani, iro kantacha airo pawishiro tsika owiraa nampitsi.” 26 Ari ikantzi Moisés: “Ti onimotina pikantanari, tima piwinkani onatzii aririka nompomi-tiniri Nowawani. Aririka nomatakiro iwinkani Apitanto-nisatzi, aritaki iwa-wintakinaro. 27 Ontzimatyii nojajiitini, tima onkarati mawa kitaitiri naniiti otzisi-masiki, nompomi-tajiniri natsipi-takaani Nowawani, nantajiro okaratzi ikantanari irirori.” 28 Ikantzi Faraón: “Aritaki nosinitakimi pijati pimpomi-tajiniri patsipi-takaani Piwawani anta otzisi-masiki, airomaita pijapirotzi intaina. Pamanakotina aajatzi naaka.” 29 Ikantzi Moisés: “¡Pinkathari! Aririka nositowanaji nokinkitha-waitakayimi, aritaki nonkowa-kotakiri Pawa impyaajiri onkitaiti-tamanaji yokapayi nasiyita-chari simpoki ikaratzi oñaasirinka-kimiri awiroka, pinampiri-payi aajatzi pishininka-payi. Onkamintha airo papiitziro pamatawitina, pinthañiiyaari noshininka-payi ijati impomita-jiniri yatsipi-takaani Nowawani.”

30 Ari isitowanaji Moisés ikinkitha-waitakairi iwankoki Faraón, yamanairi Pawa. 31 Imatakiro Pawa okaratzi ikowakiri Moisés. Pyaanaja simpoki-payi ikaratzi oñaasirinka-kiriri Faraón, inampiri-payi aajatzi maaroni ishininka-payi, tikatsi aparoni tzimaaran-tanain-tsini. 32 Iro kantacha Faraón, yapiita-najiro ikiso-siri-waitzi, ti inkimisanti ikantai-tziriri, ti isinitiri ijataji Israel-iiti.

9

Imantsiyari ipiraitaripayi

1 Ikanta Pawa yapiitajiri Moisés ikantairi: “Pijati piñiiri pinkathari Faraón, pinkantiri: ‘Ikantzi Pawa, Iwawani Heber-iiti: “Pisinitiri ikaratzi nasitari naaka, ijati impinkatha-taina. 2 Tima airorika pisinitziri ijataji, irojatzi-rika pinthañiiyaari, 3 aritaki nowasankitaan-takyaamiro kowiinkapirotatsiri mantsiya-rintsi, irootaki apirota-jirini ikaratzi pipiratari piwaniki, ikyaakoi-taripayi, maaroni. * 4 Iriima ipira-payi Israel-iiti, airo ikamaraantzi aparoni. Tima nonasita-jyaari ikaratzi yasitari Israel-iiti, aajatzi irasi Apitantoni-satzi.” ’ ” 5 Ari yookotaki Pawa kitaitiri, ikantaki: “Onkitaiti-tamanaji nomatiro okaratzi nokantakiri.” 6 Okanta okitaiti-tamanaji, imatakiro Pawa okaratzi ikantakiri. Yapirotaka ikamaki ipira-payi Apitanto-nisatzi, iriima irasi Israel-iiti ti inkami aparoni. 7 Ari isampita-kowin-takiri Faraón ipira-payi Israel-iiti, ikimatzii ikantaitzi: “Ti inkami aparoni.” Iro kantacha Faraón, aikiro ikiso-siri-tana-kitzii, ti isinitiri ijataji Israel-iiti.

pathaarontsi

8 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés aajatzi Aarón, ikantziri: “Pawiijiiti pakoki samampo, iri Moisés ñaakairini Faraón yooka-wanitiro jinoki. 9 Irootaki oshikita-naintsini iroka samampo maaroni Apitantoniki. Irootaki pathaakaa-yitirini maaroni Apitanto-nisatzi aajatzi ipiraitari-payi.” 10 Imatakiro Aarón aajatzi Moisés, yaanaki osamampoti paamari, jataki isaikira Faraón. Yooka-wani-takiro Moisés samampo jinoki. Irootaki opoñaan-tanakari ipathaa-waiyi-tanaki maaroni atziri-payi aajatzi ikimita-nakari ipiraitari-payi. 11 Ti imatanajiro antyawiyari-payi imatiro yantakiri Moisés, tima ithonka ipathaa-waiyi-tanaki irirori, ikimita-nakari tsika ikantayi-tanaka maaroni Apitanto-nisatzi. 12 Iro kantacha, ikantakaaro Pawa aikiro ikiso-siri-tatzii Faraón, ti ininti inkimiro ikantai-tziriri, monkarataka ikantzi-takariri Pawa pairani Moisés.

Jiriniki

13 Ipoñaa yapiitajiri Pawa ikantairi Moisés: “Pananinki onkitaiti-tamanaji piñiiri Faraón, pinkantiri: ‘Ikantzi Pawa, Iwawani Heber-iiti: “Pisinitiri ijataji ikaratzi nasitari naaka, impinkatha-tajina. 14 Tima nontyaan-katyii iroñaaka oshiki mantsiya-rintsi patsipi-tyaari awiroka, pinampiri-payi, aajatzi maaroni pishininka-payi. Irootaki piyotan-tyaari tikatsi pasini kimityaanani naaka aka kipatsiki. 15 Tima iroñaaka nowasankitaan-tyaamiro awiroka mantsiya-rintsi, aajatzi nonkimitaakiri maaroni pishininka-payi, tima kamaityaantsi pinkan-tajyaa aka kipatsiki. 16 Omapiro-tatyaa, tima naaka kantakaaro pañaayiti, irootaki iyotantai-tyaanari otzimi-motana naaka nosintsinka, ari onkantyaa inkinkithata-koitan-tajyaanari naaka maaroni kipatsiki. † 17 Tima ari piñaawi-takaro kantain-chari, aikiro pithañaa-tyaari ikaratzi nasitari naaka, ti pisinitiri ijayitaji 18 Tima onkitaiti-tamanaji, onkimityaaro iroñaaka iwiraaka ooryaatsiri, ari piñaakiro omparyii jiriniki, ti iñaitiro pairani aka Apitantoniki kimityaaroni iroka, omapokakimi iroñaaka. 19 Ontzimatyii pintyaanti aajatirini pipira-payi, aajatzi maaroni tzimatsiri piwaniki. Tima aririka omparyaa-paaki jiriniki, onthonka owamaapaakiri atziri-payi, aajatzi ipiraitari-payi kaari saikatsini pankotsiki.” ’ ” 20 Tima tzimatsi aparo-payi inampiri Faraón pinkatha-tana-kiriri Pawa ikimakiro ikantakiri, yamayitajiri impiratani aajatzi ipira-payi iwankoki. 21 Iriima ikaratzi piyatha-tarori iñaani Pawa, ti yamajiri iwankoki impiratani aajatzi ipira-payi.

22 Ari yapiitajiri Pawa ikantajiri Moisés: “Piwaanka-wakotyaa inkitiki, omparyiita Apitantoniki jiriniki, apirotiri atziri, ipira-payi aajatzi maaroni iwankiri Apitanto-nisatzi.” 23 Ari itzinaa-wako-tanaka Moisés inkitiki yairikakiro ikotzikiiri, ikantakaakaro Pawa ookathatyaa. Ithonka ojiriniki-tanaki maaroni Apitantoniki. ‡ 24 Tima matanaka ojiriniki-tanaki, okonowakaro jiriniki ookatha-rontsi. Omaapiro okowiinkataki, ti iñaapiin-taitiro pairani Apitantoniki siyaaroni iroka. § 25 Tima ithonka owaaripiro-tapaakiro jiriniki iipatsiti Apitanto-nisatzi. Omatakiri maaroni atziri-payi, aajatzi ipiraitari-payi. Omatakiro owaaripiro-takiro pankirin-tsipayi shookatsiri owaantsiki, ochiworyaa-yitanakiro inchato-payi tzimatsiri nampitsiki. 26 Irooma anta Okaakijaariki tsika inampijiitaro Israel-iiti, ti iñaitiro omparyii jiriniki.

27 Ari ikaimakaan-tajiri Faraón yoka Moisés aajatzi Aarón, ikantairi: “Nokaaripirotaki naaka. Tima kamiithari inatzi irirori Pawa. Irooma naaka aajatzi maaroni nonampina-payi, kaari-pirori nonajiitzini. 28 Pamaniri Pawa onkarata-jiita ookatha-rontsi, aajatzi jiriniki. Aritaki nosinitakimi pijayitaji, airo nothañaa-naami.” 29 Ari yakanaki Moisés ikantanakiri: “Aririka noñaakiro nojapitha-tajiro pinampi, ari nowaanka-wako-tasi-tajyaari Pawa namanajiri. Aritaki onkarata-paaki ookathataka aajatzi jiriniki, irootaki piyotan-tyaari irasi Pawa onatzii iroka kipatsi. 30 Iro kantacha noyotzi naaka, tikiramaita pimpinkathatiri awiroka Pawa, ari ikimita-kari aajatzi pinampiri-payi.” 31 Tima apirotaka okamaki pankirintsi okaratzi paiki-ryaawi-tainchari, okaratzi aajatzi tyaakiwi-tainchari. * 32 Iro kantacha, titzimaita onkamayiti okaratzi osamani-yitatsiri oshooka-yitzi. † 33 Ikanta ijataki Moisés ikinkitha-waitakairi iwankoki Faraón, itzinaa-wako-tanaja yamanairi Pawa. Awisain-katanaki jiriniki, ti omparyaanaji inkani, ti ookatha-tanajyaa. 34 Ikanta iñaakiro Faraón ti omparyaanaji inkani, awisanaki jiriniki, ti ookatha-tanajyaa, ari ikaaripiro-tanaji aajatzi. Tima yapiita-najiro ikiso-siri-tanaji, ari ikimitzi-tanaari inampiri-payi. 35 Antaro ikiso-siri-waitanaji Faraón, ti isinitiri ijataji Israel-iiti. Tima omonkarataka ikantakiriri Pawa pairani Moisés.

10

Tsitsiripayi

1 Ipoñaa yapiitajiri Pawa ikantairi Moisés: “Pijati piñiiri Faraón, tima naaka kantakaari ikiso-siri-waitantari irirori aajatzi inampiri-payi, irootaki iñaantai-tyaarori kaari iñaapiintaitzi. 2 Irootaki pinkaman-tairiri pitomi-payi aajatzi picharini-payi onkarati nantayi-tajiri Apitantoniki, tima noñaaka-yitajiri kaari iñaapiin-taitzi. Ari piyoyitajiri awirokaiti naakataki Pawa.” 3 Ari ijatanaki Moisés aajatzi Aarón iñiiri Faraón, ikantapaakiri: “Iroka ikantzi Pawa, Iwawani Heber-iiti: ‘¿Tsika-paitima piwashaantiro pikiso-siri-yitzi? Pisinitiri ijataji ikaratzi nasitari naaka, impinkatha-tajina. 4 Aikiro-rika pinthañaatyiiyaari, ari namaki naaka onkitaiti-tamanaji oshiki tsitsiri pinampiki. 5 Yanaapaakiro kipatsi, airo okaankitaji kapichiini. Yapirota-paakiro iyaaro tzimaraan-tanaintsiri owamairomi jiriniki, inthonka-paakiro iyaaro okaratzi shookatsiri inchato-payi. 6 Impiyota-paakyaa piwankoki, ari inkimitakyaa iwankoki pinampiri-payi, aajatzi maaroni iwankoki Apitanto-nisatzi. Iñiitajiro kaari iñaayitzi pairani asitamiri aajatzi picharinipayi.’ ” Ithonkakiro ikinkitha-waitakairi Faraón, piyanaka. 7 Ikantanakiri inampiri-payi Faraón: “¡Pinkatharí! ¿Tsika-paitima inkaratiro yasaryii-matai yoka atziri? Pisinitiri ijataji ishininka-payi, impinkatha-tairi Iwawani. ¿Tima piñiiro iyaaripiro-taitakiro anampi Apitantoni?” 8 Ari yapiitakiro Faraón ikaimakaan-tziri Moisés aajatzi Aarón, ikantakiri: “Pijati pimpinkathatiri Piwawani. Iro kantacha nonintzi pinkantina tsika-rika itzimi jatatsini.” 9 Ikantzi Moisés: “Nonthonkyaa maaroni nojajiiti: iintsi-payi aajatzi antari-konapayi, notomi-payi aajatzi nosinto-payi. Ari naanajiri maaroni nopira-payi. Tima antaro onkantyaa noimosirinkajiri Nowawani.” * 10 Ikantzi Faraón: “Tima ti omañaa pinintzi pantiro kaari-pirori. ¿Pisiyakaantzi ari nosinitakimi pijataji, ari paayita-najiri aajatzi piinchaa-nitipayi? Omawitakyaa intsipa-tyaami Pawa awirokaiti. 11 Airo omata pinintziri. Pijajiiti awiroka antari-payi, pimpinkathatiri Pawa, tima irootaki pikowajii-takiri.” Yoipyaakiri Faraón ti ininti iñiiri.

12 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Piwaanka-wako-tajyaa tsika osaiki Apitantoni, tima namatyii oshiki tsitsiri, yapirotiro pankirintsi tzimaraan-tanaintsiri kaari owamaanaki jiriniki.” 13 Ari iwaanka-wako-tanaka Moisés tsika osaiki Apitantoni yairikakiro ikotzikiiri, ikantakaakaro Pawa otampyaataki kitaiti aajatzi tsitini. Okanta okitaiti-tamanaji, iñiitatzii oshiki tsitsiri amakiri tampyaa kinapain-tsiri isitowa-piintzi ooryaatsiri. 14 Tima piyotapaaka tsitsiri-payi Apitantoniki. Ti ontzimaji tsika onkaankiti kapichiini. Omaapiro ishikita-paaki, ti iñaitiri pairani, airo iñiitaji apaata aajatzi. 15 Ithonka yanaapaakiro maaroni nampitsi, tsitinipiriniki ikantapaaka kipatsiki. Ithonka iwapaakaro pankirintsi, maaroni okithoki-payi inchato okaratzi tzimaraan-tanaintsiri kaari owamai jiriniki. Ithonka yapirotakiro, ti iñaitaji Apitantoniki tsika onatsiryaati inchatosi, omataka owaantsiki aajatzi antami-masiki.

16 Ari isintsi-tanaki Faraón ikaimakaan-takiri Moisés aajatzi Aarón, ikantakiri: “Nokaaripiro-tzimo-takiri Piwawani, ari nokimitzi-takamiri aajatzi awiroka. 17 Iro kantacha, nonintzi pimpyaako-tajinaro nantzimo-takimiri, airo napiitajiro. Pinkowa-kotiri Pawa, impyaajiri nowankoki naaka yokapayi wamaan-taniri.” 18 Ikanta isitowanaji Moisés iwankoki Faraón ikinkitha-waitakairi, yamanajiri Pawa. 19 Ari ikantakaakaro Pawa ontampyaati sintsiini okinapaakiro ikyaapiintzi ooryaatsiri, ithonka aanakiri tsitsiri-payi ookakiri Inkaariki Kiraankaaro. Ti iñiitanaji tsitsiri maaroni nampitsiki Apitantoniki. 20 Iro kantacha Pawa, aikiro ikiso-siri-takaa-tziiri Faraón, ti isinitiri ijataji Israel-iiti.

Tsitinikiri

21 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Pintzinaa-wakoti inkitiki, ontsitinikiti maaroni Apitantoniki, tima tontakyaa onkantyaa tsitinikiri kantacha yantaitiro.” 22 Ari itzinaa-wako-tanaka Moisés inkitiki, tima mawa kitaitiri otsitinikitaki maaroni Apitantoniki. 23 Tima tikatsi matajironi iñiiri ishininka, okaratzi mawa kitaitiri ti onkanti yaniiwai-taiti tsika-rikapayi. Iriima Israel-iiti kitainka ikantakoyita iwankoki irirori-payi. 24 Ari yapiita-najiro Faraón ikaimakaan-takiri Moisés, ikantakiri: “Pijati iroñaaka pimpinkatha-tairi Pawa, paanakiri pitomi-payi. Apatziro pookanakiri pipira-payi.” † 25 Ikantzi Moisés: “Awiroka opawakinani ipiraitari nompomitiri, irijatzi kachaaryiin-katatsini nompomi-tiniri Pawa. 26 Tima ontzimatyii naanajiri ikaratzi nopiratari naaka. Airo nookanaji aparoni, iriitaki noimosirinkan-tapiintariri Nowawani. Tima airorika nayiri, ti noyoti ompaityaa noimosirinkan-tyaariri Pawa aririka nariitakyaa tsika nosiritaro.” 27 Tima iriitaki Pawa kantakaakaro ikiso-siri-tantari Faraón, ti isinitiri ijayitaji. 28 Ikantanakiri Faraón yoka Moisés: “¡Pijati! Ti noninti pimpiyi piñiina. Aririka napiitakiro noñiimi, aritaki pinkamaki.” 29 Ikantzi Moisés: “¡Kamiitha pikantakiri! Airo napiitajiro noñiimi.”

11

Inkami yantaritipayi itomi Apitantonisatzi

1 Ipoñaa yapiitajiri Pawa ikantairi Moisés: “Naaka kantakaan-tironi iñaantyaarori pinkathari pasini kowiinkari, irojatzi iñiiri maaroni Apitanto-nisatzi. Aririka iñaakiro inkowiinka-tako-tanaki Faraón, aritaki isinitajimi pijataji. Iriitaki Faraón sintsiwin-timini pijatantajyaari. 2 Pinkantiri pishininka-payi inkampitiri pinatachari isaika-nampi-tziri, ari onkimitzi-tyaari kooya-payi onkampitiro osaika-nampi-tziri ompayita-wajiro iwitsikai-tziri kiriiki, ooro.” 3 Ikantakaakari Pawa Apitanto-nisatzi impasita-wajyaari Israel-iiti. Ari ikimitzi-taikari aajatzi Moisés, ikimita-kaitakari iriipirori. Oshiki ipinkatha-takiri inampiri-payi Faraón aajatzi maaroni atziripayi. 4 Ari ikinkitha-waitakaakiri Moisés pinkathari Faraón, ikantakiri: “Pinkimi ikantzi Pawa: ‘Aririka oniyankiityaa-paaki tsitiniri, ari naniitiro maaroni nampitsi Apitantoni. 5 Tima inthonka inkami yantari-tipayi itomi Apitanto-nisatzi, imatzityaa yantariti iwaiyani Faraón, okantawitaka iriipirori isaikawitaka iwinkatha-rimintoki. Imatzityaa yantariti iwaiyani asinonkainkari otzikataari tononka-waitatsiri. Ari inkami-takyaa yantariti iwaiyani ipira-payi. 6 Tima akiwainka inkantaityaa yirajiityaa Apitantoniki, ti iñiitiro pairani kimityaaroni, airo apiitaja aajatzi apaata. 7 Iro kantacha, tikatsi maimani-tirini Israel-iiti, airo itzimi otsitzi tharotirini. Irootaki piyotan-tyaari iyotziri Pawa Apitanto-nisatzi, iyotzitari Israel-iiti ikaratzi yasitari irirori. 8 Ari impokanaki pinampiri-payi iñiina, intyiirowa-paaki, inkanti: ‘Pijataji awiroka, paanajiri pishininka-payi ikaratzi pitsipa-takari.’ Aririka onkarataki awisatsini, aripaiti nojataji.” Tima antaro ikisanaka Moisés isitowanaji ikinkitha-waitakairira Faraón. 9 Ipoñaa yapiitakiro Pawa ikantziri Moisés: “Oshiki inthainkimi Faraón, irootaki kantakaan-tironi iñaantyaarori okaratzi kaari iñaapiin-taitzi pairani Apitantoniki.”

10 Imatakiro Moisés aajatzi Aarón, tima iñaakayi-takiri Faraón kaari iñaapiintzi. Iriitaki Pawa kantakaaro ikiso-siri-tantanaari Faraón. Ti isinitiri ijataji Israel-iiti isaikakira inampiki.

12

Anankoryaantsi

1 Ikanta Pawa iñaanatairi Moisés aajatzi Aarón anta Apitantoniki, ikantajiri: 2 “Iriipirori inatyii yoka kasiri, iriitaki itapiin-tajyaaroni kasiri osarintsiki. * 3 Pinkinkitha-waitakairi maaroni Israel-iiti, pinkantiri: ‘Aririka ariityaa kitaitiri 10 yoka kasiri, ari piyosiitiri aparoni pipira iwankoitiki aparo-payi pishininkapayi awiroka. † 4 Tirika pishikiti piwankoki pinthonkan-tyaariri piyaari pipira, kantatsi pinkaimiri saika-nampitzimiri, pantityaari pipira, iriitaki iyaari ikaratzi isaikajiitzi irirori iwankoki. 5 Tima kamiitha inkantyaa yoka pipira, sirampari inatyii ontzimi aparoni isarintsiti. ‡ 6 Ari isaikawaki yoka pipira irojatzi kitaitiri 14 yoka kasiri. Iriitaki piwamaa-yitiri aririka ontsitiniityaanaki aparo-payi piwankoki. 7 Payiro iriraani, pimpotho-tantyaaro apitiro otzinkami-panki aajatzi okonompi-panki pasitakoro tsika piwayityaari pipira. 8 Tima tsitiniriki piyaari pintasi-takiri, patantyaari kaari iwaitai-tziri siñakairori, aajatzi inchasi kipishitatsiri. § 9 Airo piwari naakirari, aajatzi pinkimi-tajiri kotsirintsi, apatziro piyaari tasirintsi. Tima kantatsi piyaaro aajatzi okaratzi tzimantayitariri inthompointa imotyaaki. 10 Pinthon-katiri piyaari, airo piwapithaantari piyaari onkitaiti-tamanaji. Aririka intzima-raantapaaki kapichiini, pintayiri. 11 Iroka pinkantyaa piyaari. Piwathakityaa, airo panii-kontatasita, pairikiro pikotzikiiri, sintsipayini piyaa. Tima iroka kitaitiri ampaitajiro “Anankoryaantsi,” irasi Pawa. 12 Tima iroñaaka tsitiniri nonkinanaki maaroni nampitsi Apitantoniki, ari nowamaakiri maaroni yantariti iwaiyani Apitantoni-satzi, aajatzi yantariti itomi-payi ipira-payi. Tima Pawa nonatzii naaka. Aritaki nowasankitaa-nakiniri iwawa-niroti Apitantoni-satzi. 13 Tima irootaki iraantsi noyotan-tapaa-kyaarori piwanko tsika pisaika-yitzi awiroka. Aririka noñaapaakiro ompotho-takyaa iraantsi piwanko, nanankoryaa-nakiro. Airo piñiiro mantsiyarintsi wamaantatsiri yatsipi-tyaari Apitantonisatzi. *

14 Tima irootaki pinkinkithasiri-tapiin-tajiri iroka kitaitiri, antaro poimosirinkajiro pisirita-jyaari Pawa. Irootaki imatajiri inkarati pincharini-tajyaari. Irasi iwiro yoimosirinkajiro. 15 Tima onkarati 7 kitaitiri piwapiin-tyaaro yatantaitari. Pookayitiro piwankoki okaratzi siñakairori itana-karori kitaitiri. Tzimatsi-rika atziri owakyaaroni siñatsiri yatantaitari itana-karori kitaitiri irojatzi omonkara-tantakyaa 7 kitaitiri, airo isinitai-tziri intsipa-tajyaari ishininka, yookaitakiri. † 16 Tima papatowintajyaana pimpinkathataina itana-karori kitaitiri. Ari pinkimi-tajirori aajatzi aririka omonkara-tapaakyaa 7 kitaitiri. Tikatsi antawai-tatsini, apatziro inkotsiti iyaari. 17 Poimosirinkajiro iroka kitaitiri iwantai-takarori yatantaitari kaari iwaitai-tziri siñakairori, tima irootaki kitaitiri naantaamiri pisaika-witaka Apitantoniki. Ontzimatyii piyomitaajiri inkarati pincharini-tajyaari, irasi iwiro yoimosirinkajiro irirori nokantakiri. 18 Piwapiin-tajyaaro yatantaitari kaari iwaitai-tziri siñakairori kitaitiri 14 irojatzi kitaitiri 21 aririka yitana-kyaaro owakirariki osarintsi. 19 Tima airo otzimawaitzi kapichiini siñakairori yatantaitari piwankoki, irojatzi omonkara-tantakyaari 7 kitaitiri. Tzimatsi-rika owakota-kyaaroni siñakairori, airo inintaitajiri pinampiki, yookaitakiri. Onkanta-wityaa Israel-iiti inatyii, pasini-satzi-rika saikimo-tzimiri, ontzimatyii yookaitiri. 20 Tima tsika-rika pinampi-yitajyaaro awiroka, airo piwako-waitaro siñakairori yatantaitari.’ ”

21 Ari yapatotakiri Moisés maaroni antarikona-payi Israel-iiti, ikantakiri: “Pijati piyosiiyiti pipira piwamairi piwankoki, iriitaki oimosirinkyaari kitaitiriki ‘Anankoryaantsi.’ ‡ 22 Payi inchasi, pashitan-tyaaro iriraani pipira piwako-takiri, pimpotho-tantyaaro apitiro otzinkami-panki aajatzi okonompi-panki pasitakoro. Aritaki pisaikawaki piwankoki, airo pisitowa-waitzi irojatzi osaikira. § 23 Tima inkinatyii Pawa iwamaanakiri yantariti iwaiyani Apitantoni-satzi. Aririka iñaapaakiro iraantsi pipotho-takiro apitiro otzinkami-panki aajatzi okonompi-panki pasitakoro, ari yawisanakiro piwanko-payi. Airo isinitziri Pawa inkyaa-pankotimi apirotan-tatsiri. 24 Poimosirinka-piintajiro awiroka nokantakimiri, irasi iwiro aajatzi inkarati pincharini-tajyaari yoimosirinka-yitajiro irirori. 25 Aririka pariitajyaa kipatsi-kinta ikasiya-kaakimiri Pawa, irojatzi poimosirinki-tajyaari aajatzi anta. 26 Aririka isampitajimi inkarati pincharini-tajyaari, inkantimi: ‘¿Ipaitama siyakaa-wintachari iroka oimosirinkaantsi?’ 27 Iroka pinkanti awirokaiti: ‘Ari yatsipi-takaitari ipiraitari yoimosirinkaitariri Pawa kitaitiriki Anankoryaantsi. Tima yanankoryaakiro pairani Pawa iwanko-payi ashininka Israel-iiti isaikan-tawitakari Apitantoniki, tima iwamaanakiri yantariti iwaiyani-payi Apitantoni-satzi, iriima ashininka-payi arokaiti ti iwamaanakiri.’ ”

Ari ityiirowanaka Israel-iiti ipinkatha-tanakiri Pawa. 28 Ikanta ijajiitaji Israel-iiti, imatakiro okaratzi ikantakiriri Pawa yoka Moisés aajatzi Aarón.

Ikamaki yantariti iwaiyanipayi

29 Okanta niyaankiiti tsitiniri, ithonka iwamaakiri Pawa yantariti iwaiyani Apitantoni-satzi. Yitanakari yantariti iwaiyani pinkathari Faraón, imatzitakari yantariti iwaiyani yasitakoi-tziri. Ari ikimitaakiri itarori owaiyani ipira-payi. 30 Ikanta isaakitanaki tsitiniriki Faraón, maaroni inampiri-payi, aajatzi Apitantoni-satzi, antaro okantaka iraantsi. Tima maaroni iwankoki ikamayitaki yantariti iwaiyani-payi. 31 Ari ikaimakaan-takiri Faraón tsitini-paiti Moisés aajatzi Aarón, ikantakiri: “Pijataji, ti noninti pisaiki-motajina, paanajiri maaroni pishininka Israel-iiti, pimpinkathatiri Pawa, tima irootaki pikanta-piintakinari. 32 Paanajiri maaroni pipira-payi. Pimatiro pinintapiin-takiri pantiri. Pijatana-kiita. Pamanako-wintajina aajatzi naaka.” *

33 Tima isinchinka-thatanakiri Apitantoni-satzi isintsi-tantyaari ijataji Israel-iiti, ikantziri: “¡Pijatanaki sintsiini! Ti noninti napirotyaa nonkami.” 34 Ari yaanakiro Israel-iiti opatha yatanta-jiitantari kaari ikonowaitzi siñakairori, iponatan-tanakaro imanthaki, yanatanakiro. 35 Imatakiro Israel-iiti okaratzi ikantakiriri Moisés, ikamita-nakiri Apitantoni-satzi ikaratzi iwitsikai-tziri kiriiki, ooro, aajatzi kithaarintsi. 36 Iriitaki Pawa kantakaakari Apitantoni-satzi ipasitan-tawaariri Israel-iiti, ipayita-wajiri okaratzi inintziri. Ari ikantakirori Israel-iiti yaapithatan-tanaariri Apitantoni-satzi iwaararo.

Isitowayitai Israel-iiti Apitantoniki

37 Ari ijajiitaji Israel-iiti ipoñaanakaro Itomyaani Ooryaatsiri ijajiitiro Pankojaaki. Tima iyosiityaa antari-payi, ikarajiitzi 600,000 atziri. Ti iyoitiro tsika okaratzi kooya-payi aajatzi iintsi-payi. 38 Ti apatziro iyosiityaa Israel-iiti ijajiitaji, ikonowa-nakari nasiyita-chari atziri kaari ishininkayita. Tima yaayitanaji oshiki ipiraitari-payi. † 39 Tima sintsiini imisitowakiri inampiki Apitantoni-satzi, ti inkonowa-nakiro siñakairori opatha yatantaitari, ti inkotsi-tanaki iwariti, apatziro itasitanaki yatantaitari.

40 Tima okaratzi 430 osarintsi isaikaki Israel-iiti anta Apitantoniki. 41 Aripaiti isitowa-jiitaji maaroni iwayiri-takaani Pawa isaikawitaka anta Apitantoniki omonkara-tapaaka 430 osarintsi. 42 Aamaako-winta iwakiri Pawa tsitiniriki Israel-iiti, tima aritaki imisitowajiri isaikawitakara Apitantoniki. Irootaki yaamaakowin-tantajyaariri Pawa iroka tsitiniriki Israel-iiti, irojatzi imaitajiri inkarati incharini-tajyaari.

13

Yasitari Pawa yantaritipayi iwaiyani Israel-iiti

1 Ikanta yapiitajiro Pawa iñaanatairi Moisés, ikantziri: 2 “Pasita-kaiyaanari yantariti-payi iwaiyan-taitani. Tima maaroni ojiwatani owaiyani pishininka-payi Israel-iiti, aajatzi asi ipiraitari-payi, nasi inayitatzii yokapayi.”

3 Ari yapiitajiro Moisés ikantairi ishininka-payi Israel-iiti, ikantziri: “¡Noshininkaiti! Pinkinkithasiri-tajiro kitaitiri pisitowan-taari Apitantoniki, tsika Impira-witaitakami. Tima isintsinka Pawa imisitowan-taami. Irootaki airo piwantajaro ikonowai-tziro siñakairori yatantaitari. 4 Tima yoka kasiri ipaitai-tziri “Iiriki”, iriitaki pisitowan-tayitajyaari. * 5 Iriitaki yoka kasiri poimosirinkan-tajyaari apaata aririka paajiro inampitsiti Owintini-satzi, Tharowan-taarini-satzi, Tonkaarisatzi, Thaantiwinisatzi, aajatzi Kayaawinisatzi. Tima irootaki ikasiya-kaakiriri Pawa pairani acharinini pasitajyaaro. Ari oshookapaji anta oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari. † 6 Tima onkarati 7 kitaitiri piwajyaaro yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi. Iro kantacha aririka omonkara-tapaakyaa 7-tatsini kitaitiri, poimosirinkajiri Pawa. ‡ 7 Tima onkarati 7 kitaitiri iwaityaaro yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi. Airo otzimawaitzi kapichiini pinampiki opatha ikonowai-tzirori siñakairori. 8 Ontzimatyii pinkaman-tajiri apaata pitomi, pinkantairi: ‘Opoñaantari aimosirinkiro iroka kitaitiri, tima tzimatsi yantzimota-kinari pairani Pawa nositowan-taari nosaika-witaka Apitantoniki.’ 9 Pinkimi-takaan-tajiro iroka ñaantsi pinkinta-kotyaaromi pakoki aajatzi pitamakoki. Pinkinkitha-kotajiro iyotakaa-jimiri Pawa, tima isintsinka Pawa yaantaamiri pairani pisaika-witaka Apitantoniki. 10 Ontzimatyii pamitajyaaro poimosirinkajiro osarintsiki-payi aririka omonkara-tapajyaa. 11 Ari yariita-kaajyaami Pawa iipatsitiki Owintini-satzi, tsika otzimi ikasiya-kaakimiri awiroka aajatzi picharinini. Aririka yasitakaa-jyaamiro awiroka, 12 pasita-kaajyaari awirokapayi Pawa maaroni ijiwaitziri iwaiyan-taitani. Ari pinkimi-tajiriri sirampari ojiwatziri owaiyani pipira-payi, tima iriitaki Pawa asitari. 13 Iriima ojiwatziri owaiyani pipira ikyaakoitari, pimpoyii-tantyaari yanini pipira kaari ipinkaitzi. Airorika itzimi pimpoyii-tantyaariri, pinkatzikiri. Ari pinkimi-tajiriri aajatzi iwaiyani inkarati pincharini-tajyaari, pimpoyii-tantyaari yanini pipira iwaitari. § 14 Aririka isampitimi piwaiyani, inkantimi: ‘Ipaita kantakota-chari iroka?’, pinkantiri awiroka: ‘Irootaki kantakotacha isintsinka Pawa imisitowan-tairi asaikawita Apitantoniki, impira-waitajai. 15 Okantakaakaro ikiso-siri-waitaki pinkathari Faraón, ti isinitina nojataji, irootaki iwamaan-takariri Pawa yantariti iwaiyani Apitantoni-satzi, ari ikimitaa-kiniri aajatzi ojiwatziri owaiyani ipira-payi. Irootaki nopomitan-taaniriri Pawa sirampari ojiwatziri owaiyani nopira. Ari nokimita-jiriri itarori iwaiyani notomi-payi. 16 Pinkimi-takaan-tajiro awiroka pinkinta-kotatyiiyaaromi ñaantsi pakoki aajatzi pitamakoki, tima sintsi ikanta Pawa yamantairi pairani asaikawitaka Apitantoniki.’ ”

Minkori aajatzi paamari

17 Ikanta isinitajiri pairani Faraón ijataji Israel-iiti, ti inkinakaa-najiri Pawa iipatsitiki Kinawai-taniriiti, ari ithakiryaapiintaitziro. Tima inkanta-kitzii Pawa: “Aririka iñaakiro Israel-iiti manataantsi-payi, ari inintanaji impiyanajiro Apitantoniki.” 18 Irootaki itapota-kaantakariri Pawa otzisi-masiki irojatzi Inkaariki Kiraankaaro. Tima owitsikyaa ikantajiitaka Israel-iiti iwayirityaa isitowan-taari Apitantoniki. 19 Tima yamajiro Moisés itonki-poroki José, irootaki inintakiri pairani José, Ikantaki: “Aririka inisironka-tajimi apaata Pawa, nonintzi pinkantina kamiithaini, paana-jinaro apaata notonki-poroki.” 20 Ikanta yawisanaki Israel-iiti isaikawi-tapaaka Pankoshaaki, ariijiitaka Shiwamin-taaki tsika itanakaro otonkaaro otzisi-masi. Ari imajiita-paaki. 21 Iriitaki Pawa jiwatapiin-takiriri. Tima iñiiro okantasamata kitaipaiti minkori, iyotzi ari inkinajiiti. Irooma tsitini-paiti opaamatzi minkori, irootaki okoñaatantari tsika ikini yaniijiiti. Ari okanta yaniitan-takari kitaitiriki aajatzi tsitiniriki. 22 Tima ti ookani owiri Israel-iiti kitaipaiti okantasamataka minkori, ari okimitakari tsitini-paiti okitainka-takotziri opaamasamataki.

14

Imontyaanakaro Israel-iiti Inkaari kiraankanaaro

1 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 2 “Pinkantiri pishininka-payi Israel-iiti impiyajiita Kyaa-mori-winiki, tima ari oniyaanki-thatziri anta osaiki inkaari tsika omontita-paaro nampitsi ipaitai-tziri Iwaararo Inkaniwiri, ari Pankothanthaari anta. 3 Irootaki inkantan-tyaari Faraón: ‘Tikatsi inkini isiyi Israel-iiti, otzikawakiri otzisi-masi.’ 4 Ari nonkanta-kaakyaaro naaka yapiitiro inkiso-siri-tanaji Faraón, irootaki inintan-tyaari impatzima-tawajimi. Ari noñaakan-tirori nosintsinka, nontsipatairi iwayiriti-payi. Ari iyotiri Apitantoni-satzi naaka Pawa.” Imatakiro Israel-iiti okaratzi ikantakiriri Pawa.

5 Ari ikamantai-takiri iwinkathariti Apitantoni-satzi, ikantai-tziri: “Siyaka Israel-iiti.” Antaro owatsimaa-nakiri Faraón ikimawaki, imatzita-nakaro inampiri-payi irirori, ikantajii-tanaki: “¿Ipaita asinitan-taariri ijataji Israel-iiti, tikatsi ampirata-jyaari?” 6 Sintsiini iwitsika-nakiro isiyako-minto, ikaimakiri iwayiriti. 7 Iyosiitaki iroopirori siyako-mintotsi okaratzi 600. Yaanaki aajatzi pasini isiyako-minto-payi Apitantoni-satzi, ari ititanakari jiwayitziriri iwayiriti. 8 Iriitaki Pawa kantakaarori ikiso-siri-tanta-naari Faraón, pinkatha-ritatsiri Apitantoniki, ipatzima-tanakiri Israel-iiti. Iro kantacha Faraón ti inkinkithasiri-tajiro antaro okantaka sintsin-kantsi isitowan-taari Israel-iiti inampiki. 9 Jaitijiitaki Apitantoni-satzi ipatzima-tziri Israel-iiti. Ari ikaratanakiri iwayiriti-payi ikyaako-yitakari ipira-payi, aajatzi isiyako-minto-payi Faraón. Iyaatawajiri iwanko-thaanti-yitapaaka inkaari-thapyaaki Kyaa-moriwini, omontitakari nampitsi Iwaararo Inkaniwiri. *

10 Ikanta okaaki-tapaaki Faraón, yaminajiitaki Israel-iiti, iñaatziiri ipokajiitaki Apitantoni-satzi ipatzima-takiri. Antaro itharowa-jiitanaki Israel-iiti, ikowako-tanakiri Pawa yamitakotiri. 11 Ikantanakiri Moisés: “¿Tikatsima Apitantoniki tsika nonkitatyaa pamantanari otzisi-masiki nonkamayiti? ¿Tsikama pinkantinaka? ¿Paitama pamantaanari nosaikawita Apitantoniki? 12 Aritaki nokantzi-takami Apitantoniki: ‘Piñaasi-tyaana isintsiwinta-waitana Apitantoni-satzi nantawai-tiniri, irootaki kamiitha-witacha impira-tyaana Apitantoni-satzi, airo noñiiromi iroñaaka nonkami otzisi-masiki.’ ” 13 Ari yakanakiri Moisés ishininka-payi Israel-iiti, ikantziri: “Airo pitharowan-tajiitari. Pintonta-siriti. Aritaki iwawisaa-kotakimi Pawa. Tima inkarati Apitantoni-satzi piñiiri iroñaaka, airo piñaajiri apaata. 14 Airo okantzi-mowaitami, iriitaki Pawa kisakowin-tyaamini awirokaiti.” 15 Ari ikantanaki Pawa: “¡Moisés! ¿Ipaitama pikaimakaimatantanari? Pinkantiri pishininka-payi Israel-iiti: ‘Pijajiiti.’ 16 Irooma awiroka piwaankiro pikotzikiiri inkaariki, aritaki ontinka-ryaanaki. Tima piryaasaanti onkanta-nakyaa, ari inkinajii-tanaki Israel-iiti yaniijiitanaki. 17 Naaka oomasontyaasiritirini Apitantoni-satzi, inintan-tyaari impatzima-tanakimi. Ari iñiirori nosintsinka Faraón, aajatzi maaroni iwayiriti. Napirotiro isiyako-minto aajatzi ipira-payi ikyaako-yitari-payi. 18 Tima ari iyoti Apitantoni-satzi naakataki Pawa, aririka iñaakiro nosintsinka tsika nonkantakiri pinkathari Faraón, napirotzitiri isiyako-minto, iwayiriti aajatzi ipira-payi ikyaakoitari-payi”

19 Ikanta Imaninkariti Pawa, aajatzi minkori jiwatapiin-takiriri Israel-iiti, impoitanaki itaapiiki tsika ikinajii-tapaakiro. 20 Satikanaka niyaankiniki ipokajiitzi Apitantoni-satzi ipatzima-tziri Israel-iiti. Tsitiniki okantzi-mojii-takari Apitantoni-satzi, iriima Israel-iiti koñiinka okanta iñiiro irirori tsitini-paiti. Irootaki kaari imatantaro Apitantoni-satzi iyaatiri Israel-iiti, tima tsitiniki ikantakotaka irirori.

21 Ikanta iwaanka-nakiro Moisés irako inkaariki, ikantakaakaro Pawa ompoki antaro tampyaa tsitini-paiti okinapaakiro isitowa-piintzi ooryaatsiri, ari otinka-ryaanaki inkaari, awotsitanaki. 22 Yaniitan-tanakaro Israel-iiti tsika opiryaa-tanaki inkaari, tima osiyawai-tanakaro impirita okatziya-tantaa-tanaka yampatiki aajatzi irako-piroki. 23 Iyaataa-jiitakiri Apitantoni-satzi, itsipayi-takari iwayiriti Faraón ikyaako-yitakari ipira-payi, isiyako-yitaka isiyako-mintoki-payi, wiraajiitaka niyaankiniki inkaari. 24 Ikanta okitaitzi-mataki, yaminaki Pawa isaikaki okitainkataki minkori oorintasamatainchari, iñaakiri iwayiriti Apitantoni-satzi, ikantakaakaro ayima-jiitiri itharowanka. 25 Ikantakaaro aajatzi othopaa-yitanaki osiyantari isiyako-minto. Ari owatsi-pirotakiri itharowa-jiitanaki. Ikantajiitzi Apitantoni-satzi: “Thami ampiya-pithatiri Israel-iiti, tima inkisawin-tatyii-yaari Pawa.” 26 Iro kantacha ikantakiri Pawa yoka Moisés: “Piwaankiro pako inkaariki, ompiyiita nijaa anairi maaroni Apitantoni-satzi, isiyako-minto-payi aajatzi ikaratzi kyaakotariri ipira-payi.” 27 Aritaki kitaiti-tzimatanaki, iwaanka-nakiro irako Moisés inkaariki, sintsiini okantanaka inkaari osirinka-paaka. Isiyaminthaita Apitantoni-satzi, imonthaitaro inkaari. Ari ikantakirori Pawa yapirotan-takariri Apitantoni-satzi niyaankyaniki inkaari. 28 Tima sintsiini osirinka-paaka inkaari, anaanakiro isiyako-minto-payi, ikaratzi kyaakotariri ipira-payi, aajatzi maaroni iwayiriti Faraón itsipatakari ipatzima-tziri Israel-iiti. Yapirotaka maaroni, tikatsi añaajatsini. 29 Iriima irirori Israel-iiti kamiitha yaniitan-tanakaro inkaari tsika opiryaa-tanaki, osiyawai-takaro impirita okatziya-tantaa-tanaka yampatiki aajatzi irako-piroki.

30 Ari ikantakirori Pawa iwawisaa-kotanta-kariri Israel-iiti impira-waitari Apitantoni-satzi. Iñaakiri Israel-iiti ikamajiitaki Apitantoni-satzi naryaa-masini inkaari-thapyaaki. 31 Ikanta iñaakiro Israel-iiti iroopirori okantaka yantakiri Pawa yiitsinampaakiri Apitantoni-satzi, ipinkatha-tanakiri, yawintaa-nakari Pawa aajatzi ikimitaa-nakiriri Moisés, impiratani Pawa.

15

Iwanthaani Moisés

1 Ari ipanthaa-kotanakiri Pawa yoka Moisés aajatzi ishininka-payi Israel-iiti. Iroka ikantzi ipanthaa-jiitzi:

Nompanthaa-kotajiri Pawa, tima iriipirori ikantaka irirori yiitsinampaantaki.

Iwiinkakiri ikyaakoitari aajatzi ikaratzi kyaakotariri. * 2 Nompanthaa-wintajiri Pawa,

Tima iriitaki sintsita-kayinari, iriitaki owawisaa-kotaanari.

Iriitaki Nowawani, ontzimatyii nowisiryaa-wintajiri,

Iriitaki Iwawani asitanari, ontzimatyii nokimosiriwintairi.

Nijaa Kipishaari

22 Ikanta yaanajiri Moisés ishininka-payi Israel-iiti yookanajiro Inkaari Kiraankaaro. Ikinanaki otzisi-masiki ipaitai-tziro Tantotsi-wini, tima mawa kitaitiri yaniijiitaki, ti iñaaji nijaa otzisi-masiki irajiri. 23 Ikanta yariijiitaka ipaitai-tziro Kipishaa, ti onkanti irapaakiro nijaa, tima kipishaa okantaka. Irootaki owaitakaan-tzirori anta Kipishaa. † 24 Ari ikisima-tanakiri ishininka-payi Moisés, ikantajii-tziri: “¿Ipaitama iriri?” 25 Irootaki yamanan-tanakari Moisés ikowako-takiri Pawa. Ari iñaakakiriri aparoni inchasimpoki. Yaakiro Moisés, iwiinkakiro nijaaki, kamiitha-tanaki iriro.

Ari inintanaki Pawa iñaanta-kaajyaari, ikantakaan-taki onkarati yamitajyaari. Tima iñaanta-tyiiyaari. 26 Ikantakiri: “Aririka pinkimisantiri Piwawani, tampatzika-siriri pinkantajyaa, pimonkara-tajiro ikantakaantani, noñaakimi piwashaan-tajiro okaratzi iwinkakaantani, airo patsipitaro awiroka mantsiyarintsi yatsipi-takari Apitantoni-satzi, tima naaka Pawa, wawisaako-tantziri.” 27 Ikanta yariijiitaka Kompiro-jaariki, ari otzimiri anta okaratzi 12 nijaatinka, ari oshookiri aajatzi okaratzi 70 kompirosi. Ari iwanko-thaanti-jiitapaaka anta.

16

Ipakiri Pawa iwariti Israel-iiti

1 Tima irootaki iroka kitaitiri 15 inkaran-tyaarimi apiti kasiri isitowan-tajari Israel-iiti Apitantoniki. Ari yawisajii-tanaki ipoñaanajaro Kompiro-jaariki irojatzi niyaanki-thakiniki otzisi-masi Kitoochiintoni. 2 Okanta anta otzisi-masiki, maaroni Israel-iiti iñaanawai-tapaakiri Moisés aajatzi Aarón. 3 Ikantajiitzi: “Ari okamiithawita iwamaayi-tinami Pawa Apitantoniki, tsika nopiyota-kotapiin-tziri wathatsi noyowitzitiki, tsika nokimatzii-tapiinta-jiita nowawai-jiita. Irooma pama-jiiwitakana awiroka aka otzisi-masiki ari paakainaro notashi maaroni nokarajiitaki.” *

4 Ari yapiitajiri Pawa, ikantairi Moisés: “Ari nowaryaa-kiniri owaritintsi. Irootaki iyoyairi Israel-iiti onkarati iyaari aparoni kitaitiri. Ari noyotiriri ikimisan-tziro-rika nokantziriri. 5 Iro kantacha iroka 6-tatsiri kitaitiri, ontzimatyii yanaakairo okaratzi iyoyaapiin-tziri pasiniki kitaitiri, irootaki iwapithaan-tyaari.” 6 Irootaki iroka ñaantsi iwawisaa-kiniriri maaroni ishininka-payi Moisés aajatzi Aarón, ikantakiri: “Iroñaaka tsitinii-tiini ari piyotiri iriitaki Pawa omisitowa-jimiri Apitantoniki. 7 Irooma onkitaiti-tamanaji ari piñiirori iwaniinkaro Pawa, tima ikimakimi okaratzi pikisima-waitakiri. ¿Pisiyakaan-tzima naaka pikisima-waitzi?” 8 Aikiro ikantana-kitzii Moisés: “Iroñaaka tsitinii-tiini impimi Pawa posiniri piyaari. Irooma onkitaityaa-manaji impimi oshiki yatantaitari, irootaki pinkima-niintyaari. Tima ikimakimi Pawa pikisima-waitakiri. ¿Pisiyakaantzi naaka pikisima-waitzi? Tima ti naaka pinkisimati, Pawa pikisimataki.”

9 Ari ikantanakiri Moisés iririntzi Aarón, ikantziri: “Pinkaimiri maaroni ashininka-payi Israel-iiti, pinkantiri: ‘Pimpoki maaroni apatowin-tyaari Pawa, tima ikimakimi pikisima-waitakiri.” 10 Iñaanaminthai-tziri Aarón maaroni Israel-iiti, iro yaminakimi otzisi-masiki, iñaatziiro iwaniinkaro Pawa anta minkoriki. 11 Ari iñaanata-nakiri Pawa yoka Moisés, ikantziri:

12 “¡Moisés! Nokimakiri pishininka-payi Israel-iiti ikisima-waitana. Nonintzi pinkantiri: ‘Pinkimiri ikantzi Pawa: “Aritaki piwakyaa posiniri tsitinii-tiini, irooma onkitaityaa-manaji piyaa oshiki yatantaitari, irootaki pinkima-niintyaari. Tima irootaki piyotan-tajyaari naakataki Piwawani.” ’ ”

13 Okanta otsitiniityaanaki, ari itonka-jiitapaaki posiniri, aniimasi-tapaaki opiyotaka iwanko-thaanti-payi Israel-iiti. Irooma okitaiti-tamanaji iñaatzii ashimasi-tapaaki itsini impokiro kipatsiki. † 14 Ikanta okaratapaakira itsini impokiro, iñiitatzii piyowani-tapain-chari okaankitaki otzisi-masiki, yaaniiriki okantayitaka. 15 Ti iyotiro Israel-iiti tsika opaita, ikanta-wakaa-jiita: “¿Ipaitama iroka?” Ikantzi Moisés: “Irootaki owaritintsi ipimiri Pawa piyaari. 16 Iroka ikantzi Pawa: ‘Pinkoyaayiti onkarati pantityaari piyaari tsika pikarajiitzi piwankoki. Pijaikiti aparoni pachakaki inkimyaari aparoni atziri.” ‡ 17 Imatakiro Israel-iiti ikantai-takiriri. Tzimatsi aintsiri oshiki, pasini kapichini iyoyaaki. 18 Iro imonkara-tanta pachaka ijayitzi, ti yaparawaitiro aintsiri oshiki, ti onkowityii-motyaari aintsiri kapichiini. Yaayitaki okaratzi inintziri iyaari. 19 Ipoñaa ikantaki Moisés: “Airo piwapithaanta-waitaro piwamanai-yaaro onkitaiti-tamanaji.” 20 Iro kantacha, ipiyatha-takaro Israel-iiti ikantawi-takariri Moisés, tzimatsi owapithaan-tainchari iwamana-jyaari onkitaiti-tamanaji. Tima onthonka okini-tanaki, sitziinka okantanaka. Irootaki ikisanta-kariri Moisés ikaratzi piyatha-takariri. 21 Ari ikantatyaa ikoyii kapichikitaiti, yayi okaratzi inintziri iyaari. Aririka isaawata-paaki ooryaatsiri, othonka owyaanaka.

22 Irooma 6-tatsiri kitaitiri, ari yanaakairo okaratzi ikoyaapiin-tziri pasini kitaitiri, apiti pachaka yaayitzi iyaari aparoni atziri. Ijatzimaita jiwari-payi ikamantziri Moisés okaratzi yaayitakiri. 23 Ari ikantzi Moisés: “¡Jiwari-payi! Irootaki ikantakiri Pawa, ikantzi: ‘Onkitaiti-tamanaji, irootaki kitaitiri imako-ryaan-taitari iita-tasorintsitani Pawa. Pinintzi-rika pinkotsiti, pimatiro. Pinintzi-rika pintasitiro, pimatiro. Aririka ontzima-raanti, kantacha piwapitha-tyaaro piyaari onkitaiti-tamanaji.’ ” 24 Imatakiro okaratzi ikantakiriri Moisés, iwapithaan-takaro, irootaki iyaari onkitaiti-tamanaji, titzimaita onkiniti, ti ositziti aajatzi. 25 Ipoñaa ikantzi Moisés: “Piyaaro iroñaaka, tima irootaki kitaitiri tsika inintaitziri Pawa. Airo piñiiro ompiyo-wanityaa okimita-piinta. 26 Tima apatziro onkarati 6 kitaitiri piyoyaa-piinti, irooma kitaitiri 7-tatsiri imako-ryaan-taitari, airo piñii ompiyo-wanityaa.” 27 Iro kantacha, tzimatsi Israel-iiti jatamana-jatsiri kitaitiri imako-ryaan-taitari inkoyii, titzimaita iñii. 28 Irootaki ikantan-tanakariri Pawa yoka Moisés, ikantziri: “¿Tsika-paitika pinkaratiro pipiyatha-waitaro nokanta-kaantani, aajatzi noñaani? 29 Pinkinkithasirityaa, naaka Pawa owitsika-kimirori kitaitiri imako-ryaan-taitari. Irootaki otzimantari 6-tatsiri kitaitiri paantyaari oshiki piyaari apitiki kitaitiri. Irooma kitaitiri imako-ryaan-taitari, pisaiki piwankoitiki airo pisitowa-waitzi tsika-rikapayi.” 30 Ari ikantakiro Israel-iiti imairi-jiitaka kitaitiriki imako-ryaan-taitari.

31 Ikanta yokaiti Israel-iiti ipaitakiro iroka owaritintsi “ipaitama”. Tima kitamaaro onayitzi, iroowaitaki iyaaniiriki okitho pankirintsi, pocha okanta iwaitaki ochiirinkaantsi ikonowai-tziro yaarato. §

17

Nijaa sitowatsiri mapitantaki

1 Ikanta yawisajii-tanaki maaroni Israel-iiti isaikawi-tapaaka otzisi-masiki Kitoochiintoni, niitsikiroini ikanta ijajiitzi, kimisanta iwakiro ikantziriri Pawa. Irojatzi yariijii-tantakari Maamintowiniki, ari isaikajii-tapaaki anta tsika ti ontzimapaji nijaa iriri. 2 Ari yapiita-najiro Israel-iiti iñaanamintha-tanajiri Moisés, ikantziri: “¡Moisés! Pimpina nijaa niriri.” Ari ikantzi irirori Moisés: “¿Ipaitama piñaana-mintha-tantanari naaka? ¿Ipaita pantawinthatan-tyaariri Pawa?”

3 Tima antaaro imirijiitaki Israel-iiti, aikiro iñaanamintha-tatziiri Moisés, ikantziri: “¿Ipaitama pamanta-janari nosaikawita Apitantoniki? ¿Irooma pamantanari aayitina nomiri naaka, imiri nowaiyani-payi aajatzi nopira-payi?” 4 Irootaki yamanan-tanajari Moisés ikowako-takiri Pawa, ikantzi: “¡Pawá! ¿Tsikama nonkanti-rika yokapayi noshininka? ¡Aririka awishimo-tawajiri kapichiini opaita-rika, ari ishimyaan-takyaanaro mapi!” 5 Ikantzi Pawa: “¡Moisés! Pijati tsika ipiyojiitaka pishininka-payi Israel-iiti, pintsipa-tanakyaari antari-konapayi. Paanakiro pikotzikiiri piposan-takarori pairani nijaa. 6 Ari nosaikiri aajatzi naaka anta otzisiki Mamirii-toni. Pimposhiro mapitanta, aritaki oyowanaki nijaa iriri pishininka-payi.”

Tima imatakiro Moisés okaratzi ikantakiriri Pawa, iñaakiri antari-konapayi Israel-iiti yantakiro. 7 Irootaki owaitakaan-tzirori anta Koshikaa-rini, irootaki ipaitai-tzitari aajatzi Kisima-jaari, tima oshiki ikisawaitaka Israel-iiti, ikisima-waitakiri Pawa, ikantaki: “¿Omaapiroma itsipatajai Pawa, ti yamatawitajai?”

19

Ariijiitakani Israel-iite Cheentoniki

1 Aritaki awisanaki ikaratzi mawa kasiri imisitowai-tajiri Israel-iiti isaikawitaka Apitantoniki, ariijiitaka otzisi-masiki Kitoochiintoni. 2 Tima ipoñaakaro Maamintowiniki yokaiti Israel-iiti, irojatzi otzisi-masiki Kitoochiintoni tsika isaikajii-tapaaki. Ari iwanko-thaanti-jiitapaaka imontita-paakaro otsisi. 3 Ari itonkaanaki Moisés imonthai-yaari Pawa inkinkitha-waitakairi. Ari iñaawai-tanaki Pawa isaikaki otsisiki, ikantziri: “¡Moisés! Pinkamantiri icharini-payi Jacob pinkantiri: ‘¡Israel-iiti! Iroka iñaani Pawa, ikantzi: 4 “Piñaayi-takiro tsika nokantakiri Apitantoni-satzi, tsika nokantakiro namanta-jamiri nosaiki naaka, tima osiyawai-takaro iriimi amajimini pakitha isiwankiki. 5 Aririka pimonkara-tajiro okaratzi akasiyakaa-wakaari, airorika pipiyathatana, tima awirokaiti nitako-piro-tajyaa, ari anaanakiro okaratzi nitakotari pasini-satzi, tima naaka asitarori maaroni kipatsi. 6 Ompira-tasorintsi-taari pinayitaji awiroka pikaratzi ipinkathari-wintaitakimi. Kitisiri pinkanta-yitajyaa.” Irootaki iroka ñaantsi pinkantiriri pishininka Israel-iiti.’ ”

7 Ari ipiyapaaka Moisés, ikaimakiri antari-konapayi, ikamantakiri okaratzi ikantakiriri Pawa. 8 Ikantajii-tanaki maaroni Israel-iiti: “Ari amatakiro okaratzi ikantakiri Pawa.” Aajatzi ipiyanaja Moisés, ikamanta-pajiri Pawa, ikantziri: “Inintajiitaki noshininka-payi.” 9 Ari ikantzi Pawa: “¡Moisés! Ari nonkanta-kaakyaaro ontsitinikiti minkori, ari nompokiri noñiimi, tima ari inkimakina pishininka-payi noñaanatimi. Ari yasi iwiro inkimisantimi.” Tima yapiita-nakiro Moisés okaratzi inintakiri Israel-iiti, ikamantakiri Pawa, ikantziri: “Omaapiro inintajiitaki noshininka.” 10 Ikantzi Pawa: “¡Moisés! Pijati, piwitsika-siri-takaa-jyaari pishininka-payi iroñaaka kitaitiri aajatzi onkitaiti-tamanaji. Inkiwayi-tairo aajatzi iithaari-payi. 11 Aamawinta inkanta-yityaa aajatzi pasini kitaitiri. Tima ari nayiitiri otsisiki Kitoochiintoni, iñiiro maaroni pishininka-payi. 12 Pookotiniri pishininka-payi tsika owiraiyaa yaniiti, pinkantiri: ‘Airo pawishiro kapichiini tsika nookotakiro. Pimpinkathatiro, airo pitonkaa-waitzi. Tzimatsi-rika awisakironi tsika nookotakiro, ontzimatyii impyaakai-tyaari.’ 13 Ti osinitaan-tsiti kapichiini yairikaitiro, aritaki ishimyii-tanta-kyaari mapi, tirika ontzimatyii inkintaitiri. Iriirika atziri, iriirika ipiraitari, ontzimatyii iwamaitiri. Apatziro osinitaan-tsita intonkaiti aririka intyootaiti.” 14 Ari yoirinkaja Moisés tsika isaikajiitaki ishininka-payi, iwitsika-siri-takaa-yitakari. Ikiwakaa-yitakiri iithaari aparo-payi. 15 Ikantakiri aajatzi Moisés ishininka-payi, ikantziri: “¡Israel-iiti! Ontzima-tyiira paamawintyaa pasiniki kitaitiri, airo pimaantaro piinapayi.”

16 Okanta okitaiti-tamanaji mawatatsiri kitaitiri, omapoka-sitaka omorikanaki sintsiini ookatha-rontsi, tsitiniki okantanaka minkori otzisiki. Ikimaji-tatzii tyootanain-tsiri sintsiini. Antaro itharowa-jiitanaki kimakirori. 17 Ari yaanakiri Moisés maaroni ishininka-payi imonthaa-wakyaari Pawa. Katziya-jiitapaaka tsika itanakaro otonkaa otzisi. 18 Tima kachaaryiinka okantanaka Kitoochiintoni yayiita-paakira Pawa. Iriiwaitaki ikachaa-ryiin-katzi opaama-pirotzi paamari. Ithonka ontziñaaka otzisi. 19 Aikiro opoima-tatzii sintsiini tyoorintsi. Tima iñaawaitzira Moisés, akatsi irirori Pawa isiyakaro ookatha-taantsi. 20 Yayiitaki Pawa otsisi Kitoochiintoni. Ari ikaimakiri Moisés impoki tonkaariki. Jatanaki Moisés tonkaariki. 21 Ikantzi Pawa: “¡Moisés! Pimpiyi otaapiki, pinkantiri pishininka-payi airo yawishiro tsika nookotakiro ininti iñiina. Aamaiyaa aritaki inkamayitaki. 22 Ontzimatyii iwitsika-siri-tajyaa aajatzi Impira-tasorintsi-taari, impokan-tyaari iñiina. Aamaiyaa ari inthonkyaa nowasankitaakiri.” 23 Ari ikantzi Moisés: “¡Pawa! Airo imatziro noshininka-payi intonkajiro otsisi Kitoochiintoni, tima awiroka kantain-tsiri: ‘Pookoti tsika owiraiyaa yaniitaiti otzisiki, tasorintsi onkantyaa.” 24 Ari ikantzi Pawa: “¡Moisés! Poirinkaji. Impoña pintonkaaji aajatzi pintsipa-tajyaari Aarón. Iriima Impira-tasorintsi-taari aajatzi pishininka-payi, airo yanitajiro tsika pookotakiro, aamaiyaa aritaki nowasankitaajiri.” 25 Ikanta yoirinkaja Moisés, ikamanta-pajiri ishininka-payi.

20

Ikantakaan-taitani karatatsiri 10

1 Ari iñaawai-takirori Pawa iroka ñaantsi, ikantaki: 2 “Naaka Piwawani, naaka aajimiri impira-waitaitami Apitantoniki. 3 Airo pipinkatha-waitziri pawaniro, apatziro pimpinkathatina naaka. 4 Airo piwitsika-waitzi siyakaa-rontsi, airo piitatasorintsi-waitziri tzimatsiri inkitiki, kipatsiki, nijaaki aajatzi otapi-naki kipatsi. 5 Airo pipinkatha-waitziri, airo pityiirowa-siwaitari aajatzi. Tima naaka Piwawani, Sintsi-pirori, Aamaako-wintamiri. Naaka owasankitairiri kisaniin-tanari, aajatzi itomi-payi, icharini-payi, itomi-payi icharini-payi. 6 Iriima inkarati itakota-jiityaanani naaka, inkimisan-tajiro noñaani, oshiki nitakota-jyaari irirori, ari nonkimi-tajiriri maaroni incharini-tajyaari inkarati impoyii-tajyaarini apaata. 7 Naaka Piwawani, airo pipairyaa-siwaitana. Tima nonthonkiri nowasankitairi naaka ikaratzi pairyaa-siwai-tanari. 8 Pinkinkithasiri-tajiro kitaitiri imako-ryaan-taitari, piita-tasorintsi-tajiro. 9 Tima tzimatsi 6 kitaitiri pantawai-tantyaari, pantajiro okaratzi pinintziri. 10 Irooma kitaitiri 7, ari pinkinkithasiri-tajinari Naaka, Piwawani. Ti onkamiithati pantawai-tantyaaro iroka kitaitiri, aajatzi pitomi, pisinto, pimpiratani, pipira-payi, aajatzi pasini-satzi ikaratzi saikimo-tzimiri piwankoki. 11 Tima okaratzi 6 kitaitiri nowitsikan-takarori inkiti, kipatsi, inkaari aajatzi okaratzi tzimatsiri. Irooma kitaitiri 7, nomako-ryaan-takaro. No-tasorintsi-takiro iroka kitaitiri. 12 Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro. Aritaki osamanitaki nañaakayimi kipatsiki nokasiya-kaakamiri nompajimiro. 13 Airo piwamaantzi. 14 Airo pimayimpitzi. 15 Airo pikositzi. 16 Airo pithaiya-kotanta. 17 Airo ayimawaitzimi piniwityaaro okaratzi tzimimo-tziriri pishininka, iwanko, iina, impiratani-payi, ipira-payi, maaroni.” *

Itharowa-jiitzi Israel-iiti

18 Iñaakiro maaroni Israel-iiti ookatha-rontsi, ikimakiro tyoorintsi, iñaakiro aajatzi okachaataki otzisiki. Ikanta iñaayitakiro iroka-payi, antaro itharowa-jiitaki, intaina ikatziya-yitaka. 19 Ari ikantajii-tanakiri Moisés: “Piñaanatina awiroka, aritaki nantakiro onkarati pinkantinari. Ti noninti iñaanatina Pawa, iwamaanakari.”

24

Iraantsi oñaakantapirotironi ikasiakaantakiri Pawa

3 Jatanaki Moisés, ikamantakiri Israel-iiti okaratzi ikantakiriri Pawa, ikamantakiri Ikantakaantani. Ari yakajiitanaki maaroni Israel-iiti, ikantajiitzi: “Ari amatakiro okaratzi ikantakiri Pawa.” 4 Ipoñaa isankinatakiro Moisés okaratzi ikantakiri Pawa. Okanta okitaitita-manaji, jataki iwitsikaki pomipirini-mintotsi tsika otonkai-matanaka otzisi, ipiwiryaaki okaratzi 12 mapithanthaa, imonkaratakiro ikaratzira 12 ishininka-mirinka Israel-iiti. 5 Ipoñaa ityaantaki awankari-payi Israel-iiti, iriitaki pomitakiriri antari ipiraitari yatsipita-kaani onkantyaa yaapatyaan-tajyaariri Pawa. * 6 Yaakiro Moisés iriraani antari ipiraitari, isakiro niyankyaa iwajoniki. Yaakotakiro pasini niyankyaa iraantsi itsikiryaan-takaro pomipirini-mintotsi. 7 Ipoñaa yaakiro tsika osankinata kasiyakaantsi, ikimajiitaki maaroni atziri iñaanatakiro, ikantajiitzi: “Aritaki amatakiro okaratzi ikantajairi Pawa.” 8 Ari yaakotakiro Moisés iraantsi, itsikiryaan-takari Israel-iiti, ikantzi: “Iroka iraantsi irootaki ñaakanta-pirotironi ikasiya-kaantakiri Pawa, irootaki kinkithata-kota-chari maaroni aka.”

Itonkaaki Moisés Chiintoniki

12 Ikanta yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: “Pintonkaajiro otzisi, piyaajina anta. Ari nompimirori mapikota tsika nothapa-takiro noñaani aajatzi nokanta-kaantani, irootaki piyomitaa-yitajiriri pishininka-payi.” 13 Ari ikatziyanaka Moisés itsipatakari Josué amitako-tziriri, owitsikanaka ijati yotzisitiki Pawa. 14 Ikantanakiri antari-konapayi: “Ari piyaawakina aka irojatzi nompiyan-tajyaari. Iriitaki saikakayimini Aarón intsipa-tyaari Hur. Tzimatsi-rika kantzimaniinta-wakaa-chani, pinkowa-kotiri irirori yaminako-timiro.”

15 Ari itonkaanaji Moisés otzisiki. Opyaawakiri otsitinikitaki minkori. 16 Ari oshawiinka-paaki iwaniinkaro Pawa otsisiki otzisi-masi Kitoochiintoni. Okaratzi 6 kitaitiri ominkorikitaki. Okanta omonkarataka 7 kitaitiri, tzimatsi ñaanata-kiriri Moisés minkoriki. 17 Tima koñaaro iñaayitakiro Israel-iiti iwaniinkaro Pawa, osiyawai-takaro opaamatzi paamari tonkaariki otsisiki. 18 Ikyaanta-nakaro Moisés minkori, tonkaanaki otsisiki, ari isaikakiri okaratzi 40 kitaitiri aajatzi 40 tsitiniri.

25

Yasitakai-tarori Tasorintsi-thaanti

Inchamoko

1 Ari yapiitajiro Pawa iñaanatairi Moisés, ikantziri: 8 “Pamini matironi iwitsikina Tasorintsi-thaanti, ari nosaikiri nontsipatyaari pishininka-payi. 9 Pimatiro maaroni tsika onkanta-jaantyaa noñaakaimiro. Pimatiro piwitsikiro Tasorintsi-thaanti, aajatzi onkarati tzimatsini inthompointa.

10 Piwitsiki incha-moko, anaaniintiro apikonati osanthati, anaaniintiro aparoni akonaki okanta-chopinita, aajatzi onkarati ojinokiti. *† 11 Pintziritan-tyaaro ooro inthompointa aajatzi intakiroki. Piwasi-nampitan-tyaaro ooro onampi-naki. 16 Pintitiro incha-mokoki nopimiri nokanta-kaantani. 17 Piwitsiki otataro piyosiitakiri ooro. Irootaki impaitaitiri iroka otataro Nisironka-mintotsi. Anaaniintiro apikonati osanthati, irooma okanta-chopinita anaaniintiro apakonati. 18 Piwitsiki apiti isiyakaaro siwankiri Maninkari, iriitaki piwakiri apitiroki opatziki otataro. Iriitaki piyosiitiri ooro, niitsikiroini pinkanta-wintyaari pimposhiri piwitsikan-tyaariri. 19 Apatharokyaa onkantyaa piwitsikiro. Ari inkatziyiri apitiroki opatziki apiti siwankiri Maninkari piwitsikakiri. 20 Tima tzinaa siwanki inkatziya-yitaki imontita-wakaakyaa, iriitaki anaanta-kyaaroni isiwanki Nisironka-mintotsi, yaminaki osaawiki. 21 Irootaki pintatan-tyaarori incha-moko, ari pititakirori nokanta-kaantani nopimiri. 22 Ari noñiimiri awiroka anta, ari nonkinkitha-waita-kayimiri nosaikaki Nisironka-minto-tsiki, nosatikan-takyaari apiti siwankiri Maninkari saikain-tsiri otataroki Tasorintsi-moko. Ari nonkaman-timirori onkarati piyomitaa-yitairiri Israel-iiti.”

Iwitsikan-taitarori yatantaitani

23 “Piwitsiki minkonchaa-niki, incha-kota payi. Apikonati onkarati osanthati, irooma okanta-chopinita onkarati apakonati, aajatzi ojinokiti anaaniintiro apakonati. ‡ 30 Piwayita-jinaro yatantaitari minkonchaa-nikiki, tima iro yatantaitari pasitakaa-piintyaanari kitaitiriki, nosaikapiintzira.”

26

Tasorintsi-thaanti

1 “Iroka onkarati payiri piwitsikan-tyaarori Tasorintsi-thaanti. Tima onkarati 10 iroopirori kithaarintsi, simasirimankitatsiri, jonkiro-maki-tatsiri, kityonka-manki-tatsiri aajatzi. Ari pintsirika-kotirori isiyakaaro siwankiri Maninkari. * 2 Iroka onkarati osanthayiti kithaarintsi-payi. Tima onkarati osanthati 28 konakintsi, irooma onii onkarati 4 konakintsi. † 3 Piwawiti 5 kithaarintsi, tima apamankiro onkanta-nakyaa, pimati piwawiti aajatzi pasini 5 kithaarintsi.

7 Ari pinkanta-kirori aajatzi iwitzi pipira, piwitsiki onkarati 11 kithaarintsi, irootaki pimpasikan-tyaarori Tasorintsi-thaanti. ‡ 8 Tima iroka onkarati osanthati aparoni kithaarintsi, onkarati 30 konakintsi. Irooma tsika oniita onkarati 4 konakintsi. § 9 Payi onkarati 5 kithaarintsi, piwawitakiro. Pimati pasini onkarati 6 kithaarintsi, piwawitakiro aajatzi. Irootaki pimpasikan-tyaarori Tasorintsi-thaanti. Pitzipiyiro tsika awisapaaki, irootaki pimpasikan-tyaarori tsika inkyaapiin-taitira Tasorintsi-thaantiki.

14 Paaki aajatzi imisina ipiraitari pinthakan-takyaaro kityonkari, iriitaki pimpasikan-tyaarori tasorintsi-thaanti. Payitakyaa imisina nijaa-wiri, iriitaki piwiwiryaakotantyaarori pimpasikan-tyaaro. *

15 Payi aajatzi incha-kotapayi omiriki-tyaari tasorintsi-thaanti, tampatzika onkanta-yityaa. † 30 Ontzimatyii piwitsikiro tasorintsi-thaanti tsika okantajaanta noñaaka-kimiro otzisiki.

Kithaarintsi ithatasitaitzirori Tasorintsithanti

31 Pinthata-sitiro iroopirori kithaarintsi. Intyaani oyotajaan-tziro inkanina-tantyaaro simasirithatatsiri, jonkiro-thatatsiri aajatzi kityonka-thatatsiri. Tima intyaa-kotiro isiyakaaro siwankiri Maninkari. ‡ 32 Payi inchapanki piwatzika-sitirori onkarati 4, pitziri-tanta-kyaaro ooro. Piwitsiki aajatzi onkarati 4 ayiintironi tsika piwatzikiro, kiriiki inatyii. Piwitsikaki otsikonti-payi, ooro inatyii. Irootaki pisatikan-tyaarori kithaarintsi pinthata-sitirori. § 33 Tima iroka kithaarintsi pithata-sitakirori, irootaki nasityaaroni apinati tasorintsi-thaanti, aparoni tasorin-tsitatsiri, pasini tasorintsi-piro-tatsiri. Ari piwirori Tasorintsi-moko tsika otasorintsi-pirotaki. 34 Pitatan-takyaaro tasorintsi-moko otataro nisironka-mintotsi piwakiri anta tsika otasorintsi-pirotaki.

27

Pomitai-rontsi

1 “Piwitsikiro aajatzi pomitai-rontsi paakiro incha-kota, onkarati 5 konakintsi osanthati aajatzi onkarati oniiki, irooma ojinokitzi onkarati 3 konakintsi. * 2 Piwitsiki onkarati 4 ochii onampi-naki. Airo payi pasini incha-kota piwitsikiri ochii, tima apakotatyaa onkantyaa. Pintziri-tantyaaro kitirita-tsiri asiro. †

28

Ikithaa-yitari impira-tasorintsi-taari

1 “Pinkaima-kaantiri pirintzi Aarón aajatzi itomi-payi Nadab, Abiú, Eleazar, Itamar. Tima iriitaki noyosii-takiri ikarajiitaki pishininka Israel-iiti nompira-tasorintsi-tajyaari. 2 Piwitsika-kaantiniri iithaari pirintzi Aarón inkasiya-kairori impira-tasorintsiti. Tima irootaki impinkatha-tantai-tyaariri, iwaniinka-tanakyaa-rika.

31 Pintyaa-kaanti simasirikimaitatsiri kithaarintsi. Irootaki iwiwiryaakotyaari. 33 Piwitsika-kithoyiti pinthata-sitirori opatzi-kiki wiwiryaakorontsi. Paayiti kityonka-thari kirithari, jonkiro-thatatsiri, simasirithatatsiri. Ari pinkimitaakiri aajatzi ooro, piwitsika-nakiyi-takiri, pinthayitiri opatzi-kiki. 34 Pinthati aparoni piwitsika-nakitiri ooro, pinthati aajatzi aparoni piwitsika-kitho-takiri kirithari. Ari pinkanta-kirori maaroni opatzi-kiki, kamiitha pintharakyaa-kiniro. 35 Irootaki inkithaa-tapiin-tyaari Aarón aririka yantajiro impira-tasorintsi-tantari. Aririka inkyii tasorintsi-thaantiki impinkathatiri Pawa, aririka isitowi aajatzi, irootaki inkimaitiri ompoimayiti ithanaki-yitakiri ooro, ari onkantyaa airo ikamanta.

36 Piwitsiki aajatzi ooro-mironta. Iriitaki yosiita-chani ooro piwitsikan-tyaari. Ari pinthapa-takotirori ñaantsi, kantatsini: “Itasorintsiti Pawa”. 37 Pinthato-tantyaaro simasirithatatsiri, piisantiniri yamathairiki, piwakiniri itamakoki. 38 Ari osaikapiin-taatyii yamathairiki itamakoki Aarón, iro onimotakairini Pawa. Tima iriitaki Aarón atsipityaaroni okaratzi iyaaripiro-yitakiro Israel-iiti itasorintsi-takaani Pawa, aajatzi okaratzi yasitakai-tariri Pawa itasorintsi-takaakiri.

29

Itayiitziri kitaitiriki

38 “Iroka paakowin-tyaari kitaitiriki: Pintayi pomitai-rontsiki apiti ipiraitari tzimatsiri aparoni isarintsiti. Airo piwashaantziro. * 39 Pimpomiti aparoni onkitaityaa-manaji, iriima pasini pimpomitiri ontsitiniityaanaji. 40 Yoka ipiraitari pityaari pimpomitiri, pintsipa-tairi yamiroka-pathaitani pankirintsi-pani ijaikitai-takiro apiti pamokoki, intsipa-taitiri aajatzi oyiinka inchakitho ijaikitai-takiri aparoni pachakaki, isaitan-takyaari aajatzi aparoni pachakaki iraitziri. † 41 Ari pinkantiriri aajatzi pasini pimpomitiri aririka ontsitiniityaanaki. Pintsipa-tairi itayiitziri pasita-kaariri pankirintsi-pani, aajatzi imiritaitari. Pintayiro okaratzi yasitakai-tariri Pawa onkachaa-ryainkati onkini iñaaposini-tyaaro Pawa. 42 Ari irasi iwiro impomita-jinaro inkarati pincharini-tajyaari ikyaapiintaitzira Tasorintsi-thaanti, tsika anta nontsipa-tajyaami naaka, nonkinkitha-waitakayimi. 43 Ari napatota-piintajyaari nontsipa-tyaari pishininka-payi Israel-iiti. Tima tasorintsi onkanta-kaiyaaro anta nowaniinkaro. 44 Tima tasorintsi nonkanta-kaajiro tasorintsi-thaanti, aajatzi pomitai-rontsi. Ari nonkimitaa-jiriri Aarón aajatzi itomi-payi, tima iriitaki nompira-tasorintsi-taari naaka. 45 Tima nasi nowiro nontsipa-tajyaari incharinin-tajyaari Israel-iiti, naakataki Iwawani-tajyaa. 46 Ari iyotajiri Naaka Iwawani, naaka amajiriri isaikawitaka Apitantoniki nontsipa-tajyaari. Naaka Iwawani.”

30

Kasankari itayiitziri

1 “Piwitsiki pasini pomitai-rontsi payi incha-kota, irootaki intaantai-tyaari kasankari. * 2 Omonkara-tawakaiyaa onampi-naki, onkarati aparoni konakintsi osanthati onampina-payi. Irooma ojinokiti onkarati apiti konakintsi. Airo payi pasini incha-kota piwitsikiri ochii, tima apakotatyaa onkantyaa. † 3 Iriitaki yosiita-chani ooro pintziri-tantyaaro ominkota, onampina, aajatzi ochii-payi. Piwasi-thapi-tantyaaro ooro onampi-naki-payi. 6 Piwakiro pomitai-rontsi anta tsika ithatasii-takiro kithaarintsi tasorintsi-moko, omontityaaro otataro nisironka-mintotsi, tsika noñaapiin-timiri awiroka anta. 7 Ari intaapiin-tajirori Aarón kapichikitaitiri kasankari, aririka ijati yaminiri ootamintotsi. 8 Yapiita-panaatiro Aarón aririka ontsitiniityaanaji intayiro kasankari, aririka yoisa-panaatiri ootamintotsi. Irasi iwiro inkarati pincharini-tajyaari yantajinaro iroka. 10 Aparo-satzi osarintsiki isaitan-tajyaaro Aarón iriraani yatsipi-takaani ochii-payi pomitai-rontsi, inkini impyaakoitiro ikaaripiroitaki. Aparo-satzi aajatzi osarintsiki impomitaiti yatsipi-takaani impyaakoi-tantyaarori iyaari-pironka inkarati pincharini-tajyaari. Tima tasorintsi ikantakaakaro Pawa iroka pomitai-rontsi.”

31

Kitaitiri imako-ryaan-taitari

12 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Moisés: 13 “Pinkinkitha-waitakairi awiroka pishininka, pinkantiri: ‘Pimpinkathatiro kitaitiri imako-ryaan-taitari, tima irootaki pinkinkithasiri-tapiin-tajiri awirokaiti aajatzi naaka aririka awisayiti osarintsi-payi, iro iyoitan-tyaari naaka Pawa kitisiri-yitajimiri awirokaiti. 14 Piita-tasorintsi-tajiro iroka kitaitiri imako-ryaan-taitari, pinkatha piwajiro. Inkarati thainka-kironi iroka kitaitiri, iwaitiri. Inkarati antawai-tantyaaroni iroka kitaitiri, airo itsipataari ikarajiitzi, impyaakai-takyiiyaari. 15 Kantatsi pantawaiti onkarati 6 kitaitiri. Irooma kitaitiri 7, piita-tasorintsi-tajiro, pimairi-tanta-jyaaro pinkinkithasiri-tajina Naaka. Tzimatsi-rika antawai-tantyaaroni iroka kitaitiri, iwaitiri.’ 16 Tima pinkatha iwajiro pishininka-payi iroka kitaitiri imairitan-taitari, irootaki imairi-minto. Irasi iwiro osarintsiki-payi inkasiyakainaro Naaka. 17 Asi owajiro inkinkithasiri-tapiin-tajina pishininka-payi, isiri-tajyaana Naaka.” Tima 6 kitaitiri yantawaitaki Pawa iwitsikan-takarori inkiti aajatzi kipatsi, irooma kitaitiri 7, ari ithonkatakiro yantawaitaki, imako-ryaaki.

18 Ikanta ithonkatakiro Pawa ikinkitha-waitakairi Moisés otsisiki Kitoochiintoni, ipakiri apiti mapikota tsika ithapatan-takaro Pawa irakoim-piki Ikantakaantani.

32

Isiyakaaro ipiraitari

1 Ikanta iñaakiro Israel-iiti osamani ikantaka Moisés ti yoirinkajiro otzisi, yapatowin-takari Aarón, ikantakiri: “Piwitsikina siyakaa-rontsi nowawani-tajyaari, iriitaki jiwatajinani. Tima ti ayojiiti opaita-rika antakiriri Moisés, amayitajairi asaikawita Apitantoniki.” 2 Ari yakanaki Aarón, ikantanakiri: “Pamakinari aka maaroni ooro athayitiri oyimpitaki piinapayi, pitomipayi aajatzi pisintopayi.” 3 Ithonka yaitakiri ooro ikaratzi ithatai-tziri iyimpitaki, yaana-kiniri Aarón. 4 Tima iwiyaatakiri maaroni ooro. Iwinaa-sitakiri, ikimita-kaakari yanini ipiraitari. Ikantajiitzi Israel-iiti: “¡Ashininká! Yoka awawani amayitajairi asaikawitaka Apitantoniki.” * 5 Ikanta iñaakiro Aarón kantain-chari, iwitsikaki aajatzi Aarón pomitai-rontsi tsika isaikaki isiyakaaro yanini ipiraitari. Ikaimajiitzi sintsiini Israel-iiti, ikantzi: “Onkitaiti-tamanaji aimosirinkyaa ampinkathatiri Pawa.” 6 Ikanta ipiriin-tamanaja okitaiti-tamanaji, ipomita-kiniri ipira-payi, aajatzi okaratzi yasitakaariri yaapatyaan-tajyaariri. Ari iwawaijiita atziri, yirawai-jiitzi, ikimosiriwinta-jiitaka.

7 Ikantajiri Pawa yoka Moisés: “Pijataji otaapiki, tima kaaripirotaki pishininka-payi pamajiri isaikawitaka Apitantoniki. 8 Tima sintsini iwashaan-tanakiro nokantziriri yantiro. Iwitsikaki isiyakaaro yanini ipiraitari. Iriitaki ipinkathatzi, ipomita-kiniri yatsipi-takaani-payi. Ikantajiitzi: ‘¡Ashininká! Yoka awawani amayitajiri asaikawita Apitantoniki.’ ” 9 Aikiro iñaawai-tatzii Pawa ikantziri Moisés: “Noyosiri-takiri pishininka-payi, piyathari inayitatzii. 10 ¡Antaro iwatsimaakina iroñaaka, ontzimatyii napirotiri! Irooma awiroka aritaki noshikyaa-kimiri inkarati pincharini-tajyaari.”

11 Irootaki yamanan-tanakari Moisés, ikantzi: “¡Pawá! ¿Ipaitama ayimatan-tamiri pimasirinka pinintzi papirotiri pasitari awiroka, tima iriitaki pamajiri awiroka isaikawitaka Apitantoniki, piñaakan-takiro pisintsinka pamantaariri? 12 Tima ari inkanta-jiitanaki Apitantoni-satzi: ‘Tima iitaimpyatyaa Pawa yaantariri, inintzi yapirotiri iwamairi otzisi-masiki airo itzimantaja aka kipatsiki.’ Piitsimaryiiyaa, pinkaratiro okaratzi pikisakiri pasitari awiroka. 13 Pinkinkithasiri-takotajiri pimpiratani-payi Abraham, Isaac, aajatzi Israel. Tima pimpairyaa-kityaa awiroka pikantakiri: ‘Omapiro noshikyaa-jimiri inkarati pincharini-tajyaari inkimita-jyaari impokiro-payi inkitiki, iriitaki asitajyaaroni maaroni iroka kipatsi nokasiya-kaakimiri, asi iwiro yasita-jyaaro iriroripayi.’ ” 14 Ari iwashaan-tziro Pawa okaratzi ikantawi-takari yapirota-jirimi ikaratzi yasitari irirori.

15 Ari yoirinkajari Moisés, yamaji apiti mapikota tsika osankinataka ñaantsi, tima apitiroiti osankinataka intakironta. 16 Iriitaki Pawa witsikakiro mapikota, irijatzi Pawa thapatakiro okaratzi osankina-tainchari mapikotaki. 17 Ikanta ikimapajiri Josué ikaimajiitzi ishininka-payi, ikantziri Moisés: “Pinkimi ikaimajiitzi ashininka-payi kimitaka iwayiri-taitatyaa anta awanko-thaantiki.” 18 Ari yakanaki Moisés, ikantzi: “Ipanthaa-jiitatzii nokimakiri naaka. Tima kaari kaimaantsi yiitsinampaitiri iwayiri-taityaari, kaari aajatzi kaimaantsi yiitsinampairi iwayiritani.” 19 Ikanta yariitapaja Moisés iwanko-thaanti-jiitaka ishininka-payi, iñaatziiri isiyakaaro yanini ipiraitari, iriitaki ikimosiriwinta-jiitziri. Antaro ikisanaka, yookapaakiro mapikota tsika otonkai-matanaka otzisi, othonka otankawai-tapaaki. 20 Yaapaakiri isiyakaaro yanini ipiraitari, itaakiri. Ipoñaa itononkakiri ipoowi-pani-takiri, iwiinka-wani-takiri nijaaki. Irakaakiri ishininka-payi.

21 Ari isampitakiri Aarón, ikantziri: “¡Iyí! ¿Tsikama ikantakimika awiroka yokaiti ashininka-payi panta-kaantariri iroka antaroiti kaari-pirotaantsi?” 22 Akanaki Aarón ikantzi: “¡Jiwarí! Airo pikisana. Piyotziri awiroka ashininka-payi oshiki iniwiki-takaro kaari-pirori. 23 Tima iriitaki kantakinari: ‘Piwitsikina siyakaa-rontsi nowawani-tajyaari, iriitaki jiwatajinani. Tima ti ayojiiti ipaita-rika antakiriri Moisés, amajairi asaikawita Apitantoniki.’ 24 Nokanta-nakiri naaka: ‘Ikaratzi itzimimo-tziri ooro, yamakinari.’ Imatakiro ipakinari ooro, notaakiri paamariki, ari iwitsika-nakari isiyakaaro yanini vaca.” 25 Ikanta iñaakiri Moisés ti inkanta-pirotaji ishininka-payi, oshiki ithain-kawai-takiri iisaniintani. Ti imatajiro Aarón iyomitaa-yitanajiri. 26 Jataki tsika okyaapiinta awotsi inampi, ikantzi: “Ikaratzi awintaariri Pawa, impoki nokatziyaka naaka.” Tima iriitaki oyosiitaincha maaroni Leví-iti ijataki tsika ikatziyaka Moisés, itsipata-paakari. 27 Ikantakiri Moisés: “¡Ashininká! Iroka ikantzi Pawa, Iwawani Israel: ‘Payi aparo-payi awiroka piwisa-minto, pimpiyi piwanko-thaantiki, pinkyaayiti maaroni pankotsiki, piwamairi pirintzi, paapatyaani, aajatzi pishininka-payi.’ ” 28 Imatakiro Leví-iti ikantakiriri Moisés. Tima inkarati 3000 ishininka iwamaakiri. 29 Ari ikantzi Moisés: “Pimajii-takiro awirokaiti piwitsika-siri-wintaari Pawa, irootaki intasonka-wintantyaamiri, tima pimatakiro pimpira-tasorintsi-yitantari aparoni-payi awiroka pikimisan-takiri Pawa pakota-siyitakiri pitomi-payi aajatzi pirintzi-payi.”

30 Okanta okitaiti-tamanaji, ikantakiri Moisés ishininka-payi: “Tima antaroiti pikaaripirotaki awirokaiti. Iroñaaka nojati otsisiki isaiki Pawa, onkamintha yaripiro-taimi.” 31 Jataki Moisés isaiki Pawa, ikantapajiri: “Antaroiti ikaaripirotaki noshininka-payi, iwitsikakiri ooro, iriitaki iwawani-takari. 32 Nokowako-tzimi paripiro-tairi ikaaripirotaki. Airorika paripiro-tairi, pishita-jinaro nowairo tsika pisankina-takotakina.” 33 Ari yakanakiri Pawa yoka Moisés, ikantziri: “Apatziro noshita-kotajiri ikaratzi kaaripiro-tzimotanari naaka. 34 Pimpiyi awiroka, paanajiri pishininka-payi tsika nookota-kimiro. Iriitaki jiwatimini Nomanin-kariti. Iro kantacha, aririka omonkara-tajyaa apaata nowasankitaantaji, aripaiti nowasankitaa-wintajiri iyaari-pironka.”

35 Tima ikantakaakaro Pawa, ithonka imantsiya-tanaki Israel-iiti okantakaaro ipinkatha-takiri isiyakaaro yanini ipiraitari iwitsikakiri Aarón.

34

Isankinatairo Pawa Ikantakaantani

1 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Moisés, ikantairi: “¡Moisés! Paminaji awiroka apiti mapikota osiyaaro nopawita-kamiri, ari nonthapa-ta-jirori noñaani nothapawi-takari itarori mapikota pikotaakiri. 2 Pananinki onkitaiti-tamanaji pintonkajiro otzisi Kitoochiintoni. Pimpoki ojinoki-pirotzi otsisi tsika nosaiki naaka. 3 Apaniroini pimpoki, airo itzimawaitzi aniitatsini anta otzisiki, airo ikiinawaitzi ipiraitari-payi.” * 4 Yaaki Moisés apiti mapikota, iroowai-witaka itakarori ipawitakari. Okanta okitaiti-tamanaji, ananinkanaka yaanakiro apiti mapikota, itonkaanaki otzisiki Kitoochiintoni, imatakiro okaratzi ikantakiriri Pawa. 5 Ari yayiita-paaki Pawa minkoriki, itsipata-paakari Moisés, ipairyaa-paaka Pawa, ikantzi: “¡Naakataki!”. † 6 Tima ikatziyi-motapaakari okaakiini Moisés, ikaimapaaki sintsiini ikantzi: “¡Naakataki Pawa! Sintsi-pirori, kaminthaan-taniri, nisironka-tantaniri, tsinampari, itakoki-tantaniri, iriipirori. 7 Nasi nowiro nitakotaari maaroni, nonthonkajiri nitakota-jyaari inkarati incharini-tajyaari. Nopyaako-tajiniri iyaari-pironka, ikinasi-waitaka, ipiyatha-waitani. Iro kantacha ti nomatiri nowasankitairi antzirori kaari-pirori, nothonkiri nowasankitaa-wintziri iyaari-pironka asitariri, icharini, itomi icharini-tanakari irirori, maaroni.” 8 Tima sintsiini ityiirowanaka Moisés, oiyootanaka kipatsiki ipinkatha-tanakiri Pawa. 9 Ikantanaki: “¡Pawá! Omapiro-rika paakamiithatina, pintsipa-tajyaana nokarajiitaki. Tima yoka noshininka-payi thainka-waitaniri inayitzi. Iro kantacha nonintzi pimpyaako-tajinaro nokaaripiro-yitaki. Pinkimi-takaan-tajina awirokami asitaanari.”

Yapiitairo Pawa ikasiyakaantziri

10 Ikantzi Pawa: “Pinkimi nonkantimiri. Tzimatsi nonkasiyakairiri pishininka-payi Israel-iiti, aritaki iñaayitajiro maaroni iriroripayi. Tima nantatyiiro kaari iñiitzi pairani aka kipatsiki, kaari iñiitzi pasiniki nampitsi. Tima inthonka iñiiro atziri-payi pisaiki-motajiri onkarati yantajiri Pawa, antaro onatyii onkarati noñaaka-jimiri maaroni awirokapayi.” 11 Aikiro ikantana-kitzii Pawa: “Pantiro onkarati nonkantimiri. Aritaki piñaakina nomisitowajiri Tonkaarisatzi, Owintini-satzi, Tharowan-taarini-satzi, Nampitsi-wini-satzi, Thaantiwinisatzi, Kayaawinisatzi.

12 Paamaiyaa paapatyaari = kari nampiyi-tarori aka tsika nookota-kimiro, yamatawi-tzimi = kari, tima osiyakaro owiirintsi yamatawi-minto. 13 Pimporoka-pithatiri ipomi-pirini-minto-payi, pimporoki-tiniri iwawa-niroti, pinthonkiri osiyakaaro-payi Inkaariwiro. 14 Airo pipinkatha-waitziri pasini-yitatsiri pawaniro-payi, tima yoka Pawa aamaawai-taniri inatzii, irootaki owaitakaan-tziriri ikantan-taitariri Pawa Aamaako-tantaniri. 15 Paamaiyaa aajatzi paapatyaari = kari nampiyi-tarori kipatsiki tsika pisiritakaro, imatakayimiro = kari yatsipirya-wajiita ipinkatha-tziri iwawa-niroti, ipomitziniri yatsipi-takaani-payi, pakyootziri = kari iyaari iwapithatari tzimaaran-tatsiri iwatha kaari ipomitzi. 16 Paamaiyaari ikaimiri = kari pitomi-payi yaakairi irisinto-payi. Tima aririka omayimpi-waiti opinkatha-witari owawa-niroti-payi, ari imatanakiro aajatzi pitomi-payi yatsipi-ryaawai-tyaari impinkathatiri irirori pawaniro-payi.”

Oirinkaja Moisés

28 Osamani isaikaki Moisés itsipatari Pawa okaratzi 40 kitaitiri aajatzi 40 tsitiniri. Ti iwajyaa, ti yiraji nijaa. Ari ithapata-kirori ñaantsi-payi mapikotaki tsika okantakota ikasiyakaa-wakaitani. Tima irootaki iroka Ñaantsi karatatsiri 10. ‡

29 Ipoñaa yoirinkaja Moisés ipoñaajaro otzisiki Kitoochiintoni yamajiro apikotati mapi osankinataka Ikantakaan-taitani. Ikanta yoirinkaja Moisés, ti iyoti siparyaa okantaka iworo okantakaaro ikinkitha-waita-kaakiri Pawa. 30 Ikanta iñaawajiri Aarón aajatzi Israel-iiti, isiparyaaki, antaroiti itharowan-tajiitakari, ti yatzirin-tawajyaari. 31 Iro kantacha ikaimapajiri Moisés. Ari ipokapaakiri Aarón aajatzi jiwari-payi isaikaki Moisés, ikinkitha-waita-kaawakiri. 32 Iro osamanitaki kapichiini, ipokajiita-paaki Israel-iiti, ikamantakiri Moisés okaratzi yantiri tima irootaki ikamanta-kiriri Pawa otzisiki Kitoochiintoni. 33 Ikanta ithonka-kiro Moisés ikamantziri Israel-iiti, ipasika-porota-nakaro jinta-masiri. 34 Tima inkyaa-piintzira Moisés Tasorintsi-thaanti inkinkitha-waita-kairi Pawa, ipasikaryaa-porota irojatzi inthonkan-takyaarori ikinkitha-waitzi. Ikamanta-tzimaitari Moisés atziri-payi okaratzi ikantakiriri Pawa. 35 Ikanta iñaawajiri Israel-iiti isiparyaa-porotzi Moisés, yapiita-najiro Moisés ipasika-porotaro jinta-masiri, irojatzi ikyaantakari inkinkitha-waita-kairi Pawa.

40

Itasonka-wintai-tziro Tasorintsi-thaanti

1 Ikanta Pawa iñaanatajiri Moisés, ikantairi: 2 “Aririka omonkarata-pajyaa itarori kitaitiri itapiintarori kasiri, aripaiti piwitsikirori Tasorintsi-thaanti. Tima iroka Tasorintsi-thaanti aritaki yapatowinta-piintyaanari Israel-iiti.

9 Arira paakotiriri yiinkantsi piwitsikakiri pisaitan-tantyaari, iro iñiitan-tyaarori okaratzi nasitari naaka. Iro yiinkantsi pisaitan-tantyaarori Tasorintsi-thaanti, aajatzi okaratzi tzimayita-tsiri inthompointa. Tima tasorintsi onkanta-yityaa. 10 Impoña pisaitan-tyaaro yiinkantsi pomitai-rontsi ikachaa-ryiinkata-kayi-tziri yatsipita-kaitani. Ari pinkimitaakiro okaratzi yasitakai-tarori. Irootaki pasitakai-yaanari, tima tasorintsi-piro onkantyaa. 11 Ari pinkimitaa-kirori kiwamintotsi aajatzi osaikantari, pisaitan-tyaaro yiinkantsi. Irootaki pasitakai-yaanari.

12 Impoña paanakiniri Aarón aajatzi itomi-payi ikyaa-piintai-tzira Apato-mintotsi, ari pinkiwaa-yityaari anta. 13 Ari pinkithaatiriri anta Aarón iroopirori iithaari. Impoña pisai-patzii-totan-tyaari yiinkantsi, pasitakai-yaanari, tima iriitaki nompira-tasorintsitaa-riti. 14 Ompoña pinkaimakiri itomi-payi, pinkithaa-yitakiri irirori kithaaritsi-payi. 15 Ari pisaitan-tyaari yiinkantsi, pikimitaakiri iriri, iriiyitaki pasitakai-yaanari nompira-tasorintsitaa-riti. Tima pisaitan-tayitakari yiinkantsi, irasi iwiro inkarati incharinita-jyaari nompira-tasorintsitaa-rita-jyaari.”

16 Yantakiro Moisés okaratzi ikantakiriri Pawa. Imatakiro maaroni. 17 Tima awisaki aparoni osarintsi isitowantaitaari Apitantoniki, aripaiti ithonkai-takiro iwitsikai-takiro Tasorintsi-thaanti. *

34 Ari omapoka-sitaka itzikaapaakiro minkori Tasorintsi-thaanti, tima osaikan-tapaakaro iwaniinkaro Pawa.

* 1:15 Heber-iiti = Israel-iiti

* 2:16 ipira, opira = oisha = oveja

* 3:1 ipira-payi = oisha; Tima onasiyitaka iwairo irikonkiri Moisés, ipaitai-tziri: Jetro, Reuel, ikantai-tziri aajatzi Hobab.

† 3:8 tsika oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari = itzimapaji oshiki yaarato aajatzi oyaaki thomitsi, okimiwai-tapajaro ositowaa-tapaji nijaa.

* 4:20 ipira-payi = asno

* 6:3 Naakataki = Jehová = Yawé = Pinkathari

* 8:16 nitsi = tsiito

* 9:3 pipiratari = vaca-payi, oisha-payi; ikyaakoi-taripayi = caballos, asnos, camellos

† 9:16 Wairontsi

‡ 9:23 ookathatyaa = paryaapaaki paamari

§ 9:24 ookatha-rontsi = paamari

* 9:31 powainka-ryaawi-tainchari = cebada; tyaakiwi-tainchari = lino

† 9:32 osamani-yitatsiri oshooka-yitzi = trigo, centeno

* 10:9 nopira-payi = oisha-payi, vaca-payi

† 10:24 pipira-payi = oisha-payi, vaca-payi

* 12:2 itapiin-tajyaaroni kasiri osarintsiki = ithonki-matapaaro kasiri marzo yitanta-najyaarori kasiri abril.

† 12:3 pipira = oisha = cordero

‡ 12:5 pipira = oisha inatyii, tirika cabra.

§ 12:8 patantyaari = pan

* 12:13 Kantako-tachari aka “nanankoryaa-nakiro” iriitaki ñaawaitatsi Pawa, tima yanankoryaa-tyiiro iwanko-payi Israel-iiti. Ari okanta iwawisaa-kotan-taariri ikaratzi saikatsiri pairani, itasonka-wintajiri. Tima Pawa aajatzi Imaninkariti, aririka yanankoryiiro pankotsi, itasonka-winta-tziiro, airo iñaitziro mantsiyarintsi inkimaatsi-taityaari. Ti osiyaaro aririka yanankoryaanti siritsi.

† 12:15 yatantaitari = pan

‡ 12:21 pipira = oisha = cordero

§ 12:22 inchasi = hisopo

* 12:32 pipira-payi = poishati, pivacati

† 12:38 ipiraitari-payi = oisha-payi, vacapayi

* 13:4 Iiriki = Abib

† 13:5 Ikantai-tziri aka “tsika oshookapaji anta oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari.” Tima irootaki osiyarori ikantaitzi “itzimapaji oshiki pitsi aajatzi owaaki thomitsi, okimiwai-tapaja ositowaa-tapaji nijaa.”

‡ 13:6 yatantaitari = pan

§ 13:13 ikyaakoitari = mora = asno; iwaitari = oisha

* 14:9 ipira-payi = imorani = caballo

* 15:1 ikyaakoitari = caballo

† 15:23 Kipishaa = Mara

* 16:3 nowawai-jiita, yatantaitari = pan

† 16:13 posiniri = osiyawi-tariri shonkiri = codorniz

‡ 16:16 pachaka = gomer = osiyarori apiti litro.

§ 16:31 ipaitama = maná; okitho pankirintsi = culantro

* 20:17 ipira-payi = buey, asno

* 24:5 antari ipiraitari = vaca, becerro

* 25:10 incha-moko, minkontsitaa-niki = owitsikai-tzirori inchato acacia

† 25:10 anaaniintiro apikonati = 1.10 metros; anaaniintiro aparoni akonaki = 75 centímetros

‡ 25:23 apikonati = 90 centímetros; apakonati = 45 centímetros; anaaniintiro apakonati = 65 centímetros

* 26:1 iroopirori kithaarintsi = lino

† 26:2 28 konakintsi = 12.5 metro; 4 konakintsi = 2 metro

‡ 26:7 pipira = cabra

§ 26:8 30 konakintsi = 13 metro; 4 konakintsi = 2 metro

* 26:14 ipiraitari = oisha

† 26:15 incha-kota = acacia

‡ 26:31 iroopirori kithaarintsi = lino

§ 26:32 incha-panki = acacia

* 27:1 incha-kota = acacia; 5 konakintsi = 2.25 metro; 3 konakintsi = 1.25 metro

† 27:2 asiro kitirita-tsiri = bronce

* 29:38 ipiraitari = oisha

† 29:40 pankirintsi-pani = harina; apiti pamokoki = 1/10 efa = apiti kilo; oyiinka inchakitho = olivo; aparoni pachaka = 1/4 hin = aparoni litro; iraitziri = vino.

* 30:1 incha-kota = Acacia

† 30:2 aparoni konakintsi = 45 centímetro; apiti konakintsi = 90 centímetro

* 32:4 ipiraitari = vaca = becerro

* 34:3 ipiraitari = oisha-payi aajatzi bueyes

† 34:5 Ikantakoi-tziri aka ‘Naakataki’, irojatzi osiyarori ñaantsi añaakiri anta 3.14. Tima iñaaniki irirori Heber-iiti, ikantziri ‘Jehová’. Tzimatsi pasini kantzirori iroka ñaantsi ‘Pinkathari’.

‡ 34:28 iwajyaa = pan

* 40:17 awisaki aparoni osarintsi = osarintsi apitita-tsiri, itanaarori kitaitiri, itanaarori aajatzi kasiri

LEVÍ-ITI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

IRASI LEVÍ-ITI

1

Katziyiinkatachari iyachaarinka

1 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Moisés, isaikaki tasorintsi-thaantiki, ikantajiri: 2 “¡Moisés! Pinkinkitha-waitakayiri pishininka-payi Israel-iiti, pinkantiri: ‘Aririka pimpiri Pawa pasita-kaariri, pamakiniri pi-vaca-ti, airorika pamakiniri poishati. 3 Iriirika vaca pasita-kaariri katziyain-katatsini iyachaarinka pimpomitiri, sirampari inatyii, airo ikaari-piro-waitzi. Tima iriitaki ookimotyaarini Pawa pimpomi-takiniri ikyaapiintaitzira tasorintsi-thaantiki. 4 Pairikai-natiri katziyain-katatsini iyachaarinka pipomitani, tima iriitaki ookimotyaarini Pawa impyaako-tanta-jyaamiri pikaaripirotaki. 5 Piwamairi pipira tasorintsi-thaantiki. Yayimai-tyaaro itomi-payi Aarón, Ompira-tasorintsi-taari, iriraani pipira yasitakai-yaari Pawa, intsikiryaan-takyaaro onampi-naki-payi pomitai-rontsi osaikira ikyaapiintaitzira Tasorintsi-thaanti. 6 Aririka piwamaakiri, piimiryiiri, pintoyitiro maaroni iwatha. 7 Iriima itomi-payi Ompira-tasorintsi-taari Aarón, iriitaki oisatsini paamari pomitai-rontsiki, iriitaki piwiryiironi tsitsi-payi paamata-tsini. 8 Irijatzi itomi-payi Aarón Ompira-tasorintsi-taari, wankita-kirini iwatha ipira opaamatanaki tsitsi, intsipataakiri iito, aajatzi iyiinka-payi. 9 Awirokataki kiwironi ishiito-payi, aajatzi ipori-payi. Impomi-tzimai-tyaari Ompira-tasorintsi-taari pomitai-rontsiki. Katziyainka onkantyaa iyachaarinka itaara. Irootaki ookimotyaarini Pawa iñaaposini-tajyaari yasitakayi-tariri.

10 Iriirika oisha, iriirika cabra pasita-kaariri Pawa katziyain-katatsini iyachaarinka pimpomi-takiri, sirampari inatyii, airo ikaaripirowaitzi. 11 Piwamainiri Pawa tsika okatonko-tzira pomitai-rontsi. Yayimai-tyaaro itomi-payi Aarón, Ompira-tasorintsi-taari, iriraani ipiraitari intsikiryaan-takyaaro maaroni onampi-naki-payi pomitai-rontsi. 12 Ari pintoyi-takiri maaroni iwatha, iito aajatzi iyiinka-payi. Yayimai-tyaari Ompira-tasorintsi-taari, iwankitakiri opaamataki paamari pomitai-rontsiki. 13 Awirokataki kiwironi ishiito-payi, aajatzi ipori-payi. Impomi-tzimai-tyaari Ompira-tasorintsi-taari iwankitakiri pomitai-rontsiki. Katziyainka onkantyaa iyachaarinka itaara. Irootaki ookimotyaarini Pawa iñaaposini-tajyaari yasitakayi-tariri.

14 Iriirika siwankiri pasita-kaiyaariri katziyain-katatsini iyachaarinka pimpomi-takiri, pamakiniri, tookitzi, airorika yanini siro. 15 Iriitaki Ompira-tasorintsi-taari asitakai-yaariri Pawa. Inthatzinkakiri iitoki, impitinkan-takyaaro iriraani maaroni onampi-naki pomitai-rontsi, intaakiri pomitai-rontsiki. 16 Paawakiro ishino-kitziro iwariti, aajatzi isiwanki-payi. Pookakiro onampi-naki pomitai-rontsi isitowakirotzira ooryaatsiri, tsika opiyotaka isamampori ipomitaitani. 17 Pintankakiri iniiki, pimpishiiryaakiri airo pithatyaa-maitari. Impomi-tzimai-tyaari Ompira-tasorintsi-taari pomitai-rontsiki. Katziyainka onkantyaa iyachaarinka itaara. Irootaki ookimotyaarini Pawa iñaaposini-tajyaari yasitakayi-tariri.

2

pankirintsipani yasitakaitariri Pawa

1 Iroorika pankirintsi-pani pamaki pasita-kaiyaari Pawa, pamaki iroopirori opani, pinkonowakiro yiinkantsi aajatzi kasankari. 2 Pamakiniri itomi-payi Aarón, Ompira-tasorintsi-taari. Yawii-panitaki kapichi pikonowa-kirori yiinkantsi, aajatzi kasankari. Impomitakiro pomitai-rontsiki. Irootaki ookimotyaarini Pawa iñaaposini-tajyaaro ipomitai-takiniri yasitakayi-tariri. 3 Onkarati tzimaa-rantanain-tsini opani pasita-kaariri Pawa, tasorintsi-pani onatzii. Iriitaki owajyaaroni Aarón aajatzi itomi-payi.

11

Iwaitari aajatzi ipinkaitani antamiwiripayi

1 Yapiitajiro Pawa iñaanatajiri Moisés aajatzi Aarón, ikantairi: 2 “Pinkinkitha-waitakayiri pishininka-payi Israel-iiti, pinkantiri: ‘Yoka antami-wiri-payi ikaratzi tzimatsiri kipatsiki kamiitha-tatsiri piyaari. 3 Tima maaroni posiniri tsipatzirori ishitaki, oipyiirori iwariti iniyawi-takaro, inaatajiro kamiitha onkini iniyajiro, ti impinkaitiri yokapayi, kamiitha-tatsi iwaityaari. 4 Iriima ikaratzi ikyaakoitari, tsipawi-tarori ishitaki, kaari oipyiirori iwariti inaapirotiro iniyantyaarori, ti inkamiithati piyaari, piwinkani piwiri. * 5 Ari ikimitari osiyawi-tariri kochiro, kaari oipyiirori iwariti inaapirotiro iniyantyaarori, titzimaita ontsipati ishitaki, piwinkani piwiri. † 6 Ari ikimitzitari osiyawi-tariri samani, kaari oipyiirori iwariti inaapirotiro iniyantyaarori, ti ontsipati ishitaki, piwinkani piwiri. ‡ 7 Aajatzi ikimitari chancho, tsipawi-tacha ishitaki, ti yoipyiiro iwariti inaapirotiro iniyantyaarori, piwinkani piwiri. 8 Airo piwayitari yoka posiniri, airo okantaa-jatzi pairikiri inkami-rika, piwinkani piwiri.

9 Yoka nijaa-wiri-payi saikantarori nijaa-payi, iriitaki kamiitha-tatsiri piyaari ti impinkaitiri. Tima maaroni tzimatsiri ipitaisi, aajatzi ipintaki, ikaratzi saikantarori inkaari aajatzi nijaa-payi, ti impinkaitiri yokapayi, kamiitha-tatsi piyaari. 10 Iriima kaari tzimatsini ipitaisi-payi, ipintaki-payi saikantarori inkaari aajatzi nijaa-payi, ikaratzi saikantarori inthomoyaaki nijaa, piwinkani piwiri. 11 Airo piwayitari yokapayi, piwinkani inatyii. Airo pairikiri aririka inkamayiti. 12 Tima piwinkani piwayitajiri maaroni nijaa-wiri kaari tzimatsini ipitaisi-payi, aajatzi ipintaki-payi.

13 Yoka siwankiri-payi inkarati pimpinka-yitajiri, kaari kamiitha-tatsini piyaari: pakitha, aro, simakowari, 14 tziso, ikaratzi osiyayi-tariri sirontzi, 15 ikaratzi nasiyita-chari koontzi-niro, § 16 ikaratzi kimiyitariri mamaro, oshitotsikoo, chiripito, ikaratzi kimiyitariri pakitha, 17 poompootzi, tsipawairo, thoororo, 18 sanantzi, pachaka, amimpori, 19 thompari, ikaratzi kimiyitariri sanantzi, tsimpi, piiri.

20 Tima piwinkani iinayitaji maaroni inarapaki tzimatsiri isiwanki, tzimatsiri iitzi-payi yaniitantari. 21 Iriima maaroni osiyariri inarapaki tzimatsiri ipori, mitaachari, airo pipinka-yitziri piyaari. 22 Yoka inkarati piyaari: ikaratzi kimiyitariri tsitsiri, pitziro, tsinaro, kintori. 23 Iriima pasini-payi ikaratzi kaari apairyaaki inarapaki-witachari, arawita-chari, aniitatsiri, piwinkani piwiri.

24 Iroka-payi pasini matironi owitsintimi. Itzimi-rika airikakirini ikamayitzi iwinkaitani antami-wiri, iwinkaitani inkantyaa irojatzi tsitiniriki. 25 Itzimi-rika antakironi kapichiini iwatha kaminkari antami-wiri, ontzimatyii inkiwajiro iithaari, iwinkaitani inkantyaa irojatzi tsitiniriki.

42 Tima ti inkamiithati piwayityaari ikaratzi konthaa-chari kipatsiki, konthaa-yitatsiri kipatsiki, ontzima-wityaa iitziiriki-payi, piwinkani iinayiti. 43 Piwinkani inatyii ikaratzi konthaa-yitatsiri kipatsiki, ikaratzi kamatha-yitatsiri, tima aririka pairikakiri, iwinkaitani pinana-kitzii awiroka. 44 Tima Naaka Piwawani. Kitisiri pinkantajyaa awiroka-payi, tima kitisiri nokanta naaka. Ti onkamiithati iyaaripiro-waitimi antami-wiri-payi ikaratzi konthaa-yitatsiri kipatsiki. 45 Naakataki Pawa, naaka oimisitowa-jimiri Apitantoniki Piwawani-tajyaana. Kitisiri pinkantajyaa, tima kitisiri nokanta naaka.”

46 Irootaki iroka ñaantsi iyomitaan-tziri Pawa tsika ikantakota antami-wiri-payi, tsimiri-payi, maaroni añaayita-tsiri nijaaki, maaroni konthaa-yitatsiri kipatsiki. 47 Ari piyotajiriri ikaratzi ipinkai-tziri aajatzi ikaratzi kamiitha-yitatsiri. Ikaratzi iwaitari aajatzi kaari iwaitari.

12

Omairinta tsinani ontzimaanitirika

1 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 2 “¡Moisés! Piyomitairi pishininka-payi Israel-iiti, pinkantiri: ‘Aririka omotyaati kooya, sirampari iinchaa-niki owaiyan-takiri, iwinkaitani onatyii onkarati 7 kitaitiri. Ari osiyaaro ipinkai-tziro iyowapiintzi okooya-tantari iroori. 3 Aririka imaakota-paaki 8 kitaitiri itziman-takari iinchaa-niki, intomisi-taani-taitakiri. 4 Irooma kooya iriniro iinchaa-niki, ontzimatyii omairintyaa iroori onkarati 33 kitaitiri, irojatzi ompyaan-tajyaari iraani. Tima airo okamiithatzi airikajiro itasorintsi-takaitani-payi, airo okyaaji tasorintsi-thaantiki, irojatzi omonkaratan-takyaarori kitaitiri omairintyaa. 5 Iroorika owaiyanti kooya iinchaa-niki, iwinkaitani onatyii onkarati 14 kitaitiri. Ari osiyaaro ipinkai-tziro iyowapiintzi okooya-tantari iroori. Tima ontzimatyii omairintyaa onkarati 66 kitaitiri, irojatzi omonkaratan-takyaarori kitaitiri omairinta.

6 Aririka omonkaratairo omairi-wintari iinchaaniti sirampari, tirika kooya iinchaa-nikiti, ontzimatyii ayiniri Ompira-tasorintsi-taari aparoni ipiraitari tzimain-tsiri aparoni isarintsiti, ayiniri aajatzi yanini siro, tirika aparoni tookitzi. Iriitaki katziyain-katatsini iyachaarinka impomitakiri ikyaapiintaitzira tasorintsi-thaanti inkini yaripiroi-tajyaaro. * 7 Iriitaki yaanakiri Ompira-tasorintsi-taari, impomita-kiniri Pawa tasorintsi-thaantiki yaripiroi-tairo kooya. Ari omonkarataari okaratzi omairinta ositowaki iraani.’ ”

Irootaki iñaani Pawa iroka. Irootaki asi kooya-payi tzimayi-tatsiri iinchaa-niki sirampari, tirika kooya. 8 Airorika imonkarata amanantan-tyaari ipiraitari, kantatsi amananti apiti tookitzi, tirika apiti yanini siro. Iriitaki Ompira-tasorintsi-taari matironi yaripiro-takaan-tajiro iroori, kitisiri-tanaji. Tima impomitaki aparoni yaripiro-tantai-tyaarori kooya. Iriima pasini katziyainka iyachaarinka impomitai-takiri.”

16

Ipiyakoitantziro kaaripirori

1 Ari yapiitajiro Pawa iñaanatajiri Moisés, tima aritaki kamaki apitiro itomi Aarón okantakaaro itsitokakaro tsika isaiki Pawa. 2 Iroka ikantzi Pawa: “¡Moisés! Pinkantiri pirintzi Aarón, airo ipiya-piyata inkyii otasorintsi-pirotzi tasorintsi-thaanti tsika othataka tonta-masiri, osaikaki nisironka-mintotsi otataro tasorintsi-moko, ikami = kari. Tima ari noñaaka-kyaari nominko-ryiin-kataki nisironka-mintotsiki. 3 Aririka inkyii Aarón tasorintsi-thaantiki, ontzimatyii yaanaki aparoni kiripiri vaca impyaakoi-tanta-jyaariri kaaripiro-yitatsiri. Yaanaki aajatzi aparoni ipiraitari, iriitaki katziyain-katatsini iyachaarinka impomitiri.

11 Yamaita-kiniri Aarón kiripiri vaca, iriitaki iwamaakiri, impomiwin-takyaari impyaakoi-tantyaariri ikaaripirotaki irirori, aajatzi ikaratzi saikatsiri iwankoki. 12 Ari yaanakiro taamintotsi ijaikitakiro owaamari-minkiti pomitai-rontsi tsika isaikaki Pawa. Apiti yawii-pani-tanaki irakoki opomiki kasankari. Yaanakiro otasorintsi-pirotzi tsika othataka tonta-masiri. 13 Intaakiro opomiki kasankari tsika isaikaki Pawa. Inthonka onkachaarinkan-tanakiro nisironka-mintotsi otataro tasorintsi-moko. Irootaki airo ikamanta irirori Aarón. 14 Impoña yaanaki kapichiini iriraani kiripiri vaca, intsikiryaan-takyaaro nisironka-mintotsi tsika isitowakirotziro ooryaatsiri, imatakiro tsika imontitakaro irirori intsikiryiiro nisironka-mintotsi onkarati 7 yapii-yapiitiro. 15 Ari iwamaakiri pasini ipira, iriitaki impomiwin-taitiri iyaari-pironka atziri-payi. Yaanakiro iriraani inthompointa otasorintsi-pirotzira, intsikiryaan-takyaaro nisironka-mintotsi aajatzi intakiroini tsika imontitakaro. Imatakiro ikimitaan-takarora iriraani kiripiri vaca. * 16 Irootaki iroopiro-tanta-jyaari tsika otasorintsi-witakara yaiwinta-waitakarora pishininka-payi. Ari inkanta-kirori aajatzi maaroni tasorintsi-thaanti, satikain-chari iwanko-thaanti-yitaka ikaratzi kaaripiro-yitaintsiri.

17 Aririka inkyii Aarón tsika otasorintsitaki yaripiro-takaan-tajiri kaaripiro-yitatsiri, airo isinitai-tziri isaiki pasini atziri anta tasorintsi-thaantiki, irojatzi isitowan-tajyaari Aarón. Tima imatakiro ipyaa-kotai-takiniri ikaaripirotakira irirori, ikaratzi saikatsiri iwankoki, aajatzi iyaari-pironka maaroni ishininka-payi Israel-iiti. 18 Ari ijatanaki osaikaki pomitai-rontsiki omontitakari tsika isaiki Pawa, intasorintsi-takayiro pomitai-rontsi. Yaakotanaki kapichiini iriraani kiripiri vaca aajatzi irasi ipiraitari, intziri-takiro ochii-payi pomitai-rontsi. † 19 Intsikiryaan-takyaaro iraantsi pomitai-rontsi onkarati 7 yapii-yapiitiro. Inkitita-kaajiro ikaaripiro-waitakiro pishininka-payi Israel-iiti, intasorintsi-takaajiro.

29 Iroka nosankinatani irootaki pisirita-piintajyaari. Aririka omonkara-tajyaa kitaitiri 10, kasiri 7, ontzimatyii pintzi-wintajyaana, airo pantawaitaji. Ari inkimita-jyaari pishininka, aajatzi pasini-satzi atziri saikimo-tzimiri piwankoki. 30 Tima iroka kitaitiri aritaki impyaakoi-tajimiro pikaaripirotaki, kitisiri pinkantajyaa awiroka anta tsika isaikaki Pawa. 31 Tima asi owajiro nosankina-takaantani, pasi piwajiro pimako-ryaan-tajyaaro. Pintziwin-tajyaaro aajatzi. 32 Inkiti-siri-takaajimi Ompira-tasorintsi-taari isaipatzii-toitakiri, impoyii-takariri iriri impira-tasorintsitzi. Iriitaki matironi impyaako-tajiri kaari-piroripayi. Inkithaa-tajyaaro iroopirori iithaari tasorintsi-manki-tatsiri. ‡ 33 Iriitaki iriipiro-takaa-jironi otasorintsi-naki-pirotzi aajatzi tasorintsi-thaanti. Ari inkimitaa-jirori pomitai-rontsi yaiwinta-waitaitakaro. Imatajiri aajatzi Ompira-tasorintsi-taari, aajatzi maaroni pishininka-payi tsika pikarajiitzi.

34 Asi owajiro iroka nosankina-takaantani. Tima aparo-jatzi osarintsiki inkyiiti impyaakoi-tantyaarori ikaaripiro-yitaki Israel-iiti.”

Tima imatakiro Moisés okaratzi ikantakiriri Pawa.

19

Pitakotajyaari pishinika

1 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 2 Pinkinkitha-waita-kairi pishininka Israel-iiti, pinkantiri: “Kitisiri pinkantajyaa awiroka-payi, tima kitisiri nokanta naaka, piwinkathariti. 17 Ti onkamiithati pinkisa-niintiri pishininka. Ontzimatyii pinkisa-thatiri pishininka yantiro-rika kaari-pirori. Airo pakakotziri iyaari-pironka. 18 Ti onkamiithati pimpiyatantyaa, airo pisamawaitari pishininka-payi aajatzi. Pintakota-jyaari pishininka, pinkimita-kaantiri pitakota awiroka. Naaka Pawa kantzimiri.

20

Imawintaitiri kaaripirori

1 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 2 “Iroka pasini pinkantiriri pishininka-payi Israel-iiti: ‘Inkarati asitakai-yaarini iriinchaaniti pawaniro ipaitai-tziri “Pinkathari Itaawin-taitziri Iinchaa-niki-payi”, ontzimatyii iwamaitiri. Onkanta-wityaa iriirika Israel-iiti, iriirika pasini-satzi atsipatari anampiki, iwaitiri. 3 Tima kisaniinta nowajiri naaka yokapayi, aritaki napirotajiri inampiki, tima iriitaki okaaripiro-takirori tasorintsi-thaanti, iwinka-tharyaakiro nowairo, okantakaan-tziro yasitakaakari iriinchaa-nikiti pawaniro ‘Pinkathari Itaawin-taitziri Iinchaa-niki-payi’. 4 Aririka impiyatha-takyaa pasini-payi pishininka airorika iwiiri ikaratzi asitakaa-kariri iriinchaaniti pawaniro ‘Pinkathari Itaawin-taitziri Iinchaa-niki-payi’, 5 kisaniinta nowajiri naaka, ari nonkimi-tajiriri maaroni ishininka-payi irirori. Ari napirotajiri nontsipa-tajiri ikaratzi aapatyaa-kariri ikaaripirotaki, ipinkatha-waitasitakari pawaniro ‘Pinkathari Itaawin-taitziri Iinchaa-niki-payi’.

6 Ari nonkanta-jiriri atziri-payi inkarati awintyaarini antyawiyari-payi, aajatzi yotantaniri-payi, kaaripirotaki irirori yawintaakari. Tima kisaniinta nowiri naaka yoka atziri, aritaki napirotajiri inampiki.

7 Pinkamiitha-siri-yitaji, kitisiri pinkantajyaa, tima naaka Piwawanitari. 8 Pinkimisan-tajiro maaroni noñaani, pantayi-tajiro. Tima naaka Pawa, kitisiri-takayimini.

9 Inkarati mishatirini iriri aajatzi iriniro, ontzimatyii iwamaitiri. Tima onkanta-kaantiro imishatakiri iriri aajatzi iriniro, irootaki iwai-tantyaariri.

10 Inkarati mayimpi-tironi iinantsi-nintsi, ontzimatyii iwaitiri apitiro, kooya aajatzi sirampari.

* 11:4 ikyaakoitari = camello

† 11:5 osiyawi-tariri kochiro = tejón, conejo

‡ 11:6 osiyawi-tariri samani = liebre

§ 11:15 koontzi-niro = cuervos

* 12:6 ipiraitari = oisha

* 16:15 ipira = cabrío

† 16:18 ipiraitari = cabrío

‡ 16:32 iroopirori iithaari = lino

IKARAJIITZI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

IKARAJIITZI

1

Isankinatakoitziri Israel-iiti

1 Okanta apitita-tsiri osarintsi isitowan-tajari Israel-iiti Apitantoniki, irootaki itarori kitaitiri, apitita-tsiri kasiri ithonkan-taita-karori tasorintsi-thaanti. Anta Kitoochiintoniki, ari yapiitajiro Pawa iñaanatajiri Moisés tasorintsi-thaantiki, ikantajiri: 2 “¡Moisés! Pinthonka pisankina-takotiri maaroni pishininka-payi, maaroni tsika ikaratzi ishininka-tawakaajiita, aajatzi iwaisatziti-payi. Tima isankina-takotyaa aparo-payi iwairo maaroni sirampari-payi. 3 Pitana-kyaari pisankina-takotiri tzimain-tsiri 20 isarintsiti, pinthonkiri maaroni. Pinasiyi-takyaari awiroka pisankina-takotiri jatatsini iwayirityaa. Pinkantiri Aarón yamitakotimi.”

6

kasiyakaawiri

1 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 2 “Pinkamantiri Israel-iiti, pinkantiri: ‘Tzimatsi-rika aparoni sirampari, aajatzi aparoni kooya inkasiya-kayi-tyaanari naaka, impaitaitiri Kasiyakaa-wiri. 3 Airo irakaiyitziri kachoyita-tsiri. Airo ithoyitajiro chochoki-payi kachokiyitatsiri, aajatzi okaratzi itasitaitziri * 4 Tima ainirora ikasiya-kaitanari naaka, intzita-kayi-tyaari okaratzi tzimatsiri iwitsikai-tziro chochoki-yitatsiri. 5 Airo isinitai-tziro intotaitiro iisi, asi owiro osanthati iisi irojatzi onkaran-takyaari okaratzi ikasiya-kaitanari naaka, tima iriitaki yasitakai-takanari. 6 Tima airo okantzi aajatzi intsitokyaari ikaratzi kamayita-tsiri.’ ”

13

Aminakitzirori kipatsi Owintiniki

1 Ikanta Pawa iñaanatajiri Moisés, ikantajiri: 2 “Pintyaanki aminai-tironi kipatsi Owintiniki, tima irootaki nasitakai-yaariri pishininka-payi Israel-iiti. Piyosiiti aparoni pikaratzi pishininka-tawakaa-jiita, jiwari iinayiti, iriitaki pintyaankiri”. 3 Imatakiro Moisés ikantakiriri Pawa, ityaankakiri ikaratzi iyosiitakiri, ipoñaanakaro otzisi-masiki Morontoniki. Tima ijiwariti inayitzi Israel-iiti. 4 Iroka iwairo-payi ikaratzi iyosiitakiri: Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Rubén, iyosiitakiri Samúa, itomi Zacur. 5 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Simeón, iyosiitakiri Safat, itomi Horí. 6 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Judá, iyosiitakiri Caleb, itomi Jefone. 7 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Isacar, iyosiitakiri Igal, itomi José. 8 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Efraín, iyosiitakiri Oseas, itomi Nun. 9 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Benjamín, iyosiitakiri Palti, itomi Rafú. 10 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Zabulón, iyosiitakiri Gadiel, itomi Sodi. 11 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi José (aajatzi Manasés), iyosiitakiri Gadi, itomi Susi. 12 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Dan, iyosiitakiri Amiel, itomi Gemali. 13 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Aser, iyosiitakiri Setur, itomi Micael. 14 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Neftalí, iyosiitakiri Nahbí, itomi Vapsi. 15 Yaminakiri ikarajiitzi icharini-payi Gad, iyosiitakiri Geuel, itomi Maqui. 16 Irootaki iwairo-payi ikaratzi ityaantakiri Moisés yaminaitiro kipatsi. Iriima Oseas, itomi Nun, iwajiniri pasini iwairo, ipaitajiri Josué. 17 Ityaanta-jiitakiri Moisés yaminaitiro kipatsi Owintiniki. Ikantawakiri: “Pijajiiti pinkinanaki okatonkotzi Piryaarini, pintonkajiro anta otzisi-masi. 18 Ari paminiro tsika okantawaita kipatsi. Piñiiri tsika ikantawaita nampitarori anta, sintsi-rika ikantajiita, oshiki-rika ikaratzi. 19 Paminiri tsika ikanta iwankoyita, kamiitha-rika kipatsi, iroopiro-rika iwanko, oyosiitasita-rika iwanko-shita. 20 Kamiitha-rika oshooki pankirintsi, tirika onkamayiti. Tzimatsi-rika inchato-payi. Tonta-siri pinkantyaa, kaari itharowaitzi. Pamayitajira chochoki okaratzi tzimatsiri anta.”

Tima owakira itanaaro okitho-paitzi chochoki-payi iraitziri. * 21 Ari ijajiitanaki, ipoñaanakaro Kitoochiintoniki yaminiro kipatsi, irojatzi Kaankiiriniki tsika okyaapiinta awotsi jatachari Manawiniki. 22 Ipampitha-tanakiro okatonkotzi Piryaarini, ariijiitaka nampitsiki Aripiro-taarini. Ari inampitarori anta Ahimán, Sesai aajatzi Talmai, icharini-payi Anac. Tima iroka nampitsi Aripiro-taarini, irootaki itarori inampitsi-taitaro, tzimakotaki okaratzi 7 osarintsi, ari yampoiwaitaji inampitsi-titaro Sitowaarini-satzi Apitantoniki. 23 Tima ariijiitaka nijaatinkaki ipaitai-tziri Tsintakiraani, ari ichikakotanaki apatsintakiro chochoki iraitziri. Tima apiti ikarawin-takiro yanatakotakiro incha-pankiki. Yamaji aajatzi okithoki pasini pankirintsi-payi. † 24 Iriitaki paitana-kirori Tsintakiraani yoka Israel-iiti, tima ari ichikanaki apatsintakiro chochoki iraitziri.

25 Imatakiro yaminayi-takiro kipatsi, okaratzi imaakotaki 40 kitaitiri ipiyanta-yitajari. 26 Jaitijiitaki iñaapajiri Moisés aajatzi Aarón otzisi-masiki Morontoni saikatsiri anta Tasorinchaariniki. Tsika ipiyojiitaka aajatzi maaroni ishininka-payi. Ikamanta-pajiri tsika okanta yaminai-tziro, iñaakapajiri okithoki chochoki tzimatsiri anta. 27 Ikantapajiri: “Nomatakiro nariitaita tsika pityaan-takina. Ari oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi ari itzimapaji oshiki ipiraitari. Iroka okithoki pankirintsi okaratzi shookatsiri anta. ‡ 28 Iro kantacha, antari-tawato-payi ikanta ikaratzi nampitarori anta, antaro-payi onatzii inampitsiti, iroopiro iwitsika-yitziro iwanko-payi. Noñaakiri aajatzi anta icharini-payi Anac. 29 Irooma anta Piryaariniki, ari inampitarori Otinkanaawini-satzi. Irooma otzisi-masiki, ari inampiyitaro Tharowan-taarini-satzi, Kayaawinisatzi, aajatzi Tonkaarisatzi. Irooma anta inkaari-thapyaaki aajatzi Owaryiinkaariniki, ari inampitarori Owintini-satzi.” 30 Ari itzinaa-wako-tanaka Caleb, imairitawakiri maaroni ishininka-payi yapatotakiri Moisés, ikantanaki: “¡Aritaki aakiro ironta kipatsi! ¡Aritaki amatakiro asitajyaaro!” 31 Iro kantacha akanaki ikarajiitzi ijajiitaki anta, ikantzi: “¡Airowí! Airo aitsinampairi yonta atziri. Omapiro isintsi-yitzi irirori, tima yanaajai aroka-payi”. 32 Tira inkinkitha-tapaji kamiitha Israel-iiti ityaantai-takiri yaminaitiro kipatsi, ikantapaji: “Oshiki okowiinkatzi kipatsi naminai-tziri, ti onkamithati. Tima antari-tawato-payi ikantajiita atziri-payi ikaratzi noñaaki-tziri anta. § 33 Ari noñaakiriri aajatzi antari-tawato-pirori-payi atziri, iriitaki icharini-payi Anac. Ti nomonkara-tyaari naaka ikatziya, nokimi-matsi-takari naaka tsitsiri iñaakina irirori.”

14

Ikisimatantaki Israel-iiti

1 Ari ikaimajii-tanaki Israel-iiti. Oshiki yiraawai-jiitaka tsitiniriki. 2 Ari yitanaaro ikisima-tanajiri Moisés aajatzi Aarón, ikantajiitzi: “¡Tima onkawinthaa-witakai ankamajiitimi pairani Apitantoniki! ¡Tima onkawinthaa-witakai aajatzi ankamajiitimi aka otzisi-masiki! 3 ¿Paitaka yamantajairi Pawa aka yapiroitajai owayiri-taantsiki, inosika-nakiro owayiriiti ainapayi aajatzi awaiyani-payi? ¿Tima onkamiithati ampiyayitaji Apitantoniki?” 4 Ari ikanta-wakaa-jiitanaka: “Thami amini pasini jiwatajaini. Thami ampiyayitaji Apitantoniki.”

5 Ari ityiirowanaka Moisés aajatzi Aarón ipiyojiitaka ishininka-payi Israel-iiti, yoiyootanaka kipatsiki. 6 Ikanta Josué aajatzi Caleb, jataintsiri yaminai-tziro kipatsi, isaranakiro iithaari-payi iyotantai-tyaari oshiki okantzimo-siri-tanakari. 7 Ikantanakiri maaroni ishininka-payi: “¡Omapiro okamiithataki kipatsi naminai-tziri! 8 Iriirika Pawa nintakaironi, aritaki inisironka-takai ariitan-tyaari nampitsiki, arokataki asitajyaaroni. Tima ari oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi ari itzimapaji oshiki ipiraitari. * 9 Titzimaita onkamiithati pinkisima-waitiri Pawa. Airo pitharowan-tawaitari nampitarori anta, tima airo añaakaa-nakari arokaiti. Tikatsi kisakowin-tyaarini yokaiti, ti isiyai arokaiti tzimatsi Pawa kimpoyaa-wintairi. ¡Airo pitharowa-jiitzi!”

10 Ari inintajii-witanaka ishininka-payi ishimyaa-tyaarimi mapi. Irojatzi okoñaatan-tanakari isintsinka Pawa tasorintsi-thaantiki, ithonka iñaayitakiro maaroni Israel-iiti. 11 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Moisés, ikantajiri: “¿Tsika-paitima inkaratiro yasaryii-matana pishininka-payi? ¿Tsika-paitima inkaratiro ithainka-waitana noñaaka-yiwitakari kaari iñaapiin-taitzi? 12 Ari iñaakiro mantsiyarintsi wamaanta-tsiri, napirotajiri ikarajiitaki. Irooma awiroka, aritaki noshikyaa-jimiri inkarati pincharini-tajyaari, ñaapiroki inkantajyaa yanaajiri ikarajiitzi yokapayi.”

13 Iro kantacha yakanaki Moisés ikantanakiri: “¡Pawá! Aritaki inkimako-takiro Apitantoni-satzi onkarati pantiri, tima maaroni iñaayitakiro pairani pisintsinka paantaariri noshininka-payi. 14 Aritaki inkaman-takiri irirori ikaratzi nampiyi-tarori kipatsiki. Tima ikima-kota-jiitakimi tsika pikantaka pairani pitsipa-takari noshininka-payi, pikanta-kaakaro iñaaporotimi. ¡Pawá! Awiroka tsimankanta-kariri minkori, pijiwatakiri kitaipaiti, irooma tsitini-paiti pipaama-takaakiro minkori kitainka-takota-kiriri. 15 Aririka papirotakiri piwamaa-yitiri yoka, aritaki iñaawai-tanaki atziri-payi ikaratzi kimakota-kimiri, okaratzi panta-yitakiri, inkanti: 16 ‘Piñaa-matsitiri Pawa, ti imatatyiiro yasitakai-yaari Israel-iiti kipatsi ikasiya-kaakiriri pairani, yapirota-sitakari iwamairi maaroni otzisi-masiki.’ 17 ¡Pawá! Nonintzi piñaakantiro pisintsinka, pimonkaratiro okaratzi piñaawai-takiri pairani, pikantaki:

18 ¡Naakataki Pawa!

Tsinampari-tatsiri, Itako-piro-tantatyaari.

Nopyaako-tziri kaaripiro-yitatsiri, kinasi-waiyi-tachari.

Iro kantacha, airotzimaita nowawisaasitanaka nowasankitairi ikaratzi antayitzirori kaari-pirori,

Nowasankitaa-wintajiri iyaari-pironka iriri,

Itomi, icharini, aajatzi itomi icharini. 19 Tima omapiro pinisironka-tanta awiroka, pimpyaako-tajiri iyaari-pironka yoka. Tima irootaki pimata-piintakiri pamantajariri yokaiti Apitantoniki irojatzi aka tsika isaikaki.”

Iwasankitaitakiri Israel-iiti

20 Ikantanaki Pawa: “Kamiithataki. Tima nomatakiro pinintakiri, aritaki naripiro-tajiri. 21 Iro kantacha, tima omapiro-tatyiiyaa nañii naaka, omapiro-tatyaa aajatzi nanaantaro nosintsinka maaroni kipatsiki. 22 Airotzimaita itzimaji aparoni ikaratzi ñaayita-kirori nosintsinka, ikaratzi ñaayita-kirori Apitantoniki kaari iñaapiin-taitzi, okaratzi nantayi-takiri aajatzi otzisi-masiki. Tima inkarati apiipii-takirori yasaryii-matana otzisi-masiki, kaari nintatsini inkimisan-tajiro nokanta-witariri, † 23 airo iñaayitajiro kipatsi nokasiya-kaakiriri pairani iwaisatziti. Tima inkarati asaryii-mawai-takanari airo itzimaji aparoni ñaayita-jironi. 24 Iriitaki nompiratani Caleb ñaajironi. Tima iriitaki nasitachari ikinkithasiritari, yawintaa-piro-takana. Irootaki nosinitan-tyaariri irirori yariitajyaa kipatsiki yaminai-tziri. Ari inampita-jyaarori maaroni incharini-tajyaari irirori. 25 Iro kantacha, nonintzi pimpiyanaki onkitaiti-tamanaji pinkina-najiro otzisi-masiki pijatiro Inkaariki Kiraankaaro. Tima anta otaapiki, ari inampitarori Otinkanaawini-satzi aajatzi Owintini-satzi.”

26 Aikiro iñaawai-tatzii Pawa iñaanatziri Moisés aajatzi Aarón, ikantziri:

27 “¿Aikiroma namawita-tyiiro ikisima-waitanari yokaiti kaari-pirori-payi Israel-iiti? Tima nokimakiri ikisima-waitakina. 28 Pijati pinkamantiri pishininka-payi, pinkantiri: ‘Iroka iñaani Pawa, ikantzi: “Omapiro-tatyaa, tima ari nonkanta-kaakyaaro awishimotimi okaratzi nokimakimiri pikanta-jiitakiri pinkami. ‡ 29 Inthonkyaa inkami otzisi-masiki maaroni antaritain-tsiri tzimain-tsiri 20 isarintsiti, ikaratzi sankina-takotain-chari, ikaratzi kisima-waitakinari aajatzi. Naryaa-masi inkantajyaa otzisiki inkamayiti. 30 Iriima Caleb itomi Jefone. Aajatzi Josué itomi Nun, iriitaki ñaayita-jironi inampita-jyaaro anta. Irooma maaroni awirokaiti, tikatsi aparoni ariitaa-chani kipatsiki nokasiya-kaawi-takamiri pinampi-jiityaaromi. 31 Iriima pitomi-payi pisiyakaan-tawitakari ari inosika-yitakiri owayiriiti, tima iriitaki nariita-kaayi-tajyaari kipatsiki pimanin-takiri awirokaiti. 32 Tima naryaa-masini pinkantajyaa awirokaiti otzisi-masiki pinkama-yitaji-rika. 33 Tima onkarati 40 osarintsi inkina-kina-waiyitaji piwaiyani-payi anta otzisi-masiki, yaamaakowin-tajyaari ipira-payi. Iriitaki atsipita-jyaaroni okaratzi pipiyatha-waitaka awirokaiti, irojatzi papirotan-takyaari pinkami awirokaiti aka otzisi-masiki. 34 Tima 40 kitaitiri okaratzi paminan-taitarori kipatsi, ari onkarati aajatzi 40 osarintsi patsipi-yitajyaaro okantakaaro pikaaripiro-waitaki: aparoni osarintsi iroowaitaki aparoni kitaitiri. Ari piyotajinari tsika nokanta nowasankitaantzi naaka.” 35 Tima Naaka Pawa, ñaawaita-tsiri. Aritaki nonkanta-jiriri maaroni kaari-piroriiti ikaratzi aapatyaa-wakaain-chari ikisima-waitana. Tima aka otzisi-masiki yapirotajyaa, ari inkamayi-tajiri maaroni.’ ”

36 Tima iroka awishimo-takiriri ikaratzi ityaantakiri Moisés yaminaitiro tsika okantawaita kipatsi, ipiyayitaka irirori yamajiro kaari-pirori ñaantsi, irootaki opoñaan-tanakari Israel-iiti ikisima-waitanakiri Moisés, imaninta-nakiro kipatsi, ti ininti ijatiro anta. 37 Irootaki iwamaan-takariri Pawa yokapayi omatanakiri mantsiyarintsi, okantakaan-tziro ithaiya-kota-pajaro kipatsi tsika okanta iñaakitziro. 38 Iriima Josué itomi Nun aajatzi Caleb itomi Jefone, ti inkamajiiti irirori. Apatziro ikamajiitaki pasini ikaratzi ijataki yaminiro tsika okantawaita kipatsi.

Ipatzimaitakiri israel-iiti

39 Ikamantakiri Moisés maaroni Israel-iiti okaratzi awisain-tsiri. Tima antaro iwasiri-jiitanaka maaroni Israel-iiti. 40 Okanta okitaiti-tamanaji. Kapichikitaiti itonkaa-jiitanaki otzisiki, ikantajiitzi: “Kaari-piro nokanta-jiitaka, nonintzi nojajiiti tonkaariki ikasiya-kaakayiri Pawa.” 41 Ikantzi Moisés: “¿Paitama pimpiya-thatantyaarori ikantakaantani Pawa? Tima airo okamiithatzi panta-wityaari aajatzi. 42 Airo pijatzi, tima ti intsipa-tyaami Pawa. Paamaiyaa imatawakimi = kari piwayiri-minthatari. 43 Tima ari pimonthaa-kyaari anta Otinkanaawini-satzi aajatzi Owintini-satzi, yapirotzimi = kari iwayiri-tyaami. Tima airo itsipatami Pawa anta, okantakaaro pipiyatha-takari awirokaiti.” 44 Titzimaita inkimi yokaiti, inintzi intonkajiro otzisi. Iriima Moisés aajatzi itasorintsi-mokoti Pawa, irojatzi isaikaki tsika iwanko-thaanti-jiitaka. 45 Ari yoirinka-jiitaka Otinkanaawini-satzi aajatzi Owintini-satzi nampiyi-tarori tonkaariki, tima oshiki ikintapaakiri, siyayitanaka pasini. Ipatzima-tanakiri irojatzi anta Sirijaariniki.

16

Iimaimanitantaki Coré

1 Tzimatsi aparoni Leví-iti ishininka-mirinka Coat, ipaita Coré, itomi Izhar. Yoka Coré tzimatsi mawa yaapatyaani, iriitaki ishininka-mirinka Rubén-iiti, ipaita Datán, Abiram, itomi Eliab. Aajatzi On itomi Pelet. 2 Ti inintajiiti ijiwariti Moisés, irootaki yapatotan-takari oshiki jiwari-payi Israel-iiti, iriiyitaki iwayitai-tziri ijiwata-kaanti, pinkathataari inayitatzii yokaiti. * 3 Ikanta yapatojiitaka yokaiti, ijata-sitakiri Moisés aajatzi Aarón, ikantapaakiri: “¡Asiryaa-paakina naakaiti pikimita-kaanta-waitaka awirokaiti nojiwariti! Tima ari itsipatajai Pawa maaroni arokaiti. Ari akaratzi iyosiitakai impira-yitaji. ¿Ipaitama pinintantari apatziro awiroka piriipiro-waiti pijiwawintairi ikaratzi yasitari Pawa?” 4 Ikanta ikimawaki Moisés ikantakiriri, oiyootanaka, otsitoka-paakaro itamako kipatsiki. 5 Iñaanata-nakiri Coré aajatzi ikarajiitaki, ikantziri: “Onkitaitita-manai kapichikitaiti ari iñaakantiro Pawa itzimi-rika yasitari, itzimi-rika impira-tasorintsitaa-ritaitari, itzimi-rika matironi impiri ikaratzi yasitakaariri. Tima apatziro imatiro itzimi-rika iyosiiyitakiri irirori. 6 Awirokaiti ikarajiitziri Coré aajatzi irasi itsipa-minthari, pamayitaki onkitaitita-manai pitaa-minto-payi kasankainkari. 7 Pintiyitaki paamari-minki, pintiyiti kasankainkari, pamakota-kiniri Pawa. Intzimi-rika iyosiitakiri Pawa, iriitakira impira-tasorintsitaa-ritaitari. ¡Tima paasiryaa-paakina awirokaiti!” 8 Aikiro ikantana-kitziiri Moisés yoka Coré: “Pinkima-jiiti ishininka-mirinka Leví-iti. 9 Tzimatsi oshiki ashininka-payi Israel-iiti, iro kantacha awirokaiti Leví-iti, imatakimi iyosiiyitakimi Pawa pisaiki-motan-tyaariri pantawaitainiri Tasorintsi-thaantiki. ¿Kapichima okantzi-motakami awirokaiti? 10 Iyosiitakimi awiroka Pawa itsipataa-kimiri pirintzi aajatzi ishininka-payi, ari pisaiki-motairi okaakiini. ¿Ipaitama pikisako-niintan-tarori iroñaaka pimpira-tasorintsitaa-riti? 11 Tira iri pimaimaniti Aarón, Pawa pikisima-waitaki pitsipa-yitakari pikarajiitzi.

16 Ipoñaa ikantanajiri Moisés yoka Coré, ikantziri: “Airora pipyaa-kotaro awiroka aajatzi pikarajiitziri pimpoka-jiiti onkitaitita-manai isaiki-mota-kimira Pawa. Ari isaikityaari aajatzi Aarón anta. 17 Tima aparo-payi yamayitaki itaaminto, intiyitaki kasankari. Ari inkantzi-takyaari irirori Aarón. Impoña pintsipata-nakyaari pikarajiitzi oshiki aajatzi Aarón anta isaiki-mota-kimira Pawa.” †

18 Ikanta yaayitanaki aparo-payi itaaminto-payi, itiyitanaki iwaamari-minkiti, ari itiyitakiro aajatzi kasankari, iwakoyita-paakiro ikyaa-piintai-tzira Tasorintsi-thaanti, itsipayitakari Moisés aajatzi Aarón. 19 Iriima Coré apatojiitaka irirori itsipayitakari pasini oshikita-tsiri ishininka imontitakaro Tasorintsi-thaanti. Ari okoñaata-paakiri iwaniinkaro Pawa tsika ipiyojiitakara.

20 Ari iñaanata-nakiri Pawa yoka Moisés aajatzi Aarón, ikantziri: 21 “¡Pintainanintyaari yokaiti piyotain-chari. Tima airo noshinta-kaari napirotiri iroñaaka!”

22 Iro kantacha yokaiti Moisés aajatzi Aarón, oiyoojiitanaka kipatsiki, ikantanakiri Pawa: “Asitanarí Pawa, awiroka opanaro nañaantari maaroni naakaiti. ¡Airo piwamairi maaroni yokaiti! ¿Irooma piwamaan-tyaariri ikantakaan-tziro aparoni atziri?” 23 Ari yakanakiri Pawa yoka Moisés, ikantziri: 24 “Pinkantiri maaroni pishininka-payi Israel-iiti yintainainintyaari iwanko-thaanti-payi tsika inampitaro Coré, Datán aajatzi Abiram.”

25 Ari ikatziyanaka Moisés, ari itsipata-nakari jiwayitziriri Israel-iiti, jatanaki tsika isaikajiitaki Datán aajatzi Abiram. 26 Ikantapaakiri maaroni Israel-iiti ikaratzi saikain-tsiri anta: “Pintainanintyaaro iwanko-thaanti-payi yokaiti kaari-pirori. Airo okantzi payitanakiri okaratzi yasiyitari irirori. Aamaa-sityaa aritaki okantakaan-takimi iyaari-pironka pinkaman-tyaari awirokaiti aajatzi.”

27 Imajiitakiro Israel-iiti ikaratzi tsipa-nampitariri Datán, Abiram aajatzi Coré, yintaina-pithata-nakari. Ari isaikawitari yoka Datán aajatzi Abiram tsika ikyaa-piintai-tziro anta itsipayitakaro iinaiti aajatzi iwaiyani-payi. 28 Aikiro ikantana-kitzii Moisés: “Iroka piyotan-tyaariri iroñaaka Pawa itzimi otyaanta-kinari nantayitiro iroka-payi. Tima ti nantasi-waityaaro noninta-kaani-kiini naaka. 29 Aririka inkamayitaki yokaiti atziri-payi ikimita-piintara ikamasi-waita, tira naaka ityaantani Pawa. 30 Iro kantacha tzimatsi-rika yantakiri Pawa kaari iñaapiintaitzi, aririka onkimita-nakyaaro oparaanka-tyiimi kipatsi, oniyayitakiri ikaratzi añaayita-tsiri jayitaki Sarinka-winiki, ari iyomitaitiri iriiyitakira kisimawaita-kiriri Pawa.”

31 Ikanta ikaratakiro iñaawaitakiro iroka-payi yoka Moisés, tankanaki kipatsi tsika isaikajiitaki yokaiti. 32 Okimiwaita-nakaro oparaanka-nakitziimi kipatsi. Tima ithonka oniyanakiri yokaiti, iwanko-payi, aajatzi ikaratzi aapatyaa-kariri Coré, maaroni okaratzi tzimimo-witariri. 33 Tima ainiro yañaawi-jiita yokaiti, ithonka oniyayitakiri inthompoitatzi kipatsi. Ari ikanta ipyaantakari sarinka-winiki maaroni yokaiti atziri. 34 Ikanta iñaakiro kantain-chari, isiyajiitanaka maaroni atziri, ikaimajiitanaki, ikantzi: “¡Thami ajapithatirowí! ¡Aama aritaki oniyanakai arokaiti aajatzi kipatsi!” 35 Ari ositowa-nakiri paamari osaiki-mota-kirira Pawa, ithonka otaapaakiri atziri-payi ikaratzira taawita-karori kasankainkari. ‡

Yapiitakiro Israel-iiti ikisimatantzi

41 Okanta okitaitita-manaji, ikisi-mata-nakiri Israel-iiti yoka Moisés aajatzi Aarón, ikantziri: “Piwamaakiri awirokaiti ashininkaiti ikaratzi yasitari Pawa.” 42 Ikanta yapatojiitaka maaroni Israel-iiti ikaratzi kaari ookimotari yantakiri Moisés aajatzi Aarón, yaminajiitaki Tasorintsi-thaantiki, iñaatziiro othonka anaapaakiri minkori, ari okoñaatzi-mota-nakiri iwaniinkaro Pawa. 43 Ari ijata-sita-nakiro Moisés aajatzi Aarón apato-mintotsi. 44 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 45 “Pintainanintyaari yokaiti atziri, airo noshinta-kaari napirotiri naaka.” Ari yoiyoojiitanaja aajatzi yokaiti. 46 Ikantanakiri Moisés yoka Aarón: “Pamakiro taamintotsi, pintiti owaamari-minkiti pomitai-rontsi, pintiti aajatzi kasankainkari. Paanakiro sintsiini tsika ipiyojiitaka Israel-iiti. Pinkowa-kotiri Pawa inisironkai-tairi yokaiti, tima ontyaana-kityii-yaari iyatsimanka Pawa, itanakaro mantsiyarintsi inkimaatsitai-tyaari.” 47 Imatakiro Aarón yaanakiro itaaminto tsika ikantakiri Moisés. Isiyanaka tsika ipiyojiitaka Israel-iiti. Aritaki itanakaro ikimaatsita-nakaro atziri-payi mantsiyarintsi. Iwapaakiro kasankainkari, ikowa-kotakiri Pawa inisironkata-jyaari Israel-iiti. 48 Satikanaka niyaankiniki tsika Aarón inaryaa-yitanaka atziri kamanain-tsiri, tsika isaikayitaki añaatsiri atziri. Ari awisanakiri mantsiyarintsi owasankitaa-witana-kariri. 49 Tima oshiki-piro ikaratzi owamaanakiri mantsiyarintsi, ti iyoitiri tsika ikaratzi kamaintsiri aapatyaa-kariri Coré. § 50 Okanta okarata-paaki ikamawi-jiitaka, piyaja Aarón itsipataari Moisés anta tsika ikyaa-piintai-tzira Tasorintsi-thaantiki.

17

Oshokanaki ikotzikiiri Aarón

1 Ari iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés: 2 “Pinkanta-jiitiri ijiwariti ikaratzi ishininkata-wakaa Israel-iiti yamayitaki aparo-payi ikotzikiiri, isankina-yitakiro iwairo. Onkarati 12 kotzikiirintsi. 3 Irooma kotzikiirintsi yasitari ishininka-mirinka Leví-iti, isankinatiro iwairo Aarón. Tima ontzimayiti aparo-payi ikotzikiiri jiwari. 4 Paanakiro iroka-payi kotzikiirintsi Tasorintsi-thaantiki, piwayitiro osaikakira Tasorintsi-moko, tsika anta noñaakyaami awirokaiti. 5 Aritaki nonkanta-kaakyaaro oshooki aparoni kotzikiirintsi. Iroka kotzikiirintsi shookatsini irootaki irasi noyosiitani jiwatairini Israel-iiti. Ari onkantyaa airo ikisima-waitan-taami Israel-iiti awiroka-payi.”

6 Imatakiro Moisés ikantakiri Israel-iiti iroka ñaantsi. Yamayitaki ikotzikiiri aparo-payi ijiwari ikaratzi ishininkata-wakaa, isankina-yitakiro iwairo, onkarati 12 kotzikiirintsi. Arira osaikitakari irasi Aarón. 7 Ikanta yamaitakiro kotzikiirintsi-payi, yaanakiro Moisés Tasorintsi-thaantiki, iwayitakiro tsika osaikaki Tasorintsi-moko. 8 Okanta okitaitita-manaji, ikyaa-manaji Moisés Tasorintsi-thaantiki, iñaatziiro ari oshookanaki ikotzikiiri Aarón, tzimaki otyaaki, ari antaikiyitaki okithoki osiwaitakaro pasotziki. * 9 Ari yaajirori Moisés maaroni kotzikiirintsi-payi okaratzi iwayitakiri Tasorintsi-thaantiki, iñaakayitairi Israel-iiti. Ikanta yaminayita-wajiro ikotzikiiri jiwari-payi, yaayita-najiro aparo-payi. 10 Ipoñaa iñaawaitanaji Pawa ikantajiri Moisés: “Papiitiro piwajiro ikotzikiiri Aarón tsika osaikaki Tasorintsi-moko, irootaki iyotanta-yityaari yokaiti thainkan-taniri-payi. Ari onkantyaa iwashaantan-tyaaro ikisima-waitzimi. Tima aririka inkimisanta-yitajina, airo ikamayitzi.”

11 Tima imatakiro Moisés okaratzi ikantakiriri Pawa.

20

Ariijiitakani Israel-iiti Otzisiitoniki

22 Ikanta maaroni Israel-iiti, sitowajiitanaki Tasorinchaariniki tsika ipiyojiita, ariijiitaka Otzisiitoniki.

21

Isiyakaaro maranki iwatzikakotakiri

4 Ikanta yawisajiitaki Israel-iiti ipoñaanaaro Otzisii-toniki inkinanajiro Inkaariki Kiraankaaro. Itapota-naatyaaro airo ikinantanaja iipatsitiki Kiraarini-satzi. Okanta niyaanki-thaki awotsi, ari okantzi-moniin-tapaakari Israel-iiti. 5 Ari yitanaaro ithainka-matanajiri Pawa aajatzi ikimitaakiri Moisés. Ikantajiitzi: “¿Paita pamanta-waitanari nosaikawita Apitantoniki? ¿Irooma pamantanari piwamaina otzisi-masiki? Ti noñaajiro opaita nirayitajiri aajatzi noyaari. ¡Aasiryaakina okaratzi nowapiin-takari!” * 6 Ari ityaantaki Pawa oshiki kipiyari maranki, yatsika-paakiri. Tima oshiki Israel-iiti kamaintsiri. 7 Ijajiitaki isaiki Moisés, ikantapaakiri: “¡Moisés! Nokaaripiro-tzimotakiri Pawa, okantakaaro nothainka-mawai-takiri aajatzi nokimitaakimi awiroka. Pinkantajiri impyaajiri maranki, ti noninti noñiiri.” Ari yamanako-tairi Moisés maaroni ishininka-payi. 8 Ari ikantzi Pawa: “Piwitsiki kimityaarini kipiyari maranki, piwatzika-kotiri jinoki. Aririka yatsikanti maranki, yaminiri kimityaarini iwatzika-koitakiri, aritaki yawisako-yitanaji.” 9 Yaaki Moisés asiro kitirita-tsiri iwitsikaki kimitariri maranki, iwatzika-kotakiri. Ikanta yatsikantzi maranki, yaminai-tziro iwatzika-koitakiro kimitariri, awisako-yitanaji. †

10 Ikanta yawisajiitaki Israel-iiti, iwanko-thaanti-jiitapaja Misinanchaariniki.

Yapiroitakiri pinkathari Sehón

21 Okanta apaata ityaantaki Israel-iiti jatatsini iñiiri iwinkathariti Tonkaarisatzi, paitachari Sehón, inkantiri: 22 “¡Pinkatharí! Ari piñaayi-tawakina nonkina-jiitapaaki pipatsitiki. Ti iro nompokasiti piwankiri-payi, pichochokiti-payi, airo nirawai-tanaki aajatzi poonkanari pinijaati-payi. Apatziro nompampi-thatakiro awotsikitaki awotsi, irojatzi nawisan-tanakyaari tsika owiraa pipatsiti.” 23 Titzimaita ininti pinkathari Sehón inkinimotiri Israel-iiti iipatsitiki. Yapatota-nakiri iwayiriti, jataki iwayiri-tawakyaari Israel-iiti otzisi-masiki. Imonthaakari Aatzikaitoniki, ari iwayiri-taitakari Israel-iiti. 24 Ikanta ipiyawin-tanaka Israel-iiti, yapirota-nakiri iwisinakiri iwayiriti Sehón. Yayitakiri maaroni tsika owiraayita iipatsiti. Opoñaanakaro Poimaariniki irojatzi Sakochaaroniki. Ariitakaro owiraa-thapita iipatsiti ñaapiroriiti Pityaankaarini-satzi. 25 Ari okanta yaanta-karori Israel-iiti maaroni inampiiti Tonkaarisatzi. Inampitakaro otzinkami inampiiti ipaitai-tziri Kaawini, tima ithonka-kiro inampiyi-tantakaro yanini-payi nampitsi-payi tzimatsiri anta.

22

Ityaantaki Balac kaimirini Balaam

1 Awisajii-tanaki Israel-iiti, iwanko-thaanti-jiitapaja owintini-pathatzi iipatsitiki Athataa-wini-satzi, othapyaaki Owaryiinkaarini, imontita-paakaro Kasiryaari. 2 Tima iñaakiro Balac, itomi Zipor, tsika ikanta Israel-iiti yapirotan-takariri Tonkaarisatzi. 3 Antaro itharowanaki Athataa-wini-satzi itharowantari Israel-iiti, tima ishiki ikarajiitaki Israel-iiti. 4 Ari ikinkitha-waitakaa-nakiri Athataa-wini-satzi yantari-konati-payi Maimani-wini-satzi, ikantziri: “Ari inthonki-takayiro aipatsiti yoka atziri-payi, isiyaari vaca ithonkiro iwaro katarosi.” Tima yoka Balac itomi Zipor, iriitaki iwinkathariti Athataa-wini-satzi. * 5 Ityaantaki jatatsini iñiiri Balaam itomi Beor, nampitarori Ñaawya-winiki othapyaaki Antaraani iipatsitiki Shininkawini, inkantiri: “Ikyaaki anampiki atziri-payi sitowaa-tsiri Apitantoniki, tima ithonka yanaapaakiro aipatsiti, imontita-paakaro nonampi iwanko-thaanti-yitapaaka. 6 Pimpokanaki sintsiini, pintakishiri yokapayi atziri, omapiro-tatziiri otzimi isintsinka, yanaakina naaka-payi. Onkamintha nomisitowajiri naaka noipatsitiki, aririka nowayiri-takyaari. Iro kantacha, noyotzi naaka ikaratzi pintasonka-wintiri awiroka, aritaki omatakyaa. Iriima ikaratzi pitakisa-yitziri awiroka takisaari inkantyaa.”

7 Jatanaki antari-kona-payi Athataa-wini-satzi, aajatzi antari-kona-payi Maimani-wini-satzi yaayitanaki impinatiriri ñaawyataniri. Ariijiitaka isaiki Balaam, ikamanta-paakiri ikantawa-kiriri Balac. 8 Ari ikantzi Balaam: “¡Arí! Osaikira nonkantimi opaita-rika inkantinari Pawa. Pimaawaiti.” Ari imaajii-tapaaki inampiri-payi Athataa-wini-satzi iwankoki Balaam. 9 Ari iñaakakari Pawa yoka Balaam, isampitakiri, ikantziri: “¿Paitama pitsipa-yitakari piwankoki?” 10 Yakanaki Balaam, ikantzi: “Ityaantani inayitzi Balac itomi Zipor, iwinkathariti Athataa-wini-satzi, ipokatzii, ikantana: 11 ‘Yokapayi atziri-payi sitowaa-tsiri Apitantoniki ikyaaki anampiki ithonka yanaapaakiro aipatsiti. Pimpokanaki sintsiini, pintakishiri yokapayi. Onkamintha nomisitowajiri naaka noipatsitiki, aririka nowayiri-tyaari.’ ” 12 Ari ikantzi Pawa: “¡Balaam! Airo piyaatziri pokaintsiri. Airo pimisha-waitziri yokaiti, notasonka-wintani naaka inayitzi yokapayi.” 13 Okanta okitaiti-tamanaji ikantakiri Balaam inampiri-payi Balac: “¡Ayomparí! Pimpiyi pinampiki, ti ininti Pawa noyaata-nakimi.” 14 Ari ipiyajiitaja inampiri-payi Athataa-wini-satzi inampiki tsika isaiki Balac, ikantapajiri: “¡Pinkatharí! Ti ininti iyaatina Balaam.”

15 Yapiitakiro Balac ityaantzi pasini inampiri-payi, oshiki ikarajiitaki, omapiro yiriipirotzi yokaiti. 16 Ijajiitanaki iñiiri Balaam, ikantapaakiri: “¡Ayomparí! Pinkimiro iñaani nowinkathariti Balac itomi Zipor, ikantzimi: ‘Nonintzi pimpoki piñiina. 17 Aritaki nompina-takimi oshiki, ari nantakimiro onkarati pinkantinari. Pimpoki iroñaaka, pintakishiri yokaiti atziri-payi.’ ” 18 Yakanakiri Balaam ityaantani-payi Balac, ikantziri: “Onkanta-wityaa impinaromi Balac iwinkathari-pankoti tsika ijaikitaki kiriiki, aajatzi ooro, airo nopiyathatari Pawa, airo nanaakayiro nantiro inintakayinari, ti onkamiithati kapichiini nanaakayiro. 19 Iro kantacha, pimaawai-tapaaki awiroka, noñaawakiro opaita-rika inkanta-jinari tsitiniriki Pawa.” 20 Okanta tsitiniriki, iñaakaajari Pawa yoka Balaam, ikantakiri: “Tima awiroka ipokasi-jiitzi yokapayi atziri yaanakimi, piyaata-nakiri. Iro kantacha ontzimatyii pantiro onkarati nonkantimiri naaka.”

Iiñaawaitaki ikyaakoitani

21 Okanta isaakita-manaji Balaam, iwankita-nakiniro saika-mintotsi ikyaakoitari. Iyaatanakiri inampiri-payi Athataa-wini-satzi. †

22 Iro kantacha antaro ikisanaka Pawa ijatanaki Balaam. Iyaawin-takiri awotsiki Imaninkariti Pawa impiyata-wakyaari. Pokaki irirori Balaam ikyaako-takaro ipira, itsipatakari apiti impiratani. 23 Oñaapaakiri ikyaakoitari Imaninkariti Pawa, ikatziyaka awotsiki yairikakiro iwisa-minto, timpaawi-tanaka ikyaakoitari. Ipasata-nakiro Balaam ikyaakoitari inintzi ompampi-thatiro awotsi. 24 Yapiitakiro Imaninkariti Pawa itzikawakiri tsika okaamanchakitzi awotsiki, tsika itanto-taitziro apitiroki onampi-naki. Irootaki awotsi jatachari pankirintsi-masiki iraitziri. 25 Ari oñaapajiri aajatzi ikyaakoitari Imaninkariti Pawa, otzitanaka tantotsiki, anawyaakiri iporiki Balaam. Ari yapiita-nakiro ipasatziro ikyaakoitari. 26 Aikiro iwaaniin-tanakityaa Imaninkariti Pawa okaamanchaki-pirotzi awotsi, tikatsi onkini ontimpai ikyaakoitari, ti onkanti onkini yampatiki aajatzi irako-piroki. 27 Okanta oñaapajiri ikyaakoitari Imaninkariti Pawa, naryaanaka osaawiki. Antaro ikisanaka Balaam, ipasatan-tanakaro inchakii. 28 Ikantakaakaro Pawa, ñaawaitanaki ikyaakoitari, okantanakiri Balaam: “¿Tsikama nokantzimika naaka pipasawai-tantanari, tima mawa papiitakiro pipasatakina?” 29 Yakanakiro Balaam ipira, ikantziro: “Iro nopasatan-tamiri pithainkakina. Ari ontzimimi nosataa-minto, nosataa-kimimi.” 30 Ari okantzi ikyaakoitari: “¿Kaarima naaka pipira pikyaakota-piintari? ¿Arima nokanta-piintzimi pikyaakotana?” Ikantzi Balaam: “Ti.”

31 Ikantakaakaro Pawa iñiiri Balaam ikatziyaka Maninkari awotsiki yairikakiro iwisa-minto. Ari ityiirowanaka Balaam, yoiyootanaka osaawiki ipinkatha-tanakiri. 32 Isampita-nakiri Imaninkariti Pawa, ikantziri: “¡Balaam! ¿Ipaitama pipasawai-tantarori pipira, tima mawa papiitakiro pipasawai-tziro? Tima naaka pokaintsi nompiya-tyaami, tima kaari-pirori pinkantzi-motakana noñaakimi. 33 Iro pipira ñaapaakina, mawa apiitakiro otimpaa-pithatana. Airomi otimpaami, nowamaa-kimimi awiroka, irojatzi añii iroori.” 34 Ari yakanakiri Balaam Imaninkariti Pawa, ikantziri: “¡Nokaaripiro-tzimotakimi! Ti noyoti awirokataki otzikanari awotsiki. Iro kantacha, kaari-piro-rika okantzi-motakami nantziri, iroñaaka nompiyanaji.” 35 Ikantzi Imaninkariti Pawa: “¡Balaam! Piyaata-nakiri ityaantaitani-payi. Iro kantacha onkarati nonkanta-yitimiri naaka, irootaki piñaawaitiri awiroka.” Irootaki iyaatan-tanakiriri Balaam inampiri-payi Balac.

36 Ikanta ikimaki Balac pokaki Balaam, jatanaki imonthaa-wakyaari otzinkamiki inampiki Athataa-wini-satzi, saikatsiri othapyaaki Poimaarini, tsika owiraa-thapita iipatsiti. 37 Ikantawakiri: “¡Balaam! Nontyaantaki chapinki kaimimini. ¿Paitama kaari pipokanta piñiina? ¿Pisiyakaantzi airo noimosirinkimi? 38 Yakanaki Balaam, ikantzi: “¡Pinkimi niyomparí! Aritaki pokakina noñiimi. Iro kantacha ti ontzimi-motina nosintsinka noñaawai-tantyaarori okaratzi nonintziri naaka. Apatziro noñaawaitiro onkarati inintziri Pawa.” 39 Ikanta Balaam itsipatakari Balac jaitijiitaki Awotsiki-winiki. 40 Ari iwamaakaan-tapaaki Balac ipiraitari-payi. Ityaantaki yaita-nakiniri Balaam aajatzi inampina-payi. ‡

41 Okanta okitaiti-tamanaji, yaanakiri Balac ikaimakaantani Balaam anta Inkani-wirii-toniki. Ari yaminako-takiro okoñaataki iwanko-thaanti-jiitaka Israel-iiti.

23

Iiñawaitakiro Balaam iiyomitaakiriri Pawa

1 Ari ikantanaki Balaam: “Piwitsikina aka 7 pomitai-rontsi. Piwamaina 7 kiripiri vaca aajatzi 7 pasini ipiraitari.” * 2 Imatakiro Balac okaratzi ikantakiriri Balaam. Ari itsipatakari Balac yoka Balaam ipomitakiri aparoni kiripiri vaca, aajatzi aparoni ipiraitari okaratakira 7 pomitai-rontsi. 3 Ikantzi Balaam: “¡Pinkatharí! Ari pisaika-wintawakiri pipomitani. Nojatawaki naaka, onkamintha imonthai-yaana Pawa. Aritaki nonkaman-takimi awiroka onkarati inkantinari.” Jatanaki Balaam ikinakiro opitziryaa-masitaka otzisi.

4 Ikanta imonthaakari Pawa yoka Balaam, ikantzi Balaam: “¡Pawá! Nokantaki iwitsikaiti 7 pomitai-rontsi, nopomitaki aparoni vaca aajatzi aparoni ipiraitari okaratakira 7 pomitai-rontsi.” 5 Ari ikantakaakaro Pawa iyotiro Balaam iñaawaitiri, ikantakiri: “Pimpiyi isaikaki Balac, pinkamantiri okaratzi nokanta-kimiri naaka.” 6 Ari ipiyaari Balaam iñaapajiri Balac isaikawin-tziri ipomitani, itsipayi-takari inampiri-payi Athataa-wini-satzi. 7 Ari iñaawai-tanakiro Balaam iyotakayi-takiriri ñaantsi, ikantanaki:

Nopoñaakaro Tonkaariitoniki yamakina Balac,

Nokinapaakiro otzisi-masiki tsika isitowa-piintzi ooryaatsiri, ikaimakaan-takina Iwinkathariti Athataa-wini-satzi, ikantakina:

“¡Pimpoki, pintakishiri Israel-iiti!

¡Pimpoki, pimishatiri icharini-payi Jacob!”

8 ¿Paitama nontakisan-tyaariri naaka kaari inintzi Pawa intakisaitiri?

¿Paitama nomisha-tantyaariri naaka kaari imishatzi irirori Pawa?

19 Tima yoka Pawa, ti isiyaari atziri-payi thaiyawaari,

Ti inasityaaro okaratzi ikinkithasiri-takari.

Aririka inkanti: “Iroka nantiri.” Aritaki yantakiro.

Imonkara-tziro maaroni ikasiya-kaantziri.

20 Ikantai-takina naaka nontasonka-wintanti.

Tima imatakiro Pawa itasonka-wintantaki irirori, airo nomatajiro naaka noipyaa-ñaani-tajiri.

21 Ti iñiitajiro iyaari-pironka icharini-payi Jacob,

Ti iñiitajiro aajatzi ikowiinka-takowaitzi ishininka-payi Israel-iiti.

Tima yasi iwiro itsipata-piintakari Iwawani.

Iriitaki itharowin-tapiin-takari iwinkathari-titaari.

22 Tima yoka Pawa, amajiriri isaikawitaka Apitantoniki,

Otzimimo-tziri isintsinka osiyaaromi isintsinka katsi-mari-payi. †

23 Tikatsi ompaitzi-motyaarini icharini-payi Jacob takisaantsi,

Tikatsi ompaitzi-motyaari Israel-iiti mishataantsi.

Iroñaaka ankanta-taitiri Israel-iiti:

¡Oshiki yantzimota-kimiri Pawa kaari iñaapiin-taitzi!

24 Ikimitakari kashikari yokaiti,

Ikatziya yasaryaanta.

Airo imorinka irojatzi yatsikan-takyaariri yatsikani.

Iiranakiro iriraani iwamaani-payi.

25 Ari ikantanaki Balac: “¡Balaam! Ti pinintatyii pimishatiri, airo pitasonka-wintairi aajatzi.” 26 Ikantzi Balaam: “¡Balac! Tima nokantzi-takami: ‘Onkarati inkantinari Pawa, irootaki nantiri.’ ”

25

Yawintaakari Israel-iiti pawaniro Paraankaitoniki

1 Ari isaikajii-tapaaki Israel-iiti anta Inchatoniki. Imayimpi-waiyi-takiro Athataa-wini-sato. 2 Okaimakiri Israel-iiti intsipa-tyaaro opomitziniri atsipita-kaari pawaniro-payi. Yakyoo-tapiin-takiro Israel-iiti. Ipinkatha-waitakiri owawa-niroti-payi. 3 Ari okantakari ikimisan-tantakariri Israel-iiti pawaniro Inkaniwiri anta Paraankaitoniki. Irootaki ikisanta-nakariri Pawa yoka Israel-iiti. 4 Ari iñaanata-jiriri Pawa yoka Moisés, ikantajiri: “¡Moisés! Papatotiri maaroni ijiwariti-payi Israel-iiti, pisitzika-yitiri yokapayi osaikira, intaina-ryaajyaari nomasirinka maaroni Israel-iiti.” 5 Ipoñaa ikaimakiri Moisés pasini ijiwariti-payi Israel-iiti, ikantakiri: “Piwamairi ashininka-payi ikaratzi aapatyaa-kariri pawaniro Inkaniwiri saikatsiri Paraankaitoniki.”

6 Ikanta aparoni ishininka Israel-iiti yamaki Maimani-wini-sato tsika yapatojiitaka ishininka-payi, iñaawakiri Moisés, aajatzi maaroni Israel-iiti isaikajiitzi iraako-waijiita iriroriiti ikyaapiin-taitzira Tasorintsi-thaanti. 7 Ikanta iñaawakiri irirori Finees itomi Eleazar icharini Ompira-tasorintsi-taari Aarón, isitowa-sitanakiri ipiyojiitaka ishininka, yaanakiro iwisa-minto. 8 Ijatasitakiri yoka ishininka tsika iwanko-thaanti-yitaka ishininka-payi, isataakiri imotyaaki apitiroiti, sirampari aajatzi kooya. Aripaiti okarata-paaki mantsiyarintsi owamaayi-takiriri Israel-iiti. 9 Tima oshiki-piro ikaratzi Israel-iiti owamaakiri mantsiyarintsi. *

31

Ikisawintaja Israel-iiti

1 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Moisés, ikantajiri: 2 “Paanakiri maaroni Israel-iiti inkisawin-tajyaa, ijati iwayiri-tajyaari Maimani-wini-satzi. Aririka pimatakiro, aritaki pintsipa-siri-tajyaari piwaisatziti-payi.” 3 Ikaimakiri Moisés maaroni ishininka-payi, ikantakiri: “Piwitsika-yitajyaa awirokaiti, pijati pinkisa-wintajyaa piwayiri-tyaari Maimani-wini-satzi, tima irootaki inintakiri Pawa.”

7 Imatakiro iwayiritari Maimani-wini-satzi, yapirotakiri iwamaakiri maaroni, imatakiro okaratzi ikantakiriri Pawa yoka Moisés. 8 Ari ikaratzi iwamaanakiri iwinkathariti-payi Maimani-wini-satzi. Yoka ipaitawi-jiita: Evi, Requem, Zur, Hur, Reba. Tima inkarati 5 pinkathari iwamaakiri. Iwisa-nakiri aajatzi Balaam itomi Beor. 9 Ithonka-nakiro Israel-iiti inosika-nakiro kooya-payi Maimani-wini-sato, yaayita-nakiri iinchii-rikiti. Ari ikaratzi yaanakiri ipira-payi, i-vaca-ti aajatzi iwaararo-payi, maaroni.

15 Ari ikantawajiri Moisés ishininka-payi: “¡Ashininká! Ipaitama kaari piwamaantaro iroka-payi kooya? 16 Irooyitaki iyomitaa-naari Balaam kantakaan-takirori ikaaripiro-tzimotan-takariri ashininka-payi Pawa anta Paraankaitoniki. Irootaki iwasankitaan-takariri Pawa ashininka-payi ikamanta-yitakari.”

* 6:3 kachoyita-tsiri = [vino, vinagre]; chochoki = [uva]

* 13:20 pankirintsi = uva

† 13:23 chochoki iratziri = uvas; okitho pasini pankirintsi-payi = granados, higos

‡ 13:27 Ikantai-tziri aka “Ari oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari.” Tima irootaki osiyarori ikantaitzi “itzimapaji oshiki yaarato aajatzi owaaki thomitsi, okimiwai-tapaaro ositowaa-tapaji nijaa.”

§ 13:32 Oshiki okowiinkatzi kipatsi naminai-tziri, ti onkamithati. = Iroka kipatsi naminai-tziri, oshiki oniyayi-takiri ikaratzi nampiwi-tarori anta.

* 14:8 Ikantai-tziri aka “Ari oshookapaji oshiki pankirintsi, aajatzi tsika itzimapaji oshiki ipiraitari.” Tima irootaki osiyarori ikantaitzi “itzimapaji oshiki pitsi aajatzi oyaaki thomitsi, okimiwai-tapaaro ositowaa-tapaji nijaa.”

† 14:22 apiipii-takirori = yapiitakiro okaratzi 10

‡ 14:28 Omapiro-tatyaa = Tima omapiro-tatyiiyaa nosaiki naaka aka, ari okimitzitari aajatzi, omapiro-tatyaa nonkaman-timiri iroñaaka.

* 16:2 oshiki jiwari-payi = 250 ikarajiitzi

† 16:17 pikarajiitzi oshiki = 250 pasini-payi

‡ 16:35 ikaratzira = 250 atziri

§ 16:49 oshiki-piro = 14,700 atziri

* 17:8 pasotziki = almendra

* 21:5 nowapiin-takari = pan

† 21:9 asiro kitirita-tsiri = bronce

* 22:4 vaca = buey

† 22:21 ikiyaakoitani, ipira = asna

‡ 22:40 ipiraitari-payi = vaca-payi, oisha-payi

* 23:1 vaca = becerro, ipiraitari = oisha = carnero

† 23:22 katsi-mari-payi = búfalo

* 25:9 oshiki-piro = 24,000

APIIÑAANIRI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

APIIÑAANIRI

1

Ikinkithawaitakairi Moisés ishininkapayi

1 Iroka ikinkitha-waita-kaakiriri Moisés ishininka-payi Israel-iiti isaikan-tawitari otzisi-masiki isitowa-piintzi ooryaatsiri anta Owaryiinkaariniki, ipaitai-tziro Mamiriwini, omontitakaro Inkaari Kiraankaaro. Osaika-nampitziro Morontoni, Isiko-wini, Kitamaaro-jaari, Otantaarini aajatzi Oorowini.

6

Kowapirotachari Ikantakaantaitani

1 Iroka ikantakaantani, iwinkakaantani aajatzi isinita-kaantani Awawani. Ikantakina noyomitaa-jimiro, irootaki pimonkara-tapiin-tajiri anta kipatsiki pasitajyaari awirokaiti. 2 Irootaki pimpinkatha-tanta-jyaariri Pawa, pimonkara-tajiro iwinkakaantani, aajatzi ikantakaantani okaratzi nokaman-tzimiri. Irasi iwiro yantapiin-tairo pitomi-payi, aajatzi inkarati pincharini-tajyaari. Irootaki pañaanta-jyaari oshiki osarintsi. 3 ¡Pinkimi Israel-iiti! Ontzimatyii pimonkara-tajiro nokanta-kimiri. Irootaki pisaikan-tajyaari kamiitha anta kipatsiki, tsika oshookapaji oshiki pankirintsi, tsika itzimapaji aajatzi oshiki ipiraitari. Aritaki noshikyaa-jimiri pishininka anta. Irootaki iñaani Piwinkathariti, Iwawani piwaisatziti. *

4 ¡Pinkimi Israel-iiti! Yoka Awinkathariti Pawa, aparoni ikanta Ipinkatharitzi irirori. 5 Pininta-piro-tajiri, pininta-siri-tajiri, pininta-sintsi-tajiri aajatzi. 6 Osiriki piwapiin-tairo maaroni ñaantsi okaratzi nokanta-kimiri. 7 Irootaki piyomitaa-najiriri awirokaiti pitomi-payi. Piñaawai-tapiin-tajiro piwankoitiki, aririka paniiti awotsiki, aririka piwitsika-najyaa pimaanta-najyaari, aririka pimpiriin-tamanaji. 8 Poosota-kotyaaro pakoki pisankina-takiro, aajatzi pipankainaki. 9 Pisankina-yitairo pitzinkamiki, aajatzi asitakoroki piwanko-payi.

7

Aairo pishininkawaitari pinkathawaitziriri pawaniropayi

1 Aririka inkanta-kaakyaaro Piwawani, pinkyaaki-rika kipatsiki pasitajyaari awirokaiti, ari piñaakiri Pawa imisitowiri 7 iriipirori ishininkata-wakaa-jiita anta: Tharowan-taarini-satziiti, Pitzitharini-satziiti, Tonkaarisatziiti, Owintini-satziiti, Nampitsi-wini-satziiti, Thaantiwinisatziiti, aajatzi Kayaawinisatziiti. 2 Aririka imatakiro Piwawani iitsinampaa-kayimiri yokaiti, pimapiro-tatyiiri papirotiri, airo paapatyaa-waitari, airo piwawisaako-waitzi aparoni. 3 Airo pishininka-waita aparoni, pininti paakayiri pisintoiti itomiiti irirori, airo iinanta-waitaro irisintoiti irirori pitomiiti awirokaiti. 4 Tima airo imiraawin-taana naaka pitomiiti, apatziro ininti impinkatha-waitiri pawaniro-payi. Irootaki nonkisan-tyaamiri awirokaiti, intsipaiti napiroo-tajimi. 5 Irootaki pimporokan-tyaaniriri awirokaiti maaroni ipomi-pirini-minto, ari pinkimitaa-kiniri osiyakaaro iwawa-niroti Inkaariwiro. Papirotiri pintayi-tajiri isiyakaa-rontsiti-payi. 6 Tima tasorintsi pinkantzi-motajyaari awirokaiti Piwawani. Iriitaki oyosiita-jimiri yasitajyaami maaroni, ti pisiyaari pasini-satzi atziri-payi ikaratzi saikatsiri aka kipatsi, panaajiri awirokaiti iyosiitajimi Pawa.

8

Ti apatziro owañaantzi okaratzi iwaitari

1 Ontzimatyii pinthotyaajiro ikantakaan-taitani okaratzi nokanta-kimiri, aritaki pisaika-yitaji kamiitha. Aritaki piñaajiro pishiki-pirotaji. Irootaki pasitan-tajyaarori kipatsi ikasiya-kaakiriri Pawa pairani awaisatziti-payi. 2 Osiriki piwiro otzisi-masi tsika ikinakaa-paakimi pairani Pawa, tima 40 osarintsi iñaanta-siri-takami, ikisa-siri-takaa-waitakami aajatzi. Iro iyotantyaari tsika pikanta-waita, aririka pimonkara-takiniri maaroni ikantakaantani. 3 Tima oshiki ikisa-siri-takaa-waitakami, itashaaniin-takaa-waitakami. Iro kantacha ipakimi piwariti pipaitakiri ‘paitama’. Ti piñaawi-tapiin-tyaaro iroka owaritintsi aajatzi piwaisatziti-payi ti iñiiro irirori pairani. Ari iyomitaimiri Pawa ti apatziro owañaantzi okaratzi iwaitari, tima irootaki owañaa-pirotan-tatsiri ankimisantajirori okaratzi ikantairi Pawa. * 4 Tima okaratzi 40 pisarintsi-takotaki pairani otzisi-masiki, titzimaita pinthon-kakotyaa piithaari, ti pijaaniya-waiti piitzi aajatzi. 5 Ontzimatyii piyotaji iriitaki Pawa otampatzika-siritzimiri. Ari isiyari iriritaitari, itampatzikatziri itomi.

18

9 Aririka pinkyaaki kipatsiki ipimiri Pawa, paamaiyaa piyotziro = kari okaratzi yamiyitari nampitarori anta yantayitziro kowiinkari iisaniin-taitani. 10 Airo itzimawaitzi aparoni pishininka nintatsini impomitiri iwaiyani paamariki yasitakai-yaari iwawani, nintatsini iñaawya-tantyaa, nintatsini yathataantyaa, nintatsini iyotanti, nintatsini yantyawiyariti, 11 nintatsini imishatanti, nintatsini imatsikanti, nintatsini iniwyatantyaa, nintatsini inkinkitha-waita-kayiri kamatsiri. 12 Tima oshiki okowiinkatzi-motziri Pawa ikaratzi antayitzirori akantakiri. Irootaki imisitowan-takariri Pawa asiwitarori inampi airo pitsipa-tantari yantayitziro kowiinkari-payi. 13 Kamiitha-siri pinkantzi-motajyaari awirokaiti Piwawani. 14 Tima yokapayi atziri-payi, asitarori iipatsiti pasitajyaari awirokaiti, ikimisantziri yotantaniri-payi, antyawiyari-payi. Irooma awirokaiti, ti isinitimi Piwawani pimayitajiro iroka-payi.

15 Ari intyaankaki apaata Piwinkathariti Pawa pasini Kamantan-tzinkari, ari isiya-kota-paakyaanaro naaka ityaankakina. Ashininka inatyii. Ontzimatyii pinkimisan-tajiri. 16 Irootaki pikampi-takiriri pairani Pawa Mamirii-toniki, papatojiitaka, pikantaki: “Ti noninti napiitiro nonkimiri iñaawaiti Pawa. Ti noninti noñiiro antaroiti paamari. Nokami = kari.” 17 Irootaki ikantan-takanari naaka Pawa: “Kamiithataki ikantakiri pishininka-payi. 18 Tima naaka kantakai-yaaroni iñiitaji Kamantan-tzinkari kimityaamini awiroka, ishininka inatyii pincharini-tajyaari. Nowajiniri noñaani ipaantiki. Iriitaki kinkitha-taironi onkarati nonkantiriri. 19 Iro kantacha, itzimi-rika kaari kimisan-tairini Kamantan-tzinkari ipairyaajiro nowairo, aritaki nowasankitaajiri yokaiti.”

19

Ikantakota mishakowintantaniri

15 Intzimi-rika mishakowintaari, impoña inintajiiti jiwari-payi tsika inkantiri iwasankitairi, ontzimatyii intzimi apiti ñaakotirini ikinakaa-sitakari. Iro kamiitha-pirota-tsiri intzimi-rika mawa atziri ñaakotirini. Irooma inkantyaa aparoni ñaakotirini, airo okanta-pirota.

25

Pasataantsi

1 Ipoñaa iñaanatairi Moisés ishininka-payi, ikantziri: “Aririka pimaimanita-wakaiyaa, ontzimatyii pijata-sitiri jiwari, iriitaki amina-kotimini itzimi-rika tzimatsiri ikinakaa-sitani, irima kaari tzimatsini ikinakaa-sitani tikatsi inkantaitiri. 2 Aririka inintaiti impasaitiri tzimatsiri ikinakaa-sitani, iriitakira kantatsini jiwari inaryiitiri osaawiki impasaitiri. Arira omonkaratyaaro impasaitiri tsika-rika okaratzi ikinakaa-sitakari. 3 Onkarati 40 impasaitiri, airo yanaakai-tziro. Aririka yanaakai-takiro tira ari onkantyaa iwasankitai-tanti, iwasinonkai-tantatzii.

Pantawaitakairi pipira

4 Aririka pantawaita-kairi pipira, tima ti pintashi-niinta-kaawaitiri.” *

Ajiironi iririntzi okaakiini kinankaro

5 Aikiro ikantatzii Moisés: “Aririka pintsipatyaari pirintzi-payi piwankoki, ompoña ikamaki aparoni titzimaita iwaiyan-takairo iina. Iroka kinankaro kooya, airo osinitaa-ntsitzi aminaji pasini sirampari kaari yirintzita oimini. Iriitaki aajironi iririntzi okaakiini iroka kinankaro. Tima iriitaki oimithori iroori. 6 Aririka intzimaji ityaaroni otomi, yaakotairi iwaironi kamaintsiri iririntzi, ari onkantyaa airo opyaakotanta iwairo ikarajiitzi ishininkata-wakaa Israel-iiti.

31

Iijiwatajai Josue

1 Ari ikamanta-jiriri Moisés ishininka-payi iroka ñaantsi, 2 ikantajiri: “Aritaki tzimaki 120 nosarintsiti, ti nosintsitaji naniitaji. Tima ikantakina Pawa: ‘Airo pimontyaaro awiroka Owaryiinkaarini.’ 3 Iro kantacha, iriitaki Pawa jiwatajimini awiroka-payi. Iriitaki apirotairini atziri-payi tsika pinkinayiti, onkini paajiro iipatsiti. Iriima Josué, iriitaki pijiwariti-tajyaari awirokaiti. Tima ari ikantzi Piwawani.”

34

Ikamantaari Moisés

5 Aritaki kamaji irirori Moisés, impiratani Pawa. Ikamajiro iipatsitiki Athataa-wini-satzi, tima irootaki ikantakiriri Pawa. 6 Ikitaitajiri owintini-pathatzi anta Athataa-winiki, omontitakari otzisi Paraankaitoni-panko. Tikatsi ñiironi tsika ikitaitakiri irojatzi iroñaaka. 7 Tima tzimaki 120 isarintsiti Moisés ikamantajari. Ainiro yokichaawita kamiitha, ainiro iñaapirowita kamiitha. 8 Oshiki iiraawai-jiitaka Israel-iiti ikamajira Moisés anta iwintini-pathatiki Athataa-wini-satzi. Tima okaratzi 30 kitaitiri iraakoi-takari, irojatzi imonkara-tanta-karori iwasiri-takowai-taitari.

9 Tima pairani tikira ikami Moisés, iwasi-patzii-totanajiri Josué, itomi Nun, iyomitaa-naanajiri intasonka-wintai-tantyaariri irirori. Irootaki ipinkatha-tanta-nakariri ishininka-payi Josué, yantayitziro okaratzi ikantayi-takiriri pairani Pawa Moisés.

* 6:3 Ikantai-tziri aka “tsika oshookapaji oshiki pankirintsi, tsika itzimapaji aajatzi oshiki ipiraitari.” Tima irootaki osiyarori ikantaitzi “itzimapaji oshiki yaarato aajatzi iyaaki thomitsi. Okimiwai-tapajaro ositowaa-tapaji nijaa.”

* 8:3 paitama = maná; iwaitari = pan

* 25:4 ti pintashi-niinta-kaawaitiri = ti pooso-ponthotiri airo iwawaitanta pipira (Yamitaro Judá-iti pairani yaatzika-kita-kayiri ipira [buey] iwankiriki osawororyaan-tyaari otakitii-riki, onkini iwaityaaro.)

JOSUÉ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

JOSUÉ

1

Ikinkithawaitakaitziri Josué

1 Tima aritaki kamaji irirori Moisés, impiratani Pawa. Ari iñaanatajiri Pawa yoka Josué, itomi Nun, itsipata-piintari Moisés. Ikantajiri: 2 “¡Josué! Tima aritaki kamaji nompiratani Moisés. Awiroka montyaakairini maaroni pishininka-payi intatzikiro Owaryiinkaariniki, pijati anta kipatsiki nasitakaajyaamiri maaroni awirokaiti. 3 Naakataki opayitaki-mirori, tima irootaki nokantzi-takariri pairani Moisés, nokantakiri: ‘Naaka opimironi maaroni kipatsi tsika-rika pinkina-yitaki’. 4 Iroka onkarataji pipatsiti. Ompoñaa-nakyaaro aka otzisi-masiki, Kitiniitoniki irojatzi Antaraa-niki, maaroni iipatsiti Tharowan-taarini-satzi, irojatzi anta Inkaariki Antaro tsika ikyaapiintzi ooryaatsiri. 5 Airo itzimaji iitsinampaimini tsika-rika pisaika-yitaji. Naakataki tsipata-piintyaamini nokimitaakiri pairani Moisés notsipatakari. Airo nowapintaimi, nasi nowatyiiro nontsipata-jyaami. 6 Piriipiroti, ñaapiroki pinkantyaa. Tima awiroka aakaajirini kipatsi maaroni pishininka-payi. Irootaki nokasiya-kaakiriri pairani piwaisatziti-payi. 7 Apatziro nonintzi piriipiroti, ñaapiroki pinkantyaa. Pinkimisanta-najiro noñaani okaratzi iyomitaa-kimiri nompiratanini Moisés. Oisokiro piwajiro, irootaki ojatzimotan-tajyaamiri kamiitha onkarati pantayitajiri. * 8 Amiwaanti piñaawaita-piintairo sankinarintsi iñaani Pawa, tima osiriki piwairo kitaitiri aajatzi tsitiniri, irootaki pimatan-tajyaarori pantayitajiro okaratzi osankinatain-chari. Tima ari ojatzimotakimi kamiitha onkarati pantayitairi. 9 Naakataki kantzimiri piriipiroti, ñaapiroki pinkantyaa. Airo ayimawaitzimi pitharowanka, airo piwashaanta-waita, tima naaka Piwawani, nasi nowajiro nontsipatyaami tsika-rika pinkina-yitaji.”

2

Ityaantaaki Josué aminironi nampitsi

1 Ikanta Josué ityaantaki manaan-tsikiini apiti atziri ipoñaanakaro Inchatoniki, ikantawakiri: “Pijati Owintiniki paminiro tsika okantawaita nampitsi Kasiryaari.” Ikanta ijajiitaki, ariitaka owankoki aparoni kooya mayimpiro paitachari Rahab, ari imaajiita-paaki. 2 Iro kantacha tzimatsi kamanta-kiriri pinkatha-ritatsiri Kasiryaariki, ikantai-takiri: “Ari ipokiri Israel-iiti yaminiro tsitiniri anampi.” 3 Ari ikaimakaan-takiro pinkathari iroka kooya, Rahab, ikantakiro: “Pimisitowiri ariitain-chari piwankoki, ipokatzii yaminiro anampi.” 4 Iro kantacha omanakiri iroori yoka apiti atziri, okantanakiri pinkathari: “Omapiro yariitakana apiti atziri, iro kantacha ti noyoti tsika-rika ipoñaa. 5 Jaitijiitaji otsitiniityaanaki, yasitai-tanajiro nampitsi, tira noyoti tsika-rika ikinanaji. Pinintzi-rika pimpatzimatiri, pimpatzimata-nakiri, aritaki piyaata-wajiri.” 6 Iro kantacha iroka kooya, owatiitakiri ariitzinkari jinoki owankoki, omanakiri tsika owankita-kotziro owankiri-payi. 7 Ikanta yokapayi ityaantani pinkathari, iyaatasita-nakiri ikinajiitanaki Owaryiinkaariniki, irojatzi montyii-rontsiki. Ikanta isitowa-jiita-nakira ityaantani pinkathari, yasitai-tanakiro nampitsi.

8 Tikira imaajiiti, atiitapaaki Rahab, okantapaakiri: 9 “Noyotzi iriitaki Pawa opajimirori iroka kipatsi, iri kantakaarori notharowa-kaantamiri. Ari ikantakari maaroni, oshiki itharowan-takami. 10 Tima nokima-kotakimi tsika okantaka pisitowan-taari Apitantoniki, ikantakaakaro Pawa ompiryaati Inkaari Kiraankaaro otzikawakiri pawishimi. Nokima-kotakimi aajatzi piwa-nakiri Sehón aajatzi Og, papitiro-ryaanakiri iwinkathariti Tonkaarisatzi. Pimatanakiri ikaratzi nampitarori intatzikiro Tonkaarisatzi. 11 Antaroiti notharowa-jiitanaki nokima-kotakimi, tikatsi matironi impiyatyaami awirokaiti. Tima yoka Piwawanitari awirokaiti, irijatzi Pawatatsiri inkitiki aajatzi aka kipatsiki. 12 Irootaki nonintantari paakamiithatiri noshininka-mirinka naaka, pimatiri nokimitaa-wakimi awiroka. Pimpairyiiri iwairo Pawa noyotan-tyaari omapiro pimonkaratiro nonkampitimiri. 13 Iroka nonintziri: Airo piwana nokarajiitaki! Asitanari, noyaariri, nirinto-payi, maaroni.” 14 Ikantajiitzi irirori: “Aririka nawisakotaki naaka ari pawisakotzi-takyaa awirokaiti, airorika pikamanta-kotana. Aririka yasitakaa-kyaanaro Pawa iroka kipatsi, aritaki nonisironkatakimi, omapiro.”

Owithatawaari Rahab aminakitzirori nampitsi

15 Tima otanto-nampiki nampitsi osaiki owanko Rahab, owaryaa-thataki siwitha intakiroki, ari inkinanakiri isoronka-najiro ijataji. 16 Okantawajiri: “Pinkinanaji otzisi-masiki, airo iñaanta-waami amina-minatzimiri. Mawa kitaitiri pimañaa anta, irojatzi impiyan-tajyaari amina-minatzimiri. Aripaiti pijataji awiroka.” 17 Ikantanakiro irirori: “Aritaki nomatakimiro pikowa-kota-kinari, airo namatawitzimi. 18 Aririka nompiya-paaki nampitsiki, papiitiro piwaryaa-thatiro siwitha kityonka-tharo nosoronkan-tanajyaari. Papatotiri piwankoki piri, piniro, piyaariri, maaroni ishininka-payi asitamiri. 19 Iriima kaari apatota-chani piwankoki aritaki iwai-takiri, iriitaki kanta-sityaaroni, tira naaka. Irooma iwai-takiri saikain-tsiri piwankoki, naaka kanta-sityaaroni. 20 Aririka pikamantantaki awiroka, airo nomonkaratzimiro nokanta-kimiri naaka.” 21 Ari okantanaki iroori: “Kamiithataki.” Aakiro kityonka-thari siwitha owaryaa-thatakiro tantotsiki, owithata-waari, jaitijiitaji apiti atziri.

22 Ikanta ijajiitaki, ariitaka otzisi-masiki, okaratzi mawa kitaitiri imanajiitaka, irojatzi ipiyantaari amina-minatziriri. Oshiki yamina-mina-witakari awotsiki, titzimaita iñiiri. 23 Ikanta yoirinka-jiitaja apiti atziri, imontyaa-naaro Owaryiinkaarini, ariijiitaja isaiki Josué, ikamanta-pajiri okaratzi awishi-mota-kiriri. 24 Ikantapaji Josué: “Isinita-kairo Pawa maaroni kipatsi. Ayimatakiri itharonka maaroni nampitarori anta, oshiki itharowa-kaakai arokaiti.”

3

Imontyaan-takarori Owaryiinkaarini

1 Okanta okitaitita-manaji, yananinkanaka Josué itsipata-naari maaroni ishininka-payi yookanajiro isaikawita-paaka Inchatoniki, ariijiitaka Owaryiinkaarini. Ari imaajiita-paaki tikira imontyiiyaata intatzikiro. 2 Okanta isaikapaaki mawa kitaitiri, ithotyaakiro ijiwariti Israel-iiti yaminakiro iwanko-thaanti-payi ishininka. 3 Iyomitaakiri maaroni ishininka-payi, ikantakiri: “Aririka piñaakiri Ompira-tasorintsitaari Leví-iti yanatanakiro itasorintsi-mokoti Pawa, yashaata-kayiro, pijajiiti awirokaiti, piyaata-nakiri. 4 Onkini piñiiro tsika pinkina-jiiti, tima tikatsi kinatsini pairani awirokaiti aka. Airotzimaita pitsitokaro tasorintsi-moko, intaina pinkantyaa pampoijiiti.” * 5 Ari ikantanakiri Josué ishininka-payi: “¡Piwitsika-siri-jiityaa maaroni, tima onkitaititamanaji iñaakaimiro Pawa kaari piñaapiintzi!” 6 Ikantakiri aajatzi Ompira-tasorintsitaari-payi: “Paanakiro tasorintsi-moko, pijiwatiri maaroni ashininka-payi pashaa-jiiti.” Yaanakiro Ompira-tasorintsitaari-payi tasorintsi-moko, ijiwata-nakiri maaroni ishininka-payi ashaajiitanaka.

7 Iñaanata-nakiri Pawa yoka Josué, ikantziri: “Iroñaaka nonkanta-kaiyaaro iñiimi pishininka-payi iriipirori pinatzii. Iro iyotantyaari ari notsipatami naaka nokimitaakiri pairani Moisés notsipatakari. 8 ¡Josué! Pinkantiri awiroka Ompira-tasorintsitaari-payi anatakirori tasorintsi-moko, pinkantiri: ‘Aririka paatzikaa-paakiro nijaa Owaryiinkaarini, ari paatzin-kajiita-paaki.’ ” 9 Imatakiro Josué, ikantakiri ishininka-payi: “¡Noshininkaiti! Pimpoka-jiiti maaroni, pinkimi ikantzi Awawani. 10 Iro piyotan-tyaari ari itsipatami awirokaiti Pawa Añaanita-tsiri, aritaki piñaayitajiri yapirotajiri Owintini-satzi, Tharowan-taarini-satzi, Thaantiwini-satzi, Nampitsiwini-satzi, Pitzitharini-satzi, Tonkaarisatzi aajatzi Kayaawinisatzi. 11 Ari piñaajiitakiro yashaata-kaitiro Owaryiinkaariniki itasorintsi-mokoti Pinkatha-wintzirori maaroni kipatsi. 12 Piyosiiti inkarati 12 ashininka, paayiti aparo-payi akaratzi ashininkata-wakaa-jiita. 13 Tima aririka yashitanaki iitziki-payi Ompira-tasorintsitaari anatakirori itasorintsi-mokoti Pinkathari-wintzirori maaroni kipatsi, ari ompiryaatanaki Owaryiinkaarini. Airo osiyaatanaja nijaa, antaro oonkanakyaa katonko.”

14 Ikanta isitowa-jiitanaki Israel-iiti iwanko-thaanti-yitaka yashaatiro Owaryiinkaarini, jiwajiitaki Ompira-tasorintsitaari yanatakiro tasorintsi-moko. 15 Ikanta yaatzikaa-paakiro nijaa Ompira-tasorintsitaari anatakirori tasorintsi-moko, ashiyitanaki iitziki-payi. Tima okimaatatzii Owaryiinkaarini ikoyaan-tapiintai-tarori okithoki pankirintsi. 16 Iro oonkanta-nakari, antaro okantanaka nijaa irojatzi katonko ariitaka Potsitaariki osaika-nampitziri Kimaantsi-jaari. Irooma kirinka Mamiriwiniki omontitari Inkaari Mirityaaro, piryaatanaki. Ari ikinajiitanaki Israel-iiti ijajiiti intatzikiro Kasiryaariki. 17 Iriima Ompira-tasorintsitaari anatakirori itasorintsi-mokoti Pawa, irojatzi ikatziya-jiitaka tsika opiryaatanaki Owaryiinkaarini. Irojatzi ithonkan-takari imontyaa-jiita maaroni Israel-iiti opiryaatanaki Owaryiinkaarini.

6

Ikyaantai-takari Kasiryaariki

1 Tikatsi mataironi inkyaaji Kasiryaariki, tikatsi aajatzi matajironi isitowaji, tima yasitai-tanakiro sintsiini nampitsi, onkini impiyawintyaa aririka iwayirita-paakyaari Israel-iiti. 2 Iro kantacha iñaanatajiri Pawa yoka Josué, ikantajiri: “¡Josué! Nosinita-kimiri papirotiri Kasiryaari-satzi, iwinkathariti aajatzi iwayiriti-payi. 3 Pishonkiro nampitsi pintsipata-kyaari pishininka-payi owayirita-chani, aparo-satzi pishonkiro kitaitiriki. Tima onkarati 6 kitaitiri pishonkyaaro. 4 Ijiwati 7 Ompira-tasorintsitaari yairika-yitaki ichii ipiraitari intyootan-tyaari. Iyaatzimaityaari ompira-tasorintsitaari-payi anatakirori tasorintsi-moko. Aririka omonkaratakyaa 7-tatsiri kitaitiri, 7 papiitiro pishonkiro nampitsi. Intyoojiitanaki Ompira-tasorintsitaari irirori. * 5 Aririka pinkima-wakiro opoimainka-tanaki tyoorintsi, pinkaima-jiiti sintsiini. Aritaki omporokanaki otantotari Kasiryaari. Ari pinkyaa-jiitanaki anta.” 6 Ikaimakiri Josué Ompira-tasorintsitaari, ikantakiri: “Paanakiro itasorintsi-mokoti Pawa. Ijiwati 7 Ompira-tasorintsitaari yairika-yitaki ichii ipiraitari intyootan-tyaari. Iyaatzimaityaari Ompira-tasorintsitaari anatakirori tasorintsi-moko.” 7 Iyomitaakiri ishininka-payi, ikantziri: “Pijajiiti, paniitiro Kasiryaari, pishonkiro. Iriima inkarati owayirita-chani iriitaki jiwatironi itasorintsi-mokoti Pawa.”

8 Yantakiro Israel-iiti okaratzi ikantakiriri Josué. Jiwatanaki 7 Ompira-tasorintsitaari, ityoojiitzi. Pokakotatsi itasorintsi-mokoti Pawa itaapiiki. 9 Jiwataki inkarati owayirita-chani, pokajiitatsi itaapiiki Ompira-tasorintsitaari ityoojiitaki. Tzimatsi pasini owayiri-payi ampoita-tsiri iyaatako-wintziro itasorintsi-mokoti Pawa. Ti omairitapainti tyoorintsi. 10 Tima iyomitaa-yitakiri Josué ishininka-payi, ikantakiri: “Santzikoi-tiini paniijiiti, irojatzi nonkantan-takyaamiri: ‘¡Pinkaima-jiiti sintsiini!’ Aripaiti pinkaima-jiiti” 11 Imatakiro ishonka-jiitakiro nampitsi yanatako-jiitakiro itasorintsi-mokoti Pawa. Ari ipiyajiitaja iwanko-thaantiki, irojatzi pasini kitaitiri.

12 Ikanta ipiriinta-manaja Josué, yaanajiro Ompira-tasorintsitaari-payi itasorintsi-mokoti Pawa. 13 Jiwatanaji 7 Ompira-tasorintsitaari yairika-yitakiri ityoori-payi, pokakotatsi itasorintsi-mokoti Pawa itaapiiki. Ti imakoryaa-painti yaniijiitzi, yaakowintakaro ityoojiitzi. Jiwatatsi inkarati owayirita-chani. Tzimatsi pasini owayiri-payi ampoita-tsiri iyaatako-wintziro itasorintsi-mokoti Pawa. Tima kapiniinka okantaka ityoojiitzi. 14 Ari yapiitakiro ishonkaro nampitsi Kasiryaari, irootaki apitita-tsiri kitaitiri. Ari ipiyajiitaja iwanko-thaantiki. Irootaki yantapiintakiri okaratzi 6 kitaitiri yapiitakiro ishonkakaro.

15 Okanta 7-tatsiri kitaitiri, ananinka-jiitanaka ishonkaro nampitsi, ikimita-piintakiro. Iroka kitaitiri, 7 yapiitakiro ishonkaro nampitsi. 16 Okanta 7-tatsiri ityootaki Ompira-tasorintsitaari-payi, ikaimakota-nakiri Josué ishininka-payi, ikantziri: “¡Pinkaima-jiiti sintsiini! ¡Tima isinita-kimiri Pawa ikaratzi nampitarori aka!”

20 Ari ikaimajiitanaki sintsiini ishininka-payi, poimatanaki ityootani Ompira-tasorintsitaari-payi. Ikanta ikimawakiri maaroni ishininka-payi opoimatanaki tyoorintsi, isintsipirotanakitzii ikaimanaki, irootaki oporokan-tanakari otantotari nampitsi Kasiryaari. Tampatzika iwanakiro ikyaajiitanaki nampitsiki. 21 Yapirotakiri iwisakiri maaroni sirampari, kooya, mainari, antari-kona-payi, imatanakiri ipira-payi, maaroni. Ari ikaratzi ithonkakiri. †

Imisitowaitakiro Rahab awisakotantaari

22 Ikaimakiri Josué amina-itzirori chapinki kipatsi, ikantakiri: “Pinkyii owankoki mayimpiro, pimisitowiro iroori aajatzi okaratzi asitari, paanakiro, pimonkaratiniro okaratzi pikanta-kirori chapinki.”

23 Ari ikyaajiitanaki apitika atziri, yaapaintziro Rahab, aajatzi iri, oniro, iyaariri-payi, oshininka-thori-payi iroori, yaanakiro tsika osaiki iwanko-thaanti-payi Israel-iiti. 24 Ipoñaa itaanakiro owayiri-payi nampitsi Kasiryaari, yapirotakiro itaakiro okaratzi tzimatsiri. Apatziro yaakiri ooro, kiriiki, okaratzi iwitsikai-tziri yaitziri kitiriri kiriiki, asiro, ipiyotakiro tsika osaikayitzi okaratzi yasitakai-tariri Pawa. 25 Iro kantacha iwawisaa-kotajiro Josué iroka kooya Rahab, ari ikimitaakiri oshininka-thori-payi. Tima irootaki omanakiriri ityaantani Josué yaminaitiro nampitsi Kasiryaari. Ari onampitaarori Rahab irojatzi iroñaaka otsipayitaari Israel-iiti tsika inampitaro irirori. 26 Tima inthonkyaa iporokai-takiro nampitsi Kasiryaari, iroka ikantzi Josué iñaanatziri Israel-iiti: “Imishatani iwiri Pawa nintatsini iwitsikajiro nampitsi Kasiryaari. Tzimatsi-rika nintatsini iwitsikajiro, aritaki inkanta-kaakyaaro Pawa inkami maaroni iwaiyani yoka atziri.”

27 Tima maaroni ikimakoi-tanakiri Josué anta, tima iriitaki Pawa tsipata-kariri.

8

Yapiroi-takiri Porokaarini-satzi

1 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Josué, ikantajiri: “Ñaapiro pinkantyaa, airo pitharowa-waitzi. Paanajiri pishininka-payi inkarati owayirita-chani, pijati piwayirityaari Porokaarini-satzi, naaka kantakai-yaaroni piitsinampairi iwinkathariti, pinthonkiri papirotiri maaroni. Awiroka asitajyaaroni inampi aajatzi iipatsiti. 2 Tima ari pimatakiri Porokaarini-satzi aajatzi iwinkathariti pikimitaakiri Kasiryaari-satzi aajatzi iwinkathariti. Nosinitakimi iroñaaka payiro okaratzi tzimimotziriri, payiri aajatzi ikaratzi ipirayitari. Piwitsikyaa, onkini pimapokiri pinkina-sitakiri itaapiiki.”

3 Ari iwitsikanaka Josué aajatzi ikimitakari ishininka-payi jatatsini iwayirityaari Porokaarini-satzi. Iyosiitaki ikaratzi 30,000 ñaapirori ishininka-payi, ityaantakiri tsitini-paiti. 4 Ikantawakiri: “Itaapiiki pinkina-sitakiri, pimanajiitakyaa okaakiini. Owitsika pinkanta-yitakyaa piwayiritiri. 5 Iriima pasini ashininka owayirita-chani iyaatina naaka nojati nampitsiki. Aririka isitowanaki ininti imanata-wakina, nosiya-pitha-tzimaityaari, akimitajiro chapinki. 6 Aririka impatzimata-nakina Porokaarini-satzi, yookanakiro intaina inampi, inkanta-jiiti: “Isiya-pithatatyai yokaiti ikimitajiro chapinki.” Nonkimita-kaanta-tzimaityaaro naaka-payi nosiya-pithata-tyiirimi. 7 Irojatzi pisitowan-tanakyaari awiroka-payi tsika pimanajiitaka, pinkyaa-jiita-paaki inampiki. Tima isinita-kairi Pawa awayirityaari yokaiti. 8 Aririka pinkyaaki inampiki, pintayiro. Pimatiro ikantakairi Pawa. Irootaki inintziri irirori.” 9 Imatakiro Josué ityaantakiri owayirita-chani. Ikinajiitaki ishininka-payi ikyaapiintzi ooryaatsiri, manajiitaka niyaanki-thaki awotsi poñaachari Pawapankoniki irojatzi Porokaa-riniki. Iriima Josué, ti ijati irirori, aajatzi imaanaji iwanko-thaantiki.

10 Okanta okitaitita-manaji, yananinkanaka Josué yaminiri ishininka-payi, inkarati owayirityaarini Porokaarini-satzi. Ipiyotakiri maaroni ishininka-payi, aajatzi antari-kona-payi. 11 Ari itonkaa-jiitanaki owayirita-chani ikaratzi itsipata-nakari Josué. Tima imontita-paakaro nampitsi Porokaa-rini, ari iwanko-thaanti-yitapaaka okatonkotzi nampitsi. 12 Ityaantaki 5,000 ishininka owayirita-chani ikyaapiintzi ooryaatsiri, manayitaka niyaanki-thaki awotsi poñaachari Pawapankoniki irojatzi Porokaa-riniki. 13 Iroka ikanta itsiparyaakiri ishininka-payi Josué: Tzimatsi aparo-payi manajiitaka owayirita-chani ikyaapiintzi ooryaatsiri. Iriima pasini-payi iwanko-thaanti-yitaka okatonkotzi nampitsi. Irojatzi ijiwatan-tanakari Josué tsitini-paiti anta otinkanaaki. 14 Ikanta iyotaki pinkatharita-tsiri Porokaa-riniki, sintsiini ikaimanakiri iwayiriti-payi, aninka-jiitanaka, ikamanta-wakaa-jiitaka tsika iwayiritantyaa. Ari ikaratzi yaanakiri iwayiriti impiyata-wakyaari Israel-iiti iwiraapaaka intatzikiro Mamiriwiniki. Ti iyojiiti manajiitaka pasini Israel-iiti nampitsiki tsika ikinapaakiro. 15 Ikanta Josué itsipatakari iwayiriti, ikimita-kaakaro intharowa-nakityiimi, isiya-pithata-nakari Porokaarini-satzi ikinajiitanaki otzisi-masiki. 16 Ari ikaimakotakiri iwayiriti-payi iwinkathariti Porokaarini-satzi, ikantziri: “¡Pimpatzimatiri!” Ikanta ipatzimai-tanakiri Josué, yookanakiro intaina inampi. 17 Tikatsi aparoni owayiri saikanain-tsini kisakowintyaarini Porokaarini-satzi aajatzi Pawapankoni-satzi, tima maaroni ijatanaki iwayiriti ipatzimata-nakiri Israel-iiti.

18 Ari yapiitakiro Pawa iñaanatziri Josué, ikantziri: “Piwaankiro pipathaka-minto pookotan-tyaaro Porokaa-rini, tima nosinita-kimiri naaka papirotiri.” Iwaanka-nakiro Josué iwisa-minto yairikakiri, yookotan-takaro nampitsi. 19 Imapoka-sitanaka isitowa-jiitanaki owayiriiti ikaratzi omanain-chari, jatanaki Porokaa-riniki, kyaapaaki nampitsiki, itaapaakiro. 20 Ari ipithoka-painta itaapiiki iwayiriti Porokaarini-satzi, iñaatziiro okachaaryii-nkataki otaa inampi. Tikatsi inkini isiyanaki otzisi-masiki, tima itzikakiri Israel-iiti isiyakaan-tziri inkaaranki imisiya-tziiri. Iriitaki pithoka-sitana-kariri iwayiritari. 21 Iñaakiri Josué ikyaaki nampitsiki iwayiriti ikaratzi omanain-chari, imatakiro itaakiro nampitsi, ipiyasi-jiita-paakari Porokaarini-satzi, iwayirita-paakari. 22 Ari isitowa-jiitanaki owayiri-payi kyaapain-tsiri nampitsiki, isatikai-tanakiri Porokaarini-satzi, tikatsi inkinaji isiyi, iwamaitakiri maaroni. 23 Apatziro iwinkathariti Porokaarini-satzi yañaaki, ti iwamairi. Yairikai-takiri, yaanakiri isaikaki Josué.

24 Yapiroi-takiri Porokaari-satzi ikaratzi jatanain-tsiri otzisi-masiki ipatzimatan-tawita. Ari ipiyapaaka maaroni Israel-iiti nampitsiki Porokaa-rini, yapirotakiri iwisakiri ikaratzi añaawita-nainchari. 25 Tima apirotakaa ikamaki Porokaarini-satzi. Ikamayitaki sirampari aajatzi kooya. Ikarajiitzi 12,000 kamaintsiri. 26 Ti inkaratiro Josué iwaankiro iwisa-minto yookotantaro nampitsi, irojatzi yapirotan-takariri ikaratzi nampitarori Porokaa-riniki. 27 Tima yayitakiri Israel-iiti maaroni yasitari Porokaarinini-satzi aajatzi ipira-payi. Imatakiro Josué ikantakiriri Pawa. 28 Itaakiro Josué nampitsi Porokaa-rini. Asi owiro iñiitziro iroñaaka opiyo-porokita tsika okanta iporokai-takiro pairani. 29 Yaakiri Josué iwinkathariti Porokaarini-satzi, ithatakiri otiwaki inchato, irojatzi tsitinii-tiini. Ikanta ikyaanaji ooryaatsiri, ikantaki Josué: “Posiryaa-kotiri kaminkari, pookaitiri okyaapiintaki awotsi, panawyaan-tyaari oshiki mapi.” Asi owatyiiro iñiitziro iroñaaka mapi okaratzi yanawyaan-taita-kariri.

9

Yamatawinka Nampitsii-toni-satzi

1 Ari kimajiitaki okaratzi awisain-tsiri iwinkathariti-payi Tharowan-taarini-satzi, Tonkaarisatzi, Owintini-satzi, Nampitsi-wini-satzi, Thaantiwinisatzi aajatzi Kayaawinisatzi. Tima yokapayi pinkathari iriitaki saika-nampi-yitzirori Owaryiinkaariniki, othapyaaki Antaroiti Inkaari aajatzi Kitiniitoniki. 2 Ari iyomitaa-wakaa-jiitaka yokaiti pinkathari, ikanta-wakaa: “Thami aapatyaa-wakaityaa, inkini ampiyata-wakyaari Josué jiwatziriri Israel-iiti.”

3 Iriima Thaantiwinisatzi nampitarori Nampitsii-toniki, ikimakotakiri Josué tsika ikantakiri Kasiryaari-satzi aajatzi Porokaarini-satzi. 4 Ikinkithasiri-jiitanaka yamatawitiri. Yaaki antyasiparo-payi itiminto aajatzi paisatori misinantsi, wawi-poroki ikantayitaka, ikithaa-yitanakaro, ikyaa-kota-nakari ipira-payi jaitijiitanaki. * 5 Tima wawi-poroki ikantajiitaka, ikyaanta-yitakari iitziki paisato-porokiri. Yaanaki kiso-porokiri iwariti, othonka opowaki. † 6 Ariijiitaka Pinaironchaariniki tsika iwanko-thaantitaka Josué aajatzi ishininka-payi, ikantapaakiri: “Awiroka nopokasitzi, tima intaina nopoñaa-yitaka. Nonintzi paapatyii-yaana.” 7 Ari yakajiitanaki Israel-iiti ikantziri Thaantiwinisatzi pokaintsiri: “Kimitaka ti intaina pimpoñiiyaaro, okaakiini pisaiki. ¿Tsika inkini aapatyaa-wakaityaa?” 8 Aikiro isintsita-nakitzii, ikantziri: “Nonintzi pimpiratyaana.” Ikantziri Josué: “¿Tsikama pipoñaaka? ¿Tsika pipaitaka? ¿Tsika osaiki pinampi?” 9 Ikantajiitzi iriroriiti: “Intaina nopoñaaro, nokimakotakiri Piwawani. Ithonka nokimakiro aajatzi okaratzi yantakiri Piwawani Apitantoniki. 11 Irootaki ityaantan-takanari nojiwari-payi, aajatzi noshininka-payi, ikantakina: ‘Pijati tsika isaikajiitzi Israel-iiti. Paanaki piyaari awotsiki. Aririka piñaakiri, pinkantiri: “Naaka pompiratani. Nonintzi aapatyaa-wakaityaa.” 12 Tima owakira nopokajiitanaki namina-minatzimi, ainiro osaawawita nowariti. Irooma iroñaaka kiso-poroki okantaka, ithonka opowaki. ‡ 13 Ari ikimiwitaka aajatzi misinantsi-naki owakirari inawita. Tima sanaryaaki iroñaaka. Ari okimitzi-takari aajatzi noithaari, noyaantakari noitziki, thonkaka tima intaina nopoñaa-yitaka.’ ” 14 Yaakiro Israel-iiti iwariti Nampitsiitoni-satzi yamakiri inampiki, iwaka kapichiini. Titzimaita inkowakotiri Pawa opaita-rika yantiri. 15 Imatakiro Josué isankinata-kotakiro okantakota yaapatyaa-wakaan-tyaari airo iwayirita-wakaanta. Ikantakiri: “Airo nowamaimi.” Irojatzi imatzitakari ijiwari-payi Israel-iiti ikantaki irirori-payi.

16 Ikanta awisaki mawa kitaitiri, ikamantai-takiri Israel-iiti, ikantai-tziri: “Ti intaina isaikajiitzi Nampitsii-toni-satzi, iriitaki pitsipa-nampitari”. 17 Jaitijiitaki Israel-iiti yamina-minatziri Nampitsiitoni-satzi. Ikanta awisaki mawa kitaitiri, yariitakari inampiki. Iroka ipaitziro inampi-payi: Nampitsii-toni, Manityaarini, Kaaronchaarini, Antami-jaari. 18 Titzimaita iwayirita-paakyaari, tima yaapatyaa-wakari chapinki, inkantakiri: “Airo nowayiritami. Aririka nonthaiyakyaa nokantzimiri, iwasankitaina Pawa, Iwawani Israel.” Irootaki ikisima-waitan-tanakariri Israel-iiti yokapayi ijiwariti-payi. 19 Iro kantacha, iroka ikantajiitzi ijiwariti yakayitziri Israel-iiti: “Airo nowayiritari. Tima aritaki nokantzi-takari chapinki: ‘Airo nowayiritami. Aririka nonthaiyakyaa nokantzimiri, iwasankitaina Pawa, Iwawani Israel.’ ” 20 Aikiro ikantana-kitzii ijiwariti-payi Israel-iiti: “Airo amaimanitziri, isaikawaiti. Tima airorika amonkaratziniri akantakiriri Pawa, aritaki inkisakai. 21 Airo piwamaa-kaanta-waitzi aparoni, apatziro pimpira-waityaari iwapiinti tsitsi, yayi aajatzi nijaa.” Ari ikinakayirori jiwari-payi imonkaratziro ikantakiriri Nampitsii-toni-satzi, yaapatyii-yaari.

22 Ari ikaimakaan-takiri Josué Nampitsii-toni-satzi, isampitakiri ikantziri: “¿Paitama pamatawitan-tanari pikantaki: ‘Intaina osaiki nonampi.’? Tima okaakiini pisaika-jiiwita. 23 ¡Mishataari piinayitaji! Pasi piwairo nompira-waijiityaami. Ontzimatyii pintsimata-piintaji, paapiintaji nijaa asi iwanko Nowawani.” 24 Yakanaki irirori ikantanaki: “Tima antaaro notharowan-takami piwamaana = kari, irootaki namatawitan-tamiri. Tima nokimakotakiri Piwawani okaratzi ikantakiriri pairani Moisés, ikantziri: ‘Ari napirotajiri ikaratzi nampitarori aka, nompajimiro awirokaiti maaroni iroka iipatsiti.’ 25 Iro kantacha, pimatiro pimpira-waityaana awiroka-payi. Pantakayinaro okaratzi kamiithatzi-motimini.” 26 Imatakiro Josué, ti isinitiri Israel-iiti iwayiritai-tyaari Nampitsiitoni-satzi. 27 Iriijiitaki iwaki tsimata-piinta-tsini, irijatzi aapiinta-tsini nijaa irasi maaroni Israel-iiti, asi ipomitairontsiti Pawa tsika-rika anta yookotiniri Pawa. Irootaki yanta-wairi yamitanakari yantiro irojatzi iroñaaka.

10

Iwayiritaitari Tonkaarisatzi

1 Ikanta Adonisedec pinkatharita-tsiri Aapatyaawiniki, ikimakotakiri Josué yaapithatakiri iipatsiti Porokaarini-satzi. Yapirotakiri maaroni, itsipataakiri iwinkathariti, ikimitaakiri pairani Kasiryaari-satzi, yapirotakiri itsipataakiri iwinkathariti. Tima ikimakotzi-takari yaapatyaakari Nampitsiitoni-satzi, itsipatakari iipatsitiki isaikan-tyaari kamiitha. 2 Antaro itharowanaki. Tima ñaapirori ikantajiita. Antaro okanta iipatsiti, anairo irasi Porokaarini-satzi. Tima otzinkami nampitsi onatzi iroka Nampitsii-toni. 3 Irootaki ityaantan-takari Adonisedec jatatsini iñiiri Hohan pinkatharita-tsiri Aripirotaa-riniki, iñiiri Piream pinkatharita-tsiri Watha-winiki, iñiiri Jafía pinkatharita-tsiri Kisosiryaa-riniki, iñiiri Debir pinkatharita-tsiri Waakaanikiki, ikantakiri: 4 “Pimpoki pamitakotina awayirityaari Nampitsiitoni-satzi, tima yaapatyaakari Josué ijiwariti Israel-iiti, itsipata-wakari.” 5 Ikanta yoka 5 pinkathari saikatsiri iipatsitiki Tonkaarisatzi. Pinkatharita-tsiri Aapatyaawiniki, Aripirotaa-riniki, Watha-winiki, Kisosiryaa-riniki, aajatzi Waakaanikiki, yaapatyaa-wakaanaka irirori, yaayita-nakiri iwayiriti. Jataki intzi-masitiri Nampitsiitoni-satzi iwayiri-tyaari.

6 Ari ikimitakari aajatzi Nampitsiitoni-satzi, ityaantaki jatatsini isaikaki Josué iwanko-thaantiki Pinaironchaariniki, ikantapaakiri: “Pimpoki sintsiini, pinkisa-kowintyaari pimpiratani. Tima yaapatyaa-wakaa-kityaa pinkathari-payi saikatsiri tonkaariki iipatsitiki Tonkaarisatzi, inintzi iwayirityaana.” 7 Ikanta ikimawaki Josué, pokanaki irirori itsipayitakari ñaapirori iwayiriti ipoñaakaro Pinaironchaariniki. 8 Ari iñaanata-jiriri Pawa, ikantairi: “¡Josué! Airo pitharowan-tawaitari, nosinita-kimiri papirotiri. Tima tikatsi matimini yiitsinampaimi awiroka.” 9 Ikanta ipokanaki Josué tsitini-paiti ipoñaakaro Pinaironchaariniki, imapokakiri iwayiritakari. 10 Tima ikantakaakaro Pawa intharowan-taityaari Israel-iiti, iñiitakiri yapirotantaki iwamaantaki Nampitsii-toniki. Ipatzimata-nakiri ikinawitanaka awotsiki jatachari tonkaariki Moropankoniki, ari iwamaawaji oshiki, irojatzi yariitantaka Kiyaronchaariniki aajatzi Pirataironiki. 11 Ikanta yoirinka-jiitaaro Moropankoniki isiya-pitha-witari Israel-iiti, iwaryaaki Pawa antaro jiriniki osiyakaro mapi, irojatzi anta Kiyaronchaariniki, apirotakiri owamaakiri anaanakiri ikaratzi iwamaayitakiri Israel-iiti.

12 Ari ikowakota-kiriri Josué yoka Pawa yapirotiriri iwayiritiri Tonkaarisatzi. Tima ikimakiri maaroni ishininka-payi, ikantaki:

“¡Ooryaatsiri! Paatzinki aka Nampitsii-toniki.

¡Kasirí! Paatzinki anta otaapiki Maniro-jaariki.”

13 Ari imatzimaitaka yaatzinka-paaki ooryaatsiri aajatzi kasiri. Irojatzi ikaranta-karori Israel-iiti ipiyawinta iwayiritari iisaniintani.

Irootaki osankinatain-chari pairani isankinariki Jaser, kantatsiri: “Osamani yaatzinkaka ooryaatsiri inkitiki, iroowitaincha omonkarata-jyaami aparoni kitaitiri.”

14 Tira iñiiti pairani siyaaroni iñaakan-takiri Pawa yantakiro inintziri aparoni atziri, tima inkisako-winta-tyiiyaari Israel-iiti.

15 Ari ipiyaari Josué itsipataari ishininka-payi iwanko-thaantiki anta Pinaironchaariniki.

24

Ikamantakari Josué

29 Okanta apaata, kamaki Josué itomi Nun, impiratani Pawa. Okaratzi 110 isarintsiti ikamantakari. 30 Ikitaitakiri inampiki, ipaitai-tziri “Oshiki-piro Antitaantsi” saikatsiri otzisi-masiki iipatsitiki Efraín-payi, tsika okatonkotzi otzisi Onikariitoniki. 31 Tima yoka Israel-iiti oshiki ipinkathata-piintakiri Pawa ainiro yañaawita Josué. Ari ikantzi-takarori aajatzi ikamajira Josué, tima ainiro yañaayitzi antari-kona-payi yotakotzirori okaratzi yantzimota-kiriri pairani Pawa.

32 Ikanta yamajiro Israel-iiti itonki-porokini José anta Apitantoniki, ikitata-pajiri Sikochaariniki. Irootaki iipatsiti Jacob, iwaisatzitini, yamanantakiri pairani yasiwitaro icharini-payi Hamor, ipinatakiri ikaratzi 100 ikithoki kiriiki. Tima yoka Hamor iriri inatzii owaita-kaantai-tziri Siko-kintsi, ikantziri iñaaniki iriroriiti Siquem. Okanta apaata, iriitaki icharini-payi José asitaarori maaroni iroka kipatsi.

* 1:7 Oisokiro piwairo = airo pitimpaa-waita pakopiroki aajatzi pampatiki.

* 3:4 intaina pinkantyaa = 1,000 metro = 2,000 okaratzi imonkaratan-taitaro konakintsi.

* 6:4 ipiraitari = oisha

† 6:21 ipira-payi = buey, oisha, mora

* 9:4 ipira-payi = asnos

† 9:5 iwariti = pan

‡ 9:12 nowariti = pan

JIWARI-PAYI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

JIWARI-PAYI

1

Yapirotantaki Judá-iti

1 Aritaki kamaki Josué, inintaki Israel-iiti iyoti itzimi-rika ityaaroni iwayirityaa, ikowako-takiri Pawa, ikantziri: “¿Itzimika ityaaroni itonkairo iwayiri-tyaari Owintini-satzi?” 2 Ari yakakiri Pawa ikantziri: “Iriitaki ityaaroni iwayiri-tyaari icharini-payi Judá, naaka kantakai-yaarini yaapitha-tantyaariri iipatsiti, iriitaki asitajyaaroni.” 3 Ikanta icharini-payi Judá ikaimakiri maaroni icharini-payi Simeón, tima ishininka-thori inajiitzi, ikantakiri: “Thami antsipata-wakaiyaa antonkairo kipatsi ipaitakinari. Thami awayiri-tyaari Owintini-satzi. Ari nonkimi-tajirori naakaiti, aritaki noyaatakimi pipatsitiki ipaitakimiri awiroka.” Imatakiro icharini-payi Simeón, iyaataa-jiita-nakiri ishininka-thori-payi. 4 Tonkajii-tanaki Judá-iti. Ikantakaakaro Pawa yapirotiri maaroni Owintini-satzi, aajatzi maaroni Nampitsi-wini-satzi. Tima oshiki-piro ikaratzi atziri iwamaakiri anta Poriryaarii-toniki. *

8 Ikanta iwayiri-takari Judá-iti yokaiti Aapatyaawini-satzi. Ikyaaki inampiki, yapirotakiri iwisakiri maaroni, itaanakiro inampitsiti. 9 Ikanta yawisanaki Judá-iti iwayiri-tanakari Owintini-satzi nampiwi-tarori otzisi-masiki, Piryaariniki, aajatzi otaapiki owintini-pathatzi. 10 Ikanta yawisanaki Judá-iti iwayiri-tanakari Owintini-satzi nampiwi-tarori Aripiro-taariniki, ipaitawi-taitari pairani “4 Asitarori Inampitsiti”, iwa-nakiri Sesai, Ahimán aajatzi Talmai, jiwari-payi inayitzi irirori.

Iwayiritantaki icharinipayi José

22 Ari ikantakari aajatzi icharini-payi José, iwayiri-takari Pawapankoni-satzi. Tima itsipatani iwiri Pawa yokaiti. 23 Ityaantaki icharini-payi José jatatsini yaminaitiro Pawapankoniki, ipaitai-tziri pairani Tirimpyaari. 24 Ikanta ijajiitanaki aminirori nampitsi, imonthaaka poñaanain-chari nampitsiki, ikantawakiri: “¡Ayomparí! Pinisironka-tyaana, nonintzi piyomitainaro tsika ikyaa-piintai-tziro nampitsiki, aritaki nomatakimi awiroka naakamiithatimi.” 25 Imatakiro iñaakai-takiri tsika ikinaitzi ikyaantaitari nampitsiki, ithonka yapirotakiri iwisakiri nampitarori anta. Iriima atziri yomitaa-kiriri ikyaantakari nampitsiki, isinitakiri isiyi aajatzi ikaratzi ishininka-yitari irirori.

Ti imisitowanti icharinipayi pasini Israel-iiti

27 Iriima Israel-iiti icharini-payi Manasés ti imatiri imisitowiri nampitarori Maranki-pankoniki, Impanikyaariki, Chariñaariki, Niyaitoniki aajatzi Owayirii-toniki. Irojatzi ikanta inampijiitaro Owintini-satzi anta. 28 Ikanta ishikitanaki apaata Israel-iiti tzimanaki isintsinka, isintsiwintajiri yantawai-takairi Owintini-satzi, titzimaita imisitowiri inampiki. 29 Ari ikimitakari aajatzi Israel-iiti icharini-payi Efraín ti imatiri imisitowiri Owintini-satzi nampitarori Pithatoniki. Iro inintaki intsipa-tyaari inampityaaro inampiki.

30 Ari ikimitakari aajatzi Israel-iiti icharini-payi Zabulón ti imatiri imisitowiri Owintini-satzi nampitarori Sankaariniki, aajatzi ikaratzi nampitarori Katarosi-taariniki, irojatzi inampiyi-takaro Owintini-satzi inampiki itsipatakari icharini-payi Zabulón. Isintsiwintziri yantawai-takairi. 31 Aajatzi ikimitaka Israel-iiti icharini-payi Aser ti imisitowiri nampitarori Tampatzikaariniki, Simaaki, Waiya-jaariki, Amatawyaariniki, Waiyajaaroki, Asitakotaariniki aajatzi Kaankiiriniki. 32 Itsipatakari icharini-payi Aser inampitaro Owintini-satzi asitarori inampi anta, ti yoimisitowiri. 33 Ari ikimitakari aajatzi Israel-iiti icharini-payi Neftalí ti imatiri imisitowiri nampitarori Ooryaa-pankoniki aajatzi Akapankoniki. Ari itsipatakari Owintini-satzi inampitaro iipatsitiki. Oshiki isintsiwintakiri impira-yitari Ooryaa-pankoni-satzi aajatzi Akapankoni-satzi. 34 Iriima Tonkaarisatzi imisiyakiri Israel-iiti icharini-yitari Dan, inampiyi-tyaaro tonkaariki otzisi-masiki, ti isinitajiri yoirinki otaapiki owintini-pathatzi.

2

Ti imiraawintaitairi Pawa

6 Ikanta iwithata-kaanajari Josué maaroni ishininka-payi, jatayitanaki yaayitiro iipatsiti okaratzi ipayita-kiriri. 7 Tima oshiki ipinkathata-piintakiri Israel-iiti yoka Pawa ainiro yañaawita Josué. Ari ikantzi-takarori ikamajira, tima ainiro yañaayitzi antaripiro-payi yotakotzirori tsika ikanta inisironka-takari pairani Pawa.

10 Ikanta ikamayitaki ikaratzi tsipayi-takariri pairani Josué. Ari ikantzi-takari ikaratzi owakira tzimayi-witaa-chari, kaari yotako-piro-tirini Pawa tsika ikanta inisironkatari pairani ishininka-payi.

Yapiitajiro Israel-iiti Ipiyathatari Pawa

11 Tima kowiinka okantzi-motari Pawa okaratzi yantayi-tanajiri Israel-iiti, ipinkatha-waita-sitakari isiyakaaro pawaniro Inkaniwiri. 12 Ti imiraawinta-najiri Pawa, Iwawani pairani iwaisatzitini owawisaa-kotairiri isaikawitaka Apitantoniki. Ipinkatha-waita-sitakari iwawani asitarori inampi itsipataari inampijii-taaro. Irootaki iwatsimaan-takariri Pawa. 13 Tima ipinkatha-waitakiri isiyakaaro pawaniro Inkaniwiri, aajatzi osiyakaaro pawaniro Impokiromara. Ti imiraawintajiri Pawa. 14 Antaro ikisanaka Pawa, yooka-nakiri Israel-iiti. Ikantakaakaro impoki kosintzi-payi inampiki, ikositakiri okaratzi tzimimo-tziriri. Ipokapaaki owayiri-payi, ti onkanti impiyata-wakyaari. 15 Ijatawijiitaka iwayirityaa, ti intsipa-tanajyaari Pawa imatantyaariri iwayirityaari. Irootaki ikantzi-takariri, imonkara-takiro Pawa okaratzi ikantakiriri. Tima oshiki ikimaatsi-waitaka Israel-iiti. 16 Irootaki ikantakaan-takarori Pawa intzimi jiwari-payi, iriitaki saikakaa-yitajirini Israel-iiti. Iri ookakaa-witairini aririka inintaitimi yaapithaitiri iipatsiti. * 17 Titzimaita inkimisantiri ijiwariti-payi, iri ininta-pirotaki impinkatha-waitakiri pawaniro. Ti ishintanaki iwashaantziro tsika ikantayita pairani iwaisatziti ikimisantziro ikantakaantani Pawa. Iwashaanta-nakiro irirori-payi. 18 Aririka inkanta-kaiyaaro Pawa intzimi ijiwariti Israel-iiti, tima iriitaki jiwayitziriri. Ainiro yañaayitzi ijiwariti, itsipata-piintari Pawa yoka jiwari, ikisako-wintari iwayiriyita. Tima oshiki inisironka-takari Pawa yokapayi Israel-iiti, ikimiri ikaminthaa-jiita okantakaaro impira-waitaitari, aririka inkimaatsita-kayi-tyaari aajatzi. 19 Iro kantacha, aririka inkami-rika ijiwariti-payi Israel-iiti, yapiita-najiro ikaaripiro-waitzi, imapiro-tatziiro ikaaripiro-waitzi, yanaakiri ikaaripirotaki pairani iwaisatziti, ipinkatha-waita-sitari isiyakaaro pawaniro-payi. Ti ininti iwashaantajiro, oshiki ayimawai-tziri yantayitiro. 20 Tima antaaro iwatsimaakiri Pawa yoka Israel-iiti, ikantanaki: “Ikantakaan-tziro Israel-iiti ithainka-kiro nokasiya-kayiriri pairani iwaisatziti-payi, ti ininti inkimisantajina, 21 irootaki airo nomisitowan-taari asitarori pairani inampipayi, kaari itsinampai yoimisitowiri pairani Josué ainiro yañaawita.” 22 Tima inintzi Pawa iñiirimi Israel-iiti impiya-siritaji inkimisantajiri, isiya-kota-jiityaari iwaisatziti ikimisantakiri pairani irirori. 23 Irootaki ikantan-takari Pawa intsipa-tyaari Israel-iiti asitarori pairani inampi anta. Ti yoimisitowiri sintziini, tima ti isininitiri yapirotiri Josué.

3

Otoniel

7 Imapirotakiro Israel-iiti ikaaripirotaki ti ookimota-jyaari Pawa, yooka-nakiri. Iwawani-waita-sitakari Inkaniwiri, aajatzi isiyakaaro Inkaari-wiri. 8 Antaroiti iwatsimaakiri Pawa yokaiti Israel-iiti, isinita-nakiri imapirotiri impira-waityaari Cusan-risataim pinkatha-ritatsiri Osampanaaki saikatsiri Tonkaironiki. Tima osamani impira-waitakari okaratzi 8 osarintsi isaikawaitaki. 9 Ari ikowa-kotairi Pawa yokaiti Israel-iiti intzimaji kisakowinta-jyaarini. Iriitakira itomi Cenaz, paitachari Otoniel, iyaapitsi iririntzi Caleb. 10 Inampi-siritan-tanakari Itasorinka Pawa yoka Otoniel, itanakaro ijiwatziri Israel-iiti, jataki iwayirityaa. Isinita-kiniri Pawa iitsinampairi Cusan-risataim pinkatha-ritatsiri Tonkaironiki. 11 Osamani isaikawaitaji kamiitha Israel-iiti okaratzi 40 osarintsi, irojatzi ikamantajari Otoniel itomi Cenaz.

Aod

12 Yapiitajiro Israel-iiti ikaaripirotzi-motairi Pawa, ari ikantakaakaro Pawa ontzimi-motiri isintsinka Eglón pinkatha-ritatsiri Athataa-winiki, iriitaki owayirita-kariri Israel-iiti. Okantakaan-tzirori ikaaripirotzi-motakiri Pawa. 13 Ikanta iwinkathariti Athataa-wini-satzi yaapatyaakari iwinkathariti Pityaankaarini-satzi, aajatzi Otinkanaawini-satzi, ipokajiitaki iwayiritari Israel-iiti, yaapithatakiri inampitsiti ipaitai-tziri Kapashaa. * 14 Tima okaratzi 18 osarintsi impiratai-takari Israel-iiti impiratari iwinkathariti Athataa-wini-satzi.

Iwakiri Aod pinkathari Eglón

15 Ikanta Israel-iiti ikowa-kotairi Pawa. Ikantakaakaro Pawa intzimaji pasini kisakowinta-jyaarini, iriitaki Aod itomi Gera, ishininka-mirinka Benjamín-iiti, ampatintsi inatzii. Ikanta ityaanta-kiniri Israel-iiti isintsiwintakiri yamaitiniri kiriiki yoka Eglón iwinkathariti Athataa-wini-satzi. 16 Iwitsikaki Aod iyotsiro-miniti, apimini ithoyimpitakiro, ti osantha-piroti. Yoosota-kotakaro irakoki imana-kotan-takaro iithaariki. † 17 Ipoñaa ijataki yaanakiniri sintsiwintan-tziri yaitiniri kiriiki yoka Eglón iwinkathariti Athataa-wini-satzi. Iriipirori wathantzi ikanta atziri Eglón. 18 Tima imatakiro ipakiri isintsitan-tziri yaitiniri kiriiki, ari iwithata-waari Aod ikaratzi itsipayitakari. 19 Ikanta yariitaka isaikira iwawani-waita-sitari saikatsiri okaakitapaji Pinaironchaarini, ipiyaja Aod isaikinta Eglón, ikantapajiri: “Pinkatharí, tzimatsi ñaantsi nonintziri nonkaman-timiro apaniroini.” Ari yakanaki irirori, ikantzi: “¡Pisitowa-jiiti!” Sitowajiitanaki inampiri-payi irirori. 20 Itsitoka-paakari okaakiini Aod isaiki yamasawiryaa-wajiita. Ikantzi Aod: “Namatziimi iñaani Pawa.” Ari ikatziyanaka Eglón. 21 Iwaanka-nakiro Aod yampati irako, yaakiro kotsiro-mini imanakiri owiraari iithaari irako-piroki, isatairi imotyaaki, 22 iponkitzita-kiniri, othonka okyaa-kotanaki okawi iyotsiro-mini, ti ositowajiro, jataki ishiito-thatoki. 23 Ari isitowanaki Aod intakiroki, yasitanakiro kamiithaini, isatika-najiro asitako-rontsi.

Iyoitakiri owantain-tsiri

24 Ikanta isitowanaji, ari ipokajiita-paaki impiratani-payi pinkathari, iñaapaa-tziiro asitaka pankotsi, ikantajiitzi: “Aama isapokatyaa isita.” 25 Ikanta iyaawinta ti iyoti opaita yantziri kaari yasitaryaan-taaro, yasitaryaa-kotakiri, iñaatziiri inaryaaka iwinkathariti, kamaki.

Yapiroi-takiri iwayiritaitari Athataa-wini-satzi

26 Ikanta yaminajiitakiro opaita ikamantakari, siyanaka Aod. Ikinanaki isaikayitzi isiyakaaro pawaniro-payi, awisakotaji anta ipaitai-tziro Yawotsiti Witzintziwini. 27 Ikanta yariitaja iipatsitiki ishininkaiti Efraín-iiti, ityoota-paaki. Oirinka-jiitaja Israel-iiti, iriitaki jiwatajirini maaroni. 28 Ikantakiri: “Piyaatina, tima isinitakiri Pawa awayirityaari Athataa-wini-satzi.” Iyaataa-jiita-nakiri, ithonka yaapaakiro imontyiita-piinta Owaryiinkaariniki, ti isiniti aparoni awisatsini anta. 29 Tima omapiro ishikitzi Athataa-wini-satzi iwamaitaki aajatzi iriipirori owayiriiti. Tima tikatsi aparoni siyatsini. ‡ 30 Ari okanta yapiroi-tanta-kariri Athataa-wini-satzi, iriitaki apirotakiri Israel-iiti. Okaratzi 80 osarintsi isaikawaitaji kamiitha tikatsi maimanitirini.

Iwawisaa-kotantaji Samgar

31 Ikanta imatantaki Aod, iriira matanajirori Samgar itomi Anat, iwamaaki irirori oshiki Kinawaita-niriiti imintharowan-takari ipira-payi. Irijatzi kisakowintaariri Israel-iiti. §

4

Débora aajatzi Barac

1 Aritaki kamaki Aod, ari yapiita-najiro Israel-iiti ikaaripirotzi-mota-najiri Pawa. 2 Irootaki isinitan-takariri imaimanitiri Jabín pinkatha-ritatsiri nampitsiki Kaankiityaa-winiki saikatsiri Owintiniki. Tima tzimatsi jiwatziriri iwayiriti Jabín ipaita Sísara, iriitaki nampitarori anta ipaitai-tziro Oshironka-wini Irasi Pasini-satziiti. 3 Ikanta yokaiti Israel-iiti ikowa-kotairi Pawa inkisako-winta-jyaari, tima iñaakiro otzimi-motziri pinkathari Jabín oshiki isiyako-minto asirota-tsiri iwayiritan-tyaari. Tima oshiki iwasinonkaa-waitakiri aajatzi Israel-iiti okaratzi 20 osarintsi. *

Okaimakaan-takiri Débora yoka Barac

4 Ari opinkathari-wintziriri Israel-iiti aparoni kooya opaita Débora, Kamantantzinkaro onatzii, irootaki iina paitachari Lapidot. 5 Iro amita-piintari Débora osaiki kompiro-tapisiki, irootaki ipaitai-tziri anta oyompirositi Débora, saikatsiri niyaanki-thaki awotsi jatachari Tonkaironiitoniki irojatzi Pawapankoniki iipatsitiki ishininka-mirinka Efraín-iiti. Ari ijata-sitzirori Israel-iiti amina-kotiniri imaimanita-wakaa-jiita. 6 Okanta apaata pinkatharo Débora otyaantaki inkaimaitiri Barac itomi Abinoam, nampitarori Tasorintsiwiniki iipatsitiki ishininkaiti Neftalí-iti, okantziri: “¿Tima pinkimi ikantakaan-takimi Pawa, Iwawani Israel, ikantzimi: ‘Pijati, papatotiri pishininka tonkaariki ipaitai-tziro Piyopathaitoni, piyosiiti oshiki owayiriiti inkarati paanakiri, iriira ishininka-mirinka Neftalí-iti aajatzi ishininka-mirinka Zabulón-iiti. † 7 Ari nonkaima-siritakiri naaka Sísara nijaatinkaki Tirimpyaaroki, tima iriitaki jiwatziriri iwayiriti Jabín, tzimatsiri isiyako-minto-payi. Tima nosinita-kimiri naaka papirotiri.’ ” 8 Ari yakanaki Barac ikantzi: “Aritaki nojataki aririka piyaatakina awiroka. Airorika piyaatana, airora nojatzi.” 9 Okantzi Débora: “Aritaki noyaatakimi. Iro kantacha airora itharowintaitami awiroka, tima iro kooya isinitakiri Pawa owamairi Sísara.” Ari okatziyanaka Débora, jataki Tasorintsiwiniki, otsipata-nakari Barac. 10 Ari yapatotakiri Barac ishininka-mirinka Zabulón-iiti aajatzi Neftalí-iti, oshiki ikarajiitzi owayiriiti ijiwatziri irirori. Ari otsipatakari Débora yoka Barac otonkaanaki.

Imataitakiri iwayiritaitari Owintini-satzi

11 Ari isaikiri anta aparoni atziri paitachari Heber, iriitaki ishininka Asiropakoriiti, icharinita-nakari Hobab, irikonkiri Moisés, ti intsipatyaari ikarawi-jiitari ishininkaiti, iwitsika-jiitzi iwanko-thaanti otaapiki ipaitai-tziro Owayii-winiki, otsipa-nampitari Tasorintsiwini. 12 Ari ikamantai-takiri Sísara, ikantai-takiri: “Ipoka-sita-tziimi Barac, itomi Abinoam, jiirinta itonkajiitaki otzisiki Piyopathaitoniki.” 13 Ari yapatota-nakiro Sísara isiyako-minto-payi asirota-tsiri, yapatotakiri iwayiriti aajatzi ikaratzi aapatyaariri, nampitarori anta Oshironka-wini Irasi Pasini-satziiti, jaitijiitaki irojatzi nijaatinkaki Tirimpyaaroki. 14 Okantanakiri Débora yoka jiwari Barac: “Pijati, irootaki iroka kitaitiri inintakaa-kimiri Pawa piitsinampairi Sísara. Tima iriitaki Pawa jiwatirini piwayiriti-payi.” Ari yoirinkanaka Barac ipoñaakaro otzisiki Piyopathaitoniki, yaanakiri maaroni iwayiriti. 15 Ikanta yariitaka Barac itsipatakari owayiriti-payi imanata-paakiri Sísara, antaro ikompita-kaanakari Pawa iwayiriti Sísara, ti iyotanajiro otzimi isiyako-minto. Irootaki yayiitan-tanakari isiyako-mintoki Sísara, siyanaka. 16 Iro kantacha Barac iyaariki iwanakiro isiyako-minto-payi aajatzi iwayiriti-payi Sísara, iyaatawajiri anta Oshironka-wini Irasi Pasini-satziiti. Ari yapirotakiri iwamaakiri maaroni iwayiriti Sísara. Tima tikatsi aparoni awisakotaa-tsini.

Jael owa-kiriri Sísara

17 Ikanta isiyawitaka Sísara ariiwitaka owanko-thaantiki Jael, iina Heber, ishininka Asiropakoriiti, tima kamiitha yaapatyaari Jabín yoka Asiropakoriiti. 18 Okanta ojatanaki Jael omonthaa-wakari Sísara, owithata-wakari, okantziri: “Pimpoka-waiti nowinkathariti, airo pitharowa-waitzi.” Irootaki ikyaanta-paakari owanko-thaantiki, omanawakiri iroori opasikan-takari manthakintsi-masi. 19 Ipoñaa ikantakiro irirori: “Nonintzi pimpina kapichiini nijaa, aatyiina nomiri.” Ashipiryaa-kota-kiniri misinantsi-nakiki ipyaatai-tziri owaaki thomitsi, opakiri irawaki. Aajatzi opasikan-tanaari manthakintsi-masi. 20 Ipoñaa ikantziro Sísara iroka Jael: “Arira pinkatziyatyii ikyaa-piintai-tzira piwanko-thaanti, tzimatsi-rika pokatsini, isampita-paakimi inkantimi: ‘¿Tzimatsima saikatsiri aka?’ Pinkanti awiroka: ‘Tikatsi saikatsini.’ ” 21 Tima ayimata-kitziri imakori Sísara, imaa-pirota-nakitzii imaanaki. Okanta Jael, iina Heber, aaki osataa-minto, aaki inchaki iwatzika-koitan-tarori owanko-thaanti, onosika-sita-nakari tsika inaryaaka imayira Sísara, opaikakiniri inchaki iitoki, owatzika-kotakiri kipatsiki. Ari okantakari ikamantakari Sísara. 22 Ikanta yariita-paaka Barac yamina-minatziri Sísara, omonthaa-wakari Jael, okantawakiri: “Pimpoki, jiirinta atziri pamina-minatziri.” Ikanta ikyaapaaki Barac owanko-thaantiki Jael, iñaapaa-tziiri Sísara inaryaaka kipatsiki, owikakari iitoki inchaki, kamaki.

Iwamaitakiri Jabín

23 Ari ikinakaa-kirori Pawa imatanta-karori Israel-iiti yiitsinampaakiri iwayiriti Jabín pinkatha-ritatsiri Owintiniki. 24 Tima oshiki iñaasintsi-waitaka Israel-iiti imatanta-karori yiitsinampairi Jabín pinkatha-ritatsiri Owintiniki, irojatzi yapirotan-takariri.

6

Gedeón

1 Ari yapiita-najiro Israel-iiti ikaaripirotzi-motairi Pawa, ikantakaari Pawa yokaiti Maimani-wini-satzi impira-waityaari Israel-iiti, okaratzi 7 osarintsi. 2 Tima aikiro ijatakaa-tziiro Maimani-wini-satzi imapirotziri impira-waitari Israel-iiti. Oshiki itharowan-takari yokaiti, yaminajiitaki Israel-iiti tsika omorontayita impirita otzisi-masiki, omanajiitaka anta. 3 Okanta otzimawita-piintara iwankiwairi Israel-iiti, ipokajiitzi Maimani-wini-satzi, Otinkanaawini-satzi, aajatzi poñaayita-chari isitowa-kirotzi ooryaatsiri, iwayiri-minthatari Israel-iiti. 4 Inkyaayitaki iipatsitiki ithonki-tziri maaroni iwankiri, ithotyiiro ijayitaki okaratzi tzimayita-tsiri nampitsi anta Sintsi-winiki. Ithonki-tziri maaroni iwankiri, tikatsi iwajyaa, ithonki-tziri yayitziri ikaratzi ipirayitari, aajatzi ikyaakoitari. * 5 Tima oshiki ikaratzi ipokajiitzi, yamayitaki iwanko-thaanti-payi, ipira-payi, ti iyoitiri tsika-rika ikaratzi oshiki-piro ikarajiitzi. Iriiwaitaki tsitsiri-payi thonkirori owaantsiki iwaro pankirintsi. † 6 Irootaki ikowityaa-waitan-tajiitari Israel-iiti ikantakaan-tziro Maimani-wini-satzi. Ari ikowa-kotairi Israel-iiti inkisawinta-jyaari Pawa.

7 Ikanta ikowa-kotairi Israel-iiti yookakaa-wintairi Pawa imaimani-waitziri Maimani-wini-satzi, 8 ityaantaki Pawa aparoni Kamantan-tzinkari, iriitaki kamanta-paakiriri, ikantziri: “Iroka ikantzi Pawa, Iwawani Israel: ‘Naaka omisitowaimi Apitantoniki, naaka aajimiri impira-waitaitami. 9 Tira apatziro nookakaa-wintajimi impira-waitami Apitantoni-satzi, nookakaa-wintzi-taami inintawi-jiita impira-waityaami pasini-payi. Piñaayitakina awirokaiti tsika ikanta nomisitowan-takariri naaka yokaiti, nasitakaa-jamiro maaroni iipatsiti. 10 Iroka nokantaki: Naaka Piwinkathariti, Piwawani. Airo pipinkatha-waitziri iwawa-niroti-payi Otsisi-wini-satzi, aritaki saikajimi kipatsiki yasiwitari iriroriiti pairani. Iro kantacha ti pinkimisanta-jiitina awirokaiti.’ ”

Ijiwaritan-takari Gedeón

11 Ari ipokakiri Imaninkariti Pawa, isaikapaaki okanta-tapi-sitaka inchato anta Maniraaniki, iroka inchato irasi aparoni atziri paitachari Joás, ishininka-mirinka Abiezer. Tzimatsi aparoni itomi ipaita Gedeón, iriitaki saikain-tsiri ikawirinkaita-piintziro chochoki iraitziri, itikaki-waitzi iwankiri imananikiini, airo iñaantari Maimani-wini-satzi. ‡ 12 Arira iñaakakari Imaninkariti Pawa yoka Gedeón, ikantapaakiri: “¡Ñaapirori pinatzii awiroka, irootaki itsipatan-tamiri Pawa!” 13 Ari yakanaki Gedeón, ikantziri: “Ñaamisa, nowinkathariti, arimi intsipatyaana Pawa, ¿ipaitama awishi-motan-tanari iroka-payi? ¿Ipaitama kaari itasonka-wintantari ikimitaakiro pairani yookakaa-wintan-tairi Apitantoniki? Ikinkithata-kotakiro nowaisatzitini-payi okaratzi kaari iñaapiintaitzi imayitakiri pairani Pawa. Irooma iroñaaka, ti imiraawintajina, isinitakiri Maimani-wini-satzi impira-waityaana.” 14 Ari yamina-nakiri Pawa, ikantanakiri: “Pijati, tima sintsiri pinatzii, aritaki piwawisaa-kotairi pishininka Israel-iiti impira-waitakari Maimani-wini-satzi. Naaka otyaantzimiri.” 15 Iro kantacha Gedeón, yapiita-najiri ikantziri: “Ñaamisa pinkathari, ¿tsika nonkinika nowawisaa-kotajiri naaka noshininka Israel-iiti? Tima ti niriipiroti nokaratzi noshininkai-titari Manasés, naaka iyaapitsi.” 16 Ikantzi Pawa: “Aritaki pimatakiro, tima naakataki tsipatyaamini. Aritaki piitsinampaakiri Maimani-wini-satzi pinkimita-kaantiri yiitsinampai-tziri aparoni atziri.” 17 Ikantzi Gedeón: “Iriirika Pawa ninta-kayi-narori, nonintzi piñaakainaro noyotan-tyaari iriita-jaantaki kinkitha-waita-kayinari. 18 Nonintzi piyaa-kota-wakina aka irojatzi nompiyan-takyaari, nonintzi naakitimi piyaari.” Ikantzi Pawa: “Ari nosaikawaki aka, irojatzi pimpiyan-takyaari.”

19 Jataki Gedeón, iwamaaki kiripiri ipira, ikotsitakiri. Ipoñaa yaaki iwankiri-pani, irootaki yatantani kaari ikonowi siñatsini. Ititanakiri iwatha kantziriki, irooma iyaaki yookanakiro kowitziki. Yaakota-nakiri okanta-tapisita inchato, yasitakai-yaari Pawa. § 20 Ari ikantanaki Imaninkariti Pawa: “Payiri wathatsi aajatzi patantari kaari siñatsini, piwiri mapiki, pisaitan-tyaari iyaaki.” Imatakiro Gedeón ikantakiriri. 21 Iwaanka-nakiro ikotzikiiri Imaninkariti Pawa, itzinkan-takari wathatsi, imatakiro yatantani kaari ikonowaitzi siñakaironi. Apatha-kiro opaamatanaki mapiki, apirotakiri otaakiri wathatsi aajatzi yatantani. Ari ipyaanakari Maninkari ti iñaawajiri tsika ikinanaki. 22 Ikanta iyotanaki Gedeón omapiro iñaakiri Imaninkariti Pawa, itharowanaki, ikantanaki: “¡Ñaamisa Pawa, noñaa-porotajiri Pimaninkariti!” 23 Ari ikantanakiri Pawa: “Airo pitharowan-tawaitari, airo pikami. Aritaki pisaika-waitaji kamiitha.” 24 Arira ipiriintanaki Gedeón pomipirini-mintotsi ipinkathata-nakiri Pawa, ipaitanakiro Kamiitha Isaikakaantaji Pawa. Irojatzi okanta iñiitziro ipomi-pirini-minto anta Maniraaniki, inampitsitiki ishininkaiti Abiezer.

Iporokakiro Gedeón ipomi-pirini-minto Inkaniwiri

25 Okanta otsitinitanaki, iñaanatajiri Pawa, ikantairi: “Payi iriipirori ipiratari piri. Pijati pimporokiro ipomi-pirini-minto pawaniro Inkaniwiri iwawani-waita-sitari piri, pintowa-pithatiri aajatzi osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro otsipa-nampitari. * 26 Piwitsikaji awiroka anta tonkaariki pasini pomipirini-mintotsi tsika pimpinkathatairi Pawa. Paanakiri iriipirori ipiraitari, pimpomitiniri Pawa pintaan-tyaari osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro pitowakiri.” 27 Ari yaanaki Gedeón ikaratzi 10 impiratani, imatakiro ikantakiriri Pawa. Iro kantacha tira imatiro kitaipaiti, tsitini-paiti imatakiro, tima itharowan-tatyaari ishininka-payi iriri, aajatzi pasini-payi atziri nampitarori anta. 28 Okanta okitaitita-manaji, ipiriinta-manaja atziri-payi, iñaatziiro ithonka oporokaki ipomi-pirini-minto pawaniro Inkaniwiri, ari okimitakari osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro tsipa-nampitarori pomipirini-mintotsi, tyaaki. Iñiitatziiri ipomitai-takiri ipiraitari owakirariki pomipirini-minto-tsiki. 29 Ari isampita-wakaa-jiita, ikantajiitzi: “¿Ipaitama matakirori iroka?” Ikanta ikaratakiro isampitako-winta-yitziro, ari iyotaki iriitaki Gedeón, itomi Joás matakirori. Ari ijata-sitai-tanakiri Joás, ikantai-tapaakiri: 30 “Pamakiri pitomi, nonintatzii nowiri. Tima iporokakiro ipomi-pirini-minto nowawani Inkaniwiri, imatzitakaro osiyakaaro Inkaariwiro tsipa-nampita-karori anta.”

31 Iro kantacha yakanakiri Joás maaroni yokaiti, ikantziri: “¿Iriima pikisa-kotari awirokaiti Inkaniwiri? Itzimi-rika kisakowaityaarini Inkaniwiri, inkamataiti onkitaititzi-mataki. Iriimi mapirotzirori ipawatzi inkisako-wintyaami apaniroini, tima iriitaki asitaro ipomi-pirini-minto iporoki-taita-kiriri.” 32 Aripaiti iwaitai-tanakiri Gedeón, ikantai-tziri “Inkisako-wintyaa Inkaniwiri”, tima iriitaki Gedeón porokita-kiriri ipomi-pirini-minto Inkaniwiri. †

33 Ikanta Maimani-wini-satzi, Otinkanaawini-satzi, aajatzi pasini-payi atziri-payi poñainchari isitowa-kirotzi ooryaatsiri, yapatojiitaka, montyaa-paaka intatzikiro Owaryiinkaariniki, ari iwanko-thaanti-jiita-paaka otaapiki inampiitiki Panki-Pawa-wini. 34 Iro kantacha isaika-siritan-tanakari Itasorinka Pawa yoka Gedeón. Ikanta ityootan-tanakaro ichii ipiraitari yaapatyaan-tyaariri maaroni ishininka-payi Abiezer. 35 Ari ityaantaki aajatzi kaimirini ishininka-payi Manasés, impokiita yapatotyaa maaroni. Ityaantaki aajatzi kaimirini ishininka-payi Aser-iiti, Zabulón-iiti aajatzi Neftalí-iti, ari ikaratziri yapatojiitaka itsipatakari Gedeón.

36 Ari ikowa-kotakiri Gedeón Pawa, ikantziri: “Omapiro-rika pintyaantina nowawisaa-kotajiri noshininka-payi Israel-iiti, okaratzi pikanta-kinari awiroka, 37 iroka nowiri iwitzi-mampo ipiraitari anta tsika itikaita-piintai-tziro pankirintsi. Aririka noñaa-manajiri inthonka yashitaki iwitzi-mampo, irooma kipatsiki piryaa onkantyaa airo ashiwaitzi, ari noyoti omapiro pininta-kayinaro nowawisaa-kotajiri noshininka-payi Israel-iiti.” 38 Tima omataka okaratzi ikantakiri. Ikanta isaakita-manaji Gedeón, ichoowairo iwitzi-mampo ipiraitari, ijaikitaki aparoni pajoki ichoowakiri nijaa. 39 Iro kantacha Gedeón, ikantajiri Pawa: “Ti noninti nowatsimaimi aririka napiitiro nonkantimi. Nonintzi napiitiri noñiiri iroñaaka iwitzi-mampo ipiraitari. Apatziro ashiti maaroni kipatsiki, irooma maaroni iwitzi-mampo irojatzi impiryaati airo yashiwaitzi.” 40 Okanta otsitinitanaki imatakiro Pawa inintakiri Gedeón. Ikanta ipiriinta-manaja, iñaatziiro ithonka ashitaki kipatsi, irooma iwitzi-mampo ipiraitari opiryaatzi kamiithaini ti ashiwaiti kapichiini.

7

Yapiroi-takiri Maimani-wini-satzi

1 Ikanta Gedeón, ipaitakaantai-tziri Inkisako-wintyaa Inkaniwiri, itsipatakari ikaratzi oyaatakiriri, ananinkaka ainiro otsitiniin-katzi jataki iwankothaantiyityaa nijaatinkaki Piyonkawaitinkaariniki. Iriima Maimani-wini-satzi iwanko-thaanti-jiitaka irirori katonkoki otonkai-mata otzisi ipaitai-tziri Manatzinkai-toni. *

2 Ari iñaanatajiri Pawa yoka Gedeón, ikantairi: “Oshiki-piro ikaratzi atziri oyaatakimiri, airo piñaakaa-nakari Maimani-wini-satzi papirotiri, kimitaka ari intharowinta-nakyaa Israel-iiti isiyakaantzi iriitaki wawisaa-kotacha apaniroini. 3 Papatotiri maaroni, inthonka inkimajiiti pinkantiri: ‘Tzimatsi-rika tharowa-sirita-tsiri, piyonkawaita-chari, impiyi ishininkaki anta Wakaniki.’ ” Ari ikinakairori Gedeón iñaantari atziri-payi. Iñaatziiri ikaratzi piyanain-chari ikarajiitzi 22000 atziri, apatziro isaikanaki ikarajiitzi 10000 atziri. †

4 Iro kantacha aikiro isintsitatzii Pawa, ikantziri Gedeón: “Ainiro ishikitzi atziri. Paanakiri nijaaki pirakairi nijaa, ari noñaantyaariri anta. Tima naaka kantimini itzimi-rika pintsipatyaari.” 5 Yaanakiri Gedeón atziri-payi irakairi nijaa. Ikantzi Pawa: “Pinasiyityaari siyakotyaarini otsitzi irantarori inini. Piinasita-kyaari aajatzi oiyoota-painchani irapaakiro nijaa.” ‡ 6 Tima inkarati awishaata-paakirori irakoki nijaa irapaaki, osiya-kota-kariri otsitzi iranta-karori inini nijaa, ikarajiitzi 300 atziri. Iriima pasini-payi ithonka yoiyoota-paaka irajiita-paaki nijaa. 7 Ari yapiitziro Pawa ikantziri Gedeón: “Yokaiti karatain-tsiri 300 atziri, iriiyitakira nonkanta-kaiyaari yapirotajiri Maimani-wini-satzi, iriitaki wawisaa-koyita-jimini maaroni awirokaiti. Iriima pasini-payi, kantatsi ijayitaji ishininkaki” 8 Imatakiro Gedeón ityaantajiri pasini-payi ijayitaji iwanko-thaantiki, apatziro imisaika-wajiri karatain-tsiri 300 atziri. Ikampita-wajiri jatayitaa-tsiri yookana-jiniri irira-minto-payi, aajatzi ityoo-minto-payi yaitziro ichii-payi ipiraitari. Tima panko-thaanti-jiitaka iriroriiti Maimani-wini-satzi otaapiki.

9 Okanta otsitinitanaji, iñaanatajiri Pawa jiwari Gedeón, ikantairi: “Pimpiriinti, poirinki piwayirityaari Maimani-wini-satzi, nosinita-kimiri naaka. 10 Ainiro-rika pitharowantari, pijata-sitiri iwanko-thaantiki pintsipata-nakyaari pimpiratani Furá. 11 Pinkimisantiri opaita inkanta-wakai-yaari. Aririka piñaa-pirota-nakyaa, pimatiro piwayirityaari.” Imatakiro jiwari Gedeón oirinkanaka itsipata-nakari Furá, impiratani, yariitakari isaikaki iwayiri-minthatani. 12 Ikanta Maimani-wini-satzi, Otinkanaawini-satzi aajatzi atziri-payi poñaayitain-chari isitowa-kirotzi ooryaatsiri, ithonka iwaraaka anta, ikimita-kotakari ishikitzi inarapakita-tsiri. Tzimatsi oshiki ipiraitari ikyaa-kotari, ikimiwaitakaro oshikitzi impaniki nijaa-thapyaaki. § 13 Ikanta yariita-paaka Gedeón iwanko-thaanti-jiita iisaniintani, ikimapaa-kitziiri ikinkitha-waitzi aparoni owayiri ikamantziri imisitakiri pasini, ikantziri: “Nomisitaki yatantaitari opinaapaaka tonkaariki irojatzi awanko-thaantiki, othonka anawyaa-paakiro maaroni.” * 14 Ikantzi = ya pasini: “Kimitaka isataa-minto onatzii Gedeón, itomi Joás, icharini Israel. Iriitaki Pawa sinitakiri Gedeón yapatoyitaji arokaiti Maimani-wini-satzi, yapirotairo maaroni awanko-thaantiki.”

15 Ikanta ikimakiri Gedeón ikamanta-wakaa-jiita imisitakiri, ipaasoonkita-nakiri Pawa. Piyanaka iwanko-thaantiki Israel-iiti, ikaimapaaki, ikantzi: “¡Pimpiriinti, isinita-kairi Pawa maaroni Maimani-wini-satzi!” 16 Inasita-nakari ikarajiitzira 300 atziri. Tima inkarati mawa ipiyotakiri, ipayitakiri ityoo-minto, ipayitakiri kowitzi yoisayitakiri ootamintotsi inthompointa. 17 Ikantakiri: “Aririka nariitakyaa intatzikironta iwanko-thaantitaka owayiritani, naaka pitzika-natyaa, pimatiro onkarati nantiri. 18 Aririka nontyootanaki nontsipata-kyaari ikaratzi oyaatakinari, irojatzi pimatiri awirokaiti, ashonkamaityaaro iwanko-thaanti-yitaka, pinkaima-jiiti, pinkanti: ‘¡Antyoowintiri Pawa itsipatari Gedeón!’ ”

19 Imatakiro Gedeón ikarata-kirira 100 iwayiriti, ariijiitaka intatzikiro, niyaankiitiki, iroowitaincha yimpoyiitajyaa owayiri aamaako-winta-chari. Ari ityoojiitanaki, isataayita-nakiro kowitzi-naki yamayitakiri, 20 imatzita-nakaro inasitakari inkaaranki, ityootanaki, isataayita-nakiro kowitzi-naki yairika-yitakiri. Pasiniki irako yairika-yitakiri iroota-minto, irako-piroki yairikakiri ityoo-minto, ikaimajiitzi, ikantzi: “¡Awayiri-wintyaari Pawa, itsipatakari Gedeón!” 21 Ti ishiwajiityaa Israel-iiti, irojatzi ikatziyaka itapotakiro iwanko-thaanti-payi iwayiri-minthatanti, ithonka isiyanaka Maimani-wini-satzi, ikaimawaita-sitanaka. 22 Aikiro ityoojiitatzii 300 Israel-iiti, ikantakaaro Pawa, irijatzi pithoka-sita-wakaa-naincha Maimani-wini-satzi. Ithonka isiyajiitanaka Inchapankoniki, saikatsiri awotsiki Ompirawiniki, irojatzi yariitantaka owiraa-thapitaka Amashaitaa-riniki, otsipa-nampitari Otipitokiwini. 23 Ikaimakiri ishininka-mirinka Israel-iiti, yokaiti Neftalí-iti, Aser-iiti aajatzi icharini-payi Manasés, iriitaki patzi-matirini iwatsita-wajiri siyanain-chari Maimani-wini-satzi.

24 Ityaantaki Gedeón kamantirini nampitarori iipatsitiki Efraín-iiti, ikantaki: “Poirinkayiti, piwayirityaari Maimani-wini-satzi, panaa-kotiri awirokaiti paayitajiro montyii-rontsi, irojatzi anta Awisapankoniki, aajatzi Owaryiinkaariniki.” Imatakiro ishininka-mirinka Efraín-iiti, okaratzi ikamantai-takiriri. 25 Yairikaitaki apiti ijiwari Maimani-wini-satzi, ipaita Oreb, pasini Zeeb. Yaanakiri osaikira siranta, iwakiri. Anta tsika iwai-takiri, ipaitai-takiro Isirantaati Oreb. Irooma tsika iwai-takiri Zeeb, aakotajiro iwairoki irirori. Ari ikawirinkaita-piintziro chochoki iraitziri. Ikanta ipatzimaminthai-tziri Maimani-wini-satzi, yaanajiniri Gedeón iito Oreb aajatzi irasi Zeeb, isaikira irirori intatzikironta Owaryiinkaariniki.

11

Jefté

1 Tzimatsi aparoni ishininka Israel-iiti ipaita Jefté, iriipirori owayiri inatzi, iriitaki nampitarori Wakaniki, otomi aparoni mayimpiro, iwaiyan-takairo ipaitai-tziri Waka, ikantai-tziri iñaaniki iriroriiti Galaad. 2 Iro kantacha yoka Waka tzimatsi pasini iina, irootaki iwaiyan-takaaki aajatzi. Ikanta yantari-yitanaki iwaiyani, imisitowai-takiri Jefté iwankoki asitariri, ikantai-takiri: “Pisitowi pisaiki iwankoki asitairi, awiroka owaiyani kooya mayimpiro.” 3 Irootaki isiya-pithatan-takariri Jefté iririntzi-payi, jataki inampitaro Kamiithaariniki. Ari yapatotaki anta oshiki pirantziiti atziri, iriitaki itsipa-minthatari.

4 Okanta apaata pokaki Pityaankaarini-satzi iwayiritari Israel-iiti. 5 Ikanta iwayiri-jiitara, ari ityaantai-takiri jiwari-payi Wakani-satzi yaakitiri Jefté isaikira irirori Kamiithaarini. 6 Ikantai-tapaakiri: “Pimpoki, nonintzi pijiwatina awiroka ankarajiiti owayirityaari Pityaankaarini-satzi.”

7 Iroka ikantzi Jefté yakawakiri jiwari-payi poñaachari Wakaniki: “Airo okantzi, tima oshiki pikisa-niinta-jiitakina awirokaiti, pimisitowakina iwankoki asitanari. ¿Ipaitama pipoka-sitan-tanari piñaakiro imaimanitai-tzimi?” 8 Ikantajiitzi jiwari-payi poñaachari Wakaniki: “Irootaki nopoka-sitan-tamiri iroñaaka. Pimpoki antsipata-wakaiyaa owayirityaari Pityaankaarini-satzi. Tima awiroka jiwatairini ikaratzi nampitarori anta Wakaniki.” 9 Ikantzi Jefté: “Awiroka-rika nintatsi nojati owayirityaari Pityaankaarini-satzi, iriirika Pawa kantakai-yaaroni, aritaki nomatakiro nojiwatimi.” 10 Ikantzi jiwari-payi: “Iriitaki Pawa yotatsi, aritaki nomatakimiro onkarati pinkantinari.” 11 Jataki Jefté iyaatanakiri pokasita-kiriri, iwakiri atziri-payi iwinkathari-titajyaari aajatzi ijiwatairi iwayiriiti. Okanta anta Aminaironi, ari yapiitakiro Jefté okaratzi ikantakiriri owakira ipokanaki, iro inkiman-tyaariri pasini-payi owayiriiti.

12 Ikanta ikaratakiro ikantayitakiri, ityaantaki jatasitirini iwinkathariti Pityaankaarini-satzi, isampitiri, inkantiri: “¿Ipaitama pikisako-niintari pinintantari piwayirityaana?” 13 Iroka ikantzi iwinkathariti Pityaankaarini-satzi yakawakiri ityaantani Jefté: “Nopokatzii naajiro noipatsiti, opoñaanakaro katonko osaikira nijaa Poimarini irojatzi kiriinka osaikira nijaa Sakochaaroni. Ari okimitari isitowa-kirotziro ooryaatsiri, opoñaanakaro otzisi-masiki irojatzi tsika ikyaa-kirotziro ooryaatsiri osaikira nijaa Owaryiinkaarini. Tima irootaki yayitakinari pairani piwaisatziti isitowan-taari Apitantoniki. Nonintzi iroñaaka poipyaa-jinaro kamiitha-piroini.”

14 Ipoñaa ityaantaki Jefté pasini jatasitirini iwinkathariti Pityaankaarini-satzi, 15 ikantapaakiri: “Ikantakaan-tzimi Jefté: ‘Naakaiti-witaka icharini-payi Israel-iiti, tira noñaajiro yaapithatan-takariri iipatsiti Athataa-wini-satzi, aajatzi awirokaiti Pityaankaarini-satzi. 16 Tima pairani isitowan-taari Apitantoniki nowaisatzitini, ikinanajiro otzisi-masiki irojatzi Inkaariki Kityonkaari, yawisanaki irojatzi yariitan-takari Tasorinchaariniki. 17 Ityaanta-witaka jatasita-kiriri iwinkathariti Kiraarini-satzi, inkantiri: ‘Pisinitina nonkinanaki pipatsitiki.’ Iro kantacha ti isinitiri inkini-mota-nakiri. Ikantawitakari aajatzi iwinkathariti Athataa-wini-satzi, ti isinitiri aajatzi inkini-motiri. Irootaki isaikan-tapaakari Tasorinchaariniki. 18 Ikinawaitaki otzisi-masiki, itapota-nakiro iipatsiti Kiraarini-satzi, ari ikimita-kirori iipatsiti Athataa-wini-satzi. Okanta iwiraaka anta Kamiñaariniki, iwitsika-paaki iwanko-thaanti intatzikiro. Titzimaita ijati intatzikiro, tima irootaki iipatsiti Athataa-wini-satzi. 19 Ityaanta-witaka jatasitirini Sehón, iwinkathariti Tonkaarisatzi nampitarori anta Karawiniki, ikantawitakari isinitiri inkinanaki iipatsiti ijatantyaari iipatsitiki irirori. 20 Ti ininti Sehón inkini-mota-nakiri iipatsitiki, yapatotaki iwayiriti, itzima-sitakiri Aatzikaitoniki, iwayirita-wakari. 21 Iro kantacha ikamintha Pawa, Iwawani Israel, iriitaki kantakaa-karori, iwanakiri Sehón, yapirota-nakiri iwayiriti. Ari ikinakairori Pawa yaapithatan-tanakariri iipatsiti Tonkaarisatzi. 22 Opoñaanakaro katonko osaikira nijaa Poimarini irojatzi kiriinka osaikira nijaa Sakochaaroni. Ari okimitakari isitowa-kirotziro ooryaatsiri, opoñaanakaro otzisi-masiki irojatzi tsika ikyaa-kirotziro ooryaatsiri osaikira nijaa Owaryiinkaarini. 23 ¿Pininta-tziima paapithainaro noipatsiti ipakinari pairani Pawa yaapithata-kiriri Tonkaarisatzi? 24 Tima otzimi-rika yasitakai-yaamiri piwawa-niroti Kitsirinkan-taniri, pasi onatzi awiroka. Aritaki okanta. Ari nokimitari naakaiti aajatzi, nasiyitaro okaratzi yasita-kayinari Nowawani Pawa. 25 ¿Pisiyakaantzima panairi piriipirotzi yoka Balac, itomi Zipor, iwinkathariti Athataa-wini-satzi? Ti impokajiiti irirori, iwayirityaana. 26 Tima awisaki oshiki osarintsi nonampitaro anta Karawiniki, Sapokaariniki, maaroni okaratzi otsipa-nampi-yitari anta, aajatzi anta othapyaaki Poimarini. ¿Ipaitama kaari paantaro pairani iroka kipatsi? * 27 Tira naakaiti poñaakaan-tyaamini, awirokaiti poñaakaantasitaro pinintzi piwayirityaana. Iro kantacha apatziro iyotzi Pawa, iriitaki amina-kota-jinani naakaiti aajatzi awirokaiti.’ ”

28 Titzimaita inkimisanti iwinkathariti Pityaankaarini-satzi ikantawita-kariri Jefté.

Ikasiya-kaantakiri Jefté

29 Ikanta Itasorinka Pawa, ikantakaa-nakari Jefté, jataki yaminiro iipatsiti Wakani-satzi, aajatzi irasi icharini-payi Manasés. Ari yapatotanaki ishininka-payi inintzi yaapithatantiro intsipatakyaa-rika irirori. Ipoñaa ipiyaaro ikinapajiro Aminaironiki saikatsiri anta Wakaniki. Ipoñaa yawisanaki Jefté ikinaki iipatsitiki Pityaankaarini-satzi. 30 Tzimatsi ikasiya-kaakiriri Jefté Pawa, ikantakiri: “¡Pawa! Aririka pinkanta-kaakyaaro napirotiri Pityaankaarini-satzi, 31 ari nompomita-kimiri itawajyaaroni iwithatyaana nowankoki aririka nariitajyaa nowayirityaa.”

32 Ari ijatanaki Jefté yaapithatiri iipatsiti Pityaankaarini-satzi, iwayiritakari, ikantakaakaro Pawa yapirotakiri iwayiritani. 33 Tima oshiki iwamaaki Jefté ikisaniintani, yasitaaro okaratzi 20 nampitsi tzimayita-tsiri anta ipaitai-tziro: Sapokaarini, Kashitaarini, aajatzi Chochokitinkaarini. Aripaiti impira-waitakari Israel-iiti maaroni Pityaankaarini-satzi.

34 Ikanta ipiyaaro Jefté iwankoki anta Aminaironiki, osiya-sita-waari yapintoti irisinto, omitaa-mitaa-waita owisiryaa-winta-waari okampinita-kaakiro owisiryaa-minto-payi. Aparoni okanta irisinto, tikatsi pasini. 35 Tima antaroiti iwasiritanaka iñaakiro irisinto, isara-nakiro iithaari, ikantziro: “¡Ñaamisa, nosinto, antaroiti piwasirita-kaana! ¡Awirokataki owaaripirotakaantinani, tima tzimatsi nokasiya-kaakiriri Pawa, ontzimatyii nomonkaratiniri nokanta-kiriri!” 36 Akanakiri iroori, okantzi: “Apaá, pimatina okaratzi pikasiya-kaaki-niriri Pawa, tima imatakimiro irirori yiitsinampaa-kaakimiri Pityaankaarini-satzi piwayiritani. 37 Apatziro nonintzi pisinitina apiti kasiri nojati otzisi-masiki, nonkarata-nakiri naapatyaa-minthatani, ari niraako-waityaa, tima nonkamatyii, airo noñiiro intzimi notsipatari.”

38 Isinitakiro Jefté irisinto ojati apiti kasiri onkinawaiti otzisi-masiki, ari okaratanakiri otsipa-minthatani, antaroiti iraakowaitaka tima onkamatyii airo oñiiro ayi iroori oimi. 39 Okanta apaata, piyaja owankoki, imatakiro asitarori okaratzi ikasiya-kaaki-niriri Pawa. Kamaki irisinto Jefté, tira oñaajiri iroori sirampari. 40 Irootaki amitantarori mainaroiti Israel-iiti ojata-piintzi osarintsiki iraakowaita-jyaaro irisinto Jefté, Wakani-satzi, onkarati 4 kitaitiri osaikawaiti otzisi-masiki.

13

Itziman-takari Sansón

1 Ikanta yapiita-najiro Israel-iiti ikaaripirotanaji, ikantakaakaro Pawa impirana-waityaari Kinawaita-niriiti onkarati 40 osarintsi.

2 Ari isaikiri aparoni atziri anta Sanii-winiki, ishininka-mirinka inatzii Dan-iiti, ipaita Manoa. Ti owaiyanta-niti iina. 3 Okanta aparoni kitaitiri iñaakakaro Imaninkariti Pawa, ikantakiro: “Ti intzima-wityaa piwaiyani, maaniro pinatzii, iro kantacha iroñaaka pimotyaati, aritaki intzimaki pitomi. 4 Iro kantacha airo pirawaitziro awiroka kachori, airo piwayitari ikaratzi ipinkai-tziri. 5 Tima piwaiyan-tatyiiri iinchaa-niki kaari isinitaiti intotaitiro iisi. Pasitakai-yaari Pawa yoka iintsi, tima Kasiyakaawiri inatyii tikira intzima-paaki. Iriitaki itanakyaaroni yookakaa-wintajiri ishininka-payi Israel-iiti impira-waitakari Kinawaita-niriiti.”

24 Okanta omonkarata-paaka, tzimaki otomi iroka kooya, opaitakiri Sansón. Kamiitha ikanta ikimotatzi iinchaa-niki, itasonka-wintakiri Pawa. 25 Okanta aparoni kitaitiri isaiki Sansón iwanko-thaantiki ishininka-mirinka Dan-iiti, anta niyaanki-thaki awotsiki jatachari Sanii-winiki irojatzi Amana-winiki, ari inampi-siritan-tanakariri Itasorinka Pawa.

14

Yaantakari iina Sansón

1 Ikanta ijataki Sansón nampitsiki ipaitai-tziri Antiwini, ari iñaaki aparoni kooya Kinawaitaniri-sato, inintasiryaakiro. 2 Ikanta ipiyaaro iwankoki ikamanta-pajiri asitariri. Ikantapajiri: “Nonintzi paakainaro kooya Kinawaita-niriiti noñaakiri anta Antiwiniki.” 3 Ikantanaki asitariri: “¿Ipaitama paantyaarori kooya Kinawaita-niriiti kaari yotakotirini Pawa? ¿Tikatsima kooya ashininka aroka-payi? ¿Tikatsima kooya aka anampiki?” Iro kantacha ikantzi irirori Sansón: “Irootaki nonintakiri ironta kooya, noninta-pirota-tziiro paakainaro.” * 4 Tira iyojiiti asitariri iriira Pawa kantakaarori omatyaa, yamina-minatatzii tsika inkinakairo iwayiritan-tyaari Kinawaitaniri-satzi impira-waita-karira Israel-iiti. 5 Iro ijatantakari Sansón aajatzi asitariri anta Antiwiniki. Ikanta yariitzi-mataka Sansón nampitsiki, iwiraapaaka tsika ipankitai-tziro chochoki-masi, ari ikimapaakiri ikaimi kashikari, imitaa-sitakari inintzi yatsikiri. 6 Iro kantacha ikantakaakari Sansón Itasorinka Pawa ontzimi-motiri isintsinka, yairikakiri kashikari, ikimita-kaantakiri isaraii-tziri kiripiri ipiraitari. Titzimaita inkamantiri asitariri okaratzi awisain-tsiri. † 7 Ikanta yariitaka osaiki inintakiri kooya, ikinkitha-waita-kaakiro.

8 Okanta pasini kitaitiri, ipiyaaro Sansón yaantyaarori mainaro, ari itimpaa-painta awotsiki yamina-panaatiri kashikari iwamaakiri chapinki, iñaapaa-tziiri isaikan-takari yaarato iwatha kashikari. 9 Yaakiri Sansón iyaaki yaarato, iriitaki ithotziri yaniitzira awotsiki. Ikanta yariita tsika isaikajiitzi asitariri, ipapaakiri iyaaki yaarato, ithotawakiri irirori. Iro kantacha ti inkamantiri iriitaki yaarato yaakiri saikanta-kariri kashikari iwamaakiri chapinki.

10 Ari ijatzitaka aajatzi asitariri Sansón owankoki mainaro. Ari yoimosirinka-waitakari Sansón, tima irootaki yamijiitari mainariiti. 11 Ikanta iñaakiri Kinawaita-niriiti yoka Sansón, yaanakiniri ikaratzi 30 mainariiti intsipatyaari. 12 Ikantawakiri Sansón yokaiti mainariiti: “Tzimatsi aparoni kompitarintsi. Aririka piyotakiro omonkarata-paakyaa 7 kitaitiri noimosirinka-waityaa, aritaki nompakimi aparo-payi awirokaiti iroopirori ipiwiryaa-koitari, nompimi aajatzi okaratzi ikithaataitari yoimosirinka-jiita. 13 Irooma airorika piyotziro kompitarintsi, awirokaiti opayitinani aparo-payi iroopirori ipiwiryaa-koitari, aajatzi okaratzi ikithaataitari karini-mankita-tsiri yoimosirinka-jiita.” Ikantajiitanaki mainariiti: “Pinkantinaro kompitarintsi, nonintzi nonkima-jiitiro.” 14 Iroka ikantzi Sansón iñaawaitanaki:

“Ipiyaaro owaritintsi yoka owantawita-chari.

Ipyaaro pochari yoka tzimawita-chari isintsinka.”

Okanta awisaki mawatatsiri kitaitiri, ti iyojiitiro kompitarintsi. 15 Awisanaki pasini kitaitiri, oyotapaaka apiti kitaitiri, ikantai-takiro iina Sansón: “Pisampitiri piimi tsika okanta-kota iroka kompitarintsi. Ari onkantyaa airo notaa-kotantami piwankoki awiroka, aajatzi asitamiri. ¿Irooma pikaiman-tanari pinintzi paapitha-tinaro okaratzi nokithaatari naaka?” 16 Jataki iroori oñiiri Sansón, irayi-mota-paakari, okantziri: “¡Ti pinintina awiroka! ¡Kisaniinta piwakina! Pikantakiri noshininka-payi iyotiro kompitarintsi. Titzimaita pinkaman-tinaro naaka opaita-rika kanta-kota-chari.” Ari yakanakiro Sansón, ikantziro: “Tima ti nonkaman-tanitiri apaa aajatzi ina, aajatzi awiroka airo nokaman-tzimiro.” 17 Aikiro irayimo-waita-tyaari, irojatzi omonkaratan-tapaakari 7-tatsiri kitaitiri yoimosirinka-jiita, ikamantakiro kanta-kota-chari, tima oshiki oñaasirinkakiri. Jatanaki iroori okamantakiri mainariiti oshininka-payi. 18 Okanta ontsitiniityaanaki 7-tapain-tsiri kitaitiri, jaitijiitaki Kinawaita-niriiti, ikantapaakiri Sansón:

“Tikatsi anairini ipochanka yaarato,

Tikatsi anairini isintsitzi aparoni kashikari.”

Ikantzi irirori Sansón:

“Okaminthaa nokasiyakari noinantyaaro,

Irootaki piyotan-takarori kompitarintsi.” ‡

19 Ari ikantakaa-naari Sansón Itasorinka Pawa, tzimanaki isintsinka. Jataki ipaitai-tziro Jatashaariniki, ari iwakiri anta ikaratzi 30 atziri, yaapithatakiri iithaari-payi. Irootaki ipakiriri ikaratzi yotakirori kompitarintsi. Jataji iwankoki asitariri, oshiki owatsimaakiri okaratzi awishi-mota-kiriri. 20 Irooma kooya ikasiya-witakari iinantyaaromi Sansón, yaakaakiro asitarori aparoni yaapatyaani Sansón.

15

1 Okanta omonkara-paititaja, yawiikitan-taitarori pankirintsi, jataki Sansón yariityaaro iina, yaanaki kiripiri ipira. Ikanta yariitaka, ikanta-siritzi: “Nomaanta-wakyaaro noina.” Iro kantacha ti ininti asitarori kooya inkyaa-sitiro. * 2 Ikantakiri: “Nosiyakaantzi ti pinintajiro nosinto, iro nopanta-kariri pitsipa-minthari. Iro kantacha tzimatsi pasini awaankaro irinto, kamiithaa-niki okanta iroori, irootaki paajiri impoyiita-jyaaro irinto.” 3 Ikantzi Sansón: “¡Tira naaka kanta-sityaaroni iroñaaka nowasankitaan-tyaariri pishininka-payi Kinawaita-niriiti!”

4 Ikanta ipiyanaka Sansón, yamaki oshiki osiyariri kowincha, yoosoyitakiri apiti-payi itzinkoki, yoosota-kota-kiniri ootamintotsi opatziki itzinko. † 5 Yoisaiyitakiri ootamintotsi, imisiyakiri iwankiri-masiki Kinawaita-niriiti. Apirotaka otaaka iwankiri, otaaka ichochoki-masiti, maaroni. ‡ 6 Ikanta isampita-kowintakiri Kinawaita-niriiti ipaita antakirori kantain-chari, ikimatzii ikantaitzi: “Iriitaki Sansón matakirori, iwatsimaa-tziiri irikonkiri Antiwini-satzi, tima yaapithatajiri irisinto, yaakaakiri itsipa-minthatari Sansón.” Ari ijajiitanaki Kinawaita-niriiti, itaakiro iina Sansón, aajatzi asitarori. 7 Iro kantacha Sansón yasaryii-matakari Kinawaita-niriiti, ikantzi: “Okaratzi pantzi-mota-kinari awirokaiti, airora nokarata-kaaro naaka irojatzi napirotan-takyaamiri pikarajiitzi.” 8 Ti ishintanaki Sansón, antaro ikisanaka, jataki imaimanitziri Kinawaita-niriiti. Tima oshiki iwamaaki. Ikanta ikaratakiro yantakiri, jataki impirita-moroki saikatsiri anta Shiwamintaaki. Ari isaikawaitzi.

Sansón aajatzi tapinoitonisatzi

9 Ari ipokajiitanaki Kinawaita-niriiti, iwanko-thaanti-jiita-paaka iipatsitiki Judá-iti, oshiki-piro ikarajiitzi yaaritakaro iwanko-thaanti-jiita anta Tapinoitoniki. 10 Ari isampita-wakiri Judá-iti, ikantziri: “¿Ipaitama pinintantari piwayirityaana?” Ikantajiitzi irirori: “Iri nopoka-sitzi Sansón nairikiri, nonintzi nonkisako-wintajyaa okaratzi yantzi-mota-kinari irirori.” 11 Ikanta ikimaki Judá-iti, apatojiitanaka ikaratzi 3000 atziri, jaitijiitaki iñiiri Sansón isaiki impirita-moroki Shiwamintaaki. Ikantapaakiri Sansón: “Pimaimanita-kaantakina. ¿Tima piyoti ikimita-kaantai Kinawaita-niriiti impiratani?” Ikantzi Sansón: “Tikatsi nonkantiri naaka Kinawaita-niriiti, apatziro nokisako-winta okaratzi yantzi-mota-kinari naaka.” 12 Ikantajiitzi iriroriiti: “Nopokajiitzi iroñaaka naanakimi isaiki Kinawaita-niriiti.” Ari ikantanaki Sansón: “Intsityaa pinkantina, airorika piwina awirokaiti.” 13 Ikantajiitzi pokasita-kiriri: “Airo pikinkisiryaa-siwaita nopokatzii nowimi. Apatziro nonintzi naanajimi tsika isaikajiitaki Kinawaita-niriiti.” Ikanta yoosotan-takari apiti owakirari siwitha, inosikajiri tsika isaiki imanawitaka.

14 Ikanta yariitzi-mata-kaajari Tapinoitoniki, pokajiitanaki Kinawaita-niriiti imonthaa-wakyaari Sansón, antaro ikaimajiitanaki kimosiritanaki. Iro kantacha ikantakaakaro Itasorinka Pawa, omakarata-siwaitanaka siwitha yoosotan-tawitai-takariri ishimpaki, iroowaitaki intayii-tiromi paamariki. Ari okimitakari yoosotan-tawitai-takariri irakoki. 15 Iñaatziiro Sansón itapinoma ikyaakoitari, ainiro onaatzirotzi, yaakiro. Irootaki iwamaan-takari oshiki Kinawaita-niriiti. §* 16 Ikantanaki:

“Iro itapinoma ikyaakoitari nomatantaka oshiki.

Irojatzi itapinoma ikyaakoitari nowamaantaka ikaratzi 1000 atziri.”

17 Ikanta ikaratakiro iñaawaitaki, imanaitakiro itapinoma ikyaakoitari. Ari ipaitanakiro anta Tapinoitoni.

18 Tima ayimatakiri imiri Sansón, ikowa-kotakiri Pawa, ikantziri: “Awiroka matakaa-kinarori noitsinampaan-tantakari, ¿kamiithama pisinitina nonkami ayina nomiri? ¿Pisinita-tyiinama imaimani-waitina yokaiti kaari yotimini Pawa?” † 19 Ikantakaakaro Pawa, sitowaatanaki nijaa omoro-nakiki anta Tapinoitoniki. Ikanta ikaratakiro iraki nijaa sintsitanaji Sansón. Irootaki ipaitan-taitarori Inijaati Kowakotan-tatsiri. ‡ 20 Tima ijiwatakiri Sansón Israel-iiti okaratzi 20 osarintsi, impira-waitan-tariri Kinawaita-niriiti anta.

16

Inampitakaro Sansón Sintsi-winiki

1 Ikanta ijataki Sansón Sintsi-winiki. Ari iñaakiro aparoni mayimpiro, ikyaa-sitakiro tsitiniri owankoki imaantyaaro. 2 Ikanta ikimajiitaki Sintsi-wini-satzi, ikantaitzi: “Ari ipokiri Sansón anampiki.” Pokajiita-paaki ikarajiitzi ithonka itzikapaakiri pankotsiki airo isitowanta, yaakowintakaro tsitini-paiti iyaawintari isitowa-piintai-tzira nampitsiki, ikantajiitzi: “Ari oyaawintyaari aka. Aririka añaawakiri onkitaititzi-matanaki, ari awiriri.” 3 Iro kantacha yoka Sansón ti imaapiroti, piriintanaka niyaankiiti tsitiniri, jataki tsika ikyaa-piintaitzi, itatsinka-nakiro asitako-rontsi, ithopaa-kotakiro otzinkamitari. Yanatanakiro, yaanakiro tonkaariki otzisiki omontitakari nampitsi Aripirotaarini.

Sansón aajatzi Dalila

4 Ikanta iñaaki Sansón pasini kooya paitachari Dalila, inintakiro. Iroka kooya onampitaro otaapiki ipaitai-tziro Shookaroni. 5 Ari ijajiitaki ijiwariti Kinawaita-niriiti iñiiro Dalila, ikantakiro: “Pamatawitiri Sansón, pinkowa-kotiri opaita isintsitantari, tsika ankantiri aitsinampaan-tyaariri. Onkini oosotiri, airo apakaajiri. Aririka pimatakiri, oshiki kiriiki nompinatimiri.” *

6 Okanta Dalila osampitakiri Sansón, okantziri: “Pinkamantina, ¿tsikatyaa nonkantimika noosotimi airo posiryaa-kotanta? Aririka noninti noosotimi, airo poosoryaako-tzimaita.” 7 Yakanakiro Sansón ikantziro: “Aririka yoosotan-taityaanaro owakirari osiwithati piyaamini onkarati 7, airo otzimanaji nosintsinka nonkimityaari pasini-payi atziri kaari tzimatsini isintsinka.”

8 Ikanta ijiwariti-payi Kinawaita-niriiti yaanakiniro Dalila owakirari osiwithati piyaamini okaratzi 7, iro oosowitan-takariri Sansón. 9 Tima omanaki Dalila omaapiintzi oshininka-payi, ari okaima-kotziri okantziri: “¡Sansón! ¡Yairika-tyiimi Kinawaita-niriiti!” Iro kantacha Sansón itzimpisa-nakiro yoosowitai-tanta-kariri, ikimita-kaantakiro ti onkisoti makarathataki. Ti iyojiiti Kinawaita-niriiti tsika opoñaaro isintsitantari Sansón.

10 Opoñaa okantajiri Dalila yoka Sansón: “¡Pamatawitakina! ¡Ipaita pisiyakaan-tziri! Pinkamantina tsika nonkantyaa noosotan-tyaamiri.” 11 Ikantzi Sansón: “Aririka yoosotan-taityaanaro sintsiini owakirari siwitha tikira yoosotan-taitaro, ari ompyaanakyaa nosintsinka, nonkimita-nakyaari atziri kaari tzimatsini isintsinka.” 12 Okanta Dalila aaki owakirari siwitha ikantakirori Sansón, oosotan-takari. Ipoñaa okaima-kotziri okantzi: “¡Sansón, yairika-tyiimi Kinawaita-niriiti!” Apiiwitakaro omanaki oshininka-payi omaapiintzi. Itzimpisa-najiro Sansón oosowitan-takariri, ikimita-kaantakiro kiripithami onatyii siwitha.

13 Okantziri Dalila yoka Sansón: “¡Aikiro pijatatzii pamatawitana! ¡Pinkamantina tsika onkantyaa noosotan-tyaamiri!” Iyomitaakiro Sansón, tsika onkantiri Dalila, ikantziro: “Pampithatiro noisi pintsipataakiro kirithari onkarati 7 pampithatakiro. Piwatzikaki inchaki, ari poosotirori noisi. Aritaki ompyaanakyaa nosintsinka nonkimita-nakyaari ikanta pasini atziri.” 14 Ikanta imaanaki Sansón, ampithata-kiniri Dalila iisi otsipataakiro okaratzi 7 kirithari. Owatzikaki inchaki, oosotakiro iisi, okaimako-tzimaitari: “¡Sansón, yairika-tyiimi Kinawaita-niriiti!” Ikanta isaakitanaki Sansón, ithopaa-nakiro owatzika-witakari inchaki tsika oosowitakaro iisi.

15 Ari apiitanajiri Dalila okantziri Sansón: “¡Thaiyawaari pinatzii! ¿Ipoñaa pikanta-piintana pinintana? Tima mawataki pamatawitakina, ti pininti pinkantina. Nonintzi noyoti tsika opoñaa pisintsitantari.” 16 Oshiki osampi-sampitakiri Dalila, ti owashaanta-paintiri kapichiini osampitziri, oñaasirinkakiri Sansón, inintaki inkama-pithatiro. 17 Okanta apaata Sansón, ikamantakiro Dalila, ikantakiro: “Tira namiita-nitiro noisi, tima pairani tikira notzima-paaki, okasiya-kaakari asitanari yasityaana Pawa, Kasiyakaawiri nonatyii. Aririka yamiitaitina, airo nosintsitanaji, nonkimita-nakyaari kaari sintsita-tsini.”

18 Ari oyotanaki Dalila ti yamatawitiro iroñaaka Sansón, okaimakaan-takiri ijiwari Kinawaita-niriiti, okantziri: “¡Pimpoka-jiiti, tima ikamanta-kinaro iroñaaka Sansón!” Ikanta ipokajiitaki Kinawaita-niriiti yaanakiri iiriikiti. 19 Okantajiri Dalila imayi Sansón intzii-tota-kyaaro oporiki. Ari okaimaki amiitirini iisiki, onkarati 7 yampitaisiro intotaitiri. Arira itanakari iroñaaka omaimanitziri. 20 Okaima-kotakiri, okantziri: “¡Sansón, yairika-tyiimi Kinawaita-niriiti!” Ari isaakiwitanaja Sansón, isiyakaantaki airo yiitsinampai-tziri ikimita-piinta-witaro, ti iyoti yooka-nakiri Pawa. 21 Ari ipokajiita-paaki Kinawaita-niriiti yairika-paakiri, ikithoryii-takiri irooki yaitanakiri nampitsiki Sintsi-winiki, yoosotan-taitakari asirotha kitiriri, yaitanakiri yantawaiti isaikayitzi asita-kotaari, ari isintsiwintai-tziri intononki pankirintsi-pani iwitsikaitiri yatantaitani. 22 Iro kantacha itanaaro osanthatanaji iisi.

Ikamantakari Sansón

23 Ari yapatojiitaka ijiwari Kinawaita-niriiti yoimosirinkyaa yiitsinampaakiri Sansón, inintzi impomitiniri yatsipita-kaani iwawa-niroti Kyaatsi. Iroka ikantzi ipanthaa-jiitzi:

“Iriira awawani sinitakairi akisaniintani Sansón.”

24 Ikanta iñaajiitakiro atziri-payi, imatanakiro irirori ipanthai, itharowinta-wintari iwawa-niroti, ikantajiitzi:

“Iriitaki awawani sinitakairiri aisaniintani Sansón,

Iriitaki iriipiro-witachari iyaaripirotzi-tairo awankiri,

Iwamaaki oshiki ashininka-payi.”

25 Okanta ikimo-siri-jiitanaki, ikantajiitaki: “Pamakiri Sansón asironta-mintha-waityaari.” Ikanta yaita-paintziri Sansón isaikira tsika yasitakoi-tziri, oshiki isironta-winta-waitakari. Ikanta ikaratakiro isironta-winta-waitakari, ikatziyakiri okatziyaka apiti otzinkami pankotsi. 26 Ikanta iñaakiro Sansón oshiki isirontzita-winta-waitai-takari, ikantanakiri mainari akathata-kiriri: “Pisirinkina tsika okatziya-yitaka otzinkamiki karapapanko nairikiro. Nonintzi nontzityaaro.” 27 Ari ipiyojiitakani oshiki ijiwari Kinawaita-niriiti karapapankoki, piyotaka aajatzi oshiki atziri-payi sirampari aajatzi kooya. Tzimitacha atziri jinoki pankotsi ikaratzi 3,000, iriitaki amina-minthatziri isironta-minthai-tarira Sansón.

28 Ari yamanairiri Sansón, ikantzi: “¡Pawá Sintsi-pirori, apatziro nonintzi piwiraantyaaro pinkisa-wintyaana! Tima oshiki ithainka-mawaitakina Kinawaita-niriiti ikithoryaakiro apitiroiti noki, nonintzi iroñaaka Pawa pinkanta-kaiyaaro ontzimi-motina nosintsinka, nonkisa-winta-wajyaata.” 29 Ikanta ikaratakiro ikowa-kotakiri Pawa, itzitanakaro apitira otzinkami otzitzirori maaroni pankotsi, 30 ikaimanaki sintsiini, ikantzi: “¡Ari inkaratina naaka maaroni Kinawaita-niriiti inkami!” Itatsinka-maita-nakaro sintsiini tzinkamitsi, tyaanaki pankotsi anawyaa-paakiri atziri-payi piyotain-chari. Oshiki ikaratzi iwamaaki Sansón, anaanakiro ikaratzi iwamaa-piintakiri ainiro yañaawita. 31 Ikanta ipokajiitaki iririntzi-payi Sansón itsipayitakari ikaratzi ishininka-yitari, yaitanajiri, inkitaitiri tsika ikitaita-kirira pairani Manoa, iriri Sansón, anta Sanii-winiki otsipa-nampitari Amanawiniki. Tima yoka Sansón osamani ijiwatakiri ishininka Israel-iiti okaratzi 20 osarintsi.

21

25 Pairani tikira intzimanaki iriipirori iwinkathariti Israel-iiti, yantasi-yitakaro aparo-payi okaratzi inintayi-tziri.

* 1:4 oshiki-piro = 10,000

* 2:16 jiwari-payi = aminako-tantatziiri. Tima iriitaki aminirori ikisa-wakaa-jiita Israel-iiti. Iro kantacha, ti apatziro yaminiro ikisawakaita, tima iriitaki ijiwaritari Israel-iiti, ijiwatziri aajatzi owayiri-payi. Irootaki ipaitan-tariri “jiwari”

* 3:13 Kapashaa = Kasiryaari

† 3:16 ti osantha-piroti = apako-nakiro ako osanthatzi

‡ 3:29 oshiki-piro = 10000

§ 3:31 oshiki = 600; ipira = vaca (buey)

* 4:3 oshiki = 900

† 4:6 oshiki = 10000

* 6:4 ipirayitari = oisha-payi (ovejas), vaca-payi (bueyes); ikyaakoitari = asno, burro

† 6:5 ipira = [ganado, camello]

‡ 6:11 inchato = encina

§ 6:19 ipira = [cabrito]

* 6:25 ipiratari, ipiraitari = apitita-naintsiri vaca sirampari tzimain-tsiri 7 isarintsiti

† 6:32 Inkisako-wintyaa Inkaniwiri = Jerobaal

* 7:1 Inkisako-wintyaa Inkaniwiri = Jerobaal

† 7:3 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro ñaantsika “ipoñaanaka Wakaniki.” onasiyita ñaantsi-payi

‡ 7:5 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika iñiitziro aajatzi iroka ñaantsi “awishaata-paakironi irakoki nijaa irapaaki.” onasiyita ñaantsi-payi

§ 7:12 ipiraitari ikyaa-kotari = camello

* 7:13 iratantaitani = [pan, cebada]

* 11:26 oshiki osarintsi = okaratzi 300

* 14:3 kaari yotakotirini Pawa = kaari totamisitaari

† 14:6 kiripiri ipiraitari = cabrito

‡ 14:18 nokasiyakari noinantyaaro = nopiraaniki [novilla, ternera]

* 15:1 pankirintsi = trigo (Yawiikita-piintai-tziri kasiriki [mayo] aajatzi [junio].); ipira = [cabrito]

† 15:4 oshiki = 300

‡ 15:5 chochoki-masi = [viñas, olivares]

§ 15:15 oshiki Kinawaita-niriiti = 1000 atziri

* 15:15 ikyaakoitari = [asno]

† 15:18 kaari yotimini Pawa = kaari totamisitaari

‡ 15:19 Inijaati Kowakotan-tatsiri = En-hacore

* 16:5 oshiki kiriiki = 1100 ciclos

1 SAMUEL

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

1 SAMUEL

1

Itziman-takari Samuel

1 Tzimatsi pairani aparoni atziri nampitarori kiriinka Apitonkaironiki, iriitaki icharini Yaaratowini-satzi saikatsiri iipatsitiki Efraín-iti. Yoka atziri ipaita Elcana. Itomi Jeroham, icharini Eliú, asitaririni Eliú ipaita Tohu, asitaririni Tohu ipaita Zuph, ikantai-tziri aajatzi Yaarato. Iriitaki ishininka Efraín-iti. 2 Apiti okaratzi iina Elcana. Opaita Ana pasini opaita Penina. Waiyantaniro onatzii iroori Penina, irooma Ana ti owaiyan-taniti. 3 Ari ikanta-piintatyaa osarintsiki-payi Elcana, ipoñaaro inampiki irirori ijatziro tonkaariki nampitsiki Makoryiironi ipinkatha-tziri Ñaapirori Pawa, ipomitziniri yatsipi-takaani. Ari isaikiri anta itomi-payi Impira-tasorintsi-taari paitachari Elí, apiti ikaratzi, ipaita Ofni, pasini ipaita Finees. Impira-tasorintsiti inatzi Pawa. 4 Okanta omonkarata-piinta kitaitiri ipomitan-tariri Elcana yatsipi-takaani, yasitakaaro kapichiini iina Penina, ari ikimi-tzitari iwaiyani-payi yasitakaari kapichiini irirori-payi. 5 Irooma Ana ininta-pirotani onatzii irirori, yasitakaaro kamiitha-tatsiri, okantawitaka ti inkanta-kaiyaaro Pawa intzimi owaiyani. 6 Irootaki okisantari iroori Penina, okisawai-tziro Ana, owaasikyaa-waitziro ti inkanta-kaiyaaro Pawa owaiyanti.

7 Ari okanta-piintatyaa Penina osarintsiki, aririka ojati itasorintsi-pankotiki Pawa, okisa-niinta-waitziro. Irootaki iraawai-tantari Ana, ti owanajyaa. 8 Ari isampitakiro oimi, ikantziro: “¡Ana! ¿Paitama piraantari? ¿Paitama piwasiri-tantari kaari piwanta? ¿Tima naaka pasi awiroka anairi intzimimi 10 atomi?”

9 Okanta apaata anta Makoryiironiki, owakira apakaakiro owawaita Ana, iraki omiri aajatzi, okatziyanaka. Ari ithointakari Ompira-tasorintsi-taari Elí saika-mintotsiki ikyaa-piintai-tzira itasorintsi-pankotiki Pawa. 10 Oshiki okantzimo-siri-takaro Ana, ayimatakiro oshinka, amananakiri Pawa. 11 Okantzi: “¡Ñaapirori Pawá! Pinisironka-tajyaana, tima naaka pimpiratani, airo piwasinonkaana, nonintatzii intzimaji aparoni notomi. Iriitaki nasitakai-yaamiri awiroka, yantajimiro okaratzi pinintziri. Iroka iyoitan-tyaariri awiroka nasitakaari, tima airo nototziniri iisi.” 12 Osamani okantaka Ana amaniri Pawa, yamina-mintha-takiro Elí opaantiki. 13 Tima amana-siri-tatzii iroori, tikatsi kimironi oñaawaiti, oshiwa-chira-tasita. Isiyakaantzi Elí osinkitatyaa Ana. 14 Ikantanakiro: “¿Tsika-paitima awishimotimi pisinkiro? ¡Aritapaaki pirakiro kipishaari!” 15 Ari akanakiri Ana, okantziri: “¡Jiwarí. Ti ari onkantyaa! Tikatsi niri, ti nosinkityaa. Nosiri-piro-tatyaari naaka Pawa, okantakaan-tziro ayimawaitana nowasirinka. 16 Airo pikinkithasiri-waitasita pinkanti: ‘Kaari-pirori onatzii iroka kooya’, naakowinta-taaro namani, tima tzimatsi kantzimo-siri-waita-kanari, antaro nowasiri-waitaka.” 17 Ari yakanakiro Elí, ikantanakiro: “¡Pijataji kamiitha! Onkamintha imatimiro Iwawani Israel okaratzi pikampi-takiriri.” 18 Okantzi iroori: “¡Ariwí Jiwarí! Onkamintha omatyaa okaratzi pikanta-kinari.” Jataji Ana tsika opoñaakaro, owawaitapaja kamiitha, ti owasiri-waita-pajyaa.

19 Okanta apaata opiriinta-manaka kapichikitaiti, aritaki apakaakiro amana-manairi Pawa. Piyaja Tonkaironiitoniki osaikira owanko. Ari imaantakaro oimi. Imatakiro Pawa okaratzi okowako-takiriri. 20 Motyaataki Ana. Okanta apaata owaiyan-takiri otomi. Ari okantanaki “Iriitaki nokampi-takiriri Pawa.” Irootaki owaitakaan-tziriri otomi “Kamitaantsi”. Tima iroka wairontsi Kamitaantsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Samuel”.

21 Ikanta Elcana, yapiitajiro itonkaji nampitsiki, ari yaanakiro iina tzimatsiri owaiyani-payi yantiro okaratzi yamita-piintari ipomitziniri Pawa yatsipi-takaani. 22 Ti ojati iroori Ana, tima okantakiri oimi: “Airo nojatzi naaka nookakaa-wakiriita nothotairi iintsi. Inkini naanakiri nasitakai-yaari Pawa, irasi iwiro isaiki anta airo ipiyaja.”

23 Ari ikantanakiro oimi: “Pantiro okaratzi kamiitha-tzimo-tzimiri awiroka. Aritaki pisaikawaki pookakaa-wakiri pithotairi iintsi. Onkamintha imatiro Pawa okaratzi inintakiri yantiri.” Aritaki okantaka, ti ojati Ana. Irojatzi ikimotan-takari intsiti, ookakaakiri ithotzi othomi. 24 Tima aritaki ookakaakiri intsiti ithotzi, ainiro iyaanitzi irirori, aanakiri Makoryiironiki osaiki itasorintsi-pankoti Pawa. Aanaki mawa kiripiri vaca, aanaki opani pankirintsi, aajatzi iraitziri owantakari misinantsi-naki. * 25 Ikanta opomitakiri kiripiri vaca, aanakiri otomyaa-niki isaikaki Elí. 26 Okantapaakiri Ana: “¡Jiwarí! Omapiro-tatyaa nonkantimiri. Naakataki kooya piñaaki pairani namaniri Pawa aka. † 27 Oshiki namanaki intzimi notomi, imatakinaro Pawa nokowakotakiriri. 28 Iriitaki nasitakai-yaariri, irasi iwatyiiro yasityaari Pawa ainiro yañii aka kipatsiki.” Ari ityiirowanaka ipinkatha-tanakiri Pawa.

2

Aikiro ikimotatatzi Samuel

18 Iriima iintsi Samuel, aikiro ijatakaa-tziiro yantayi-tziro inintziri Pawa. Ikithaata-piintaro yapitisamaatari karini-manki-tatsiri. * 19 Ari okanta-piintatyaa osarintsiki ontyiiniri iriniro yanini kithaarintsi, irootaki aminiriri, aririka ompoki tonkaariki otsipatari oimi antziro amita-piintari opomitziri atsipita-kaani. 20 Tima oshiki yamanakota-piintziri Elí yoka Elcana aajatzi Ana intasonka-wintai-tantyaariri, ikantzi yamani: “Onkamintha inkanta-kaiyaaro Pawa intziman-tyaari pasini pitomi-payi, piwaiyan-takairo piina, impoyii-tajyaarini pasitakaa-kariri Pawa.” Ikanta okaratakiro opinkatha-takiri Pawa, opiya-maitaja owankoki.

21 Ari ikantakaakaro Pawa omotyaataji Ana. Itzimaji mawa otomi, apiti osinto. Iriima Samuel aikiro ijatatzii ikimotatzi, kamiitha ikanta isaikimo-tziri Pawa.

3

19 Aikiro ikimota-tatzii Samuel, itsipatani iwiri Pawa, ikantakaakaro omatayityaa okaratzi ikantziri Samuel. 20 Tima ithonkaa ikimakoi-tanakiri Samuel, iriitaki iriipiro-tatsi ikamantan-takiro inintakiri Pawa. Ikimaki maaroni Israel-iiti, tima ikimaitaki intaina iipatsitiki Dan-iti aajatzi anta Kanta-piro-jaariki. 21 Ari yapiita-jirori Pawa iñaakaari Samuel anta Makoryiironiki, ari ikamanta-piinta-kiriri iñaani.

8

Inintaki Israel-iiti intzimi iriipirori iwinkathariti

1 Aritaki antaripiro-tapaaki Samuel, iwakiri itomi-payi ijiwatairi ishininka-payi. 2 Itarori itomi, ipaita Joel, pasini ipaita Abías. Tima jiwari inaki apitiro nampitsiki Kanta-piro-jaari. 3 Titzimaita isiya-kota-jiityaari asitariri, oshiki imasitha-waitaki, iniwiki-takari kiriiki, ti intampatzika-siriti.

4 Irootaki yapatotan-takari maaroni antari-kona-payi Israel-iiti, pokajiitaki Tonkaironiitoniki iñiiri Samuel. 5 Ikantapaakiri: “¡Jiwarí! Antaripiro-tapaakimi awiroka, ti isiyako-tajyaamiro pitomi-payi. Ontzimatyii pamini iriipirori pinkathari-winta-jinani, ikimitai-tziro pasiniki nampitsi tzimatsi iriipirori iwinkathariti.” 6 Ti onimota-nakiri Samuel ikantai-takiri yamini iriipirori pinkathari-wintan-taatsini. Yamananakiri Pawa. 7 Ari yakakiri Pawa, ikantziri: “Pimatiro inintako-tzimiri pishininka-payi. Ti awiroka imanintaiti, naaka imanintaitzi, tima ti ininti nompinkathari-wintajiri. 8 Ti yookiro ikanta pairani namantaariri Apitantoniki, irojatzi ikantziro yantayi-tziro inintasi-yitari irirori. Ti imiraawintina, apatziro ipinkatha-waita-sitari isiyakaaro pawaniro-payi. Ari ikantzi-takamiri awiroka. 9 Pimatiniri okaratzi ikowako-takimiri. Iro kantacha, ontzimatyii pisintsi-thata-wakiri, pinkantiri: ‘¡Ari piñaa-mai-takyaaro tsika inkanta-paakimi pinkathari-wintimini!’ ”

10 Imatakiro Samuel, ikamantakiri ishininka-payi iñaani Pawa ikowako-takiri yamini pinkathari-winta-jirini. 11 Ikantziri: “Iroka inkantyaa pinkathari-winta-jimini. Yaapaakiri pitomi-payi, intitakiri siyako-mintotsiki iyomitairi iwayirityaa, pasini inkyaa-kotanakyaari ipira-payi, iriima pasini iriitaki aamaako-wintyaarini. * 12 Pasini iwakiri iriipiro inkantyaa ijiwariti, iriitaki jiwatajirini oshiki owayiri, iriima pasini inampiri-payi inatyii. Inkaimaki pankiwai-tatsini, iyoyaayi-tajiro iwankiri, pasini witsika-tsini iwayiri-minto, pasini witsika-tsini inkasiya-kairori isiyako-minto-payi iwayiri-tantari. † 13 Yaanakiro aajatzi pisinto-payi yantawai-takairo, owitsika-yitiro kasanka-yitatsiri, pasini kotsiwai-tatsini, pasini amiroka-pitha-tironi iwariti. 14 Ari yasitapaa-kyaaro iroopirori pipatsiti, piwankiri-masi, aajatzi paapiintziri oyiinka. Impayitakiri inampiri-payi irirori. ‡ 15 Aririka oshookanaki piwankiri yatantaitari, isintsiwinta-piintajimi pimpiri kapichiini irirori. Ari inkimi-tzi-tyaamiri aririka oshookanaki okaratzi pajiri pirajiri, § 16 Yasitajyaari pimpiratani-payi, sirampari aajatzi kooya. Yayiri iriipirori pipira pikyaakaa-piintziri tinari, yantawai-takairi irirori. * 17 Aririka intzimi pipira-payi, isintsiwintajimi pimpiri aparoni-payi. Imatzita-jiityaami awirokaiti impira-jiityaami. † 18 Airo ikisako-wintaami apaata Pawa tsika-rika inkanta-paakimi iriipirori pinkathari pinintakiri, onkanta-wityaa piraawai-jiityaa.”

19 Titzimaita inkimajiiti ishininka-payi Samuel ikantawi-tariri, ikantajiitzi: “Onkanta-wityaa, nonintzi intzimi iriipirori nowinkathariti. 20 Tima nonintatzii nosiyaari pasini-satzi atziri itzimi iwinkathariti, iriitaki jiwayitziriri iwayirita.”

21 Ikimakiri Samuel okaratzi ikantakiri ishininka-payi. Irootaki ikamanta-kiriri irirori Pawa. 22 Ikantzi Pawa: “Pantiniri inintziri, pamini pinkathari-wintirini.” Imatakiro Samuel, ikantairi ishininka-payi: “Pimpiya-yitaji pinampiki.”

9

Samuel aajatzi Saúl

1 Tzimatsi ishininka Benjamín-iti ipaita Cis, itomi Abiel, icharini Zeror, tomitariri Zeror ipaita Becorat, tomitariri Becorat ipaita Afía, itomi ishininka-payi Benjamín-iti. Yoka Cis iriipirori inatzi. 2 Tzimatsi itomi, kamiitha ikanta imainaritzi, ipaita Saúl. Ti intzimi pasini ishininka siyaarini yoka mainari, antari-tawato ikatziya tikatsi anairini. 3 Okanta apaata, ipyaa-pitha-takari ipira Cis. Ikantakiri itomi: “¡Saúl! Pintsipa-tanakyaari ompiratani, pijati paminaatiri apira.” * 4 Jatanaki Saúl yaminairi ipira, yawisanakiro otzisi-masi iipatsiti Efraín-iti, ariitaka Mawaariniki, titzimaita iñaajiri ipira. Yawisanakiro Kowinchawini, ti iñiiri aajatzi anta. Ikanta ikinapajiro iipatsitiki Benjamín-iti, ti iñiiri aajatzi anta. 5 Ariitaka Yaarato-winiki, ikantakiri impiratani: “Thami ampiyi, kimitaka oshiki okantzi-motakari asitanari iñaakiro ti ampiyaji, anaanakiro okantzi-motari ipyaaka nopira.” 6 Yakanakiri impiratani, ikantziri: “Tzimatsi itomiyaayi Pawa aka nampitsiki, oshiki ipinkathai-tziri. Okaratzi ikantziri irirori, aritaki omatakyaa. Thami añaapaintiri, iriitaki kantawa-kaini tsika ankini aminairi pipira.” 7 Ikantzi Saúl: “Thami. Iro kantacha, ¿Paitama aanakiniriri? Athonka-kiro awariti. Tikatsi ampapaa-kiriri.” † 8 Ikantzi impiratani: “Tzimatsi aparoni noiriikiti. Iriitaki ampinatiriri itomiyaayi Pawa iñaakan-tairori tsika ankini.” ‡ 9 (Pairani, yamitari Israel-iiti aririka ininti ijati inkampitiri Pawa, ikantzi: “Thami añiiri ñaawyataniri”, iriitaki ipaitai-tziri iroñaaka “Kamantan-tzinkari”, pairani ipaitai-tziri “ñaawyataniri”.) 10 Ikantzi Saúl: “Thami añiiri.” Jatanaki nampitsiki iñiiri itomiyaayi Pawa.

11 Ikanta itonkaa-jiitzi ijatziro nampitsiki, imonthaakaro mainaro-payi ayi nijaa, isampitawakiro, ikantziro: “¿Arima isaiki aka ñaawyataniri?” 12 Okantajiitzi iroori: “Jii, aritaki isaiki. Pijatanaki sintsiini ari pimonthaa-kyaari ipoki irirori ikaimakaan-tziri noshininka-payi impomitiniri yatsipi-takaani karapapankoki. 13 Aririka pariita-paakyaa nampitsiki, pamina-mina-tapaakiri, tikira ijatanaki tonkaariki karapapankoki iyaa. Tima airo iwitajiita ashininka-payi airorika yariita irirori. Iriitaki paasoonki-wintirini iyaari tzimaraanta-tsiri ipomitani yatsipi-takaani, yakyootiri ikaratzi ikaimayi-takiri. Pisintsiti pijati, aritaki piñaapaakiri.” 14 Aikiro itonkajiita-naki-tziini ijatiro nampitsiki. Ikanta yariitzi-matapaaka, pokanaki irirori Samuel ijati karapapankoki.

15 Tima chapinki tikira yariityaata Saúl, maakotaki aparoni tsitiniri, iñaakakari Pawa yoka Samuel, ikantakiri: 16 “Onkitaitita-manaji inkimita-kyaari ikaratakira iroñaaka ooryaatsiri, ari nontyaantimiri aparoni ishininka Benjamín-iti, iriitaki pisai-patzii-totiri inkini ijiwatairi pishininka-payi nasitari naaka. Iriitaki ookakaa-winta-jimini imaimani-yitzimi Kinawai-taniriiti. Tima antaaro nonisironka-takari, ariitako-takana ikaminthaa-waitzi ikimaatsi-takaitari.” 17 Ikanta iñaawakiri Samuel yariita-paaka Saúl, yapiita-nakiri Pawa, ikantziri: “Yoka pishininka pokaintsiri, iriitaki nokanta-kimiri chapinki. Iriitaki pinkathari-winta-jirini pishininka-payi nasitari naaka.” 18 Ariitapaaka Saúl nampitsiki, ipokasi-tapaakiri okaakiini Samuel, ikantziri: “¡Jiwarí! ¿Tsikama osaiki iwanko ñaawyataniri?” 19 Yakanaki Samuel, ikantzi: “Naakataki ñaawyataniri, pimpoki tonkaariki pakyootina. Onkitaitita-manaji nonkantimiro okaratzi pinintziri pisampi-tinari, pijatzimai-tajyaa pinampiki. 20 Tima iñiitajiri pipira pyaawitain-chari, tikatsi impaita-matsityaa onkantzi-motan-tyaamiri. Tzimatsi ninta-piro-tachari ayimatziriri ashininka-payi Israel-iiti. ¿Tzimatsima pishininka okaakiini ininta-piroi-tziri? Awirokataki.” 21 Ikantzi Saúl: “¿Paitama pikantan-tanari? Naakama-chiini ishininka Benjamín-iti, tima ti noshiki-jiiti. Yanaakina ishikijiitzi pasini Israel-iiti. Iri owatsipiro noshininka okaakiini naaka, ti niriipiro-jiiti ti isiyaari pasini-payi Benjamín-iti.”

22 Ikantzi Samuel: “Thami ankyii inthompointa.” Yaanakiri yapatojiita ikaratzi 30 atziri, itsipata-nakari impiratani. Imisaika-paakiri iwapiinta iriipirori ariitzinkari. 23 Ikantapaakiri Samuel kotsita-tsiri: “Pamakinari wathatsi nokanta-kimiri piinasi-tyaari.” 24 Akotanaki kotsiwai-tatsiri, yaakiro ipori wathatsi irasi Saúl. Ikantzi Samuel: “Yoka nowapithaan-takimiri, piyaari. Iriitaki nowakimiri awiroka, itsipatana yakyootana ashininka-payi saikatsiri aka.” Imatakiro Saúl, yakyoo-takiri Samuel.

25 Ikanta yoirinkajaro otaapikii nampitsi, ikinkitha-waita-kaakiri Samuel yoka Saúl pankotsi-pankaaki. 26 Ikanta okitaitita-manaji, ikaimajiri Samuel yoka Saúl anta pankotsi-pankaaki, ikantairi: “Pisaakiti, pawishi tsika pisiritaro.” Piriintanaka Saúl. Aniitanaki itsipata-nakari Samuel. 27 Ikanta yoirinka-jiitaka, iwiraaka othapiki nampitsi, ikantakiri Samuel yoka Saúl: “Pintyaantiri pimpiratani ijiwati, pinkatziyawaki kapichiini, nonkaman-timiro okaratzi ikantakinari Pawa.”

10

Isaipatzii-toitziri Saúl

1 Ari yaakotakiri Samuel yiinkantsi, isaipatzii-totakiri Saúl, inintaa-takiri, ikantziri: “Iriitaki Pawa saipatzii-totzimi, iñaakan-tatziimi awirokataki iyosiitaki pimpinkathari-wintajiri ashininka-payi yasitari irirori.”

17 Okanta apaata, ikaimakaan-takiri Samuel maaroni ishininka-payi, impinkathatiri Pawa Aminaironiki. 18 Ari ikamantakiri, ikantziri: “¡Ashininká! Pinkimi ikantzi Pawa, Iwawani Israel: ‘Naaka amajimi pisaika-witaka Apitantoniki, nookakaa-wintajimi impira-waitami Apitantoni-satzi, nookakaa-wintajimi aajatzi inintawita pasini pinkathari-payi jiwatziriri ishininka-payi iwayiri-waityaami. 19 Iro kantacha, ti pimiraawintajiri Piwawani owawisaa-kotajimiri okantzimo-siri-waitami, pasinonkaa-waitaka aajatzi. Pikanta-jiitaki: “Nonintzi paminina iriipirori pinkathari-winta-jinani.” Pimatiro pijajiiti iroñaaka pimpinkatha-tairi Pawa, maaroni jiwari-payi aajatzi pikarajiitzi pishininkata-wakaa-jiita.’ ” 20 Ikanta yapatotakiri Samuel maaroni ikaratzi ishininkata-wakaa-jiita, ikimita-kaantakaro iñaariwintyaarimi. Ari iñaakiro iriitaki ishininka-payi Benjamín-iti inintakai-takiri. 21 Ikanta ipokajii-tapaaki okaakiini ishininka-payi Benjamín-iti, yapiitakiro ikimitaakiro inkaaranki, iñaatzii iriitaki inintakaitaki ishininkaiti Matri. Ari yapiitakiro, iñaatzii iriitaki Saúl, itomi Cis, inintakai-takiri. Ari yamina-mina-witai-takari tsika-rika isaiki, ti iñiitiri. 22 Yapiitakiro ikowakoi-tziri Pawa, ikantziri: “¿Tikirama impoki naminakiri?” ’ Ikantzi Pawa: “Pamina-minatiri tsika iwaarantaita, ari isaiki imanaka.” 23 Ari ijajiitanaki, yamaitakiri imanawitaka, ikatziyakiri ipiyojiitaka ishininka-payi, katziya-tawato-tapaaka, ishimpaki iwiraa-matsi-yitari pasini-payi ishininka. 24 Ikantanakiri Samuel maaroni ishininka piyotain-chari: “¿Piñaakiri inintakiri Pawa impinkathari-wintimi? Tikatsi pasini ashininka kimityaarini yoka.” Ari ikantajiitzi ishininka: “¡Inkamintha osamaniti impinkathari-wintanti!”

13

Iwayiri-taitari Kinawai-taniriiti

1 Antaripirotaki Saúl yitanta-nakarori ipinkathari-wintziri ishininka-payi. Okanta awisanaki apiti osarintsi ipinkatharitzi, 2 iyosiitaki 3,000 ishininka-payi iyomitairi iwayirityaa. Yookanaki 2,000 intsipa-tyaari Pitakaariniki otsipa-nampitari Pawapankoni. Ityaantaki 1,000 intsipa-tyaari Jonatán Otzisiwiniki iipatsitiki Benjamín-iti. Iriima pasini ishininka-payi, yoipyaajiri Saúl ijayitaji iwanko-thaantiki. 3 Ikanta irirori Jonatán, yapirotakiri iwayiritari Kinawai-taniriiti panko-thaanti-tachari omitzithaki otzisi. Ikimajiitaki ishininka Kinawai-taniriiti. Irootaki ikantan-takari Saúl intyootaiti iyotantyaari maaroni ishininka-payi, ikantakiri: “¡Pinkimi noshininkaiti Heber-iiti!” 4 Ikanta iyotaki Israel-iiti yapirotakiri Saúl iwayiriti Kinawai-taniriiti, ikantajiitzi: “Yapirotakiri Saúl iwayiritari Kinawai-taniriiti panko-thaanti-tachari omitzithaki otzisi.” Irootaki ikisanta-nakari Kinawai-taniriiti, tima kisaniinta iwanakiri Israel-iiti. Irootaki yapatotan-takariri Saúl maaroni ishininka Pinaironchaariniki 5 Imatakiro aajatzi Kinawai-taniriiti, yapatojiitaka iwayiri-tyaari Israel-iiti. Tzimatsi 30,000 isiyako-minto, 6,000 kyaakota-kariri ipira-payi, itsipatakari iwayiriti-payi kinatsiri osaawiki, isiyakaro oshikitzi impaniki. Ikanta itonkaa-jiitaki Pitakaa-riniki iwatzika-yitapajiro iwanko-thaanti ikyaa-piintzi ooryaatsiri tsika yaminakoi-tapajiro Kaaripiropankoniki. * 6 Ikanta iñaakiro Israel-iiti ikowiinka-takotanaki, inintatzii Kinawai-taniriiti iwayiri-tyaari. Irootaki imananta-jiita-nakari Israel-iiti impirita-moroki, sirantaa-tapiki, otinkanaaki aajatzi owaanka-naata nijaa. 7 Tzimatsi Heber-iiti siyayitain-chari intatzikiro Owaryiinkaariniki, ikinaki iipatsitiki Gad-iti irojatzi Wakaniki. Iriima Saúl irojatzi isaiki Pinaironchaariniki, tima tharowa ikantajiitaka iwayiriti ikaratzi tsipata-kariri. 8 Tima okaratzi 7 kitaitiri yooyawintziri Saúl yariityaa Samuel, tima ari okaratzi kitaitiri yookotakiri Samuel yariitan-tyaari Pinaironchaariniki. Titzimaita yariityaa, irootaki ijatanta-yitanaari ishininka-payi. 9 Ari ikantzi Saúl: “Pamakinari pasitakaariri Pawa ampomitiniri Pawa yaapatyaan-tairi akaaripirotaki.” Iriitaki Saúl kachaaryiin-katakaa-kiriri ipomitziri. 10 Iro ithonka-kitziiri Saúl ipomitziri ipira, iñaatziiri Samuel ipokaki awotsiki. Jatanaki Saúl imonthaa-wakyaari. 11 Ikantapaakiri Samuel: “¿Paita pipomitan-tariri awiroka?” Ikantzi Saúl: “Iro nopomitan-tariri noñaakiri ashininka-payi ijayitaji, ti pariityaa awiroka pikanta-witaka. Tima apatojiitakaa irirori Kinawai-taniriiti anta Pitakaa-riniki. 12 Nosiyakaantzi ari impokaki Kinawai-taniriiti iwayiri-tyaana Pinaironchaariniki, irootaki nopomitan-takariri. Tima ti nitakaa-wakyaari Pawa. 13 Ikantzi Samuel: “¡Pisinki-wintatyaa pantanta-karori! Ari pinkimisantiromi ikantakaan-tziri Pawa, ari pasi piwiromi pimpinkathari-wintiri ashininka-payi. 14 Airotzimaita piñiiro iroñaaka osamaniti pimpinkathariti. Aritaki yaminaji Pawa pasini inimotakiri irirori, iriitaki iwajiri ijiwatairi yasitari. Tima pipiyatha-takari awiroka ikantawi-takamiri.”

15

Ipiyathataka Saúl

1 Okanta apaata ikantajiri Samuel jiwari Saúl: “Pairani, ityaantakina Pawa nosai-patzii-totimi pimpinkathari-wintiri ashininka-payi. Tima, ontzimatyii pinkimiro iroñaaka iñaani Pawa. 2 Iroka ikantzi Ñaapirori Pawa: ‘Ari nowasankitaakiri Otinkanaawini-satzi imaimani-takiri Israel-iiti isitowan-taari Apitantoniki.’ 3 Pijati awiroka, piwayiri-tyaari Otinkanaawini-satzi, papirotiro okaratzi tzimimo-tziriri, airo pinisironkatari. Pinthonkiri piwiri, sirampari, kooya, iintsi, aajatzi owakira tzimatsiri. Pimatanakiri ipira-payi, ikyaakoitari-payi, maaroni.” *

4 Ikaimakaan-takiri Saúl maaroni ishininka-payi. Yapatojiitaka Pirataariniki. Ikaratzi 200,000 owayiri apatotain-chari. Tima tzimatsi 10,000 ishininka-payi Judá-iti. 5 Jatanaki Saúl iipatsitiki Otinkanaawini, itzimasi-tapaakiri anta otinkanaaki. 6 Ikamantakiri Saúl Asiropakoriiti, ikantziri: “Pisitowi, airo pitsipatari Otinkanaawini-satzi, notsipataimiri = kari napirotiri. Tima awiroka nisironka-takari pairani noshininka-payi isitowan-taari Apitantoniki.” Imatakiro Asiropakoriiti, ti intsipa-tanajyaari Otinkanaawini-satzi. 7 Imatakiri Saúl iwayiritari Otinkanaawini-satzi, yitanakari Tapotaa-riniki irojatzi Tantotsiwini, saikatsiri tsika yaminakoi-tziro Apitantoni isitowa-piintzi ooryaatsiri. 8 Yairikakiri Agag iwinkathariti Otinkanaawini-satzi. Ithonka iwisakiri maaroni ishininka-payi. 9 Okanta itsipatakari Saúl maaroni ishininka-payi, inisironka-takari Agag, ti iwiri. Ari ikimitaakiri wathayi-tatsiri ipirayitari, ti iwamairi. Aajatzi maaroni okaratzi pinayita-chari iwaararo. Apatziro yapirotakiro kaari apantyaaroni kaari pinatachani. †

10 Ari iñaanatajiri Pawa Samuel, ikantairi: 11 “Oshiki okantzi-motakana nopinkathari-takaakiri Saúl, oshiki ipiyathataka, ti yantiro nokantziriri.” Antaro okantzi-motanakari Samuel, yaakowintakaro tsitini-paiti yamaniri Pawa. 12 Okanta okitaitita-mani, ananinkanaka Samuel imonthai-yaari Saúl. Ikamantai-takiri Samuel, ikantai-tziri: “Ijatatzii Saúl Owaantsii-toniki. Tima ikatziya-paintzi mapithantha tsika isankina-takiro okaratzi yantayi-takiri yoka ñaapirori. Aritaki awisanaki, oirinkaja anta Pinaironchaariniki.” 13 Ari ijatanaki Samuel tsika isaikaki Saúl. Ikanta iñaawakiri Saúl ipokaki Samuel, ikantawakiri: “Onkamintha intasonka-wintimi Pawa, tima nomonkara-takiro naaka ikantakinari.” 14 Ikantzi Samuel: “¿Paita asitariri ipira nokimiri ikaimi?” 15 Ikantzi Saúl: “Iriitaki namakiri ipira-payi Otinkanaawini-satzi. Tima iriitaki onimota-kiriri ashininka-payi iriipirori ipirayi-takari, iriitaki ampomiti-niriri Piwawani. Iriima pasini-payi napirotakiri.” 16 Ikantzi Samuel: “¡Pimairi-tawaki! Pinkimi nonkamantimi ikantakinari tsitiniriki Pawa.” Ikantzi Saúl: “Pinkantinaro.”

17 Ikantanaki Samuel: “Pisiyakaantzi awiroka ti ampantyaami. ¿Tima pijiwatiri ashininka-payi Israel-iiti? ¿Tima isaipatzii-totimi Pawa pimpinkathari-wintairi? 18 ¿Kaarima Pawa ontyaantakimi, ikantakimi: ‘Pijati, papirotiri kaari-piroriiti Otinkanaawini-satzi. Pimapirotiri piwayiri-tyaari pinthonkiri piwamairi.’? 19 ¿Paitama pipiyatha-tanta-rori ikantzimiri Pawa? ¿Paitama paantarori yasitari piwayiritani? Kaari-piro pikanta iñaakimi Pawa.” 20 Ari yakanaki Saúl ikantanaki: “Nantakiro ikantakinari Pawa, nomatakiro okaratzi inintakaanari, namakiri Agag, iwinkathariti Otinkanaawini-satzi, napirotakiri nowamaakiri ishininka-payi nampitarori anta. 21 Apatziro-machii yamaki owayiri-payi iriipirori ipirayitari inkarati apirotirimi. Yamakiri Pinaironchaariniki, iriitaki ampomiti-niriri Piwawani.” 22 Ikantzi Samuel:

“¿Tima inintziro Pawa inkimisantaitiri ikantayi-tziri?

¿Iriima ininta-pirotzi ipomitai-tziniri yatsipi-takaani, iriima ininta-pirotzi onkatziyainkati iyachaarinka ipomitai-tziniriri?

Irootaki kowa-piro-tacha inkimisantaitiri, airo ipiyatha-taitari,

Irootaki anairori okaratzi ipomitai-tziniriri, anairo iyiinka ipiraitari-payi.

23 Kaari-pirori ikanta piyathari, isiyawai-takari ñaawyatan-taniri.

Kowiinka ikanta pinkatha-waitziriri pawaniro, isiyawai-takari kaari aamawinta-chani.

Ari pikantakari awiroka, piwashaantakiro iñaani Pawa,

Ari iwashaantakimi irirori, aritaki okarata-paaki pimpinkatharitaki.”

24 Ari yapiitziro ikantzi Saúl:

“¡Ñaamisa! Nokaaripirotaki. Nopiyatha-takaro ikantakaan-tziri Pawa, aajatzi nokimitaakimi awiroka. Nantasi-takaniri ikowako-takinari ashininka-payi, oshiki notharowan-takari. Paripiro-tajina nokaaripirotaki. 25 Pintsipa-tajyaana, nonintzi nompiya-sitajiri Pawa nompinkatha-tajiri.” 26 Ikantzi Samuel: “Airo nayimi, tima pipiyatha-takaro ikantawi-takamiri Pawa. Tima piwashaantakiro iñaani. Aritaki iwashaantajimi irirori, airo piñiiro pimpinkathari-wintairi ashininka-payi.” 27 Iro impiyan-tanajyaarimi Samuel, akotanaki Saúl yairika-kotawakiri opatziki iithaari, isaraa-kotakiri. 28 Ari ikantanaki Samuel: “Pikimitaakina naaka pimanka-ryaako-takina, ari inkimitai-tiriri pishininka-payi pipinkathari-wintziri, onkimiwai-tajyaaro imankaryii-tajirimi. Yaapitha-tajimiri impajiri pasini pishininka, iriipirori inatzii irirori, yanaimi awiroka. 29 Tima yoka Waniinka-tachari Awawani arokaiti Israel-iiti, ti inthaiya-nityaa, ti iyotiro iwashaanta-waiti, tima kaari atziri iwashaantan-tyaari.” 30 Ari yapiita-nakiro Saúl, ikantzi: “Omapiro-tatyaa nokaaripirotaki. Nonintzi pintsipa-tajyaana ampinkatha-tajiri Piwinkathariti Pawa. Nonintzi aajatzi iñiimi antari-kona-payi ashininka, iñiimi aajatzi maaroni ashininka-payi pimpinkathata-kayinari Piwinkathariti Pawa.” 31 Ari yapiitajiro Samuel itsipata-naari Saúl, jataki ipinkatha-tziri Pawa.

32 Ari ikantzi Samuel: “Pamakinari Agag, iwinkathariti Otinkanaawini-satzi.” Kimosiri ipokaki Agag isaikaki Samuel, ikantapaakiri: “¿Tima awisako-tajina inintaitzi iwaitina?” 33 Ikantzi Samuel: “Tima oshiki iwamaitakiro owaiyani noshininka-payi iroka piwisa-minto, ari onkanta-jyaari aajatzi asitamiri airo oñaajiri owaiyani.” Ichikakiri Samuel pinkathari Agag Pinaironchaariniki. Tima ithonka ichikapithairikitakiri iwathaki, imatakiro okaratzi ikantakiriri Pawa.

34 Irojatzi ikinanta-nakari Samuel anta Tonkaironiitoniki. Iriima Saúl tonkaanaki iwankoki Otzisiwiniki. 35 Tima ti yapiitajiro Samuel iñiiri Saúl. Oshiki yiraako-waitakari. Oshiki okantzi-motakari Pawa isiniwi-takari Saúl impinkathari-wintiri Israel-iiti.

16

Isaipatzii-totziri David

1 Ari yapiitajiro Pawa ikantairi Samuel: “¿Tsika-paiti pishiki piraakotari Saúl? Ti noninti naaka impinkathari-wintairi pishininka-payi. Paanaki yiinkantsi pichiinaki-tsitiki, piyaata-sitiri Isaí nampitarori Tantapankoniki, iriitaki noyosii-takiri itomi impinkathariti.” 2 Ikantzi Samuel: “¿Tsika nonkinika nojatan-tyaari isaiki irirori? Aririka iyotaki Saúl, aritaki iwakina.” Ikantzi Pawa: “Paanaki kiripiri vaca, pinkanta-paakiri: ‘Nopokatzii nompomi-tiniri natsipi-takaani Pawa.’ 3 Pinkaimamai-tyaari Isaí pintsipa-tyaari pimpomitiri patsipi-takaani vaca, naaka kantimini paita-rika pantiri. Naaka kantimini itzimi-rika nonintziri pisai-patzii-totiri impinkathari-tantyaari.” 4 Imatakiro Samuel ikantakiriri Pawa. Ikanta yariitaka Tantapankoniki, imonthaa-wakari jiwari-payi. Titzimaita yatzirin-tawakyaari, itharonkan-kiini isampitakiri, ikantziri: “¿Kamiithama pipoki pariitana?” 5 Ikantzi Samuel: “Ari okanta. Nopokatzii nompomi-tiniri Pawa natsipi-takaani. Piwitsika-sirityaa awiroka. Thami ampomitiri atsipita-kaani.” Imatakiro Samuel iwitsika-siri-takaari Isaí, aajatzi ikimitaakiri itomi-payi, itsipatakari ipomitziniri Pawa yatsipi-takaani.

6 Ikanta ipokajiitaki itomi-payi Isaí, imonthaakari Samuel itarori itomi Isaí paitachari Eliab, ikanta-siri-tanaki: “Jiirinta inintakiri Pawa nosai-patzii-totiri.” 7 Ikantzi Pawa: “¡Samuel! Airo iwapyii-motasitami tsika ikantawaita iwathaki, ikara-tawatotzi ikatziya, ti nonintiri naaka. Tima ti naminiri yaminiri atziri-payi. Tima apatziro yaminiro atziri-payi okaratzi iñaayitziri. Irooma naaka apatziro naminiri isiriki.” 8 Ari ikaimakiri Isaí pasini itomi paitachari Abinadab iñaawakiri Samuel. Ikantzi Samuel: “Ti inintiri Pawa.” 9 Yamaki Isaí pasini itomi paitachari Sama. Ikantzi Samuel: “Ti inintiri aajatzi Pawa yoka.” 10 Tima ikaratzi 7 itomi Isaí yamawitakari iñiiri Samuel, ikantzi Samuel: “¡Isaí! Ti inintiri Pawa yokapayi pitomi.” 11 Isampitakiri Samuel ikantziri Isaí: “¿Arima ikaratzi pitomi?” Ikantzi Isaí: “Ainiro aparoni iyaapitsi, ijatatzii yaminiri nopira.” Ikantzi Samuel: “Pinkaima-kaantiri, airo awita irojatzi yariitan-takyaa irirori aka.” * 12 Ityaantaki kaimirini. Pokaki iñiiri Samuel. Iñaatziiri kamiitha ikiraa-porotzi, kamiitha ikantaka irooki, kamiithaa-niki ikantaka maaroni. Iñaana-siri-tanakiri Pawa Samuel, ikantziri: “Iriitaki pisai-patzii-totiri yoka.” 13 Ari yaakotakiri Samuel yiinkantsi, ithonka iñaakiri iririntzi-payi isaipatzii-toitakiri. Aripaiti isaika-siri-tanta-nakari Itasorinka Pawa David. Ikanta ithonka-kiro Samuel isaipatzii-totakiri David, jataji inampiki Tonkaironiitoniki.

Saúl inampinatari David

14 Titzimaita isaika-siri-tanta-najyaari itasorinka Pawa yoka Saúl. Ikantakaa-nakaro Pawa ikamaari-siriti Saúl. 15 Ikantawi-takari impiratani Saúl: “Pawa kantakaakaro pikamaari-siri-tantakari. 16 Tima naaka pimpiratani, pintyaantina namini yotzirori ipiyompi-waitzi. Aririka pinkamaari-siri-waiti, pinkantiri impiyompi-wintimi, aritaki pawisako-siritaji.” 17 Ari ikantziri Saúl impiratani: “Pamini awiroka yotzirori, aririka piñaaki pamakinari.” 18 Ikantzi pasini impiratani: “Noñiiri naaka itomi Isaí poñaachari Tantapankoniki, iyotziro irirori ipiyompitzi, ñaapirori ikanta, sintsiri, iriipirori owayiri, yotaniri, kamiithaa-niki atziri, itasonka-wintziri Pawa. 19 Ityaantaki Saúl kamantirini Isaí, inkantiri: “Pintyaantinari pitomi David, aamaako-wintariri pipira-payi.” † 20 Imatakiro Isaí, yaaki ikyaakoitari ikyaakaakiri oshiki yatantaitari, aajatzi iraitziri, wathatsi. Ipawakiri David yaanakiniri Saúl. ‡ 21 Jataki David iñiiri Saúl, yaawakiri impira-tyaari. Oshiki itakotakari Saúl yoka David. Tima onimotakiri Saúl, inkimita-kaantiri inampiri yoka David. 22 Ityaantaji Saúl ñaantsi inkaman-taitiri Isaí, ikantaki: “Nonintzi intsipa-tyaana pitomi David aka, oshiki inimotakina.” 23 Tima aririka ompokimo-tapajiri Saúl ikamaari-siri-waitzi, ipiyompi-wintziri David. Aririka inkimiro ipiyompi-waitzi, awishimo-tziri Saúl ikamaari-siri-waitzi, tharowinta ikanta ikimiri David.

17

David aajatzi antaripinthakii

1 Okanta apaata yapatotakiri iwayiriti Kinawai-taniriiti, ipiyojiitaka Incha-jaariki iipatsitiki Judá-iti. Iwanko-thaanti-jiitaka omontitakaro Kiyaronchaari saikatsiri Santzikoitoniki. 2 Imatakiro Saúl yapatotakiri irirori ishininka-payi, iwanko-thaanti-jiitaka otaapiki Pasotzii-toniki, owithainka ikantajiitaka iwayiri-tyaari Kinawai-taniriiti. 3 Tima tonkaariki otzisi isaikajiitaki Kinawai-taniriiti. Imatzitakaro aajatzi irirori Israel-iiti saikaki intatzikiro pasiniki otzisi imontita-kotakari. 4 Ari isitowiri iwanko-thaanti-yitaka Kinawai-taniriiti aparoni owayiri ñaapirori ipaitai-tziri Goliat poñaachari Inchatonaariki, antari-pinthakii ikatziya. *

8 Katziya-paaka Goliat, ikaimako-takiri ipiyojiitaka intatzikiro iwayiriti Israel-iiti, ikantziri: “¿Paitama piwithain-kasitari piwayiri-tyaari? Aparoni nokanta naaka Kinawai-taniri, irooma awiroka oshiki pikarajiitzi impiratani Saúl. Nonintzi pamini aparoni pikarajiitzi, impoki iwayiri-tyaana. 9 Aririka imatakina iwayiri-tyaana, awirokaiti ompirata-jyaanani naakaiti. Irooma naaka-rika matakimini, awirokaiti nompira-tajyaa, nantawai-takaa-yitajimi.” 10 Aikiro ikantana-kitzii Kinawai-taniri: “Nopokatzii nonthainka-mawaitimi Israel-iiti. ¡Pintyaanti aparoni pishininka iwayiri-tyaana!” 11 Tima ikimaki Saúl aajatzi maaroni ishininka-payi ikantakiri Kinawai-taniri. Ontsinka-siryaa-nakiri, antaro itharowan-tajii-tanakari.

12 Tima yoka David itomi inatzii Isaí poñaachari Tantapankoniki saikatsiri Posinipathaniki iipatsitiki Judá-iti. Irojatzi ijiwariwita Saúl, antari-kona-tapaaki irirori Isaí. Tzimatsi 8 itomi yoka Isaí. 13 Aritaki isaikajiitzi aajatzi mawa itomi Isaí iyaatiri Saúl iwayirityaa. Iroka iwairo-payi ikaratzi pokaintsiri: Eliab itarori itzimi. Pasini ipaita Abinadab. Pasini ipaita Sama. 14 Iriima David iyaapitsi inatzii. Ari ipokajii-tziri yantariti-payi itomi Isaí iyaatakiri Saúl. 15 Ari ijawita-painta irirori David, aajatzi ipiyaaro. Tima iro ipiyantaari David yaamaakowi-tapajyaari ipira iriri anta Tantapankoniki.

16 Tima oshiki ipiya-piyataka Kinawai-taniri iñaasirinkiri Israel-iiti, ipoki kapichikitaiti aajatzi tsitinii-tiini. Ari yasi iwakiro ipiya-piyata, okarataki 40 kitaitiri ipiya-piyataka.

17 Okanta apaata ikantakiri Isaí yoka David: “¡Notomí! Pijati isaiki pirintzi-payi, paanakiniri posari pankirintsi-pani, aajatzi 10 yatantaitari. Sintziini paanakiniri isaikajiitzi pirintzi-payi. † 18 Paanakiniri jiwatziriri owayiri inkarati 10 ikiso-pithatzi oyaaki othomi vaca. Nonintzi piñaajatiri tsika-rika ikanta pirintzi. Pamajina yasitari irirori, iro noyotan-tyaari tikatsi awishimo-tirini pirintzi.”

19 Irojatzi isaikaki Saúl otaapiki Pasotziitoniki itsipatakari iririntzi-payi David aajatzi maaroni ishininka-payi iwayiritari Kinawai-taniriiti. 20 Ari yananinkanaka David, yookanakiri ipira-payi yaamaako-wintyaari pasini atziri. Jataki irirori yaanakiro okaratzi ikantakiriri iriri. Ikanta yariita-paaka David iwanko-thaanti-jiitaka, ari imonthaa-paakari ijati iwithai-nkajiitaa. Ikaimajii-tatzii ijajiitzi intharowintan-tyaari pasini ikarajiitaki. ‡ 21 Taromaaka irirori Kinawai-taniriiti intatzikiro, imontita-kotakari Israel-iiti. 22 Tima ipanakiri David aamaako-winta-rori owayiri-mintotsi okaratzi yamakiri. Ti ishintanaki, osatika-paaka itaromaa-jiitaka. Iwithata-paakari iririntzi. 23 Ikinkithawai-minthaitzi, sitowanaki Kinawai-taniri Inchatonaarini-satzi paitachari Goliat. Yapiita-pajiro ikaimi ikimita-piintziro, ithainka-waitziri Israel-iiti. Ikimaki David ikantakiri.

24 Ari isiyajii-tanaka maaroni Israel-iiti iñaawakiri ipokaki. Tima ayimatakiri itharonka. 25 Ikantajiitzi: “¿Piñaakiri pokaintsiri? ¡Ipokatzii inthainka-matai arokaiti! Tzimatsi-rika matakirini iwamairi, oshiki awaararontsi impiriri ajiwariti, impiri aajatzi irisinto iinantyaaro. Ikantzitaka aajatzi ajiwariti: ‘Itzimi-rika wamaakirini, ari okarata-paaki isintsiwintziri pinkathari intyaantiniri kiriiki, aajatzi ishininka okaakiini ikaratzi inampijiitaro inampiitiki iwaisatzitini, ari okarata-paaki impinawintyaa.’ ” 26 Ari isampita-nakiri David itsipatakari ikatziya, ikantziri: “¿Omapiroma impaitiriri wamairini yoka Kinawai-taniri, aririka impyaajyaa thainkama-waitairi? ¿Tsikama ipaimatsitaka yoka kaari-pirori Kinawai-taniri inthainka-matan-tyaariri iwayiriti Pawa Añaanita-tsiri?” § 27 Yakajii-tanaki ishininka-payi, irootaki yapii-yapii-takiri okaratzi ikanta-wakaa-jiitari, ikantzi: “Irootaki impaitiriri atziri wamairini Goliat.” 28 Ikimaki Eliab yantariti David ikantziri ishininka-payi, ikisanakiri David, ikantanakiri: “¿Paitama pipokantari awiroka aka? ¿Paitama pookanakiri aminirini pipira-matsiti anta otzisi-masiki? Noyotzimi tsika pikanta awiroka opaita pikinkithasiritari, pinintasita piñiiri owayiri-tachari.” 29 Akanaki David, ikantziri: “¿Paitama nantakiri? Apatziro noñaawai-matsitaki. 30 Ipiya-pitha-tanakari iririntzi, isampitakiri pasini. Irojatzi ikantzi-tariri ikantai-takiriri inkaaranki.

31 Ikanta ikimaitakiri ikantakiri David, ikamantai-takiri Saúl. Ikaimakaan-takiri irirori. 32 Ikinkitha-waita-kaakiri David jiwari Saúl, ikantziri: “¡Jiwarí! Airo atharowan-tawaitari yonta. Naaka pimpiratani jatasitirini, aritaki nowayiri-takyaari Kinawai-taniri.” 33 Ikantzi Saúl: “¡David! Airo okantzi pijati apaniroini piwayiri-tyaari yonta Kinawai-taniri, tikira pantari-piro-tita. Yitzitakaro pairani irirori iwayirita ainiro imainari-tapaaki.” 34 Ikantzi David: “Pimpiratani nonatzi, aamaako-tariri ipira-payi asitanari. Ipokawita kashikari, maini, yatsika-witari aparoni tsika ipiyojiita ipiraitari. 35 Ikanta nopatzima-takota-nakiri, naapitha-tawajiri ipaantiki. Inintzi yatsikinami naaka, nairikakiri itapinomaki, noposakiri. Kamanaki. 36 Inkanta-wityaa iriirika kashikari, maini, aritaki nowamaakiri. Ari nonkantzi-takyaari yonta’ kaari-pirori Kinawai-taniri. Tima oshiki ithainka-mawai-takiri iwayiriti Pawa Añaanita-tsiri. 37 Aikiro ikantatzii David: “Iriitaki Pawa ookakaawinta-kinari inkisawaraan-tyaanaromi irako-pako kashikari, inkisaraan-tyaanaromi irako-pako maini. Aritaki yookakaa-wintakina aajatzi inintawityaa inkisaraan-tyaanaromi irako-pako yoka Kinawai-taniri.” Ari ikantanaki Saúl: “Pijati, onkamintha yookakaa-wintimi Pawa.” 38 Ikantakaantaki Saúl yamaitakiro kithaarintsi inkithaa-takai-tyaari David. Yamathai-taitiri iwitsikai-tziro asiro kitirita-tsiri, inkyaanta-kayi-tyaari kisotaki-tatsiri iniiki. * 39 Ikithaa-takowi-takaro David ithatzinka-minto, iñaanta-witakaro yaniiti. Tima ti imata-piintiro inkithaa-tyaaro. Ikantanakiri Saúl: “Ti onkanti naniita-kayiro, ti namityaaro.” Isapokajiro maaroni. 40 Yaanakiro ikotzikiiri, iyoyaanaki 5 kamiithakiri mapiki piyotachari nijaatinkaki, ititanakiro itharatiki. Yairikakiro iwaraka-thati, ijatasi-tanakiri Kinawai-taniri.

41 Nosikaka irirori Kinawai-taniri imonthai-yaari David. Iriitaki jiwatatsi impiratani. 42 Ikanta yaminaki Kinawai-taniri iñaatziiri ipokaki David, ithainka-wakiri. Tima awankari ikanta iñaakiri, kiraa-poro ikantaka, kamiithaa-nikitaki. 43 Ari ipairyaa-nakiri Kinawai-taniri iwawa-niroti, ikamaari-tanakiri David, ikantawakiri: “¿Naakama otsitzi pamasi-tantanari inchaki?” 44 Aikiro ikantana-kitzii Kinawai-taniri: “¡Pimpoki. Iroñaaka iyaami tziso, aajatzi katsikaniri antami-wiri!” 45 Yakanaki David, ikantziri: “Pamasi-takina awiroka piwisa-minto, pichakopiti aajatzi pithatzinka-minto. Irooma naaka nopoki nawintaari Pawa Ñaapirori, owayiri-takaariri Israel-iiti. Pithainka-piintakiri. 46 Tima isinitakimi iroñaaka Pawa noitsinampaimi, aritaki nowisakimi. Tima maaroni piwayiriti ari iwajyaari tziso, iwajyaari aajatzi katsikaniri antami-wiri. Aritaki iyotaki maaroni nampitarori kipatsiki tzimatsi Iwawani Israel-iiti. 47 Ari iyoti ikaratzi piyotain-chari aka ti apatziro iwawisaa-kotantaro Pawa chakopi, wisa-mintotsi. Tima iroka owayiri-taantsi irasi Pawa onatzii, iriitaki sinitakimiri awirokaiti nowamaimi.” 48 Ari isiyapaaka Kinawai-taniri, ipokasi-tziri David. Ti itsinampa-tanaki David, ijatzitanaka irirori impiyatyaari. 49 Ipampitanaki itharatiki David, yaanaki imapikiti, iwaraka-thatakiri, iposakiri ipankainaki Kinawai-taniri. Tyaanaki, naryaa-paaka kipatsiki, irojatzi owikapaaka mapiki ipankainaki. 50 Ari ikantakirori David yiitsinampaan-takariri Kinawai-taniri. Apatziro yaanaki iwaraka-thati aajatzi imapikiti, iwamaakiri. Ti ontzimi-mowityaari irirori David iwisa-minto. 51 Isiyasi-tapaakari David okaakiini Kinawai-taniri. Inosiki-tapaakiri iwisa-minto, iwisakiri iitoki.

Ikanta iñaakowintakiri Kinawai-taniriiti iwamaitakiri iriipirori iwayiriti, siyajii-tanaka. 52 Ipatzimariki iwanakiri Judá-iti imatzita-nakaro aajatzi pasini-payi Israel-iiti, ikaima-kotanakiri sintsiini. Ipatzima-jiita-nakiri irojatzi otaapiiki. Iwamaaki oshiki iwayiriti Kinawai-taniriiti, yitanakaro nampitsiki Apitatakowiniki irojatzi yariitan-takari Inchatonaariki aajatzi Thokairoshaariki.

18

Owatsimaanakiri Saúl owanthaani tsinanipayi

5 Tima inthonkiro David ijayitziro tsika-rika ityaantziri Saúl, ti impiyatha-waityaa. Irootaki inintan-tanakari Saúl ijiwatiri iwayiriti-payi. Tima oshiki onimotakiri iwayiriti aajatzi inampiri-payi Saúl.

6 Ikanta ipiyajaro owayiri-payi iwamaan-takariri David Kinawai-taniri, osiyasi-tawajari kooya-payi poñaayi-tainchari inampiki-payi Israel-iiti. Owithata-waari pinkathari Saúl, kimosiri opanthaa-jiitanaki, tharowinta otziron-kajiita amashai-jiitzi. poimainka ikantanaka othatani-payi. 7 Iroka okantzi owanthaani kooya-payi:

Iwamaaki Saúl oshiki akisaniintani,

Iriima David, iwamaakiri irirori oshiki-piro-tatsiri. *

8 Irootaki owatsimaa-nakiriri Saúl ikimakiro panthaantsi. Ikantanaki irirori: “Tima ikantaitaki, iwamaakiri David oshiki-piro-tatsiri. Irooma naaka nowamaa-matsitaki oshiki. ¡Apatziro kapichiini iwinkatharititaitakyaarimi David!” 9 Aripaiti ikatsima-kyaawai-tanakiri Saúl yoka David.

10 Okanta pasini kitaitiri, ikantakaakaro Pawa ikamaari-siriti Saúl, tima sinkiwintaka iwinkathari-pankotiki. Pokaki David ipiyompi-wintziri ikimita-piintziro apatha-kiroini. Yairikakiro irirori Saúl iwisa-minto. 11 Yaanakiro Saúl iwisa-minto, inintzi iyontaa-kotirimi David tanto-tsiki, apiti-satzi ikominkakiro David wisa-mintotsi.

12 Oshiki itharowan-takari Saúl yoka David, tima inisironkatani inatzii Pawa. Iriima Saúl yooka-nakiri irirori Pawa. 13 Irootaki yookanta-kariri Saúl yoka David, ityaantakiri ijiwatiri oshiki iwayiriti. Iriitaki piyapiya-tachani iwayiri-tantyaa. † 14 Iriitaki Pawa tsipata-kariri David, tima okaratzi yantayi-tziri kamiitha okantaka. 15 Irootaki ipinkan-tanakariri Saúl yoka David, tima iñaakiri kamiitha okanta yantayi-tziri. 16 Tima oshiki itakojii-takari David maaroni Judá-iti aajatzi ikimitaakiri pasini-payi Israel-iiti, iriitaki jiwatakiriri tsika-rika ikinayitzi iwayirita.

19

Iwamaitirimi David

1 Ari ikinkitha-waita-kaakiri Saúl itomi aajatzi maaroni impiratani, ikantakiri itomi: “¡Jonatán! Nonintzi piwamairi David.” Iro kantacha Jonatán, oshiki itakotakari David. 2 Ikamantakiri David, ikantziri: “Inintatzii iwamaimi asitanari. Paamaiyaari onkitaitita-manaji, pijati pamini tsika pimañaa. 3 Ari nojataki naaka nontsipa-tyaari asitanari tsika-rika pisaikaki. Ari nonkanta-kowintakimi, nonkimiri tsika-rika inkanti. Aritaki nonkaman-takimiro onkarati inkantinari. 4 Ikinkitha-waita-kaakiri Jonatán iriri, ikantako-wintakiri David. Ikantziri: “¡Pinkatharí! Ti onkamiithati piwaaripirotiri pimpiratani David. Tikatsi inkantimi irirori, yanta-piinta-kimiro kamiitha-tatsiri. 5 Tima isinitakiro yañaan-tari imatanta-kariri iwamairi Kinawai-taniri. Ari ikinakairori Pawa ikisawintari maaroni ashininka Israel-iiti. Piñaakiro awiroka antaro pikimo-siri-tanaki. ¿Paitama pinkaaripiro-tantyaari pimaimanitiri kaari tzimatsini ikinakaa-sitani? Tikatsi yanti irirori.” 6 Ikanta ikimaki Saúl ikantakiriri Jonatán, ikantanaki: “¡Omapiro-tatyaa nonkantimiri, tima añaatsi Awawani. Airo ikami David!” 7 Ari ikaimajiri Jonatán yoka David, ikamantakiri okaratzi ikinkitha-waita-kaakiriri iriri. Irijatzi Jonatán aanajiriri isaiki iriri, saikapaji David ikimita-piintziro pairani.

8 Ari apiitanaja owayiri-taantsi. Jataki David iwayiritari Kinawai-taniriiti, yiitsinampaakiri. Imapiro-takiri imisiyakiri. 9 Ari ikantakaa-najaro Pawa ikamaari-siriti Saúl. Tima saikaki iwankoki yairikakiro iwisa-minto, ikima-mintha-tziri David ipiyompi-waitzi. 10 Ari yapiiwi-takaro Saúl inintzi iyontaa-kotirimi David tanto-tsiki. Ikominka-najiro David iwisa-minto Saúl, oshitaa-sitapaaka tanto-tsiki. Ti ishintanaki David, siyaka tsitini-paiti. 11 Irootaki ityaantan-takari Saúl iwayiriti, ikantakiri: “Pijati paminiri David anta iwankoki. Tima onkitaitita-manaji piwamairi.” Iro kantacha, okimaki iina David paitachari Mical, okamantakiri, okantziri: “Airorika pisiya iroñaaka tsitiniri, onkitaitita-manaji iwamaitimi.” 12 Aaki Mical siwitha, iro owayiita-kotan-takariri intakiroini David, siyaka.

21

Isiyaka David

1 Ikanta David jataki nampitsiki Omitzithai-toni iñiiri Ompira-tasorintsitaari paitachari Ahimelec. Imapokakiri isitowa-sitakiri iwankoki, ikantawakiri Ompira-tasorintsitaari: “Tikatsi pintsipatyaa pipoki, ¿ipaitama pipokantari apaniroini?” 2 Ari yakanakiri David yoka Ahimelec, ikantziri: “Iriira pinkathari otyaantanari, ikantakina: ‘Ti noninti iyoiti opaita notyaan-tantamiri, opaita nokantzimiri.’ Irootaki nokaima-kaantan-takari yokaiti atziri tsika anta noñiiri. 3 ¿Ipaitama pimpawa-kinari? Nonintzi noyaa.” * 4 Ikantzi Ompira-tasorintsitaari: “Tikatsi nowariti, apatziro otzimi yatantaitari tasorin-tsita-tsiri anta Tasorintsi-thaantiki. Ari nompakimi piyaaro, tirika imaantyaaro kooya ikaratzi pitsipa-yitakari.” 5 Ikantzi David: “Chapinkitaki ti noñaajiro kooya. Kaarira opitsintaari yokaiti notsipatakari. Tima ti noñaanakiro notsipatari-payi nopokayita-nakira nokina-kina-yitaki, owatsipiro iroñaaka aka ti noñaajiro nompitsintaa-riti.” 6 Ipakiri yatantaitani Ompira-tasorintsitaari yasitakai-tariri Pawa. Irootaki iroka yatantaitani yaitairi minkontsitaa-niki Tasorintsi-thaantiki, onkini iwaiti owakirari saawata-tsiri.

28

Saúl aajatzi ñaawyataniro

3 Aritaki kamaki Samuel. Oshiki iwasiri-takotakari maaroni ishininka-payi. Ikitatakiri Tonkaironiitoniki inampiitiki Israel-iiti. Aritaki imisitowakiri irirori Saúl maaroni antyawiyaripayi, aajatzi ñaawyatan-taniri-payi.

4 Ikanta yapatojiitaka Kinawai-taniriiti, pokajiitaki iwanko-thaanti-yitaka Apimakoryaariniki. Iriima Saúl yapatotakiri maaroni ishininka-payi irirori, iwanko-thaanti-yitaka Jaaniya-piyoi-toniki. 5 Ikanta iñaakiro iwanko-thaanti-payi Kinawai-taniriiti, antaro oimiraa-siri-tanakiri, ayimatakiri itharonka. 6 Ari yamanawi-tanaka Saúl, titzimaita yakiri Pawa, ti imisimpyaa-najiri aajatzi. Ti oyotakaa-najiri mapiki poriryaari aajatzi Kamantan-tzinkari-payi, ti yakiri. * 7 Irootaki ikantan-takariri Saúl impiratani, ikantziri: “Pijati, paminaiti ñaawyatan-taniro, irotaki nojatasiti nosampitiro.” Yakanakiri impiratani, ikantziri: “Tzimatsi ñaawyatan-taniro anta Chariñaariki.”

8 Ikithaa-tanaka Saúl pasini iithaari, airo iyotantaitari, itsipata-nakari pasini apiti ishininka, jatanaki tsitiniriki iñiiro kooya. Ikantapaakiro: “¡Ayomparó! Awiroka nopokasitzi piñaawya-tyaana. Nonintzi pinkaima-siritiri nonkantimiri naaka.” 9 Akanakiri kooya, okantziri: “Piyotzi awiroka opaita yantakiri Saúl aka. Tima ithonka ipyaakaa-sitakari yotantaniri-payi aajatzi ñaawyatan-taniri. ¿Irooma pikoshikan-tanari pinintzi iwamaitina aajatzi naaka?” 10 Ikantanakiro Saúl: “¡Omapiro-tatyaa nonkantimiri! Tikatsi kowiinkari awishimo-timini.” † 11 Nintanaki kooya okantzi: “¿Paitama pinintziri nonkaima-siri-timiri impoki?” Ikantzi Saúl: “Nonintzi pinkaiminari jiwarini Samuel.” 12 Oñaatziiri kooya kaminkarini Samuel, antaroiti okaimanaki. Okantanakiri Saúl: 13 “¿Paitama pamatawi-tantanari? Saúl pinatzii awiroka.” Ikantanakiro irirori: “Airo pitharowantari. ¿Paitama piñaakiri?” Okantzi iroori: “Noñaakiri siritsi isitowa-paakiro kipatsiki.” 14 Ikantzi Saúl: “¿Tsika ikantawaitaka?” Okantzi iroori: “Antyasipari inatzii, ikithaataro yapitisamaatari.” Ari iyotanaki Saúl iriitaki jiwarini Samuel, ityiirowanaka ipinkatha-tanakiri, yoiyootanaka.

15 Ari iñaawai-tanaki kaminkarini Samuel, ikantziri: “¡Saúl! ¿Paita piñaasirinkan-tanari pikaima-kaantana?” Ikantzi Saúl: “Tima antaaro okantzimo-siri-takana, tima oshiki iwayiri-mintha-takana Kinawai-taniriiti. Yookanakina Pawa, ti yakajina nokowako-witari, ti imisimpyiina aajatzi. Nokanta-witari Kamantan-tzinkari, tikatsi akinani. Irootaki nokaima-kaantan-tamiri awiroka pinkantina paita-rika nantiri.” 16 Ikantzi jiwarini Samuel: “¿Paitama pisampi-tantanari naaka? Aritaki yooka-nakimi Pawa, kisaniinta iwanakimi. 17 Imatakimi Pawa okaratzi ikamanta-kinari naaka tsika inkantimi. Yookakaa-jimiro pipinkathariwita, ipinkathari-takaajiri David, pitsipa-minthatani. 18 Tima ti pinkimisantiri awiroka Pawa ikantawi-takamiri, ti pimonkaratiro papirotiri Otinkanaawini-satzi. Irootaki piñaantarori awiroka okaratzi awishimo-tzimiri iroñaaka. 19 Inintaki Pawa inthonkanti Kinawai-taniriiti. Iwamaajimi awiroka intsipataimiri pishininka-payi. Ari pintsipa-tajyaana naaka onkitaitita-manaji, aajatzi pitomi-payi. Tima isinitakiri Pawa Kinawai-taniriiti yiitsinampairi iwayiriti ashininka Israel-iiti.”

20 Antaro itharowanaki Saúl, ikimakiri jiwarini Samuel. Ithonka isipita-waitanaki, tyaanaki osaawiki, naryaa-tawato-tapaaka. Tima ti iwajyaa, maakotaki aparoni kitaitiri aajatzi aparoni tsitiniri. 21 Okanta oñaakiri kooya itharowanaki Saúl, opokasi-takiri, okantziri: “¡Pinkatharí! Nokimisanta-kimiro okaratzi pikowako-takinari, nosiniwintakami naaka, 22 ontzimatyii pinkimisantina awiroka. Nonintzi namimi piwawakyaari kapichiini, onkini pisintsitaji, pijatan-tajyaari.” 23 Ti inintawityaa iyaa Saúl, ikantzi: “Ti noninti noyaa.” Ari osintsiwintziri kooya aajatzi impiratani-payi iyaa. Irojatzi inintan-tanakari. Piriintanaka, thointaka imaapiintaitzi. 24 Owamaaki kooya wathantzi opira, otasitaki yatantaitari. ‡ 25 Aanakiniri Saúl iwawakyaa. Ari ikaratzi yakyoo-takiri impiratani-payi. Ikanta ithonka-kiro iwajiitaka, jaitijiitaji tsitini-paiti.

31

Ikamai Saúl aajatzi itomi-payi

1 Ikanta Kinawai-taniriiti, iwayiri-mintha-takari Israel-iiti. Ari isiyanaka Israel-iiti iñaakiro oshiki ishininka iwamaitaki otzisiki Jaaniyapiyoitoniki. 2 Ipatzima-tanakiri Kinawai-taniriiti yoka Saúl aajatzi itomi-payi. Ari iwai-takiri Jonatán, Abinadab aajatzi Malquisúa itomi-payi Saúl. 3 Ari yapathawintai-tanakari Saúl imanaitziri, ikintaitakiri. Oshiki itharokan-taitakari. 4 Ikantanakiri iwayiriti inampiritari Saúl: “Pinosikiro piwisa-minto, pinthatzinkan-tyaanaro. Ti noninti iwisan-tyaanaro irasi kaari-piro-siriri-payi, ti noninti inthainka-mawaitina.” Titzimaita ininti iwayiriti inampiritari, tima oshiki itharowakan-takari aajatzi irirori. Yaakiro Saúl iwisa-minto irirori, isataakaro. * 5 Ikanta owayiri inampiritari iñaakiri kamaki Saúl, isataanakaro irirori iwisa-minto. Ari itsipatakari ikamaki. 6 Ari okanta ikamantajari irirori Saúl, tima ari ikaratairi mawa itomi, inampiri, aajatzi maaroni iwayiriti-payi.

* 1:24 opani pankirintsi = harina, aparoni efa, irojatzi osiyarori ikantai-tziri 22 litros; iraitziri = vino.

† 1:26 Omapiro-tatyaa = Tima añaatsi pisiri.

* 2:18 karini-manki-tatsiri = lino

* 8:11 ipira-payi = caballo

† 8:12 iriipiro inkantyaa ijiwariti = ijiwati 1,000 owayiri; inampiri-payi = ijiwati 50 iwayiriti

‡ 8:14 paapiintziri oyiinka = olivos

§ 8:15 Ikantai-tziri aka “pimpiri kapichiini”, irootaki ikantai-tziri aajatzi “Payirika 10 piwankiri, yasitakyaa irirori aparoni. Aririka payi aajatzi 10 piwankiri iraitziri, pasitakai-yaari aparoni irirori.”

* 8:16 pipira pikyaakaa-piintziri tinari = pimorani-payi = asnos

† 8:17 pipira-payi = poishati-payi = rebaños; Aririka intzimi pipira-payi, isintsiwintajimi pimpiri aparoni-payi = Aririka intzimi 10 pipira-payi, pimpajiri aparoni irirori.”

* 9:3 ipira = mora = asna

† 9:7 awariti = pan

‡ 9:8 aparoni noiriikiti = 1/4 un siclo

* 13:5 ipira-payi = caballo

* 15:3 ipira-payi = vacas, ovejas; ikyaakoitari-payi = camellos, asnos

† 15:9 ipirayitari = ovejas, ganado

* 16:11 nopira = oisha = oveja

† 16:19 pipira-payi = oisha-payi = ovejas

‡ 16:20 ikyaakoitani = asno; yatantaitari = pan; imiritaitari = vino; wathatsi = cabrito

* 17:4 antari-pinthakii = santha-tonkinaa, okaratzi 6 konakintsi aajatzi aparoni akotsi iwiraa ijinokitzi ikatziya = 3 metro

† 17:17 posari pankirintsi-pani = aparoni efa = 22 litro; yatantaitari = pan

‡ 17:20 ipira = oveja

§ 17:26 kaari-pirori = kaari totamisi-taani-tachani

* 17:38 asiro kitirita-tsiri = bronce

* 18:7 oshiki = 1000 atziri; oshiki-piro-tatsiri = 10,000 atziri.

† 18:13 oshiki iwayiriti = 1,000 soldados

* 21:3 noyaa = [5 panes]

* 28:6 mapiki poriryaari = Urim

† 28:10 ¡Omapiro-tatyaa nonkantimiri! = ¡Tima añaatsi Pawa!

‡ 28:24 yatantaitari = pan kaari siñatsini

* 31:4 kaari-piro-siriri-payi = kaari totamisi-taani-tachani

2 SAMUEL

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

APITITA-NAINTSIRI ISANKINARI SAMUEL

5

Ipinkathari-wintantzi David

1 Ikanta maaroni inasiyitachari icharini-payi Israel ijatasi-takiri David isaiki irirori Aripiro-taariniki, ikantapaakiri: “¡Pinkimi, naaka pishininkaiti okaakiini! * 2 Tima awiroka jiwatakinari pairani awayirita ipinkathari-tantari pinkatharini Saúl. Irijatzi Pawa ñaanata-kimiri, ikantakimi:

¡David! Awiroka jiwatairini pishininka Israel-iiti,

Pimpinkathari-wintajiri nasitari naaka.”

3 Imatakiro aajatzi antari-konaiti Israel-iiti, ijatasi-takiri David anta Aripiro-taariniki, ikantakiri: “¡Thami aapatyaa-wakaityaa! ¡Iriitaki yotatsi Pawa airo amatawita-wakaa!” Ari isaipatzii-totanakiri David impinkathari-wintairi maaroni ishininka-payi Israel-iiti. 4 Tima tzimaki David okaratzi 30 isarintsiti yitanta-nakarori ipinkatharitzi. Onkarati 40 osarintsi impinkathari-wintanti. 5 Tima anaanakiro 7 osarintsi ipinkathari-wintakiri Judá-iti Aripiro-taariniki. Irooma Aapatyaawiniki onkarati 33 osarintsi impinkathari-wintiri maaroni ishininka-payi Judá-iti aajatzi pasini-payi ishininka Israel-iiti. †

Ikyaaki David Aaptyaawiniki

6 Ikanta ijataki David Aapatyaawiniki itsipata-nakari iwayiriti imanatiri Kayaawinisatzi asitarori inampi anta. Isiyakaantzi Kayaawinisatzi airo imatziro David inkyii inampiki, ikantawakiri: “Airo pimatziro pinkyii nonampiki. Iri owayiri-matsi-tawakimini mawityaakiri-payi intsipa-takyaari kisoporokiri-payi.”

9 Iro kantacha David, imatakiro ikyaaki owayiri-pankoki tsika isaiki inkisako-wintyaaro nampitsi, ipaitakiro “Inampi David”. Itanto-takaan-takiro nampitsi, itanakaro otaapiki Tamakopathaniki irojatzi tonkaariki. 10 Tima aikiro otzimimo-tanaki-tziiri isintsinka David. Ari yasi iwiro Ñaapirori Pawa itsipatakari David.

7

Irasi iwairo impinkathariwintantai itomi David aajatzi incharinitajyaari

1 Aritaki saikaki iwankoki pinkathari David. Ikantakaakaro Pawa imakoryaawaki kapichiini iwayiri-minthatari iisaniintani. 2 Ikinkitha-waita-kaakiri pinkathari David Kamantan-tzinkari Natán, ikantakiri: “Piñaakiro awiroka nowanko oyosiita santari-kota, irooma itasorintsi-mokoti Pawa iwanko-matsi-taitan-takaro misinantsi aajatzi manthakintsi.” 3 Ikantanaki Natán: “¡Pinkatharí! Pantiro awiroka okaratzi pikinkithasiritari, tima Pawa kantakai-yaaroni omatantyaari kamiithaini pantiri.”

4 Okanta otsitini-tanaki, iñaanatakiri Pawa Kamantan-tzinkari Natán, ikantziri: 5 “Pijati piñiiri nompiratani David, pinkantiri: ‘Pinkimi ikantzi Pawa. ¿Awirokama witsikainani pankotsi nosaikan-tyaari? 6 Tima irojatzi pairani naantaariri pishininka-payi isaikawitaka Apitantoniki, ti nosaikan-tyaaro pankotsi, apatziro nosaikanta-matsi-takaro tasorintsi-thaanti nokina-kina-waitaki tsika-rika-payi. 7 Tima oshiki notsipa-takari pishininka-payi, ti nonkowa-kotiri ikaratzi nowakiri ijiwatiri pishininka-payi iwitsikina santari-panko nosaikan-tyaari.’ 8 Pinkantiri iroñaaka nompiratani David: ‘Ikantzimi Ñaapirori Pawa: “Naakataki amakimiri pisaikawita paamaako-wintari pipira-payi, pipinkathari-wintairi pishininka-payi nasitari naaka. * 9 Nasi nowiro notsipatami tsika-rika pikinayitzi, nasiryaakari ikaratzi owayiri-mintha-takamiri. Tima naaka kantakai-yaaroni inthonka inkimakoi-tantyaamiri tsika-rika-payi, pisiyako-taari iriipiroriiti saikatsiri aka kipatsiki. 10 Noñaaki tsika nowiriintajiri pishininka-payi nasitari naaka. Ari inampita-jyaaro, tikatsi oñaasirinkairini. Airo itzimaji kaari-pirori maimani-waitairini ikimitai-tziri pairani, 11 owakira nowayitakiri ikaratzi jiwayita-kiriri pishininka-payi Israel-iiti. Aritaki nonkanta-kaakyaaro pimakoryaa-waitaji awiroka iwayiri-mintha-waitami pikisaniintani.” ’ Ikantzi aajatzi Pawa: ‘Naaka witsikaimini piwanko pasi awiroka. 12 Niroka nosiyakaa-winta-kimiri piwanko: Aririka omonkara-tajyaa onkarati pantiri, pimakoryaaki-rika, aritaki intzimaji pitomi awiroka, iriitaki impoyii-tajyaamini impinkathariti irirori. † 13 Iriitaki witsikinani nowanko tsika impinka-thaitairo nowairo. Aritaki nonkanta-kaakyaaro naaka, irasi iwiro impinkatha-wintanti incharini-tanajyaari. 14 Naaka tomitajyaarini, iriritajyaana irirori. Yantakiro-rika kaari-pirori, naakataki wasankitairini nosiyaari tsika ikanta atziri ipasatziri itomi. 15 Airotzimaita nokarata-kaaro nonisironka-tajyaari irirori. Airo nosiyakaari Saúl nokaratakiro nonisironkatari. Tima naaka pinkatharitakaakimiri pairani awiroka pimpoyii-tajari iroñaaka. 16 Irootaki nosiyakaa-wintzimiri piwanko. Tima iriitaki pitomi aajatzi pincharini-tajyaari pinkathari-taatsini. Inkimita-jyaami awiroka pipinkathari-wintantzi. Irasi iwiro ontzimi iwanko aajatzi iwinkathari-minto.’ ”

17 Imatakiro Natán, ikamantakiri David okaratzi ikantai-takiriri, okaratzi iñaakai-takiri aajatzi.

11

David aajatzi Betsabé

1 Okanta pasini osarintsi, ari omonkara-paititaja ijatanta-piintari pinkathari-payi imanatyaa. Ari ityaantakiri David jiwatziriri iwayiriti-payi ipaita Joab, itsipataakiri impiratani-payi aajatzi maaroni Israel-iiti. Tima ithonka yasiryaakari Pityaankaarini-satzi, itzimasi-takiri anta Oshikiwiniki. Iriima David irojatzi isaikaki irirori Aapatyaawiniki.

2 Okanta itainkaki ooryaatsiri, ipiriintanaka David inaryaa imaamintoki. Jataki okanta-pankaataka iwinkathari-pankoti yaminawaiti. Yaminaki antó, iñaaki okaawaita kooya, kamiithaa-niki okantaka. 3 Ityaantaki David sampiko-wintironi iroka kooya. Ikimatzii ikantaitzi: “Iroka kooya opaita Betsabé, irisinto Eliam. Iina Urías ishininka Tharowan-taarini-satzi.” 4 Ityaantaki David aakitironi kooya. Yakitai-tziro. Okanta ariitaka, imaanta-waitakaro David. Ikanta omonkara-takiro iroori omairinta, jataji owankoki.

5 Ari omotyaataki iroka kooya. Ontyaantaki kantirini David: “Motyaatakina.”

6 Ityaantaki David kantirini Joab: “Ikantzi pinkathari: ‘Paakitiri Urías, ishininka Tharowan-taarini-satzi.’ ” Imatakiro Joab, yaakitziri. 7 Ikanta yariitaka Urías isaiki pinkathari David, isampita-wakiri, ikantziri: “¿Saikatsi Joab, ti imantsiya-waiti? ¿Ti imantsiya-waiti owayiri-payi? ¿Tsika okantakotaka owayiri-taantsi?” 8 Aikiro ikantatzii David: “¡Urías! Pijati piwankoki, pimakoryaapaji kapichiini.” Ikanta isitowanaji Urías pinkathari-pankoki, ikantziri David impiratani: “Paanakiniri Urías iroopirori owaritintsi iwankoki.” * 9 Titzimaita ijati Urías iwankoki, ari imaaki pinkathari-pankoki itsipayitari aamaako-wintariri pinkathari tsitini-paiti. 10 Ikamantai-takiri David, ikantai-tziri: “Ti imaapaji Urías iwankoki.” Ari isampitakiri David, ikantziri: “¡Urías! Owakira pariita awiroka. ¿Tsikapaitama kaari pijatanta pimaapaji piwankoki?” 11 Yakanaki Urías, ikantzi: “¡Pinkatharí! Atsipiryaantsi panko-thaantintsi osaikantari tasorintsi-moko, ari okantzitaka isaikantari owayiri-payi Judá-iti aajatzi pasini-payi Israel-iiti. Ari okantzitaka isaikantari Joab jiwatziriri piwayiriti. Tima aritaki nonkantzi-tyaari naaka. Irootaki kaari onimotantana nowawai-tapajyaa naaka nowanko, nomaapaji nomaanta-pajyaaro noina. ¡Omapiro-tatyaa nokantzimiri, tima awiroka pinkatharí. Airo nantzimiro pikanta-witanari!” † 12 Ikantzi David: “Kamiithataki. Pimaanaji aajatzi iroñaaka, onkitaitita-manaji pijatai.” Imatakiro Urías, aajatzi imaanaji Aapatyaawiniki irojatzi pasini kitaitiri. 13 Ikantakiri David yoka Urías: “Pakyootina.” Ikaratakiro iwakaa, ipakotakiri oshiki iraitziri, isinkitakiri. Ikanta otsitini-tanaki, jatanaki Urías imayi tsika imaayitzi iwayiriti pinkathari, titzimaita ijataji iwankoki.

14 Okanta okitaitita-manaji, isankinataki David intyaantiniri Joab, iriitaki aanakirori Urías. 15 Iroka okantzi isankinari: “Iriitaki pijiwati Urías piwithainkiri tsika okowiinka-pirotzi owayiri-taantsi. Ari pikatziyiri apaniroini inkini inkintaitiri, inkamiita.” 16 Imatakiro Joab. Isonkakiro nampitsi itzimasi-tziri iwayiri-tyaari, iwakiri Urías tsika isaikaki iriipirori iwayiritani. 17 Ikanta isitowa-jiitanaki kisakotarori inampi, yitanakari imanatziri iwayiriti Joab. Ikintaitaki jiwayitziriri iwayiriti David, ikintai-takiriri aajatzi Urías.

18 Ityaantaki Joab ñaantsi iyotan-tyaari David ipaita awisain-tsiri manataantsiki. 19 Ikantawakiri aanakirori ñaantsi: “Aririka pinthonkakiro pinkamantiri pinkathari awisain-tsiri manataantsiki, 20 aamaasityaa ari inkisanakyaa. Ari inkanta-nakimi: ‘¿Paita pijatasi-tantariri okaakiini piwayiritari? ¿Tima piyoti kantatsi imanatimi atiitakaa-kirori ichakopiti otantoki nampitsi? 21 ¿Pimaisanta-kiroma awisain-tsiri pairani Kitamaaro-winiki iwantai-takariri Abimelec, itomi Jerobaal? ¿Tima ookimotakiri kooya opitoki tononka-mintotsi osaikaki jinoki otantoki nampitsi? ¿Paitama pijatasi-tantariri okaakiini otantota inampi piwayiritani?’ Aririka imatiro inkantimi, pinkanta-nakiri aajatzi: ‘Kamaki Urías ishininka Tharowan-taarini-satzi jiwatziriri piwayiriti.’ ”

22 Tima jataki kamantirini pinkathari. Ikanta yariitaka, ikamantakiri David okaratzi ikantakiriri Joab ontyaanta-kiriri. 23 Ikantapaakiri: “¡Pinkatharí! Yanaako-takina isitowa-jiitanaki owayiriiti kisakotarori inampi. Iriitaki itawakaro imanata-wakina. Ikanta nopiyata-nakari, nomisiyakiri. Nopatzima-tanakiri, ariitakana ikyaa-piintzi inampiki. 24 Imanata-wakina saikain-tsiri jinoki otantoki inampi. Ari ikintai-takiri jiwatziriri piwayiriti. Imatzitai-takari aajatzi Urías ishininka Tharowan-taarini-satzi, kamaki.” 25 Ikantanakiri David amakirori ñaantsi: “Iroka noñaani pinkantiriri Joab. Pinkantiri, ikantzi pinkathari: ‘Airo okantzimo-siri-waitami. Ari asi owiro manataantsi. Ontzimatyii pijatakairo piwayiri-tyaari, irojatzi papirotan-takyaariri akisaniintani.’ Piwintha-takai-yaari awiroka ijatakairo iwayirityaa.”

26 Ari okimaki iina Urías, ikantai-takiro: “Kamaki piimi.” Antaro owasiri-takowai-takari. 27 Okanta okaratzi-motakiro omairi-wintari oimini, ikaimakaan-takiro David, imisaikairo iwinkathari-pankotiki, iinantakaro. Owaiyan-takiri itomi. Iro kantacha, ti onimotiri Pawa okaratzi yantakiri David.

12

Ikinkithawaitakairi Natán pinkathari David

1 Ikanta Pawa ityaantakiri Natán iñiiri David. Ikanta yariitaka Natán isaiki pinkathari, ikinkitha-waita-kaakiri, ikantziri: “Tzimatsi apiti atziri isaikiro nampitsiki. Ashaarantaniri inatzi aparoni, iriima pasini asinonkai-nkari inatzi. 2 Itzimimo-tziri oshiki ipira-payi yoka ashaarantaniri. * 3 Iriima asinonkai-nkari apatziro yamanantaki aparoni yanini ipira. Ipiratakari. Ti yookani iwiri iintsiti-payi, yakyoo-tziri iwariti, yirakotziri imiri, ari itsipatari imaapiintzi, ikimita-kaantakari iroomi irisinto. † 4 Okanta apaata, ipokaki ariitariri iwankoki ashaarantaniri. Ti ininti iwamai ipira iwapaakyaari ariitariri iwankoki. Iri yayitakiri ipira asinonkai-nkari. Iwamaakiri iwakaiyaari ariitariri.”

5 Antaro ikisanaka David ikimako-takiri yantakiri ashaarantaniri, ikantanakiri Natán: “¡Omapiro-tatyaa nonkantimi, ontzima-tyiira iwamaitiri antakirori iroka! ‡ 6 Ontzimatyii yoipyaaji 4 ipira, impinatan-tajyaariri asitariri, tima omapiro iwasinonkaakiri.”

7 Ari ikantzi Natán: “¡Pinkatharí! Awirokataki yoka atziri. Iroka iñaani Pawa, Iwawani Israel, ikantzimi: ‘Naaka owakimi pimpinkathari-wintiri pishininka-payi Israel-iiti, naaka ookakaa-winta-kimiri iwimimi Saúl. 8 Nopakimiro pinkathari-panko isaikan-tawitari piwinkathariti pairani, nopajii-takamiro iinanta-witari irirori. Nowakimi pimpinkathari-wintairi Judá-iti aajatzi pasini-payi Israel-iiti. Ti ari onkarati iroka, ari nompajimimi pasini anaironi iroka. 9 ¿Paitama pipiyatha-tanta-kanari? ¿Paitama pikaaripiro-tzimo-tanta-kanari? Pikinta-kaantakiri Urías ishininka Tharowan-taarini-satzi piwayiri-tanta-kariri Pityaankaarini. Payitakiri iina. 10 Asi owatyairo iroñaaka iwamaan-taiti piwankoki, okantakaan-tziro pipiyatha-takana, payitzitakiri iina Urías, piinantakaro awiroka.” 11 Ikantaki aajatzi Pawa: “Naaka kantakai-yaaroni intzimi piwaiyani maimani-timini. Naaka kantakai-yaarini pishininka-payi yaapitha-tajimiro piina-payi. Iñaakawai-tajimiro imaantawai-tyaaro kitaipaiti. 12 Pimanani-kiini pantawi-takaro awiroka. Irooma naaka, airo nomanakaaro nantayi-tajiro, inthonka iñaayitajiro pishininka-payi Israel-iiti, kitaipaiti nantajiro.”

13 Ikantanaki David: “¡Omapiro-tatyaa! ¡Nokaaripiro-tzimo-takiri Pawa!” Ikantzi Natán: “Ipyaako-tajimiro awiroka Pawa piyaari-pironka, airo pikami. 14 Iriitaki kamatsini piinchaaniti owakira tzimain-tsiri. Okantakaan-tziro pantakiro kaari-pirori, ikisima-waita-nakiri iisaniintani Pawa.”

15 Ikanta ipiyaaro irirori Natán iwankoki, ikantakaakaro Pawa, omapoka-sitanaka imantsiya-tanaki yiinchaaniti David iwaiyan-takaakirori iina Urías. 16 Oshiki yamanawi-tanaka David ikowako-tziri Pawa airo ikamanta yiinchaaniti. Imashika-wintakiri. Ti imaaji tsika imaapiintzi, inaryaa-waitaka kipatsiki. 17 Ipokawitaka antari-kona-payi saika-panko-tziri iwiriintairi inaryaa-waitaka kipatsiki, ti ininti impiriinti. Ti yakyoo-tiri iwajiita antari-kona-payi. 18 Okanta omonkarataka 7 kitaitiri, kamaki iinchaa-niki. Ti inkaman-taitiri David, tima intharowa-kaita-tyiiyaari. Ikanta-wakaa-jiita impiratani: “Ainiro yañaawita iinchaa-niki, ti ininti inkimisantai akantawi-tariri. Ari imapirotyaa iroñaaka onkantzimo-siri-tyaari, ikamakira yiinchaaniti.” 19 Iro kantacha David, iñaakiri ikamanta-wakaa-jiita impiratani, iyotanaki kamaki yiinchaaniti. Isampitakiri, ikantziri: “¿Kamakima iinchaa-niki?” Ikantajiitzi impiratani: “Jii, kamaki.”

20 Ari ipiriintanaja David inaryaa-waitaka kipatsiki, ikaataka, itziritaka kasankari, ikithaataka pasini iithaari. Jataki itasorintsi-pankotiki Pawa, ipinkatha-takiri. Ipiyapaaka iwankoki, ikantapaaki: “Pimpina noyaari.” Ipaitakiri owaritintsi, owaka. § 21 Ikanta impiratani-payi David, isampitakiri ikantziri: “¿Paitama pantziri? Ainiro yañaawita iinchaa-niki, ti pininti piwajyaa, oshiki piraawaitaka. Irooma piñaakiri ikamaki, ari pipiriintanaja, owawaita-najami.”

22 Yakanaki David, ikantzi: “Ainiro yañaawita iinchaa-niki, oshiki nomashika-wintakiri, niraawaitaka, nokanta-siritzi: ‘Inkamintha inisironka-tajyaana Pawa, airo ikami iinchaa-niki.’ 23 Iro kantacha, kamaki iroñaaka, ¿paitama nomashika-wintiri? ¿Arima nopiriintajiri? ¡Apatziro noyaawintyaa nojati noñaapajiri. Tima airo ipiyaja irirori iñaapajina!”

Itzimantakari Salomón

24 Ikanta iwoshinkaaro David iina Betsabé, imaantajaro. Ari itzimairi pasini itomi, ipaitakiri Salomón. Oshiki inisironka-takari Pawa. 25 Ityaantajiri Pawa yoka Natán, ikantairi David: “Iriitaki Pawa owaitakaan-takiriri pitomi ‘Nisironka-taari’ ”. Tima iroka wairontsi Nisironka-taari, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Jedidías”.

* 5:1 pishininkaiti okaakiini = naakataki iwatha, aajatzi itonki awaisatzitini pairani

† 5:5 Anaanakiro 7 osarintsi = osarintsi 7, awisanaki pasini osarintsi kasiriki 6.

* 7:8 pipira = oisha

† 7:12 pimakoryaaki-rika = pimaaki-rika = pinkamaki-rika

* 11:8 pimakoryaapaji kapichiini = pinkiwa-kitzi-tapajyaa

† 11:11 Omapiro-tatyaara = Tima omapiro-tatyaara pisaiki awiroka, aajatzi pisiri.

* 12:2 ipira-payi = iroishati, ivaca-ti

† 12:3 ipira = iroishati

‡ 12:5 Omapiro-tatyaa nonkantiri = Tima añaatsi Pawa

§ 12:20 owaritintsi = pan

1 PINKATHARI-PAYI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

1 PINKATHARI-PAYI

1

Antyasiparitapaaki pinkathari David

1 Tima antari-kona-piro-tapaaki pinkathari David, oshikitaki isarintsiti. Ipiwiryaa-kowitaitari oshiki iithaari, titzimaita isaawati. 2 Ikantakiri impiratani: “¡Pinkatharí! ¿Pinintzi naminimi mainaro? Irootaki aminimini, ompasikaimi, ontsipa-tyaami pimayi osaawantimi.” 3 Jataki yamina-minatzi kamiithaa-niki mainaro maaroni inampiki Israel-iiti. Iñaaki mainaro paitachari Abisag poñaachari Apimakoryaariniki. Irootaki yamakiniriri pinkathari. 4 Omapiro okamiithaa-nikitzi Abisag. Irootaki aminapaa-kiniriri okaratzi inintayi-tziri pinkathari, titzimaita iinantyaaro.

Isaipatziitoitziri Salomón

32 Ipoñaa ikantaki pinkathari David: “Pinkaiminari Ompira-tasorintsi-taari Sadoc, Kamantan-tzinkari Natán, Benaía itomi Joiada.” Ari ipokajiitaki irirori iñiiri pinkathari. 33 Ikantawakiri: “¡Ashininká! Pintsipa-tanakyaari nompiratani-payi, inkyaakai-yaari nopira notomi Salomón, paanakiri Sipopo-jaariniki. * 34 Awiroka Sadoc Ompira-tasorintsi-taari aajatzi Kamantan-tzinkari Natán, pisai-patzii-totiri notomi Salomón omatantyaari impinkathari-wintairi ashininka-payi Israel-iiti. Pintyoo-jiiti anta, pinkaima-jiiti aajatzi, pinkanti: ‘¡Yokawí pinkathari Salomón!’ 35 Impoña piyaataa-jiitiri itaapiiki impiyi, irojatzi isaikan-tapaa-kyaari nowinkathari-mintoki, tima iriitaki impoyii-tajyaanani. Tima iriitaki noyosii-takiri impinkathari-wintairi ashininka-payi Judá-iti, aajatzi pasini-payi Israel-iiti.” 36 Ari yakanaki Benaía itomi Joiada, ikantzi: “¡Pinkatharí! Aritaki onkantyaari. Iriitaki Piwawani nintakaan-tzirori. 37 Iriitaki Pawa tsipata-piintakami awiroka, onkamintha ari inkimitairiri aajatzi Salomón, inkanta-kaiyaaro imapirotiro impinkatharitai irirori.”

38 Ikanta Ompira-tasorintsi-taari Sadoc, Kamantan-tzinkari Natán, Benaía itomi Joiada, Piyakaasitaniri-payi, Shintsiri-payi, ikyaakaakari Salomón ipira pinkathari David, yaanakiri Sipopo-jaariniki. † 39 Ari yaaki Ompira-tasorintsi-taari Sadoc chiitsi aajatzi yiinkantsi, saikatsiri tasorintsi-thaantiki, isaipatzii-totakiri Salomón. Ari ikaratzi ityoojii-tanaki maaroni anta, ikaimajii-tanaki ikantajiitzi: “¡Yokawí pinkathari Salomón!”

2

ikamantanairi David itomi

1 Tima irootaintsi inkami pinkathari David, ikaimakaan-takiri Salomón, ikantziri: 2 “¡Notomí! Kimitaka irootaintsi nomoronki, nojatatyii tsika ikinayitzi maaroni atziri. Tonta-siri pinkantyaa awiroka, sirampari pinatyii. 3 Panta-piintairo impira-tamiri Pawa, pinthotyaa-yitairo iwinkakaantani, ikantakaantani, isinita-kaantani aajatzi isintsi-thatan-tziri, okaratzi osankina-tainchari ñaantsi iyomitaajairi awaisatzitini Moisés, irootaki ojatan-tyaari kamiitha opaita-rika pantayi-tajiri, tikatsi awishimo-timini tsika-rika pinkinayiti. 4 Ari imonkara-tirori Pawa okaratzi ikasiya-kaakinari, ikantakina: “Iriipiro-rika inkimisantajina inkarati pincharini-tajyaari, kamiitha-rika isirita-jyaana, yawintaa-siri-tajyaana, irasi iwiro inkarati pincharini-tajyaari impinkathari-wintairi pishininka-payi Israel-iiti.”

Ikamantajari David

10 Aritaki makoryaaki David. Ikitaitakiri ipaitai-tziro “Inampi David”. * 11 Osamani ipinkathari-wintakiri David pairani ishininka-payi Israel-iiti okaratzi 40 osarintsi. Yitakaro ipinkatharitaki nampitsiki Aripiro-taariniki okaratzi 7 osarintsi, aajatzi nampitsiki Aapatyaawiniki okaratzi 33 osarintsi. 12 Ikanta yitanakaro ipinkathari-tanaki Salomón, impoyii-taari iriri. Iriitaki matakirori isaikakaantaki kamiitha.

5

Ikowaki Salomón iwitsikiniri itasorintsipankoti Pawa

1 Ari ikimakiri Hiram pinkathari-tatsiri Mapiniki ikantaitzi: “Isaipatzii-toitakiri Salomón, impoyii-taari iriri.” Tima yoka Hiram oshiki itakota-piintakari pinkatharini David, ityaantaki inampiri-payi iñiiri Salomón. 2 Ikanta Salomón irirori, ityaantaki kamantirini Hiram, inkantiri: 3 “Piyotzi awiroka ti imatiro asitanarini David iwitsikiniri itasorintsi-pankoti Pawa tsika impinka-thaitiro iwairo, okantakaan-tziro imana-mintha-tziri iisaniintani. Iro kantacha, Pawa kantakaarori yiitsinampaan-takariri maaroni owayirita-piintariri. * 4 Irootaki isaikakaan-taanari Pawa kamiitha. Tikatsi owayiri-tajinani, ti natsipi-tajyaaro kowiinkari-payi. 5 Irootaki nonintantari nowitsikiniri itasorintsi-pankoti Pawa tsika impinka-thaitairo iwairo, tima ikasiya-kaakiri pairani asitanari, ikantakiri: ‘Iriitaki pitomi impoyii-tajyaamini apaata impinkathari-wintanti, iriitaki witsikai-naroni notasorintsi-pankoti, tsika impairyai-tairo nowairo anta.’ 6 ¡Pinkatharí! Pinkantiri patziriti-payi intowina inchato-payi tzimatsiri anta Kitiniitoniki, aritaki yamitako-takiri natziriti-payi naaka. Tsika-rika onkarati pinintiri nompinatimi yanta-wairi patziriti, aritaki nomatakiro. Piyotzi awiroka tikatsi noshininka-payi yotironi intowiro kamiitha isiyako-tyaari pisaika-nampi-tziri Simaa-satziiti.”

6

Iwitsikaitakiro Tasorintsipanko

1 Aritaki imatakiro Salomón ipinkathari-wintziri ishininka-payi Israel-iiti okaratzi 4 osarintsi, iriitaki apitita-tsiri kasiri, ipaitai-tziri “Sipakiryaari”. Aripaiti yitanakaro Salomón iwitsikiniri itasorintsi-pankoti Pawa. Tima aritaki osamanitaki okaratzi 480 osarintsi isitowan-taari Israel-iiti Apitantoniki.

38 Ikanta awisaki 11 osarintsi ipinkatharitzi Salomón, iriitaki 8-tatsiri kasiri ipaitai-tziri “Awiitaantsi”, ithonkai-takiro iwitsikai-tziro tasorintsi-panko, iwitsikai-takiro tsika okanta ikinkitha-siri-taitaka iwitsikaitiro. Tima okaratzi 7 osarintsi osamanitaki ithonkan-taita-karori iwitsika-kaantakiro pinkathari Salomón.

10

Pinkatharo poñaachari Sabá

1 Okanta pinkatharo poñaachari ipaitai-tziro Sabá okima-kotakiri ikinkithata-koitziri pinkathari Salomón, tima okaratzi iyota-nitari irirori irootaki kantakaarori iroopirori isintsinka Pawa. Irootaki onintan-tanakari oñiiri. Onintzi onkompita-kaiyaari onkarati osampiyitiriri, oñaantyaariri omapiro-rika iyota-nita. 2 Okanta ariitaka nampitsiki Aapatyaawini otsipayitakari onampiri-payi, amayitaki oshiki ikyaakoitari-payi okyaakaa-yitakiri owaararo, amaki kasankari, oshiki ooro, aajatzi pinapiro-yitachari mapi. Okanta oñaapaakiri Salomón, omatakiro osampita-paakiri Salomón okaratzi okinkithasiritzi-takari osampitiriri. 3 Tima ithonkaa yakakiro Salomón okaratzi osampita-paakiriri. Tikatsi aparoni kompitzi-motyaarini. 4 Okanta iroñaaka iroka pinkatharo poñaachari Sabá, oñaakiri omapiro iyota-nitaka Salomón, oñaakiro aajatzi iwinkathari-pankoti okaratzi iwitsika-kaantakiri. 5 Tima añaakiro aajatzi okaratzi iwayitari, okaratzi isaikan-tayitari inampiri-payi, tsika ikantayita impiratani-payi okaratzi ikithaa-yitari aajatzi, ikaratzi kitapiintzi-niriri iraitziri. Añaakiro ipomitai-tziri yatsipita-kayitani katziyain-kata-chari anta Tasorintsi-pankoki. Tima okiryaantsi okantanaka iroori. 6 Ari okantanakiri pinkathari: “Okaratzi nokima-kotzimiri nonampiki okaratzi pantayitakiri, okaratzi piyota-nitari, omapirotatyaa. 7 Tira nonkimisanta-wityaaro, iro kantacha noñaakiro iroñaaka, nokitakaro naaka, ari noyotzi omapirotatyaa. Tira ithotyii-tinaro inkaman-taitinaro maaroni. ¡Omapiro piyota-nitaka awiroka, omapiro otzimi-motzimi piwaararo okaratzi nokima-kota-kimiri!

11

Ipinkathawai-takiri Salomón pawaniro

1 Okanta apaata, yoka pinkathari Salomón oshiki kooya inintaki. Inintakiro irisinto iwinkathariti Apitantoni-satzi. Imatzitakaro inintakiro Athataa-wini-sato, Pityaankaarini-sato, Kiraarini-sato, Simaa-sato, Tharowan-taarini-sato. * 2 Irootaki ipinkakaa-witakariri Pawa pairani Israel-iiti, ikantakiri: “Piwinkani piwiro maaroni kooya poñaachari pasiniki nampitsi, omata-kayimiro = kari pimpinkathatiri awiroka pawaniro-payi.” Iro kantacha Salomón, oshiki inintakiro iroka-payi kooya, iinantakaro. 3 Okaratzi 700 iinapiro-takari, pasini okaratzi 300 kaari iinapirota, irootaki iinapayi oitzinampa-siri-takiriri. 4 Ikanta yantyasipari-tapaaki Salomón, oitzinampa-siri-takiri iinapayi impinkatha-waitiri pawaniro-payi. Ti inkamiitha-siri-tzimo-tajiri Pawa, ti isiyaari David, iririni. 5 Ipinkatha-waitakiri Salomón pawaniro Impokiromara, iwawa-niroti Simaa-satzi. Ipinkatha-waitakiri aajatzi pawaniro ipaitai-tziri “Pinkathari Itaawintai-tziri Iinchaa-niki-payi”, iriitaki iwawa-niroti Pityaankaarini-satzi. Iriiyitaki pawaniro-payi impinka-yitimi. 6 Yantasi-takaro Salomón kaari onimotirini Pawa, ti yiriipiroti isirityaari, ti isiyaari David, iririni. 7 Iwitsikaki Salomón iyarapapankoti pawaniro ipaitai-tziri “Oitsinampaan-taniri” anta tonkaariki Aapatyaawiniki tsika isitowa-piintzi ooryaatsiri. Tima pinkaari inatzii iwawa-niroti Athataa-wini-satzi. Ipoñaa iwitsikakiri aajatzi isiyakaaro pawaniro ‘Pinkathari Itaawintai-tziri Iinchaa-niki-payi’, tima pinkaari inatzii aajatzi iwawa-niroti Pityaankaarini-satzi. 8 Ari ikimitaakiri aajatzi asi maaroni iinapayi poñaayi-tachari pasiniki nampitsi, iriitaki otaapiintziniri kasankai-nkari, opomiyi-tziniriri owawa-niroti atsipita-kaani-payi.

9 Ari ikisanakiri Pawa yoka pinkathari Salomón, okantakaan-tziro ti imiraawinta-jyaari, ti inkinkithasiri-tairi Iwawani Israel, iwashaantakiri ikimisantziri, tsika itzimi oñaakawi-takariri apiti-satzi. 10 Ikantawi-takari: “Airo pipinkatha-tziri pawaniro-payi.” Iro kantacha Salomón, ipiyatha-takari Pawa ikantawi-tariri. 11 Irootaki ikantan-takariri Pawa, ikantziri: “¡Salomón! Omapiro pipiyathataka, ti pinthotyiiro nokasiyakaimiri, ari pikimitaakiro nosankina-takaantani nokanta-witakamiri. Ari okarata-paaki nopinkathari-takaakimi, iriitaki nompinkathari-takaaji iroñaaka pimpiratani. 12 Iro kantacha, airo nooka-kayi-tamiro awiroka, oshiki notakotakari asitamiri David, iriitakira pitomi nooka-kayiri ipinkatharitzi tikira-mintha imonkaratiro. 13 Airotzimaita nowashaanta-kairi maaroni ipinkathariti. Aritaki nookanaki aparoni ikaratzi ishininkata-wakaiyita, iriitaki Judá-iti. Irootaki nantiri tima oshiki notakotakari pairani David, nompiratani. Notakotzi-takaro aajatzi inampi, Aapatyaawini.”

26 Imatakiro Jeroboam, itomi Nabat, poñaachari Posini-pathaniki. Tima yoka Jeroboam, impiratani Salomón, ipoñaaro nampitsiki Katsinkawiniki, ishininka inatzii icharini-payi Efraín. Kinankaro onatzii asitariri opaita Zerúa. 27 Iroka opoñaantari Jeroboam imaimani-tziri pinkathari: Tima itanto-takitziiro Salomón maaroni inampi David, iririni, iwitsikakiro Tamako-pathani. 28 Yoka Jeroboam, sintsiri inatzii atziri, tikatsi pomirintsi-tzimo-tyaarini. Ikanta iñaakiri Salomón yoka mainari siritha ikantaka, impira-takari yaminayitiro okaratzi yasiyitari icharini-payi José, iwaisatzitini. 29 Okanta apaata, jataki Jeroboam ikinawaitzi ipoñaanakaro Aapatyaawiniki. Ari imonthaakari Kamantan-tzinkari Ahías, poñaachari Makoryiironiki. Iñaakiri ipokaki ipasikakaro owakira-mairi ipasika-minto. Apaniro imonthaa-wakaaka, tikatsi intsipatyaa. 30 Yaakiro Ahías owakirari ipasikakari, isaraakiro, okaratzi 12-kotamasiti. 31 Ikantziri Jeroboam: “Payi awiroka 10 okota, tima irootaki ikantakiri Pawa, Iwawani Israel, ikantzi: ‘Ari nosaraajiro naaka iwinkathari-minto Salomón, tima awiroka nonintaki pimpinkathari-wintairi inkarati 10 ishininkata-wakaa-jiita Israel-iiti. 32 Iriima Salomón, apatziro aparoni impinkathari-wintairi irirori ikantakaan-tziro notakotani nompiratani David, impinkathari-wintairo aajatzi Aapatyaawini, tima irootaki nampitsi nonintakiri. Ti osiyaaro pasini inampitsiti ishininka-payi Israel-iiti. 33 Tima ipiyatha-takana Salomón, itharowinta-sitaka ipinkatha-waitziri Impokiromara, iwawa-niroti Simaa-satzi, Oitsinampaan-taniri, iwawani Athataa-wini-satzi. Imatzitakari “Pinkathari Itaawintai-tziri Iinchaa-niki-payi”, iwawani Pityaankaarini-satzi. Okaratzi yantakiri Salomón, ti onimo-tina noñaakiro, ti inthotyaa-kotina nosankina-takaantani aajatzi nosinita-kaantani, ti isiyaari David, iririni. 34 Iro kantacha, airo naapitha-tziri ipinkatharitzi. Tima tikira iñiiro inkami, aikiro ijiwari-tatyii, okantakaaro notakotari pairani asitaririni, David, nompiratani, tsika itzimi nasitakari naaka, tsika itzimi othotyaa-kirori nokanta-kaantani aajatzi nosankina-takaantani. 35 Airotzimaita ipinkatharitaji itomi Salomón, awiroka nonintaki pimpinkathari-wintairi inkarati 10 ishininkata-wakaa-jiita Israel-iiti. 36 Apatziro nosinita-wajiri itomi impinkathari-wintiri aparoni ikaratzi ishininkata-wakaa-jiita, airo otsiwakanta itaa-minto David Aapatyaawiniki, tima irootaki nampitsi nasitakari tsika osaikakotaki nowairo.’ ”

Makoryaaki pinkathari Salomón

40 Irootaki kantakaan-tzirori, inintantari Salomón iwiiri Jeroboam. Iro kantacha siyaka Jeroboam ikinaki Apitantoniki tsika ipinkatharitzi Sisac. Ari isaikakiri anta irojatzi ikamantaari Salomón.

42 Iroka okaratzi ipinkathari-wintakiri Salomón maaroni Israel-iiti nampitsiki Aapatyaawini okaratzi 40 osarintsi. 43 Ikanta imakoryaaji irirori, ikitaitakiri inampitsitiki asitaririni, David. Iimpoyiitari ipinkatharitaji itomi, ipaita Roboam. †

12

Yookawintawakaaka Israel-iiti

1 Jataki Roboam anta Sikochaariniki, ari ithonka ijayitaki maaroni ishininka-payi irirori iwinkathariti-tyaari anta. 2 Oyotzimaitaka Jeroboam itomi Nabat, isaikakira irirori Apitantoniki isiya-pithatari pinkathari Salomón, ari inampita-karori anta. 3 Ari ityaantaitaki kaimirini Jeroboam. Pokaki tsika yapatojiitaka maaroni ishininka-payi irirori. Ari isampitai-takiri Roboam, itomi pinkatharini Salomón, ikantai-tziri: 4 “Oshiki imapiro-takina iwasinonkaa-waitana asitamirini. Nonintzi piwatsinaryaa-kotajina okaratzi isintsiwinta-waitana impiratana. Aririka pimatakinaro, awiroka ompirata-jyaanani.” 5 Yakanaki Roboam, ikantziri: “Pimpiyanaki maaroni awirokaiti ashininká. Aririka awisaki mawa kitaitiri, ari nonintzi pimpoki piñiina.” Piyajii-tanaka maaroni ishininka-payi.

6 Ikanta pinkathari Roboam, inintaki iyomitaa-najiri antari-kona-payi inampinatari pairani Salomón, iririni, ainiro yañaawita irirori. Ikantakiri: “¡Ashininká! ¿Paitama piyomitaa-najinari awirokaiti nonkantiriri atziri-payi?” 7 Ikantajiitzi antari-kona-payi: “Aririka pisiyako-tyaari tsika ikantayita impiratani pishininka-payi, aritaki pantinirimi inintayi-tziri, ari pakakirimi kamiithaini isampitakimi, pasi piwiromi pimpira-jiityaarimi iriroriiti.” 8 Iro kantacha Roboam, ti inkimisantiri antari-kona-payi iyomitaa-witanaariri. Iri inintaki iyomitaa-najiri mainari-payi ikaratzi ikimota-jiitaki pairani, tsika itzimi inampina-yitari irirori. 9 Isampiyi-takiri, ikantziri: “¿Paitama piyomitaa-najinari awiroka-payi nonkantiriri ashininka-payi ikantakina: ‘Piwatsinaryaa-kotajina okaratzi impira-waitakana pairani asitamirini.’?”

10 Yakanaki mainari-payi ikaratzi pairani Roboam ikimota-jiitaki, ikantzi: “Iroka pinkantiri pakiri ashininka-payi kantzimiri: ‘Imapiro-takina asitamiri impira-waitakana pairani.’ Pinkantiri awiroka: ‘Isintsiwintakimi pairani asitanarini impiratami, naaka mapirotimini nompira-tyaami. * 11 Imapiro-takimi asitanarini ikima-tina-takaami, aikiro nonkima-tina-takaa-tyiiyaami naaka. Ipasawai-tanta-kamiri asitanarini wathaki-rontsi, irooma naaka nompasa-tanta-jyaamiro opatzitha asiro.’ ” †

12 Okanta awisaki mawa kitaitiri piyaja Jeroboam itsipataari maaroni ishininka-payi tsika isaiki pinkathari Roboam, tima aritaki ikantzi-takari chapinki, ikantakiri: “Aririka awisaki mawa kitaitiri, pimpiyi piñiina.” 13 Iro kantacha, titzimaita yaki kamiitha Roboam itomi pinkatharini Salomón, ikowako-witariri ishininka-payi, ti inkimisantiri ikampinaa-witakariri antari-kona-payi. 14 Yakanta-sitakari okaratzi iyomitaa-nakiriri mainari-payi, ikantakiri: “Imapiro-takimi asitanari ikima-tina-takaami, aikiro nonkima-tina-takaa-tyiiyaami naaka. Ipasawai-tanta-kamiri asitanari wathaki-rontsi, irooma naaka nompasa-tanta-jyaamiro opatzitha asiro.” 15 Ti inkimi pinkathari ikowako-witariri ishininka-payi, tima irootaki inintakiri Pawa awishi omonkara-tantyaari ikantzi-takari Jeroboam, itomi Nabat, ikamanta-kiriri Ahías Makoryiironi-satzi. 16 Ikanta maaroni Israel-iiti, iñaakiri pinkathari ti inkimi, yakanakiri, ikantziri:

Ti noshininka-piro-tyaari naakaiti pirini David.

Airo naapatyaami pikarajiitzi icharinitami itomi Isaí.

Aikiro ikantajii-tanakitzii:

¡Israel-iiti anaajiitzi aroka, thami ampiyi awanko-thaantiki-payi!

¡Iriima ishininka-payi pinkatharini David, impinkatha-matsita-wakaiyaa ikaratzi ishininkata-wakaa irirori!

Ari ipiyajii-tanaka Israel-iiti iwanko-thaantiki-payi.

17 Irootaki ipinkathari-wintan-tariri Roboam ishininka-payi Israel-iiti ikaratzi nampitarori iipatsitiki Judá-iti. 18 Ari ityaanta-witakari pinkathari Roboam inampina, Adoram, inkowakotiri ishininka-payi yasitakaariri iwinkathariti. Isitowanaki maaroni Israel-iiti ishimyaan-takari mapi, iwamaakiri. Ari ititanakiri sintzini pinkathari Roboam isiyako-mintoki, siyanaka Aapatyaawiniki. 19 Ari okantakari yooka-wakaan-takari Israel-iiti, ti intsipa-tajyaari ikaratzi icharini-yitari pinkatharini David irojatzi iroñaaka.

20 Ikanta ikimaki pasini ishininka-payi Israel-iiti, ikantaitzi: “Piyaja Jeroboam.” Ikaimakaan-takiri impoki tsika ipiyotaka maaroni ishininka-payi. Ari iwakiri impinkathari-wintairi maaroni ishininka Israel-iiti. Tira impinkatha-wintairi pasini ikarajiitzi ishininkata-wakaa-jiita icharini-yitari David, apaniro ikanta isaikawaitzi Judá-iti.

21 Ikanta yariitaka Roboam Aapatyaawiniki yapatota-paakiri Judá-iti aajatzi Benjamín-iti, oshiki-pirori ikarajiitzi iwayiriti iyosiitakiri. Inintzi iwayiri-tyaari pasini ishininka-payi Israel-iiti, imatanta-jyaa-rorimi Roboam, itomi Salomón impinkathari-wintairi maaroni ishininka-payi. ‡ 22 Iro kantacha, iñaanatakiri Pawa itomiyaayi paitachari Semaías, ikantakiri: 23 “Pinkinkitha-waita-kairi Roboam, itomi pinkatharini Salomón, iwinkathariti Judá-iti aajatzi Benjamín-iti. Pimatzi-tyaari pinkamantiri maaroni nampitarori anta, pinkantiri: 24 ‘Iroka ikantzi Pawa: Ti onkamiithati pijati piwayirita-wakaiyaa pikaratzi pishininkata-wakaa-jiita awiroka Israel-iiti. Pimpiyi maaroni piwanko-thaantiki, tima irootaki nantawairi naaka.’ ” Ikanta ikimajii-takiro ñaantsi ikantziriri Pawa, piyayitanaka iwanko-thaantiki-payi, imatakiro tsika ikantakiri Pawa.

Iwitsikakaantaki isiyakaaro ipiraitari

25 Yapiitajiro Jeroboam iwiriintairo nampitsi Sikochaarini saikatsiri tonkaariki iipatsitiki Efraín-iti. Ari inampitaarori irirori. Ikanta apaata yookanajiro inampiwi-takaro Sikochaarini, jataji, iwiriintajiro nampitsi Pawaporoni. 26 Ari ikinkithasiri-tanaka Jeroboam, ikantzi: “Kimitaka aritaki yapiitajiro impinkathari-wintajina Roboam, icharini pinkatharini David, 27 tima irojatzi ijata-piinta-jiitzi Aapatyaawini noshininka-payi impomitiri yatsipi-takaani itasorintsi-pankotiki Pawa, kimitaka aritaki inisironka-takiri Roboam, pinkathari-tatsiri iipatsitiki Judá-iti. Aamaiyaa aritaki iwa-kaantakina naaka, impiyasi-tairi Roboam iwinkathariti Judá-iti.”

28 Ari yaminaki pinkathari impaityaa yomitaa-najirini, iwitsika-kaantaki apiti isiyakaaro kiripiri vaca iyosiita ooro, ikantakiri maaroni ishininka: “¡Ashininka Israel-iiti! Aritapaaki pipiyapiyataka Aapatyaawiniki. Yoka piwawani-tajyaari aka, iriitaki amajimiri pisaika-witaka pairani Apitantoniki.” 29 Iwaki aparoni isiyakaaro vaca Pawapankoniki, iriima pasini iwakiri iipatsitiki Dan-iti. 30 Irootaki inkaaripiro-waitan-tyaari Israel-iiti, ijayitaji Pawapankoniki aajatzi iipatsitiki Dan-iti impinkatha-tairi isiyakaaro kiripiri vaca. 31 Iwitsika-kaanta-yitaki aajatzi tonkaariki iyarapapankoti. Iyosiiyitaki ishininka impira-tasorintsi-tyaari, kaari-tzimaita ishininka-payi Leví-iti.

15

Iwitsikaitakiro nampitsi Ositikiitoni

9 Tima awisaki oshiki osarintsi ipinkathari-wintakiri Jeroboam maaroni pasini ishininka-payi Israel-iiti. Iriima ishininka-payi Judá-iti yaminaji iriroriiti pasini pinkathari-witairini, ipaita Asa.

16

Ipinkathariwintantzi Omri

23 Aritaki tzimaki 31 osarintsi ipinkatharitzi irirori Asa iipatsitiki Judá-iti. Aripaiti yitanakaro irirori Omri ipinkathari-wintziri pasini ishininka-payi Israel-iiti. Okaratzi 12 osarintsi ipinkatharitaki. Irooma anta nampitsiki Aakamiithawiniki ipinkatharitaki okaratzi 6 osarintsi. 24 Yamanantakiro Omri iipatsiti Ositikii-toni-satzi, ikaratzi apikithoti kiriiki opinatakari. Ari iwiriintakiri inampitsiti ipaitakiro Ositikii-toni, tima iro owaitakaan-tzirori iwairo asitarori iipatsiti pairani ipaita Ositiki, ikantai-tziri iñaaniki irirori ‘Semer’. *

25 Ti onimotiri Pawa okaratzi yantziri pinkathari Omri. Omapiro ikaaripirotaki yanaakiri ikaaripirotaki itakarori pairani ipinkatharitzi. 26 Isiyako-taari ikaaripirotaki Jeroboam itomi Nabat, tima ikaaripiro-takaakiri aajatzi maaroni ishininka-payi Israel-iiti, iwatsimaakiri Iwawani Israel iñaakiri ipinkatha-waitziri siyakaa-rontsi.

28 Ikanta imakoryaaji irirori Omri, ikitaitakiri Ositikii-toniki. Iimpoyii-taari ipinkatharitaji Acab, itomi irirori. †

Ipinkathariwintantzi Acab

30 Tima okaratzi 22 osarintsi ipinkathari-wintakiri Acab ishininka-payi Israel-iiti anta Ositikii-toniki. Titzimaita onimotiri Pawa ipinkathari-witaka Acab itomi Omri, omapiro ikaaripirotaki, yanaanakiri ikaratzi itakarori pairani ipinkatharitzi. 31 Ti yookiro yantayi-tziro kaari-pirori isiyako-taari pinkatharini Jeroboam, itomi Nabat, tima iinantakaro Jezabel, irisinto pinkathari-tatsiri Simaaki, ipaitai-tziri “Itsipa-minthari Inkaniwiri”. Tima ijataki pairani Jeroboam, ipinkatha-waitakiri pawaniro Inkaniwiri. 32 Iwitsika-kaantaki pomipirini-mintotsi anta Ositikii-toniki, iwitsika-kaantzitaka iyarapapankoti tsika impomiwintaitiri pawaniro Inkaniwiri. 33 Imatakiro aajatzi pinkathari Acab iwitsika-kaantaki osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro, irootaki iwatsimaa-piro-tanta-kariri Iwawani Israel, tima yanaanakiri itayita-karori pairani ipinkathari-yitzi iwatsimairi Pawa.

17

Ikamantantzi Elías airo omparyaaji inkani

1 Ikanta Elías Onimowini-satzi poñaachari Wakaniki, ikinkitha-waita-kaakiri pinkathari Acab, ikantziri: “¡Pinkatharí! Omapiro-tatyaa nonkantimiri, tima Iwawani Israel, iriitaki ompiratanari naaka. Ari awisaki osarintsi-payi airo omparyaaji inkani, airo iñiitaji kapichiini itsini impokiro irojatzi nonkantan-tajyaari naaka: ‘Omparyaaji.’ ” 2 Ari iñaanata-kiriri Pawa irirori Elías, ikantziri: 3 “¡Elías! Pisiyi, pinkinaki isitowa-piintzi ooryaatsiri. Pimañaa nijaatinkaki Chikaaroniki, saikatsiri intatzikiro Owaryiinkaariniki. 4 Irootaki pimirityaari nijaatinka. Ari nonkanta-kaakyaari koontzi-niro yayimiro piyaari anta.” *

5 Imatakiro Elías ikantakiriri Pawa, jataki, isaikaki nijaatinkaki Chikaaroniki saikatsiri intatzikiro Owaryiinkaariniki. 6 Pokatsi koontzi-niro yaminiri posiniri iyaari aajatzi yatantyaariri. Yaminiri okitaityaa-manaji aajatzi tsitinii-tiini. Irootaki iriri nijaatinka. † 7 Okanta awisaki tsika okaratzi kitaitiri, piryaatanaki nijaatinka, tima ti iñiitairo omparyaaji kipatsiki.

Elías aajatzi kinankaro

8 Opoñaa iñaanatairi Pawa yoka Elías, ikantajiri: 9 “Pijati Wiyaaroniki otsipa-nampitari Simaani, aritaki pisaikiri anta. Tima ari nonkanta-kaakyaaro kooya kinankaro ompimi piyaari.”

10 Jataki Elías Wiyaaroniki. Ikanta yariitzi-mataka nampitsiki, imonthaakaro kooya kinankaro aawaitzi saimpiki. Ikaimako-tapaakiro, ikantziro: “¡Ayomparó! Nonintzi pimpakotina kapichiini nijaa nirawaki.” 11 Irootaintsi ojatanaki ayiniri imiri, yapiita-nakiro, ikantziro: “¡Pamaki aajatzi kapichiini noyaari!” ‡ 12 Akanakiri iroori, okantziri: “¡Omapiro-tatyaa nonkantimi, tima añaatsi Piwawani, tikatsi yatantaitari nompimiri! Apatziro otzimi opanikiini pankirintsi-pani kowitziki, aajatzi yiinkantsi tzimatsi kapichiini. Irootaki naantari kapichiini saimpiki nonkotsitiro nakyootiri notomi, aririka nonthonkakiro, ari noyaawintyaa ayina notashi.” § 13 Ikantzi Elías: “Airo pitharowa-waitzi. Pijati pimatiro pikantakiri. Iro kantacha naaka pitawakyaa pintasi-tinaro, pamakinaro nowawakyaa. Impoña pampoiti pintasiti pasi awiroka pakyootiri pitomi. 14 Tima ikantakina Pawa, Iwawani Israel, airo othonka pankirintsi-pani aajatzi yiinkantsi, irojatzi iwaryaan-tajyaarori Pawa inkani kipatsiki.”

15 Tima omatakiro kinankaro ikantakirori Elías. Oshiki kitaitiri awisaintsi ti onkowityiiyaa owariti otsipatakari Elías aajatzi otomi. 16 Ti onthonkyaa pankirintsi-pani oyowitzitiki aajatzi ikimitakari yiinkantsi, tima monkarataka iñaani Pawa ikantakiriri Elías.

17 Okanta apaata imapoka-sitaka imantsiyataki otomi kinankaro, mapirokitaka, ti onkanti yaniinka-tanaji. 18 Oñaanata-nakiri kinankaro yoka Elías, okantziri: “¡Itomiyaayi Pawá! ¿Paitama pipokasi-tantanari? ¿Irooma pipokantari pinkinkithasirita-kayinaro noyaaripironka inkaman-tajyaari notomi?” 19 Ari yakanakiro Elías, ikantziro: “Pamakinari aka pitomi.” Yaawakiri Elías othomaakiri iriniro, yatiita-kaanakiri imaapiintzi inaryaa-paakiri imaamintoki. 20 Ichiraanaki Elías, ikantzi: “¡Pawá! ¡Asitanarí! ¿Pimatzi-tyaaroma piwasinonkairo kinankaro nomayimo-tziri piwamaitiro otomi?” 21 Tima mawa yapiitakiro Elías iwanki-sipanii-takari iintsi. Yapiita-nakiro ichiraanaki, ikantzi: “¡Pawá! ¡Asitanarí! Poipyaa-siri-tairi iintsi.” 22 Ikimakiri Pawa ikantakiriri Elías, yoipyaa-siri-tairi iintsi, añaanaji. 23 Ithomaa-najiri, yayiita-kaanajiri osaawiki, ipapajiro asitariri, ikantziro: “Yoka pintsiti, añaaji.” 24 Okantzi kooya: “Ari noyotziri iroñaaka awiroka itomiyaayi Pawa, tima omapiro-tatyiiyaa iñaani Pawa okaratzi piñaawai-tziri awiroka.”

18

Yapiitairo Elías iiñiri pinkathari Acab

1 Tima osamanitaki, awisaki okaratzi mawa osarintsi, yapiitajiro Pawa iñaanatairi Elías, ikantairi: “Pijati, piñiiri pinkathari Acab, tima irootaa-tsi nowaryaajiro inkani tsinkaironi kipatsi.” 2 Jataki Elías iñiiri pinkathari Acab. Tima antaroiti okantaka tashitsi Ositikii-toniki. 3 Ikaimakiri Acab inampiri paitachari Abdías, tima imapiro-tatziiro irirori ipinkatha-tziri Pawa. 4 Tima owakaantan-takariri Jezabel Kamantan-tzinkari-payi, yoka Abdías iriitaki omanakiriri impirita-moro-nakiki ikaratzi 100 Kamantan-tzinkari, inasitaka apipiyoti ikaratzi 50 Kamantan-tzinkari, ari ipiriri iwari aajatzi iriri. * 5 Ikinkitha-waita-kaakiri Acab yoka Abdías, ikantakiri: “Thami aniitiro maaroni nampitsi amini tsika owaapathata, amini aajatzi nijaatinka tsika oshooki katarosi yañaantyaari apira-payi ikyaakoitari. Airorika añaasita, ari inthonka-kyaari inkami apira-payi.” †

6 Tima ikinanaki Acab pasiniki awotsi, iriima Abdías ikinakiro irirori pasiniki awotsi tikatsi intsipa-tanakyaa. 7 Ikanta ijatanaki Abdías awotsiki, imonthaakari Elías. Tima iyotawajiri, ityiirowa-sitawaari, ikantziri: “¿Tima awiroka Elías?” 8 Yakanaki Elías, ikantzi: “Naakataki. Pimpiyanaki, pinkantiri piwinkathariti: ‘Noñaajiri Elías.’ ” 9 Ikantzi Abdías: “¿Tzimatsima nokinakaa-sitani pityaantan-tanari nonkamantiri pinkathari Acab iwan-tyaanari? 10 ¡Omapiro-tatyaa nonkantimiri, tima añaatsi Piwawani! Oshiki yamina-mina-takaan-takimi pinkathari Acab maaroni nampitsiki. Ikaratzi kantatsiri: ‘Ti noñaajiri,’ isintsiwintziri ikantziri: ‘Pinkanta-piro-tina tirika piñaajiri’! 11 Aikiro pikanta-tyaana awiroka iroñaaka: ‘Pijati pinkamantiri piwinkathariti, pinkantiri: “Noñaajiri Elías.” ’ 12 Kimitaka aririka nojatanaki, yaanajimi itasorinka Pawa, airo noyotzi tsika pisaiki. Aririka nonkaman-tawita-kyaari pinkathari Acab, airorika iñaasitami irirori, aritaki iwakina. Tima naaka, nasi nowiro nopinkatha-tziri Pawa owakira nomainari-tapaaki. 13 ¿Tima inkaman-taitimiro okaratzi nantakiri otsitoka-kaantan-tariri Jezabel Kamantan-tzinkari-payi? Tima nomanaki impirita-moro-nakiki ikaratzi 100. Nonasitaka apipiyoti ikaratzi 50 Kamantan-tzinkari, ari nopiriri iwari aajatzi irirí. ‡ 14 Aikiro pikanta-tyaana awiroka iroñaaka: ‘Pijati pinkamantiri piwinkathariti, pinkantiri: “Noñaajiri Elías.” ’ ¿Pininta-tziima iwina?” 15 Ikantzi Elías: “¡Omapiro-tatyaa nokantzimiri, tima añaatsi Pawa Ñaapirori ompiratanari naaka. Iroñaaka nojati noñiiri Acab!”

16 Ikanta Abdías yamina-mina-tairi pinkathari Acab, ikamantakiri. Jatanaki irirori Acab imonthai-yaari Elías. 17 Ikanta iñaawajiri, ikantawakiri: “¿Awirokama ñaasirin-kayitakiriri ashininka-payi Israel-iiti? 18 Ikantzi Elías: “Tira naaka ñaasirin-kirini. Awiroka pitsipatari ishininka-payi piwaisatzitini, okantakaaro piwashaantairo ikantakaantani Pawa, pipinkatha-waita-sitakari osiyakaaro Inkaniwiri-payi. 19 Pinkaima-kaantiri maaroni ashininka-payi Israel-iiti yapatojiityaa Owaantsii-toniki. Pinkaimiri anta iñaawya-takaani Inkaniwiri inkarati 450, pinkaimiri oñaawya-takaani Inkaariwiro inkarati 400, aajatzi ikarajiitzi akyoota-piintzirori Jezabel.”

Elías aajatzi pawaniro Inkañaawiri

20 Ikaimakaan-takiri Acab maaroni ishininka-payi Israel-iiti, yapatotakiri maaroni ñaawyawai-taniri-payi Owaantsii-toniki. 21 Ari ipokakiri irirori Elías tsika ipiyotaka ishininka-payi, ikantapaakiri: “¿Tsika-paiti piwashaantairo pipitho-pitho-waitaka okantakaami otzimi apiti pikinkithasiritani? Iriirika iriipirori Pawa pinkimisantiri, pimatiro. Iriirika Inkaniwiri, pinkimisantiri irirori.” Ari imairijiitaki ishininka-payi tikatsi akatsini. 22 Aikiro iñaanata-tziiri Elías ishininka-payi, ikantziri: “Aparoni nokanta naaka iyamanta-niriti Pawa, iriima Inkaniwiri ikaratzi 450 iñaawya-taniriti. 23 Pamajiiti aka apiti ipiraitari. Iyosiitaki ñaawyariiti aparoni ipiraitari inintiri, intopitha-yitakiri, iwankitakiri itsimaki, airo itaan-tzimaitari paamari. Ari nonkimitaakiri naaka pasini ipiraitari, nowanki-takiri tsitsiki, airo nowaama-tantari aajatzi paamari. § 24 Impoña pinkowa-kotiri piwawani-payi awirokaiti, pimpairyiiro iwairo. Irooma naaka nompairyiiro iwairo Nowawani. Itzimi-rika Pawa kimatsini, owayiita-kironi paamari, iriitaki mapirotzirori Ipawatzi.” Ikantajiitzi maaroni Israel-iiti: “¡Ariwí!” 25 Ikantanakiri Elías iñaawya-takaani Inkaniwiri: “Piyoyii pinintziri ipiraitari, pityaari awiroka piwamairi, tima oshiki pikarajiitzi. Pinkowa-kotiri piwawani pimpairyaajiro iwairo, airotzimaita poisantari paamari.”

26 Imatakiro ikantakiriri, yaakiri ipiraitari, iwamaakiri. Yitanakaro kapichikitaiti, tampatzika-takotaki ikowako-witari iwawani Inkaniwiri, ikantziri: “¡Inkaniwirí, pakina!” Tikatsi-tzimaita akirini. Aikiro imitaa-jiiwitatyaa ishonka-shonkawintziro iwitsikakiri ipomi-pirini-minto. 27 Tampatzika-takotaki, oshiki isironta-wintari Elías yokaiti, ikantziri: “Pisintsiti pinkaimiri piwawani. Aamaasityaa tzimatsi yantziri, ijatatzii ikiwan-tawaitzi. Piwasaakiryiiri aamaasityaa imaatzii.”

28 Aikiro ikaimajii-tatzii, itotakaa-waiyi-takaro kotsiraa-niki, ipathakawai-takaro thoyimpi-thowa-yitatsiri, iyowayitaki iriraani, aritaki okanta yamijiitari iriroriiti. 29 Irootzi-mataki omonkaratyaa tsika owiraa kitaitiri ipomitanta-piintariri yatsipi-takaani, aikiro ikaimawi-jiitatyaa sintsiini, titzimaita yakaitiniri yamanani. Tikatsi akirini, tikatsi kimirini aajatzi. 30 Ikaimanakiri Elías maaroni ishininka-payi, ikantziri: “Pimpoka-jiiti maaroni aka.” Pokajii-tapaaki ishininka-payi. Ari iwitsikajiri Elías ipomi-pirini-minto Pawa iporoki-taitakiri pairani. 31 Yaaki mapipayi okaratzi 12. Ikaratzira pairani aajatzi itomi-payi Jacob 12. Tima irijatzi Jacob ikantakiri pairani Pawa, ikantziri: “Israel pimpaitajyaa.” 32 Ipiwirikairo mapipayi iwitsikaji itaapirini-minto Pawa, antaro ikiya-thapi-takiro, kantacha impanki-taitimi oshiki okitho pankirintsi. * 33 Itaromaakiro tsitsi, itowatha-yitakiri ipiraitari, iwankitakiri tsitsiki. 34 Ikantzi Elías: “Pamakiro antaro 4 kowitzi owantakari nijaa, pisaitiro pomitai-rontsi aajatzi tsitsi.” Aikiro ikantatzii Elías: “Papiitiro pisaitiro.” Yapiitziro ikantzi: “Papiitiro pisaitiro.” Imataitakiro okaratzi ikantakiri Elías. 35 Jaikita-paaka nijaa ikiya-thapi-taitakiro pomipirini-mintotsi, siyaata-paaka nijaa.

36 Aritaki monkara-tapaaka owiraa kitaitiri ipomita-piintziri ipira pomipirini-mintotsiki, pokanaki Elías. Ichiraa-paaki, ikantzi: “¡Pawá! Iwawani Abraham, Isaac aajatzi Israel. Pimatiro nokowako-tzimiri, irootaki iyotantai-tyaari awiroka Iwawani Israel-iiti, naakataki aajatzi pimpiratani. Okaratzi nantziri naaka, awirokataki ompiratanari nantimiro. 37 Pimatiro Pawa, pimatinaro nokowako-tzimiri. Irootaki iyotantyaari atziri-payi awirokataki Pawa, awiroka kaima-siri-yitziriri inkimisantaimi.”

38 Omapoka-sitanaka ookatha-tanaka, otaapaakiri wathatsi, tsitsi, mapi, samampo, maaroni, paamatanaki aajatzi nijaa jaikitain-chari ikiya-thapi-tasitai-takiro. † 39 Ikanta iñaakiro maaroni Israel-iiti opaamatanaki, oiyotanaka, otsitoka-paaka itamako kipatsiki, ikantajiitzi: “¡Pawa inatzi yokawí! ¡Iriitaki Pawá!”

40 Ari ikantzi Elías: “Pairikiri iñaawyataniriti Inkaniwiri. Tikatsi aparoni siyatsini.” Ari yairikai-tanakiri maaroni, yaanakiri Elías nijaatinkaki Tirimpyaaroki, iwisakiri maaroni.

Ikowakotantai Elías omparyaji inkani

41 Ari ikinkitha-waita-kaakiri Elías pinkathari Acab, ikantziri: “Pijati piwankoki, piwapajyaa, pirapaji aajatzi iraitziri. Tima poimainkata-paaki antaro inkani.”

42 Ari itonkaanaki kapichiini pinkathari Acab, owawaitaka, iraki aajatzi iraitziri. Ari itonkaa-piro-tanaki irirori Elías omitzithaki Owaantsii-toniki, thointa-paaka yoiyoota-paaka anta, itsitoka-kaakaro iworo iyirito. 43 Ikantziri impiratani: “Pinkatziya-niinti jinokiini, pamini inkaari-kinta.” Jatanaki, yaminaki inkaariki, ikantzi: “Tikatsi noñii.” Aikiro isintsi-tatzii Elías, ikantziri: “Papii-piitiro pamini, onkarati 7 papiitiro.” 44 Irotaki 7-tatsiri ipiya-piyataka impiratani, ikantziri: “Noñaaki inkaari-kinta yanini minkori, osiyaro akotsi.” Ikantzi Elías: “Pijati isaiki pinkathari Acab pinkantiri: ‘Paanajiro pisiyako-minto, tikira oparyaa-paaki inkani.’ ”

45 Ari otsitini-kitanaki inkiti, antaro otampyaa-tanaki, paryaapaaki antaro inkani. Titanaka Acab isiyako-mintoki, jataki Panki-pawa-winiki. 46 Iriima Elías, ikantakaakari Pawa ontzimi isintsinka, yooso-thaki-tanakaro iithaari. Isiyana-kityaa ijatanaki, iriitaki itakaro yariitaka Panki-pawawiniki tikira-mintha yariityaa irirori Acab.

* 1:33 nopira = nomorani = mula

† 1:38 ipira = imorani = mula

* 2:10 makoryaaki = maaki = jatasirin-kataji isaiki isiri iwaisatziti-payi; Inampi David = Aapatyaawini.

* 5:3 yiitsinampaan-takariri = inaryaajiri iisaniintani-payi osaawiki, yaatzika-mai-tantaari iitzi

* 11:1 iwinkathariti Apitantoni-satzi = faraón

† 11:43 makoryaaki = maaki = jatasirin-kataji isaiki isiri icharini-payi

* 12:10 Isintsiwintakimi pairani asitanarini impiratami, naaka mapirotimini nompira-tyaami = Iroka yanini-piro-tatsiri nakoi-mpiki anairo antarotzi ithaki asitanarini.

† 12:11 nompasa-tanta-jyaamiro opatzitha asiro = nompasa-tanta-jyaamiri kitoniro (tima kitoniro ipaitai-tziro pairani opatzitha asiro)

‡ 12:21 oshiki-pirori = 180,000 owayiri

* 16:24 apikithoti kiriiki opinatakari = apiti talento = 66 kilos

† 16:28 imakoryaaji = imaaji = jatasirin-kataji isaiki isiri iwaisatziti-payi

* 17:4 koontzi-niro = cuervos

† 17:6 yatantyaariri = pan

‡ 17:11 noyaariri = pan

§ 17:12 yatantaitari = pan

* 18:4 iwari = pan

† 18:5 apira-payi ikyaakoitari = amoranipayi = caballos, mulas

‡ 18:13 iwari = pan

§ 18:23 ipiraitari = vaca = buey

* 18:32 Kantako-tachari aka “oshiki okitho pankirintsi” irojatzi siyarori akanti apiti antaro iwantai-tarori okitho pankirintsi ipankii-tziri. Osiyaro aajatzi ikantaitzi onkarati 20 litro.

† 18:38 ookatha-tanaka = iwaamariti Pawa okinapaaki inkitiki

2 PINKATHARI-PAYI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

2 PINKATHARI-PAYI

5

Eliseo aajatzi Naamán

1 Tzimatsi aparoni atziri ipaita Naamán, iriitaki jiwatziriri iwayiriti pinkatha-ritatsiri Tonkaironiki. Itakotani iwiri pinkathari, yantziniri opaita-rika inintziri, tima iriitaki kantakaarori Naamán ikaminthaan-takariri Pawa yoitsinampaan-takariri iwayiri-minthatani-payi. Iro kantacha yoka ñaapirori atziri, omatatziiri kowiinkari pathaa-rontsi. 2 Ikanta ijajiitaki Tonkaironi-satzi imaimanitziri Israel-iiti, ari inosikaki aparoni iintsi, irootaki ipimantaitaki ompirawaityaaro iina Naamán. 3 Okanta iroka iintsi okantakiro iina Naamán: “Aririka ijatimi jiwari iñiiri Kamantan-tzinkari saikatsiri anta Ositikii-toniki, aritaki yisita-kotaji aakiri kowiinkari pathaa-rontsi.” 4 Ikanta ikimaki Naamán okantakiri iintsi, ijata-sitakiri pinkathari, ikamantakiri irirori okaratzi okantakiri iintsi. 5 Ari ikantanaki pinkatha-ritatsiri Tonkaironiki: “Kamiithataki. Pijati piñaa-kitiri. Aritaki notyaantaki naaka sankinarintsi paanakiniri iwinkathariti Israel-iiti.” Ikanta Naamán, yaanaki oshiki ikaratzi impinatiriri aajatzi kithaarintsi-payi, jataki iñiiri iwinkathariti Israel-iiti. * 6 Iriitaki aanakirori sankinarintsi ityaantai-tziniriri iwinkathariti Israel-iiti, ikantai-tziri: “Iroka sankinarintsi nontyaan-timiri onkantyaa piyotan-tyaariri yoka Naamán, jiwatziriri nowayiriti, naakataki otyaantziriri, nonintatzii pisita-kota-kaajiri omatakiri kowiinkari pathaa-rontsi.”

7 Ikanta iñaanata-wakiro iwinkathariti Israel-iiti iroka sankinarintsi, isaraa-nakiro iithaari tima oshiki okatsitzimo-sirita-nakiri, ikantanaki: “¡Ti naaka Pawa! Ti nomatiro nowañaanti, aajatzi nowamaanti. ¿Ipaitama ityaantan-tanariri iwinkathariti Tonkaironi-satzi yoka atziri nisitakotaajiri omatakiri kowiinkari pathaa-rontsi? Kimitaka iitaimpyaa-waitatyaa ompoñaan-tyaari iwayirityaana.”

8 Ikanta ikimaki Kamantan-tzinkari Eliseo, ikantaitzi: “Oshiki okantzimo-siri-waitakari pinkathari.” Ityaanta-kiniri irirori sampitirini, inkantiri: “¿Ipaitama pisaraan-tanakarori pithaari? Piwawisaa-najiri naaka yoka atziri iñaajina, ari onkantyaa iyotantyaari tzimatsi Kamantan-tzinkari aka inampiki Israel-iiti.”

9 Irootaki ijatanta-nakari Naamán, yaanaki isiyako-minto-payi, aajatzi ipira-payi ikyaakoitari. Ikatziya-kaapaakari tsika ikyaita-piintzi iwankoki Eliseo. 10 Ikanta yoka Kamantan-tzinkari Eliseo, ityaantaki irirori kantirini Naamán: “Pijati, pintsitsiyi Owaryiinkaariniki onkarati 7 papiitiro pintsitsiyi. Aritaki ompiyajyaa opathaa-kaakimi kowiinkari pipathaaro.” 11 Ari ikisanaka Naamán, iñaawaita-tziira ijatanaki, ikantzi: “Nosiyakaantzi ari isitowa-sita-wakina, katziya-paaka inkowa-kotiri Pawa. Ari intzinaa-wakota-nakyaa, yantakinaro nopathaaro, isitanaki. 12 Tima tzimatsi apiti nijaa anta nonampiki Ontyaamairini, iroka Kyaaryoshaari aajatzi Maasinchaarini. Irootaki kamiitha-pirota-tsiri anta, anairo nijaa-payi okaratzi tzimatsiri aka iipatsitiki Israel-iiti. Aririka nonkiwakyaa-rika anta, ¿airoma opyaaja nopathaaro?” Oshiki otyaanakari iyatsimanka ipiyanaka.

13 Iro kantacha ipoka-sita-paakiri impiratani-payi irirori, ikantapaakiri: “¡Nowinkathariti! Aririka intyaan-timimi Kamantan-tzinkari pantiromi kompita-pirota-chari, ¿tima aritaki pantakiromi? ¿Kaarima pantantaro iroñaaka, ikantakimira: ‘Pijati pinkiwyaa nijaaki, aritaki ompiyajyaa piwathaaro?’ ” 14 Ari yoirinka-nakari iroñaaka Naamán, tsitsiya-paaki Owaryiinkaariniki, okaratzi 7 yapiitakiro itsitsiyaataki, imonkaratakiro okaratzi ikantakiriri itomiyaayi Pawa. Matanaka ikantai-takiriri, osiyawaita-naaro iwatha aparoni iintsi, pyaanaja okaratzi ipathaa-waiwitaka.

15 Ikanta ipiyaaro Naamán itsipayii-taari ikarata-nakiri anta isaikira itomiyaayi Pawa, iñaakapajiri Kamantan-tzinkari, ikantapajiri: “Ari noyotzi iroñaaka tikatsira pasini Pawa maaroni kipatsiki, apatziro itzimi aka iipatsitiki Israel-iiti. Nonintzi paawakotina nopasitamiri, naakataki iroñaaka pimpiratani.”

16 Iro kantacha akanaki Kamantan-tzinkari Eliseo, ikantanakiri Naamán: “¡Omapirotatyaa nonkantimiri! Airo naawakotzimiro pimpinari.” Okantawitaka opomirinchaa-witakari yaawakotiro opawitariri, tira inintiro Eliseo. †

17

Impirawaitaitakari Ositikiitoni

6 Okanta apaata, aritaki awisaki okaratzi 9 osarintsi ipinkatharitzi Oseas, ipokaki pinkathari-tatsiri Aatzika-winiki ikyaaki Ositikii-toniki. Tima ithonka inosikakiri Israel-iiti yaanakiri Aatzika-winiki. Tzimatsi Israel-iiti yookakiri Kamiithawiniki saikatsiri Apatotaa-riniki omontitari Mapishitani. Pasini Israel-iiti yookakiri inampiki Niyanki-wini-satzi.

7 Irootaki awishimo-tanta-kariri Israel-iiti, tima ti onimotiri Pawa yantayi-takiro kaari-pirori. Tima iwawisaa-kowitakari pairani impira-waitari Faraón, iwinkathariti Apitantoni-satzi. Aikiro ijatatzii ipinkatha-waitziri pawaniro-payi. 8 Yantasi-takaro yamiyitari asiwitarori pairani iipatsiti, yantasi-takaro kaaripiro-yitatsiri yamiyitari ikaratzi pinkathari-winta-kiriri Israel-iiti. 9 Iroka pasini yantayi-takiri Israel-iiti imananikiini, ikisima-waitakiri Iwawani. Iwitsika-yitaki iyarapapankoti maaroni nampitsiki-payi. Imatakiro antaroki-payi nampitsi, aajatzi nampichaanikiki-payi tsika itzimasita-piintziri owayiri-payi. * 10 Imatzitakaro maaroni omitzitha otzisi aajatzi oponkitziki antaro-payi inchato, iwitsika-yitaki antaropayi mapithantha aajatzi osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro. 11 Yantakiro yamiyitari pasini-satzi atziri imisitowakiri pairani Pawa, yantayi-takiro aajatzi kaari kamiithatatsini. Itaayitziro kasankai-nkari tonkaariki-payi. Irootaki iwatsimaa-piro-tanta-kariri Pawa. 12 Tima ipinkatha-waitakiri aajatzi pawaniro. Ikamanta-witakari pairani Pawa, ikantziri: “Airo pimatziro awiroka iroka, piwinkani piwiro.” 13 Yapiiwi-takari Pawa ikamantziri Judá-iti aajatzi pasini ishininka-payi Israel-iiti, ityaanta-kiniri oshiki Kamantan-tzinkari-payi, oshiki ñaawyataniri, ikantziri: “Pimpiya-siri-yitaji, pimonkara-tairo nokanta-kaantani aajatzi nosinita-kaantani, pimonkara-tairo maaroni noñaani nosankina-takaa-kiriri pairani piwaisatziti, okaratzi ikamanta-yitajimiri Kamantan-tzinkari-payi.” 14 Titzimaita inkimajiiti, oshiki ikiso-siri-jiitaki, isiyako-taari tsika ikantaka pairani iwaisatziti-payi, ti yawintyaari Pawa. 15 Yaparatakiro ikasiya-kaita-kiriri pairani iwaisatziti-payi, ti inthotyiiro isankinata-kaantaitani isintsi-thawi-takariri imonkaratiro. Ipinkatha-waita-sitakari pawaniro tikatsi apantyaarini, ari ikimitakari irirori-payi tikatsi apantajyaarini. Isiyako-takari atziri-payi itsipa-nampi-takari, tima iro ikantawi-takariri pairani Pawa: “Ti noninti pisiyako-tyaari asitarori inampi anta.” 16 Iwashaantakiro okaratzi ikantakaan-takiri Pawa. Yaaki kitiriri kiriiki, iriitaki iwitsikaki apiti isiyakaaro kiripiri ipiraitari, iwitsikaki aajatzi osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro. Ipinkatha-waitakiri aajatzi ikaratzi oorinta-chari inkitiki, imatzitakari pawaniro Inkaniwiri. † 17 Itaakaan-tziri iwaiyani pomitai-rontsiki, isiyasitari niwyatan-taniri, aajatzi yotantaniri. Tima iñaakiri Pawa omapiro ikaaripiro-waitaki, irootaki iwatsimaa-piro-tanta-kariri. 18 Imatakiro Pawa itsimaakari pasini-payi Israel-iiti, yooka-nakiri. Ti ininti iñiiri. Apatziro inintziri Judá-iti.

19 Ti imatzimai-tyaaro aajatzi Judá-iti inthotyiiro ikantakaantani Pawa, yantasi-yitakaro iyomitaan-takiri pasini-payi Israel-iiti. 20 Irootaki yookan-tanakariri Pawa maaroni Israel-iiti. Oshiki iwasankitaa-yitakiri, isinitakiri inosika-yitakiri ikaratzi kisaniintziriri, tima imatakiri yookanakiri ti ininti iñiiri.

21 Ikanta itsiparyaa-wakaaka icharini-payi pinkatharini David. Yaminaki pasini ishininka-payi Israel-iiti iwinkathariti, iwakiri Jeroboam, itomi Nabat. Iriitaki Jeroboam mapirota-kiriri itzimpina-siri-takiri Israel-iiti ti impinkatha-tajiri Pawa, omapiro ikaaripirotaki. 22 Yantasi-waitakaro Israel-iiti okaratzi kaaripiro-yitatsiri ikimitakari Jeroboam, ti ininti iwashaantairo, 23 irootaki yookan-tanakariri Pawa yoka Israel-iiti. Tima imonkara-takiro Pawa ikantzi-takariri pairani impiratani, Kamantan-tzinkari-payi. Irootaki inosikai-tanta-kariri Israel-iiti anta Aatzika-winiki. Irojatzi isaikayitzi iroñaaka.

Yasitakaro Ositikiitoni

24 Ikanta iwinkathariti Aatzika-wini-satzi, yaanaki ishininka-payi nampitarori Kompi-jaariki, Tharowa-winiki, Poroka-winiki, Owayiri-winiki aajatzi Apisankinaniki. Iriitaki yosiita-paincha inampita-paakaro Ositikii-toniki, iriiyitaki impoyii-tapaa-kariri Israel-iiti. Irootaki yasitan-tarori kipatsi Ositikii-toni, tima inthonka inampitakaro okaratzi nampitsi tzimatsiri anta. 25 Iro kantacha, titzimaita impinkathatiri Pawa yokaiti atziri. Ikanta itawitapaakaro inampiyitaro anta, ityaantaki Pawa owantaniri, yatsika-yitakiri. ‡ 26 Irootaki ikamantan-takariri iwinkathariti Aatzika-wini-satzi, ikantziri: “Ikaratzi pamakiri atziri-payi inampityaaro Ositikii-toniki, ti iyotakotiro iñaani Iwawani asitarori inampi anta. Ityaantaki Pawa owantaniri, oshiki ashininka yatsikakiri, okantakaan-tziro ti iyotakotiro iñaani Pawa asitarori kipatsi.” § 27 Ari ikantanaki iwinkathariti Aatzika-wini-satzi, ikantzi: “Paanaji inampiki aparoni Impira-tasorintsi-taari isaikapaji anta, iriitaki yomitaa-pajirini ashininka-payi iñaani Pawa anta.” 28 Ikanta aparoni Impira-tasorintsi-taari yamaitakiri Ositikii-toniki, ipiyanaaro inampiitiki, saikapaji Pawapankoniki. Iyomitaa-yitapajiri tsika inkantyaa impinkathatiri Pawa. 29 Iro kantacha anta Ositikii-toniki, iwitsika-yitaki iwawa-niroti-payi tsika inampiyi-takaro, iwayitakiri tonkaariki tsika iwitsika-sitakiri karapapanko-payi.

32 Imatziwitaro aajatzi ipinkatha-tziri Pawa. Iwayitaki ikarajiitzi irirori ompira-tasorintsi-tatsini, iriitaki antawai-tatsini iyarapapankotiki pawaniro-payi anta tonkaariki-payi tsika iwitsika-sitakiri. 33 Tima onkanta-witakyaa ipinkatha-witakari Pawa, imatzitari aajatzi pawaniro ipinkatha-tziri. Yantasi-yitaro okaratzi yamitari asitarori inampi tsika inosikai-takiri.

24

Imaimanitairi Joacim pinkathari Nabucodonosor

1 Ikanta Nabucodonosor pinkathari-wintziriri Kompijaari-satzi, jataki iwayiri-minthatyaari Judá-iti. Ari impira-waitai-takari iwinkathariti Judá-iti, paitachari Joacim. Arira impira-waitai-tariri Judá-iti okaratzi mawa osarintsi, iro kantacha apaata, imatajiro irirori Joacim imaimanitairi Nabucodonosor. 2 Ipoñaa ikantakaakaro Pawa, ipokayitaki kapichiini owayiri poñaachari Kiyamoriwiniki, Tonkaironiki, Athataa-winiki aajatzi Pityaankaariniki. Iriitaki maimani-waitirini Judá-iti, yapirotiri. Ari imonkaratzirori iñaani Pawa ikamantantakiri Kamantan-tzinkariiti.

6 Ikanta ikamajira Joacim, impoyiitaari itomi ipinkatha-ritai, ipaita irirori Joaquín.

Joaquín iwinkathariti Judá-iti

8 Okanta apaata, tzimaji pasini pinkathari, ipaita Joaquín. Tima tzimaki okaratzi 18 isarintsiti yitanta-nakarori ipinkatharitzi Aapatyaawiniki. Ikaratzi mawa kasiri ipinkatharitaki. Opaita iriniro Nehusta, irootaki irisinto Elnatán, poñaachari Aapatyaawiniki. 9 Titzimaita onimotiri Pawa, iñiiri Joaquín yantayi-tziro kaari-pirori. Ari isiyako-taari tsika ikanta pairani iriri.

10 Ipinkathari-minthaitzi Joaquín, aripaiti ipokajiitaki iwayiriti Nabucodonosor, pinkathari-tatsiri Kompi-jaariki, iwayiri-tyaari Aapatyaawini-satzi. Tima inthonka ishonka-paakiro nampitsi. 11 Ari yariita-paakari irirori Nabucodonosor, pinkathari-tatsiri Kompi-jaariki, itapota-paakiro iwayiriti-payi nampitsi Aapatyaawini. 12 Ikanta Joaquín, iwinkathariti Judá-iti, ti imatiri impiyatyaari iwinkathariti Kompi-jaari-satzi. Isinitanaka inosikiri yaanakiri inampiki, itsipatakaro iriniro, jiwatziriri iwayiriti-payi, pasini jiwari-payi, maaroni inampiri-payi. Tima tzimaki 8 osarintsi ipinkathari-wintantzi irirori Nabucodonosor anta Kompi-jaariki.

13 Tima ithonka yaanakiri maaroni kiriiki ikaratzi tzimatsiri itasorintsi-pankotiki Pawa, aajatzi okaratzi tzimatsiri iwankoki pinkathari. Ari omonkaratari okaratzi ikantakiri pairani Pawa. Tima ithonka isataanakiri ooronaki yasitakai-tarori itasorintsi-pankoti Pawa, iwitsika-kaantakiri pairani Salomón, iwinkathariti Israel-iiti. 14 Tima inosikai-tanakiri Aapatyaawini-satzi, jiwari-payi, ñaapirori-payi owayiri, ikaratzi 10,000. Inosikai-tanakiri ikaratzi yotzirori iwitsika-waitzi, asiro-pakori-payi. Iroowitaincha yapirotirimi inosikiri maaroni, apatziro yooka-matzii-tanakiri asinonkai-nkari-payi.

15 Tima imataitakiri inosikai-takiri pinkathari Joaquín, itsipatai-tanakiri iinapayi, iriniro, inampiri-payi, aajatzi ñaapirori-payi nampitarori Aapatyaawiniki. Yaitanakiri Kompi-jaariki. 16 Yoka ikaratzi ñaapirori owayiri-payi inosikakiri iwinkathariti Kompi-jaari-satzi, ikaratzi 7,000. Iriima asiro-pakori-payi, witsika-waitaniri-payi ikaratzi 1,000. Tima ari ikaratzi inosikakiri ñaapirori-payi tharowinta-chari iwayirityaa. 17 Ikanta iwinkathariti Kompi-jaari-satzi iwakiri Matanías impinkathariti, impoyii-taari itomi-thori Joaquín, iwainiri pasini iwairo, ipaitajiri Sedequías.

Ipinkatharitaki Sedequías

18 Tima tzimaki okaratzi 21 isarintsiti Sedequías yitanta-nakarori ipinkatharitzi. Ipinkatharitaki Aapatyaawiniki okaratzi 11 osarintsi. Tima opaita iriniro Hamutal, irisinto Jeremías, poñaachari anta Kitamaroitoniki. 19 Titzimaita onimotiri Pawa iñiiri Sedequías yantayi-tziro kaari-pirori. Ari isiyako-taari tsika ikanta pairani irirori Joacim. 20 Irootaki ikisa-piro-tanta-nakariri Pawa yokaiti Aapatyaawini-satzi aajatzi maaroni Judá-iti. Ti ininti iñiiri. Ikanta apaata Sedequías, ipithoka-sitaari iwinkathariti Kompi-jaari-satzi, iwayiri-taari irirori.

25

Yapiroitakiri Aapatyaawini-satzi

1 Okanta awisaki 9 osarintsi ipinkathari-tantari Sedequías. Irootaki 10-tatsiri kitaitiri, kasiri 10, ari yariitakari Nabucodonosor pinkathari-tatsiri Kompi-jaariki, yamaki oshiki iwayiriti iwayiri-tyaari Aapatyaawini-satzi. Tima ithonka ishonka-paakiro nampitsi, iwitsika-yitapaaki yatii-minto-payi. 2 Tima aparoni osarintsi iwayiri-taitakiri Aapatyaawini-satzi, irojatzi okaranta-paakari ipinkatharitzi Sedequías. * 3 Tima inkarati 6 kasiri iwayiri-jiitaka, ayimatakiri itashi maaroni Aapatyaawini-satzi, ti ontzimapaji iwajyaari. † 4 Ari imoronta-jiitakiro Aapatyaawini-satzi apitantoti inampitsiti. Itzimasi-witakari iwayiriti Kiyamori-wini-satzi. Imatzimai-takaro isiyayitaka iwayiriti Aapatyaawini-satzi tsitini-paiti, aajatzi pinkathari. Ikinajiitaki iwankiri-masiki pinkathari, ipampitha-tanakiro awotsi jatachari Mamiriwiniki. ‡ 5 Ikanta iwayiriti Kiyamori-wini-satzi ipatzima-tanakiri, iyaatawajiri owintini-pathatzi Kasiryaari. Tima ithonka yoiwaraa-jiitanaka iwayiriti pinkathari-tatsiri Aapatyaawiniki, yooka-nakiri apaniroini. 6 Yairikai-takiri pinkathari, yaanakiniri iwinkathariti Kompi-jaari-satzi isaiki irirori Owaiyawiniki. Ari imishakowintakiri Nabucodonosor iwasankitaitiri Sedequías. 7 Tima iñaakowintakiri pinkathari Sedequías tsika ikanta iwisai-takiri itomi-payi. Ipoñaa ikantanaki pinkathari Nabucodonosor: “Pinkitho-ryiitiri irooki Sedequías. Poosotiri, paanakiri Kompi-jaariki.”

Iporokai-takiro tasorintsi-panko

8 Okanta awisaki 19 osarintsi, irootaki 7-tatsiri kitaitiri, kasiri 5, ipinkathari-wintantzi Nabucodonosor Kompi-jaariki. Aripaiti yariitakari Nabuzaradán Aapatyaawiniki. Tima yoka Nabuzaradán iriitaki jiwatziriri owayiri-payi, inampina inatzi pinkathari Nabucodonosor. 9 Tima ithonka itaapaakiro tasorintsi-panko, iwanko pinkathari, yapirotakiro itaakiro maaroni iwanko Aapatyaawini-satzi. Itaakiro aajatzi iwanko-payi ñaapiroriiti inampiri-payi pinkathari. 10 Imatakiro iwayiriti-payi Kiyamori-wini-satzi oyaatakiriri Nabuzaradán, ithonka iporoka-paakiro otantotari nampitsi Aapatyaawini. 11 Tima inosikakiri Aapatyaawini-satzi yoka Nabuzaradán, yaanakiri Kompi-jaariki. Ari ikaratzi yaanakiri yamaawi-taitakari nampitsiki, akawita-kariri iwinkathariti Kompi-jaari-satzi. 12 Apatziro yookaita-nakiri asinonkai-nkari-payi. Iriitaki impira-tajiita yantawaiti owaantsiki, inthamai-takotiro pankirintsi-payi.

13 Tima ithonkakiri Kiyamori-wini-satzi iporokakiri kitirita-tsiri asiro iwitsikan-taitarori tasorintsi-panko: otzinkami, owankyaaro-payi, antaro iwantai-tarori nijaa. Ithonka yaanakiro iroka-payi Kompi-jaariki. § 14 Yaanakiro aajatzi Kiyamori-wini-satzi samampo-mintotsi, itsikotan-taitarori samampo, iwantai-tarori paamari-minki, ikitantai-tarori samampo, maaroni okaratzi iwitsikai-tziri asiro kitirita-tsiri saikatsiri anta ipinkatha-taita-piintziri Pawa. 15 Tima ithonka yaanakiri ijiwariti owayiri iwitsikai-tziri ooro aajatzi kiriiki, taamintotsi-naki aajatzi iramintotsi-naki-payi.

Yapiroitakiri ishininka-payi Judá

18 Ikanta ijiwari owayiri, yairikakiri aajatzi Seraías iriipirori Impira-tasorintsi-taari, ari ikimitaakiri Sofonías pasini iriipirori Impira-tasorintsi-taari, ari ikimitaakiri aajatzi mawa aamaako-winta-rori ikyaapiintaitzira tasorintsi-panko. 19 Inosikakiri aajatzi ijiwariti owayiri-payi, ari ikimitaa-kiriri 5 inampiri pinkathari saikatsiri, sankina-takoyi-tziriri atziri-payi saikatsiri nampitsiki. Imatakiri inosikai-takiri aajatzi 60 iriipirori atziri asitarori inampi anta. 20 Ikanta Nabuzaradán, ijiwariti owayiri-payi, yaanakiri maaroni inosikani-payi Owaiyawiniki tsika isaiki iwinkathariti Kompi-jaari-satzi. 21 Ikanta yaawakiri yamaita-kiniriri iwinkathariti Kompi-jaari-satzi, itsitoka-kaantakiri Owaiyawiniki iipatsitiki Owayiriwini-satzi.

Ari okanta awishimo-takiriri Judá-iti inosikan-taita-kariri pasiniki kipatsi. Tima ithonka yaitakiri intaina iipatsitiki pasini-satzi atziri.

* 5:5 oshiki = ikaratzi 30,000 kiriiki, 6,000 ooro; kithaarintsi-payi = okaratzi 10

† 5:16 ¡Omapirotatyaa nonkantimiri! = ¡Tima Pawa!

* 17:9 iyarapapankoti = isaika-piintzi tonkaariki-payi = iyarapapankoti kaari-piro-siri-payi; tsika itzima-sita-piintziri owayiri-payi = tsika osaikayitzi iratii-minto yamina-kotan-tyaariri impoki-rika ikisaniintani-payi.

† 17:16 ipiraitari = vaca

‡ 17:25 owantaniri = leones

§ 17:26 owantaniri = leones

* 25:2 Ikantai-tziri aka “irojatzi okarantakari ipinkatharitzi Sedequías”, irootaki ikantai-tziri aajatzi awisaki aparoni osarintsi iwayiri-taitari Aapatyaawini-satzi, irojatzi osarintsiki 11.

† 25:3 awisaki 6 kasiri = irootaki 9-tatsiri kitaitiri, kasiri 4

‡ 25:4 Kiyamori-wini-satzi = Kompi-jaari-satzi

§ 25:13 asiro kitirita-tsiri = bronce

2 CRÓNICAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

2 CRÓNICAS

24

Pinkathari Joás

1 Okanta apaata anta Aapatyaawiniki, yitanakaro ipinkathari-wintantzi Joás. Apatziro okara-matsitaki 7 isarintsiti Joás itanta-nakarori ipinkatharitzi. Tima oshiki osarintsi ipinkatharitaki Aapatyaawiniki, okaratzi 40 osarintsi. Sibia opaita iriniro, opoñaaro iroori Kanta-piro-jaariki. 2 Tima onimotakiri Pawa okaratzi yantayi-takiri Joás, ainiro yañiira Joiada, Impira-tasorintsi-taari.

4 Okanta osamanitaki apaata, ikinkithasiritaka Joás iwitsikairo itasorintsi-pankoti Pawa. 5 Yapatotakiri Ompira-tasorintsi-taari-payi aajatzi maaroni Leví-iti. Ikantakiri: “Pijatiro maaroni inampitsitiki Judá-iti, pinkampitiri kiriiki pishininka-payi. Iriitaki awitsikan-tyaarori itasorintsi-pankoti Pawa. Aritaki ankanta-tyiiro osarintsiki awitsika-yitairo. Tharowinta pinkantyaa, airo pisamanitzi.” Iro kantacha, ti intharowintyaa Leví-iti, ti inthaanki-wintiro ikantakiriri Pawa. 6 Ikanta pinkathari Joás, ikaimakiri iriipirori Ompira-tasorintsi-taari paitachari Joiada, ikantakiri: “¿Ipaita kaari piwintha-takaantari Leví-iti impiyota-kairi Aapatyaawini-satzi inkarati yasitakai-tyaariri Pawa, irojatzi imatakiri maaroni Judá-iti? Tima irootaki inintakaantani pairani Moisés, impiratani Pawa, ikantakiri Israel-iiti iyosiiti kiriiki inkasiya-kairo tasorintsi-thaanti.” 7 Tima okotaawai-takiro itasorintsi-pankoti Pawa kaari-pirori kooya Atalía, otsipatakari otomi-payi. Aanakiniri isiyakaaro owawa-niroti maaroni itasorintsi-takai-tziri itasorintsi-pankotiki Pawa.

8 Ari iwitsika-kaantaki pinkathari incha-moko, ithointakiro ikyaa-piintai-tzira itasorintsi-pankotiki Pawa. 9 Ipoñaa ikamantai-takiri maaroni Aapatyaawini-satzi aajatzi pasini-payi Judá-iti, yamayitiri yasitakaariri Pawa, imonkara-tairo ikantakiriri pairani Moisés maaroni Israel-iiti, isaikan-takari otzisi-masiki. 10 Ari ipokajiitaki maaroni jiwari, maaroni atziri, tharowinta ikanta yamayitaki yasitakaariri Pawa, itiyitakiri incha-mokoki, ijaikitakiro. 11 Iriitaki Leví-iti ayirori incha-moko isaiki pinkathari, yaminiri kiriiki. Ikanta iñaakiri ishikitaki kiriiki, ikaimakaan-tziri inampina pinkathari, aajatzi osankina-ryaantzi, irijatzi inampiri iriipirori Ompira-tasorintsi-taari. Iriitaki sokirini kiriiki jaikitain-chari, yaanakiri. Iwaitanajiro incha-moko tsika osaiki. Tima irootaki yaakowinta maaroni kitaitiri, oshiki kiriiki yayiri kitaitiriki-payi. 12 Ikanta pinkathari itsipatari Ompira-tasorintsi-taari, ipapiintakiri kiriiki jiwatziriri witsikaironi tasorintsi-panko. Impoña yamini yotzirori iwitsikairo, yaminaki irirori kiriipakori aajatzi asiro-pakori, inkarati owitsikaironi tasorintsi-panko. * 13 Ari yitanakaro yantawai-tanaki maaroni antawai-rintzi-payi. Ti ishinta-kaiyaaro iwitsikairo, iwakira-tajiro itasorintsi-pankoti Pawa, imatairo tsika okanta iwitsikai-takiro pairani. Kamiitha okanta iwitsikai-tairo. 14 Ikanta ithonkai-takiro iwitsikai-tziro, yaitanajiri kiriiki tzimaraanta-paintsiri isaiki pinkathari itsipatakari Ompira-tasorintsi-taari. Iriitaki iwitsikai-takiri okaratzi kowityaa-chari itasorintsi-pankotiki Pawa. Iriitaki yasitakai-tarori tsika yapatowinta-piintaitari Pawa. Yaitaki ooro aajatzi kiriiki iwitsikaitaki iramintotsi aajatzi owamintotsi. Tima ainiro yañii irirori Joiada, oshiki yaakowintai-takaro ipomitai-tziri yatsipi-takaitani itasorintsi-pankotiki Pawa.

15 Aritaki antyasipari-tapaaki Joiada, kamaki. Tima oshiki yañaaki okaratzi 130 osarintsi. 16 Ikitaitakiri Inampi David, itsipa-siri-taari pinkathari-payi, tima kamiitha isaikimo-takiri Israel-iiti, aajatzi Pawa. Iriitaki owitsika-kaantairori tasorintsi-panko.

17 Tima kamaki Joiada, ari yariijiitaka ijiwariti Judá-iti. Oshiki ipinkatha-tapaakiri pinkathari, irootaki inintan-tanakari pinkathari iyomitaa-najiri ikaratzi ariitain-chari. 18 Aripaiti iwashaanta-nakiro itasorintsi-pankoti Pawa, imatzitakari Iwawanitari pairani iwaisatziti-payi. Ipinkatha-tasitakari osiyakaaro pawaniro Inkaariwiro aajatzi isiyakaaro pasini-payi pawaniro. Ari iwatsimaa-piro-tanakiriri Pawa yokaiti Aapatyaawini-satzi aajatzi Judá-iti iñaakirira ikaaripirotaki. 19 Ari ityaanta-witai-takaniri Kamantan-tzinkari-payi, iriitaki kantakai-yaaroni inkimisantan-tajyaari impiyasi-tanta-jyaariri Pawa. Titzimaita inkimisanta-jiiti iyomitaawi-tariri Kamantan-tzinkari-payi.

20 Yoka aparoni Kamantan-tzinkari ityaantakiri Pawa, iriitaki Zacarías, itomi Ompira-tasorintsi-taari Joiada, isaikasiri-tanta-nakari itasorinka Pawa, ikatziyaka tonkaariki, ikinkitha-waita-kaakiri ishininka-payi, ikantziri: “Jiroka ikantzi Pawa: ‘¿Paitaka kaari pikimisantantaro noninta-kaantani? ¿Paita pinintantari pasinonkaa-waitajyaa? Awiroka itakaro pookanakina, aritaki nonkimitaimiri aajatzi naaka, aritaki nookanakimi.’ ”

21 Iro kantacha, ikamanta-wakaa-jiitaka ishininka-payi imaimanitiri. Irootaki ikantan-takari pinkathari iwaitiri Kamantan-tzinkari ikyaa-piintai-tzira itasorintsi-pankotiki Pawa.

* 24:12 yotzirori iwitsikairo = kintako-tironi incha-kota-payi, aajatzi witsiñaa-yitajironi tsika okotaayitaki.

ESDRAS

1

2

3

4

5

6

ESDRAS

1

Inintakaantani Ciro

1 Aritaki tzimaki aparoni osarintsi ipinkatharitzi Ciro inampiki irirori Kyaakowiniki. Ari omonkara-tyaari iñaani Pawa ikamantan-takiri pairani Jeremías. Ikantakaakari Pawa pinkathari Ciro, inkamantanti maaroni tsika ipinkathari-wintantzi, isankinatiro isinita-kaantani irirori, inkanti: 2 “Naaka Ciro, iwinkathariti Kyaakowini-satzi, iroka noñaani nokantzi: Iriitaki Pawa, Inkiti-satzi, nintakaa-kinarori nojiwatiri pinkathari-payi kipatsiki. Isinitakina aajatzi nopiriintajiro itasorintsi-pankoti Aapatyaawiniki saikatsiri iipatsitiki Judá-iti. 3 Tzimatsi-rika yasitari Pawa, aritaki inisironka-takiri. Ijati Aapatyaawiniki iipatsitiki Judá-iti, yamitako-tantiro impiriintaitiro itasorintsi-pankoti Pawa, Iwawani Israel, saikatsiri anta Aapatyaawiniki. 4 Tzimatsi-rika awisako-taintsiri iwayiri-taitan-takariri, ainiro-rika yañaayitzi tsika-rika-payi, yamitako-tawajiri isaika-nampitziri, impayitiri: kiriiki, ooro, ipira, pasini ipasitan-taitari inkasiya-kairori itasorintsi-pankoti Pawa witsika-chani Aapatyaawiniki.”

Ipiyaaro Israel-iiti Aapatyaawiniki

5 Ikanta iwitsika-jiitanaka ishininka-payi Judá-iti aajatzi Benjamín-iti, jiwari-payi, Impira-tasorintsi-taari-payi, Leví-iti, tima iriiyitaki iwintha-takaakari Pawa iwitsikairo itasorintsi-pankoti Pawa anta Aapatyaawiniki. 6 Yamitako-tawajiri ikaratzi isaika-nampi-yitziri anta, ipawajiri kiriiki, ooro, ipira, okaratzi pinayita-chari, aajatzi pasini okaratzi ipasitan-taitakari. 7 Iriima pinkathari Ciro, yamajiri okaratzi asitari itasorintsi-pankoti Pawa, yaanakiri pairani Nabucodonosor iwayiri-tanta-karori Aapatyaawini. Ikaratzi ipiyotakiri iyarapapankotiki iwawa-niroti irirori. 8 Tima ithonka yoipyaa-yitairi pinkathari Ciro, ipakiri Mitrídate kimpoyiiriri kiriiki yaminayitiro kamiitha-rika okantayita, onkini yamayitairo. Ipapajiri irirori Sesbasar, ijiwariti Judá-iti. 11 Iroka ikaratzi ipiyotaka kiriiki aajatzi ooro, ikaratzi 5400. Tima iriitaki yamajiri Sesbasar yoipyaajiri Aapatyaawiniki, itsipayi-taari nosikaari-payi impira-waitaitari Kompi-jaariki.

2

Itasorintsipankoti Pawa Aapatyaawiniki

68 Ikanta ipokajiitaki jiwari-payi iñaapaakiro itasorintsi-pankoti Pawa anta Aapatyaawiniki, yapatoyi-tapaaki impasiyi-tyaarori iwitsikan-taita-jyaarori itasorintsi-pankoti Pawa tsika osaikaki. 70 Ari isaikajii-tapaji yokaiti Impira-tasorintsi-taari-payi, Leví-iti, maaroni ishininka-payi, panthaa-waitaniri, aamaako-winta-rori ikyaa-piintaitzi, aajatzi ikaratzi antawai-tatsini Tasorintsi-pankoki. Ari isaikajii-tapaji maaroni Israel-iiti inampiitiki irirori.

3

Itaiyanaaroni iwitsikaitairo Tasorintsipanko

8 Tima awisanaki aparoni osarintsi, iriitaki apitita-tsiri kasiri isaikajii-tapaji itasorintsi-pankotiki Pawa Aapatyaawiniki, ari itaita-nakaro yantawai-jiitzi Zorobabel itomi Salatiel, Jesúa itomi Josadac, aajatzi iririntzi-payi, Impira-tasorintsi-taari-payi, aajatzi Leví-iti. Maaroni ikaratzi piyayitaa-chari Aapatyaawiniki inosika-witai-takari. Ari iwaitakiri maaroni Leví-iti, yitaita-nakari tzimayi-taintsiri 20 isarintsiti, tima iriiyitaki jiwatakaan-tironi iwitsikai-tajiro itasorintsi-pankoti Pawa.

6

Aikiro oyaatatzi iwitsikaitziro Tasorintsipanko

14 Ari ikantakari maaroni yantari-konati Judá-iti, aikiro ijatakaa-nakitziiro yanta-wairi iwitsika-yitairo, imonkara-tziro okaratzi ikantziri Kamantan-tzinkari Hageo aajatzi Zacarías itomi Iddo. Tima imatajiro iwitsika-yitajiro, irojatzi ithonkan-takarori yanta-wairi, imatakiro ikantakiriri Pawa Iwawani Israel. Imatakiro aajatzi ikantakiriri pinkathari Ciro, Dario, aajatzi Artejerjes, pinkathari-wintan-tatsiri Kyaakowiniki. 15 Tima inthonkai-tajiro iwitsikai-tairo tasorintsi-panko kitaitiri mawa, kasiriki ipaitai-tziri “Sipakiryaari”. Tima irootaki 6-tatsiri osarintsi ipinkathari-wintantari Dario Kyaakowiniki.

16 Tima antaro yoimosirinka-jiitakiro maaroni Israel-iiti, itasorintsi-pankoti Pawa, itsipayi-takari ishininka-payi nosikaari-payi ikaratzi piyayitaa-chari, aajatzi Impira-tasorintsi-taari-payi, Leví-iti, tharowinta ikanta-winta-jiitakaro.

JOB

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

JOB

1

Owanaa Yasinonkaa-waitaka Job

1 Tzimatsi anta Kaminaa-winiki aparoni atziri ipaita Job. Kamiitha-siri ikantaka yoka atziri, tampatzika-siriri inaki, pinkatha iwiri Pawa, iwinkani iwiro kaaripirori. 2 Tzimatsi ikaratzi 7 itomi, mawa irisinto. 3 Iriipirori inatzi yoka atziri yanairi ikaratzi nampitajiitaroni isitowa-piin-tzira ooryaatsiri. Itzimi-motziri oshiki ipira-payi, oshiki aajatzi impira-tanipayi. * 4 Tima yaakowin-takaro iwawaijiitani itomi-payi iwankoki, itanakaro aparoni itomi, pasini kitaitiri pasini itomi, imatakiro maaroni itomi. Ikaimakaan-tziro mawa iritsiro akyootiri yoimosirinkajiitani, irawaitaiyini aajatzi. 5 Ikanta imonkara-takiro yoimosirinka-waita ikarajiitaiyakini, ikaimiri Job itomi-payi, iwitsika-siri-takaa-yityaari. Kapichikitaiti ipiriinta. Kachaaryiinka ikanta ipomiwin-tziri itomi, itanakari aparoni, imatakiri pasini, ari ikantziri maaroni tsika ikarataiyini. Tima ikanta-siri-tatzii Job: “Aamaasityaa kaaripirotaki notomi-payi, ikisima-waitakiri Pawa.” Aritaki ikantapiin-tatziiro Job.

6 Okanta apaata ijajiitakini maninkari-payi inkimiri Pawa opaitarika inkantiriri, ari imatzitakaro Mishatantaniri ijataki irirori. 7 Isampitawa-kiri Pawa yoka Mishatantaniri, ikantziri: “¿Tsikama pipoñaana-karoka?” Ikantzi Mishatantaniri: “Nopoñaakaro anta nokinakina-waitzi naniitziro maaroni kipatsi.” 8 Ikantzi Pawa: “¿Piñaakirima nompira-tani Job? Tikatsi osiyaari-ní irirori anta kipatsiki, kamiitha-siri inatzi yoka notomiyaayi, tampatzika-siriri ikantaka, pinkatha iwana naaka, iwinkani iwiro kaaripirori.” 9 Yakanaki Mishatantaniri, ikantzi: “¡Jhí! ¿Pisiyakaan-tzima, ipinkatha-waitasitami Job?” 10 ¿Tima piñiiro oshiki paamaakowin-takari irirori, aajatzi ikaratzi saika-wanko-tziriri, maaroni tzimimo-tziriri? Pitasonka-wintakiniri maaroni yantawairi, irootaki oshikitan-takari otzimi-motziri opaiyita-rika anta kipatsi-kinta. 11 Intsityaa pakotasitiri iroñaaka, paapithatiri okaratzi tzimimo-takiriri, aritaki piñaakiri inkisima-waitanakimi awiroka.” 12 Ikantzi Pawa: “Piñaakiro awiroka okaratzi tzimimo-takiriri, intsityaa pimatiro okaratzi pikowakiri awiroka. Airomaita pantziri iwathaki irirori.” Piyanaka Mishatantaniri ikinkitha-waitakairi Pawa.

13 Ikanta isaikajiitzi itomi-payi Job itsipayi-taro iritsiro iwawaijiita, irawaitaiyini imiri iwankoki yantariti iririntzi. † 14 Ari yaritapaakari kamanti-rini Job tsika isaiki irirori, ikantapaa-kiri: “Nosaika-minthaitzi owaantsiki noshiwa-takairi kipatsi pivacati, ari iwawaijiita aajatzi pimorani-payi okaakiini. ‡ 15 Ari imapoka-sitapaaka yarii-jiitapaakani kosintzipayi, ithonka iwapaakiri pimpira-tanipayi, yaanakiri maaroni pipira-payi. Apatziro nosiyanaka naaka namimiro iroka ñaantsi.” § 16 Tikiramintha inthonkiroota ikinkitha-waiti siyainchari ikamantantzi, ariitapaaka pasini, ikantapaakiri: “Ayiitaki ookatha-rontsi, othonka otaapaakiri pipira-payi aajatzi ikaratzi aamaakowin-tariri, othonkakiri owamaakiri maaroni. Apatziro nosiyaka naaka namimiro iroka ñaantsi. * 17 Tikiraata inthonkiro inkinkitha-waiti siyainchari ikamantantzi, ariitapaaka pasini, ikantapaakiri: “Ipokajiitaki mawa ipiyo-tani Kiyamori-wini-satzi, iwayiri-tapaa-kina, ithonka yaanakiri ikyaakoi-tari pipira-payi, iwamaana-kiri ikaratzi aamaakowin-tariri iwisayi-tapaakiri. Apatziro nosiyaka naaka namimiro iroka ñaantsi. † 18 Aikiro ikinkitha-waitatzii siyainchari ikamantantzi, ariitapaaka pasini, ikantapaakiri: “Isaikajiitzini pitomi-payi itsipayi-taro iritsiro iwawaijiita, irawai-jiitzi imiri iwankoki pantariti pitomi. 19 Ari omapoka-sitaka antaro tampyaa okinapaa-kiro otzisi-masiki, othonka oshiwatapaa-kiro pankotsi, osintaryaana-kiro, anawyaakiri maaroni pitomi-payi, kamaki. Apatziro nosiyaka naaka namimiro iroka ñaantsi.”

20 Katziyanaka Job, isaraa-nakiro iithaari okatsi-tzimo-niintana-kiri, yamiitana-kiro iisi. Ipoñaa ityiirowa-naka kipatsi, amananaki, 21 ikantzi:

“Kaanki-miriki nokanta iwaiyantakina asitanari,

Sapoka-miriki nonkantajyaa aajatzi nompiyajiro anta.

Iriitaki Pawa opakinarori, irijatzi Pawa aapitha-tajinarori.

¡Kimosiri inkanta-wintaityaaro iwairo Pawa!

22 Okantawitaka awishimotakari maaroni iroka-payi, ti inkaaripiro-waitanaki Job, ti iñaawaiti aparoni ñaantsi kowiinka-tatsiri inkisimatiri Pawa.

2

Aikiro imapirotatyaa Job

1 Okanta pasini kitaitiri yapiitakiro ijajiitzini maninkari-payi inkimiri Pawa opaita inkantiriri, ari imatzitanaaro aajatzi Mishatantaniri ijataki irirori inkimiri Pawa inkantiriri. 2 Ikantawa-jiri Pawa yoka Mishatantaniri: “¿Tsikama pipoñaana-jaroka?” Ikantzi Mishatantaniri: “Nopoñaajaro anta nokinakina-waitzi naniitziro maaroni kipatsi.” 3 Ikantziri Pawa yoka Mishatantaniri: “¿Piñaakirima nompira-tani Job? Tikatsi siyaari-ni irirori anta kipatsiki, kamiitha-siri inatzi yoka notomiyaayi, tampatzika-siriri ikantaka, pinkatha iwana, iwinkani iwiro kaaripirori, aamawinta ikanta ti ininti iyaaripiro-tanti. Ainiromaita ikamiitha-siritzi, okantawitaka pinintakaa-witakana awiroka nosinitimiri pinkaaripiro-takairimi.” 4 Yakanaki Mishatantaniri, ikantzi: “Airorika yantaitsiniri iwathaki aparoni atziri, apatziro onimowaitiri. Tima kantacha isinitiro aparoni atziri maaroni tzimimo-tziriri iwawisaako-tantyaarori yañaan-tari airo ikamanta. 5 Intsityaa pantiniri itonki-payi aajatzi iwatha. Ari piñaakiri inkisima-waitanakimi awiroka.” 6 Ikantzi Pawa: “Piñaakiri awiroka pimatiri tsika okanta pikowakiri. Airomaita pantsitiniri yañaa-mintoki.”

7 Piyanaka mishatantaniri ikinkitha-waitakairi Pawa, ikantakaa-karo omatiri kowiinka-piro-tatsiri mantsiya-rintsi, ithonka ipathaa-waitanaki iwathaki itanakaro iitziki irojatzi ipatziitoki. 8 Jataki Job kaarasi-masiki, saikawaitaki samampoki. Yaaki kowitzishitaki, irootaki ikaintantari iwathaki.

9 Okantakiri iina: “¿Irojatzima pikantziro pikamiitha-siritzi? ¡Pinkisimatiri Pawa, pinkami!” 10 Ikantanaki irirori: “¡Kooyá! Pisiya-kotakaro piñaawaitaki aparoni kooya kaari iyowai-matsi-tatsini. ¿Tima ipairo Pawa okaratzi kamiitha-tzimo-tairi, airoma ipairo aajatzi okaratzi kowiinka-tzimo-yitai-ni?” Okantawitaka awishimotakiri Job maaroni iroka-payi, ti inkaaripiro-waiti, ti iñaawaiti aparoni ñaantsi kowiinka-tatsiri.

3

Imishawaitaki Job

1 Ikanta iñaakiro Job okaratzi awishimo-yitakiriri, tira imairitanaji, ñaawaitanaki imishatziro kitaitiri itziman-takari pairani. 2 Iñaawai-tanaki sintsiini, ikantanaki:

11 ¿Paitama kaari ookantana pairani asitanari ainiro omotyaatana?

¿Paitama kaari nokaman-tapaaka owakira notzimapaaki?

19

Iyotzi Job añaatsi Owawisaakotairiri

25 Iro kantacha, noyotzi naaka añaatsi Owawisaakotaanari.

Iriitaki kisakowin-tajyaana-ni apaata aka kipatsiki.

26 Onkanta-witakyaa omparyaa-pithayiti iroka nomisina,

Aritaki noñaajiri Pawa koñaaroini nowathaki.

27

Aikiro iñaawaitanakitzii Job

1 Aikiro iñaawai-tanakitzii Job, ikantanaki:

6 “Nasi nowiro nokamiitha-siritzi, tikatsi ookakai-naro-ni,

Noyotzi naaka, ti ontzimi kaaripirori nantzimo-tantiri inkantakoitinari.”

30

Isiyakaaminthaitzi Job oshiki inkimosiriwaiti

26 Nosiyakaa-minthai-tzi oshiki nonkimo-siri-waiti, opokimo-tasi-takana kaaripirori.

Noyaako-minthai-tziro nonkitainka-takoti, opokimo-tasi-takana tsitinikiri.

27 Ti onkarati oimiraa-siritana,

Tima oshiki kitaitiri nonkimaantsiwaityaa.

28 Owasiri nokantaka, ti noñaajiri ooryaatsiri,

Nokatziyaka yapato-tapiinta ashininka-payi, nokowako-witakari inisironkatina.

31

Tsikama inkantinaka Pawa

2 ¿Tsikama inkantinaka Pawa Inkiti-satzi?

¿Paitama yantzimo-tinari Sintsi-pirori poñaachari jinoki?

3 ¿Tima iwasankitairi irirori antzirori kowiinkari?

¿Tima iwasinonkairi antzirori kaaripirori?

4 ¿Tima iyotziro Pawa okaratzi nantziri?

¿Tima iñiiro okaratzi naatzika-yitzi tsika-rikapayi naniitzi?

5 “¿Nokinkisiritama naaka nonthaiya-waityaa?

¿Nosiyatyaama nojayiti namatawi-tanti?”

6 ¡Yaajina Pawa imonkarata-mintoki,

Irootaki tampatzika-tatsiri omonkaratantzi, otinatziro okaratzi nantziri kamiitha-tatsiri!

38

Yakaitakiri Job

1 Ari yakanakiri Pawa yoka Job isaikantakaro tampyaa, ikantziri:

4 “¿Tsikama pisaikika awiroka owakira nowitsikan-taka-rori kipatsi?

¡Pakina, omaapiro-rika piyotanita!

5 ¿Kaarima naaka nintaintsi tsika owiraa-thapi-yityaa kipatsi?

¿Kaarima naaka monkara-tantakarori siwitha iroka kipatsi?

6 ¿Kaarima naaka kisotakaa-kirori kipatsi nowitsikan-taka-rori?

¿Osiyawai-takaro nowakiromi mapipayi onampinaki pankotsi onkisotan-tyaari?

7 Tima irootaki nantakiri pairani nowitsikan-taka-rori iroka kipatsi, yakiwainka-jiitara ipanthaa-jiitzi kitaitakori impokiropayi,

Tima kimosiri ikantajiita yokaiti imaninkariti Pawa.

42

Iyotanaki Job yotaniri inatzi Pawa

1 Yakanaki Job ikantana-kiri Pawa:

2 Noyotzimi naaka pithonkiro pantayitziro maaroni,

Noyotzimi awiroka asitarori maaroni kinkisiryantsi.

3 ¿Tsikama nopaitaka naaka, airo otzimi-motantana noyotani, nonkiso-siri-wintantyaarori piyomitaa-nari?

Noñaawai-tasi-waitaka naaka, titzimaita nonkima-thatiro noñaawai-tziri,

Tima omapokakina ti noñaapiintiro naaka awisi-mota-kinari, oshiki okompi-tzimo-takana.

4 Pinkimi, nonintzi noñaanatimi.

Pakina onkarati nosampi-timiri.

5 Apatziro nokima-sitami piñaawaitzi, ti noñaa-maityaami,

Irooma iroñaaka noñaakimi, naminakimi koñaaroini.

6 Irootaki nokisa-siryaawaitan-takari naaka,

Noñiiro nosaika-waimatsitaki samampoki, aajatzi kaarasi-masiki iñaantai-tyaanari nowashaan-tajiro noñaawai-tasi-waitakari.

Itasonkawintairi Pawa yoka Job

10 Ikanta yamana-kotairi Job itsipamintha-tanipayi, ikantakaa-karo Pawa awishi-motairi ikimaatsi-waita-kari. Imaapiro-takiniri ishikyaaji-niri tzimimo-tairi-ni Job, anaanakiro oshiki-pirotzi okaratzi tzimimo-witariri owakiraini. 11 Ipokajiitakini iririntzi, iritsiro-payi, aajatzi ikaratzi ñiiriri pairani. Yakyoo-jiitapajirini iwankoki. Oshiki oimosirinka-yitakiriri, ikantziri: “¡Ñaamisa! Oshiki iwasinonkaa-kimi Pawa, patsipi-takaro pikimaatsi-waita-kari.” Oshiki ipasiyi-takari ikaratzi ariitaka-riri iwankoki, tzimatsi opakiriri kiriiki, pasini ipayitakiri ikantatipoyita ooro. 12 Itasonka-wintajiri Pawa yoka Job, yanaakaa-kiri tsika ikantawita owakiraini. Oshiki-piro-tanaji ipirayitari. * 13 Itzimaji 7 itomi, aajatzi mawa irisinto.

* 1:3 oshiki ipira-payi = 7,000 oisha, 3,000 camello, 500 apiti-payi bueyes, 500 imorani

† 1:13 imiri = vino

‡ 1:14 pivacati = bueyes

§ 1:15 kosintzipayi = sabeos

* 1:16 pipira-payi = oisha. ookatha-rontsi = iwaamariti Pawa opoñaakaro inkitiki.

† 1:17 ikyaakoi-tari pipira-payi = camello

* 42:12 Oshiki-piro-tanaji ipirayitari = 14,000 oisha, 6,000 camello, 1,000 apiti-payi buey, 1,000 morapayi.

PANTHAANTSI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

PANTHAANTSI

5

Airo yaapatyaari Pawa kaaripirotatsiri

Iwaamthaani David

4 ¡Pawá! Ti piniwityaaro awiroka kowiinka-tatsiri,

Airo okantzi yaapatyaa-jimi kaaripiro-tatsiri.

5 Airo okantzi intsipa-tyaami kanta-pirowairitsi-payi.

Tima kisaniinta piwiri awiroka ikaratzi antzirori kaari-pirori.

22

¡Pawá! pawá! Paitama pookantanakanari

Iwanthaani David Ikinkithasirita Isiya-pithatiri Nintatsiri Iwamairi

1 ¡Pawá! ¡Pawá! ¿Paitama pookantanakanari?

¿Paita kaari pipokanta piwawisaa-kotajina?

¿Paita kaari pikimantana nasinonkaa-waita?

2 ¡Pawá! Nokaima-witami kitaitiri, titzimaita pakina.

Nomawitakaro tsitini-paiti, titzimaita nisitakoti,

3 Iro kantacha, tasorintsi pinatzii awiroka,

Tima pisaiki awiroka tsika ipanthaa-jiitzi Israel-iiti.

4 Awiroka yawintaaka pairani nowaisatziti-payi.

Yawintaa-yitakami, pookakaa-winta-yitakiri awiroka.

5 Ikowako-takimi pinkisa-wintyaari, pimatakiro pookakaa-winta-yitakiri awiroka.

Yawintaa-yitakami awiroka, tikatsi owasiwintaa-waitairini.

6 Tima atziri nonawitaka naaka, iro kantacha ikimita-kaita-kanari kinitsi.

Oshiki imaninta-waitakina atziri-payi, ithainka-siri-waitakina.

7 Isironta-winta-waitakana ikaratzi ñaayitanari,

Ithainka-mawai-taitakina, itikaina-waita, ikanta-wakaa-jiitaka:

8 “Piñaa-matsitiri awintaariri Pawa. Añaawakiri aririka yamitako-tairi.

Tima inkanta-wakaa-jiitajaa oshiki inisironkatari, añaawakiri aririka iwawisaa-kotairi.”

9 Tima awiroka kantakaakaro notziman-takari imotyaa-taitakina.

Awiroka kantakaakaro nawintaan-tamiri ainiro nothotziro owaaki othomi asitanari.

10 Awiroka asitakanari tikira-mintha nontzimiita.

Ainiro nosaiki omotyaaki asitanari, awiroka Nowawani.

11 Airo pisaika-pithatana intaina, tima okaakitaki nonkimaatsi-waityaa.

Tikatsi kisakowintyaanani.

12 Tima ithonka itzikakina kisaniintanari, ikimitakari ipiyojiita ipiraitari,

Isiyakari iyatsimanka poñaachari Kithoki-jaariki, ithonka ishonkasijii-takina. *

13 Paraanka ikantajiitaka ikaratzi kisaniintanari,

Ikimitakari kashikari iwari iwathatsiti, iraikithanthaiki.

14 Tima nokimitakaro naaka nijaa isakoitziri,

Tima ithonka okithoryaa-yitaki notonki.

Okimiwai-takaro nasankani owyaata-tyiiyaa,

tima ithonka owyaataka inthompointa.

15 Tima piryaa-kintsi nokantaka, osiyawai-takaro opiryaa-pitokitzi kowitzi.

Otsirikaka nonini nopanti-waantiki.

Tima pookakina tsika opiryaa-panitzi kipatsi nonkami.

16 Tima ikimitakari otsitzi ipiyo-winta-jiitakana kaari-pirori, ithonka ishonka-paakina.

Imorontawai-takina nakoki aajatzi noitziki.

17 Oyosiita-sitaka nomisina, koñaa-porokitaki notonki.

Oshiki yamina-mintha-takina kisaniintanari.

18 Ipawakaakaro nomanthaki.

Iñaariwintakaro noithaari.

19 ¡Irooma awiroka Pawa, airo pookana!

Awiroka sintsi-takaa-janari. Pimpoki sintziini pinkisa-winta-jyaana.

51

¡Pawa! ¡Poitisiritaina!

Isankinari David, tima ikaratakiro Kamantan-tzinkari Natán ikisatha-tziri imayimpi-takiro Betsabé

1 ¡Pawá! Awiroka nisironka-taniri, pinkaminthaajina.

Kaminthaan-taniri pinatzii, pimpyaako-tajinaro nokinakaasitani.

2 Piwashaanta-kainaro nantakiro kaari kamiitha-tatsiri.

Pinkimi-takairo pishita-jinaromi nokaaripirotaki.

3 Noyotzi oshiki nopiyatha-waitakami.

Ti onkanti nomaisantiro nokaaripirotaki.

4 Apatziro nokaaripiro-tzimo-takimi awiroka.

Nantasi-takaro okaratzi pipinka-kaanari.

Tima onkarati pinkantajiri awiroka, tampatzika onkantyaa,

Kitisiriri pinatzii awiroka pimatan-tarori pikisawintanta.

5 Kaari-pirori nokantaka, nasi nowiro owakira notzimaki.

Tima omotyaa-takina asitanari tsika yantayi-taitziro kaari kamiithatatsini.

6 Pinisironkatari awiroka kaari amatawi-tanta-tsini kapichiini.

Pikanta-kaakaro awiroka noyotani-siri-tajyaa.

7 Pinkimi-takajyaana pinkaatan-tajyaa-naromi kaasi-rontsi, airo noipatsi-siri-waitanta.

Pisiyakairo pinkiwa-jinaromi nañaa-minto, kitii onkantajyaa osiyaaro sharaka. *

8 Pinkanta-kaiyaaro nonkimajiro tsika inkimo-siri-taiti, aajatzi tsika intharowintaityaa.

Piwiriinta-poroki-tajina piwatsi-naawai-takina.

9 Pinkimi-takaan-tairo pintzikaa-pitha-jiityaaromi noyaaripironka airo piñaantaaro,

Pinkimi-takaantiro pishi-pitha-tajinaromi okaratzi owaaripiro-takinari.

10 ¡Pawá! Piiti-siri-tajina.

Pisiyakaantiro piwakira-tajinaromi nosiri, tampatzika-siri nonkantajyaa.

11 Airo pookana.

Airo paapitha-tanaro kitikiri pitasorinka.

12 Papiitajiro panintaa-kaiyaana pikimitajiro owakira piwawisaa-kotaana.

Piwasi-tapii-tanta-jyaanaro iroopirori pitasorinka.

13 Irootaki noyomitaan-tajyaariri ikaratzi kisimawai-tzimiri ikimisantajimi,

Impiyasi-tajimi ikaratzi kaaripiro-witain-chari.

14 ¡Ñaamisa Pawá, owawisaa-kotaanarí! Pimpyaako-tajinaro nowakantaki.

Kamini-waanti nompanthaa-wintajimi awiroka pitampatzika-siri-tzira.

15 ¡Pawá! Piwinthachiratakaina.

Pinkatha-waanti nonkantajyaa nompanthaa-wintajimi.

16 Tima ti onimotajimi namasi-waityaamiri nompomitiri natsipi-takaani.

Ti pinintajiri okatziyainkati iyachaaryiinka nopomita-siwai-tamiri.

17 Iro pininta-piro-tajiri awiroka Pawa piñiina onkatsi-tzimo-siri-tajina okaratzi nantzimo-tzimiri.

Tima inkarati ikimita-kaantaitari iriipirori yatsipi-takaitani ipomitai-tziniriri Pawa, iriitaki atziri okatsitzimo-siri-tziri iyaari-pironka.

18 Pinkimi-takaantiro paakamiitha-tairimi Kisakowintoni-satzi, pinisironka-tairi.

Pisiyakaantiro papiita-jiromi pimpiriintairo otanto-payi Aapatyaawini.

19 Ari inimota-jimiri ipomitai-tziri yatsipi-takaitani kamiitha-piro-tatsiri,

Iriitaki mapirotaironi onkatziyainkati iyachaaryiinka impomitai-timiri, maaroni ikaratzi yasitakai-tamiri ipomitai-tziri.

Aritaki impomitai-tajimiri ipiraitari pomitai-rontsiki. †

89

Irasi iwairo picharini impinkatharitaji

Isankinai-takiro ipanthaa-wintai-tziro ikasiya-kaakiriri Pawa pinkathari David

1 Ari nasi nowajiro nompanthai, nompanthaa-wintajiro inisironka-taana Pawa.

Panthaa-waanti nonkanta-winta-jyaami, nonkantajiri inkarati incharini-tajyaari: “Ti yookantaniti Pawa.”

2 Nonkantaji aajatzi: “Pasi piwatziiro pitakotanta.

Ti pimpasini-taniti, pikimitakaro inkiti asi owiro tsika okanta iroori.”

3 Ikantzi Pawa: “Tzimatsi nokasiyakairiri ikaratzi noyosii-tajiri naaka.

Nokanta-piro-tajiri nompiratani David, nokantziri:

4 ‘Airo nookanajiri inkarati pincharini-tajyaari,

Naaka kantakai-yaaroni irasi iwiro impinkathari-wintantaji.’ ”

(Pishowiri-jiiti, pimpiyompi-jiiti kapichiini.) *

5 ¡Pawá! Oshiki ikimo-siri-wintakiro inkiti-satzi okaratzi pitasonka-wintantzi.

Oshiki ikinkitha-takotakimi kitisiririiti pasi piwiro awiroka ti pookantaniti.

6 ¿Tzimatsima inkiti-satzi monkara-tyaarini Pawa?

¿Tzimatsima siyaarini Pawa? Tima yanairi iriipirori jinoki-satzi.’

7 Tima yapatojiityaa tasorintsi-payi ipinkatha-tziri Pawa.

Omapiro yiriipirotzi irirori yanaanakiri ikaratzi piyowintariri.

8 ¡Pawá Ñaapirorí! ¿Tzimatsima kimityaamini awiroka?

Sintsi-pirori pinatzii. Pasi piwatziiro piriipiro-wintantzi.

9 Otzimimo-tzimi awiroka pisintsinka pimairyan-tarori otamakaani inkaari.

Pimatzitaro aajatzi osinkyaa-takaani tampyaa.

10 Piitsinampaakiri Tharowintaa-rini, pikimita-kaantakari kaminkari.

Sintsi-shimpa pikantaka, pimisiyakiri pimaimanitani. †

11 Tima awiroka asitaro maaroni inkiti aajatzi kipatsi.

Awiroka owitsikakiro kipatsi, aajatzi maaroni tzimatsiri.

12 Awiroka owitsikakiro okaratzi tzimatsiri tsika okatonkotzi aajatzi tsika okirinkatzi.

Kimiwaitaka ompanthaa-tyiimi otzisi Piyopathaitoni aajatzi Pinkaitoni, opairyiiro piwairo.

13 Tima sintsi-shimpa pikantaka, aajatzi okimitaka pako.

Tima oshiki oitsinampaantaki pakopiro.

14 Kamiitha-siri pikanta pipinkathari-wintantzi, tampatsika-siri pinatzii.

Oshiki pitakotanta, osiyawaitaro iroomi jiwata-piinta-jimini piriipirotani.

15 ¡Pawá! Tima kimosiri ikanta atziri tharowinta-chari ipanthaa-wintzimi,

Osiyawai-takaro yaniitajimi tsika pikoñiin-katako-tairi awiroka.

16 Ari yasi iwairo ikimo-siritzi ipairyiiro piwairo.

Tharowinta iwajimi, tima awiroka tampatzika-siriri.

17 Omapiro, tsika pikanta awiroka, ari okanta pisintsinka, aajatzi piwaniinkaro.

Tima apatziro pikanta-kaaro awiroka, aririka pininti, pimatziro pisintsita-kayina.

18 Ikimitaro Pawa iriimi tzikaako-mintotsi.

Iriitaki Itasorintsiti Israel, Awinkathariti.

19 Pairani pikinkitha-waita-kaakiri piitisiririti, ikimakimi isiriki.

Pikantziri: “Nonisironka-takari ñaapirori.

Nopinkathari-takaakiri ikaratzi noyosii-takiri nasitari naaka.”

20 Noñaakiri nompiratani David.

Nosai-patzii-totan-takari notasorintsijaati.

21 Nasi nowiro notapi-wako-tanta-jyaari nako.

Sintsi-shimpa onkanta-kaiyaari noshimpa.

22 Airo imatziri yitsinampairi ikaratzi maimani-tziriri.

Ari inkimita-jyaari kaari-pirori, airo yiitsinampairi.

23 Naaka apirotirini inkarati owayiri-tyaarini.

Nonthonkajiri inkarati kisaniintirini.

24 Tima kisokiro nonkantajyaa nonisironka-tajiri,

Okantakaaro ipairyaa-piintajiro nowairo ontzimi-motan-tajyaariri isintsinka.

25 Ari nonkanta-kaakyaaro impinkathari-wintantaji isaiki inkaariki.

Imatiro aajatzi impinkathariti isaiki nijaaki-payi. ‡

26 Ari inkantai-tajina: “¡Pawá! Awiroka asitanari,

Awiroka Nowawani, pisiyaro mapi nopitakaminto omatantari nawisakotaji.”

27 Nonkimi-takaan-tajiri naaka nantariti notomi.

Iriitaki anairini inkarati pinkatha-wintaironi kipatsi.

28 Irasi iwiro nonisironka-tajiri irirori.

Airo ampinaasita okaratzi nokasiya-kaakiriri.

29 Tima irasi iwiro impinkathari-yitaji inkarati incharini-tajyaari.

Ari inkanta-jitatyiiro ainiro iñiitziri ooryaatsiri inkitiki.

30 Aririka iwashaantakiro itomi noñaani,

Airorika ijatakairo inthotyiiro noyomitaa-kiriri,

31 Aririka impiyatha-takyaaro nowinka-kaantani,

Airorika ikimisantziro nokanta-kaantani,

32 Ari nowasankitaakiri ipiyatha-takana,

Nompasa-wintajiri ikaaripirotaki.

33 Airotzimaita nowashaantziro nontako-tajyaari.

Noisokiro nowajiri, nasi nowiro nontsipa-tajyaari.

34 Airo nomaisantziro okaratzi nokasiya-kaakiriri.

Airo noshiki nonkantiri okaratzi nokaman-takiriri.

35 Tima Naaka Tasorintsi kasiyakaa-kiriri,

Airo namatawi-tziri David, nokantakiriri:

36 “Irasi iwiro picharini impinkatharitaji pinampiki,

Ari inkanta-jitatyiiro impinkatharitaji ainiro iñiitziri ooryaatsiri aajatzi kasiri.

37 Ari inkantai-tatyiiro isaiki, isiyaari kasiri,

Irasi iwiro isaiki inkitiki.

(Pishowiri-jiiti, pimpiyompi-jiiti kapichiini.)

91

Ityaantimiri Pawa Imaninkariti yaamaakowintyaami

Panthaantsi

9 Tima pisiyakaakari Pawa iriimi itikatsi-tantaitari, iro pawisako-tantaari.

Pisiyakaakari Pawa Jinoki-satzi iriimi pinampi.

10 Airo othonkaimi kaari-pirori,

Airo omataimi imantsiyari ikaratzi saika-nampi-tzimiri.

11 Ari intyaan-takimiri Pawa Imaninkariti, yaamaako-wintyaami tsika-rika pinkinayiti.

12 Tima iriitaki thomaimini airo pantziwa-tantaro mapi piitziki.

95

Airo pikisosiriwaitzi

Panthaantsi

6 Thami antyiirowa-sityaari Pawa.

Thami ampinkathatiri owitsika-kairi.

7 Tima iriitaki Awawani, iriitaki asitairi aroka-payi.

Aroka osiyariri ipiratari, yaaji iwakaayitai.

Pinkimairi iroñaaka Pawa iñaawaitzi, ikantzi: *

8 Airo pikiso-siri-waitzi.

Pikimitari = kari pithoka-sita-kanari pairani Kisimajaariniki,

iñaanta-siri-waitakana otzisi-masiki Tainkariniki.

9 Arira ithainka-siritakina piwaisatzitini,

iñaanta-siri-waitakana, iñaawijiitakaro nonisironkatakari.

10 Okaratzi 40 osarintsi nokisakiri piwaisatziti,

Nokantaki: Irasi iwiro intzipina-siri-waiti,

Ti yanta-piintajiro nokowakairiri.

11 Noyatsima-nikiini nokantanaki:

Airora nariita-kaayitaari nomakoryaa-mintoki.

103

Iri Maninkariiti antapiintziniriri Pawa inintziri

Iwanthaani David

20 ¡Maninkariiti, tzimatsiri isintsinka, pintharowinta-jyaari Pawa!

Tima awirokaiti antzirori okaratzi ikantzimiri.

Aamawinta pikanta, ti pimpiyatha-tyaari impira-tamiri. 21 ¡¡Awirokaiti maaroni iwayiriti, pinkimo-siri-wintairi Pawa!

¡¡Awirokaiti impiratani, panta-piintainiri inintziri irirori! 22 ¡Awirokaiti maaroni iwitsikani Pawa,

Pintharowinta-jyaari maaroni tsika-rika-payi ipinkathari-wintantzi!

¡Tima nontharowintyaari naaka Pawa nosiriki!

110

pisaikapaji nakopiroki ampinkathariwintanti

Iwanthaani David

1 Iñaawaitanaki Pawa, ikantawajiri Nowinkathariti:

Pisaikapaji nakopiroki ampinkathari-wintanti,

Irojatzi noitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri,

Aripaiti intyiirowa-sita-jyaami, pimakoryaa-kitzitan-tajyaari.

2 Iriitaki Pawa kantakai-yaaroni piitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri.

Pisitowa-najiro Kisakowintoniki pairikakiro owaniinkari pikotzikiiri iyotantai-tyaamiri pinkathari pinatzii.

3 Inkimisantaimi piwayiriti,

Aririka pijiwatajiri piwayirita-kaiyaari.

Sintsiri pinkantajyaa irirowaitaki ikanta aparoni awankari,

Osiyawaitajyaa pisintsinka amapoka-sita-jyaami, okantaranki iñiitziro itsini impokiro aririka isitowa-manaji ooryaatsiri.

4 Iriitaki Pawa pairyii-wintzimiri, ti yoipithoka-nitiro iñaani.

Awiroka asi owaironi pimpira-tasorintsitai,

Ari pinkimityaari ikanta pairani Melquisedec.

5 Isaikaki Pawa pakopiroki.

Aririka inkisanakyaa, aritaki yapirotajiri pinkathari-payi.

118

Imanintawitakaro kipayi owitsikirori pankotsi, irootaki yaitajiri itzinkamipiroitaaro

Panthaantsi

19 Pasitaryiinaro Tasorintsi-panko,

Nonkyaan-tyaari nompaasoonkitiri Pawa.

20 Irootaki omoro iroka tsika ikyaa-piintaitzi impinka-thaitiri Pawa.

Ari inkyaayitajiri tampatzika-siriri.

21 ¡Pawá! Oshiki nopaasoonkitakimi, pakakina nokowa-kotakimi.

Awiroka owawisaa-kotanari.

22 Imaninta-witakaro kipayi witsikirori pankotsi,

Iro kantacha irojatzi yaitairi iroka otzinkami-pirori. *

23 Iriitaki Awinkathariti Pawa matajirori,

Irootaki okiryaa-wintan-tariri.

24 Irootaki iroka kitaitiri iwitsikakiri Pawa,

Thami awisiryaawinta-jyaari, ankimo-siri-wintajiri iroñaaka iroka kitaitiri.

25 ¡Pawá! ¡Piwawisaa-kotajina!

Pinkaminthayina Pawa, ari onkantyaa ojatantyaari kamiitha onkarati nantayitiri!

26 ¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri!

Ari nosaika-jiitaki Tasorintsi-pankoki namanako-wintzimi intasonka-wintaitimi. †

27 Pinkathari inatzii Pawa, iriitaki oorinta-kota-kairi.

Ajati antsipata-jyaari airikayita-kirori kompiro-pina-payi.

Thami ajajiiti irojatzi pomitai-rontsiki tzimatsiri ochii onampi-naki.

148

Apatziro iñaawaitaki Pawa, owitsikayitanaka maninkariiti

Panthawintaantsi

1 ¡Pinpathawintajiri Pawa inkitiki!

¡Pintharowinta-jyaari jinokinta!

2 ¡Pimatajiro awirokaiti maninkariiti, pintharowinta-jyaari!

¡Awirokaiti iwayiriti inkiti-satzi, pintharowintyaari!

3 ¡Aajatzi awiroka ooryaatsiri, kasiri, pintharowintyaari Pawa!

¡Pimatajiro awiroka ikaratzi oorinta-chari, pintharowintyaari!

4 ¡Pintharowinta-jyaari awiroka, Jinoki-piro-satzi,

Pimatajiro awiroka, nijaa saikatsiri inkitiki!

5 Pintharowinta-jyaaro iwairo Pawa,

Tima apatziro iñaawaitaki irirori, owitsika-yitanakami awiroka-payi.

* 22:12 ipiraitari = toro

* 51:7 kaasi-rontsi = hisopo

† 51:19 ipiraitari = becerro

* 89:4 Pishowiri-jiiti, pimpiyompi-jiiti kapichiini = Selah

† 89:10 Tharowintaa-rini = Rahab = Egipto

‡ 89:25 Kantako-tachari aka, iriitaki Pawa kantakai-yaarini pinkathari David impinkathariti impoñaa-kyaaro Antaroiti Inkaari, irijatzi pinkathari-tatsini poñaachani nijaaki Antaraani.

* 95:7 ipiratari = oisha, [oveja]

* 118:22 kipayi, otzinkami = mapi

† 118:26 otyaanta: wairontsi

ISAÍAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

IKAMANTAN-TAKIRI ISAÍAS

1

Iñaakaitakiri Isaias onkarati awisatsini

1 Iroka ikinkitha-takiri Isaías, itomi Amós, iñaakai-takiri onkarati awisatsini Aapatyaawiniki, aajatzi pasiniki inampitsiti-payi Judá-iti, ainiro ipinkatharitzi Uzías, Jotam, Acaz aajatzi Ezequías.

6

1 Ikanta ikamaji pinkathari Uzías, ari iñaakakana Pawa ithointaka jinoki iwinkathari-mintoki, yanaantakaro opatzi iithaari Tasorintsi-panko. 2 Tzimatsi inkiti-wiri-payi paamathai-taintsiri yaatzinkaka ipatziitoki Pawa. Otzimimo-tziri 6 isiwanki. Apiti isiwanki ipasika-poro-tantari, apiti ipasikantaka iitziki, apiti yarantari. 3 Iriitaki apiiyapii-tzirori ikaimajiitzi, ikantzi:

“¡Tasorintsí! ¡Tasorintsí! ¡Tasorintsi inatzii Pawa Ñaapirori!

Iñiitairo maaroni kipatsiki iwaniinkaro.”

4 Okanta ikampini-tanaki iñaawaitzi, antaroiti onikanaka asitakoro Tasorintsi-panko, kachaaryiinka okantanaka. 5 Ari nokanta-siri-tanaki:

¡Ikanta-machiitana, kamakina!

Tima noñaajiri Nowinkathariti Pawa Ñaapirori.

Kaari-piro-waantiri nonatzii, nosaiki-motziri kaari-piro-waantiri.”

6 Ari ipokasi-tapaakina aparoni inkiti-wiri. Yamakina paamari-minki yaakiri pomitai-rontsiki yairikan-takari yawita-minto. 7 Itzinkan-takanaro paamari-minki nopaantiki, ikantana:

“Pamini, itsitokakami pipaantiki paamari-minki.

Iriitaki apirota-jimironi pikowiinkataki,

Ipyaako-tajimiro pikaaripiro-witaka.”

8 Nokimatzii iñaawai-tanaki Awinkathariti, ikantzi:

“¿Paitama nontyaantiri? ¿Paitama antyaantiri inkamantanti?”

Ari nakanakiri naaka, nokantziri:

“Naaka pintyaanti.” 9 Ari ikantanakina:

“Pimatiro, pinkamantiri atziri-payi, pinkantiri:

‘Ari pinkima-wityaa, airotzimaita pikimathatziro.

Ari paminawityaa, airotzimaita piñiiro.’

10 Awiroka kantakai-yaaroni inkiso-siri-tajitan-tyaari,

Atsikimpitya inkantaityaa, imawityaakiyiti.

Irootaki airo yokichaa-tanta,

Airo ikimi,

Airo ikimatha-tantaro,

Tima airo ikimisantai, airo yawisakotai aajatzi.”

11 Nokantziri:

“¡Nowinkatharití! ¿Onkaratika osamaniti pikantakiri?”

Ikantzi irirori:

“Oshiki osamanitaki, ari asi owiro irojatzi apaata yapiroi-tanta-jyaariri ikaratzi saikatsiri nampitsiki,

Tima kaanki-panko onkantajyaa pankotsi-payi,

Miritzi-patha onkantajyaa kipatsiki tikatsi tzimatsini.

12 Nosikaari inkantajyaa atziri-payi, tima naaka Pawa kantakai-yaaroni.

Kaanki onkantajyaa nampitsi-payi tikatsi nampita-jyaaroni.

13 Intzimi-rika añaanain-tsini, kapichiini inkarati,

Ari yapiroi-tajiri aajatzi yokaiti, inkimitai-yaaro itowaitziro inchato,

Intowawi-taita-kyaaro inchato irojatzi osaikimaityaa oponkitzi,

Irootaki opirini oshootiki-yaanta-jyaari, osiyakaa-wintaro okithoki tasorintsi-tatsiri.” *

7

Owaiyantaki tsinani kaari iyotirini sirampari, ipaitaitiri “Itsipatai Pawa”

1 Okanta inampitsiti Judá-iti ipinkathari-tantari Acaz, itomi Jotam, icharini Uzías, ikinkithasiritaka Rezín, iwinkathariti Tonkaironisatzi, yaapatyii-yaari Peka, itomi Remalías, iwayiri-tyaari Aapatyaawini-satzi. Inintzi inkyii inampitsitiki, titzimaita imatiri. 2 Ari ikamantai-takiri pinkathari Acaz aajatzi icharini pinkatharini David, ikantai-tziri: “Yaapatyaakari Tonkaironisatzi ashininka-thori Efraín-iti.” Antaro oimiraa-nakiri pinkathari, piyonkawaitanaka, ari ikantakari aajatzi saika-panko-tziriri, ikimita-kotanakaro otasonkiro tampyaa inchatosi.

3 Ikanta Pawa iñaanatairi Isaías, ikantajiri: “Paanakiri pitomi Sear-jasub, pimonthai-yaari pinkathari Acaz othapiki owaanka-naata nijaa, pinkina-nakiro anta Kiwaaronchaaki. 4 Pinkanta-wakiri: ‘Piriipiroti, tikatsi pintharowantyaa. Tonta-siri pinkantyaa, airo pitharowantari apiti kimitakariri ikachaatzi paamari. Yokapayi Rezín, Tonkaironisatzi, aajatzi itomi Remalías. Tima katsimaki-witaka ayimatziri imasirinka. 5 Tima yaapatyaakari Tonkaironisatzi ashininka-payi Efraín-iti, aajatzi itomi Remalías, inintajiitaki iwasinonkaimi. Ikantajiitaki: 6 “Thami ajati iipatsitiki Judá-iti. Thami amintharowiri onkini ankyaayiti. Aririka amatakiri aitsinampairi, iriitaki itomi Tabeel awiri impinkathari-wintairi.” 7 Iro kantacha, ikantzi irirori Pawa:

¡Airo omata irokawí!

8 Tima yoka Rezín apatziro impinkathari-matsiti Ontyaamairiniki,

Otzinkami nampitsi Tonkaarini.

Aririka awisaki 65 osarintsi, yapiroitiri Efraín-iti airo iñiitairo inampitsiti.

9 Tima iriitaki itomi Remalías pinkathari-matsi-tatsi Ositikii-toniki, otzinkami inampi Efraín-iti.

Airorika piriipiro-jiitzi, ari yapiroi-takimi aajatzi awirokaiti.”

10 Ari yapiitakiro Pawa iñaanatziri Acaz, ikantziri: 11 “Iroka pimatan-tyaarori pawintaa-jyaana, pinkampitina noñaakaimiro kaari piñaa-piintzi. Kantacha noñaakaimiro osaawikinta, aajatzi ojinoki-piro-tzinta.” 12 Ari yakanaki Acaz, ikantzi: “Ti onkamiithati noñaanta-waityaari Pawa nonkowa-kotiri iñaakaina kaari noñaa-piintzi.” 13 Ikantzi Isaías: “¡Awiroka icharini pinkatharini David! Pinkimina. Tima aasiryiimi piñaasirinkiri atziri-payi. ¿Aikiro pinintatzii piñaasirinkiri aajatzi Awawani?

14 Ti pinintatyii awiroka pinkowa-kotiri kaari piñaa-piintzi, iriita-jaantaki Awinkathariti ñaakaimironi inintziri irirori. Iroka iñaakaimiri:

Ari owaiyantaki kooya kaari yotirini sirampari,

Intzimi otomi, ipaitaitiri “Itsipatai Pawa”.

Tima iroka wairontsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Emanuel”.

8

Ityaantiri Pawa Aatzikawinisatzi yapirotanti

1 Ari ikantakina Pawa: “Payi antaro incha-kota pisankinatiro, kamiitha onkoñaati pisankinari, onkanti: ‘Mahersalal-hasbaz’. Ikantai-tziro: ‘Irootaintsi inosikan-taiti, yapirotan-taiti’. 2 Pawintyaari Ompira-tasorintsi-taari Urías aajatzi Zacarías itomi Jeberequías, iriitaki kantatsini: ‘Jii, ari okanta.’ ”

3 Okanta osamanitaki, naaki noina ñaawyawai-taniro. Nowaiyan-takaakiro, itzimaki otomi. Ikantakina Pawa: “Pimpaitiri wairontsi pisankina-takiri: ‘Mahersalal-hasbaz’. 4 Tikira iyotanaki iinchaa-niki inkanti: ‘apaa,’ ‘ina,’ yapiroi-takiro nampitsi Ontyaamairini aajatzi Ositikii-toni. Yaitakiro owaararontsi tzimawi-tachari anta yasityaari pinkathari-tatsini Aatzika-winiki.”

5 Yapiitakiro Pawa, ikantana:

6 “Yoka atziri-payi imanintakiro nijaa Tyaantaa-riniki amatsinka-chari osiyaata,

Okantakaan-tziro itharowa-kaari Rezín, aajatzi itomi Remalías,

7 Irootaki ityaantan-tyaariri Pawa ñaapirori iwinkathariti Aatzika-wini-satzi,

Intsipa-takyaari iwayiriti, inkimita-paakyaaro antaroiti amaraniti nijaa Antaraani.

Otarankayiti tsika okinaayitzi.

Anonkaayiti tsika owiraa-chiraata nijaa.

8 Anonkaati irojatzi iipatsitiki Judá-iti, onthonkiro anairo maaroni tsika owiraayita.

¡Ñaamisa Emanuel!

Yoka pinkathari pokaintsiri, inkimityaari siwanki-tatsiri yaagatziri iyominthani.

Irootaki siyakaa-wintacha tsika onkantyaa yapiroitiro apaata maaroni pipatsiti.”

Kisotatsiri yantziwaitari

9 ¡Pasini-satziiti! Papatojiityaa, antaroiti pintharowa-jiiti.

¡Intaina-satziiti! Pinkimisantiro iroka:

Ontzimi-mowityaami pitonka-mintoiti, antaroiti pintharowa-jiiti,

Omaa-piro, ontzimi-mowityaami pitonka-minto, pasi piwatyiiro pintharowa-jiiti.

10 Pinkinkithasiri-wityaa pantiri, tikatsi ompai-tzimaityaa.

Pininta-wityaa pantirimi airo omatzimaita, tima iriitaki Pawa tsipayitajairi arokaiti.

11 Isintsiwintakina Pawa ti okamiithatzi nonkimita-kotyaari ikinkithasiritari pasini-satzi atziri-payi. Ikantakina:

12 “Ti okamiithatzi pinkanta-waiti awiroka: ‘Kamanta-wakaantsi onatzi.’

Okantawitaka irootaki ikantayitakiri atziri-payi.

Airo pitharowa-kaawaitaro awiroka itharowa-kaari iriroriiti.

13 Intaini pintharowa-kaiyaari Pawa Ñaapirori matzirori otzimi-motziri isintsinka, matzirori Itasorintsitzi.

Iriitaki pintharowa-kaiyaa, iriitaki pintharowa-kaiyaa intsipata-tyaami.

14 Iriitaki kimitzi-motyaamini yoka anta isaikaitzi tikatsi awishi-motimini.

Iriima Israel-iiti, ikarataki apiti ipinkathari-wintantzi,

Iriitaki kimityaaroni kisotatsiri yantziwataitari, soompikintsi owaryaan-tatsiri.

Iriima Aapatyaawini-satziiti, onkimitzi-motyaari iriroriiti owasirintsi. *

15 Oshiki antziwatan-tyaarini, imparyaa-yitan-tyaari, inkamayiti.

Oshiki aachani owasirin-tsiki, ari isitsikayityaari.”

9

Tzimataiki iinchaaniki ikasiyakaakairi Pawa

1 Iroñaaka ikimaatsi-takaa-waitari Pawa yonta ashininka-payi nampitarori iipatsitiki Zabulón-iti aajatzi Neftalí-iti. Airo osamani-tzimaita inkimaatsi-waityaa. Tima ari iñiitaki apaata iroopirori waniinka-taantsi anta Tapowiniki, inampiitiki iriroriiti, tsika impiyota-jyaari pasini-satziiti, anta inkaari-thapyaaki, aajatzi intatzikironta Owaryiinkaariniki.

2 Ikaratzi kimiwita-kariri inkinaki-tyiimi otsitini-kitzi,

Ari iñaayitajirori iroopirori ootamintotsi.

Otsiman-kakowi-takari yaampari kathatayiri inkinajimi sarinkawiniki.

Okimiwai-taaro isaikajimi okitainkatzi.

3 Tima pishikyaa-yitakiri atziri-payi,

Poimosirinka-piro-tairi irirori.

Oshiki inkimo-siri-winta-jiitimi, osiyawai-tajyaaro ikimo-siri-wintai-tziro yawiitai-tziro pankirintsi,

Onkimiwai-tajyaaro ikimo-siri-wintai-tziro ipawakaaro owayiri-payi iwaararo.

4 Tima pintsiparyaa-kowintairi awiroka impira-waitaitari,

Piwatsinaryaa-kotajiri isintsiwinta-waitai-tziri,

Ikaratzi ikimaatsi-takaitaka ijiwawintai-tziri,

Osiyawai-takaro papirotan-takariri pairani Maimani-wini-satzi.

5 Aritaki isaikaji kamiitha, tikatsi owayiri-tajyaarini, intaayi-tairi ikyaantari iitziki owayiriiti.

Impomitainiri iithaari-payi iwayiri-tantari, okaratzi iriraanitakiri iraantsi.

Inkimita-kaita-jyaaro itayiitziro katarosi-masi.

6 Tima tzimataiki iinchaa-niki,

Iriitaki ikasiya-kaakairi Pawa.

Sintsinkantsi impinkathari-wintanti.

Iwaitakiniri iwairo impaitaitiri

Yomitaa-naantaniri Pampoyaari, Pawa Ñaapirori,

Añaanita-tsiri Asitaaniri, Pinkathari-wintan-tatsiri isaikan-taitari kamiitha.

7 Irijatzi pinkathari-wintairini incharini-yitajyaari David,

Inthonka inkimakoi-tairo isintsinka.

Ari onkanta-jitatyiiro isaikaitaji kamiitha,

Asi owatyiiro ijiwawintantaji,

Tampatzika-siri inatyii, kamiitha-siri inkantanti,

Ari onkantaitatyiiyaani itanakyaaro iroñaaka.

Tharowinta imatairo, Pawa Ñaapirori.

13

Impoñiiyaa kompijaariki apirotantatsiri

1 Iroka ikamantai-takiriri Isaías, itomi Amós, onkarati awisatsini apaata Kompi-jaariki.

5 Ipoñaajiita intaina pasiniki kipatsi,

Tsika othapiki-tapaaja inkiti,

Iriitaki yokaiti imonkara-tanta-jyaarori Pawa iyatsimanka,

Tima yapirotajiro maaroni tzimatsiri aka kipatsiki.

14

3 ¡Israel-iití! Apaata aririka iwatsinaryaa-kotaimi Pawa pikimaatsi-waitaka, piwasiri-niinta-waita, isintsiwintai-tzimi impira-taitami pantawaiti, 4 aritaki piñaawai-tairo iroka kinkithasiri-taantsi pinthain-kawai-tairi pinkathari-tatsiri Kompi-jaariki, pinkanti:

¡Piñaa-matsitiri aisaniintani, ari okarata-paaki ikimaatsi-takaanta!

¡Ari owiraapaaka ikantakaa-piro-waitari irirori! 12 ¡Awiroka ipaitawi-taitaka Parya, kitaitita-kori!

Tima inkitiki pipoñaaka iwaryii-takimi.

Awiroka iitsinampaan-tawita-chari,

Itziryii-takimi kipatsiki.

13 Pikanta-siri-witaka:

“Natiiti inkitiki,

Nowitsiki nowinkathari-minto, nawisanakiri impokiro-payi isaiki Pawaki.

Ari nosaikiri antó okatonko-tziro, otzisiki tsika yapatota-piinta tasorintsi-tatsiri.

14 Nojapiroti jinoki nawisanakiro ojinokitzi minkori,

Nonkimi-tajyaari Jinoki-piro-satzi.”

15 ¡pijatasitaka inthopointapirotzi tsika ipinkathari-wintai-tziri kaminkariiti!

29

Impomitaitiri maaroni Aapatyaawiniki

1 ¡¡Ñaamisa! ¡Iyashikariti Pawá!

¡Owaitakaantani pomitai-rontsi saikatsiri inampiki pinkatharini David!

Ari awisa-matsitaji pasini osarintsi yoimosirinka-waitaityaa. * 2 Ari nowasinonkaakiri Noyashikariti,

Oshiki iraawai-tachani, owasiri-niinta inkanta-jityaa,

Ari onkantajyaa Aapatyaawiniki onkimita-jyaaro pomitai-rontsi, impomitaitiri maaroni.

13 Ikantakina Pawa:

“Okaratzi ichirachiraa-waitzi atziri-payi nasitari, iñaajaantaitzi okaaki-siri iwana.

Ipinkatha-waanti-tasitana atziri-payi,

Titzimaita isirityaana kamiitha, intaina-siri iwana.

Ampinaasi-waita ipinkatha-witana,

Iyomitaan-tasiwaitaro yamitari irirori.

14 Irootaki napiitan-tajyaarori,

Noñaakairi kaari iñaapiintzi atziri-payi,

Pampoyaa-mintha inkanta-jiitiro kowiinka-tatsiri.

Naapithatiri iyotani ikaratzi yotaniwita-chari.

Nomaisanta-kayiri ikinkithasiritani kinkithasiri-witachari.”

40

Piwamiithatainiri Aawinkathariti tsika inkinapaaki

1 Jiroka ikantzi Piwawani:

“Poimosirinka-jiri nasiyitari. Poimosirinka-jiri.

2 Pininta-thatiri piñaanatiri Aapatyaawini-satzi.

Pinkaman-tairi, pinkantiri: ‘Ari okarata-paaki impira-taitami, ipinako-wintai-takiro pikowiinkataki,

Tima imapiro-takimi iwasankitaa-wintzimiro pikaaripirotaki.’ ”

3 Tzimatsi kaimapain-tsini otzisi-masiki, inkantan-tapaaki:

Piwamiithatainiri Awinkathariti tsika inkinapaaki.

Pinkimi-takaan-tainiri Pawa itampatzikai-tziro awotsi.

4 Omamiri-pathatai otinkanaa-yitzi,

Owintini-yitaji otzisi,

Okaratzi otzisiyitzi iroñaaka Kamitha-pathani onkantajyaa.

5 Tima iñaakan-tajiro Pawa iwaniinkaro, inthonka yapatotajyaa atziri-payi iñaajiro.

Tima iriitaki Pawa ñaawaitzirori iroka ñaantsi.” 6 Ikantaitana: Pinkaimi.

Nokantzi naaka: ¿Tsika nonkanti nonkaimi?

Pinkanti: Ikimitaro atziri-payi towarisi.

Tzimawitacha owaniinkaro, ikimiwaitaro towari otzimi otyaaki.

7 Iro kantacha okama-sitzi towari, ipoñaa oparyaa-tyaakitzi,

intasonkiro-rika Pawa.

Iro isiyari atziri-payi towarisi.

8 Okama-sitzi towari ipoñaa oparyaa-tyaakitzi.

Irooma iñaani Pawa, asi owairo.

9 Kisakowintoni-satzí, pintonkaji otzisiki,

pikamantantiro kamiithari ñaantsi.

Aapatyaawini-satzí, airo pitharowantaro piñaawaita-nakiro kamiithari ñaantsi.

Pinkamantiri nampitarori iipatsitiki Judá-iti,

pinkantiri: ¡Yokataki Piwawanitari awirokaiti!

10 Ariitaka Pawa tzimatsiri isintsinka, Sintsi-pirori inatzi pinkathari Pawa.

Yamajiri ikaratzi yasiyitari, yookakaa-wintakiri. *

11 Pokaki ikimitakari aamaako-wintariri ipira, ithomaa-yitajiri kiripiri,

Iwajiri iniiki, kamiitha yaminajiri owakira yaninita-tsiri.

52

Inkimaatsiwaityaa impiratani Pawa

13 Paminiri nompiratani, kamiitha onkantzi-motajyaari,

Oshiki impinkatha-piro-taitiri,

Impiriintai-tairi isaikaji jinoki.

14 Oshiki tharowa-kaakariri iñaaporo-takiri,

Tima kowiinka-porotaki, ti inkimitai-yaari atziri,

15 Tima ari yokiryaa-winthajiitajiri pasini-satzi-payi,

Aririka iñaayitakiri iwinkathariti, tikatsi inkanti iñaanatiri,

Ari iñaajiro kaari ikinkitha-tako-witaita pairani,

Inkimatha-tairo kaari ikimako-witaita pairani.

53

1 ¿Itzimima kimisantironi añaani?

¿Itzimima iñaakakiri isintsinka Pawa? *

2 Inkimota-tzimo-tairi Pawa inkimita-jyaaro owakira oshooki pankirintsi.

Tsika okanta oparithatzi opiryaa-patha-tzira kipatsi.

Ti yiriipiroti kamiitha, tikatsi miraawintyaarini,

Ti iwaniinka-tzimo-tantyaa.

3 Tima maninta iwakiri maaroni atziri, ti inintiri.

Oshiki iwatsinaa-waitai-takiri, yamitakaro ikimaatsi-waita.

Ikimitakari kaari inintaitzi iñiitiri.

Manintaari inatzi, tikatsi nisironka-tyaarini.

4 Iro kantacha, iriitaki aanakiro amantsiyari,

Irijatzi aanakiro okaratzi akimaatsi-yitari.

Asiyakaantzi arokaiti iriitaki Pawa owatsinaa-waitziriri,

Iriitaki owasankitaa-waitziriri, iriitaki atsipita-kaawai-tariri.

5 Ikintakoi-takiri okantakaan-tziro apiyatha-waiyitaka,

Ikimaatsi-takai-takari okantakaan-tziro ayaari-pironka.

Oshiki ikimaatsi-takai-takari, irootaki kaari añaantaaro arokaiti atsipityaarimi.

Oshiki iwatsinaa-waitai-takiri, irootaki añaantaarori aroka-payi atikatsitaji.

6 Tima maaroni arokaiti akina-waita-sitaka,

Asiyakari ipiraitari ikinasi-waita.

Iro kantacha Pawa, ikantakaakari yatsipi-tyaaro ayaaripironka maaroni arokaiti. †

7 Ipasawai-taitakiri, titzimaita impiyawintyaa.

Ti inkimaitiri iñaawaita-painti.

Ikimita-kaitakari yaitziri ipiraitari iwamaitiri.

Mairi ikantaka, ti inkaima-waiti,

Isiyakari ipiraitari yamiitai-tziro iwitzi.

8 Tima yaakaan-tasitai-takari, ti ontzima-wityaa ikinakaa-sitani.

Tikatsi kisakowintyaarini. Tikatsi miraawintyaarini aajatzi.

Iriitaki iwamaitakiri aka kipatsiki, akantakaan-tziro arokaiti akaaripiro-yitaki.

9 Itsipatai-takiri kaari-piro-siriri-payi itaitakiri,

Isaikimowita-paintari ashaarantaniri-payi ikamawita-paintara.

Tikatsi kimakotirini yantiro kaari-pirori.

Tikatsi aparoni yamatawita-painti.

10 Iriitaki Pawa nintaintsi inkimaatsi-waityaa impiratani.

Iriitaki nintasi-taincha yatsipi-tyaaro kaari-pirori,

Tima osamani yaminawaiti, ari iñaayita-najiri icharini-payi.

Iriitaki kantakai-yaaroni omatanta-jyaari kamiitha okaratzi ikinkitha-siri-takari Pawa.

11 Oshiki inkimaatsi-waiwityaa, ari iñaamai-tajyaaro kitainkari,

Irootaki onimoniintairini.

Iriitaki nompiratani tampatzika-siriri, iriitaki wawisaa-kotajirini oshiki atziri,

Irijatzi atsipita-jyaaroni inkima-tina-tajyaaro iyaari-pironka-payi.

12 Irootaki nomisaikan-tajyaariri saika-mintotsiki irasi iriipirori-payi.

Intsipa-yitajyaari ñaapirori-payi owayiri yoimosirinkyaa yiitsinampaantaki.

Iriitaki sinitachani inkamimo-tanti,

Ari inkimita-kaitairi iriimi kaari-pirori.

Tima iriitaki mataironi inkima-tina-tyaaro iyaari-pironka oshiki atziri,

Irijatzi kantako-wintairini maaroni kaari-piro-siriri.

54

Onkantawityaa iwasinonkaitai, ari iwitsikaitairo nampitsi

11 ¡Iwasinonkaitani nampitsí! Atsipitarori tampyaa. Tikatsi poshinkyaamini.

Tima naaka witsikai-mironi pinampi,

Nowitsikan-tajyaaro poriryaata-kiri mapi.

Oshiki ompinata-jyaari iroka-payi mapi piyotain-chari. *

12 Nowitsikan-tajyaaro pinapiro-tachari mapi iroka atiimintotsi tsika yaminako-tantaitzi,

Ari nonkanta-jirori aajatzi ikyaa-piintaitzi, nowitsikan-tajyaaro poriryaata-kiri mapi.

Ari nonkimitaa-jirori aajatzi otanto nowitsikan-tajyaaro pinapiro-tachari mapi.

13 Iriitaki Pawa yomitairiri piwaiyani-payi nampitarori anta.

Ari isaikayitaji kamiitha.

14 Tonta-siri pinkantajyaa pintampatzika-siri-yitaji.

Pisaika-siwai-tajyaa, airo isintsiwinta-waitai-tzimi,

Airo pitharowa-siwaita, airo okantzimo-siri-waitami tharowan-taantsi.

15 Aririka imaimanitaitimi, ti naaka kantakai-yaaroni,

Iro kantacha, aritaki piitsinampaakiri awiroka nintawi-tachani iwayiri-tyaami.

61

Ityaantakiri Pawa inkinkithatakaantairo kamiithari Ñaantsi

1 Isaikantana Itasorinka Pawa,

Tima Pawa saipatzii-totakinari.

Ityaankakina nonkinkithata-kaajiri asinonkainkari Kamiithari Ñaantsi.

Nowatsinaryaa-kotajiri okantzimo-siri-waitari.

Nonkaman-tajiri inosikaitani nonkantajiri: “Aritaki pisaika-siwaitajyaa yasitako-witai-takami.

Aritaki imisitowai-taimi yaakaan-tawitai-takami.”

2 Ityaankakina nonkinkithati: “Iroñaaka osarintsiki ari inkaminthaajairi aroka-payi Pawa.

Irootaki iroka kitaitiri inkisawintan-tairi Awawani.”

Ityaantakina noimosirinkajiri iraakowai-tariri iyaminkariti.

3 Ityaantakina namathai-tajiri Kisakowintoni-satzi okantzimo-siri-waitakari,

Airo isaikawai-tanta samampoki.

Kimosiri inkantajyaa yaniinka-tairo kasankai-nkari, airo iwasiri-waita,

Kampinainka impanthaa-jiiti, airo isintsi-waitzi.

Impaitaitiri ‘inchato tampatzika-siriri’,

Pawa pankitakiri, iriitaki ñaakantaironi iwaniinkaro.

* 6:13 kapichiini = itzimawita 10 atziri, aparoni-machiini añaatsiri; inchato = encina, roble

* 8:14 kisotatsiri = mapi

* 29:1 Iyashikariti Pawa = Ariil. Iroka wairontsi irootaki owaitakaan-tzirori pomipirini-mintotsi saikatsiri Aapatyaawiniki. Irootaki owaitakaan-takirori aajatzi nampitsi ‘Iyashikariti Pawa’.

* 40:10 isintsinka = irako

* 53:1 isintsinka = irako

† 53:6 ipiraitari = oisha

* 54:11 poriryaata-kiri mapi = carbunclo, zafiro

JEREMÍAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

JEREMÍAS

23

Pawa othotyiirori isaikantaro maaroni

23 Jiroka ikantaki Pawa iñaawaitzi, ikantzi:

“¿Kaarima naaka Pawa saikatsiri intaina, saikita-chari aajatzi okaakiini?

24 ¿Tzimatsima matironi imanapithatyaana?

Apatziro naaka nothotyiiro nosaikantaro maaroni, nosaiki kipatsiki aajatzi inkitiki.

Tima naaka Pawa ñaawaitzirori iroka ñaantsi.”

25

Onkarati 70 osarintsi impirawaitaityaari Judá-iti

1 Ari tzimakotaki 4 osarintsi ipinkatharitaki inampiki Judá-iti yoka Joacim, itomi Josías. Ari iñaanatakiri Pawa Jeremías ikamantakiri opaita awishimo-tirini ishininka-payi Judá-iti. Tima owakira otzimi aparoni osarintsi ipinkatharitzi Nabucodonosor Kompi-jaariki. 2 Ikamantan-takiro Jeremías iñaani Pawa, ithonka ikimayitaki Aapatyaawini-satzi, aajatzi pasiniki inampiki-payi Judá-iti, ikantaki: 3 “Pairani awisaki okaratzi 23 osarintsi yitanta-nakarori Pawa ikamantanaro iñaani. Tima owakira yitanta-nakarori Pawa ikamantana irootaki osarintsi 13 ipinkathari-tantari Josías, itomi Amón anta inampiitiki Judá-iti. Irootaki iñaani nowawisayimiri awiroka-payi, oshiki napiita-kimiro nokaman-tzimiro. Iro kantacha, ti pinkima-jiiti. 4 Tima ityaantaki impiratani Pawa, iyamanta-niriti, titzimaita pinkimisantiri awirokaiti, oshiki pipiyatha-takari. 5 Iroka ikamantai-takiriri, ikantai-tziri: ‘Piwashaantiro pikaaripiro-waitzi, ti ampantyaaro. Aririka piwashaantairo, aritaki pisaikaji kamiitha anta kipatsiki ikasiya-kaakimiri Pawa, pasi piwairo pisaikaji anta. Tima irootaki ikasiyakai-takimiri awirokaiti, aajatzi inkarati pincharini-tajyaari. 6 Airo pipinkatha-waitziri pawaniro. Airo impira-waitami aajatzi. Airo payimata-kairi imasirinka Pawa, pipinkatha-waitziri piwitsikani-payi awiroka. Aririka pinkimisantakiro iroka, airo iwasankitaimi.’ 7 Pinkimi ikantzi Pawa: ‘Oshiki pipiyatha-takana awiroka-payi. Omapiro piwatsimaakina pipinkatha-waitakiri piwawa-niroti. Tima onkanta-kaiyaaro pipinkatha-waitakiri, aritaki piñaakiro opaita awishimo-timini.’

8 Irootaki ikantantari Pawa Ñaapirori, ikantzi: ‘Tima pipiyatha-takana nokanta-witamiri, 9 piñiina nonkaimiri maaroni nampitarori katonkonta, nonkaimiri nompiratani Nabucodonosor, pinkathari-tatsiri Kompi-jaariki, impoki, yapirotimi iwayiri-tyaami pinampiki, yapirota-nakiri aajatzi nampitsi-payi saika-nampi-tzimiri. Pasi piwiro inthonkai-taimi, irootaki intharowa-kaita-piintyaa, oshiki impinkaitiro. 10 Naaka kantakai-yaaroni inkyaan-tyaari yokapayi pinampiki, airo ikimaitai tharowinta-waita-chani inkimo-siriti, tikatsi aawakaa-chani, airo ikimaitaji tononka-waita-tsini, tikatsi nampita-jyaaroni ootajachani tsitiniri. 11 Kaanki onkantajyaa nampitsi, tikatsi iñiitaji inthonkairo maaroni. Onkarati 70 osarintsi impira-waityaami pinkathari-tatsiri Kompi-jaariki. 12 Aririka omonkara-takyaa 70 osarintsi Kompi-jaariki, ari nonkimitairi maaroni nampitarori Kiyamori-winiki, nomatiri napirotajiri, ari napirotajiri airo iñiitajiri. Naaka Pawa, asitarori iñaani iroka.

29

Isankinari Jeremías irasi Nosikaari-payi

1 Iroka isankinari Kamantan-tzinkari Jeremías. Irootaki isankina-takiri isaiki Aapatyaawiniki, ityaantziniri antarikona-payi inosikai-takiri. Ityaantziniri aajatzi Impira-tasorintsi-taari, Kamantan-tzinkari, aajatzi Aapatyaawini-satzi inosikakiri pairani Nabucodonosor yaanakiri Kompi-jaariki. 2 Aripaiti ityaantaki sankinarintsi isitowan-taari pinkathari Jeconías inosikai-tantariri pasiniki nampitsi, aajatzi ikimitai-takiro iina pinkathari, ikaratzi inampinatari iwankoki pinkathari, jiwayita-tsiri Aapatyaawiniki, maaroni Judá-iti, yotzirori iwitsika-waitzi aajatzi asiro-pakori-payi. 3 Iriitaki amakirori sankinarintsi Elasa, itomi Safán, itsipatakari Gemarías, itomi Hilcías. Iriitaki ityaantaki Sedequías, iwinkathariti Judá-iti, ijatiro Kompi-jaariki iñiiri Nabucodonosor. Iroka okantzi sankinarintsi:

4 “Iroka iñaani Pawa Ñaapirori, Iwawani Israel. Irootaki inintawi-takari inkamantiri nampiwi-tarori Aapatyaawiniki, ikantakaakaro inosikaitiri Kompi-jaariki, ikantairi: 5 ‘Piwitsiki piwanko-payi, pinampi-tyaaro anta. Pimpankiti piwayityaari. 6 Paawakaiyaa, intzimi pitomi-payi aajatzi pisinto-payi, ari inkimityaa irirori-payi yaawakaiyaa intzimi iwaiyani. Pishikiti, airo pisinita inthonkaitimi. 7 Pantawaiti airo pimaimani-tantzi tsika pisaikaki, pinkantina nonisironka-tyaami. Aririka nonisironka-tyaari asitarori inampi, irootaki nisironka-taantsi piñiiri awirokaiti. 8 Naaka Pawa Ñaapirori, Iwawani Israel, pinkimi nonkanti: Paamaiyaa yamatawi-tzimi = kari kamantan-tanirori, ñaawyataniri-payi ikaratzi pisatikan-takari. Airo pakakotziri imisiri. 9 Aririka inkinkithati impairyiiro nowairo, thaiyaantsi inatzi. Ti naaka tyaantirini.’ Irootaki ikantakiri Pawa. 10 Yapiitakiro Pawa, ikantzi: ‘Aririka pimonkara-takiro awirokaiti pisaika-jiiti Kompi-jaariki onkarati 70 osarintsi, aripaiti nonisironka-tajimi, aritaki noipyaajimi pinampiitiki, irootaki nokantzi-takamiri pairani.’

11 Ikantzi aajatzi Pawa: ‘Tima noyotzi naaka nokinkithasirita tsika nonkantimi pisaika-yitan-tajyaari kamiitha, airo pasinonkaa-waitanta, aritaki panintaajyaa apaata. 12 Aripaiti pinkampi-tajina, pamanaana, aritaki nonkimakimi pinkowa-kotinari. 13 Pamina-mina-taina, aritaki piñaajina. Tima omapiro piriipiro-winta-siri-tajina. 14 Aritaki, piñaajina. Airo apiita okaratzi piñiiri iroñaaka. Ithonka naajimi tsika pisaika-yitaki nampitsiki. Napatotajimi. Aritaki pimpiyi tsika pinampitaro pairani inosikan-taita-kamiri. Naaka Pawa, kantatsi.’ Irootaki iñaawaitakiri Pawa.

30

Osaropayi kaminkaroni Raquel iraakotaariri iintsitipayi

4 Iroka iñaani Pawa ikinkithata-kotziri Israel-iiti aajatzi Judá-iti.

31

15 Iroka ikantzi Pawa:

Ikimaitaki Tonkaironiitoniki antaro iraajiita-chari.

Irootaki osaro-payi kaminkaroni Raquel iraakotariri intsiti-payi.

Tima tikatsi mataironi yoimosirinka-jyaaro, tima ithonka iwamai-tzitai-takiro iinchaaniti-payi.

Owakirari ikasiyakaitani

31 Ikantzi Pawa:

Paminiro onkarati awisatsini apaata,

Tzimatsi owakira nonkasiya-kaajiriri Judá-iti,

aritaki nomatajiro nasitakaa-jyaari maaroni Israel-iiti.

32 Airo okimitaaro nokasiya-kaakiri iwaisatzitini.

Tima pairani nokimita-kaantaari nakathata-tyiirimi,

Naaka jiwatairiri nomisitowan-taariri Apitantoniki.

Ti imonkara-tzimaityaaro nokasiya-kaariri.

Ari nosaika-witaka naaka nokimiwaitakari naakami iimi.

Ari ikantaki iñaawaitaki Pawa. 33 Yapiitakiro iñaawaitaki, ikantzi:

Iroka owakirari nokasiya-kaakiriri apaata incharinita-jyaari Israel:

Ari noyosirita-kaayitajiri kamiithari onkarati yantayitairi.

Onkimiwaityaaro nosankina-siritaa-tyiinirimi Nokanta-kaantani,

Naaka inkimita-kaantai Iwawani,

Iriiyitaki nasitajyaari Naaka.

34 Ti onkowa-jaantajyaa iyomitaa-wakaa-waitajyaa,

Apatziro ikantayitairi ishininka: Piyosiri-pirotairi Awinkathariti.

Tima maaroni iyotaitajina.

Ari iyoyitajina iriipiroriiti aajatzi asinonkain-kariiti, maaroni.

Oshiki naripirotajiri ikaaripiro-siri-yiwitaka,

Ari nompyaakota-jiniri.

32

Aariitaka iwayiriti kompijaarisatzi itapotapaakiro Aapatyaawini

1 Okanta osarintsi 10 ipinkathari-tantari Sedequías iipatsitiki Judá-iti, ari iñaanatairi Pawa yoka Kamantan-tzinkari Jeremías. Tzimaki 18 osarintsi ipinkatharitzi irirori Nabucodonosor. 2 Tima ishonkakaro Aapatyaawini iwayiriti-payi pinkathari Kompi-jaari-satzi, yasitakoi-takiri irirori Kamantan-tzinkari Jeremías ikaankiirin-tsitiki pinkathari-tatsiri iipatsitiki Judá-iti. 3 Tima iriitaki Sedequías pinkathari-tatsiri iipatsiti Judá-iti asitako-takaan-takiriri, ikantziri: “¿Paitama pikamantantari awiroka pikantzi: ‘Iroka ikantzi Pawa: Nosinitakiro iroka nampitsi imaimani-waitiro iwinkathariti Kompi-jaari-satzi, aritaki inkyaaki aka nampitsiki.’ ”

33

Intzimi intyarinityaari David iwawisaakontantai

1 Ari yapiitajiro Pawa iñaanatairi Jeremías, isaiki owaankiirintsiki tsika yasitakoi-takiri, ikantairi:

14 “Apaata aritaki nontyaantajimi kamiithari ñaantsi okaratzi nokasiya-kaakiriri pairani iwinkathariti Israel-iiti, aajatzi iwinkathariti Judá-iti. * 15 Apaata aritaki nonkanta-kaakyaaro intzimi incharini-tyaari David, siyaaroni oshooka-pirinitzi inchato kamawitain-chari. Kamiitha-siri inkantajyaa impinkathari-wintantai irirori, tampatzika-siri inatyii. 16 Aripaiti yawisako-yitaji ishininka-payi Aapatyaawini-satzi ari inkanta-jyaari aajatzi maaroni Judá-iti, airo itharowa-waitaji inampiki. Irootaki owaitakaan-tirini inkantaitiri: ‘Pawa tampatzika-siri-tanta-tsiri’.” 17 Ari ikantzi Pawa iñaawaitaki, ikantzi: “Aritaki intzimaji icharini David irasi iwiro impinkathari-wintajiri ishininka Israel-iiti.”

* 33:14 iwinkathariti = iwankoki

EZEQUIEL

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

EZEQUIEL

28

12 Iroka iñaani Pawa, ikantzi:

Awiroka oñaakan-tzirori ikamiitha-siri-taitzi,

Awiroka matzirori piyotanita, waniinka-kitachari.

13 Pinampi inawitaka Posiñaariniki, iwankiri-masiki Pawa.

Pikithaa-takowitaro awiroka poriryaari mapiki nasiyita-chari oyaninanka.

Pithata-nitari ooro ipaitakimiri owakira iwitsikai-takimi. *

14 Awiroka, iriipirori siwankiri kimpoyaa-wintanirí,

Nowakimi tonkaariki tsika notasori-tsita-kaakiro.

Iriitaki impokiro-payi pitsipata paniiwaitzi. †

15 Tikatsi pinkina-kaasityaa.

Pasi piwiro owakira iwitsikai-takimi,

Irojatzi pantanta-karori kaari-pirori.

* 28:13 mapiki poriryaari nasiyita-chari oyaninanka = cornerina, topacio, jaspe, crisólito, berilo, ónice, zafiro, carbunclo, esmeralda

† 28:14 impokiropayi = maninkari = mapi taantatsiri.

DANIEL

1

2

3

4

5

6

7

8

9

DANIEL

1

Nosikaari Daniel

3 Ikanta pinkathari Nabucodonosor ikamantakiri inampiri paitachari Aspenez, ijiwari aamaako-wintarori pinkathari-panko, ikantziri: “Pinosikiri ishininkaiti iriipirori Israel-iiti, aajatzi irasi jiwari-payi. 4 Iriira pinosika-yitiri mainari-payi kaari amasiwaita-chani, kamiitha-yitatsiri, yotayitzirori okaratzi iyomitai-tziri, inintai-tziri pinkathari-pankoki yaamaako-wintyaaro. Iriiyitaki piyomitaa-kaantiri añaani arokaiti Kiyamoriwini-satzi, aajatzi osankinari-payi.” 5 Ikantaki aajatzi pinkathari: “Pimpiri maaroni kitaitiri iwariti aajatzi imiri yokaiti okaratzi nowari naaka. Iriitaki iyomitaitiri onkarati mawa osarintsi. Aririka onkarataki iyomitaa-yitiri, iriira impiratani-payi iwinkathari-pankotiki.” 6 Yoka 4 tsipata-kariri ikaratzi yaitanakiri iwinkathari-pankotiki pinkathari, ipaiyita: Daniel, Ananías, Misael aajatzi Azarías. Iriira ishininka-mirinka Judá-iti.

17 Yokaiti mainari-payi ikantakaakari Pawa iyota-nityaa, kantatsi iyota-kotiro okaratzi isankinai-tziri anta, okaratzi iyota-nitaitari. Tima kantatsi Daniel iyota-kotiro opaita osiyakaa-wintari misirintsi-payi. 18 Okanta omonkarataka ikantakiriri pinkathari iñaantai-tyaariri mainari-payi, yoka ijiwari aamaako-wintarori pinkatharitsi-panko, yaanakiri mainari-payi iñiiri pinkathari. 19 Ikinkitha-waita-kaawakiri pinkathari yokaiti mainari, aajatzi ikimitaakiri maaroni mainariiti. Ti iñaamaityaa pasini-payi siyaarini Daniel, Ananías, Misael aajatzi Azarías. Irootaki isaikan-takari iwankoki pinkathari yompiratyaari. 20 Tima inthotyiiro iyoyitziro okaratzi ikowa-kotziriri pinkathari. Yanaakiri ikaratzi saikatsiri iwankoki pinkathari yotaniyita-chari, yotantaniri aajatzi antyawiyari.

5

Isankinatakoitaki Tantotsiki

1 Ikanta pinkathari Belsasar ikaimakiri ikaratzi iriipirota-tsiri inampiri-payi yoimosirinkyaa iwinkathari-pankotiki. Tima oshiki jataintsiri yoimosirinka-jiita, yirajiitaki oshiki iraitziri. * 2 Ikanta isinkitanaka Belsasar, ikantaki: “Pamakiri ooronaki, kiriiki-naki ikaratzi yaakiri pairani nowaisatzitini Nabucodonosor Itasorintsi-pankotiki Aapatyaawini-satzi.” Irootaki ikantantari tima inintatziiri inkitan-tyaari iraitziri, impakotan-tyaariri jiwari-payi, iinapayi aajatzi inintani-payi. † 3 Ikanta yamaita-kiniri Belsasar ooronaki-payi ikaratzi yamaitakiri pairani Itasorintsi-pankotiki Pawa, saikatsiri Aapatyaawiniki. Imatakiro ikitantari iraitziri, ipakoyitakiri ikaratzi jiwari-payi, iinapayi aajatzi inintani-payi. 4 Tima maaroni yirajiitaki iraitziri. Ipinkatha-waitakiri iwawani-payi iwitsikai-tziri ooro, kiriiki, asiro, inchato aajatzi mapipayi.

5 Ari omapoka-sitaka okoñaata-paaki osiyarori akotsi osankinata-paaki tantotsiki. Tima kamiitha ikoñaataki ootamintotsi, koñaaro iñiitakiro okaratzi isankinai-tziri. Ikanta iñaakiro pinkathari osiyakarori akotsi, 6 kitiryaa-niki ikantanaka. Tima antaro itharowanaki, piyonkawaitanaka maaroni iwathaki. 7 sintsiini ikaimanakiri yotantaniri, antyawiyari aajatzi ñaawyataniri-payi saikatsiri Kompijaari. Ikantawakiri: “Tzimatsi-rika matironi iñaanatiro sankinatain-chari, aririka ikamantantakinaro siyakaa-winta-chari, ari inkithaatan-taita-kyaari waniinkata-chari ikithaatari pinkathari-payi, inthaa-taitakiri oorotatsiri thatanintsi. Iriitaki nowajiri nonampina. Tikatsi pasini anairini yiriipiroti, apatziro yanairi nonampiri-pirori, aajatzi naaka.” ‡§ 8 Iro kantacha tikatsira yotironi sankinatain-chari, tikatsi kantirini pinkathari opaita-rika siyakaa-winta-chari. 9 Irootaki imapirotan-tanakari okantzimo-siri-waitari pinkathari, aikiro itharowan-tanaki-tyaaro. Ari ikimitakari inampiri-payi, ti iyoti opaita-rika awisatsiri. 10 Okanta okimakiri iina pinkathari ikaimanaki itsipatakari inampiri-payi, kyaapaaki iroori tsika yoimosirinka-jiita, okantapaakiri: “¡Pinkatharí! ¡Aritapaaki okantzimo-siri-waitami, aritapaaki pitharowa-waitaki! * 11 Tzimatsi aka Kompijaariki aparoni mainari oshiki iyota-nita. Iriitaki inampi-siritantari Itasorinka aparoi-nita-tsiri Pawa. Iyotziri pairani awaisatzitini awinkathariti Nabucodonosor. Iriitaki iwaki pairani ijiwatiri ikaratzi yotaniri-payi. † 12 Yoka mainari kantatsi iyotiro kompiyita-chari misirintsi, kaari iyotako-witaita. Ipaita Daniel. Iriitaki iwajiniri pairani Nabucodonosor pasini iwairo, ipaitajiri Aamaa-kotariri Pinkathari. Iriitaki pinkaimiri iroñaaka, aritaki inkantakimi ipaita siyakaa-winta-chari piñaakiri. ‡

13 Ikanta ikaimakaan-taitakiri Daniel. Ti ishintanaki ijatanaki irirori, ariitaka isaikaki pinkathari, isampita-wakiri, ikantziri: “Ari, ¿awirokatakima ishininka-payi Judá-iti inosikakiri pairani nowaisatzitini? 14 Nokimaki ikantaitana inampi-siritantami Itasorinka Pawa. Iriitaki matakayi-mirori piyota-nitantari. 15 Tima namakaan-tawitakari maaroni yotaniri-payi, ñaawyawaitaniri, nonintawita inkantinaro opaitari sankinata-chari otantotsiki, iro kantacha ti imatiro. 16 Tima nokimaki aritaki pimatakiro awiroka pinkantinaro okaratzi kompitan-tachari. Aririka pinkaman-takinaro siyakaa-winta-chari sankinatain-chari otantotsiki, ari inkithaatan-taita-kyaamiro waniinkata-chari ikithaa-yitari pinkathari-payi, inthaano-taita-kyaamiri oorotatsiri thatanintsi. Awiroka nowaji nonampiri. Tikatsi pasini anaimini piriipiroti, apatziro yanaimi nonampina-pirori, aajatzi naaka. 17 Ari yakanaki Daniel, ikantanakiri: “Pinkatharí. Aritaki nonkanta-kimiro opaita-rika siyakaa-winta-chari sankinatain-chari otantotsiki. Iro kantacha ti nonintiro pimpasityaanari, airo pininta-siwaita pinkimita-kaantina iriipirori. 18 Iriira Pawa Jinoki-satzi oyotakaa-kiriri piwaisatzitini Nabucodonosor, ipinkatha-ritaki, iriipirori ikantaka, otzimi-motziri isintsinka aajatzi iwaniinkaro. 19 Tima ikantakaakaro Pawa ontzimi-motiri isintsinka, irootaki ipinkathatan-takariri maaroni atziri-payi, piyonkawaitaka nampiyitarori tsikari-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi. Tima inkarati inintziri irirori airo iwamairi, airorika inintziri kantatsi iwamairi. Ikaratzi inintziri yiriipirota-kairi, aritaki imatakiro. Airorika inintziri, airo imatziniri. 20 Iro kantacha yoka pinkathari Nabucodonosor itharowinta-waitanaka, yitanakaro iwasankitaa-waitziri atziri. Irootaki kaari ipinkatha-ritantaja, yaapithai-tairi okaratzi iwaniinkatan-tawitakari. 21 Tima yookaitakiri Nabucodonosor, ti isaiki-motairi atziri. Ti onkamiithatanaji okaratzi yantayitziri, ikimita-kota-nakari antami-wiri kaari kimatsini. Isaikawaitzi itsipayitari katsimari, iwayitakaro katarosi ikimitakari ipiraitari. Ashiwaitakiri itsini impokiro. Ari ikantakari isaikawaitaki, irojatzi iyotantaari aparoni ikanta Pawa Jinoki-satzi ipinkathari-wintziro maaroni nampitsi-payi. Apatziro inintziri itzimi-rika ininta-kayiri impinkathariti. § 22 Pinkatharí, Belsasar, awiroka icharini Nabucodonosor, yotzirori opaita awisain-tsiri, titzimaita pintsinampa-siri-waiti. * 23 pipithoka-sitakari Pawa Inkiti-satzi, pamakaan-takiro ooronaki-payi saikawita-chari Tasorintsi-pankoki, pitsipatakari pikarajiitzi pijiwari, piinaiti, aajatzi pinintani-payi. Ari omapirotari pipinkatha-waitakiri pawaniro-payi. Pimatzi-takaro pipinkatha-waitziri piwawanitari ooro, kiriiki, asiro, kitiriri asiro, inchato, mapi, ti iñaanti, ti inkima-niti. Titzimaita pimpinkathatiri Pawa, tzimatsiri isintsinka, matzirori yañaakaa-yitzimi. 24 Irootaki ityaantan-takarori irirori kimitakarori akotsi isankinaiti. 25 Iroka ikantaitzi aka: ‘Mene, Mene, Tekel, Parsin’. 26 Kanta-kota-chari ‘Mene’. Ikantai-tatzii: ari okarata-paaki inintzi Pawa pipinkatha-ritzi. 27 Kanta-kota-chari ‘Tekel’. Ikantai-tatzii: tzimatsi isiniwitai-takamiri, paparatakiro pinkatharí. † 28 Kanta-kota-chari ‘Parsin’. Ikantai-tatzii: iporoka-tyiiro Pawa piwinkathari-pankoti, yasitakai-yaari kashitani Niyanki-wini-satzi pasini kashitani yasitakai-yaari Kyaakowini-satzi, ikantai-tziro iñaaniki pairani iriroriiti Parsin. ‡

29 Ti ishintanaki pinkathari Belsasar, ikantakaantaki inkithaataitiri Daniel jonkiro-masita-tsiri osiyarori irasi pinkathari, ithaanota-kaitakari thatanintsi iwitsikai-tziri ooro. Ikamantai-takiri maaroni nampitarori anta, iriitaki iwairi yoka inampiri. Tikatsi pasini anairini yiriipiroti, apatziro yanairi inampina-pirori, aajatzi irirori.

30 Okanta otsitinitanaki, ari iwamaitakiri Belsasar iwinkathariti Kiyamoriwini-satzi. 31 Iriira Darío poñaachari Niyanki-winiki yimpoyiitaari ipinkatha-ritai, okaratzi 62 isarintsiti yitanta-nakarori ipinkatha-ritzi.

6

Ititaitakiri Daniel omoronakiki ipiyotayita kashikari

1 Ari inintaki pinkathari Darío iwayiti inampiri-payi inkarati 120, iriitaki amita-kotirini impinkathari-wintanti. 2 Ikaratakira 120 inampiri-payi, tzimatsi ikaratzi mawa jiwatirini yokaiti, ari onkantyaa imatantyaarori pinkathari inintziri yantakaantiri. Iriitakira Daniel karatirini mawa jiwatirini 120 inampiri-payi Darío. 3 Iro kantacha omapirota-tziiri irirori Daniel ikamaitaro inintziri pinkathari yantiro, yanaanakiri pasini-payi, iwakiri pinkathari ijiwatiri maaroni. Ikinkisiryaaka aajatzi pinkathari kantacha Daniel impinkathari-wintiri maaroni atziri-payi. 4 Irootaki inintan-takari pasini inampiri-payi pinkathari iñiiri Daniel opaita-rika inkinakaa-sityaari, iro ompoñaan-tyaari inkamanta-kotiri pinkathariki. Iro kantacha ti ontzimi ompaityaa inkanta-kotiriri, tima imapirota-tyiiro Daniel ithotyiiro okaratzi yantayitziri. 5 Iro kantacha ikanta-wakaaka pasini inampiri-payi pinkathari, ikantzi: “Tira ontzimatyii ompaityaa ankamanta-kotiriri Daniel, apatziro ankanta-kotiri ipinkatha-waitzirira iwawani irirori.”

6 Ikanta yokaiti jiwatziriri inampiri-payi jatanaki iñiiri pinkathari Darío, iwithata-paakari ipinkathata-paakiri, ikantziri: * 7 “Pinkatharí. Maaroni jiwari-payi, aajatzi pinampiri-payi, ikinkisiryaaka ontzimi pikanta-kaantani. Airo oshinta imatantai-tyaarori pinkanta-kaantiri, onkarati aparoni kasiri, airo itzimaji aparoni pinkathatairini iwawa-niroti, aajatzi aparoni atziri, apatziro impinka-thaitajimi awiroka. Tzimatsi-rika piyathata-kyaamini, intitaitiri omoro-naki tsika ipiyota kashikari. 8 Pinkatharí, ontzimatyii pakina noninta-kotzimiri. Pisankinatiro piwairo airo ipyaakotan-taitaro yantaitiro pikanta-kaantakiri. Tima iro okantziri ikantakaantani Niyanki-wini-satzi, aajatzi irasi Kyaakowini-satzi, tikatsira wasiñaa-jironi.” 9 Tima isankinatakiro iwairo pinkathari Darío ikantakaan-taniki.

10 Ikanta iyotaki Daniel isankinatakiro iwairo pinkathari Darío ikantakaan-taniki, jataki iwankoki, yasitaryaa-paakiro yaminawaita-piintzi, tsika yamina-kotai-tziro Aapatyaawini. Ari ityiirowari yamaniri Pawa, tima mawa yapiitziro kitaitiri, imatakiro tsika ikanta-piintziro. 11 Ikanta yapatojiitaka jiwari-payi, iñaakiri yamani Daniel, oshiki iwisiryaawintakari Iwawani. 12 Sintsiini ijatanaki yokaiti inkamantiri pinkathari, ikantapaakiri: “Pinkatharí, pisankinatakiro piwairo airo ipyaakotan-taitaro yantaitiro pikanta-kaantakiri. Tima tikira ontzima-kotanaki aparoni kasiri airo itzimawaitzi aparoni pinkathata-jirini iwawa-niroti, aajatzi aparoni atziri, apatziro impinka-thaitaimi awiroka. Tzimatsi-rika piyathata-kyaamini, yookaitiri omoro-naki tsika ipiyota kashikari. ¿Tima ari?” Ikantzi pinkathari: “Ari okanta. Ontzimatyii imataitiro, tima iro okantziri ikantakaantani Niyanki-wini-satzi, aajatzi irasi Kyaakowiniki, tikatsira wasiñaa-jironi.” 13 Aikiro ikantajiitatzii: “Yoka Daniel, Judá-iti, inosikai-takiri pairani, ti inkimisantiro pikanta-kaantani, tima noñaakiri yaakowintakaro yamani, mawa yapiitziro yamani maaroni kitaitiri.” 14 Ikanta ikimaki pinkathari ikantai-takiriri, antaro iwasiritanaka, ikamaitakaro irojatzi ititan-tanakari ooryaatsiri, ikinkisiryaa-waitaka tsika inkinakairo iwawisaa-kotan-tyaariri Daniel. 15 Iro kantacha yokaiti jiwari-payi, yapiitakiro yapatojiita, ijata-sitakiri pinkathari, ikantapajiri: “Pinkatharí, piyopirotzi awiroka aririka isankinatakiro iwairo pinkathari, tikatsira matironi iwasiñaajiro.”

16 Iroora ikantan-tanakari pinkathari: “Pijati, paakitiri Daniel, pintitiri omoroki tsika ipiyota kashikari.” Ikanta yamaita-paakiri Daniel, ikantawakiri pinkathari: “Daniel, onkamintha yookakaa-wintimi Piwawani, pipinkathata-piintziri.” 17 Ikanta yaitanakiri Daniel, ititaitakiri omoro-naki tsika ipiyota kashikari. Yasitakoi-tanta-nakari antaro mapi, iwitsiña-koita-nakiri. Ari ikantzi-taikari pasini mawa inampiri-payi pinkathari, ari onkantyaa airo itzimanta impaityaa nintatsini inosikairi Daniel ititaitakiri omoro-naki. 18 Ikanta ijatajira pinkathari otsitinitanaki iwinkathari-pankotiki, titzimaita iwapajyaa. Ti ininti inkimiro panthaa-mintotsi. Awisanaki iwochokini ti onkanti imayi.

19 Ikanta isaakita-manaji kapichikitaiti pinkathari, sinsitsinira ijatanaki omoroki tsika ipiyota kashikari. 20 Ariitapaaka osaiki omorona, iwasirin-kakiini ikaimapajiri, ikantziri: “¡Daniel! ¡Impiratani Pawa Añaanita-tsiri! ¿Yookakaa-wintakimi Piwawani pikamaita-piintari pamaniri? ¿Ti iwyaami kashikari? 21 Arira iwithata-waari ipinkathata-wajiri, ikantziri: 22 “Tima ityaantakina Imaninkariti Pawa, ishipika-waantitakiri kashikari, ti yatsikina. Tima iyotzi Pawa tikatsi nonkinakaa-sityaa, ti nompithoka-siwaityaami awiroka pinkathari.”

23 Ikanta ikimaki pinkathari ikantakiri Daniel, antaro ikimo-siritanaji, ikantaki inosikai-tajiri omoro-naki. Ikanta imisitowai-tajirira, ithonka iñaakiri atziri-payi ti inkisaraawaitiri kashikari, tima omapiro yawintaakari Iwawani. 24 Ipoñaa ikaimakaan-takiri pinkathari ikaratzi kantako-waita-kiriri Daniel, ititaita-kiriri irirori ipiyota kashikari, ari itsipatai-takiri iina aajatzi iwaiyani-payi. Tira ishintanaki kashikari, yaa-wakiri, ikaraawaita-wakiniri itonki tikira-mintha yariityaa kipatsiki, ithonka ipitharyaa-wakiri.

25 Ari isankinataki pinkathari Darío aparoni ñaantsi inkimaitiri maaroni kipatsi, inkimiri aajatzi ikaratzi ipinkathari-wintziri. Iroka okantzi ñaantsi: “Onkamintha isaikaitai kamiitha maaroni. 26 Nokanta-yitziri ikaratzi nampitarori tsika nopinkathari-wintantzi, inkimisantairi, impinkathatairi aajatzi Iwawani Daniel.

Yasi iwiro yañaanitzi,

tikatsi matajirini yiitsinampairi.

Asi owajiro isintsinka.

27 Tima kantatsi Iwawani Daniel iwawisaa-kotanti,

yookakaa-wintanti aajatzi.

Yantayitziro kaari iñaapiintaitzi inkitiki aajatzi kipatsiki.

Tima añaakiri yoka Daniel iriitaki Iwawani ookakaa-winta-kiriri kaari yatsikantari kashikari.”

28 Ari ikanta-kotakari Daniel, tima aikiro ijatatzii yiriipirotzi ipinkatha-ritantari Darío. Ari ikimitakari aajatzi ipinkatha-ritantari Ciro anta Kyaakowiniki.

7

Itomi Atziri, irasi iwairo impinkathariti

1 Owakira yitanakaro ipinkatharitzi Belsasar Kompi-jaariki. Ari imisiwai-takiri Kamantan-tzinkari Daniel. Tima isankina-takotakiro okaratzi imisitakiri.

2 Iroka ikantzi isankinataki: “Noñaakiro nomisiriki osinkyaatzi antaro inkaari. Irootaki tampyaa sinkyaa-takairori inkaari okinapaakiro kirinka, katonko, isitowa-piintzi ooryaatsiri, aajatzi tsika ikyaa-piintzi. 3 Imapoka-sitaka isitowanaki antariiti inkaari-wiri, ikarajiitzi 4. Inasiyita aparo-payi, ti isiya-wakaiyaa.

Imishakominto Pawa

9 Ari namina-piro-tanaki,

Noñaatzii yamaitaki saika-mintotsi waniinka-tachari,

Ari isaikapaaki Antaripiro-taintsiri.

Kitamaaroiniki okantaka iithaari, iroowaitaki okitamaarotzi jiriniki.

Kitamaaro-powainka okantaka iisi, iroowaitaki okitamaarotzi iwitzi ipiraitari.

Tima paama-porinthataki saika-mintotsi, ari okantzitari aajatzi osiyantari. *

10 Osiyawai-takaro omorikaa-tyiimi nijaa sitowain-tsiri isaikakira.

Ari ipiyotakari oshiki oshiki-piro-tatsiri impiratani,

Jataki intaina ikaratzi katziyain-chari tsika isaikaki.

Ari yitaita-nakaro yapatojiita,

Ipanaryaitanakiro tsika isankina-taitaki.

13 Aikiro noñaatziiro noñaawya-takari tsitiniriki. Omapokasita:

Koñaata-naintsiri minkoriki,

Isiyakari itomi atziri,

Iriitaki jataintsiri isaikaki Antari-kona-taintsiri.

Isinitai-takiri yokaaki-tyaari irirori.

14 Ipaitakiri iwinkathari-minto, ipasankyii-takiri sintsi-nkantsi, aajatzi waniinka-taantsi.

Irootaki opoñaantari ipinkathari-wintziri maaroni atziri saikayi-tatsiri tsika-rika-payi, ikaratzi kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi.

Ari inkantai-tatyiiyaani irirori,

Tikatsi matairini iwashaanta-kairi ipinkatharitaki.

9

Pinkaari Apirotantaniri

1 Okanta owakira yitanta-nakarori ipinkatha-ritzi Kiyamoriwiniki pinkathari Darío, itomi Asuero, iriitaki ishininka-mirinka Niyanki-wini-satzi. 2 Ikanta yitanakarori Darío ipinkatha-ritzi, ari noñaanatzirori naaka Daniel isankinari Kamantan-tzinkari Jeremías, tsika okanta-kota omonkaratajyaa 70 osarintsi imporokai-takirora Aapatyaawini, tima iro ikantakiriri pairani Pawa yoka Kamantan-tzinkari. 3 Ari nokowa-kotakiri Pawa namananiki, notziwintakari. Nokithaata-nakaro mirimasita-tsiri manthakintsi, saikawaitakina samanpoki. 4 Nokamaitakari namaniri Pawa, nokamanta-kotakiro noyaaripironka, nokantzi: “Asitanarí, awirokataki iriipirori, tzimatsi pisintsinka. Pimata-piintziro okaratzi pikasiya-kaantziri, poiñaarontziro pitakotanta, pitakota-piintari ikaratzi nintzimiri awiroka, ikaratzi kimisantzimiri. 5 Oshiki nokaaripiro-waijiitaki, nantasi-waijiitakaro nonintziri ti nosirita-kota-jyaami awiroka, nowashaanta-nakiro piñaani aajatzi pininta-kaantani. 6 Ti nonkimisanta-jiitiri pimpiratani-payi Kamantan-tzinkari-payi, iriitaki kinkithata-kowita-kamiri, ikimayi-witakari nowinkathariti, jiwari-payi aajatzi nowaisatziti-payi, maaroni naakaiti Israel-iiti. Iro kantacha oshiki nopiyatha-yitakami.

11 Tima maaroni Israel-iiti ipiyathatakaro piñaani, ti ininti inkimayitiro pikantziriri. Irootaki noñaanta-yitakarori naakaiti imishatai-takina, tima irootaki isankina-yitakiri pairani Moisés, pimpiratani. Tima oshiki nokaaripirotzi-mowaitakimi.

16 Pawá, pimatziro awiroka pikamiitha-siritzi pantzirora kamiitha-yitatsiri, pimpyaajiro piyatsimati okaratzi pitsimaa-waitakari Aapatyaawini-satzi, tima irootaki pinampi, irootaki pitasorintsita-kaani otzisi. Tima maaroni atziri ikaratzi saika-nampitzirori, ithainkima-waitakiro Aapatyaawini, okantakaan-tziro nokaaripiro-yitaki, aajatzi irasi nowaisatzitini-payi.

19 ¡Pinkimajina, Asitanari! ¡Pimpyaakota-jinaro nokaaripiro-waitaki! ¡Pinkimajina, pimpokanaki pinkisa-winta-jyaana! ¡Pantiro awiroka Asitanarí, tima awirokataki anintaa-waita-chani!”

20 Namanako-minthaitziro Aapatyaawini, nokanta-kowinta impyaakoi-tajinaro noyaaripironka, aajatzi irasi ashininka-payi, 21 tima aritaki siityaanaki, ari noñaakiri Maninkari ipaitai-tziri Gabriel yarapaaki, iriitaki noñiitakari chapinki nomisiriki. * 22 Ari ikantanakina Maninkari Gabriel: “Pinkimisanta-wakina Daniel, nopokatzii namitakotimi ontzimi piyotani pikimathatairo iroka-payi. 23 Oshiki ikowa-pirotakimi Asitairi, tima owakira pitanakaro pamani, ti ishintyaa yakakimi Pawa. Irootaki nopokantari noyotakaa-jimiro. Oninta-pirota pinkimisantawaki, ari onkantyaa piyotan-tyaari opaita-rika siyakaa-winta-chari pimisiri:

24 Ontzimatyii osamaniti onkarati 7, iro kantacha apiita-piintiro onkarati 70,

ari piñiirori onkarataji iwasankitai-tziri pishininka pinampi-tsitiki tasorin-tsita-tsiri.

Ari piñiirori onkarataji pipiyatha-waitaka, aajatzi pikaaripiro-waitaki.

Ari impyaakota-jimirori Pawa pikaaripiro-waitaki.

Tampatzika-siri inkantajyaa pinkatha-ritaa-tsini, ari inkanta-jita-tyiironi irirori,

Ari omonkarata-jyaari okaratzi piñaawya-yitakari, okaratzi ikasiya-kaantakiri Pawa.

Tzimatsi isaitaitiri, Tasoritsi-pirota-tsini.

25 Ontzimatyii pikimathatiro kamiithaini iroka:

Tima awisaki osamaniti onkarati 7, itanakyaaro aririka inintaitaki iwitsikai-tairo nampitsi Aapatyaawini,

Irojatzi yariitan-tajyaari iyosiitai-takiri Jiwari.

Tima inthonkai-tajiro owaankiiri-tsiti Aapatyaawini,

Aajatzi ikimitai-tajiro otanto-payi ithonka iwitsikai-tairo,

Osamaniti onkarati 7, iro kantacha apiita-piintiro onkarati 62.

¡Oshiki iñiitiro yasinonkaityaa, antaro owasiritaantsi onkantyaa!

26 Aririka awisanaki onkarati 7, iro kantacha apiita-piintiro onkarati 62.

Ari impokajiri pinkathari inkaratajiri iwayiriti,

Ari intsitoka-pajiri jiwari iyosiitai-takiri.

¡Yapiitajiro imporokaitiro Aapatyaawini aajatzi Tasorintsi-panko,

Yapiroi-tajiro airo iñiitairo,

Omapoka-sitajyaa onthonkajyaa,

Iroowaitaki omapokantzi amarani,

¡Manataantsi aajatzi apirotan-tatsiri,

Okaratzi ikamanta-jitzi-tantakari

Aikiro ijatakai-tatyiiro irojatzi onkaran-tapaa-kyaari!

27 Tima awisawaji onkarati 7,

Yoka kaari-pirori pinkathari tzimatsi ikasiya-kaantakiri irirori,

Tima oshiki tzimatsi yatziriti,

Iro kashitani awisawaji onkarati 7,

Airo isinitai-tantai ampajiri Pawa asitakaariri.

Anta pomitai-rontsiki itayiitziri atsipita-kaantsi,

Aritaki asitakaa-jyaari mapirotzirori ipinkai-tziri Pawa.

Ari onkarata-paaki iroka-payi, yapirotairi Pawa ipaitai-tziri Pinkaari Apirotan-taniri.”

* 5:1 oshiki jataintsiri = 1000; iraitziri = [vino]

† 5:2 nowaisatzitini = nirini

‡ 5:7 antyawiyari = Kiyamori-wini-satzi

§ 5:7 waniinkata-tsiri = jonkiro-mankita-tsiri

* 5:10 pinkatharí = nonintzi irasi iwiro yañai pinkathari

† 5:11 piwaisatzitini = opirini

‡ 5:12 Aamaa-kotariri Pinkathari = Beltsasar

§ 5:21 katsimari = asno; ipiraitari = buey

* 5:22 icharini = itomi

† 5:27 isiniwitai-takamiri, paparatakiro = Imonkarataitakimi tinaminto-tsiki, iñiitaki tzimatsi kowityaa-painchari

‡ 5:28 Parsin = Uparsin, Peres (Iroora paitachari iroñaaka anta Persia.)

* 6:6 iwithata-paakari = noninta-jiitzi pinkatharí, pasi piwiro pañai.

* 7:9 ipiraitari = oisha

* 9:21 siityaanaki = sirinkanaka ooryaatsiri ipomitanta-piintariri ipiraitari Tasorintsi-panko saikatsiri anta Aapatyaawiniki.

JONÁS

1

2

3

4

JONÁS

1

Ikinkithasiritaka Jonás isiyapithatiri Pawa

1 Ikanta Pawa iñaanatakiri Jonás, itomi Amitai, ikantziri: 2 “Pijati Inawiniki, pinkamantiri atziri-payi nonintzi napirotiri, tima nokimaki naaka tsika ikanta ikaaripirotaki.” 3 Iro kantacha Jonás, ti inkimisanti. Ikinkitha-siritaka isiya-pithatiri Pawa inkinaki Owaniinkaariniki. Ari iñaaki antaro amaatako-mintotsi, irootzi-mataki ojati Makaariniki. Ipinatakiro intitan-tyaari, jataki. 4 Iro kantacha, ikantakaakaro Pawa ontampyaati inkaariki, antaro osinkyaa-tanaki. Tima iro onkotaimi amaatako-mintotsi. 5 Antaro itharowanaki aminirori amaatako-mintotsi, yamanawi-takari atziri-payi iwawa-niroti. Iwiinkaki iwaararo airo otsitsiyanta amaatako-mintotsi. Tima ikyiitzitapaaka inkaaranki Jonás inthompoi-ki amaatako-mintotsi. Imaapiro-tapaa-kitzii anta. 6 Jatanaki ijiwariti aminirori amaatako-mintotsi tsika inaryaaka Jonás, ikantapaakiri: “¡Ipaita pantziri aka pochokintzí! ¡Pimpiriinti! Pinkowa-kotiri Piwawani. Inisironka-taita, apiinki = kari.”

7 Ari ikantanaki aminirori amaatako-mintotsi, ikantzi: “Pimpoki, thami añaarityaa ayotant-yaari ipaita kantasi-tarori añaantarori iroka kowiinkari.” Imatakiro iñaarijiita. Iñaatziiri iriitaki Jonás kantakaan-tzirori. * 8 Isampitakiri, ikantziri: “Pinkamantina, ¿Ipaita añaantarori kowiinkari? ¿Ipaitama pipokantari aka? ¿Tsika pipoñaa-nakari? ¿Tsika ipaitaka pishininka?” 9 Akanaki Jonás, ikantziri: “Naaka ishininka Heber-iiti, nopinkatha-tziri Inkiti-satzi Pawa, iriitaki owitsikakiro inkaari aajatzi kipatsi.” † 10 Antaroiti itharowanaki, ikantajiitzi: “¿Tsika pinkanta-taitinaka?” Tima yotanaki isiya-pitha-tatyaari Pawa, tima aritaki ikantzi ikamantaki. 11 Aikiro ikantai-tanaki-tziiri: “¿Tsika nonkantimika oshikan-tajyaari otamakaani?” Tima aikiro omapiro-tanakityaa osinkyaatzi inkaari. 12 Ari ikantanaki Jonás: “Pookina inkaariki, aritaki oshikanaki otamakaani. Naaka kantasitaro añaantarori okowiinkatzi otampyaatzi.”

13 Ari iyomajiitzi sintsiini inintzi yaatakoti othapyaaki inkaari. Titzimaita imatiro. Ainiro omapiro-tanakityaa osinkyaatzi inkaari. 14 Ikowako-tanakiri Pawa, ikantajiitzi: “¡Pawá! Airo pisinitana nompiinki ikantakaan-tziro yoka atziri. Tikatsi-rika iyaari-piroriti, ti noninti piwasankitaa-wintinari ikamaki. Pimatziro awiroka Pawa okaratzi pinintziri.” 15 Ithonka-kiro ikowako-tziri Pawa, yookaitakiri Jonás inkaariki. Tima awisanaki otamakaani inkaari. 16 Ikanta iñaakiro atziri-payi, antaroiti ipinkatha-tanakiri Pawa. Ipomita-kiniri iratsipi-takaani, ikantajiitzi: “¡Pawá! Omapiro nonkimisantajimi.”

17 Iwaki Pawa antari nijaa-wiri niyawakirini Jonás. Mawa kitaitiri aajatzi mawa tsitiniri saikaki imotyaaki nijaa-wiri.

2

Amanaji Jonás isaikaki imotyaaki nijaawiri

1 Ikanta yamanaji Jonás isaikaki imotyaaki nijaa-wiri, 2 ikantzi:

¡Pawá! Noñaakiro nokimaatsi-waitaka, nokampi-takimi. Pikaminthaakina awiroka.

Pikimakina nokaimi kaminkari-masiki.

3 Pookawi-takana osaankanatzi inkaari,

Onosika-nakina osinchaari.

Aanakina omoitonkari.

4 Ari nokantziri: ¡Pawá! Pookakina.

Airo noñaajiro pitasorintsi-pankoti.

5 Othonka anaakina nijaa,

Opyaakina osaankanatzi inkaari.

Tima inthonkyaa ankowiinatakina samantosha.

6 Notsitsiyanaki inthompointa nariita-paintaro kipatsi.

Kimiwaitaka nasi nowiro nosaikimi tsika yasitakoi-takinami.

Iro kantacha Nowinkathariti Pawa, awiroka owawisaa-kotaana nonkamimi.

7 Ikanta nokamimataki, nokinkithasiri-tanajimi awiroka, Pawa.

Pikimakiro namanani pitasorintsi-pankotiki.

8 Ikaratzi pinkatha-waitziriri isiyakaaro pawaniro,

Ti itsipatzimaityaami.

9 Irooma naaka, kaminiinka nompaasoonkitimi,

Nompomi-tajimiri natsipi-takaani nasitakaamiri.

Aritaki nantajimiro nokantzimiri.

Tima apatziro pikanta-kaaro Pawa, piwawisaa-kotantzi.

10 Ari ikantakaajari Pawa yoka nijaa-wiri, ikamarankairi Jonás othapyaaki inkaari.

3

Ikimisantairi Pawa Inawini-satzi

1 Ari yapiitajiro Pawa iñaanatairi Jonás, ikantziri: 2 “Pijati Inawiniki, pinkamantantiro onkarati nonkantimiri.” 3 Jataki Jonás Inawiniki, imatakiro ikantakiriri Pawa. Tima antaro nampitsi Inawini, mawa kitaitiri aniitan-tyaarori maaroni. 4 Ariitaka Jonás nampitsiki, aniitaki aparoni kitaitiri, ikantzi ikinkithatzi: “Oyotapaaka 40 kitaitiri, yapiroi-tantyaariri ikaratzi nampitarori Inawiniki.” 5 Ikanta ikimaki nampitarori Inawiniki: antari-payi aajatzi iinchirii-riki, ikimisanta-nakiri Pawa, ikanta-wakaa-jiita: “Thami antziwintyaa.” Ikithaa-tanakaro paisato-poroki iithaari, irootaki iyotanta-jyaari iwasiri-tatyaa.

6 Ikanta ikimaki pinkathari-tatsiri Inawiniki, yookanakiro iwinkathari-minto, ikithaa-tanakaro paisato-poroki iithaari, saikanaki samampoki. 7 Ikamantantaki inampina-payi pinkathari, iyotantyaari maaroni nampitarori, ikantzi: “Intziwintyaa maaroni atziri, tikatsi owaachani. Ari inkimitairiri ipira-payi, airo ipiri kapichiini iyaari aajatzi imiri. * 8 Ontzimatyii inkithaa-porokityaa atziri-payi aajatzi ipira-payi. Inchiraa-piro-tatyii yamanairi Pawa. Iwashaantairo ikaaripiro-waitzi aajatzi imaimani-tantzi. 9 Aamaasityaa aritaki inisironkatai Pawa, intsimaryaa-siri-tajyaa. Airo añaantaro yapathakirotai.”

10 Iñaakiri Pawa tsika ikantanaja Inawini-satzi, tima iwashaanta-najiro ikaaripiro-witaka. Ti inintanaji Pawa iwasankitairi.

4

Otyaanakari imasirinka Jonás

1 Ti onimotiri Jonás iñaakiri Pawa ti iwasankitairi Inawini-satzi, otyaanakari imasirinka. 2 Ikowako-takiri Pawa, ikantzi: “¡Pawá! Ari noyotzitaka pantiri ainiro nosaiki nonampiki. Irootaki nonintantari noyaatimi Makaariniki. Tima noyotzi awiroka Pawa nithaan-tatsiri, nisironka-tantatsiri, ti pinkisa-nityaa. Antaro pitakotanta, pinkanta-wityaa: ‘Ari nowasankitaakimi’, iro osamaniitaki ti pinintanaji piwasankitaanti. 3 Irootaki noñaasirinkan-tamiri Pawa, nonintzi nonkami. Irootaki noninta-pirotzi nonkami, ti noninti nañai.” 4 Ari yakanaki Pawa, ikantzi: “¡Jonás! ¿Irooma kamiitha-tzimo-tzimiri pikisawaita?” 5 Jatanaki Jonás isitowa-piintziro ooryaatsiri owiraa-thapita nampitsi. Iwitsika-paaki iwanko-shita. Ari isaiki yaimpyaa, iyaawinta paita awisatsini nampitsiki.

6 Ikantakaakaro Pawa omapoka-sityaa oshooki siwitha-maisi, anaakotakiri Jonás. Irootaki tsimanka-kiriri iitoki, ari yaimpyaari airo iñaasirinkantari ooryaatsiri. Oshiki ikimo-siri-winta-nakiro Jonás shookain-tsiri. 7 Ikanta okitaitita-manaji, ikantakaakaro Pawa yapiyiro chapitzi shookain-tsiri, sampiyasi-tanaki. 8 Ikanta isintsi-tapaaki ooryaatsiri, itampyaa-takaakiro Pawa sintsiini okinapaakiro tsika isitowiro ooryaatsiri. Iriitaki taakiriri sintsiini iitoki Jonás, iwamaima-takiri. Ikantzi: “Irootaki nokowa-pirotzi nonkami, ti noninti nañii.”

9 Iroka ikantzi Pawa yakiri Jonás: “¿Irooma kamiitha-tzimo-tzimiri pikisakotaro okamaki incha-maisi?” Ikantzi Jonás: “Jii, tima kamiitha noñaakiro ayimawaitana nomasirinka.” 10 Ikantzi Pawa: “Ti awiroka pankitironi siwita-maisi, ti awiroka shookakaironi aajatzi. Apatziro-machii piñaakiro oshookaki, piñaakiro okamaki aajatzi. Irootaki pitako-waitari. 11 ¿Airoma nonisironkatari naaka Inawini-satzi? Oshiki ikarajiitzi. Tzimatsi aajatzi oshiki iinchirii-riki, ikaratzi 120,000, tikira iyotziro tsika otzimi yampati aajatzi irako-piro. Tzimatsi aajatzi oshiki ipiraitari anta.”

* 1:7 Paminiro Oiñaarontzirori Ñaantsi-payi: ‘Ñaaritaantsi’

† 1:9 Heber-iiti = Israel-iiti

* 3:7 ipira-payi = bueyes, ovejas

MIQUEAS

1

2

3

4

5

MIQUEAS

1

Impoñiiyaa Owaripankoniki pinkathariwintairini Israe-iiti

1 Iroka iñaani Pawa ikamantziriri Miqueas Kasiya-kaarini-satzi, ikantziri: “Noñaakimiro opaita awisatsini apaata Ositikii-toniki aajatzi Aapatyaawiniki.” Aripaiti iñaakiri ipinkathari-tantari Jotam, Ahaz aajatzi Ezequías anta Judá-iti-ki.

5

Impinkathariwintantai owawisaakotantaniri

1 ¡Irisinto owayiriiti! Pinkisa-winta-jyaaro tapotakimiri otantotsi,

Tima iwayiri-taitatyai.

Antaroiti iwasankitaitiri ijiwariti ashininka Israel-iiti,

Imposawai-tantyaari pasamintotsi iporoki.

2 Irooma awiroka, Tantapankoni saikatsiri Posini-pathaniki,

Yanaakimi ishikijiitzi pishininka Judá-iti.

Ari impoñii-yaami pinkathari-wintairini Israel-iiti.

Iriitaki itakarori itzimaki pairani,

Itziman-tayitakari añaanita-tsiri.

3 Kapichiini yooka-paintziri yasiyitari,

Irojatzi apaata ontzimaa-nitan-takyaari kooya yaminai-takiri owaiyanti.

Iyosiitaitani kooya owaiyanti.

Aripaiti impokayitaji ishininka,

Intsipa-yitajyaari Israel-iiti.

4 Ari yitanakyaarori pinkathari yaamaako-winta-jyaari ishininka-payi,

Irootaki imatanta-jyaari isintsinka Pawa.

Ari inkantzi-taityaari impinkatha-taitiro iwairo Iwawani.

Aritaki isaikawaitaji kamiitha,

Tima antaroiti impinka-thaitairi Pawa,

Imaitairo maaroni tsika-rika owiraa-thapi-tapaja kipatsi.

MALAQUÍAS

1

2

3

4

MALAQUÍAS

1

Ityaantaitiri kimityaarini kamantantzinkari Elías owitsikironi tsika inkinapaaki ikokowaitziri

1 Iroka iñaani Pawa ikantakiriri Kamantan-tzinkari Malaquías, irootaki iyotajiri maaroni Israel-iiti.

3

1 Ikantzi Pawa Ñaapirori:

Ari nontyaantaki ityaaroni inkaman-takotina,

Iriitaki witsikironi tsika nonkina-paaki.

Omapoka-sityaa inkyii itasorintsi-pankotiki, Piwinkathariti pamina-mina-tziri.

Ariitzi-mataka pikowajii-tziri, iriitaki nontyaantiri inkinkitha-takoyi-tairo kasiyakaa-wakaantsi.

4

1 Iroka iñaani Pawa Ñaapirori, ikantzi:

Okaakitaki kitaitiri iñiitiro siyariri opaamatzi paamari,

Ari intaajyaari kantakaa-pirori aajatzi kaari-pirori, inkimitai-yaaro opaamatzi tsipanasi.

Ari inthonkyaari intaajyaa, isiyaaro ipomitai-tziro inchato,

Tima inthonkaitiro maaroni ochiwo aajatzi oparitha.

2 Irooma awirokaiti pikaratzi pipinkatha-tajiro nowairo,

Ari onkoñaa-tzimo-taimi kamiitha-siri-taantsi osiyaari isiparyii ooryaatsiri,

Irootaki isiparyaani wawisaako-tajimini osiyawai-tajyaaro iroomi isiwanki iwaankakiri tsika pisaikaki awiroka.

Antaro pinkimo-siri-yitai, pinkimi-tyaari itharowinta yanini pipira aririka isitowi kapichikitaiti tsika pasitako-tziri. *

3 Aritaki paatzika-yitairi kaari-piro-siriri,

Pinkimi-takaan-tajiri yaatzika-waitai-tziro samampo-pani,

Aririka omonkara-tapaakyaa kitaitiri nomatan-tajyaarori onkarati nantayitiri.

Ari ikantzi iñaawaitzi Pawa Ñaapirori.

4 Pinkinkithasiri-tairo noñaani,

Nopakiriri pairani nompiratani anta Mamirii-toniki.

Irootaki nosinita-kaantani, irootaki noñaani irasiiti maaroni Israel-iiti!

5 Aritaki nontyaanta-kimiri Kamantan-tzinkari Elías,

Tikira omonkara-tapaakya kitaitiri inintziri Pawa, tima kowiinka onkantajyaa, omapiro-kitajyaa onkaaripiro-paititai.

6 Aritaki yoipyaa-siri-tairi Pawa ikaratzi iriritaitari, oshiki imiraawintairi itomi-payi.

Ari ikantajyari itomitaitari, oshiki inkaminthaa-siri-tairi asitariri-payi.

“Paamaiyaa, nompiyaki-rika, nowasankitairi = kari ikaratzi saikantarori kipatsi.”

* 4:2 pipira = vaca = becerro

MATEO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

KAMIITHARI ÑAANTSI ISANKINA-TAKIRI MATEO

1

Icharini-yitari Jesús

(Lc. 3.23-38)

1 Iroka iwairo-payi ikaratzi icharini-takari Jesús, Saipatzii-totaari. Tima yoka Jesús iriitaki icharini David aajatzi Abraham. 2 Ikanta pairani Abraham, itzimaki itomi ipaitakiri Isaac. Ikanta Isaac tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Jacob. Ikanta Jacob tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Judá. Tima oshiki iririntzi tzimain-tsiri Judá. 3 Ikanta Judá itzimakaakiro Tamar, ipaitakiri Fares, iriima pasini ipaitakiri Zara. Ikanta Fares tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Esrom. Ikanta Esrom tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Aram. 4 Ikanta Aram tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Aminadab. Ikanta Aminadab tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Naasón. Ikanta Naasón tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Salmón. 5 Ikanta Salmón itzimakaakiro Rahab, ipaitakiri Booz. Ikanta Booz itzimakaakiro Rut, ipaitakiri Obed. Ikanta Obed tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Isaí. 6 Ikanta Isaí tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri David. Tima yoka David iriitaki pinkathari-taintsiri.

Ikanta pinkathari David itzimakaakiro iina Urías, ipaitakiri Salomón. 7 Ikanta Salomón tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Roboam. Ikanta Roboam tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Abías. Ikanta Abías tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Asa. 8 Ikanta Asa tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Josafat. Ikanta Josafat tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Joram. Ikanta Joram tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Uzías. 9 Ikanta Uzías tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Jotam. Ikanta Jotam tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Acaz. Ikanta Acaz tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Ezequías. 10 Ikanta Ezequías tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Manasés. Ikanta Manasés tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Amón. Ikanta Amón tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Josías. 11 Ikanta Josías tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Jeconías. Tima ti aparoni ikanta Jeconías oshiki iririntzi tzimain-tsiri. Aripaiti inosikai-tanakiri yaitanakiri maaroni anta Kompi-jaariki.

12 Ikanta ipiyajaara inosikan-taita-karira Kompi-jaariki. Ari itzimapajiri itomi Jeconías, ipaitakiri Salatiel. Ikanta Salatiel tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Zorobabel. 13 Ikanta Zorobabel tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Abiud. Ikanta Abiud tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Eliaquim. Ikanta Eliaquim tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Azor. 14 Ikanta Azor tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Sadoc. Ikanta Sadoc tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Aquim. Ikanta Aquim tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Eliud. 15 Ikanta Eliud tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Eleazar. Ikanta Eleazar tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Matán. Ikanta Matán tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri Jacob. 16 Ikanta Jacob tzimanaki itomi irirori, ipaitakiri José. Iriitaki José oimithori María. Tima iroka María irootaki tzimakiriri Jesús, irijatzi ipaitai-tziri Saipatzii-totaari.

17 Iriitaki yokapayi iwaisatzititakari yitanakaro Abraham irojatzi David, ikarajiitzi 14. Ipoñaanaro David irojatzi inosikan-taitana-kariri Kompi-jaariki, ikarajiitzi 14. Ikanta ipiyajara inosikan-taita-kariri Kompi-jaariki, irojatzi itziman-takari Saipatzii-totaari, ikarajiitzi 14.

Itziman-takari Jesús

(Lc. 2.1-7)

18 Iroka okanta itziman-takari pairani Jesús, Saipatzii-totaari. Tzimatsi iinathori José opaita María, irootaki ikasiyakari iinantyaaro. Titzimaita iñiiro itsipa-tyaaro. Iro kantacha, motyaataki María ikantakaakaro Tasorinkantsi. 19 Tima tampatzika-siri inatzii José irirori, inintawitaka iwashaantiro María imananikiini, ti ininti iwasinonkairo inkimakoi-takiro itzimasi-waitaka iintsiti. 20 Ikanta ikinkisiryaa-waita José tsitiniriki, iñaakakari Imaninkariti Pawa imisiri-kii, ikantakiri: “José, icharini pinkatharini David. ¿Paitama pikinkisiryaa-tantari piwashaantiro María? Payiro, tima Tasorinkantsi kantakaarori omotyaa-tantakari. 21 Aririka intzimaki iinchaa-niki, pimpaitiri “Iwawisaa-kotajai Pawa”. Tima iriitaki wawisaa-kotairini ishininka-payi ikaaripirotaki. Tima iroka wairontsi “Iwawisaa-kotajai Pawa”, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Jesús”. 22 Tima omatanta-yitakari iroka-payi, ari omonkaratari okaratzi isankina-takaakiri Pawa pairani Kamantan-tzinkari, ikantaki:

23 Ari otzimanitaki kooya kaari ñiirini sirampari, intzimi otomi,

Impaitaitiri Emanuel, irootaki paitakaan-tairini inkantaitiri: “Itsipatai Pawa.”

24 Ikanta isaakitanaji José, imatakiro okaratzi ikantakiriri Imaninkariti Pawa, iinantakaro María. 25 Titzimaita imaantyaaro irojatzi itziman-takari itakari otzimakiri otomi. Ipaitai-takiri JESÚS.

2

Ipokaki yotanikiri iñiiri Jesús

1 Tima tzimaki Jesús nampitsiki Tantapankoniki, iipatsitiki Judá-iti tsika ipinkathari-wintantzi Herodes. Ari yariijiitaka yotanikiri-payi Aapatyaawiniki ikinapaakiro isitowa-piintzi ooryaatsiri. 2 Isampitan-tapaaki, ikantzi: “¿Tsika isaikika iwinkathariti Judá-iti owakira tzimain-tsiri? Tima anta nonampiki tsika nopoñaaka, noñaaki impokiro noyotan-takari tzimaki. Irootaki nopokan-tanakari nompinkathatiri.” 3 Ikanta ikimaki pinkathari Herodes antaro okantzimo-siryaa-nakari, ari ikimi-tzita-nakari maaroni Aapatyaawini-satzi. 4 Ikaimakaan-takiri Herodes maaroni ijiwariti Ompira-tasorintsi-taari, aajatzi maaroni Yomitaan-taniri, isampitakiri, ikantziri: “¿Tsikama intzimika Saipatzii-totaari?” 5 Ari ikantajii-tanaki irirori: “Ari intzimiri anta Tantapankoniki iipatsitiki Judá-iti, tima ari okantzi isankinari Kamantan-tzinkari, ikantaki:

6 Irooma awiroka Tantapankoni saikatsiri iipatsitiki Judá-iti,

Tikatsi thainkimini, inkantaitimi: ‘Ti piriipiroti awirokaiti, anaimi pasini pinkathari-wintziriri ashininka Judá-iti.’

Tima aritaki impoñii-yaari pinkathari-pirori anta.

Iriitaki jiwatajirini Israel-iiti nasitari naaka.”

7 Tima imananikiini ikaimakaan-takiri Herodes pokaintsiri yotanikiri-payi, isampitakiri, ikantziri: “¿Tsika-paitika piñaakiri impokiro piyotan-takari tzimaki pinkathari?” 8 Ari ikamantakiri tsika-paiti iñaakiri. Ikantzi Herodes: “Kamiithataki, pimatiro pijati Tantapankoniki paminiri tsika isaiki iinchaa-niki. Aririka piñaakiri aajatzi pinkinapaji aka pinkaman-tanajina, nojatiita naaka nompinkathatiri.” 9 Ikanta ikimaki yotanikiri-payi ikantakiri pinkathari, awisajii-tanaki. Aajatzi iñaanajiri impokiro iñaakiri chapinki inampiki. Ikanta yariitzi-matapaaka, iñaatziiri yaatzinka-paaki tsika isaikaki iinchaa-niki. 10 Ikanta iñaakiri yaatzinka-paaki impokiro, antaro ikimo-siri-jiitanaki. 11 Ari ikyaajii-tapaaki pankotsiki, iñaapaa-kitziiri iinchaa-niki aajatzi María, iriniro. Otyiirowa-jiita-paaka, ipinkatha-tapaakiri. Ipoñaa iwayiitapaakiro okaratzi yamakiniriri, ipapaakiri ooro, kasankari, aajatzi kipishaari. Oshiki owinaro iroka-payi. * 12 Ikanta imaajii-tapaaki, ari imisimpyai-takiri, ikantai-tziri: “Airo pikinasi-tanajiri Herodes.” Irootaki ikinanta-naari pasiniki awotsi ipiyanta-naari inampiki.

Isiyantakari Apitantoniki

13 Aritaki piyajiitaja yotanikiri-payi. Yapiitajiro Imaninkariti Pawa iñaanatairi José imisiriki, ikantziri: “¡José! Pisiyakairi iinchaa-niki aajatzi iriniro, pijati nampitsiki Apitantoniki. Ari pisaikiri anta irojatzi nonkantan-tajyaamiri: ‘Pimpiyaji.’ Tima awotsikitaki Herodes inintzi iwiiri iinchaa-niki.” 14 Ikanta isaakitanaki José, ikamantakiro María, tima tsitiniki isiyaka Apitantoniki yaanakiri iinchaa-niki. 15 Ari isaikakiri anta, irojatzi ikamantaari Herodes. Ari omonkaratari isankina-takiri pairani Kamantan-tzinkari, ikantaki:

Isaikawitaka notomi nampitsiki Apitantoni, tima nonkaimajiri impiyaji.

Yapirotaitakiri iwaitakiri iintsipayi

16 Ikanta iyotaki Herodes yamatawi-takiri yotanikiri-payi, otyaanakari imasirinka. Ari ityaankaki apirotirini iwiiri intsi-payi, ikantakiri: “Pijati Tantapankoniki aajatzi maaroni nampitsi okaratzi otsipa-nampitari, piwiiri maaroni iinchaa-niki owakira tzimain-tsiri, aajatzi ikaratzi tzimain-tsiri apiti isarintsiti.” Tima ikamantakiri chapinki yotaniriki-payi tsika-paiti iñaanta-kariri impokiro. 17 Ari omonkaratari ikamantan-takiri pairani Kamantan-tzinkari Jeremías, ikantaki:

18 Ikimaitaki Tonkaironiitoniki antaro iraajiita-chari.

Irootaki osaro-payi kaminkaroni Raquel iraakotariri intsiti-payi.

Tima tikatsi mataironi yoimosirinka-jyaaro, tima ithonka iwamai-tzitai-takiro iinchaaniti-payi. †

Ipiyantajari José iipatsitiki Israel-iiti ipoñaajaro Apitantoniki

19 Okanta apaata, kamaji irirori Herodes. Irojatzi isaikaki José Apitantoniki. Ari yapiitajiro Imaninkariti Pawa iñaanatairi imisiriki. 20 Ikantajiri: “¡José! Kantacha pimpiyi iipatsitiki Israel-iiti, paanajiri pintsiti aajatzi iriniro. Tima kamaji nintawi-tachari iwiiri.” 21 Ikanta isaakitanaki José, jataji iipatsitiki Israel-iiti, yaanajiri iinchaa-niki aajatzi iina. 22 Iro kantacha, ikimaki José ikantaitzi: “Iriitaki pinkathari-taatsi Arquelao inampiitiki Judá-iti, yimpoyii-taari Herodes, iririni.” Oshiki itharowanaki, ti ininti isaikapaji anta. Ari yapiitai-tziri iñaanai-tajiri imisiriki, ikantai-tziri: “Paamaiyaari Arquelao.” Irootaki ikinanta-najari Tapowiniki. 23 Ari inampita-pajaro nampitsiki Kasiyakaa-wini. Tima ari omonkaratari ikantakiri pairani Kamantan-tzinkari-payi, ikantaki:

Ikasiyakaitaitakiriri impaitaitiri.

3

Kiwaatantatsiri Juan

(Mr. 1.1-8; Lc. 3.1-9,15-17; Jn. 1.19-28)

1 Okanta pairani anta iipatsitiki Judá-iti, ari ipokaki Juan Kiwaatantatsiri, ikamantantzi. 2 Iroka ikantan-tapaaki: “Piwashaantairo pikaaripiro-siri-waitaki, tima irootaintsi impinkathari-wintantaji aka Inkiti-satzi.” 3 Tima irootaki ikinkitha-takotaki pairani Kamantan-tzinkari Isaías, ikantzi:

Tzimatsi kaimapain-tsini otzisi-masiki, inkantan-tapaaki:

Piwamiithatainiri Awinkathariti tsika inkinapaaki.

Pinkimita-kaantiro itampatzikai-tziro awotsi.

4 Irootaki ithaaritari pairani Juan, intyii-tziro iwitzi ikyaakoitari, iwathata-kitari misinantsi-masi. Iwari kintori, iriri iyaaki pitsi. * 5 Oshiki pokaintsiri pairani iñiiri Juan, Aapatyaawini-satzi, aajatzi poñaanain-chari pasiniki inampi-payi Judá-iti, ipokanaki ikaratzi nampi-thapyaa-tarori Pariñaa. 6 Ikinkitha-takoyi-takiro ikaaripiro-siri-waitzi, irootaki ikiwaatantakariri Juan yokapayi anta Pariñaaki.

7 Ikanta iñaawakiri Juan ipokajiitaki Nasitantaniri aajatzi Sadoc-iti, inintzi inkiwaatiri iyotaitan-tyaariri kitisiritaji, ikantawakiri: “Ti pinkamiitha-siri-jiiti awiroka, pikimita-sitakari maranki. ¿Piñaa-jaantzi airo iwasankitaitajimi? 8 Omapiro-rika piwashaantajiro pikaaripiro-siri-waitzi, pinkamiitha-siritaji, pisiyako-tajyaaro pankirintsi kithota-tsiri. 9 Airo pikanta-siri-waitzi: ‘Naaka icharini nowaisatzitini Abraham.’ Pinkimi nonkantimi: ‘Airo pikantakaa-piro-waitasita pinkimi-takaantyaa awiroka ininta-pirotani Pawa, kantatsi yatziri-takairo iroka mapi, irootaki impoyii-tajyaarini incharini-yitajyaari awaisatzitini Abraham.’ 10 Airorika pisiyaaro pankirintsi kithoki-tatsiri, ichikakai-tatyiiyaro shiicha pankirintsi-ponkitziki kaari kithoki-tatsini, yaitakiro intaitiro.

11 Aririka iwashaantajiro ikaaripiro-siriwita atziri, aritaki nonkiwaatantaiyaari nijaa. Iro kantacha, awotsikitaki matzirori ipinkathari-tsitzi, nopinkatha-tzitaikari naaka, ti onkanti inkimita-kaantina impiratani nonthopaan-tyaaniriri ikyaantari iitziki. Tima iriitaki kimitakaan-tyaaroni inkiwaatantaityaarimi Tasorinkantsi, yoiti-siri-tantyaairimi paamari. 12 Tima yairikakiro irirori itikaiki-minto, irootaintsi inkaratiro intikai-kiwaiti. Iwakoyi-tairo kamiithari okithoki pankirintsi, intaimai-tajyaaro otakii-riki.” †

Ikiwaataka Jesús

(Mr. 1.9-11; Lc. 3.21-22)

13 Ipoñaa ipokaki Jesús anta Pariñaaki, ipoñaakaro Tapowiniki. Ipokasi-takiri Juan inkiwaatiri. 14 Ti inintawityaa Juan inkiwaatiri Jesús, ikantawakiri: “¿Paitama pipokasi-tantanari naaka nonkiwaatimi? Awiroka kiwaatinani naaka.” 15 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Noninta-piro-tatzii pinkiwaatina. Irootaki inintakaa-kinari Pawa.” Ari inintanaki Juan, ikantziri: “Aritaki nonkiwaatakimi.” 16 Yaanakiri, ikiwaatakiri. Isitowanajiira nijaaki Jesús, kimiwaitaka asitaryaa-nakyaami inkiti, iñiitatzii ipokasi-takiri Tasorinkantsi ikinapaaki inkitiki ikimita-paakari siro. 17 Ikimaitatzii inkitiki ikantai-tanaki: “Nitakokitani inatzii yoka notomi, oshiki nokimo-siri-wintakiri.”

4

Inkaaripiro-siri-takai-tirimi Jesús

(Mr. 1.12-13; Lc. 4.1-13)

1 Ikantakaa-nakari Jesús Tasorinkantsi jatanaki otzisi-masiki, ari inintawi-takari Kamaari inkaaripiro-siri-takairimi. 2 Oshiki kitaitiri isaikawaitaki, tikatsi iwajyaari, ayimatakiri itashi. Tima onkaratzi 40 kitaitiri isaikawaitaki anta. 3 Ikanta Kamaari, ipokasi-takiri Jesús inkaaripiro-siri-takairimi. Ikantapaakiri: “Omapiro-tatyaa-rika Itomitami Pawa, pimpyiiro owaritintsi iroka mapi, piyaaro.” * 4 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Tzimatsi sankinarintsi kantatsiri:

Ti apatziro owañaantzi okaratzi iwaitari, tima irootaki owañaa-pirotan-tatsiri ankimisantajirori okaratzi ikantairi Pawa.”

5 Ikanta Kamaari yaanakiri nampitsiki tasorintsi-tatsiri, yatiita-kaapaakiri jinoki otawantoki tasorintsi-panko. † 6 Ikantawi-tapajari: “Omapiro-rika Itomitami Pawa, pimitayi osaawikinta. Pinkinkithasiritiro isankinai-takiri pairani okantzi:

Ari intyaan-takimiri Pawa Imaninkariti yaamaako-wintyaami.

Iriitaki thomaimini airo pantziwa-tantaro mapi piitziki.”

7 Ari yakanajiri Jesús, ikantziri: “Okantzi aajatzi isankinai-takiri pairani:

Ti onkamiithati piñaan-tyaari Piwinkathariti Pawa.”

8 Yapiiwi-takari Kamaari yaanajiri Jesús tonkaariki otzisiki. Iñaakakiri maaroni nampitsi ipinkathari-yitzi atziri, tima kamiitha okanta owaniinka-yitaka. 9 Ikantapajiri: “Piñiiro okaratzi tzimatsiri anta. Aririka pintyiirowa-sitakyaana pimpinkathatina, aritaki nompakimiro maaroni.” 10 Ari yakanajiri Jesús, ikantziri: “¡Pijati intaina! Kamaari pinatzii awiroka. Tima isankinaitaki pairani, kantatsiri:

Ampinkatha-tajiri Awinkathariti, apatziro ankimisantajiri irirori.” ‡

11 Ari yintainainiwita-paintari Kamaari. Pokajii-tapaaki Imaninkariti Pawa, yaminapaa-kiniri inintziri Jesús.

Yitanakari yantayi-tziri Jesús

(Mr. 1.14-20; Lc. 4.14-15; 5.1-11; 6.17-19)

12 Ari ikimakiri Jesús yasitakoi-takiri Juan. Irootaki ipiyanta-naari irirori Tapowiniki. 13 Ti isaikapaji Kasiyakaa-winiki, ikinanaji Capernaum-ki, ari isaikapajiri. Tima inkaari-thapyaaki osaiki Capernaum, inampiitiki iwaisatzitini Zabulón-iti aajatzi Neftalí-iti. 14 Ari omonkaratari okaratzi ikinkitha-takiri pairani Kamantan-tzinkari Isaías, ikantaki:

15 Osaiki inkaari-thapyaaki inampitsiti Zabulón-iti aajatzi Neftalí-iti,

Intatzikironta Pariñaaki,

Saikatsiri Tapowiniki, tsika impiyota-jyaari pasini-satziiti.

16 Ikaratzi kimiwita-kariri inkinaki-tyiimi otsitini-kitzi,

Ari iñaayitajirori iroopirori ootamintotsi.

Otsiman-kakowi-takari yaampari ñaawakai-nkari inkinaimi sarinkawiniki.

Okimiwai-taaro isaikajimi okitainkatzi.

17 Aripaiti yitanakaro Jesús ikinkitha-takairi atziri-payi, ikantziri: “Piwashaantairo pikaaripiro-siri-waitzi, tima irootaintsi impinkathari-wintantaji aka Inkiti-satzi.”

Yamiñaanakiri Jesús simaatzinkaripayi

18 Ikanta isiri-thapyaa-tanakaro inkaari anta Tapowiniki, irojatzi iñaanta-pajariri Simón, ipaitai-tziri aajatzi Pedro, itsipatari iririntzi ipaita Andrés, ikithajiitzi. Tima simaatzinkari inajiitzi. 19 Ikantapaakiri: “Piyaatina, osiyawai-tajyaaro iroñaaka iriimi atziri nosimaa-takaa-jiityaami.” 20 Tima ti ishintanaki, yookanakiro iithari iyaatanakiri. 21 Iro yawisanintanakimi, iñaapaa-tziiri Jacobo aajatzi Juan, iririntzi. Ari isaikajiitzi irirori iwitoki iwawithai-tziro iithari-minto itsipatakari iriri paitachari Zebedeo. Yamiñanakiri aajatzi irirori, 22 yookanakiri iriri iwitoki, iyaatanakiri Jesús.

Iyomitaantaki Jesús maaroni nampitsiki

23 Ithonka-kiro yaniitakiro Jesús anta Tapowiniki, iyomitaantaki maaroni nampitsiki tsika yapatota-piintaita, ikamantan-takiro Kamiithari Ñaantsi tsika okantakota ipinkathari-wintantaji Pawa. Yisitako-takaa-yitaji ikaratzi mantsiya-yitatsiri nampitsiki. 24 Tima ithonka ikima-kotai-tanakiri Jesús anta. Ikimajiitaki aajatzi Tonkaironisatzi, yamayitakiri ishininka ikaratzi mantsiya-tatsiri, yisitako-takaa-yitawakiri. Yamakiri ikaratzi aayitziri kantasi-waita-chari mantsiyarintsi, katsiwai-tatsiri, kamanawai-tatsiri, kisoporoki-waita-tsiri. Yamakiri aajatzi ikyantasiritari piyari. Tima inthonkiri iwawisakota-wakiri Jesús. 25 Tima iyaataa-jiitakiri oshiki Tapowini-satzi, Apipakowinisatzi, Aapatyaawini-satzi, poñaayi-tanain-chari pasiniki inampiki-payi Judá-iti, aajatzi intatzikiro Pariñaaki.

5

Ikinkithatzi Jesús tonkaariki

(Lc. 6.20-23)

1 Ikanta iñaakiri Jesús oshiki apatowinta-kariri, tonkaanaki otzisiki, ari isaikapaaki anta. Pokapaaki iyomitaani-payi, ipiyotzi-minta-paakari. 2 Ari iyomitaa-yitakiri, ikantziri:

Ikantakota kimosiritaatsini

3 “Kimosiri inkantajyaa sipita-siriri, tima iriitaki ñaajironi ipinkathari-wintantaji Inkiti-satzi.

4 Kimosiri inkantajyaa iraaniinta-waita-chari, tima iriitaki yoimosirinkai-tajiri.

5 Kimosiri inkantajyaa tsinampa-siriri, tima iriitaki saikaatsini kamiitha kipatsiki ikasiya-kaita-kiriri.

6 Kimosiri inkantajyaa amina-mina-tzirori inkamiitha-siriti, tima aritaki iñaajiro inintziri. *

7 Kimosiri inkantajyaa nisironka-tantatsiri, tima aritaki inisironkai-tairi irirori.

8 Kimosiri inkantajyaa kitisiriri, tima iriitaki ñaajirini Pawa.

9 Kimosiri inkantajyaa oitsimaryaan-taniri, tima iriitaki inkantaitiri: “itomiyaayi Pawa inajiitzi.”

10 Kimosiri inkantajyaa inkimaatsita-kayi-tyaari ikamiitha-siritzi, tima iriitaki ñaajironi ipinkathari-wintantaji Inkiti-satzi.

11 Kimosiri pinkantajyaa imaninta-waitaitimi, inkimaatsi-takai-tyaami, inthaiya-kowai-taityaami okantakaan-tziro pikimisantaana. 12 Tharowinta pinkanta-yityaa, tima Pawa pinatajimini inkitiki. Pinkinkithasiritiro tsika ikantai-takiri pairani ikimaatsi-takaitari itanakarori Kamantan-tzinkari-payi.”

Osiyarori tziwi

13 “Pisiyakaro awiroka-payi tziwi. Aririka inkonowaitiro tziwi tsika ompaityaa, airo apatanaaro inkatyokan-taityaaro. Ontzimatyii imanintaitiro, yookaitakiro osaawiki yaatzika-waitaitiro.”

Kimitariri ootamintotsi

14 “Aririka osaiki nampitsi tonkaariki, okoñaatzi maaroni aririka ootyaa tsitini-paiti, ti omañaa nampitsi. Tima kitainka-takotaniri pinatzii, awiroka yomitaa-najirini maaroni atziri, airo pimanimo-tziri okaratzi piyotanajiri. 15 Ari okimitari aajatzi, aririka oishiri ootamintotsi, ti antatakotiri. Tima owakotziri jinoki inkitainka-takotan-tyaari ikaratzi saikatsiri pankotsiki. 16 Ari pinkanta-najyaari awiroka, pisaika-yitanaji kamiitha iñaantyaamiri pishininka-payi okamiithatzi okaratzi pantayi-tanajiri. Irootaki impinkatha-tanta-jyaariri irirori Asitairi Inkiti-satzi.”

Ikinkitha-takotziro Jesús Ikantakaan-taitsiri

17 “Airo pikinkithasiri-tasita nopokatzii nowashaanta-kayimiro Ikantakaan-taitsiri, airo nowashaanta-kayimiro aajatzi ikinkitha-takotakiri pairani Kamantan-tzinkari. Apatziro nopoki nomonkara-takaa-yitajyaaro okaratzi ikinkitha-takoi-takiri pairani. 18 Omapiro onthonkajyaa kipatsi aajatzi inkiti, airotzimaita awisasita Ikantakaan-taitsiri irojatzi omonkara-tanta-kyaari maaroni. † 19 Airorika pithotyiiro Ikantakaan-taitsiri, airorika pikaman-tajiri pishininka inkiman-tajyaarori irirori, airo panintaajaro ipinkathari-wintantaji Inkiti-satzi. Iriima matakirori ithotyiiro iyomitaan-tajiro, iriitaki iriipiro-taatsini tsika impinkathari-wintantaji Inkiti-satzi. 20 ¿Pisiyakaan-tzima kamiitha-siri ikanta Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri? Airorika panaajiri awiroka pinkamiitha-siritaji, airo piñaajiro ipinkathari-wintantaji Inkiti-satzi.”

Ikinkitha-takotziro Jesús kisaantsi

(Lc. 12.57-59)

21 “Piyojii-tziro awiroka okaratzi ikantai-takiriri pairani awaisatzitini, ikantai-tziri:

Airo piwamaantzi. Aririka piwamaantaki, aritaki iwasankitai-takimi awirori.

22 Iroka nokantzi naaka: Airo pikishiri pishininka, iwasankitai-tzimi = kari. Airo pikanta-waitziri: ‘Ti piyowaiti awiroka.’ Aritaki iwasankitai-takimi pinkatharintsiki. Ti onkamiithati pinkisa-niinta-waitiri pishininka piitamasontzi-waitiri, patsipitaro = kari pintaajyaa sarinkawiniki. ‡ 23 Tima paapiintziri pipira pasitakaari Pawa pimpomi-tiniri, iro kantacha aririka pinkinkithasiri-tapaakiro tzimatsi kisanitzimiri pishininka, 24 pookanakiri pipira pasitakaariri, pijatasitiri kisakimiri. Pinkantairi: ‘Ashininká, thami aakamiithata-wakaajyaa.’ Aririka paapatyaa-wakaajyaa, pimpiyi pomitai-rontsiki, pimpomi-tapajiniri Pawa pasitakaariri pipira. 25 Tzimatsi-rika kishimini, piñaatyiiri yaanakimi pinkatharintsiki, pintharo-wakoti awotsiki, pinkantiri: ‘Airo pikisawaita, thami aakamiithata-wakaajyaa.’ Tima aririka yariita-kaakyaami pinkatharintsiki, inkantakiri impiratani: ‘Paanakiri yoka.’ Aritaki yaitanakimi yasitakoitimi. 26 Airorika pipinata-sitari ikaratzi ikowako-takimiri, airo yoimisitowa-kaantajimi. Omapiro.”

Ikinkitha-takotziro Jesús mayimpi-taantsi

27 “Piyotziro awirokaiti ikantakaan-taitakiri pairani, ikantaitzi:

Airo pimayimpitzi.

28 Iroka nokantzi naaka: Aririka piñiiro kooya, ompoña ayimawaitimi piniwi-siri-tyaaro, pimayimpi-siri-takiro. 29 Iroka nosiyakaan-timiro. Iroorika pokipiro kaaripirota-kayimiri, piwashaantajiro, pinkimi-takaantiro pinkitho-ryaatyiiromi, piroki. Tima ti pininti patsipi-tajyaaro sarinkawini onkanta-kaantiro poki, tima irootaki kamiitha-tatsi pisaika-pityaakitaji. 30 Iroorika pakopiro kaaripirota-kayimiri, piwashaantajiro, pinkimitaan-tairo pinchika-tyiiromi pako, pookiro. Tima ti pininti patsipi-tajyaaro sarinkawini okantakaan-tziro pako, tima irootaki kamiitha-tatsi pisaikaponthokitai.

Ikinkitha-takotziro Jesús ookawakaantsi

31 “Ikantaitaki aajatzi pairani:

Aririka yookawa-kaityaa, ontzimatyii impaitiri tsika osankina-takota yooka-wakaan-tyaari.

32 Iroka nokantzi naaka. Kaaripiro-siritaki ikaratzi ookasitarori iina, irooma iñiiro-rika omayimpitaki kantacha yookiro. Aririka aawitajyaa iroori pasini oimi, omayimpi-tzimo-takiri itawitari oimintari. Ari inkanta-jyaari aajironi, mayimpitaki irirori.”

Ikinkitha-takotziri Jesús pairyaa-siwai-tariri Pawa

33 “Piyojii-tziro ikantai-takiriri pairani awaisatzitini:

Airo pipairyaa-siwaitari Pawa.

Tima aririka ontzimi pinkasiya-kairiri Pawa, ontzimatyii pimonkara-tiniri.

34 Iroka nokantzi naaka: Ti onkamiithati pimpairyaa-siwai-tyaari Pawa pimatan-tyaarori pikanta-yitziri. Airo pipairyaa-siwaitaro inkiti, tima ari isaikiri Pawa anta. 35 Airo pipairyaa-waitziro kipatsi, tima iriitaki asitaro Pawa, irootaki ikatziya-chinti-tanta-piintari. Airo pipairyaa-siwaitaro Aapatyaawini, tima aritaki ipinkathari-wintantaji Pinkathari-pirori. 36 Airo pipairyaa-siwaitaro piito, pinkanti: ‘Airorika nomatziro nokantziri, inthatzinkai-tinaro noito.’ Tima ti awiroka matironi pishooka-kairo pipai, ipoñaa pinkisaisitakaajiro. 37 Airo pamatawi-tantzi. Omapiro-rika pantiro pikanta-yitziri, pinkanti: ‘Jii, nomatiro.’ Airorika pantziro, pinkanti: ‘Airo nomatziro.’ Tima ti onkamiithati pishikyiiro piñaani.”

Okantakota kisaniintaantsi

(Lc. 6.27-36)

38 “Piyojii-tziro awiroka ikantai-takiri pairani:

Aririka pinkitho-ryiitiri irooki pasini atziri, okamiithatzi inkisako-wintai-tyaari, inkitho-ryiitai-timiro poki awiroka.

Aririka pinkiryaa-kotiri pasini atziri, okamiithatzi inkisako-wintai-tyaari ikiryaakoitimi awiroka.

39 Iroka nokantzi naaka. Ti onkamiithati pimpiya-tyaari kisaniintzimiri. Aririka impasaitimi kashita-poroni, pisinitiniri imonti-porotimi impasatimi. 40 Aririka yaitimi pinkatharintsiki ininti yaapithai-timiro pithaari, pisinitiniri yaanakiro aajatzi piwiwiryakota-piintari. 41 Aririka impirai-tyaami paanakiro owaararontsi pookiro niyaanki awotsi, paanakiro owaararontsi panaakairo tsika ikantai-takimi pookiromi. § 42 Aririka inkantaitimi: ‘Pimpina,’ okamiithatzi pimpiri. Aririka inkantaitimi: ‘Pimpawakina, ari noipyaajimi,’ okamiithatzi pimpiri airo pithañaa-pithatari.

Okantakota itakoitari kisaniintantatsiri

43 Piyojii-tziro awiroka ikantaitaki pairani:

Pintakota-jyaari pishininka. Iriima ikaratzi kishimiri, pinkishiri irirori.

44 Iroka nokantzi naaka: ‘Pintako-tyaari kishimiri. Pamana-kotairi maaroni inisironka-tanta-jyaariri Pawa. Airo pipiyatari kisaniintzimiri, paakamiitha-tairi.’ 45 Irootaki ikowa-kayi-takiriri itomiyi-taari Asitairi Inkiti-satzi. Tima iriitaki owitsika-kiriri ooryaatsiri kitaityaa-kotziriri maaroni atziri: kamiitha-siriri, aajatzi kaari-piro-siriri. Irijatzi owitsika-kirori inkani, iwaryiiniri maaroni atziri: tampatzika-siriri aajatzi kowiinka-siriri. 46 Apatziro-rika pitakotari ikaratzi otakotamiri awiroka, ¿pisiyakaantzi aritaki impinataimi Pawa? Tima airo, irootaki yanta-piintakiri sintsiwintziriri atziri impinatiri iriitaki yasitakai-yaari iwinkathariti wirakocha. 47 Apatziro-rika piwitha-tapaa-kyaari pishininka, ¿aminaasi-waitaantsi iroka? Tima irootaki imata-piintakiri pasini-satzi atziri. 48 Pinkamiitha-siri-yitaji awiroka, pisiyako-tajyaari Asitairi Pawa, omapiro ikamiitha-siritaki irirori.”

6

Ikinkitha-takotziri Jesús opasitan-tachari

1 “Piwashaantajiro piwapyii-motari atziri-payi pikamiithasiri-taimi. Aikiro-rika pijatakaa-tyiiro, tikatsi impinata-jimiri Asitairi Inkiti-satzi.

2 Aririka pimpasi-tantyaa, airo pikanta-kanta-waitzi: ‘Nopasitantaka naaka.’ Apatziro ikanta-kanta-waitzi owapyiimo-tantaniri tsika yapatota-piintaita aajatzi tsika ikinaita-piintzi, irootaki impinka-thaitan-tyaariri irirori. Tzimaki pinkatha-matsi-takiriri irirori. 3 Aririka pimpasi-tyaari awiroka asinonkai-nkari, airo pikanta-kanta-waitzi, * 4 omanani-kiini onkantyaa pipasitan-takari. Apatziro iyotzi Pawa, tima iriitaki pinatajimini.”

Iyomitaantziro Jesús amanaantsi

(Lc. 11.2-4)

5 “Aririka pamaniri Pawa, airo pisiyakotari kantasiwairintzi. Tima inkatziya-piinta irirori yapatota-piintaita aajatzi niyaankiniki nampitsi iñaantyaariri ishininka-payi. Tzimaki pinkatha-matsi-takiriri irirori. Omapiro. 6 Irooma awiroka aririka pamani, pasitakotyaa piwankoki pinkowa-kotiri Asitairi tsipata-kamiri. Iriitaki ñiimini apaniroini, aritaki inisironka-takyaami, iriitaki pinatajimini.

7 Aririka pamani, airo papii-pii-tziro okaratzi pikantakiri. Apatziro yapii-pii-tziro pasini-satzi atziri. Iñaajaantzi yapii-yapii-tziro ikantakiri aritaki inkimakiri Pawa. 8 Paamawintyaa pisiyakotari = kari awiroka. Tima tikira pinkowa-kotiriita Asitairi kowityii-motamiri, iyotzita-waitakaro irirori okaratzi kowityii-motamiri. 9 Iroka pinkanti pamana-piinti awiroka:

Asitanarí, nampitarori inkitiki,

Tasorintsi onatzii piwairo awiroka.

10 Pimpinkathari-wintajina naaka.

Pantakainaro aka kipatsiki okaratzi pininta-kainari awiroka,

Pinkimi-takaan-tajinari inkiti-wiri, pantakairi irirori maaroni pininta-kairiri awiroka.

11 Pimpa-piintina kowityii-motanari noyaari. †

12 Pimpyaako-tajinaro nokaaripiro-siri-waitaki,

Tima nomatakiro naaka, nopyaako-tajiri ikaratzi owaaripiro-siri-tanari.

13 Airo pisinitana iñaantai-tyaana, inintaiti yanta-kayi-tinaro kaari-pirori.

Tima pasi piwajiro pimpinkathari-wintantaji awiroka.

Ari pikanta-jitatziiro otzimimo-tzimi pisintsinka, aajatzi piwaniinkaro. Aritaki okantari.

14 Aririka paripiro-tajyaari ikaratzi kishimiri, aritaki yaripiro-taimi awiroka Asitairi Inkiti-satzi. 15 Irooma airorika paripirotari ikaratzi kishimiri, tima airo yaripiro-taami awiroka Asitairi.”

Ikinkitha-takotziro Jesús tziwintaantsi

16 “Aririka pintziwintyaa pisirita-kotyaari Pawa, airo pikanta-kanta-waitzi: ‘Notziwinta-tyaari Pawa.’ Paamaiyaa pisiyari = kari awiroka kantasiwaitsinkari. Itziwinta-piintawita irirori mantsiya ikantayita, irootaki iyoitan-tariri itziwintatyaa. Tzimaki pinkatha-matsi-takiriri irirori. Omapiro. 17 Irooma awiroka aririka pintziwin-tyaari Pawa, pinkiwa-porotyaa, pinkisityaa kamiitha, 18 airo iyotantaitami pitziwintatyaa. Apatziro iyotimi Asitairi Inkiti-satzi, tima iriitaki pinatajimini.”

Ikinkitha-takotziro Jesús inkiti-sato owaararontsi

(Lc. 12.32-34)

19 “Airo pashaaranta-siwaita aka kipatsiki, oshiki opirikitanaki, ompowanaki, tima tzimatsi oshiki kosintzi aka. 20 iro kamiitha-tatsi pantayi-tairo pisaikan-tajyaari kamiitha inkitiki. Irootaki kimitajyaaroni pashaarantaa-tyiiyaami inkitiki tsika ti opiriniki-tapaji, opowani-tapaji aajatzi, tima ti intzimapaji kosintzi anta. 21 Tima tsika-rika piwaa-rantaka, aritaki pisirita-piinta-jyaaro.”

Ikinkitha-takotziro Jesús ootamintotsi

(Lc. 11.33-36)

22 “Irootaki oki osiyariri ootamintotsi awathaki. Kamiitha-rika okanta poki, piñaantaro kamiitha, okimiwai-takaro pinkoñiityaa-kotatyiimi. ‡ 23 Tirika ampantyaaro poki, airo piñaantaro kamiitha, okimiwai-takaro pintsitini-kitako-tatyiimi.” §

Ikinkitha-takotziro Jesús owaararontsi

(Lc. 16.13)

24 “Tikatsi matironi yantawai-tiniri apiti opiratan-tachari. Tima aparoni ininta-piroti imonkara-tiniri ompira-tantachari, iriima pasini inkisaniinta-nakiri. Ari okantari aajatzi: Tikatsi matironi yantiniri Pawa inintziri irirori, aririka inkinkithasiri-takotai-tyaaro awaararontsi onkimiwai-tanakyaaro iroomi ompiratyaarini.”

Ikinkitha-takotziro Jesús kantzimo-siri-taantsi

(Lc. 12.22-31)

25 “Pinkimi nonkanti: Airo okantzimo-siri-waitami pinkanti: ‘¿Paitama noyaari, opaitama niriri, opaitama nonkithaa-tyaari?’ Tima tzimatsi ankinkithasirita-piintajiri, irootaki kowapiro-tachari, anairo okaratzi awayita-piintari, aajatzi akithaayita-piintari. 26 Thami ankinkisiryaa-takotiri tsimiri-payi. Ti impankitiro iyaari, ti iwitsiki iwanko iwantyaarori iwankiri. Iro kantacha, Pawa opapiintziriri okaratzi iwayitari. ¿Tima intako-piro-tyaami awirokaiti Pawa? 27 Aikiro-rika pijatakaa-tyiiro onkantzimo-siri-waityaami ¿arima pinkantakiro piwawi-niinta-wairo pisarintsiti? 28 Thami ankinkithasiri-takotiro incha-tyaaki-payi, ti añiiro antawaiti, ti ontyaawintyaa onkithaa-tyaari. Titzimaita onkantzimo-siri-waityaaro, onkanti: ‘¿Opaitama nonkithaa-tyaari?’ * 29 Owaniinka kamiitha, anairi iwaniinkata Salomón, pinkathari-tatsiri pairani. 30 Tima iriitaki Pawa owaniinka-tzirori. Okantawita kapichiini añaawitaro owaniinkata-painta, iro osamani tikatsi apantyaaroni aririka onkama-tyaa-tanaki, inchikai-takiro, intayii-takiro. ¿Airoma ikimpoyaa-wintzimi awiroka Pawa? Aritaki, airo pikiso-siritzi. 31 Aritapaaki okantzimo-siri-waitami, pikantzi: ‘¿Paitama noyaari, opaitama niriri, opaitama nonkithaa-tyaari?’ 32 Apatziro okantzimo-siri-waitari pasini-satzi-payi. Irooma awirokaiti, iyotako-tzimiro Asitairi Inkiti-satzi opaita-rika kowityii-motamiri. 33 Tima irootaki kowapiro-tachari impinkathari-wintajimi Pawa, iwamiitha-siri-taimi aajatzi, aritaki impayita-jimiro okaratzi kowityii-motamiri.

34 Aritaki okantari, airo okantzimo-siri-waitami opaita-rika awishimo-timini onkitaitita-manaji, aritaki piñaakiro. Tima maaroni kitaitiriki-payi piñaa-piintakiro okaratzi kantzimo-siri-yitamiri.”

7

Ikinkithata-kotziro Jesús mishakowintaantsi

(Lc. 6.37-38,41-42)

1 “Ti onkamiithati pimishakowintanti, paamaiyaa imishakowintai-tzimi = kari awiroka. 2 Aririka pinkanta-kotiri pishininka, aritaki inkanta-kota-nakimi awiroka. Ontzimatyii paamaiyaa, otzimi-kari pantzi-motantani, imapiroi-tajimi = kari apaata impiyatai-tyaami. 3 Tima osiyawaitakaro aririka ontyaa-kitimi antaro incha-pitoki pokiki, ¿kantachama paminiri pasini tyaakita-chari kapichiini irokiki? 4 ¿Kantachama pinkantiri: ‘Pimpoki naajimiro otyaa-kita-kimiri?’ Otyaaki-taikimi awiroka antaro incha-pitoki. 5 Tima pisiyakari awiroka kantasiwaitsinkari. Ontzimatyii pitawakyaaro awiroka paawairo antaro inchato otzikaa-kimiri pokiki, paminaji kamiitha paanta-jyaaniriri otyaakita-chari kapichiini.

6 Ti impaitiri otsitzi okaratzi tasorin-tsita-tsiri yasitari Pawa. Ti impaitiri aajatzi chancho okaratzi poriryaa-yitatsiri pinapirota-chari, ti iyoti inithaa-wainiti oshiki yoipatsi-waitiro yaatzika-waitakiro. Ti impaita-tyiiri inintawitari, oshiki inkatsimati, aritaki yatsikantaki.” *

Ikinkithata-kotziri Jesús amana-pirotziriri Pawa

(Lc. 11.9-13; 6.31)

7 “Pikamiti, pamina-minatai aajatzi, aritaki impaita-jimiro pinintziri. Pisiyakaantiro aririka pariityaa pankotsiki, pinkanta-paakiri asitarori: ‘Pasitaryiinaro piwanko.’ Aritaki yasitaryaa-kimiro iwanko. 8 Tima aritaki impaitajiri kamitan-tatsiri. Inkarati amina-minataironi, aritaki iñaakai-tairi. Aririka inkantanti: ‘Pasitaryiinaro.’ Aritaki yasitaryaaitakiniri. 9 Aririka inkamitimi pitomi, inkantimi: ‘Apaá, pimpina noyaari.’ ¿Arima pimpakiri mapi? † 10 Aririka inkantimi: ‘Pimpina sima.’ ¿Arima pimpakiri maranki iyaari? 11 Tima piyotziro pitakotari awiroka pitomi-payi, kaari-piro-siri pinawita. Iriitaki mapirotzirori Asitairi Inkiti-satzi, itakotari maaroni amanayitairiri. 12 Aririka pininti intakoi-tajyaami, pitawakyaaro awiroka pintakotantyaa. Tima irootaki kanta-kota-chari Ikantakaan-taitani, irojatzi ikantakiri pairani Kamantan-tzinkari-payi.”

Ikinkithata-koitziro awotsi-manchaki

(Lc. 13.24)

13 “Aririka pininti pinkyaa-pankotairi Pawa, pisiya-kayiro pimpampi-thata-tyiiromi awotsi-manchaki. Tima tzimatsi pasini awotsipirori, kaari pomirintsita-chani inkinan-taityaaro. Tima oshiki pampithata-kirori, iriitaki asinonkaa-chani sarinka-winiki. 14 Irooma awotsi-manchaki, ti ishikiti kinantyaaroni, iriitaki ariitaa-chani anta tsika irasi iwiro yañaaji.”

Ikinkithata-kotziri Jesús osiyawitariri kamantantatsiri

(Lc. 6.43-44)

15 “Paamawinta-jiityaa awirokaiti yamatawitzimi = kari osiyawitariri Kamantan-tzinkari, isiyapaa-kyaari ipiraitari ti ikatsima-waiti. Iro kantacha kaari-piro-siriri inatzii, isiyakari owantaniri. ‡ 16 Ontzimatyii ayotiiri kamiitha-rika okaratzi yantayitziri, irootaki ayotantyaari kamiitha-siriri inatzii. ¿Añiiroma chochoki iraitsiri onkitho-kitan-tyaaro owaato kitoochii? Tima ti. ¿Kantachama onkitho-kitan-tyaaro pasini chochoki-payi iroori? Tima airo. § 17 Iroorika inchato saankanata-tsiri oshooki, okitho-kitzi kamiitha. Irooma inchato karipirori, ti ampantyaaro okithoti. 18 Tima maaroni inchato saankanata-tsiri oshooki, ti onkaaripiroti okithoki. Ari okantari aajatzi inchato sampiya-sita-tsiri osi, ti onkamiithati okithoki. 19 Tima intowaitatyiiro inchato kaari kithokita-tsini kamiitha, yaitziro intayiitiro. 20 Aritaki piyojiita-wakiri awiroka-payi amatawiriri aririka piñaayitakiro okaratzi yantayitiri.”

Ikinkithata-kotziri Jesús oyotako-pirotairiri

(Lc. 13.25-27)

21 “Tzimawitacha oshiki kantanari: ‘Nowinkathariti pinatzii awiroka, nopinkathatzimi.’ Airotzimaita ikyaaji inkitiki tsika ipinkathari-wintantai Pawa. Apatziro inkyaaji ikaratzi antanajirori inintziri Asitanari Inkiti-satzi. 22 Apaata aririka namina-kotajiri maaroni yantayitakiri, tzimayitatsi kantayita-jinani: ‘Nowinkathariti, nopairyaa-kimiro piwairo nokinkithata-kotzimi. Nopairyaakimi nisita-kota-kayiri isakasiritantari piyari. Ari nokimita-jiriri aajatzi noshininka-payi, oshiki notasonka-winta-yitaki nopairyiiniri piwairo.’ 23 Nonkan-tzimaityaari naaka: ‘Ti noyotimi. Pijati intyaatsikaini, omapiro pikaaripiro-siritaki.’ ”

Ikinkithata-koitziri apiti owitsika-tsiri iwanko

(Lc. 6.46-49)

24 “Pinkimi. Aririka pinkinkithasiritiro maaroni nokanta-kimiri, aririka pinkimisanta-najiro maaroni, ari okamiithatzi. Irootaki piyota-nityaari. Pisiyaari witsika-tsiri iwanko okiraawiro-pathatzi kipatsi. 25 Oparyaa-witaka antaroiti inkani, amaraaniwitaka. Antaro otampyaa-witaka, ookanta-witapaakaro pankotsi, ti aawyiiro. Tima owatzika-pirotyaa kamiitha okiraawiro-pathataki kipatsi. 26 Ari okimitari aajatzi airorika pikinkithasiritziro okaratzi nokanta-yitakimiri, airorika pinkimisanta-najiro, airo piyota-nita. Pisiya-kotakari witsika-tsiri iwanko impaniki-pathatzi. 27 Okanta oparyaa-paaki inkani, amaaranita-paaki. Ari otampyaata-paaki, ookanta-paakaro pankotsi, tyaanaki. Ti iñiitajiro.”

28 Irootaki iyomitaa-kiriri Jesús ikaratzi apatowinta-kariri. Okiryaantzi ikantajiita atziri-payi ikimiri. 29 Tima ti omañaa isintsinka iyomitaantzi, yanairi iyomitaantzi Yomitaan-taniri-payi.

8

Yisita-kota-kaitziri omatziri pathaa-rontsi

(Mr. 1.40-45; Lc. 5.12-16)

1 Ikanta yoirinkajaro Jesús ikinkithatakira tonkaariki, iyaatajiri oshiki atziri. 2 Ari ipoka-sitakiri omatziri pathaa-rontsi, ityiirowa-sita-paakari, ikantapaakiri: “Pinkatharí, pinintzi-rika, aritaki onkantaki pisita-kota-kaajina.” 3 Irootaki yakotan-tanakari Jesús, itzinkakiri kapichiini, ikantziri: “Nonintzi, pisita-kotaji.” Isitanaki ipathaa-waiwita. 4 Ikantawita-waari Jesús pathaa-waiwita-chari: “Airo pikamanta-kotana. Apatziro piwanakiro pijata-sitiri Ompira-tasorintsitaari, pimatan-tyaarori Ikantakaantani pairani Moisés, paanakiniri Pawa pasitakaariri pipira, irootaki iyotantai-tyaari isita-kotajimi.”

Yisita-kota-kaajiri Jesús impiratani wirakocha jiwatziriri owayiri-payi

(Lc. 7.1-10)

5 Ikanta yawisanaki Jesús, ariijiitaka nampitsiki Capernaum. Ari ipokaki ijiwari iwayiriti wirakocha iñiiri Jesús, 6 ikantapaakiri: “Nowinkatharití, tzimatsi naaka nompiratani nowankoki, omapiro imantsiyataki, kisoporokitaki.” 7 Ari yakanakiri ikantziri: “Aritaki nojataki nowawisaakotajiri.” 8 Ikantanaki irirori: “Oshiki nopinkathatakimi awiroka, tima tikatsi miraawintyaanani naaka, airo okantzi pinkyaa-wankotina. Apatziro nonintzi pinkanta-kaantiri yisita-kotai, aritaki omatakyaa pinkantiri. * 9 Tzimatsi ompiratanari naaka, tzimatsi aajatzi owayiri-payi nompiratari naaka. Aririka nonkantiri: ‘Pijati,’ aritaki ijataki. Aririka nonkanti pasini: ‘Pimpoki,’ aritaki impokaki. Aririka nonkantiri nompiratani: ‘Pantiro iroka,’ imatziro yantziro.” 10 Okiryaantzi ikantanaka Jesús ikimakiri ikantaki ijiwariti owayiri. Ikantanakiri ikaratzi oyaatakiriri: “Iriitaki matakirori yoka ikimisantzi, tima aka inampiitiki Israel-iiti tikira noñii aparoni siyaarini. Omapiro. 11 Pinkimi, aririka impinkathari-wintantai Inkiti-satzi, aritaki intzimaki oshiki pasini-satzi poñaachani pasiniki nampitsi, yanintaajyaa isaikakaajiri awaisatzitini Abraham, Isaac aajatzi Jacob. 12 Airotzimaita itzima-pirotaji ashininka saikaatsini anta. Iriitaki inintawitaitari impinkathari-wintairi maaroni anta, tima oshiki ipiyathataka, irootaki yookanta-jyaariri otsitini-kitaki. Ari iraawaita-jyaari, yatsikai-kiwaitajyaa inkimaatsitajyaa.” 13 Ipithoka-sita-naari ijiwariti owayiri, ikantziri: “Pimpiyi piwankoki. Pimatakiro pikimisantzi awiroka, irootaki yisita-kotan-tajyaari pimpiratani.” Apatha-kiro yisita-kotanaki impiratani iwankoki.

Yisita-kota-kaajiro Jesús irayiro Pedro

(Mr. 1.29-34; Lc. 4.38-41)

14 Ikanta ikinanaki Jesús iwankoki Pedro. iñaapaa-tziiro irayiro onaryaaka, omatatziiro okatsirinkawaitsi. 15 Itzinka-paakiro kapichiini irakoki, isita-kotanaki. Piriintanaka, aminayita-wakiniri ompaita opawakiriri.

Isitakotakaaki Jesús oshiki mantsiyayitatsiri

16 Okanta otsitiniityaanaki, yamaita-paakiniri oshiki yaayiri piyari. Yisita-kota-kaayitairi ikisatha-yitakiri iwiyariti. Yisita-kota-kaaki aajatzi ikaratzi mantsiyayita-tsiri. 17 Ari omonkaratari ikamantantakiri pairani Kamantan-tzinkari Isaías, ikantaki:

Iriitaki aanakiro amantsiyari,

Irijatzi aanakiro okaratzi akimaatsi-yitari.

Nintawitachari iyaatiri Jesús

(Lc. 9.57-62)

18 Ikanta iñaakiri Jesús ishiki-pirota-paaki atziri apato-tawintariri, ikantanakiri iyomitaani: “Thami amontyaaji intatzikironta.” 19 Ikantawita-waari Yomitaan-taniri: “Yomitaanarí, nonintzi noyaata-nakimi tsika pinkinayiti awiroka.” 20 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Tzimatsi imoro kowincha imaanta-piintari, aajatzi ikimita tsimiri-payi tzimatsi imayiro. Iriima yoka Itomi Atziri ti ontzimi iwanko imaanta-piintyaari irirori.” 21 Ari ikantanaki iyomitaani: “Yomitaanarí, noninta-witaka naaka noyaata-nakimi, airotzimaita iroñaaka, nonintatzii noñiiro nonkitata-najiri asitanari, aripaiti noyaatimi.” 22 Ikantanaki Jesús: “Piyaatina. Tima inkarati kamasirita-tsiri, aritaki inkitatairi irirori kaminkari-payi.”

Imairintziro Jesús tampyaa

(Mr. 4.35-41; Lc. 8.22-25)

23 Ari ititanaka Jesús pitotsiki, itsipatakari iyomitaani-payi. 24 Ikanta imontyaa-kotanaka, maanaki Jesús pitotsiki. Iro iwiraako-witaka niyankyaaki, omapokakiri iyomitaani-payi antaro tampyaa, otitapaaka nijaa pitotsiki otamaakata-nakira inkaari. 25 Ijata-sitai-takiri Jesús, iwakiryii-paakiri, ikantai-tziri: “¡Yomitaanarí, ampiinkatyii! ¡Piwawisaa-kotajina!” 26 Ikantanakiri irirori: “¿Paitama pitharowantari? ¿Tikirama pikimisanta-pirotzi?” Piriintanaka, imairintakiro tampyaa aajatzi otamakaani inkaari, awisanaki, mairyaatanaji kamiitha. 27 Okiryaantzi ikantawinta-nakari Jesús, antaro ipinkathata-nakiri, ikanta-wakaa-jiita: “¿paitama atzirita-tsiri yoka? Imairintziro tampyaa, aajatzi inkaari.”

Gadara-satzi yaakiri piyari

(Mr. 5.1-20; Lc. 8.26-39)

28 Ariijiitaka intatzikiro, aatakota-paaki nampitsiki ipaitai-tziri Gadara. Ari isiya-sita-wakari apiti atziri yaakiri piyari ipoñaakaro kitataari-masiki. Katsima ikantakaakari piyari, oshiki itharowakaitari, ti onkanti inkinaiti anta. 29 Ikaimaa-pirotatzii ikantzi: “¡Jesús, Itomi Pawá! ¿Piwasankita-tyiinama tikirata omonkaratyaata? ¿Tsikama nokanta-kimika awiroka?” 30 Ari isimoka-waijiitzi oshiki chancho anta. 31 Ñaawaitanaki iwiyariti, ikantzi: “Aririka pisita-kota-kaajiri naaka, pintyaantina ipiyotaka chancho.” 32 Ikantzi Jesús: “¡Pijati piyarí!” Jatanaki piyari-payi chanchoki, isaikantapaakiri, irootaki isiyanta-nakari impiritaki, mitaajiita-paaka maaroni inkaariki, apirotaka ipiinkaki. 33 Ikanta iñaakiro aamaako-wintariri chancho okaratzi kantain-chari, siyanaka nampitsiki, ikamanta-paakiri maaroni atziri okaratzi iñaakiri. 34 Irootaki iyatanta-nakariri atziri-payi, iñaapaakiri Jesús, ikantapaakiri: “Ti noninti pisaiki nonampiki, pamini tsika pinkini.”

9

Yisita-kota-kaajiri Jesús kisoporokiri

(Mr. 2.1-12; Lc. 5.17-26)

1 Ikanta ititanaaro Jesús pitotsiki, imontyaaja inampiki. 2 Ari yamaita-kiniri kisoporokiri, yanatakoi-takiri inaryaa-mintoki. Iyosirita-wakiri Jesús ikaratzi anata-kota-kiriri oshiki yawintaa-paakari, iñaanata-wakiri mantsiyari, ikantziri: “Pinkimo-siriwintyaa ashininká, tima impyaakoi-takimiro pikaaripiro-siri-witaka.” 3 Kimawaki Yomitaan-taniri-payi, ikanta-siritanaki: “Ithainka-tasorintsitatzii yoka.” 4 Yotaki Jesús tsika ikanta-siritzi, isampita-nakiri, ikantziri: “¿Opaita pikaaripiro-siritantari? 5 ¿Tima onkamiithati nonkanti: ‘Ipyaakoi-tajimiro pikaaripiro-siri-witaka?’ ¿Irooma pinintzi nonkantiri: ‘Pinkatziyi, pijatai?’ 6 Iroñaaka piyotiri Itomi Atziri otzimi-motziri isintsinka aka kipatsiki, aritaki impyaakotairi kaaripiro-siri-witachari.” Ipithoka-sita-nakari kisoporokiri, ikantziri: “Pinkatziyi, paanajiro pinaryaa-minto, pijatai piwankoki.” 7 Ari ikatziyanaja mantsiya-witachari, jataji iwankoki. 8 Tima iñaakiri maaroni piyotain-chari, okiryantzi ikantajiitanaka iñaawajiri ijataji. Ikantajiitanaki: “Imapirota-tziiro Pawa, iriitaki matakirori otzimi-motan-tariri itasorinka yoka atziri.”

Yamiñaitanakiri Mateo

(Mr. 2.13-17; Lc. 5.27-32)

9 Ikanta yawisanaki Jesús, irojatzi iñaanta-paariri Mateo, iriitaki yoka sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki. Ikantapajiri: “Piyaatina.” Ari ikatziyanaka Mateo iyaatanakiri. 10 Ariitaka iwankoki Mateo iwakaiyaari Jesús, ari itsipatakariri iyomitaani-payi. Tima oshiki sintsiwintan-tatsiri yamaitiri kiriiki jatanain-tsiri, ijatzitaka aajatzi oshiki antayitzirori kaari-pirori. Ari ikaratzi itsipajiitakari Jesús. 11 Ikanta iñaakiri Nasitantaniri, ikaimakiri iyomitaani Jesús, isampitakiri, ikantziri: “¿Paitama itsipatan-tariri Jesús sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki aajatzi antayitzirori kaari-pirori? Ti onkamiithati.” 12 Ikimaki irirori Jesús, ikantzi: “Aririka imantsiyati atziri ipoka-sitziri aawintan-tzinkari, iriima atziri kaari mantsiyatatsi tikatsi ininti irirori. 13 Ontzimatyii pinkinkithasiritiro Ikantakaantani Pawa, kantatsiri:

Ti apatziro nonintzi pamayitajina patsipita-kaani.

Iro nokowa-pirotajiri pinisironkatairi pishininka.

Tima ti nompoka-sitiri ikimita-kaantai-tziri kamiitha-siriri inawita, nopoka-sita-tziiri kaari-piro-siriri nonkaima-siritajiri iwashaantairo kaari-pirori.”

Ikinkithata-kotziro Jesús itziwintaita

(Mr. 2.18-22; Lc. 5.33-39)

14 Ari ipokajiitaki iyomitaani Juan, isampita-paakiri Jesús, ikantziri: “¿Ipaitama kaari itziwintanta piyomitaani? Tima nontziwinta-piintyaa naaka, ari ikimi-tzitari iyomitaani Nasitantaniri.” 15 Ari yakanakiri Jesús, ikantanakiri: “Aririka ajati aawakaan-tsiki, ¿arima awasirita-paakyaa? Aryaajaini apaata, aririka yaitakiri iimintaitari, aripaiti intziwintaityaa. 16 Tima aparoni paisatori ikithaataitari, aririkami iwapatankai-tantyaaro owakirari manthakintsi, aritaki osaraa-pirotanaki aririka ampithata-nakyaa owakirari manthakintsi. 17 Ari okimitari aajatzi, ti inkanta-pirotyaa paisatori misinantsi-naki iwantai-tyaari airyaari iraitsiri. Aririka iwantai-tyaari, aritaki isanaryaanaki, aparata-siwaitakyaa iraitsiri aajatzi misinantsi-naki. Iriitaki kamiithatatsi owakirari misinantsi-naki iwantai-tyaari, apitiro inithaa-wakaa airo oyaaripirota-wakaa.”

Irisinto Jairo aajatzi kooya mantsiyatatsiri

(Mr. 5.21-43; Lc. 8.40-56)

18 Ikinkithawai-minthaitzi Jesús, ariitapaaka ijiwariti Judá-iti, ityiirowa-paaka impinkathata-paakiri, ikantziri: “Kamaki nosinto, irootaki nopokantari pijati nowankoki pantanta-jyaaro kapichiini pako, añaajiita.” 19 Ari ijatanaki Jesús, aajatzi iyomitaani-payi, iyaatanakiri. 20 Ari opokapaaki kooya mantsiyata-tsiri, tima oshiki osarintsi asinonkaawaitaka, tzima-kotaki 12 osarintsi, okina-sita-paakiri itaapiiki Jesús, antakiro kapichiini opatziki iithaari. 21 Okanta-siritzi: “Aririka notzinki-takiri kapichiini iithaari, aritaki nisita-kotaji.” 22 Ari ipithoka-sita-nakaro Jesús, ikantziro: “Kimosiri pinkanta-najyaa noshininka, irootaki isitakotaa-jimiri pawintaajana.” Apatha-kiro isitanaki omantsiyari kooya. 23 Ikanta yariita-paaka Jesús iwankoki ijiwariti Judá-iti, iñaapaa-tziiri showiriwintzirori kamaintsiri, oshiki atziri akiwai-nkatain-chari iraajiita. 24 Ikantapaakiri: “Pishikajiiti, ti onkami piraako-jiitakari, omakoryaatzii.” Tima thainkaitakiri Jesús. 25 Imisitowa-paakiri maaroni, kyaapaaki Jesús, yairika-wakota-paakiro, piriintanaja iintsi. 26 Tira imanakoitanakiri Jesús, ikimakoi-tanakiri maaroni anta.

Yisita-kota-kaajiri Jesús apiti mawityaakiri

27 Ikanta yawisanaki Jesús, iyaatanakiri apiti mawityaakiri, ikantzi ikaimi: “¡Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkata-jyaana!” 28 Irojatzi yariitan-tapaakari pankotsiki. Ipokapaaki okaakiini mawityaakiri, ari isampitakiri Jesús, ikantziri: “¿Tima pawintaakana awiroka aritaki nomatakiro pinintziri?” Ikantajiitzi irirori: “Jii, ari pimatakiro Nowinkathariti.” 29 Akotanaki Jesús, itzinkakiri kapichiini irokiki, ikantziri: “Isita-kota-kaajimi pawintaana.” 30 Apatha-kiro yaminanaji kamiitha. Isintsi-thawita-waari, ikantziri: “Airo pikamanta-kotana nisita-kota-kaajimi.” 31 Iro kantacha jaitijiitanaki yokapayi ikamantantanaki, ithonka ikimakoi-tanakiri Jesús anta.

Iñaawaita-kaajiri Jesús kisowaantiri

32 Ikanta yamaita-paakiniri Jesús yaayiri piyari, kisowaanti ikantaka. 33 Tima yisita-kota-kaawakiri Jesús yoka atziri, ñaawaitanaji, imisitowainiri iwiyariti. Okiryaantzi ikantanaka atziri-payi, ikanta-siri-jiitzi: “Tira añaapiintiri ashininka-payi imatiro kimityaaroni yantakiri yoka.” 34 Iriima Nasitantaniri-payi, ikantajiitzi irirori: “Ipajiinkatyaari ijiwariti piyari yisita-kota-kaantariri yayiri.”

Sampai-nkataki pankirintsi

35 Tima ithonka yaniitakiro Jesús maaroni nampitsi, iyomitaan-tayitaki tsika yapatota-piintaita. Ikinkithata-piintakiro Kamiithari Ñaantsi, tsika okanta ipinkathari-wintantai. Yisita-kota-kaayitakiri maaroni, tikatsi aparoni mantsiyarintsi pomirintsitzi-motyaarini. 36 Ikanta iñaakiri Jesús oshiki apatowinta-kariri, antaro itako-sirita-nakari, ikantanaki: “Omapiro yasinonkaayita yoka atziri-payi.

Ikimitakari ipiraitari airorika itzimi aamaako-wintyaarini.” *

37 Aikiro ikantana-kitziiri iyomitaani-payi: “Isiyakaro yokapayi atziri osampai-nkatzi pankirintsi, titzimaita intzima-piroti atziri koyaajironi. 38 Pamanairi awirokaiti Awinkathariti, intyaankiita oshiki jatasitirini atziri-payi, tima tzimatsi oshiki kimisantaa-tsini.”

10

Iyosiitaki Jesús 12 Tyaantariiti

(Mr. 3.13-19; Lc. 6.12-16)

1 Ipoñaa iyoyaaki Jesús 12 iyomitaani, ipajiinkakiri isintsinka. Imatanakiro irirori yisita-kota-kaayitziri maaroni kantasi-waita-chari imantsiyari aajatzi ikaratzi ikyaantasiritari piyari. 2 Yoka ikaratzi 12 iyoyaakiri Jesús, iriiyitaki ipaitakiri Tyaantaariiti: Itanakarori Simón, ipaitakiri Pedro. Ipoñaapaaka Andrés, iririntzi Pedro. Ipoñaapaaka Jacobo itomi Zebedeo itsipatakari Juan iririntzi. 3 Ipoñaapaaka Felipe, Bartolomé, Tomás, Mateo sintsiwintan-tawita-chari yamaitiniri kiriiki, ipoñaapaaka Jacobo itomi Alfeo, Tadeo, 4 ipoñaapaaka Simón, ipaitai-tziri aajatzi Kisakotan-taniri. Ipoñaapaaka owiraanta-paakarori Judas Nampitsiwiri, iriitakira pithoka-sita-kariri Jesús.

Ityaantai-takiri karatain-tsiri 12

(Mr. 6.7-13; Lc. 9.1-6)

5 Ipoñaa ityaankakiri Jesús karatatsiri 12, iyomitaa-yitawakiri, ikantziri: “Airo pikini isaiki pasini-satzi atziri, airo pikinanaki aajatzi inampiki Ositikii-toni-satzi. 6 Apatziro pinkina-yitanaki inampiki Israel-iiti, osiyakariri ipiraitari ipyaawitaka. 7 Aririka pijatanaki, iroka pinkanti pikamantanti: ‘Irootaintsi impinkathari-wintantaji Inkiti-satzi aka.’ 8 Pisita-kota-kaayitajiri mantsiyari, pañaakaa-yitairi kamatsiri, pisita-kota-kaajiri pathaa-waita-tsiri, aajatzi ikyaantasiritari piyari. Tima Pawa nisironkataami awirokaiti, ti ininta-kotimi. Irootaki pimatanajiri awiroka airo pikowa-kotantzi, pinisironkatan-tajyaa. 9 Airo paanaki nasiyita-chari piiriikiti, * 10 aajatzi piyaari awotsiki. Airo paanaki pasini pithaari, aajatzi pasini pinkyaan-tyaari piitziki, pikotzikiiri. Tikatsi pasini paanakiri. Tima inkantaiti:

Ipaitziri antawaita-tsiri iwariti.

11 Aririka pariitakyaa nampitsiki, paminapaaki aakamiithata-wakimini, iriitaki pisaiki-mota-paaki, irojatzi pawisan-takyaari pasiniki nampitsi. 12 Aririka pariitakyaa pankotsiki, piwithatan-tapaakyaa. 13 Aririka yaakamiithata-wakimi piwithata-paakari, aritaki isaikaji kamiitha. Airorika yaakamiithata-wakimi, aminaa-sitaka piwitha-witapaakari. 14 Airorika yaakamiithatzimi, airorika ikimisantzimi aajatzi, pawisa-pithatiri, pintika-najiro pipatsi-kitziti. † 15 Iriitaki imapiroiti apaata aririka yaminakoi-tairi maaroni yantayitakiri. Aritaki anaanakiro ikantai-takiri pairani Paamaarini-satzi aajatzi Katsimaarini-satzi. Omapiro.”

Inkimaatsitakaitaimi apaata

16 “Notyaan-tzimira iroñaaka, pikimitakari ityaantai-tziri ipiraitari tsika ipiyota owantaniri. Iro kantacha, ontzimatyii pisiya-kotyaari awiroka-payi kokintzi maranki, pisiya-kotyaari aajatzi siro itsinampa-siri-waitzi. ‡ 17 Paamaiyaa. Tima yaitatyiimi jiwariki, impasawaitaitimi tsika yapatota-piintaita. 18 Ompoña yaitanakimi isaiki pinkathari-piroriki okantakaan-tziro pawintaajana. Ari pinkinkithata-koyita-jinari anta, inkimayitaji aajatzi pasini-satzi atziri-payi. 19 Aririka piñaakiro yaitanakimi, airo pikanta-siri-waitzi: ‘¿Opaitama noñaawaita-paakiri?’ Tima tzimatsi iyosirita-kayi-mironi opaita piñaawaitiri. 20 Airo piyota-sitaro awiroka ompaityaa piñaawaitiri, iriitakira Tasorinkantsi poñaachari Asitamiriki yotakayi-mironi onkarati piñaawaitiri. 21 Aritaki iñiitaki aakaantirini iririntzi iwa-kaantiri. Aakaantirini itomi. Tzimatsi owa-kaantirini asitariri ikisaniinta-nakiri. 22 Oshiki kisaniintimini okantakaaro pikimisantaana. Iro kantacha, ikaratzi oijatanari yawintaajana, iriitaki awisakotaa-tsini. § 23 Aririka inkisaniintai-tanakimi anta, pawisa-pithatiri. Tima tikira pinthotyiiro pijayiti inampiki Israel-iiti, piyapaaka yoka Itomi Atziri. Omapiro.

24 Tira iñiiti aparoni iyomitaai-tziri yanairi yomitairiri. Tira iñiiti aajatzi aparoni ompirataari yanairi ompiratariri impinka-thaitiri. 25 Apatziro añiiri aparoni iyomitaai-tziri inkimita-jyaari yomitairiri pairani. Ari ikantari aajatzi ompirataari. Tima oshiki ikisaniintai-takina iroñaaka naaka, ikimita-kaitakina naakami Nantatsiri. Awiroka imapiroiti inkisaniintaitimi pikimisantaana.”

¿Itzimikama antharowan-tyaari?

(Lc. 12.2-9)

26 “Airo pitharowan-tawaitari yokapayi, tima ontzimatyii onkoñaata-koyitai okaratzi manakowitain-chari, oiñaarontairo kaari ikimatha-witaita pairani. 27 Tzimatsi-rika nonkaman-timiri tsitiniriki, pikamantantairo awiroka kitaipaiti. Tzimatsi-rika nonkinkithata-kayimiri awirokaiti nomananikiini, pinkaman-tairi awiroka maaroni atziri. 28 Airo pitharowan-tawaitari nintatsini iwimi, tima airo imatziro yooka-siritimi irirori sarinka-winiki. Apatziro pintharowan-tyaari Pawa matzirori yapirotantzi, yooka-siritantzi sarinka-winiki. 29 Tima ti impina-piro-wityaa tsimiri-payi, iro kantacha iyotzi Pawa aririka inkamakaranti aparoni. * 30 Tima iyotzityaaro Pawa tsika okaratzi tzimatsiri aisi. 31 Piñaakiro, tima yaamaa-kotyaari Pawa tsimiri-payi, awiroka imapirotzi yaamaako-wintami. Airo pitharowan-tawaitari kisaniintzimiri.

Arika pinkantanti: ‘Nopinkathatairi Jesús’, aritaki imataimi irirori Asitanari inkantakowintaimi

32 Aririka pinkantiri pishininka: ‘Nopinkathatajiri Jesús,’ aritaki nonkantajiri Asitanari Inkiti-satzi: ‘Apaá, ipinkathataana yoka.’ 33 Irooma pinkantiri-rika pishininka: ‘Ti nompinkathatiri Jesús,’ aritaki nonkantzi-tyaari naaka, nonkantajiri Asitanari: ‘Apaá, ti impinkathatina yoka.’ ”

Ikinkithata-kota Jesús

(Lc. 12.49-53; 14.26-27)

34 “Airo pikinkithasiri-waita awirokaiti, ti apatziro nopoki noyomitaa-yitajiri atziri-payi yaakamiithata-wakaiyaa aka kipatsiki, okimiwaitakaro namatyiimi wisa-mintotsi imaimanita-wakaan-taityaari.

35 iroka nopokan-takari:

Inkisaniintajiri atziri iriri,

Onkisaniintajiro kooya iniro,

Onkisaniintajiro kooya ayiro.

36 Impithoka-sita-wakaiyaa atziri-payi inkisaniinta-wakajyaa ikaratzi isaikajiitzi iwankoki.

37 Irootaki kamiitha-witacha pintakotyaari piri, piniro, pintsiti-payi. Iro kantacha, iroorika paakowinta-nakyaa pintakotyaari pishininka-payi, anaanakiro-rika okaratzi pitakotana naaka, airo nokimita-kaami naapatyaani. 38 Airorika patsipita-kowintaana pinkimisantajina awiroka, pinkimita-kaantairomi ipaikakoi-tatyiimimi, tira pinkamiithati nasitajyaami naaka. 39 Tima inkarati itakowaita-chari apaniroini irootaki yantantarori inintasi-waitari irirori, aritaki impyaa-sitajyaa. Iriima ikaratzi atsipiwintarori yantanajiro nonintziri naaka irootaki ikamawintan-takanari, aritaki yawisako-siritai.”

Impinai-tairi apaata

(Mr. 9.41)

40 “Tzimatsi-rika aapatyii-yaamini, naaka yaapatyaaka. Ari okantari aajatzi, tzimatsi-rika aapatyii-yaanani naaka, iriitaki yaapatyaaka Asitanari otyaanka-kinari aka. 41 Tzimatsi-rika yotimini Kamantan-tzinkari pinatzii irootaki yaapatyaan-tamiri, aritaki pinkaratairi apaata impinatajimi Pawa. Ari okanta aajatzi, tzimatsi-rika yotakimini kamiithasiriri pikanta pikimisantai irootaki yaakamiithatan-tamiri, aritaki pintsipatyari apaata impinataimi Pawa. 42 Aririka iyoitimi awiroka noyomitaani, irootaki ipantai-tamiri piriri okantawitaka ti piriipiro-wityaa awiroka, aritakira impinai-tajiri apaata yoka itakota-kamiri. Omapiro.”

11

Ityaantakiri Juan iyomitaani

(Lc. 7.18-35)

1 Ikaratakiro Jesús iyomitaakiri 12 iyomitaani. Awisanaki ikamantanti maaroni nampitsiki okaratzi tzimatsiri anta.

Ityaantakiri Juan iyotaani

2 Tima yasitakoi-takiri irirori Juan kiwaatan-tsiri, ari ikima-kotakiri Saipatzii-totaari okaratzi yantayitakiri. Ityaankaki apiti iyomitaani, 3 isampitiri, inkantiri: “¿Awirokama ipaitai-tziri, ‘Pokatsini?’ Kaari-rika awiroka, ¿Tzimatsima pasini noyaa-kotiri?” 4 Ikanta yariijiitaka, isampita-paakiri Jesús. Ari yakanaki irirori, ikantzi: “Aririka pimpiyanaji, pinkaman-tapajiri Juan okaratzi pikimakiri awiroka, okaratzi piñaakiri nantayitakiri. 5 Tima naminakaa-yitajiri mawityaakiri, naniita-kaayitajiri kisoporokiri, nisita-kota-kaayitairi pathaa-waita-tsiri, nokimakaa-yitajiri atsikimpityari, nañaakaa-yitajiri kaminkari, nokinkithata-kota-jiniri Kamiithari Ñaantsi asinonkainkari-payi. 6 Kimosiri inkantajyaa inkarati kaari kisosiri-wintainani.”

7 Ikanta ipiyaaro iyomitaani Juan, isampita-nakiri Jesús ikaratzi piyowinta-kariri, ikinkithata-kotziri Juan, ikantzi: “¿Paitama piñaakiri chapinki otzisi-masiki? ¿Iriima piñaaki kimitarori saworo opiyonka-tonkita-kaaro tampyaa? * 8 ¿Piñaakirima iwaniinkata ikithaata? Ti. Tima inkarati waniinkata-chari ikithaata, isaika-pankotziri pinkathari. 9 Irootaki pijata-sitan-tariri piyotzi Kamantan-tzinkari inatzii. Tima imapirota-tziiro irirori yanaanakiri pasini Kamantan-tzinkari-payi. 10 Tima iriitaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitaki:

Pamini, aritaki nontyaantaki ityaaroni inkamanta-kotimi,

Iriitaki witsikaan-timini tsika pinkina-paaki.

11 Pinkimi nokantzi naaka: Pairani oshiki atziri tzimawitain-chari, tikatsi anairini Juan Kiwaatan-tatsiri okaratzi iyota-nitakari. Iriima inkarati tsinampa-siritaa-tsini, impinkathari-wintairi Pawa inkitiki, aritaki yanaa-kotairi irirori Juan. Omapiro. 12 Tima owakira yitanta-nakarori Juan ikinkithata-kaimi irojatzi iroñaaka, tzimatsi oshiki nintatsiri sintsiini iñiiro impinkathari-wintairi Inkiti-satzi. Osiyawaitakaro isintaitzi aririka iwayiritaityaa. 13 Pairani tzimayitatsi Kamantan-tzinkari-payi aajatzi Ikantakaan-taitani, irootaki ikamantantai-takiri irojatzi itziman-takari Juan. 14 Iriitakira Juan ikinkithata-koitakiri pairani, tima iriitaki Elías-tatsiri pokatsini. ¿Pikimisantziroma? 15 Kowirori inkimathatiro, inkimisanti. 16 ¿Ipaitama nosiyakaan-tiriri yokaiti atziri? Isiyakari washaantawai-rintzi iintsi aririka isiyakaa-waityaa owaankiirin-tsiki, ikaima-kota-wakaa-jiita, 17 ikanta-wakaa-jiita: ‘Thami ashowiriti amashaitan-tyaari.’ Ti ininti. Ikantawita: ‘Thami ampanthai awasiritan-tyaari.’ Ti ininti. 18 Aritaki pikanta-jiitaka awirokaiti. Piñaawitakari Juan, itziwinta-paaka, ti imirityaaro kachori, pikanta-jiitakiri: ‘Ikyantasirityaari piyari, irootaki itziwaitantari.’ 19 Ipokawitaka Itomi Atziri, ti intzityaaro irirori owaritintsi, iriro kachori. Pikanta-jiitakiri: ‘Kaari-pirori inatzii, niyawai-rintzi, sinki-ryaantzi. Yaapatyaari sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki, yaapatyaari aajatzi kaari-piro-siriri.’ Tikatsi ompaityaa, tima aririka iñiitairo onkarati awisatsini apaata, ari iyoitairi omapiro iyota-nita.”

Ikanta-machiitziri kisosirita-tsiri

(Lc. 10.13-16)

20 Ipoñaa ikinkithata-kota-nakiri Jesús ikaratzi ñaawita-karori itasonka-wintantzi nampitsiki, titzimaita iwashaantiro ikaaripiro-siri-jiitzi. Ikantzi: 21 “Ikanta-machiitzimi Simapankoni-satzi aajatzi nampitarori Corazín. Oshiki piñaawitakaro notasonka-wintantaki, titzimaita pinkimisanta-jiiti. Iriimi ñaakinani Mapini-satzi aajatzi Simaa-satzi, aritaki inkithaata-nakyaaromi mirimasita-tsiri kithaarintsi, saikawaita-nakimi samanpoki iwasirita-kotyaa ikaaripiro-siri-yitaki, inkimisantajimi maaroni iriroriiti. † 22 Awirokataki imapiroiti iwasankitaitiri apaata aririka yaminakoi-tairi maaroni yantayitakiri. Aritaki anaanakiro ikantai-takiri pairani Mapini-satzi aajatzi Simaa-satzi. 23 Aajatzi awirokaiti nampitarori Capernaum, pikinkithasiriwita pijatai inkitiki, apatziro pijamatsitaji tsika ikinayitzi kaminkari. Iriimi ñaakinani pairani Paamaarini-satzi okaratzi piñaawitakari awirokaiti, irojatzi osaikimi inampiiti. 24 Awirokataki imapiroiti iwasankitaitimi apaata aririka yaminakoi-tairi maaroni yantayitai-takiri. Aritaki anaanakiro ikantai-takiri pairani Paamaarini-satzi aajatzi Katsimaarini-satzi.”

Pimpoki nosaiki naaka, pimakoryaaji

(Lc. 10.21-22)

25 Irootaki yamananta-nakari Jesús, ikantzi: “Apaá, tima awiroka pinkathari-wintziriri inkiti-satzi aajatzi kipatsi-satzi, oshiki notharowintakami. Tima awiroka omani-motakiri yotaniriiti iroka-payi, iriitaki piyotakaa-yitai osiyariri iintsi itsinampa-siritzi. 26 Ari okanta, tima irootaki onimota-kimiri awiroka Asitanarí.” 27 Ikantanakiri piyowinta-kariri: “Iriitaki Asitanari oyotakaa-narori maaroni. Apatziro iyotana irirori, tima Itomi iwana. Ari nokimitari naaka apatziro noyotziri Asitanari, kantacha noyotakaa-yitajiri nonintziri naaka iyotajiri. 28 Aririka piñiiro onkantzimo-siri-waityaami, ompomirintsitzi-mowaityaami, pimpoki nosaiki naaka, aritaki nomakoryaa-sirita-kaayitaimi. 29 Okimiwaitakaro ontzimi-rika opaita nonkima-tinata-kaiyaamiri. Tima tzimatsi nonintziri noyomitaimiri: tima naaka tsinampa-siri. Aritaki piñaajiro nomakoryaa-sirita-kaajimi. 30 Tima okaratzi nokima-tinata-kaamiri naaka, ti ompomirintsi-pirotyaa.”

12

Ikinkithata-kotziro Jesús kitaitiri imakoryaan-taitari

(Mr. 2.23-28; Lc. 6.1-5)

1 Okanta kitaitiriki imakoryaan-taitari, ikini-mota-nakiro Jesús pankirintsi-masi. Ari isapiryanaki okithoki pankirintsi iyomitaani Jesús, tima intashaa-jiitatzii. 2 Iñaakiri Nasitantaniri, ikantanakiri Jesús: “Paminiri piyomitaani isapirya-kiwaitatzii kitaitiriki imakoryaan-taitari, tima ti osinitaa-ntsiti isapirya-waitaiti.” 3 Akanaki Jesús ikantziri: “Tima piñaanata-kotiri pinkatharini David aantawita-kariri itashi itsipatari ikarajiitzini. 4 Ikyaaki tasorintsi-pankoki, iwakaro tasorin-tsita-tsiri owaritintsi, ipakiri ikarajiitzi. Ti osinitaan-tsiwityaa, apatziro iwapiintaro Ompira-tasorintsitaari. 5 Tima piñaanatiro Ikantakaan-taitsiri, tima yantawaita-piinti Ompira-tasorintsitaari kitaitiri imakoryaan-tairi tasorintsi-pankoki, tikatsi kisantyaarini. 6 Nokantzi naaka, tzimatsi aka ipinkatha-piroi-tziri, iriitaki anairori tasorintsi-panko. 7 Irootaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitzi:

Ti noninti pamajina pipira pintaajinari,

Irootaki noninta-pirotajiri pintakota-jyaari pishininka.

Aririka pikimathatiromi iroka, airo pikisan-tarimi yokapayi, tima ti inkaaripiro-siriti. 8 Tima yoka Itomi Atziri pinkathari-pirori inatzii, yanairo kitaitiri imakoryaan-taitari.”

Atziri kisowakori

(Mr. 3.1-6; Lc. 6.6-11)

9 Ipoñaa yawisanaki Jesús, kyaapaaki yapatota-piintaita. 10 Ari isaikakiri anta kisowakori. Ikanta Nasitantaniri-payi, isampitakiri Jesús, ikantziri: “¿Sinitaa-ntsita-tsima yisita-kota-kaantaiti kitaitiri imakoryaan-taitari?” Irootaki isampitan-tariri okantantyaari inkanta-kotiri. 11 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Tira pamina-sityaari awiroka pipira aririka intityaa omoro-naki kitaitiri imakoryaan-taitari, pitakotari, pinosikiri. 12 Iriitaki itako-piroitari atziri, yanairi ipiraitari. Tima sinitaa-ntsitatsi anisironkatantyaa kitaitiri imakoryaan-taitari.” * 13 Iñaanata-nakiri kisowakori, ikantziri: “Pintharyaawakotai.” Kantanaka ikantakiri, akotanaji kamiitha atziri, okimita-naaro pasini irako. 14 Ari isitowa-jiitanaki Nasitantaniri yapatojiitaka, ikinkitha-tawakaa-jiitakani, ikanta-wakaa-jiita: “¿Tsikama ankanti-rika Jesús ampyaakaan-tyaariri?”

Isankinata-koitzi-takari pairani Jesús

15 Yotaki Jesús ikowaitatzii iwaitiri, irootaki yawisan-tanakari. Iyaatanakiri oshiki atziri, yisita-kota-kaayitaki oshiki mantsiyari. 16 Isintsi-thawitakari ikantziri: “Airo pikamanta-kotana.” 17 Ari omonkaratari ikinkithatakiri pairani Kamantan-tzinkari Isaías, ikantzi:

18 Yoka nompiratani, iriitaki noyoyaakiri.

Notakotani inatzii, iriitaki oimosirinkanari.

Oisokiro iwiro Notasorinka,

Ikinkithata-kaajiri pasini-satziiti atziri ikamantairi tampatzika-siritan-tatsiri.

19 Airo ikaima-waitzi irirori,

Airo ikimaitziri isinchii-nkawaiti inkinkithata-kotyaa owaankiirin-tsiki-payi.

20 Airo iwatsi-piroitziro isatairo sonkari sataawita-chari,

Airo iitsiwakiro paamari-minki tsiwaki-matain-tsiri,

Irojatzi imatanta-jyaarori yitsinampairi iñiitairo iroopirori. †

21 Iriitaki iyaakoniintairi pasini-satziiti atziri. ‡

Kisimatziriri Tasorinkantsi

(Mr. 3.20-30; Lc. 11.14-23)

22 Ari yamaita-kiniri Jesús yaakiri piyari. Tima mawityaaki ikantakaakari, ikiso-waantita-kaakiri. Imatawajiri yisita-kota-kaawajiri, aminanaji kamiitha, ñaawaitanaji. 23 Okiryaantzi ikantanaka maaroni atziri, ikantajiitzi: “¿Iriima yoka ikasiya-kaita-kiriri pinkatharini David?” 24 Kimajiitaki irirori Nasitantaniri, ikantajiitzi: “Yoka atziri isintsitakaa-tziiri Nantatsiri, irootaki yisita-kota-kaantariri ikaratzi yaakiri piyari.” 25 Yotzimaitaka irirori Jesús ikinkithasiritakari Nasitantaniri, ikantanakiri: “Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri tsika ipinkathari-wintai-tziri, aritaki yooka-wakaanakyaa. Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri inampiki, aritaki yooka-wakaanakyaa. Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri tsika isaika-wankota-wakaa, aritaki yooka-wakaanakyaa. 26 Ari ikantzitari aajatzi piyari aririka imaimanita-wakai-yaami. Aritaki yooka-wakaanakyaa, ¿airoma ithonka yooka-wakaanakyaa? 27 Iriirikami Kamaari Nantatsiri osintsitakainari naaka, ¿irijatzima sintsitakairiri piyomitaani awiroka yisita-kota-kaantariri ikaratzi yaakayitziri? Aririka okanta pikamanta-kota-tziiri piyomitaani, aritaki inkisan-takyaamiro okaratzi pikantakiri. 28 Irooma naaka ipanaro isintsinka Tasorinkantsi poñaachari Pawaki, irootaki nomatan-tariri nisita-kota-kaayitziri ikaratzi yaakiri piyari. Tima imapokakimi awiroka-payi Pawa ipinkathari-wintantai. 29 Tima aririka inintaiti inkositaitiri atziri sintsita-tsiri kamiitha, ontzimatyii yitaita-wakyaari yoosotaitiri, airo ikantanaja inkisako-wintyaaro yasiyiwitari yayitaitiri. 30 Tima inkarati kaari aapatyaanari naaka, iriitaki kisaniintanari. Ikaratzi kaari amitakotinari inkoyaa-kotina, yaparata-kota-tyaana. 31 Pinkimi nokantzimiri naaka: Kantatsi Pawa yaripirotyaari antayitzirori kaari-pirori, ari inkimitairiri ñaawaitzirori kaari-pirori-payi. Iriima kisimata-kirini Tasorinkantsi, airo yaripiroi-taari. 32 Ari okantari aajatzi: Kantatsi yaripirotyaari Pawa kisimatirini Itomi Atziri, iriima kisimata-kirini Tasorinkantsi, airo yaripirotaari. 33 Tima osiyawaitakaro aririka iñiitiro kamiithari chochoki, iyotaitzi kamiitha okanta owaato. Irooma piyanta-tsiri chochoki, iyotaitzi kaari-pirori onatzii owaato. 34 Tima pisiyakari maranki awirokaiti, kaari-piro-siri pikanta-jiitaka. Tikatsi pinkantyaa piñaawaitiro kamiithari, ti onkamiithati okaratzi pikinkithasiri-yitari, irootaki okaaripirotantari piñaawai-yitziri. 35 Tima aparoni kamiithasiriri ikinkithasiritaro kamiithari, irootaki okamiithatantari yantayitziri. Iriima kaari-piro-siriri ti inkinkithasirityaaro kamiithari, irootaki okaaripirotantari yantayitziri. 36 Iro kantacha nokantantari naaka, apaata aritaki yaminakoi-tairo kowiinka-yitatsiri ñaantsi okaratzi iñaawai-yitziri atziri-payi. 37 Kamiitha-rika okanta piñaawai-yitziri, aritaki yaakamiithai-tajimi. Tirika onkamiithati, inkantai-taimi: ‘Kaari-pirori pinatzii, oshiki pinkimaatsi-waitajyaa.’ ”

Inintzi kaari-piro-siriri-payi intasonka-wintan-taiti

(Lc. 11.29-32)

38 Ari yakanaki Nasitantaniri aajatzi Yomitaan-taniri, ikantzi: “¡Yomitaanarí! Nonintzi noñaajimi pintasonka-wintanti.” 39 Ikantzi Jesús: “Tima kaari-piro-siriri pinajiitzi awiroka, oshiki pithainkakiri Pawa pinintzira piñiina nontasonka-wintanti. Airotzimaita nomatziro, apatziro piñiiro awishi-mota-kiriri pairani Kamantan-tzinkari Jonás. 40 Tima iniyakiri antari kyaatsi, okaratzi mawa kitaitiri aajatzi mawa tsitiniri isaikaki imotyaaki. Aritaki inkanta-jyaari yoka Itomi Atziri inkitawita-paintyaa kipatsiki onkarati mawa kitaitiri aajatzi mawa tsitiniri. 41 Apaata aririka yaminakoi-tajiro okaratzi yantaitziri, aritaki imishakowintaimi Inawini-satzi, tima ikimisantakiri pairani irirori Jonás, iwashaanta-najiro yantayitziro kaari-pirori. Tima yoka saiki-mota-kimiri awiroka-payi yanairi Jonás. 42 Apaata aririka yaminakoi-tajiro okaratzi yantaitziri, aritaki omishakowintaimi kooya pinkatha-rotatsiri pairani kirinkanta, tima opokaki pairani iroori isaiki yotaniri pinkathari Salomón, okimisantakiri. Tima yoka saiki-mota-kimiri awiroka yanairi Salomón.”

Ipiya-sitanta piyari

(Lc. 11.24-26)

43 “Tima osiyawaitakaro isaika-siritan-tyaarimi piyari aparoni atziri, iwankotsi-titakaro yañaa-minto. Aririka yookawitai-takyaari, isitako-witaja atziri. Jatanaki piyari inkinawaiti otzisi-masiki, ti iñii tsika isaiki. 44 Ari inkanta-siritai piyari: ‘Nompiyaji nowankoki tsika nopoñaaka.’ Piyaaja piyari, iñaapaa-tziiro kamiitha opisitaka isiri atziri, owaniinka okantaka, tikatsi saikantyaaroni. 45 Ijata-sita-nakiri mapirotzirori ipiyaritzi, ikantakiri: ‘Thami ajati nowankoki, pintsipatyaana ampinkathariti.’ Yamaki ikaratzi 7 piyari. Aritaki yasinonkaa-pirotyaari atziri, anaanakiro yasinonkaawita pairani. Aritaki pinkanta-jyaari awirokaiti.”

Iriniro Jesús aajatzi iririntzi-payi

(Mr. 3.31-35; Lc. 8.19-21)

46 Aikiro ikinkithata-kaatziiri Jesús atziri-payi piyowinta-kariri, ariitapaaka iriniro otsipatakari iririntzi-payi, okatziya-paaka intakiroki, okaimakaan-tapaakiri. 47 Ikantawitai-takari Jesús: “Ari opoki piniro otsipatari pirintzi-payi, onintzi oñiimi.” 48 Yakanaki Jesús, ikantzi: “¿Otzimikama nonirotari, itzimi nirintzitari?” 49 Yookota-nakiri ikaratzi iyomitaa-piintakiri, ikantzi: “Yokaiti, iriitaki nokimita-kaajari nirintzi, irojatzi nokimita-kaajari noniro. 50 Tima inkarati antanajirori inintziri Asitanari Inkiti-satzi, iriitaki nirintzitaari, irootaki notsirotaari aajatzi noniron-taari.”

13

Isiyakaa-wintziri Jesús pankiwai-rintzi

(Mr. 4.1-9; Lc. 8.4-8)

1 Ipoñaa yawisanaki Jesús isaikawita-paaka pankotsiki, ikinanaki inkaari-thapyaaki. Ari isaikapaaki. 2 Ari ipiyowinta-paari oshiki atziri. Ari ititanta-nakari irirori pitotsiki, saikapaaki. Katziya-jiitaka atziri-payi inkaari-thapyaaki. 3 Isiyakaa-winta-tziiniri okaratzi ikinkithata-kairiri, ikantziri: “Tzimatsi pankiwai-rintzi jatatsiri impanki-waiti. 4 Ikanta yookaikitakiro iwankiri, tzimatsi ooka-painchari awotsiki, ipokapaaki tsimiri, iwapaakaro. 5 Tzimatsi pasini ookaikita-painchari omapi-poro-kitzi ti ontzima-piroti kipatsi, sintsiini oshooka-witanaka. Ti ontonta-pathatatyii kipatsi, 6 sampiya-sitanaki pankirintsi isintsita-paaki ooryaatsiri, tima ti ontzima-piroti oparitha. 7 Tzimatsi pasini ookaikita-painchari kitoochii-masiki, anaanakiro kitoochii oshookanaki, kamanaki pankirintsi. 8 Irooma pasini ookaikita-painchari okamiitha-pathatzi kipatsi, saankana oshookanaki, kithotanaki maaroni. Tzimanaji okithoki shookapain-tsiri. Aparoni otzima-pirotatzii okithoki, pasini oshikiniintzi okithoki, pasini kapichiini okitho-kitzi. * 9 Kowirori inkimathatiro, inkimisanti.”

¿Opaitama isiyakaa-wintan-tarori Jesús?

(Mr. 4.10-12; Lc. 8.9-10)

10 Ari isampita-nakiri iyomitaani, ikantziri: “¿Paitama pisiyakaa-wintan-taniriri atziri-payi pikinkithata-kairi?” 11 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Isinitai-takimiro awiroka piyota-kotairo ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, iriima yokaiti ti isinitai-tanitiri irirori. 12 Ikaratzi otzimi-motakiri, aritaki ontzimimo-pirotairi. Iriima kaari otzimi-motzi, imapiroi-tairi yaapithai-tajiri okaratzi tzimimo-witariri. † 13 Irootaki nosiyakaa-wintan-tarori okaratzi nokinkithatziri, aririka yaminawityaa yokaiti, airo iñaamaitaro. Ari inkimawityaaro, airo ikimathata-wakiro nokanta-witariri. 14 Iriitaki ikinkithata-kotaki pairani Kamantan-tzinkarini Isaías, ikantaki:

Pinkima-jiiwityaa, airotzimaita pikimathatziro.

Paminaa-jiiwityaa, airotzimaita piñiiro.

15 Kisosiri ikanta yokaiti.

Atsikimpitya ikantajiitaka.

Mawityaaki-yitaki.

Irootaki airo yokichaa-tanta,

Airo ikimi,

Airo ikimatha-tantaro,

Tima airo ikimisantai, airo nowawisaakotajiri aajatzi.

16 Irooma awirokaiti pinkimo-siri-wintairo poki aajatzi piyimpita, tima piñaayitajiro, pikimayitairo aajatzi. 17 Irootaki inintawitakari pairani Kamantan-tzinkari-payi aajatzi kamiithasiriri-payi iñiiromi okaratzi piñaakiri, okaratzi pikimayitairi awirokaiti. Titzimaita inkimajiitiro. Omapiro.”

Ikinkithata-kotziro Jesús isiyakaa-wintziri pankiwai-rintzi

(Mr. 4.13-20; Lc. 8.11-15)

18 “Pinkimi nonkaman-timiro nosiyakaa-wintakiri pankiwai-rintzi. 19 Tzimatsi kimirori nokinkithata-kotziro ipinkathari-wintantai Pawa, titzimaita inkimathatiro. Aritaki pokaki Kaari-pirori, iwashaanta-kaapaakiri ikimisantawita. Iriitaki kimitakarori ookaikita-painchari awotsiki. 20 Tzimatsi nintawitarori ñaantsi, ikimisantzi sintsiini owakira ikimawakiro. Iriitaki kimitakarori ookaikita-painchari omapi-poro-kitzi. 21 Ti iyotako-pirota-tyiiro ñaantsi, ti inkisa-sityaaro ikimaatsi-winta-nakaro ikimisantzi, iwashaanta-nakiro. Isiyakaro pankirintsi sampisitain-tsiri kaari tzima-pirota-tsini oparitha. 22 Tzimatsi kimirori ñaantsi, iro kantacha oshiki iniwitaro yoimosirinkawaitya, ikinkithasirita-kotaro iwaararo, irootaki ipyaakotan-takarori ñaantsi, ti inkimisanti. Ikimitakaro ookaikita-painchari kitoochii-masiki, kaari kithota-tsini. 23 Tzimatsi pasini kimirori ñaantsi, ikimisanta-nakiro. Yiriipiro-winta-nakiro. Iriitaki osiyakarori pankirintsi shookapain-tsiri okamiitha-pathatzi kipatsi, oshiki-pirotanaki okithoki, pasini amataja oshikiniintzi, pasini kapichiini okithotanaki.”

Ikinkithata-kotziri Jesús pankitzirori kamiitahakiri pankirintsi

24 Yapiitakiro Jesús isiyakaa-wintziniri, ikantzi: “Iroka osiyari aajatzi ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, osiyari atziri pankitzirori kamiithakiri pankirintsi. 25 Ikanta imaajiitzi tsitini-paiti aamaako-wintarori, pokaki ikisaniintani yamaki towarisi, ipankitakiro itsipataakiro pankirintsi, piyanaka. ‡ 26 Okanta oshookanaki pankirintsi, kithokitanaki. Ari okimitakari aajatzi towarisi itsipatai-takirori pankirintsi. 27 Ikanta iñaakiro impiratani, ikamantakiri asitarori, ikantakiri: ‘Tira onkanti okithoti pankirintsi apankitakiri piwaniki, ¿paitama tsipataa-kirori towarisi?’ 28 Ikantanaki asitarori iwani: ‘Iriitaki pankita-kirori kisaniintanari.’ Ikantzi impiratani: ‘¿Pinintzima nojati nonthoka-yitajiro?’ 29 Ikantzi asitarori: ‘Airo, kimitaka ari pinthoka-kotakiro pankirintsi. 30 Ari onkakarati ontsipatyaaro oshooki, irojatzi osampatan-takyaari pankirintsi. Aripaiti nonkantimi: Pichikiro towarisi, pintayiro. Pawiikitairo pankirintsi, piwakoyitairo.’ ”

Isiyakaa-wintziro Jesús yaninita-tsiri okithoki

(Mr. 4.30-32; Lc. 13.18-19)

31 Ari yapiitakiro Jesús isiyakaa-wintziro ikinkithatziri, ikantzi: “Iroka ikanta ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, ikimitakari pankitzirori yaninikita-tsiri okithoki. § 32 Tima yanini okantawita okithoki, aririka oshookanaki, anaanakiro pasini iwankiri iwaniki, antaro ochiwotanaki, aritaki imawosi-yityaari tsimiri-payi.”

Isiyakaa-wintai-tziro siñakairori yatantaitari

(Lc. 13.20-21)

33 Yapiitakiro isiyakaa-wintziro Jesús ikinkithata-kaantziri, ikantzi: “Iroka ikanta ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, isiya-kotaro kooya amiroka-pathatzirori yatantaitari. Aakotakiro pankirintsi-pani okaratzi mawa matzitaki, okonowakiro siñakairori, irojatzi osiñanta-kyaari maaroni opatha.”

Okaratzi Ikinkithatakiri Jesús

(Mr. 4.33-34)

34 Ari ikanta-piintatyaa Jesús ikinkithata-kairi atziri-payi okaratzi iyomitairiri. Airorika otzimi kinkitharintsi tikatsira iyomitairi. 35 Ari omonkaratari ikantakiri pairani Kamantan-tzinkari ikinkithata-kotziri Pawa, ikantaki:

Nosiyakaa-winta-tyiiniri atziri-payi onkarati nonkinkithati-niriri.

Noyomitaajiri kaari iyowita pairani owakira owitsikan-takari kipatsi irojatzi iroñaaka.

Iyomitaan-tziro Jesús osiyakaa-wintari towarisi

36 Ikanta iwithata-naari Jesús ikaratzi piyowinta-kariri, kyaapaaki pankotsiki. Ipiyowinta-paakari iyomitaani, ikantziri: “Piyomitainaro okaratzi pisiyakaa-wintakiri. ¿Paitama osiyakaa-wintari towarisi itsipatai-takirori pankirintsi ipankitai-tziro?” 37 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “Yoka Itomi Atziri iriitaki osiyariri pankita-kirori pankirintsi iwaniki. 38 Irooma owaantsi irootaki osiyarori kipatsi asaikantari. Irooma pankirintsi osiyakaa-wintari ikaratzi ipinkathari-wintairi Pawa. Irooma towarisi osiyakaa-wintari ikaratzi yasiyitari Kaari-pirori. 39 Iriima kisaniintan-tsiri pankita-kirori towarisi isiyakaa-wintari Kamaari. Irooma ikoyaitairo okithoki pankirintsi, osiyakaa-wintaro onthonkajyaa apaata kipatsi. Ikaratzi koyaajirori okithoki pankirintsi isiyakaa-wintari Maninkariiti. 40 Piñaakiro tsika ikantai-takiro ithokai-takiro towarisi, yaitanakiro itayiitziro. Osiyakaa-wintaro tsika inkantai-tajiro apaata kipatsi aririka onthonkajyaa. 41 Intyaan-kairi Imaninkariti Itomi Atziri, yapatotairi kaaripiro-yitatsiri, aajatzi kaaripiro-sirita-kairiri pasini, airo itsipataari ikaratzi ipinkathari-wintairi Inkiti-satzi. 42 Yookairi tsika opaamataki pomitaantsi. Ari iraawaitajyaa, yatsikai-kiwaityaa. 43 Iriima kamiitha-siri-yitain-tsiri isaiki-motairi Asitariri tsika ipinkatha-ritzi, siparyaa inkantajyaa inkimita-jyaari ooryaatsiri. Kowirori inkimathatiro, inkimisanti.”

Ikinkithata-kotziri Jesús manachari kiriiki

44 Yapiitakiro Jesús, ikantzi: “Iroka ikanta ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, isiya-kotari kiriiki imanaitziri owaantsiki. Tzimatsi atziri ñaakiriri, ti onkanti yaanakiri, aajatzi imananajiri, tikatsi inkamanti. Antaro ikimo-siri-winta-nakiri kiriiki, jataki ipimantziro okaratzi tzimi-motziriri, yamanantakiro owaantsi.”

Ikinkithata-kotziro Jesús poriryaari pinapirota-chari

45 Ikantzi aajatzi Jesús: “Iroka ikanta aajatzi ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, ikimitari nintatsiri yamananti iriipirori poriryaari. * 46 Iñaaki iriipirori poriryaari, inintaki yamanantiri. Piyaja inampiki, ipimanta-paakiro okaratzi tzimi-motziriri, yamanantakiri poriryaari.”

Ikinkithata-kotziro Jesús kithari

47 Ikantaki aajatzi Jesús: “Iroka ikanta aajatzi ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, isiyari kithata-tsiri. Yaaki oshiki kantasiwaita-chari sima. 48 Inosika-kotakiri othapyaaki, ikoyaakiri kamiithata-tsiri itiyitakiri kantziriki. Ikaratzi kaari kamiithata-tsini, yookayitakiri. 49 Aritaki onkanta-jyaari apaata aririka onthonkajyaa kipatsi. Impokaki Maninkariiti, iyosiitairi kamiithasiriri aajatzi kaari-piro-siriri. 50 Yookairi kaari-piro-siriri tsika opaamataki paamaripirori, ari iraawaita-jyaari, yatsikai-kiwaitajyaa.”

Owakirari owaararontsi aajatzi paisatori

51 Ari ikantzi Jesús: “¿Pikimathatakiro okaratzi nokantakiri?” Ikantajiitzi iyomitaani: “Nokimathatakiro.” 52 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Nosiyakaa-wintiri iriritaitari tzimatsiri iwaararo pinapirota-chari. Tima yaapiintzi paisatori iwaararo, yaapiintzi aajatzi owakirari. Ari inkantyaari aajatzi yomitaantani-payi ipinkathari-wintairi Inkiti-satzi, iyomitaan-tairo okaratzi itarori iyomitaan-taitziro pairani, iyomitaan-tairo aajatzi owakirata-tsiri.”

Piyaja Jesús Kasiyakaawiniki

(Mr. 6.1-6; Lc. 4.16-30)

53 Ikaratakiro Jesús isiyakaa-wintakiro okaratzi ikinkithata-kotakiri, awisanaki. 54 Ariitaja inampiki. Iyomitaan-tapaji yapatota-piintaita. Okiryaantzi ikanta ikaratzi kimiriri, ikantajiitzi: “¿Paitama kantakaa-kiriri yoka iyota-nitantari, itasonka-wintantaki aajatzi? 55 ¿Kaarima itomi oshironkirori incha-kota? ¿¿Kaarima otomi María? ¿Kaarima iririntzi Jacobo, José, Simón, aajatzi Judas? † 56 ¿Kaarima atsipatari iritsiro-payi aka? ¿Tsikama yaakiroka okaratzi iyota-nitakari?” 57 Tima oshiki ithainkai-takiri, ikisaniintai-tanakiri. Irootaki ikantan-tanakari Jesús: “Asi owiro ti impinkathataitiri Kamantan-tzinkari inampiki aajatzi iwankoki irirori. Irooma pasiniki nampitsi, oshiki impinkathataitiri.” 58 Tima oshiki ithainka-matai-takiri Jesús inampiki, irootaki kaari imatantaro intasonka-wintanti.

14

Kamaki Juan Kiwaatan-taniri

(Mr. 6.14-29; Lc. 3.19-20; 9.7-9)

1 Ikanta pinkathari Herodes, ikima-kotakiri Jesús. * 2 Ikantakiri impiratani: “Yoka Jesús iriitakira Juan Kiwaatan-taniri. Iriitaki añaatsi, irootaki otzimantari itasorinka.” 3 Tima iriitaki Herodes aakaantzi-takariri chapinki-paiti Juan, yoosota-kaantakiri, iminkyaa-kaantakiri, okantakaan-tziro Herodías iinanta-witari Felipe, iririntzi irirori. 4 Tima iyomitaa-witana-tyaari pairani Juan yoka Herodes, ikantawitari: “Ti onkamiithati payitiri iina pirintzi.” 5 Ari inintawitaka Herodes iwa-kaantiri, iro kantacha oshiki itharowakaakari atziri-payi, tima iyojiitzi atziri-payi Kamantan-tzinkari inatzii Juan. 6 Okanta apaata, irootaki kitaitiri yoimosirinka-witaro itzimantari Herodes. Ipiyojiitaka ishininka, yoimosirinka-jiita. Ari opokapaaki osinto Herodías, owisiryaa-paaka. Oshiki okamiithatzi-motakiri Herodes. 7 Ikantanakiro: “Tzimatsi-rika pinkampitinari, aritaki nompakimiro. Omapiro, iyotzi Pawa airo namatawitzimi.” 8 Tima oyomitaakiro iniro tsika onkanti. Irootaki okantan-takariri: “Nonintziro pimpinaro iito Juan Kiwaatan-taniri, piwakinaro matzitaki.” 9 Ari iwasirita-nakari Herodes, ti inintawityaa. Iro kantacha, tima ikimajiitakiri inkaaranki ishininka ikantakirori, ikantanakiri impiratani-payi: “Pamakiniro onintakiri mainaro.” 10 Iwisai-takiri Juan anta tsika yasitakoi-takiri. 11 Yamakoi-takiro iito matzitaki, ipaitakiro mainaro, aanakiniro iniro. 12 Ikanta ipokajiita-paaki iyomitaani Juan, ikitatairi. Jaitijiitanaki isaiki Jesús, ikamantakiri.

Iwakaari Jesús 5000 atziri

(Mr. 6.30-44; Lc. 9.10-17; Jn. 6.1-14)

13 Ikanta ikima-kotakiri Jesús iwamaitakiri Juan, titanaka pitotsiki, ijati yositaa-waityaa. Iro kantacha ikimajiitaki atziri-payi tsika ijati, iyaatzisita-nakiri ikinajiitanaki awotsiki. 14 Iro yaata-kota-paaki-tzii Jesús, iñaapaa-tziiri oshiki oyaawinta-kariri. Itako-sirita-paakari, yisitakotaaki oshiki mantsiyari. 15 Okanta otsitiniityaanaki, ipokapaaki iyomitaani, ikantziri: “¡Yomitaanarí! Asaikatziira otzisi-masiki, aritaki tsitiniityaaki. Pinkaratiro pikinkithatzi, ijataita atziri-payi nampitsiki yamananti iyaari.” 16 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “¿Paitama yatsipitan-tyaarori ijayitaji? Pimpiri awiroka iyaari.” 17 Ikantzi iyomitaani: “Tikatsi nopiriri naaka apatziro itzimi apiti sima aajatzi okaratzi 5 yatantari.” † 18 Ikantzi Jesús: “Pamakinari.” 19 Ipoñaa ikantakiri maaroni atziri-payi piisaikajiiti katarosi-masiki. Yaakiri sima aajatzi yatantari, aminanaki inkitiki, ipaasoonki-wintakiro. Ipitoryaakiro, ipayitakiri iyomitaani, iwawisaa-kiniri irirori atziri-payi piyotain-chari. 20 Tima maaroni iwajiitaka, kimaniinta-jiitaka. Iyoyaajiro okaratzi tzimaraanta-naintsiri, itiyitajiro okaratzi 12 kantziri jaikitaa-tyari. 21 Kimitaka ikaratzi 5000 sirampari-payi owainchari, titzimaita iyoitiro tsika-rika okaratzi kooya-payi aajatzi intsi-payi owainchari.

Yaniitantaro Jesús inkaari

(Mr. 6.45-52; Jn. 6.15-21)

22 Ipoñaa ikantanajiri Jesús iyomitaani: “Pitajyaaro pimontyaaji intatzikiro.” Iwithayita-waari ikaratzi piyowinta-kariri, ikantawajiri: “Kantatsi pijayitai iroñaaka.” 23 Ikanta ithonkakiri iwithata-waari atziri-payi, tonkaanaki Jesús otzisiki yamani. Ari isaikakiri irirori tonkaariki yamani irojatzi otsitinitan-tanakari. 24 Owiraa-kota-jiitaka iyomitaani-payi niyankyaani inkaari, antaro okantaka osinkyaatani inkaari, tima imonthaa-kityii-yaaro tampyaa. 25 Okanta okitaititzi-mataki, ipoka-sitajiri Jesús iyomitaani-payi yaniitan-taaro inkaari. 26 Ikanta iñaawajiri iyomitaani yaniitan-taaro inkaari, ti iyotawajiri, itharowan-tawaari, ikaimajiitanaki, ikantzi: “¡Koraakitaki siritsiwí!” 27 Iro kantacha, iñaanata-pajiri Jesús iyomitaani-payi, ikantziri: “Naaka pokaatsi, tonta-siri pinkantyaa airo pitharowan-tawaitana.” 28 Ari yakanaki Pedro, ikantziri: “Nowinkatharití, awiroka-rika, pinkanta-kaiyaaro naniitan-tyaaro naaka inkaari nomonthaa-waami.” 29 Ikantzi Jesús: “Pimpokanaki.” Ayiitanaki Pedro, yaniitan-tanakaro inkaariki jataki isaikaki Jesús. 30 Iro kantacha, ikinkithasirita-nakiro Pedro antaro-payi otamakaani inkaari, itharowan-tanakaro, tsitsiyanaki. Ari ikaimanaki, ikantzi: “Pinkatharí, paawajina.” 31 Yakota-sita-nakiri Jesús, yairika-wajiri. Ikantziri: “Kapichiini pawintaana. ¿Paitama pikiso-siritantari?” 32 Ikanta itijiitapaja pitotsiki, awisai-nkatanaki tampyaa. 33 Tima antaro ipinkathata-nakiri ikaratzi titainchari pitotsiki, ikantajiitziri: “Omapirotatyaa awiroka Itomi Pawa.”

Yisita-kota-kaantaki Jesús Piyompijaari-ki

(Mr. 6.53-56)

34 Ariijiitaka intatzikiro, osaiki nampitsi ipaitai-tziri Piyompi-jaari. 35 Tima iyotawakiri atziri-payi ikaratzi nampitarori anta iriitaki Jesús, ikamantakiri maaroni atziri saikatsiri anta, yamayita-paakiniri ikaratzi mantsiya-yitatsiri. 36 Ikantai-takiri Jesús: “Pisinitiri mantsiyari-payi yantawakiro kapichiini opatzi-kaaki pithaari.” Tima inkarati antzita-kiriri iithaari Jesús, isitako-yitaji.

15

Owaaripiro-siritziriri atziri

(Mr. 7.1-23)

1 Ikanta Nasitantaniri-payi aajatzi Yomitaan-taniri-payi poñaayitain-chari Aapatyaawiniki, isampita-nakiri Jesús, ikantziri: 2 “¿Paitama kaari ikantantaro piyomitaani-payi okaratzi amiyitari arokaiti iyomitaairi awaisatzitini? Tima ti inkiwaa-kotyaa aririka iwajiityaa.” 3 Yakanakiri Jesús, ikantziri: “¿Paitama pipiyathatan-tarori awiroka Ikantakaantziri Pawa, apatziro paako-wintaro okaratzi iyomitaajairi pairani awaisatzitini? 4 Iroka ikantzi Pawa:

Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro.

Ikantaki aajatzi:

Inkarati mishatirini iriri aajatzi iriniro, ontzimatyii iwamaitiri.

5 Iro kantacha, pikanta-piinta-jiitzi awiroka: ‘Kamiithatatsi ankantiri asitairi: “¡Apaá! Nasitakaakari Pawa maaroni noiriikiti, airo okanta nonisironkatyaami.” ’ 6 piyomitaa-sitakari okaratzi yamitaitari pairani, ti piyomitaantiro inintziri Pawa. Irootaki kaari inisironkatan-taari ashininka-payi iriri. Piñaakiro. 7 Tima owapyiimotan-taniri pinajiitzi. Awiroka ikinkithata-kotaki pairani Isaías, ikantaki:

8 Ipinkatha-waanti-tasitana atziri-payi,

Titzimaita isirityaana kamiitha, intaina-siri iwana.

9 Aminaa-sita ityiirowayita ipinkathatana,

Iyomitaanta-sitakaro yamiyitari irirori.”

10 Ikaimakiri Jesús maaroni piyowinta-kariri, ikantziri: “Piwakimpita-yityaa, pikimathatan-tyaanari: 11 Tima inkarati awayitari ti okaaripiro-siritanti, irooma okaratzi añaawai-yitziri, irootaki kaaripirosiritantatsiri.” 12 Ikanta iyomitaani-payi Jesús ipoka-sita-paakiri okaakiini, ikantapaakiri: “Tira onimotiri Nasitantaniri-payi ikimakimi pikantaki.” 13 Ikantanaki Jesús: “Aritaki inthokairo Asitanari Inkiti-satzi maaroni pankirintsi kaari ipankitzi irirori. 14 Pamina-sityaari. Tima inkimitatyaari aparoni mawityaakiri akathata-wakaa-chari. Aririka yakathata-wakaiyaa mawityaakiri, ti iyoti tsika inkini, tima apitiroiti intijiityaa omoro-nakiki.” 15 Ikantzi Pedro: “Piyomitainaro okaratzi pisiyakaa-wintakiri.” 16 Ikantzi Jesús: “¿Pimatzi-takama awiroka-payi ti ontzimi-motimi piyotani? 17 ¿Tima piyoti okaratzi awapiintari okini ashiitoki, irojatzi ositowan-tajyaari? 18 Iro kantacha aririka añaawai-yitiro kaari-pirori akinkithasiritari, irootaki kaaripirosiritantatsiri. 19 Tima asiriki akinkithasiri-yitaro kaari-pirori, owan-taantsi, mayimpitaantsi, kaaripirori ñathatantachari, kositaantsi, thaiya-kotaantsi, kisimataantsi. 20 Irootaki kaaripirosiritantatsiri iroka-payi. Irooma airorika akiwaa-kota aririka ayaa, ti okaaripiro-siritanti iroori.”

Awintaanka Owintini-sato

(Mr. 7.24-30)

21 Ikanta yawisanaki Jesús, jataki anta Mapiniki aajatzi Simaaki. 22 Ari osiya-sita-wakari Owintini-sato nampitarori anta, okaimapaa-kitzii iroori, okantziri: “¡¡Pinkatharí, Ikasiya-kaitani pinkatharini David. Nonintzi pinisironkatyaana! Tima mapirotaka nosinto okimaatsi-waita yaakiro piyari.” 23 Titzimaita yakiro Jesús. Ari ipokapaaki iyomitaani, ikantapaakiri: “Pintyaan-tairo, oshiki oñaasirinkai okaima-kaimatzi oyaata-kayira.” 24 Ari yakanakiro Jesús, ikantzi: “Apatziro ityaantai-takina nonisironkatajiri noshininka Israel-iiti osiyakariri ipiraitari ipyaawai-yitaka.” * 25 Ari otyiirowa-sita-nakari Jesús iroka kooya, okantanakiri: “¡Pinkatharí, pinisironkatyaana!” 26 Ari ikantzi Jesús: “Tima ti aapithatiri iwariti intsiti apiri otsitzi iyaaro.” † 27 Akanakiri iroori, okantziri: “Omapiro pikantaki Pinkatharí. Iro kantacha, iwapiintaro otsitzi okaratzi iwaryiiri otapinaki piratariri.” 28 Aikiro ikantana-kitziiro Jesús: “¡Kooyá, omapiro pawintaakana! Irootaki nomatan-tyaarori pikowa-kota-kinari.” Apatha-kiro isita-kotanaji isinto.

Yisita-kota-kaaji Jesús oshiki atziri

29 Ikanta yawisanaki Jesús, ikinanaki inkaari-thapyaaki saikatsiri Tapowiniki. Ipoñaa itonkaanaki otzisiki, ari isaikapaakiri anta. 30 Ari ijatakiri oshiki atziri, yamayitaki kantawai-yitachari imantsiyariti: kisoporiwaita-tsiri, mawityaakiri, kisowaantiri, pisaponthokiri, maaroni. Ipiyota-kiniri ikatziyaka Jesús, tima inthonkiri yisita-kota-kaayitairi. 31 Okiryaantzi ikantawintai-takari Jesús iñaawaita-kaajirira kisowaantiri, isitako-yitaji pisaponthokiri, yaniita-kaayitairi kisoporokiri aajatzi kisoporiwaita-tsiri, yaminakaa-yitairi mawityaakiri. Ikantajiitzi atziri: “Omapiro ikamiithataki Iwawani Israel.”

Iwakaari Jesús 4000 atziri

(Mr. 8.1-10)

32 Yapatotakiri Jesús iyomitaani, ikantakiri: “Oshiki nonisironkatakari atziri-payi, tima okaratzi mawa kitaitiri isaikajiitaki ikimisantana, tikatsi iwajyaa. Ti noninti ijata-sitajyaa airo iwanaja, ayiri = kari itashi awotsiki.” 33 Ikantajiitzi iyomitaani: “¿Tsikama ayika yatantaitari awakaiyaariri aka otzisi-masiki? Oshiki ikarajiitzi.” 34 Ari isampitziri Jesús iyomitaani, ikantziri: “¿Tsikama okaratzi yatantaitari tzimatsiri?” Ikantzi iyomitaani: “Tzimatsi okaratzi 7, tzimatsi aajatzi kapichiini simaa-niki.” ‡ 35 Ipoñaa ikantakiri ikaratzi piyotain-chari isaikajiiti osaawiki. 36 Yaakiro 7 yatantaitari aajatzi simaa-niki, ipaasoonki-wintakiro. Ipitoryaa-yitakiro, ipayitakiri iyomitaani, iwawisaa-kiniri piyotain-chari atziri. 37 Owaajiitaka maaroni, kimajiitaka. Yawiitajiro tzimaraanta-paintsiri, ijaikitaji okaratzi 7 kantziri. 38 Ikaratzi 4000 sirampari owainchari. Ti iyotaitiro tsika okaratzi kooya-payi aajatzi intsi-payi owainchari. 39 Ikanta iwithata-waari Jesús ikaratzi owainchari, titanaja pitotsiki, montyaanaka Pankothanthaariki.

16

Ikowakoi-tziri Jesús intasonka-wintanti

(Mr. 8.11-13; Lc. 12.54-56)

1 Ikanta Nasitantaniri-payi aajatzi Tampatzika-wiri-payi, inintajiitaki inkompita-kaiyaarimi Jesús. Ikantakiri: “Intsityaa pintasonka-wintanti noyotan-tyaari omapiro ityaantakimi Pawa aka.” 2 Yakanakiri Jesús ikantzi: “Aririka piñiiro onkirainkaitzii tsitinii-tiini, pikanta-piinta-jiiti: ‘Oryaa-manaatyii onkitaitita-manaji.’ 3 Irooma piñiiro-rika kapichikitaiti onkityonkaityii minkori inkitiki, pikantzi: ‘Omparyaatyii inkani.’ Tima piyotako-wityaaro inkiti, piyotako-witaro aririka omparyii inkani. Titzimaita piyoyitiro okaratzi piñaayi-witakari iroñaaka aka. 4 Ti pinkamiitha-siri-jiiti awiroka, oshiki pithainkakiri Pawa, pininta-sijiita piñiina nontasonka-wintanti, airotzimaita noñaakimiro. Apatziro piñiiro siyaaroni awishi-mota-kiriri pairani Kamantan-tzinkari Jonás.” Yapakaakiro Jesús ikantayitakiri, awisanaki.

Siñakairori yatantari Nasitantaniri

(Mr. 8.14-21)

5 Ikanta yariijiitaka iyomitaani Jesús intatzikiro, ti yaanaki yatantaitari, imaisanta-nakiro. * 6 Ikantzi Jesús: “Paamaiyaaro siñakairori yatantari Nasitantaniri aajatzi irasi Tampatzika-wiri.” 7 Ikanta-wakaa-jiita iyomitaani: “¿Paitama ikantan-tairi Jesús? ¿Irooma ikantan-tairi tira amaki yatantaitari?” 8 Yotaki Jesús ikanta-wakaari iyomitaani, ikantziri: “Tikira pisiri-piro-tyana awiroka-payi, irootaki pikinkithasiri-waitantari, pikanta-jiitzi: ‘Tira amaki yatantaitari.’ 9 ¿Tikirama pikimatha-jiitziro? Chapinki otzimawita yatantaitari okaratzi 5, iro kantacha nowakaaka ikaratzi 5000 atziri. Pikoyaajiro tzimaraanta-paintsiri. ¿Tsikama okaratzika kantziri pijaikitajiri? 10 Aajatzi nokimitaakiro karatatsiri 7 yatantaitari, nowakaaka ikaratzi 4000 atziri. ¿Tsikama okaratzika kantziri pijaikitajiri? 11 ¿Paitama kaari pikimathatantaro awiroka-payi? Tira nonkinkithata-kotiro iwaitari yatantaitari. Nokanta-tziimi: ‘Paamaiyaaro siñakairori yatantatari Nasitantaniri aajatzi irasi Tampatzika-wiri.’ ” 12 Ari iyotanaki iyomitaani, tira inkinkithata-kotiro Jesús siñakairori yatantaitari, isiyakaa-winta-tziiro okaratzi iyomitaan-tayitziri Nasitantaniri aajatzi Tampatzika-wini.

Iyotaki Pedro: Saipatzii-totaari inatzii Jesús

(Mr. 8.27-30; Lc. 9.18-21)

13 Ikanta yariitaka Jesús Cesarea-ki, inampitsitiki Filipo. Ari isampitakiri iyomitaani, ikantziri: “¿Paitama ikinkithasirita-koitariri Itomi Atziri?” 14 Akaajiitanaki iyomitaani, ikantzi: “Tzimatsi atziri kantatsiri, ‘Juan Kiwaatan-taniri pinatzii.’ Ikantzi pasini, ‘iriitaki koñaataatsi Elías.’ Ikantzi pasini ‘iriitaki Jeremías.’ Tzimatsi kantayita-tsiri aajatzi, pasini Kamantan-tzinkari pinatzii.” 15 Ikantzi Jesús: “¿Tsikama pikanta-jiitzi awiroka?” 16 Ari yakanaki Simón Pedro, ikantzi: “Awiroka Saipatzii-totaari Itomi Pawa Añaanita-tsiri.” 17 Ikantzi Jesús: “Kimosiri-wintaari pinatyii Simón itomi Jonás, kaari atziri oyota-kayi-mirori, iriitaki Asitanari Inkiti-satzi oyotakaa-kimirori. 18 Nompaitajimi Kisopathari, tima pisiyakaro awiroka okiso-pathatzi kipatsi, aritaki nowitsikairori nowanko. Inkarati kimisantaa-tsini apaata, iriitaki siyayita-jyaaroni pankotsi. Airo imataitziri yitsinampairi impyaakaa-sitai-tyaari sarinka-winiki. † 19 Pisiyaari aamaako-wintarori asitakoro pankotsi, kantatsi yasitaryiiro, yasitiro, yantsiriitiro sintsiini. Irootakira pankotsi siyakaa-winta-chari impinkathari-wintantai Inkiti-satzi. Tima inkarati pisinitairi awiroka aka kipatsiki, iriitaki isinitaiti inkitiki. Iriima kaari pisiniyitaji awiroka aka kipatsiki, airo isinitai-tziri aajatzi anta inkitiki.” 20 Aikiro ikantana-kitziiri Jesús maaroni iyomitaani: “Apaata pikamantantzi, pinkanti: ‘Iriitaki Saipatzii-totaari yoka Jesús.’ ”

Ikamanta-kota Jesús inkami

(Mr. 8.31–9.1; Lc. 9.22-27)

21 Ari yitanakaro Jesús ikamantziri iyomitaani-payi, ikantziri: “Oninta-pirotatyaa ajati Aapatyaawiniki, tima antaro inkimaatsita-kaiyaana antari-kona-payi, ijiwa-piroriti Ompira-tasorintsitaari, aajatzi ijiwari Yomitaan-taniri-payi, aritaki iwa-kaantinari. Iro awisawitakyaa mawa kitaitiri añaajana.” 22 Ikanta Pedro, yaanakiri Jesús intyaatsikaini, ikantakiri: “Pinkatharí, ti onimo-tina pikantziri, ti noninti awishi-motimi pikantakiri.” 23 Ari ipithoka-pithata-nakari Jesús yoka Pedro, ikantanakiri: “Pijati Kamaarí. Ti pisirityaaro awiroka inintakaanari Pawa, apatziro pisiritaro ininta-piintziri atziri-payi.”

24 Ikantanakiri Jesús pasini-payi iyomitaani: “Tzimatsi-rika nintatsiri intsipatyaana, iwashaantajiro inintasi-yitari yantiro, onkanta-wityaa ipaikakoi-tirimi, intsipatyaana. 25 Tima inkarati itakowaita-chari yantayitziro inintayitziri irirori, aritaki impyaa-sitajyaa. Iriima ikaratzi atsipiwintarori yantanajiro nonintziri naaka irootaki ikamawintan-tanari, aritaki yawisako-siritai. 26 Aminaasi-waita otzimi-motantzi owaararontsi aka kipatsiki, aritaki ompyaakaa-sita-jyaari. ¿Kantatsima impinako-wintaityaa airo ipyaasi-waitan-taita? 27 Aririka impiyi apaata yoka Itomi Atziri yamajiro iwaniinkaro Asitariri, intsipata-jyaari Maninkariiti, iriitaki pinatapa-jironi okaratzi yantaitakiri. 28 Omapirotatyaa, tzimatsi pikaratziri aka, tikira pinkamiita aritaki piñaakiri Itomi Atziri tsika inkantyaa impinkathari-wintanti.”

17

Isiparyii-motziri Jesús iyomitaani

(Mr. 9.2-13; Lc. 9.28-36)

1 Okanta awisaki 6 kitaitiri, yaanajiri Jesús Pedro, Jacobo, Juan iririntzi Jacobo. Tonkaanaki otzisiki. 2 Ari isiparyaa-porotzi-motakiri iyomitaani, isiyanakari ooryaatsiri, omatzitanaka iithaari kitamaarokini okantanaka. 3 Iñaatziiri Moisés itsipatakari Elías ikinkitha-waita-kairi Jesús. 4 Ari ikaimanaki Pedro, ikantzi: “¡Pinkatharí! Omapiro okamiithatzi pamakina aka. Kamiitha nowitsikimi mawa panko-shitantsi: Aparoni pasityaa awiroka, aparoni yasityaa Moisés, yasityaa aparoni Elías.” 5 Iñaawai-minthaitzi, anaapaakiri oorinta-chari minkori. Ikimatzii iñaawaitai-tanaki minkoriki, ikantaitzi: “Notomi inatzii yoka nitakokitari, oshiki nokimo-siri-wintakiri. Pinkimisantairi.” 6 Ikanta ikimajiitaki ikantai-takiri, oiyojiitanaka osaawiki, antaro itharowanaki. 7 Ari ipokapaaki Jesús, itzinka-paakiri iyomitaani-payi, ikantziri: “Pinkatziyi, airo pitharowa-jiitzi.” 8 Ari yaminawita-naari, tikatsi iñaanaji, apaniro ikatziyaka Jesús.

9 Ikanta yoirinka-jiitaja, ikantakiri Jesús iyomitaani: “Airo pikamantantziro piñaakiri irojatzi apaata aririka yañaaji yoka Itomi Atziri inkamawitakyaa-rika.” 10 Isampita-nakiri iyomitaani, ikantziri: “¡Yomitaanarí! ¿Paitama ikanta-kotziri Yomitaan-taniri-payi, ikantzi: ‘Aririka impoki-mataki Saipatzii-totaari, iriitaki jiwatapain-tsini Elías impoki?’ ” 11 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Omapiro ikantziri, iriitakii jiwatapain-tsini Elías impoki, itampatzika-siritan-tapaaki. 12 Pinkimi nonkanti naaka: Ariiwitaka Elías, tikatsi yotawakirini, oshiki iwasankitai-takiri. Ari inkantai-tiriri Itomi Atziri, oshiki iwasankitaitiri irirori.” 13 Ari iyojiitanaki iyomitaani iriitaki Juan Kiwaatan-taniri ikinkithata-kotziri.

Yisita-kota-kairi Jesús mainari yaakiri piyari

(Mr. 9.14-29; Lc. 9.37-43)

14 Ikanta yariijiitapaja ipiyojiita atziri. Pokapaaki aparoni atziri iñiiri Jesús. Ityiirowa-sita-paakari, ikantapaakiri: 15 “¡Pinkatharí! Pinisironkata-jyaanari notomi, oshiki ikamana-waitzi, antaro ikimaatsi-waitaka, itaawaita-piintaka, ipiinka-waitzi nijaaki. 16 Namawita-kaniri piyomitaani yaawinta-jinari. Titzimaita ikantiri.” 17 Ari yakanaki Jesús, ikantanaki: “Ti pinkimisanta-jiiti awiroka, pikinasi-waitaka. ¿Tsika-paitima piyoti? Pamakiri aka pitomi.” 18 Ikanta ikisawakiri Jesús piyari, iwashaanta-najiri mainari. Isita-kotanaji. 19 Ikanta iyomitaani-payi Jesús yaanakiri intyaatsikaini, isampitakiri, ikantziri: “¡Yomitaanarí! ¿Paitama kaari nomatantari naaka nomatiri noitsinampairi piyari?” 20 Ikantzi Jesús: “Tima tikira pawintyaarita kamiitha Pawa, irootaki kaari paawyaantari. Pinkimi nonkanti: Onkanta-wityaa kapichiini pawintyaari Pawa, aritaki pisirinkakiro otzisi, pinkantiro: ‘Pisirinki.’ Aritaki osirinkanaki. Tima tikatsi kompitzi-motyaamini aririka pinkimisanta-piroti. Omapiro. * 21 Iro kantacha, aririka pininti pisita-kota-kairi kimitariri yoka mainari, ontzimatyii pamani iro-piroini, pintziwintyaari.” †

Yapiitajiro Jesús ikamanta-kota inkami

(Mr. 9.30-32; Lc. 9.43-45)

22 Ikanta yariijiitaka Jesús anta Tapowiniki, yapiitakiri ikantziri iyomitaani: “Impimantai-tatyiiri 23 Ari iwaitiri. Iro awisawitakyaa mawa kitaitiri, aritaki yañaaji.” Antaro iwasiritanaka iyomitaani-payi ikimakiri ikantaki.

Ipinaitziro yasita-kayi-tarori Tasorintsi-panko

24 Ikanta yariitaka Jesús nampitsiki Capernaum, ari ipokaki sintsiwintanta-tsiri impaitiri kiriiki yasita-kayi-tarori tasorintsi-panko, isampita-paakiri Pedro, ikantziri: “¿Ipinata-piintziro yomitaimiri ikasiya-kaitarori Tasorintsi-panko?” 25 Ikantanaki Pedro: “Ipinata-piintziro.” Ikanta ipiyaaro tsika isaikajiitzi, iriitaki tharo-wakota-waincha Jesús isampita-wajiri Pedro, ikantziri: “¿Paitama pikinkithasiritari Simón? ¿Paitama isintsiwintziri pinkathari-payi impinatiri kiriiki? ¿Iriima isintsiwintziri ishininka-piro-payi irirori? ¿Iriima isintsiwintzi pasini-satziiti ariitzinkari-payi?” 26 Ari yakanaki Pedro, ikantzi: “Iriitaki isintsiwin-tziri ariitzinkari-payi.” Ikantzi Jesús: “Ari okanta. Tima ti onkowa-pirotyaa impinatiro ishininkatari irirori. 27 Iro kantacha, ti noninti inkisawaityaa sintsiwintanta-tsiri impaitiri kiriiki. Pijati inkaariki pinkachaati. Aririka pinosikaki, pamina-waantitiri, aritaki piñaajiri kiriiki. Paanakiniri sintsiwintanta-tsiri impaitiri kiriiki. Iriitaki pimpina-wintyaari awiroka aajatzi naari.”

18

Tsika itzimi iriipirota-tsiri

(Mr. 9.33-37; Lc. 9.46-48)

1 Ikanta iyomitaani-payi Jesús ipiyowinta-paakari, ari isampitakiri, ikantziri: “¡Yomitaanarí! Aririka impinkathari-wintantai Inkiti-satzi. ¿Itzimikama iriipirotatsi intsipatyaari impinkathariti?” 2 Ari ikaimaki Jesús aparoni iintsi, ikatziyakiri tsika isaikajiitaki irirori, 3 ikantziri: “Airorika piwashaantairo tsika pikanta pairani, airorika pikimitaari tsika ikanta yoka iintsi, airo ipinkathari-wintaimi Inkiti-satzi. Omapirotatyaa. 4 Tima inkarati tsinampa-sirita-tsini inkimita-jyaari yoka iintsi, iriitaki iriipirota-tsini tsika ipinkatha-ritai Inkiti-satzi. 5 Ikaratzi aakamiithatairiri osiyakariri iintsi yawintaajana, naaka yaakamiithataki.” *

Aririka antakaantiro kaari-pirori

(Mr. 9.42-48; Lc. 17.1-2)

6 “Tzimatsi-rika antakairini kaari-pirori osiyakariri iintsi yawintaajana, onkamintha inthatai-tiniri mapi ikintsiki, iwiinkai-takiri osaankanaatzi inkaari.

7 Omapirotatyaa onkowiinkati kipatsiki. Ari intzimaki antakaan-tayitironi kaari-pirori. Inkanta-machiitiri antakaan-tironi kaari-pirori. 8 Iroorika pako, piitzi pikaaripirotanta, piwashaantiro, pinkimita-kaantiro pinthatzinkairomi, tima irootaki kamiithatatsi pawisakoritaji, ti ampantyaaro otzimawita apiti pako, apiti piitzi, ompoña onkanta-kaantaimi apaata pasi piwanta-jyaarori pintaajyaa. 9 Iroorika poki pikaaripirotanta, piwashaantiro, pinkimita-kaantiro pisorya-kita-jyaami, tima irootaki kamiithatatsi pawisako-pityaakitai, ti onkanti otzimawita apiti poki, ompoña onkanta-kaantaimi apaata yookaitaimi opaamataki sarinka-wini.”

Isiyakaa-wintai-tziri pyaawita-chari ipiraitari

(Lc. 15.3-7)

10 “Paamaiyaa pimaninta-waitziri = kari osiyayita-kariri iintsi. Tima yaamaa-kowintani inatzii Maninkari itsipata-piintari Asitanari Inkiti-satzi. 11 Tima irootaki ipokantari Itomi Atziri iwawisaa-koyitairi ikaratzi pyaawitain-chari. † 12 Pinkimi nosiyakaa-wintimiro. Tzimatsi piratachari ikaratzi 100 ipiraitari. Ikanta ipyaaraantaka aparoni, ikaratanaji 99 ipira. Yookanakiri 99 ipira otzisi-masiki, jataki yamina-minatairi pyainchari. ‡ 13 Ikanta iñaajiri, antaro ikimo-siritaji yaajirira pyaawitain-chari, tima anaanakiro ikimo-siri-wintziri pasini 99 ipira kaari pyaachani. 14 Ari ikantari aajatzi Asitairi Inkiti-satzi, ti ininti impyaa aparoni osiyakariri yoka iintsi.”

Tsika ikantaita yaripirota-wakaita

15 “Aririka inkaaripirotzi-motimi kimisantzinkari, pijata-sitiri isaiki apaniroini, ari pinkinkitha-waita-kairi, iyotantyaari opaita ikaaripirotakari. Aririka inkimimi piyomitaa-najiriri, pinkimita-kaantairi pirintzi okaakiini inatyiimi. § 16 Irooma airorika ikimimi piyomitaa-witanariri, paanaki pasini kimisantzinkari, airorika apiti, iriitaki pintsipatyaari piyomitaa-najiri. Tima ontzimatyii inkarati apiti, airorika mawa iriitaki akakotimini piyomitaa-najiri.

17 Airorika ikimimi piyomitaa-witanari, pinkamantiri maaroni kimisantzinkari. Aikiro-rika ijatakaa-tyiiro, pinkimita-kaantiri pasini-satzi atziri kaari pishininkatyaa, tima isiyakari sintsiwintanta-tsiri impaitiri kiriiki. 18 Tima inkarati pisinitairi awiroka aka kipatsiki, iriitaki isinitaiti inkitiki. Iriima kaari pisiniyitaji awiroka aka kipatsiki, airo isinitai-tziri aajatzi anta inkitiki. Omapirotatyaa. 19 Napiitiro nonkantimi: Aririka pinkarati apiti paapatyaa-kota-wakai-yaaro pikinkithasiritari pikamitantiri, impoña pikamitiri Asitanari Inkiti-satzi, aritaki imatakaa-kimiro irirori. 20 Tsika-rika yapatota apiti, tirika mawa atziri ipinkathataana naaka, aritaki nosaikitari naaka anta notsipatari.”

21 Ikanta Pedro isampita-nakiri Jesús, ikantziri: “¡Pinkatharí! Aririka iwaaripirotina nokaratzi nokimisanta-jiitzi, ¿tsikama onkarati nompyaakotiri naripirotan-tajyaariri? ¿Apatziroma onkarati 7?” * 22 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Tira apatziro pimpyaakotiri onkarati 7, tima oshiki papiitiri pimpyaakotairi.” †

Ikinkithata-koitziri apiti iriiwita-tsiri

23 “Iroka ikanta ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, tima isiya-kotyaari pinkathari ikowa-kotziri impiratani impinatairi iriiwitziri. 24 Ikanta yitanakaro pinkathari ikowa-kotziri iriiwitziriri, yamaita-paakiri iriiwi-pirota-tsiri. ‡ 25 Tima tikatsi yayi impinawinta-jyaari. Ikantanaki pinkathari: ‘Paanakiri yoka atziri, iina, itomi-payi, aajatzi okaratzi tzimi-motziriri, pimpimantiri. Ari naajiri naaka kiriiki ikaratzi iriiwitanari.’ 26 Ari ityiirowanaka ompirataari, ikantanakiri pinkathari: ‘Airo pipimantana, piyaa-kota-wakina kapichiini, aritaki nompinatajimi.’ 27 Ari inisironkata-nakari pinkathari yoka impiratani, ikantziri: ‘Kamiithataki, ti piriiwitajina.’ Tima ipyaakotakiri okaratzi iriiwitziriri. 28 Ikanta ijatanaji ompirataari, imonthaakari iriiwitziriri irirori kapichiini. Yairika-kintsita-wakiri, ikantziri: ‘Pimpinatajina piriiwitanari.’ § 29 Ari ityiirowa-siwita-nakari, ikantziri: ‘Piyaawakina kapichiini, aritaki nompinatajimi.’ 30 Titzimaita ininti iyaawintyaa, yaanakiri, iminkyaa-kaantakiri, ikantziri: ‘Aritaki nomisitowa-kaantajimi aririka pimpinatajina.’ 31 Iñaakiri ikarajiitzi, ti onimota-nakiri, jatanaki ikamantziri iwinkathariti. 32 Ikanta pinkathari, ikaimakaan-takiri impiratani, ikantawakiri: ‘Kaari-pirori pinatzii awiroka. Nopyaakota-kimiro piriiwitanari awiroka, pikantakina: piyaawinta-wakyaana.’ 33 Ari pinkantantimi awiroka, pinisironkatantyaa. 34 Tima antaro ikisanaka pinkathari, ipasata-kaantakiri, iminkyaa-kaantakiri, ikantziri: ‘Aririka pimpinatajina awiroka, aritaki nomisitowa-kaantajimi.’ 35 Ari inkanta-jimiri apaata Asitanari Inkiti-satzi, airorika pipyaakotairi iriipiroini owari-pirotzimiri pikaratzi pikimisantzin-karitzi.” *

19

Ti onkamiithati yookaitiro iinaitari

(Mr. 10.1-12; Lc. 16.18)

1 Ari ithonka-nakiro Jesús iyomitaantzi Tapowiniki, awisanaki intatzikiro Owaryiinkaariniki iipatsitiki Judá-iti. 2 Ipiyotzi-wintai-tawaari. Yisita-kota-kaapaji oshiki mantsiyari-payi anta.

3 Ari ipoka-sitakiri Nasitantaniri-payi inintzi inkompita-kaiyaarimi Jesús, isampita-paakiri, ikantziri: “¡Jesús! ¿Sinitaa-ntsita-tsima yookasi-waityaaro iina atziri?” 4 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “¿Tima piñaanata-kotiri owakira iwitsikan-taita-kariri atziri? Tima iwitsikaitaki sirampari aajatzi kooya. 5 Ikantaitaki:

Irootaki airo isaikantaja mainari-payi asitaririki aririka yaawakaa-najyaa,

tima aparoni inkanta-najyaa iwathaki osiyawaityaaro iwichaa-wakaa-jyaami.

6 Tima inkarati aawakaa-naachari tira apiti inkanta-najyaa, aparoni ikantana iwathaki. Irootaki airo okantanta yookajiro atziri iina itsipata-kaakariri Pawa.” 7 Yapiitakiri Nasitantaniri isampitziri, ikantziri: “¿Opaitama ikanta-kotziri pairani Moisés, ikantaki:

Aririka yooka-wakaityaa, ontzimatyii impaitiri tsika osankinata-kota yooka-wakaan-tyaari?”

8 Ikantzi Jesús: “Okantakaaro pipiyatha-waita, irootaki isinitan-tamirori Moisés pookiro piina. Tima pairani owakira iwitsikan-taita-karori maaroni, ti ari onkantyaa. 9 Nokantzi naaka: Kaaripiro-siritaki ikaratzi ookasitarori iina, irooma iñiiro-rika omayimpitaki kantacha yookiro. Aririka aawitajyaa iroori pasini oimi, omayimpitzi-motakiri itawitari oimintari. Ari inkanta-jyaari aajironi, mayimpitaki irirori.”

10 Ikantzi iyomitaani: “Aririka okanta, airo yaawakaitami.” 11 Ikantzi Jesús: “Iriirika Pawa kowakai-mironi aritaki pinkima-thatakiro. Tira maaroni inkimathaitiro tsika-rika okanta-kota aawakaantsi. 12 Tzimatsi atziri ari ikantzita itzimapaaki ti onkanti yayi iina. Tzimatsi pasini yaithokitai-tziri, ti onkanti yayi iina. Tzimatsi pasini nintatsiri isaikasi-waityaa, tima yiriipiro-winta-tyiiri pinkatha-ritatsiri inkitiki. Nintatsiri inkimathatiro nokantakiri, imatiro.”

Itasonka-wintziri Jesús intsi-payi

(Mr. 10.13-16; Lc. 18.15-17)

13 Ari yamaita-paakiniri Jesús intsi-payi, ikantai-tapaakiri: “Nonintzi pamana-kotinari nintsiti, piwasi-patzii-totiri pintasonka-wintiri.” Ikantzi iyomitaani Jesús: “Airo piñaasirinkiri Awinkathariti.” 14 Ikantzi Jesús: “Airo pitzikiri, nonintzi naaka yamaitinari iintsi. Tima inkarati osiya-kota-naariri iintsi, iriitaki ñaajironi tsika ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi.” 15 Ikanta ithonkakiri Jesús iwasi-patzii-totakiri intsi-payi, jatanaji irirori.

Ipokaki mainari Ashaarantaniri iñiiri Jesús

(Mr. 10.17-31; Lc. 18.15-17)

16 Ari ipokapaaki aparoni mainari iñiiri Jesús, ikantapaakiri: “¡Kamiithari yomitaan-taniri!. ¿Paitama nantajiri nasi nowanta-jyaarori nañaaji?” 17 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “¿Paitama pikantan-tanari ‘kamiithari?’ Tira intzimi aparoni kamiithari, apatziro ikantakaaro Pawa ikamiithatzi. Pinintzi-rika pasi piwiro pañaaji, pimonkara-yitairo ikantai-takiri Ikantakaan-taitaniki.” 18 Inintanaki mainari iyota-kotiro, ikantziri: “¿Otzimikama pikantziri?” Ikantzi Jesús:

Airo piwamaantzi.

Airo pimayimpitzi.

Airo pikositzi.

Airo pithaiya-kotanta.

19 Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro.

Pintakota-jyaari pishininka pinkimita-kaantiri pitakota awiroka.

20 Ikantzi mainari: “Nomatakiro maaroni iroka, irojatzi nitanakaro pairani ainiro nintsita-paaki. ¿Paitama kowityaa-chari iroñaaka?” 21 Ikantzi Jesús: “Pinintzi-rika pintampatzika-siriti, pijati, pimpimantiro maaroni tzimi-motzimiri, pimpiri asinonkainkari, tima osiyawaitakaro piwaa-ranta-jyaami inkitiki. Aririka pimatakiro pimpoki, piyaatina.” 22 Ikanta ikimaki mainari, owasiri ikanta ipiyanaka, tima ashaarantzinkari inatzii.

23 Ikantanakiri Jesús iyomitaani: “Oshiki ompomirintsitzi-motyaari ashaarantaniri ijatai ipinkatha-ritai Inkiti-satzi. Omapiro.” 24 Yapiita-nakiro Jesús, ikantzi: “Tima oshiki ipomirintsitaro ikyaakoitari inkyaan-tyaaro yanini omoro. Iri mapirota-chani ashaarantaniri impomirintsita-jyaaro inkyaaji ipinkathari-wintantzi Pawa.” * 25 Ikanta ikimaki iyomitaani-payi, okiryaantzi ikantanaka, ikanta-wakaa-jiita: “¿Paitama awisakotaa-tsini?” 26 Ari itsikanatakari Jesús iyomitaani-payi, ikantziri: “Airo imatziro yitsinampairi atziri-payi, iriima Pawa tikatsi pomirintsitzi-motyaarini irirori.” 27 Ari yakanaki Pedro, ikantzi: “Yoka nokarajiitzi nonintzi noyaatakimi, tima nookayita-nakiro okaratzi tzimi-motanari. ¿Paitama impinai-tajinari apaata?” 28 Ikantzi Jesús: “Aririka owakirataji apaata maaroni, impinkatha-ritai Itomi Atziri isaikan-tajyaaro waniinkata-chari isaika-minto. Aritaki pinkimita-jyaari awirokaiti pikaratzi piyaatakina, pimpinkathari-wintairi maaroni inkarati incharinita-jyaari Israel, ikaratzira 12 inasiyita. Omapiro. 29 Tima tzimayitatsi awintaa-janari, irootaki yookanta-nakarori iwanko, iririntzi, iritsiro, asitariri, iina, iintsiti, iipatsiti. Aritaki iñaajiro ontzimi-motairi oshiki, irasi iwiro yañaayitaji. † 30 Iro kantacha, tzimatsi iroñaaka oshiki itayiwitarori, iriitakira ampoita-tsini iñaayitairo. Tzimatsi pasini ampoiyita-tsiri iroñaaka, iriitakira itayita-jyaaroni iñaayitairo.”

20

Antawaita-tsiri chochoki-masiki

1 “Iroka okanta-kota impinkathari-wintantai Inkiti-satzi, osiyari atziri tzimatsiri ichochoki-masiti. Yananinkanaki yamini antawaita-tsini iwankiri-masiki. 2 Ikanta iñaaki nintatsiri yantawaiti, ikantakiri: ‘Pitanakyaaro iroñaaka pantawaiti irojatzi tsitiniiti, nompinatimi aparoni kiriiki ikaratzi ipinatanta-piintai-tziri yantawaitaiti aparoni kitaitiri.’ Ikantajiitzi antawai-rintzi: ‘Kamiithataki.’ Ityaantakiri iwankiri-masiki. * 3 Ikanta ijinokita-paaki ooryaatsiri aajatzi ipiyanaja asitarori iwankiri-masi nampitsiki. Iñaapaji pasini ikatziya-jiita tikatsi yantawairi. † 4 Ikantapaakiri: ‘Pijati pantawaiti nowankiri-masiki, aritaki nompinatakimi okaratzi ipinatanta-piintaitzi.’ Jaitijiitaki yantawaiti. 5 Ari ikantakiro itampatzikata-paaki ooryaatsiri, aajatzi itainkanaki ooryaatsiri. ‡ 6 Ari ikantakirori aajatzi otsitiniityaanaki, iñaapaji atziri isaikajiitzi, tikatsi yantawairi, isampita-paakiri: ‘¿Tikatsima pantawairi pisaika-siwaitantari kitaitiriki?’ § 7 Yakajiitanaki, ikantzi: ‘Tikatsi antawaita-kayinani.’ Ikantzi irirori: ‘Pijati pantawaiti nowankiri-masiki, aritaki nompinatakimi okaratzi ipinatanta-piintaitzi.’ 8 Okanta otsitinitanaki, ikantakiri asitarori iwankiri-masi kimpoyii-niriri iiriikiti, ikantziri: ‘Pinkaimiri maaroni antawai-rintzi pimpinatiri aparoni kiriiki ikaratzi ipinatanta-piintai-tziri yantawaitaiti aparoni kitaitiri. Iriitaki pitawakyaa pimpinatiri ampoita-paintsiri yantawaitaki, irojatzi pimatan-takyaariri itakarori kapichikitaiti yantawaitaki.’ 9 Ari ipokajiita-paaki ampoita-paintsiri yantawaitaki, kapichiini yantawai-witaka ipinaitakiri aparoni kiriiki. 10 Ipokajiita-paaki itakarori yantawaitaki kapichikitaiti, isiyakaantzi iriitaki impina-piroiti. Ti, ari ikimitakari pasini-payi tsika ikaratzi ipinaita-kiriri. 11 Ikanta ipinawitai-takari, ikisanakiri asitarori yantawairi, 12 ikantanakiri: ‘Ti yantawai-piroti ampoita-paintsiri, iro kantacha imonkaratakana pipinata-kinari, naaka atsipiwita-kariri ooryaatsiri.’ 13 Ikantzi asitarori iwankiri-masi: ‘Ashininká, nopinatakimi kamiitha, ¿tima nokantzi-takami kapichikitaiti nompinatimi aparoni kiriiki? 14 Yoka aparoni kiriiki nopinatzimiri, pijatai. Tima naaka ninta-sitacha nompinatiri aparoni kiriiki ampoita-paintsiri yantawaitzi, 15 ¿Airoma okantzi nompinatanti nonintziri naaka? ¿Pikisako-niinta-tyaaroma nonisironkatantzi naaka?’ 16 Tima oshiki jiwatatsiri iñaayitajiro, iriitaki ampoita-tsini. Tzimatsi oshiki ampoiyita-tsiri iñaayitajiro, iriitaki jiwatatsini. Tima oshiki inkaima-witaityaa, iro kantacha kapichiini inkarati iyosiitaitiri.” *

Yapiitakiro Jesús ikamantzi iwamaitiri

(Mr. 10.32-34; Lc. 18.31-34)

17 Ikanta itonkaanaji Jesús ijatiro Aapatyaawiniki, iriitaki itsipatanaja 12 iyomitaani, ikantakiri awotsiki: 18 “Ajatatziira Aapatyaawiniki. Ari yaakaan-taitiriri Itomi Atziri, yayiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari, intsipata-kyaari Yomitaan-taniri, iriitaki mishakowintirini iwaitiri. 19 Iwawisaa-kiniri pasini-satziiti atziri iwashaya-mintha-waityaari, impasawaitiri, ipaika-kotakiri. Iro awisawitakyaa mawa kitaitiri, aritaki yañaaji.”

Inintziri Jacobo aajatzi Juan

(Mr. 10.35-45)

20 Okanta iina Zebedeo opoka-sitakiri Jesús, otsipatakari otomi-payi, yoka Jacobo aajatzi Juan. Otyiirowa-paaka, okantapaakiri: “Nonintzi pinisironkatyaana.” 21 Ari isampita-nakiro Jesús, ikantziro: “¿Paitama pikowa-kotanari?” Okantzi iroori: “Tima irootaintsi pimpinkatharin-tsiti awiroka, nonintzi intsipatyaami notomi impinkathari-wintanti, isaiki-motimi aparoni pakopiroki, iriima pasini isaiki pampatiki.” 22 Ikantzi Jesús: “Tira piyotiro opaita pikowa-kotanari. Tima oshiki nonkimaatsityaari naaka. ¿Arima pamawitakiro awiroka onkarati pinkimaatsityaari? ¿Arima pisiyakyaana nonkami naaka?” Ikantajiitzi irirori: “Aritaki nomatakiro.” † 23 Ikantzi Jesús: “Omapiro, tima irootaintsi pinkimaatsityaaro onkarati nonkimaatsityaari naaka. Irooma pintsipatyaana ampinkathari-wintanti pisaiki aparoni nakopiroki, pasini nampatiki, tira naaka nintakai-yaaroni itzimi nontsipatyaari, apatziro iyotzi Asitanari tsika itzimi ikasiya-kaakiri.” ‡ 24 Ikanta ikimajiitaki pasini iyomitaani, ikisaita-nakiri Juan aajatzi Jacobo. 25 Yapatota-najiri Jesús iyomitaani-payi, ikantziri: “Piyojiitzi awiroka tsika ikanta iwinkathariti pasini-satziiti, oshiki impiratanta. Ari ikimitari aajatzi iriipirota-tsiri ipinkathatai-tziri irirori. 26 Irooma awiroka-payi, aririka pininti piriipiroti, pisiya-kotyaari tsika ikanta ompirataari. 27 Iroorika pinintzi pijiwata-kaanti, pisiya-kotyaari ompirataari. 28 Ti iro impokan-tyaari Itomi Atziri impiratantyaa, iro ipokantakari isiya-kotyaari ompirataari, inkamawintanti, iriitaki pinakowintan-tatsini, yookakaa-wintairi maaroni.”

Yaminakaajiri apiti mawityaakiri

(Mr. 10.46-52; Lc. 18.35-43)

29 Ikanta yawisajiitanaki Kasiryaariki, oshiki atziri oyaatana-kiriri. 30 Ari isaiki awotsi-nampiki apiti mawityaakiri. Kimaki irirori, ikantaitzi: “Ari inkinapaaki Jesús aka awotsiki.” Irootaki ikaiman-tanakari, ikantzi: “¡Pinkatharí, Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkata-jyaana naaka!” 31 Oshiki ikisatha-witai-takari. Ti imairiti, aikiro ikaimatzi sintsiini: “¡Pinkatharí, Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkata-jyaana naaka!” 32 Katziya-paaka Jesús, ikaimakiri ikantziri: “¿Paitama pinintziri?” 33 Ikantajiitzi irirori: “Pinkatharí, nonintzi naminawaitaji kamiitha.” 34 Antaro inisironkata-nakari Jesús yoka mawityaakiri, ipampita-kiniri irooki. Apatha-kiro yaminawaitanaji kamiitha, iyaatanakiri Jesús.

21

Yariitan-takari Jesús Aapatyaawiniki

(Mr. 11.1-11; Lc. 19.28-40; Jn. 12.12-19)

1 Aritaki okaakitzi-mata-paaki yariitan-tyaari Jesús Aapatyaawiniki. Tima ariijiitaka Chochokipankoniki omontitakari otzisi Yinkaitoni. Ari ityaantakiri Jesús apiti iyomitaani, 2 ikantakiri: “Pijati nampitsiki amontitakari, ari piñiiro onthata-kotyaa ikyaakoitari ontsipata-kyaari yanini. Pinthataryaa-kotiro, pamakinaro. * 3 Tzimatsi-rika sampitimini, pinkantiri awiroka: ‘Inintatziiro pinkathari. Aritaki yoipyaa-jimiro.’ ” 4 Ari omonkaratari isankinatakiri pairani Kamantan-tzinkari, ikantaki:

5 Pinkaman-tairo maaroni Kisakowintoni-sato, pinkantiro:

Awotsikitaki Piwinkathariti ipoka-sitakimi,

Tsinampa-siri ikanta ipokaki ikyaa-kotaka,

Kiripiri inatzii owaiyani yaakaitziri tinari.

6 Ikanta ijatanaki apiti iyomitaani, imatakiro okaratzi ikantawa-kiriri Jesús. 7 Yamakiro ikyaakoitari otsipataakari oyaaniti. Iwankita-kiniri manthakintsi imitzikaraki, ikyaa-kota-nakari Jesús. 8 Ikanta atziri-payi saikain-tsiri anta, imaaronka-sita-nakiri imanthaki awotsiki tsika inkinanaki. Tzimatsi pasini chikanain-tsiri inchasi imaaronka-sitziri. 9 Tima inkarati atziri jiwatain-tsiri, ikaratzi oyaatakiriri itaapiiki, ikaimajiitzi, ikantzi:

¡Korakitataiki awinkathariti, Ikasiya-kaitani pinkatharini David!

¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri!

¡Korakitataiki awinkathariti, awisiryaawinta-jyaari Inkiti-satziwí! †

10 Ikanta yariita-paaka Jesús Aapatyaawiniki, isampita-wakaanaka ikaratzi nampitarori, ikantajiitzi: “¿Tsikama ipaitaka yoka?” 11 Tzimatsi kantanain-tsiri: “Iriitaki Jesús, Kamantan-tzinkari inatzii, iriitaki poñaachari Kasiyakaawiniki saikatsiri Tapowiniki.”

Imisitowiri Jesús pimanta-tsiri tasorintsi-pankoki

(Mr. 11.15-19; Lc. 19.45-48; Jn. 2.13-22)

12 Tima kyaapaaki Jesús tasorintsi-pankoki, imisitowa-paakiri pimanta-waita-tsiri, aajatzi ikaratzi amananta-waita-tsiri. Yooka-yitapaakiro iwantariri kiriiki, ari ikimitaakiro tsika iwaitziri siropayi. 13 Ikantapaakiri: “Isankinai-takiro pairani iñaawaitzi Pawa, ikantzi:

Nowanko onatzii iroka, aritaki yamana-piintai-tinari.

Iro kantacha awirokaiti, aritaki pamatawitanta-piintaki pipimanta-yitzi, pikimita-kaantakiro kosintzi-panko.”

14 Ari ipokajiita-paaki tasorintsi-pankoki oshiki mawityaakiri, kisoporokiri, maaroni yisita-kota-kaayitairi. 15 Tima okiryaantzi ikantawintai-tanakaro okaratzi yantakiri Jesús. Ari ikaimajiitanaki intsi-payi, ikantajiitzi:

¡Thami apinkathatajiri Ikasiya-kaitani pinkatharini David!

Iro kantacha ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aajatzi Yomitaan-taniri, ikisajiitanaka irirori, tima ti onimotiri. 16 Isampitai-tanakiri Jesús, ikantai-tziri: “¿Pikimakiro ikantajiitziri mainari-payi?” Ikantzi Jesús: “Nokimakiri. ¿Tima piñaanatiro awiroka sankinarintsi? kantatsiri:

Iriitaki intsi-payi aajatzi thotatsiri ithomi,

Pimatakaakiri ipinkatha-yitaimi.”

17 Ari yawisanaki Jesús, ikinanakiro Asinonkaa-pankoniki. Ari imaakiri anta.

Imishatziro Jesús pankirintsi kaari kithokita-tsini

(Mr. 11.12-14,20-26)

18 Okanta okitaitita-manaji, piyaja Jesús nampitsiki. Ari itashaa-paaki niyaanki-thakiniki awotsi. 19 Iñaapaaki awotsi-nampiki pankirintsi, ijata-sita-nakiro, iñaatziiro ti onkithokiti, oyosiita-sita osi. Ikantanakiro: “Pasi piwiro airo pikitho-kitai.” Okanta pankirintsi, kamasitanaki. ‡ 20 Ikanta iñaakiro iyomitaani, okiryaantzi ikantajiitanaka, isampita-nakiri, ikantziri: “¿Paitama okama-sitan-tanakari pankirintsi?” 21 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Omapiro nonkantimi, iroopiro-rika pawintyaana, airorika pikiso-siri-waitzi, aritaki pimatajiro awiroka, aritaki anaanakiro tsika okanta piñaakiro pankirintsi. Kantatsi piñaanatiro otzisi, pinkanti: ‘Osirinki otzisi, ompiinki inkaariki.’ Aritaki omatakyaa. 22 Tima onkarati pinkowako-tairi pamana-nikii, aririka pawintaa-nakyaari Pawa, aritaki impakimiro.”

Itasorinka Jesús

(Mr. 11.27-33; Lc. 20.1-8)

23 Ikanta yariitaaro Jesús Tasorintsi-pankoki, iyomitaan-tapaji. Ari ipokakiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari, aajatzi antari-kona-payi, isampita-paakiri: “¿Paitama ontyaan-kakimiri piñaakantiro pitasorinka?” 24 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “Aajatzi naaka tzimatsi nosampitimiri. Aririka pakakinaro, aritaki nonkantakimi ipaita otyaanka-kinari. 25 Ikiwaatantaki pairani Juan, ¿Paitama otyaanka-kiriri? ¿Iriima Pawa? ¿Atzirima?” Ari ikanta-wakaa-jiitanaka: “Aririka ankantiri Pawa otyaankakiri, aritaki inkanta-nakai: ‘¿Paita kaari pikimisantantari?’ 26 Aririka ankanti: ‘Atziri ontyaan-kakiri,’ aritaki inkisanakai atziri-payi.” Tima inkanta-jiiti atziri-payi Kamantan-tzinkarini inatzii Juan. 27 Ari ikantajiitzi: “Ti noyotiro.” Ikantzi Jesús: “Pikimitaka awirokaiti ti pininti pinkaman-tinaro, aajatzi naaka airo nokaman-tzimiro paita otyaanka-kinari.”

Ikinkithata-koitziri apiti itomitaitari

28 Ikantzi Jesús: “¿Tsikama okantzi-motami awiroka-payi iroka? Tzimatsi atziri tzimatsiri apiti itomi. Okanta apaata ikantakiri itomi: ‘Notomí, pijati pantawaiti pankirintsi-masiki.’ 29 Ikantzi itomi: ‘Ti noninti.’ Iro osamaniitaki, opiyi-motaari itomi, jataki yantawaitzi. 30 Ipoñaa ikantakiri pasini itomi. Ikantanaki irirori: ‘Ari nomatakiro Apaá.’ Titzimaita ijati. 31 ¿Itzimikama itomi antakirori ikowakiri iriri?” Ari ikantajiitzi: “Iriitaki antakirori yitakari impiratari.” Ikantzi Jesús: “Irootaki anaakota-jimini impinkathari-wintairi Pawa mayimpiro-payi aajatzi sintsiwintanta-piinta-tsiri opiri iriikiti intyaan-tiniri wirakocha-payi. Omapiro. 32 Tima impokawi-taka pairani Juan, ikamanta-witakami pikamiithasiritan-tajyaari, iro kantacha ti pinkimisanta-wakiri. Iriima ikaratzi sintsiwintanta-piinta-tsiri opiri iriikiti aajatzi mayimpiro-payi, okimisantanaki. Piñaawitakari awirokaiti, titzimaita piwashaantiro tsika pikanta-jiita, pinkimisantan-tajyaariri.”

Kaari-piro-siriri antawai-rintzi

(Mr. 12.1-12; Lc. 20.9-19)

33 “Pinkimi napiitiro nosiyakaa-wintimiro: Tzimatsi atziri pankitzirori chochoki-masi, itantota-kotakiro maaroni othapiki, iwitsika-sitakiro iwiro owaaki apaata, iwitsikaki aajatzi pankotsipinthaki yaminakoi-tantyaarori pankirintsi jinoki. Yaminaki atziri aminironi iwankiri-masi. Jataki irirori intaina. 34 Okanta okithoki-paititaki chochoki, ityaantaki impiratani yaajati. 35 Ikanta antawai-rintzi-payi aminirori pankirintsi-masi, iñaawakiri ipokaki ompirataari, ipasawaitaki aparoni, iwakiri pasini, ishimyaakiri pasini. 36 Ityaantaki pasini impiratani, oshiki ikaratzi. Ari ikimitaa-wakiri aajatzi irirori. 37 Ari iwiraantaro ityaantakiri itomi-piro irirori, ikantzi: ‘Aritakima impinkathata-wakiri notomi naaka.’ 38 Ikanta iñaawakiri antawai-rintzi ipokaki itomi, ikanta-wakaa-jiita: ‘Yoka asitajyaaroni apaata pankirintsi-masi. Thami awiri, ayiroota aroka.’ 39 Yairika-wakiri, yaanakiri othapiki pankirintsi-masi, iwakiri. 40 Aririka impokanaki asitarori iwankiri-masi, ¿tsikama inkanti-rika antawai-rintzi-payi?” 41 Ikantajiitzi irirori: “Ontzimatyii iwamaitiri kaari-pirori, yaminaji pasini iriipirori aminaironi pankirintsi-masi, iriitaki tyaanta-piinti-niriri okithoki iwankiri.”

42 Ikantzi Jesús: “Tima piñaanatiro Sankinarintsi, ikantaitzi:

Imaninta-witakaro kipayi witsikirori pankotsi,

Iro kantacha irojatzi yaitairi iroka otzinkami-pirori.

Iriitaki Awinkathariti Pawa matajirori,

Irootaki okiryaa-wintan-tariri.” §

43 “Irootaki nonkantan-tyaari naaka: Airo ipinkathari-wintaimi awiroka Pawa, iriira impinkathari-wintai pasini-satzi-payi tsika itzimi osiyaarori pankirintsi okitho-kitzi ikimisantaira. 44 Tima inkarati siraryanta-tajyaaroni mapi, aritaki intanka-paaki. Iriima inkarati anawyaajiri mapi, aritaki opowitakiri.”

45 Ikanta ijiwari Ompira-tasorintsitaari aajatzi Nasitantaniri, iyotaki iriitaki ikimakaitaki. 46 Ari inintawitanaka yaakaan-tirimi, titzimaita imatiro, oshiki itharowan-takari atziri-payi. Tima inkanta-siri-jiiti atziri Kamantan-tzinkari inatzii Jesús.

22

Isiyakaa-wintai-tziri aawakaa-chari

1 Ari yapiita-najiro Jesús isiyakaa-wintziro iyomitaan-tziri. Ikantzi: 2 “Iroka ikanta ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, isiyari pinkathari oimosirinkiriri itomi yaawakaa. 3 Ityaankakiri impiratani, inkamantiri pokatsini yoimosirinkyaa. Titzimaita impokajiiti ikaimakaantani. 4 Ityaanka-witaka pasini impiratani, ikantawakiri: ‘Pinkantiri noyaimani impoki iyaa, nowamaaki wathayita-tsiri nopira, noimosirinka-tziiri notomi yaawakaiyaa. Aritaki owitsikaka maaroni.’ * 5 Iro kantacha yokaiti ikaimakaantani, aikiro ipiyatha-jiitatyaa. Jatayitaki iwaniki, pasini ikinaki ipimanta-waitzi. 6 Tzimatsi pasini owasankitaa-kiriri ompirataari, iwakiri. 7 Ikanta ikimaki pinkathari, antaro ikisanaka, ityaankaki iwayiriti, yapirotakiri owantain-tsiri, itaitakiniri inampi. 8 Ikantajiri pasini impiratani: ‘Aritaki owitsikaka maaroni oimosirinkan-tyaari, ti imiraawintaitiri impokajiiti ikaratzi nokaima-kaanta-witakari. 9 Pijati awotsiki-payi, pinkantiri inkarati piñiiri impokiita oimosirinkyaa.’ 10 Jataki ompirataari, yapatotaki ikaratzi iñaakiri: kamiithata-tsiri aajatzi kaaripirota-tsiri. Piyojiita-paaka oimosirinka-chani.

11 Ikanta yaminakiri pinkathari ikaratzi pokaintsiri. Iñaatzii satikain-chari ti inkithaatyaaro iwaniinkata-sityaari aawakaa-chani. 12 Ikantakiri: ‘Ashininká, ¿tsikama pikanta pikyaan-takari aka ti pinkithaatyaaro piwaniinkata-sitan-tyaariri notomi?’ Ari imairitaki, ti yaki. 13 Ikantakiri impiratani: ‘Pooso-wakotiri, pooso-kitzitiri, pookiri otsitini-kitaki, ari yiraawaityaari, yatsikai-kiwaityaa, inkimaatsitajyaa.’ 14 Tima oshiki inkaima-witaityaa, iro kantacha kapichiini iyosiitaiti.”

Ikinkithata-koitziri kiriiki ipinaitziriri pinkathari

(Mr. 12.13-17; Lc. 20.20-26)

15 Ikanta ijajiitaji Nasitantaniri. Ari ikinkitha-waijiitzi, ikantajiitzi: “¿Tsikama ankinakairoka ankompita-kaantyaariri Jesús?” 16 Ityaankaki iyomitaani Nasitantaniri itsipatakari yaapatyaani Herodes, ikantapaakiri Jesús: “Yomitaan-tanirí, okaratzi piyomitaan-tziri iroopiro okanta, irootaki iyotakoi-tantyaariri iriipirori Pawa. Ti pinkimisantiro ikantayitziri atziri, ti piñaawaitiro pinimota-kaantyaariri. 17 Pinkantina ipaita pikinkithasiritari awiroka: ¿Kamiithata-tsima ampiri kiriiki ikaratzi sintsiwintanta-tziri iwinkathariti wirakocha-payi?” † 18 Iyotawakiri Jesús ikinkithasiritari, ikantziri: “Owapyiimotan-tanirí. ¿Paitama piñaantan-tanari? 19 Piñaakajiitinari kiriiki pasitakaariri Pinkathari.” Ari yamaita-paakiniri kiriiki. ‡ 20 Isampita-nakiri, ikantziri: “¿Paitama asitarori iwairo aka? ¿Paitama asitarori isiyakaaro?” 21 Ikantajiitzi: “Irasi iwinkathariti wirakocha.” Ikantzi Jesús: “Tima iriitaki iwinkathariti wirakocha asitari, pantantyaanari isintsitzimiri, pimpinatiri. Iriima ikaratzi yasitari Pawa, pantantyaanari isintsitzimiri irirori.” 22 Ikanta ikimajiitaki ikantakiri Jesús, okiryaantzi ikantajiitanaka, iwashaanta-nakiri. Jaitijiitaji.

Isampita-kowintai-tziro yañaaji kamatsiri

(Mr. 12.18-27; Lc. 20.27-40)

23 Tikira awishi iroka kitaitiri, ipokajiitaki Tampatzika-wiri iñiiri Jesús. Iriitaki Tampatzika-wiri-payi kantatsiri: “Airo yañaaji kamayita-tsiri.” Isampita-paakiri Jesús, 24 ikantziri: “Yomitaan-tanirí, isankinataki pairani Moisés, ikantzi: ‘Aririka inkami atziri, airorika iwaiyan-takairo iina, kantatsi yaajiro iririntzi, iwaiyan-takaajiro irirori. Inkimita-kaantiri iriimi asityaarini iririntzi kamaintsiri.’ 25 Thami ankantawaki: Tzimatsi karatatsiri 7 iririntzi. Itarori itzimi yaaki iina, tikira itsima-kayiro iina kamaki, yaajiro pasini iririntzi. 26 Ari ikantakari aajatzi apitita-tsiri iririntzi. Aajatzi pasini mawatatsiri. Ari ikantakari maaroni ikaratzira 7. 27 Okanta apaata kamaji iroori kooya. 28 Aririkami yañaayitaji apaata kamayita-tsiri, ¿itzimikama oiminta-pirotyaari kooya? Tima maaroni ikaratzira 7 iinanta-witakaro.”

29 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Pikinakaa-sitakaro awiroka, ti piyota-kotiro Sankinarintsi-pirori, ti piyota-kotiro itasorinka Pawa. 30 Aririka yañaayitaji kamayita-tsiri, airo itzimi aawakai-yitaa-chani. Isiyapa-jyaari Imaninkariti Pawa anta inkitiki. 31 ¿Tima piñaanata-kotiro tsika onkantyaa aririka yañaaji kamayita-tsiri? Iroka ikantzi Pawa, iñaawaitzi:

32 Naakataki Iwawani Abraham, Isaac, aajatzi Jacob.

Ari ayotziri irirori, tima ti imatiro kaminkari impinkathatiri Pawa, apatziro ipinkathatziri añaayita-tsiri.” 33 Ikanta ikimajiitakiri Jesús ikantaki, okiryaantzi ikantawinta-nakari, ikantajiitzi: “Omapiro okamiithatzi iyomitaan-tziri.”

Otzinkami-pirori Ikantakaan-taitani

(Mr. 12.28-34; Lc. 10.25-28)

34 Ikanta ikimaki Nasitantaniri kamiitha yakakiri Tampatzika-wiri isampita-kiriri, apatojiitaka irirori. 35 Ikanta aparoni apatotain-chari, irijatzi yotakotzirori Ikantakaan-taitziri, ipoka-sitakiri Jesús isampitiri, inintzi inkompita-kaiyaarimi, ikantapaakiri: 36 “Yomitaan-tanirí, ¿otzimikama otzinkami-piro Ikantakaan-taitziri?” 37 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Piwinkathariti inatzi Pawa, ontzimatyii pininta-piro-tajiri, pininta-siri-tajiri. Isiriki piwairi. 38 Irootaki iroka otzinkami-pirori Ikantakaan-taitani. 39 Ari osiyaro apitita-naintsiri, kantatsiri: Pintakota-jyaari pishininka, pinkimita-kaantiri pitakota awiroka. 40 Tima iroka apiti nokanta-kimiri, otzinkami-piro onatzii, irootaki poñaachari pasiniki Ikantakaan-taitani aajatzi okaratzi isankinatakiri pairani Kamantan-tzinkari-payi.”

¿Paitama charinitariri Saipatzii-totaari?

(Mr. 12.35-37; Lc. 20.41-44)

41 Imatanakiri irirori Jesús, isampita-nakiri Nasitantaniri ikarajiitaki yapatojiita, 42 ikantziri: “¿Paitama pikinkithasirita-kotariri awiroka Saipatzii-totaari? ¿Tsikama itzimika awaisatziti ikasiya-kayi-takiri pairani incharinityaari?” Ikantajiitzi Nasitantaniri: “Iriitaki pinkatharini David ikasiya-kayi-takiri.” 43 Ikantzi Jesús: “¿Paitama iñaawaita-kaantariri pairani Tasorinkantsi pinkatharini David, isiyakaan-tziri Iwinkathariti? Ikantaki pairani:

44 Iñaawaitanaki Pawa, ikantawajiri Nowinkathariti:

Pisaikapaji nakopiroki ampinkathari-wintanti,

Irojatzi noitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri,

Aripaiti intyiirowa-sita-jyaami, pimakoryaa-kitzitan-tajyaari.

§ 45 Imatzitakaro David ikantaki: ‘Nowinkathariti inatzii.’ ¿Tsika inkini incharinityaari?” 46 Ari imairijiitanaki ti yaki. Tharowa-siri ikantajiitaka, tikatsi nintatsini isampita-najiri.

23

Ikinkithata-kotziri Jesús Yomitaan-tatziri aajatzi Nasitantaniri

(Mr. 12.38-40; Lc. 11.37-54; 20.45-47)

1 Ari ikinkithata-kaakiri Jesús apatowinta-kariri, aajatzi iyomitaani-payi, ikantzi: 2 “Piñiiri Yomitaan-tziri aajatzi Nasitantaniri, iriitaki iyotako-pirotzirori Ikantakaantziri pairani Moisés. * 3 Pinkimisantiri okaratzi inkantimiri, ti pinkan-tzimaityaaro pinkimita-kotyaari okaratzi yantayitziri, ti imonkaratiro irirori okaratzi ikantziri. 4 Omapiro opomirintsita okaratzi ininta-kayimiri pantairomi. Titzimaita impomirintsityaaro irirori imayitairo. 5 Yantasi-yitaro inintzi iñaantai-tyaariri. Oshiki yasiminthatari misinantsi-monki tsika ititaitziro Osankinaritsi-pirori intsirika-kotziro ishimpaki, aajatzi itamakoki. Iwaniinka-ponkitzi-yitziro iithaari isitsiikaki manthakintsi. 6 Yasiminthataro isatikaitiri niyaanki tsika iwajiitaja ishininka. Ari ikimitari aririka ijati pankotsiki yapatota-piintaita. 7 Inintzi ñaapinkatha iwithata-piintai-tyaari aririka iñiitiri. Inintzi inkantiri atziri-payi: ‘¡Yomitaan-tanirí!’ † 8 Ti onkamiithati pininti awiroka inkantaitimi: ‘¡Yomitaan-tanirí!’ Apatziro ikanta yomitaan-tatsiri, iriitaki Saipatzii-totaari tikatsi pasini. Irooma maaroni awiroka-payi osiyawaitakaro pirintzita-wakaiyaami. 9 Tima aka kipatsiki ti onkamiithati pinkanta-siwaityaari pishininka: ‘¡Asitanarí!’ Tima apatziro ikanta Asitamiri Inkiti-satzi. 10 Ti onkamiithati aajatzi inkantaitimi: ‘¡Nowinkatharití!’ Tima apatziro ikanta piwinkathariti, iriitaki Saipatzii-totaari. 11 Ikaratzi nintatsiri yiriipiroti, isiya-kotyaari impirataitani. 12 Ikaratzi nintasi-waita-chani impinka-thaitiri, aritaki intsinampa-sirita-kaitairi. Iriima tsinampa-waiwita-chari iriitaki impinkatha-ritakai-tairi.

13 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Pintzika-yitakiri kowirori impinkathari-wintairi Inkiti-satzi. Airo pikyaaji awiroka tsika impinkathari-wintantai Pawa, titzimaita pisinitiri pasini inkyaayitaji irirori. 14 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Pawiinta-sitakaro paapithatziro owanko kinankaro, irootaki pisamaninkan-tarori pamana-piintawita airo iyotantaitami. Tima antaro iwasankitaaitaimi. ‡ 15 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Oshiki pisintsitakiri pasini-satzi-payi isiya-kotai aroka Judá-iti, piyomitaakiri iwapyii-motantyaa irirori. Aritaki isiya-kota-jyaami awiroka yatsipita-jyaaro sarinka-wini.

16 ¡Ikanta-machiitzimi osiyakariri mawityaakiri yakathata-wakaa-jiitaá! Kantatsiri: ‘Aririka impairyaitiro tasorintsi-panko, inkantaiti: iwasankitaina Tasorintsi-panko-wiri airorika nomatziro nokantziri. Pikantzi: tikatsi ompaityaa airorika imonkaratai-tziro. Irooma aririka impairyaitiri ooro saikatsiri tasorintsi-pankoki, pikanta-piintaki: Ontzimatyii yantaitiro ikantai-takiri.’ 17 ¡Masontzi-sirirí, mawityaaki-sirirí! ¿Iriima ooro kowapirota-chari? Kaari, iro kowapirotacha tasorintsi-panko otasorintsita-kairi ooro. 18 Pikantzi aajatzi: ‘Aririka impairyaitiro pomitai-rontsi, inkantaiti: ‘Iwasankitaitina Ataapiintziniri pomitai-rontsiki airorika nomonkaratziro nokantziri. Tirika imonkarataitiro, tikatsi pinkanti. Irooma aririka impairyaitiri ipiraitari itayiitziri pomitai-rontsiki, pikanta-jiitzi: Ontzimatyii yantaitiro ikantai-takiri.’ 19 ¡Masontzi-sirirí, mawityaaki-sirirí!, ¿Iriima ipiraitari kowapirota-chari? Kaari, iro kowapirotacha pomitai-rontsi otasorintsita-kairi itayiitziri. 20 Ikaratzi pairyiirori pomitai-rontsi, ithonkiri ipairyaakiri ikaratzi itayiitziri anta. 21 Ari ikanta ikaratzi pairyiirori tasorintsi-panko, ithonkiri ipairyaakiri ikaratzi tzimantarori. 22 Ikaratzi pairyiirori inkiti, ithonkiro ipairyiiro isaikinta Pawa, isiyakaakaro iriimi Pawa ipairyaaki.

23 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Pipapiintziri Pawa iwosinikan-taitari. Titzimaita pantiro kowapirota-chari inintakai-tzimiri: Pinkamiitha-siriti, pinisironkatantyaa, pawintaa-sirita-jyaari. Irootaki kowapirota-chari pantayitairo, airo piwashaanta-tzimaitaro pantiniri kowapirota-chari. § 24 ¡Mawityaakiri akathata-wakaa-charí. Osiyakariri tzimawintziriri sikiryaa-niki airo yirakotantari, iro kantacha yirakowaitakiri ipira ikyaakoitari. *

25 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Pikimitakaro iraamintotsi aajatzi owamintotsi, okitiwita intakiroki, irooma inthompointa kipatsi okantaka. Aritaki pikantakari awiroka iñiitzimi kamiithasiri pinawita, kosintzi pinatzii, pikowa-piintakiro panintaa-waityaa apaniroini. 26 ¡Mawityaakiri Nasitantanirí! Pinkimita-kaantyaa pishita-piintziro inthompointa piraa-minto aajatzi piwaminto, onkitita-jiita intakiroki.

27 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Pikimitakaro okitamaarowita iwantai-tariri kaminkari, owaniinka okantawita intakiroki. Irooma inthompointa, ari osaikiri itonki-poroki kaminkari, sitzii-nkataki. 28 Ari pikantakari awiroka, iñaawitakami atziri pantakiro kamiithari, owapyiimotan-taniri pinatzii, kaaripiro-siritakimi.

29 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, owapyiimotan-tanirí! Tima piwitsika-pirinitiro ikitaitziri Kamantan-tzinkari, piwaniinka-yitziro tsika ikitaitziri kamiithasiriri. 30 Pikanta-jiitzi: ‘Ari atzimi-tyaami pairani airo awamaawaitzirimi arokaiti, airo asiya-kotari awaisatzitini owamaayita-kiriri Kamantan-tzinkari.’ 31 Apaniroini pikamanta-kota, pisiya-kotakari piwaisatzitini ikaratzi owamaakiriri pairani Kamantan-tzinkari. 32 ¡Intsityaa pinthotyiiro okaratzi yitanakari pairani piwaisatzitini-payi! 33 ¡Ti pinkamiitha-siri-jiiti, pikimita-sitakari maranki! ¿Piñaa-matsitaki airo iwasankitai-tzimi sarinka-winiki? 34 Irootaki nontyaan-tantyaamiri Kamantan-tzinkari, Yomitaan-taniri, aajatzi Yotzinkari. Iriitaki piwamaa-kaanti aparo-payi, pipaika-kota-kaantiri. Iriima pasini, pimpasata-kaanta-waitiri yapatota-piintaita, oshiki piwasankitaa-yitiri nampitsiki. 35 Irootaki piñaantyaarori awiroka iwasankitaa-wintai-timiri ikaratzi iwamaitakiri pairani, yitanakaro kamiithasiriri Abel irojatzi Zacarías itomini Berequías. Iriitaki iwamaitaki pairani ijatajiromi pomitai-rontsiki ipoñaajaro tasorintsi-pankoki. 36 Ari iwasankitaa-wintai-takiri yokapayi okaratzi awisain-tsiri pairani. Omapiro.”

Yiraako-siritaro Jesús Aapatyaawini

(Lc. 13.34-35)

37 “¡Aapatyaawini-satzí! Oshiki piwantaki Kamantan-tzinkari. Pishimyaakiri ikaratzi ityaanta-witai-takamiri. Tima nonintawita-piinta nosiya-kotyaarimi waaripa osamoonkiitziri yaniriki, ari nonintzi nonkanta-jirimi ikaratzi notomitaari. Titzimaita inintajiiti. 38 Kaanki-panko onkantajyaa piwanko. † 39 Airo piñaa-piintaana aka irojatzi apaata pinkantan-tajyaari:

¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri!” ‡

24

Ikinkithata-kotziro Jesús imporokaitiro tasorintsi-panko

(Mr. 13.1-2; Lc. 21.5-6)

1 Ikanta isitowanaji Jesús tasorintsi-pankoki, iro ijatanajimi. Ari ikantzi iyomitaani: “Paminirotyaa tsika okanta iwitsikai-tziro tasorintsi-panko.” 2 Yakanakiri Jesús, ikantzi: “Piñaakiro awiroka maaroni mapipayi okaratzi opiwiryaaka, airo piñaayitajiro apaata inthonkaitiro imporokaitiro. Omapiro.”

Iñiitairi apaata aririka onthonki-matajyaa

(Mr. 13.3-23; Lc. 21.7-24)

3 Ikanta yariijiitaka tonkaariki Yinkai-toniki, saikapaaki Jesús. Ari ipokajiita-paaki iyomitaani, isampita-paakiri: “¿Tsika-paitima omonkaratyaa okaratzi pikantakiri? ¿Paitama noñiiri noyotan-tyaari? ¿Aripaitima onthonkajyaa aririka pimpiyi-matai?” 4 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Paamaiyaa yamatawitai-tzimi = kari. 5 Tima oshiki pokatsini apaata impairyaa-paakiro nowairo, inkanti: ‘Naaka Saipatzii-totaari.’ Oshiki yamatawiti. 6 Tima ari pinkima-koyitakiro oshiki manataantsi. Paamaiyaa oimiraa-siritzimi = kari, ontzimatyii omatyaa iroka-payi, tikira-tzimaita omonkarata onthonkan-tajyaari maaroni. 7 Imaimanita-wakaityaa nampitsiki, iwayirita-wakaiyaa pinkathari-payi. Iñiiti mantsiyarintsi, tashitsi, onikayityaa tsika-rika-payi. 8 Irootaki itanakyaaroni inkimaatsitai-tyaaro maaroni iroka-payi.

9 Yaakaan-taitakimi, ari imaimani-waitaitimi irojatzi iwamaan-taityaamiri. Oshiki inkisaniinta-nakimi pasini-satziiti okantakaan-tziro poijatana naaka. * 10 Oshiki washaantironi apaata ikimisantawita. Yaakaanta-wakaiyaa ikarajiitzi. Airo yaripirota-wakaa kisaniinta inkanta-wakajyaa. 11 Iñiiti oshiki pokapain-tsini isiya-kotyaarimi Kamantan-tzinkari, yamatawita-paakiri inkarati kimisanta-wakirini. 12 Ari yanta-piroi-tirori kaari-pirori, airo itakota-wakai-yitaja. 13 Ikaratzi oijatanainari awiintajanari, iriitakira awisakotaa-tsini. 14 Aririka omonkaratajyaa inkimakoi-tairo maaroni kipatsiki Kamiithari Ñaantsi kinkithata-kotzirori ipinkathari-wintantai Pawa, aripaiti omonkaratajyaa onthonkan-tajyaari maaroni.

15 Aritaki piñaakiri ipaitai-tziri ‘Pinkaari Apirotan-taniri’, iriitaki ikinkithata-kotakiri pairani Kamantan-tzinkari Daniel, isaikapaaki otasorintsitzi. (Inkarati ñaanataironi iroka, ontzimatyii inkimathatiro.) 16 Ikaratzi nampitarori iipatsitiki Judá-iti, ontzimatyii isiyi otzisiki. 17 Pisaiki-rika intakiroki piwanko, ari pimpoñiiyaa pisiyanaki, airo pikyaa-panaatzi paapanaati ompaityaa-rika. 18 Piwaniki-rika pisaiki, pisiyi airo paapanaatziro pithaari. 19 ¡Inkanta-matsitaitiro onkarati motyaata-tsini, aajatzi tzimayita-tsini intsiti ainiro ithoyitzi ithomi! 20 Pamaniri Pawa, pinkantiri: ‘Pookaa-wintajina airo nosiyan-tawaitanaka kyaarontsi-paitiki, aajatzi kitaitiri imakoryaan-taitari.’ 21 Tima antaro onkantyaa yasinonkaityaa apaata. Tima pairani owakira iwitsikai-takiro kipatsi irojatzi iroñaaka, ti iñiiti siyaaroni iroka asinonkaantsi. Airo apiita iñiiti siyaaroni. 22 Airo itharokyatai-tzimi yoimairintaitiro iroka asinonkaantsi, tikatsi awisakotaa-tsinimi. Ikamintha iyosiitai-takiri ikaratzi awintaa-jariri Pawa, irootaki yoimairintan-taita-karori sintsiini asinonkaantsi. 23 Aririka pinkimi inkantaitimi: ‘Yoka Saipatzii-totaari.’ Pasini kantatsini: ‘Jiirinta Saipatzii-totaari,’ airo pikimisantziri. 24 Ari impokaki siyakotyaarini Saipatzii-totaari, siyakotyaarini Kamantan-tzinkari. Iñaakan-tapaaki kaari iñaapiintaitzi. Intasonka-wintan-tayita-paaki. Aamaa-sityaa, ari yamatawiti aajatzi ikaratzi iyosiitakiri Pawa. 25 Tima nokaman-tzita-kamiro pairani. 26 Aririka inkantaitimi: ‘Ariitapaaka otzisiki’, airo pijata-sitziri. Inkanti pasini: ‘Inthompointa pankotsiki isaiki,’ airo pikimisantziri. 27 Tima aririka impiyi Itomi Atziri, isiyapa-jyaaro ookatha-rontsi. Itanakyaaro omorikanaki isitowa-piintzi ooryaatsiri irojatzi tsika ikyaa-piintzi. 28 Tima tsika-rika isaiki sitziwari, ari ipiyotzi-wintari amimpori.” †

Impiyan-tajyaari Itomi Atziri

(Mr. 13.24-37; Lc. 21.25-36; 17.25-36; 12.41-48)

29 “Aririka onkarata-paaki apaata antaro yasinonkaityaa, aritaki intsiwakaki ooryaatsiri, airo yoorinta kasiri. Inthopiryaayiti impokiro, aajatzi ikaratzi tzimawita-chari isintsinka inkitiki. 30 Aripaiti iñiitaji inkitiki iyotantai-tyaari irootaatsi impiyaji Itomi Atziri. Antaro intharowa-jiiti ikaratzi shininkata-wakaa-chari aka kipatsiki. Iñiitawajiro iwaniinkaro aajatzi itasorinka, inkinan-tapajyaaro minkori. 31 Tima sintsiini intyoota-paaki maninkariiti, yapatota-pajiri ikaratzi iyosiitai-takiri nampitarori tsika-rika-payi owiraapaja kipatsiki, tsika owachintitapaja.

32 Tima onkimita-jyaaro tsika okanta piñaa-piintziro pankirintsi: aririka piñaakiro iirisiti, irootaatsi osarintsitaji. ‡ 33 Irootaki piyotiri awirokaiti, aririka piñaakiro okaratzi nokanta-kimiri, pokimatajana. 34 Airo ikamita yoka ashininka-payi, irojatzi iñaanta-kyaarori okaratzi nokanta-kimiri. Omapiro. 35 Ari onthonka-jyaari inkiti aajatzi kipatsi, irooma okaratzi nokaman-takimiri ontzimatyii omonkara-yitajyaa.

36 Tikatsi yotironi kitaitiri, tsika iwiraiyaa ooryaatsiri nompiyan-tajyaari, imatzitaro inkiti-wiri Maninkari ti iyoti. Apatziro iyotziro Asitanari irirori. 37 Onkimita-jyaaro pairani ainiro yañaawita Noé, ari onkanta-jyaari aajatzi impiyaji-rika Itomi Atziri. 38 Tima pairani tikira ariitya oonkaro, onimowaitziri atziri, iwajiita, yirawai-jiitzi, yaawakaiyita iina. Irojatzi ititanta-nakari Noé amaatako-minto-tsiki. 39 Ari onimowaitziri tikatsi inkinkithasirita-koti irojatzi omapokan-takariri oonkaro, ithonka ipiinkaki. Ari onkanta-jyaari aajatzi impiyaji-rika Itomi Atziri. 40 Isaiki apiti antawaita-tsiri iwaniki, yaitaji aparoni inkitiki. Iriima pasini yookaita-najiri. 41 Osaiki apiti kooya ontononka-waitzi, yaitaji aparoni inkitiki. Irooma pasini yookaita-najiro. 42 Pisakisiritai awiroka, tima ti piyoti tsika-paiti impiyi Piwinkathariti. 43 Pinkinkithasirita-kotiri tsika inkantyaa atziri, aririka iyotimi impokatyii kosintzi tsitiniri, aritaki isakisiritakimi airo ikositan-taitari iwankoki. 44 Ontzimatyii paamaiyaa awiroka. Owitsika pinkantyaa, tima tikatsi yotatsini tsika-paiti impiyi Itomi Atziri.

Yotasirita-tsiri ompirataari

(Lc. 12.41-48)

45 Pisiya-kotyaari antawai-ryaantzi ompirataari, yotasirita-tsiri kamiitha. Yookanakiri iwankoki ompiratariri, ikantanakiri: ‘Paminiri ikaratzi saikatsiri pankotsiki, pimpa-piintiri iyaari.’ 46 Tima kimosiri inkantyaa yoka ompirataari aririka impiyi ompiratariri, aririka iñaapajiri imonkaratakiro ikantana-kiriri. 47 Aritaki isinitainiri yaamawinta-jyaaniri okaratzi yasitari. Omapiro. 48 Iriima kaari-pirori ompirataari, ikantzi: ‘Airo ipiyita ompiratanari.’ 49 Iwasankitaa-waitakiri pasini ompirataari. Jataki itsipatyaari sinki-ryaantzi. 50 Ari onimowaitziri ompirataari, ti iyotiro kitaitiri, tsika iwiraiyaa ooryaatsiri impiyi, imapoka-sitajyaa yariitajyaa. 51 Oshiki iwasankitaa-pajiri, yookajiri tsika ikasiya-kaitakiri owapyiimotan-taniri. Ari yiraawaityaa, yatsikai-kiwaityaa, inkimaatsitajyaa.”

25

Ikinkithata-koitziro 10 mainaro

1 “Iroka ikanta ipinkathari-wintantai Inkiti-satzi, isiya-kotaro 10 mainaro jatatsiri tsitiniri omonthai-yaari aawakaa-chani. Aayitanaki ootaminto. 2 Tzimatsi 5 mainaro yotasirita-tsiri, tzimatsi aajatzi 5 mainaro kaari yotasirita-tsini. 3 Iroka 5 mainaro kaari yotasirita-tsini, aawitanaka ootaminto, iro kantacha kapichiini aanaki iyaaki. 4 Irooma pasini yotasirita-tsiri, aanaki iroori ootaminto, aanaki aajatzi oshiki iyaaki. 5 Ti impoki sintsiini aawakaa-chani, aapaakiro owochokini, maajiitanaki. 6 Okanta niyaankiiti tsitiniri, okimatzii ikaimaitzi, ikantaitzi: ‘¡Korakitaki aawakaa-chani, pimonthaa-wakyaari!’ 7 Saakitanaki mainaro-payi, ojaikita-najiri iyaaki ootaminto-payi. 8 Okanta mainaro-payi kaari yotasirita-tsini, okamiwita-nakaro yotasirita-tsiri, okantziro: ‘Pimpina iyaaki poota-minto, irootaintsi intsiwaki nasi naaka.’ 9 Okantanaki yotasirita-tsiri: ‘Airo, ari inthaata-nakyaa nasi naari, pijati pamananta-painti awiroka.’ 10 Ojaminthaita-paintzi amanantzi, ariitapaaka aawakaa-chani. Jatanaki okaratzi aamawintain-chari, omonthaa-wakari, yaanakiro tsika yoimosirinkaitiri. Yasitai-tanakiro ikyaa-piintaitzi. 11 Okanta opiyawita-paaka mainaro jatatsiri amanantzi, okaima-kaima-witapaaka, okantzi: ‘¡Pasitaryiinaro naari!’ 12 Okimatzii yakaita-nakiro, ikantai-tziro: ‘Ti noyotimi. Omapiro.’ 13 Pisakisiri-yitaji awiroka, tima ti piyotiro kitaitiri, tsika inkarati ooryaatsiri impiyi Itomi Atziri.”

Ikinkithata-koitziri kiriiki

(Lc. 19.11-27)

14 ‘Iroka ikanta Inkiti-satzi ipinkathari-wintantai, isiya-kotari atziri jatatsini intaina, yapatotakiri impiratani, ipanakiri okaratzi yasitari yaamaako-wityaaniri. 15 Tima ipanakiri aparoni-payi tinatatsiri ijaikitaki iiriikiti. Yoka impiratani yotasirita-tsiri kamiitha ipanakiri ikaratzi 5 tinatatsiri ijaikitaki kiriiki, pasini impiratani amataachari iyotasiritzi ipanakiri ikaratzi apiti tinatatsiri ijaikitaki kiriiki, iriima owiraanta-paakarori ipanakiri aparoni. Jataki irirori intaina. * 16 Ikanta impirataitani ipaitakiri 5 kiriiki, yantawaita-kaakiri iiriikiti, ishikyaakiri, yaaji pasini ikaratzi 5 kiriiki. 17 Ari ikantakari pasini ipaitakiri apiti tinari ijaikitaki kiriiki, ishikyaajiri irirori, yaaji ikaratzi apiti tinari ijaikitaki kiriiki. 18 Iriima pasini ipaitakiri aparoni, yaanakiri iiriikiti, ikitatakiri kipatsiki. 19 Okanta osamanitaki piyaja ompiratariri asitariri kiriiki, ikaimakaan-tapajiri impiratani-payi iyotzi tsika ikantakiri iiriikiti. 20 Pokapaaki ipaitakiri 5 tinari ijaikitaki kiriiki, iñaakapajiri pasini 5 tinari ijaikitaki kiriiki ishikyaakiri, ikantapaaki: ‘Pinkatharí, 5 tinari ijaikitaki kiriiki pipakinari pairani, yoka pasini 5 tinari ijaikitaki noshikyaajiri.’ 21 Ikantzi Pinkathari: ‘Ariwí nompiratani, yotasiriri pinatzii. Kapichiini kiriiki pikimpoyaakina, aritaki pinkimpoyaaji oshiki pasini kiriiki. Pimpoki, pintsipatyaana anintaajyaa.’ 22 Ariitapaaka ipaitakiri apiti tinari ijaikitaki kiriiki, ikantapaaki: ‘Pinkatharí, apiti itinatzi ijaikitaki kiriiki pipakina, yoka pasini apiti itinatzi ijaikitaki noshikyaajiri.’ 23 Ikantzi Pinkathari: ‘Ariwí nompiratani, amataachari iyosiritzi. Kapichiini kiriiki pikimpoyaakina, aritaki pinkimpoyaaji pasini oshiki kiriiki. Pimpoki, pintsipatyaana anintaajyaa.’ 24 Ipokapaaki ipaitakiri aparoni itinatzi ijaikitaki kiriiki, ikantapaaki: ‘Pinkatharí, noyotzi naaka masiryaantzi pinatzii, sintsiini pantawaita-kaantziri piiriikiti, ari okanta pishikyaan-tariri.’ 25 Irootaki notharowa-kaanta-kamiri, naanakiri piiriikiti, nokitatakiri kipatsiki. Yoka namajimiri. 26 Yakanaki asitariri kiriiki, ikantziri: ‘Kaari-piro-siriri pinatzii awiroka, oshiki pipira-nita. Piyowitaka aritaki nonkisakimi airorika pishikyiiri kiriiki, 27 piñaawitaka airo pimatziro awiroka, paminimi antawaita-kayi-mirini, aritaki ishikiniintakimi kiriiki, iriitaki pimpawa-jinarimi nopiyaka iroñaaka.’ 28 Ikantai-tanakiri ikaratzi saikain-tsiri: ‘Paapithatiri tinatatsiri ijaikitaki kiriiki, pimpairi pasini impirataitani oshikyaa-kiriri ikaratzi 10 itinatzi ijaikitaki kiriiki.’ 29 Tima inkarati otzimi-motakiri, aritaki ontzimimo-pirotairi. Iriima kaari otzimi-motzi, imapiroi-tairi yaapithai-tairi okaratzi tzimimo-witariri. 30 Paanakiri yoka kaari-piro-siriri, pookiri otsitini-kitzi. Ari yiraawaityaari, yatsikai-kiwaitajyaa inkimaatsi-waitajyaa.”

Ikinkithata-koitziro mishakowintaantsi

31 “Aririka impiyaji Itomi Atziri omapiro impinkatharin-tsitapaji. Intsipata-jyaari maninkariiti, isiya-kota-jyaari pinkathari isaikantaro waniinkata-chari isaika-minto. 32 Yapatotajiri maaroni atziri tsika-rika isaikaji irirori. Inasita-jyaari imisaika-yitajiri. Inkimita-kotyaari atziri nasitariri ipiraitari ti ininti inkonowyaa. 33 ikatziya-yitairi ipira itako-pirotani irako-piroki, iriima ipira imaninta-yitziri yampatiki ikatziya-yitairi. † 34 Tima iñaanatairi Pinkathari inasitakari ipira irako-piroki, inkantiri: ‘Pimpoka-jiiti maaroni, oshiki inkimosiritakajiimi Asitanari, pinampita-jyaaro tsika ipinkathari-wintantzi irirori, tima pairani iwitsika-yitzi-takamiro owakira iwitsikan-takarori kipatsi. 35 Tima piñaakina pairani aawitana notashi, pipakina nowariti. Piñaakina ayimatana nomiri, pipakina niriiri. Piñaakina nariitami pinampiki, pinisironkatakina piwankoki. 36 Piñaakina nosaraa-kowaitzi, pipakina nokithaatakari. Piñaakina nomantsiyataki, pamitakotakina nisita-kotan-taari. Iminkyaa-kaantai-takina, pipoka-sitakina paminana.’ 37 Ari inkanta-jiiti kamiithasiriri: ‘Pinkatharí. ¿Tsika-paiti noñiimi pitasha-niintzi, nopantamiri piwariti? ¿Tsika noñiimi pimiriniintzi, nopantamiri pimiri? 38 ¿Tsika-paiti noñiimi, naakamiithatan-tamiri nowankoki? ¿Tsika noñiimika pisaraa-kowaitzi, nopantamiri pithaari? 39 ¿Tsika-paiti noñiimi pimantsiyatzi, yasitakoi-tzimi, nojatantari noñiimi?’ 40 Inkanti Pinkathari: ‘Tima pinisironka-yityaari ikaratzi awintaa-yitaanari nokimita-kaantajiri iyiki, naakataki pinisironkatzi. Omapiro.’ 41 Impithoka-sita-nakiri inasitakari yampatiki, inkantiri: ‘¡Kaari-pirorí! Pijati pinkimaatsita-jyaari paamari kaari tsiwaka-nitaa-tsini ikasiya-kaita-kiriri Kamaari intsipata-jyaari maaroni imaninkariti irirori. 42 Piñaawitakana notashi-niintzi, ti pimpina noyaari. Ayimatakina nomiri, ti pimpina niriiri. 43 Piñaawitana nariita pinampiki, ti pinisironkatyaana piwankoki. Piñaawitakana nosaraa-kowaitzi, ti pimpina nonkithaatyaari. Piñaawitakana nomantsiyatzi, iminkyaaitakina, ti pimpoki piñiina.’ 44 Ari inkanta-witanakyaa kaari-piro-siriri: ‘Nowinkatharití, ¿tsika-paiti noñaawitami pitashi-niintzi, pimiriniintzi, pipoki nonampiki, pisaraa-kowaitzi, pimantsiyatzi, iminkyaaitzimi, titzimaita nonisironkatyaami?’ 45 Inkanti Pinkathari: ‘Tima piñaakiri yasinonkaa-waita yokaiti kaari iriipirota-tsini, tira pinisironka-yityaari, naakataki pantzi-motaki. Omapiro.’ 46 Irootaki yatsipitan-tyaarori kanta-jitaa-chani owasankitaantsi. Iriima inkarati kamiithasiritaa-tsini, irasi iwiro yañaayitaji.”

26

Ikamanta-wakaita yaakaantiri Jesús

(Mr. 14.1-2; Lc. 22.1-2; Jn. 11.45-53)

1 Ikanta ithonka-nakiro Jesús okaratzi ikinkithata-kotakiri, ikantanakiri iyomitaani: 2 “Piyojiitzi awiroka oyotapaaka apiti kitaitiri yoimosirinkai-tairo Anankoryaantsi. Ari yaakaan-taitiri Itomi Atziri ipaikakoitiri.”

3 Ikanta ijiwari Ompira-tasorintsitaari-payi, Yomitaan-taniri-payi aajatzi Antari-kona-payi, ipiyojiitaka iwankoki Caifás ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari. 4 Ari ikamanta-wakaa-jiitaka, ikantzi: “Thami amatawitiri Jesús ayiri awa-kaantiri. 5 Iro kantacha, airo amaimanitziri kitaitiri yoimosirinkaita, ikisako-wintari = kari atziri-payi.”

Isaitan-taitari Jesús kasankari

(Mr. 14.3-9; Jn. 12.1-8)

6 Ikanta yariitaka Jesús nampitsiki Asinonkaa-pankoniki, ikyaapaaki iwankoki Simón omawitari pairani pathaa-rontsi. 7 Ari ariitapaaka kooya amakotaki kasankari, kamiitha okantaka onaki iwitsikai-tziro mapi, oshiki owinaro. Osaitan-tapaakari iitoki Jesús isaikaki iwajiita. * 8 Ikisajiitanaka iyomitaani iñaakiro, ikantajiitanaki: “¿Paitama aparawaitan-tarori? 9 Aritaki aakimi oshiki kiriiki aririka ampimanta-kiromi, iriitaki ampasityaaririmi asinonkainkari.” 10 Iyota-kotakiri Jesús ikinkithasiritari, ikantziri: “¿Paitama pikisan-tarori kooya? Kamiitha noñaakiro naaka antakiri. 11 Irasi iwatyiiro pintsipatyaari asinonkainkari, irooma naaka airo piñiiro pintsipata-piintyaana. 12 Tima ojiwatatzii iroka kooya osaitan-tanaro kasankaari omishata-tyaana tsika onkantyaa ipaikakoitina apaata. 13 Tsika-rika ikamantantai-tairo Kamiithari Ñaantsi, aritaki inkinkithata-koitajiro aajatzi iroka kooya, inkinkithasiritan-taityaarori antakiri iroori. Omapiro.”

Ipimantantzi Judas

(Mr. 14.10-11; Lc. 22.3-6)

14 Ikanta Judas Nampitsiwiri karawitariri 12 iyomitaani Jesús, ijata-sitakiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari. 15 Ikinkitha-waita-kaakiri, ikantziri: “¿Paitama pimpinari aririka namakimiri?” Iñaakai-takiri ikaratzi 30 ipiwiryaa kiriiki impaitiriri. 16 Aripaiti yitanakaro Judas yamina-minatziro tsika-paiti yaakaantiri.

Owiraantarori yakyoota-najiri iyomitaani-payi

(Mr. 14.12-25; Lc. 22.7-23; Jn. 13.21-30; 1 Co. 11.23-26)

17 Tima monkarata-paja itarori kitaitiri iwanta-piintai-tarori yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi, pokajiita-paaki iyomitaani Jesús, isampita-paakiri: “¿Tsika ankotsita-kaantika ayaari oimosirinkan-tyaarori Anankoryaantsi?” 18 Ari ikantzi irirori: “Pijati nampitsiki. Ari pimonthaakyaa atziri, pinkantiri: ‘Ikantzi oyomitaanari: “Noyotzi irootaintsi nompyaakotyaa, nonintzi nojati piwankoki noimosirinkyaa kitaitiri Anankoryaantsi, nontsipatyaari noyomitaani-payi.” ’ ” 19 Imatakiro iyomitaani okaratzi ikantakiriri Jesús. Ikotsita-kaantaki iyaari kitaitiri Anankoryaan-tsiki.

20 Aritaki tsitiniityaanaki yariita-paaka Jesús, saikapaaki iwajiityaa itsipata-paakari iyomitaani ikarajiitzi 12. 21 Ikanta iwajiita, ikantzi Jesús: “Pikarajiitaki pakyootana aka, tzimatsi aparoni aakaantinani. Omapiro.” 22 Owasiri ikantajiitanaka. Aparo-payi yitanakaro isampitziri, ikantziri: “¿Naakama Pinkathari?” 23 Ikantzi Jesús: “Itzimi-rika oochaantakironi yatantaitari tsika noochaantziro naaka, iriitaki aakaantinani. 24 Omapirotatyaa impyaakotyaa Itomi Atziri, tima irootaki isankinata-koitakiri pairani. Iro kantacha nokantzi naaka: ‘Airo itzimaa-jatzimi yoka, aakaantirini Itomi Atziri.’ ” 25 Ari ikantanaki Judas pithoka-sitan-taniri: “¿Naakama Yomitaanarí?” Ikantzi Jesús: “Irootaki pikantakiri awiroka.”

26 Tima ainiro isaiki iwajiita, yaakiro Jesús yatantaitari, ipaasoonki-wintakiro, ipitoryaakiro, ipayitakiri iyomitaani, ikantziri: “Iroka, piyaaro, nowatha onatzii.” 27 Yaakotakiro iraitziri, ipaasoonki-wintakiro, ipakotakiri iyomitaani, ikantziri: “Pirajiiti maaroni, 28 tima niraani onatzii iroka, irootaki ñaakanta-pirotironi aapatyaa-wakaan-tajyaari, irootaki sitowaa-tsini yaripiroi-tantyaariri kaari-piro-siriri. 29 Pinkimi nonkanti, airo niritaaro iroka irojatzi apaata aririka impinkathari-wintantai Asitanari, aripaiti apiitairori.”

Ikinkithatziro Jesús imanakowintanti Pedro

(Mr. 14.26-31; Lc. 22.31-34; Jn. 13.36-38)

30 Ikanta ithonka-nakiro ipanthaa-kotziri Pawa, jaitijiitanaki yinkai-toniki. 31 Ikantanakiri Jesús iyomitaani: “Irootaintsi pookina iroñaaka tsitiniri. Tima irootaki isankinata-koitakiri pairani ikantaitzi:

Nowiri aamaako-wintariri ipiraitari, aritaki inthonkakyaa yoiwaraa-nakyaa ipira.

32 Iro kantacha aririka nañaaji, Tapowinikira piñaapajina.” 33 Ari yakanaki Pedro, ikantzi: “Aritakima yookajiitakimi pasini-payi, airo nomatziro naaka.” 34 Ikantziri Jesús: “Iroñaaka tsitiniri tikira iñiita waripa, mawasatzi pinkantaki: ‘Ti noñiiri Jesús.’ Omapiro.” 35 Ikantzi Pedro: “Airo nookimi, aritaki ankarati ankami.” Ari ikantajiitaki aajatzi maaroni iyomitaani.

Yamani Jesús Tononkaitoniki

(Mr. 14.32-42; Lc. 22.39-46)

36 Ikanta yariitaka Jesús itsipatakari iyomitaani ipaitai-tziro Tononkaitoniki, ikantapaakiri iyomitaani-payi: “Ari pisaikawaki aka, nojaniintawaki naaka anta, namani.” 37 Apatziro yaanakiri Pedro aajatzi apiti itomi Zebedeo. Tima oshiki yiraako-sirita-paakari Jesús. 38 Ikantziri: “Owamai-mata-tyaana nowasirinka. Ari pisaikawaki awiroka aka, thami asakisiriti.” 39 Awisanaki kapichiini irirori Jesús. Tyiirowa-paaka, amanapaaki. Ikantzi: “Asitanarí, pinintzi-rika awiroka, pokakaakowintina onkarati nonkimaatsityaari. Airo panta-kayinaro noninta-witari naaka, apatziro pimata-kayinaro pininta-kaakinari awiroka.” 40 Ipiya-sita-pajari iyomitaani, iñaapaa-tziiri imaajiitzi. Ikantapaakiri Pedro: “¿Tima pinkisa-sityaaro kapichiini piwochoki, pintsipatyaana asakisiriti? † 41 Pisaakiti, pamani, paamaiyaa otsimikari pikinakaa-sitani. Oshiki okaratzi kamiithata-tsiri pikowawitari pantirimi, iro kantacha ti pinkisa-siwai-nityaa.” 42 Aajatzi ipiyanaja Jesús, amanapaji, ikantzi: “Asitanarí, iroorika natsipityaari nonkimaatsityaaro iroka, aritaki nomatakiro pininta-kaakinari.” 43 Ikanta ipiyapaja, aajatzi iñaapajiri imaajiitzi, tima antaro okantaka iwochokini. 44 Ipiya-pithata-naari, mawa ipiyaka yamani. Irojatzi yapiitapaji ikantakiri inkaaranki. 45 Ari ipiya-sita-paakari iyomitaani, ikantapaakiri: “¿Irojatzima pimaajiitzi? Monkarata-paaka yaakaan-tantai-tyaariri Itomi Atziri, yaitanakiri kaari-piro-siririki atziri. 46 Pimpiriinti, thami ajataji. Okaakitzi-mata-paaki pimantinani.”

Yairikai-takiri Jesús

(Mr. 14.43-50; Lc. 22.47-53; Jn. 18.2-11)

47 Iñaawai-minthaitzi Jesús ariitapaaka Judas, ikarata-piintziri 12 iyomitaani. Oshiki atziri itsipata-paaka, yamayitaki iwisa-minto, ipasa-minto. Ityaantani inatzii ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari, irasi aajatzi antari-kona-payi. 48 Tima ikamantzi-takari yamayitakiri yoka pithoka-sitan-taniri, ikantakiri: “Itzimi-rika nowithata-paakyaari nonintaata-paakiri, iriitaki, pairikiri.” 49 Ari itsitoka-paakari Judas okaakiini Jesús, ikantapaakiri: “Yomitaanarí.” Inintaata-paakiri iwithata-paakari. 50 Ari isampitziri Jesús, ikantzi: “Ashininká, aritaki ariitakami aka, pimatirotyaa pipoka-sitziri.” Pokajiita-paaki itsipayita-paakari, yairika-paakiri Jesús, yoosota-nakiri. 51 Ikanta tsipata-kariri okaakiini Jesús, inosika-nakiro iyotsiroti, itotzitakiri iyimpita inanpiri ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari. 52 Ikantzi Jesús: “Piwajiro piyotsiroti tsika paakiro. Tima inkarati owisantan-tarori iroka kotsiro, aritaki iwisaitakiri irirori. 53 Piyotzi awiroka, kantacha namaniri Asitanari, aritaki intyaan-kakimi oshiki-pirota-tsiri maninkariiti kisakowintyaa-nanimi. ‡ 54 Iro kantacha ari omonkaratari okaratzi isankinata-koita-kinari pairani.” 55 Ipithoka-sita-nakari Jesús ikaratzi pokaintsiri, ikantziri: “¿Naakama kosintzi pamasitan-tanari piwisa-minto aajatzi pipasa-minto? ¿Tima piñaa-piintina noyomitaantzi maaroni kitaitiri aka tasorintsi-pankoki, kaarima paantana anta? 56 Ari onkantyaari, irootaki omonkaratan-tyaari okaratzi isankinatakiri pairani Kamantan-tzinkari.” Ari isiyayitanaka maaroni iyomitaani-payi, yooka-nakiri Jesús apaniroini.

Yapatowintaitari Jesús

(Mr. 14.53-65; Lc. 22.54,63-71; Jn. 18.12-14,19-24)

57 Tima inkarati airikapaa-kiriri inkaaranki Jesús, irijatzi aanakiriri iwankoki Caifás ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari. Ari yapatojiita Yomitaan-taniri-payi aajatzi Antari-kona-payi. 58 Nosikacha niitsiinikiroini Pedro iyaatako-wintziri Jesús, irojatzi yariitan-tapaakari iwankoki ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari. Kyaapaaki owaankiiri-tsitiki pankotsi, itsipata-paakari kimpoyaan-taniri, inintzi Pedro inkimako-wintiri tsika inkantaitiri Jesús. 59 Ikanta ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari itsipatakari ikaratzi apatotain-chari, yaminawitaka ipaita thaiya-kotyaarini Jesús ompoñaan-tyaari iwa-kaantiri. 60 Ti iñaamaityaa, ipokawitaka oshiki nintatsiri inthaiya-kotyaarimi. Irojatzi ikatziyan-tanakari apiti thaiya-kota-nakariri, 61 ikantanaki: “Nokimiri naaka chapinki iñaawaitzi ikantzi: ‘Ari nomporokakiro tasorintsi-panko, iro awisawitakyaa mawa kitaitiri, nonthonkajiro nowitsikairo.’ ” 62 Ari ikatziyanaka ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari, ikantanakiri Jesús: “¿Paitama kaari pakanta? ¿Tima piyota-kotiro okaratzi ikantakoi-tzimiri?” 63 Irojatzi imairitaki Jesús, ti yaki. Ari isintsi-thata-nakiri, ikantziri: “Pimpairyiiri Añaanita-tsiri Pawa, noyotan-tyaari omapiro onkarati pinkantinari. ¿Awirokama Saipatzii-totaari Itomi Pawa?” 64 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “Irootaki pikantakiri awiroka. Iroñaaka piñiiri Itomi Atziri isaiki-motairi irako-piroriki Pawa Sintsi-pirori impinkatha-ritai. Ari piñaajiri impiyi inkinapaji minkoriki.” 65 Ikanta ikimawakira Ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari, isaraanakiro iithaari ikisanaka, ikantanaki: “Ñaakiro, ipairyaa-sitakari Pawa. Tikatsi aninti pasini inkanta-koitiri. Pikimajiitaki awiroka ithainkakiri Pawa. 66 ¿Tsikama pikanta-jiitzika awiroka?” Ari ikantajiitzi ikarajiitzi: “¡Tzimaki ikinakaa-sitani! ¡Ontzimatyii inkami!” 67 Ari ichoonta-poro-waita-nakiri. Tzimatsi pasini kaposa-poro-waita-nakiriri. Tzimatsi pasini pasaporo-waita-nakiriri. 68 Ikantziri: “¡Saipatzii-totaari! ¿Kamantan-tzinkari pinatzii, intsityaa pinkantina ipaita pasawaitzimiri?”

Ikantzi Pedro: Ti noñiiri naaka Jesús

(Mr. 14.66-72; Lc. 22.55-62; Jn. 18.15-18,25-27)

69 Irojatzi isaikaki Pedro intakiroki, ari oñaapaakiri otzikataaro, okantapaakiri: “¿Tima awiroka itsipata pairani Jesús Tapowini-satzi?” 70 Oshiki ñaakiriri Pedro itikanakiro, ikantzi: “Tityaa, ti noyotiri ipaita pikantanari.” 71 Ari isitowa-paintzi Pedro itantotai-takiro kaankirin-tsiki. Aajatzi oñaapajiri pasini ompirataaro, okantapaakiri itsipayitakari: “Irijatzi yoka itsipata-piintari Jesús, Kasiyakaawini-satzi.” 72 Ari yapiita-nakiro Pedro itikanakiro, ikantzi: “Omapirotatyaa, iyotzi Pawa, ti noyotiri naaka yoka atziri pikantanari.” 73 Tikira osamaniti, yapiitakiri ikaratzi itsipatakari ikantziri: “Awirokataki itsipata-piintari Jesús, tima Tapowini-satzi pinatzii, iriiwaitaki iñaawaita-piintzi irirori.” 74 Ikantanaji Pedro: “Timachiini, ti noyotiri yoka atziri pikantanari. Apatziro iyotzi Pawa nothaiya-rika, iriitaki wasankitainani.” Ari iñaanaki waripa. 75 Ari ikinkithasirita-najiro Pedro ikantakiriri Jesús: “Tikira iñiita waripa, mawasatzi pinkanti: ‘Ti noñiiri Jesús.’ ” Sitowanaki Pedro, antaroiti yiraawaitanaka.

27

Yaitanakiri Jesús Pilato-ki

(Mr. 15.1; Lc. 23.1-2; Jn. 18.28-32)

1 Okanta okitaitita-manaji, apatota-manaka ijiwariti Ompira-tasorintsitaari aajatzi antari-kona-payi, ikamanta-wakaa-jiitaka iwiri Jesús. 2 Ari yoosoita-nakiri Jesús, yaitanakiri isaiki ijiwari wirakocha ipaita Poncio Pilato, jiwari-pirori inatzii irirori.

Ikamantakari Judas

3 Ikanta Judas pithoka-sitan-taniri, iyotanaki iwamaakaanta-sitai-takari Jesús. Antaroiti ikinkithasiritanaka, yaanajiri 30 kiriiki yoipyaa-jiniri ijiwari Ompira-tasorintsitaari aajatzi antari-konaiti, 4 ikantapajiri: “Yoka piiriikiti. Ti onkamiithati okaratzi nantakiri. Tikatsi yanti Jesús naakaanta-sitakari.” Ikantajiitanaki irirori: “Taanitya, piyotziro awiroka.” 5 Yookanakiri kiriiki tasorintsi-pankoki, isiya-pirota-nakityaa ipiyanaka, sitsikapaaka. 6 Ikanta ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari, yaajiri kiriiki, ikanta-wakaa-jiita: “Ti osinitaa-ntsiti ankimpoyaajiri kiriiki, tima iriitaki apinawinta-kiriri iwan-taityaariri.” 7 Ikanta-wakaa-jiita: “¿Tsika ankanti-rika kiriiki?” Ikantajiitzi: “Thami amanantan-tyaaro pitzithari-pathata-tsiri, tsika inkitaitiri inkamayiti pasini-satziiti atziri.” 8 Irojatzi iroñaaka ipaitai-tziro iroka kipatsi: “Iraantsi-patha.” 9 Ari omonkaratari isankinatakiri pairani Kamantaniri Jeremías, ikantaki:

Yaitakiri 30 kiriiki,

Iriitaki inintajiitakiri Israel-iiti impinaitiri,

10 Irootaki yamanantan-taitakari pitzithari-patha,

Irootaki inintakaa-kinari Pinkathari namanantiro.

Isampitakiri Pilato yoka Jesús

(Mr. 15.2-5; Lc. 23.3-5; Jn. 18.33-38)

11 Ariitaka Jesús isaiki jiwari wirakocha, isampita-wakiri, ikantziri: “¿Awiroka iwinkathariti Judá-iti?” Yakanaki Jesús, ikantzi: “Irootaki pikantakiri awiroka.” 12 Ikanta ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari aajatzi Antari-kona-payi, oshiki ithaiya-kowita-paakari Jesús. Ti yakamaityaa irirori. 13 Ikantzi Pilato: “¿Tima pinkimi okaratzi ikantakoi-tzimiri?” 14 Irojatzi imairitaki, ti yaki. Oshiki okantzimosiryaa-nakiri Pilato yoka Jesús.

Imishakowintai-tziri Jesús iwamaitiri

(Mr. 15.6-20; Lc. 23.13-25; Jn. 18.38–19.16)

15 Tzimatsi yamita-piintari ijiwariti wirakocha: Maaroni osarintsi aririka yoimosirinkyaa Judá-iti, imisitowa-kaantziri yasitakoi-tziri ishininka itzimi-rika inintajiitakiri irirori. 16 Tzimatsi aparoni Judá-iti yaakaan-taitziri ipaita Barrabás, ikimakoitani inatzii yoka yantakiro kowiinkata-tsiri. 17 Ikanta yapatojiitaka atziri, isampitantaki Pilato, ikantzi: “¿Ninkama pinintziri nomisitowa-kaantiri? ¿Iriima Barrabás? ¿Iriima pinintziri Jesús ipaitai-tziri Saipatzii-totaari?” 18 Iyotzi Pilato isamaitari Jesús, irootaki yaakaan-taitan-tariri. 19 Tima otyaankaki inkaaranki iina Pilato kamantirini, ikantakiri: “Airo pantawinthatziri awiroka kamiithasiriri. Tima oshiki imisimpyaakina tsitiniri, antaro omintharowa-siryaakina.” 20 Iro kantacha yokapayi ijiwari-piroti Ompira-tasorintsitaari aajatzi antari-kona-payi, itsimaakiri piyotain-chari atziri, ikantziri: “Irootaki kamiithatatsi imisitowaitiri Barrabás, iriima Jesús iwamaitiri.” 21 Yapiita-nakiro jiwari wirakocha isampitantzi: “¿Ninkama pinintziri nomisitowa-kaantajiri?” Ikantajiitzi maaroni: “¡Iriitaki Barrabás!” 22 Ikantzi Pilato: “¿Tsikama nonkanti-rika Jesús ipaitai-tziri Saipatzii-totaari?” Ikantajiitzi atziri: “¡Pipaika-kota-kaantiri!” 23 Ari ikantzi ijiwari wirakocha: “¿Tzimatsima kaari-pirori yantakiri?” Aikiro isintsitatzii ikaimajiitzi atziri, ikantzi: “¡Pipaikakota-kaantiri!”

24 Ari iyotanaki Pilato ampinaasi-waita isampitziri, tima omapiro ikatsima-jiitaki atziri. Ikaimakaantaki nijaa, iñiitakiri maaroni ikiwaakotanaka, ikantzi: “Tira naaka kanta-sityaaroni iwamaitakiri-rika kamiithasiriri. Awiroka kanta-sityaaroni.” 25 Ikantajiitzi atziri piyotain-chari: “Irootaki nokowajiitziri, naaka yookoiti ipaita-rika awisain-tsini, imaitajiri aajatzi inkarati noncharini-yitajyaari, yookoitairi irirori.” 26 Ari imisitowa-kaantai-takiri Barrabás. Iriima Jesús ipasata-kaanta-nakiri, imishakowintakiri ipaikakoitiri.

27 Ikanta owayiri-payi, ikyaakaa-nakiri Jesús iwayiri-pankotiki. Ari yapatowinta-kariri. * 28 Isapokai-tapaakiri Jesús, ikithaatan-takari kityonka-masita-tsiri osiyarori ikithaata-piintari pinkathari-yitatsiri. 29 Yamathaitan-takari kitoochii-tapo, yairika-kaakiri irako-piroki saworo-karaki. Ityiirowasi-tzimaitari ithainka-mawaitziri, ikantajiitzi: “¡Apinkathatziri iwinkathariti Judá-iti!” † 30 Oshiki ichoonta-poro-waitakiri, iposaina-waitantari saworo-karakiki. 31 Ikanta ikaratakiro isironta-winta-waitari. Isapokainiri ikithaata-kiriri inkaaranki, ikithaatainiri iithaari, yaanakiri ipaika-kotiri.

Ipaikakoi-tziri Jesús irojatzi ikamantakari

(Mr. 15.21-41; Lc. 23.26-49; Jn. 19.17-30)

32 Ikanta ijajiitanaki, imonthaakari Simón poñaachari Cirene, ikanta-nakiri yanatiro ipaikakoi-tantyaariri Jesús. 33 Irojatzi yariitan-takari tonkaariki ipaitai-tziro Atzirii-toni. 34 Ari ipakoitakiri Jesús kachori ikonowai-takiro iyipitintsi, ikanta ithotawakiro kapichiini, ti iriro. ‡ 35 Ikanta ipaikakoi-takiri. Yaakiro owayiri-payi iithaatari Jesús, yooki-mota-wakai-yitakaro, ikimita-kaantakiro iñaary-taita iyotantyaari itzimi ayironi. Ari omonkaratari ikinkithatakiri pairani Kamantan-tzinkari, ikantaki:

Ipawakaakaro nomanthaki.

Iñaariwintakaro iyotantyaari itzimi-rika ayironi.

36 Ari isaikajiitaki yaminako-wintziri. 37 Isankinaitaki ipaikakoi-tanta-kariri, okantzi: YOKA JESÚS, IRIITAKI IWINKATHARITI JUDÁ-ITI. Intsirika-koita-kiniri jiñokiini ipatziinaki. 38 Itsipatai-takiri apiti kosintzi ipaikakoi-tziri, iwatzika-koitaki irako-piroki, pasini yampatiki. 39 Ithainka-mawaitakiri ikaratzi awisayita-tsiri anta, itikai-nata. § 40 Ikantai-tziri: “Awiroka porokironi tasorintsi-panko, iro awisaki mawa kitaitiri piwitsikairo. Awirokami Itomi Pawa piwawisaa-kotajyaa. ¿Paitama kaari payiitanta ipaikakoi-takimi?” 41 Ari imatzitakaro ijiwari-piroriti Ompira-tasorintsitaari, Yomitaan-taniri-payi, Nasitantaniri-payi, aajatzi antari-kona-payi, ikantajiitzi: 42 “Iwawisaa-kotziri pasini, ¿kaari imatantaro iwawisaa-kotajyaa irirori iriimi iwinkathariti Israel-iiti? Ari iwawisaa-kota-jyaami ipaikakoi-takiri, aritaki ankimisanta-kirimi 43 Yawintaari Pawa, intsityaa añiiri omapiro-rika itakotari ari iwawisaa-kotajiri. Tima inkanta-piintzi: ‘Naaka Itomi Pawa.’ ” 44 Ari imatzitakaro kosintzi itsipatakari ipaika-kota, ithainkima-waitakiri.

Ikamantakari Jesús

(Mr. 15.33-41; Lc. 23.44-49; Jn. 19.28-30)

45 Ikanta itampatzikata-paaki ooryaatsiri, omapoka-sitanaka otsitinitanaki, irojatzi osihityaan-tanaka. * 46 Ari ikaimanaki Jesús sintsiini, ikantanaki: “¡Elí! ¡Elí! ¿Lama sabactani?” (Iro akantziri añaaniki aroka: “¡Pawá! ¡Pawá! ¿Paitama pookan-tanakanari?”) 47 Ikanta saikawinta-kiriri, ikimawakiri ikaimanaki, ikantajiitzi: “Pinkimiri, ikaimatziiri Elías.” 48 Isiya-painta, imitzitziya-paintzi manthakintsi kipishaariki, yankowii-takiniri saworo-pankiki, iwaan-kakota-kiniri yatsimiyaata-wakiro. 49 Ikantajiitzi pasini: “¡Piwashaantiri! Añaawakiri ari impokaki Elías yookakaa-wintairi.” 50 Yapiita-nakiro Jesús ikaimanaki sintsiini, pyaakotanaka.

51 Okanta tasorintsi-pankoki, saraanaki niyaankiki ithatasii-tzirori, apimanki okantanaka, itanakaro jinoki irojatzi osaawiki. Antaroiti onikanaka kotaayitanaki mapi. 52 Ithonka iporoka-kotanaki kaminkari, oshiki añaajatsi kamiithasiriri kamawitain-chari. 53 Tima yañaajira pairani Jesús, ikaratzi añaajatsiri isitowa-najiro omoroki jatayitaji nampitsiki tasorin-tsita-tsiri, oshiki atziri iñaakayitaari. † 54 Ikanta ijiwari owayiriiti aajatzi ikaratzi ikatziya-wintari Jesús, iñaakiro onikaro, iñaakiro okaratzi awisain-tsiri, antaroiti itharowanaki, ikantanaki: “¿Omapiro-witatyaama Itomitari Pawa yoka?”

55 Amina-kotakiri anta oshiki kooya. Irootaki poñainchari Tapowiniki oyaatziri Jesús, oshiki amitakota-piintakiri. 56 Iroka okarajiitzi: María Pankothanthaari-sato, María iriniro Jacobo aajatzi José, aritaki osaikakiri aajatzi iriniro itomi-payi Zebedeo.

Ikitaitakiri Jesús

(Mr. 15.42-47; Lc. 23.50-56; Jn. 19.38-42)

57 Okanta otsitiniityaanaki, ari ipokaki ashaaranta-chari poñaachari Tonkaironiitoniki, ipaita José. Irijatzi iyomitaani Jesús. 58 Ijata-sitakiri Pilato, ikantapaakiri: “Pisinitinari nonkitatajiri Jesús.” Nintaki Pilato yaanajiri inkitatairi. 59 Ikanta José, iponatan-taari Jesús kitiri manthakintsi. 60 Iwakota-paintziri owakiranataki imoronta-kaantziri José siranta ikasiya-kaari kaminkari, ipinaa-kaantaki antaroiti mapi, ishipita-kotan-takari. Piyanaka José. 61 Okanta María Pankothanthaari-sato, aajatzi pasini María, aminajiitaki tsika ikitaitakiri.

Aamaako-wintariri tsika ikitaitakiri

62 Okanta awisanaki iwitsika-winta-piintaitaro kitaitiri imakoryaan-taitari, ari ijataki ijiwari Ompira-tasorintsitaari aajatzi Nasitantaniri anta iwankoki Pilato, 63 ikantapaakiri: “Pinkatharí, chapinki ainiro yañaawita kamatawiri, nokimiri ikantzi: ‘Aririka nonkama-witakyaa, iro awisawitakyaa mawa kitaitiri, aritaki nañaaji.’ 64 Pintyaanki aamaakowintyaarini irojatzi omonkaratan-takyaari mawatapaintsiniri kitaitiri. Aamaa-sityaa ijataki tsitiniri iyomitaani-payi, yaajatiri. Inkantiri atziri-payi: ‘¡Añaaji Jesús!’ Aririka imatakiro, aritaki owatsi-pirotakyaa yamatawitanti.” 65 Ikantanaki Pilato: “Yoka owayiri-payi, paanakiri, pinkantiri yaamaako-wintyaari tsika okanta pinintziro awiroka.” 66 Jaitijiitaki tsika iwakoitakiri Jesús, iwitziñaaka-kota-paakiri omoroki. Ari isaika-winta-jiitziri.

28

Yañaantaari Jesús

(Mr. 16.1-8; Lc. 24.1-12; Jn. 20.1-10)

1 Okanta awisanaki kitaitiri imakoryaan-taitari, aritaki kitaitita-manaji itapiintarori kitaitiri. Ananinkanaka María Pankothanthaari-sato aajatzi pasini María aminiro tsika ikitaitakiri Jesús. 2 Omapoka-sitanaka onika sintsiini, tima yayiita-paakitzii Imaninkariti Awinkathariti, katziya-paaka kitataari-moroki, isirinka-paakiro mapi yasitan-taita-karori, ari isaikapaaki. 3 Siparyaa ikantapaaka iroowaitaki oorinta ookatha-rontsi. Kitamaaroki okantaka iithaari iroowaitaki okitamaaro-tzi sharaka. 4 Ikanta owayiri aamaako-wintariri kitataari, antaro itharowanaki, piyonkawaitanaka iñaawakiri maninkari, tyaanaki osiyawaitakaro inkamana-kityiimi. 5 Ari iñaanata-nakiro maninkari kooya-payi saikain-tsiri, ikantziro: “Airo pitharowan-tajiitana awiroka. Noyotaki iriitaki pipoka-sitzi Jesús ipaikakoi-takiri. 6 Ti isaiki aka, añaaji, aritaki ikantzi-takami chapinki. Pimpoki, paminiro tsika inaryaa-witaka. 7 Pimpiyanaki, pinkamantiri iyomitaani-payi añaaji Jesús ikamawitaka, ijiwataimi Tapowiniki, aritaki piñaajiriri anta. Irootaki ikantai-takinari nonkamantimi.” 8 Ti oshintanaki kooya-payi opiya-pithata-nakaro kaminkari-moroki, oimiraa-nakiro, iro kantacha oshiki otharowintanaka, osiyana-kityaa kooya-payi ojati onkamantiri iyomitaani. Osiya-minthaita onkamantiri iyomitaani, 9 imonthaakaro Jesús awotsiki, iwithata-wakaro. Ojata-sita-nakiri ikatziyaka, otyiirowa-sita-paakari, awithano-kitakiri. 10 Ari ikantziro Jesús: “Airo pitharowan-tasiwaitana. Pijati, pinkamantiri ikaratzi nirintzitari, ijati Tapowiniki, aritaki iñaayita-jinari anta.”

Ikinkithatakiri owayiri

11 Okanta opiyajiitanaka kooya, jatanaki aajatzi owayiri-payi nampitsiki, ikamantakiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari okaratzi awisain-tsiri. 12 Ari yapatojiitanaka aajatzi antari-kona-payi, ikanta-wakaa-jiitaja: “¿Tsika ankantyaaka amanakotan-tyaariri?” Ikaimakiri owayiri, iyomitaa-naakiri ikantziri: “Yoka oshiki kiriiki nompinatimiri, 13 pinkantiri atziri-payi: ‘Ipokajiitaki niyaankiiti tsitiniri iyomitaani, nomaa-minthaitzi naaka, ikosita-paintziri.’ 14 Aririka inkimaki ijiwari wirakocha, naaka kantako-wintimini airo iwasankitaantami.” 15 Yaakiri owayiri-payi ipinaita-kiriri, imatakiro ikamantanta-yitakiro ñaantsi okaratzi ikantai-takiriri. Irootaki imatzita-nakari aajatzi aparo-payi Judá-iti ikamantantziro iroka ñaantsi irojatzi ikantziro iroñaaka.

Ityaantziri Jesús iyomitaani

(Mr. 16.14-18; Lc. 24.36-49; Jn. 20.19-23)

16 Ikanta 11 iyomitaani Jesús jataki Tapowiniki, osaikira otzisi ikantzi-takariri Jesús tsika iñaajiri. 17 Ikanta iñaawajiri Jesús, ityiirowa-sita-waari. Tzimatsi kisosirita-tsiri, ikanta-siritzi: “Iriitaa-jataki Jesús.” 18 Ari ipokapaaki Jesús okaakiini, ikantapaakiri: “Tima inthonkyaa ipinkathai-taana inkitiki aajatzi kipatsiki. 19 Irootaki nonkantan-tyaamiri awirokaiti: Pijati pinthonkiro maaroni nampitsi, pinkimisanta-kaayitairi atziri-payi. Aririka inkimisanta-yitaji, pinkiwaa-yitairi, tima iriitaki isiniyitairi Asitairi, Itomi, aajatzi Tasorinkantsi. * 20 Piyomitaa-yitairi yantairo okaratzi noyomitaa-yitakimiri awiroka. Irooma naaka nasi nowatyiiro nontsipata-jyaami, irojatzi apaata onthonkan-tajyaari kipatsi.” Ari onkantyaari.

* 2:11 kipishaari = Mirra

† 2:18 Iroka Raquel irootaki iinani Israel.

* 3:4 ikyaakoitari = camello

† 3:12 Tima aririka awiikitiro awankiri, atikakitakiro, antayimai-tyaaro otakii-riki. Irootaki aaki okithoki, atikitakiro kamiitha, awakoyi-takiro. Ari inkimitaa-jyaari aajatzi pokaintsiri, iinasiyi-tajyaari atziri, inisironka-yitajyaari inkarati kimisanta-najirini, iriima kaari washaantironi ikaaripiro-siritzi, intaanta-jyaari paamari kaari tsiwaka-nitatsini.

* 4:3 owaritintsi = pan

† 4:5 nampitsi tasoritsi-tatsiri = Aapatyaawini

‡ 4:10 Kamaari = Satanás

* 5:6 amina-mina-tzirori inkamiitha-siriti = iriitaki osiyariri ayimaniintziri imiri aajatzi itashi ikowa-pirotaji inkamiitha-siritai.

† 5:18 Ikantakaan-taitsiri = jota, tilde = yanini-payi sankinarintsi

‡ 5:22 pishininka = pirintzi, pitsiro

§ 5:41 niyaanki awotsi = 1 milla; panaakairo ikantawi-takamira = 2 milla.

* 6:3 Pisiyakaantiro ti oyotimi pampati tsika opaita antziri pakopiro

† 6:11 noyaari = pan

‡ 6:22 Siyakaa-winta-chari okitsi kamiithari, iriitaki atziri pimantaniri (kaari masitha-tatsiri), iriitaki ñaajironi inkimatha-tairo okaratzi yantakairiri Pawa, tima isaikanaatzi okitainkatzi

§ 6:23 Siyakaa-winta-chari airorika apantaro oki, iriitaki atziri masithari kaari kimatha-tironi okaratzi yanta-kayiriri Pawa, tima isaikatzii otsitini-kitzi

* 6:28 incha-tyaaki-payi = lirio

* 7:6 Ikantai-tziri aka: “tasorin-tsita-tsiri yasitari Pawa” aajatzi “poriryaa-yitatsiri pinapirota-chari”, irootaki siyakaa-wintacha Kamiithari Ñaantsi tasorin-tsita-tsiri. Tima irootaki iñaani Pawa osiyariri ikaratzi poriryaa-yitatsiri pinapirota-chari. Iriima otsitzi aajatzi chancho, iriitaki siyakaa-winta-chari ikaratzi kaari nintironi inkimisantairo Kamiithari Ñaantsi, oshiki ikisaniintakiri kamantantzirori. Tirika inintiro inkimisanti, airo yanta-waitaitsiri inkimisanti

† 7:9 noyaari = pan

‡ 7:15 ipiraitari ti ikatsima-waiti = oisha = oveja; owantaniri = lobo

§ 7:16 chochoki iraitsiri = uva; chochoki-payi = higo

* 8:8 Yoka ijiwari iwayiriti wirakocha, kaari Judá-iti, pasini-satzi atziri inatzii. Pairani ti inkyaa-wankotiri Judá-iti pasini-satzi kaari ishininkatyaa.

* 9:36 ipiraitari = oisha

* 10:9 piiriikiti = ooro, plata, cobre

† 10:14 otikirori iipatsi-kitziti

‡ 10:16 ipiraitari = oisha; owantaniri = lobo

§ 10:22 awintaa: wairontsi

* 10:29 ti impina-piro-wityaa = aparoni kiriiki inkarati-rika apiti tsimiri

* 11:7 kimitarori saworo opiyonka-tonkita-kaaro tampyaa = atziri sipita-siriri

† 11:21 Tima yokaiti nampitarori Corazín aajatzi Simapankoni-satzi, Judá-iti inatzii. Iriima Mapini-satzi aajatzi Simaa-satzi, pasini-satziiti inayitzi, ti ishininkatyaari Judá-iti

* 12:12 ipiraitari = oisha = oveja

† 12:20 Siyakaa-winta-chari sonkari aajatzi paamari-minki tsiwaki-matain-tsiri, iriitaki atziri-payi kimisanta-tsiri kapichiini, asinonkaa-siri-yitachari, mantsiya-siri-yitatsiri, sipita-sirita-tsiri, tima aritaki inisironkatairi Jesús, airo isinitziri yokaiti yasinonkaa-yitajyaa, tima aawyaasiri inkanta-kaayita-jyaari, isiri-pirotajyaa.

‡ 12:21 Paminiro ‘Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi’ okanta-kota ‘Wairontsi’.

* 13:8 Tzimanaji okithoki shookapain-tsiri = okaratzi 100 okithoki, pasini okaratzi 60 okithoki, pasini okaratzi 30 okithoki

† 13:12 Iroka okanta-kota kinkithata-kota-chari aka: Kapichiini-rika pinkimisanta-wakiro nokanta-kimiri, kapichiini piyotajiro. Irooma pinkimisanta-pirotawaki-rika, oshiki piyotawakiro, aikiro noyotakaa-pirota-nakityiimi.

‡ 13:25 pankirintsi = trigo

§ 13:31 yaninita-tsiri okithoki pankirintsi = mostaza

* 13:45 poriryaari = perla

† 13:55 Jacobo = Santiago

* 14:1 pinkathari = tetrarca

† 14:17 yatantari = pan

* 15:24 ipiraitari = oisha = oveja

† 15:26 Iro yamijiitari pairani Judá-iti isiyakaa-wintantzi. Iriitaki otsitzi siyaarinimi pasini-satziiti kaari ishininkatyaa. Irootaki imatakiri pairani Jesús, tima isiyakaa-wintakiro kooya irootaki siyaarinimi otsitzi, tima kaari ishininka. Iriima ishininka-payi Judá-iti, iriitaki siyaarinimi iintsi.

‡ 15:34 yatantaitari = pan

* 16:5 yatantaitari = pan

† 16:18 Kisopathari = ikantai-tziri iñaaniki irirori-payi ‘Petros’, irootaki osiyarori iñaaniki wirakocha ikantaitzi ‘Pedro’

* 17:20 kapichiini = yaninita-tsiri osiyaro okithoki “mostaza”

† 17:21 Paminiro Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi okanta-kota ‘onasiyita ñaantsi-payi’.

* 18:5 Paminiro ‘Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi’ okanta-kota ‘Wairontsi’.

† 18:11 Onasiyita ñaantsi-payi

‡ 18:12 ipiraitari = oisha = oveja

§ 18:15 kimisantzinkari = pirintzi

* 18:21 nokaratzi nokimisanta-jiitzi = nirintzi

† 18:22 Ikantakoi-tziri aka “oshiki papiitiri,” aririka ampyaakotanti onkarati 7, apiitairo 7, apiitairo 7, irojatzi 70. Tzimatsi osiyakaa-wintari 7, irootaki kamiithasiritaantsi. Tima aninti-rika aripirotyaari akaaripirotajiri, airo awashaantziro ampyaakotiri yantzi-motairi.

‡ 18:24 Ikantakoi-tziri aka “iriiwi-pirota-tsiri” irootaki osiyarori ankanti iriiwitaki ikaratzi 10,000 ijaikitaki kiriiki. Ari yantawai-wityaa oshiki osarintsi, airotzimaita ipinako-winta. Yoka oshiki kiriiki ipaitai-tziri “talento”, 40 kilo ikaratzi itinatzi. Tima aparoni talento yantita impinaitiri 20 atziri yantawaiti aparoni osarintsi.

§ 18:28 kapichiini = 100 denario

* 18:35 pikimisantzin-karitzi = pirintzi

* 19:24 ikyaakoitari = camello

† 19:29 ontzimi-motairi oshiki = yookanaki-rika aparoni, aritaki impaitairi 100; Wairontsi

* 20:2 kiriiki = denario

† 20:3 ijinokita-paaki ooryaatsiri = ooryaatsiri 3. (Ari okanta iyomitai-tziri ooryaatsiri pairani.)

‡ 20:5 itampatzikata-paaki ooryaatsiri = ooryaatsiri 6, itainkanaki ooryaatsiri = ooryaatsiri 9. (Ari okanta iyomitai-tziri ooryaatsiri pairani.)

§ 20:6 otsitiniityaanaki = ooryaatsiri 11. (Ari okanta iyomitai-tziri ooryaatsiri pairani.)

* 20:16 Paminiro Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi okanta-kota ‘onasiyita ñaantsi-payi’.

† 20:22 iroka ikantawita Jesús: “¿Arima pimatakiro awiroka piriro kipishaari onkarati niriri naaka? ¿Arima pisiyakyaana inkiwaataitina naaka?”

‡ 20:23 iroka ikantawita Jesús: “Omapiro, aritaki pimatakiro piriro niriri naaka, aritaki pinkimita-kyaana inkiwaataitina naaka.”

* 21:2 ikyaa-kotari = burro, pollino, asno

† 21:9 Korakitataiki awinkathariti = Hosana; Wairontsi

‡ 21:19 pankirintsi = higuera

§ 21:42 kipayi, otzinkami = mapi

* 22:4 nopira = toro

† 22:17 iwinkathariti wirakocha-payi = César

‡ 22:19 kiriiki = denario

§ 22:44 Makoryaa-kitzitaantsi

* 23:2 iyotako-pirotzirori ikantakaantziri Moisés = isaikantaro isaika-minto Moisés

† 23:7 Yomitaan-tanirí = Rabí

‡ 23:14 Paminiro ‘Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi’ okanta-kota ‘Onasiyita ñaantsi-payi’.

§ 23:23 Iroka kanta-kota-chari “pipapiintziri Pawa”, aririka oshooki 10 inchasi piwosinikan-tarori piwariti, payi aparoni pasitakai-yaari Pawa. Ari pinkanta-piintiro, aririka oshooki 10, pinasityaa aparoni pasitajyaari Pawa. Ari pinkantirori okaratzi shookatsiri pipankitziro; iwosinikan-taitari = menta, eneldo, comino

* 23:24 ikyaakoitari = camello

† 23:38 piwanko = tasorintsi-panko

‡ 23:39 Wairontsi

* 24:9 Wairontsi

† 24:28 Ikimita añaapiintziri amimpori ishonka-jiita, tima ayoti tzimatsi kamaintsiri. Ari okimitari aajatzi aririka añaayitakiro okaratzi ikinkithata-kotakiri Jesús, ayotzi irootaintsi impiyi-matai.

‡ 24:32 pankirintsi = higuera

* 25:15 tinatatsiri ijaikitaki kiriiki = talento. Ikaratzi ishikitzi kiriiki, iriitaki aparoni talento, itinatzi 40 kilo. Antitacha impinatan-taityaari 20 antawaita-tsiri aparoni osarintsi.

† 25:33 ipiraitari itako-pirotani = oisha = oveja; ipira imaninta-yitziri = cabra

* 26:7 mapi = alabastro

† 26:40 kapichiini = aparoni-machiini hora

‡ 26:53 oshiki-pirota-tsiri maninkariiti = 12 legión; legión = oshiki-piroriiti iwayiriti wirakocha, inkarati 3000 owayiri, tirika inkarati 6000

* 27:27 iwayiri-pankoti = pretorio

† 27:29 Iro yamita-piintari pinkathari yamathaitaro poriryaa-yitatsiri, yairika-piintziro aajatzi irako-piroriki asiro-karaki.

‡ 27:34 Irootaki yoitaitziriri atziri airo ikimaatsitanta aririka iwasankitaaitiri.

§ 27:39 Iro yamijiitari Judá-iti itikai-nata aririka inthainka-siritanti. Irootaki osiyarori amijiitari aroka-payi, aririka ookotiri atziri anthainka-siritiri, ankantiri: “¡Piñaakiro! ¡Pikimakiro!”

* 27:45 Ooryaatsiri

† 27:53 nampitsi tasorin-tsita-tsiri = Aapatyaawini

* 28:19 Wairontsi

MARCOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

KAMIITHARI ÑAANTSI ISANKINATAKIRI MARCOS

1

Ikamantantakiri Juan Kiwaatan-taniri

(Mt. 3.1-12; Lc. 3.1-9,15-17; Jn. 1.19-28)

1 Iroka okanta opoñaan-tanakari Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Itomi Pawa, yoka Jesús Saipatzii-totaari. 2 Iriitaki isankinata-kotakiri Kamantan-tzinkari Isaías, ikantzi:

Pamini, aritaki nontyaantaki ityaaroni inkamanta-kotimi,

Iriitaki witsikaan-timini tsika pinkina-paaki.

3 Tzimatsi kaimapain-tsini otzisi-masiki, inkantan-tapaaki:

Piwamiithatainiri Awinkathariti tsika inkinapaaki.

Pinkimita-kaantiro itampatzikai-tziro awotsi.

4 Tima pokaki Juan otzisi-masiki, ikamantantzi, ikinkithata-kota-paakiro tsika okanta-kota kiwaataantsi, ikantan-tapaaki: “Piwashaantajiro kaari-pirori, aritaki impyaakoi-tajimiro pikaaripiro-siri-witaka.” 5 Oshiki pokaintsiri iñiiri Juan, Aapatyaawini-satzi, aajatzi poñaanain-chari pasiniki inampiki-payi Judá-iti. Ikinkithata-koyitakiro ikaaripiro-siri-waitzi, irootaki ikiwaatan-takariri Juan yokapayi anta Owaryiinkaariniki. 6 Irootaki iithaaritari Juan, yontyii-tziro iwitzi ikyaakoitari, iwathakitakari misinantsi-masi. Iriira iwari kintori, iriiri iyaaki pitsi. * 7 Iroka ikantaki Juan ikinkithatzi: “Awotsikitaki matzirori ipinkathari-tsitzi, nopinkathatzi-tataikari naaka. Ti onkanti inkimita-kaantina impiratani noiyootan-tyaari nonthopainiri ikyaantari iitziki. 8 Apatziro-machiini nokiwaatantaro naaka nijaa. Iro kantacha, iriitaki kimitakaan-tyaaroni inkiwaatan-tairimi Tasorinkantsi.”

Ikiwaataka Jesús

(Mt. 3.13-17; Lc. 3.21-22)

9 Ikanta ipokaki Jesús ipoñaakaro nampitsiki Kasiyakaawini saikatsiri anta Tapowiniki. Ikiwaata-wakiri Juan anta Owaryiinkaariniki. 10 Iro isitowan-tanakyaarimi Jesús, iñaatziiro asitaryaa-nakityii-yaami inkiti, isaawiin-kasita-paakari Tasorinkantsi ikinapaaki jinoki isiyapaakari siro. 11 Ikimaitatzii inkitiki ikantai-tanaki:

Awirokatakira Notomi notako-pirotani. Oshiki nokimo-siri-wintakimi.

Inkaaripiro-sirita-kaitirimi Jesús

(Mt. 4.1-11; Lc. 4.1-13)

12 Ikanta Tasorinkantsi yaanakiri Jesús otzisi-masiki. 13 Ari inintawitakari Kamaari inkaaripiro-sirita-kairimi. Tima oshiki kitaitiri isaikaki anta itzimayitzira kowiinkari atsikan-taniri, okaratzi 40 kitaitiri. Irojatzi ipokanta-paakari Maninkariiti yaminayita-paakiniri inintziri. †

Yitanakari yantayitziri Jesús

(Mt. 4.12-17; Lc. 4.14-15)

14 Ipoñaa ikinanaki Jesús Tapowiniki ikamantantiro Kamiithari Ñaantsi tsika okanta-kota ipinkathari-wintantai Pawa. Aritaki yasitakoi-takiri irirori Juan. 15 Ikantan-tapaaki Jesús, ikamantantzi: “Monkarataka iñiitan-tyaariri Pawa impinkathari-wintantai, pinkimisantajiro Kamiithari Ñaantsi. Piwashaanta-yitairo pikaaripiro-siri-waitzi.”

Yaantai-tanakariri 4 simaatzinkari

(Mt. 4.18-22; Lc. 5.1-11)

16 Ikanta isirithapyaata-nakaro Jesús inkaari anta Tapowiniki, iñaapaa-tziiri paitachari Simón itsipatakari iririntzi Andrés iikithajiitzi. Tima simaatzinkari inajiitzi. 17 Ikantapaakiri: “Piyaatina, osiyawaita-jyaaro iroñaaka iriimi atziri nosimaata-kaajyaami.” 18 Tima ti ishintanaki, yookanakiro isimaa-minto iyaatanakiri. 19 Iro iwaana-kityaa, iñaapaa-tziiri Jacobo, itomi Zebedeo, aajatzi Juan, iririntzi. Ari isaikajiitzi irirori iwitoki iwaipatziro isimaa-minto. 20 Yamiñaa-nakiri aajatzi, iyaatanakiri. Ainiro isaikanaki iriri itsipayitari iratziriti.

Atziri yaakiri piyari

(Lc. 4.31-37)

21 Aritaki ariijiitaka Jesús nampitsiki Capernaum. Okanta aparoni kitaitiri imakoryaan-taitari, ikyaapaaki yapatota-piintaita, ari iyomitaan-tapaaki. 22 Okiryaantzi ikantajiita atziri-payi ikimiri. Tima ti omaantyaa isintsinka iyomitaantzi, yanairi iyomitaantzi Yomitaan-taniri-payi. 23 Ari isaikakiri atziri yaakiri piyari anta karapapankoki, kaimanaki irirori, 24 ikantzi: “Jesús, Kasiyakaawini-satzi, noyotzimi naaka, awirokataki Itasorintsiti Pawa. Iro pipokantari aka papirojiitina.” 25 Ari ikisathata-nakiri Jesús, ikantanakiri: “¡Pimairiti piyarí, pijatai! 26 Kaimanaki sintsiini atziri, impiyon-kawaitakaa-nakari iwiyariti, iwashaanta-najirira. 27 Okiryaantzi ikantanaka atziri-payi, ikanta-wakaanaka: “¿Paitakama iroka? ¿Owakirama yomitaantsi onatzii? Imatziri yitsinampairi yisita-kota-kairi yaakiri piyari.” 28 Ikimakoi-tanakiri sintsiini Jesús maaroni anta Tapowiniki.

Yisita-kota-kaajiro Jesús irayiro Pedro

(Mt. 8.14-15; Lc. 4.38-39)

29 Ikanta isitowa-najira Jesús karapapankoki, yaanakiri Juan aajatzi Jacobo, ikinajiitanaki iwankoki Simón, isaikaki aajatzi Andrés iririntzi Simón. 30 Iro yariita-paaki-tyaa, ikantai-tawakiri: “Omatatziiro katsirinkantantsi irayiro Simón.” 31 Aikiro ipithoka-sita-nakaro, yakatha-wakotakiro, imisaikakiro. Isita-kotanaki. Piriintanaka aminayita-wakiniri ompaityaa opawakiriri.

Yisita-kota-kaayitziri Jesús mantsiyari

(Mt. 8.16-17; Lc. 4.40-41)

32 Okanta otsitiniityaanaki, yamaita-paakiniri Jesús oshiki mantsiyari, yamaita-kiniri aajatzi oshiki yaakiri piyari. 33 Ipiyotzi-mintai-tapaakari Jesús pankotsiki. 34 Yisita-kota-kaayitairi maaroni. Tira isiniti aparoni piyari iñaawaiti yisita-kota-kaayitzirira ikaratzi yaakayitziri. Tima iyotzi piyari tsika ipaita Jesús.

Iyomitaantzi Jesús maaroni Tapowiniki

(Lc. 4.42-44)

35 Okanta okitaititzi-mataki, ananinkanaka Jesús apaniroini, ijatiro otzisi-masiki, ari yamanapaaki. 36 Ikanta Simón itsipatakari ikaratzi iyaajiitziri, yamina-minatairi. 37 Ikanta iñaapajiri, ikantapajiri: “¡Yomitaanarí! Yamina-minai-tatziimi.” 38 Yakanakiri irirori ikantzi: “Thami ajati, tira iro nompokan-tyaari nosaiki aka, ontzimatyii noyomitaan-tayiti pasiniki nampitsi.” 39 Ari okanta-tzimaitaka, ithonka-kiro Jesús yaniitakiro Tapowini, iyomitaantaki tsika otzimayitzi karapapanko-payi maaroni nampitsiki, yisita-kota-kaayitaji oshiki yaakayi-witari piyari.

Yisita-kota-kairi omatziri pathaa-rontsi

(Mt. 8.1-4; Lc. 5.12-16)

40 Ipoñaa ipokaki omatziri pathaa-rontsi, ityiirowa-sita-paakari Jesús, ikowa-kota-paakiri ikantziri: “Pinintzi-rika, aritaki onkantaki pisita-kota-kaajina.” 41 Yaminanakiri Jesús, itako-sirita-nakari. Irootaki yakotan-tanakari Jesús, itzinkakiri kapichiini, ikantziri: “Nonintzi, pisita-kotai.” 42 Isitanaki ipathaa-waiwita. Tikatsitanaki. 43 Ikantawita-waari ijatajira inampiki, 44 ikantziri: “Airo pikamanta-kotana. Apatziro piwanakiro pijata-sitiri Ompira-tasorintsitaari, pantantyaarori Ikantakaantani pairani Moisés, paanakiniri Pawa pipira patsipita-kaani, irootaki iyotantai-tyaari isita-kotajimi.” 45 Iro kantacha ikamantantanaki pathaa-waiwita-chari anta nampitsiki tsika okanta yisita-kotan-taari. Iro kaari okamithantanta isaikanaji Jesús nampitsiki. Jataki otzisi-masiki, ari isaikakiri. Aritzimaitaka ipoka-sitziriri oshiki atziri.

2

Yisita-kota-kaajiri Jesús kisoporokiri

(Mt. 9.1-8; Lc. 5.17-26)

1 Awisaki tsika okaratzi kitaitiri, aajatzi ipiyaja Jesús nampitsiki Capernaum. Ikimayitawaji atziri-payi, ikantaitzi: “Ariitaja Jesús.” 2 Ipiyotzi-winta-waari, ti yantita-paakyaaro pankotsi. Iyomitaa-yitapajiri maaroni. 3 Tzimatsi 4 atziri pokasita-kiriri Jesús yanata-kotakiri kisoporokita-tsiri. 4 Ti onkanti iñiiri, itzikakiri oshiki atziri piyotain-chari. Atiitanaki jinoki pankotsiki, iwinaakiro pankotsi tsika isaikaki Jesús, ari iwaniiryaa-kotakiri kisoporokiri. 5 Ikanta iyosirita-wakiri Jesús oshiki yawintaa-jiita-paakari, iñaanata-wakiri kisoporokiri, ikantziri: “¡Notomí! Ipyaakoi-tajimiro pikaaripiro-siri-witaka.” 6 Kimajiitaki Yomitaan-taniri, ikanta-siri-jiitanaki irirori: 7 “Ithainka-tasorintsitatzii yoka. Tima tikatsi kantironi impyaakotantiro kaari-pirori, apatziro imatziro Pawa.” 8 Yotaki Jesús ikinkithasiritakari, isampitakiri, ikantziri: “¿Paitama pikinkithasiri-waita-sitantari? 9 ¿Tima onkamiithati nonkantiri kisoporokiri: ‘Ipyaakoi-tajimiro pikaaripiro-siri-witaka?’ ¿Irooma pinintzi nonkantiri: ‘Pinkatziyi, paanajiro pinaryaa-minto, pijatai?’ 10 Iroñaaka piyotiri Itomi Atziri otzimi-motziri isintsinka aka kipatsiki, aritaki impyaakotairi kaaripiro-siri-witachari.” Ipithoka-sita-nakari kisoporokiri, ikantziri: 11 “Nokantzimi Naaka, pinkatziyi, paanajiro pinaryaa-minto, pijatai piwankoki.” 12 Katziyanaka kisoporokiriwitachari, yaanajiro inaryaan-tawitari, sitowanaki. Maaroni atziri iñaakiri, okiriryaantzi ikantajiitanaka iñaawajiri ijatai. Iwisiryaawinta-nakari Pawa, ikantajiitanaki: “Tira añaapiinti siyaaroni iroka.”

Yamiñaa-nakiri Jesús Leví

(Mt. 9.9-13; Lc. 5.27-32)

13 Ipoñaa yapiita-pajiro Jesús iyomitaa-yitapajiri atziri inkaari-thapyaaki. Ari ipiyotzi-wintai-tawaari. 14 Ikanta yawisanaki Jesús, irojatzi iñaanta-paariri itomi Alfeo paitachari Leví. Isaiki irirori, iwakiri jiwari wirakocha isintsitantzi yamaitiniri kiriiki, ikantapaakiri: “Piyaatina.” Ari ikatziyanaka irirori iyaatanakiri. * 15 Ikanta yariita-kaakari iwankoki iwakaiyaari Jesús, ari itsipatakari iyomitaani-payi aajatzi pasini ikaratzi oyaata-piintziriri. Tima oshiki sintsitan-tatsiri yamaitiniri kiriiki jatanain-tsiri, ijatzitanaka oshiki kaari-piro-siririiti. Tima maaroni yakyootakiri Jesús ikaratzi oyaatakiriri. 16 Ikanta Nasitantaniri-payi aajatzi Yomitaan-taniri-payi, iñaakiri Jesús yakyootziri ikaratzi sintsitan-tatsiri yamaitiniri kiriiki, oshiki aajatzi kaari-piro-siririiti. Isampitakiri iyomitaani Jesús, ikantziri: “¿Paitama itsipatan-tariri kaari-piro-siririiti, itsipatakari aajatzi sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki?” 17 Ikimaki irirori Jesús, ikantzi: “Aririka imantsiyati atziri ipoka-sitziri aawintan-tzinkari, iriima atziri kaari mantsiyatatsi tikatsi ininti irirori. Tima ti nompoka-sitiri naaka ikimita-kaantai-tziri kamiithasiriri inawita, nopoka-sita-tziiri kaari-piro-siriri nonkaima-siritajiri iwashaantairo kaari-pirori.”

Ikinkithata-kotziro Jesús itziwintaita

(Mt. 9.14-17; Lc. 5.33-39)

18 Tzimatsi pokasita-kiriri Jesús, isampita-paakiri ikantziri: “Itzita-piintakaro iyomitaani Juan iwariti, ari ikimitari iyomitaani Nasitantaniri-payi. ¿Paitama kaari itzitantaro piyomitaani awiroka?” 19 Ari yakanakiri Jesús, ikantanakiri: “Aririka intsipatai-tyaari aawakaa-chari, ¿arima intziwintai-tapaakyaa? Kimitaka airo, kimosiri inkantaityaa iwawaitaityaa. 20 Iroma apaata, aririka yaitakiri iimintaitari, aripaitira intziwintaityaa. 21 Tima aparoni paisatori ikithaataitari, aririkami iwapatankai-tanta-kyaaro owakirari osapiki, aritaki osaraa-pirotanaki aririka ampithata-nakyaa owakirari osapiki. 22 Ari okimitari aajatzi, ti inkanta-pirotyaa paisatori misinantsi-naki iwantai-tyaari airyaari iraitsiri. “Aririka iwantai-tyaari, aritaki isanaryaanaki, aparaata-siwaitakyaa iraitsiri aajatzi misinantsi-naki. Tima apatziro ikamiithatzi owakirari misinantsi-naki iwantai-tyaari.”

Isapiryaakitziro iyomitani Jesús okithoki pankirintsi kitaitiri imakoryaan-taitari

(Mt. 12.1-8; Lc. 6.1-5)

23 Okanta kitaitiriki imakoryaan-taitari, ikinanaki Jesús pankirintsi-masiki. Ari isapirya-nakiri iyomitaani okithoki pankirintsi. 24 Ti onimotiri Nasitantaniri-payi, isampitakiri Jesús, ikantanakiri: “¿Paitama isapiryan-tarori piyomitaani? Tima ti osinitaa-ntsiti yantawaitaiti kitaitiriki imakoryaan-taitari.” 25 Yakanaki Jesús ikantzi: “¿Tima piñaanata-kotiri pinkatharini David ikowityaa-waitan-takari aantawityaariri itashi, itsipayitakari ikarajiitzi? 26 Tima ikyaaki David tasorintsi-pankoki impira-tasorintsi-piro-paititantari Abiatar, iwakaro yatantaitani tasorin-tsita-tsiri, ipakiri aajatzi itsipayitakari. Tima ti osinitaan-tsiwityaa iwaityaaro, intaini iwapiinta-yitaro Ompira-tasorintsitaari.” 27 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Tima iriitaki atziri-payi kantakaan-tzirori otziman-takari kitaitiri imakoryaan-taitari. Tima ti kari kitaitiri imakoryaan-taitari kantakaan-tironi itziman-takari atziri-payi. 28 Tima yoka Itomi Atziri pinkathari-pirori inatzii, yanairo kitaitiri imakoryaan-taitari.”

3

Atziri kisowakori

(Mt. 12.9-14; Lc. 6.6-11)

1 Ipoñaa ikyaapaji Jesús karapapankoki. Ari isaikakiri atziri kisowakori. 2 Inintai-tatziira iñiitiri yisita-kota-kairi mantsiyari kitaitiri imakoryaan-taitari. Yamaakowintari, omatantyaari inkanta-koitiri. 3 Ari ikaimakiri Jesús kisowakori, ikantziri: “Pimpoki, pisatikyaa niyaanki.” 4 Isampitakiri ikaratzi piyotzi-winta-kariri, ikantziri: “¿Otzimikama sinitaa-ntsita-tsiri antiri kitaitiri imakoryaan-taitari? ¿Tima onkamiithati anisironkatantyaa, irooma kamiithatatsi awamaanti? ¿Tima onkamiithati antiro iroopirori, irooma kamiithatatsi ankaaripiro-waiti?” Tikatsi akatsini. 5 Yamina-nakiri Jesús piyotzi-minta-kariri, owatsimaa-sirita-nakiri iñaayitakiri kisosiri ikantajiitzi, ikantanakiri kisowakori: “Pitharyaa-wakotai.” Matanaka, akotsitanaji kamiitha. 6 Ari isitowa-jiitanaki Nasitantaniri yapatojiitaka, jataki ikinkitha-waita-kairi aapatyaariri Herodes, ikantajiitzi: “¿Tsikama ankanti-rika Jesús ampyaakaan-tyaariri?”

Ipiyota-jiita inkaari-thapyaaki

7 Ikanta isitowanaji Jesús, ikinanaji inkaari-thapyaaki itsipata-naari iyomitaani. Iyaariki iwanakiri Tapowini-satzi, nampiyitarori iipatsitiki Judá-iti, 8 Aapatyaawini-satzi, Kiraarini-satzi, maaroni nampiyitarori intatzikiro Owaryiinkaarini. Ikimajiitaki aajatzi Mapini-satzi, Simaa-satzi, ikantaitzi: “Iñaakantaki Jesús oshiki kaari iñaapiintaitzi.” Pokajiitanaki iñiiri. 9 Irootaki ikantan-tanakariri Jesús iyomitaani yamininiri pitotsi, airo yanawyaan-taitari. 10 Tima imatakiro Jesús yisita-kota-kaayitaki oshiki. Itatyaanka-pirinikita-wakaaka mantsiyari inintzi yantanta-wakyaari kapichiini irako. 11 Ipoka-piinta-yitzi ikyaantasiritari piyari, ityiirowa-sitari Jesús, ikaima-tzimaita sintsiini, ikantzi: “¡Awiroka Itomi Pawa!” 12 Airo iyotzitan-taitari Jesús, ikisatha-yitziri.

Iyosiitaki Jesús 12 Tyaankaariiti

(Mt. 10.1-4; Lc. 6.12-16)

13 Ipoñaa itonkaanaki Jesús otzisiki. Ari ikaimakaan-takiri ikaratzi ookimota-kariri. Jaitijiitaki ikaratzi ikaimakaan-takiri. 14 Aripaiti iyosiitaki 12 intsipata-piintyaari, iriiyitaki ipaitakiri Tyaantaariiti, iriitaki intyaankiri inkinkithata-kaantayiti. 15 Ipasankyaakari yisita-kota-kaayitairi irirori mantsiyari, ikaratzi ikyaantasiritari piyari. 16 Yoka ikaratzi iyosiitakiri: Simón, ipaitakiri “Pedro,” (akantziri añaaniki aroka: “Kiraawiro.”) 17 Ipoñaapaaka Jacobo itomi Zebedeo aajatzi Juan, irijatzi iririntzi Jacobo. Ipaitakiri “Boanerges,” (akantziri añaaniki aroka: “Otomi ookatha-rontsi.”) 18 Ipoñaapaaka Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Jacobo itomi Alfeo, Tadeo, ipoñaapaaka Simón, Kisakotan-taniri. * 19 Ipoñaapaaka Judas Nampitsiwiri, pithoka-sityaarini. Ipoñaa ipokaji Jesús pankotsiki. †

Kisimatziriri Tasorinkantsi

(Mt. 12.22-32; Lc. 11.14-23)

20 Ari ipiyotzi-minta-waari oshiki atziri-payi, ti onkanti ijata-painti iwajyaa Jesús. 21 Tzimatsi kantain-tsiri: “Sinkiwintaka Jesús.” Irootaki ipokanta-witakari ishininka-payi okaakiini, yaanajirimi. 22 Ariijiita-paaka aajatzi Yomitaan-taniri ipoñaayitaka Aapatyaawiniki, ikantapaaki irirori: “Yoka atziri isintsitakaa-tziiri Nantatsiri, irootaki yisita-kota-kaantariri ikaratzi yaakiri piyari.” 23 Ikanta ikimaki Jesús, yapatojiitakiri, isiyakaa-winta-tziiniri okaratzi ikinkithata-kairiri, ikantziri: “¿Tzimatsima Kamaari yomitaa-wakaanaa-chari airo ikamaaritanta? ‡ 24 Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri tsika ipinkathari-wintai-tziri, aritaki yooka-wakaanakyaa. 25 Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri tsika isaika-wankota-wakaa, aritaki yooka-wakaanakyaa. 26 Ari ikantari aajatzi Kamaari aririka imaimanita-wakai-yaami, aritaki yooka-wakaanakyaa, airo isintsitzi, ari inthonkyaari. 27 Tima aririka inintaiti inkositaitiri atziri sintsita-tsiri kamiitha, ontzimatyii yitaita-wakyaari yoosotaitiri, airo imatanajiro inkisako-wintyaaro yasiwitari, yayitai-takiri.

28 Pinkimi iriipirota-tsiri nonkantiri: Kantatsi yaripirotairi Pawa antayitzirori kaari-pirori, aritaki inkimitairiri aajatzi thainka-tasorintsita-tsiri. Omapiro. 29 Iriima kisimata-kirini Tasorinkantsi, irasi iwiro airo yaripiroi-tairi.” 30 Irootaki ikantan-takari Jesús, tima inkantai-takitziiri: “Kamaari inatzii.”

Iriniro Jesús aajatzi iririntzi-payi

(Mt. 12.46-50; Lc. 8.19-21)

31 Ari ariitapaakari iriniro Jesús otsipatakari iririntzi-payi, okaimakaan-tapaakiri, okatziya-paaka intakiroki. 32 Ikantawitakari ikaratzi apatowinta-kariri: “Ari opokiri piniro aajatzi pirintzi-payi, onintzi oñiimi.” 33 Ikantanaki Jesús: “¿Otzimikama nonirotari, itzimika nirintzitari?” 34 Ari yamina-nakiri ikaratzi apatowinta-kariri, ikantzi: “Yokaiti, iriitaki nokimita-kaajari nirintzi, irojatzi nokimita-kaari noniro. 35 Ikaratzi antanajirori inintziri Pawa, iriitaki nirintzitaari, irootaki notsirotaari aajatzi noniron-taari.”

4

Isiyakaa-wintziri Jesús pankiwai-rintzi

(Mt. 13.1-23; Lc. 8.4-15)

1 Ipoñaa ipiyanaja aajatzi Jesús inkaari-thapyaaki, iyomitaan-tapaji. Ipiyotzi-wintai-tawaari. Titanaka pitotsiki, saika-kotaki niyankyaaki kapichiini, katziya-jiitaka atziri-payi oparaitiki ikimisanta-jiitziri. 2 Tima okaratzi iyomitaa-yitziriri, isiyakaa-winta-tziiniri, ikantzi: 3 “Tzimatsi pankiwai-rintzi jatatsiri impanki-waiti. 4 Ikanta yookaiki-takiro iwankiri, tzimatsi ookakita-painchari awotsiki, ipokapaaki tsimiri, iwapaakaro. 5 Tzimatsi pasini ookakita-painchari omapi-poro-kitzi ti ontzima-piroti kipatsi, sintsiini oshooka-witanaka. Tira ontonta-pathatatyii kipatsi, 6 sampiya-sitanaki pankirintsi isintsita-paaki ooryaatsiri, tima ti ontzima-piroti oparitha. 7 Tzimatsi pasini ookaikita-painchari kitoochii-masiki, anaanakiro kitoochii oshookanaki. Ti onkithoti, kamanaki pankirintsi. 8 Irooma pasini ookaikita-painchari okamiitha-pathatzi kipatsi, saankana oshookanaki, kithokitanaki maaroni. Tzimayitaji okitho aparoni-payi okaratzi shookain-tsiri. Aparoni shookapain-tsiri, kapichiini okithokitanaki, pasini oshiki piyokiniinta-naintsiri, pasini oshiki-pirota-naintsiri okitho.” * 9 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Okowa-pirotatyaa iroka, ontzimatyii pinkimisanta-jiitawaki maaroni.” †

10 Tima jaitijiitaji maaroni atziri, ari isaikaki Jesús itsipayitakari ikaratzi oyaayita-piinta-kiriri, aajatzi 12 iyomitaani. Ari isampita-nakiri Jesús ikaratzi itsipatakari, ikantziri: “¿Tsikama okanta-kotaka okaratzi pisiyakaa-wintakiri inkaaranki?” 11 Yakanakiri Jesús, ikantziri: “Isinitai-takimiro awiroka piyota-kotairo tsika okanta-kota ipinkathari-wintantai Pawa. Iriima pasini-payi, airo nokaman-tzitari irirori, apatziro nosiyakaa-winta-yitiniri, 12 ari onkantyaa

Airo iñaantaro ikimayi-witari.

Onkanta-witakyaa inkimisanti, airo ikimathatziro,

Ari onkantyaa airo ipiya-siritantaja, tima airo ipyaakoi-tairi irirori.” 13 Aikiro isampita-tziiri Jesús ikaratzi itsipatakari, ikantziri: “¿Tima piyotawakiro nosiyakaa-wintakiri? Aririka nosiyakaa-winta-kimiro pasini, ¿tsikatyaa pinkantyaa piyotan-tyaarori? 14 Tima yoka atziri ookaikita-kirori iwankiri, iriira siyakaa-wintacha kamantantzirori iñaani Pawa. 15 Tzimatsi kimawitarori ñaantsi, ipokapaaki Kamaari, imaisanta-kaapaakiri. Iriiyitakira osiyakaa-wintziri ookaikita-painchari awotsiki. ‡ 16 Tzimatsi kimawitarori ñaantsi, ikimisantawita sintsiini. Isiyako-witakaro ookaikita-painchari omapi-poro-kitzi, oshooka-witanaka sintsiini. 17 Ti iyotako-pirota-tyiiro ñaantsi, ti inkisa-sityaaro ikimaatsi-winta-nakaro ikimisantzi, iwashaanta-nakiro. Isiyakaro pankirintsi sampisitain-tsiri kaari tzima-pirota-tsini oparitha. 18 Tzimatsi pasini kimawitarori ñaantsi, osiyakaa-wintakiri ookaikita-painchari kitoochii-masiki. 19 Okantakaan-tziro ayimatziri ontzimi-motairi osaawi-sato, ikinkisiryaa-kotaro yashaarantyaa, iro ikowa-pirotaki ontzimi-motairi maaroni. Anaanakiro ñaantsi ikimawita-wakari, isiyakaro pankirintsi kaari kithota-tsini. 20 Tzimatsi kimawakirori ñaantsi, osiyakaa-wintakiri ookaikita-painchari okamiitha-pathatzi kipatsi. Ikimisantanaji, isiya-kotakaro aparoni shookapain-tsiri, tzimanain-tsiri iipiyokiini okithokitanaki, pasini oshiki piyokiniinta-naintsiri, pasini oshiki-pirota-naintsiri okitho.”

Onkoñaata-koyitaji manakowitain-chari

(Lc. 8.16-18)

21 Ipoñaa ikantaki aajatzi: “Aninti-rika ootyaari ootaminto, ¿arima antata-kotakiri? ¿Awakotzirima otapinaki? Tira. Awakotziri jinoki. 22 Ari onkantyaa onkoñaata-kotan-tajyaari aajatzi manakoyi-witain-chari, oiñaarontairo kaari ikimatha-witaitya pairani. 23 Okowa-pirotatyaa iroka, ontzimatyii pinkimisanta-jiitawaki maaroni.” 24 Ikantanakiri aajatzi: “Paamaiyaaro okaratzi pikimakiri. Tzimatsi-rika pantzi-motantani, imapiroi-taimi apaata awiroka. § 25 Ikaratzi otzimi-motakiri, ari ontzimimo-pirotairi oshiki. Iriima kaari otzimi-motzi, imapiroi-tajiri yaapithai-tairi okaratzi tzimimo-witariri.” *

Isiyakaa-wintziro Jesús oshooki pankirintsi

26 Ipoñaa ikantanaki aajatzi Jesús: “Tzimatsira okimitari ipinkathari-wintantai Pawa. Okimita-tyaari aparoni atziri pankitzirori pankirintsi, 27 imayi tsitiniri, ipoñaa isaakita-manaji. Titzimaita iyotiro tsika okanta oshookan-tanakari iwankiri. 28 Apaniro oshooka-waitzi, itanakyaaro ositowanaki yanini osi, impoña opairyanaki, tzimanaki oshiki okithoki. 29 Aririka osampataki, monkara-paitita-paaka yawiikitan-taityaarori.”

Isiyakaa-wintai-tziro okitho inchato yaninikita-tsiri

(Mt. 13.31-32; Lc. 13.18-19)

30 Ikantanaki aajatzi Jesús: “¿Paitama osiyari aajatzi ipinkathari-wintantai Pawa? ¿Paitama nosiyakaa-winti-mirori? 31 Osiyatyaaro aririka ampankitiro yaninikita-tsiri okithoki. Okantawita yanini onawita, † 32 aririka ampankitakiro, oshookanaki, anaanakiro pasini pankirintsi, antaro onkanta-yityaa ochiwo, ari imawosi-yityaari tsimiri otsimanka-tapi-sitaki.”

¿Paitama isiyakaa-wintan-tarori Jesús ikinkitha-yitziri?

(Mt. 13.34-35)

33 Ari ikanta-piintatyaa Jesús isiyakaa-winta-yitziniri atziri okaratzi iyomitaa-yitziriri. Kapichiini-rika inkimatha-yitiro atziri-payi, kapichiini iyomitaa-yitiri. Oshiki-rika inkimatha-yitiro atziri-payi, oshikira iyomitaa-yitiri. 34 Tikatsi aparoni okaratzi ikamantantziri kaari isiyakaa-wintzi. Iriima iyomitaani-payi, ikimathata-kaakiri okaratzi iyomitaa-yitakiriri.

Imairintziro Jesús tampyaa

(Mt. 8.23-27; Lc. 8.22-25)

35 Okanta otsitiniityaanaki, ikantanajiri iyomitaani: “Thami amontyaaji intatzikironta.” 36 Tima jaitijiitaji maaroni piyotzi-winta-kariri. Ari isaikaki irirori pitotsiki, montyaa-kota-jiitajaani. Tzimatsi oyaatana-kiriri ikinako-yitanaki pasiniki pitotsi. 37 Ari omapoka-paakari antaroiti tampyaa, antaro osinkyaatanaki, otitaata-paaka nijaa pitotsiki. 38 Iro kantacha Jesús, maatsi irirori opataki pitotsi, itzii-totaka. Ari ijatasii-tanakiri iwakiryii-tapaakiri, ikantai-tziri: “¡Yomitaanarí! ¡Antsitsiya-kotatyii! ¿Tikatsima ompaitzi-motyaami?” 39 Piriintanaka Jesús, iñaanata-nakiro tampyaa, ikantziro: “¡Aritapaaki pitampyaataki!” Ikantzi-tanakaro inkaari aajatzi: “¡Pimairyaati!” Awisanaki tampyaa, mairyaatanaji inkaari. 40 Ikantziri iyomitaani: “¿Paitama pitharowan-tanakari? ¿Tikirama pawintaa-pirotyana?” 41 Oshiki impinkathata-nakiri, ikamanta-wakaa-jiitanaka itharowan-kakiini: “¿Ipaitatyaakama yoka imairintan-tarori tampyaa, imairintziro aajatzi inkaari?”

5

Gadara-satzi yaakiri piyari

(Mt. 8.28-34; Lc. 8.26-39)

1 Ariijiitaka intatzikironta inkaari, aatakota-paaki nampitsiki ipaitai-tziri Gadara. * 2 Iro yaata-kota-paaki-tziini, isiya-sita-wakari yaakiri piyari ipoñaakaro kitataariki, 3 ari isaikawaitziri irirori. Ti yaawyiitiri yoosiwitai-tantari asirotha. 4 Itzimpishiro yoosiwitai-tantari iitziki aajatzi irakoki. Tikatsira iitsinampairini. 5 Yasi iwiro maaroni kitaitiri aajatzi tsitiniri, ikinayitzi otzisiki, kitataariki, ikaimawaitzi, itotakaa-yitaro mapishita-payi. 6 Ikanta iñaawakirira ipokaki Jesús, isiya-sita-wakari, ityiirowa-sita-paakari. 7 Ikaimapaaki sintsiini, ikantzi: “¡Jesús! ¡Itomi Pawapirorí! ¿Tsikama pinkantinaka? ¡Ti noninti piwasinonkaina!” 8 Tima inkisathata-paaki-tziiri Jesús, ikantapaakiri: “¡Pijati piyari!” 9 Ikanta isampita-nakiri, ikantziri: “¿Tsikama pipaitaka?” Ari yakanaki piyari, ikantzi: “Nopaita ‘Oshikyaantzi,’ tima oshiki nokarajiitzi.” 10 Aikiro isintsiwinta-nakityaari piyari, ikantziri: “Ti noninti piityaankina pasiniki nampitsi.” 11 Ari ipiyotaka tyonkaarikiini oshiki chancho isimoka-jiitzi. 12 Ikantajiitzi piyari: “Pimityaankina anta chanchoki.” 13 Ikantzi Jesús: “Pimatiro.” Jatanaki piyari-payi chanchoki, yaakapaakiri, irootaki isiyanta-nakari impiritaki, mitaajiita-paaka maaroni inkaariki, apirotaka ipiinkaki. Aamaaka ikarawita 2000 chancho.

14 Ari isiyajiitanaka aamaako-wintariri chancho-payi, ikamantanta-paaki nampitsiki, ikamantakiri aajatzi maaroni saikayita-tsiri iwaniki. Pokajiitanaki yaminiro awisain-tsiri. 15 Ipoka-sita-paakiri Jesús. Iñaapaa-tziiri yaawitari oshikyaantzi piyari. Isaikaki, kamiitha ikantanaja, ikithaataja. Itharowa-jiitanaki. 16 Ikaratzi ñaakiriri inkaaranki ikamanta-wakiri okaratzi awishi-mota-kiriri yaawitari piyari aajatzi chancho-payi.” 17 Ikantai-tanakiri Jesús: “Ti noninti pisaiki nonampiki, pamini tsika pinkini.” 18 Ipoñaa ititanaja Jesús pitotsiki, isintsiwinta-witawaari yisita-kota-kaajiri, ikantawita-waari: “Nonintzi noyaata-nakimi.” 19 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Airo piyaatana, pijatai pishininkaki. Pinkanta-pajiri: ‘Iwawisaa-kotaana Pawa, inisironkataana Pinkathari.’ ” 20 Ari ikantakiro yoka yisita-kota-kaitairi, jataji inampiki paitachari Apipakowini, ikamanta-pajiri maaroni atziri, ikantapajiri: “Yisita-kota-kaajana Jesús.” Yamina-winthai-tanakiri ikimaitziri ikantayita-pajiri.

Irisinto Jairo aajatzi kooya antzita-kiriri iithaari Jesús

(Mt. 9.18-26; Lc. 8.40-56)

21 Ikanta ipiyaja Jesús ipoñaajaro intatzikiro. Ipiyotzi-winta-waari oshiki atziri inkaari-thapyaaki. 22 Ari yariita-paaka jiwatatsiri karapapankoki ipaita Jairo. Iñaapaakiri Jesús, ityiirowa-sita-paakari, 23 ikantapaakiri: “Onkamatyii nosinto. Nonintzi pijati pantanta-jyaaro kapichiini pako, isita-kota-jiita.” 24 Ikanta ijatanaki Jesús, iro kantacha iyaakanakiri oshiki atziri, yanawyii-mata-nakiri.

25 Okanta aparoni kooya sokaawaita-chari, tzima-kotaki 12 osarintsi omantsiya-waitaki, 26 oshiki yaawinta-witai-takaro, apirotakiro tzimimo-witarori opinawinta. Aminaasi-waitaka, aikiro omapirotatyaa omantsiyatzi. 27 Okimaki iroori ikinkithata-koitziri Jesús. Okina-sita-nakiri itaapiiki, antzita-paakiri kapichiini iithaari. 28 Okanta-siritzi: “Aririka nontzinki-takiri kapichiini iithaari, aritaki nisita-kotai.” 29 Apatha-kiro isitanaki osokaawaiwita. Okimawakiro owathaki iroori ti onkatsi-waitanaji. 30 Tima yotaki Jesús tzimatsi isita-kotakaa-sitakari isintsinka, ipithoka-sita-nakaro, isampita-nakiri ikaratzi oyaatakiriri, ikantziri: “¿Paitama antzita-kinarori noithaari?” 31 Yakanakiri iyomitaani, ikantzi: “¿Tima piñaajiri yanawyii-matakimi atziri? Aikiro pikantatzii: ‘¿Paita antzita-kinarori?’ ” 32 Aikiro yamina-minata-nakitzii Jesús, iñiiri antzita-kiriri iithaari. 33 Okanta iroka kooya opinkathata-nakiri Jesús, piyonkawaitanaka. Tima oyotzi irootaki isita-kota-kaaji. Ojata-sita-nakiri, otyiirowa-sita-paakari, okamanta-kota-paaka. 34 Ikantanakiro irirori: “Kooyá, irootaki isita-kota-kaajimiri pawintaajana. Kantatsi pijatai, kimosiri pinkanta-najyaa, aritaki isita-kotaimi.”

35 Tikira-mintha inthonkiro Jesús iñaanatziro kooya, ariitapaaka poñainchari iwankoki jiwari, ikantapaakiri: “Kamaki pisinto. ¿Aritaki piñaasirinkakiri yomitaan-taniri?” 36 Ikanta ikimawaki Jesús ikantai-tapaakiri, ikantanakiri jiwatakaan-tziri karapapankoki, ikantziri: “Airo pitharowa-siwaita. Pawintyaana.” 37 Tikatsi isiniti iyaatanakiri. Intaini yaanakiri Pedro, Jacobo, Juan. Iriitaki Juan iririntzi Jacobo. 38 Ikanta ijataki, ariitaka iwankoki jiwari. Iñaapaa-tziiri yakiwaa-masitaka atziri-payi, sintsiini yiraa-kota-jiitakaro. 39 Kyaapaaki Jesús, ikantapaakiri: “¿Paitama piraanta-jiitari? Ti onkami iintsi, omakoryaatzii.” 40 Thainka-siri iwawitai-takari Jesús. Imisitowa-paakiri maaroni. Intaini isaikanaki asitarori aajatzi iyomitaani-payi. Ikyaa-sita-nakiro inaryii-takiro iintsi. 41 Yairika-wakota-paakiro, iñaanata-paakiro, ikantziro: “¡Talita cumi!” (Akantziri aroka: “Iintsi, pimpiriinti.”) 42 Piriintanaja intsika, aniitanaji. Tima tzimaki 12 osarintsiti, irootaki aniiwaitan-tanaari. Tima okiryaantzi ikantajiitanaka ikaratzi ñaakirori. 43 Ikantzi Jesús: “Pimpiroota owariti.” Ipoñaa ikantanakiri aajatzi: “Tira noninti pinkaman-tayitiri atziri-payi.”

6

Ipiyaja Jesús Kasiyakaawiniki

(Mt. 13.53-58; Lc. 4.16-30)

1 Ikanta ipiyaja Jesús inampiki, ari iyaatajiri iyomitaani. 2 Okanta aparoni kitaitiri imakoryaan-taitari, iyomitaantaki Jesús karapapankoki. Okiryaantzi ikanta ikaratzi kimiriri, ikantajiitzi: “¿Paitama matakaa-kiriri yoka iyota-nitantari, itasonka-wintantaki aajatzi? 3 ¿Kaarima itomi oshironkirori incha-kota? ¿Tima iriitaki otomi María? Oñiiri Jacobo, José, Judas aajatzi Simón, iriitaki iririntzi-payi. ¿Kaarima atsipatari iritsiro-payi aka?” Oshiki ithainkima-waitai-takiri. * 4 Irootaki ikantan-tanakari Jesús: “Asi owiro ti impinkathataitiri Kamantan-tzinkari inampiki isaikayitzira ishininka, aajatzi iwankoki irirori. Irooma pasiniki nampitsi, aritaki impinkathatai-takiri.” 5 Ari okanta kaari okantan-tanaja Jesús iñaakantiro isintsinka anta. Apatziro yisita-kotakai aparoni-payi mantsiyari, yantanta-nakari kapichiini irako. 6 Tima okiryaantzi iwakiri Jesús ikaratzi kisosiri-waita-tsiri, kaari nintatsini inkimisantiri. Irootaki ikinanta-nakari iyomitaan-tayitzi pasiniki nampitsi okaratzi tzimayita-tsiri anta.

Ityaantai-tziri 12 oyomitaari

(Mt. 10.5-15; Lc. 9.1-6)

7 Ipoñaa yapatotakiri Jesús 12 iyomitaani. Ipajiinkaakiri isintsinka. Imatanakiro irirori yisita-kota-kaayitziri ikyaantasiritari piyari. Ityaantakiri, intsipata-wakai-yitanakyaa inkarati apiti. 8 Ikantawakiri: “Airo paanaki tsika ompaityaa, airo paanaki piwariti, pitharati, aajatzi piiriikiti, intaini paanaki pikotziikiri. 9 Airo paanaki aajatzi pasini pithaari. Apatziro pinkyaan-tanakyaa pisaantari piitziki.” 10 Ikantzi-tawakari aajatzi: “Aririka pariitakyaa aparoni pankotsi, ari pimaapaaki, irojatzi pawisan-takyaari pasiniki nampitsi. 11 Airorika yaakamiithai-tzimi, airorika ikimisantai-tzimi, pawisa-pithatiri. Pitikanajiro pipatsi-kiitziti, irootaki iyotantai-tyaari ti inkimisantiri Pawa. Iriitaki imapiroiti apaata aririka yaminakoi-tajiri maaroni yantayitakiri. Aritaki anaajiro apaata ikantai-takiri Paamaarini-satzi aajatzi Katsimaarini-satzi. Omapiro.” † 12 Ikanta ijajiitaki iyomitaani Jesús ikamanta-yitakiri atziri iwashaantajiro ikaaripiro-siri-waitzi. 13 Yisita-kota-kaayitaki ikyaantasiritari piyari, ari ikimitaakiri oshiki mantsiyari itziritan-takari yiinkantsi.

Ikamantakari Juan kiwaatantaniri

(Mt. 14.1-12; Lc. 9.7-9)

14 Ikanta pinkathari Herodes ikima-kotakiri Jesús okaratzi yantayitziri. Tima ikantaitaki: “Yoka Jesús iriitaki Juan Kiwaatantaniri. Iriitaki añaajatsi, irootaki otzimantari itasorinka.” 15 Pasini kantayita-tsiri: “Elías inatzii.” Ikantaitzi aajatzi: “Aamaa iriitaki osiyariri Kamantan-tzinkari tzimita-chari pairani.” 16 Ikanta ikimaki Herodes ikantai-takiri, ikantanaki irirori: “Iriitaki añaajatsi Juan nowisa-kaantakiri.” 17 Tima iriitaki Herodes aakaantzi-takariri chapinki-paiti Juan, yoosita-kaantakiri, iminkyaa-kaantakiri, okantakaan-tziro Herodías iinanta-witari Felipe, iririntzi irirori. Irootaki iinantaari Herodes. 18 Tima iyomitaa-wita-tyaari pairani Juan yoka Herodes, ikantawitari: “Ti onkamiithati payitiri iina pirintzi.” 19 Irootaki opoñaantari okisaniintziri Herodías, onintawitaka owamaakaan-tirimi. 20 Ari okanta yasita-kota-kaantan-tariri Herodes. Iro kantacha Herodes antaroiti ipinkathatakiri Juan, iyotzi kamiithasiriri inatzi, itasorintsita-kaani Pawa. Ti ininti iwakaantiri. Tima okaratzi iyomitaa-witariri, okompitzimo-siritakari Herodes. Ari iyosiryaawinta-witaro ikimisantziri. 21 Okanta aparoni kitaitiri, yoimosirinka-witaro Herodes itziman-takari pairani. Ipokajiitaki inampiri-payi, ijiwari owayiriiti, aajatzi ikaratzi jiwayita-tsiri Tapowiniki. Owajiitaka. 22 Ari okyaapaaki osinto Herodías iwajiitara, amashaita-paaki, ookimotakari kamiitha Herodes amashaitani, ari ikimiyitakari ikaratzi itsipatakari iwajiita. Ikantanakiro Herodes: “Ari nompakimi opaita-rika pinkamitinari. 23 Airo namatawitzimi, iyotzi Pawa iriipiro nokantzi. Iroorika pinintimi okaratzi nopinkathari-wintziri, aritakimi nompakimi kashitani.” 24 Ojata-sita-nakiro iniro, okantapaakiro: “¿Paitama nokamitiriri?” Okantanaki iniro: “Pikamiitiri iito Juan Kiwaatantaniri.” 25 Piyapaaka mainaro, okantapaakiri: “Nonintzi pimpinaro iito Juan, piwakinaro matzitaki.” 26 Antaro iwasiritanaka pinkathari. Iro kantacha, tima maaroni ikimaitakiri inkaaranki ikantakirori mainaro, tikatsi inkinakaa-najiro, ontzimatyii impiro okowa-kota-kiriri. 27 Ityaankaki owayiri yamakiniri iito Juan. Jatanaki owayiri tsika yasitakoi-takiri Juan, iwisa-paakiri, 28 yamakotakiro iito matzitaki. Ipaitakiro mainaro, aanakiniro iniro. 29 Ikanta ikimajiitaki iyomitaani Juan. Pokajiitaki, ikitatajiri.

Iwakaari Jesús 5000 sirampari

(Mt. 14.13-21; Lc. 9.10-17; Jn. 6.1-14)

30 Tima ariijiitajani ityaankani, apatotapaja maaroni tsika isaiki Jesús, ikamanta-pajiri okaratzi yantayitakiri, okaratzi iyomitaan-takiri. 31 Aikiro ipoka-minthatatzii atziri, piyayitacha pasini. Ti onkanti ijata-painti kapichiini Jesús iwajyaa. Irootaki ikantan-tanakariri Jesús iyomitaani: “Thami ajati otzisi-masiki, amakoryaa-wakiita kapichiini.” 32 Otijiitanaka pitotsiki, jaitijiitaki. 33 Iro kantacha, oshiki amina-kota-wakiriri ijatanaki, iyotawakiri iriitaki. Siyajiitanaka ikinajiitaki awotsiki, ipoñaanakaro nampitsiki-payi. Iriitaki itajiitakaro yariitaka, apatojiita-paaka. 34 Ikanta yariita-paaka Jesús, iñaapaa-tziiri ipiyojiitaka. Itakosiryaa-paakari. Tima inkimita-tyaari ipiraitari airorika itzimi aamaako-wintyaarini. Iyomitaa-yitapajiri aajatzi. ‡ 35 Aritaki tsitiniityaanaki, ipokapaaki iyomitaani, ikantziri: “¡Yomitaanarí! Asaikatziira otzisi-masiki, aritaki tsitiniityaaki. 36 Pinkaratiro piyomitaantzi, ijatajiita atziri-payi nampitsiki yamananti iyaari, ijayiti aajatzi yamina-minati owaritintsi owaantsiki-payi.” 37 Yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Pimpiri awiroka iyaari.” Ikantzi: “¿Pininta-tziima nojati namanantaiti nowakai-yaariri? Ontzima-tyiira antawaitimi inkarati 6 kasiri aantyaari oshiki kiriiki amanantan-tyaari owaritintsi, awakaan-tyaariri maaroni.” § 38 Ikantzi Jesús: “¿Tsika okaratzika owaritintsi yamarontakari atziri-payi? Pijati paminaitiro.” Ikanta yaminaitziro, ikantziri: “Tzimatsi ikaratzi apiti sima aajatzi okaratzi 5 yatantari.” * 39 Ikantzi Jesús: “Pimisaikiri maaroni atziri onatsiryaa-masitaki katarosi, pinasiyityaari pimisaika-yitiri.” 40 Ari imatakiri. Tzimatsi nasiyitain-chari isaikayitaki aamaaka ikaratzi 100 atziri, imataka aajatzi pasini aamaaka ikaratzi 50 atziri. Ari ikantayita-kiriri, imisaikakiri maaroni. 41 Ipoñaa yaakiri Jesús yoka sima aajatzi yatantari, aminanaki inkitiki, ipaasoonki-wintakiro. Ipitoryaakiro yatantari, ipayitakiri iyomitaani, iwawisaa-kiniri irirori atziri-payi. Ari ikimitaa-kiriri aajatzi apiti sima, yantitaakari maaroni. 42 Tima maaroni iwajiitaka, kimaniinta-jiitaka. 43 Iyoyaajiro okaratzi tzimaraanta-naintsiri, itiyitajiri sima aajatzi yatantari okaratzi 12 kantziri jaikitaa-chari. 44 Aamaaka ikaratzi 5000 sirampari owainchari.

Yaniitantaro Jesús inkaari

(Mt. 14.22-27; Jn. 6.15-21)

45 Ipoñaa ikantanajiri Jesús iyomitaani: “Pitajyaaro pimontyaaji intatzikiro nampitsiki Simapankoniki.” Iwithayita-waari ikaratzi piyowinta-kariri, ikantawajiri: “Kantatsi pijayitaji iroñaaka.” 46 Ikanta ijajiitaji maaroni atziri, tonkaanaki Jesús otzisiki yamani. 47 Aritaki tsitinitanaki, owiraa-kota-jiitaja iyomitaani niyankyaaki inkaari imontyaa-kota-jiita. Apaniro isaikaki Jesús otzisiki, 48 yamina-kotakiri iyomitaani, sintsiini ikomajiitzi oipiya-piyata-kotakiri tampyaa. Okanta okitaititzi-mataki, ipoka-sitajiri Jesús iyomitaani-payi yaniitan-taaro inkaari, ikina-sita-pajiri itaapiiki, iro yawisan-tanakyaaririmi iyomitaani-payi. 49 Iñaawajiri irirori, isiyakaantzi siritsi inatzi, kaimajiitanaki, 50 tima maaroni otsinka-siryaa-nakiri iñaawajirira. Iro kantacha, iñaanata-pajiri Jesús irirori, ikantapajiri: “Naaka pokaatsi, tonta-siri pinkantyaa airo pitharowan-tawaitana.” 51 Titapaja pitotsiki, awisain-katanaki tampyaa. Okiryaantzi ikantajiitanaka iyomitaani. 52 Tima tikiraata inkimathatiro ishikyaan-takarori Jesús owaritintsi, okantakaan-tziro ikiso-siri-waijiitzi.

Yisita-kota-kaantzi Jesús Piyompishaariki

(Mt. 14.34-36)

53 Ariijiitaka intatzikiro, osaiki nampitsi ipaitai-tziri Piyompishaariki, yoosita-paakiro pitotsi oparaitiki. 54 Iro yayiijiita-paakitzii pitotsiki, iyoitawakiri Jesús. 55 Ikamanta-wakaanaka maaroni nampitarori anta, yamakoi-tapaakiri mantsiyari inaryaa-mintoki. Tsika-rika isaiki Jesús, ari yamakoi-tziniriri. 56 Omataka ikinayitaki kiripiriki nampitsi, otzinkamiki nampitsi, aajatzi owaantsiki, iwakoitziniri mantsiyari-payi awotsiki tsika iyomparita-piintaita, ikantai-tziri: “Pisinitiri mantsiyari-payi yantawakiro kapichiini opatzi-kaaki pithaari.” Tima inkarati antzita-kiriri iithaari Jesús, isitako-yitaji.

7

Kaaripiro-siritziriri atziri

(Mt. 15.1-20)

1 Ipoñaa ipokajiitaki Nasitantaniri itsipatakari Yomitaan-taniri-payi, ipoñaayitaka Aapatyaawiniki. Yapatojiita-paaka tsika isaikakira Jesús. 2 Tima iñaapaa-kitziiri iyomitaani ti yantiro yamita-piintaitari ikiwaakota aririka iwajiityaa. Ikisi-mata-paakiri. 3 Tima okaratzi yanta-piintziri Nasitantaniri-payi aajatzi pasini Judá-iti, airorika ikiwaakota, airo iwaja. Irootaki yamita-piintakari pairani iwaisatzitini, aririka ininti iyaa, ontzimatyii inkiwaa-kotawakyaa. 4 Aririka yariitajyaa yamananta-waitzi, tikira iwapajyaata, inkiwaako-pirota-pajyaa. Tira aparoni onkantyaa yamiyitari, ikiwayitzitaro aajatzi iriraa-minto, iyowitziti, iyotsi-minto, imaaminto, maaroni. 5 Irootaki isampitan-takariri Jesús, ikantziri: “¿Paitama ipyaakotan-takarori piyomitaani iyomitaa-yitairi pairani awaisatzitini? Noñaapaakiri iwajiita, ti inkiwaa-kotyaa.” 6 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Tima owapyiimotan-taniri pinajiitzi. Awiroka ikinkithata-kotaki pairani Isaías, ikantaki isankinariki:

Ipinkatha-waanti-tasitana atziri-payi,

Titzimaita isirityaana kamiitha.

7 Aminaa-sita ityiirowayita ipinkathatana,

Iyomitaanta-sitakaro yamiyitari irirori.

8 Pipyaakotakaro awiroka Ikantakaantani Pawa, pantasi-yitakaro yamiyitari atziri-payi. Pikiwayitziro piyowitziti, piraa-minto. Oshiki okaratzi pantasi-yitakari.” *

9 Ikantanakiri aajatzi: “Iro panta-pirotaki yamiyitari awaisatzitini, pithain-kawaitakiro Ikantakaantani Pawa. 10 Iroka ikantaki pairani Moisés isankinariki:

Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro.

Ikantaki aajatzi:

Inkarati mishatirini iriri aajatzi iriniro, ontzimatyii iwamaitiri.

11 Iro kantacha, pikanta-piinta-jiitzi awiroka: ‘Kamiithatatsi ankantiri asitairi: “¡Apaá! Nasitakaakari Pawa maaroni noiriikiti, airo okanta nonisironkatyaami.” ’ † 12 Ari pikantakari awiroka, okaratzi piyomitairi pishininka iro kantakaariri kaari inisironka-yitan-taariri asitariri. 13 Intaini pantasi-yitakaro yamitaitari pairani, irootaki pampinaa-sita-kaanta-karori iñaani Pawa. Ari pikanta-piintatyaa pantayitziro kimitakarori iroka.”

14 Yapiitakiro ikaimajiri Jesús maaroni piyowinta-kariri, ikantziri: “Pikimajiitina, pinkima-thatan-tyaanari maaroni. 15 Tima okaratzi iwaitari, ti akaaripiro-siritanti. Irooma okaratzi añaawai-yitziri, amisitowa-yitziri inthompointa, irootakira owaaripirosiritantatsiri. 16 Okowa-pirotatyaa iroka, ontzimatyii pinkimisanta-jiitawaki.” 17 Ikanta ijajiitaji atziri, kyaapaji Jesús pankotsiki. Ari isampitakiri iyomitaani, ikantziri: “Paitama pisiyakaa-wintakiri?” 18 Yakanaki Jesús, ikantzi: “¿Pimatzi-takama awiroka-payi ti ontzimi-motimi piyotani? ¿Tima piyoti awiroka ti okaaripiro-siritanti okaratzi iwaitari? 19 Tikatsira onkantiro asiri, intaini okiniro ashiitoki, irojatzi ositowan-tanajyaari.” Iro iyomitaan-takiri Jesús, tima ti onkaaripiroti okaratzi iwaitari. 20 Ipoñaa ikantanaki aajatzi: “Irooma aririka ankinkithasirityaa antakairi pasini atziri kaari-pirori, irootakira owaaripirosiritantatsiri. 21 Tima inthompointa asiriki akinkisiryaa-koyitaro kaari-pirori, kaari kinataantsi, mayimpitaantsi, owan-taantsi. ‡ 22 kositaantsi, masithataantsi, kaari-piro-siritaantsi, amatawitaantsi, mayimpi-ryaantsi, samakoniintaantsi, kisimataantsi, tharowintaantsi, masontzi-siritaantsi. 23 Tima okaratzi ikinkisiryaa-piintakari atziri kaari-pirori onatzi, irootaki iñaantarori owaaripiro-siri-waitziri. Tima inthompointa isiriki opoñaayitaka iroka-payi.”

Awintaanka Owintini-sato

(Mt. 15.21-28)

24 Ikanta yawisanaki Jesús, jataki Mapiniki aajatzi Simaaki. Ari isaikapaaki aparoniki pankotsi, ti inintawityaa inkimakoi-tirimi. Titzimaita onkanti imanakotyaa. 25 Tima tzimatsi anta aparoni kooya, ikyaantasiritari piyari osinto. Okima-kota-wakiri iroori Jesús, ojata-sita-nakiri, otyiirowa-sita-paakari. 26 Kaari Judá-iti iroka kooya, Owintini-sato onatzii. Okantapaakiri: “Pinkatharí, pisita-kota-kaajinaro nosinto, ikyaantasiritatyaaro piyari.” § 27 Ikantanakiro irirori: “Tira aapithatiri iwariti intsiti ampiri otsitzi iyaaro, apaniro iwaro irirori irojatzi inkimatziitan-takyaari.” * 28 Ipoñaa akanaki kooya, okantziri: “Omapiro pikantaki Pinkatharí. Iro kantacha, iwapiintaro otsitzi okaratzi yookaraan-tayitziri iinchaa-niki.” 29 Ikantzi Jesús: “Ari okanta, omapiro pikantakiri. Kantatsi pijatai, ari piñaapajiro pisinto, isita-kotaji iroori.” 30 Okanta ojataji kooya owankoki, oñaapajiro osinto onaryaaka omaamintoki, isita-kotaji.

Yisita-kota-kaajiri Jesús atsikimpityari

31 Ipoñaa iwaanaja Jesús isaikawita-paaka Mapiniki ikinanajiro Simaaki, irojatzi yariitan-taari Tapowiniki. Irootaki kipatsi ipaitai-tziri anta Apipakowini. 32 Ari yamaita-kiniriri atsikimpityari, kisowaantiri ikanta aajatzi. Ikantai-tapaakiri: “Jesús, pantanta-wakyaari kapichiini pako.” 33 Ipoñaa yaanakiri Jesús intyaatsikaini, isaantan-takari irakoi-mpiki iyimpitaki, itziritan-takari ichoori ininiki. 34 Aminanaki inkitiki, isintsitanaki iwiniinkatanaka, ikantziri: “¡Efata!” (Akantziri añaaniki aroka: “asitaryaa-jyaa.”) 35 Apatha-kiro asitaryaanaka iyimpita, ti inkiso-waantitanaji aajatzi, kantanaji iñaawaitzi. 36 Ikantawitakari Jesús ikarajiitzi atziri-payi: “Airo pikamanta-kotana.” Iro kantacha ipiyathatakari, ikamanta-nakiri maaroni atziri. 37 Tima okiryaantzi ikantawintai-tanakari Jesús, ikantaitzi: “¿Paitama okamiithatantari yantziri yoka? Ikimakaajiri atsikimpitya-witachari, iñaawaita-kaajiri aajatzi kisowaantiri.”

8

Iwakaari Jesús 4000 sirampari

(Mt. 15.32-39)

1 Ikanta yapatojiita oshiki atziri, thonkapaaka iwariti. Ikaimakiri Jesús iyomitaani ikantziri: 2 “Oshiki nonisironkatakari atziri-payi, tima okaratzi mawa kitaitiri isaikajiitaki ikimisantana, tikatsi iwajyaa. 3 Aririka notyaan-tajiri, ari aakiri itashi awotsiki, tima tzimayitatsi poñaachari intaina.” 4 Yakanaki iyomitaani, ikantziri: “¿Tsikama ayika awakaiyaariri aka otzisi-masiki?” * 5 Ari isampitziri Jesús iyomitaani, ikantziri: “¿Tsikama okaratzi yatantaitari tzimatsiri?” Ikantzi iyomitaani: “Tzimatsi okaratzi 7.” 6 Ipoñaa ikantakiri ikaratzi piyotain-chari isaikajiiti osaawiki. Yaakiro 7 yatantaitari, ipaasoonki-wintakiro. Ipitoryaa-yitakiro, ipayitakiri iyomitaani, ipayitakiri irirori ikaratzi piyotain-chari atziri. 7 Tzimitacha tsika-rika ikaratzi simaa-niki. Ipaasoonki-wintakiri aajatzi, iriitaki impaita-kiriri aajatzi atziri-payi. 8 Owajiitaka maaroni, kimajiitaka. Yawiitajiro tzimaraanta-paintsiri, ijaikitaji okaratzi 7 kantziri. 9 Maaroni owainchari aamaaka ikaratzi 4000 sirampari. Ari ityaanta-yitajiriri ijataji. 10 Ipoñaa ititanaja Jesús pitotsiki itsipata-naari iyomitaani, montyaa-kotanaja intatzikironta opaitara Dalmanuta.

Ikowakoi-tziri Jesús intasonka-wintanti

(Mt. 16.1-4; Lc. 12.54-56)

11 Ikanta ipokajiitaki Nasitantaniri, iñaana-minthata-paakiri Jesús, inintzi iñiiro intasonka-wintanti, iro iyotantai-tyaari omapiro opoñaaro itasorinka inkitiki, iñaanta-tyaari. 12 Iwiniinkatanaka Jesús, ikantzi: “¿Paitama inintantari iñiina nontasonka-wintanti yokapayi? Airo noñaaka-tzimaitari. Omapiro.” 13 Piyanaka Jesús, montyaa-kotanaja.

Siñakairori yatantari Nasitantaniri

(Mt. 16.5-12)

14 Ari ipyaakota-nakaro iyomitaani yaaronta-nakyaami yatantaitari, intaini yaamatsitanaki aparoni anta iwitoki. † 15 Ari ikantzi Jesús: “Paamaiyaaro siñakairori yatantari Nasitantaniri aajatzi irasi Herodes.” 16 Ari iñaanata-wakaa-jiita iyomitaani, ikanta-wakaa: “¿Irooma ikantan-tairi tira amaki yatantaitari?” 17 Yotaki Jesús ikanta-wakaari iyomitaani, ikantziri: “Tikira pikinkisiriyaajiitya awiroka, irootaki pikinkithasiri-waitantari, pikanta-jiitzi: ‘Tira amaki yatantaitari.’ ¿Tikirama pikimatha-jiitziro? Kisosiri pikantaka. 18 Tzimawitacha poki ti piñaanti. Tzimawitacha piyimpita ti pinkimi. ¿Tima pinkinkithasiritiro noshikyaan-takarori owaritintsi? 19 Chapinki otzimawita yatantaitari okaratzi 5, iro kantacha nowakaaka ikaratzi 5000 atziri. Pikoyaajiro tzimaraan-tapain-tsiri. ¿Tsikama okaratzika kantziri pijaikitajiri?” Ikantajiitzi: “12 kantziri.” 20 “Aajatzi nokimitakiro karatatsiri 7 yatantaitari, nowakaaka ikaratzi 4000 atziri. ¿Tsikama okaratzika kantziri pijaikitajiri?” Ikantajiitzi: “7 kantziri.” 21 Ipoñaa ikantziri: “¿Tikirama pinkima-thati-roota?”

Yisita-kota-kaajiri mawityaakiri

22 Ariitaka Jesús Simapankoniki. Yamaita-kiniri mawityaakiri, ikantai-tapaakiri: “Pantanta-nakyaari kapichiini pako.” 23 Ipoñaa yakatha-wakota-nakiri Jesús yoka mawityaakiri. Yaanakiri othapiki nampitsi. Ichoontakiri irokiki, yantantakari kapichiini irako. Isampi-tzimaitari: “¿Kantatsi pamini?.” 24 Ari yaminanaki, ikantzi: “Aminawitaana, noñaawitaari atziri yaniijiitzi, iro kantacha ti inkoñaa-piroti, isiyakaro inchato.” 25 Ipoñaa yapiitakiri ipampitziri irokiki, yaminakaajiri aajatzi. Ari yisita-kotanaki, koñaatanaji yamini intaina, iñaanajiro maaroni. 26 Ityaantajiri yisita-kota-kaajiri, ikantawajiri: “Airo pikinanaji nampitsiki, ti noninti pinkamanta-kotina.”

Iyotaki Pedro: Saipatzii-totaari inatzi Jesús

(Mt. 16.13-20; Lc. 9.18-21)

27 Ipoñaa iwaanaja Jesús, itsipata-naari iyomitaani, ijatiro maaroni nampitsi saikatsiri Cesarea-ki inampitsitiki Filipo. Okanta niyaanki awotsi isampitakiri iyomitaani, ikantziri: “¿Paitama ikinkisiryaa-kotanari atziri-payi?” 28 Akajiitanaki iyomitaani, ikantzi: “Tzimatsi atziri kantatsiri Juan Kiwaatantaniri pinatzii. Ikantzi pasini Elías pinatzii awiroka. Tzimatsi kantayita-tsiri aajatzi, pasini Kamantan-tzinkari pinatzii.” 29 Ipoñaa isampita-nakiri irirori, ikantziri: “¿Tsikama pikanta-jiitzi awiroka?” Ari yakanaki Pedro: “¡Saipatzii-totaari pinatzi!.” 30 Ikantzi Jesús: “Airo pikamanta-kotana.”

Ikinkithata-kotziro Jesús inkami

(Mt. 16.21-28; Lc. 9.22-27)

31 Ari yitanakaro Jesús ikamantziri iyomitaani onkarati awishi-motirini Itomi Atziri. Ikantziri: “Antaro inkimaatsita-kaiyaana Antari-konaiti, ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aajatzi Yomitaan-taniri-payi, ari iwaka-kaantinari. Iro mawatapain-tsiri kitaitiri, añaajana.” 32 Ari ikantakiriri, ti imaniro. Ari yaanakiri Pedro intyaatsikaini Jesús inintawita iyomitaa-najirimi. 33 Ipithoka-pithata-nakari, yaminanakiri pasini iyomitaani-payi, ikisathata-nakiri Pedro, ikantziri: “Pijati Kamaari. Ti pisirityaaro awiroka inintakaanari Pawa, apatziro pisiritaro ininta-piintziri atziri-payi.” ‡ 34 Ipoñaa ikaimakiri Jesús ikaratzi piyotzi-minta-kariri, ikaimakiri aajatzi iyomitaani, ikantakiri: “Tzimatsi-rika nintatsiri intsipatyaana, iwashaantairo inintasi-yitari yantiro, onkanta-wityaa ipaikakoi-tirimi, intsipatyaana. 35 Tima inkarati itakowaita-chari yantayitziro inintayitziri irirori, ari impyaa-sitajyaa. Iriima ikaratzi atsipiwintarori yantanajiro nonintziri naaka, okantakaan-tziro ikimisantziro Kamiithari Ñaantsi, irootaki ikamawintan-takanari aritaki yawisako-siritai. 36 Ampinaasi-waita otzimi-motantzi waararontsi aka kipatsiki, aritaki ompyaakaa-sitan-tajyaa. 37 ¿Kantatsima impinako-wintaityaa airo ipyaasi-waitan-taita? 38 Tima inkarati pasikiko-wintyaanani naaka aajatzi okaratzi nokinkithata-koyitakiri, ari imatapajiri aajatzi Itomi Atziri impasiki-kowinta-pajiri apaata aririka impiyi yamajiro iwaniinkaro Asitariri, aajatzi irasi Maninkariiti tasorin-tsitaa-tsiri.”

9

1 Ipoñaa ikantanaki aajatzi Jesús: “Iriipirora, tzimayitatsi pikaratzi aka, tikiraata pinkamiita, ari piñaakiro isintsinka Pawa tsika ikanta ipinkathari-wintantzi.”

Isiparyii-motakiri Jesús iyomitaani

(Mt. 17.1-13; Lc. 9.28-36)

2 Okanta awisanaki 6 kitaitiri. Tonkaanaki Jesús otzisiki, yaanakiri Pedro, Juan, ipoñaa Jacobo. Ari isiparyii-mota-kiriri. 3 Kitamaro okantanaka iithaari, tikatsi ankimitakaantya okitamarotanakira. 4 Iñaatziiri Elías itsipata-paakari Moisés, ikinkitha-waita-kaapaakiri Jesús. 5 Iñaawaitasitanaka Pedro, ikantanakiri Jesús: “Yomitaanarí, omapiro okamiithatzi pamaiyakinani aka. Kamiitha nowitsikaiyimi mawa panko-shitantsi: Aparoni pashitya awiroka, aparoni yashitya Moisés, yashitya aparoni Elías.” 6 Tima intharowa-jiita-nakitzii, irootaki iñaawaitasiwaitantanakari. 7 Ipoñaa opokapaaki minkori otsiman-kakota-paakiri. Ikimatzi ikantaitzi: “Notomi inatzira yoka nitakokitari, pinkimisantiri.” 8 Ipoñaa yamina-piro-wijiitanaja, tikatsi iñaanaji, intaini Jesús.

9 Ikanta yoirinka-jiitaara otzisiki, ikowa-kotakiri airo ikamantantziro iñaakiri irojatzi apaata aririka yañaaji. Tima yoka Itomi Atziri ari yañaaji inkamawita-kyaara. 10 Irootaki airo ikamanta-kotantari, iro kantacha oshiki isampita-wakaa-jiitaka irirori tsika opaita ikanta-kotziri Jesús, ari yañaaji inkamawitakyaa. 11 Ipoñaa isampitaiyakiri, ikantziri: “¿Paitaka ikanta-kotziri yotzinkariiti iriira jiwatapain-tsini Elías impoki?” 12 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “Omapiro, iriitakira jiwatapain-tsini Elías impoki, intampatzikatan-tapaaki. ¿Tsikama okantzika isankinata-koyii-takina pairani? Tima onkanti: ‘Yoka Itomi Atziri, oshiki inthain-kawaitaitiri.’ 13 Pinkimi, aritakira pokaki Elías. Oshiki imaimanita-wakiri, imonkaratakiro okaratzi isankinata-koita-kiriri.”

Iwawisaa-kotziri Jesús iintsi yaakiri piyari

(Mt. 17.14-21; Lc. 9.37-43)

14 Ikanta yariitaja Jesús yookanakiri iyomitaani, iñaapaatziiri ipiyotzi-wintakari oshiki atziri itsipatakari yotzinkariiti iñaanaminthatziri. 15 Ikanta iñaawairira ipokaji Jesús, yokiryaa-jiitanaki, isiyajitanaka iwithata-wajyaari. 16 Isampita-paakiri Jesús, ikantzi: “¿Paitama piñaana-minthatantariri?.” 17 Akanaki aparoni, ikantanaki: “Yomitaanarí, namatziimiri notomi ikyaantasiritari piyari, ti onkantaji iñaawaitaji. 18 Impoka-sita-pajiri-rika, oshiki iposakaa-waitari kipatsiki. Isimori-waanti-waita-kaari, yatsikai-kiwaita, ikisota-kairi. Nokanta-witakari piyomitaani iwawisaa-kota-jinari, ti imatiri.” 19 Yakanaki Jesús, ikantanaki: “Titya pinkimisanta-jiiti awiroka. ¿Tsika-paitima piyoti? Pamakiri aka intsi.” 20 Yamaita-paakiniri. Ikanta piyari iñaapaakirira Jesús, ipiyon-kaanakari sintsiini iintsika, tyaanaki, ipinaawaita kipatsiki, isimori-waanti-waitanaki. 21 Isampita-nakiri Jesús iriri iintsi, ikantzirii: “¿Tsika-paitima yitanta-nakari pintsiti?” Ikantzi: “Ari ikantzita owakira yintsita-paaki. 22 Itaakaa-waitakari paamariki, ipiinka-waitzi aajatzi nijaaki, inintzi iwamairimi. Kantatsi-rika pinisironkatyaana, pimatiro.” 23 Ikantziri Jesús: “¿Paitama pikantan-tarori ‘Kantatsi-rika...?’ aririka pinkimisantanaji, aritaki omatakyaa maaroni.” 24 Ipoñaa ikaimanaki sintsiini iriri iintsi, ikantanaki: “Kimisanta-witachana, tirika nonkimisanta-piroti, pinkimisantakaa-pirotajina awiroka.” 25 Aikirora iñaatzi Jesús ipokajiita-paaki atziri, ikisathata-nakiri piyari, ikantanakiri: “Pintainariyaari iintsi, airora pipiya-sitaari aajatzi.” 26 Ikaimanaki sintsiini piyari. Ikamanata-kaanakiri iintsika. Oshiki kantanain-tsiri: “Kamaki iintsika.” 27 Ipoñaa yakatha-wakota-nakiri Jesús, ikatziyakiri. Añaanaji. 28 Ikanta ikyaapaakira Jesús pankotsi, ari isampita-kiriri iyomitaani apaniroini, ikantziri: “¿Paitaka kaari nomatantari naaka nowawisaa-kotiri?” 29 Ikantzi Jesús: “Omapiro isintsitzi yoka piyari, okowatya aakowintyaaro amani, antzi-wintyaari aajatzi.”

Yapiitajiro Jesús ikamanta-kota inkami-motanti

(Mt. 17.22-23; Lc. 9.43-45)

30 Ipoñaa iwaanaja Jesús, ikinayitanaji Tapowiniki. Tira ininti inkima-kotiri atziri-payi. 31 Tima iyomitaa-yitatziiri iyomitaani, ikantayitziri: “Irootaintsira yaakaan-taitiri Itomi Atziri, iwaitiri. Awisawitakyaa, mawa kitaitiri, aritaki yañaaji aajatzi.” 32 Iro kan-tzimaita-chari ti iyojiita-wakiro okaratzi ikamanta-witariri. Tikatsi nintatsini isampitiri.

Tsika itzimi iriipirota-tsiri

(Mt. 18.1-5; Lc. 9.46-48)

33 Ariijiitaja Capernaum-ki. Ikanta isaikajiita-pajira pankotsi, isampitakiri Jesús, ikantziri: “¿Paitaka pikanta-wakaari inkaaranki awotsiki?” 34 Ari imairijiitaki irirori. Tima inkanta-wakaa-winta-tyaaro inkaaranki awotsiki tsika-rika itzimi iriipirota-tsiri. 35 Saikanaki Jesús, yapatotakiri 12 iyomitaani, ikantziri: “aririka pininti piriipiroti, pisiya-kotyaari ikanta otzikataari, ti impinkathari-wintanti irirori.” 36 Yamaki aparoni iintsi isaikajiitakira, ithomaakiri, ikantzi: 37 “Inkarati pairyiirori nowairo ikimisantaana, impoña yaakamiithatairi aparoni kimitariri yoka iintsi, naakara yaakamiithataki. Ari okimitari aajatzi, aririka paakamiithatakina naaka, osiyawaitakaro iriitaki paapatyaanaja otyaanta-kinari aka.”

Ari akaratziri kaari kisaniintairi

(Lc. 9.49-50)

38 Ari ikantanaki Juan: “Yomitaanarí, noñaaki chapinki aparoni atziri pairyiirori piwairo, iwawisaako-tzimaitari ikyaantasiritari piyari. Tira añaajiri ankaratiri aka, nowashaanta-kaakiri.” 39 Ikantzi Jesús: “Airo piwashaanta-kairimi. Tima inkarati tasonka-wintan-tatsiri ipairyiirora nowairo, airora ikisi-mataana osamaniitaki. 40 Tima ari akaratziri itzimi kaari kisaniintaini. 41 aririka inkaminthayiitimi impairyiitiro nowairo, inkantaiti: ‘Nopakotiri nijaa yasitaari Saipatziitotaari.’ Iriitaki impinai-tajiri apaata. Omapiro.”

Airo pantakaan-tziro kaari-pirori

(Mt. 18.6-9; Lc. 17.1-2)

42 “Tsika-rika itzimi antakaa-kironi kaari-pirori aparoni iintsi awintaanari, osiyakariri yoka aka, ari iwasankitaa-yiitairi. Iro kamiithata-tsimi inthayii-tiniri mapi ikintsiki, iwiinkai-tiri inkaariki. 43 Iroorika pako panta-piintan-tyaami kaari-pirori, piwashaantiro onkantyaa pawisakotan-tajyaari, pinkimita-kaantiro pithatyaa-tyiiromi pako. Irojatzi pijaponthokitantajyaari inkitiki. Tima ti okantya otzimawita apiti pako ompoña piñaajiro apaata yookaitaimi sarinka-winiki tsika pinkanta-jyaa pintaajya, 44 tsika anta ti inkaamanitapaji kinitsi, tsika ti intsiwaka-nitapaji paamari. 45 Iroorika piitzi panta-piintan-tyaami kaari-pirori, piwashaantiro onkantyaa pawisakotan-tajyaari, pinkimita-kaantiro pichiika-tyiiromi piitzi. Irojatzi pijaponthokitantajyaari inkitiki. Tima ti okanti otzimawita apiti piitzi ompoña piñaajiro apaata yookaitajimi sarinka-winiki tsika pinkanta-jyaa pintaajya, 46 tsika ti anta inkaamanitapaji kinitsi, tsika ti intsiwaka-nitapaji paamari aajatzi. 47 Iroorika piroki panta-piintan-tyaami kaari-pirori, piwashaantiro onkantyaa pawisakotan-tajyaari, pinkimita-kaantiro pinkitho-ryaatyiiromi pooki. Irojatzi pijapityaakin-tajyaari inkitiki. Tima ti okanti otzimawita apiti poki ompoña piñaajiro apaata yookaitajimi sarinka-winiki tsika pinkanta-jitajya pintaajya, 48 tsika ti anta inkaamanitaji kinitsi, tsika ti intsiwaka-nitaji paamari aajatzi. 49 Tima paamarikira iñaantaityaami maaroni, inkimita-kaantai-timiro aajatzi okanta katyori. 50 Kamiitha okanta tziwi okatyotzi, aririka inkonowaitiro tsika ompaitya, airo apantaaro inkatyokan-taityaaro. Ari pinkanta-najyaari awiroka ontzimatyii pinkimita-kota-jyaaro tziwi-pirori, paapatyawakaiya, tima ti okanti pintzimawintawakaiya.”

10

Iyomitaantzi Jesús ikantzi: ti okanti pookiro piina

(Mt. 19.1-12; Lc. 16.18)

1 Ikanta iwaanaja Jesús ijatiro iipatsitiki Judá-iti, ikinanakiro intatzikiro Owaryiinkaarini. Yapatotzi-winta-waari oshiki atziri. Yitapaaro iyomitaa-yitapajiri ikimita-piintzirora.

2 Ari ipokakiri Nasitantaniri, isampita-paakiri Jesús inintzi inkompita-kaiyaarimi, ikantapaakiri: “¿Sinitaa-ntsita-tsima yookiro iina aparoni atziri?” 3 Yakanaki Jesús, ikantanakiri: “¿Paitama ikantakiri awaisatzitini Moisés?” 4 Ikantajiitzi irirori: “Isinitantzi awaisatzitini Moisés ookiro ina aririka impaitairo tsika osankinata-kota ookawakaantsi.” 5 Ari yakanakiri Jesús, ikantanakiri: “Okantakaan-tziro ti pinkimisanta-niti, irootaki isinitan-tamirori. 6 Tima pairani owakira itantanakari iwitsikantzi Pawa,

Iwitsikakiri sirampari aajatzi kooya.

7 Irootaki airo isaikantaja mainari-payi asitaririki aririka yaawakaa-najyaa,

8 tima aparoni inkanta-najyaa iwathaki osiyawaityaaro iwichaa-wakaa-jyaami.

Tima inkarati aawakaa-naachari tira apiti inkanta-najyaa, aparoni ikantana iwathaki. 9 Irootaki airo okantanta yookajiro atziri iina itsipata-kaakariri Pawa.”

10 Ikanta isaikajiitzi pankotsiki, isampitairi iyomitaani okaratzi ikantakiri, 11 ikantanaki Jesús: “Itzimi-rika ookironi iina, aririka yaaji pasini kooya, imayimpi-wintakiro itawitarori. 12 Ari okimita kooya aririka ookiri oimi, aajirika pasini sirampari, omayimpitaki aajatzi.”

Itasonka-wintziri Jesús iintsi-payi

(Mt. 19.13-15; Lc. 18.15-17)

13 Ari yamaita-paakiniri Jesús intsi-payi, ikantai-tapaakiri: “Nonintzi piwasi-patzii-totiri nintsiti, pintasonka-wintiri.” Ikantzi iyomitaani Jesús: “Airo piñaasirinkiri Awinkathariti.” 14 Ti onimota-nakiri Jesús iñaakirira, ikantziri: “Pisinitiri intsi-payi impoka-siti-naata. Airo pithañaana. Tima inkarati kimitajyaarini irirori, iriitaki ñaajironi ipinkathari-wintantzi Pawa. 15 Airorika ipinkathai-tziri Pawa inkimitai-tyaari ikantara intsi-payi, airo iñiitajiro tsika ipinkatha-ritaji. Omapiro.” 16 Ithomaa-wakiri intsi-payi, iwasi-patzii-toyitakiri, itasonka-winta-yitakiri.

Mainari ashaaranta-chari

(Mt. 19.16-30; Lc. 18.18-30)

17 Iro yawisan-tanajyaarimi Jesús, isiya-sitakari aparoni atziri, ityiirowa-sita-paakari, isampita-paakiri: “¡Kamiithari yomitaan-taniri!. ¿paitama nantajiri naaka nowanta-jyaarori nañaaji?” 18 Ari yakanakiri Jesús, ikantziri: “¿Paitama pikantan-tanari: ‘Kamiithari pinatzi?’ Apanirora ikantakaaro Pawa ikamiithatzi, tikatsi pasini. 19 Piyota-kota-kiroma Ikantakaan-taitziri:

Airo pimayimpitzi.

Airo piwamaantzi.

Airo pikositzi.

Airo pithaiya-kotanta.

Airo pamatawitantzi.

Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro.” 20 Yakanaki irirori, ikantzi: “Yomitaanarí, Nomatakiro maaroni irojatzi nitanakaro pairani ainiro nintsita-paaki.” 21 Ikanta yaminanakiri Jesús, itakota-nakari, ikantziri: “Tzimatsi aparoni kowityaa-painchari kaari panti. Pimpimantiro maaroni tzimi-motzimiri, pimpiri asinonkainkari, tima osiyawaitakaro piwaa-ranta-jyaami inkitiki. Aririka pimatakiro pimpoki, piyaatina.” 22 Ikanta ikimawakira, okantzi-moniinta-nakari. Owasiri ikanta ipiyanaja, tima ashaarantzinkari inatzii.

23 Ikanta yaminanaki Jesús maaroni inampi-naki, ikantziri iyomitaani: “Oshiki ompomirintsitzi-motyaari ashaarantaniri ijatai ipinkatha-ritaji Pawa.” 24 Okiryaantzi ikantanaka iyomitaani ikimakirira ikantakiri. Ipoñaa yapiita-nakiro ikantzi: “Notomiiti. ¡Oshiki ompomirintsitzi-motyaari ijataji tsika ipinkathari-wintantzi Pawa awintaarori iwaararo! 25 Oshiki ipomirintsitaro ikyaakoitari inkyaan-tyaaro yanini omoro. Iri mapirota-chani ashaarantaniri impomirintsita-jyaaro inkyaaji ipinkathari-wintantzi Pawa.” * 26 Aikiro yokiryaa-nakitzii iyomitaani, ikantanakiri: “¿Paitama awisakotaa-tsini?” 27 Ari itsikanatanakari Jesús iyomitaani-payi, ikantziri: “Airora imatziro apaniro atziri, iriitakira Pawa matakairini. Tima tikatsi pomirintsitzi-motyaarini irirori.” 28 Ikantanaki Pedro: “Yoka nokarajiitzi nonintzi noyaatakimi, tima nookayita-nakiro okaratzi tzimi-motanari.” 29 Yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Omapiro, tzimayitatsi kimisanta-najirori Kamiithari Ñaantsi, kinkithata-koyita-najirori aajatzi, irootaki yookan-tanakarori iwanko, iririntzi, iritsiro, asitariri, iina, itomi, iipatsiti. † 30 Aritaki iñaajiro ontzimi-motajiri oshiki, anaanakiro okaratzi yooka-nakiri. Tima oshiki onkarati iwanko, iririntzi, iritsiro, asitariri, itomi, iipatsiti. Onkanta-witakyaa oshiki inkisa-niinta-waitaitiri, tima apaata aritaki iñaajiro irasi iwiro yañaayitaji. ‡ 31 Iro kantacha, tzimatsi iroñaaka oshiki itayiwitarori, iriitakira ampoita-tsini iñaayitajiro. Tzimatsi pasini ampoiyita-tsiri iroñaaka, iriitakira itayita-jyaaroni iñaayitajiro.”

Yapiitajiro Jesús ikamanta-kota iwamaitiri

(Mt. 20.17-19; Lc. 18.31-34)

32 Ikanta itonkaa-jiitzi ipampithatziro awotsi ijatziro Aapatyaawiniki. Iriitaki jiwatatsi Jesús yaniijiitzi. Okiryaantzi ikantajiitakiri iyomitaani, tharowa-siri ikantajiita iyaatziri. Ipoñaa yapiitakiro Jesús yapatotziri 12 iyomitaani, inkamantiri onkarati awishi-motirini, ikantakiri: 33 “Ajatatziira Aapatyaawiniki. Arira yaakaan-taitiriri Itomi Atziri, yayiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari, intsipata-kyaari Yomitaan-taniri, iriitaki mishakowintirini iwaitiri. Impoña iwawisaa-kiniri wirakocha-payi, 34 ithainkimawaitaitiri, impasawaitaitiri, inchoonta-waitaitiri, iwamaitakiri. Iro mawatapain-tsiri kitaitiri, aritaki yañaaji aajatzi.”

Inintziri Jacobo aajatzi Juan

(Mt. 20.20-28)

35 Ikanta itomi-payi Zebedeo yoka Jacobo aajatzi Juan, itsitoka-paakari okaakiini Jesús, ikantakiri: “Yomitaanarí, nonintzi pantinaro nonkampitimiri.” 36 Ari isampita-nakiri ikantziri: “¿Paitama pinintziri nantimiri?” 37 Ikantajiitzi: “Tima irootaintsi pimpinkathari-wintanti, pisinitina nontsipatyaami ampinkathari-wintanti piwaniinkaroki, nosaikaki aparoni pakopiroki pasini pampatiki.” 38 Ikantanakiri Jesús: “Tira piyotiro opaita pikowa-kotanari. Tima oshiki nonkimaatsityaari naaka. ¿Arima pamawitakiro awiroka onkarati pinkimaatsityaari? ¿Arima pinkimita-kyaana nonkami naaka?” § 39 Ikantajiitzi irirori: “Aritaki nomatakiro.” Ikantzi Jesús: “Omapiro, irootaintsira pimatiro onkarati nonkimaatsityaari, * 40 Irooma pintsipatyaana ampinkathari-wintanti pisaiki aparoni nakopiroki, pasini nampatiki, tira naaka nintakaan-tironi itzimi-rika nontsipatyaari, irasi itzimi-rika ikasiyakai-tzitai-takari.” 41 Ikanta ikimajiitaki pasini iyomitaani, ikisanakiri Jacobo aajatzi Juan. 42 Ipoñaa yapatota-najiri aajatzi, ikantziri: “Piyojiitzi awiroka tsika ikanta iwinkathariti pasini-satzi atziri-payi, oshiki impiratanta. Ari ikimitari aajatzi iriipirota-tsiri, isintsiwintantzi inkimisantaitiri. 43 Irooma awiroka-payi, aririka pininti piriipiroti, pisiya-kotyaari tsika ikanta ompirataari. 44 Iroorika pinintzi pijiwata-kaanti, pisiya-kotyaari ompirataari. 45 Ti iro impokan-tyaari Itomi Atziri impiratantyaa, iro ipokantakari isiya-kotyaari ompirataari, ikamawintanti, iriitaki pinakowintan-tatsini, yookakaa-wintairi maaroni.”

Yaminakai-tajiri kamiitha Bartimeo

(Mt. 20.29-34; Lc. 18.35-43)

46 Ikanta yariitaka Jesús Kasiryaariki. Ipoñaa iwaanaja itsipata-naari iyomitaani aajatzi ikaratzi apatotzi-winta-kariri. Okanta anta awotsi-nampikira, iñaapaakiri atziri paitachari Bartimeo, itomi Timeo, ikowako-yitantzi impasitai-tyaari. 47 Ikanta ikimaki irirori, iriitaki Jesús poñaachari Kasiyakaawiniki, ikaima-kota-wakiri, ikantziri: “¡Jesús! Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkata-jyaana!” 48 Oshiki ikisatha-witai-takari, imairitan-tyaari, aikiro ikaimana-kitzii sintsiini: “¡Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkata-jyaana!” 49 Katziya-paaka Jesús, ikantzi: “Pinkaiminari.” Ari ikaimai-takiri ikantai-tziri: “Pinkatziyi, kimosiri pinkanta-nakyaa, ikaimatziimi.” 50 Yookanakiro iwiryakaro, katziyanaka, ipoka-sita-paakiri Jesús. 51 Isampita-wakiri irirori, ikantziri: “¿Tsikama pinintzi nonkanta-jimika?” Yakanaki irirori, ikantzi: “Yomitaanarí, nonintzi nonkiryaaji.” 52 Ikantanaki Jesús: “Kantatsi pijataji, irootaki isitakotaa-jimiri pawintaajana.” Apatha-kirotanaka yaminawaitanaji kamiitha, iyaatanakiri Jesús awotsiki.

11

Ariitaja Jesús Aapatyaawiniki

(Mt. 21.1-11; Lc. 19.28-40; Jn. 12.12-19)

1 Aritaki okaakitzi-mata-paaki yariitan-tyaari Jesús Aapatyaawiniki. Tima ariijiitaka Chochokipankoniki aajatzi Asinonkaa-pankoniki, omontitakari otzisi Yiinkakii-toni. Ari ityaankakiri Jesús apiti iyomitaani, 2 ikantakiri: “Pijati nampitsiki amontitakari, ari piñiiro onthata-kotyaa kiripiri ipiraitari, tikira ikyaakoitari. Pinthataryaa-kotiri, pamakiri. * 3 Aririka isampii-tawakimi: ‘¿Pinkanti-rika pithataryaa-kotan-tariri ipiraitari?’ Pinkanta-nakiri awiroka: ‘Ikowatziiri Pinkathari. Aritaki yoipyaa-jimiri.’ ” 4 Jaitijiitaki, iñaapaakiri ithata-kotaka kiripiri ikyaakoitari pankotsi-nampiki. Ithataryaa-kota-paakiri. 5 Tzimatsi atziri ñaawakiriri, ikaima-kotakiri, ikantzi: “¿Pinkanti-rika pithataryaa-kotan-tariri?” 6 Ikantanakiri irirori okaratzi ikantawa-kiriri Jesús. Isinitai-takiniri yaanakiri kiripiri ikyaakoitari. 7 Yamaita-kiniri Jesús. Iwankita-kiniri manthakintsi imitzikaraki, ikyaa-kota-nakari Jesús. 8 Tzimatsi omaaronka-sitakiriri manthakintsi, pasini chikanaintsi inchasi imaaronkiro onkantyaa owaniinkatan-tyaari awotsiki tsika ikinanakira. 9 Tima inkarati atziri jiwatain-tsiri, ikaratzi oyaatakiriri itaapiiki, ikaimajiitzi, ikantzi:

¡Korakitataiki awinkathariti!

¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri! †

10 Tasonka-wintaari ikantaja pinkatha-ritain-tsini, ikasiya-kayitani awaisatzitini David.

¡Korakitataiki awinkathariti, awisiryaawinta-jyaari Inkiti-satziwí!

11 Ariitapaaka Jesús Aapatyaawiniki, kyaapaaki Tasorintsi-pankoki, yaminayita-paakiro maaroni. Tima tsitiniityaanaki, piyanaka Asinonkaa-pankoniki itsipata-naari 12 iyomitaani.

Imishatziro Jesús pankirintsi kaari kithotatsini

(Mt. 21.18-19)

12 Okanta okitaitita-manaji, piyaja Jesús ipoñaajaro Asinonkaa-pankoniki, itashaa-paaki niyaanki-thaki awotsi. 13 Yaminaki antó iñaaki okatziya pankirintsi, owaniinka okanta oisi. Ijata-sita-nakiro, yamini tzimatsi-rika okitho. Tikatsi-tzimaita, oyosiita oisi, tima tikira onkitho-paititaji. ‡ 14 Ikantanakiro: “Pasi piwiro airo pikithotai.” Ikimajiitakiri maaroni iyomitaani.

Imisitowiri Jesús pimanta-yitatsiri tasorintsi-pankoki

(Mt. 21.12-17; Lc. 19.45-48; Jn. 2.13-22)

15 Ikanta yariijiitapaja Aapatyaawiniki. Kyaapaaki Jesús Tasorintsi-pankoki, imisitowa-paakiri pimanta-yitatsiri aajatzi ikaratzi amananta-yitatsiri. Yoka-yitapaakiro iwantariri kiriiki, ari ikimitaakiro tsika iwaitziri siropayi. 16 Tira isinitanaji aparoni yawisakairo iwaararo osaikira Tasorintsi-panko. 17 Ipoñaa iyomitaan-tanaki, ikantzi: “Isankinai-takiro pairani iñaawaitzi Pawa, ikantzi:

Nowanko onatzii iroka, aritaki yamana-piintinari poñaayita-chari maaroni nampitsiki.

Iro kantacha awirokaiti, aritaki pamatawitanta-piintaki pipimanta-yitzi, pikimita-kaantakiro kosintzi-panko.” 18 Ikanta ikimajiitaki ijiwari Ompira-tasorintsitaari itsipatakari Yomitaan-taniri, yaminajiitaki tsika inkinakairo iwamaakaantiri. Iro kantacha itharowan-tayitakari Jesús, tima oshiki amina-kiriri iñiirira kamiitha okanta iyomitaan-tayitziri. 19 Tima ari tsitiniityaaki, piyanaka Jesús.

Sampisitanaki pankirintsi imishatakiri

(Mt. 21.19-22)

20 Ikanta ikina-manaji osaiki pankirintsi, iñaatziiro sampisitanaki, kamanaki maaroni oparitha. 21 Ikinkisiryaa-najiro Pedro ikantakiri chapinki Jesús. Ikantziri: “Yomitaanarí, paminiro pankirintsi pimishata-nakiri, sampisitanaki.” 22 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Pawintyaari awiroka Pawa. 23 Omapiro nonkantimi, kantatsi piñaanatiro otzisi, pinkanti: ‘Osirinki otzisi, ompiinki inkaariki.’ Airorika pikiso-siryaa-waitanaki, iriirika pawintaa-nakyaa, aritaki ikantakimiro. 24 Iroora nokantan-tamiri, tima aririka pamaniri Pawa pikamitiri tsika ompaityaa, pawintaa-nakyaari-rika, aritaki imatakimiro pikowa-kotziriri. 25 Aririka pamaniri Pawa, paripirotajiri tzimatsi-rika kaari onimota-kayimini, aritaki imatajimi Asitairi Inkiti-satzi yaripirotaimi awiroka tzimatsi-rika pikinakaa-sitakari. 26 Airorika paripirotari ikaratzi kishimiri, tima airo yaripirotaami awiroka Asitairi Inkiti-satzi.” §

Isintsinka Jesús

(Mt. 21.23-27; Lc. 20.1-8)

27 Ikanta yariijiitaka Aapatyaawiniki, aniiwaitapaji Jesús Tasorintsi-pankoki. Ipoka-sita-paakiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari, itsipatakari Yomitaan-taniri-payi aajatzi Antari-konaiti. 28 Isampita-paakiri, ikantziri: “¿Paitama ontyaan-kakimiri piñaakantiro pitasorinka?” 29 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Tzimatsi naaka nosampitimiri. Aririka pakakinaro, aritaki nonkantakimi ipaita otyaanka-kinari. 30 Tima ikiwaatantaki pairani Juan, ¿Paitama otyaanka-kiriri? ¿Iriima Pawa? ¿Atzirima?” Pakajiitityaa.” 31 Ari ikanta-wakaa-jiitanaka: “Aririka ankantiri Pawa otyaankakiri, aritaki inkanta-nakai: ‘¿Paita kaari pikimisantantari?’ 32 Aamaa-sityaa ankanti: ‘Atziri otyaankakiri.’ ” Iro kantacha itharowantari inkisanakiri atziri-payi. Tima inkanta-jiiti atziri-payi Kamantan-tzinkarini inatzii Juan. 33 Ari ikantajiitzi: “Ti noyotiro.” Ikantzi Jesús: “Pikimitaka awirokaiti ti pininti pinkaman-tinaro, aajatzi naari airo nokaman-tzimiro paita otyaanka-kinari.”

12

Kaari-piro-siriri antawai-rintzi

(Mt. 21.33-46; Lc. 20.9-19)

1 Ari yitanaaro Jesús isiyakaa-wintziro okaratzi iyomitaan-tayitziri, ikantzi: “Tzimatsi atziri pankitzirori chochoki-masi, itantota-kotakiro maaroni othapiki, iwitsika-sitakiro iwiro owaaki apaata, iwitsikaki atiimintotsi yaminakoi-tantyaarori pankirintsi isaikaitaki jinoki. Yaminaki atziri aminironi iwankiri-masi. Jataki irirori intaina. 2 Okanta okithoki-paititaki chochoki, ityaankaki impiratani yaajati. 3 Ikanta iñaawakiri antawai-rintzi, yaawakiri ipasawaita-wakiri, yoipyaajiri tikatsi yaanaji. 4 Ityaanka-witaka aajatzi pasini impiratani. Itsitonkai-nawaitakiri, ikawiya-waitakiri. 5 Ityaantaki aajatzi pasini, iwai-takiri. Tima oshiki ikaratzi ityaanta-witakari, tzimayitatsi ipasawaitai-takiri, iwai-takiri pasini-payi. 6 Aparoni ikantapaaka itomi irirori, yitakoki-pirotari, ityaantakiri, ikanta-siritzi: ‘Iriirika notomi naaka, ari impinka-thaitakiri.’ 7 Iro kantacha yokapayi antawai-rintzi, ikanta-wakaa-jiita: ‘Yoka asitajyaaroni apaata pankirintsi-masi. Thami awiri, ayiroota aroka.’ 8 Yairika-wakiri, iwakiri. Yookakiri othapikita-paaka pankirintsi-masi. 9 ¿Paitama yantiri asitarori pankirintsi-masi? ¿Tima ari impokanaki irirori, iwakiri aamawinta-witarori iwankiri-masi, yaminanaji pasini? 10 ¿Tima piñaanatiro sankinarintsi? Ikantaitzi:

Imaninta-witakaro kipayi witsikirori pankotsi,

Iro kantacha irojatzi yaitairi iroka otzinkami-pirori. *

11 Iriitaki Awinkathariti Pawa matajirori.

Irootaki okiryaa-wintan-tariri.”

12 Ari inintawi-jiitanaka yaakaan-tanakirimi Jesús, iyotawakiro iriitaki ikinkithata-kotziri. Ti onkanti, tima intharowan-tatyii-yaari atziri piyotzi-minta-kariri. Iwashaanta-nakiri, ijapithatajiri.

Kamiithama impinaitiri pinkathari

(Mt. 22.15-22; Lc. 20.20-26)

13 Ipoñaa ityaantaitaki Nasitantaniri itsipatakari ikaratzi aapatyaa-yitariri Herodes, inintajiiwita inkompita-kaiyaarimi Jesús. 14 Ikanta yariijiitaka, ikantapaakiri: “Yomitaan-tanirí, okaratzi piñaa-nitari awiroka iroopiro onatzii. Ti pinkimisantiro ikantayitziri atziri, ti piñaawaitiro pinimota-kaantyaariri. Piyomitaan-tziro awiroka iroopirori inintakaan-tziri Pawa. ¿Kamiithata-tsima ampiri kiriiki isintsitan-tziri iwinkathariti wirakocha-payi? ¿Ampinatirima? ¿Airoma apinatziri?” † 15 Iyotakiri Jesús, owapyiimotan-taniri inatzii ikaratzi sampita-kiriri, ikantanakiri: “¿Paitama piñaantan-tanari? Pamakinari kiriiki, naminawakiri.” 16 Yamaita-paakiniri. Ikantzi Jesús: “¿Paitama asitarori isiyakaaro aka? ¿Paitama asitarori iwairo?” Ikantajiitzi irirori: “Irasi César.” 17 Ikantzi Jesús: “Tima iriitaki iwinkathariti wirakocha asitari, pantantyaaniri isintsiwintzimiri, pimpinatiri. Iriima ikaratzi yasitari Pawa, pantantyaaniri isintsitzimiri irirori.” Okiryaantzi ikantajiitanaka ikimirira Jesús.

Isampita-kowintai-tziro aririka yañaaji kamayitain-tsiri

(Mt. 22.23-33; Lc. 20.27-40)

18 Ipoñaa ipokajiitaki Tampatzikawiri iñiiri Jesús. Iriitaki Tampatzikawiri kantatsiri: “Airo yañaaji kamayita-tsiri.” Isampita-paakiri Jesús, ikantziri: 19 “Yomitaan-tanirí, isankinataki pairani Moisés, ikantzi: ‘Aririka inkami atziri, airorika iwaiyan-takairo iina, kantatsi yaajiro iririntzi, iwaiyan-takaajiro irirori. Inkimita-kaantiri iriimi asityaarini iririntzi kamaintsiri.’ 20 Thami ankantawaki: Tzimatsi karatatsiri 7 iririntzi. Itarori itzimi yaaki iina, tikira iwaiyan-takairo iina, kamaki. 21 Ipoñaa yaawitaaro pasini iririntzi apitita-tsiri itzimi. Ari ikimitakari irirori, kamaki, ti iwaiyan-takairo. Ipoñaawita-paaka mawatatsiri itzimi, aajatzi ikimitakari irirori. 22 Ari ikantakari maaroni ikarajiitzira 7 iririntzi. Tikatsi aparoni waiyanta-kaironi. Ari owiraantarori kamaji aajatzi iroori kooya. 23 Aririkami yañaayitaji apaata kamayita-tsiri, ¿itzimikama oiminta-pirotyaari kooya? Tima maaroni ikaratzira 7 iinanta-witakaro.”

24 Yakanakiri Jesús, ikantziri: “¿Paitama kaari pikimathatantaro Sankinarintsi-pirori? ¿Paitama kaari piyota-kotantaro itasorinka Pawa? 25 Tima aririka yañaayitaji kamayita-tsiri, airo itzimaji aawakai-yitaa-chani. Isiyapa-jyaari Maninkariiti anta inkitiki. 26 Irooma okanta-kota yañaayitaji kamayitain-tsiri, ¿tima piñaanatiro isankinatakiri Moisés tsika ikanta Pawa iñaanatan-takariri otaara kitoochii-masi? Ikantakiri:

Naakataki Iwawani Abraham, Isaac, aajatzi Jacob.

27 Ari ayotziri irirori, tima ti imatiro kaminkari inkimita-kaantai-tyaari iwawani, apatziro ikaratzi añaatsiri ¿Ñaakiro? Pikinakaa-sitakaro awiroka.”

Otzinkami-pirori Ikantakaan-taitziri

(Mt. 22.34-40)

28 Ari ipokapaaki aparoni Yomitaan-taniri, ikimapaakiri iñaanata-wakaa. Iyotapaaki kamiitha iyomitaakiri Jesús yoka Tampatzikawiri-satzi, isampita-paakiri irirori: “¿Tsikama otzimika itarori oninta-pirota Ikantakaan-taitani?” 29 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Iroka ninta-pirota-chari, okantzi:

¡Pinkimi Israel-iiti! Yoka Awinkathariti Pawa, aparoni ikanta Ipinkatharitzi irirori.

30 Piwinkathariti inatzi Pawa, ontzimatyii pininta-piro-tajiri, pininta-siri-tajiri, pininta-sintsi-tajiri. Isiriki piwairi.

Irootaki iroka otzinkami Ikantakaan-taitani. 31 Ari osiyaro apitita-naintsiri, kantatsiri:

Pintakota-jyaari pishininka pinkimita-kaantiri pitakota awiroka.

Tikatsira pasini Ikantakaan-taitani anairori iroka-payi.” 32 Ikantanaki Yomitaan-taniri: “Kamiithataki, omapiro pikantakiri: Aparoni inatzi Pawa tikatsi pasini. 33 Oshiki okamiithataki aninta-pirotajiri, aninta-siritajiri, aninta-sintsitajiri, isiriki awairi. Aajatzi ankimita-wakaa-najyaa aroka, antakota-wakai-yitajyaa. Iroora ikowakaa-pirotairi Pawa, anairo ipomitai-tziniriri yatsipi-wintaitari Pawa.” 34 Ikanta iñaakiri Jesús kamiitha okaratzi ikantakiri, ikantanakiri: “Irootaintsimi piñiiro pimpinkathatairi Pawa, omatantyaari impinkathari-wintaimi irirori.” Tikatsira nintanaa-tsini isampita-najiri Jesús.

¿Paita charinin-tariri Saipatzii-totaari?

(Mt. 22.41-46; Lc. 20.41-44)

35 Ipoñaa iyomitaantaki Jesús Tasorintsi-pankoki, ikantzi: “Pikimakiri Yomitaan-taniri, ikantzi: ‘Yoka Saipatzii-totaari incharinita-jyaari pinkatharini David.’ ¿Tsikama inkantyaaka?” 36 Tima Tasorinkantsi ñaawaita-kaakiri pairani pinkatharini David, ikantaki pairani:

Iñaawaitanaki Pawa, ikantawajiri Nowinkathariti:

Pisaikapaji nakopiroki ampinkathari-wintanti,

Irojatzi noitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri,

Aripaiti intyiirowa-sita-jyaami, pimakoryaa-kitzitan-tajyaari.

37 Imatzitakaro David ikantaki: ‘Nowinkathariti inatzii Saipatzii-totaari.’ ¿Tsika inkini incharinityaari?” Ikanta maaroni atziri piyotain-chari, onimoyitakiri ikimiri ikantayitziri Jesús.

Ikinkithata-koitziri yotzinkari

(Mt. 23.1-36; Lc. 11.37-54; 20.45-47)

38 Ipoñaa ikantaki aajatzi Jesús: “Paamaiyaari Yomitaan-taniri. Oshiki iniwitaro iwaniinka-tziityaa, ishamita-kaayityaaro iithaari-thanthanaa. Inintzi pinkatha iwithata-piintai-tyaari aririka iñiitiri tsika iyomparita-piintaita. 39 Yasiminthataro isatikaitiri niyaanki karapapankoki impinka-thaitiri. Ari okimitari aririka ijati tsika yakyoota-wakaa-jiita. 40 Yathawaa-yitaro aajatzi kinankaro yaapithatziro owanko. Iro isanthatakantarori yamanayita-piintzi airo iyotantaitari. Iro kantacha oshiki iwasankitaitairi.”

Asinonkainkaro kooya

(Lc. 21.1-4)

41 Okanta aparoni kitaitiri isaiki Jesús Tasorintsi-pankoki, ari isaiki-mota-paakiro ititaita-piintziri ipasitan-taitari kiriiki. Iñaatziiri ipokajiitaki atziri ikaratzi tiyitatsiri iiriikiti. Tzimatsi oshiki ashaarantaniri titayitatsiri oshiki kiriiki. 42 Ari opokapaaki kooya kinankaro, asinonkainkaro onatzii, otitapaaki iroori apimintyaki-tiini kiriiki, tikatsi antitachani yamanantai-tantyaari. 43 Ikaimanakiri Jesús iyomitaani, ikantziri: “Anaantaki iroka kooya, anaakiri pasini atziri ikaratzi tiyiwitain-chari. Omapiro. 44 Tima inkarati titayiwitain-chari oshiki yasitakaa-witakariri Pawa, itita-sitakari tzimaraanta-tsiri iiriikiti. Irooma iroka kinankaro, apintzi-ryaakiri otitakiri oiriikiti amanantan-tyaarimi owariti.”

13

Ikinkithata-kotziro Jesús omporoki tasorintsi-panko

(Mt. 24.1-2; Lc. 21.5-6)

1 Ikanta isitowanaji Jesús Tasorintsi-pankoki, ikantzi aparoni iyomitaani: “Yomitaanarí, pamini-rotyaa mapi iwitsikan-taitarori, antaro onayitzi, owaniinka-waitaka pankotsi.” 2 Ikantzi Jesús: “Maaroni pankotsi okaratzi piñii-rika, airo piñaayitajiro okaratzi opiwiryaaka apaata, inthonkaitiro imporokaitiro.”

Iñiitiri aririka onthonki-matajyaa

(Mt. 24.3-28; Lc. 21.7-24; 17.22-24)

3 Ikanta yariijiitaka tonkaariki Yiinkai-toniki, imontita-paakaro Tasorintsi-panko. Ari isaikapaaki Jesús. Ikanta Pedro, Juan, Jacobo aajatzi Andrés, isampijiitakiri Jesús tikatsi pasini-payi kimirini, ikantziri: 4 “Pinkamantina. ¿Tsika-paitama omonkaratyaa okaratzi pikantakiri? ¿Paitama noñiiri noyotan-tyaari?” 5 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Paamaiyaa yamatawitai-tzimi = kari. 6 Tima oshiki pokatsini apaata impairyaa-paakiro nowairo, inkanti: ‘Naaka Saipatzii-totaari.’ Oshiki yamatawiti. 7 Tima ari pinkima-koyitakiro oshiki manataantsi. Paamaiyaa oimiraa-siritzimi = kari, ontzimatyii omatyaa iroka-payi, tikira-tzimaita omonkaratyaata onthonkan-tajyaari maaroni. 8 Imaimanita-wakaityaa nampitsiki, iwayirita-wakaiyaa pinkathari-payi. Onikayityaa tsika-rika-payi. Iñiiti tashitsi. Irootaki itanakyaaroni inkimaatsitai-tyaaro maaroni iroka-payi.

9 Ontzima-tyiira paamaayityaa. Tima yaakaan-taita-tyiimi jiwari-payiki impasawaitaitimi karapapankoki. Impoña yaitanakimi isaikayitzira pinkatharintsi okantakaan-tziro pawintaana, ari pinkinkithata-koyita-jinari anta. 10 Iro ninta-pirotacha itawakyaaro inkima-kotairo atziri-payi Kamiithari Ñaantsi maaroni nampitsiki. 11 Aririka yaitanakimi, airo okantzimo-siri-waitami, pinkanti: ‘¿Paitama nonkantiriri?’ Tima Tasorinkantsi yotakayi-mironi opaita pinkantiri, tira awiroka ñaawaita-sita-chani. 12 Ari iñiitaki aakaantirini iririntzi iwa-kaantiri. Piñii aakaantirini itomi. Piñii wamaakaan-tirini asitariri ikisaniinta-nakiri. 13 Oshiki inkisaniinta-nakimi okantakaan-tziro pawintaajana naaka. Iro kantacha ikaratzi oijatanari yawintaajana, iriitakira awisakotaa-tsini. *

14 Aririka piñaakiri ipaitai-tziri ‘Pinkaari Apirotan-taniri’ isaikapaaki tsika ti inintakaitiri, inkarati nampita-jyaaroni aka iipatsitiki Judá-iti, ontzimatyii isiyi otzisiki. Tima iriitaki ikinkithata-kotakiri pairani Kamantan-tzinkari Daniel. (Inkarati ñaanataironi iroka, ontzimatyii ikimathatiro.) 15 Pisaiki-rika intakiroki piwanko, ari pimpoñiiyaa pisiyanaki, airo pikyaa-panaatzi paapanaati tsika ompaityaa. † 16 Piwaniki-rika pisaiki, airo paapanaatziro pithaari. 17 ¡Inkanta-matsitaitiro onkarati motyaata-tsini, aajatzi tzimayita-tsini intsiti ainiro ithoyitzi otomi! 18 Pamaniri Pawa, pinkantiri: ‘Pookakaa-wintajina airo nosiyan-tawaitanaka kyaarontsi-paitiki.’ 19 Tima antaaro onkantyaa yasinonkaityaa apaata. Tima pairani owakira iwitsikai-takiro kipatsi irojatzi iroñaaka, ti iñiiti siyaaroni iroka asinonkaantsi. Airo apiita iñiiti siyaaroni. 20 Airo itharokyaatzimi Pawa imairintziro iroka asinonkaantsi, tikatsi awisakotaa-tsinimi. Ikamintha iyosiitai-takiri ikaratzi awintaa-jariri Pawa, irootaki yoimairintan-takarori sintsiini asinonkaantsi. 21 Aririka pinkimi inkantaitimi: ‘Yoka Saipatzii-totaari.’ Pasini kantatsini: ‘Jiirinta Saipatzii-totaari,’ airo pikimisantziri. 22 Ari impokaki siyakotyaarini Saipatzii-totaari, siyakotyaarini Kamantan-tzinkari. Iñaakan-tapaaki kaari iñaapiintaitzi. Inintawita-paakyaa yamatawitiri ikaratzi iyosiitakiri Pawa, kantatsira. 23 Paamawinta-yityaara awiroka, aritakira nokaman-tzita-yitakamiro.”

Impiyan-tajyaari Itomi Atziri

(Mt. 24.29-35,42-44; Lc. 21.25-36)

24 “Aririka onkarata-paaki apaata antaro yasinonkaityaa, aritaki intsiwakaki ooryaatsiri, airo yoorinta kasiri. 25 Inparyaayiti impokiro, aajatzi ikaratzi tzimawita-chari isintsinka inkitiki, oshiki inkanta-kanta-yitanakyaa. 26 Aripaitira impokaji Itomi Atziri inkinan-tapajyaaro minkori, iñiitawajiro isintsinka aajatzi iwaniinkaro. 27 Impoña intyaan-kakiri Maninkariiti, yapatota-pajiri ikaratzi iyosiitai-takiri nampitarori tsika-rika-payi owiraapaja kipatsiki, tsika owirathapitapaja.

28 Tima onkimita-jyaaro tsika okanta piñaa-piintziro pankirintsi, aririka piñaakiro airisiyitanaji, piyotzi irootaatsi osarintsitzi-mataji. ‡ 29 Irootaki piyotiri awirokaiti, aririka piñaakiro okaratzi nokanta-kimiri, pokimataana. 30 Airo ikamita yoka ashininka-payi, irojatzi iñaanta-kyaarori okaratzi nokanta-kimiri. Omapiro. 31 Arira onthonka-jyaari inkiti aajatzi kipatsi, irooma noñaani-yitakari omapirotatyaa iroori.

32 Tikatsi yotironi kitaitiri, tsika iwiraiyaa ooryaatsiri nompiyan-tajyaari. Tira iyotiro Itomi, iri mapirotzirori inkiti-wiri Maninkari. Apatziro iyotziro Asitanari irirori. 33 Paamaiyaa, aamawinta pinkantyaa, pamani. Tira piyoti tsika-paiti omonkaratan-tyaari. § 34 Okimityaaro aririka ijati aparoni atziri intaina. Yookanakiro iwanko, inkanta-yitanakiri maaroni impiratani onkarati yantiniriri. Aajatzi inkimitaakiri aamaako-wintarori pankotsi, inkanta-nakiri: ‘Paamawinta-jyaana nompiyi.’ 35 Pisakisiriti awiroka, tima ti piyoti tsika-paiti impiyi asitarori iwanko, tsitinii-tiini, niyaankiiti-paiti, iñaaki-rika waripa, onkitaitita-manaji-rika, 36 onkantyaama aririka imapokajiro impiyi, airo iñaapajimi pimayi. 37 Okaratzi nokanta-yitzimiri awiroka, irootakira nokanta-yitzi-tariri aajatzi maaroni: Paamaiyaa.”

14

Ikamanta-wakaita yaakaantiri Jesús

(Mt. 26.1-5; Lc. 22.1-2; Jn. 11.45-53)

1 Ari oyotapaaka apiti kitaitiri yoimosirinka-piintai-tziro Anankoryaantsi, iwanta-piintai-tarori yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi. Ari ikamanta-wakaakari ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari itsipatakari Yomitaan-taniri-payi, ikanta-wakaa-jiita: “Thami amatawitiri Jesús ayiri awa-kaantiri. 2 Iro kantacha, airo amaimanitziri kitaitiri yoimosirinkaita, ikisako-wintari = kari atziri-payi.”

Isaitan-taitari Jesús kasankaari

(Mt. 26.6-13; Jn. 12.1-8)

3 Ikanta ikinanaji Jesús Asinonkaa-pankoniki, osaiki iwanko Simón omawitari pairani kowiinkari pathaa-rontsi. Ari isaikaki iwajiita. Ariitapaaka aparoni kooya amakotaki kasankaari. Oyosiita owaaki incha-tyaaki, oshiki owinaro, kamiitha okantaka onaki iwitsikai-tziro mapi. Osataa-kotakiro opatziki, osaitan-takari ipatziinaki Jesús. * 4 Kisanaka ikaratzi ñaakirori, ikanta-wakaanaka: “¿Paitama aparaatan-tarori kasankaari? 5 “¿Paitama kaari ipimantai-tantaro kasankaari? Ari aakimi oshiki kiriiki, iriitaki ampasityaaririmi asinonkainkari-payi.” Ikisanakiro kooya. † 6 Ari ikantzi Jesús: “Piñaa-sityaaro. ¿Paitama pikisan-tarori? Kamiitha noñaakiro naaka antakiri. 7 Iriima asinonkain-kariiti irasi iwiro isaiki-motimi, pininti-rika pintakotyaari, ari pimpasita-kyaari. Irooma naaka, kapichinita-paaki nosaiki-mota-najimi. 8 Tima antatziiro iroka kooya aawyiiri iroori, jiwataki osaitan-tanaro kasankaari omishata-tyaana tsika onkantyaa inkitaitina apaata. 9 Tsika-rika ikamantai-tairo Kamiithari Ñaantsi, aritaki inkinkithata-koitairo aajatzi iroka kooya, inkinkithasiritan-taityaarori antakiri iroori. Omapiro.”

Ikinkisiryaa Judas yaakaantiri Jesús

(Mt. 26.14-16; Lc. 22.3-6)

10 Ikanta Judas Nampitsiwiri, ijata-sitakiri ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari yaakaantiri Jesús. Iriiwitaka itsipawitari 12 iyomitaani. 11 Antaro ikimo-siri-jiitanaki jiwari, isinitaakiri impiri kiriiki. Yamina-minata-nakiro Judas tsika inkinakairo yaakaantiri Jesús.

Owiraantarori iwakaanaari iyomitaani

(Mt. 26.17-29; Lc. 22.7-23; Jn. 13.21-30; 1 Co. 11.23-26)

12 Iroora itarori kitaitiri iwanta-piintai-tarori yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi, iwamaa-piintaitzi aajatzi ipira yatsipitaitari iwaitari kitaitiri Anankoryaan-tsiki. Isampitakiri iyomitaani Jesús, ikantziri: “¿Tsika ankotsita-kaantika ayaari oimosirinkan-tyaarori Anankoryaantsi?” 13 Ipoñaa ikantanakiri apiti iyomitaani: “Pijati nampitsiki, ari pimonthai-yaari atziri yaakotziro inijaati kowityaa-niki. Piyata-nakiri, 14 tsika-rika inkyaapaji, pinkantiri asitarori iwanko: ‘Inintzi iyoti Yomitaanari tsika yakyootiri iyomitaani yoimosirinkiro kitaitiri Anankoryaantsi.’ 15 Ari iñaakana-kimiro jinoki iwanko, antaro okantaka iwitsikai-takiro onkini iwaityaa. Ari pinkotsita-kaantiri ayaari.” 16 Jaitijiitaki iyomitaani ariitaka nampitsiki. Iñaakiro okaratzi ikantakiriri, ari ikotsita-kaantakiri iyaari kitaitiri Anankoryaantsi.

17 Okanta otsitiniityaanaki yariita-paaka Jesús, itsipata-paakari 12 iyomitaani. 18 Ikanta iwajiitara, ikantzi Jesús: “Pikaratakira pakyootana, tzimatsira aparoni pithoka-sityaanani. Omapiro.” 19 Owasiri ikantajiitanaka. Aparoni-payi yitanakaro isampitziri, ikantziri: “¿Naakama?” 20 Ikantzi Jesús: “Iriitaki aparoni pikaratakira, ochaanta-kirori yatantari tsika noochaantziro naaka. 21 Omapirotatyaa impyaakotyaa Itomi Atziri, tima irootaki isankinata-koitakiri pairani. Iro kantacha nokantzi naaka: ¡Ikanta-machiitziri! Airo itzimaa-jatzimi yoka, aakaantirini Itomi Atziri.”

22 Tima ainiro isaiki iwajiita, yaakiro Jesús yatantari, ipaasoonki-wintakiro, ipitoryaakiro, ipayitakiri iyomitaani, ikantziri: “Iroka, piyaaro, nowatha onatzii.” ‡ 23 Ipoñaa yaakotakiro iraitziri, ipaasoonki-wintakiro, ipakotakiri iyomitaani, irayitaki ikarajiitzi. 24 Ikantziri: “Niraani onatzii, iro ñaakanta-pirotironi ikasiya-kaantaitani. Irootaki sitowaa-tsini, ari onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari oshiki atziri. 25 Airo niritaaro iroka, irojatzi apaata aririka impinkathari-wintantai Pawa, aripaiti apiitajirori. Omapiro.”

Ikinkithata-kotziri Jesús imanakotiri Pedro

(Mt. 26.30-35; Lc. 22.31-34; Jn. 13.36-38)

26 Ikanta ithonka-nakiro ipanthaa-kotziri Pawa, jaitijiitanaki Yiinkai-toniki. 27 Ikantanakiri Jesús iyomitaani: “Irootaintsi pooka-jiitina awirokaiti iroñaaka tsitiniri. Tima irootaki isankinata-koitakiri pairani ikantaitzi:

Nowiri aamaako-wintariri ipiraitari, aritaki inthonkakyaa iwaraa-nakyaa ipira. §

28 Iro kantacha, aririka nañaaji, naaka itajyaaroni nojataji Tapowiniki.” 29 Ari yakanaki Pedro, ikantzi: “Aritakima yookajiitanakimi pasini-payi, airo nomatziro naaka.” 30 Ikantziri Jesús: “Iroñaaka tsitiniri, tikira apititanaki iñii waripa, mawasatzi pimanakotina, pinkanti: ‘Ti noñapiintiri Jesús.’ Omapiro.” 31 Aikiro isintsitatzii Pedro, ikantzi: “Airo nooki-mii, aritaki ankarati ankami.” Ari ikantajiitaki aajatzi ikarajiitzi.

Yamani Jesús Toonkaitoniki

(Mt. 26.36-46; Lc. 22.39-46)

32 Ikanta yariijiitaka ipaitai-tziro Toonkaitoni, ikantapaakiri iyomitaani-payi: “Ari pisaikawaki aka, namanawaki.” 33 Iri itsipatanaka Pedro, Jacobo aajatzi Juan. Antaro yiraa-sirita-kota-paakari. 34 Ikantziri: “Owamai-mata-tyaana nowasirinka. Ari pisaikawaki awiroka aka, pisakijiiti.” 35 Iwaaniintanaka kapichiini irirori. Tyiirowa-paaka, yamanapaaki, onkantyaa airo ikimaatsitan-taromi awishi-motirini. 36 Ikantzi: “Asitanarí, tikatsi pomirintsitzi-motyaamini awiroka. Nonintawita pookakaa-winti-naromi onkarati nonkimaatsityaari. Iro kantacha airo pimatanaro okaratzi nokowawitakari naaka, iro pimati paita pininta-kaakinari awiroka.” 37 Ikanta ipiyapaaka, iñaapaa-tziiri imaajiitzi. Ikantapaakiri Pedro: “Simón, ¿pimaatzii? ¿Tima pinkisa-sityaaro kapichiini piwochoki?. * 38 Pisaaki-jiiti, pamani iñaantaitami = kari, inintaiti yantakai-timiro kaari-pirori. Oshiki okaratzi kamiithata-tsiri pininta-witari pantirimi, iro kantacha ti pinkisa-siwai-nityaa.” 39 Aajatzi ipiyanaja, amanapaji. Irojatzi yapiitapaji ikantakiri inkaaranki. 40 Ikanta ipiyapaja, aajatzi iñaapajiri imaajiitzi, tima ayimata-tziiri iwochokini. Ipasiki-waitzi iyomitaani, ti iyoti tsika inkanti. 41 Iro mawatatsiri ipiyaka, ikantapaakiri: “¿Irojatzima pimaajiitzi? Monkarata-paaka yaakaan-tantai-tyaariri Itomi Atziri, yaitanakiri kaari-piro-siririki atziri. 42 Pimpiriinti, thami ajataji. Okaakitzi-mata-paaki pimantinani.”

Yaitakiri Jesús

(Mt. 26.47-56; Lc. 22.47-53; Jn. 18.2-11)

43 Iñaawai-minthaitzi Jesús, imapoka-sitaka yariita-paaka Judas ikarata-piintziri 12 iyomitaani. Oshiki atziri itsipata-paaka, yamayitaki iwisa-minto, ipasa-minto. Ityaankani inatzii ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, Yomitaan-taniri, aajatzi Antari-konaiti. 44 Tima ikamantzi-takari yamayitakiri yoka pithoka-sityaarini, ikantakiri: “Itzimi-rika nowithata-paakyaari noninta-porota-paakiri, iriitaki, pairikiri, paanakiri.” 45 Ari itsitoka-paakari Judas okaakiini Jesús, ikantapaakiri: “Yomitaanarí.” Ininta-porota-paakiri iwithata-paakari. 46 Yairikai-tapaakiri Jesús, yoosoita-paakiri. 47 Ikanta tsipata-kariri okaakiini Jesús, inosika-nakiro iyotsiroti, itotzitakiri iyimpita impiratani Ompira-tasorintsi-pirori. 48 Ipoñaa ikantzi Jesús: “¿Naakama kosintzi pamasitan-tanari piwisa-minto aajatzi pipasa-minto pairikan-tyaanari? 49 ¿Tima piñaa-piintina noyomitaantzi kitaitiri-payi Tasorintsi-pankoki, kaarima paantana anta? Ari onkantyaa, irootaki omonkaratan-tyaari ikantai-takiri Sankinarintsi-piroriki.” 50 Siyajiitanaka iyomitaani, yookanakiri apaniroini.

Mainari siyanain-chari

51 Tzimatsi mainari oyaatako-winta-nakiriri Jesús. Ikithaa-witaka manthakintsi karini-masita-tsiri. Iro kantacha yairikawii-takari irirori, 52 yookanakiro iithaari ithañaanaka, isiya-mirikita-sitanaka.

Yapatowintaitari Jesús

(Mt. 26.57-68; Lc. 22.54-55,63-71; Jn. 18.12-14,19-24)

53 Ipoñaa yaitanakiri Jesús Ompira-tasorintsi-piroki. Ari yapatojiitaka maaroni ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, Antari-konaiti, aajatzi Yomitaan-taniri. 54 Ikanta Pedro nosikaka ipoki intainaini, iyaatako-winta-tziiri Jesús, irojatzi yariitan-tapaaka iwankoki Ompira-tasorintsi-pirori. Kyaapaaki owaankiiri-tsitiki pankotsi, ari isaikapaakiri itsipata-paakari kimpoyaan-taniri, yakitsi-jiita paamariki. 55 Ikanta ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari itsipatakari ikaratzi apatotain-chari, yaminawitaka ipaita thaiya-kotyaarini Jesús ompoñaan-tyaari iwa-kaantiri. 56 Tzimawitaka oshiki thaiyako-witapaa-kariri, ti omonkarata-wakaa-tzimaityaa okaratzi ikantayi-witakari pasini-payi. 57 Ari ikatziya-jiiwitanaka, ithaiya-kota-nakari Jesús, ikantzi: 58 “Nokimiri naaka chapinki ikantzi: ‘Ari nomporokakiro Tasorintsi-panko, iwitsikani atziri, iro mawatatsiri kitaitiri nonthonkajiro nowitsikainiri naaka pasini, kaari ipomirintsita atziri iwitsikairo.’ ” 59 Iro kantacha ti onkanti yaapatyaa-wakaa-wintyaaro okaratzi ikantako-witariri Jesús. 60 Ipoñaa ikatziyanaka Ompira-tasorintsi-pirori, isampita-nakiri Jesús, ikantziri: “¿Paitama kaari pakanta? ¿Tima piyota-kotiro okaratzi ikantakoi-tzimiri?” 61 Irojatzi imairitaki, ti yaki. Yapiitakiri isampitziri: “¿Awirokama Saipatzii-totaari, Itomi Thasonkawintaari?” 62 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Naakataki. Irootaintsi piñiiri Itomi Atziri isaiki-motairi irako-piroriki Pawa Sintsi-pirori impinkatha-ritai. Ari piñaajiri impiyi inkinapaji minkoriki.” 63 Ikanta ikimawakira Ompira-tasorintsi-pirori, isara-nakiro iithaari ikisanaka, ikantanaki: “Tikatsi aninti pasini inkanta-koitiri. 64 Pikimajiitaki awirokaiti thainkakiri Pawa. ¿Tsikama pikanta-jiitzika awiroka?” Ikantajiitzi maaroni: “¡Tzimataiki ikinakaa-sitani! ¡Ontzimatyii inkami!” 65 Tzimatsi ikarajiitzi choonta-poro-waita-nakiriri. Tzimatsi pasini owasi-porota-nakiriri ikaposa-poro-tzimaitari, ikantziri: “¡Intsityaa piyoti, Kamantan-tzinkarí!” Imatzitakaro aajatzi aamaako-wintaniri, ipasa-poro-waitakiri.

Ikantzi Pedro: Ti noñiiri naaka Jesús

(Mt. 26.69-75; Lc. 22.55-62; Jn. 18.15-18,25-27)

66 Ikanta isaikakira Pedro intakiroki, sitowapaaki kooya impiratani Ompira-tasorintsi-pirori. 67 Oñaapaakiri Pedro yakitsita, okantziri: “¿Tima awiroka itsipata pairani Jesús Kasiyakaawini-satzi?” 68 Imanakotanakiri Pedro, ikantanaki: “Tityaa, ti nokimathatimi ipaita pikantanari.” Ari isitowa-paintzi kapichiini. Irojatzi iñaanta-nakari waripa. 69 Okanta osamaniitaki, oñaajiri aajatzi, okamantakiri ikaratzi akitsita-chari, okantziri: “Irijatziitara yoka.” 70 Yapiita-nakiro Pedro imanakotsiri. Tikira osamaniti, yapiita-nakiro ikaratzi saikain-tsiri isampitziri, ikantziri: “Awirokataki itsipata-piintari Jesús, tima Tapowini-satzi pinatzii, iriiwaitaki iñaawaita-piintzi irirori.” † 71 Ikantzi Pedro: “Tima, ti noyotiro pikantanari. Iyotzi Pawa omapiro nokantzi, nothaiya-rika iwasankitai-naata.” 72 Tikira osamaniti ari yapiita-nakiro iñaanaki waripa, kantanaka apiti yapiitakiro iñii. Ari ikinkisiryaa-nakiro Pedro ikantakiriri Jesús: “Tikira apititi iñii waripa, mawasatzi pimanakotina, pinkanti: ‘Ti noñiiri Jesús.’ ” Iraanaka ikinkisiryaa-nakiro.

15

Yaitanakiri Jesús Pilato-ki

(Mt. 27.1-2,11-14; Lc. 23.1-5; Jn. 18.28-38)

1 Okanta okitaitita-manaji, yapatojiita-manaja maaroni pinkathari: ijiwari Ompira-tasorintsitaari, Antari-konaiti, aajatzi Yomitaan-taniri-payi, oshiki iñaawintakiri Jesús. Ipoñaa yoosoita-nakiri, yaitanakiri isaikira Pilato, ijiwari wirakocha. 2 Isampita-wakiri Pilato, ikantziri: “¿Awirokama iwinkathariti Judá-iti?” Yakanaki Jesús, ikantzi: “Irootaki pikantakiri awiroka.” 3 Ikanta ijiwari Ompira-tasorintsitaari, ikisaniinta-nakiri, oshiki ikantako-waiwita-nakari. 4 Yapiita-nakiri Pilato isampitziri: “¿Tikatsima pinkanti awiroka? ¿Tima pinkimi okaratzi ikantakoi-tzimiri?” 5 Ti yaki Jesús. Okiryaantzi iwanakiri Pilato yoka Jesús.

Imishakowintai-tziri Jesús

(Mt. 27.15-31; Lc. 23.13-25; Jn. 18.38–19.16)

6 Tzimatsi yamita-piintari ijiwariti wirakocha. Tima aririka yoimosirinkaityaa, imisitowa-piintzi aparoni Judá-iti yasitakoi-tziri, itzimi-rika inintakiri ishininka-payi. 7 Tzimatsi paitachari Barrabás, yasitakoi-tziri itsipatari ikarajiitzi iwakantaki, imaimanitakiri iwinkathariti wirakochaiti. 8 Ikanta ipokajiita-paaki atziri, ikowa-kota-paakiri Pilato yantiro yamita-piintari. 9 Yakanaki Pilato, ikantzi: “¿Iriima pinintzi nomisitowa-kaantiri ipaitai-tziri ‘Iwinkathariti Judá-iti?’ ” 10 Iyotzi Pilato isamatyaari ijiwari Ompira-tasorintsitaari yaakaan-tanta-kariri Jesús. 11 Iro kantacha yoka ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, ikisaakakari atziri-payi inkanti: “Iro kamiithatatsi imisitowaitiri Barrabás.” 12 Yapiita-nakiri Pilato isampitziri: “Yoka ipaitai-tziri Iwinkathariti Judá-iti, ¿Tsikama nonkanti-rika?” 13 Ikantzi ikaimajiitzi atziri: “¡Pipaika-kota-kaantiriwí!” 14 Ikantzi Pilato: “¿Tzimatsima kaari-pirori yantakiri?” Aikiro isintsitatzii ikaimajiitzi atziri, ikantzi: “¡Pipaika-kota-kaantiriwí!” 15 Iro inintan-tanakari Pilato yantiniri ookimotziriri atziri-payi, imisitowa-kaantakiri Barrabás. Iri ipasata-kaantanaki Jesús, isinitakiri ipaikaakoitiri.

16 Ikanta owayiriiti ikyaakaa-nakiri Jesús owaankiiri-tsitiki iwayiri-pankotiki iwinkathariti wirakocha. Ari yapatota-kaantai-takiriri maaroni owayiri. 17 Ikithaata-paakiri kithaarintsi kityoonka-masita-tsiri osiyarori ikithaata-piintari pinkathari-yitatsiri. Ipoñaa yamathaita-kaitakari kitoochii-tapo. 18 Iro yantantarori iroka, tima inthainka-mawaita-tziiri. Ikaimako-tzimaitari, ikantzi: “¡Yokaja iwinkathariti Judá-iti!” 19 Ipoñaa ipasaina-waitan-takari saworo-karaki. Ichoonta-poro-waitakiri. Ityiirowasi-tzimaitari impinkathatiri ikantzi. 20 Ikanta ikaratakiro isironta-winta-waitari. Isapokainiri kityoonka-masita-tsiri ikithaata-kiriri inkaaranki, ikithaatainiri iithaari, yaanakiri ipaika-kotiri.

Ipaikakoi-tziri Saipatzii-totaari irojatzi ikamantakari

(Mt. 27.32-56; Lc. 23.26-49; Jn. 19.17-30)

21 Ikanta Simón, poñaachari Cirene, iriri Alejandro aajatzi Rufo, imonthaaitakari yariita irirori nampitsiki, isintsiiwinta-nakiri yanatanakiro ipaikaa-kotan-taityaariri Jesús. 22 Yaitanakiri tonkaariki ipaitai-tziro Atzirii-toni. 23 Ipakoita-paakiri kachori ikonowai-takiro owaaki inchato, ti iriro. * 24 Ipoñaa ipaikakoi-tanakiri. Yaitakiro ikithaa-yitari Jesús ipaa-wakai-takaro, ikimita-kaantakiro iñaaritaita iyotantyaari intzimi ayironi. 25 Tima jinokita-paaki ooryaatsiri, ipaika-kotai-takiri Jesús. † 26 Isankinaitaki kantakaan-takirori ipaikakoi-tanta-kariri, okantzi: “Iwinkathariti Judá-iti.” 27 Ari itsipatai-takiri ipaikakoi-tziri apiti kosintzi, iwatzika-koitaki irako-piroki, pasini yampatiki. 28 Ari omonkaratakari isankinata-koita-kiriri pairani, ikantaitzi:

Ari inkimita-kaitairi iriimi kaari-pirori. ‡

29 Ithainkima-waitakiri ikaratzi awisayita-tsiri anta, itikai-nata. Ikantziri: “Tima awiroka porokironi Tasorintsi-panko, iro mawatapain-tsiri kitaitiri piwitsikairo aajatzi. 30 ¿Paitama kaari payiitanta ipaika-kotai-takimi piwawisaa-kotajyaa?” 31 Ari imatzitakaro ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari aajatzi Yomitaan-taniri-payi, iwashaa-winthawaitaari, ikanta-wakaa-jiita: “Iwawisaa-kotziri pasini, ¿kaari imatantaro iwawisaa-kotajyaa irirori? 32 ¡Intsityaa Saipatzii-totaari-witachari Iwinkathariti Israel-iiti, yayiiti ipaikakoi-takiri onkantyaa ankimisantantyariri!” Imatzitakaro aajatzi itsipatakari ipaika-kota, ithainka-mawaitakiri.

33 Ikanta itampatzikata-paaki ooryaatsiri, omapoka-sitanaka otsitinitanaki, irojatzi oshiityaan-tanaka. § 34 Ari ikaimanaki Jesús sintsiini, ikantanaki: “¡Eloí! ¡Eloí! ¿Lama sabactani?” (Iro akantziri añaaniki aroka: “¡Pawá! ¡Pawá! ¿Paitama pookan-tanakanari?”) 35 Ikanta ikimawakiri saikawinta-kiriri ikaimanaki, ikantajiitzi: “Pinkimiri, ikaimatziiri Elías.” 36 Isiyapaaka aparoni, imitsiya-paintzi manthakintsi kachoriki kipishaari, yankowii-takiniri saworo-pankiki, iwaan-kakota-kiniri yatsimiyaata-wakiro. Ikantzi: “Añaawakiriita ari impokaki Elías iwayiitajiri.” 37 Ipoñaa yapiita-nakiro ikaimanaji sintsiini, ti yaniinkatanaji. 38 Okanta anta Tasorintsi-pankoki, saraanaki niyaankiki ithata-sitai-tzirori, apimankiti okantanaka. Itanakaro jinoki irojatzi osaawiki. 39 Ikanta ijiwari owayiriiti katziya-winta-kariri Jesús, ikimakiri ikaimanaki sintsiini ikamanta-nakari, ikantanaki irirori: “¿Omapiro-witatyaama Itomitari Pawa yoka?”

40 Amina-kotakiri intyaatsikaini kooya-payi, iroka okarajiitzi: María Pankothanthaari-sato, Salomé, María iriniro iyaapitsi Jacobo aajatzi José. 41 Iroka-payi kooya irootaki tsipata-kariri pairani Jesús Tapowiniki, oshiki amitakota-piintakiri. Otsipatakaro aajatzi pasini kooya-payi oyaatapaa-kiriri Jesús ipokakira Aapatyaawiniki.

Ikitaitakiri Jesús

(Mt. 27.57-61; Lc. 23.50-56; Jn. 19.38-42)

42 Tima tsitiniityaanaki. Irootaki kitaitiri yamina-ronta-piintaita iyaari onkitaitita-manaji kitaitiri imakoryaan-taitari. 43 Ikanta José poñaachari Tonkaironiitoniki, ikarata-piintziri yapatota jiwari-payi Judá-iti, iriitaki oyaawintziriri Pawa impinkathari-wintantaji. Ti intharowanaki, ijata-sitakiri Pilato, ikantapaakiri: “Pisinitinari nonkitatajiri Jesús.” 44 Tima imapoka-paakiri Pilato, ti iyowityaa kamakira Jesús. Ikaimakaan-takiri ijiwari owayiri-payi, isampitakiri omapiro-rika ikamaki Jesús. 45 Ari ikamantai-takiri Pilato, isinitainiri José yaanajiri. 46 Yamananta-sitakiri kithaarintsi karini-masita-tsiri. Ipaikaryaa-kotajiri, iponatakiri. Iwakotakiri imorontai-tziro siranta ikasiya-kaitari kaminkari. Yoipinaa-kaantaki antaroiti mapi, ishipita-kotan-takari. 47 Okanta María Pankothanthaari-sato otsipatakaro María iriniro José, aminako-jiitakiri iroori tsika iwaitakiri.

16

Yañaantaari Jesús

(Mt. 28.1-10; Lc. 24.1-12; Jn. 20.1-10)

1 Awisanaki kitaitiri imakoryaan-taitari. Okanta María Pankothanthaari-sato, otsipatakaro pasini María iriniro Jacobo, aajatzi Salomé, amananta-jiitaki kasankaari ontziritan-tajyaaririmi Jesús. 2 Aritaki sitowi-mata-paaki ooryaatsiri itapiintarori kitaitiri. Ananinkanaki iroori ojajiiti omoroki iwawi-takarira Jesús. 3 Okanta-wakaa-jiita: “¿Ninkatyaa sirinkajaironi mapi yasita-kotan-taita-kariri?” 4 Iro kantacha aminawita-paakari tsika iwawii-takari, oñaatzii isirinkai-takiro mapi, tima antaro mapi onatzii. 5 Kyaapaaki omoroki iwawii-takarira. Oñaasita-paaka aparoni mainari isaikaki akopiroki, okitamaarotaa-nikitaki iithaari. Otharowa-jiitanaki. 6 Ari iñaanata-nakiro irirori, ikantziro: “Airo pitharowantana. Iriima pipokasiwita Jesús Kasiyakaawini-satzi, ipaika-kotai-takiri chapinki. Añaajira, ti isaiki aka. Paminiro iwawii-takarira. 7 Pimpiyanaki, pinkaman-tayitairi iyomitaani, pinkantairi Pedro ijiwataimi Tapowiniki, aritaki piñaajiriri anta. Tima iro ikamantzi-takamiri.” 8 Ari osiya-pithata-nakaro kaminkari-moro, piyonkawaitanaka. Tikatsi pasini atziri onkaman-tanaki, tima otharowa-nakitzi.

Iñaakaaro Jesús iroka María Pankothanthaari-sato

(Jn. 20.11-18)

9 Tima añaaji Jesús kapichikitaiti itapiintarori kitaitiri awisanakira kitaitiri imakoryaan-taitari, iroora yitanaja iñaakajaro María Pankothanthaari-sato yisita-kota-kaajiri pairani ikyaantasiritaro karatatsiri 7 piyari. 10 Iroora ojata-sitan-tanakariri iroori ikaratzi itsipatakari pairani Jesús, oñaapaa-tziiri yiraawai-jiita, okamanta-paakiri oñaajirira Jesús. 11 Ikanta ikimawi-jiita-wakiro oñaajiri Jesús yañaaji, ti inkimisanta-jiitiro.

Iñaakaari Jesús apiti iyomitaani

(Lc. 24.13-35)

12 Ikanta iñaakaari Jesús apiti iyomitaani yaniijiitzi awotsiki, ipasini-porotzi-mota-pajiri kapichiini. 13 Ari ipiyajiitanaka irirori, ikamanta-witapaakari ikarajiitzi. Ari ikimitai-takiriri aajatzi, ti inkimisantaitiri.

Ityaankiri Jesús iyomitaani-payi

(Mt. 28.16-20; Lc. 24.36-49; Jn. 20.19-23)

14 Iwawai-minthaita 11 iyomitaani Jesús, ari iñaakakari, ikisathata-pajiri iñaakirira kisosiri ikantajiitaka, ti inkimisantiri ikaratzi ñaayita-jiriri yañaaji. 15 Ikantapajiri: “Pijati pinthotyiiro maaroni nampitsi-payi. Pinkinkithatainiri atziri-payi Kamiithari Ñaantsi. 16 Tzimatsi-rika kimisantaironi, aririka inkiwaata-najyaa, iriitakira awisako-siritaa-tsini. Iriima kaari kimisanta-wakironi, iwasankitai-tayiiri. 17 Iroka inkanta-yitanakyaa inkarati kimisanta-naatsini: yisita-kota-kaayitairi ikyaantasiritari piyari, inkantiri: ‘Nawintaari naaka Jesús Saipatzii-totaari.” Iñaawai-yitairo kantasi-waiyita-chari ñaantsi. * 18 Aririka yairika-wityaari maranki, aririka irawityaaro piyanta-tsiri, tikatsi onkantiri, airo ikami. Ari onkantaki yisita-kota-kaayitairi mantsiyari-payi yantantyaari kapichiini irako.”

Iwajinokaja Jesús inkitiki

(Lc. 24.50-53)

19 Ithonka-kiro Awinkathariti ikamanta-yitakiri, irojatzi iwajinokan-taari inkitiki, itsipata-paari Pawa ipinkathari-wintan-tapaji. Isaiki-mota-pajiri irako-piroki. 20 Ikanta ijajiitanaki iyomitaani, ikamantantaki maaroni nampitsiki. Iriira Awinkathariti matakaa-yitakiriri, yantakaa-yitakiri kaari iñaapiintaitzi, ari onkantyaa iyotantai-tyaari omapiro ikamantantai-tziri. Omapirowí.

* 1:6 ikyaakoitari = camello

† 1:13 Kamaari = Mishatantaniri

* 2:14 Leví = Mateo

* 3:18 Kisakotan-taniri = cananeo = Owintini-wiri

† 3:19 Iroka-payi owiraanta-paakarori ñaantsi-payi, tzimatsi osankina-yitaka aajatzi anta 3.20.

‡ 3:23 Kamaari = Mishatantaniri

* 4:8 kapichiini okithokitanaki = okaratzi 30 okithoki; oshiki piyokiniinta-naintsiri = okaratzi 60 okithoki; oshiki-pirota-naintsiri okitho = okaratzi 100 okithoki

† 4:9 okowa-pirotatyaa = tzimatsiri iyimpita

‡ 4:15 Kamaari = Mishatantaniri

§ 4:24 Okaratzi kinkithata-kota-chari aka, iroka okanta-kota: Kapichiini-rika pinkimisanta-wakiro nokanta-kimiri, kapichiini piyotajiro. Irooma pinkimisanta-pirotawaki-rika, oshiki piyotawakiri, aikiro noyotakaa-pirota-nakitziimiro.

* 4:25 Iroka siyakaa-winta-chari okaratzi ikinkithata-koitziri aka: Ikaratzi yotawakironi noyomitaa-kiriri, aikiro noyotakaa-pirota-nakityiiri. Iriima kaari kimisanta-wakironi noyomitaa-witakariri, imapirotajyaa airo iyotajiro.

† 4:31 yaninikita-tsiri okithoki = mostaza

* 5:1 Gadara = Gerasa

* 6:3 Jacobo = Santiago.

† 6:11 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro owiraantarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

‡ 6:34 ipiraitari = oisha

§ 6:37 oshiki kiriiki = 200 denario

* 6:38 yatantari = pan

* 7:8 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro owiraantarori iroka ñaantsi aka: onasiyita ñaantsi-payi

† 7:11 asitakaa-kariri Pawa = Corbán

‡ 7:21 Iroka ñaantsi “kositaantsi” añaayitziro aka Sankinarintsi 7.22, irooma pasini-payi anta 7.21: onasiyita ñaantsi-payi

§ 7:26 kaari Judá-iti = griego

* 7:27 Iro yamijiitari pairani Judá-iti isiyakaa-wintantzi. Iriitaki otsitzi siyaarinimi kaari Judá-iti. Irootaki imatakiri pairani Jesús, tima isiyakaa-wintakiro kooya irootaki siyaarinimi otsitzi, tima kaari ishininka. Iriima ishininka-payi Judá-iti, iriitaki siyaarinimi iintsi.

* 8:4 awakaiyaariri, yatantaitari = pan

† 8:14 yatantaitari = pan

‡ 8:33 Kamaari = Mishatantaniri

* 10:25 ikyaakoitani = camello; yanini omoro = omoro kithapi

† 10:29 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro ñaantsika “iina.” onasiyita ñaantsi-payi

‡ 10:30 ontzimi-motajiri oshiki = yookanaki-rika aparoni, aritaki impaitajiri 100

§ 10:38 Iro ikanta-kotzi Jesús aka: “¿Arima pimatakiro awiroka piriro kipishaari onkarati niriri naaka? ¿Arima pinkimita-kyaana naaka inkiwaataitina?”

* 10:39 Iro ikanta-kotzi Jesús: “Omapiro, aritaki pimatakiro piriro niriri naaka, aritaki pinkimita-kyaana inkiwaataitina naaka.”

* 11:2 ipiraitari, ikyaakoitari = pollino, burro

† 11:9 Korakitataiki awinkathariti = Hosana; otyaanta: wairontsi

‡ 11:13 pankirintsi = higuera; okitho = higo

§ 11:26 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro maaroni iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 12:10 kipayi, otzinkami = mapi

† 12:14 iwinkathariti wirakocha-payi = César

* 13:13 awintaa: wairontsi

† 13:15 intakiroki = jinoki okanta-pankaata pankotsi

‡ 13:28 pankirintsi = higuera

§ 13:33 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro ñaantsika “pamani.” onasiyita ñaantsi-payi

* 14:3 incha-tiya = nardo; mapi = alabastro

† 14:5 oshiki kiriiki = 300 denario (Iriitaki ipinaitziriri antawaita-tsiri aparoni osarintsi.)

‡ 14:22 yatantari = [pan]

§ 14:27 ipira = oisha, [oveja]

* 14:37 kapichiini = aparoni-machiini hora

† 14:70 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro owiraantarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 15:23 Iro yoitaitziriri atziri, ijimpa-wathatan-tyaari, airo ikimaatsi-waitanta aririka iwasankitaaitiri.

† 15:25 jinokita-paaki ooryaatsiri: iwiraa ooryaatsiri

‡ 15:28 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro maaroni iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

§ 15:33 iwiraa ooryaatsiri

* 16:17 awintaa: wairontsi

LUCAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

KAMIITHARI ÑAANTSI ISANKINATAKIRI LUCAS

1

Iwithaitari Teófilo

1 Oshiki nintawitaincha isankinatiromi okaratzi awishimo-yitakairi. 2 Inintaitaki ithotyaaitiro okaratzi iyomitaa-yitakairi ñaayita-jaanta-kirori owakiraini ikaratzi kamanta-kairori iroka ñaantsi. 3 Ari nokimitakari aajatzi naaka Teófilo. Tima namanpakaro niitsikiroini tsika okanta opoñaan-tanakari, irootaki nosankinatan-tamirori awiroka okaratzi awisayitain-tsiri. 4 Ari onkantyaa piyota-kotan-tyaarori iroopirori okaratzi iyomitaa-witai-takamiri.

Ikamantantaitzi intzimi Juan

5 Pairani, ipinkatha-ritantari Herodes iipatsitiki Judá-iti, ari isaikiri aparoni Ompira-tasorintsitaari ipaita Zacarías, iriitaki icharinini Abías. Irooma iina opaita Elisabet, irootaki irisaroni Aarón. 6 Kamiithasiri ikantajiita apitiroiti ipinkathatziri Pawa. Yanta-piintziro maaroni Ikantakaantani aajatzi iwinkakaantani, ti ontzima-waiti ikinakaa-sitani. 7 Iro kantacha ti intzimi iintsiti, tima maaniro onatzi Elisabet. Antyasipari ikantajiitaka apitiroiti. 8 Okanta apaata, monkaratapaja kitaitiri imatajiro ikarajiitzi impira-tasorintsitaa-ritzi Zacarías. 9 Tima iro yamijiita-piintari Ompira-tasorintsitaari, ikimita-kaantaro iñaaritaita, ari iyotaitzi iriitaki Zacarías kyaatsini tasorintsi-pankoki intayiniri Pawa kasankainkari. 10 Piyojiitacha ikarajiitzi intakiroki yamanajiitzi itayiitzirora kasankainkari. 11 Ari iñaakakariri Zacarías Imaninkariti Pawa, ikatziyi-mota-paakari irako-piroki itayirora kasankainkari. 12 Ikanta iñaawakiri, antaro yokiryaantsi-tanaki itharowan-tanakari. 13 Ari iñaawaitanaki Maninkari, ikantzi: “Zacarías, airo pitharowantana. Tima ikimaita-kimiro pamanani. Aritaki piñaakiro piina Elisabet, intsimi iintsiti. Iriitaki pimpaitiri Juan. 14 Aririka intzimaki pitomi, oshiki pinkimo-siri-wintiri, ari inkantzi-tyaari aajatzi atziri-payi. 15 Tima iriipirori inkanta-kaiyaari Pawa. Airo pira-kairi kachoyita-tsiri isinkitaitari. Tima isaikan-tzitakari Tasorinkantsi tikira-mintha intzimiita. 16 Inkinkithasirita-kaayita-jyaari oshiki Israel-iiti impiya-siri-yitaji inkimisantairi Awinkathariti Pawa. 17 Iriitaki jiwatairini Awinkathariti. Inkanta-kaakyaari itasorinka Kamantan-tzinkarini Elías, aritaki yoipyaa-siritairi ikaratzi iriritaitari, oshiki ipyaakotakaiyari itomi-payi. Aritaki intsimaryaa-sirita-kairi katsima-siriri, iwitsika-sirita-kaantajyaa inkimisantaitiri Awinkathariti.” 18 Yakanakiri Zacarías yoka Maninkari, ikantziri: “¡Arí! ¿Tsikama onkantyaa noyotan-tyaarori pikanta-kinari? Tima antyasiparitakina naaka, aajatzi okimitakari noina.” 19 Ikantzi Maninkari: “Naakataki Gabriel, saiki-motziriri Pawa. Iriitaki tyaanka-kinari nonkaman-timiro iroka Kamiithari Ñaantsi. 20 Iro kantacha, okantakaaro pithain-kañaanitakina, kisowaanti pinkantyaa iroñaaka irojatzi omonkaratan-takyaari okaratzi nokanta-kimiri.” 21 Saikajiitatsi ishininka-payi intakiroki iyaawinta-jiitari Zacarías. Ikanta-wakaa-jiita: “¿Paitama ipyaawintari Zacarías tasorintsi-pankoki?” 22 Ikanta isitowa-witapaara Zacarías, ti onkanti iñaawaitapaji, ookoookowaitasitapaja. Ari iyotanaki ikarajiitzi tzimatsi iñaakiri tasorintsi-pankoki. Yasi iwanakiro ikiso-waantitanaki. 23 Irojatzi imonkaratan-taarori kitaitiri isaiki tasorintsi-pankoki, jataji iwankoki irirori.

24 Okanta apaata, motyaataki Elisabet iina Zacarías. Antaroiti okinkisiryaaka, ti ositowaji owankoki ikaratzi 5 kasiri omairintaka, okanta-siritzi: 25 “Irootaki inintakaa-kinari Pawa, airo imaninta-siri-waitana noshininka-payi.”

Itziman-takari Jesús

26 Ikanta imonkarata-paaka kasiri 6, ityaankajiri Pawa Maninkari Gabriel nampitsiki Kasiyakaawiniki saikatsiri Tapowiniki, 27 iñiiro kooya kaari yotirini sirampari, paitachari María, tima irootaki ikasiyakari iinantyaari mainari José, iriitaki icharini pinkatharini David. 28 Ikanta ikyaapaaki Maninkari osaiki María, ikantapaakiro: “¡Nowithatami kooyá, itsipataami awiroka Awinkathariti. Panaako-yitairo pasini kooya-payi inisironka-pirotaimi!” 29 Okanta oñaawakiri Maninkari iroka María, antaro okiryaatziitanaki, osiriki owanakiro okaratzi ikantapaa-kirori iwithata-paakaro. 30 Ipoñaa ikantziro Maninkari: “María, airo pitharowakaana, ikawinthaani pinatzi awiroka Pawa. 31 Aritaki piñaakiro pimotyaati, intzimi pintsiti. Iriitaki pimpaitiri Jesús. 32 Iriitaki matironi iriipiroti, impaitaitiri Itomi Jinoki-satzi. Tima iriitaki impinkatha-ritakairi Pawa, ikimitaakiri pairani icharinini David ipinkatha-ritakaakiri. 33 Iriitaki pinkathari-winta-jirini ikaratzi icharini-yitaari picharinini Jacob, irasi iwiro impinkathari-wintantai irirori.” 34 Ari osampita-nakiri María, okantziri: “¿Tsikama onkini nomotyaati, tikirata noñiirita sirampari?” 35 Yakanakiro Maninkari, ikantziro: “Iriitaki kantakai-yaaroni Tasorinkantsi. Tima isaika-tatyiiyaamiro isintsinka Jinoki-satzi, osiyapaa-kyaaromi anaantzi aamparintsi. Irootaki impaitan-tyaari piwaiyani Tasorintsi Itomi Pawa. 36 Ari okimitakari pishininka-thori Elisabet, ipaiwitaitaro maaniro, okantawitaka antyasiparo-witaka iroori, motyaataji. Tzima-kotaki 6 kasiri. 37 Tima tikatsi kompitzi-motyaarini irirori Pawa.” 38 Ari okantanaki María: “Naakataki impiratani Pinkathari, yantinaro okaratzi pikanta-kinari.” Irojatzi ipiyanta-naari Maninkari.

Ojataki María ariitaro Elisabet

39 Ipoñaa pasini kitaitiri, sintsiini ojatanaki María tonkaariki osaikayitzira inampitsiti Judá-iti, 40 irojatzi ariitan-takari iwankoki Zacarías, owithata-paakaro Elisabet. 41 Okanta okimawakiro Elisabet owithata-paakaro María, ishiwatanaka omotyaatakiri. Tima inkanta-kaana-kityaaro Elisabet Tasorinkantsi, 42 oñaawaitanaki sintsiini, okantanaki: “Awirokataki anairori pasini kooya-yitatsiri itasonka-wintai-takimi. Ari inkimityaari aajatzi piwaiyani. 43 ¿Paitama pipoka-sitan-tanari iriniron-tyaari Nowinkathariti? 44 Tima nokimawakimi piwithata-paakana, ishiwatanaka nomotyaatakiri ikimo-siritanaki. 45 Kimosirira pinkantajyaa aajatzi awiroka pikimisantakira, tima aritaki omonkaratajyaa okaratzi inintakaa-kimiri Awinkathariti.”

46 Opoñaa okantanaki María:

Antaroiti nowisiryaa-winta-jyaari Nowinka-thariti,

47 Kimosiri nonkanta-wintyaari Pawa wawisaako-sirita-jinani.

48 Tima iñaakina okantawita nasinonkaa-waita, tima naaka impiratani,

Inkantai-tajina naaka: Antaroiti intasonka-wintai-takiro.

49 Tima antaroiti yantzi-mota-kinari matzirori otzimi isintsinka.

¡Tasorintsi onatzi iwairo!

50 Irasi iwiro inisironka-yitairi inkarati incharinin-taityaari apaata,

Intzimi-rika pinkatha-yitajirini.

51 Iro isintsinka imatanta-yitakari.

Yapirotzi-tairi ikinkisiryaa-witari yantirimi kantakaapiro-waita-chari. *

52 Ikaratzi pinkathari-witachari, ikantakaan-takiro Pawa airo ijatakaantaro impinkathariti,

Iriitaki iñaapirota-kaari ikaratzi tsinampa-siryaa-witachari.

53 Yashaaranta-kaayitari ikaratzi tashaa-niinta-waita-tsiri,

Iriima ikaratzi ashaaranta-witachari yaapitha-yitairi tzimimo-witariri imisitowai-takiri.

54 Inisironkatairi Israel-iiti, tima impiratani inayitaki.

Ti impyaakotyaari inisironka-yitziri,

55 Tima iro ikasiya-kaakiriri pairani awaisatzitini,

Yitanari Abraham aajatzi inkarati incharinin-tayita-jyaari kanta-jitaa-chani.

56 Ari osaikimo-waita-paintziro María iroka Elisabet ikaratzi mawa kasiri, irojatzi opiyantajari owankoki iroori.

Itziman-takari Juan kiwaatan-taniri

57 Okanta apaata, tzimaki Elisabet otomi. 58 Ari ipokajiitaki oshininka-payi ikimo-siri-winta-jiitziro, tima iyojiitaki antaro inisironkatakiro Pawa. 59 Ikanta imaakota-paaki 8 kitaitiri iinchaa-niti, yaanakiri intomisitaa-nitaitiri. Ari inintawitaitaka impaitai-tirimi Zacarías, yaakotiri iwairo iriri. 60 Titzimaita oninti iriniro, okantanaki iroori: “Airo ipaita Zacarías, impaityaa Juan.” 61 Ari ikantai-tanakiro: “¿Paitaka kantakotachari? Tima tikatsi pishininka paitachani Juan.” 62 Tima yookota-sitai-takaniri Zacarías isampitai-tziri tsika inintzi impaitiri. 63 Ari yookotanaki Zacarías incha-kota yamaitiniri. Ari isankinatakiri, okantzi: “Juan impaityaa.” Ari yokiryaawinta-jiitanaki ikaratzi sampita-kiriri. 64 Ari imapoka-sitanaja iñaawaitanaji Zacarías. Antaroiti ipinkathata-nakiri Pawa, iwisiryaa-winta-nakiri. 65 Tima antaaro inkiryaapiro-jiitanaki maaroni ishininka-payi Zacarías. Ithonka ikimakoi-tanakiri maaroni tonkaariki-payi iipatsitiki Judá-iti. 66 Pampitha-siri ikantajiita ikaratzi kimakowinta-kiriri, ikantajiitzi: “¿Tsikama impaityaaka apaata yoka iinchaa-niki?” Tima kimpoyaa-winta iwakiri Awinkathariti yoka iinchaa-niki.”

Ikamantantakiri Zacarías

67 Ikanta Zacarías, asitariri iinchaa-niki, ikantakaa-nakari Tasorinkantsi ikamantantanaki, ikantzi:

68 Kimosiriwintaari inatzii Awinkathariti Pawa, iwawani Israel-iiti,

Ipokaki iwatsinaryaa-koyitairi ikaratzi yasitari irirori.

69 Ityaanka-kairi iriipirori Owawisaa-kotan-tatsiri,

Iriitaki ishininka-mirinka icharini David, impiratani.

70 Irootaki ikamantantakiri pairani tasorin-tsita-tsiri Kamantan-tzinkari-payi.

71 Iriitaki owawisaa-koyitainiri itzimawita oshiki kisaniintairi.

72 Tima inisironkatai imonkaratajiro ikantakiri pairani awaisatzitini,

Osiriki iwakiro tasorin-tsita-tsiri ikasiya-kaakiriri pairani.

73 Tima ikanta-pirotakiri pairani acharinini Abraham,

Onkarati inkasiya-kaiyaariri.

74 Yookakaa-wintai itzimayiwita kisaniinta-yitairi,

Tikatsi antharowan-tawaitajyaa ankimisantajiri irirori.

75 Kitisiri ankantajyaa. Kamiithasiri ankanta-winta-jyaari maaroni kitaitiri.

76 Irooma awiroka notomi, impaitaitimi Iyamanta-niriti Jinoki-satzi.

Tima awirokataki jiwatairini Awinkathariti, piwamiithatainiri tsika inkinayitanaki.

77 Awiroka kamantairini ashininka-payi, iyotanta-jyaari iriitaki owawisaa-kotan-tsiri.

Iriitaki pyaakotairini ikaaripiro-siri-waiwitaka.

78 Tima antaroiti okantaka inisironkatai Pawa,

Ityaanta-kairi poñaachari inkitiki ikimita-kota-paakaro owakira okitaityaa-manaji.

79 Ikitainkata-kotairi saikayita-tsiri otsitini-kitzi. Ikitainkata-kotairi ikaratzi otsiman-kakowitakari yaampari yotakaan-tatsiri ijata-jitatyii sarinka-winiki.

Iriitaki kimosiriwinta-kaayitaini aniitan-tajyaaro awotsi isaikan-taitari kamiitha.

80 Tima kamiitha ikimotatzi iinchaa-niki, ñaapirosiri ikanta. Ari isaikawaitzi otzisi-masiki, irojatzi omonkaratan-takari iñaakajyaari ishininka-payi Israel-iiti.

2

Itziman-takari Jesús

(Mt. 1.18-25)

1 Ikanta apaata César Augusto, iwinkathariti wirakocha-payi, ikantakaantaki isankinata-kotyaa maaroni atziri-payi. 2 Aripaiti omapokaka isankinata-koityaa ijiwatantari Cirenio anta Tonkaironiki. 3 Ari ijajiitaki maaroni atziri isankinata-koyityaa inampiki tsika ipoñaayita pairani icharini. 4 Irootaki isitowa-tanakari irirori José, ipoñaanaka Kasiyakaawini saikatsiri Tapowiniki, ijatiro tsika itzimaki pairani pinkatharini David, ipaitai-tziri Tantapankoni saikatsiri iipatsitiki Judá-iti. Tima yoka José icharini inatzi pinkatharini David. 5 Ari isankinata-kotyaari irirori aajatzi iinathori María ikasiyakari iinantyaaro, otzimi motyaatain-tsiri. 6 Ikanta yariijiitakara Tantapankoniki, ari omonkarataka ontzimaa-nitan-tyaari María. 7 Ari itzimakiri itakarori otomi. Oponatakiri, onaryaakiri iwamintoki ipiraitari, tima ti oñaapaaki tsika omaapaaki.

Maninkariiti aajatzi Saakiwintziriri ipira-payi

8 Tzimatsi aamaako-wintariri ipira-payi intyaatsikaini nampitsiki Tantapankoniki, yaakowintaro tsitini-paiti isaakiwintziri ipira-payi. * 9 Iriitaki iñaakakari Imaninkariti Pawa. Tima ikitainkata-kotan-tapaakari iwaniinkaro Pawa. Antaro itharoka-tajiita-nakari. 10 Ari iñaanata-nakiri, ikantziri: “Airo pitharowakana, namatziimi Kamiithari Ñaantsi, irootaki oimosirinkairini maaroni atziri. 11 Tzimataiki iroñaaka Owawisaa-kotan-tsiri inampiki pinkatharini David, iriitaki Saipatzii-totaari Awinkathariti. 12 Iroka piyotan-tyaariri: Ari piñaakiri imponaitiri iinchaa-niki inaryii-takiri iwamintoki ipiraitari.” 13 Imapoka-sita ikoñaata-paaki oshiki inkiti-wiri itsipata-paakari Maninkari, iwisiryaawinta-paakari Pawa, ikantajiitzi:

14 ¡Oshiki okamiitha-taitzi otzimi-motziri iwaniinkaro Pawa saikatsiri ojinoki-pirotzi inkiti!

¡Isaikayitaji kamiitha iyaminthaani aka kipatsiki!

15 Ikanta ipiyanaja Maninkariiti inkitiki, ikanta-wakaanaka aamaako-wintariri ipira-payi: “Thami ajati Tantapankoniki, aminaitiro opaita awisain-tsiri. Aritaki añiirori ikamanta-kairi Pawa.” 16 Tima sintsiini ijajiitanaki, irojatzi iñaanta-paakarori María aajatzi José, onaryaakiri iinchaa-nikiti iwamintoki ipiraitari. 17 Ikanta iñaapaakiri, ikamantanta-paakiro okaratzi ikamanta-kiriri Maninkari. 18 Tima okiryaantzi ikantajiitanaka ikaratzi kimayita-kiriri aamaako-wintariri ipira-payi ikinkitha-waitzi. 19 Irooma María, osiriki owiro iroori okaratzi ikantai-tapaa-kirori. 20 Ari ipiyanaari yokaiti aamaako-wintariri ipira-payi, iwisiryaawinta-nakari Pawa, ikimosiriwintanakiri, tima iñaakiro okaratzi ikimakiri ikamantai-takiri.

Yaitanakiri Jesús tasorintsi-pankoki

21 Ari maakota-paaki 8 kitaitiri iinchaa-niki, yaitanakiri intomisitaa-nitaitiri. Ari ipaitai-takiri “Jesús,” tima aritaki ikantzi-takari Maninkari tsika impaityaa tikira-mintha omotyaatiriita María.

22 Okanta omonkarataka imairinta-jiita imonkaratan-tyaarori Ikantakaantani jiwarini Moisés. Ari yaitanakiri iinchaa-niki Aapatyaawiniki yasita-kayi-tyaari Pawa. 23 Irootaki imonkaratan-tyaarori Iñaani Pawa, kantatsiri:

Iriirika sirampari ojiwatziri kooya, yasita-kayi-tyaari Awinkathariti, itasorintsiti inatyii.

24 Imatantyaarori imonkaratiro Iñaani Pawa, ontzimatyii yasitakai-yaari yatsipita-kaani:

Apiti tookitzi, airorika inkarati apiti yanini siro.

25 Tzimatsi anta Aapatyaawiniki paitachari Simeón. Tampatzika-siriri inatzi irirori, pinkatha-tasorintsitsiri inatzi, isaika-siritan-takari Tasorinkantsi. Iriitaki oyaawintarori yoimosirinkai-tairi ishininka-payi Israel-iiti. 26 Iriitaki iyosirita-kaakiri Tasorinkantsi, airo ikamita irirori irojatzi iñaanta-kyaariri Isaipatzii-totani Pawa. 27 Ikantakaakari Tasorinkantsi, pokaki tasorintsi-pankoki. Ikanta yariita-kaapaakari iriri Jesús tasorintsi-pankoki imonkaratan-tyaarori Ikantakaan-taitsiri, 28 ithomaa-wakiri Simeón yoka iinchaa-niki, iwisiryaawinta-nakari Pawa, ikantzi:

29 Monkarataka Nowinkathariti okaratzi pikanta-kinari,

Pisinitina nonkami, tima pimpiratani piwakina.

30 Tima noñaanajiri owawisaa-kotan-taniri,

31 Iriitaki pityaan-takiri iñaayitairi maaroni atziri-payi,

32 Iriitaki kitainkata-kotairini atziri-payi kaari noshininkata,

Iriitaki kantakai-yaaroni impinka-thaitan-tyaariri noshininka Israel-iiti pasitari awiroka.

33 Tima okiryaantzi ikantanaka José aajatzi María okimiro ikantai-tziriri iinchaa-nikiti. 34 Ikanta Simeón yamana-kota-nakiri iriri iinchaa-niki intasonka-wintai-takiri. Ipoñaa ikantanakiro iriniro: “¡María! Yoka iinchaa-niki iriitaki kantakai-yaaroni iwasankitaan-taityaari oshiki ashininka Israel-iiti. Irijatzi kantakai-yaaroni yawisako-siritan-tajyaari aajatzi oshiki ashininka-payi. Iñaakan-tayita-paakiri kaari iñaapiintaitzi. Iro kantacha oshiki maimanitirini. † 35 Tima yoka iinchaa-niki iriitaki ñaakantironi okaratzi ikinkitha-siritzi-takari. Iro kantacha, antaro piwasiritajyaa awiroka osiyawaityaaromi awisari-tatyiimi wisamintotsi.”

36 Ari osaiki aajatzi kooya paitachari Ana, Kamantantzinkaro onatzi iroori, irisinto Fanuel icharinini Aser. Antyasiparotaki iroori. Aawitaka oimi ainiro omainarota-paaki, okaratzi 7 osarintsi otsipawitakari oimi. 37 Tzima-kotaki okaratzi 84 osarintsiti okinankarotaki iroori. Asi owiro osaiki tasorintsi-pankoki, aakowintaro kitaitiri aajatzi tsitiniri amani, omashika-wintakiro. 38 Ari opokapaakiri aajatzi iroori, owisiryaawinta-paakari Pawa. Ari okinkithata-kota-nakiri iinchaa-niki, ithonka ikimajiitakiro ikaratzi oyaawintarori yookakaa-wintai-tairi Aapatyaawini-satzi.

Ipiyantaari Kasiyakaawiniki

39 Aritaki imonkaratakiro Ikantakaantsiri Pawa, piyaja Tapowiniki osaikira inampi Kasiyakaawiniki. 40 Tima kimosiri ikanta ikimotatzi iinchaa-niki, aikiro ijatatzii isintsitzi, yotaniki ikanta. Kaminthaa iwakiri Pawa.

Isaiki Jesús tasorintsi-pankoki

41 Yasi iwiro asitariri Jesús ijatzi osarintsiki-payi anta Aapatyaawiniki yoimosirinkiro Anankoryaantsi. 42 Aritaki tzimaki Jesús okaratzi 12 isarintsiti, jaitijiitaki Aapatyaawiniki, tima irootaki yamijiitari yoimosirinkyaa. 43 Aritaki karataki yoimosirinka-jiita, piyajiitaja asitariri, irojatzi isaikanaki irirori Jesús Aapatyaawiniki, titzimaita iyoti iriri aajatzi iriniro. 44 Isiyakaantzi jiwataji itsipayitanaari ikarajiitzi. Aniitaki aparoni kitaitiri, ari isampiwitakari ishininka-payi ikaratzi ipiyajiitaja. 45 Titzimaita iñaajiri. Irootaki ipiyanta-naari Aapatyaawiniki yamina-panatiri. 46 Tima okaratzi mawa kitaitiri iñaantaariri isaiki Tasorintsi-pankoki, ikinkitha-waita-kairi ikaratzi yotakotzirori Ikantakaan-taitani, isatikai-takiri niyaanki, isampi-minthatziri. 47 Tima inkarati kimakiriri yakayitakiro okaratzi isampitai-tziriri, okiryaantzi ikantajiita iñaakiri omapiro iyota-nita. 48 Ikanta iñaapajiri asitariri, okiryaantzi ikantapaaka aajatzi irirori, oñaanata-paakiri iriniro, okantziri: “Notomí, ¿tsikama pinkantinaka? Oshiki namina-minatakimi notsipatari piri, antaroiti pimintharowakina.” 49 Ari yakanaki irirori, ikantanaki: “¿Paitama pamina-minatan-tanari? ¿Tima piyoti okowa-pirotatyaa nosaiki iwankoki Asitanari?” 50 Titzimaita ikimathatiro asitariri okaratzi ikantakiri. 51 Yaanajiri, jaitijiitaji Kasiyakaawiniki. Ti impiyatha-waityaa okaratzi impiratai-tariri. Irooma iriniro Jesús osiriki owakotziri okaratzi yantziri.

52 Aikiro ijatatsi ikimotatzi Jesús, yotaniki ikantaka. Iyaminthaani iwakiri Pawa. Ari ikimitaa-kiriri aajatzi atziri-payi iyaminthaani iwiri.

3

Ikamantantziri Juan kiwaatan-tatsiri

(Mt. 3.1-12; Mr. 1.1-8; Jn. 1.19-28)

1 Aritaki tzimaki okaratzi 15 osarintsi ipinkathari-wintantzi wirakocha Tiberio César maaroni anta. Iwakiri inampiri paitachari Poncio Pilato ijiwariti iipatsitiki Judá-iti. Iriitaki owakiriri Herodes ijiwariti Tapowiniki. Ari ikimitaakiri Felipe iririntzi Herodes, iwakiri ijiwariti Iturea-ki aajatzi Traconite-ki. Aajatzi ikimitakiri Lisanias, iwakiri ijiwariti Abilinia-ki. 2 Iriira Impira-tasorintsi-piroriiti anta yoka Anás aajatzi Caifás. Aripaiti ikinkitha-waita-kaakiri Pawa itomi Zacarías paitachari Juan anta otzisi-masiki. 3 Irootaki ijatantakari Juan intatzikiro Owaryiinkaarini, ithonka yaniitakiro nampitsi okaratzi tzimatsiri anta, ikinkithata-kotakiro kiwaataantsi, ikantzi: “Piwashaantairo pantayitziro kaari-pirori, pinkiwaa-winta-jyaari Awinkathariti Pawa, aritaki impyaakoi-tajimiro pikaaripiro-waitaki.” 4 Ari omonkaratari isankinatakiri pairani Kamantan-tzinkari Isaías, ikantaki:

Tzimatsi kaimapain-tsini otzisi-masiki, inkantan-tapaaki:

Piwamiithatainiri Awinkathariti tsika inkinapaaki,

Pinkimita-kaantiro itampatzikai-tziro awotsi.

5 Omamiri-pathatai otinkanaa-yitzi,

Owintini-yitaji otzisi,

Tampatzika onkantajyaa awotsi okaratzi tzipiwita-chari,

Tima owintini-pankaa onkanta-yitajyaa.

6 Ari iñaajiro maaroni atziri tsika ikanta Pawa iwawisaa-kotantzi.

7 Ikantayita-wakiri atziri pokayitain-tsiri inkiwaatyaa: “Ti pikamiithasiri-jiiti awiroka, pikimita-sitakari maranki. ¿Pisiyakaantaki airo iwasankitaaitaimi? 8 Omapiro-rika piwashaantajiro pikaaripiro-siri-waitzi, pikamiithasiri-yitaji, pinkimityaaro pankirintsi kithota-tsiri. Airo pikanta-siri-waitzi: ‘Naaka icharini nowaisatzitini Abraham.’ Pinkimi nonkantimi: Airo pikantakaapiro-waita-sita pinkimita-kaantyaa awiroka ikowa-pirotani Pawa, kantatsi yatzirita-kairo iroka mapi, irootaki impoyiita-jyaarini incharini-yitajyaari awaisatzitini Abraham. 9 Airorika osiyaaro pankirintsi kithokita-tsiri, ichikakai-takaro shiicha pankirintsi-ponkitziki kaari kithokita-tsini, yaitakiro iitaitiro.

10 Ikanta atziri-payi isampita-nakiri, ikantziri: “¿Paitama nantajiri?” 11 Ari yakanakiri, ikantzi: “Tzimatsi-rika apiti piithaari, pimpiri aparoni kaari otzimi-motzi. Tzimatsi-rika piwariti, ari pinkimitakiro aajatzi.” 12 Ipoñaa ipokajiitaki sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki inintzi inkiwaatyaa, ikantapaakiri: “Yomitaan-tanirí, ¿paitama nantajiri naaka?” 13 Ikantakiri: “Airo panaakairo ikantai-takimiri onkarati pinkowa-kotantiri.” 14 Ipoñaa ikantaki owayiriiti irirori: “Naaka, ¿paitama nantajiri?” Yakanakiri, ikantzi: “Airo pasaryii-matanta, airo pithaiya-kotanta onkantyaa paapithatan-tyaariri atziri tsika-rika ompaityaa. Pinkimo-siri-wintiri ikaratzi ipinaitzimiri awiroka.”

15 Tima oshiki ikinkithasirita-kaakari Juan maaroni atziri-payi, ikanta-siri-jiitzi: “¿Kaarima yoka Saipatzii-totaari?” 16 Irootaki ikantan-tanakariri Juan maaroni atziri, ikantziri: “Apatziro-machiini nokiwaatantaro naaka nijaa. Iro kantacha, awotsikitaki matzirori ipinkathari-pirotzi, nopinkathatzi-tataikari naaka. Ti onkanti inkimita-kaantina impiratani nonthopaan-tyaaniriri ikyaantari iitziki. Tima iriitaki kimitakaan-tyaaroni inkiwaatan-tairimi Tasorinkantsi, yoiti-siritan-tairimi paamari. 17 Tima yairikakiro irirori itikaiki-minto, irootaintsi inkaratiro intikai-kiwaiti. Iwakoyitairo kamiithari okithoki pankirintsi, intayi-maita-jyaaro otakii-riki.”

18 Irootaki iroka-payi ñaantsi ikantakiri Juan ikinkithata-kairi maaroni atziri-payi Kamiithari Ñaantsi. 19 Ari ikimitaa-kiriri aajatzi Herodes pinkatha-ritatsiri, iyomitaa-witakari, yaakirora Herodías iinanta-witari Felipe iririntzi. Tima tzimatsi aajatzi oshiki pasini kaari-piro yantayitakiri. 20 Iroora owatsi-pirota-kirori yantakiri Herodes yasita-kota-kaantakiri Juan.

Ikiwaataka Jesús

(Mt. 3.13-17; Mr. 1.9-11)

21 Ikanta ikiwaatziri Juan maaroni atziri-payi, ari ikiwaata-kiriri aajatzi Jesús. Yamana-minthaitzi Jesús, kimiwaitaka asitaryaa-nakityii-yaami inkiti. * 22 Ari iñiitaki isaawiin-kasita-paakari Tasorinkantsi ikimita-paakari siro. Ikimaitatzii inkitiki ikantai-tanaki: “Awirokatakira Notomi nitako-pirotani. Oshiki nokimo-siri-wintakimi.”

Icharini-yitari Jesús

(Mt. 1.1-17)

23 Ikanta itanta-nakarori Jesús yantayitakiri, ari tzimaki 30 isarintsiti. Ikantaitzi iri tomintakari José. Tominta-nakariri José ipaita Elí, 24 tominta-nakariri Elí ipaita Matat, tominta-nakariri Matat ipaita Leví, tominta-nakariri Leví ipaita Melqui, tominta-nakariri Melqui ipaita Jana, tominta-nakariri Jana ipaita José, 25 tominta-nakariri José ipaita Matatías, tominta-nakariri Matatías ipaita Amós, tominta-nakariri Amós ipaita Nahum, tominta-nakariri Nahum ipaita Esli, tominta-nakariri Esli ipaita Nagi, 26 tominta-nakariri Nagai ipaita Maat, tominta-nakariri Maat ipaita Matatías, tominta-nakariri Matatías ipaita Semei, tominta-nakariri Semei ipaita José, tominta-nakariri José ipaita Judá, 27 tominta-nakariri Judá ipaita Joana, tominta-nakariri Joana ipaita Resa, tominta-nakariri Resa ipaita Zorobabel, tominta-nakariri Zorobabel ipaita Salatiel, tominta-nakariri Salatiel ipaita Neri, 28 tominta-nakariri Neri ipaita Melqui, tominta-nakariri Melqui ipaita Adi, tominta-nakariri Adi ipaita Cosam, tominta-nakariri Cosam ipaita Elmodam, tominta-nakariri Elmodam ipaita Er, 29 tominta-nakariri Er ipaita Josué, tominta-nakariri Josué ipaita Eliezer, tominta-nakariri Eliezer ipaita Jorim, tominta-nakariri Jorim ipaita Matat, 30 tominta-nakariri Matat ipaita Leví, tominta-nakariri Leví ipaita Simeón, tominta-nakariri Simeón ipaita Judá, tominta-nakariri Judá ipaita José, tominta-nakariri José ipaita Jonán, tominta-nakariri Jonán ipaita Eliaquim, 31 tominta-nakariri Eliaquim ipaita Melea, tominta-nakariri Melea ipaita Mainán, tominta-nakariri Mainán ipaita Matata, tominta-nakariri Matata ipaita Natán, 32 tominta-nakariri Natán ipaita David, tominta-nakariri David ipaita Isaí, tominta-nakariri Isaí ipaita Obed, tominta-nakariri Obed ipaita Booz, tominta-nakariri Booz ipaita Salmón, tominta-nakariri Salmón ipaita Naasón, 33 tominta-nakariri Naasón ipaita Aminadab, tominta-nakariri Aminadab ipaita Aram, tominta-nakariri Aram ipaita Esron, tominta-nakariri Esron ipaita Fares, tominta-nakariri Fares ipaita Judá, 34 tominta-nakariri Judá ipaita Jacob, tominta-nakariri Jacob ipaita Isaac, tominta-nakariri Isaac ipaita Abraham, tominta-nakariri Abraham ipaita Taré, tominta-nakariri Taré ipaita Nacor, 35 tominta-nakariri Nacor ipaita Serug, tominta-nakariri Serug ipaita Ragau, tominta-nakariri Ragau ipaita Peleg, tominta-nakariri Peleg ipaita Heber, tominta-nakariri Heber ipaita Sala, 36 tominta-nakariri Sala ipaita Cainán, tominta-nakariri Cainán ipaita Arfaxad, tominta-nakariri Arfaxad ipaita Sem, tominta-nakariri Sem ipaita Noé, tominta-nakariri Noé ipaita Lamec, 37 tominta-nakariri Lamec ipaita Matusalén, tominta-nakariri Matusalén ipaita Enoc, tominta-nakariri Enoc ipaita Jared, tominta-nakariri Jared ipaita Mahalaleel, tominta-nakariri Mahalaleel ipaita Cainán, 38 tominta-nakariri Cainán ipaita Enós, tominta-nakariri Enós ipaita Set, tominta-nakariri Set ipaita Adán, tominta-nakariri Adán iriitaki Pawa.

4

Inkaaripirosirita-kaitirimi Jesús

(Mt. 4.1-11; Mr. 1.12-13)

1 Tima isaika-siritan-tanakari Jesús Tasorinkantsi, ipiyaja ipoñaajaro Owaryiinkaariniki. Tima ikantakaakari Tasorinkantsi jataki otzisi-masiki. 2 Ari isaikakiri anta okaratzi 40 kitaitiri, inintawitaka Kamaari inkaaripiro-sirita-kairimi. Tima tikatsi iyaari anta, ayimatakiri itashi. 3 Ikantawita-paakari: “Omapirota-tyaarika Itomintami Pawa, pimpyiiro owaritintsi iroka mapi.” 4 Ari yakanakiri Jesús, ikantanakiri: “Tzimatsi sankinarintsi kantatsiri:

Ti apatziro owañaantzi okaratzi iwaitari, tima irootaki owañaa-pirotan-tatsiri ankimisantajirori okaratzi ikantairi Pawa.” *

5 Ikanta Kamaari yaanakiri Jesús tonkaariki. Ari ikoñaatakaa-paintziro maaroni nampitsi ipinkathari-yitzi atziri. 6 Ikantapajiri: “Ari nonkanta-kaakyaaro impinkathatimi piñaayitakiri, ari nompakimiro aajatzi iwaniinkaro. Tima naaka yasitakaitaka maaroni, ari onkantaki nopiri itzimi-rika nonintziri. 7 Aririka pimpinkathatakina, maaroni ikaratzi piñaakiri, awiroka asitana-jyaaroni.” 8 Ari yakanakiri Jesús, ikantziri: “Tzimatsi isankinaitaki pairani, kantatsiri:

Pimpinkathatiri Piwawani, iriitaki pinkimisantiri apaniro.”

9 Ikanta Kamaari yaanakiri Aapatyaawiniki, yatiita-kaapaakiri jinoki otawantoki tasorintsi-panko. Ikantawita-paari: “Omapiro-rika Itomintami Pawa, pimitayi osaawikinta. 10 Pinkinkithasiritiro isankinai-takiri pairani okantzi:

Ari intyaan-takimiri Pawa Imaninkariti yaamaako-wintyaami,

11 Iriitaki thomaimini airo pantziwa-tantaro mapi piitziki.”

12 Ari yakanakiri Jesús, ikantziri: “Iroka ikantaitaki aajatzi pairani:

Ti onkamiithati piñaantyaari Piwinkathariti Pawa.”

13 Tira imatasityaari yitsinampairi Kamaari inkaaripiro-sirita-kairi Jesús, yintainainitaa-paintari kapichiini.

Yitanakari yantayitziri Jesús

(Mt. 4.12-17; Mr. 1.14-15)

14 Ikanta ijatairo Jesús Tapowiniki, okyaantapakari isintsinka Tasorinkantsi. Ithonka ikimakoi-tanakiri anta inampiitiki. 15 Iyomitaan-tayitaki tsika yapatota-piintaita. Oshiki kimosiriwintana-kiriri anta.

Ipiyaja Jesús Kasiyakaawiniki

(Mt. 13.53-58; Mr. 6.1-6)

16 Ikanta ipiyaaro Jesús Kasiyakaawiniki, ariitaja inampiki tsika yantaritaki pairani. Ari omonkaratapaja kitaitiri imakoryaan-taitari, jataki yapatota-piintaita, irootaki yamita-piintakari irirori. Ari ikatziyanaka iñaanatiro sankinarintsi. 17 Ipaitakiri isankinari Kamantan-tzinkarini Isaías. Ikanta yampinai-ryaakiro sankinarintsi, yaminakiro tsika osankinataka, kantatsiri:

18 Isaikantana Itasorinka Pawa,

Tima iriitaki saipatzii-tota-kinari.

Ityaankakina nonkinkithata-kaajiri asinonkainkari Kamiithari Ñaantsi.

Nowatsinaryaa-kotajiri okantzimo-siri-waitari.

Nonkaman-tajiri inosikaitani nonkantajiri: “Aritaki pisaika-siwaitajyaa yasitako-witai-takami.”

Aritaki naminakaa-yitajiri mawityaakiri-payi,

Aritaki nookakaa-wintajiri ikaratzi impira-waitaitari.

19 Ityaankakina nonkinkithati: “Iroñaaka osarintsiki ari inkaminthaajairi aroka-payi Pawa.”

20 Ipoñaa yampinaita-najiro Jesús sankinarintsi, ipanajiri jiwatzirori kinkitharintsi, saikanaki. Tima okiryaantzi iwakiri maaroni atziri ikaratzi saikain-tsiri yapatota-piintaita. 21 Ari yitanakaro ikantanaki: “Omonkaratzi-motakami iroñaaka iroka Sankinarintsi okaratzi pikimakiri noñaanata-kimiro.” 22 Tima okiryaantzi ikantajiitanaka ikaratzi kimakiriri inkinkithataki Jesús kamiithaini. Ikantajiitzi: “¿Kaarima yoka itomi José?” 23 Irojatzi ikantan-tanakariri: “Kimitaka ari pinkantakina: ‘Intsityaa aawintan-tzinkari paawintyaa awiroka. Tima oshiki nokimako-wintakimi pantayitakiri Capernaum, intsityaa pantapajiro aajatzi aka pinampiki.’ ” 24 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Omapirotatyaa nonkantimiri, asi owiro ti impinkathataitiri Kamantan-tzinkari inampiki irirori. 25 Tima omapirotyaa iroka, pairani ainiro isaikawitani Elías, ti omparyaa-jiranki inkani okaratzi mawa osarintsi aajatzi 6 kasiri anta inampitsitiki Israel-iiti, antaroiti itashiniintaitaki. Oshiki kinankaro tzimawita-chari anta, 26 iro kantacha, ti intyaan-taitiri Elías ijata-sitiro kinankaro ishininka, apatziro ityaantai-takiri ijata-sitiro pasini-sato kaari ishininkatyaa anta nampitsiki Sarepta saikatsiri Simaaki 27 Ari okimitakari aajatzi ainiro isaikawita Kamantan-tzinkari Eliseo, tzimawita-charanki inampitsitiki Israel-iiti oshiki mantsiyari pathaa-waita-tsiri. Iro kantachari ti intyaan-taitiri Eliseo yisita-kota-kaaji aparoni, iri ityaantaitaki Naamán kaari ishininkatyaa poñaachari Tonkaironiki, yisita-kota-kaajiri.” 28 Ikanta ikimajiitaki ikaratzi saikain-tsiri yapatota-piintaita, antaroiti ikisajiitanaka. 29 Ikatziya-jiitanaka, yaitanakiri Jesús owiraa-thapita nampitsi tsika osaiki impirita inintajiitzi intziryiirimi. 30 Iro kantacha Jesús, isiya-pithata-nakari isatikan-tanakari niyaanki, jataji.

Atziri yaakiri piyari

(Mr. 1.21-28)

31 Ikanta yoirinkaja Jesús nampitsiki Capernaum saikatsiri Tapowiniki. Iyomitaa-yitapajiri atziri kitaitiri imakoryaan-taitari. 32 Tima ti omañaa isintsinka iyomitaantzi, okiryaantzi ikantajiitaka ikaratzi kimirori iyomitaan-tziri. 33 Okanta anta tsika yapatota-piintaita, ari isaikakiri atziri yaakiri piyari, kaimanaki sintsiini, 34 ikantzi: “Jesús, Kasiyakaawini-satzi, noyotzimi naaka, awirokataki Itasorintsiti Pawa. Iro pipokantari aka papirojiitina.” 35 Ari ikisathata-nakiri Jesús, ikantanakiri: “¡Pimairiti piyarí, pijatai! Ari ityaanaki atziri iwashaanta-najiri iwiyariti, titzimaitya iwasinonkaa-nakiri.” 36 Okiryaantzi ikantanaka atziri-payi, ikanta-wakaanaka: “¿Paitakama iroka ñaantsi? Tzimatsi isintsinka yiitsinampaan-tairi imisiyiri piyari ikisathatakiri.” 37 Tima ithonka ikimakoi-tanakiri Jesús maaroni anta inampiitiki.

Yisita-kota-kaajiro Jesús irayiro Pedro

(Mt. 8.14-15; Mr. 1.29-31)

38 Ikanta isitowanaki Jesús yapatota-piintaita, kyaapaaki iwankoki Simón. Ikantai-tawakiri: “Omatatziiro irayiro Simón antaroiti katsirinkataantsi.” 39 Ari yoiyoota-sita-nakaro onaryaaka iroori, kimiwaitaka inkisathata-kityiiromi katsirinkataantsi. Isita-kotanaki osaawaki-witaka. Apatha-kiro opiriintanaja, aminayita-kiniri opawakiriri.

Yisita-kota-kaayitziri Jesús mantsiyari-payi

(Mt. 8.16-17; Mr. 1.31-34)

40 Okanta otsitiniityaanaki, yamaita-paakiniri Jesús oshiki atziri nasiwai-yitachari imantsiyari. Ikanta iñaawakiri Jesús, apatziro yantantakari kapichiini irako, isitako-yitanaji. 41 Oshiki atziri yaakiri piyari imisitowaki iwiyariti, antaroiti ikaimayitzi piyari, ikantzi: “¡Itomi Pawa pinatzi!” Titzimaita isinitiri iñaawaijiiti piyari, ikisatha-yitakiri, tima iyojiitzi piyari-payi iriitaki Saipatzii-totaari yoka Jesús.

Iyomitaantzi Jesús maaroni Tapowiniki

(Mr. 1.35-39)

42 Okanta okitaititzi-mataki, ananinkanaka Jesús apaniroini, isitowanaki ijatiro otzisi-masiki. Oshiki amina-minatairiri tsika-rika ikinaki. Ikanta iñiitajiri tsika isaiki, ti inintaiti ijataji. 43 Irojatzi ikantan-tanakari Jesús: “Ontzimatyii inkimaitiro aajatzi pasiniki nampitsi Kamiithari Ñaantsi tsika okanta-kota ipinkathari-wintantai Pawa. Tima irootaki ityaankan-taita-kanari.” 44 Aikiro ijatakaa-nakitziiro Jesús ikinkithatanaki pankotsi tsika yapatotapintaita okaratzi tzimatsiri anta Tapowiniki.

5

Kaari iñiita-piintzi simaataantsi

1 Okanta aparoni kitaitiri, isaiki Jesús inkaari-thapyaaki anta Piyompi-jaariki. Yatsinaki-matakiri atziri ikaratzi piyotzi-winta-kariri ikimisantziro iñaani Pawa. 2 Ari iñaaki apiti pitotsi oowaataka oparaitiki. Ti intitan-tajiita-jyaaro asitarori, tima inkiwajiita-tziiro iithari-minto. 3 Titapaaka Jesús pitotsiki. Iriitakira asitaro Simón iroka pitotsi, ikantakiri intyaankiro kapichiini niyankyaaki. Ari isaikan-tanakaro Jesús pitotsi, yitanaaro iyomitaa-yitanajiri atziri. 4 Ikanta ithonka-nakiro iyomitaantzi, ikantzi: “Simón, paanakiro piwito niyankyaaki inkaari, ari pisimaatyaari.” 5 Ari yakanaki Simón, ikantzi: “Nomawitakaro nosimaata tsitiri-paiti, tikatsi nayi. Awiroka kantanari, aritaki nokantakiro.” 6 Imatakiro isimaata Simón, yaaki oshiki sima, iro onthatyiimi iithari-minto. 7 Ikaima-wakotairi ikarata-piintziri isimaata yamitakotajiri. Ikanta ijata-sita-nakiri, ikinako-jiitaki pasiniki pitotsi, ijaikitakiro apitiroiti iwito, iroowitain-chami itsitsiya-kota-jiiti. 8 Ikanta iñaakiro Simón Pedro kantain-chari, ityiirowa-sita-nakari Jesús, ikantanakiri: “Pintainanintyaana Pinkatharí, kaari-piro-siriri nonatzi naaka.” 9 Tima antaroiti itharowanaki Simón iñaakiro yaaki oshiki sima. Ari ikantakari aajatzi itsipajiitakari. 10 Imatzita-nakaro Jacobo aajatzi Juan, itomi-payi Zebedeo, tima irijatzi itsipatakari Simón. Iro kantacha Jesús ikantanakiri Simón: “Airo pitharowa-siwaita, onkimita-jyaaro iroñaaka iriimi atziri nosimaata-kaajyaami.” 11 Ikanta yaatako-jiitapaji, yooka-nakiro maaroni, iyaataa-jiita-nakiri Jesús.

Yisita-kota-kaajiri Jesús antziri pathaa-rontsi

(Mt. 8.1-4; Mr. 1.40-45)

12 Ikanta yariitaka Jesús pasiniki nampitsi, ari ipokakiri antziri pathaa-rontsi. Ari iñaapaakiri Jesús, ityiirowa-sita-paakari, ikantapaakiri: “Pinkatharí, pinintzi-rika, aritaki okantaki pisita-kota-kaajina.” 13 Irootaki yakotan-tanakari Jesús, itzinkakiri kapichiini, ikantziri: “Nonintzi, pisita-kotai.” Isitanaki ipathaa-waiwita. 14 Ikantawita-waari: “Airo pikamanta-kotana. Apatziro piwanakiro pijata-sitiri Ompira-tasorintsitaari, pantantyaarori Ikantakaantani pairani Moisés, paanakiniri Pawa patsipita-kaani pipira, irootaki iyotantai-tyaari isita-kotaimi.” 15 Iro kantacha ithonka ikimakoi-tanakiri Jesús intaina. Oshiki atziri piyotzi-winta-kariri ikimisantziri. Inintajiitzi yisita-kota-kaayitainiri aajatzi imantsiyariti-payi. 16 Iro kantacha yintainaryaa-piinta irirori Jesús otzisi-masiki, ari yamaniri.

Yisita-kota-kairi Jesús Kisoporokiri

(Mt. 9.1-8; Mr. 2.1-12)

17 Okanta pasini kitaitiri iyomitaantzi Jesús, ari isaikajiitaki Nasitantaniri aajatzi Yomitaan-taniri, iriitaki poñaayitain-chari nampitsiki-payi tzimatsiri anta Tapowiniki, iipatsitiki Judá-iti, poñaayitain-chari aajatzi nampitsiki Aapatyaawini. Tima otsimatakari Jesús isintsinka Pawa, kantatsi yisita-kota-kaayitiri mantsiyari. 18 Ari yamaita-paakiri kisoporokiri yanatakoi-takiri inaryaa-mintoki. Inintzi inkyaakaa-paakirimi pankotsiki, inaryaa-kotiri tsika isaikaki Jesús. 19 Titzimaita onkanti inkyaakairi, tima oshiki atziri piyotaincha. Yatiita-kaanakiri jinoki pankotsiki, imorontakiro pankotsi, iwayiita-kotakiri tsika ipiyotzi-wintai-takari Jesús. 20 Iyotzi Jesús omapiro yawintaakari yokapayi, ikantanakiri kisoporokiri: “¡Ashininká! Ipyaakoi-tajimiro pikaaripiro-siri-witaka.” 21 Ikanta ikimajiitaki Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, ikanta-siri-jiitanaki: “Ithainka-tziiri Pawa yokawí. Tima tikatsi kantironi impyaakotantiro kaari-pirori, apatziro Pawa ipyaakotan-tziro.” 22 Iyotzimaitaka Jesús ikinkithasiritari yokapayi, isampita-nakiri, ikantziri: “¿Paitama pikinkithasiri-waita-sitantari? 23 ¿Tima onkamiithati nonkanti: ‘Ipyaakoi-tajimiro pikaaripiro-siri-witaka?’ Irooma pinintziri nonkantiri: ‘Pinkatziyi, pijatai.’ 24 Iroñaaka piyotiri Itomi Atziri otzimi-motziri isintsinka aka kipatsiki, aritaki impyaakotairi kaaripiro-siri-witachari.” Ipithoka-sita-nakari kisoporokiri, ikantziri: “Nokantzimi Naaka, pinkatziyi, paanajiro pinaryaa-minto, pijatai piwankoki.” 25 Apatha-kiro ipiriintanaka kisoporokiri, yaanajiro inaryaan-tawitari. Tima iwisiryaa-winta ikantawinta-nakari Pawa ijataji iwankoki. 26 Tima okiryaantzi ikantajiitanaka ikaratzi ñaakiriri, iwisiryaawinta-yitanakari aajatzi irirori Pawa. Itharon-kakiini ikantajiitzi: “Tira añaapiintiro kimityaaroni iroka.”

Yaitanta-nakariri Leví

(Mt. 9.9-13; Mr. 2.13-17)

27 Ikanta isitowa-najira Jesús, iñaapaakiri paitachari Leví. Isaiki irirori, tsika iwakiri jiwari wirakocha isintsiwintantzi yamaitiniri kiriiki, ikantapaakiri: “Piyaatina.” 28 Katziyanaka Leví, yookanakiro maaroni, iyaatanakiri.

29 Ipoñaa Leví yaanakiri Jesús yoimosirinkyaa iwankoki itsipata-nakari iyomitaani. Ari ijatakiri aajatzi oshiki sintsitan-tatsiri yamaitiniri kiriiki, oshiki pasini-payi jatayitain-tsiri. Ari ikarajiitakiri iwajiita. 30 Ikanta Nasitantaniri itsipatakari Yomitaan-taniri, iñaana-minthatakiri iyomitaani Jesús, ikantziri: “¿Paitama pitsipatan-tariri piwajiita aajatzi pirajiitzi kaari-piro-siriri, pintsipatari aajatzi sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki?” 31 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Aririka imantsiyati atziri ipoka-sitziri aawintan-tzinkari, iriima atziri kaari mantsiyatatsi tikatsi ininti irirori. 32 Tima ti nompoka-sitiri ikimita-kaantai-tziri kamiithasiriri inawita, nopoka-sita-tziiri kaari-piro-siriri nonkaima-siritajiri iwashaantairo kaari-pirori.”

Ikinkithata-kotziro Jesús itziwintaita

(Mt. 9.14-17; Mr. 2.18-22)

33 Ipoñaa isampitai-takiri Jesús, ikantai-tziri: “¿Paitama kaari itziwintanta piyomitaani? Iriima irasi Juan, aajatzi irasi Nasitantaniri-payi, oshiki itziwinta-piinta-jiita, yamanajiitzi aajatzi. Noñiiri piyomitaani awiroka, ti intzi-winta-nityaa, owawaiyitacha, irawaijiitatsi.” 34 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “Aririka intsipayii-tyaari aawakaa-chari, ¿arima intziwintai-tapaakyaa? 35 Irooma apaata, aririka yaitakiri iimintaitari, aripaitira intziwintaityaa.” 36 Ari isiyakaa-winta-nakiniri Jesús, ikantziri: “Aparoni paisatori ikithaataitari, arimaa okantaki iwawi-tantaityaaro yaapatanka owakirari, ari omapirota-nakyaa osaraanaki aririka ampithata-nakyaa owakirari. Tira aripirota-kayiro paisatori ikithaataitari iwawi-tantaityaaro owakirari. 37 Ari okimitari aajatzi, ti inkamithatzi paisatori misinantsi-naki iwantai-tyaari airyaari iraitsiri. Aririka iwantai-tyaari, aritaki isanaryaanaki, aparaata-siwaitakyaa iraitsiri aajatzi misinantsi-naki. 38 Tima apatziro ikamiithatzi owakirari misinantsi-naki iwantai-tyaari. 39 Ikaratzi amitarori iriro poitatsiri, airo yamitaaro irajiro airyaari. Inkanta-piinti: ‘Iro kamiithatatsi iriro poiri.’ ”

6

Ikinkithata-kotziro Jesús kitaitiri imakoryaan-taitari

(Mt. 12.1-8; Mr. 2.23-28)

1 Okanta aparoni kitaitiri imakoryaan-taitari, ikinaki Jesús pankirintsi-masiki. Ikanta iyomitaani-payi isapirya-kitanaki okithoki, yamirokaki-tzimaitaro inkini iyaaro. 2 Ti onimotiri Nasitantaniri-payi, isampitakiri ikantziri: “¿Paitama pisapirya-kitan-tarori? Tima ti osinitaa-ntsiti yantawaitaiti kitaitiriki imakoryaan-taitari.” 3 Ari yakanaki Jesús, ikantanaki: “¿Tima piñaanata-kotiri pinkatharini David aantawita-kariri itashi itsipayitakari ikarajiitzi? 4 Ikyaaki tasorintsi-pankoki, yaakiro yatantaitari tasorin-tsita-tsiri, iwakaro irirori, ipakiri aajatzi itsipayitakari. Tima ti osinitaan-tsiwityaa iwaityaaro, intaini iwapiinta-yitaro Ompira-tasorintsitaari.” 5 Ipoñaa ikantaki aajatzi: “Yoka Itomi Atziri ipinkathari-pirotzi irirori, yanairo kitaitiri imakoryaan-taitari.”

Atziri kisowakori

(Mt. 12.9-14; Mr. 3.1-6)

6 Okanta pasini kitaitiri imakoryaan-taitari, ikyaaki Jesús yapatotapintaita, iyomitaan-tapaji aajatzi. Ari isaikakiri kisowakota-tsiri irako-piroki. 7 Tima aamaiyaa ikantayitaka Yomitaan-taniri aajatzi Nasitantaniri, inintzi iñiiri Jesús yisita-kota-kairi kisowakori kitaitiri imakoryaan-taitari ontziman-tyaari inkanta-kotiriri. 8 Yotzimaitaka Jesús opaita ikinkithasiritari yokapayi. Ikaimakiri kisowakori, ikantziri: “Pimpoki, pisatikyaa nopiyojiitaka naaka.” Pokanaki kisowakori, katziya-paaka. 9 Ari ikantzi Jesús: “Nonintzi nosampi-jiitimi: ¿Otzimikama sinitaa-ntsita-tsiri antiri kitaitiri imakoryaan-taitari? ¿Tima onkamiithati anisironkatantyaa, irooma kamiithatatsi awamaanti? ¿Tima onkamiithati antiro iroopirori, irooma kamiithatatsi ankaaripiro-waiti?” 10 Yamina-nakiri Jesús piyotzi-minta-kariri, iñaanata-nakiri kisowakori, ikantziri: “Pitharyaa-wakotai.” Kantanaki ikantakiri, akotsitanaji kamiitha. 11 Tima antaro ikisajiitanaka jiwari-payi. Ikamanta-wakaa-jiitaka tsika inkinakairo imaimanitiri Jesús.

Iyosiitaki Jesús 12 Otyaankaari.

(Mt. 10.1-4; Mr. 3.13-19)

12 Ari itonkaanaki Jesús otzisiki yamani. Tima yaakowintakaro maaroni tsitiniri yamaniri Pawa. 13 Okanta okitaitita-manaji, yapatotakiri maaroni iyomitaani. Ari iyoshaakiri ikaratzi 12, iriitaki ipaitakiri Otyaankaari. 14 Jirika ikaratzi iyoshaakiri: Simón, iriitaki ipaitakiri Pedro, (akantziri añaaniki aroka Kiraawiro.) Iyoshaakiri Andrés iririntzi Simón. Iyoshaakiri Jacobo, Juan, Felipe, Bartolomé, 15 Mateo, Tomás, Jacobo itomi Alfeo. Iyoshaakiri Simón ipaitai-tziri aajatzi Kisakotan-taniri. * 16 Iyoshaakiri Judas iririntzi Jacobo. Iyoshaakiri aajatzi Judas Nampitsiwiri, iriitaki pithoka-sityaarini apaata.

Ikinkithata-kairi Jesús oshiki atziri

(Mt. 4.23-25)

17 Ipoñaa yoirinka-jiitaja Jesús itsipataari iyomitaani. Ari isaikajiita-paaki owintini-pankatzi. Oshiki atziri piyotzi-winta-wakaariri, Aapatyaawini-satzi, aajatzi ikaratzi nampiyitarori iipatsitiki Judá-iti. Tzimatsi poñaayitain-chari inkaari-thapyaaki nampitsiki Mapiniki aajatzi Simaaki. Ipokajiitaki yokapayi inkimiro ikinkithatziri Jesús, inintajiitatzii iriroriiti yisitakoi-tainiri imantsiyariti-payi. † 18 Tima inkarati ikyaantasiritari piyari, yisita-kota-kaayitajiri. 19 Inintajiitaki maaroni atziri yanta-wakiri kapichiini irako, tima ontzimi-motziri Jesús isintsinka, yisita-kota-kaayitziri maaroni.

Ikinkithata-koitziri kimosirita-tsini aajatzi asinonkaa-chani

(Mt. 5.1-12)

20 Ipoñaa yamina-nakiri Jesús iyomitaani, ikantziri: “Tasonka-wintaari iwaitimi awirokaiti asinonkainkari, tima awirokataki ñaajironi impinkathari-wintantaji Pawa.

21 Tasonka-wintaari iwaitimi piñaawitaro pitashaa-niinta-waitzi iroñaaka, tima irootaintsi piñiiro pinkima-niintajyaa. Tasonka-wintaari iwaitimi piñaayi-witaro piraa-niinta-waita iroñaaka, tima irootaintsi piñaajiro pisironta-waitajyaa.

22 Tasonka-wintaari iwaitimi onkanta-witakyaa piñaayi-witaro iroñaaka inkisaniintaitimi, ikisimatimi, inkawiya-waitaitimi, imaninta-waitaitimi, okantakaan-tziro pawintaari Itomi Atziri. 23 Tharowinta pinkanta-yitajyaa, pinkimo-siri-yitaji, tima Pawa pinayita-jimini inkitiki. Pinkinkithasiritiro okaratzi yantakiri piwaisatzitini ikimaatsita-kaawaitakari Kamantan-tzinkari-payi.

24 ¡Inkanta-machiitimi ashaarantzinkari! Tima piñaayitakiro iroñaaka panintaa-waiyitaka.

25 ¡Inkanta-machiitimi pikaratzi piñiiro iroñaaka pikima-niintayita! Tima aritaki piñaajiro apaata awiroka pintashaa-niintaji.

¡Inkanta-machiitimi pikaratzi piñaayitziro iroñaaka pisironta-waita! Ari piñaajiro apaata pinkimaatsi-waitajyaa, ari piraawaita-jyaari aajatzi.

26 ¡Inkanta-machiitimi pikaratzi iwisiryaawintaitami iroñaaka! Tima ari ikantawitai-takari pairani kimitako-witariri Kamantan-tzinkari-payi.”

Pintakotyaari kisaniinta-yitzimiri

(Mt. 5.38-48; 7.12)

27 “Iro kantacha pinkimi nokantzi naaka: Pintakota-jyaari ikaratzi kisaniinta-yitzimiri, paakamiitha-yitairi. 28 Airo pipiyatari kisimawaitzimiri. Pamanako-yitajiri thaiyako-witamiri. 29 Aririka impasaitimi kashita-poroki, pisinityaari yapitiroryaa-porotimi impasatimi. Aririka inintaiti yaitiro piithaari pisaawanta-piintari, pisinitiniri yaanakiro pikithaatakari. 30 Aririka inkantaitimi: ‘Pimpina,’ okamiithatzi pimpimanta-niti. Aririka yayitai-timiro pasitari, okamiithatzi airo piiñaa-wintziro. 31 Pinintzi-rika intakoi-tyaami, pitawakyaaro awiroka pintakotantyaa.

32 Iriirika pitakota-sitakyaa ikaratzi itakoyitamiri awiroka, ¿Kamiithatakima iroka? Ti, tima iro yanta-piintakiri kaari-piro-siriri. 33 Iriirika paakamiithata-sitakyaa ikaratzi aakamiithatzimiri awiroka ¿Kamiithatakima iroka? Ti, tima iro imata-piintakiri kaari-piro-siriri. 34 Aririka inkantaitimi: ‘Pimpawa-kinaro, ari noipyaajimi,’ impoña pimpawakiri tima piyotzi ari imatajimi awiroka apaata. ¿Kamiithatakima iroka? Ti, tima iro imata-piintziri kaari-piro-siriri. 35 Pintako-yitajyaari awiroka kisayitzimiri, airo pipiyatari. Pimpimanta-niti aririka inkampitaitimi, airo piyaawinta imayitajimi awiroka. Antaroiti impinai-tajimi, itomintaamira Jinoki-satzi. Omapiro itakoyitakari irirori maaroni atziri kaari paasoonkitan-tatsini aajatzi kaari-piro-siriri-payi. 36 Ikimitairo Asitairi itakotanta, ari pinkimita-najyaari awiroka.”

Ikinkithata-kotziro Jesús kantzi-mataantsi

(Mt. 7.1-5)

37 “Ti onkamiithati pimishakowintanti, paamaiyaa imishakowintai-tzimi = kari awiroka. Airo pikantzi-matantzi, imaitajimi = kari awiroka apaata. Aririka pimpyaakotanti, ari imaitajimi awiroka apaata. 38 Pimpimanta-nitaji, tima ari imaitajimi awiroka apaata, yanaakai-tajimiro awiroka okaratzi pipimantakiri. Tzimatsi-rika pantzi-motantani, ari imapiroi-taimi apaata awiroka.”

39 Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiniri Jesús, ikantzi: “¿Kantatsima yakathata-wakaiyaa mawityaakiri? Tima ti iyoti tsika inkini, ari imparyaaki apitiroiti omoro-naki. 40 Tira iñiiti aparoni iyomitai-tziri yanairi yomitairiri. Irooma apaata aririka iyomitaa-piroi-takiri aritaki inkimita-jyaari yomitairiri pairani. 41 Tima osiyawaitakaro aririka ootyaakitimi antaro incha-pitoki pirokiki, ¿kantachama paminiri pasini tyaakita-chari kapichiini irokiki? 42 ¿Kantachama pinkantiri: ‘Pimpoki naajimiro otyaakita-kimiri?’ Otyaaki-taikimi awiroka antaro incha-pitoki. Tima pisiyakari awiroka owapyiimotan-taniri. Ontzimatyii pitawakyaaro awiroka paawajiro antaro inchapitoki otzikaa-kimiri pirokiki paminaji kamiitha paanta-jyaaniiriri otyaakita-chari kapichiini.”

Ari iyoitzirori onkithotanaki-rika

(Mt. 7.15-20)

43 “Aparoni inchato saankanata-tsiri oshooki, ti iñiitiro onkaaripiroti okithoki. Irooma inchato sampiya-sita-tsiri, ti omkanti okithoti. 44 Ontzimatyii ankimpoyiiri kamiitha-rika okaratzi yantayitziri, irootaki ayotantyaari kamiithasiriri inatzii. ¿Añiiroma chochoki onkitho-kitan-tyaaro owaato kitoochii? Tima ti. ¿Kantachama onkitho-kitan-tyaaro pasini chochoki-payi iroori? Tima airo. ‡ 45 Arira ikimiyita-naari kamiithasiriri ikinkithasirita-piintaro kamiithari, irootaki okamiithatantari yantayitziri. Iriima kaari-piro-siriri ti inkinkithasirita-piintyaaro kamiithari, irootaki okaaripirotantari yantayitziri. Tima okaratzi ikinkisiryaayitari, irootaki iñaaniyitakari aajatzi.”

Ikinkithata-koitziri apiti owatzikirori iwanko

(Mt. 7.24-29)

46 “¿Paitama ikantai-tantanari: ‘Pinkatharí, pinkatharí?’ Titzimaita yantaitinaro okaratzi nokanta-yitziri. 47 Tzimayitatsi matanajirori okaratzi nokanta-yitziri. Yoka osiyanaari: 48 Tima isiyaari aparoni atziri witsika-tsiri iwanko, ikiya-sitakiro itzinkami okiraawiro-pathatzi kipatsi, iwatzikakiro. Ipoñaa opokaki antaroiti amaarani, ookanta-paakaro sintsiini pankotsi, ti oshiwatiro. Tima iwatzikai-takitziiro kamiithaini okiraawiro-pathatzira. 49 Iriima ikaratzi pyaakotarori nokanta-yitziriri, kaari antanajironi. Ikimitakari aparoni atziri witsika-witachari iwanko, titzimaita inkiya-sitiro inthompointa. Okanta opokaki antaroiti amarani, ookanta-paakaro sintsiini, tyaanaki. Ti iñiitairo.”

7

Yisita-kota-kaajiri Jesús impiratani ijiwari owayiriiti

(Mt. 8.5-13)

1 Tima ithonka-nakiro Jesús ikinkithata-kairi atziri-payi, jataji nampitsiki Capernaum. 2 Ikanta imantsiyataki itako-pirotani impiratani ijiwari owayiriiti wirakocha, irootaintsi inkamimi. 3 Ari ikimako-winta-kiriri Jesús, ityaantaki yantari-konati Judá-iti, inkaimiri Jesús, yisita-kota-kaajiriita impiratani. 4 Ikanta ijata-sitakiri Jesús, ikantapaakiri: “Oshiki onkamiithatzi pamita-kotiri yoka ijiwari owayiriiti, 5 tima yaakamiithata-piintakina, iwitsika-kaantakina yapatotapintaita.” 6 Ikanta Jesús iyaatanakiri pokasita-kiriri. Iro yariitan-tyaarimi iwankoki, imonthaakari itsipa-winthari ijiwari owayiri, iriitaki pasini ityaantakiri, ikantawakiri irirori: “Pinkatharí, ikantakaan-tzimi nojiwariti, ikantzi: ‘Oshiki nopinkathatakimi awiroka, airo okantzi pinkyaa-pankotina, tima tikatsi miraawintyaanani naaka. * 7 Irootaki kaari nojata-sitantami noñiimi naaka. Intaini nonintziro piñaani pinkanta-kaanta-wakiri nompiratani, aritaki yisita-kotaji. 8 Tzimatsi ompiratanari naaka, tzimatsi aajatzi owayiri-payi nompiratari naaka. Aririka nonkantiri: ‘Pijati,’ aritaki ijataki. Aririka nonkantiri pasini: ‘Pimpoki,’ aritaki impokaki. Aririka nonkantiri nompiratani: ‘Pantiro iroka,’ yantziro.” 9 Okiryaantzi ikantanaka Jesús ikimakiri ikantaki ijiwariti owayiri. Ipithoka-sita-nakari ikaratzi oyaatakiriri, ikantziri: “Iriitaki kantakirori ikimisantzi yoka, tima inkarati tzimatsiri noshininka-payi Israel-iiti tikira noñiita aparoni siyaarini yoka.” 10 Ikanta ipiyanaaro iwankoki jiwari ikaratzi ityaantai-takiri, iñaapaa-tziiri impiraitari isita-kotaji imantsiya-witaka.

Iwañaajiri Jesús intsiti kinankaro

11 Ipoñaa ijataki Jesús nampitsiki ipaitai-tziri Owaniinkawini, itsipayitakari iyomitaani. Oshiki aajatzi atziri-payi oyaatakiriri. 12 Ikanta yariitzi-mataka nampitsiki, imonthaa-kotantaka yaitziri kaminkari inkitaitiri, apintzi inatzi otomintari kooya kinankaro. Oshiki atziri oyaatakirori iroka kooya. 13 Ikanta iñaawakirora Jesús kinankaro kooya, antaroiti itako-sirita-nakaro. Ikantziro: “Aritapaaki piraawaitaka.” 14 Ipokapaaki okaakiini, ipampita-paakiro iwantai-takariri kaminkari. Katziya-jiita-paaka anata-kotziriri. Ikantzi Jesús: “Mainarí, awiroka noñaanatzi, pimpiriintaji.” 15 Piriintanaja kamawitain-chari ñaawaitanaji. Yakathata-najiri Jesús irojatzi iriniroki. 16 Antaroiti itharowa-jiitanaki ikaratzi ñaakiriri. Ipoñaa iwisiryaawinta-nakari Pawa, ikantajiitanaki: “Pokataiki iriipirori Kamantan-tzinkari.” Ikantajiitzi aajatzi: “Iriitaki Pawa kawinthaa-yitairi.” 17 Ithonka ikimakoi-tanakiro yantakiri Jesús maaroni iipatsitiki Judá-iti, aajatzi pasiniki nampitsi okaratzi isaika-nampi-yitziri anta.

Ityaankakiri Juan iyomitaani

(Mt. 11.2-19)

18 Ikanta ikimaki Juan okaratzi awisain-tsiri, ikamantakiri iyomitaani-payi. Ari iyoshiitaki apiti iyomitaani, 19 ityaantakiri isampitiri Jesús, inkantiri: “¿Awirokama ipaitai-tziri, ‘Pokatsini?’ Kaari-rika awiroka, ¿Tzimatsima pasini noyaa-kotiri?” 20 Ikanta iyajiitanakini, iñaapaakiri Jesús, ikantapaakiri: “Ityaankakina Juan Kiwaatan-taniri nosampitimi: ¿Awirokama ipaitaitzi ‘Pokatsini?’ Kaari-rika awiroka, ¿Tzimatsima pasini noyaa-kotiri?” 21 Tima aikiro yisita-kota-kaayitatzii Jesús kantasiwayita-chari imantsiyaritipayi, ikaratzi ikyaantasiritari piyari, yokiryaa-kaayitaji oshiki mawityaakiri. 22 Irojatzi ikantan-tanakariri ikaratzi pokaintsiri: “Aririka pimpiyanaji, pinkaman-tapajiri Juan okaratzi piñajantakiri awiroka nantakiri, okaratzi pikima-jaanta-kinari aajatzi. Tima naminakaa-yitajiri mawityaakiri, naniita-kaayitajiri kisoporokiri, nisita-kota-kaayitairi pathaa-waita-tsiri, nokimakaa-yitajiri atsikimpityari, nañaakaa-yitajiri kaminkari, nokinkithata-kota-jiniri Kamiithari Ñaantsi asinonkainkari-payi. 23 Tima tasonka-wintaari inkantai-tajiri inkarati kaari kisosiri-winta-jinani.”

24 Ikanta ipiyajiitanaja ityaantani Juan, isampita-nakiri Jesús ikaratzi piyowinta-kariri, ikinkithata-kotziri Juan, ikantzi: “¿Paitama piñaakiri chapinki otzisi-masiki? ¿Iriima piñaaki kimitarori saworo opiyonka-tonkita-kaaro tampyaa? † 25 ¿Piñaakirima iwaniinkata ikithaata? Ti. Tima inkarati waniinkata-chari ikithaata, isaika-pankotziri pinkathari. 26 Tima irootaki pijata-sitan-takariri piyojiitaki Kamantan-tzinkari inatzii. Tima imapirota-tziiro irirori yanaanakiri pasini Kamantan-tzinkari-payi. 27 Tima iriitaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitaki:

Pamini, aritaki nontyaantaki ityaaroni inkamanta-kotimi,

Iriitaki witsikaan-timini tsika pinkina-paaki.

28 Pinkimi nokantzi naaka: Pairani oshiki atziri tzimawitain-chari, tikatsi anairini Juan okaratzi iyota-nitakari. Iriima inkarati tsinampa-siritaa-tsini, impinkathari-wintairi Pawa, aritaki yanaa-kotairi Juan.” 29 Ikaratzi kimakiriri ikantayitakiri Juan, ikantanakiri: “Nonintzi pinkiwaatina.” Ari imatzita-nakaro inintzi inkiwaataitiri ikaratzi sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki. Ari imonkaratzirori okaratzi inintakaan-takiri Pawa. 30 Irima Nasitantaniri-payi aajatzi Yomitaan-taniri-payi ti isinityaa inkiwaa-yitiri Juan, ari yaparatzirori okaratzi ikasiya-kaantziri Pawa.

31 Ipoñaa ikantzi Jesús: “¿Paitama nosiyakaawin-tiriri yokaiti atziri? 32 Nonkimita-kaantiri washaantawai-rintzi iintsi owaankiirin-tsiki aririka isiyakaa-waityaa ikaratzi yintsijiitzi, inkanta-wakaa-jiityaa: ‘Thami ashowiriti amashaitan-tyaari.’ Ti ininti. Ikantawita: ‘Thami ampanthai awasiritan-tyaari.’ Ti ininti. 33 Aritaki pikanta-jiitaka awirokaiti. Piñaawitakari Juan itzitapaakaro owaritintsi, ti iriro kachori, pikanta-jiitakiri: ‘Ikyaantasiritari piyari, irootaki itziwaitantari.’ ‡ 34 Ikanta ipokaki Itomi Atziri, ti intziwityaaro irirori owaritintsi, iriro kachori. Ikantai-takiri: ‘Kaari-pirori inatzi, niyawai-rintzi, sinki-ryaantzi, yaapatyaari sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki, yaapatyaari aajatzi kaari-piro-siriri.’ 35 Tikatsi ompaityaa ikantai-takiriri, tima aririka iñiitairo onkarati awisatsini apaata, ari iyoitajiri omapiro iyota-nita.” §

Yariitari Jesús Nasitantaniri paitachari Simón

36 Ikanta aparoni Nasitantaniri yaanakiri Jesús iwakaiyaari. Ariijiitaka iwankoki, saikapaaki Jesús iwapiintaita. 37 Okanta aparoni kaari-piro-siriri kooya nampitarori anta, okimako-wintakiri Jesús ariitaka iwankoki Nasitantaniri iwajiityaa, jataki iroori aakotanaki kasankaari owantaro onaki iwitsikai-tziro mapinaki. * 38 Okatziyi-mota-paakari iitziki Jesús, irayi-mota-paakari. Okanta othaatanaka ooyaaki okiki ashitapaakiri iitziki, oshitanta-tzimaitari oisi. Ipoñaa onintaa-kitzi-waitakiri, osaitan-tanakari kasankaari. 39 Ikanta iñaakiri Nasitantaniri amakiriri Jesús, ikanta-siritanaki: “Omapiro-rikami Inkamantantzinkariti yoka, ari iyotakiromi tsika okantawaita iroka kooya antakiri, tima kaari-piro-siriri onatzi.” 40 Ipoñaa ikantanakiri Jesús yoka Nasitantaniri: “Simón, tzimatsi nonintziri nonkantimi.” Ikantzi irirori: “Intsityaa pinkantinaro yomitaan-tanirí.” 41 Ikantzi Jesús: “Tzimatsi atziri pinatziriri pasini apiti atziri. Aparoni ipina-pirotaki oshiki kiriiki, iriima pasini ipinatakiri kapichiini. † 42 Okanta apaata, ti onkanti yoka apiti atziri yoipyaajiri kiriiki, ipiyaakoi-tairi iririiwitani apitiroiti. Intsityaa pinkantina, ¿Itzimikama itako-pirotan-tachani?” 43 Ikantzi Simón: “Iriira itako-pirotan-tacha atziri ipyaako-piroi-takiri iriiwitani.” Ikantzi Jesús: “Pimatakiro awiroka pikantakiri.” 44 Yaminanakiro Jesús osaikaki kooya, ikantziri Simón: “¿Piñaakiro antakiri iroka kooya? Tima nokyaa-wanko-witakami awiroka, titzimaita pimpina nijaa nonkiwa-kitzita-paakyaari. Irooma iroka kooya, okiwa-kitzitan-takanaro ooyaaki sitowanain-tsiri okiki, ipoñaa oshitan-takanaro oisi. 45 Ti pininta-porota-wakina piwithata-wakyaana awiroka, irooma iroka kooya oshiki onintaa-kiitakina. 46 Ti pisai-patzii-totan-tyaanari awiroka yiinkantsi pimpinkathatina, irooma iroka kooya, osaitan-takanaro kasankaari noitziki. 47 Oshiki okaaripiro-siri-witaka iroka kooya, impyaakoi-tajiniro okantakaaro oshiki otakotantaka. Iriima ikaratzi ipyaakoi-tziri kapichiini, kapichiini itakotanta.” 48 Ipoñaa ikantanakiro kooya: “Ipyaakoi-tajimiro okaratzi pikaaripiro-siri-witaka.” 49 Ikantajiitanaki ikaratzi itsipajiitari: “¿Paitatyaakama yoka ikantantyaarori kaari-pirori impyaakotantiro?” 50 Aikiro ikantana-kitziiro Jesús iroka kooya: “Pijatai kamiitha, iro pawisako-siritan-taari pawintaana.”

8

Kooya amitako-yitakiriri Jesús

1 Ikanta itsipayitakari Jesús 12 iyomitaani, yapirotakiro maaroni nampitsi ikinkithataki tsika ikanta-kota Pawa ipinkathari-wintantai. 2 Ari itsipatakaro kooya-payi okaratzi yisita-kota-kaajiri ikyaantasiritaro piyari, okaratzi mantsiya-yiwita-chari aajatzi. Iroka okaratzi oyaatakiriri: María, ipaitai-tziri Pankothanthaari-sato, ikyaantasiritari ikaratzi 7 piyari, 3 opoñaapaaka Juana iina Chuza impiratani Herodes, opoñaapaaka Susana. Tzimatsi aajatzi pasini-payi kooya okaratzi opapiinta-kiriri kiriiki Jesús.

Isiyakaa-wintziri Jesús pankiwai-ryaantzi

(Mt. 13.1-15,18-23; Mr. 4.1-20)

4 Ikanta ipiyotzi-winta-paakari Jesús oshiki atziri. Iriitaki poñaayitain-chari pasiniki-payi nampitsi inintzi iñiiri. Isiyakaa-winta-tziiniri okaratzi iyomitaa-yitziriri, ikantziri: 5 “Tzimatsi pankiwai-rintzi jatatsiri impanki-waiti. Ikanta yookai-kitakiro iwankiri, tzimatsi ookaikita-painchari awotsiki, ithonka yaatzikaikii-takiro. Ikanta ipokajiitaki tsimiri, iwapaakaro. 6 Tzimatsi pasini ookaikita-painchari omapi-poro-kitzi kipatsi. Okanta oshooka-witanaka, sintsiini osampisitanaki, tima ti otsinka-pathati kipatsi. 7 Tzimatsi pasini ookaikita-painchari kitoochii-masiki. Okonowa-nakaro kitoochii-masi oshooka-witanaka. Okanta anaanakiro kitoochii oshookanaki, kamanaki pankirintsi. 8 Irooma pasini ookaikita-painchari okamiitha-pathatzi kipatsi, saankana okanta oshooka-paaki, kithokitanaki. Tima tzimatsi shookapain-tsiri kamiitha.” Ikanta ikaratakiro ikinkithataki, ari ikaimanaki ikantanaki: “Okowa-pirotatyaa iroka, ontzimatyii pinkimisanta-jiitawaki maaroni.” *

9 Ari isampita-nakiri iyomitaani-payi, ikantziri: “¿Paitama siyakaa-winta-chari okaratzi piyomitaan-takiri?” 10 Ikantzi Jesús: “Isinitai-takimiro awiroka piyota-kotairo tsika okanta-kotaka ipinkathari-wintantai Pawa. Iriima pasini-payi, airo nokaman-tziri, apatziro nosiyakaa-wintiniri. Ari yaminawi-jiityaa, airo iñaamaitaro. Ari inkimawi-jiita-kyaaro, airo ikimatha-tzimaitaro.

11 Iroka okanta-kota nosiyakaa-wintakiri: Iroka okithoki ipankitai-takiri, irootaki siyakaa-wintacha iñaani Pawa. 12 Okaratzi ookaikita-painchari awotsiki, osiyakaa-wintari kimawitarori ñaantsi, ipokapaaki Kamaari imaisanta-kaapaakiri, ti inkimisanti, airo yawisako-siritai. 13 Ari okimita ookaikita-painchari omapi-poro-kitzi, osiyakaa-wintari kimawitarori ñaantsi, intsipayini ikimisantawita. Ti iyotako-pirota-tyiiro ñaantsi, iwashaanta-nakiro ikimisantzi. Ti inkisa-sityaaro yantakai-takiri kaari-pirori, tima ikimitakaro pankirintsi ti ontzima-piroti oparitha. 14 Ari okimita ookaikita-painchari okitoochii-masitzi, osiyakaa-wintari kimawitarori ñaantsi. Okantakaan-tziro okantzimo-siri-waitari, ikinkithasiri-waita yashaarantyaa, iniwiwaitaro intharowinta-waityaa. Irootaki anaanakiro ñaantsi ikimawitakari, isiyakaro pankirintsi kaari kithota-tsini. 15 Irooma okitho ookaikita-painchari okamiitha-pathatzi kipatsi, osiyakaa-wintari kimisanta-najirori ñaantsi, kamiithasiri ikantanaja, amawiwaini ikanta, isiya-kotakaro pankirintsi saankana oshookanaki, oshiki okithotanaki.”

Onkoñaata-koyitai omanako-yiwitain-chari

(Mr. 4.21-25)

16 “Aninti-rika ooshiri ootamintotsi, ti antata-kotiri. Ti awakotiri otapinaki. Owakotziri jinoki inkini inkoñiinkata-koti ikaratzi kyaintsiri. † 17 Ari onkimityaari aajatzi, ontzimatyii onkoñaata-koyitai omanako-yiwitain-chari, oiñaarontajiro kaari ikimatha-witaita pairani. 18 Paamawintyaaro okaratzi pikimakiri. Tsika-rika itzimi otzimi-motakiri, ari ontzimimo-pirotairi oshiki. Iriima kaari otzimi-motzi, imapiroi-tajiri yaapithai-tairi okaratzi tzimimo-witariri.” ‡

Iriniro Jesús aajatzi iririntzi-payi

(Mt. 12.46-50; Mr. 3.31-35)

19 Okanta opoka-sitakiri iriniro Jesús otsipatakari iririntzi-payi oñiiri. Titzimaita onkanti oñiiri itzikakiro atziri piyotzi-winta-kariri. 20 Ari ikamantai-takiri, ikantai-tziri: “Ari opoki piniro otsipatakari pirintzi-payi, onintzi oñiimi.” 21 Ikantanaki irirori: “Ikaratzi kimairori iñaani Pawa, yantanajiro aajatzi okaratzi inintakairiri, iriitaki nirintzitari, irootaki nonirontari.”

Imairintziro Jesús tampyaa

(Mt. 8.23-27; Mr. 4.35-41)

22 Ari ititanaka Jesús pitotsiki itsipata-naari iyomitaani-payi, ikantanajiri: “Thami amontyaaji intatzikironta.” Jaitijiitaki. 23 Ikanta imontyaa-kojiita, maanaki Jesús. Ari itampyaata-kotaki niyankyaa-niki inkaari, antaro osinkyaatanaki, titaata-paaka nijaa pitotsiki, irootaintsi itsitsiya-kota-jiiti. 24 Ijata-sitai-tanakiri Jesús, iwakiryii-tapaakiri, ikantai-tziri: “¡Yomitaanarí! ¡Yomitaanarí! ¡Atsitsiya-kotatyii!” Piriintanaka Jesús, iñaanata-nakiro tampyaa, ikantziro: “¡Aritapaaki pitampyaataki!” Ikantziro otamakaani inkaari: “¡Pimairyaatí!” Awisanaki tampyaa, mairyaatanaji inkaari. 25 Ikantziri iyomitaani-payi: “¿Tsikama okinakika pawintaani?” Tima okiryaantzi ikantajiitanaka iyomitaani, antaro itharowan-tanakari, ikanta-wakaa-jiita: “¿Paitatyaakama yoka yomairintan-tarori tampyaa, aajatzi inkaari?”

Gadara-satzi yaakiri piyari

(Mt. 8.28-34; Mr. 5.1-20)

26 Ikanta imontyaakaro Jesús intatzikiro inkaari Tapowini, ariijiitaka nampitsiki Gadara. § 27 Iro yaata-kota-paaki-tziini, isiya-sita-wakari yaakiri piyari. Osamanitaki ikyaantasiritari, ti inkithaatajyaa, ti yamitajyaa isaikaji pankotsiki, yasi iwiro isaikawaitzi kitataari-masiki. 28 Ikanta iñaawakiri Jesús, ityiirowa-sita-wakari. Kaimanaki sintsiini, ikantzi: “¡Jesús! ¡Itomi Pawapirorí! ¿Tsikama pinkantinaka? ¡Ti noninti piwasinonkaina!” 29 (Tima inkisathata-wakitziiri Jesús yoka piyari iwashaantairi yoka atziri. Pairanitaki isaika-siritan-takari. Oshiki yoositan-tawitaitari asirotha, ithatyiiro. Isiya-siya-waita otzisi-masiki ikantakaari piyari.) 30 Ipoñaa isampita-nakiri: “¿Tsikama pipaitaka?” Ikantajiitzi piyari: “Nopaita ‘Oshikyaantzi.’ ” Tima oshiki piyari saika-siritan-takariri yoka atziri. 31 Aikiro ikantana-kitzii piyari: “Ti noninti papirojiitina.” 32 Ari ipiyotaka tyonkaarikiini oshiki chancho isimokaa-jiitzi. Ikantajiitzi piyari: “Pimintyankina chanchoki.” Ikantzi Jesús: “Pimatiro.” 33 Jatanaki piyari-payi chanchoki, ikyaantasiritapaakiri, irootaki isiyanta-nakari impiritaki, mitaajiita-paaka maaroni inkaariki, apirotaka ipiinkaki.

34 Ikanta iñaakiro aamaako-wintariri chancho-payi okaratzi awisain-tsiri, siyajiitanaka, ikamantanta-paaki nampitsiki, ikamanta-nakiri aajatzi ikaratzi saikayita-tsiri iwaniki. 35 Ari ipokajiitanaki atziri yaminiro okaratzi awisain-tsiri. Ikanta yariijiita-paaka isaikaki Jesús, iñaapaa-tziiri ikyaantasiritari piyari isaikaki itsipatakari Jesús, ikithaataka, kamiitha ikantanaja. Itharowa-jiitanaki. 36 Tima inkarati ñaakirori awisain-tsiri, ikamanta-wakiri ikaratzi pokayitain-tsiri, ikantziri: “Iriitaki yoka isita-kota-kaajiriri ikyaantasiritari piyari.” 37 Ikanta nampiyitarori iipatsitiki Gadara-satzi, oshiki isintsiwinta-jiitakari Jesús, ikantziri: “Pijatai, ti noninti pisaiki-motina.” Irootaki ikantan-tariri, tima antaroiti itharowan-tanakari. Ari ititanaja Jesús pitotsiki, piyanaka. 38 Isintsiwinta-witawaari yisita-kota-kaajiri, ikantziri: “Nonintzi noyaata-nakimi.” Yakanakiri Jesús, ikantziri: 39 “Airo piyaatana, pijatai pinampiki pikamantantai, pinkantapaji: ‘Iwawisaa-kotaana Pawa.’ ” Imatakiro yoka atziri, jataji inampiki, ikamanta-pajiri maaroni atziri, ikantapajiri: “Iwawisaa-kotaana Jesús.”

Irisinto Jairo aajatzi kooya antzita-kiriri iithaari Jesús

(Mt. 9.18-26; Mr. 5.21-43)

40 Ikanta ipiyaja Jesús, kimosiriwinta ipiyotzi-winta-waari atziri, tima iriitaki iyaakoniintakiri. 41 Tzimatsi aparoni atziri ipaita Jairo, iriitaki jiwatakaan-tatsiri karapapankoki. Iñaapaakiri Jesús, ityiirowa-sita-paakari, ikantapaakiri: “Pinkatharí, nonintzi pijati nowankoki.” 42 Tima onkami-matatzii yapintoti irisinto. Ari tzimaki iroori okaratzi 12 osarintsiti. Iyaatanakiri Jesús pokasita-kiriri. Ikanta iyaatzirira atziri-payi yoka Jesús, yatsinaki-matakiri.

43 Okanta aparoni kooya sokaawaita-chari iraani, tzima-kotaki 12 osarintsi omantsiya-waitaki, tikatsi-tzimaita kantironi yaawintiro. Tima thonka-kotaka oiriikiti aawinta-kaanta-witaka. 44 Okina-sita-paakiri itaapiiki Jesús, antzitakiri kapichiini opatziki iithaari. Apatha-kiro isita-kotanaki osokaawaita iraani. 45 Ipoñaa isampitan-tanaki Jesús, ikantzi: “¿Ninkama antakinari?” Tikatsi kamanta-tsini ipaita antzita-kiriri. Ari iñaawaitanaki Pedro itsipatakari ikarajiitzi, ikantzi: “Yotanarí, tima piñaakiri yatsinaki-matakimi oshiki atziri.” 46 Aikiro isintsita-nakitzii Jesús ikantzi: “Ninkama antakinari. Tima nokimawakiro nosintsinka tzimatsi isita-kotanaintsiri.” 47 Okanta oñaakiro iroka kooyaka ti omana-kotyaa okaratzi antakiri, piyonkawaitanaka, opoka-sita-paakiri Jesús, otyiirowa-sita-paakari, maaroni ikimaitakiro okamanta-kota, ikimaitakiro tsika okanta omapoka-sitanaka isita-kotanaji osokaawaita iraani. 48 Ikantanakiro irirori: “Kooyá, irootaki isitakotaa-jimiri pawintajana. Kantatsi pijatai, kimosiri pinkanta-najyaa.”

49 Tikira-mintha inthonkiro Jesús iñaanatziro kooya, ariitapaaka poñainchari iwankoki jiwari, ikantapaakiri: “Kamakira pisinto, aritapaaki piñaasirinkiri yomitaan-taniri.” 50 Ikanta ikimakiri Jesús ariitapain-chari, ikantanakiri irirori: “Airo pitharowa-siwaita. Pawintyaana, aritaki isita-kotaji.” 51 Ikanta yariijiita-paaka pankotsiki, tikatsi isiniti inkyaapaaki, intaini Pedro, Jacobo, Juan, asitarori irisinto aajatzi iniro. 52 Oshiki iraakota-jiitaro kamaintsiri. Ikantapaaki Jesús: “Airo piraajiita, ti onkami, omakoryaatzii.” 53 Thainka-siri iwawitai-takari Jesús, tima omapiro iñiitakiro okamaki iintsi. 54 Ikanta yairika-wakota-paakiro Jesús, iñaana-tzimaitaro sintsiini, ikantziro: “¡Iintsi, pimpiriinti!” 55 Piyasirin-katapaaka iintsi, piriintanaja. Ari ikantzi Jesús: “Pimpiro oyaari.” 56 Okiryaantzi ikantawinta-nakari Jesús yoka asitarori iintsi. Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Ti noninti pikamantantiro okaratzi piñaakiri.”

9

Ityaantai-tziri 12 Oyomitaari

(Mt. 10.5-15; Mr. 6.7-13)

1 Ipoñaa yapatotakiri Jesús 12 iyomitaani ipajiinkaakiri isintsinka. Imatanakiro irirori yisita-kota-kaayitziri ikyaantasiritari piyari aajatzi mantsiyarintsi-payi. 2 Ityaankakiri ikamantantiro tsika okanta-kota ipinkathari-wintantai Pawa, yisita-kota-kaayitairi mantsiyata-tsiri. 3 Ikantayitakiri: “Airo paanaki tsika ompaityaa, airo paanaki pikotzikiiri, pitharati, piwariti, piiriikiti, airo paanaki aajatzi pasini pithaari. 4 Aririka pariitakyaa pankotsiki, ari pimaapaki irojatzi pawisan-takyaari. 5 Airorika yaakamiithai-tzimi anta, pawisa-pithatiri, pitikanajiro pipatsi-kitziti, iro iyotantai-tyaari ti inkimisanti.” * 6 Ikanta ijajiitaki iyomitaani, ithonka ikamantantakiro nampitsiki Kamiithari Ñaantsi, oshiki mantsiyari yisita-kota-kaayitaki.

Ikamantakari Juan Kiwaatantaniri

(Mt. 14.1-12; Mr. 6.14-29)

7 Ikanta pinkathari Herodes ikima-kotakiri Jesús okaratzi yantayitakiri, okantzimo-sirita-nakari, tima tzimatsi kantatsiri: “Añaajira Juan Kiwaatantaniri.” 8 Pasini kantatsiri: “Elías inatzii.” Ikantaitzi aajatzi: “Aamaasitya iri piriintaacha pasini Kamantan-tzinkari tzimita-chari pairani.” 9 Irojatzi ikantan-tanakari Herodes: “Nowisa-kaantakiri Juan. ¿Tsikama itzimi nokima-kotziri iroñaaka?” Oshiki inintawitaka iñiirimi Jesús.

Iwajiita 5000 sirampari

(Mt. 14.13-21; Mr. 6.30-34; Jn. 6.1-14)

10 Ikanta ipiyayitaara Otyaankaari. 11 Iro kantacha iyojiitaki atziri tsika ikinaki, iyaakanakiri. Yaawakiri Jesús kamiitha yokaiti, ikamantakiri tsika okanta-kota impinkathari-wintantai Pawa, yisita-kota-kaayitakiri mantsiya-yitatsiri. 12 Aritaki tsitiniityaanaki, ipokapaaki iyomitaani ikaratzi 12, ikantapaakiri: “Pityaan-tajiri atziri-payi nampitsiki, yamini tsika imayi, tsika iyaa aajatzi, aamaa-sityaa tzimatsi-rika owaantsiki. Tima asaikatzii otzisi-masiki.” 13 Ari ikantzi Jesús: “Pimpiri awiroka iyaari.” Ari ikantajiitzi: “Tikatsi nopiriri, apatziro itzimi ikaratzi apiti sima aajatzi okaratzi 5 yatantari. ¿Pinintzima nojati namananta-kitiniri iyaari maaroni atziri?” † 14 Aamaaka ikarajiitzi 5000 sirampari apatotain-chari. Ipoñaa Jesús ikantziri iyomitaani: “Papatoyitiri inkarati 50 atziri pimisaika-yitiri, ari pinkimita-kiriri maaroni.” 15 Ari ikantakiro, imisaikakiri maaroni atziri. 16 Ipoñaa yaakiri Jesús yoka sima aajatzi yatantari, aminanaki inkitiki, ipaasoonki-wintakiro. Ipitoryaakiro, ipayitakiri iyomitaani, iwawisaa-kiniri irirori atziri-payi piyotain-chari. 17 Tima maaroni iwajiitaka, kimaniinta-jiitaka. Iyoyaajiro okaratzi tzimaraanta-naintsiri, itiyitajiro okaratzi 12 kantziri jaikitaa-tsiri.

Iyotaki Pedro: Saipatzii-totaari inatzi Jesús

(Mt. 16.13-20; Mr. 8.27-30)

18 Ikanta isaiki Jesús yamanajiitzi itsipatari iyomitaani. Ari isampita-kiriri ikantziri: “¿Paitama ikinkithasirita-kotanari atziri-payi?” 19 Akajiitanaki iyomitaani, ikantzi: “Tzimatsi atziri kantatsiri, Juan Kiwaatantaniri pinatzii. Ikantzi pasini Elías pinatzii awiroka. Tzimatsi kantayita-tsiri aajatzi, iriitaki itarori Kamantan-tzinkari añaajatsiri’ ” 20 Ipoñaa ikantzi Jesús: “¿Tsikama pikanta-jiitzi awiroka?” Ari yakanaki Pedro, ikantzi: “Awirokataki Saipatzii-totaari poñaachari Pawaki.” 21 Ari ikantanakiri Jesús: “Airo pikamanta-kotana.”

Ikinkithata-kotziro Jesús iwamaitiri

(Mt. 16.21-28; Mr. 8.31–9.1)

22 Aikiro ikantana-kitzii: “Antaro inkimaatsita-kaiyaana Antari-konaiti, ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aajatzi Yomitaan-taniri-payi, aritaki iwa-kaantakina. Iro mawatapain-tsiri kitaitiri, añaajana.”

23 Ipoñaa ikantanakiri maaroni: “Tzimatsi-rika nintatsiri intsipatyaana, iwashaantairo inintasi-yitari yantiro, onkanta-wityaa ipaikakoi-tirimi, intsipata-piintyaana kitaitiriki. 24 Tima inkarati itakowaita-chari yantayitziro inintayitziri irirori, ari impyaa-sitajyaa. Iriima ikaratzi atsipiwintarori yantanajiro nonintziri naaka irootaki ikamawintan-tanari, aritaki yawisako-siritai. 25 Aminaasi-waita otzimi-motantzi waararontsi aka kipatsiki, aritaki ompyaakaa-sitan-tajyaa. 26 Tima inkarati pasikiko-wintyaanani naaka aajatzi okaratzi nokinkithata-koyitakiri, ari imatapajiri aajatzi Itomi Atziri impasiki-kowinta-pajiri apaata aririka impiyi yamajiro iwaniinkaro, irasi Asitariri, aajatzi irasi Maninkariiti tasorin-tsitaa-tsini.” 27 Ipoñaa ikantanaki aajatzi Jesús: “Omapirotatyaa, tzimatsi pikaratziri aka, tikira pinkamiita aritaki piñaakiro tsika inkantyaa Pawa impinkathari-wintanti.”

Isiparyii-motziri Jesús iyomitaani

(Mt. 17.1-8; Mr. 9.2-8)

28 Okanta awisaki 8 kitaitiri, tonkaanaki Jesús otzisiki yamani, ari itsipata-nakari Pedro, Jacobo aajatzi Juan. 29 Ikanta yamanira, ari ipasini-porotanaki Jesús, kitamaaro okantanaka iithaari osiparyaanaki. 30 Iñiitatzii apiti katziya-painchari itsipata-paakari Jesús, Moisés inatzi itsipatakari Elías. 31 Otapotakari iwaniinkaro tsika ikatziya-jiita-paaka, ari ikinkitha-kojiitziro tsika inkantaitiri Jesús impyaakai-tyaari Aapatyaawiniki. 32 Tima ayimata-kirira Pedro iwochokini aajatzi ikimitakari ikaratzi itsipatakari. Okanta awishi-mota-nakiri iwochokini, iñaatziiro iwaniinkaro Jesús itsipata-karira apiti koñaata-paintsiri. 33 Iro ipiyi-matanaka apitira tsipata-paintariri Jesús, ikantzi Pedro: “¡Yomitaanarí! Omapiro okamiithatzi pamakina aka. Kamiitha nowitsikimi mawa panko-shitantsi: Aparoni pasityaa awiroka, aparoni yasityaa Moisés, yasityaa aparoni Elías.” Iñaawaita-sitanaka Pedro, ti iyoti opaita ikantziri. 34 Iñaawai-minthaitzi Pedro, anaapaakiri minkori, antaro itharowanaki. 35 Ikimatzii iñaawaitai-tanaki minkoriki, ikantaitzi: “Notomi inatzii yoka noyosiitakiri. Pinkimisantairi.” 36 Okarata-paakira ñaantsi iñaawaitai-takiri, iñiitatzii apaniro ikantanaja Jesús ikatziya. Tira ikamantantzi-tyaaro iyomitaani tsika ikanta iñaakiri, imanani iwakiro.

Yisita-kota-kairi Jesús iintsi yaakiri piyari

(Mt. 17.14-21; Mr. 9.14-29)

37 Okanta okitaitita-manaji, oirinka-jiitaja Jesús ipoñaajaro tonkaariki otzisiki, oshiki pokapain-tsiri imonthaa-wajyaari. 38 Ari isatikaka aparoni atziri, kaimanaki sintsiini ikantzi: “¡Yomitaan-tanirí, nonintzi pamininari napintziti notomi! 39 Ikyaantasiritari piyari, oshiki ikaimakaa-waitziri, isimori-waantita-kairi ikamana-waitzi, iposakaa-waitari, ti iwashaantiri kapichiini. 40 Nokanta-witakari piyomitaani yisita-kota-kayinari, ti imatiri.” 41 Yakanaki Jesús ikantanaki: “Ti pinkimisanta-jiiti awiroka, pikinasi-waitaka. ¿Tsikama onkarati nosaiki-mota-najimi noñiiro namawitimi? Pamakiri aka pitomi.” 42 Ikanta yamaita-paakiri iintsi, isinkiwinta-kaanakari piyari, tyaanaki osaawiki, antaroiti ipiyonka-waitanaka. Ipoñaa Jesús ikisathatakiri piyari, isita-kotanaji iintsi, yaanajiri asitariri. 43 Tima okiryaantsi ikantajiitanaka atziri iñaakiro isintsinka Pawa.

Yapiitajiro Jesús ikamanta-kota inkami-motanti

(Mt. 17.22-23; Mr. 9.30-32)

Ipoñaa yapiitakiro Jesús ikantziri iyomitaani: 44 “Piwakimpityatyaaro awiroka iroka ñaantsi, okowa-pirotatyaa. Irootaintsi yaakaan-taitiri Itomi Atziri” 45 Iro kantacha ti ikimatha-jiitiro okaratzi ikantawitariri, tima imana-pithai-tatziiri airo ikimathatantaro. Irootakira itharowan-tajiitari tikatsi sampitirini opaita ikinkithata-kotziri.

Tsika itzimi iriipirota-tsini

(Mt. 18.1-5; Mr. 9.33-37)

46 Ikanta iyomitaani Jesús ikanta-wakaa-mintakaro ipaita-rika iriipirota-tsini. 47 Iro kantacha iyotaki Jesús opaita ikinkithasiritari iyomitaani-payi. Yaaki aparoni iintsi, imisaikakiri tsika isaikajiitzi. 48 Ipoñaa ikantzi: “Ikaratzi aakamiithatairiri osiyakariri iintsi yawintaajana, naaka yaakamiithataki. Ari okimitari aajatzi, aririka paakamiithatakina naaka, osiyawaitakaro iriitaki paakamiithatanaji otyaanta-kinari aka. Ikaratzi kaari iriipirota-tsini iroñaaka aka, iriitaki iriipirotaa-tsini apaata.”

Ari akaratziri kaari kisaniintairi

(Mr. 9.38-40)

49 Ipoñaa ikantanaki Juan: “Yomitaanarí, noñaaki chapinki aparoni atziri pairyiirori piwairo, yisita-kota-kayi-maitari ikyaantasiritari piyari. Tira añaajiri ankaratiri aka, nowashaanta-kaakiri.” 50 Ikantanaki Jesús: “Airo piwashaanta-kairimi, tima ari akaratziri kaari kisaniintaini.” ‡

Ikisathatai-tziri Jacobo aajatzi Juan

51 Aritaki monkaratzi-mata-paaka iwajinokan-tajyaari Jesús, tonta-siri ikantanaka ijati Aapatyaawiniki. 52 Ityaankaki amina-rontirini Ositikii-toniki. 53 Iro kantacha ti inintajiiti Ositikii-toni-satzi inkini-motiri, tima iyojiiti ijatatyii Aapatyaawiniki. 54 Ikanta Jacobo aajatzi Juan, ikantanakiri Jesús: “Pinkatharí, thami ankaima-kaanti ookatha-rontsi ompoñaakyaa inkitiki, ikimitaakiro pairani Elías, yapirotyaata intajyaa yokaiti.” § 55 Ari ipithoka-sita-nakari Jesús, ikisathata-nakiri, ikantziri: “Tityaa pinkamiitha-siriti awiroka. 56 Tira iro impokan-tyaari Itomi Atziri aka impyaasi-waitajyaa atziri, ontzimatyii iwawisaa-koyitairi.” Irojatzi ikinanta-nakari pasiniki nampitsi. *

Nintawita-chari iyaatirimi Jesús

(Mt. 8.18-22)

57 Ikanta yawisanakira Jesús, ikantawitai-tawaari awotsiki: “Yomitaanarí, nonintzi noyaata-nakimi tsika pinkinayiti awiroka.” 58 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Tzimatsira imoro kowincha imaanta-piintari, aajatzi ikimita tsimiri-payi tzimatsi imayiro. Iriima yoka Itomi Atziri ti ontzimi iwanko imaanta-piintyaari irirori.” 59 Ipoñaa ikantawita-nakari Jesús pasini: “Piyaatina awiroka.” Ikantzi irirori: “Pinkatharí, noninta-witaka naaka noyaata-nakimi, airotzimaita iroñaaka, nonintatzii noñiiro nonkitata-najiri asitanari, aripaiti noyaatimi.” 60 Ikantanakiri Jesús: “Tima inkarati kamasirita-tsiri, aritaki inkitatairi irirori kaminkari-payi. Ontzimatyii pinkinkithata-kotajiro awiroka tsika okanta-kota impinkathari-wintantai Pawa.” 61 Ari ikantawitanaka pasini: “Pinkatharí, nonintzi naaka noyaatimi, iro kantacha pisinitina nowithata-panaatyaari noshininka nonampiki.” 62 Yakanaki Jesús, ikantziri: “Apatziro okanta pamina-piintziro pikiya-sitziro piwankiri, tikatsi paminayitanaji pasini. Ari ikimitari kaari washaantaironi yantayita-piintziri, tira iñiiro apanta-pirotzi-motyaari impinkathari-wintairi Pawa.”

10

Ityaantai-takiri ikaratzi 70

1 Okanta okarata-paaki iroka-payi, ari yaminaki Jesús pasini intyaantiri ikaratzi 70, apiti-payi ityaankakiri, ijiwatiri nampitsiki tsika inkinayitanaki irirori. 2 Ikantakiri: “Isiyakaro yokapayi atziri osampain-katzi pankirintsi, titzimaita intzima-piroti atziri koyaajironi. Pamanajiri awirokaiti Awinkathariti, intyaan-tiita oshiki jatasitirini atziri-payi, tima tzimatsi oshiki kimisantaa-tsini. 3 Pijajiiti awiroka, naakataki otyaankimiri, pikimitakari ityaankai-tziri ipiraitari tsika ipiyota katsimari owantachari. * 4 Airo paanaki piiriikiti, piwariti, piijakontata-sityaa. Airo piwithatari piñaanakiri awotsiki pisamanitzi = kari. 5 Aririka pariitakyaa pankotsiki, piwithata-paakyaari saikatsiri. Pinkanta-paakiri: ‘Onkamintha pisaika-waiti kamiitha piwankoki.’ 6 Tzimatsi-rika aakamiithata-wakimini, aritaki isaikaji kamiitha. Irooma airorika yaakamiithatzimi, ampinaa-sita piwitha-witapaakari. 7 Ari pimaa-paaki pankotsiki tsika pariitaka, airo pamina-minatzi pasini pankotsi. Ari piyaari, pirayitiro impaitimiri. Tima ontzimatyii impinaitiri antawaita-tsiri. 8 Aririka yaakamiithataitimi nampitsiki tsika pariitakyaa, piyaaro onkarati impaitimiri anta. 9 Pisita-kota-kaayitiri mantsiyari anta, pinkantiri: ‘Irootaintsi impinkathari-wintantaji Pawa.’ 10 Irooma pariiwitakyaa pasiniki nampitsi, airorika yaakamiithai-tzimi, pawisa-pithatiri, pinkanta-nakiri: 11 ‘Ari notikanajiro noipatsi-kitziti aka, irootaki iyotaitan-tyaari ti pinkimisanti. Iro kantacha, ontzimatyii piyoti irootaintsi impinkathari-wintantaji Pawa.’ † 12 Iro kantacha, apaata owiraantyaaroni kitaitiri, imapiroi-tairi iwasankitaitiri irirori nampitarori anta, aritaki anaajiro inkantai-tajiri Paamaarini-satzi.”

Ikanta-machiitziri kisosiriri nampitsiki-payi

(Mt. 11.20-24)

13 “Ikanta-machiitzimi Simapankoni-satzi aajatzi nampitarori Corazín. Oshiki piñaawitakaro notasonka-wintantaki, titzimaita pinkimisanta-jiiti. Iriimi ñaakinani Mapini-satzi aajatzi Simaa-satzi, aritaki inkithaata-nakyaaromi mirimasita-tsiri kithaarintsi, saikawaita-nakimi samampoki iwasirita-kotyaa ikaaripiro-siri-yitaki, inkimisantaimi maaroni iriroriiti. ‡ 14 Awirokataki imapiroiti iwasankitaitiri apaata aririka yaminakoi-tairi maaroni yantaitakiri. Aritaki anaajiro inkantaitiri Mapini-satzi aajatzi Simaa-satzi. 15 Aajatzi awirokaiti nampitarori Capernaum, pikinkithasiriwita pijatai inkitiki, apatziro pijamatsitaji tsika ikinayitzi kaminkari.

16 Tzimatsi-rika kimisantimini, naakataki ikimisantaki. Itzimi-rika maninta-sirita-kimini, naaka imaninta-siritaki. Itzimi-rika maninta-sirita-kinari naaka, imanintakiri tsika itzimi otyaanka-kinari aka.”

Ipiyayitaja ityaankai-takiri ikaratzi 70

17 Tima kimosiri ipiyajiitaja ityaankai-takiri karatatsiri 70, ikantayitapaji: “Pinkatharí, tima awiroka otyaanka-kinari, yantziro piyari nokanta-yitziriri.” § 18 Ari ikantzi Jesús: “Noñaakiri Kamaari iwaryii-takiri inkitiki ikimiwaitakaro oporiryaatzi ookatha-rontsi. * 19 Tima naaka kantakaaro otzimi-motan-tamiri pisintsinka, aritaki onkantaki pisatikan-tyaari maranki aajatzi kitoniro-payi. Ari piitsinampaakiri piyari kisaniintzimiri, tikatsi-tzimaita awishi-motimini. 20 Airotzimaita pikimo-siri-winta-sitaro yantakiro piyari pikanta-kiriri. Apatziro pinkimo-siri-wintiro isankinai-tajiro piwairo-payi inkitiki.”

Ikimo-siritzi Jesús

(Mt. 11.25-27; 13.16-17)

21 Irojatzi ikimo-siritan-tanakari Jesús, ikantanaki: Mt 11.25-26 “Apaá, tima awiroka pinkathari-wintziriri inkiti-satzi aajatzi kipatsi-satzi, oshiki nowisiryaawintakami. Tima awiroka omanitzi-motakiri yotaniriiti iroka-payi, iriitaki piyotakaa-yitaji osiyariri iintsi itsinampa-siritzi. Ari okanta, tima irootaki onimota-kimiri awiroka Asitanarí.” 22 Ikantanakiri piyotsiwinta-kariri: “Iriitaki Asitanari oyota-kayi-narori maaroni. Apatziro iyotana irirori, tima Itomi iwana. Ari nokimitari naaka apatziro noyotziri Asitanari, kantacha noyotakaa-yitajiri nonintziri naaka iyotajiri.”

23 Ipoñaa yapatotakiri Jesús maaroni iyomitaani, yaanakiri intyaatsikaini, ikantakiri: “Tasonka-wintaari iwaitiri inkarati ñaayita-jironi okaratzi piñaayitajiri awiroka. 24 Tima tzimawitacha oshiki Kamantan-tzinkari, aajatzi pinkathariiti nintawitain-chari iñiiromi okaratzi piñaakiri, okaratzi pikimayitajiri aajatzi awirokaiti. Titzimaita inkimajiitiro.”

Nisironkatan-taniri Ositikii-toni-satzi

25 Ari isaikakiri Yomitaan-tzirori ikantakaan-taitsiri, inintzi inkompita-kaiyaari Jesús, ikantakiri: “¡Yomitaan-tanirí! ¿Paitama nantiri naaka nañaanitan-tajyaari?” 26 Ikantzi Jesús: “¿Paitama isankinai-takiri Ikantakaan-taitsiriki? ¿Tsikama okanta piyota-kotziro awiroka?” 27 Ari ikantzi Yomitaan-taniri: “Piwinkathariti inatzi Pawa, ontzimatyii pininta-piro-tajiri, pininta-siri-tajiri, pininta-sintsi-tajiri. Osiriki piwairi. Pintakota-jyaari pishininka, pinkimita-kaantiri pitakota awiroka.” 28 Ikantzi Jesús: “Omapiro pikantakiri. Pantiro iroka, aritaki pañaanitai.”

29 Ari ininta-jaantzi intzikaa-winta-nakyaa, isampita-nakiri Jesús, ikantziri: “¿Tsikama itzimika nonkimita-kaantiri ashininka?” 30 Ikantzi Jesús: “Tzimatsi ashininka poñaachari Aapatyaawiniki inintzi ijatiro Kasiryaariki. Okanta niyaanki-thaki awotsi, imonthaakari kosintzi, yaapithatakiri okaratzi tzimi-motziriri, iposawaitanakiri, yookanakiri awotsi-nampiki ikami-mataki. 31 Ari ipokaki Ompira-tasorintsitaari, ishininka inawita, iñaawita-paakari inaryaaka, ti yaminanakiri yawisa-pithata-nakiri. 32 Ari ikimitakari aajatzi Leví-iti, irijatzi ishininka, iriitaki amita-kotanta-piinta-tsiri Tasorintsi-pankoki. Iñaawita-paakari inaryaa, ti yaminanakiri yawisa-pithata-nakiri. 33 Ikanta ipokaki Ositikii-toni-satzi, kaari ishininka irirori. Iñaapaakiri inaryaa, inisironkata-paakiri. 34 Yaawinta-paakiri itziritan-takari aawinta-rontsi, ipoñaa ikyaa-kota-kaanakari ipiraki, yaanakiri nampitsiki. Iriitaki amina-kiriri. † 35 Okanta okitaitita-manaji, yaaki apiti kiriiki, ipinako-winta-nakiri, ikantanaki: ‘Pamininari yoka. Aririka nompiyaki apaata, nompinata-pajimi okaratzi paminakinari.’ ” ‡ 36 Ari isampitziri Jesús yoka Yomitaan-taniri, ikantziri: “Mawa ikaratzi ñaakiriri ikositai-tziri. ¿Tsikama itzimika kimitakaan-takariri ishininka?” 37 Yakanaki irirori, ikantzi: “Iriitaki yoka nisironkata-paakariri.” Ikantzi Jesús: “Pijatai, irojatzi pimatapajiri awiroka.”

Yariitaro Jesús owankoki Marta aajatzi María

38 Ikanta yawisanaki Jesús ariitaka pasiniki nampitsi. Ari osaikiri kooya paitachari Marta, iro isaiki-mota-paaki owankoki. 39 Iroka kooya tzimatsi irinto opaita María. Irootaki tsipata-wakariri Jesús okimisantziri ikinkitha-waitzi. 40 Irooma Marta oshiki okantzi-motakaro amina-mina-waitzi opawakiriri Jesús. Iroora opoka-sitan-takariri, okantapaakiri: “Pinkatharí, owapintaakina nirinto. ¿Pinkantinaro amitakota-wakina?” 41 Iro kantacha ikantanakiro Jesús: “Marta, ¿paitama okantzimo-siritan-tamiri onkarati pantayitiri? 42 Aparoni okanta ninta-pirota-chari, irootaki onintakiri iroori María tikatsira kantironi yaapithatajiro.”

11

Ikinkithata-kotziro Jesús amanaantsi

(Mt. 6.9-15; 7.7-11)

1 Ipoñaa ijataki Jesús yamani. Ikanta ithonka-kiro, ari ikantakiriri aparoni iyomitaani: “Pinkatharí, piyomitainaro yamanaitzi, ikimitairo Juan iyomitaakiri iyomitaani irirori.” 2 Ari ikantzi Jesús: “Iroka pinkanti pamana-piinti awiroka:

Asitanarí, nampitarori inkitiki,

Tasorintsi onatzii piwairo.

Pimpinkathari-wintantaji.

Pantakaan-tajiro aka kipatsiki okaratzi pininta-kaantairi awiroka.

Pinkimita-kaantairi saikatsiri inkitiki, yantayitziro okaratzi pininta-kairiri. *

3 Pimpa-piintinaro kowityii-motanari noyaari. †

4 Pimpyaakota-jinaro nokaaripiro-siri-waitaki,

Tima nomatakiro naaka, nopyaakotajiri ikaratzi awaaripiro-sirita-kinari.

Airo pisinitaana iñaantai-tyaana, inintaiti yanta-kayi-tinaro kaari-pirori.”

5 Ipoñaa ikantanakiri aajatzi: “Aririka intzimi aparoni pitsipa-winthari, impokaki niyaankiiti, inkantimi: ‘Pimpawakina mawa yatantaitari, ‡ 6 tzimatsi ariitachari nowankoki, tikatsi tzimatsini nopawakiriri.’ 7 Impoña pinkanta-wityaari: ‘Airo piñaasirinkana nomaakaa-tziiri nintsiti-payi, tima nasitakiro nowanko, irootaki airo okantanta nompimi.’ 8 Kimiwaitaka airo pinintawita pimpiri onkanta-witakyaa iriiwitakami pitsipa-minthari. Iro kantacha aikiro isintsitatzii ikampitzimi, ari pisiwinta-nakiro pintzinai, pimpawakiri okaratzi inintziri.” 9 Ikantzi Jesús: “Pinkampitanti, pamina-minatai aajatzi, aritaki impaita-jimiro pinintziri. Pisiyakaantiro aririka pariityaa pankotsiki, pinkanta-paakiri asitarori: ‘Pasitaryiinaro piwanko.’ Aritaki yasitaryaa-kimiro iwanko. 10 Tima aritaki impaitairi kampitan-tatsiri. Inkarati amina-minataironi, aritaki iñaakai-tairi. Aririka inkantanti: ‘Pasitaryiinaro.’ Aritaki yasitaryaitakiniri. 11 Tima aririka inkampitimi pitomi, inkantimi: ‘Apaá, pimpina yatantaitari’ ¿Arima pimpakiri mapi? Aririka inkantimi: ‘Pimpina sima.’ ¿Arima pimpakiri maranki iyaari? § 12 Aririka inkantimi: ‘Pimpina kithokintsi.’ ¿Arima pimpakiri kitoniro? 13 Tima piyoti pitakotari pitomi-payi awiroka, kaari-pirori pinawita. Iriira mapirotzirori Asitairi Inkiti-satzi, itakotari irirori ikaratzi amanayita-piintziriri, inampi-sirita-kaayityaari Tasorinkantsi.”

Maimanita-wakaa-chari pankotsiki

(Mt. 12.22-30; Mr. 3.20-27)

14 Ipoñaa yisita-kota-kaakiri Jesús aparoni kisowaantiri ikyaantasiritari piyari. Ikanta yisita-kota-kaajirira, ñaawaitanaji kisowaanti-witachari. Tima okiryaantsi ikantawintai-tanakari Jesús. 15 Tzimatsi kantayita-naintsiri: “Yoka atziri isintaka-tziiri Nantatsiri, irootaki yisita-kota-kaantariri ikaratzi ikyaantasiritari piyari.” 16 Tzimatsi pasini nintatsiri iñiiro intasonka-wintanti Jesús, iro iyotantai-tyaari omapiro opoñaa itasorinka inkitiki, ininta-jitatzii iñaantai-tyaari. 17 Ikanta iyotaki Jesús okaratzi ikinkisiryaayitari atziri-payi, ikantanaki: “Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri tsika ipinkathari-wintai-tziri, aritaki yooka-wakaanakyaa. Aririka imaimanita-wakaiyaa atziri tsika isaika-pankota-wakaa, aritaki yooka-wakaanakyaa. 18 Ari ikantzitari aajatzi Kamaari aririka imaimanita-wakai-yaami. Aritaki yooka-wakaanakyaa, ¿airoma ithonka yooka-wakaanakyaa? ¿Paitama pikantantari iriira owawisaakotanari Aantatsiri? * 19 Iriirikami Kamaari Nantatsiri sintsitakaanari naaka, ¿irijatzima sintsitakairiri piyomitaani awiroka yisita-kota-kaantariri ikaratzi ikyaantasiritari piyari? Aririka okanta pikamantakota-tziiri piyomitaani, aritaki inkisan-takyaamiro okaratzi pikantakiri. 20 Irooma naaka ipanaro isintsinka Pawa, irootaki nomatan-tariri nisita-kota-kaayitziri ikaratzi ikyaantasiritari piyari. Tima imapokakimi awiroka-payi Pawa ipinkathari-wintantai. † 21 Aparoni atziri sintsita-tsiri tzimatsiri imana-minto, aamaako-winta-chari, tikatsira matirini inkyaa-sitiri iwankoki yayitiri okaratzi yasitari. 22 Irooma ipoka-sitakiri pasini atziri anairiri isintsitzi, yaapithatakiri yawintaa-witari, yaapithatakiri yasitari, yantitaa-kyaaro. 23 Tima inkarati kaari aapatyaanari naaka, iriitaki kisaniintanari. Ikaratzi kaari amita-kotinari inkoyaa-kotina, iiwara-kota-tyaana.”

Ipiya-sitanta piyari

(Mt. 12.43-45)

24 “Tima osiyawaitakaro isaika-siritan-tyaarimi piyari aparoni atziri, iwankotsi-titakari yañaa-minto. Aririka yookawitai-takyaari, isitako-witaja atziri. Jatanaki piyari inkinawaiti otzisi-masiki, ti iñii tsika isaiki. Ari inkanta-siritai piyari: ‘Nompiyaji nowankoki tsika nopoñaaka.’ 25 Piyaaja piyari, iñaapaa-tziiro kamiitha opisitaka isiri atziri, owaniinka okantaka. 26 Ijata-sita-nakiri mapirotzirori ipiyaritzi, ikantakiri: ‘Thami ajati nowankoki, pintsipatyaana ampinkathariti.’ Yamaki ikaratzi 7 piyari. Ari yasinonkaa-pirotyaari atziri, anaanakiro yasinonkaawita pairani.”

Mapirotironi inkimo-siritaji

27 Tikira inkaratiro iñaawaitzi Jesús, okaimanaki aparoni kooya satikain-chari ipiyotaka atziri, okantzi: “Tasonka-wintaaro onatzii kooya owaiyan-takimiri, antarin-takaakimi othotaimi.” 28 Ipoñaa yakanakiro Jesús, ikantzi: “Iriira tasonka-winta-pirotaa-chani inkarati matajironi inkimisantairo iñaani Pawa.”

Inintajiitzi kaari-piro-siriri intasonka-wintanti Jesús

(Mt. 12.38-42)

29 Ikanta ipiyota-paaka oshiki atziri, ikantanaki Jesús: “Tima kaari-piro-siriri pinajiitzi awiroka, oshiki pithainkakiri Pawa pinintzira piñiina nontasonka-wintanti onkantyaa pinkimisanta-pirotan-tyaanari. Airotzimaita nomatziro, apatziro piñiiro awishi-mota-kiriri pairani Kamantan-tzinkari Jonás. 30 Tima tsika ikantaka pairani Jonás iñaajiitakiri Inawini-satzi, ari inkimita-jyaari aajatzi Itomi Atziri iñiiri yokaiti. 31 Apaata aririka yaminakoi-tajiro okaratzi yantaitziri, aritaki omishakowintaimi kooya pinkatha-rotatsiri pairani kirinkanta, tima opokaki pairani iroori isaiki yotaniri pinkathari Salomón, okimisantakiri. Tima yoka saiki-mota-kimiri awiroka yanairi Salomón. 32 Apaata aririka yaminakoi-tairo okaratzi yantaitziri, aritaki imishakowintaimi Inawini-satzi, tima ikimisantakiri pairani irirori Jonás, iwashaanta-najiro yantayitziro kaari-pirori. Tima yoka saiki-mota-kimiri awiroka-payi yanairi Jonás.”

Ikinkithata-kotziro Jesús ootamintotsi

(Mt. 6.22-23)

33 “Aninti-rika ooshiri ootamintotsi, ti antata-kotiri. Awakotziri jinoki inkini inkoñiinkata-koti kyaintsiri. 34 Irootaki piroki osiyariri ootamintotsi piwathaki. Kamiitha-rika okanta piroki, piñaantaro kamiitha, okimiwaitakaro pinkoñiityaa-kota-tyiimi. Tirika apantyaaro piroki, airo piñaantaro kamiitha, okimiwaitakaro pintsitinikita-kota-tyiimi. ‡ 35 Paamawinta-pirotyaa piitsiwakirikari ootamintotsi saikanta-kamiri. 36 Omapiro-rika isaikan-takami ootamintotsi, tirika pantanajiro kaari-pirori, aritaki piñaakan-tairo iroopirori kamiithari, pinkimita-najyaari aparoni ootamintotsi yoota-kotantzi.”

Ikinkithata-koitziri Yomitaan-tzirori Ikantakaan-taitani

(Mt. 23.1-36; Mr. 12.38-40; Lc. 20.45-47)

37 Tima ikaratakiro ikinkithataki Jesús, ipoka-sita-paakiri Nasitantaniri sintsiwinta-kiriri yakyootiri. Ikanta yariita-paaka Jesús iwankoki, saikapaaki iwapiintaita. 38 Oshiki okompitzi-motakari Nasitantaniri, iñaakiri Jesús ti imatajiro okaratzi yamijiitari ikiwaakota iwantyaari. 39 Irootaki ikantan-tanakari Jesús: “Awirokaiti Nasitantaniri, pikimita-kotakaro piraa-minto aajatzi piwaminto okitiwita kamiitha intakiroki, irooma inthompointa, kipatsi okantaka. Ari pikimiyitakari awiroka, kantatsi iñiitimi kamiithasiri pinatzi, oshiki pikositantzi, kaari-piro-siriri pinajitzi. 40 ¡Masontzí! ¿Tima piyoti tzimatsi owitsika-kimiri piwathaki koñaayita-tsiri. Irijatzi owitsika-sirita-kimiri inthompointa pañaantariki? 41 Ontzimatyii pipasitan-tajyaaro tzimatsiri inthompointa pañaantariki, aritaki pinkiti-siri-yitai.

42 ¡Ikanta-machiitzimi Nasitantaniri! Pasitakaa-piintari Pawa iwosinikan-taitari. Titzimaita pintampatzika-yitajyaa, ti pintako-sirita-jyaari Pawa. Irootaki ninta-piro-witachari pantayitairomi, airo piwashaanta-tzimaitaro pasini. § 43 ¡Ikanta-machiitzimi Nasitantaniri! Oshiki pininta-piintaki pisatikyaa niyaankiniki karapapankoki tsika impinkathataitimi, pinintzi aajatzi pinkatha iwithata-piintai-tyaami aririka iñiitimi. 44 ¡Ikanta-machiitzimi Yomitaan-taniriiti, Nasitantaniri, owapyiimotan-taniri pinatzi! Pikimita-sitakaro kaari iyoitzi ari ikitaitziri kaminkari. Inthonka yaatzika-kowaitakiri atziri-payi, titzimaita iyoti yaatzika-kotakiri kaminkari.” *

45 Ari yakanaki yomitaan-tzirori Ñaantsi, ikantanakiri Jesús: “¡Yomitaanarí! Oshiki pikimakaa-kinaro naaka okaratzi pikantakiri.” 46 Ikantzi Jesús: “¡Ikanta-machiitzimi aajatzi yomitaan-tzirori Ikantakaan-taitani! ¿Paitama pikima-tinata-kaantariri atziri-payi? Titzimaita piñaayitiro awirokaiti pinkima-tinatyaaro. 47 ¡Ikanta-machiitzimi awirokaiti! Piwaniinka-pirini-yitakiro piwitsika-sitziri tsika ikitaitziri itayita-karori Kamantan-tzinkari ikaratzi iwamaakiri pairani piwaisatzitini. 48 Tima awirokaiti owitsika-siyitakiri tsika ikitaitakiri, ari opaka-kotziri awirokaiti okaratzi yantayitakiri pairani piwaisatzitini. 49 Iro kantacha, yotaaniri inatzi Pawa, ikantaki: ‘Ari notyaankaki Kamantan-tzinkari aajatzi Tyaankaariiti. Iriiyitaki imaimanitaiti, pasini iwai-taki.’ 50 Ari onkantyaa iwasankitaa-wintan-tyaamiriri Pawa ikaratzi iwamaitakiri Kamantan-tzinkari owakira itantanakari iwitsikai-takiro pairani kipatsi. 51 Awirokaiti atsipita-jyaaroni impiyawintai-tyaari awaisatzitini Abel irojatzi Zacarías, itzimi iwamaitakiri ipoñaawitaaro pomitai-rontsiki irojatzi tasorintsi-pankoki. 52 ¡Ikanta-machiitzimi yomitaan-tzirori Ikantakaan-taitani! Ti pikantairo awiroka piyota-nitajyaa, awiroka kantakaan-tziro kaari ikimathatantaro pasini-payi.”

53 Ikanta isitowanaji Jesús iyomitaantzi yapatojiita, otyaanakari imasirinka Nasitantaniri aajatzi Yomitaan-taniri-payi. Yapatowintakari Jesús inintaki inkompita-kaiyaari, irootaki inkiman-tyaariri inkantiri. 54 Isintsi-thawaitakiri, inintzi iñaawaita-kairi ñaantsi kaari-pirori, inkanta-kotan-tyaariri.

12

Siñakairori yatantari Nasitantaniri

1 Ipoñaa ipiyotzi-mintai-tapaakari Jesús, anawyaa-pirinikitaka ikantaka atziri-payi. Irojatzi ikantan-tanakari iyomitaani: “Ontzimatyii paamawintyaaro siñakairori yatantari Nasitantaniri, iroora isiyakaa-wintai-tziri iwapyii-motanta irirori. 2 Tima ontzimatyii onkoñaata-koyitai okaratzi manakowitain-chari, oiñaarontajiro kaari ikimatha-witaita pairani. 3 Okaratzi pimanakaa-witari tsitiniriki, ari ikamantantai-tajiro kitaitiriki. Okaratzi piñaawaitziri piwankoki pimanani-kiini, ari inkima-kotairo maaroni atziri.”

¿Intzimikama ampinkathatiri?

(Mt. 10.26-31)

4 Ikantzi Jesús: “Ashininká, airo pitharowa-kaawaitari nintatsini iwimi, tima ari owiraa-matsitari yaawyiiri irirori. 5 Yoka intzimi pintharowakai-yaari: Iriitakira Pawa matzirori iwamaantzi, matzirori intyaankimi sarinka-winiki. Apatziro pintharowakai-yaari irirori. 6 Tima ti impina-piro-wityaa tsimiri-payi, iro kantacha iyotzi Pawa aririka inkamakaanti aparoni. * 7 Iyotzitaro Pawa okaratzi tzimayita-tsiri aisi. Tima piñaakiro yaamaa-kotari tsimiri-payi, awiroka imapirotzi yaamaa-kotami, airo pitharowan-tawaitari.”

Inkarati kinkithata-kota-jinani atziri-payiki

8 “Intzimi-rika kantirini ishininka: ‘Nopinkathatajiri Jesús,’ aajatzi inkimitajyaa Itomi Atziri inkantajiri Imaninkariti Pawa: ‘Ipinkathataana yoka.’ 9 Iriima tsika intzimi kantairini ishininka: ‘Ti nompinkathatiri Jesús,’ ari inkimitaitairi irirori, inkantaitiri Imaninkariti Pawa: ‘Ti impinkathatina yoka.’ 10 Kantatsi yaripirotairi Pawa kisimatirini Itomi Atziri, iriima kisimata-kirini Tasorinkantsi, airo yapatyaari. 11 Aririka yaitimi karapapankoki, aajatzi tsika isaikayitzi pinkathari-payi, jiwari-payi, airo okantzimo-siri-waitami, pinkanti: ‘¿Paitama nonkantiriri?’ 12 Tima Tasorinkaantsi yotakayi-mironi paita-rika piñaawaitiri anta.”

Ikinkithata-koitziri masontzitatsiri ashaarantzinkari

13 Ipoñaa iñaawaitanaki aparoni piyotzi-winta-kariri, ikantzi: “Yomitaanarí, pinkantinari nirintzi impajinaata kashitani yookanajiri asitanarini.” 14 Ikantzi Jesús: “Ashininká, tira naaka aminako-yitzirori tzimawinta-wakaantsi nonkantan-tyaariri pirintzi.” 15 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Paamawintyaa ayimatzimi-rika pishikyiiro piwaararo. Tira iro owañaayitimini.” 16 Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiniri, ikantzi: “Tzimatsi aparoni ashaarantzinkari kithokitain-tsiri oshiki iwankiwairi iwaniki. 17 Ipampitha-siri-waitaka, ikantzi: ‘¿Tsikatyaa nowiroka oshikitain-tsiri nowankiri?’ 18 Ari ikanta-siritanaki: ‘Iroka nantiri. Notanto-ryiiro nowanta-piintari nowankiri. Impoña nowitsika-kaanti antaroiti, ari nowirori okaratzi nowanki-ritari, aajatzi nowaararo. 19 Ari onimowai-tinari, tima oshiki nowarontakari. Oshiki osarintsi nomakoryaa-waiti, nowatzii-waityaa, nirawaiti niriri, noimosirinka-waityaa.’ 20 Iro kantacha, ikantzi Pawa: ‘Masontzí, iroñaaka tsitiniri yaasirin-kaitajimi, tira piyoti impaityaa aajironi okaratzi pasitari.’ 21 Arira ikanta-kotari oshikyaa-waita-sitarori iwaararo, ti ishikyaa-tzimaityaaro okaratzi yasitari Pawa.”

Ikinkithata-kotziro Jesús kantzimo-siritaantsi

(Mt. 6.25-34)

22 Ipoñaa ikantanajiri iyomitaani: “Pinkimi nonkanti: Airo okantzimo-siri-waitami pinkanti: ‘¿Paitama noyaari, paitama nonkithaatyaari?’ 23 Tima tzimatsi ankinkithasirita-piintajiri, irootaki ninta-pirota-chari, anairo okaratzi awayita-piintari, aajatzi akithaayita-piintari. 24 Thami ankinkithasirita-kotiri tsimiri-payi. Ti impankitiro iyaari, ti iwitsiki iwanko iwantyaarori iwankiri. Iro kantacha, Pawa opapiintziriri okaratzi iwayitari. Awirokaitira imapirotzi itakotami Pawa. † 25 Aririka paakowintyaaro onkantzimo-siri-waityaami, ¿arima pinkanta-kaakyaaro piwawi-niinta-wairo kapichiini pisarintsiti? ‡ 26 Tira onkantatyii piwawiniintiro kapichiini, ¿paitama okantzimo-siritan-tamiri? 27 Thami ankinkithasirita-kotiro incha-tyaaki-payi, ti añaajiro antawaiti, ti ontyaawintyaa onkithaatyaari. Titzimaita onkantzimo-siri-waityaaro, onkanti: ‘¿Paitama nonkithaatyaari?’ Owaniinkata kamiitha, anajiri iwaniinkata Salomón, pinkatha-ritatsiri pairani. § 28 Tima iriitaki Pawa owaniinkatzirori. Okantawita kapichiini añaawitaro owaniinkata-painta, iro osamani tikatsi apantyaaroni aririka onkama-tyaakitanaki, inchikai-takiro, intayii-takiro. Awiroka imapiroti inkimpoyaa-wintaimi Pawa, aritaki, airo pikiso-siri-waitzi. 29 Aritapaaki okantzimo-siri-waitakami awiroka, pikantzi: ‘¿Paita noyaari, paita niriri?’ 30 Apatziro okantzimo-siri-waitari pasini-satzi-payi. Irooma awirokaiti, iyota-kotzimiro Asitairi ipaita-rika kowityii-motamiri. 31 Tima irootaki kowapirota-chari impinkathari-wintaimi Pawa, aritaki impayita-jimiro okaratzi kowityii-motamiri.”

Ikinkithata-kotziro Jesús inkiti-sato waararontsi

(Mt. 6.19-21)

32 “Awirokaiti kimitakariri nopira, airo pitharowa-sijiita, tima iriitaki Pawa kantakai-yaaroni impinkatha-ritakaajimi. 33 Pimpimanta-yitiro tzimi-motzimiri, pimpasitan-tyaaro. Iro kamiithatatsi pantayitairo pisaikan-tajyaari kamiitha inkitiki. Irootaki kimitajyaaroni pashaarantaa-tyiiyaami inkitiki tsika ti intzimapaji kosintzi, tsika ti opirikinitapaji. 34 Tima tsika-rika piwaa-rantaka, aritaki pisirita-piinta-jyaaro.”

Ompirataari aamawinta-chari

35 “Piwathakita-nakyaaro piithaari. Poisayitiri poota-minto. 36 Pinkimityaari ompirataari oyaawintariri yariitajyaa iwinkathariti yoimosirinka, inkini yasitaryaa-wajiniri inkyaan-tapajyaari sintsiini impirata-pajyaari. 37 Tasonka-wintaari inkantajyaa ompirataari itzimi iñaapajiri iwinkathariti aamawinta ikantaka. Omapiro nonkanti, aritaki imisaikajiri iwapiintaita iriitaki oyiitai-nirini iwariti. 38 Tasonka-wintaari inkanta-yitajyaa inkarati iñiitapajiri aamawinta ikanta, onkanta-wityaa ti iyoti tsika-paiti yariitaityaa, niyaankiiti-rika, tirika onkitaititzi-mataki. 39 Pinkinkithasirita-kotiri tsika inkantyaa atziri, aririka iyotimi impokatyii kositirini, ari yaamawinta-kyaami airo ikositan-taitari iwankoki. 40 Ontzimatyii paamaiyaa awiroka. Owitsika pinkantyaa, tima tikatsi yotatsini tsika-paiti impiyi Itomi Atziri.”

Kaari-pirori ompirataari

(Mt. 24.45-51)

41 Ari ikantanaki Pedro: “Pinkatharí. ¿Arima nokaratziri maaroni atziri pisiyakaa-wintakina?” 42 Ikantzi Jesús: “Pisiya-kotyaari antawai-ryaantzi ompirataari, yotasirita-tsiri kamiitha. Yookanakiri iwankoki ompiratariri, ikantanakiri: ‘Paminiri ikaratzi saikatsiri pankotsiki, pimpa-piintiri iyaari.’ 43 Tima kimosiri inkantyaa yoka ompirataari impiyi-rika ompiratariri, aririka iñaapajiri imonkaratakiro ikantana-kiriri. 44 Aritaki isinitainiri yaamawinta-jyaaniri okaratzi yasitari. Omapiro. 45 Irooma inkanta-siritakimi ompirataari: ‘Airo ipiyitaja ompiratanari.’ Impoña yantawaitakiri ikaratzi impiraitari aajatzi inkimitaakiro kooya impiraitari. Jataki iwatzii-waityaa, isinkiwaityaa. 46 Ari onimowaitziri ompirataari, ti iyotiro kitaitiri, tsika iwiraiyaa ooryaatsiri impiyi iwinkathariti, imapoka-sita-jyaari yariitajyaa. Oshiki iwasankitaa-pajiri, yookajiri tsika ikasiya-kaitakiri kisosiririiti. 47 Tima yoka ompirataari iyowitakaro okaratzi inintakaa-witariri iwinkathariti, titzimaita yaamawinta-jyaari impiyi. Irootaki impasa-piroi-tantyaariri. 48 Iriima kaari yotakotironi okaratzi inintakairiri, airo ipasa-piroi-tairi. Tima inkarati isinitai-tziri yanta-piro-yitiromi inintai-tziri, oshiki impirai-tyaari. Intzimi-rika oshiki yawiinta-jita-piintakari, oshiki inkowakoi-tairi irirori.”

Ikinkithata-kota Jesús

(Mt. 10.34-36)

49 “Iro nopokantari nowasankitairi kaari-piro-siriri, okimiwaitakaro iriimi paamari namakimi kipatsiki. Oshiki noninta-taiki itataityaami iwasankitaan-taiti, yapirota-jyaami kaari-pirori. 50 Iro kantacha ontzimatyii nitanakyaaro naaka nonkimaatsita-nakyaa, irojatzi nomonkaratan-takyaarori. * 51 Pisiyakaantaki iro nopokantari iñaamatsitan-tajyaarori isaiki kamiitha kipatsi-satziiti. Nopokakira, namatziiro maimanita-wakaantsi. 52 Iroñaaka iñiitiro imaimanita-wakaiyaa atziri ikaratzi isaika-pankota-wakaa-jiita, apiti atziri imaimanitiri pasini atziri karatatsiri mawa.

53 Inkisaniintajiri atziri itomi,

imatzityaaro itomi impiyatyaari iriri.

Onkisaniintairo kooya osinto,

omatzityaaro osinto ompiyatyaaro iniro.

Onkisaniintairo kooya owatayiro,

omatzityaaro owatayiro ompiyatzi-tyaaro ayiro.”

¿Tima piyotiro kantain-chari?

(Mt. 16.1-4; Mr. 8.11-13)

54 Ipoñaa ikantziri Jesús ikaratzi piyotzi-winta-kariri: “Tima aririka piñiiro minkori ikyaa-piintziro ooryaatsiri, pikanta-piintzi: ‘Omparyaatyii inkani.’ Omata pikantakiri. 55 Tima aririka pinkimiro tampyaa ompoñiiyaa katonko, pikanta-piintzi: ‘Oryaatyii kamiitha iroka kitaitiri.’ Omata okaratzi pikantziri. 56 ¡Owapyiimotan-tanirí! Piyowitaro awiroka tsika okanta piñaayita-piintziro inkiti, aajatzi kipatsi. ¿Paitama kaari piyota-kotantaro okaratzi kantachari iroñaaka?”

Paapatyii-yaari kisaniintzimiri

(Mt. 5.25-26)

57 “¿Paitama kaari paminantaro awiroka okaratzi kamiithata-tsiri? 58 Aririka intzimi kishimini, impoña yaanakimi pinkatharin-tsiki, pintharo-wakoti awotsiki, pinkantiri: ‘Airo pikisawaita, thami aakamiithata-wakaajyaa.’ Tima aririka yariita-kaakyaami pinkatharin-tsiki, inkantakiri impiratani: ‘Paanakiri yoka.’ Aritaki yaitanakimi yasitakoitimi. 59 Airorika pipinata-sitari ikaratzi ikowa-kota-kimiri, airora yoimisitowa-kaantajimi.”

13

Airorika piwashaantairo pamiyitari, ari pimpyaa-sitajyaa

1 Ari itsipajiitakari Jesús kinkithata-kotzirori awishi-mota-kiriri Tapowini-satzi iwamaakaan-takiri pinkathari wirakocha Pilato anta ipomita-piintai-tziri yatsipita-kayitani. 2 Ikantanaki Jesús: “¿Pisiyakaantzima awirokaiti iro yantantai-tarori iroka tsika ikantai-takiri iwamaitakiri, tima yanaatyiiri ikaaripiro-siritzi pasini Tapowini-satzi? 3 Nokantzi naaka: Ti ari onkantyaa. Airorika piwashaantziro pamiyitari awiroka, ari pinkimita-kota-jyaari irirori. 4 Ari ikimitakari karatatsiri 18 kamaintsiri atsinakakiri antaro atiimintotsi anta Tyaantaariniki, ¿pisiyakaantzima iri mapirotzirori ikaaripiro-siritzi yanairi pasini Aapatyaawini-satzi? 5 Nokantzi naaka: Tira ari onkantyaa. Tima airorika piwashaantziro awirokaiti pamiyitari, ari pinkimita-kota-jyaari.”

Isiyakaa-wintai-tziro pankirintsi kaari kithota-tsini

6 Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiniri Jesús, ikantzi: “Otzimi iwankiri aparoni atziri iwaniki. Ari ijataki aparoni kitaitiri yaminiro tzimaki-rika okitho, titzimaita iñaapaaki. * 7 Ikantakiri aamaako-winta-niriri: ‘Tzimaki mawa osarintsi nopokawita naminiro nowankiri onkithoti, titzimaita noñaaji. Pinchikiro, ampinaasi-waita okatziya aka.’ 8 Ari yakanakiri irirori, ikantzi: ‘Airo nowinkatharití, añaawairo iroka osarintsi airorika okithotzi, nonkiya-kota-wakiro oponkitziki onkini nontyaa-kitiro onkitho-kitan-tajyaari. 9 Aririka onkithotaji, kamiitha onatzi. Irooma airorika, aripaitira pintowa-kaantiro.’ ”

Iwawisaa-kotziro Jesús aparoni kooya kitaitiri imakoryaan-taitari

10 Ikanta iyomitaantzi Jesús kitaitiri imakoryaan-taitari karapapankoki, 11 ari osaiki aparoni kooya tzima-kotain-tsiri 18 osarintsi ikyaantasiriitaro. Tsinka-mitzitaki, ti onkanti onkatziyi kamiitha. 12 Ikanta iñaapaakiro Jesús, ikaimapaakiro, ikantziro: “Kooyá, isita-kotajimi pimantsiyawita.” 13 Yantzitakiro kapichiini otsinka-mitzitaki. Tampatzikatanaji kamiitha. Oshiki otharowinta-nakari Pawa. 14 Iro kantacha ti onimotiri jiwatatsiri karapapankoki, antaroiti ikisanaka iñaakiri yisita-kota-kaantaki Jesús kitaitiri imakoryaan-taitari. Ikantanakiri atziri-payi: “Tzimatsi 6 kitaitiri yantawaitan-taitari, ari pimpokiri yisita-kota-kaitimi. Tima ti osinitaa-ntsiti kitaitiri imakoryaan-taitari.” 15 Irojatzi yakanta-nakari Jesús, ikantzi: “¡Owapyiimotan-tanirí! Kitaitiri imakoryaan-taitari pithataryaa-kota-piintziri awiroka pipira, pasitako-yitziri pirakairi nijaa. † 16 Tima iroka kooya ashininka onatzi, iro isarontari awaisatzitini Abraham, tzima-kotaki 18 osarintsi iñaasita-kaakaro piyari. ¿Tima onkamiithati nisita-kota-kayiro kitaitiri imakoryaan-taitari?” 17 Ikantakira Jesús, antaroiti ipasikitanaki ikaratzi kisaniintziriri. Iro kantacha kimosiri ikantajiitanaka atziri ikaratzi ñaakirori yantakiri Jesús.

Isiyakaa-wintai-tziro okitho inchato yaniinikita-tsiri

(Mt. 13.31-32; Mr. 4.30-32)

18 Ipoñaa ikantanaki Jesús: “¿Paitama osiyari ipinkathari-wintantaji Pawa? ¿Paitama nosiyakaa-winti-mirori? 19 osiyaatyaaro aririka impankitaitiro yaniinikita-tsiri okithoki. Tima tzimatsi aparoni atziri pankita-kirori iwankiri-masiki, oshookanaki, antaro ochiwotanaki, aritaki imawosi-yityaari tsimiri-payi.” ‡

Isiyakaa-wintai-tziro siñakairori yatantaitari

(Mt. 13.33)

20 Ipoñaa yapiitakiro ikantzi Jesús: “¿Paitama nosiyakaa-winti-mirori ipinkathari-wintantaji Pawa? 21 okimita-tyaaro siñakairori yatantaitari. Tima aparoni kooya, aakotakiro pankirintsi-pani okaratzi mawa matzitaki, okonowakiro siñakairori, irojatzi osiñanta-kyaari maaroni opatha.”

Ikinkithata-koitziro yani-tinka-kiini ikyaa-piintaitzi

(Mt. 7.13-14,21-23)

22 Ithonka ikinayitaki Jesús nampitsiki iyomitaan-tayitzi. Irojatzi ikinanta-nakari Aapatyaawiniki. 23 Ari isampitai-takiriri, ikantai-tziri: “Pinkatharí, ¿kapichima awisakotaa-tsini?” Ikantzi Jesús: 24 “Ontzimatyii piñaasintsityaa pinkimita-kaantyaaro pinkyaa-jatyiimi yani-tinka-kiini ikyaa-piintaitzi. Tima oshiki nintawita-chani inkyaan-tajyaaro, airotzimaita imatziro. 25 Aririka yasitanakiro iwanko asitarori, irojatzi-rika pisaikaki intakiroki, pinkanta-wityaa: ‘Pinkatharí, pasitaryiinaro.’ Yakanakimi irirori, inkanti: ‘Ti noyotimi tsika pipoñaa awiroka.’ 26 Impoña pinkanta-witanakyaa awiroka: ‘¿Tima piyotina akaratzi-ranki awajiita, irawaijiitzi aajatzi? Piyomitaanta-piintaki nonampiki.’ 27 Inkanti irirori: ‘Omapiro, ti noyotimi tsika pipoñaa. Pijatawiiti akowintzirori kaari-pirori.’ 28 Arira piraawaityaari, patsikai-kiwaita-jyaari okantakaan-tziro patsipityaari, aririka piñaayitairi piwaisatzitini-payi Abraham, Isaac, Jacob intsipata-jyaari Kamantan-tzinkariiti isaikaji ipinkathari-wintantaji Pawa. Irooma awiroka intakiroki pisaikaji. 29 Tima inkarati awisako-siri-yitaa-tsini impoñaa-yitajyaa tsika owiraayitapaja kipatsi, aritaki intzimaki oshiki pasini-satzi poñaachani pasiniki nampitsi, yakyoo-yitairi Pawa tsika ipinkathari-wintantai. § 30 Tzimatsira ampoiyita-tsiri iroñaaka, iriira ñaayita-jironi yitayita-jyaaro. Tzimatsira itayitarori iroñaaka, iriira ñiironi yampoiyitaji.”

Yiraaniinta-kotaro Jesús Aapatyaawini

(Mt. 23.37-39)

31 Ari yariiyita-paaka Nasitantaniri, ikantapaakiri Jesús: “Pijataji, korakitaintsi pinkathari Herodes inintzi iwa-kaantimi.” 32 Ikantzi Jesús: “Pijati, pimpiyanaki, pinkantiri kimitakariri saari, nisita-kota-kaayitziri yaakiri piyari, nisita-kota-kaayitziri mantsiyari. Intaini iyotapaaka mawa kitaitiri nonkaran-tyaarori nantziri. * 33 Iro kantacha, aikirora nojatatyii irojatzi mawatapain-tsini kitaitiri, tima anta Aapatyaawiniki aritaki iwaita-piintziriri Kamantan-tzinkariiti. 34 ¡Aapatyaawini-satzí! Oshiki piwamakaantaki Kamantan-tzinkari. Piwa-kaantakiri ikaratzi ityaanta-witai-takamiri. Tima nonintawita-piintyaa nosiya-kotyaarimi waaripa osatitziri yanini, ari nonintzi nonkanta-jirimi ikaratzi notomitaari. Titzimaita pininta-jiiti. 35 Iroka pinampi tsika pisaika-piinta-yiwita, airo iñiitaji impaityaa nampita-jyaaroni. Pinkimi nonkanti: Airo piñaa-piintaana aka irojatzi apaata pinkantan-tajyaari:

‘¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri!’ ” †

14

Yisita-kota-kaajiri Jesús jaaniya-waita-tsiri

1 Okanta aparoni kitaitiri imakoryaan-taitari, ikinaki Jesús iwankoki ijiwari Nasitantaniri yakyootiri. Oshiki kimpoyaa-kiriri ompaityaa yantiri. 2 Ari isaikakiri anta aparoni mantsiyari jaaniya-waita-tyari. 3 Ipoñaa isampitakiri Jesús yomitaan-tayitzirori Ikantakaan-taitsiri aajatzi Nasitantaniri, ikantziri: “Kitaitiri imakoryaan-taitari onatzii iroñaaka, ¿tima osinitaa-ntsiti yisita-kota-kaantaiti?” 4 Ti yakajiiti, irojatzi imairijiitaki. Yaakiri Jesús mantsiyari, yisita-kota-kaajiri, ityaankairi. 5 Ipithoka-sita-nakari yokapayi, ikantziri: “Aririka intityaa pipira omoroki kitaitiri imakoryaan-taitari, ¿tima ari pinosikajiri intsipayini?” * 6 Tikatsi inkanti yakanakiri.

Oimosirinka-chari aawakaan-tsiki

7 Ari isaiki Jesús ipampoyiiri inkarati akyootirini ijiwari Nasitantaniri, tharo-wako ikantajiita inintzi isatika-yityaa intsipatan-tyaariri jiwari iyaa. Ari isiyakaa-winta-nakiniri Jesús, ikantanakiri: 8 “Aririka inkaimaitimi poimosirinkyaa aawakaan-tsiki, airo pininta-sita pisasatikatyaa pininti pintsipatyaari jiwari, tima tzimatsi pasini pokatsini anaakotzimiri yiriipirotziri irirori. 9 Aririka yariita-paakyaa, inkantakimi kaimakaan-tzimiri: ‘Airo pisasatikata awiroka, pijati pisaiki intyaatsikaini.’ Antaroitira pimpasiki-winta-waityaa. 10 iro kamiithatatsi aririka pijati airo pisasatika-waita, pisaika-paaki othapiki pankotsi. Impoña impokaki kaimakimiri, inkantimi: ‘Ashininká, pimpoki pisatikyaa awiroka anta.’ Aripaitira impinka-thaitimiri. 11 Tima inkarati nintasi-waita-chani impinka-thaitiri, aritaki intsinampa-sirita-kaitairi. Iriima tsinampa-waiwita-chari iriitaki impinkatha-ritakai-tajiri.”

12 Ipoñaa ipithoka-sita-nakari Jesús aanakiriri yakyootiri, ikantziri: “Aririka pinkaimi atziri piwakai-yaari, airo pikaima-sitari pishininka-pirori awiroka, pirintzi, aajatzi ikaratzi ashaaranta-chari, tima ari onkantaki impiyata-jyaami awiroka yakyootaimi. 13 Aririka poimosirinkyaa, iri pinkaimayiti asinonkainkari, pisa-pontho-yitatsiri, kisoporokiri, mawityaakiri. 14 Aritaki piñaajiro intasonka-wintaitimi, tima yokapayi, airo okantzi impiyata-jyaami apaata yoimosirinkyaa. Iro kantacha ari impinai-tajimi pantakiri awiroka aririka yañaayitaji apaata kamiithasiriri.”

Isiyakaa-wintai-tziro antaroiti akyoota-wakaantsi

15 Ikanta ikimawakira aparoni ikaratzi isaiki iwajiita, ikantanaki: “Tasonka-wintaari inkantyaa inkarati owaachani impinkatha-ritanaki-rika Pawa.” † 16 Ipoñaa ikantzi Jesús: “Tzimatsi aparoni atziri, inintaki yoimosirinkyaa antaroiti, ari yakyoota-wakaa-jiityaa. Ithonka ikaimakiri ikarajiitzi. 17 Ikanta omonkarata-paaka iwantyaari ityaantakiri impiratani, ikantakiri: “Pinkaimaitiri maaroni nokaima-kaantani, tima irootaintsi awaajiityaa.” 18 Ti ininti impokajiiti ikaratzi ikaimakaan-tawitakari. Yitanakaro aparoni, ikantzi: ‘Airo okantzi nojati, nojatatyii naminiro nowani namanantakiri. Irootaki airo okantanta nojati.’ 19 Ikantaki pasini: ‘Nojatatyii noñaantyaari namanantakiri nopira-payi, irootaki airo okantanta nojati.’ ‡ 20 Ari ikantaki pasini: ‘Airo okantzi nojati, tima owakira naawakaaka.’ 21 Ikanta ipiya ompirataari, ikamanta-pajiri iwinkathariti. Antaroiti otsimaa-nakari, ikantanakiri impiratani: ‘Pijati, paniitiro awotsi-payi aajatzi kaankiirintsikipayi nampitsiki, pamakiri asinonkainkari, pisa-pontho-yitatsiri, mawityaakiri, kisoporokiri, maaroni inkarati piñiiri anta.’ 22 Ari imatakiro impiratani. Ikantapajiri iwinkathariti: ‘Nomatakiro okaratzi pikanta-kinari. Iro kantacha ainiro okaankityii pankotsi.’ 23 Ipoñaa ikantziri impiratani: ‘Pinthonkiro paniitiro awotsi, pijayiti tsika-rika-payi, pisintsitiri inkarati piñiiri anta, impokiita ojaikityaata nowanko. 24 Pinkimi nonkanti: Oshikira nitawitakari nokaima-kaantziri, airotzimaita iñaajiitziro iyaa kapichiini nowitsika-kaantakiri owaritintsi.’ ”

Pomirintsita-chari ankimita-kotyaari Saipatzii-totaari

25 Oshiki ikaratzi oyaatakiriri Jesús. Ari ipithoka-sita-nakari, ikantziri: 26 “iro onimotzimiri pitakoyitari piri, piniro, piina, pitomi, pirintzi, pitsiro, pitakota aajatzi apaniro awiroka. Iro kantacha aririka anaanakiro okaratzi pintakotyaanami naaka pawintaajana, airora nokimita-kaantaami noyomitaani. 27 Ontzimatyii piriipiro-wintiro nokinkithata-kaayita-kimiri, onkanta-witakyaa ipaikakoitimi. Aririka piwashaantakiro, airora nokimita-kaantami noyomitaani. 28 Aparoni nintatsiri iwitsiki pankotsi-pinthakii, yitawakyaaro inkinkisiryaa-wakyaa tzimatsi-rika ikantantyaarori iwitsikiro. 29 Ari onkantyaa inthonkan-tyaarori yitanakyaaro iwitsikiro, tima aririka yookanakiro ari isironta-winta-kyaari inkarati ñiirini. 30 Inkanta-jiiti: ‘Piñaa-matsitiri yoka, ti yaawyiiro, yooka-sitakaro.’ 31 Ari ikimitari aajatzi, aparoni pinkathari tzimatsiri oshiki iwayiriti, yoiwinthatyaa iwayirityaari pasini pinkathari oshiki-pirota-tsiri iwayiriti. Ontzimatyii yitawakyaaro inkinkisiryaa-wakyaa, aririka yiitsinampaakiri. § 32 Iñaakiro-rika airo yiitsinampairi, ainirora iwiraa intaina pasini pinkathari pokatsiri iwayirityaari, intyaankaki kantirini: ‘¿Tsikama ankantyaaka airo owayirita-wakaanta?’ 33 Ari okimitari aajatzi ontzimatyii pitawakyaaro pinkinkisiryaa-wakyaa awirokaiti, tima airorika piwashaantziro pitakoyitaro okaratzi pasiyitari, airora nokimita-kaantaami noyomitaani.”

Kimitarori tziwi kaari katyotaa-tsini

(Mt. 5.13; Mr. 9.50)

34 “Tima kamiitha okanta tziwi okatyotzi. Iro kantacha aririka inkonowaitiro tsika ompaityaa, ¿arima akantairo antziwi-pirota-kaajiro iroka tziwi? 35 Tima tikatsi kantajironi, airo okamiithatai isaiponkitzitan-taityaaro pankirintsi, ontzimatyii yookaitiro. Okowa-pirotatyaa iroka, ontzimatyii pinkimisanta-jiitawaki maaroni.” *

15

Ikinkithata-koitziri ipiraitari pyaawita-chari

(Mt. 18.10-14)

1 Oshiki sintsitan-tatsiri yamaitiniri kiriiki itsipayitakari atziri-payi kaari-piro-siriri, ikimisanta-jiitzi iyomitaan-tzira Jesús. 2 Ikanta Nasitantaniri aajatzi Yomitaan-taniri, ikisi-mata-nakiri Jesús, ikantzi: “Paminiri yoka, itsipatakari atziri-payi kaari-piro-siriri, itsipatari iwapiinta-jiita.”

3 Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiniri Jesús, ikantziri: 4 “Tzimatsi piratachari oshiki ipiraitari. Okanta aparoni kitaitiri, ipyaaka aparoni ipira, yookanakiri pasini ipiraitari otzisi-masiki, jataki yamina-minatairi pyainchari. ¿Tima pimatiro awiroka iroka? * 5 Ikanta iñaapajiri ipira, kimosiri ikanta yanatapajiri. 6 Ikanta yariitara iwankoki, yapatota-pajiri ishininka, ikantapajiri: ‘Pimpoki pintsipatyaana oimosirinkyaa, tima noñaajiri nopira pyaawitain-chari.’ ” 7 Aikiro ikantatzii Jesús: “Arira onkimitaa-jyaari inkitiki, antaroiti inkimo-siri-wintaitiri aparoni owashaantairori ikaaripiro-siriwita anaajiro ikimo-siri-wintai-tziri oshiki-pirori kamiithasiririiti.” †

Isiyakaa-wintai-tziri kiriiki pyaawita-chari

8 Ipoñaa ikantzi: “Nosiyakaa-wintimiro kooya tzimatsiri oshiki oiriikiti. Okanta aparoni kitaitiri ipyaa-pithatakaro aparoni oiriikiti, owaamataki ootaminto, opisitakiro maaroni owanko amina-minatairi oiriikiti. ‡ 9 Okanta oñaajiri, okaimakiri oshininka, okantakiri: ‘Pimpoki, pintsipatyaana noimosirinkyaa, tima noñaajiri noiriikiti pyaawitain-chari.’ ” 10 Aikiro ikantatzii Jesús: “Arira inkimitaajyaa Imaninkariti Pawa antaroiti inkimo-siritaji iñaaki-rika aparoni atziri iwashaantajiro ikaaripiro-siri-waitzi.”

Ikinkithata-koitziri atziri itomi pyaawitaintyari

11 Ipoñaa ikantanaki aajatzi Jesús: “Nosiyakaa-wintimiri aparoni atziri tzimatsiri apiti itomi. 12 Ikanta iyaapitsi itomi, ikantakiri iriri: ‘Apaá, pipinaro okaratzi pasitakai-yaanari.’ Imatakiro asitariri, itsiparyaa-kiniri itomi okaratzi yasitakai-yaariri aparoni-payi. 13 Tikira osamaniti, yoka iyaapitsi itomi ipimantakiro okaratzi yasita-kayi-takariri, jataki intaina pasiniki nampitsi. Ari yaparawaita-sitakari iiriikiti, yantasi-waiyitakaro kaaripiro-yitatsiri. 14 Ikanta ithonkakiri iiriikiti yaparawaitakiri, iñiitaki antaroiti tashitsi anta nampitsiki. Ari ikowityaa-nakiriri ikaratzi yaparata-siwaitakari. 15 Ipoñaa ijata-sitakiri nampitarori anta inintzi antawairintsi, ityaankai-takiri yaamiri chaancho. 16 Antaroiti ayimatakiri itashi, inintaki yakyootiri chaancho, tima tikatsi opirini iyaari. 17 Ipoñaa ikanta-siritanaki mainari: ‘Oshiki yanintaa-waitaka iwatziita antawaita-tsiri iwankoki asitanari, ¿paitama nasinonkaa-waitantari naaka aka notashi-niintzi? § 18 Ontzimatyii nojataji asitanariki, nonkanta-pajiri: “Apaá, tzimatsi kaari-pirori nantzi-mota-kimiri, aajatzi nokimitaakiri Inkiti-satzi. 19 Ti onkamiithati pinkimita-kaantajina pitomi, apatziro nonintzi pinkimita-kaantinari ikaratzi antawaitzimotzimiri.” ’ 20 Ari ikatziyanaka mainari, piyaaja iwankoki asitariri. Tima aminaaki ikanta asitariri, iñaawajiri ipokaji isiya-sita-waari, yawithanota-wajiri, ininta-porota-wajiri. 21 Ikantapaji itomi: ‘Apaá, tzimatsi kaari-pirori nantzi-mota-kimiri, aajatzi nokimitaakiri Inkiti-satzi. Ti onkamiithati pinkimita-kaantajina pitomi.’ 22 Iro kantacha ikantakiri asitariri impiratani: ‘Pamaki iroopirori kithaarintsi, pinkithaata-wajiri notomi. Piwiniri irakoki poriryaata-tsiri, pinkyaan-takai-yaari iitziki ikyaantaitari. 23 Impoña paminaki kiripiri ipiraitari, kamiitha iwathati, piwiiri. Nonintzi aimosirinkyaa. * 24 Tima yoka notomi kamawitaka, iro kantacha añaaji iroñaaka. Pairani ipyaaka, iñiitajiri iroñaaka.’ Ari yitanakaro yoimosirinka-jiita.

25 Ikanta yantariti itomi, saikatsiri owaantsiki yantawaitzi. Pokaji pankotsiki, ikimapaa-tziiri yoimosirinka-jiita. 26 Isampita-paakiri aparoni impiratani paita ikimo-siritan-taitari. 27 Ikantanakiri: ‘Ariitaja pirintzi, irootaki iwamaakaan-tantakari piri iriipirori piratzi, tima kamiitha yariitaja pirintzi, tikatsi awishi-motirini.’ 28 Ari ikisanaka, ti ininti inkyaapaji pankotsiki. Ipoñaa ijata-sitakiri iriri, oshiki isintsiwintakiri intsipatan-tyaariri yoimosirinkya. 29 Irojatzi ikantan-tanakariri iriri: ‘Piñaawitana naaka oshiki nosaiki-motakimi, tikatsi nantzi-motimi. Tityaa pimpa-matsityaana aparoni apira noimosirinkyaa. † 30 Irooma ipokaira iyira thonkita-kimiriri piiriikiti ipiro mayimpiro-payi, iriira piwamainiri wathata-tsiri piratzi poimosirinka-wajiri.’ 31 Ari yakanaki iriri, ikantziri: ‘Notomí, pasi piwiro pisaiki-motakina awiroka, maaroni okaratzi nasitari, awiroka asitaro maaroni. 32 Irootaki ankimo-siritan-tyaari iroñaaka, tima yoka pirintzi, kamawitaka, iro kantacha añaaji iroñaaka. Ipyaawitaka iñiitairi iroñaaka.’ ”

16

Isiyakaa-wintai-tziri kaari-pirori impirataari

1 Ipoñaa ikantakiri aajatzi iyomitaani: “Tzimatsi atziri ashaaranta-chari. Itzimi impiratani-payi. Okanta aparoni kitaitiri tzimatsi pokaintsiri, ikantai-takiri ashaaranta-chari: ‘Yoka ijiwari pimpiratani, yaparata-kimiro piwaararo.’ 2 Ikanta yoka ashaarantaniri ikaimakiri impiratani, isampitakiri: ‘¿Paitama pantakiri? Nokimaki ikantaitana. Nonintzi piñaakainaro okaratzi pantawaita-kinari. Tima ari okarata-paaki pijiwatziri nompiratani-payi.’ 3 Ari ikanta-siritanaki yoka impirataari: ‘¿Tsika nonkantyaaka iroñaaka? Imisitowa-tyiina impiratanari. Ti noyotiro nompanki-waiti, aririka nonkamitanti impasitai-tyaana, oshiki nompasiki-wintyaa.’ * 4 Ikanta-siritzi: ‘Noyotaki paita nantiri yaakamiithatan-taityaanari pankotsiki-payi aririka imisitowai-takina.’ 5 Yapatotakiri ikaratzi iriiwitziriri iwinkathariti, ikantakiri itarori: ‘¿Tsikama ikaratzi piriiwitziri nowinkathariti?’ 6 Ikantzi irirori: ‘Oshiki inchatonaa okaratzi niriiwitziriri tsika iwaitzi yiinkantsi.’ Ipoñaa ikantziri: ‘Iroka piriiwitsiri, sintsiini pisankinati, apatziro kashitani onkaratai inchatonaa piriiwitiri.’ † 7 Ipoñaa isampitakiri pasini ikantziri: ‘¿Awiroka tsikama okaratzi piriiwitziri?’ Ikantzi: ‘Oshiki ipiyota-koitziri pankirintsi niriiwitziri.’ Ipoñaa ikantziri aajatzi: ‘Iroka piriiwitziri, pisankinati, apatziro kapichiini onkarataji ipiyota-koitziro pankirintsi piriiwitziri.’ ‡ 8 Ikanta yoka pinkathari, iñaakan-takiri impiratani iñaakirira omatatziiri iyotzi tsika ikinakairo kantain-chari. Arira ikantayitari atziri-payi iroñaaka, oshiki iyotzi tsika ikinakairo yaakamiithatan-tyaariri ishininka, yanairi tsika ikanta kimisantzin-kariiti.” § 9 Iro ikantan-tanakari Jesús: “Ontzima-tyiira piyoti paakamiithatan-tyaaro pashaaranta-yitari iroñaaka onkanta-wityaa ti apanta-pirotyaaro, irootaki yaakamiithatan-taityaamiri apaata awiroka inkitiki.

10 Itzimi-rika yawiintaitari kapichiini, iriitaki yawiinta-piroi-tajyaa. Itzimi-rika kaari yawiintaitari, iriitaki mapirotaironi airo yawiinta-piroi-taari. 11 Tirika yawiintai-tyaami impaitimiro owaararontsi kaari kantapirotatsini aka, tikatsira awiintyaamini impimiro iroopirota-tsiri. 12 Tirika pawiintyaari awiroka asinintsi, tikatsira opimini awiroka pasityaari. 13 Tikatsi matironi yantawaitiniri apiti ompiratan-taniri. Tima aparoni ininta-piroti imonkaratiniri impiratariri, iriima pasini inkisaniinta-nakiri. Ari okantari aajatzi: Tikatsi matironi yantiniri Pawa inintziri irirori, aririka inkinkithasirita-kotai-tyaaro awaararontsi onkimiwaita-nakyaaro iroomi ompiratyaarini.”

14 Ari ikaratzi ikimajiitaki Nasitantaniri, tima irijatzi niwitarori awaararontsi, isironta-wintakari Jesús ikimiri ikantayitakiri. 15 Ipoñaa ikantanakiri: “Piyotzi pitzikaa-winta-jiita awiroka airo iyotantami atziri, iro kantacha iyotzimiro Pawa okaratzi pikinkisiryaayitakari. Tima okaratzi iroopirotzi-mowitariri atziri, ipinki-matziro Pawa.”

Ikantakaan-taitziri aajatzi tsika okanta-kota ipinkathari-wintantaji Pawa

16 “Tima pairani ikinkithata-koitakiro Ikantakaan-taitani aajatzi isankinari Kamantan-tzinkari-payi. Opoñaa ikinkithataki Juan. Ari ikimawa-kirori iroñaaka atziri-payi Kamiithari Ñaantsi tsika okanta-kota ipinkathari-wintantaji Pawa. Oshiki inintajiitaki iñiiro okimiwaitakaro isintziiti aririka iwayiritaityaa. 17 Ti ompomirintsityaa apirotajyaa apaata kipatsi aajatzi inkiti, iro kantacha airo apiro-tzimaitaa Ikantakaan-taitziri okaratzi yaniini-yitatsiri.”

Iyomitaantzi Jesús ikantzi: “ti onkamiithati pookiro piina”

18 “Itzimi-rika ookironi iina, aririka yaaji pasini kooya, imayimpi-wintakiro itawitarori. Ari ikimitari aajatzi aajironi kooya yookiri oimi, imayimpitaki irirori.”

Ashaaranta-chari aajatzi Lázaro

19 “Tzimatsi aparoni atziri ashaaranta-chari, owaniinkaki okanta ikithaata-piintari. Yaakowintaro kitaitiriki yoimosirinka yanintaa-waita iwatzii-waita. * 20 Tzimatsi aparoni asinonkainkari ipaita Lázaro, ithonka ipathaa-waitaki yoka. Ari inaryaa-piintaka intakiroki iwanko ashaarantaniri. 21 Iriitaki nintatsiri iyoyajiro iwaryaa-yitziri iwariti ashaarantzinkari. Ari ipokiri otsitzi-payi ithotzi-tziri iwathaaro. 22 Okantaka apaata kamaki asinonkainkari, yaanakiri Imaninkariti Pawa, jataki isaikira Abraham. Ari ikimitakari ashaarantaniri kamaki aajatzi irirori, ikitaitakiri. 23 Ikanta anta sarinka-winiki, oshiki ikimaatsi-waitaka yoka ashaaranta-witachari. Yaminaki intaina iñaatziiri Abraham itsipatakari Lázaro. 24 Ari ikaimawitakari, ikantziri: ‘Chariní, Abraham, pinisironkata-jyaana. Pintyaankiri Lázaro yamaa-jaitakina kapichiini nijaa nirawakiita, tima imapirotakina otasiniintakina paamari.’ 25 Ikantanaki Abraham: ‘Nochariní, pisirityaaro piwaararo pairani, aajatzi ikimita Lázaro isirityaaro ikimaatsi-waitakari. Iro kantacha kimosiri ikanta irirori aka, irooma awiroka ontzimatyii pinkimaatsi-waitajyaa. 26 Tikatsi pinkini pimpoki, tzimatsi antaroiti impirita otzikairi, airo okantzi naaka nojata-sitimi.’ 27 Ari ikantawita irirori: ‘Pinkimi nokantzimi chariní, pintyaanti jatatsini isaiki noshininka-payi. † 28 Tzimatsi anta nirintzi-payi, pinkamantiri airo ipokanta irirori aka, oshiki ikimaatsi-waitaita aka.’ ‡ 29 Ari ikantzi Abraham: ‘Tzimatsi ikantaki isankinariki Moisés, tzimatsi aajatzi ikantayitakiri Kamantan-tzinkari-payi, irootaki inkimisantiri.’ 30 Ikantzi ashaaranta-witachari: ‘Airotyaami, chariní, Abraham. Tzimatsi-rika aparoni kamatsiri kamantairini añaatsiri atziri, ari iwashaantairo kaari-pirori yamiyitari.’ 31 Aikiro ikantana-kitzii Abraham: ‘Tima ti inkimisantaitiro isankinari Moisés aajatzi Kamantan-tzinkari-payi, airotyaa ikimisantaa-jitziri inkaman-tawityaari piriinta-chani kaminkari.’ ”

17

Airo pantakaan-tziro kaari-pirori

1 Ipoñaa ikantanakiri Jesús iyomitaani: “Ari intzima-piintatyii tzinpina-siririiti. Iriima antakaan-tironi kaari-pirori, inkanta-machiitiri yoka. * 2 Mt 18.6, Iro kamiithatatsi inthata-kaiti-nirimi mapi ikintsiki, iwiinkai-takiri inkaariki, ari onkantyaa airo ikaaripirota-kaantanta. Tima Mt 18.6, itzimi-rika antakaa-kirini kaari-pirori kimitaariri iintsi yawintaa-janara, aritaki iwasankitai-tajiri. † 3 Ontzimatyii paamawintyaa awiroka. Tima intzimi-rika aparoni pikarajiitzi antzi-motimini kaari-pirori, piyomitairi. Aririka iwashaanta-najiro yantayi-witakari, pimpyaakotiro yantzimo-witakamiri. 4 Ari okimitari aajatzi. Aparoni atziri tzimatsiri oshiki yantzi-mota-piinta-kimiri, oshiki yapii-yapiitiro aparoniki kitaitiri, ontzima-tyiira papii-papiitiri pimpyaakotiri aririka impoka-sita-piintimi inkowa-kotimi pimpyaakotairi.” ‡

Pawintaa-pirota-kaiyaana

5 Ari ikantanakiri Tyaantariiti yoka Jesús: “Pinkatharí, nonintzi pawintaa-pirota-kaiyaana.” 6 Ikantzi Jesús: “Onkanta-wityaa kapichiini pawintyaari Pawa, aritaki pisirinkakiro antaroiti pankirintsi katziyain-chari, pinkantiro: ‘Pisirinki, pinkatziyi anta inkaariki.’ Aritaki osirinkanaki.” §

Yantayitiri ompirataari

7 “Aririka intzimi pimpiratani, piñaawajiri yariitajyaa ikyaawani-waitzi piwaniki, yaamaako-wintari pipira ¿arima pinkanta-wajiri: ‘Pakyoota-pajina?’ 8 airo, apatziro pinkanta-wajiri: ‘Pinkotsitapaji owaritintsi. Pintharokyaati piyiitina, nowawakyaata, nirawakiita aajatzi. Ompoña pampoiti awiroka piwajyaa.’ 9 ¿Arima pimpaasoonkitakiri okaratzi yantiri pimpiratani? Airo. 10 Arira pinkimityaari aajatzi awiroka, aririka pimonkaratakiro okaratzi inintakaimiri Pawa, pinkanti: ‘Airo akimosiriwinta-waita impiraitai, tima apatziro amonkara-matsitiro okaratzi ininta-kayi-takairi antiro.’ ”

Yisita-kota-kaitziri 10 pathaa-waita-tsiri

11 Ipoñaa iwaanaka Jesús ijatiro Aapatyaawiniki, ikinanakiro tsika owiraa-thapi-yitaro iipatsiti Ositikii-toni-satzi aajatzi Tapowini-satzi. 12 Ikanta yariitaka nampitsiki, ari imonthaakari ikaratzi 10 antziri pathaa-rontsi, intaina ikatziya-jiitaka. 13 Ikaimajiitzi, ikantzi: “¡Yomitaanarí Jesús, pinisironkatyaana naaka!” 14 Ari yaminanakiri irirori, iñaatziiri ikatziya-jiitaka, ikantziri: “Pijata-sitiri Ompira-tasorintsitaari yaminawa-kimiro piwathaaro.” Ikanta ijajiitanaki, omapoka-sitaka opyaanaka ipathaaro, isitako-yitanaji. 15 Ikanta iñaakiro yisita-kotaji aparoni pathaa-waiwita-tsiri, kimosiriwintaka ipiyaja irirori, antaro iwisiryaawintakari Pawa. 16 Ityiirowa-sita-paakari Jesús, ipaasoonkita-paakiri. Yoka piyajachari Ositikii-toni-satzi inatzii. 17 Isampita-wakiri Jesús, ikantziri: “¿Tima 10 ikaratzi isita-kotaatsi, tsikama ikinakika pasini? 18 Tikatsira aparoni noshininka piyajatsini impaasoonkitajiri Pawa, apatziro ipiyajaro noshininka-niro.” 19 Ari ikantanakiri Jesús pathaa-waiwita-chari: “Pinkatziyanaji, pijatai. Iroora isitakotaa-jimiri pawintaajana.”

Itantana-kyaarori impinkathari-wintan-taiti

(Mt. 24.23-28,36-41)

20 Ikanta Nasitantaniri isampita-nakiri Jesús, ikantziri: “¿Tsika-paiti itantana-kyaarori impinkathari-wintantaji Pawa?” Yakanakiri irirori, ikantziri: “Aririka impinkathari-wintantaji Pawa, tira osiyaaro okaratzi koñaanita-tsiri.” 21 Airo ikantaitzi: ‘Iroka aka. Jironta anta.’ Tima aritaki pinkathari-siri-wintantai Pawa.” 22 Ipoñaa ipithoka-sita-nakari iyomitaani, ikantziri: “Ari pininta-witajyaa apaata piñiirimi kapichiini yoka Itomi Atziri, airo okanta-tzimaita. 23 Ari pinkimaki inkantaiti: ‘Yoka aka.’ Pasini kantatsini: ‘Jiirinta anta.’ Airora pijata-sitziri, airo piyaatziri aajatzi. 24 Aririka impiyi Itomi Atziri, inkimita-pajyaaro omoriki ookatha-rontsi, itanakyaaro tsika owiraaro kipatsi irojatzi tsika anta othapikitapaja. 25 Iro itawakyaaroni iñiitawakiro inkimaatsitaityaa antaroiti, imaninta-waitiri yokaiti atziri-payi tzimayita-tsiri iroñaaka. 26 Tima onkimityaaro tsika okanta pairani ainiro isaikawita Noé. Ari onkimitzi-tajyaari aajatzi aririka impoki-mataji Itomi Atziri. 27 Onimowaitziri atziri iwawaiyita, yirawai-jiitzi, yaawakaiyita. Irojatzi ikyaanta-nakari Noé pitotsiki iwitsikakiri. Okanta oonkanaka kipatsiki, apirotakiri ipiinkaki atziri. 28 Ari onkimita-jyaaro isaikawita pairani Lot. Onimotziri atziri iwajiita, yirawai-jiitzi, iyompari-waijiita, ipankiwai-jiitzi, iwitsika-jiitzi iwanko. 29 Iro kantacha monkarata-paaka kitaitiri isitowan-tanakari Lot nampitsiki Paamaa-riniki, omapoka-sitaka oparyaa-paaki antaroiti paamari kitiri-moito okantaka, apirotakiri maaroni atziri itaaja. 30 Ari onkimitaa-jyaari aajatzi aririka impiyi Itomi Atziri. 31 Pisaiki-rika intakiroki piwanko, ari pimpoñiiyaa pisiyanaki, airo pikyaa-panaatzi paapanaati piwaararo. Piwaniki-rika pisaiki, airo pipiya-panaata. * 32 Pinkinkisiryaa-kotiro okaratzi awishi-mota-kirori iina pairani Lot. 33 Ikaratzi yantasiwaitari apaniroini yawisakotan-tajyaari, aritaki impyaasi-waitajyaa. Iriima inkarati kamawintinani, aritaki yawisako-siritai.” 34 Aikiro ikantatzii Jesús: “Tzimatsi tsipata-wakaa-chani imayi, yaitaji aparoni inkitiki. Iriima pasini yookaita-najiri. 35 Tzimatsi apiti kooya tsipata-wakaa-chani ontononka-waiti, yaitaji aparoni inkitiki, irooma pasini yookaita-najiro. 36 Isaiki apiti antawaita-tsiri iwaniki, yaitaji aparoni inkitiki, iriima pasini yookaita-najiri.” † 37 Opoñaa isampita-nakiri ikantzi: “¿Tsikatyaa anta omatajyaa-rika Pinkatharí?” Ikantzi Jesús: “Ikimitara añaapiintziri amimpori ishonka-jiita, ayotzi tzimatsi kamaintsiri. Ari okimitari aajatzi aririka piñaayitakiro okaratzi nokinkithata-koyita-kimiri, piyotzira irootaintsi nompiyi-mataji.”

18

Ikinkithata-koitziro kinankaro aajatzi kaari-pirori pinkathari

1 Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiro Jesús onkantyaa yamana-piintan-taityaari, airo okantzimo-niinta-waitantari. 2 Ikantzi: “Tzimatsi aparoni nampitsi, ari isaikiri kaari-pirori jiwari, ti impinkathatiri irirori Pawa, aajatzi atziri-payi ti impinkathatiri. 3 Ari osaikiri aajatzi aparoni kooya kinankaro. Opoka-sita-piintakiri kaari-pirori jiwari, okantziri: ‘Nonintzi pinkaiminari kisaniintanari, piwitsikinaro awishi-mota-kinari.’ 4 Ti inintawityaa jiwarika. Ipoñaa ikanta-siritaki: ‘Ti nompinkathatiri Pawa, aajatzi nokimitajiri atziri. 5 Iro kantacha ontzimatyii nantiniro kamiithari onintziri iroka kinankaro. Nosamaro = kari aririka oñaasirinkina ompiya-piyata-sitina.’ ” 6 Ikantzi Jesús: “Pikimakiro ikanta-siritakiri kaari-pirori jiwari. 7 Iriira mapirotzirori Pawa, airo ishinta yantainiri kamiitha-yitatsiri ikaratzi iyosiiyitairi irirori, itzimi aakowinta-naarori yamanairi kitaitiri aajatzi tsitiniri.” 8 Aikiro ikantatzii Jesús: “Airora oshiintanaki yantantai-tyaarori kamiithari. Iro kantacha aririka impiyapaaki Itomi Atziri, ¿aikiroma iñaapaatyii awintaa-piintyaarini kipatsiki?”

Isiyakaa-wintai-tziri Nasitantaniri aajatzi sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki

9 Tzimatsi kinkisiryaayitachari kamiithasiriri inatzii. Iro kantacha imaninta-siri-waitziri pasini atziri. Irootaki isiyakaa-wintan-tanakariri Jesús, ikantzi: 10 “Tzimatsi apiti atziri jatatsiri Tasorintsi-pankoki yamani. Nasitantaniri inatzii aparoni, iriima pasini iriitaki sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki. 11 Ikatziya-paaka Nasitantaniri yamani, ikantzi: ‘Pawa, antaroiti nopaasoonkitzimi, tima ti nonkimityaari naaka pasini atziri, kosintzi inatzii, kaari-piro-siri ikantaka, mayimpiri inatzii, ari ikimitakari yoka sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki. 12 Apiti napiitziro notzita-piintaro nowariti tikira ariitapajyaa pasini kitaitiri imakoryaan-taitari, nasitakaa-piintari Pawa kiriiki ikaratzi ipinaitanari.’ * 13 Ikanta sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki, ikatziya-paaka irirori intyaatsikaini, oiyoota-paaka yamani ti yamini jinoki. Tima antaro okantsi-mosiryaa-nakari, ikantzi: ‘Pawá, pinkawinthayina naaka, kaari-piro-siri nonatzii.’ ” † 14 Ikantzi Jesús: “Iriitakira yaakamiithai-tajiri yoka, kamiithasiri ikanta ijataji iwankoki, ti inkimityaari pasini. Tima inkarati nintasi-waita-chani impinka-thaitiri, aritaki intsinampa-sirita-kayi-tairi. Iriima tsinampa-waiwita-chari iriitaki impinkatha-ritakai-tajiri.”

Itasonka-wintziri Jesús intsi-payi

(Mt. 19.13-15; Mr. 10.13-16)

15 Ari yamaita-paakiniri Jesús intsi-payi, ikantai-tapaakiri: “Nonintzi piwasi-patzii-totiri nintsiti, pintasonka-wintiri.” Ikantzi iyomitaani Jesús: “Airo piñaasirinkiri Awinkathariti.” 16 Iro kantacha ikaima-kota-nakiri Jesús, ikantziri: “Pisinitiri intsi-payi impoka-siti-naata. Airo pithañaana. Tima inkarati kimitajyaarini irirori, iriitaki ñaajaironi ipinkathari-wintantai Pawa. 17 Airorika ipinkathai-tziri Pawa inkimita-koityaari ikantaka intsi-payi, airo iñiitajiro ipinkatha-ritai. Omapiro.”

Jiwari ashaaranta-chari

(Mt. 19.16-30; Mr. 10.17-31)

18 Ikanta aparoni jiwari isampitakiri Jesús, ikantziri: “¡Kamiithari yomitaan-tanarí!. ¿paitama nantajiri nasi nowanta-jyaarori nañaaji?” 19 Ari yakanakiri Jesús, ikantzi: “¿Paitaka pikantan-tanari: ‘Kamiithari pinatzi?’ Apanirora ikantakaaro Pawa ikamiithatzi, tikatsi pasini. 20 Piyota-kota-kiroma Ikantakaan-taitziri:

Airo pimayimpitzi.

Airo piwamaantzi.

Airo pikositzi.

Airo pithaiya-kotanta.

Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro.” 21 Yakanaki irirori, ikantzi: “Yomitaanarí, Nomatakiro maaroni irojatzi nitanakaro pairani ainiro nintsita-paaki.” 22 Ikanta ikimakirira, ikantzi Jesús: “Tzimatsi aparoni kowityaa-painchari kaari panti. Pimpimantiro maaroni tzimi-motzimiri, pimpiri asinonkainkari, tima osiyawaitakaro piwaa-ranta-jyaami inkitiki. Aririka pimatakiro pimpoki, piyaatina.” 23 Ikanta ikimawakira jiwari, owasiri ikantanaka, tima ashaaranta-pirotzinkari inatzii. 24 Ikanta iñaakirira Jesús antaroiti iwasiritanaka, ikantanaki: “Oshiki ompomirintsitzi-motyaari ashaarantzinkari ijataji ipinkatha-ritajinta Pawa. 25 Tima oshiki ipomirintsitaro ikyaakoitari inkyaan-tyaaro yanini omoro. Iri mapirota-chani ashaarantzinkari impomirintsita-jyaaro inkyaaji ipinkathari-tzinta Pawa.” ‡ 26 Ari ikantayitanaki ikaratzi kimakiriri, ikantzi: “¿Niinkama awisakotaa-tsini?” 27 Ikantzi Jesús: “Tzimayitatsi opaita pomirintsitzi-moyitariri atziri, iriima Pawa ti ompomirintsitzi-motyaari.” 28 Ipoñaa ikantanaki Pedro: “Yoka nokarajiitzi nonintzi noyaatajiitimi, tima nookayita-nakiro okaratzi tzimi-motanari.” 29 Ikantanaki Jesús: “Omapiro, tzimayitatsi nintana-jirori impinkathari-wintairi Pawa, irootaki yookan-tanakarori iwanko, asitariri, iririntzi, iina, itomi. 30 Aritaki iñaajiro ontzimi-motairi oshiki, anaanakiro okaratzi yookawita-nakari. Tima apaata aritaki iñaajiro irasi iwiro yañaayitaji.”

Yapiitajiro Jesús ikamanta-kota iwamaitiri

(Mt. 20.17-19; Mr. 10.32-34)

31 Ikanta yapatotajiri Jesús 12 iyomitaani, ikantajiri: “Ajatatziira iroñaaka Aapatyaawiniki. Ari omonkaratyaari okaratzi isankinatakiri pairani Kamantan-tzinkari tsika inkantaitiri yoka Itomi Atziri. 32 Tima iwawisaa-kiniri wirakocha-payi. Ari iithainkimaawaitaitiri, inkimaatsita-kaityaari, inchoonta-poro-waitaitiri. 33 Aririka ithonkakiro impasawaitaitiri, iwamaitakiri. Iro mawatapain-tsiri kitaitiri, aritaki yañaaji aajatzi.” 34 Titzimaita inkimatha-jiitiro ikaratzi kimawita-kariri, ti iyojiiti opaita-rika iñaawintziri, tima ti inintaiti ikimathata-kaitiri iroka-payi.

Yaminakai-tajiri Kasiryaari-satzi

(Mt. 20.29-34; Mr. 10.46-52)

35 Ikanta yariitzi-mataka Jesús nampitsiki Kasiryaari. Ari isaiki aparoni mawityaakiri awotsi-nampiki ikampitantzi impasitai-tyaari. 36 Ari ikimaki mawityaakiri, isampitakiri ikaratzi awisayita-tsiri atziri, ikantziri: “¿Paita awisatsiri?” 37 Ikantai-tanakiri: “Ipokatzii Jesús poñaachari Kasiyakaawiniki.” 38 Iroora ikaiman-tanakari, ikantzi: “¡Jesús! Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkatyaana!” 39 Ikisatha-witanakari ikaratzira jiwatanain-tsiri imairitan-tyaari. Aikiro ikaima-nakitzi sintsiini, ikantzi: “¡Ikasiya-kaitani pinkatharini David, pinisironkata-jyaana!” 40 Katziya-paaka Jesús, ikantzi: “Pamakinari aka.” Ikanta yamaita-paakiniri, isampita-wakiri. 41 Ikantziri: “¿Tsikama pinintzi nonkantajimi?” Yakanaki mawityaakiri, ikantzi: “Pinkatharí, nonintzi nonkiryaaji.” 42 Ikantzi Jesús: “Kantatsi pinkiryaaji, irootaki isitakotaa-jimiri pawintaajana” 43 Apatha-kirotanaji yaminawaitanaji kamiitha, iyaatanakiri Jesús, kimosiriwinta ikantawinta-nakari Pawa. Ikanta iñaakiri atziri-payi, imatanakiro iriroriiti iwisiryaawinta-nakari Pawa.

19

Jesús aajatzi Zaqueo

1 Ikanta yariita-paaka Jesús Kasiryaariki, yaniita-paakiro maaroni nampitsi. 2 Ari isaikiri anta aparoni atziri ipaita Zaqueo. Iriitaki ijiwari sintsiwintan-tatsiri yamaitiniri kiriiki, iwakiri jiwari wirakochaiti, ashaarantzinkari inatzii Zaqueo. 3 Ininta-pirotaki irirori iñiiri Jesús. Iro kantacha ti onkanti iñiiri, oshiki atziri otzikaa-kiriri, tima ikaa-porityaakitsini. 4 Ikanta ijiwatanaki Zaqueo, atiitapaaki inchatoki onkini iñiiri Jesús, aririka inkinapaaki tsika isaikaki. * 5 Ikanta yariita-paaka Jesús yatiita-paakira Zaqueo, yaminapaaki isaikakira jinoki, iñaapaakiri, ikantziri: “Zaqueo, payiiti sintsiini, tima nosiritatyaaro nomayi-motimi piwankoki.” 6 Sintsiini yayiitanaki Zaqueo. Kimosiri ikanta yaanakiri iwankoki. 7 Ikanta iñiitakiri, ikisi-mata-nakiri atziri-payi yoka Jesús, ikantajiitzi: “¿Paitama ikyaa-wankotan-tariri kaaripiro-sirita-tsiri?” 8 Ipoñaa ikantzi Zaqueo: “Pinkatharí, ari nopakiri asinonkainkari kashitani nowaararo. Tzimatsi-rika namatawitakiri nokositziri, aritaki noipyaa-jiniri okaratzi nayitakiriri onkarati 4.” 9 Ikantanaki Jesús: “Iroñaaka piñiiro pawisako-siritaji awiroka aajatzi ikaratzi saika-wankotzimiri. Tima awirokataki iriipirori icharini Abraham. 10 Tima irootaki ipokantakari Itomi Atziri yamina-minatairi ikaratzi pyaawitain-chari iwawisaako-siri-yitajiri.”

Isiyakaa-wintai-tziri 10 kiriiki

11 Irojatzi ikimisanta-jiitaki atziri ikinkithata-kairira Jesús. Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiniri, isiyakaantaki atziri-payi koñaaroini impinkathari-wintantaji Pawa, tima irootaintsi yariitzi-majiityaa Aapatyaawiniki. 12 Ikantanaki: “Tzimatsi aparoni iriipirori atziri ijataki pasiniki nampitsi, impinkatha-ritakaitiri, ompoña impiyi inampiki. 13 Yapatota-nakiri 10 impiratani, ipanakiri ikaratzi 10 kiriiki, ikantanakiri: ‘Pantawaita-kairi kiriiki nopayita-kimiri, irojatzi nompiyan-tapaa-kyaari.’ † 14 Iro kantacha tzimatsi ishininka kaari nintirini impinkathari-wintanti. Ityaankaitaki kantirini: ‘Ti noninta-jiitiri impinkathariti.’ 15 Iro kantacha, tima ipinkatha-ritakai-takiri ipiyajara. Yapatota-pajiri impiratani-payi ipanakiri kiriiki, inintzi iñiiri tsika ikanta yantawaita-kaakiri iiriikiti. 16 Yitapaakaro ipokaki aparoni, ikantapaaki: ‘Pinkatharí, noshikyaakiri piiriikiti, naaji pasini ikaratzi 10.’ 17 Ikantanaki irirori: ‘Ariwí nompirataní, yotasiriri pinatzii. Kapichiini ikarawita kiriiki pikimpoyaakiri, aritaki piñaakiro pijiwawintiro onkarati 10 nampitsi.’ 18 Ari ipokapaaki pasini impiratani, ikantapaaki: ‘Pinkatharí, noshikyaakiri piiriikiti, naaji pasini ikaratzi 5.’ 19 Aajatzi ikantanakiri irirori: ‘Ari pinkimityaari awiroka, ari pijiwawintai onkarati 5 nampitsi.’ 20 Ipokapaaki pasini, ikantapaaki: ‘Pinkatharí, yoka piiriikiti kamiitha noponata-kimiri. 21 Tima antaroiti notharowakakami pimapirota-tziiro pimasirinkata, sintsiini pantawaita-kaantziri piiriikiti, ari okanta pishikyaan-tariri.’ 22 Ikantanaki irirori: ‘Kaari-pirori nompiratani pinatzii. Awiroka atsipityaaroni okaratzi pikanta-kinari. Piyowitaka aritaki nonkisakimi airorika pishikyiiri kiriiki, 23 piñaawitaka airo pimatziro pishikyiiri awiroka, paminimi antawaita-kayi-rinimi, ari ishikiniintakimi kiriiki, iriitaki pimpawa-jinarimi nopiyaka iroñaaka.’ 24 Ipoñaa ikantziri piyotain-chari atziri: ‘Paapithatiri kiriiki, pimpiri oshikyaa-kiriri ikaratzi 10.’ 25 Ikantajiitanaki atziri: ‘Pinkatharí, ¿paitama impantai-tyaariri, tima tzimaki irirori ikaratzi 10 kiriiki pipakiriri?’ 26 Aikiro ikantatzii asitariri iiriikiti: ‘Itzimi-rika otzimi-motakiri, ari ontzimi-motajiri oshiki. Iriima kaari otzimi-motzi, imapiroi-tairi yaapithai-tairi okaratzi tzimimo-witariri.’ 27 Ikantaki aajatzi: ‘Pamakiri ikaratzi kisaniintanari kaari nintatsini nompinkathari-wintiri, nonintzi noñiiri piwishiri.’ ”

Ariitaja Jesús Aapatyaawiniki

(Mt. 21.1-11; Mr. 11.1-11; Jn. 12.12-19)

28 Ithonka-kiro Jesús ikantakiri, jiwatanaki ijatziro Aapatyaawiniki. 29 Ikanta yariitzi-mataka nampitsiki Chochokipankoniki aajatzi Asinonkaa-pankoni omontitakari otzisi Yiinkakiiroi-toni. Ari ityaantakiri apiti iyomitaani, 30 ikantakiri: “Pijati nampitsiki amontitakari, ari piñiiro inthata-kotyaa kiripiri piratzi, tikira ikyaakoi-tariita. Pinthataryaa-kotiri, pamakinari aka. ‡ 31 Aririka isampii-tawakimi: ‘¿Pinkanti-rika pithataryaa-kotan-tariri ipiraitari?’ Pinkanta-nakiri awiroka: ‘Inintatziiri Pinkathari.’ ” 32 Jaitijiitanaki ityaantai-takiri, iñaakiro okaratzi ikantai-takiriri. 33 Ithataryaa-kota-paakiri kiripiri ikyaakoitari. Isampita-wakiri asitariri, ikantziri: “¿Pinkanti-rika pithataryaa-kotan-tariri?” 34 Ikantanaki irirori: “Inintatziiri Awinkathariti.” 35 Irootaki yamanta-kariri. Iwankita-kiniri manthakintsi imitzikaraki, ikyaa-kota-nakari Jesús. 36 Ikanta yaniita-kaanakiri Jesús kiripiri ikyaakoitari, imaaronka-sitai-tanakiri manthakintsi onkantyaa owaniinkatan-tyaari awotsiki tsika inkinanakira. 37 Ikanta yoirinki-mataja otzisi Yiinkakiiroi-toni, ari ikaimajiitanaki iyomitaani-payi Jesús ikaratzi piyowinta-kariri. Ikimosiri-winta-nakiri Pawa, iwisiryaa-winta-nakari, iñaayita-piinta-kirora itasonka-wintantaki Jesús. 38 Ikantajiitzi:

¡Korakitataiki awinkathariti!

¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri!

¡Isaikakaa-yitai kamiitha nampitarori inkitiki!

¡Iro kamiithata-jitatsi otzimi-motziri iwaniinkaro Pawa nampitarori ojinoki-pirotzi inkiti! §

39 Ikanta Nasitantaniri saikayitain-tsiri aajatzi anta, ikantakiri Jesús: “Yomitaan-tantanirí, pinkisa-thatiri piyomitaani.” 40 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Aririka noimairintakiri ikaratzi kaimayitain-tsiri, kimitaka ari onkantakimi onkaimanakimi mapi.”

41 Ikanta yariitzi-mata-paaka Jesús Aapatyaawiniki, iraa-kota-paakaro iñaapaakiro. 42 Ikantzi: “¡Oshiki okamiithataki pikimathatan-tyaarori, iroora kitaitiri piñaanta-jyaarori pisaiki kamiitha! Iro kantacha airo okanta tima mawityaaki ikantakai-takami. 43 Tima irootaintsi impoki kisaniintzimiri, iwitsikayita-sita-paakimi yapirotan-tyaamiri. Inthonka intapota-paakimi tsika owiraa pitanto, airo piñiiro tsika pinkini pisiyi. 44 Ari imporokai-takimi, yasitaiyii-tyaari maaroni. Airo iñiitajiro mapipayi okaratzi wiwirya-yitachari iroñaaka, okantakaan-tziro ti piyotawakiri itzimi pokasita-kimiri.” *

Imisitowiri Jesús pimanta-yitatsiri tasorintsi-pankoki

(Mt. 21.12-17; Mr. 11.15-19; Jn. 2.13-22)

45 Kyaapaaki Jesús Tasorintsi-pankoki, imisitowa-paakiri pimanta-yitatsiri ikaratzi amananta-yitatsiri aajatzi. † 46 Ikantai-tziri: “Isankinai-takiro pairani iñaawaitzi Pawa, ikantzi:

Nowanko onatzii iroka, aritaki yamana-piintai-tinari.

Iro kantacha awirokaiti, aritaki pamatawitanta-piintaki pipimanta-yitzi, pikimita-kaantakiro kosintzi-panko.” 47 Ari ikantapaa-kityaa Jesús iyomitaantzi maaroni kitaitiri Tasorintsi-pankoki. Iro kantacha yoka ijiwari Ompira-tasorintsitaari, Yomitaan-taniri aajatzi Antari-konaiti, yamina-minatakiro tsika inkinakairo iwamaakaantiri. 48 Ti onkanta-tzimaityaa iñii tsika inkinakairo, tima aamawintaa ikantajiitaka atziri-payi ikimisantziri Jesús.

20

Isintsinka Jesús

(Mt. 21.23-27; Mr. 11.27-33)

1 Ikanta iyomitaakiri Jesús maaroni atziri anta Tasorintsi-pankoki tsika okanta-kota Kamiithari Ñaantsi. Ipoka-sita-paakiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari, itsipatakari Yomitaan-tzinkari-payi aajatzi Antari-konaiti. 2 Isampita-paakiri Jesús, ikantziri: “Pinkantina, ¿ninkama tyaanka-kimiri piñaakantiro pitasorinka?” 3 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “Tzimatsi aajatzi nosampitimiri naaka, ontzimatyii pakina. 4 Tima ikiwaatantaki pairani Juan, ¿Paitama otyaanka-kiriri? ¿Iriima Pawa? ¿Atzirima?” 5 Ari ikanta-wakaa-jiitanaka: “Aririka ankantiri, ‘Pawa tyaankakiri,’ aritaki inkanta-nakai: ‘¿Paita kaari pikimisantantari?’ 6 Aririka ankanti: ‘Atziri tyaankakiri,’ aritaki ishimyaakai atziri-payi. Tima inkanta-jiitzi atziri-payi Kamantan-tzinkarini inatzii Juan.” 7 Ari ikantajiitzi irirori: “Ti noyotiro. 8 Ikantzi Jesús: “Pikimitaka awirokaiti ti pininti pinkaman-tinaro, aajatzi naaka airo nokaman-tzimiro paita tyaanka-kinari.”

Kaari-piro-siriri antawai-rintzi

(Mt. 21.33-34; Mr. 12.1-11)

9 Ipoñaa Jesús isiyakaa-winta-nakiniri atziri-payi, ikantzi: “Tzimatsi atziri pankitzirori chochoki-masi. Ipoñaa yaminaki impaityaa aminironi iwankiri-masi, jataki irirori intaina oshiki ipyaaka. 10 Okanta okithoki-paititaki chochoki, ityaankaki impiratani yaajati. Ikanta iñaawakiri antawai-rintzi, yaawakiri ipasawaita-wakiri, yoipyaajiri tikatsi yaanaji. 11 Ityaantaki pasini. Ari ikimitakiri, ipasa-waitakiri, ikawiya-waitakiri, yoipyaajiri tikatsi yaanaji. 12 Ipoñaa ityaankaki mawatanain-tsiri impiratani. Ari ikimitai-takiriri, yantawaita-wakiri, yookakiri othapiki pankirintsi-masi. 13 Ikantzi asitarori iwankiri-masi: ‘¿Tsikatyaa nonkantyaaka? Iriirika notyaankaki notakotani notomi, ari impinkathatakiri.’ 14 Ikanta iñaawakiri antawai-rintzi ipokaki itomi, ikanta-wakaa-jiita: ‘Yoka asitajyaaroni apaata pankirintsi-masi. Thami awiri, ayiroota aroka.’ 15 Yairika-wakiri, yaanakiri othapiki pankirintsi-masi, iwakiri. ¿Paitama yantiri asitarori pankirintsi-masi? 16 ¿Tima ari impokanaki irirori, iwamaitiri aamawinta-witarori iwankiri-masi, yaminanaji pasini?” Ikanta yokaiti ikaratzi kimakirori ikantakiri Jesús, ikantajiitanaki: “¡Onkamintha airo okanta!” 17 Yamina-nakiri Jesús maaroni atziri-payi, ikantanakiri: “¿Paitama ikantai-takiri sankinarin-tsiki?

Imaninta-witakaro kipayi owitsikirori pankotsi,

Iro kantacha irojatzi yaitairi iroka otzinkami-pirori. *

18 Tima inkarati siraryaan-tajyaaroni kipayi, aritaki imporoka-paaki. Iriima inkarati anawyaajiri kipayi, aritaki opowitapaakiri.”

Ikinkithata-koitziri kiriiki impaitiriri pinkathari

(Mt. 21.45-46; 22.15-22; Mr. 12.12-17)

19 Ari inintawitanaka ijiwari Ompira-tasorintsitaari itsipatakari Yomitaan-tatsiri yaakaan-tirimi Jesús, tima iyotaki iriitaki ikinkithata-kotziri. Titzimaita onkanti, oshiki itharowan-tayitakari atziri-payi. 20 Ipoñaa ityaankaitaki amaminawai-rintzi, inkimita-paakyaari atziri kamiithasiriri, inintajiitzi inkompita-kaiyaarimi Jesús, inkamantakotiri pinkathariki yaakaan-taitan-tyaariri. 21 Ikantapaakiri Jesús: “Yomitaan-tanirí, okaratzi piñaa-nitari awiroka iroopirori onatzi, kaarira inintakaanta-sitari atziri. Piyomitaan-tziro awiroka iroopirori inintakaan-tziri Pawa. 22 ¿Kamiithata-tsima ampiri kiriiki ikaratzi isintsitan-tziri iwinkathariti wirakocha-payi?” † 23 Iro kantacha iyotawaki Jesús inintatzii yamatawitiri ikaratzi sampita-kiriri, ikantanakiri irirori: “¿Paitama piñaantan-tanari? ‡ 24 Intsityaa piñaakainari kiriiki. “¿Paitama asitarori isiyakaaro aka? ¿Paitama asitarori iwairo?” Ikantajiitzi irirori: “Irasi César.” 25 Ikantzi Jesús: “Tima iriitaki iwinkathariti wirakocha asitari, pantantyaanari sintsiwntzimiri, pimpinatiri. Iriima ikaratzi yasitari Pawa, pantantyaanari isintsitzimiri irirori.” 26 Ti yiitsinampairi inkompita-kaiyaari, okiryaantzi ikantajiitanaka ikimakirira ikantaki, tikatsi inkantanaki.

Isampita-kowintai-tziro aririka yañaaji kamayita-tsiri

(Mt. 22.23-33; Mr. 12.18-27)

27 Ipoñaa ipokajiitaki Tampatzikawiri iñiiri Jesús. Iriitaki Tampatzikawiri kantatsiri: “Airo yañaaji kamayita-tsiri.” Isampita-paakiri Jesús, 28 ikantziri: “Yomitaan-tatsirí, isankinataki pairani Moisés, ikantzi: ‘Aririka inkami atziri, airorika itsimakairo iina, kantatsi yaajiro iririntzi, iwaiyan-takaajiro irirori. Inkimita-kaantiri iriimi asityaarini iririntzi kamaintsiri.’ 29 Thami ankantawaki: Tzimatsiri karatatsiri 7 iririntzi. Itarori itzimi yaaki iina, tikira itzimakairo iina, kamaki. 30 Ipoñaa yaawitaaro pasini iririntzi apitita-tsiri itzimi. 31 Ipoñaawita-paaka mawatanain-tsiri itzimi, aajatzi ikimitaka irirori. Ari ikantakari maaroni ikarajiitakira 7 iririntzi. Tikatsi aparoni tsima-kaironi kooya. 32 Okanta osamanitaki kamaji aajatzi iroori. 33 Aririkami yañaayitaji apaata kamayita-tsiri, ¿itzimikama oiminta-pirotyaari kooya? Tima maaroni ikaratzira 7 iinanta-witakaro.”

34 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Apatziro yaayitzi iina atziri-payi añaayitziri iroñaaka aka, yaakaa-wakai-yitaro iina aajatzi. 35 Iriima inkarati matajironi itsinampairi yañaayitaji apaata ikamayi-witaka, airo yaayita-jiitsi iina, airo yaakaa-wakai-yitaaro iina aajatzi. 36 Tima airo iñaapajiro inkaamanitapaji anta, inkimita-pajyaari Maninkariiti, tima itomi Pawa inayitaatzii yañaayitajira. 37 Irooma ikanta-kota yañaayitaji kamayitain-tsiri, iñaakanta isankinari Moisés tsika ikanta Pawa iñaanatan-takariri otaara kitoochii-masi, ipaitakiri:

Iwawani Abraham, Isaac, aajatzi Jacob.

38 Ari ayotziri irirori, tima ti imatiro kaminkari impinkathatiri Pawa, apatziro ipinkathatziri añaayita-tsiri. ¿Ñaakiro? Tima inkarati kamayiwita-chari, irojatzi yañai-motziri Pawa.” 39 Ari ikantanaki aparoni Yomitaan-tatsiri: “Pikantakiro.” 40 Tikatsira nintanaa-tsini isampita-najiri.

¿Paitama charinin-tariri Saipatzii-totaari?

(Mt. 22.41-46; Mr. 12.35-37)

41 Ipoñaa isampitantaki Jesús, ikantzi: “Pikimakiri Yomitaan-tatsiri, ikantzi: ‘Yoka Saipatzii-totaari incharinita-jyaari pinkatharini David.’ ¿Tsikama inkantyaaka? 42 iri pinkatharini David sankinata-kirori Panthaantsi kantatsiri:

Iñaawaitanaki Pawa, ikantawajiri Nowinkathariti:

Pisaikapaji nakopiroki ampinkathari-wintanti,

43 Irojatzi noitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri,

Aripaiti intyiirowa-sita-jyaami, pimakoryaa-kitzitan-tajyaari.

44 Imatzitakaro David ikantaki: ‘Nowinkathariti inatzii Saipatzii-totaari.’ ¿Tsika inkini incharinityaari?”

Ikinkithata-koitziri yotzinkariiti

(Mt. 23.1-36; Mr. 12.38-40; Lc. 11.37-54)

45 Maaroni atziri-payi ikimakiri Jesús ikantakiri iyomitaani: 46 “Paamaiyaari Yomitaan-tatsiri. Oshiki iniwitaro iwaniinka-tziityaa, ishamita-kaayityaaro iithaari-thanthanaa. Inintzi pinkatha iwithata-piintai-tyaari aririka iñiitiri tsika iyomparita-piintaita. Yasiminthataro isatikaitiri niyaanki karapapankoki tsika impinkathatai-tirimi. Ari ikimitari aririka ijati tsika yakyoota-wakaa-jiita. 47 Yathanaa-yitaro aajatzi kinankaro yaapithatziro owanko. Iro isamanika-tantayitarori yamanayita-piintzi airo iyotantaitari. Iro kantacha oshiki iwasankitaaitairi.”

21

Asinonkainkaro kooya

(Mr. 12.41-44)

1 Ari yamina-winthatziri Jesús ashaarantzinkari-payi itiyitziri ipasitan-taitari kiriiki anta Tasorintsi-pankoki. 2 Opoñaa opokapaaki kooya kinankaro asinonkainkaro onatzi, otitapaaki iroori apimintyaki-tiini kiriiki. 3 Ikantzi Jesús: “Anaantaki iroka kooya, anaakiri ikaratzi titayiwitain-chari. Omapiro. 4 Tima inkarati titayiwitain-chari oshiki yasitakaa-witakariri Pawa, itita-sitakari tzimaraan-tatsiri iiriikiti. Irooma iroka kinankaro, apintzi-ryaakiri otitakiri oiriikiti amanantan-tyaarimi owariti.”

Ikinkithata-kotziro Jesús imporokaitiro tasorintsi-panko

(Mt. 24.1-2; Mr. 13.1-2)

5 Tzimatsi kantayitain-tsiri: “Kamiitha okantayita mapi iwitsikan-taitarori Tasorintsi-panko, owaniinka okantaka.” Ipoñaa ikantanaki Jesús: 6 “Okaratzi piñiiri witsika-yitain-chari, airo piñaayitairo okaratzi opiwiryaaka apaata, inthonkaitiro imporokaitiro.”

Iñiitiri aririka onthonki-matajyaa

(Mt. 24.3-28; Mr. 13.3-23)

7 Ipoñaa isampitai-tanakiri Jesús, ikantai-tziri: “¡Yomitaanarí, ¿Tsika-paitima omonkaratyaa okaratzi pikantakiri? ¿Paitama noñaajiri noyotan-tyaari?” 8 Ari yakanaki Jesús, ikantanakiri: “Paamaiyaa yamatawitai-tzimi = kari. Tima oshiki pokatsini apaata impairyaa-paakiro nowairo, inkanti: ‘Naaka Saipatzii-totaari. Irootaintsira omonkaratzi-matajyaa.’ Airora pikimisanta-jiitziri. 9 Tima ari pinkima-koyitakiro oshiki manataantsi. Paamaiyaa oimiraa-siritzimi = kari, ontzimatyii okantyaa iroka-payi, tikira-tzimaita omonkaratya onthonkan-tajyaari maaroni.

10 Imaimanita-wakaityaa nampitsiki, iwayirita-wakaiyaa pinkathari-payi. 11 Antaroiti onikayityaa tsika-rika-payi. Iñiiti tashitsi, mantsiyarintsi. Iñiiti aajatzi oshiki intharowan-taityaari, iñiiti inkitiki kaari iñiita-piintzi. 12 Iroora itayita-nakyaaroni yaakaan-tanakimi atziri, imaimani-waita-nakimi. Impoña impasata-kaanta-waitaitimi karapapankoki, yasita-kota-kaanta-waitimi. Yaayita-nakimi isaikayitzi pinkatharintsi-pirori okantakaan-tzirora pawintaana. * 13 Iro okantayitan-tyaari iroka onkantyaa pinkinkithata-kotan-tyaanari anta. 14 Ontzima-tyiira pawintyaana naaka, airo pipomirintsitantaro ompaityaa pinkanta-paakiriri. 15 Tima naaka yotakayi-mironi, ari onkantyaa airo piñaantaro impiyatyaami onkarati pinkantiriri. 16 Ari piñaakiro yaakaantimi asitamiri, pirintzi, pishininka-thori, pitsipa-winthari. Tzimayita-tsira iwamaakaan-taitiri. 17 Oshiki inkisaniinta-nakimi okantakaan-tziro pawintaajana naaka. 18 Iro kantacha airo opyaakaanta-tsikaita aparoni piisi. 19 Aririka pamawitakiro, iro piñaanta-yitajyaarori pawisako-siri-yitaji.

20 Aririka piñaaki ishonka-paakiro owayiriiti Aapatyaawini, ari piyoti monkarata-paaka yapiroi-tantyaarori. 21 Inkarati nampita-jyaaroni aka iipatsitiki Judá-iti, ontzimatyii isiyi otzisiki. Inkarati saikatsini nampitsiki, ari impoñiiyaa isiyanaki. Inkarati saikatsini iwaniki, airo ipiya-panaata iwankoki. 22 Tima inkisako-wintai-tatyii-yaari yokaiti, ari omonkara-yityaari okaratzi isankinai-takiri pairani. 23 ¡Inkanta-matsitaitiro onkarati motyaata-tsini, aajatzi tzimayita-tsini intsiti ainiro ithoyitzi ithomi! Tima antaro onkantyaa yasinonkaityaa aririka iwasankitai-tajiri. 24 Yapiroi-tairi Aapatyaawini-satzi. Impiratani iwayitairi atziri poñaayita-chari pasiniki nampitsi. Iriira oipatsita-kironi nampitsi Aapatyaawini kaari ashininkata, irojatzi omonkaratan-tajyaari okaratzi inintakaa-kiriri Pawa yokaiti pasini-satziiti.”

Impiyan-tajyaari Itomi Atziri

(Mt. 24.29-35,42-44; Mr. 13.24-37)

25 “Ari iñiitaki apaata kaari iñiita-piintzi inkitiki, impasini-yitaji ooryaatsiri, kasiri, aajatzi impokiro. Ari onkimityaari kipatsiki, antaroiti yasinonkaa-yitajyaa atziri-payi, airo iyotaji ompaityaa yantayitajiri okantakaaro owaimanka osinkyaani inkaari. 26 Ari owamai-matakiri itharonka atziri-payi inkinkisiryaa-kotiro onkarati awisatsini aka kipatsiki. Ari imatzita-kyaaro tzimawita-chari isintsinka inkitiki, oshiki inkanta-kanta-yitanakyaa. 27 Aripaitira impokaji Itomi Atziri inkinan-tapajyaaro minkori, iñiitawajiro isintsinka aajatzi iwaniinkaro. 28 Aririka piñaayitakiro itanakyaaro kantayita-chani, tzinaatamako pinkantyaa, tima irootaa-tsityaa yookakaa-wintai-taimi.”

29 Ipoñaa isiyakaa-winta-nakiniri Jesús, ikantzi: “Pinkinkisiryaa-kotiro tsika okanta piñaayita-piintziro pankirintsi aajatzi maaroni inchato-payi. † 30 Aririka piñaakiro airisiyitaji, piyotzi irootaatsi osarintsitzi-mataji. 31 Irootaki piyotiri awirokaiti, aririka piñaakiro okaratzi nokanta-kimiri, irootaatsi impinkathari-wintantaji Pawa. 32 Airo ikamita yoka ashininka-payi, irojatzi iñaanta-kyaarori okaratzi nokanta-kimiri. Omapiro. 33 Arira onthonka-jyaari inkiti aajatzi kipatsi, irooma noñaani-yitakari omapirotatyaa iroori.

34 Aamawinta pinkanta-yitajyaa awirokaiti, airo otyaami piyaari-pironka, ayimawaitimi pisinkityaa, onkantzi-mowaityaami. imapokai-tzimi = kari. 35 Inkimitai-tapaa-kyaaro owirintsi. Ari yiwitajyaari ikaratzi saikayita-tsiri kipatsiki. 36 Paamaiyaa, pinkamaityaaro pamani, pinkanti: ‘Pookakaa-wintina airo nokimaatsitantaro okaratzi kinkithata-koyitain-chari. Piwitsika-sirita-kaiyaana nomonthaan-tawajyaariri Itomi Atziri.’ ”

37 Tima kitaitiri iyomitaantzi Jesús Tasorintsi-pankoki. Irooma tsitiniri, ijatzi Yiinkai-toniki, ari imayiri. 38 Ananinka-yitacha oshiki atziri ikimisantziri Jesús iyomitaan-tzira Tasorintsi-pankoki.

22

Ikamanta-wakaita yaakaan-taitiri Jesús

(Mt. 26.1-5,14-15; Mr. 14.1-2,10-11; Jn. 11.45-53)

1 Irootaatsi yoimosirinkai-tairo Anankoryaantsi, iwanta-piintai-tarori yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi. 2 Ari yamina-minatakiro ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aajatzi Yomitaan-tsinkari-payi, tsika inkinakairo iwan-tyaariri Jesús. Oshiki itharowanta-takari ishininka-payi.

3 Ikanta Judas ipaitai-tziri aajatzi Nampitsiwiri, ikarawita-piintari 12 iyomitaani Jesús, ikamaari-sirita-kaanakiri Kamaari. * 4 Irootaki ijata-sitan-takariri ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aajatzi ijiwari aamaako-wintarori Tasorintsi-panko, ikinkitha-waita-kaakiri tsika inkinakairo yaakaantiri Jesús. 5 Oshiki ikimo-siri-jiitanaki jiwari-payi, ikamanta-wakaa-jiitaka impiri kiriiki. 6 Tima nintaki Judas impaitiri kiriiki. Aripaiti yamina-minata-nakiro tsika inkinakairo yaakaantiri Jesús, airo iyotzimaita ishininka-payi.

Owiraantarori iwakaanaari iyomitaani

(Mt. 26.17-29; Mr. 14.12-25; Jn. 13.21-30; 1 Co. 11.23-26)

7 Aritaki monkarata-paaka kitaitiri iwanta-piintai-tarori yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi, ari iwamaa-piintai-tziri aajatzi ipira yatsipita-kaitani iwaitari kitaitiri Anankoryaantsi. 8 Ari ityaankakiri Jesús yoka Pedro aajatzi Juan, ikantakiri: “Pijati pinkotsita-kaanti ayaari kitaitiri Anankoryaan-tsiki.” 9 Ikantajiitzi irirori: “¿Tsika anta pinintzika nonkotsita-kaanti?” 10 Ikantzi Jesús: “Aririka pariitzi-matakyaa nampitsiki, ari pimonthai-yaari atziri yaakotziro inijaati kowityaa-niki. Piyaatzimaita-nakyaari, irojatzi pankotsiki tsika inkyaapaaki. 11 Pinkantiri asitarori iwanko: ‘Inintzi iyoti Yomitaanari tsika yakyootiri iyomitaani, yoimosirinkiro kitaitiri Anankoryaantsi.’ 12 Ari iñaakana-kimiro jinoki iwanko, antaro okantaka iwitsikai-takiro inkini iwaityaa. Ari pinkotsita-kaantiri anta.” 13 Jaitijiitaki iyomitaani, iñaakiro okaratzi ikantakiriri, ari ikotsita-kaantakiri iyaari kitaitiri Anankoryaantsi.

14 Okanta omonkarataka iwantyaari, saikapaaki Jesús itsipata-paakari Tyaantaariiti. 15 Ikantziri: “¡Antaroiti nokimo-siritzi notsipatami awajiita Anankoryaan-tsiki tikira iwamaita-nakinaata! 16 Tima nowiraanta-tyiiyaaro nowanaja irojatzi apaata omonkaratan-tajyaari impinkathari-wintantaji Pawa, aripaiti napiita-pajiro.” 17 Ipoñaa yaakotakiro iraitsiri, ipaasoonki-wintakiro, ipakotakiri iyomitaani, ikantziri: “Piriro iroka, pantityaaro pikarajiitzi. 18 Tima airo niritaaro naaka, irojatzi apaata aririka omonkaratajyaa impinkathari-wintantai Pawa.” 19 Ipoñaa yaanakiro yatantari, ipaasoonki-wintakiro, ipitoryaakiro, ipayitakiri iyomitaani, ikantziri: “Piyaaro, nowatha onatzii, tima iro kamawintimini. Irootaki pisirita-kota-piintan-tyaanari.” 20 Ikanta ithonka-kiro iwajiita, yaakotakiro iraitsiri, ikantzi: “Niraani onatzii, irootaki sitowatsini yawisakotan-tajyaari oshiki atziri. Tima irootaki ñaakantaironi owakirari Ikasiya-kaantaitsiri. 21 Omapiro nokantzi: Pikarajiitaki pakyootana, tzimatsira aparoni pithoka-sityaanani yaakaantina. 22 Tima omapiro impiyaa-kotyaa Itomi Atziri, ari matzimaitaka inintai-takiri pairani. Iro kantacha, ¡Inkanta-machiitiri pithoka-sityaarini!” 23 Ari ikanta-wakaa-jiitanaka iyomitaani: “¿Itzimikama kantironi?”

Tsika itzimi iriipirota-tsini

24 Tima ikaratakiro ikanta-wakaa-jiita iyomitaani, ikantzi: “¿Tsikama itzimi iriipirota-tsini apaata?” 25 Ipoñaa ikantanaki Jesús: “Piyojiitzi awiroka tsika ikanta iwinkathariti pasini-satziiti, oshiki impiratanta. Tima iriipiro ikantayita ipasitanta ikantakaro impiratan-tyaari. 26 Airo pimatziro awirokaiti aririka piriipiroyiti, pinkimita-kotyaari iyaapitsi itsimai-takiri. Aririka pijiwata-kaanti, pisiya-kotyaari tsika ikanta ompirataari. 27 ¿Itzimikama iriipirota-tsiri? ¿Tima iriitaki iriipirota-tsiri osiyariri yaawinta-chari yantawaitai-tiniri? Irooma naaka nonkimita-kaantyaa pantawaita-kaanimi piwina.

28 Iro kantacha awirokaiti tsipata-piinta-kanari noñaayitziro okaratzi pomirintsitzi-moyitanari. 29 Irootaki nosinitan-tyaamirori pimpinkathari-wintanti, ikimitaa-kinaro Asitanari naaka isinitaa-kinaro. 30 Ari piñiirori ankarati akyoota-wajyaa, irawaitaji anta tsika nompinkatha-ritaji. Pinkimita-jyaari ikantara aparoni pinkathari isaikantaro waniinkata-chari isaika-minto, pimpinkathari-wintairi maaroni inkarati incharinita-jyaari Israel, ikaratzira 12 inasiyita.”

Ikinkithata-kotziro Jesús imanakotiri Pedro

(Mt. 26.31-35; Mr. 14.27-31; Jn. 13.36-38)

31 Ipoñaa ikantanakiri Jesús iyomitaani: “Simón, ikamitan-takimi Kamaari iñaanta-siri-yityaami, inkimita-kaantimi intikai-timimi oyosiita-nakyaa otakii-riki kaari apantyaaroni. 32 Iro kantacha oshiki namana-kotakimi airo piwashaantantaro pikimisanta-najiri. Tima aririka pimpiya-sirita-paaki, awirokataki aawyaasirita-kaapaa-kirini kimisanta-jinani pikimita-kaantairi pirintzi.” 33 Ari yakanaki Pedro ikantanaki: “Ayimatakina Pinkatharí ankarati yasitakoitai, aritaki ankarati iwamaitaji.” 34 Ikantzi Jesús: “Pedro, iroñaaka tsitiniri tikiraata iñii waripa, mawasatzi pinkantaki: ‘Ti noñiiri Jesús.’ ”

Tharato aajatzi sataa-mintotsi

35 Ipoñaa isampita-nakiri Jesús iyomitaani-payi, ikantziri: “Notyaan-kakimi chapinki ti paanaki pitharati, ti paanaki pikyaantari piitziki. ¿Tzimatsima kowityii-mota-kamiri?” Ikantajiitzi irirori: “Tikatsityaa.” 36 Aikiro ikantatziiri: “Kantatsi payiro iroñaaka pitharati. Iriima kaari tzimatsini isataa-minto, impimantiro iithaari, yamanantan-tyaari. 37 Tima omapiro omonkaratyaa okaratzi isankinata-koita-kinari pairani, ikantaitzi:

Ari inkimita-kaitairi iriimi kaari-pirori.

Tima airo awisa-sita iroka, ontzimatyii omonkaratyaa.” 38 Ikantajiitanaki iyomitaani: “Pinkatharí, tzimatsi aka apiti sataa-mintotsi.” Ikantzi Jesús: “Aritapaaki.”

Yamani Jesús Toononkaitoniki

(Mt. 26.36-46; Mr. 14.32-42)

39 Ari ijatanaki Jesús otzisiki Yiinkai-toniki, itsipata-nakari iyomitaani-payi. Ari ijata-piinta-jiitzi anta. 40 Ikanta yariijiitaka anta, ikantapaakiri iyomitaani: “Pamani iñaantaitami = kari, inintaiti yanta-kayi-timiro kaari-pirori.” 41 Ari yawisaniintanaki irirori. Otyiirowa-paaka yamani. † 42 Ikantzi: “Asitanarí, iroorika pininta-kayinari, paawyaa-kainaro pookakaa-winti-naromi onkarati nonkimaatsityaari. Airotzimaita pantanaro noninta-witari naaka, apatziro pantiro okaratzi pininta-kaakinari awiroka.” 43 Ari imapoka-paakari aparoni Maninkari ikinapaaki inkitiki, yaawyaa-sirita-kaapaakiri. 44 Tima antaroiti okatsitzimo-sirita-nakiri, ari yamana-pirotanaki. Iro ositowan-tanakari yamasawitani, iroowaitakimi iriraani thaatanain-chani, opitinka-paaka kipatsiki. 45 Ikanta ikaratakiro yamanaki, piyapaaka, iñaapaa-tziiri imaajiitzi iyomitani-payi okantakaaro iwasiri-jiita. 46 Ikantapaakiri: “¿Paitama pimaantari? Pisaaki-jiiti, pamani iñaantaitami = kari, inintaiti yantakai-timiro kaari-pirori.

Yaitakiri Jesús

(Mt. 26.47-56; Mr. 14.43-50; Jn. 18.2-11)

47 Iñaawai-minthaitzii Jesús, iñaatziiri pokaintsiri. Iriitaki jiwatapain-tsiri Judas ikarata-piintziri 12 iyomitaani. Ininta-porota-paakiri Jesús iwithata-paakari. 48 Ikantzi Jesús: “¡Judas! ¿Arima pipithoka-sitakiri Itomi Atziri pininta-porota-paakiri?” 49 Ikanta yokaiti tsipata-kariri Jesús, ikantanaki: “¡Pinkatharí! ¿Airoma apiyatantari osataa-minto?” 50 Akotanaki aparoni, itotzitakiri irako-piroriki iyimpita impiratani Ompira-tasorintsi-pirori. 51 Ikantzi Jesús: “Aritapaaki, airo pimaimanitziri.” Ipampitzi-tairi iyimpita, isita-kotanaji itowitai-takari. 52 Ikantanakiri ikaratzi pokaintsiri, ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aamaako-wintarori Tasorintsi-panko, aajatzi Antari-konaiti, ikantziri: “¿Naakama kosintzi pamasitan-tanari piwisa-minto aajatzi pipasa-minto? 53 ¿Tima piñaa-piintina kitaitiri-payi Tasorintsi-pankoki, kaarima paantana anta? Aritaki onkantyaa, tima iroñaaka imata-kayimiro tsitini-wiri kaari pantzi pairani.”

Ikantzi Pedro: “Ti noñiiri Jesús”

(Mt. 26.57-58,69-75; Mr. 14.53-54,66-72; Jn. 18.12-18,25-27)

54 Ikanta yaitanakiri Jesús iwankoki Ompira-tasorintsi-pirori. Ampoitatsi Pedro iyaatako-wintziri intainaini Jesús. 55 Ipoñaa iwaamataitaki paamari pankotsi-nampiki, yakitsi-jiita. Ari isaikita-paaka aajatzi Pedro yakitsita. 56 Okanta aparoni ompirataaro, oñaapaakiri Pedro isaiki yakitsita. Aminaa-paakiri, ari okantzi: “¿Tima irijatzi yoka itsipata-piintariri Jesús?” 57 Iro kantacha ikantanaki Pedro: “kooyá, tira noñiiri naaka.” 58 Okanta osamaniitaki, ikinapaaki pasini, ikantapajiri Pedro: “¿Tima aajatzi awiroka ari pikaratziri Jesús?” Ikantanaji Pedro: “Ashininká, tira naaka.” 59 Iro osamanitaki kapichiini, tzimatsi pasini kantapain-tsiri: “Omapiro itsipatari Jesús chapinki yoka, tima Tapowini-satzi inatzii.” ‡ 60 Ipoñaa ikantanaji Pedro: “Ashininká, ti noyotiri pikantanari.” Iñaawai-minthaitzi, omapoka-sitaka iñaanaki waripa. 61 Ari ipithoka-painta Jesús, yamina-paintziri Pedro. Irojatzi ikinkisiryaan-tanakari Pedro ikantakiriri: “Tikira iñii waripa, mawasatzi pinkanti: ‘Ti noñiiri Jesús.’ ” 62 Sitowanaki Pedro, antaroiti iraawaitanaka.

Ipasawaitai-tziri Jesús

(Mt. 26.67-68; Mr. 14.65)

63 Ikanta ikaratzi aamaako-winta-kariri Jesús, isironta-winta-waitakari, ipoñaa ipasawaitakiri. 64 Iwasi-porotakiri, ikaposa-poro-tzimaitari, ikantziri: “¿Tima Kamantan-tzinkari pinatzi, intsityaa piyoti ninka pasaporotzimiri?” 65 Tzimatsi oshiki ikantayitziriri kaari-pirori ñaantsi.

Yapatowintaitari Jesús

(Mt. 26.59-66; Mr. 14.55-64; Jn. 18.19-24)

66 Okanta okitaitita-manaki, apatojiitaka Antari-konaiti, ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari itsipatakari Yomitaan-taniri. Ari yamaita-kiriri Jesús, isampitai-tawakiri, ikantai-tziri: 67 “Pinkantina, ¿Awirokama Saipatzii-totaari?” Ikantzi irirori: “Aririka nonkantakimi, airo pikimisantana. 68 Tzimatsi-rika nosampitimiri, airo pakana, airo papakaana aajatzi. 69 Iro kantacha, iroñaaka itanakyaaro, ari iñiiro Itomi Atziri isaiki-motairi irako-piroriki Pawa Sintsi-pirori impinkatha-ritai.” 70 Ikantajiitanaki ikaratzi apatowinta-kariri: “¿Awirokama Itomi Pawa?” Ikantzi Jesús: “Awiroka kantatsi, Naakataki.” 71 Iro ikantan-tanakari apatowintariri: “¿Paitama anintiri iroñaaka? Arokataki kimajiitakiri ikantakiri.”

23

Yaitanakiri Jesús Pilato-ki

(Mt. 27.1-2,11-14; Mr. 15.1-5; Jn. 18.28-38)

1 Ari ikatziya-jiitanaka ikaratzi apatotain-chari, yaanakiri Jesús isaiki Pilato, ijiwari wirakocha. 2 Ikantapaakiri: “Yoka atziri oshiki iyaaripirotakiro nonampi, iyomitaa-naakiri noshininka-payi airo ipantaari kiriiki piwinkathari-piroti César. Ikantaki Saipatzii-totaari inatzii, iriitaki pinkatha-ritatsi.” 3 Ari isampita-nakiri irirori Pilato, ikantziri: “¿Awirokama iwinkathariti Judá-iti?” Yakanaki Jesús, ikantzi: “Irootaki pikantakiri awiroka.” 4 Ikantanakiri Pilato yoka ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, aajatzi ikaratzi piyowinta-kariri, ikantziri: “Ti noñaajiro inkinakaa-sityaari yoka atziri.” 5 Aikiro isintsita-nakitzii Judá-iti, ikantajiitzi: “Oshiki iyomitaa-naakiri ashininka-payi imaimanitanti anampiki, yitanakaro Tapowiniki irojatzi aka.”

Iwawisai-takiri Jesús isaiki Herodes

6 Ikanta ikimaki Pilato, ikantaitzi: “Iyomitaa-ntaki Tapowiniki.” Ari isampita-kowinta-nakiri iriirika Tapowini-satzi. 7 Ikimatzii Pilato ikantajiitzi, ari ipoñaarori Jesús tsika ijiwata-kaantzi Herodes. Ityaankakiri tsika isaikapaaki Herodes ipoki yariitanta Aapatyaawiniki. 8 Ikanta iñaawakiri Herodes yamaitakiri Jesús, ikimo-siritanaki, tima oshiki ininta-piintaki iñiiri, oshiki ikima-kotakiri okaratzi yantayitakiri, ininta-pirotaki iñiiri irirori intasonka-wintanti. 9 Tima osamani isampita-wakiri. Titzimaita yaki Jesús. 10 Ari isaikitakari ijiwari Ompira-tasorintsitaari aajatzi Yomitaan-taniri-payi, tima oshiki ikantako-waiwita-kariri Jesús. 11 Ikanta Herodes aajatzi iwayiriti irirori, itsinampaa-waita-nakiri, ikawiya-waita-nakiri aajatzi. Ikithaatan-takari iroopirori kithaarintsi, yoipyaajiri isaikira Pilato. 12 Aripaitira yaapatyaa-wakaa-nakari Herodes aajatzi Pilato, tima pairani oshiki ikisaniinta-wakaa-witaka.

Imishakowintai-tziri Jesús

(Mt. 27.15-26; Mr. 15.6-15; Jn. 18.38–19.16)

13 Ikanta yapatotakiri Pilato maaroni ijiwari-payi Ompira-tasorintsitaari, pasini jiwari-payi, aajatzi atziri-payi ikaratzi piyowintariri. 14 Ikantakiri: “Pamawita-kanari yoka atziri ñaasirin-kairori anampitsiti, nosampi-sampi-witakari, tityaa noñiiro onkaaripiroti pikanta-kotziriri. 15 Ari ikimitaka Herodes, tima notyaan-kawita-kaniri irirori. Tikatsi yanti yoka atziri awakantan-tyaariri. 16 Apatziro nompasata-kaantakiri naaka, napakaajiri.” 17 Irootaki yamita-piintari Pilato yoimisitowa-kaantzi yaakaan-taitziri kitaitiri yoimosirinkaita.

18 Titzimaita onimotiri Judá-iti, ari ikaimajiitanaki ikarajiitzi, ikantzi: “¡Ti nonintiri yoka! ¡Iriitaki pimisitowa-kaanti Barrabás!” 19 Yoka Barrabás iriitaki yasitakoi-tziri iwantaki imaimanitakiri iwinkathariti wirakocha nampitsiki. 20 Ari yapiiwitakaro Pilato ikantziri Judá-iti, tima inintawita-tyaa yapakai-tajirimi Jesús. 21 Ari yapiita-nakiro Judá-iti ikaimajiitzi: “¡Pipaika-kota-kaantiriwí! ¡Pipaika-kota-kaantiriwí!” 22 Irootaki mawatatsiri yapiiwitakaro Pilato isampitantzi, ikantzi: “¿Paitama kaari-pirori yantakiri yoka? Tikatsi yanti, airo awawai-siwaitari. Apatziro nompasata-kaantakiri, ijatajiita.” 23 Aikiro isintsita-nakitzii Judá-iti ikaimajiitzi, inintzi ipaikakoitiri Jesús. Iro yapii-yapii-jiitzi ijiwari Ompira-tasorintsitaari, ari okantari inintakiri. 24 Imatakiro Pilato okaratzi inintakiri Judá-iti. 25 Imisitowai-tajiri yasita-koitsiri owantsinkari maimanitakiriri iwinkathariti wirakocha, tima iriitaki inintajiitakiri Judá-iti. Isinita-nakiri Pilato yoka Jesús yantiro Judá-iti inintziri irirori.

Ipaikakoi-takiri Jesús

(Mt. 27.32-56; Mr. 15.21-41; Jn. 19.17-30)

26 Ikanta yaitanakiri Jesús, imonthaaitakari paitachari Simón poñaachari Cirene, owakira yariita irirori nampitsiki, isintsiwin-takiri yanatanakiro ipaika-kotan-taityaariri Jesús. 27 Oshiki atziri oyaatako-winta-nakiriri Jesús. Tzimatsi kooya iraakota-nakariri. 28 Ari yamina-paintziro Jesús okaratzi kooya iraakota-kariri, ikantziro: “Aapatyaawini-sato, airo piraako-waita-sitana naaka, piraa-kotajyaa awiroka, aajatzi piwaiyani-payi. 29 Tima irootaintsi piñiiro inkantaiti: ‘Tasonka-wintaaro okanta kooya kaari tsimatsini iintsiti, kaari = thotaa-nitachani.’ 30 Ompoña inkaimaitaji, inkantaiti: “Pintaranka-sitina otzisi, pinkitati-naata.” ’ 31 Tima piñaakiro tsika ikantai-takiro añiinkaro inchato, iro imapiroiti kaminkaro.”

32 Ari yaitanaki aajatzi apiti kaari-piro-siriri, iriitaki tsipatyaarini Jesús iwamaitiri. 33 Ikanta yariita-kayi-tapaakari ipaitai-tziro Atzirii-toni, ari ipaikakoi-takiriri. Iwatzika-koitaki aparoni kaari-piro-siriri yampatiki, iriima pasini irako-piroki. 34 Ikantzi Jesús: “Asitanarí, ti iyoti paita yantziri kimaatsita-kaakanari, pimpyaakotiri.” Ipoñaa yaitakiro ikithaa-yitari Jesús itsiparyaa-wakai-takaro, ikimita-kaantakiro iñaaritaita. 35 Irojatzi yaminajiitaki atziri-payi. Imatzitakaro jiwatatsiri nampitsiki, itsinampaa-waita-nakiri Jesús, ikantzi: “Iwawisaa-kotziri pasini, ¿kaarima ikantantaro iwawisaa-kotyaa irirori? Iriimi Saipatzii-totaari iyosiitani Pawa, ari ikantakiromi.” 36 Ari ikantzitakaro aajatzi owayiriiti, ithainkakiri Jesús, ipoñaa yamakota-kiniri kachori kipishaari. 37 Ikantapaakiri: “Intsityaa piwawisaa-kotyaa, omapiro-rika awiroka iwinkathariti Judá-iti.” 38 Tzimatsi sankinarintsi ipaikakoi-takiri jiñokiini ipatziitoki, iñaaniki Judá-iti, iñaaniki wirakocha, aajatzi iñaaniki iyomparita-piintari, okantzi: “Yoka Jesús, Iwinkathariti Judá-iti.” *

39 Ari imatzitakaro iñaana-minthatziri aparoni kaari-piro-siriri itsipatakari ipaika-kota, ikantziri: “Awiroka-rika Saipatzii-totaari, piwawisaa-kotyaa, impoña piwawisaa-kotajina naaka aajatzi.” 40 Iro yakanta-nakari pasini kaari-piro-siriri, ikisathata-nakiri ñaanata-kiriri Jesús, ikantziri: “Pimatzi-taroma awiroka ti pimpinkathatiri Pawa, ari akaratakiri iwasankitaitajai. 41 Tima tzimatsi antakiri aroka añaanta-karori iwasankitaitajai. Iriima yoka iwasankitaa-siitakari, tikatsi kaari-pirori yanti.” 42 Ari yaminanakiri Jesús, ikantziri: “Pinkatharí, airora pipyaakotana apaata aririka pimpinkathari-wintantai.” 43 Yakanaki Jesús, ikantzi: “Omapiro nonkantimi, aritakira pintsipata-pajyaana iroñaaka awiroka tsika ikimo-sirii-tapaji.”

44 Ikanta itampatzikata-paaki ooryaatsiri, omapoka-sitanaka otsitinitanaki, irojatzi oshiityaan-tanaka. † 45 Ari itsiwaka-nakiri ooryaatsiri. Okanta anta Tasorintsi-pankoki, saraanaki niyaanki ithata-sitai-tzirori, apimankiti okantanaka. 46 Irojatzi ikaiman-tanakari Jesús sintsiini, ikantzi: “Asitanarí, paawakinaro nosiri.” Arira ikantanaki, ti yaniinkatanaji. 47 Ikanta iñaakiro ijiwari owayiri katziya-winta-kariri, antaroiti ikimosiriwinta-nakari Pawa, ikantanaki: “Omapiroma ikamiithasiritzi yoka atziri.” 48 Ari ikantzi-takari maaroni Judá-iti ikaratzi ñaayita-kirori awisain-tsiri, oshiki okatsitzi-moniinta-nakiri ijayitaira. ‡ 49 Iriima ikaratzi ñaapiinta-kiriri, aajatzi kooya-payi tsipata-kariri ipoñaan-takari Tapowiniki, intaina ikatziya-jiitaka yamina-kotakiri paita awisain-tsiri.

Ikitaitakiri Jesús

(Mt. 27.57-61; Mr. 15.42-47; Jn. 19.38-42)

50 Ikanta José poñaachari Tonkaironiitoniki saikatsiri iipatsitiki Judá-iti, kamiithasiri inatzi yoka, iriitaki itsipata-piintari yapatota jiwari-payi Judá-iti. 51 Ti onimotiri irirori tsika ikantai-takiriri Jesús. Tima yoka José iriitaki oyaawintziriri Pawa impinkathari-wintantai. 52 Ijata-sitakiri Pilato, ikantapaakiri: “Pisinitinari nonkitatajiri Jesús.” 53 Ari ipaikaryaa-kotairi, iponatan-takari manthakintsi karini-masita-tsiri. Iwakotakiri imorontai-tziro siranta, tikira inkitai-tantyaaro kaminkari. 54 Irootaki kitaitiri yaminanta-piintaitari iyaari onkitaitita-manaji kitaitiri imakoryaan-taitari. 55 Okanta kooya-payi tsipata-kariri Jesús ipoñaan-takari Tapowiniki, oyaatako-winta-nakiri, oñaakiro tsika ikanta inaryiita-paintziri ikitaitakiri. 56 Okanta opiyajiita-paaka owitsika-yitaki kasankaari. Omakoryaa-jiitaki, tima irootaki kitaitiri ikantakaan-taitziri imakoryaan-taityaaro.

24

Yañaantaari Jesús

(Mt. 28.1-10; Mr. 16.1-8; Jn. 20.1-10)

1 Okanta awisanaki kitaitiri imakoryaan-taitari, aritaki kitaitita-manai itapiintarori kitaitiri. Ananinkanaka kooya-payi ojati tsika iwakoitakiri Jesús, aanakiro kasankari owitsikakiri. Ari otsipatanakaro pasini-payi kooya. 2 Okanta aminawita-paaka, oñaatzii osirinkanaka mapi yasitan-taita-karori omoro-naki. 3 Kyaapaaki inthompointa, ti oñaapajiri tsika iwakowitai-takari. 4 Ti oyojiiti paita-rika awisain-tsiri, paita-rika antiri. Oñaatzii ikatziyi-mota-paakaro apiti mainari, siparyaa okantaka iithaari. 5 Tima ontharowakanaki-tyaari, otyiirowa-sita-nakari. Ari ikantziro: “¿Paitama pamina-minatan-tariri añaajatsiri aka kaminkari-moroki? 6 Ti isaiki aka, tima añaaji. Pinkinkithasiritiro ikantakiri isaikan-tawitari Tapowiniki. 7 Ikantzi: ‘Irootaintsi yaakaan-taitiri Itomi Atziri, iwawisaa-kiniri kaari-piro-siriri, ipaika-koitiri. Iro mawatapain-tsiri kitaitiri, aritaki yañaaji aajatzi.’ ” 8 Ari okinkithasirita-nakiro iroori ikantakiri Jesús. 9 Opiya-pithata-nakaro kaminkari-moro, okamanta-paakiri 11 iyomitaani Jesús aajatzi pasini-payi. 10 Iroka okaratzi kooya: María Pankothanthaari-sato, Juana, María iriniro Jacobo, aajatzi pasini kooya-payi, irootaki kamanta-paakiriri Tyaantaariiti. 11 Titzimaita inkimisantiro ikaratzi okamanta-witapaakari, isiyakaantzi okantasi-waita iroka kooya-payi. 12 Iro kantacha jatanaki irirori Pedro omoro-naki, isiya-pirota-nakityaa. Yaminawita-paaka inthompointa, iñaapaa-tziiro naryaaka manthakintsi iponatai-tanta-kariri. Okiryaantsi ikanta iñaapaakiro, irojatzi ipiyanta-paakari pankotsiki.

Awotsi jatachari nampitsiki Saawaarini

(Mr. 16.12-13)

13 Tikira imaakoti aparoni tsitiniri yañaantaari Jesús, ari yaniijiitzi apiti iyomitaani ijatziro nampitsiki Saawaarini. Ti osamani-piroti osaiki Aapatyaawini. * 14 Iroora ikinkitha-waijiitziri okaratzi awisain-tsiri. 15 Yanii-minthaitzi ikinkitha-waijiitzi, pokapaaki Jesús itsipata-paakari. 16 Titzimaita iyotawajiri iyomitaani, kimiwaitaka ipasikai-tatyiirimi irokiki airo iyotanta-waari. 17 Ikantapaakiri: “¿Paitama pikinkitha-waitziri paniijiitzi? ¿Paitama piwasiritantari?” 18 Ikanta aparoni yomitaari, paitachari Cleofas, ikantanaki: “¿Awirokama aparoni yotachari kaari yotakotironi okaratzi awisain-tsiri Aapatyaawiniki?” 19 Ikantzi Jesús: “¿Paitama awisain-tsiri?” Ari ikantajiitzi iyomitaani: “Tima yoka Jesús Kasiyakaawini-satzi, ityaankakiri Pawa Inkamantantzinkariti, iriitaki iyotawakiri atziri-payi. Tima okaratzi yantayitakiri, okaratzi ikantayitakiri, ari iñaakan-tzirori isintsinka. 20 Iro kantacha yaakaan-takiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari itsipatakari ajiwari-payi, imishakowintakiri anta, ipaikakoi-takiri. 21 Nosiyakaanta-witaka naaka iriitaki ookakaa-wintairini maaroni ashininka Israel-iiti. Irootaki mawatatsiri kitaitiri iwamaitakiri. 22 Iro kantacha omapokakina kooya-payi nokarajiitziri, ojata-manaji kapichikitaiti kaminkari-moroki. 23 Ti oñaapajiri iwakowitai-takari Jesús, opiyaja okamantapaji: ‘Noñaaki Maninkari, ikantakina: “Añaaji Jesús.” ’ 24 Ari ijajiitanaki nokarajiitzi anta kaminkari-moroki, iñaapaakiro okaratzi okantajiitakiri kooya, ti iñaamai-tapajyaari Jesús.” 25 Ari yakanakiri irirori, ikantanakiri: “¡Kisosirirí, oshiki pithainka-siritakiro okaratzi ikamantantakiri Kamantan-tzinkariiti! 26 Irootaki ninta-pirotacha awishi-motiri Saipatzii-totaari iroka-payi, irootaki isaikan-tajyaari iwaniinkaroki.” 27 Ari yitanakaro iyomitairi okaratzi isankinai-takiri tsika ikinkithata-koitziri Saipatzii-totaari. Yitanakaro isankinariki Moisés ithonka-kaakiri okaratzi isankina-yitakiri maaroni Kamantan-tzinkari-payi.

28 Ariijiitaka nampitsiki tsika isiritaro. Ari inintzi Jesús yawisanakimi, kimiwaitaka ijatatyiimi intaina. 29 Ikantajiitzi yoka apiti iyomitaani: “Airo pawishi, ari pimaanaki aka, tima tsitiniityaaki.” Irojatzi ikyaanta-paakari Jesús pankotsiki, ari isaikapaaki itsipatari iyomitaani. 30 Ikanta isaikajiitzi iwajiityaa, yaakiro Jesús yatantari, ipaasoonki-wintakiro, ipitoryaakiro, ipayitakiri. † 31 Ari opisaityimo-tanajiri iriitaki Jesús. Tima impyaasi-tanaka Jesús, ti iñaawajiri tsika ikinaki. 32 Ikanta-wakaa-jiita: “¿Tima kimosiriwinta-siri pikanta ikinkitha-waitakai awotsiki, ikinkitha-waita-kairo sankinarintsi?” 33 Ti isaikanaki, piyanaka Aapatyaawiniki. Iñaapaa-tziiri yapatojiitaka 11 yomitaari, itsipayitakari pasini-payi ikarata-piinta-jiitziri. 34 Ikantajiita-pajiri: “Omapiro yañaaji Awinkathariti. Tima iñaakajari Simón.” 35 Ari ikamantantakiro iñaakiri awotsiki, tsika okanta iyotantaariri ipaasoonki-winta-pajiro yatantari.

Iñaakari Jesús iyomitaani-payi

(Mt. 28.16-20; Mr. 16.14-18; Jn. 20.19-23)

36 Ikinkithawai-minthaitzi iyomitaani, satikapaaka Jesús, iwithata-paakari ikantziri: “Pisaikaji kamiitha.” 37 Tima antaaro itharowa-jiitanaki, isiyakaantzi siritsi ñaanatziriri. 38 Ikantzi Jesús: “¿Paitama pitharojiitantari? ¿Paitama pikiso-sirijiitantari? 39 Naakataki, paminiro nako, aajatzi noitzi. Pimpampitina, paminapirotina. Tima ti ontzimi iwatha siritsi, ti ontzimi aajatzi itonki. Irooma naaka tzimatsi.” 40 Ari iñaakanakiri irako aajatzi iitzi. 41 Tima onkanta-kaiyaari itharowintanaka iyomitaani-payi, antaro yokiryaa-ntsitanaki, ti iyotiri iriitaki Jesús. Ari ikantzi Jesús: “¿Tzimatsi ayaari?” 42 Ari yamaita-kiniri tasirintsi sima aajatzi iyaaki yaarato. ‡ 43 Ikanta yaawakiri Jesús, iñaakiri iyomitaani-payi iwakari.

44 Ari ikantzi: “Irootaki nokantzi-takamiri ainiro notsipa-yitami. Ontzimatyii omonkara-yityaa okaratzi isankinata-kota-kinari awaisatzitini Moisés, Kamantan-tzinkariiti, aajatzi Panthaan-tsiki.” 45 Ari iyomitaakiri Jesús iyomitaani-payi ikimathata-kaakiri Sankinarintsi-pirori. 46 Ikantziri: “Irootaki isankinai-takiri. Ontzimatyii inkimaatsita-kaityaari Saipatzii-totaari, iro mawatatsiri kitaitiri aritaki yañaaji. 47 Ontzimatyii inkinkithata-koitiro nowairo maaroni kipatsiki, ari yitaita-nakyaaro Aapatyaawiniki. Irootaki iwashaantan-taityaarori kaari-pirori yantaitziri, impyaakoi-tajiri aajatzi. 48 Awirokataki ñaayitironi iroka. 49 Ari piñaakiro nontyaan-kimiro okaratzi ikasiya-kaaki-miriri Asitanari. Ari pisaika-jiitawaki aka Aapatyaawiniki, irojatzi isintsita-kaanta-kyaamiri poñaachani inkitiki.”

Iwajinokai-tairi Jesús inkitiki

(Mr. 16.19-20)

50 Ipoñaa yaanakiri Jesús iyomitaani-payi anta Asinonkaa-pankoniki. Ari itzinaa-wakotanaka, itasonka-winta-najiri. 51 Ikanta itasonka-wintakiri, imapoka-sita iwajinokai-tairi inkitiki. 52 Ikanta ipinkathata-nakiri iyomitaani. Piyajiitaja Aapatyaawiniki, antaroiti ikimo-siri-jiitanaki. 53 Ari ikanta-jita-nakityaa iwisiryaawinta-naari Pawa anta Tasorintsi-pankoki. Omapirowí.

* 1:51 isintsinka = irako

* 2:8 ipira = oisha

† 2:34 awasankitaa = antziwata; awisako-siri = tzinaaja

* 3:21 inkiti

* 4:4 irootaki kowapirotacha ankimisantajiro okaratzi ikantairi Pawa: onasiyita ñaantsi-payi

* 6:15 Kisakotan-taniri = cananeo = Owintini-wiri

† 6:17 Iroka-payi owiraanta-paakarori ñaantsi, tzimatsi osankinataka aajatzi anta vs 6.18.

‡ 6:44 chochoki iraitziri = uva; chochoki-payi = higo

* 7:6 Yoka ijiwari owayiri kaari Judá-iti, pasini-satzi atziri inatzi. Tima pairani aparoni Judá-iti, ti inkyaa-wankotiri kaari ishininkatyaa.

† 7:24 kimitarori saworo opiyonka-tonkita-kaaro tampyaa = atziri sipita-siriri

‡ 7:33 owaritintsi = pan; kachori = vino

§ 7:35 onkarati awisatsini = onkarati owajiitani

* 7:37 mapinaki = alabastro

† 7:41 ipinatakiri oshiki kiriiki = 500 denario; ipinatakiri kapichiini = 50 denario

* 8:8 shookapain-tsiri kamiitha = okaratzi 100 okithoki

† 8:16 otapinaki = otapinaki amaaminto, ojinoki-niinta-yitatzii imaaminto-payi osiyaaromi okaratzi ojinoki-yitzi minkontsi-tapi

‡ 8:18 Okaratzi kinkithata-kota-chari aka, iroka okanta-kota: “Kapichiini-rika pikimisanta-wakiro nokanta-kimiri, kapichiini piyotajiro. Irooma pinkimisanta-pirotawaki-rika, oshiki piyotawakiri, aikiro noyotakaa-pirota-nakitziimiro.”

§ 8:26 Gadara = Gerasa

* 9:5 otikirori iipatsi-kitziti

† 9:13 yatantari = pan

‡ 9:50 akaratzi kaari kisaniintaini: onasiyita ñaantsi-payi

§ 9:54 ookatha-rontsi = paamari

* 9:56 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro itanakarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 10:3 ipiraitari = oisha; owantachari = lobo

† 10:11 otikirori iipatsi-kitziti

‡ 10:13 mirimasita-tsiri kithaarintsi; Tima yokaiti nampitarori Corazín aajatzi Simapankoni-satzi, Judá-iti inatzii. Iriima Mapini-satzi aajatzi Simaa-satzi, pasini-satziiti inayitzi, ti ishininkatyaari Judá-iti.

§ 10:17 otyaanka: wairontsi

* 10:18 Kamaari = Mishatantaniri

† 10:34 ipira = mora; itziritan-takari aawinta-rontsi = yiinkantsi aajatzi poitatsiri (vino)

‡ 10:35 kiriiki = denario, iriitaki ipinatanta-piintai-tziri yantawaitaitzi aparoni kitaitiri

* 11:2 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro ñaantsika “nampitarori inkitiki,” aajatzi owiraantarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

† 11:3 noyaari = pan

‡ 11:5 yatantaitari = pan

§ 11:11 yatantaitari = pan; Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro iroka ñaantsi satikain-chari niyaankiniki aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 11:18 Kamaari = Mishatantaniri

† 11:20 isintsinka = irakoi-mpiki

‡ 11:34 Siyakaa-winta-chari oki kamiithari, aparoni pimantaniri (kaari masithatatsi), iri ñiironi inkimathatairo okaratzi yantakairiri Pawa, tima isaikanaatzi okitainkatzi. Siyakaa-winta-chari airorika apantaro oki, aparoni masithari, itzimi kaari ñiironi inkimathatairo okaratzi yantakairiri Pawa, tima isaikatzii tsika otsitini-kitzi.

§ 11:42 iwosinikan-taitari = menta, ruda, maaroni iwankiritari kimitarori pinitsi

* 11:44 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro ñaantsika “Yomitaan-taniriiti, Nasitantaniri, owapyiimotan-taniri pinatzi.” onasiyita ñaantsi-payi

* 12:6 ti impina-piro-wityaa = apiti kiriiki inkarati-rika 5 tsimiri.

† 12:24 tsimiri = cuervo

‡ 12:25 kapichiini = aparoni konakintsi

§ 12:27 incha-tyaaki-payi = lirio

* 12:50 nonkimaatsita-nakyaa = inkiwaataitina

* 13:6 iwankiri = higuera

† 13:15 pipira = vaca, buey; mora = asno.

‡ 13:19 yaniinikita-tsiri okithoki = mostaza

§ 13:29 tsika owiraayitapaja kipatsi = katonko aajatzi kiriinka, isitowa-pintzi ooryaatsiri aajatzi ikyaa-pintzira

* 13:32 saari = zorro, otsitzi-niro

† 13:35 otyaanta: wairontsi

* 14:5 pipira = buey (vaca), asno (mora); Tzimayitatsi sankinarintsi tsika iñiitziro aajatzi iroka ñaantsi “intityaa pintsiti.” onasiyita ñaantsi-payi

† 14:15 owaachani = iyaaroni yatantari (pan)

‡ 14:19 nopira-payi = karatatsiri 5 apiti-payi vaca (buey)

§ 14:31 oshiki = 10,000 iwayiriti; oshiki-pirota-tsiri = 20,000 iwayiriti

* 14:35 okowa-pirotatyaa = tzimatsiri iyimpita

* 15:4 ipira, ipiraitari, nopira = oisha (oveja); oshiki = ikaratzi 100; pasini ipiraitari = 99 ipiraitari

† 15:7 oshiki-pirori = 99

‡ 15:8 oshiki = 10; iriikiti = dracma, kiriiki yasiyitari wirakocha, iriitaki ipinatan-taitariri antawaita-tsiri aparoni kitaitiri.

§ 15:17 iwatziita = oshiki pan

* 15:23 ipiraitari = vaca

† 15:29 apira = cabra

* 16:3 pankiwai = kiyamori

† 16:6 oshiki inchatonaa = okaratzi 100; kashitani = okaratzi 50

‡ 16:7 oshiki ipiyota-koitziri pankirintsi = 100 ipiyota-koitziro; kapichiini pankirintsi = 80 ipiyota-koitziro

§ 16:8 kimisantzin-kariiti = itomiiti kitainkari

* 16:19 owaniinkaki okanta ikithaata-piintari = jonkiro-masita-tsiri

† 16:27 noshininka-payi = iwanko apaá

‡ 16:28 nirintzi-payi = ikaratzi 5 nirintzi

* 17:1 tzinpina-siri = antziwa

† 17:2 mapi = mapi itononkan-taitari

‡ 17:4 oshiki yapii-yapiitiro = 7 yapii-yapiitiro

§ 17:6 kapichiini = yaniinita-tsiri osiyarori okithoki mostaza; antaroiti pankirintsi = sicómoro

* 17:31 intakiroki = jinoki okanta-pankaata pankotsi

† 17:36 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro maaroni iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 18:12 asitakaa = iro aparoni yasita-kayi-tariri Pawa, iyosiitai-takiri okaratzira 10

† 18:13 okatsitzi-mosiryaa-nakiri = iposa-sipaniita-nakityaa (Tima irootaki yamiyitari Judá-iti tzimatsi-rika katsitzimo-siritziriri.)

‡ 18:25 ikyaakoitari = camello; yanini omoro = imoroki kithapi

* 19:4 inchato = sicómoro

† 19:13 kiriiki = mina (Iñaantai-tyaari yaitiri aparoni mina, ontzimatyii yantawintaitiri inkarati mawa kasiri.)

‡ 19:30 ipiraitari, ikyaakoitari = asno, burro

§ 19:38 Korakitataiki apinkathariwí = Hosana; otyaanta: wairontsi

* 19:44 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika iñiitziro aajatzi iroka ñaantsi “iriitaki Pawa pokasita-kimiri.” onasiyita ñaantsi-payi

† 19:45 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro owiraantarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 20:17 kipayi, otzinkami = mapi

† 20:22 iwinkathariti wirakocha-payi = César

‡ 20:23 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro owiraantarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

* 21:12 awintaa: wairontsi

† 21:29 pankirintsi = higuera

* 22:3 Kamaari = Mishatantaniri

† 22:41 yawisaniintanaki = yawisanaki kapichi okimiwaitaro tsika owiraa osanthatzi yookaitziro mapi.

‡ 22:59 osamani = awisanaki aparoni hora

* 23:38 Judá-iti = Heber-iiti; iñaani wirakocha = latina; iñaani iyomparita-piintari = griega; Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro iroka ñaantsi satikain-chari niyaankiniki aka. onasiyita ñaantsi-payi

† 23:44 owiraa ooryaatsiri

‡ 23:48 okatsitzi-moniinta-nakiri = iposa-nintaniiyita (Irootaki yantziri Judá-iti pairani aririka onkatsitzimo-siritiri.)

* 24:13 ti osamani-piroti = 60 siyasiyawai-mintotsi [11 kilómetro]

† 24:30 yatantari = pan

‡ 24:42 Tzimayitatsi sankinarintsi tsika ti iñiitiro owiraantarori iroka ñaantsi aka. onasiyita ñaantsi-payi

JUAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

KAMIITHARI ÑAANTSI ISANKINA-TAKIRI JUAN

1

Yatziritaki ipaitai-tziri “Ñaantsi”

1 Owakira itantanakari iwitsikan-taitzi pairani, aritaki tzimaki ipaitai-tziri “Ñaantsi.” Ari itsipatari Pawa. Tima Pawa inatzii irirori. 2 Iriitaki itsipatakari pairani Pawa owakira itantanakari. 3 Iriitaki owitsika-jaanta-kirori maaroni tzimayi-tatsiri. Tikatsira aparoni okaratzi tzimayi-tatsiri kaari iwitsika-jaanti irirori. 4 Isiyawai-takari kitainkari ikitainka-takotairi atziri-payi okantanta-jyaari yañaayi-tantajyaari. 5 Isiya-paakari kitainka-takotan-tatsiri otsitini-kitzi. Titzimaita ikantiri yitsinampairi yoitsiwaka-wakiri osiyakarori tsitinikiri.

6 Pairani ityaankaki Pawa aparoni atziri, ipaita Juan. 7 Iriitaki kinkitha-takotapaa-kiriri ipaitai-tziri “Kitainkari,” omatantyaari inkimisantaitiro maaroni iyomitaantiri. 8 Yoka Juan kaarira ipaitai-tziri “Kitainkari.” Iriitaki kinkitha-takotirini pokatsini.

9 Tima pokaki aka kipatsiki mapirotzirori ikimita-kotari kitainkari, iriitaki kitainka-takota-jiriri maaroni atziri-payi. 10 Isaika-paintzi kipatsiki. Tima iriitaki owitsika-kirori kipatsi. Iro kantacha ti iyotawakiri atziri-payi ikaratzi saikatsiri kipatsiki. 11 Isaikimowita-paintari ikaratzi ishininkata-wakaa-jiita. Titzimaita yaakamiitha-tawakiri. 12 Iriima ikaratzi aakamiitha-tawakiriri, awintaa-naariri, iriiyitaki itomiyi-taari Pawa. * 13 Itomi iwayitajiri Pawa yokapayi. Ti osiyaaro itominta-piinta-tajai atziri-payi, tira iniwinka-kiini iwaiyan-tayi-tai. Iriitaki Pawa nintasi-tainchari intomitantyaa.

14 Yoka ipaitai-tziri “Ñaantsi,” yatziritaki, isaikimoyita-paintai. Kaminthaa-pirotan-taniri inatzii. Iroopirori onatzii iñaanitari. (Naaka-payi ñaajaanta-kirori itasorinka, ari osiya-jaantaro itasorinka yapintziti itomi Asitariri.) 15 Iriitaki ikinkithatakota-paaki pairani Juan, ikantapaaki: “Yoka nokinkitha-takotziri pairani, nokantaki: ‘Awotsikitaki impoyii-tyaanani, yanaakotana naaka, tima iriitaki itakarori pairani tikira-mintha nontzimi naaka.’ ” 16 Tima kamiitha-piro-waitaki irirori, irootaki añaanta-yitaarori maaroni aroka-payi yaakamiithaa-piro-piintai. 17 Pairani iriitaki Moisés isankina-takai-takiri Ikantakaan-taitziri. Iriima Jesús Saipatzii-totaari, iriita-jaantaki nisironka-yitairi, irijatzi ñaawaita-paintzirori iroopirori. 18 Tikatsi matironi iñiiri Pawa. Iriima yapintziti itomi Asitairi, saikamotziriri, iriitaki kamanta-yitairi arokaiti ayotantaari tsika ikanta Asitairi.

Ikamantan-takiri Juan Kiwaatantatsiri

(Mt. 3.11-12; Mr. 1.7-8; Lc. 3.15-17)

19 Ikanta Judá-iti nampitarori Aapatyaawiniki, ityaankaki ijiwariti-payi Impira-tasorintsi-taari aajatzi Leví-iti isampitiri Juan, inkantiri: “¿Tsikama pipaitaka awiroka?” 20 Iroka ikantanaki Juan, ti imanakotyaa, ikantzi: “Ti naaka Saipatzii-totaari.” 21 Aikiro isampita-jitatziiri, ikantai-tziri: “¿Tsikama pipaitaka? ¿Awirokama Kamantan-tzinkari Elías?” Ikantzi Juan: “Ti naaka.” Aikiro ikantaji-tatziiri: “¿Awirokama Kamantan-tzinkari pokatsini?” Ikantzi: “Ti.” 22 Ari ikantai-tziri: “¿Tsikama pipaitaka awiroka? Pinkamantina, irootaki nonkanta-pajiriri naari tyaanka-kinari. Intsityaa pinkaman-takotyaa.” 23 Ikantzi Juan: “Naakataki kaimapain-tsini otzisi-masiki, inkanti: ‘Piwamiithatainiri Awinkathariti tsika inkinapaaki, pinkimi-takaantiro itampatzikai-tziro awotsi.’ Irootaki ikamantan-tzitakari pairani Kamantan-tzinkari Isaías.”

24 Yokapayi pokaintsiri isampitziri Juan, ityaankani inayitzi Nasitantaniri-payi. 25 Aikiro isampita-tziiri, ikantziri: “Ti Saipatzii-totaari pinatyii awiroka, ti awiroka Elías, ti Kamantan-tzinkari pinatyii. ¿Paitama pikiwaatantantari?” 26 Ikantzi Juan: “Apatziro-machiini nokiwaatantaro naaka nijaa. Iro kantacha tzimatsi aparoni aka pikarajiitziri, kaari piyojiitzi. 27 Iriitaki impoyii-tyaanani naaka, yanaako-waitakina naaka. Ti onkanti inkimita-kaantina naaka impiratani noiyootan-tyaari nosiriniri ikyaantari iitziki.” 28 Irootaki awisayi-taintsiri pairani intatzikironta Pariñaaki ipaitai-tziro Asinonkaa-pankoniki tsika ikiwaatantzi Juan.

Ipira Pawa

29 Okanta okitaitita-manaji, iñaawajiri Juan ikinapaji Jesús, ikantzi: “¡Yoka ipira Pawa, iriitaki atsipita-jyaaroni iyaari-pironka maaroni atziri-payi, impyaakoi-tanta-jyaariri! † 30 Iriitaki nokinkitha-takotakiri pairani nokantaki: ‘Awotsikitaki atziri impoyii-tyaanani naaka, yanaakotana, tima iriitaki itakarori tikira-mintha notzimiita naaka.’ 31 Ti noyowityaari naaka. Irootaki nopokan-takari nonkiwaatantyaaro nijaa, irootaki iyotantyaanari maaroni Israel-iiti.” 32 Aikiro ijatakaa-nakitziiro Juan ikamantantzi, ikantzi: “Noñaakiri naaka Tasorinkantsi ikinapaaki jinoki isiyakari siro, yookanta-paakari irirori. 33 Ti noyowityaari naaka. Iro kantacha yoka iri tyaanka-kinari nonkiwaantyaaro nijaa, ikantakina: ‘Aririka piñaakiri yayiita-sitakiri Tasorinkantsi, itzimi-rika yookanta-paakyaari, iriitaki kimitakaan-tyaaroni inkiwaatantairimi Tasorinkantsi.’ 34 Naakataki ñaajaantakiri, irootaki nokinkitha-takotan-tariri iriitaki Itomi Pawa.”

Itanakarori iyomitaani Jesús

35 Okanta okitaitita-manaji ari isaika-manaji Juan aajatzi apiti iyomitaani. 36 Ikanta iñaawajiri Jesús ikinapaji, ikantzi Juan: “Jiirinta ipira Pawa.” 37 Ikanta ikimawaki apiti iyomitaani Juan, iyaakanakiri Jesús. 38 Ari ipithokanaka Jesús, iñaatziri ikaratzi oyaatakiriri, ikantziri: “¿Tsikama pijatika?” Ikantajiitzi irirori: “¡Yomitaanarí! ¿Tsikama pinampi?” ‡ 39 Ikantzi Jesús: “Pimpoki piñiiro.” Ikanta iyaataa-jiita-nakiri, iñaakiro tsika inampitaro. Ari imaimota-paintziri, tima aritaki tsitiniityaaki. § 40 Tima yoka kimakiriri Juan, oyaatana-kiriri Jesús, iriitaki Andrés iririntzi Simón Pedro. 41 Tima apatziro Andrés ijatasi-tanakiri Simón, iririntzi ikantapaakiri: “Noñaakiri Saipatzii-totaari (iri ikantai-tziri aajatzi, ‘Cristo.’)” * 42 Ikanta Andrés yaanakiri Simón isaiki Jesús. Ikanta iñaawakiri Jesús iririntzi Andrés, ikantawakiri: “Awiroka Simón, itomi Jonás. Iroñaaka pimpaitajyaa ‘Kiraawiro’.” (Iro ikantai-tziri aajatzi, Pedro.) †

Ikaimai-takiri Felipe aajatzi Natanael

43 Okanta okitaitita-manaji, jataki Jesús Tapowiniki. Ari iñaapaa-kiriri Felipe, ikantapaakiri: “Piyaatina.” 44 Tima yoka Felipe, Simapankoni-satzi, irootaki inampi Andrés aajatzi Pedro. 45 Ikanta Felipe, ijatasi-tanakiri Natanael, ikantapaakiri: “Noñaataikiri isankina-takotakiri Moisés Ikantakaan-taitaniki, irijatzi isankina-takotzitaka aajatzi Kamantan-tzinkariiti. Iriitaki Jesús, itomi José, Kasiyakaa-wini-satzi.” 46 Ikantzi Natanael: “¿Tzimatsima kamiitha-siriri anta Kasiyakaa-winiki?” Ikantzi Felipe: “Pimpoki, piñiiri.” 47 Ikanta iñaawakiri Jesús ipokaki Natanael, ikantanaki: “Korakitaki iriipirori ishininka Israel, ti inthaiya-nityaa.” 48 Ari ikantzi Natanael: “¿Tsikama anta piñaanaka piyotan-tanari?” Ikantzi Jesús: “Noñiitakami tikira-mintha inkaimimi Felipe pisaiki pankirintsi-tapiiki.” ‡ 49 Ikantanaki Natanael: “¡Yomitaanarí! ¡Awirokataki Itomi Pawa, awirokataki Iwinkathariti Israel-iiti!” 50 Ikantzi Jesús: “Irootaki pikimisantanta-matsi-tanakari nokantakimi noñaakimi pisaiki pankirintsi-tapiiki. Iro kantacha, aritaki piñaaki pasini anaironi iroka.” 51 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Ari piñaakiro asitaryiiyaa inkiti. Ari impiya-piya-jiiti maninkariiti yayiita-sitiri Itomi Atziri.” §

2

Aawakaantsi Nampitsiki Mawosi-winiki

1 Okanta mawatapain-tsiri kitaitiri ari yaawakai-takari nampitsiki paitachari Mawosi-wini, saikatsiri Tapowiniki. Ari osaikakiri aajatzi iriniro Jesús anta. 2 Ari ikaimakaan-taitakiri Jesús aajatzi iyomitaani-payi anta aawakaan-tsiki. 3 Ikanta yoimosirinka-jiita, thaatapaaka iraitsiri. Okanta iriniro Jesús, okantakiri otomi: “Thaatapaaka iraitsiri.” * 4 Ikantzi irirori: “¡Kooya! ¿Tsikapaitama pikantan-tanari naaka? Tikira omonkara-paiti-tyaata noñaakan-tantyaa.” 5 Okantanakiri iroori ikaratzi kitanta-tsiri: “Pantiro onkarati inkantimiri notomi.” 6 Ari owayitaka anta 6 kowitzi mapinatatsiri, irootaki iwanta-piintari Juda-iti nijaa, irojatzi ikiwayi-tantari yantakiro-rika ipinkai-tziri. Iroka kowitzi, tzimayi-tatsi antitachari apiti ikaantaitari nijaa, pasini mawa ikaantaitari. † 7 Ikantanakiri Jesús ikaratzi kitanta-tsiri: “Pijaikiti nijaa maaroni kowitzi.” Imatakiro ijaiki-piro-yitakiro kowitzi. 8 Ipoñaa ikantzi Jesús: “Pinkitira kapichiini iraitsiri, paanakiniri aminakaan-tzirori oimosirinkaantsi.” Ikantakiro ikantai-takiriri. 9 Ikanta yoka aminakaan-tzirori oimosirinkaantsi ikimaan-tawakaro kapichiini iraitsiri nijaawi-tachari, ti iyoti tsika okinako-tapaaki iroopirori iraitsiri. Apatziro iyojiitzi kitanta-tsiri, tima iriiyitaki jaikita-kirori nijaa. Ikanta aminakaan-tzirori oimosirinkaantsi, ikaimakiri aawakaa-chari, 10 ikantziri: “Irootaki yamiyitari atziri-payi yitapiintaro ipakotan-tziro iroopirori iraitsiri, aririka inkimatzii-jiitakyaa oimosirinka-chari, ari impakotan-taitiro jintaakyaari. Irooma awiroka piwapithaan-takaro iroopirori iraitsiri irojatzi iroñaaka.” 11 Irootaki itanakarori iñaakan-tziro Jesús nampitsiki Mawosi-winiki anta Tapowiniki, ari yitanakarori itasonka-wintantzi ñaakan-tzirori isintsinka. Ari ikimisanta-piro-tanakiri iyomitaani-payi.

12 Ikanta okarata-paaki yoimosirinka-jiita, jatanaki nampitsiki Capernaum, itsipata-naaro iriniro, iririntzi-payi, aajatzi iyomitaani-payi. Ti osamani isaika-painti anta.

Imisitowiri Jesús pimanta-yitatsiri tasorintsi-pankoki

(Mt. 21.12-13; Mr. 11.15-18; Lc. 19.45-46)

13 Okaakitzi-mataji yoimosirinka-piintan-tarori Judá-iti Anankoryaantsi. Jataki Jesús Aapatyaawiniki. 14 Iñaapaakiri tasorintsi-pankoki piman-tsiriri ipira-payi, aajatzi isironi-payi. Ari isaikayi-takiri piman-tsiriri kiriiki. ‡§ 15 Ikanta iñaapaakiri, yampithataki Jesús ipasa-minto, imisitowakiri maaroni pimantasiri tasorintsi-pankoki, itsipataakiri ipira-payi. Isokitakiri iiriikiti ikaratzi pimantsiriri kiriiki, itatsinki-takiri okaratzi iwantayi-tariri. 16 Ikantakiri Jesús pimantziriri isironi: “¡Paanajiri pipira! ¡Ti onkamiithati pinkimi-takaantiro iwanko Asitanari pimantari-panko!” 17 Ari ikinkitha-siri-tanakiro iyomitaani okaratzi isankinai-takiri pairani, ikantaitzi:

Antaroiti nonkisa-kotyaaro piwanko.

18 Ikanta Juda-iti ikantanakiri Jesús: “Intsityaa piñaakanti kaari iñaapiintaitzi noyotan-tyaari omapiro otzimi pisintsinka pikantan-takarori pimisitowantzi.” 19 Ikantzi Jesús: “Pimporokiro iroka tasorintsi-panko, iro awisawi-takyaa mawa kitaitiri, aritaki nompiriintajiro aajatzi.” 20 Ikantajiitzi Juda-iti: “Tima okaratzi 46 osarintsi yantawai-taitaki iwitsikan-taita-karori iroka tasorintsi-panko, ¿arima pintzinaajiro awiroka onkarati mawa kitaitiri?” 21 Iroka “tasorintsi-panko” ikinkitha-takotakiri Jesús, iro ikantakowita iwatha irirori. 22 Ikanta yañaajira pairani Jesús, ikinkitha-siri-tanajiro iyomitaani-payi ikinkitha-takotzi-takari. Irootaki ikimatha-piro-tanta-nakarori Sankinarintsi, aajatzi okaratzi ikantayi-takiri Jesús.

Maaroni iyosiri-tziri Jesús

23 Tima ainiro isaiki Jesús Aapatyaawiniki yoimosirinkai-tziro Anankoryaantsi, oshiki kimisanta-nakiriri iñaayitakiri itasonka-wintantaki. * 24 Iro kantacha Jesús, ti yawintaa-yityaari yokaiti atziri-payi, tima iyosiritiri maaroni. 25 Ti oninta-jaantyaa inkaman-taitiri Jesús tsika ikanta-siriyita atziri, iyoyitziri irirori isiriki.

3

Jesús aajatzi Nicodemo

1 Tzimatsi Nasitantaniri ipaita Nicodemo, iriipirori Judá-iti inatzii. 2 Ikanta ijataki tsitiniri Nicodemo iñiiri Jesús. Ikantapaakiri: “¡Yomitaanarí! Noyojiitzi naaka iriitaki Pawa ontyaankakimi piyomitaa-yitina, tima tikatsi matironi okaratzi piñaakan-takiri awiroka, airorika itsipa-siritari Pawa.” * 3 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “Pinkimi nonkantimi. Itzimi-rika kaari apiitajironi intzimaji, airo iñaajiro impinkathari-wintantaji Pawa. Omapiro.” 4 Ikantzi Nicodemo: “¿Kantatsima yapiitajiro intzimaji atziri antyasipari-taintsiri? ¿Arima onkantaki inkyaaji omotyaaki iriniro, yapiitan-tajyaarori intzimaji?” 5 Ikantzi Jesús: “Itzimi-rika kaari kimitakaan-tironi intziman-tajyaaromi nijaa, kaarira intzi-masiri-takaa-yitajiri Tasorinkantsi, airo iñaajiro ipinkathari-wintantaji Pawa. † 6 Ikaratzi itzima-kaan-tziri atziri, atziri inatzi. Iriima ikaratzi kimitakaan-taarori itziman-tyaarimi Tasorinkantsi, tasorintsi-siri ikantanaja. 7 Airo pikiryaa-wintha-tziro okaratzi nokanta-kimiri: ‘Okowa-piro-tatyaa papiitajiro pintzima-yitaji.’ 8 Osiyakaaro tampyainka otasonka-piintzi tsika onintayi-tziro. Pikimawitaro opoimanka, titzimaita piyoti tsika-rika okinapaaki, tsika-rika ojatziro. Ari ikimitaari aajatzi ikaratzi intzi-masiri-takaa-yitajiri Tasorinkantsi.” 9 Ari yapiita-nakiro Nicodemo isampitziri, ikantziri: “¿Tsikama okantakotaka iroka?” 10 Ikantzi Jesús: “Awiroka oyomitaa-yitziriri Israel-iiti, ¿tima piyoti tsika okantakota iroka? 11 Nokinkitha-jiita-tziimiro okaratzi noyotako-yitziri. Nokinkitha-jiita-tziimiro okaratzi noñaayita-piintziri nokiki, titzimaita pinkimisanta-jiiti okaratzi nokanta-yitzimiri. Omapiro. 12 Ti pinkimisantina nokinkitha-takotzimiro osaawi-sato, irootaki mapirota-chani airo pikimisantana aririka noñaawintimiro inkiti-sato. 13 Tikatsira aparoni jataintsini inkitiki, apatziro ikantakaaro poñainchari inkitiki. Iriitaki akinkitha-takotziri, Itomi Atziri. 14 Pairani iwatzika-kotakiri maranki awaisatzitini Moisés anta otzisi-masiki, ari inkimitai-tiriri aajatzi Itomi Atziri, ontzimatyii iwatzika-koitiri irirori, 15 yañaani-tanta-jyaari inkarati kimisanta-jirini”.

Itakotari Pawa maaroni osaawi-satzi

16 “Tima itako-pirotani iwiri Pawa osaawi-satzi, isinitakiri yapintziti Itomi inkamawintajiri, irootaki airo ikaamani-tantaja inkarati kimisanta-jirini, irasi iwiro yañaani-yitaji. 17 Tima Pawa ti intyaantiri Itomi aka kipatsiki imishakowintajiri osaawi-satzi, inintatzii iwawisaa-koyitajiri. 18 Inkarati kimisanta-jirini Itomi Pawa, airo imishakowintai-tziri. Iriima kaari kimisantairini, tima imishakowintai-takiri, okantakaan-tziro ti inkimisantajiri yapintziti Itomi Pawa. ‡ 19 Maaroni kaari kimisanta-tsini, aritaki imishakowintai-takiri, tima yanta-piintakiro kaari-pirori. Tima impokawita-painta pairani kipatsiki ipaitai-tziri ‘Kitainkari,’ iro ininta-piro-taitanaki tsitiniri, imaninta-wakiri ‘Kitainkari’, 20 maaroni antayitzirori kaari-pirori ikisaniinta-tziiri ipaitai-tziri ‘Kitainkari.’ Imanako-waita airo iyotakoi-tantari yantayi-tziro kaari-pirori. 21 Iriima antapiinta-najirori iroopirori, yawintaa-piro-tanaari ‘Kitainkari,’ irootaki iñiitan-tyaariri yantawai-winta-naatziiri Pawa.”

Yaapatyaa-winthari iimintaitari

22 Ikanta ikinanaji Jesús iipatsitiki Judá-iti itsipayi-tanaari iyomitaani, ari itsipatakari ikiwaatantzi. 23 Matzitacha Juan ikiwaatantzi irirori Apinijaatiniki, tsika okaakitapaji Aapatyaarini, tima anta ari otzima-piro-tziri nijaa. Ikaratzi jatayitain-tsiri anta, ikiwaayitawakiri. 24 Tima tikira yaakaan-taitiriita Juan yasitakoitiri.

25 Ikanta iyomitaani-payi Juan iñaana-wintha-takiri Judá-iti tsika okantakota inkiti-watha-tanta-jyaari yantayi-tziro ipinkai-tziri. 26 Ari ijajiitaki isaiki Juan, ikantapaakiri: “Yomitaan-tanirí, jiirinta tsipatamiri intatzikiro nijaa Pariñaa, pikinkitha-takota-kinari, ikiwaatantatzii irirori, oshiki atziri pokasitziriri.” § 27 Ari yakanaki Juan, ikantzi: “Tsika ikanta piñaakiri yoka, tira ompoñaa-siwaityaa, iriitaki Pawa iriipiro-takaakiriri. 28 Tima awiroka-payi kimajaantakina nokantaki pairani: ‘Ti naaka Saipatzii-totaari, apatziro ityaantai-takina nojiwata-paakiri nokinkitha-takotiri.’ 29 Thami nosiyakaan-tawakiro aawakaa-chari, iriitaki aapiintziro kooya iimintaitari. Iriima itsipa-winthatani, airo ikantapiro-waisita irirori, apatziro inkimo-siri-tanaki inkimakiri-rika iñaawai-tanaki iimintaitari. Ari nokantari naaka, ti niriipiro-waiti, iro kantacha antaro nonkimo-siritaki. 30 Tima aikiro ijatatyii yiriipiroti yoka, irooma naaka ari nompairanii-tyaakotiri.”

Poñainchari jinoki

31 “Itzimi poñainchari jinoki yanairi maaroni. Iriima nampitarori kipatsiki, osaawi-satzi inatzi, ikinkitha-tasita-piintaro osaawi-sato. Iriima poñainchari inkitiki yanairi maaroni, 32 ikinkitha-takotziro okaratzi iñiiri, okaratzi ikimiri. Iro kantacha airo ikimisantai-tziro okaratzi ikinkitha-takotziri. 33 Iro kantacha inkarati kimisanta-najirini yoka, aritaki imatanakyaa irirori inkinkitha-takota-nakiri Pawa iriipirori inatzii. 34 Yoka ityaantakiri Pawa, iñaani Pawa inkinkitha-takoti. Tima Pawa ithonkiro inampi-siri-takaan-tantaro Itasorinka. 35 Yoka Asitairi itakotari Itomi, ipinkathari-takaakiri maaroni tzimayi-tatsiri.

36 Itzimi-rika kimisanta-najirini Itomi, aritaki yañaanitaji. Iriima kaari kimisanta-jirini Itomi, airo yañaanitaji irirori, apatziro yatzipi-tajyaaro iwasankitaajiri Pawa.”

4

Jesús aajatzi Ositikii-toni-sato

1 Okanta apaata iyotaki Jesús ikimajiitaki Nasitantaniri-payi, ikantaitzi: “Tzimaki oshiki iyomitaani Jesús, ikiwaataki oshiki atziri, yanaanakiri Juan.” 2 (Kaari-machiini Jesús kiwaatantatsini, iyomitaani-payi kiwaatantatsiri.) 3 Irootaki ipiyantaari Jesús Tapowiniki isaikawitaka iipatsitiki Judá-iti. 4 Ontzimatyii inkinanajiro Ositikii-toniki tsikarika yathakiryaitziro. 5 Irojatzi yariitan-takari nampitsiki ipaitai-tziri Sikochaarini. Iro tsipa-nampi-tarori iipatsiti Jacob, ipanajiriri itomi José ikamajira irirori Jacob. 6 Ari otzimiri anta nijaa iiyakotani pairani Jacob. Tima ayimatakiri imakori Jesús yaniitakira, isaikimo-tapaakiro nijaa. Aritaki tampatzikataki ooryaatsiri. *

7 Ari opokakiri Ositikii-toni-sato onkai nijaa. Ikantawakiro Jesús: “Pimpina nijaa nirawakiita.” 8 Ijajiitatzii iyomitaani nampitsiki yamananti owaritintsi. 9 Ari akanakiri kooya okantanakiri: “¿Tsika pinkina-kayiroka? Judá-iti pinatzii awiroka, pimapokina pikampitana nompimi nijaa, naaka Ositikii-toni-sato.” Tima maaroni Judá-iti ti yaapatyii-yaari kamiitha Ositikii-toni-satzi. 10 Ari yakanakiro Jesús, ikantziro: “Arimi piyoti paita ipantziri Pawa, arimi piyotakirimi kamita-kimiri nijaa, awiroka kamitirinimi irirori. Aritaki impakimiromi irirori nijaa añaakaan-tatsiri.” 11 Okantanaki kooya: “Pinkatharí, tikachaa-jaini pinkitan-tyaari nijaa, inthompointa osaiki, ¿tsikatyaa payiroka pimpinari nijaa añaakaan-tatsiri? 12 ¿Panairima awiroka awaisatzitini Jacob, opanajairori iroka nijaa, ira-jiitakiri pairani irirori, itomi-payi, aajatzi ipira-payi?” 13 Ikantzi Jesús: “Maaroni irirori iroka nijaa, airo opyaaja imiri. 14 Iriima inkarati irironi nijaa nopantziri naaka, airo iñaajiro imiritaji. Tima iroka nijaa nompajiriri naaka onkimita-jyaaro nijaatinka osiyaa-siri-tanta-jyaarimi, irasi iwiro yañaani-yitaji.” 15 Okantzi kooya: “Pinkatharí, pimpinaro naaka iroka nijaa, airo nomiritantaja, airo nopiya-piya-waitanta nonkayi nijaa.”

16 Ikantziro Jesús: “Pijati, pinkaimiri piimi, pimpiyamai-tajyaa aka.” 17 Okantzi kooya: “Tikatsi noimi.” Ikantziro Jesús: “Kamiitha pikantaki, ti intzimi piimi. 18 Tima pairani tzimawi-tacha ikaratzi 5 piimi. Iriima pitsipatari iroñaaka kaari piimi. Omapiro pikantakiri.” 19 Ari okantanaki kooya: “Pinkatharí, kimitaka awiroka Kamantan-tzinkari. 20 Pairani nowaisatziti-payi Ositikii-toni-satzi ipinkathata-piintakiri irirori Pawa aka otzisiki. Irooma awirokaiti Judá-iti pikanta-jiitzi anta Aapatyaawiniki apinkathata-piinta-jiri.” 21 Ikantanakiro Jesús: “¡Pinkimi kooya! Irootaintsi pimpinkatha-yitajiri awirokaiti Asitairi, ti onkowa-jaantyaa pimpoki aka otzisiki, ti onkowa-jaantyaa aajatzi pijati Aapatyaawiniki. 22 Omapiro, ti piyojii-wityaa awiroka ipaita pipinkathata-piintziri. Irooma naaka-payi Judá-iti noyotziri nopinkatha-tziri. Tima ishininka Judá-iti inatyii wawisaa-kotan-tatsini. 23 Tima irootzi-mataintsi piñaajiro. Iroñaaka impinkatha-siri-tairi Asitairi ikaratzi pinkatha-pirotariri. Tima iriitaki inintairi aajatzi irirori Asitairi impinkatha-yitairi. 24 Tima yoka Pawa iriitaki aajatzi Tasorinkantsi, kaari koñaata-tsini. Inkarati pinkatha-yitairini, ontzimatyii impinkatha-siri-pirotairi, ti onkowa-jaantajyaa yantayi-tairo koñaayi-tatsiri.” 25 Okantzi kooya: “Noyotzi naaka ari impokaki Saipatzii-totaari, (ipaitai-tziri Cristo.) Aririka yariitakyaa, iriitaki kamanta-paakaironi maaroni tsika okantakota iroka-payi.” † 26 Ikantzi Jesús: “Naakataki, kinkitha-waita-kaakimiri.”

27 Ari yariijii-tapaja iyomitaani. Okiryaantsi ikantajii-tapaaka iñaapaakiri ikinkitha-waita-kairo kooya. Iro kantacha tikatsi aparoni sampita-paakirini, inkantiri: “¿paita osampitzimiri kooya? ¿Paita pikinkitha-waita-kairori?” 28 Ookanakiro kooya oyowitziti, jataki nampitsiki, okantapaakiri oshininka-payi: 29 “Pimpoka-jiiti, piñiiri atziri yotakirori maaroni nantayi-takiri pairani. ¿Kaarima Saipatzii-totaari?” 30 Ari isitowa-jiitanaki atziri-payi saikatsiri nampitsiki, pokajii-tanaki isaikakira Jesús.

31 Ari isintsiwinta-jiitziri iyomitaani, ikantziri: “¡Yomitaanarí, piyaa!” ‡ 32 Ikantzi Jesús: “Tzimatsi nowariti nowari naaka, ti piñaajiitiro awiroka.” 33 Ari isampita-wakaanaka iyomitaani: “¿Tzimatsima ninka amakiniriri iwariti?” 34 Ikantzi Jesús: “Irootaki nokimita-kaantari nowariti nantiniri inintziri tyaanka-kinari. Ontzimatyii amonkara-tajiniri inintziri antainiri irirori. 35 Iroka pikanta-piinta-jiitzi awiroka: ‘Iyotapaaka 4 kasiri osampatan-tyaari pankirintsi.’ Iro kantacha, pinkimi nokantzimi. Pamini pankirintsi-masiki, aritaki kantaka osampayitaki awiitan-tyaarori. 36 Inkarati awiitaironi impinai-tajiri. Tima yawiitajiro okithoki pankirintsi osiyakaa-wintziriri añaaniyi-tatsini. Irootaki intharowintan-tajyaari pankita-kirori intsipa-tajyaari awiikita-jironi. 37 Tima omapiro isiyakaa-wintai-takiri, ikantaitzi: ‘Tzimatsi aparoni pankita-kirori, tzimatsi pasini awiitajironi.’ 38 Tima nontyaanka-yitakimi awirokaiti pawiiyi-tajiro kaari pipomirintsi-winta pantawai-wintiro. Tima tzimatsi pasini pomirintsi-winta-kirori yantawai-wintakiro. Awirokaiti anintaa-waitaarori yantawaitani.”

39 Tima oshiki Ositikii-toni-satzi, asitarori inampi anta ikimisanta-nakiri Jesús okamanta-paakiri kooya, okantzi: “Iyotakiro okaratzi nantayi-takiri pairani.” 40 Ikanta yariijii-tapaaka Ositikii-toni-satzi isaikaki Jesús, isintsiwinta-paakari isaikimo-tanakiri inampiki. Irojatzi isaikan-tanakari Jesús, okaratzi apiti kitaitiri isaikanaki. 41 Aikiro ishikita-nakitzii pasini kimisanta-naintsiri, tima iriitaki ikima-jaanta-kiriri okaratzi ikantayi-tziri Jesús. 42 Ari ikantai-tanakiro kooya: “Kimisanta-yitaana naaka, tira apatziro nokimisantajiri pikaman-tapaakina awiroka, tima naaka kimajaantajiri okaratzi ikantayi-tziri. Noyojii-takiri iriitaki matzirori iwawisaa-kotairi atziri-payi, iriitaki Saipatzii-totaari.”

Iwawisaakotajiri Jesús itomi aparoni jiwari

43 Ikanta omonkarataka apiti kitaitiri isaikapaaki Jesús Ositikii-toniki, awisanaki ijatiro Tapowiniki. 44 Tima iriitaki Jesús kanta-jaantaintsi: “Aparoni Kamantan-tzinkari ti impinkatha-taitiri inampi-piroriki.” 45 Ikanta yariitaja Tapowiniki, oshiki yaakamiitha-taita-wajiri anta, tima ari ikarataki ijajiitaki Aapatyaawini yoimosirinkiro Anankoryaantsi, iñaakiro maaroni yantayi-takiri Jesús anta.

46 Ari yariitaari Jesús anta Mawosi-winiki saikatsiri Tapowiniki, tsika ipyaakiro nijaa okimiwai-tanakaro iraitsiri. Tzimatsi anta iriipirori jiwari, mantsiya-taintsiri itomi anta nampitsiki Capernaum. § 47 Ikanta yoka jiwari ikimako-takiri Jesús ari yariita Tapowiniki ipoñaakaro iipatsitiki Judá-iti, ijatasi-tanakiri iñiiri. Isintsiwinta-paakiri, ijati iwankoki iwawisaako-tairi itomi, irootaintsi inkamaki. 48 Ari ikantanaki Jesús: “¿Paitama kaari pikimisantantana awirokaiti? Pininta-jaantzi noñaakaimiro kaari piñaa-piintzi, pininta-jaantzi notasonka-wintan-tawaki.” 49 Iro kantacha ikantanakiri jiwari: “Pinkatharí, thamiita iroñaaka, tikira ikamana-kiita notomi.” 50 Ipoñaa ikantzi Jesús: “Pimpiyi piwankoki. Awisakotaji pitomi.” Ikimisantanaki atziri okaratzi ikantakiriri Jesús, piyanaka. 51 Ipiya-winthaita iwankoki, imonthaakari impiratani-payi, ikantawajiri: “¡Awisakotaji pitomi!” 52 Isampita-nakiri tsika iwiraaka ooryaatsiri yamataa-koniintan-tanaari itomi, ikantajiitzi impiratani: “Chapinki, itainkanaki ooryaatsiri, aritaki awisanakiri ikatsirinka-waitzi.” * 53 Ari ikinkithasiri-tanakiro asitariri aritaki iwiraakari ooryaatsiri chapinki ikantakiri Jesús: “Awisakotaji pitomi.” Irootaki ikimisantan-tanakari irirori, ari ikimita-nakari aajatzi maaroni ishininka-payi irirori ikimisanta-nakiri Jesús. 54 Irootaki apititain-tsiri iñaakan-tziro Jesús itasonka-wintantzi yariitaja Tapowiniki ipoñaajaro iipatsitiki Judá-iti.

5

Kisoporokiri Simapankoni-satzi

1 Okanta apaata, yoimosirinka-jiita Judá-iti Aapatyaawiniki. Ari ijatzitakari aajatzi Jesús.

2 Ari osaikiri Aapatyaawiniki iwaankanai-tziro nijaa ipaitai-tziro “Nisironka-pankoni.” Tzimatsi okaratzi 5 owanko-shita-payi. Iro otsipa-nampitari asitako-rontsi ipaitai-tziri “Ipiraitari.” * 3 Ari ipiyotari oshiki mantsiyari, mawityaakiri, kisoporokiri, achoriwai-tatsiri. Tima naryaa-yita kipatsiki iyaawintaro oshiwaatyaa nijaa. 4 Ikantaitzi inatziira ipoki maninkari-payi ishiwaa-takairo nijaa, intzimi-rika itanakyaaroni impiinkaa-tantyaaro nijaa oshiwaata, aritaki yisitakotaji imantsiya-waitzi. † 5 Tzimatsi anta aparoni mantsiyari okaratzi 38 osarintsi imantsiya-waitaki. 6 Ikanta iñaapaakiri Jesús inaryaaka yoka mantsiyari, iyotapaakiri osamani imantsiya-waitaki, isampita-paakiri, ikantziri: “¿Pinintzi pisitakotaji?” 7 Ikantzi mantsiyari: “Tikatsi wiinkinani nijaaki aririka oshiwaa-paitityaa. Tima nokowawita-piinta nopiinkaatimi, yanaako-waitakina pasini ipiinkaataki irirori.” 8 Ikantzi Jesús: “Pintzinai, paanajiro pinaryaa-minto, pijatai.” 9 Apatha-kiro yisitako-tanaji yoka atziri, yaanajiro inaryaa-minto, aniitanaji. Tima kitaitiri imakoryaan-taitari onatziira, 10 ikantakiri Judá-iti yoka atziri isitako-taatsiri: “Kitaitiri imakoryaan-taitari onatzii iroñaaka, ti osinitaan-tsiti paanajiro pinaryaa-minto.” 11 Ikantzi isitako-taatsiri: “Ikantatyaana isitako-takaa-janari: ‘Paanajiro pinaryaa-minto, pijataji.’ ” 12 Ari isampita-nakiri Judá-iti, ikantziri: “¿Itzimika kantakimiri: ‘Paanajiro pinaryaa-minto, pijataji?’ ” 13 Iro kantacha yoka isitakotaatsiri, ti iyoti tsika itzimi isitako-takaa-jiriri, ti iñaawajiri tsika ikinanaki Jesús, tima oshiki atziri piyotain-chari anta. 14 Okanta anta tasorintsi-pankoki iñaajiri Jesús yisitako-takaajiri, ikantziri: “Aritaki isitako-tajimi iroñaaka, airo papiitairo pantajiro kaari-pirori, omapiro-tzimi = kari kowiinka-piro-tatsiri.” 15 Ari ijatanaki isitako-taatsiri, ikamantakiri Judá-iti iriitaki Jesús isitako-takaa-jiriri. 16 Irootaki yitanta-nakarori ikisaniintziri Jesús, okantakaan-tziro yisitako-takaantaki kitaitiri imakoryaan-taitari. 17 Iro kantacha ikantzi Jesús: “Yasi iwiro yantawaitzi Asitanari, ari nokimitari naaka nantawaitzi.” 18 Irootaki ininta-piro-tantari Judá-iti iwiiri Jesús, tima ti apatziro yantawai-tantaro kitaitiri imakoryaan-taitari, isiyako-takari Pawa, ikantaki Jesús: “Iriitaki Pawa asitanari.”

Isintsinka Itomi Pawa

19 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “Yoka Itomi Pawa, ti yantiro ikowasi-yitari irirori. Apatziro yantziro okaratzi iñaakotziriri Asitariri. Tima okaratzi yantziri Asitariri, irojatzi yantziri Itomi. Omapiro. 20 Tima intakotaari Asitariri yoka Itomi, iñaakiri maaroni yantayi-tziri irirori. Aikiro iñaakatziiri opaiyita-rika antaroyi-tatsiri, tima okiryaantsi pinkanta-wintyaaro awirokaiti. 21 Ikimitara Asitariri ipiriinta-yitziri kaminkari, yañaani-takairi, aritaki ikimi-tzitari Itomi irirori, yañaakaa-yitajiri inintziri. 22 Ti imishatanti Asitanari, iriira inintakaaki Itomi imishakowintantaji, 23 irootaki impinkatha-tantai-tyaariri irirori Itomi, ikimitai-tziri Asitariri. Itzimi kaari pinkatha-tirini Itomi, ti impinkatha-tzityaari Asitariri, ontyaanka-kiriri aka.

24 Inkarati kimaironi nokanta-yitakiri, aririka yawintaa-najyaari ontyaanka-kinari, aritaki yañaa-siri-yitaji. Airo iwasankitai-tziri, aritaki okarata-paaki ikaamani-waitzi, irasi iwiro yañaaji. Omapiro. 25 Tima irootaintsi omonkara-tajyaa, iroñaakataki inkimayi-tairo kamasiriri-payi iñaani Itomi Pawa. Tima inkarati kimaironi, aritaki yañaa-siri-yitaji. Omapiro. 26 Ikimita Asitariri yañaakaantzi, aritaki ikantzi-taari Itomi yañaakaantaji irirori, 27 ipakiri isintsinka imishakowintantaji, tima iriitaki Itomi Atziri. 28 Airo pikiryaa-wintha-tasitaro nokantakiri. Irootaintsi omatajyaa inkiman-tajyaarori kaminkari-payi iñaani, 29 ari impiriinta-yitanaki tsika ikitayitaka. Ikaratzi antapiinta-kirori kamiithari, yañaani-yitaji. Iriima antapiinta-kirori kaari-pirori, ari yañaawi-tajyaa iwasankitaitairi.”

Ñaayita-kiriri Saipatzii-totaari

30 “Ti nantasi-tyaaro noninta-sitari naaka, iriitakira Asitanari nintatsiri naminako-yitajimi. Okaratzi nomishakowintan-tziri naaka, tampatzika onatzii, tima ti nantasi-waityaaro noninta-sitari naaka, irootaki inintziri Asitanari ontyaanka-kinari. 31 Naakami kinkitha-takota-chanimi apaniroini, tikatsi apantyaaroni nokinkitha-takotziri. 32 Iro kantacha tzimatsi pasini kinkitha-takotanari, tima noyotzi naaka omapiro okaratzi ikinkitha-takotanari irirori. 33 Tima omapiro ikantakiri pairani Juan pityaankan-takari sampitai-tirini. Tima okaratzi ikinkitha-takota-wakinari irirori omapiro-tatyaa. 34 Iro kantacha ti nonkowa-waitiri naaka atziri kinkitha-takotinani, inkanti: “Kamiithari inatzii yoka.” Nosiritanta-rori ikinkitha-takota-kinari pairani Juan, irootaki pinkimisantan-tajyaariri awiroka Pawa, pawisako-tajiita. 35 Tima okaratzi ikamantan-takiri pairani Juan okimita-paintari ootamintotsi kitainka-tatsiri. Irootaki pikowawita-paintari awirokaiti panintaa-wakyaaromi kitainkari. 36 Iro kantacha tzimatsi anairiri Juan ikinkitha-takotana. Okaratzi nantziri naaka, irootaki ikantanari Asitanari, irootaki omapiro-tzirori oñaakan-tzirori iriitaki Asitanari ontyaanka-kinari. 37 Iriitaki Asitanari ontyaanka-kinari. Irijatzi kamantan-taintsiri inkimisantan-taityaanari naaka. Titzimaita pinkimiro awirokaiti iñaawai-tziri. Tima ti piñaa-poro-tanitiri. 38 Ti pinkimisantiro awirokaiti iñaani, okantakaan-tziro ti pinkimisantina naaka, tima naaka ityaantani. 39 Amatsinka pikantawita piñaana-tziro Iñaani Pawa, pisiyakaantzi aritaki pañaani-yitaji. Tima naakawitaka okinkitha-takotziri Iñaani Pawa, 40 titzimaita pininta-jiiti awiroka pawintaa-jyaana pasi piwanta-jyaarori pañaayitaji. 41 Ti namina-mina-tasityaaro naaka intharowinta-waityaana atziri-payi. 42 Tima noyoyitzimi naaka tsika pikanta-jiita awiroka-payi, ti pimiraawintiri Pawa. 43 Naaka ityaankaki Asitanari nompoki, ti pinkimisantina awirokaiti. Iro kantacha aririka impoki pasini yantayi-tapaakiro inintasitari irirori, aritaki paakamiitha-jiitakiri. ‡ 44 ¿Tsikama pinkini pinkimisanta-jiiti, oshiki piniwiwaitaro inkimo-siri-takaa-waitimi atziri ishamiwintzimi? Airo pininta-waitasita inkimo-siri-wintajimi Pawa? 45 Airo pikinkithasiri-waitasita naaka mishakowinta-jimini Asitanariki. Iriitakira Moisés mishakowinta-yitajimini awirokaiti, tima iriitaki pawintaa-piintakari. 46 Tima iriimi pinkimisantakimi Moisés, ari pinkimisanta-kinami naaka, tima naaka isankina-takotaki pairani Moisés. 47 Tira pinkimisanta-tyiiri Moisés isankina-takowi-takana, ¿tsikama pinkini pinkimisantiro onkarati nonkanta-yitimiri naari?”

6

Iwakaari Jesús 5000 atziri

(Mt. 14.13-21; Mr. 6.30-44; Lc. 9.10-17)

1 Ipoñaa imontyaanaka Jesús intatzikiro inkaari saikatsiri Tapowiniki, irojatzi ipaitai-tziri Tiberias. 2 Oshiki atziri oyaatakiriri, tima iñaakiri okaratzi yantayi-takiri, itikatsi-takaa-yitaji oshiki mantsiyari-payi. 3 Irojatzi itonkaan-tanakari Jesús otzisiki. Ari isaikapaaki itsipayi-takari iyomitaani-payi. 4 Tima ariitzi-matakaa kitaitiri Anankoryaantsi, yoimosirinkanta-piintari Judá-iti. 5 Ikanta yaminaki Jesús, iñaatziiri oshiki atziri oyaatakiriri, ikantanakiri Felipe: “¿Tsikama amanantika owaritintsi awakaiyaariri maaroni yokaiti atziri?” 6 Tima iyotaki irirori Jesús paita-rika yantiri. Iro kantacha isampita-sitari Felipe inkiman-tyaariri paita-rika inkantiri. 7 Ari yakanaki Felipe, ikantzi: “Ontzimatyii antawaiti inkarati 6 kasiri aantyaari oshiki kiriiki amanantan-tyaari owaritintsi, ari iwamatsi-tyaari kapichiini atziri-payi.” * 8 Akanaki pasini iyomitaani Jesús, iriitaki Andrés iririntzi Simón Pedro, ikantzi: 9 “Yoka aparoni iintsi amaintsiri 5 yatantaitari, apiti sima. ¿Arima yantita-kyaari oshiki atziri?” † 10 Ari ikantzi Jesús: “Pinkantiri isaikajiiti.” Ari otzimiri anta katarosi-masi, ari isaikajii-tanaki. Tima apatziro iyomitai-takiri sirampari-payi ikarajiitzi 5000. 11 Ikanta yaakotakiro Jesús yatantaitari, ikaratakiro ipaasoonki-takiri Pawa, ipayitakiri ikaratzi saikayi-taintsiri. Ari ikimitaakiri sima, ipakiri ikaratzi nintayi-tatsiri iyaa. 12 Ikanta ikimaajiitaka maaroni atziri, ikantajiri Jesús iyomitaani: “Paayitajiro opitokiiriki okaratzi tzimaraan-tapain-tsiri, airo aparaawai-tanta.” 13 Ari iyoyaayi-tajiro iyomitaani-payi, ijaikitaji okaratzi 12 kantziri tzimaraan-tapain-tsiri karawita-chari 5 yatantaitari. 14 Ikanta iñaakiro atziri-payi itasonka-wintakiro Jesús owaritintsi, ikantajii-tanaki: “Iriitaki yoka akimakotani Kamantan-tzinkari pokatsini aka kipatsiki. Omapiro.”

15 Iro kantacha iyotaki Jesús impokajii-tatyii atziri-payi yaapaintiri, iwinkathariti-tyaari. Irootaki ipiyanta-naari tonkaariki isaikawaitzi apaniroini.

Yaniitantaro Jesús inkaari

(Mt. 14.22-27; Mr. 6.45-52)

16 Ikanta otsitiniityaanaki, oirinka-jiitaja inkaariki iyomitaani Jesús, 17 otijiita-paaka pitotsiki, montyaa-kotanaka intatzikironta inkaari ijatairo nampitsiki Capernaum. Aritaki tsitini-piro-tanaki, tikira yariityaata irirori Jesús tsika isaikajiitaki iyomitaani-payi. 18 Antaro okantaka otamakaani inkaari, tima ontampyaa-tatzii sintsiini. 19 Tima santhataki imontyaa-kota-jiita iyomitaani inkaariki, iñaatziiri ipokaji Jesús yaniitan-taaro inkaari. Antaro itharowa-jiitanaki iyomitaani. ‡ 20 Iro kantacha ikantapajiri Jesús yokapayi iyomitaani: “¡Naakataki, airo pitharowan-tawaitana!” 21 Tima kimosiri ikantajiita ititawajiri pitotsiki, tikira-mintha osamaniti aatakojii-tapaaki tsika isiritaro yariityaa.

Oshiki atziri amina-mina-tairiri Jesús

22 Okanta okitaitita-manaji, iyotaki atziri-payi saikain-tsiri intatzikiro apinto onatzi pitotsi imontyaan-tanaari iyomitaani-payi Jesús, apaniroini imontyaa-kotanaka iyomitaani-payi, ti ijati irirori Jesús. 23 Iro kantacha, yamaita-paaki pasini pitotsi poñaayi-tainchari nampitsiki Tiberias, aatajii-paaki tsika ipaasoonki-wintakiro Awinkathariti yatantaitari iwajiitakari. 24 Ikanta iñaakiro atziri-payi ti isaiki Jesús aajatzi iyomitaani-payi, otijiitanaka pitotsiki, jaitijiitaki nampitsiki Capernaum, yamina-mina-tairi Jesús.

Ipaitai-tziri Jesús “owaritintsi añaakaan-tatsiri”

25 Ikanta yariijiitaka intatzikironta inkaari iñaapajiri Jesús, isampita-pajiri, ikantziri: “Yomitaanarí. ¿Tsika-paitima pariitaka awiroka aka?” § 26 Ikantzi Jesús: “Ti iro pamina-mina-tantyaanari pikimatha-tanajiro notasonka-wintakiro owaritintsi. Iro pamina-mina-matsi-tantanari pikima-niinta-jiitaka chapinki piwajiitaka. Omapiro. 27 Airo pantawaiwintziro owaritintsi thonkani-tachari, ontzimatyii pantawintairo owaritintsi kaari thonkachani añaanita-kayimini. Irootaki owaritintsi ipantziri Itomi Atziri, tima iriitaki iñaakan-takiri Pawa, Asitariri, tzimatsiri itasorinka.” 28 Ari isampitai-tanakiri, ikantai-tziri: “¿Tsikama nonkant-yaaka nantant-yaarori okaratzi inintziri Pawa nantiniri?” 29 Ikantzi Jesús: “Iroka inintziri Pawa pantajiri, ontzimatyii pinkimisantairi yoka ityaantakiri.” 30 Aikiro isampitai-tatziiri, ikantai-tziri: “¿Paitama pintasonka-wintantiri awiroka nonkimisantan-tyaamiri? ¿Paitama pantayi-tziri? 31 Tima pairani iwayitakaro awaisatzitini ipaitai-tziri ‘Paitamá’ anta otzisi-masiki, iroka ikantaitzi isankina-takoi-tziro:

Pawa ipakiri iyaaro owaritintsi paryain-tsiri inkitiki.” *†

32 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “Okaratzi owaritintsi poñainchari pairani inkitiki, kaarira awaisatzitini Moisés opantironi. Iro kantacha iriitaki opajaironi Asitanari iroopirori owaritintsi. Omapiro. 33 Tima okaratzi owaritintsi ipantziri Pawa, iriitaki yoka poñainchari inkitiki, iriitaki añaakaa-yitajirini maaroni osaawi-satzi.” 34 Ari ikantai-tanakiri: “Pinkatharí, irootaki nonintziri pimpa-piintinaro iroka owaritintsi.”

35 Ikantzi Jesús: “Naakataki owaritintsi añaanita-kaantatsiri. Inkarati oija-siri-tainani naaka, airo itashaa-waitaji. Inkarati kimisanta-najinani naaka, airo imiriwaitaji. 36 Tima nokantakimi, piñaawi-jiitakana awiroka, ti pinkimisantina. 37 Ikaratzi ikowakiri Asitanari itsipa-siri-tyaana aritaki imatakiro, airo nomaninta-wakiri naaka. 38 Ti iro nompokan-tyaari aka nopoñaaka inkitiki nantayitiro noninta-sitari naaka, apatziro nanta-piintiro inintziri Asitanari ontyaanka-kinari aka. 39 Iroka inintziri Asitanari ontyaanka-kinari, airo nopyaakaan-tawaitzi aparoni ikaratzi tsipa-siri-takaa-kanari, ontzimatyii nowañaa-yitajiri apaata owiraant-yaaroni kitaitiri. 40 Iroka inintziri Asitanari ontyaanka-kinari aka, inkarati yomitairini iriitaki Itomi, inkimisanta-najiri, aritaki yañaani-takaa-yitairi. Naaka owiriintairini apaata owiraan-tyaaroni kitaitiri.”

41 Irootaki opoñaantari ikisima-waita-nakiri Judá-iti yoka Jesús, ikimakiri ikantaki: “Naakataki owaritintsi poñainchari inkitiki.” 42 Ari ikanta-wakaa-jiitanaka: “¿Kaarima yoka Jesús, itomi José? Noyomitaa-jiitziri naaka asitariri. ¿Paitama ikantantari: ‘Nopoñaaro inkitiki?’ ” 43 Ikantzi Jesús: “Aritapaaki pikisima-waitakina. 44 Tikatsi tsipa-siri-tasit-yaanani naaka airorika yamasiri-tairi Asitanari tyaanta-kinari. Tima naaka owiriinta-jirini apaata owiraant-yaaroni kitaitiri. 45 Irootaki isankina-takotaki Kamantan-tzinkari-payi, ikantaki:

Iriita-jaantaki Pawa yomitaa-jirini maaroni.

Tima inkarati kimairiri Asitanari, yomitairini irirori, aritaki itsipa-siri-tajyaana naaka. 46 Tima tikatsi ñaaporo-takirini Asitanari, apatziro poñainchari Pawaki, iriitaki ñaaporo-tziriri. 47 Inkarati kimisanta-jinani naaka, aritaki yañaanitaji. Omapiro. 48 Naakataki owaritintsi añaakaan-tatsiri. 49 Iwawitakaro piwaisatzitini ikantai-tziri ‘Paitamá’ anta otzisi-masiki, iro kantacha kamayitaji irirori. 50 Iriima yoka osiyakarori owaritintsi poñainchari inkitiki, airo ikaamanitaji inkarati owakyaarini. 51 Naakataki añaanita-tsiri owaritintsi poñainchari inkitiki. Itzimi-rika owakyaaroni iroka owaritintsi, aritaki yañaanitaji. Iroka owaritintsi nopantziri naaka, nowatha-piro onatzii. Iriitaki natsipi-winta osaawi-satzi-payi yañaani-tanta-jyaari irirori.”

52 Ari ikanta-wakaa-jiita Judá-iti: “¿Tsikama inkinakairoka yoka iwakaan-tairori iwatha?” 53 Ikantzi Jesús: “Airorika piwaro iwatha Itomi Atziri, airorika piriro iriraani, airo pañaani-yitaji. Omapiro. 54 Itzimi-rika owakyaaroni nowatha, itzimi-rika irakironi niraani, aritaki yañaani-yitaji. Naakataki opiriinta-jirini owiraant-yaaroni kitaitiri. 55 Tima owaritintsi-pirori onatzii iroka nowatha, irooma niraani irootaki ira-piroitsiri. 56 Itzimi-rika owakyaaroni nowatha, itzimi-rika irakironi niraani, itsipa-siri-taana naaka, nomatzitari naaka notsipa-siri-taari irirori. 57 Tima yoka Asitanari ontyaanka-kinari naaka añaanita-tsiri inatzii, iriitaki añaakaanari naaka. Ari okantzitari aajatzi, itzimi-rika owajyaanani naaka, aritaki nañaakaa-yitajiri. 58 Nokinkitha-takota-tziiro owaritintsi poñainchari inkitiki. Iroka owaritintsi ti osiyaaro ipaitai-tziri ‘Paitamá’ iwayitakari pairani piwaisatzitini, iwayiwi-takaro, ikamayitaki irirori. Iriima inkarati owakyaarini yoka osiyarori owaritintsi, irasi iwiro yañaanitaji.” 59 Irootaki iyomitaan-takiri Jesús tsika yapatota-piintaita anta nampitsiki Capernaum.

Ikinkitha-takoi-tziro añaataantsi

60 Ikanta ikimaitakiro iroka yotaantsi, oshiki ikaratzi kimisanta-kiriri Jesús, kantanain-tsiri: “Oshiki okompitataka okaratzi ikantayi-takiri Jesús. ¿Paitama kimisanta-matsi-tirini?” 61 Tima yotaki Jesús iñaawai-poroki-tatzii ikaratzi ikinkitha-takaakiri, isampita-nakiri: “¿Tima onimotimi okaratzi nokaman-takimiri? 62 ¿Tsikama pinkantika aririka piñiirimi yoka Itomi Atziri iwajinokajyaa tsika ipoñaaka pairani? 63 Okaratzi nokinkitha-takoyi-takimiri, irootaki kantako-tachari okaratzi añaasiri-takaan-tatsiri, kaari awatha-piro nokinkitha-takotzi, tikatsi ompaita-jaantyaa awatha. Nokinkitha-takota-tziiro awintaa-siri-taantsi kaari koñaani-tatsi, añaakaan-tatsiri. 64 Iro kantacha tzimayi-tatsi pikarajiitaki awirokaiti kaari kimisanta-tsini.” Tima iyotzitakari Jesús inkarati kimisantairini, aajatzi tsika itzimi pithoka-sityaarini. 65 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Irootaki nokantzi-tanta-kamiri: ‘Tikatsira aparoni tzipa-siri-tajyaanani naaka, airorika inintakaanari Asitanari.’ ”

66 Aripaiti iñiitziro, oshiki owashaanta-nakirori ikimisantawita-piintari Jesús, ti intsipa-tanajyaari. 67 Ari isampita-nakiri Jesús karatatsiri 12 iyomitaani, ikantziri: “¿Pinintzima pijayitaji awiroka-payi?” 68 Ari yakanaki Simón Pedro, ikantzi: “Pinkatharí, ¿Tzimatsima pasini nompiya-sitajiri naaka-payi? Apatziro pikanta awiroka pikinkitha-takotziro añaakaan-tatsiri. 69 Aritaki nokimisanta-jiitakimi naaka-payi, noyojii-takimi awirokataki Saipatzii-totaari, Itomi Pawa Añaanita-tsiri.” 70 Ari yakanaki Jesús, ikantziri: “¿Kaarima naaka oyoyaakimiri pikaratakira 12? Iro kantacha tzimatsi aparoni pikarataki kamaari inatzii.” 71 Tima inkinkitha-takota-tziiri Judas, Itomi Simón Nampitsi-wiri. Iriitaki Judas pithoka-sityaarini, tima iriiwitaka aparoni ikaratzira 12 iyomitaani.

7

Iririntzi-payi Jesús ti inkimisanta-jiitiri

1 Ipoñaa ijataki Jesús yariitan-tawaiyita Tapowiniki, ti ininti inkinanaji iipatsitiki Judá-iti, tima yamina-mina-tatziiri Judá-iti iwiiri. 2 Iro kantacha monkara-tzimataja kitaitiri yoimosirinkanta-piintarori Judá-iti ipaitai-tziri “Panko-shitantsi.” 3 Imatanakiro iririntzi okaakiini Jesús, ikantanakiri: “Airo pimana aka, pijati inampiitiki Judá-iti iñaantyaamiri anta piyomitaani-payi onkarati pantayitiri. 4 Tima inkarati nintatsiri iyoitiri, ti imanakaayaaro yantayi-tziri. Piyotziro awiroka pantayi-tziro opaiyita-rika, piñaakantiro tsika ipiyojiita atziri-payi.” 5 Tima imatzitakaro iririntzi-payi irirori ithainka-siri-waitakiri. 6 Ari ikantanaki Jesús: “Tikira omonkaratyaata noñaakan-tantyaari naaka, irooma awiroka ti onasityaa piñaayi-tziro kitaitiri-payi. 7 Ti inkisaniintimi awiroka-payi osaawi-satziiti. Irooma naaka oshiki ikisaniintakina, tima koñaaro nokinkitha-takotziro naaka, kaari-pirori onatzii okaratzi yantayi-takiri. 8 Pijajiiti awiroka yoimosirinka-jiita, airo nojatzita naaka, tima tikira omonkaratyaata noñaakan-tantyaa.” 9 Ikaratakiro iñaawai-yitakiro iroka ñaantsi, irojatzi isaikanaki Tapowiniki.

Yoimosirinkiro Jesús ipaitai-tziri “Panko-shitantsi”

10 Iro kantacha, tima jaitijiitaki iririntzi-payi, ari yampoitanaki irirori Jesús, imananiki ijataki, tikatsi yotatsini. 11 Oshiki yamina-mina-takiri Judá-iti anta yoimosirinka-jiita, ikantajiitzi: “¿Tsikama isaikika yoka atziri?” 12 Tima oshiki atziri thainka-waita-kiriri Jesús. Tzimatsi kantatsiri: “Kamiithari inatzii yoka atziri.” Tzimatsi pasini kantatsiri: “Ti inkamiithati, yamatawi-takiri atziri-payi.” 13 Iro kantacha, omanaan-tsikiini ithainka-mawai-takiri Jesús, tima itharowanta-tyaari ijiwariti-payi Judá-iti.

14 Iro kantacha, aritaki niyaankitaki yoimosirinka-jiita, ari ikyaapaaki Jesús tasorintsi-pankoki, iyomitaan-tapaji. 15 Tima okiryantzi ikantajii-tanaka Judá-iti, ikantajiitzi: “¿Tsikama iyotani-tantari yoka, ti inkyaawityaa tsika iyomitaan-taitzi?” 16 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “Tima okaratzi noyomitaa-yitakimiri ti naaka yotasityaaroni, iriitaki oyota-kayi-narori ontyaanka-kinari. 17 Inkarati kowapiro-taironi inintziri Pawa, aritaki iyotairo iriitaki Pawa oyota-kayi-narori okaratzi noyomitaan-tziri, tima ti naaka yotasiwai-tyaaroni. 18 Tima inkarati oyomitaan-tzirori iyotasi-waitari, yamina-mina-tatzii impinkatha-taitiri. Iriima amina-mina-tzirori impinkatha-tairi ontyaanka-nari, iriitaki ñaawaitzirori iroopirori. Tira intzipi-siri-waiti irirori. 19 ¿Tima isankina-witakami pairani Moisés Ikantakaan-taitani? Iro kantacha, ti pimonkara-jiitiro. ¿Paitama pasaryaan-tanari piwiina?” 20 Ari ikantajii-tanaki atziri-payi: “¡Kamaarí! ¿Paitama asaryaamiri iwimi?” 21 Ikantzi Jesús: “Maaroni awirokaiti oshiki pikiryaa-wintha-takiro piñaakina nantakiri kitaitiri imakoryaan-taitari. 22 Ikantakaantaki pairani Moisés pinto-misi-taani-tajyaa. (Tima kaari Moisés itakaan-tyaaroni intomisi-taani-tajityaa, awaisatziitini-payi itakaan-tanakarori pairani tikira-mintha intzimi Moisés.) Irootaki pitomisi-taanita-piintantari awiroka-payi kitaitiri imakoryaan-taitari. 23 Piñaakiro, pitomisi-taanita-piintantaki awiroka-payi kitaitiri imakoryaan-taitari pimatan-tyaarori Ikantakaantani pairani Moisés. ¿Paitama pikisaniintan-tanari naaka nisitako-takaajiri maaroni iwathaki aparoni atziri kitaitiri imakoryaan-taitari? 24 Paamawintyaa owapyii-motami = kari pimishakowintanti. Tampatzika-siri pinkanta-wintan-tajyaa.”

¿Iriitakima Saipatzii-totaari yoka?

25 Ari isampita-wakaanaka Aapatyaawini-satzi, ikanta-wakaa: “¿Kaarima yoka yamina-mina-taitziri iwaitiri? 26 Jiirinta isaikaki, maaroni ikimaitakiri iñaawaitzi, tikatsi akirini. ¿Iyotatziima pinkatharipayi iriitaki Saipatzii-totaari jiirinta? 27 Iro kantacha, ayojiitziri yoka atziri tsika ipoñaaro. Irooma apaata aririka impokaki matzirori ipaita Saipatzii-totaari, tikatsi yotatsini tsika ipoñaaro.” 28 Tima irojatzi isaikaki Jesús tasorintsi-pankoki iyomitaantzi, ari isinchinkatanaki, ikantanaki: “¡Arimá! ¡Piyotanama awiroka-payi tsika nopoñaaro! Iro kantacha, ti naaka nintasi-tachani nompoki, ityaankani nonatzii yawintaa-piro-taitari. Kaari piyotako-tajiitzi awirokaiti. 29 Iro kantacha noyotziri naaka, tima aritaki nokarajiitzi, iriitaki ontyaanka-kinari.” 30 Ari inintawi-tanaka yaakaan-tirimi, iro kantacha tikatsi akotasi-tirini, tima tikira omonkara-paititya. 31 Tima oshiki kimisanta-nakiriri Jesús, ikantajiitzi: “Aamaa iriitaki yoka Saipatzii-totaari, tima oshiki itasonka-wintantzi. ¿Pikinkisiryaama anairo onkarati intasonka-wintantiri Saipatzii-totaari?”

Ityaantaki Nasitantaniri airikirini Jesús

32 Ikanta Nasitantaniri ikimakiri atziri-payi ikinkitha-waita-kotziri Jesús. Yaapatyaa-nakari ijiwari-payi Ompira-tasorintsi-taari, ityaantaki aamaako-winta-rori tasorintsi-panko airikai-tirini. 33 Ikantzi Jesús: “Airo osamanitzi nosaiki-motanajimi, irootaintsi nompiyi isaikira ontyaanka-kinari. 34 Oshiki pamina-mina-witajyaana, iro kantacha airo piñaajana, tima airo pitsipatana tsika nosaikapaji naaka.” 35 Ari isampita-wakaa-jiita Judá-iti, ikantzi: “¿Tsikama ijamatsitika yoka airo añaantari? ¿Ijatatyiima pasiniki nampitsi yoiwaraa-yitaka ashininka-payi Judá-iti, iyomitaa-yitairi wirakochaiti? * 36 ¿Paitama ikantako-tziri: ‘Pamina-mina-witajyaana, airotzimaita piñaajana, tima airo pitsipatana tsika nosaikapaji naaka?’ ”

Nijaa añaakaan-tatsiri

37 Okanta owiraanta-paakarori kitaitiri yoimosirinka-piroi-tantyaari. Ari ikatziyanaka Jesús, iñawaitanaki sintsiini, ikantanaki: “Tzimatsi-rika miriniinta-waita-tsiri, intsipa-siritajyaana naaka, irawaitaji. 38 Tima isankinaitaki Sankinarintsi-pirori, ikantaitaki:

Inkarati kimisanta-jinani naaka, onkimiwai-tyaaro osiyaa-siri-tanta-jyaarimi nijaa añaakaan-tatsiri.”

39 Iriitaki isiyakaa-wintzi Jesús inkarati kimisantairini inampi-siri-tanta-jyaari Tasorinkantsi. Tima tikira intyaantai-tiriita Tasorinkantsi, tikira iwajinoka-sitajyaaro Jesús iwaniinkaro.

Iporoka-jiitanaki atziri-payi

40 Tzimatsi atziri-payi kimakirori ikantakiri Jesús, ikantajii-tanaki: “Omapiro-tatya yoka atziri Kamantan-tzinkari inatzii.” 41 Tzimatsi pasini kantanain-tsiri: “Saipatzii-totaari inatzii yoka.” Iro kantacha tzimatsi pasini kantatsiri: “Kaari, tima airo ipoñaaro Saipatzii-totaari Tapowiniki. 42 Tima isankinaitaki Sankinarintsi-pirori, ikantaitaki:

Icharini inatyii pinkatharini David Saipatziitotaritatsini, impoñii-yaaro Tantapankoniki, inampiki pairani David.”

43 Ari iporoka-jiitanaki atziri ikisa-wakaa-winta-nakari Jesús. 44 Tzimatsi nintawi-tanain-chari yaakaan-tirimi, iro kantacha tikatsi akotasi-tirini.

Ti iñiiti siyaarini iñaawaitzi

45 Ikanta ipiyapaaka aamaako-winta-rori tasorintsi-panko tsika isaiki Nasitantaniri aajatzi ijiwari Ompira-tasorintsi-taari, isampita-wajiri, ikantziri: “¿Paitama kaari pamantakari?” 46 Ikantajiitzi irirori: “¡Tira iñiiti kimityaarini iñaawaiti!” 47 Ikantajiitzi Nasitantaniri: “¿Yamatawi-tzita-kamima awiroka-payi? 48 ¿Tzimatsima ajiwariti kimisanta-kiriri yoka atziri? ¿Tzimatsima nokaratziri Nasitantaniri kimisanta-kiriri? 49 Apatzirora ikimisanta-matsi-tziri atziri-payi kaari yotakotironi Ikantakaan-taitani, tima mishataari iinayitaji.” 50 Ikanta Nasitantaniri Nicodemo, pokaintsiri pairani tsitiniriki iñiiri Jesús, ikantanaki: 51 “Isankinaitaki pairani Ikantakaan-taitsiri, ikantaitzi, ti osinitaan-tsiti imishakowintaitiri aparoni atziri airorika akimiri aroka-payi, irootaki ayotantyaari opaita yantakiri.” 52 Ikantai-tanakiri: “¿Awirokama Tapowini-satzi? Piñaana-pirotiro Sankinarintsi, aritaki piñaakiro, tikatsi Kamantan-tzinkari poñaachani Tapowiniki.”

Kooya mayimpiro

53 Ipoñaa ijayitaji aparo-payi iwankoki.

8

1 Iro kantacha tonkaanaki Jesús otzisiki Yiinkai-toniki. 2 Okanta okitaitita-manaji, ipiyaja tasorintsi-pankoki. Oshiki atziri piyotzi-winta-waari, saikapaji Jesús iyomitaa-pajiri atziri-payi. 3 Ikanta Yomitaan-tsinkari-payi itsipatakari Nasitantaniri-payi yamakiniri aparoni kooya imonthaaitakari omayimpitzi. Ikatziya-paakiro niyaankiniki ipiyojiita. 4 Ikantapaakiri Jesús: “Yomitaan-tatsirí, iroka kooya imonthaaitakari omayimpi-waitzi. 5 Ikantakaantaki pairani Moisés iwaiitiro mayimpi-tatsiri kooya. ¿Tsikatyaa pikantzika awiroka?” 6 Irootaki isampitan-tariri inintzi inkompita-kayi-tyaari Jesús, onantyaari inkanta-koitiriri. Iro kantacha oiyootanaka Jesús isankina-waitantaro irako kipatsi. 7 Aikiro isampitai-tatziiri, ari ikatziyanaka yoiyoowitaka, ikantanakiri: “Tzimatsi-rika aparoni pikarajiitaki kaari antironi kaari-pirori, iriitaki itakaan-tyaaroni ishimyaan-tyaaro mapi iroka kooya.” 8 Aajatzi yoiyootanaja, yapiita-najiro isankina-waitziro kipatsi. 9 Ikanta ikimajiitaki ikantakiri Jesús, aparo-payi ipiyayi-tanaka, tima ikinkithasiri-yitanakiro tsika ikantayita irirori. Iriitaki itataita-nakaro ipiyanaka antari-kona-payi. Ikanta isaikanaki apitiroini Jesús aajatzi kooya, 10 katziyanaka yoiyootaka, ari isampitziro ikantziro: “Kooyá, ¿Tsikama ikinajii-takika? ¿Tikatsima jatakaironi imishakowintimi?” 11 Akanakiri iroori okantziri: “Tikatsi Nowinkathariti.” Ikantzi Jesús: “Aajatzi naaka airo nomishakowintzimi. Pijatai, airo papiitziro pinkaaripirotaji.”

Ikitainka-takotziri Jesús osaawi-satzi-payi

12 Ari yapiita-najiro Jesús iyomitairi atziri-payi, ikantziri: “Naaka kitainka-takotziriri osaawi-satziiti. Inkarati oshinta-jinani naaka, aritaki nonkitainka-takotajiri, airo ikinawaitaji otsitini-kitzi.” 13 Ari ikantzi Nasitantaniri: “Piwakowinta-siwaita pikinkitha-takota apaniroini, tikatsi apantyaaroni okaratzi pikinkitha-takowai-witaka.” 14 Ari yakanaki Jesús, ikantzi: “Kamiitha okaratzi nokamantan-tziri, okantawitaka nokinkitha-takowitaka apaniroini naaka. Tima noyotzi tsika nopoñaakaro, tsika anta nojataji. Iro kantacha ti piyojiitiro awirokaiti. 15 Pamitasi-jiitakaro pikimita-kotari atziri-payi imishakowintantzi. Irooma naaka tikatsi nomishakowinti. 16 Aririka nomishakowintanti naaka, omapiro-tatyaara okaratzi nokanta-yitziri, tima ti apaniroini nomishakowintanti, ari nokaratziri Asitanari ontyaanka-kinari naaka. 17 Iroka okantzi Ikantakaan-taitsiri ipaitakimiri awirokaiti:

Aririka osiya-wakaiyaa inkinkitha-takiri apiti kamantakotantatsini, omapiro-tatyaa okaratzi ikinkitha-tziri.

18 Naaka kinkitha-takotaincha. Ari ikantakari Asitanari ontyaanka-kinari irijatzi kinkitha-takota-kinari. Apiti nokaratzi nokinkitha-takota.” 19 Ikantzi Nasitantaniri: “¿Tsikama isaikiri Asitamiri?” Ikantzi Jesús: “Ti piyojiitina awiroka, ari pikimitairiri Asitanari ti piyotiri. Arimi piyojiitina naaka, ari piyotakirimi Asitanari.” 20 Ari ikamantan-takirori Jesús iroka-payi ñaantsi tasorintsi-pankoki tsika iwaita-piintziri kiriiki yasitakai-tariri Pawa. Iro kantacha tikatsi aakaantirini, tima tikira omonkara-paititya yaantai-tyaariri.

Tsika nojataji naaka, airo pariitaja anta awiroka

21 Ari yapiita-nakiro Jesús ikantzi: “Aririka nojataji oshiki pamina-mina-witajyaana, iro kantacha aritaki pinkama-koyitairo pikaaripiro-yitaki. Tsika-rika nojatajiro naaka, airo pariiyitaja anta awiroka.” 22 Ari ikanta-wakaa-jiita Judá-iti: “¿Isiniwai-tatyaa yoka. Irootaki ikantantari airo ariita arokaiti tsika ijati irirori?” 23 Ikantzi Jesús: “Osaawi-satzi pinayitzi awiroka, irooma naaka jinoki-satzi nonatzii. Iro pinampi awirokaiti aka kipatsiki, irooma naaka nonampitaro inkitiki. 24 Irootaki nokantan-tamiri: ‘Aritaki pinkama-koyitairo piyaari-pironka. Airorika pikimisantana nokaman-takowitaka tsika nopaita naaka, irootaki pinkama-kotan-tajyaarori piyaari-pironka.’ ” 25 Ikantzi Judá-iti: “¿Tsikama pipaitaka awiroka?” Ikantzi Jesús: “Aritaki nokaman-takimi. 26 Tima tzimawi-tacha oshiki nonkantimiri, tzimatsi oshiki nomishakowinta-kimiri aajatzi. Tima okaratzi iñaawai-tziri ontyaanta-kinari iriipirori onatzii. Okaratzi nokaman-tayitzimiri osaawi-satziiti, irootaki ikamantanari irirori.” 27 Iro kantacha ti inkimathatiri ikinkitha-takowi-takari Asitairi. 28 Irootaki ikantan-tanakari Jesús: “Aririka pipaika-kotakaan-takiri Itomi Atziri, aripaiti piyoti tsika nopaita. Tima ti naaka antasiwai-tyaaroni noninta-kaari. Apatziro noyomitaan-tziro okaratzi iyomitaanari Asitanari. 29 Itzimi ontyaanka-kinari ari itsipa-siritana naaka. Ti yookina Asitanari, tima nanta-piintzi-niri okaratzi ookimotariri.” 30 Ikanta ikamanta-koyitakiro Jesús iroka-payi, oshiki kimisanta-nakiriri.

Ookakaa-wintajimi Iriipirori

31 Ikantakiri Jesús maaroni Judá-iti ikaratzi kimisanta-nakiriri, ikantziri: “Aririka poisokiro-tanakyaaro noñaani, awirokataki iriipirori noyomitaani. 32 Aritaki piyotairo iriipirori, irootaki iriipirori ookakaa-winta-jimini pisaika-siwai-tanta-jyaari.” 33 Akaajii-tanaki Judá-iti, ikantzi: “Icharini-payi Abraham nonayitatzii naaka. Tikatsi ompirawai-tyaanani. ¿Paitama pikantan-tanari awiroka: ‘Aritaki yookakaa-wintai-tajimi.’?”

34 Ikantzi Jesús: “Ikaratzi antapiintzirori kaari-pirori, osiyawai-takaro ompiratatyaarimi. Omapiro. 35 Aparoni ompirataari kapichiini ishininka-taitari, iriima aparoni itomitaitari yasi iwiro ishininka-taitari. 36 Aririka yookakaa-wintajimi Itomitaitari, aritaki piyotaji omapiro yookakaa-wintajimi. 37 Noyoyitzimi awirokaiti icharini-yitari Abraham. Iro kantacha pininta-jiitaki piwiina, tima ti onimotimi nokanta-yitzimiri. 38 Irootaki nokamantan-tziri naaka okaratzi iñaakanari Asitanari. Irooma awirokaiti pantasitaro okaratzi pikimako-tziriri asitamiri.”

Iriitaki asitamiri kamaari

39 Ari ikantajiitzi Judá-iti: “¡Iriitaki nowaisatzitini naaka Abraham!” Ikantzi Jesús: “Awirokami icharini-payi Abraham, aritaki pantakiromi okaratzi yantayi-takiri pairani irirori. 40 Iro kantacha, pininta-jiitaki awiroka piwiina nokaman-tawita-kamiro okaratzi iyotakaanari Pawa. ¡Tima ti ari inkantyaa pairani Abraham! 41 Irojatzi pantayi-tziro okaratzi yantziri asitamiri.” Ari ikantajiitzi Nasitantaniri: “¡Tira naaka iirintsiti thainka-tasorintsi-taniri. Tima apatziro ikanta Asitanari, iriitaki Pawa!” * 42 Ikantzi Jesús: “Iriitakimi Pawa asityaamini, aritaki pintako-takyaanami, tima nopoñaakaro naaka Pawaki, naakataki. Ti naaka pokasita-chani noninta-kaani-kiini, tima iriitaki Pawa ontyaanka-kinari. 43 ¿Paitama kaari pikimatha-tantaro nokanta-yitzimiri? Tima ti pininta-jiiti pinkimisantiro noñaani. 44 Iriitaki asitakamiri Kamaari, panta-piinta-kiniri okaratzi inintziri. Yasi iwiro kamaari owakira itantana-karori, iwamaa-siri-tantzi. Iriri thaiyawaari-payi inatzii, ti iñaawaitiro iroopirori. Aririka ininti yamatawi-tanti, iñaawai-tziro thaiyaantsi. 45 Irooma naaka, noñaawai-tziro iroopirori ñaantsi, titzimaita pinkimisanta-jiitina awirokaiti. 46 ¿Tzimatsi aka pikarajiitaki, kantinani: ‘Kaari-piro-siriri inatzii Jesús?’ Tima okaratzi noñaawai-tziri, iroopirori onatzii. ¿Paitama kaari pikimisantantana? 47 Itzimi-rika yasitari Pawa, ikimisantziro iñaani. Irooma awirokaiti ti yasityaami Pawa, ti pinkimisanta-jiiti.”

Itzimitsitaka Saipatzii-totaari

48 Ikantajiitzi Judá-iti: “Omapiro nokantakimi Ositikii-toni-satzi pinatzii, tima kamaari pinatzii.” 49 Ikantzi Jesús: “Ti nonkamaariti, nopinkatha-tziri naaka Asitanari. Irooma awirokaiti, ti pimpinkatha-jiitina. 50 Ti naaka nintasi-tachani pimpinkathatina, tzimatsi pasini nintatsiri impinkatha-taitina, iriitaki mishakowintan-tatsini apaata. 51 Tzimatsi-rika kimisantaironi noñaani, airo ikamayitaji apaata. Omapiro.” 52 Ikantajiitzi Judá-iti: “Ari noyojiitzi omapiro pikamaaritzi. Tima kamaki Abraham, ari ikimitakari Kamantan-tzinkari-payi, kamayitaki maaroni. Ipoñaa pikantzi awiroka: ‘Tzimatsi-rika kimisantaironi noñaani, airo ikamayitaji.’ 53 ¿Panairima awiroka nowai-satzitini Abraham? Kamaki irirori, ari ikimiyi-takari Kamantan-tzinkari. ¿Tsikama pipai-matsitaka awiroka?” 54 Ikantzi Jesús: “Naakami nintasi-tachani impinkatha-taitinami, tikatsi apantyaaroni. Iro kantacha tzimatsi pinkathatakaantanari, iriitaki Asitanari. Irijatzi pikinkitha-takota-piintziri awiroka, pikantzi: ‘Iriitaki Nowawani.’ 55 Titzimaita piyojiitiri awirokaiti. Irooma naaka noñiiri. Aririka nonkantimi ‘ti noñiiri,’ thaiyawaari nonatzii, nosiyako-takami awirokaiti. Iro kantacha omapiro noñiiri naaka. Nokimisantziro iñaani. 56 Tima yoka Abraham, piwaisatzi-titari awiroka-payi, ikimo-siritaki pairani iñiiro nompoka-paititi. Imatzimai-takaro iñaakina, antaro ikimo-siritaki.” 57 Ikantzi Judá-iti: “Tikira-mintha ontzimi onkarati 50 pisarintsiti. Ari pikantzi piñiiri Abraham.” 58 Ikantzi Jesús: “Tikira-mintha intzimiita pairani Abraham, ‘Naakataki.’ Omapiro.” 59 Ikanta yaayiwi-tanaka mapi Judá-iti inintzi ishimiirimi Jesús. Omananaka irirori, sitowanaki tasorintsi-pankoki.

9

Yisitako-takaajiri Jesús Kamaraakiri

1 Ikanta yawisanaki Jesús iñaapaakiri aparoni atziri kamaraaki-tatsiri, itzima-kori ikamaraakitzi. 2 Ikantzi iyomitaani-payi: “¡Yomitaanarí! ¿Paitama ikamaraaki-tantari owakira itzimapaaki yoka atziri? ¿Irooma kantakaaro ikaaripirotzi iriri? ¿Irooma kantakaaro ikaaripirotzi irirori?” * 3 Ikantzi Jesús: “Ti iro kantakaan-tironi iyaari-pironka irirori, ti iro kantakaan-tironi iyaari-pironka iriri. Iro kantakaan-tzirori iñaakan-taitan-tyaarori isintsinka Pawa. 4 Tima ainiro okitaititzi, oninta-piro-tatyaa nantiniri yanta-wairi ontyaanka-kinari. Irooma aririka ontsitini-tanaki, tikatsi kantironi yantawaiti. 5 Tima ainiro nosaiki naaka aka kipatsiki, naakataki kitainka-takotziri osaawi-satzi.” 6 Ikaratakiro ikinkitha-waitaki Jesús, ichoontanaki kipatsiki, yamirokaki kapichiini kipatsi, itziritakiri irokiki kamaraakiri. 7 Ikantziri: “Pijati pinkiwyaa owaanka-naariki ipaitai-tziri Tyaantaa-rini.” Ari ikinanaki kamaraakiri, ikiwapaaka. Ikanta ipiyapaaka, aminawai-tanaji kamiitha. 8 Ikanta ishininka-payi ikaratzi ñaapiintziriri ikampitantzi impasitai-tyaari, isampita-wakaa-jiitaka, ikantzi: “¿Kaarima yoka saika-piinta-tsiri ikampitantzi impasitai-tyaari?” 9 Tzimatsi kantatsiri: “Iriitaki.” Pasini kantatsi: “Kaari, iriiwai-witaka.” Ikantzi irirori: “Naakataki piñaa-piintzi.”

10 Ari isampitai-tanakiri, ikantai-tziri: “¿Tsikama pikantaaka paminan-taari kamiitha?”

11 Ikantzi irirori: “Jiirinta atziri paitachari Jesús, itziritan-takanaro kipatsi nokiki, ikanta-tamaitana: ‘Pijati owaanka-naariki ipaitai-tziri Tyaantaa-rini. Ari pinkiwyaari.’ Ikanta nojatanaki, nokiwapaaka anta, ari okantanajiri naminanaji.” 12 Ikantai-tziri: “¿Tsikama iroñaaka yoka atziri?” Ikantzi irirori: “Ti noyoti.”

Isampitziri Nasitantaniri-payi Kamaraaki-witachari

13 Ikanta yaitanakiri kamaraaki-witachari isaiki Nasitantaniri-payi. 14 Tima irootaki kitaitiri imakoryaan-taitari, ikantanta-karori Jesús itziritan-takariri irooki kipatsi, iro yokichaa-tantaari kamiitha.

15 Ari yapiitakiri Nasitantaniri-payi isampitziri tsika okanta yokichaa-tantaari kamiitha. Ikantanaki irirori: “Itziritan-takanaro nokiki kapichiini kipatsi, ari nojatanaki naaka nokiwaakita. Ari nokichaa-tanaji kamiitha.” 16 Ari ikantzi pasini Nasitantaniri: “Yoka atziri antakirori kaari irasi Pawa, tima ti imairintyaaro kitaitiri imakoryaan-taitari.” Tzimatsi pasini kantatsiri: “¿Iriimi kaari-piro-siriri, airo yantziromi añaakiri?” Tima onasiyitaka ikantajii-takiri Nasitantaniripayi, ti yaapatyaa-wakaiyaa. 17 Ari yapiitakiri isampitziri kamaraaki-witachari, ikantziri: “¿Paita pikinkithasiritari awiroka, paitama okichaa-takaa-jimiri kamiitha?” Ikantzi irirori: “Kamantan-tzinkari inatzii.”

18 Iro kantacha, ti inkimisanta-jiiti Judá-iti iriitaki kamaraaki-witachari yoka, iriitaki yokichaa-takai-tajiri kamiitha. Irootaki ikaiman-takariri iriri yokichaa-takai-tajiri. 19 Isampita-wakiri, ikantziri: “¿Iriima pitomi yoka? Pinkamantina, ¿irooma itzima-kori ikamaraakitzi? ¿Tsikama okanta yokichaa-tantaari kamiitha?” 20 Ikantanaki iriri: “Apatziro noyotzi iriitaki notomi, itzima-kori ikamaraakitzi. 21 Iro kantacha, tira noyoti tsika okanta yokichaa-tantaari kamiitha, ti noyoti aajatzi ninka okichaa-takaa-jiriri. Pisampitiri irirori, aritaki antaritaki irirori, iriitaki kamantimini.” 22 Iro ikantantari asitariri tima itharowan-tatyaari Judá-iti, ikantajiitaki irirori: “Itzimi-rika kantain-tsini Saipatzii-totaari inatzii yoka Jesús, airo nosinitairi inkyaaji apatota-piinta-jiita.” 23 Irootaki ikantantari iriri: “Pisampitiri notomi, antaritaki irirori.”

24 Ari yapiitakiro Judá-iti ikaimajiri kamaraaki-witachari, ikantziri: “Pimpinkathatiri Pawa, pinkamantina kamiitha, airo pipinkatha-waitziri yoka atziri kaari-piro-siriri inatzii.” 25 Ikantzi irirori: “Ti noyoti naaka kaari-piro-siri-rika inatzii. Apatziro noyotzi kamaraakiri nonawita, yokichaa-takaajana kamiitha.” 26 Yapiitziri isampitziri, ikantziri: “¿Tsika ikantakimika? ¿Paita yantakiri yokichaa-takaan-taamiri?” 27 Ikantzi kamaraaki-witachari: “Aritaki nokantakimi, ti pinkimisantina. ¿Paitama pinintantari napiitimiro? ¿Pininta-tziima pinkimisanta-jiitiri awiroka?” 28 Ari ikawiya-waitai-tanakiri kamaraaki-witachari, ikantai-tanakiri: “Pawintyaari awiroka yoka atziri, irooma naakaiti nawintyaaro Ikantakaantani awaisatzitini Moisés. 29 Tima noyojiitzi naaka ikinkitha-waita-kaakiri Pawa pairani Moisés. Iriima yoka atziri, tikatsi yotirini tsika ikinapaaki.”

30 Ari yakanaki kamaraaki-witachari, ikantzi: “¡Arimá! Ti piyotiri awirokaiti tsika ikinapaaki. Irooma naaka yokichaa-takaajana kamiitha. 31 Tima ayojiitzi maaroni ti inkimiri Pawa antzirori kaari-pirori. Apatziro ikimiro yamanani pinkatha-tziriri, ikaratzi antanajirori inintziri. 32 Tikatsi ankimakoti tzimatsi okichaa-takaa-jiriri tzimako-tzirori ikamaraakitzi. 33 Airomi ipoñaakaro yoka atziri Pawakinta, airo imatziromi yantakiri.” 34 Ikantai-tanakiri kamaraaki-witachari: “Kaari-pirori pikanta pitzima-paaki awiroka. ¿Impoña pinintzi piyomitaa-yitajina naaka?” Imisitowai-takiri.

Kamaraaki-siriri

35 Aritaki kimaki Jesús imisitowai-takiri kamaraaki-witachari. Ikanta iñaajiri ikinapaji, isampitakiri, ikantziri: “¿Pawintaarima awiroka Itomi Atziri?” 36 Ikantzi irirori: “¡Pinkatharí! Pookotinari tsika itzimi, nonintzi nawintyaari naaka.” 37 Ikantzi Jesús: “Aritaki piñaakiri, iriitaki kinkitha-waita-kaakimiri.” 38 Ari ityiirowanaka yoka atziri impinkatha-tanakiri Jesús, ikantziri: “Nawintaami Pinkatharí.” 39 Ikantzi Jesús: “Irootaki nopokan-takari naaka naminayi-tajiri osaawikisatzi, irootaki yokichaa-tanta-jyaari kamaraaki-witachari. Iriima ikaratzi okichaa-witachari, kamaraaki inkantajyaa.” 40 Ikanta ikimaki Nasitantaniri ikaratzi tsipatakari Jesús, ikantakiri: “¿Pikanta-tziima naaka-payi kamaraakiri?” 41 Ari ikantzi Jesús: “Omapiromi pinkimi-tyaari mawityaakiri awirokaiti, tikatsi mishawinti-mironi piyaari-piro-siritani. Irooma pikanta-jiitzi ti pimawityaakiti, aritaki imishakowintan-taita-kimiro pipiyatha-takana.”

10

Isiyakaa-wintai-tziro piratantotsi

1 Ipoñaa ikantzi Jesús: “Tzimatsi-rika kaari kyaatsini ikyaa-piintai-tzira piratantotsiki, inkyaasi-takyaa-rika onampina-tantoki, kosintzi inatzii, kaari-pirori inatzii. Omapiro. * 2 Iriima ikaratzi kyaatsiri tsika ikyaa-piintaitzi, iriitaki aamaako-winta-piintariri ipiraitari. 3 Tima iriitaki asitaryaa-kotziriri ipiraitari aamaako-winta-rori asitako-rontsi. Inkaima-pajiri aamaako-wintariri tsika ipaiyitziri ipiraitari, aritaki iyowaanti-tawajiri irirori. Iriitaki misitowa-pajirini ipiraitari. 4 Aririka imisitowakiri maaroni intakiroki, iriitaki jiwatirini aamaako-wintariri, iyaatzimai-tyaari ipiraitari, tima iyowaantitziri iriitaki aamaako-wintariri. 5 Iro kantacha tira iyaatiri kaari iñaapiintzi, oshiki isiya-pithatari, tima ti iyowaantitiri.” 6 Ari ikantakiri Jesús isiyakaa-wintziniri, iro kantacha ti inkimatha-jiitiri yokaiti opaita ikantako-tziri.

Ikimitari Jesús kamiithari aamaako-wintan-tatsiri

7 Ari yapiita-nakiro Jesús ikantziri: “Naakataki osiyarori asitakoro piratantotsi. Omapiro. 8 Tima inkarati itakarori ipokaki tikira-mintha nompoki naaka, isiyasi-takari kosintzi, kaari-pirori inayitzi yokaiti. Iro kantacha tira inkimisantan-tajiitiri ipiraitari. 9 Naakataki osiyarori asitako-rontsi. Tzimatsi-rika kyaajatsini nokimitakaro naaka asitakoro, aritaki yawisako-siritaji. Tima inkimita-kotajyaari ipiraitari ipiya-piyata ikyaa-piintzi aajatzi isitowa-piintzi. Ti onkowityaa-waityaa iwariti. 10 Iriima kosintzi apatziro ipoki inkositi, iwanti, yapirotanti. Irooma naaka nopokaki nañaakaa-siri-tziitantaji.

11 Naakataki osiyariri kamiithari aamaako-wintariri ipiraitari. Tima inkarati kamiithari aamaako-wintariri ipiraitari, isiniwintari ipira. 12 Iro kantacha ikaratzi ipinaitziri yaamaako-wintari asinintsi ipiraitari, aririka iñaawakiri owamintha-tariri ipiraitari, isiya-pithatari ipiraitari, ari iwaityaari ipiraitari yookanakiri aamaako-wintariri, oiwarayi-tanaka pasini ipiraitari. 13 Irootaki isiyantari aamaako-wintariri ipiraitari, tima apatziro inintzi impinaitiri. Tira inkowa-pirotiri ipiraitari yaamaako-wintyaari. 14 Naakataki osiyariri kamiithari aamaako-wintariri ipiraitari. Noyoyitziri naaka nopira-payi. Iyotana irirori. 15 Okimita iyopirotana naaka Asitanari, ari nokimi-tzitari naaka noyopiro-tziri irirori. Nosiniwintari naaka nopira-payi. 16 Tzimatsi pasini nopira kaari saikatsini aka. Ontzimatyii namayitajiri irirori aka. Aritaki inkimisanta-yitajina irirori. Tima aparoni inkantajyaa impiyotajyaa. Aparoni inkantajyaa aamaako-winta-jyaarini. 17 Tima nosinitakiro naaka nañaa-ntari napiitan-tajyaarori nañaaji. Irootaki itakotan-tanari Asitanari. 18 Tikatsi sintsitinani, naakataki sinitasi-taincha. Otzimimotana nosintsinka nosinitan-takari, irootaki napiitan-tyaarori nañaaji. Iro ikantakinari Asitanari nantiro.”

19 Ikanta ikimajiitaki Judá-iti okaratzi ikantakiri Jesús, tsiparyaa-wakajiitanaka ikarawi-jiitara. 20 Tzimatsi oshiki kantanain-tsiri: “¿Paitama pikimisantan-tariri? Ikamaari-tatzii, irootaki isinkiwintantari.” 21 Tzimatsi pasini, kantatsiri: “Inkamaari-tatyiimi yoka airo iñaawai-tziromi iroka ñaantsi. ¿Kantatsima kamaari yisitako-takairi mawityaaki-witachari?”

Ikisaniinta-nakiri Judá-iti yoka Jesús

22 Aritaki kyaarontsi-tapaji. Ari yoimosirinkai-tzirori tasorintsi-panko anta Aapatyaawiniki. 23 Ari isaikitakari irirori Jesús tasorintsi-pankoki, yaniiwaitzi awisa-tapi-sitzi tasorintsi-panko ipaitai-tziro “Salomón-tapi-si.” 24 Ari ipiyotzi-winta-paakari Judá-iti, ikantapaakiri: “¿Tsika-paitima pinkaratiro piñaa-sirin-kayitakina? Awiroka-rika Saipatzii-totaari, intsityaa piiñaarontinaro.” 25 Yakanaki Jesús ikantzi: “Aritaki nokaman-tawitakami awirokaiti, ti pinkimisantina. Okaratzi antakaa-yitakinari itasorinka Asitanari, añaakanta-piro-waitakiro kamiitha. 26 Iro kantacha ti pinkimisanta-jiiti awirokaiti, ti pinkimi-takaantyaa awirokami nopira. 27 Inkarati siyanajyaarini iyowaantitana nopira, noyotzitari naaka. Iyaayitana irirori-payi. 28 Naakataki añaakaa-yitairini. Airo ipyaawaita, tikatsi aapitha-tinarini. 29 Ikaratzi ipakinari Asitanari, tikatsira aapitha-tajinarini, iriitaki matairori yiriipirotzi, iriitaki anaako-piro-tanta-tsini. 30 Itsipa-siritana Asitanari, kimiwaitaka aparonimi nonkantyaa.”

31 Ari yapiiwi-takaro Judá-iti yaawitanaja mapi inintzi ishimiirimi, 32 ikantanaki Jesús: “Tima oshiki kamiithari piñaako-takinari awirokaiti antakaa-kinari itasorinka Asitanari. ¿Tsikama otzimika pishimyaa-wintinari?” 33 Ikantajiitzi Judá-iti: “Ti iro nonintan-tyaari noshimyaa-wintimiro kamiithari okaratzi pantayi-takiri, iro noshimyaa-wintimi pithainka-tasorintsi-takiri Pawa. Tikatsi pimpaita-matsityaa awiroka, atziri pinatzii, iro kantacha pikimita-kaanta-waitaka Pawami pinatyii.” 34 Ikantzi Jesús: “Iroka osankina-takota Ikantakaan-taitsiri,

Naaka kantatsi: ‘Pawaiti pinajiitzi awirokaiti.’

35 Ari ayojiitziro Sankinarintsi-pirori, airo okanta antainkañaanitiro. Iriita-jaantaki Pawa paitakiri atziri-payi ‘Pawaiti’ ikaratzi iyotakaa-yitakiri iñaani. 36 ¿Paitama pikantan-tanari awiroka-payi nothainka-tasorintsitaki nokantaki naaka Itomi Pawa? Naakataiki iyoyaaki, ityaantakina nompoki kipatsiki. 37 Airorika nantayi-tziro naaka okaratzi yantziri Asitanari, airo pikimisanta-jiitzi. 38 Iro kantacha piñaakina nantayi-tziro, onkanta-wityaa airo pikimisantana naaka, iro pinkimisanti okaratzi notasonka-wintan-tayitaki, irootaki piyopiro-tanta-jyaari nowichaajari naaka Asitanari, iwichaajana aajatzi irirori.” 39 Ari yapiiwi-tanaaro Judá-iti inintzi yaakaan-tirimi, iro kantacha Jesús isiya-pitha-tanakari.

40 Piyanaka Jesús katonkonta Pariñaaki. Ari isaikapaji tsika ikiwaatantaki pairani Juan. 41 Oshiki atziri jatasita-kiriri iñiiri Jesús. Ikantajiitzi: “Okantawitaka ti intasonka-wintan-tawityaa irirori Juan, iro kantacha okaratzi ikinkitha-takota-kiriri yoka atziri, iriipirori onatzii.” 42 Tima oshiki kimisanta-kiriri Jesús anta.

11

Ikamantakari Lázaro

1 Tzimatsi aparoni mantsiyari paitachari Lázaro, iriitaki nampitarori Asinonkaa-pankoniki, itsipataro iritsiro, María aajatzi Marta. 2 (Iroka María iritsiro Lázaro, irootaki saitanta-kariri kasankaari iitziki Awinkathariti, oshitan-tanaari oisi.) 3 Okanta iritsiro-payi Lázaro, okaimakaan-takiri Jesús, okantziri: “Pinkatharí, imantsiya-tatzii pitsipa-winthatani.” 4 Ikanta ikimawaki Jesús, ikantanaki irirori: “Iroka mantsiyarintsi ti owamaanti, ari iñiitirori itasorinka Pawa, aajatzi irasi Itomi.”

5 Tima itako-pirotani onatzii Jesús iroka Marta, María, aajatzi Lázaro. 6 Ikimawitaka ikamantai-tziri imantsiya-tatzii Lázaro, aikiro isaikana-kitzii okaratzi apiti kitaitiri anta. 7 Ipoñaa ikantanajiri iyomitaani-payi: “Thami ampiyaji iipatsitiki Judá-iti.” 8 Ikantajiitzi iyomitaani: “¡Yomitaanarí! Owakira inintzi ishimimi Judá-iti anta, aikiro pinintatzii pimpiyanaji anta.” * 9 Ikantzi Jesús: “¿Tima osamani okanta aparoni kitaitiri? Ikaratzi aniitatsiri kitaipaiti, ti yantziwa-waityaa, tima tzimatsi kitainkari aka kipatsiki. † 10 Iriima aniitatsiri tsitini-paiti, yantziwa-waita, tima tikatsi kitainkari.” 11 Aikiro ikantana-kitzii Jesús: “Makoryaaki atsipa-winthatani Lázaro, iro kantacha ontzimatyii nojati nopiriintajiri.” ‡ 12 Ari ikantajiitzi iyomitaani: “Pinkatharí! Kimitaka iro yisitakotaji, tima imakoryaatzii.” 13 ikantawi-tatyaa Jesús kamaki Lázaro, iro kantacha ikinkithasiri-jiita iyomitaani iñaawinta-tziiro makoryaantsi. 14 Ari yoiñaaronta-nakiro Jesús, ikantzi: “Kamaki Lázaro. 15 Oshiki nonkimo-siritaki ti nosaiki anta, irootaki pinkimisanta-piro-tantyaari awiroka. Iro kantacha ontzimatyii ajati aminiri.” 16 Ikanta Tomás ipaitai-tziri “Tsipari”, iñaanatziri pasini iyomitaani-payi Jesús, ikantziri: “Thami ayaatanakiri, añaamatsiti airorika iwamaitajai aroka.” §

Iriitaki Jesús opiriintan-tatsiri, añaakaan-tantatsiri

17 Ikanta yariita-paaka Jesús, ikimapaaki tzimaki okaratzi 4 kitaitiri ikitaitan-takariri Lázaro. 18 Ti intaina-piro owiro Asinonkaa-pankoni nampitsi Aapatyaawini. * 19 Tima oshiki Judá-iti pokayitain-tsiri yoimosirinkaro Marta aajatzi María ikamakira oyaariri. 20 Okimaki Marta ariitapaaka Jesús, jatanaki omonthaa-wakari. Irooma María irojatzi osaikaki pankotsiki. 21 Okantawakiri Jesús iroka Marta: “¡Pinkatharí! Arimi pisaikimi awiroka aka, airomi ikami aarini. 22 Iro kantacha noyotzi naaka onkarati pinkampi-tiriri awiroka Pawa, aritaki imatakimiro.” 23 Ikantziro Jesús: “Aritaki impiriintaji piyaariri.” 24 Okantzi Marta: “Noyotzi naaka aritaki impiriintaji apaata owiraantyaaroni kitaitiri impiriintai-rika ikaratzi kamayitain-tsiri.” 25 Ikantzi Jesús: “Naakataki opiriintan-tatsiri, naakataki añaakaan-tatsiri. Ikaratzi kimisanta-jinani naaka, onkanta-wityaa inkami, aritaki yañaaji. 26 Tima inkarati añaayita-tsiri iroñaaka, ikaratzi kimisantaanari naaka, aritaki yañaaji inkamawi-tajyaa-rika. ¿Pikimisantziroma iroka?” 27 Okantzi Marta: “Nokimisantzimi Pinkatharí, tima awiroka Saipatzii-totaari, Itomi Pawa, pokaintsiri aka kipatsiki.”

Iiraapaaka Jesús tsika ikitaitakiri Lázaro

28 Ari okaratzi okinkithawaitakaayiri Marta, jatanaki okaimiro María, irinto, okamanta-thata-paakiro, okantziro: “Ariitapaaka yomitaan-taniri, ikaimimi.” 29 Okanta okimawaki iroori, sintziini okatziyanaka, osiyasi-tanakari oñaawakiri Jesús. 30 Tikiraata yariityaa Jesús nampitsiki, irojatzi isaikaki tsika omonthaa-wakari Marta. 31 Ikanta Judá-iti ikaratzi tsipata-karori owankoki María yoimosirinkiro, tima iñaawakiro sintziini okatziyanaka ojatanaki, iyaataa-jiita-nakiro isiyakaantzi iraawai-tatyiiyaa kitataariki. 32 Okanta ariitapaaka María isaikaki Jesús, otyiirowa-sitapaakari okantapaakiri: “¡Pinkatharí! Arimi pisaiki awiroka aka, airomi ikami aarini.” 33 Ikanta iñaakiro Jesús irayimo-tapaakari María, ari ikantzi-tapaakari Judá-iti ikaratzi oyaatapaa-kirori, othonka-siryaa-nakiri irirori, antaro okatsitzimo-siri-tanakari. 34 Ari isampita-nakiro, ikantziro: “¿Tsikama anta pikitataki-rika?” Ari ikantai-tanakiri: “Pimpoki Pinkatharí, piñiiri.” 35 Ari Iiraapaakari irirori Jesús. 36 Ari ikantajii-tanaki Judá-iti: “¡Piñiiri, oshiki itakotakari irirori!” 37 Tzimatsi pasini Judá-iti kantanain-tsiri: “Iriiwitaka yoka aminakairiri mawityaakiri, ¿paitama kaari yaminanta tsika inkinakairo airo ikamanta Lázaro?”

Yañaantaari Lázaro

38 Ari yapiita-nakiro Jesús okatsitzimo-siri-tanakiri, ijatasi-tanakiri tsika ikitaitakiri. Tima omoro-naki onatzii, antaro mapi ishipita-koitan-takariri. 39 Ikantzi Jesús: “Pisirinkiro mapi.” Ari okantzi Marta, iritsiro kamaintsiri: “¡Pinkatharí! Kimitaka aritaki sankaaki, tima tzimaki okaratzi 4 kitaitiri ikamantakari.” 40 Ikantzi Jesús: “¿Tima nonkantimi aririka pinkimisantina aritaki piñaakiro itasorinka Pawa?” 41 Tima isirinkai-takiro mapi. Ari yaminanaki Jesús inkitiki, ikantanaki: “Asitanarí, nopaasoonki-tzimi awiroka, tima pikimakina. 42 Noyotzi ari pikanta-piintatyaa pikimana. Irootaki nokantan-tamiri inkiman-tyaari atziri-payi ikaratzi piyotain-chari aka, irootaki inkimisantan-tyaari awiroka ontyaanka-kinari.” 43 Ikanta iñaawai-takiro iroka ñaantsi, ikaimanaki sintsiini ikantzi: “¡Lázaro! ¡Pisitowaji!” 44 Tima sitowapaji kamawitain-chari yoosatakaro manthakintsi irakoki aajatzi iitziki, irojatzi ipona-poro-takaro yankowi-tantai-tawakariri. Ikantzi Jesús: “Pankowi-ryaakotiri, ijataita.”

Ikamanta-wakaita iwa-kaantaitiri Jesús

(Mt. 26.1-5; Mr. 14.1-2; Lc. 22.1-2)

45 Irootaki ikimisantan-tanakari oshiki Judá-iti ikaratzi jataintsiri itzipataro María, ikaratzi ñaakirori yantakiri Jesús. 46 Iro kantacha tzimatsi pasini Judá-iti jatasita-kiriri Nasitantaniri-payi. Ikamanta-paakiri okaratzi yantakiri Jesús. 47 Irootaki yapatotan-tanakari Nasitantaniri-payi, aajatzi ijiwari Impira-tasorintsi-taari, tima iyosiitaa ipiyojiitaka iriipiroriiti, ikanta-wakaa-jiita: “¿Tsikama ankantyaaka? Oshiki iñiitakiri itasonka-wintantaki yoka atziri. 48 Aririka añaasi-mintha-tasityaari, aritaki inthonkakyaa inkimisantaitiri maaroni. Ari impokaki ijiwariti-payi wirakocha, imporoka-paakiro tasorintsi-panko, yapirotakai maaroni arokaiti.” 49 Tima iriiwitaka pairani ijiwari-piroti Impira-tasorintsi-taari paitachari Caifás, ikantanaki irirori: “Kimitaka ti piyojiiti awiroka. 50 Ti pinkinkithasiri-jiityaa irootaki kamiitha-tatsini inkama-winta-tajai aparoni atziri, airo yapiroi-tantai anampiki.”

51 Ikanta Caifás Impira-tasorintsi-pirori, iñaawai-takaakiri Pawa. Okantawitaka ti iyoti, iriitaki Jesús ikinkitha-takotaki inkamawintiri ishininka-payi. 52 Ti apatziro inkamawintairi Judá-iti, irootaki yapatotan-tajyaari maaroni itomiiti Pawa ikaratzi saikayi-taintsiri tsika-rika-payi aka kipatsiki. 53 Aripaiti inintajiitaki ijiwariti Judá-iti iwa-kaantiri Jesús.

54 Irootaki kaari inintan-tanaja Jesús intzipatanajyaari Judá-iti. Sitowanaki tsika inampiwi-takaro, jataki otzisi-masiki osaiki nampitsi paitachari Efraín. Ari isaikakaa-pajiri anta itsipayi-takari iyomitaani-payi.

55 Irootaintsi yoimosirinka-paiti-tairo Judá-iti Anankoryaantsi, oshiki atziri jatatsiri Aapatyaawiniki iwitsika-siri-yityaa. 56 Oshiki yamina-mina-witai-takari Jesús, isampita-wakaa-jiita tasorintsi-pankoki, ikantzi: “¿Tsikama pikanta-jiitzi awiroka? ¿Arima impokaki irirori yoimosirinkajiita?”

57 Ikanta Nasitantaniri-payi aajatzi ijiwari Impira-tasorintsi-taari-payi, ikantan-tayitaki: “Tzimatsi-rika yotaintsini tsika isaiki Jesús, inkamanti, naakaan-tiriita.”

12

Isaitan-taitari Jesús kasankaari

(Mt. 26.6-13; Mr. 14.3-9)

1 Tima oyotapaa-kityaa 6 kitaitiri yoimosirinkan-taityaarori Anankoryaantsi, jataki Jesús Asinonkaa-pankoniki, inampiki Lázaro yañaakaajiri. 2 Okanta otsitiniityaanaki ari ikaimai-takiri Jesús yakyootiri itsipa-winthari-payi. Irootaki oyiitan-tatsiri Marta. Ari isaikitakari aajatzi Lázaro itsipatakari Jesús iwajiita. 3 Amakota-paaki María kasankaari. Oshiki owinaro iroka. Osaitan-takari iitziki Jesús. Oshitanta-tzimaitari oisi. Kasankainka okantanaka maaroni pankotsiki. * 4 Ikanta Judas Nampitsi-wiri, iyomitaani Jesús pithoka-sityaarini apaata, ikantanaki irirori: 5 “¿Paitama kaari ipimantai-tantaro iroka kasankaari? Ari aakimi oshiki kiriiki, iriitaki ampasityaaririmi asinonkai-nkari-payi.” † 6 Tira iro inkantan-tyaari Judas itakota-tyaari asinonkai-nkari-payi, kosintzi inatzii. Iriitaki owiiriri kiriiki, iro kantacha ikosita-piintziri kapichiini. 7 Ikantzi Jesús: “Piñaasi-tyaaro, irootaki okasiya-kaawintakinari aririka inkitai-takina apaata. 8 Iriima asinonkain-kariiti irasi iwiro isaikimotimi, irooma naaka kapichi-tapaaki nosaiki-motanajimi.

Ikamanta-wakaita iwaitiri Lázaro

9 Tima oshiki Judá-iti yotaintsiri ari isaiki Jesús anta Asinonkaa-pankoniki. Ijajiitanaki anta. Ti apatziro yaminiri Jesús aajatzi Lázaro, yañaakaajiri Jesús. 10 Iro kantacha ikamanta-wakaa-jiitaka ijiwari Impira-tasorintsi-taari inwiiri Lázaro. 11 Iriitaki Lázaro kantakaan-takirori kaari yaripiro-tanta-naari Judá-iti ikaratzi kimisanta-najiriri Jesús.

Ariitaja Jesús Aapatyaawiniki

(Mt. 21.1-11; Mr. 11.1-11; Lc. 19.28-40)

12 Okanta okitaitita-manaji, oshiki atziri jataintsiri Aapatyaawiniki yoimosirinkiro Anankoryaantsi. Ari ikimajiitaki ikantaitzi: “Ariitapaaka Jesús Aapatyaawiniki.” 13 Ichikajii-tanaki osiyarori kompirosi. Jaitijii-tanaki imonthaa-wakyaari, ikaimajiitzi ikantzi:

¡Korakitataiki awinkathariti!

¡Tasonka-wintaari ikantaja, tima Pinkathari inatzii otyaanka-kiriri!

¡Iriitaki Awinkatharipirotajyaari arokaiti Israel-iiti! ‡

14 Ari iñaapaaki Jesús kiripiri ikyaakoitari, ikyaako-tanakari, tima iriitaki ikinkitha-takoi-tzitakari pairani Sankinarintsiki, ikantaitaki: §

15 Kisakowintoni-sató, airo pitharowa-jiitzi,

Pokataiki Piwinkathariti,

Ikyaako-takari kiripiri ikyaakoitari.

16 Tira inkimatha-wityaaro iyomitani-payi Jesús owakira ikimawakiro. Iro kantacha iwajinoka-sitan-taarori Jesús iwaniinkaro, aripaiti ikinkithasiri-jiitanaka, iriiwitaka Jesús isankina-takoitzi. 17 Tima oshiki ikinkitha-takoyi-tanajiro okaratzi iñaakiri atziri-payi itsipatakari pairani Jesús yañaakaan-taariri Lázaro. 18 Irootaki ijatanta-yitanakari atziri-payi imonthaa-wakari Jesús, tima ikimako-takiri yañaakairi kamawita-chari. 19 Iriima Nasitantaniri-payi ikanta-wakaa-jiitanaka irirori: “Piñaakiro, kimitaka airo imatziri itsinampairi. Paminiri, irootaintsi ijatasitiri maaroni.”

Ñaawaitzirori Iñaani Wirakocha Yamina-mina-tziri Jesús

20 Tzimatsi wirakocha-payi ikonowakari ikaratzi jataintsiri yoimosirinka-jiita. 21 Ikanta wirakocha-payi itsitoka-paakari Felipe, poñaachari Simapankoniki nampitsi saikatsiri Tapowiniki. Ikantapaakiri: “¡Pinkatharí! Nonintzi noñiiri Jesús.” 22 Jatanaki irirori Felipe, ikamanta-paakiri Andrés. Apitiroiti ijatanaki, ikamantakiri Jesús. 23 Ari ikantzi Jesús: “Monkara-tapaaka iwajinoka-sitan-tajyaarori iwaniinkaro Itomi Atziri. 24 Tima aparoni okithoki kaari sampiiki-tatsini aririka impanki-taitiro, asi owiro onkara-matsiti aparoni okithoki. Irooma aririka osampiikita-painti impanki-taitiro, aritaki iñiitajiro onkithoki-pirotaji. Omapiro. * 25 Tzimatsi-rika itakota-siwai-tachari yantayi-tziro ayimaniinta-siyitari, aritaki impyaasi-tajyaa. Iriima ikaratzi manintaironi ayimatan-tziri yantasi-waithaari aka kipatsiki, ikamawinta-naatyiiro yañaani-tanta-jyaari. 26 Tzimatsi-rika nintatsini nonkimi-takaantiri nompiratani, inkimita-kotyaanaro naaka. Tsika-rika nosaikaji naaka, aritaki isaikita-jyaari irirori nompiratani. Tzimatsi-rika nokimita-kaari nompiratani naaka, iriitaki Asitanari kantakai-yaaroni impinka-thaitan-tyaariri apaata.”

Ikamantakota Jesús iwamaitiri

27 “¡Antaroiti okantzimo-siri-takana iroñaaka! ¿Tsikama nonkantika? ¿Nonkantima: ‘Asitanarí, piwatsinaryaako-siri-tajina?’ ¡Irootaki nopokan-takari, nomonkara-tajiro! 28 Asitanarí, piñaakantiro pitasorinka.” Ikimaitatzii ñaawaita-naintsiri inkitiki, ikantaitzi: “Noñaakan-takiro, iroñaaka napiitiro.” 29 Ikimaki atziri-payi piyotain-chari, ikantajii-tanaki: “Ookatha-rontsi onatzii.” Iro kantacha ikantzi pasini-payi: “Aparoni Maninkari ñaanata-kiriri.” † 30 Ikantanaki Jesús: “Ti apatziro naaka iñaanati, awiroka-payi iñaawaiwintaki. 31 Irootaintsi iñiitiri iwasankitaan-taiti aka kipatsiki, yiitsinampai-tairi pinkathari-wintziriri osaawi-satziiti. 32 Iro kantacha aririka iwatzika-koitakina aka kipatsiki, aritaki nonkaima-siri-tajiri maaroni.”

33 Ari iiñaarontzirori Jesús tsika onkantyaa aririka iwamaitakiri. 34 Ari yakajii-tanaki atziri-payi, ikantzi: “Ayojiitziro ikantai-tziri Ikantakaan-taitsiri: ‘Añaanita-tsiri inatzii Saipatzii-totaari.’ ¿Paitama pikantantari awiroka ontzimatyii iwatzika-koitairi Itomi Atziri? ¿Paitama Itomi Atziri?” 35 Ikantzi Jesús: “Ainiro isaikimo-tanajimi ikantai-tziri ‘Kitainkari,’ apatziro isaikanaji kapichiini. Pinkimi-takaantiro paniitajimi okitainkatzi, airo omapokantami osiyarori tsitiniri. Tima inkarati aniitatsiri otsitini-kitzi, ti iñiiro tsika ikini. 36 Pinkimisantajiri ipaitai-tziri ‘Kitainkari’ ainiro isaikimo-yitzimi, pinkimi-takotyaari irirori.”

Ti inkimisanta-jiiti Judá-iti

Ithonka-nakiro iñaawai-takiro iroka, sitowanaki Jesús. Ti iñaakan-tanajyaa.

37 Okantawitaka oshiki itasonka-wintantaki Jesús inampiki ishininkapayi, ti inkimisanta-jiiti. 38 Ontzimatyii omonkaratyaa isankina-takiri Kamantan-tzinkari Isaías, kantatsiri:

¡Pinkatharí! ¿Itzimima kimisantironi añaani?

¿Itzimima iñaakakiri isintsinka Pawa? ‡

39 Iroka pasini isankina-takiri Isaías, irootaki kaari ikimisantan-tajiita, ikantakiri pairani:

40 Iriitaki Pawa mawityaaki-takaa-kiriri,

Imasontzi-takaa-yitakiri,

Irootaki airo yokichaa-tanta,

Airo ikimatha-tantaro.

Tima airo ikimisantai, airo nowawisaa-kotairi aajatzi.

41 Iro iñaawai-tanta-karori iroka Isaías, tima iñaasiritakitziro iwaniinkaro Jesús, irootaki ikinkitha-takotan-takariri. 42 Okantawitaka okaratzi kantain-chari, oshiki Judá-iti kimisanta-najiriri Jesús, imatzita-nakaro pinkatharipayi. Iro kantacha ti inkamantakotiro itharowantari Nasitantaniri-payi, airo imisitowan-taari ikyaa-piintzi tsika yapatota-piinta-jiita. 43 Ari okanta-tzimaitaka. Iriitaki ininta-pirotaki yaapatyii-yaari Nasitantaniri-payi, iriima Pawa, tira.

Jesús kantakotairini atziri-payi

44 Ari ikaimanaki sintsiini Jesús, ikantanaki: “Inkarati kimisanta-jinani naaka, ti apaniro ikimisantina, ikimisantzi-takari otyaankanari. 45 Ikaratzi okitanari naaka, okimiwai-takaro iriimi yokityaami ontyaanka-kinari. 46 Irootaki nopokan-takari naaka, nonkimi-tajyaari ‘Kitainkari,’ nonkitainka-takotajiri osaawi-satzi. Airo isaikayitaji otsitini-kitzi inkarati kimisanta-jinani. 47 Ti iro nompokan-tyaari aka kipatsiki nowasankitaanti, nopokatzii nowawisaa-kotanti. Iro kantacha ikaratzi kimawitarori noñaani, ti inkimisanti, kaari naaka wasankitairini. 48 Tzimatsi-rika maninta-kinari, kaari kimisantaironi noñaani, tzimaki owasankitairini. Kimiwaitaka iroka ñaantsi-payi okaratzi noñaawai-yitakiri atzirimi onatyiimi, irootaki wasankitaan-tatsini apaata, ipiyatha-waanti-taitakana. 49 Tima ti noñaawai-tasiwaityaa noninta-kaaniki. Iriitaki Asitanari ontyaanka-kinari, iriitaki kantakinari okaratzi nokanta-yitakiri aajatzi noyomitaan-tayitakiri. 50 Noyotziro naaka ikantakaan-tziri Asitanari, irootaki añaanita-kaanta-tsiri. Ari okantari, okaratzi nokanta-yitziri naaka, nothotyaa-tziiro okaratzi ikanta-jaanta-kinari Asitanari.”

13

Ikiwa-kiitziri Jesús iyomitaani-payi

1 Ari oyotapaaka aparoni kitaitiri yoimosirinkai-tziro Anankoryaantsi. Tima iyotaki Jesús monkara-tapaaka yookan-tyaarori kipatsika, irootaatsi ijataji intsipa-tapajyaari Asitariri. Antaro itakotakari ikaratzi kimisanta-kiriri, tima ari ikanta-piintatya itakotari irojatzi omonkara-tanta-paakari maaroni. 2 Tikira-mintha iwajiityaa, ikaaripiro-sirita-kai-takari Kamaari yoka Judas, itomi Simón Nampitsi-wiri, inintaki impithoka-sityaari Jesús. 3 Tima iyotzi Jesús iriitaki Pawa ontyaanka-kiriri. Iyotzitaka aritaki ijatai intsipa-tapajyaari Pawa, tima iriitaki Iriri, iriitaki sintsi-piro-takairiri. 4 Ikanta iwajiitara, ari ikatziya-nakari Jesús, isapoka-nakiro iithaari, iwathaki-tanakaro aparoni manthakintsi. 5 Ipoñaa yaaki nijaa isaitakiro kiwaako-mintotsiki. Ikiwa-kiiyitakiri iyomitaani, ishitanta-tzimaitari iitziki manthakintsi iwathaki-takari. * 6 Iro inkiwakii-tantyaaririmi Simón Pedro, ikantanakiri: “¡Pinkatharí! ¿Awirokama kiwakii-tinani?” 7 Ikantzi Jesús: “Ti pinkima-thatiro iroñaaka okaratzi nantziri, iro kantacha aritaki pinkima-thatairo apaata.” 8 Ikantzi Pedro: “¡Ti noninta-tzimaityaa pinkiwa-kiitina!” Ikantzi Jesús: “Airorika nokiwakii-tzimi, tira paapatyiina.” 9 Ikantzi Simón Pedro: “¡Pinkatharí! Airo pikiwakii-tasitana, pinkiwina maaroni nakoki aajatzi noitoki.” 10 Ikantzi Jesús: “Ikaratzi thonkakirori ikaata apatziro inintziro inkiwakii-tyaa, tima aritaki kitijiitaki maaroni. Aritaki kitijii-takimi awiroka-payi, okantawitaka ti maaroni pinkiti-siri-jiiti.” 11 Tima iyotakiri Jesús itzimi pithoka-sityaarini, irootaki ikantan-takari: “Ti maaroni pinkiti-siri-jiiti.”

12 Tima ithonkakiro ikiwakii-yitakiri iyomitaani-payi, ikithaa-tanaaro iithaari, saikapaji tsika iwajiita, ikantziri: “¿Pikimatha-takiroma awiroka-payi okaratzi nantakiri? 13 Tima pikanta-piintakina awiroka-payi ‘Yomitaanarí, Pinkatharí.’ Omapiro pikantanari awiroka-payi, naakataki. 14 Tima naaka ‘Yomitaan-tatsiri,’ naaka ‘Jiwari’. Iro kantacha nosiyakari ompirataari nokiwakii-yitakimi, ari pinkimi-tanajyaari awiroka-payi pinkiwakiita-wakaa-jiityaa. 15 Aritaki noñaaka-kimirori naaka tsika ikantai-tziro, irootaki pimayita-najiri awiroka-payi. 16 Tira añii pinkatha-tirini ompirataari yanaakotiri ompiratariri impinka-thaitiri. Tira añii aajatzi tyaankaari yanaakotiri otyaankiriri. Omapiro. 17 Aririka pinkima-thata-najiro iroka, aririka pantayi-tanajiro, kimosiri-wintaari pinatyii. 18 Iroka nonkantimiri, iro kantacha, ti maaroni nonkanta-kotimi. Tima noyotziri naaka ikaratzi noyosii-yitajiri. Ari omonkara-tyaari Sankinarintsi-pirori, ikantaitaki:

Yoka akyoota-kinari naaka, iriitaki pithoka-sityaanani.

19 Nojiwatatziimiro iroñaaka nokaman-tzimiro, tima aririka omatakyaa, irootaki pinkimisanta-piro-tantyaanari ‘Naakataki’. 20 Tzimatsi-rika aapatyii-yaarini notyaankani, naaka yaapatyaaka. Tzimatsi-rika aapatyii-yaanani naaka, iriitaki yaapatyaaka ontyaanka-kinari.”

Ikamantantzi Jesús iriitaki pithoka-sityaarini Judas

(Mt. 26.20-25; Mr. 14.17-21; Lc. 22.21-23)

21 Ari ikaratakiro iñaawintakiro iroka-payi, antaro okatsitzimo-siri-tanakiri Jesús. Ikantzi: “Pikarajiitaki awiroka aka tzimatsi aparoni pithoka-sityaanani. Omapiro.” 22 Ari yamina-wakaanaka iyomitaani-payi, ti iyoti itzimi iñaawintziri. 23 Ikanta itako-pirotani iyomitaani Jesús, oshinta-kiriri isaikaki iwajiita. 24 Ikamanta-thatanakiri Simón Pedro, ikantziri: “Pisampitiri itzimi iñaawinta-kotziri.” 25 Ari itsitoka-nakari okaakiini Jesús, ikantziri: “¡Pinkatharí! ¿Tsikama itzimika pithoka-sityaamini?” † 26 Ikantzi Jesús: “Itzimi-rika aawakironi nashitakiri kapichiini yatantaitari, iriitaki.” Yashitaki Jesús kapichiini yatantaitari, ipakiri Judas Nampitsi-wiri, itomi Simón. 27 Ikanta iwawakaro Judas yatantaitari. Ari ikaaripiro-siri-takaa-nakiri Kamaari. Ikantziri Jesús: “¡Judas! Pantiro sintziini pikinkisirii-tzitakari.” ‡ 28 Iro kantacha tikatsi aparoni ikaratzi iwajiita kimatha-tirini Jesús opaita ikantan-tariri. 29 Isiyakaan-tatzii ikantatziiri: “Pijati pamananti aimosirinkyaari.” Tima iriitaki Judas owiriri kiriiki. Isiyakaantzi pasini-payi, ikantatziiri: “Pijati pamananti ampayitiriri asinonkai-nkari.” 30 Ikanta ithonka-nakiro iwanakaro Judas yatantaitari, jatanaki. Aritaki tsitini-tanaki.

Owakirari Ikantakaan-taitsiri

31 Aritaki jatanaki Judas, ikantzi Jesús: “Monkara-tapaaka iroñaaka iwajinoka-sitan-tajyaarori iwaniinkaro Itomi Atziri. Ari iñiitairori aajatzi iwaniinkaro Pawa. 32 Aririka iñiitajiro iwaniinkaro Pawa, iñiitai-tyaaro aajatzi iwaniinkaro itomi, iriitaki Pawa ñaakantaironi. Iroñaakata-jaantaki iñaakantiro. 33 Notomiiti, kapichi-tapaaki nosaiki-moyita-najimi. Oshiki pamina-mina-witajyaana, airo piñaajina. Iro kantacha aritaki nokantzi-takari ashininka-payi Judá-iti, irojatzi napiitzi-tyaamiri nonkantimiro awirokaiti: ‘Airo pimatziro pijatai tsika nosaikai naaka.’ 34 Iroka owakirari nokanta-kaantsiri: ‘Ontzimatyii pintakota-wakai-yitajyaa. Nokimita naaka notakoyitami, ari pinkimi-tanajyaari awirokaiti, pintakota-wakai-yitajyaa.’ 35 Aririka pintakota-wakaa-najyaa awirokaiti, ari iyoitaimi maaroni awiroka-yitaki noyomitaani.”

Ikiinkithatakotziro Jesús imanakotiri Pedro

(Mt. 26.31-35; Mr. 14.27-31; Lc. 22.31-34)

36 Ikanta Simón Pedro isampita-nakiri Jesús: “¡Pinkatharí! ¿Tsikama pijatika?” Ikantzi Jesús: “Tsika anta nojati naaka, airo okantzi piyaatina iroñaaka, irooma apaata aritaki onkantaki piyaatina.” 37 Aikiro isintsi-tatzii Pedro, ikantzi: “¡Pinkatharí! ¿Paitama airo okantanta noyaatimi iroñaaka? ¡Aritaki nosiniwinta-kyaami naaka!” 38 Ikantzi Jesús: “¿Omapiroma pisiniwintyaana? Tikira-mintha iñiita waripa, mawasatzi pinkanti: ‘Ti noyotiri Jesús.’ Omapiro.”

14

Isiyaro Jesús Awotsi Yariitan-taitari Asitairiki

1 “Airo piwasiri-waijiita. Pawintyaari Pawa, pawintyaana aajatzi naaka. 2 Anta iwankoki Asitanari tzimatsi oshiki tsika anampita-pajyaaro. Airomi otzimi, airo nokantzimi nojataji nowitsika-pajimi tsika pinampi-yitapa-jyaaro awirokaiti. 3 Aririka nojataji, nowitsika-yitajimi tsika pisaikaji. Impoña nompiya-sitajimi, naakata-jaantaki aanajimini. Pisaika-yitaji tsika-rika nosaika-jaantaji naaka. 4 Piyojii-tziro awirokaiti awotsi ijatantaitari tsika nojataji naaka.” 5 Iro kantacha ikantanaki Tomás: “Pinkathari, ti noyojiiti tsika pijati. ¿Tsikama nonkantyaa noyotan-tyaarori awotsi?” 6 Ikantzi Jesús: “Naakataki Awotsi, Iriipirori, Añaantsi. Apatziro impampitha-wooki-taitina naaka, aritaki yariitai-takyaa isaiki Pawa, Asitairi. 7 Ari piyopiro-tajinami naaka, aritaki piyotairimi Asitanari. Ari piyomai-tyjari iroñaaka, tima iriitaki piñakiri.”

8 Ikantzi Felipe: “Pinkatharí, intsityaa piñaakainari Asitamiri. Tima tikatsi pasini nonintziri.” 9 Ikantziri Jesús: “Felipe, aritaki osamanitaki notsipa-yitakami awiroka-payi, ¿tikirama piyotina? Ikaratzi ñaakinari naaka, iñaakiri Asitanari. ¿Paitama pikantantari: ‘piñaakainari Asitairi’? 10 ¿Tima pinkimisantina ari nokaratziri Asitanari, ari ikaratana irirori? Okaratzi nokanta-yitziri, tira naaka nintakaa-sityaaroni noñaawintimiro. Iriitaki Asitanari tsipa-siri-tanari, iriitaki antakaa-yitanarori yanta-wairi. 11 Pinkimisantina nokantakimi ari nokaratziri Asitanari, ari ikaratana irirori. Okompitzi-motami-rika nokanta-kimiri, pinkimisantinami piñaakina notasonka-wintan-tayitaki.

12 Inkarati kimisanta-jinani naaka, ari inkimita-jyaana naaka intasonka-wintan-tayitaji. Aritaki imapiro-tanakiro intasonka-wintanti, anaanakiro okaratzi iñaakoi-takinari naaka, tima irootaintsi nojataji naaka nontsipa-tapajyaari Asitanari. Omapiro. 13 Onkarati pinkami-yitajinari awirokaiti pawintaajana, aritaki nokantakimiro. Irootaki ikimosiriwintan-taityaariri Asitanari, iñiitiro-rika okaratzi itasonka-wintan-tayitaki Itomi. * 14 Onkarati pinkami-yitajinari awirokaiti pawintaajana, aritaki nokantakimiro.”

Ikasiya-kaitairi Tasorinkantsi

15 “Aririka pintako-tajyaana, aritaki pinkimisantairo nokanta-yitzimiri. 16 Aritaki nonkampi-tajiri Asitanari intyaankaimi pasini Ookaka-win-taimini, 17 Tasorinkantsi-pirori inatyii, iriitaki tsipata-piinta-jyaamini. Iriima osaawi-satziiti airo itsipatari irirori, tima ti iñiiri, ti iyotiri. Irooma awirokaiti piyojii-tziri, isaikimo-taimi, iriitaki tsipa-siri-tajyaamini.

18 Airo pikimitari miritzi yookai-tziri, aritaki nompiyi nontsipa-tajyaami. 19 Irootaintsi, airo iñaayitaana osaawi-satziiti. Iro kantacha awirokaiti aritaki piñaayi-tajina, añaanita-tsiri pinkanta-yitajyaa, tima añaanita-tsiri nonatzi naaka. 20 Aripaiti piyojiitaji notsipa-siritari Asitanari, aajatzi awirokaiti pitsipa-siritana, ari nokimitari naaka notsipa-siri-tajami awirokaiti. 21 Inkarati kimisanta-jinani, iñaakan-tziro iroopirori itakotana. Irootaki intakotan-tajyaariri Asitanari, aajatzi naaka nontako-tajyaari, aritaki noñaaka-yitajyaari.” 22 Ikanta Judas (kaari Nampitsi-wiri) isampita-nakiri: “Pinkatharí, ¿Paitama piñaakan-tajyaanari naakaiti, airo piñaaka-yitaari pasini-payi?” 23 Yakanaki Jesús: “Ikaratzi itakotanari naaka, ikimisanta-waantitana. Irootaki intakotan-tajyaari Asitanari. Ari nokaratziri Asitanari nontsipa-siri-yitajyaari yokapayi. 24 Iriima kaari itakotyaanani, ipiyatha-waanti-takana. Ti naaka yotasiwai-tyaaroni okaratzi nokanta-yitakimiri, Tima asitanari ontyaanka-kinari iriitaki oyotakaa-yitaki-narori.

25 Nokaman-tatziimiro iroka-payi ainiro nosaiki-moyitzimi. 26 Iriima Tasorinkantsi, Ookakaa-wintimini, intyaankimiri Asitanari impoyii-tyaanani, iriitaki yomitaa-paaki-mironi maaroni, inkinkithasirita-kayimiro okaratzi nokanta-yitakimiri. 27 Kamiitha pisaika-yitaji. Iro kantacha ti noñaawinta-tyiiro tsika okanta isaikakaantzi osaawi-satzi-payi. Naaka matzirori pisaikan-tajyaari kamiitha. Airo piwasiri-waitasita, airo pitharowa-siwaita. 28 Aritaki pikimayi-takina nokantaki: ‘Irootaatsi nojataji, iro kantacha aritaki nompiya-sitajimi awiroka-payi, ari ankarataji asaikayitaji.’ Ari pintako-piro-tyaanami, airomi piwasiri-waitami nookayi-tanajimira, aritakimi pinkimo-siri-winta-kinami piyotaki nojatatyii Asitanariki, anaatai-kinari natzirita-paintzira. 29 Nokaman-tzita-tyaamiro iroñaaka, aririka omayitakyaa, pawintyaana naaka. 30 Airo nokinkitha-waita-kayi-taami, tima awotsikitaki Kamaari pinkathari-wintan-tatsiri kipatsiki. Tima ti impinkathari-wintina naaka. 31 Iro kantacha ontzimatyii nonkimisantajiri Asitanari, irootaki iyotantyaari atziri-payi notakotari naaka Asitanari, nantziniri okaratzi ikantanari irirori. Pinkatziya-yitanaji. Thami ajataji.”

15

Ikimitaro Jesús oponkitzi-pirori pankirintsi

1 Aikiro ikantana-kitziri Jesús iyomitaani-payi: “Naaka kimitarori oponkitzi-pirori pankirintsi. Iriima Asitanari ikimitari pankitzirori. 2 Airorika okitho-kitzi nochiwotha, ichikiro asitarori. Irooma kithoki-tatsiri, iwamiitha-chiwo-tziro, ikaankiityaa-kotziro onkithoki-piro-tantyaari. 3 Tima kaankiityaa-koyitakimi iroñaaka awirokaiti, okantakaami ñaantsi-payi nokaman-tayita-kimiri. 4 Tima ti okithokitzi aparoni ochiwotha pankirintsi chiworyaa-thata-tsiri, ontzimatyii oshookan-tyaaro oponkitzitha. Ari okimitari airorika poisokirotana naaka, airora okantzi pantayi-tajiro kamiithari. 5 Naaka kimitakarori oponkitzi pankirintsi, irooma awirokaiti pikimitakaro nochiwotha-payi. Tima inkarati oisokiro-tanari naaka, ari nokimi-tzita-kariri irirori, kimiwaitaka onkithoki-piro-taimi. Airorika pitsipa-siritana naaka, airo pimatziro pantirimi. 6 Ikaratzi kaari oisokiro-tyaanani naaka, ari nookayitanajiri. Ari inkimita-jyaaro kamachiwo-thata-tsiri pankirintsi, yaitziro intayiitiro. 7 Oisokiro-rika piwayitajina, piriipiro-winta-najiro okaratzi noyomitaa-yitakimiri, aritaki ikantakimiro Asitanari onkarati pinkami-tajiriri. 8 Aririka pisiya-kota-kyaaro kithoki-piro-tatsiri pankirintsi, aritaki iyoitajimi awiroka noyomitaani. Irootaki impinka-thaitan-tyaariri Asitanari. 9 Oshiki notakoyi-takami awirokaiti, nosiyakari Asitanari itakotana naaka. Panintaa-waita-jyaaro notakoyi-taami. 10 Aririka pinkamai-tanajyaaro pinkimisantairo nokanta-yitakiri, ari panintaa-waita-jyaaro nitakotami, nokimitajiro naaka nokimisantziri Asitanari nanintaa-waitaro itakotana. 11 Iro nokamantan-tamirori iroka-payi pinkimo-siritan-tajyaari maaroni awirokaiti, nokimitajiro naaka.

12 Iroka noñaani nokantzi: Ontzimatyii pintakota-wakai-yitajyaa nokimitajiro naaka nitakoyi-taami awirokaiti. 13 Tzimatsi-rika atsipiwintariri inkamawintiri yaapatyaani, iñaakan-tatziiro itako-piro-tanta. 14 Naapatyaani piinayitaji awirokaiti, aririka pantayi-tanajiro okaratzi nokantzimiri. 15 Ari okarata-paaki nokimita-kaantami ompirataari, tima aparoni ompirataari ti iyotiro okaratzi yantziri ompiratariri. Awiroka naapatyaani-payi iroñaaka, tima nonkaman-tajimiro maaroni ikamanta-kinari Asitanari. 16 Ti awirokaiti yosiitinani, naaka oyosiiyi-tajimi awirokaiti. Naakataki ontyaanka-yitakimi tsika-rika-payi, pinkimi-takota-jyaaro pankirintsi kithoki-piro-tatsiri. Irootaki imatantyaamirori Asitanari ompaityaa-rika pinkami-tinari pawintaajana. * 17 Iroka noñaani nokantzimiri: Ontzimatyii pintakota-wakai-yitajyaa.”

Inkisaniinta-nakimi osaawi-satziiti

18 “Aririka piñaayi-takiro inkisa-niinta-yitanakimi osaawi-satziiti, pinkinkithasiritiro ari ikantai-takina naaka ikisa-niinta-waitai-takina. 19 Irojatzimi pisiyakoyityaari osawi-satziiti, aritaki intakoyi-takyaamimi, ikimita-wakaa irirori itakota-wakaa-jiita. Iro kantacha noyosi-yitajimi naaka, irojatzi pikimiyi-witari osaawi-satziiti, irootaki ikisaniintan-tamiri. Osiyawai-takaro iroñaaka kaarimi awiroka osaawi-satziiti. 20 Pinkinkithasiritiro nokantzi-takamiri: Tira añii pinkatha-tirini ompirataari yanaakotiri ompiratariri impinka-thaitiri. Ari inkantai-timiri awirokaiti inintaiti iwaitimi, ikimitai-takina naaka. Ikaratzi kimisanta-waanti-takinari naaka, aritaki inkimisanta-yitaimi awirokaiti. 21 Irootaki inintai-tantyaari iwaitimi, tima awirokaiti noyomitaani-payi. Tima onkanta-kaantiro aajatzi ti iyotajina Pawa ontyaanka-kinari aka. 22 Airo otzimayi-tzimi iyaaripirotani yokaiti, airo nopokimi noyomitaa-yitajiri. Iro kantacha airo okantaji iroñaaka yookakaa-winta-jyaaro iyaari-pironka. 23 Ikaratzi kisaniinta-kinari naaka, ikisaniintzi-takari Asitanari. 24 Airo otzimimi iyaaripirotani, airo notasonka-wintzi-motzirimi iñaanta-karori kaari iñaapiintaitzi. Okantawitaka iñaayitakiro, aikiro ikisaniinta-tyaana naaka, ikisaniintzi-takari aajatzi Asitanari. 25 Iro kantacha, irootaki omonkara-tantyaari sankinarintsi, kantatsiri:

Ikisaniinta-siwai-taitakana.

26 Iro kantacha aritaki notyaanka-jimiri Tasorinkantsi ‘Ookaka-wintatsiri’ poñaachari tsika isaiki Asitanari. Iriitaki iyosirita-kaimini, irijatzi kinkitha-takota-jinani kamiitha naaka. 27 Tima kamiitha pinkinkitha-takoyi-tajina awirokaiti, tima pitsipata-piintakana owakira itantana-karori.”

16

1 “Iro nokanta-yitan-tamirori iroka-payi, airo piwashaantantaro pawintaa-siri-tyaana. 2 Tima airo isinitai-tzimi pinkyaa-yitaji tsika yapatota-piintaita. Aritaki iwamaitakimi, iñaajaanti yantatziiniri Pawa kamiithari. 3 Irootaki yantantarori, tima ti iyotajiri Asitanari, ti iyotina aajatzi naaka. 4 Iro kantacha nokaman-tzita-tyaamiro iroka, tima aririka omayitakyaa apaata, pinkinkithasirityaa aritaki nokaman-tzita-kamiro.”

Yantakaan-tziri Tasorinkantsi

“Tira nonkaman-tzityaamiro owakiraini, tima irojatzi notsipa-yitami. 5 Iro kantacha jatakina iroñaaka nontsipa-tapajyaari ontyaanka-kinari. Tikatsi aparoni sampitinani, inkanti: “¿Tsikama pijatajika?” 6 Apatziro piwasiri-jiita pikimakina nokaman-takimi. 7 Pinkimi nonkaman-timiro iroopirori. Iro kamiitha-tzimo-timini awirokaiti nojataji. Tima airorika nojataji, airo ipoki paitachari ‘Ookakaa-wintatsiri’ intsipa-siri-tajyaami. Irooma aririka nojataji, naaka tyaanka-pajirini. 8 Aririka impokapaaki Tasorinkantsi, iriitaki oiñaaronta-paaki-niriri ikinkithasiri-waitari osaawi-satzi, tima inkina-waitashitaka ikinkithasiri-takotziro tsika okantakota kaari-pirori, tsika okantakota kamiitha-siri-taantsi, tsika okantakota mishakowintaantsi. 9 Ari iyotakaa-yitajiri kaari-pirori onatzii airorika ikimisantaitana naaka. 10 Ari iyotakaa-yitajiri irootaki kamiitha-siri-taantsi, nowamiitha-siri-tantzi naaka, tima aririka nojataji isaiki Asitanari airo iñiitaana. 11 Ari iyotakaa-yitajiri tsika okantakota mishakowintaantsi, tima aritaki imishakowintakiri Asitanari pinkathari-wintziriri osaawi-satzi.

12 Tzimatsi oshiki nonkantimiri, iro kantacha aritaki anaanakimi okaratzi nokanta-yitakimiri, airo pikimatha-tziro iroñaaka. 13 Aririka impokaki Tasorinkantsi, iriitaki yotakaa-paaki-mironi maaroni iroopirori. Airo iñaawai-tasitaro inintayi-tziri irirori, ikamantan-tairo okaratzi ikantziriri Asitariri. Iyotakaa-jimiro onkarati awisatsini apaata. 14 Iriitaki kimajinani noñaawaitiro, iwawisayi-maityaamiro awirokaiti, ari iyoitajirori nowaniinkaro. 15 Tima okaratzi iyotanitari Asitanari, irojatzi noyotanitari naaka. Irootaki nokantantari: ‘Iriitaki kimajinani noñaawaitiro, iwawisayi-maityaamiro awirokaiti.’ ”

Piwasiri-tarika, aritaki pinkimo-siri-yitaji

16 “Kapichi-tapaaki airo piñaayi-taana, iro kantacha aririka osamani-witakyaa kapichiini aritaki piñaajina. Tima nojatatyii naaka isaikira Asitanari.” 17 Ari isampita-wakaanaka iyomitaani, ikantzi: “¿Paitama ikantako-tziri? Ikantayi-takai kapichi-tapaaki airo añaayitairi, iro kantacha aririka osamani-witakyaa kapichiini aritaki añaajiri, tima ijatatyii isaikira Asitariri. 18 ¿Paitama ikantako-tziri ‘kapichi-tapaaki?’ Ti ankimathatiro paita ikantako-tziri.” 19 Ari iyotaki Jesús inintajii-tatzii isampitiri iyomitani-payi, ikantanakiri: “Nokanta-jiitakimi: ‘Kapichi-tapaaki, airo piñaayi-taana, iro osamani-witakyaa kapichiini aritaki piñaajina.’ ¿Irootakima pisampita-wakaa-wintari? 20 Pinkimi nonkantimi. Oshikira piraawai-tajyaa, piwasiri-waitajyaa awiroka-payi. Iriima osaawi-satzi-payi oshiki inkimo-siri-jiiti. Omawitakyaa piwasiri-jiityaa awiroka-payi, aritaki piñaajiro apaata pinkimo-siri-yitaji. Omapiro. 21 Aririka ontzimaa-nitzimati aparoni kooya, okimaatsi-waita. Iro kantacha aririka intzimaki iinchaaniti, ompyaako-tanakiro okimaatsi-waitaka, oshiki onkimo-siri-wintiri iinchaa-nikiti. 22 Ari pikantakari awirokaiti iroñaaka, oshiki piwasiri-waitaka. Iro kantacha aririka nompiya-sitajimi, oshiki pinkimo-siri-tanaji, tikatsi owasiri-takaa-jyaamini. 23 Apaata aririka omonkara-tajyaa nokantakiri tikatsi pisampi-tinari naaka. Tima iriitaki Asitanari opayitaji-mironi ompaityaa-rika pinkami-tajiriri, tima pawintajana naaka. * 24 Pamana-piintziri Asitanari pikowako-tziri opaiyita-rika, pikampi-tasiwai-takari. Irooma iroñaaka aririka pinkowa-kotajiri, pawintaa-jyaana naaka. Aritaki pinkantyaa pinkowakota-piintajiri, aritaki imatakimiro, irootaki pinkimo-siri-pirotan-tajyaari.”

Noitsinampaakiro naaka osaawi-sato

25 “Nosiyakaa-winta-tziimiro okaratzi nokinkithata-kayimiri. Iro kantacha irootaintsi omonkara-tajyaa airo nosiyakaa-winta-jimiro, koñaaroini noñaawinta-jimiri Asitairi. 26 Apaata awiroka-payi kamitairini Asitanari opaiyita-rika, tima naaka pawintaa-yitaja. Tira naaka kamita-kowinta-jimini awiroka-payi. 27 Tima intakoyi-taami Pawa. Irootaki itakotan-taamiri, tima pintako-yitajana naaka, pikimisantakina nopoñaaro naaka isaiki Pawa. 28 Nopoñaaka isaiki Asitairi nopokan-takari aka kipatsiki. Iroñaaka nooka-najiro kipatsi nojataji isaiki Asitairi.”

29 Ikantajiitzi iyomitaani: “Iroñaaka koñaatanaki pikinkitha-takotziri, ti pisiyakaa-winta-waitiro. 30 Noñaakimi iroñaaka piyotziro maaroni, ti onkowa-jaantyaa impaityaa sampitimini, piyotziro ikinkithasiri-taitari. Irootaki nokimisantantari omapiro pipoñaaka isaiki Pawa.” 31 Ikantzi Jesús: “¿Kimisanta-yitajimima iroñaaka? 32 Irootzi-mataki iroñaaka pisiyayi-tanaki aparo-payi, pinkinayiti tsika-rika, ari pooka-nakina apaniroini. Iro kantacha titzimaita nosaiki apaniro, itsipatana Asitanari. 33 Nokaman-tatziimiro iroka-payi piñaantyaarori kamiitha pisaiki pintsipa-tyaana naaka. Aka osaawiki, oshiki pinkimaatsi-waityaari awirokaiti. Iro kantacha, pisintsi-siriyiti. Tima noitsinampaakiro naaka osaawi-sato-payi.”

17

Yamana-kotziri Jesús Iyomitaani-payi

1 Ikaratakiro Jesús ikinkitha-waita-kairi iyomitaani-payi, aminanaki inkitiki, ikantanaki: “Asitanarí, monkarata-paaka piñaakan-tajyaariri atziri-payi iwaniinkaro pitomi, iñaakan-tairo irirori pitomi piwaniinkaro awiroka. 2 Awirokataki owakiriri ipinkathari-wintan-takariri maaroni atziri-payi, irootaki yañaayitan-tajyaari ikaratzi pasita-kaakariri. 3 Aririka iyotajimi apatziro Pipawa-pirotzi awiroka, aririka iyotajiri pintyaankakiri Saipatzii-totaari Jesús, aritaki yañaayitaji. 4 Nomatakiro noñaakan-takiro piwaniinkaro aka kipatsiki, nothotyaakiro pikanta-kinari nantiro. 5 Asitanarí, nonintzi nontsipata-jyaami iroñaaka, aritaki ankarati añaayitairo awaniinkaro, akimita pairani tikira-wintha awitsikiro kipatsi.

6 Tima piyosiitajiri osaawi-satzi ikaratzi pasita-kaajanari naaka, noyomitaa-yitajiri tsika pipaita awiroka. Awiroka asitzi-takariri pairani, iriitaki pasita-kaajanari naaka. Nomatakiri nokimisanta-kaajiri piñaani. 7 Irootaki iyotantari iroñaaka, okaratzi noyota-nitari naaka, awirokataki oyotakaa-yitanarori. 8 Tima noyomitaa-yitajiri okaratzi piyota-kayinari, ikimisanta-yitanaji iriroriiti. Ikinkithasiritanaja omapiro nopoñaaro pisaiki awiroka, ikimisanta-yitanaji awirokataki ontyaanka-kinari. 9 Irootaki nokamita-kowintan-tariri naaka yokaiti. Kaari nonkamita-kowinti nampita-siwaitarori kipatsiki, apatziro nokamita-kowintziri ikaratzi pasita-kaanari, tima awirokataki asiyitariri. 10 Tima inkarati nasitari naaka irijatzi pasitari awiroka. Ikaratzi pasitari awiroka irojatzi nasitari naaka. Iriiyitaki oñaakan-tayitairori nowaniinkaro. 11 Airo nosaikanaji aka osaawiki, nojataji nontsipata-pajyaami awiroka, irooma yokapayi aikiro isaikana-kitzii. Asitanarí Tasorintsi, paamaako-wintyaanari, pimatan-tyaari pisintsinka pipakinari naaka pairani, irootaki iwichaa-wakaan-tyaari, akimita-wakaa aroka. * 12 Tima ainiro notsipa-yitari aka osaawiki, naamaako-wintantari pisintsinka pipakinari. Tikatsi pyaasi-waita-chani. Apatziro inkanta-kaiyaaro ipaitai-tziri ‘Otomi pyaasi-itaantsi,’ iriitaki monkarata-kaiyaaroni ikinkithatai-takiri Sankinarintsi-piroriki. 13 Iro kantacha iroñaaka nojataji pisaikinta awiroka. Irootaki nokantan-tayitarori iroka-payi ainiro nosaiki aka osaawiki, irootaki inkimitan-tyaanari inkimo-siri-jiiti kamiitha yokapayi. 14 Noyomitaa-yitajiri piñaani, irootaki ikisaniintai-tanta-nakariri, tima ti isiya-najyaari osaawi-satzi-payi. Nokimita naaka ti osaawi-satzi nonatyii. 15 Ti nonkowa-kotimi paayitajiri isaikira aka osaawiki, apatziro paamaako-winta-jyaari ikaaripirota-kaitziri = kari. 16 Nokimita naaka ti osaawi-satzi nonatyii, aajatzi yokapayi ti isiyana-jyaari osaawi-satziiti. 17 Pinkanta-kaiyaaro awiroka pasitan-tajyaariri iroopiroini. Tima iriipirori onatzii piñaa-nitari awiroka. 18 Pikimitaakina naaka pintyaankakina nosaiki-moyitiri osaawi-satziiti, ari nonkimitzi-tyaari naaka nontyaanka-yitiri isaikimo-yitiri osawisatziti. 19 Okowa-pirotatyaa iroñaaka natsipi-winta-jyaari yokaiti pasita-kaiyaanari naaka. Ari onkantyaa pasitan-tajyaariri awiroka yokapayi.

20 Ti apatziro nonkampita-kowintiri yokaiti, nokamita-kowintziri inkarati kimisanta-jinani aririka inkinkithata-kaayitairi yokaiti. 21 Namanako-wintziri maaroni yokaiti iwichaa-wakaan-tajyaari, aparoni inkantajyaa iwichaa-najyaami awiroka. Asitanarí, akimita aroka awichaa-wakaa-jiityaa, ari inkimiyita-jyaari irirori iwichaa-wakaa-pirotajyaa, irootaki inkimisantan-tajyaari osaawi-satzi-payi awirokataki ontyaanka-kinari. 22 Iroka nowaniinkaro, okaratzi piñaaka-yitakinari awiroka, irojatzi nomatairi naaka noñaaka-yitajiri iriroriiti. Ari iwichaa-wakaa-pirotyaari, akimita-wakaa aroka. 23 Tima pintsipa-sirityaana awiroka, ari nonkimi-tzita-jyaari naaka nontsipa-sirita-jyaari iriroriiti, irootaki iwichaa-wakaanta-pirotyaari. Irojatzi inkinkithasiritan-tyaari osaawi-satziiti awirokataki ontyaankakina, antaroiti pitakoyitakari pikimitaakina naaka antaroiti pitakotakana. 24 Asitanarí, awirokataki asitakaa-kanariri yokaiti, nonintzi intsipa-yitajyaana tsika nosaikaji naaka, ari iñaayitairori nowaniinkaro. Awirokataki owaniinkata-kaakanari, tima pitakotzi-takana awiroka tikira-mintha owitsikyaa kipatsi. 25 Asitanari tampatzika-siriri, ti iyoitimi osaawi-satzi-payi. Iro kantacha noyotzimi naaka, aajatzi ikimitaka yokaiti iyotzi awirokataki ontyaanka-kinari. 26 Noyomitaa-yitajiri tsika pipaita awiroka, aikiro nojatakaa-tyiiro noyomitairi, tima nontsipa-sirita-jaari, nontako-yitajaari pikimitaakina naaka pitakotana.”

18

Yaitakiri Jesús

(Mt. 26.47-56; Mr. 14.43-50; Lc. 22.47-53)

1 Aritaki ithonka-nakiro Jesús yamanaki, sitowanaki itsipata-naari iyomitaani ijatiro intatzikironta Chiinkaariniki. Ari isaikapaaki Jesús aajatzi iyomitaani-payi anta pankirintsi-masiki. 2 Iñiiro anta irirori Judas pithoka-sitan-taniri, tima ari isaikaa-piintziri Jesús maaroni iyomitaani anta. 3 Ari yariita-paaka Judas itsipata-paakari owayiri-payi aajatzi aamaako-wintan-tatsiri, iriitaki ityaankakiri ijiwari Ompira-tasorintsitaari, aajatzi irasi Nasitantaniri-payi. Yamayitaki ipasa-minto, yamaki aajatzi yoota-minto. 4 Iro kantacha Jesús iyotzitaka onkarati awishii-motirini, isitowa-sita-nakiri, isampita-wakiri: “¿Paitama pamina-minatziri?” 5 Ikantajiitzi yokaiti: “Namina-minata-tziiri Jesús Kasiyakaa-wini-satzi.” Ari ikantzi Jesús: “Naakataki.” Arira itsipatakari Judas pithoka-sitantaniri ikaratzi pokasita-kiriri Jesús. 6 Ikantawa-kirira Jesús: “Naakataki” ipiya-pontho-jiitanaka itaapiiki, tyaajiitanaki. 7 Yapiita-nakiro Jesús, ikantziri: “¿Paitama pamina-minatziri?” Ari ikantajiitzi irirori: “Namina-minata-tziiri Jesús Kasiyakaa-wini-satzi.” 8 Ari yapiita-nakiri Jesús, ikantziri: “Aritaki nokantakimi naakataki. Naaka-rika pamina-minatzi, pintyaantairi notsipa-yitakari, ijayita-jiita.” 9 Ari omonkaratari ikantzi-takari Jesús: “Asitanarí, ikaratzi pasita-kaakanari, airo ipyaakaan-tawaita aparoni.” 10 Ikanta Simón Pedro, otzimi-motziri irirori isataa-minto, inoshika-nakiro, itotzitakiri iyimpita-piro-nampi paitachari Malco, impiratani Ompira-tasorintsi-pirori. 11 Ikantziri Jesús yoka Pedro: “Piwajiro pisataa-minto. Iriitaki Asitanari sinita-kinari nonkimaatsi-waityaa, ¿airoma okantzi nomonkaratiniri?” *

Yaitanakiri Jesús Ompira-tasorintsi-piroriki

(Mt. 26.57-58; Mr. 14.53-54; Lc. 22.54)

12 Ikanta owayiri-payi itsipatakari ijiwari, aajatzi aamaako-wintan-tatsiri ityaantani Judá-iti, yairika-nakiri Jesús, yoosita-nakiri. 13 Ari yitapaintaro ikinakaa-nakiri iwankoki Anás. Tima iriiwitaka irikonkiri Caifás. ompira-tasorintsi-pirori. 14 Yoka Caifás iriitaki kantakiri pairani Judá-iti: “Irootaki kamiithata-tsini inkama-winta-yitai aparoni atziri.”

Ikyaaki Pedro iwaankiiri-tsitiki Anás

(Mt. 26.69-70; Mr. 14.66-68; Lc. 22.55-57)

15 Ikanta Simón Pedro aajatzi pasini oyomitaari, iyaatako-winta-nakiri Jesús. Yoka pasini oyomitaari, iñaapiintani inatzii Ompira-tasorintsi-pirori, irootaki ikyaanta-paakari iyaatako-wintakiri Jesús. 16 Ari ikatziya-paaka Pedro intakiroki otantorintsi. Tima yoka pasini oyomitaari iñaapiintani inatzii Ompira-tasorintsi-pirori, ikinkitha-waita-kaakiro aamaako-wintarori asitako-rontsi, ominkyaakiri aajatzi Pedro. 17 Okanta aamaako-wintarori asitako-rontsi, isampitakiri Pedro: “¿Tima awiroka iyomitaani atziri?” Akanaki Pedro, ikantzi: “Ti naaka.” 18 Tima onkatsinkaityaatzii anta, ari iwaamajiitaki paamari yokapayi ompirataari itsipayitakari aamaako-wintan-tatsiri. Ari ikatziyaka yakitsi-jiita. Ari ikaratzitari aajatzi Pedro, yakitsi-jiita paamariki.

Anás isampitziri Jesús

(Mt. 26.59-66; Mr. 14.55-64; Lc. 22.66-71)

19 Ikanta ijiwari Ompira-tasorintsitaari yitanakari Jesús isampita-kowintziniri iyomitaani-payi, opaita iyomitaan-tayitziri. 20 Ikantzi Jesús: “Nokinkithatakaa-piintakiri maaroni atziri. Noyomitaanta-piintaki yapatota-piintaita aajatzi anta tasorintsi-pankoki, tsika yapatota-piinta-jiita maaroni Judá-iti. Tityaa nomanakaiyaaro okaratzi nokinkitha-yitziri. 21 ¿Paitama pisampitan-tanari naaka? Pisampitiri ikaratzi kimakinari. Iriitaki yotzirori nokanta-yitakiriri.” 22 Ikanta ikaratakiro Jesús ikinkitha-waitaki, aparoni aamaako-wintan-taniri ipasa-porota-nakiri, ikantziri: “¿Arima pinkantiri pakiri Ompira-tasorintsi-pirori?” 23 Ikantzi Jesús: “Tzimatsi-rika kaari-pirori noñaawaitakiri, pinkantinaro tsika otzimi. Irooma kamiitha-rika okaratzi noñaawaitakiri. ¿Paitama pipasa-porotan-tanari?” 24 Ikanta Anás ti yoosiryaakotakantiri Jesús, ityaankakiri isaikira Caifás ompira-tasorintsi-pirori.

Ikantzi Pedro: Ti noñaajiri Jesús

(Mt. 26.71-75; Mr. 14.69-72; Lc. 22.58-62)

25 Irojatzi ikatziyaka Pedro yakitsi-waita paamariki. Ari isampitai-takiri, ikantai-tziri: “¿Kaarima awiroka iyomitaani yoka atziri?” Imanakonataka Pedro, ikantzi: “Ti naaka.” 26 Okanta osamaniitaki isampitairi aajatzi impiratani Ompira-tasorintsi-pirori, iriitaki ishininka-thori itotzitakiri inkaaranki Pedro iyimpita, ikantziri: “¿Kaarima awiroka noñaaki itsipatami anta pankirintsi-masiki?” 27 Yapiita-nakiro Pedro imanakota, aripaiti iñaanaki waripa.

Yaitanakiri Jesús isaiki Pilato

(Mt. 27.1-2,11-31; Mr. 15.1-20; Lc. 23.1-5,13-25)

28 Aritaki kitaititzi-mataki, imisitowai-tanajiri Jesús iwankoki Caifás, yaitanakiri isaiki Pilato ijiwari wirakocha-payi. Ti inkyaajiita-paaki Judá-iti iwankoki Pilato, tima aririka inkyaa-wankotiri ipiyathatakaro Ikantakaan-taitatsiri ipinkakaantaitsiri, airo okantzi yoimoshirinkiro kitaitiri Anankoryaantsi. 29 Irootaki isitowan-tapaakari intakiroki Pilato, ikinkitha-waita-kairi, ikantziri: “¿Paitakama yantakiri yoka atziri?” 30 Ikantajiitzi: “Airomi ikaaripirotzimi yoka, airotyaa namirimi aka.” 31 Ikantzi Pilato: “Paanajiri awiroka-payi, piyotziro ikantakaan-taitzimiri tsika pinkantiri piwasankitairi.” Ikantajiitanaki Judá-iti: “Tima ti pisinitina nowiiri noshininka-payi.” 32 Ari omonkaratakari ikantzi-takari Jesús tsika onkantyaa iwamaitiri.

33 Ikanta ikyaa-panaatzi Pilato inthompointa iwankoki, ikaimapaakiri Jesús, isampitakiri: “¿Awirokama Iwinkathariti Judá-iti?” 34 Ikantzi Jesús: “¿Piyota-sitaroma pisampitanari? Kimitaka tzimatsi kantakimiri tsika nopaita naaka.” 35 Ikantzi Pilato: “¿Naakama ishininka Judá-iti? Tima iriitaki pishininka-payi amakimiri itsipatakari ijiwari Ompira-tasorintsitaari. ¿Paitama pantakiri?” 36 Ikantzi Jesús: “Ti nompinkathari-wintanti naaka aka osaawiki. Ari onkantyaami, aritaki piñaakimi oshiki nowayiriti inkisako-wintyaana, airo yaakaantana Judá-iti. Iro kantacha ti nompinkathari-wintanti naka aka.” 37 Yapiitakiri Pilato isampitziri: “¿Ari, awirokama Pinkathari?” Ikantzi Jesús: “Awirokataki kantain-tsiri. Irootaki notziman-takari, irootaki nopokan-takari aka kipatsiki noñaawintajiro iroopirori. Tima inkarati oisokirotarori iroopirori, ikimisanta-waantitana.” 38 Ikantzi Pilato: “Irojatzi-machiini, iroopirori.” Ikantanakiri, sitowanaki ipiyojiitaka Judá-iti, ikantapajiri: “Ti noñiiro inkinakaa-sityaari yoka atziri.

39 Poimosirinka-piintziro Anankoryaantsi, pamijiitaro nomisitowi aparoni yaakaan-taitziri. ¿Nomisitowa-kaanta-jirima ipaitai-tziri ‘Piwinkathariti?’ ” 40 Ari ikaimajiitanaki maaroni, ikantajiitzi: “¡Airo pimisitowiri yoka! ¡Iriitaki pimisitowi Barrabás!” Tima yoka Barrabás, kosintzi inatzii.

19

1 Ikanta Pilato ipasata-kaanta-nakiri Jesús. 2 Iriima iwayiriti-payi wirakocha yampitataki kitoochii ikimita-kaantakiro amathairintsi, irootaki yamathaitan-takariri Jesús. Ipoñaa ikithaatan-takari kityonka-mankita-tsiri kithaarintsi. * 3 Ipiyotzi-winta-paakari, isironta-minta-waitari ikantajiitziri: “¡Yoka Iwinkathariti Judá-iti!” Ipasa-poro-tzimaitari. 4 Ari yapiitakiro isitowapaji Pilato, ikantapajiri Judá-iti: “Paminiri, yoka nomisitowakiri, ti noñaajiro inkinakaa-sityaari yoka.” 5 Ari isitowa-kaapaakiro Jesús yamathaita-kayi-takari kitoochii, ikithaatai-takiri kityonkamankita-tsiri kithaarintsi. Ikantzi Pilato: “¡Yoka atziri!” 6 Ikanta iñaawakiri ijiwari Impira-tasorintsitaari, aajatzi aamaako-wintarori tasorintsi-panko, ikaimajiitanaki, ikantzi: “¡Pimpaika-kota-kaantiri! Pimpaika-kota-kaantiri!” Ikantzi Pilato: “Yoka, paanakiri awirokaiti Pimpaikaa-kotiri, tima naaka ti noñii ompaita inkinakaa-sityaari yoka. 7 Ikantajiitzi Judá-iti: “Tzimatsi ikantakaan-taitakiri pairani ikantaitzi, ontzimatyii iwamaitiri yoka, tima inkimita-kaanta-siwai-tyaa Itomi Pawa.’ ” 8 Ikimawaki okaratzi ikantaitatakiri, Pilato antaro itharowanaki. 9 Aajatzi ikyaanaji iwinkathari-pankotiki, ikaimakaan-takiri Jesús, isampitakiri, ikantziri: “¿Tsikama pipoñaa-pirotaka awiroka?” Iro kantacha Jesús ti yakiri. 10 Ikantzi Pilato: “¿Airoma pakana? ¿Tima piyoti pinkathari-pirori nonatzii naaka, aritaki onkantaki nopaikaa-kota-kaantimi, ari onkantaki aajatzi nomishitowa-kaantajimi?” 11 Akanaki Jesús, ikantzi: “Airo ikowa-kayi-miromi Jinoki-satzi, airotyaa pipinkathari-piro-wintanami. Irootaki imapirotan-takari ikaaripirotaki yoka amakinari aka, tima anaanakiro okaratzi pikaaripirotzi awiroka.”

12 Aripaiti yamina-mina-witanaka Pilato imisitowa-kaanta-jirimi Jesús, iro kantacha aikiro ikaimajiitatzii Judá-iti ikantajiitzi: “¡Aririka papakaajiri yoka, tira paapatyii-yaari pinkathari-pirori César! ¡Tima inkarati kimitakaan-tawaita-chari pinkathari inatzii, ikisaniinta-tziiri César!” 13 Ikanta ikimaki Pilato, yamakaan-tairi Jesús intakiroki, imisaikai-takiri yaminakoita-piintziri yakowintaari, ipaitai-tziro “Mapipankaa,” iñaaniki Heber-iiti ipaitai-tziro “Gabata.” 14 Irootaki kitaitiri iwitsika-wintai-tantarori Anankoryaantsi yoimoshirinkaitiro, aritaki tampatzikataki ooryaatsiri. Ikantziri Pilato yokaiti Judá-iti: “¡Yoka Piwinkathariti!” 15 Iro kantacha kaimajiitanaki Judá-iti, ikantzi: “¡Piwamairi! ¡Piwamairi! ¡Pimpaikaa-kota-kaantiri!” Ari ikantzi Pilato: “¿Kantatsima nompaikaa-kota-kaantiri piwinkathariti?” Ikantzi ijiwari Ompira-tasorintsitaari: “¡Apatziro César nowinkathari-titari, tikatsi pasini!” 16 Ikanta Pilato, yoipyaajiri Jesús yaanajiri Judá-iti impaikaa-kotiri. Ari yaanajiri.

Impaikaakoi-takiri Jesús irojatzi ikamantakari

(Mt. 27.32-50; Mr. 15.21-37; Lc. 23.26-49)

17 Iriitaki anatana-kirori Jesús incha-kota impaikaa-kotan-tyaari, jataki ipaitai-tziro “Atzirii-toni,” irojatzi ipaitai-tziri iñaaniki Heber-iiti “Gólgota.” 18 Ari impaikaakoi-takiri Jesús anta, itsipatai-takiri apiti pasini atziri, aparoni iwatzika-koitaki irako-piroki, pasini iwatzika-koitakiri yampatiki. 19 intzirika-kaantaki Pilato impaikaakoi-takirira Jesús aparoni sankinarintsi, kantatsiri: “JESÚS KASIYAKAA-WINI-SATZI, IWINKATHARITI JUDÁ-ITI.” 20 Oshiki Judá-iti ñaanata-kirori iroka sankinarintsi, tima ti intaina-piroti nampitsi tsika impaikaakoi-takiri Jesús. Tima isankinai-takiro iroka iñaaniki Heber-iiti, iñaaniki griego, aajatzi iñaaniki wirakocha. 21 Irootaki ipokantakari ijiwari Impira-tasorintsitaari ikantakiri Pilato: “Airo pisankinatziro: ‘Iwinkathariti Judá-iti.’ Onkanta-tyiimi: ‘Kimitakaan-tawaita-chari iwinkathariti Judá-iti.’ ” 22 Ari ikantzi Pilato: “Okaratzi nosankinatakiri, asi owatyiiro osankinataka.”

23 Ikanta imatakiro iwayiriti-payi wirakocha impaika-kotakiri Jesús, yayitanakiri iwiwiryaakoro, isaraakiro okaratzi 4 okota, ipawakai-yitakaro aparoni-payi. Ipoñaa yayitakiri iithaari, ti owawikota-tyaa iroori, aparoni okanta intyii-tziro irojatzi opatzi-kaaki. 24 Ikanta-wakaa-jiita owayiri-payi: “Airo amankaryaa-waitziro iithaari, apatziro añaariwintyaaro, ari añiiro ipaita ayironi.” Ari omonkaratari Sankinarintsi-pirori, kantatsiri:

Ipawakaakaro nomanthaki.

Iñaariwintakaro noithaari.

Irootaki yantajiitakiri owayiri-payi. 25 Tima ari osaikitakari iriniro Jesús tsika ipaikaakoi-takiri otsipatakaro iririnto, María iina Cleofas, aajatzi María Pankothanthaari-sato. 26 Ikanta iñaakiro iriniro Jesús okatziyaka anta otsipatakari iyomitaani itako-pirotari, ikantziro: “Kooyá, iriitaki pintomin-tajyaari yoka.” 27 Ikantanakiri iyomitaani: “Irootaki piniron-tajyaari iroka.” Ari itanakaro María osaika-pankotziri yoka iyomitaani.

28 Tima iyotaki Jesús imonkaratakiro okaratzi ikantakiriri Pawa, ikantanaki: “¡Nomiriwí!” Ari omonkaratari ikinkithata-koita-kiriri Sankinarintsi-piroriki.

29 Ari osaika-kotakiri kipishaari anta kowitziki. Yaitaki incha-tiwa, yankowiitaitaki atsimiyaatironi kipishaari, iwaanka-koita-kiniri ipaantiki Jesús. † 30 Yatsimiya-witawakaro Jesús kipishaari, ikantanaki: “Mataka maaroni.” Ari yoiyotanaka, jatasirin-katanaki.

Isataa-mirikitai-takiri Jesús

31 Tima irootaki kitaitiri iwitsika-wintaitaro kitaitiri imakoryaan-taitari. Ti inintajiiti ijiwari Judá-iti inkatziya-koti impaikakoi-tziri kitaitiriki imakoryaan-taitari, tima iroka kitaitiri irootaki ipinkatha-pirotziri iriroriiti. Irootaki ikantan-takariri Pilato inkaraa-porita-kaantiri paika-kotaari inkaman-tyaari sintziini, iwatzikaryaa-kota-jiriita. 32 Ikanta ijajiitanaki owayiri-payi, ikaraa-porita-paakiri aparoni ikaratakiri Jesús ipaikakoi-tziri, ipoñaa imatakiri pasini. 33 Ari inintzi imatirimi Jesús, Iñaatzii aritaki kamaki. Irootaki kaari ikaraa-poritan-taitari irirori. 34 Iro kantacha aparoni owayiri isataa-mirikitan-takari isataa-minto yoka Jesús, ari oyowanakiri iriraani okonowakaro nijaa. 35 Yoka kinkithatzirori iroka, iriitaki ñaajaanta-kirori. Omapirotatyaa ikamantzimiri irootaki pinkimisantan-tyaari awirokaiti. 36 Irootaki omatanta-yitakari iroka-payi omonkaratan-tyaari Sankinarintsi-pirori, ikantaitaki:

Airo ikaraawaitai-tziniri aparoni itonki irirori.

37 Ikantzi-taitaka aajatzi Sankinarintsi-pirori:

Ari yaminakoi-takiri isataa-mirikitaitiri.

Ikitaitakiri Jesús

(Mt. 27.57-61; Mr. 15.42-47; Lc. 23.50-56)

38 Ikanta José, Tonkaironiitoni-satzi, ikampitajiri Pilato, ikantziri: “Pisinitinari naanajiri Jesús.” Yoka José irijatzi kimisanta-kiriri Jesús, imananikiini ikimisantzi tima itharowan-tatyaari Judá-iti. Ari isinita-kiniri Pilato. Jataki José, yaanajiri. 39 Ari ipokapaakiri aajatzi Nicodemo jatasita-kiriri pairani Jesús tsitiniri, yamakota-paaki kipishaari ikonowai-tziro kasankaari, oshiki otinanka iroka. ‡ 40 Ikanta yoka José aajatzi Nicodemo yaanajiro iwatha Jesús, iponatan-takari manthakintsi yashitan-takaro kasankaari. Tima irootaki yamijiitari Judá-iti ikitata-piintziri kaminkari-payi. 41 Tima anta tsika ipaikaakoi-takiri Jesús, ari otzimiri pankirintsi-masi, ari otzimiri owakirari omorona tsika inkitaitiri kaminkari, tikira inkitatan-tyaaro kamatsiri. 42 Ari iwaitakiriri Jesús, tima okaakiini osaiki iroka omorona. Irootaintsi ariityaa kitaitiri imakoryaanta-piintatari Judá-iti.

20

Yañaantaari Jesús

(Mt. 28.1-10; Mr. 16.1-8; Lc. 24.1-12)

1 Okanta awisanaki kitaitiri imakoryaan-taitari, ananinkanaka María Pankothanthaari-sato ojati omoro-naki tsika iwakoitakiri Jesús. Oñaapaa-tziiro osirinkaaka mapi yasitan-tawitai-takarori omorona. 2 Piyanaka oñiiri Simón Pedro aajatzi pasini oyomitaari itako-pirotani Jesús, osiya-pirota-nakityaa, okantapaakiri: “¡Yaitakiri Awinkathariti, ti ayoti tsika-rika iwaitajiri!” 3 Ikanta Simón Pedro aajatzi pasini oyomitaari, jaitijiitanaki kitataariki. 4 Isiya-piro-witana-kityaa ijajiitanaki. Iro kantacha isiya-pirota-nakityaa pasini oyomitaari, iriitaki itapaakaro yariitaka kitataariki. 5 Yaminapi-witapaaka omoro-naki, iñaapaa-tziiro onaryaa-maitaka iponawita-jitan-takariri, iro kantacha ti inkyaapaaki inthompointa. 6 Irojatzi yariitan-tapaakari irirori Simón Pedro, ikyaapaaki inthompointa, iñaapaa-kitziiro irirori onaryaa-maitaka iponawita-jitan-takariri. 7 Iñiitapaakaro aajatzi manthakintsi yankowitan-tawitai-takariri iitoki, onasita iwaitanajiro ti ontsipatyaaro iponawitai-tanta-kariri, kamiitha itzipyai-tanajiro. 8 Ari ityaapaaki pasini oyomitaari itapaakarori yariitaka kitataariki. Iñaapaakiro irirori okaratzi kantain-chari, ari ikimisanta-pirota-nakiri. 9 Tima tikira ikimatha-wityaro okantziri Sankinarintsi-pirori, aritaki yañaaji Jesús. 10 Ipoñaa ipiyayitaja iwankoki yoka apiti oyomitaari.

Iñaakaaro Jesús María Pankothanthaari-sato

(Mr. 16.9-11)

11 Ari osaiki María ikyaa-piintai-tzira kitataari iraawaita. Okanta iraawaitaka, amini inthompointa omoro-naki, 12 oñaatzii apiti maninkari kitamaaro-ki iithaari, isaikajiitaki tsika inaryaa-witai-takari Jesús. Aparoni isaikaki iitowitai-takari, pasini isaikaki tsika iitziwitai-takari. 13 Isampita-nakiro maninkari-payi, ikantziro: “kooyá, ¿paitama piraantari?” Okantzi iroori: “Niraa-kota-tyaari Nowinkathariti, tzimatsi aakiriri, ti noyoti tsika iwakiri.” 14 Iro okantaki-tzii, ari opithokanaka, oñaatziiri Jesús, iro kantacha ti oyotawajiri iriitaki. 15 Ari isampitziro ikantziro: “¿Paitama piraantari kooyá? ¿Paitama pamina-minatziri?” Osiyakaantzi iroori iriitaki ñaanatzirori aamaako-wintarori pankirintsi-masi, okantanakiri: “Jiwarí, awiroka-rika aakiri, pinkamantina tsika piwakiri, nonintzi nojati naminajiri.” 16 Ikantziro Jesús: “¡María!” Ari aminanakiri iroori, okantzi: “¡Raboní!” (iro ikantai-tziri iñaaniki Heber-iiti “Yomitaaniri.”) 17 Ikantzi Jesús: “Airo pairikana, tima tikira nojatajiita nontsipata-pajyaari Asitanari. Iro kantacha pijati pinkamantiri iyikiiti, irootaatsi nojatai nontsipata-pajyaari Asitanari, irijatzi Asi-tamiri awirokaiti. Iri Nowawanitari naaka, irijatzi Piwawanitzitari awirokaiti.” * 18 Okanta ojatanaki María Pankothanthaari-sato, okamanta-paakiri maaroni oyomitaari oñaajiri Awinkathariti, okamanta-paakiri aajatzi okaratzi ikantakirori.

Iñaakaari Jesús iyomitaa-nipayi

(Mt. 28.16-20; Mr. 16.14-18; Lc. 24.36-49)

19 Okanta otsitinitanaki awisanaki kitaitiri imakoryaan-taitari, apatojiitaka yomitaari-payi. Okantakaaro itharowan-tajiitari ijiwariti Judá-iti, asitako-jiitaka sintsiini. Kyaapaaki irirori Jesús, katziya-paaka ipiyojiitaka, iwithata-paari ikantapajiri: “¡Pisaika-yitaji kamiitha!” 20 Ikanta iwithata-pajari, iñaakapaakiri irako, aajatzi imiriki. Ikimo-siri-yijiitanaki yokaiti iñaawajiri Awinkathariti. 21 Ari yapiita-nakiro Jesús iwithatari, ikantziri: “¡Pisaika-yitaji kamiitha! Ikimitaakina Asitanari naaka ityaantakina aka, ari nonkimi-tzityaamiri awiroka-payi nontyaanka-yitimi.” 22 Ipoñaa itasonkakiri yomitaari-payi, ikantziri: “Isaika-siritan-tajyaami Tasorinkantsi. 23 Tzimatsi-rika pimpyaako-yitajiri awiroka aka, aritaki impyaakoi-tairi anta. Iriima kaari pipyaakotzi awiroka aka, airo ipyaakoi-tajiri aajatzi anta.”

Ikiso-siritzi Tomás

24 Ikanta Tomás ikarata-piintziri 12 oyomitaari, ipaitai-tziri aajatzi “Tsipari,” ti isaiki irirori yariitan-tapaari Jesús. † 25 Ikanta yariitaaro irirori Tomás, ikamanta-wajiri pasini-payi oyomitaari, ikantziri: “Noñaajiri Awinkathariti.” Iro kantacha ikantzi Tomás: “Airorika noñiiri naaka tsika isataa-wakotai-takiri, airorika nokyaanta-wakotari, airorika nokyaanta-mirikitari aajatzi, airo nokimisantzi.”

26 Okanta apaata awisanaki 8 kitaitiri, yapiitajiro yomitaari-payi yapatojiita. Ari isaikitakari irirori Tomás. Yasijiitakiro sintsiini asitako-rontsi, iro kantacha kyaapaaki Jesús, katziya-paaka ipiyojiitaka, iwithata-paari ikantapajiri: “¡Pisaika-yitaji kamiitha!” 27 Ipoñaa ikantziri Tomás: “Iroka nako, pinkyaanta-wakotyaana, pinkyaanta-mirikityaana aajatzi. Kaari ikiso-siritaitzi, ¡Pinkimisanti!” 28 Ari ikaimanaki Tomás, ikantanaki: “¡Nowinkatharití, Nowawaní!” 29 Ikantzi Jesús: “Iro pikimisantanta-matsita-nakari piñaawaana. ¡Kimosiri inkantajyaa inkarati kimisantaa-tsini kaari ñaajatinani!”

Paitama isankinatai-tantarori iroka

30 Tima oshiki iñaapiintakiro yomitaari-payi yapii-yapiitakiro Jesús itasonka-wintantaki, titzimaita osankinata-koyityaa aka. 31 Iro kantacha isankinai-takiro iroka-payi pinkimisantan-tajyaari, tima yoka Jesús iriitaki Saipatzii-totaari, Itomi Pawa. Aririka pawintaa-piinta-jyaari irirori pinkimisanta-najiri, aritaki yañaanita-kaayitajimi. ‡

21

Iñaakari Jesús 7 Iyomitaani

1 Okanta okarata-paaki iroka-payi, yapiitakiro Jesús iñaakari iyomitaani, inkaari-thapyaaki ipaitai-tziri Tiberias. Iroka okantaka. * 2 Ari ikarajiitzi isaiki oyomitaari Simón Pedro, Tomás, ipaitai-tziri aajatzi “Tsipari,” Natanael, poñaachari Mawosi-winiki anta Tapowiniki, itomi-payi Zebedeo, aajatzi apiti pasini oyomitaari. † 3 Ikantzi Simón Pedro: “Nojatatyii nosimaatyaa.” Ikantajiitzi pasini oyomitaari: “Ari ankaratanaki.” Jaitijiitanaki, otijiita-paaka pitotsiki. Iro kantacha, tikatsi-machii yayi isimaa-wijiitaka tsitiniriki.

4 Okanta okitaititzi-mataki, katziya-paaka Jesús oparaitiki inkaari. Iro kantacha ti iyotawajiri iyomitaani-payi iriitaki. 5 Ikaima-kota-pajiri, ikantziri: “¡Mainari-payí! ¿Paajiitaki?” ikantajiitzi irirori: “¡Tiraawí!” 6 Ikantzi Jesús: “Piwiinkiro pakopiroriki piithari-minto, aritaki paaki.” Iwiinkakiro ikantai-takiriri. Tima yaaki oshiki sima, ti yaawyaajiri inosika-kotairi iithari-mintoki. 7 Ikanta oyomitaari itako-pirotani Jesús, ikantanakiri Pedro: “¡Iriitaki Awinkathariti jiirinta!” Ikanta ikimawaki Simón Pedro, ikithaatanaka, mitaanaka inkaariki. 8 Iriima pasini yomitaari-payi pitotsiki ikinako-yitanaji inosikaata-kotajiri isimani, irojatzi yaata-kotan-tapaari oparaitiki. Tima isaika-kota-kitzii niyankyaa-kiini. ‡

9 Ikanta yayiijiitapaji, iñaapaatzii yoisaitaki paamari, ari itasitakari sima, yatantaitari. 10 Ikantzi Jesús: “Pamaki sima owakira paakiri.” 11 Ititapaja Simón Pedro pitotsiki, yoosiryaa-kotakiri isimani, inosika-kotakiri irojatzi oparaitiki. Antari-payi ikantayitaka sima, ikaratzi 153. Titzimaita ontzimpishi iithari-minto. 12 Ari ikantzi Jesús: “Thami ayaa.” Tima tikatsi aparoni oyomitaari sampitirini tsika-rika ipaita, tima iyopirota-wajiri iriitaki Iwinkathariti. 13 Ari ipokapaaki irirori Jesús, yaakiro yatantaitari, ipayitakiri aparoni-payi, ari ikimitaakiri sima. 14 Irootaki mawatatsiri iñaakari Jesús iyomitaani-payi yañaajira irirori.

Paamaako-winta-jyaanari nopira

15 Ikanta ikaratakiro iwajiita-manaja, isampita-nakiri Jesús yoka Simón Pedro, ikantziri: “Simón, itomi Jonás, ¿Pitako-pirotanama awiroka?” Ikantzi Pedro: “Piyotzi awiroka Pinkathari, nonintakimi.” Ikantzi Jesús: “Aririka okanta paamaako-wintyaanari nokimita-kaantaari nopira.” § 16 Yapiitakiri isampitziri: “Simón, itomi Jonás, ¿notakotami?” Ikantzi Pedro: “Piyotzi awiroka pitakotama.” Ikantzi Jesús: “Aririka okanta paamaako-winta-jyaanari nokimita-kaantaari nopira.” 17 Iro mawatatsiri isampitziri, ikantziri: “Simón, itomi Jonás, ¿pitakopirota-nama?” Ari iwasiritanaka Pedro, tima mawa yapiitakiri isampitziri, ikantzi: “Pinkatharí, awirokataki yotzirori maaroni, piyotzi awiroka nonintzimi-rika.” Ikantzi Jesús: “Aririka okanta paamaako-winta-jyaanari nokimita-kaantaari nopira. 18 Tima ainiro pawankari-pirowita, pikithaata-piinta, pijayitzi tsika pininta-kaaro. Iro kantacha aririka pantari-konata-paaki, apatziro piwaanka-wakotajyaa, pasini kithaata-jimini, yaayitajimi tsika ti pinintziro pijatimi. Omapiro.” 19 Ikantan-takarori Jesús iroka, inintatzii inkimatha-yiitiro tsika inkantyaa inkamaji apaata Pedro impinkathatairira Pawa. Ari ikantziri Jesús yoka Pedro: “¡Piyaatina!”

Oyomitaari itako-pirotani

20 Ikanta ipithokanaka Pedro, iñaatziiri iyaatakiri oyomitaari itako-pirotani Jesús, otsitoka-kariri Jesús iwiraanta-naaro iwajiita, osampita-kiririranki, ikantziri: “¿Pinkatharí, itzimikama pithoka-sityaamini?” 21 Ikanta iñaawakiri Pedro yoka ampoita-paintsiri, isampita-nakiri Jesús: “Pinkatharí, ¿paitama awishi-motirini yoka?” 22 Ikantzi Jesús: “Arimi nonintimi ari onkantaki yañaimi yoka, irojatzi nompiyan-tajyaari apaata, ¿titzimaita onkowa-jaantyaa piyotiro iroka? Piyaatina awiroka.” 23 Okanta apaata ithonka oiwaraa-kotanaka iroka ikantakiri Jesús, ikimayitakiro maaroni iyikiiti, isiyakaantzi airo ikamitaja yoka oyomitaari. Iro kantacha ti inkanti: “Ari nonintzi.” ikantatzii: “Arimi nonintimi, aritaki onkantaki yañaimi yoka, irojatzi nompiyan-tajyaari apaata, ¿titzimaita oninta-jaantyaa piyotiro iroka?”

24 Naakataki ñaawinta-kotain-chari nokantaki “yoka oyomitaari,” tima naaka osankinata-kirori iroka sankinarintsi. Irootaki ayopirotan-taari omapirotatyaa iroka.

25 Ti nonkinkithata-kotiro maaroni yantayitakiri Jesús, tima oshiki okaratzi. Arimi osankinata-koyityaami maaroni, kimitaka arimi anaanakiro maaroni kipatsi ompiyotyaa sankinarintsi-payi. Ari onkantyaari.

* 1:12 Wairontsi

† 1:29 ipira = cordero

‡ 1:38 Yomitaanarí = Rabí

§ 1:39 tsitiniityaaki = iwiraaka ooryaatsiri 10. (Ari okanta iyomitai-tziri ooryaatsiri pairani.)

* 1:41 Saipatzii-totaari = Mesías

† 1:42 Kiraawiro = Cefas

‡ 1:48 pankirintsi-tapiiki = higuera

§ 1:51 asitaryiiyaa inkiti = iñiitajiri inkiti-wiri, kaari kantawi-tachani iñaa-piintaitiri.

* 2:3 iraitsiri = vino

† 2:6 apiti ikaantaitari = 50 litro; mawa ikaantaitari = 70-100 litro

‡ 2:14 ipira-payi = buey, oisha (oveja)

§ 2:14 Ikaratzi pokayita-tsiri Aapatyaawiniki, yamayitzi iiriikiti ipoñaakaa-yitari inampiitiki irirori. Iro inintantari impimantiniri iiriikitiki Aapatyaawiniki, onkantyaa yamanantan-tyaari piratsi-payi impomiti-niriri Pawa

* 2:23 Paminiro ‘Tsika Ikantai-tziro Ñaantsi-payi’ okantakota ‘Wairontsi’.

* 3:2 Yomitaanarí = Rabí

† 3:5 Okaratzi kinkitha-takota-chari aka “kimitakaan-tironi intziman-tajyaaromi nijaa,” tzimatsi siyakaa-winta-yitachari: (1) Tzimatsi kantatsiri iriitaki kinkitha-takotacha ikaratzi kiwaatanaa-chari ikimita-kaantajiro inkiwatyiiromi ikaaripiro-yitaki. (2) Tzimatsi kantatsiri irootaki kinkitha-takotacha itzimaaira iinchaa-niki. (3) Tzimatsi kantayi-tatsiri iriitaki kinkitha-takotacha Tasorinkantsi, tima añaapiintakiri Tasorinkantsi isiyakaa-wintai-tziri nijaa.

‡ 3:18 Wairontsi

§ 3:26 Yomitaan-tatsirí = Rabí

* 4:6 tampatzika ooryaatsiri = ooryaatsiri 6. (Ari okanta iyotaitziri ooryaatsiri pairani.)

† 4:25 Saipatzii-totaari = Mesías

‡ 4:31 Yomitaanarí = Rabí

§ 4:46 iraitsiri = vino

* 4:52 itainkanaki ooryaatsiri = ooryaatsiri 7. (Ari okanta iyotai-tziri ooryaatsiri pairani.)

* 5:2 Nisironka-pankoni. = ikantai-tziro iñaaniki Heber-iiti Betesda; Ipiraitari = Oisha = Oveja

† 5:4 Onasiyita ñaantsi-payi

‡ 5:43 Wairontsi

* 6:7 oshiki kiriiki = 200 denario

† 6:9 yatantaitari = pan iwitsikai-tziri cebada

‡ 6:19 santhataki imontyaa-kota-jiita = 5 tirika 6 kilómetro = 25 tirika 30 estadio

§ 6:25 Yomitaanarí = Rabí

* 6:31 paitamá = maná

† 6:31 owaritintsi = pan

* 7:35 wirakochaiti = griegos

* 8:41 thainka-tasorintsi-taniri = mayimpiriiti. Tima isiyakaa-winta-tziiri pairani Judá-iti, ti yoisokiro-tyaari Pawa, yantayi-tziro kaari-pirori.

* 9:2 Yomitaanarí = Rabí

* 10:1 piratantotsi, ipiraitari, ipira, nopira = oisha = oveja

* 11:8 Yomitaanarí = Rabí

† 11:9 aparoni kitaitiri = 12 hora

‡ 11:11 makoryaantsi = maantsi

§ 11:16 Tsipari = Dídimo

* 11:18 ti intaina-piro = 3 kilómetro = 15 estadio

* 12:3 kasankaari = nardo; owinaroni = aparoni libra = 300 gramo

† 12:5 oshiki kiriiki = 300 denario. Iriitaki ipinaitziriri antawai-tatsiri aparoni osarintsi.

‡ 12:13 Korakitaintsi awinkathariti = Hosana; Wairontsi

§ 12:14 ikyaakoitari = asnillo, asna

* 12:24 okithoki = trigo

† 12:29 Wairontsi

‡ 12:38 isintsinka = irako

* 13:5 Kiwakii-taantsi

† 13:25 okaakiini = iniiki

‡ 13:27 Kantako-tachari aka “ikaaripiro-siri-takaa-nakiri Kamaari” ti iro kantakaan-tironi iwawakaro Judas owaritintsi, ikaaripiro-siri-tanta-nakari, iriitaki kantasi-takarori ikaaripiro-siri-tanta-nakari.

* 14:13 Wairontsi

* 15:16 Wairontsi

* 16:23 Wairontsi

* 17:11 Wairontsi

* 18:11 nomonkaratiniri = niriro kipishaari

* 19:2 Amathairintsi, kityonka-mankita-tsiri

† 19:29 incha-tiwa = isopo

‡ 19:39 Iroka kasankaari, ikonowai-takirori kipishaari, owaaki inchashi ipaitai-tziri áloe. Oshiki otinatzi okaratzi 100 libra, ikantai-tziri iroñaaka 30 kilo.

* 20:17 iyikiiti = noyomitaani-payi

† 20:24 Tsipari = Dídimo

‡ 20:31 Wairontsi

* 21:1 Tiberias = Tapowini

† 21:2 Tsipari = Dídimo

‡ 21:8 niyankyaa-kiini = okaratzi osanthatzi 200 akonaki = 100 metro.

§ 21:15 nopira = cordero, oveja

YANTAYI-TAKIRI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

YANTAYI-TAKIRI TYAANTAA-RIITI

1

Ikasiya-kayi-tairi Tasorinkantsi

1 Teófilo, pairani notyaanka-kimiro nitakari nosankinari, ari nokinkithata-kayimiro okaratzi yantayi-takiri Jesús, nokaman-takimiro okaratzi yitanakari iyomitaan-tziri, 2 irojatzi iwajinokan-taari inkitiki. Tima tikira iwajinoka-jyaata, iyosiitaki Tyaantaariiti, ikantakaakaro Tasorinkantsi, iyotakaakiri yantayitiri. 3 Ikanta ikamawitaka Jesús, iñiitawajiri koñaaroini, ari iyojiitzi iyomitaani añaaji. Okaratzi 40 kitaitiri iñaaka-panaatari iyomitaani-payi, iyomitaa-panaa-tziri tsika ikanta ipinkathari-wintantaji Pawa. 4 Pairani ainiro itsipayitari Tyaantaariiti, ikamantzi-takari irojatzi isaikayi-tawaki Aapatyaawiniki, ikantakiri: “Ari piyaawinta-wakyaari ikasiya-kaakimiri Asitanari, nokinkitha-takotzi-takamiri. 5 Tima omapiro Juan ikiwaa-tantaro nijaa, iro kantacha airo osamanitzi piñaayi-tantyaariri Tasorinkantsi isaika-siri-tantyaami osiyawai-tyaaromi inkiwaa-tantai-tyaamiromi.”

Iwajinokan-taari Jesús

6 Ikanta pairani yapatojiita ikaratzi tsipata-kariri Jesús, isampitakiri, ikantziri: “Pinkatharí, ¿Irootaintsima pookakoo-wintairi noshininka-payi Israel-iiti?” 7 Ari yakanakiri Jesús, ikantziri: “Ti oninta-jaantyaa piyotiro awiroka-payi tsika-paiti, apaniro iyotzi Asitanari tsika-paiti-rika, iriitaki otzimimotziri isintsinka imatantyaarori. 8 Iro kantacha aririka impokaki Tasorinkantsi isaika-siri-yitan-tyaami awirokaiti, iriitaki aawyaa-sirita-kayimini, aritaki pinkinkitha-takotajina Aapatyaawiniki, maaroni iipatsitiki Judá-iti aajatzi Ositikii-toniki, pijayitaki intaina tsika owiraayita kipatsi.” 9 Ikanta ithonka-kiro Jesús iyomitaa-najiri iyomitaani, iñaatziiri iwajinokai-tairi, irojatzi ipyaanta-paakari minkoriki. Tira iñaanairi. 10 Yamina-minthaitzi iyomitaani tsika ikanta Jesús iwajinoka inkitikinta, apiti atziri katziyi-motapaakari okitamaarokitaki iithaari. 11 Ikantapaakiri: “Tapowini-satzi, ¿Paitama paminawinthajiitsiri inkitiki? Piñaakiri tsika ikanta Jesús iwajinokaja ijatai, ari inkanta-jaanta-pajyaa apaata aririka impiyai.”

Yaminaitaki pasini impoyii-tajyaarini Judas

12 Ikanta ipiyayitaja oyomitaari Aapatyaawiniki ipoñaajaro Yiinkakii-toniki, ti intaina-piroti, osinitaan-tsitzi yaniitaiti kitaitiri imakoryaan-taitari. 13 Ikanta yariijiitaja nampitsiki, atiijii-tapaji jinokinta pankotsi tsika imaapiinta-jiitzi. Yoka ikarajiitzi: Pedro, Jacobo, Juan, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Jacobo itomi Alfeo, Simón ipaitai-tziri “Kisakotaniri,” aajatzi Judas iririntzi Jacobo. 14 Maaroni yokaiti ari ikanta-piintatyaa yapatojiita yamanamana-jiitzi itsipayi-takari iririntzi Jesús, itsipataro María iriniro, aajatzi pasini-payi kooya.

15 Ikanta yapatojiita kimisantzin-kariiti, ikarajiitzi 120 atziri. Ari ikatziyanaka Pedro, ikinkitha-waitanaki ikantanaki: * 16 “Iyikiiti, monkarataka okaratzi isankina-takaa-kiriri Tasorinkantsi pairani pinkatharini David, ikinkitha-takotziri Judas jiwatapain-tsiri yaakaan-tziri Jesús. 17 Yoka Judas iriitaki atsipata-piintakari, ari akarawitari antawairiki. 18 Tima yaakiri kiriiki ipinatai-takiriiri iyaari-pironka, yamanantantaka kipatsi. Iro kantacha iparyaaki iipatsitiki Judas, ipatzii-totanaka, ithonka itankawai-tapaaki, ookaporinthai-waita-paaka ishiito. 19 Ikanta ikimajiitaki Aapatyaawini-satzi, ipaitakiro ironta kipatsi ‘Iraantsi-patha,’ irojatzi ikantai-tziri iñaaniki iriroriiti ‘Acéldama.’ 20 Ari omonkaratari isankina-taitakiri Panthaantsi, ikantaitaki:

Kaanki-thaanti onkanta-wityaa iwanko,

Tikatsi nampitan-tajyaaroni.

Ikantaitaki aajatzi:

Intzimi pasini impoyii-tajyaarini yanta-wairiki.

21 Tzimatsi pasini atziri-payi tsipata-piinta-kairi pairani ainiro itsipawitajai Awinkathariti Jesús, 22 ikaratzi atsipawi-takari ikiwaa-tantakari pairani Juan yoka Jesús, irojatzi iwajinokan-taari inkitiki. Tima oninta-piro-tatyaa aminaji aparoni ankaratajiri iriitaki kinkitha-takota-jirini Jesús yañaajira.” 23 Ari yookoitakiri apiti: José, ipaitai-tziri Barsabás, ipaitai-tzitari Justo, aajatzi Matías. 24 Ari yamanako-wintakiri, ikantzi: “Pinkatharí, awiroka oyosiri-tziriri maaroni, yoka apiti nookotakiri, piñaakainari aparoni tsika itzimi pinintakiri awiroka, 25 iriitaki nontsipa-tajyaari Nontyaantaariti, impoyii-tajyaari Judas opyaakaa-sitakari iyaari-pironka. Tima Judas jataki irirori tsika ijati.” 26 Ikimita-kaantakaro yokaiti iñaarita-jiita. Iñaatzii iriitaki Matías. Iriitaki tsipata-nakariri yokaiti 11 Tyaantaariiti.

2

Ipokantakari Tasorinkantsi

1 Okanta omonkarataja yoimosirinkai-tziro kitaitiri “Awiitaantsi.” Ari yapatojiitaja ikaratzi tsipata-piinta-kariri Jesús. 2 Ari omapoka-sitaka antaroiti poimata-paintsiri osiyapaakaro antaro tampyaa, okinapaakiro jinoki inkitiki, ookanta-paakaro pankotsi tsika yapatojiitaka. 3 Iñaasita-taika paama-sitha-kiiriki-tapain-tsiri, okaanta-paakari ikaratzi apatotain-chari. 4 Ari ithonka isaika-siri-tanta-paakari Tasorinkantsi. Iñaawai-tanakiro pasiniyi-tatsiri ñaantsi, iriitaki Tasorinkantsi oyotakaa-nakiriri iñaawai-tanta-nakarori.

5 Okanta anta Aapatyaawiniki ari isaikayitzitakari Juda-iti poñaitaintyari intaina pasiniki nampitsi. Iriitaki pinkatha-tasorintsi-taniri-payi. 6 Ikanta ikimaitakiro poimata-paintsiri, ipokajii-tapaaki oshiki atziri, ti iyotawakiro opaita kantachari, tima ikimatha-takiro aparoni-payi ñaantsi okaratzi iñaawai-yitziri, irootaki iñaani. 7 Tima okiryantzi ikantayi-tanaka, ikanta-wakaa-jiita: “¿Tima Tapowini-satzi inatzii ikaratzi ñaawaita-kirori pasinita-tsiri ñaantsi? 8 ¿Tsikama okantaka akimantariri iñaawai-tziro añaani-payi aroka? 9 Tima akarayi-takiri aka Parto-satzi, Niyanki-wini-satzi, Elam-satzi, Osampanaaki-satzi, Judá-iti, Capadocia-satzi, Ponto-satzi, Asia-satzi, 10 Frigia-satzi, Panfilia-satzi, Apitantoni-satzi, aajatzi Africa-satzi ananakirori osaiki Cirene. Tima akaratakiri ajatzi wirakochapayii, Judá-iti-tatsi-ri aajatzi kaari Judá-itiwitachani pairani. 11 Atsipatakari Creta-satzi, aajatzi Arabia-satzi. Ari akarayi-takiri akimiri iñaawai-yitziro añaani-payi, ikinkitha-takotziri Pawa itasonka-wintantzi.” 12 Okiryantzi ikanta atziri-payi, ti iyoti opaita iñiiri. Ikanta-wakaa-jiita: “¿Paitama iroka?” 13 Iro kantacha tzimatsi pasini thainka-waitakiriri Tyaantaariiti, ikantajiitzi irirori: “¡Isinkijii-tatyaa yokaiti!”

Itanakarori ikinkitha-tanaki Pedro

14 Iro kantacha ikatziyanaka Pedro itsipatakari 11 Tyaantaariiti, sintzini iñaawai-tanaki, ikantzi: “¡Ashininká! ¡Aapatyaawini-satzí! Pinkimisantina nonkantimi piyotan-tyaari. 15 Pisiyakaantzi awiroka-payi isinkitatyaa yokapayi. Ti ari onkantyaa, owakira ijinokiityaapaji ooryaatsiri. * 16 Omonkara-tatyaa okaratzi isankina-takiri pairani Kamantan-tzinkarini Joel, ikantaki:

17 Ikantzi Pawa:

Tzimatsi awisatsini owiraantyaaroni kitaitiri.

Ari nontyaankiniri atziri-payi Notasorinka okimiwai-takaro isako-piro-tatyii-nirimi.

Ari inkinkitha-takoyi-tajina itomi-payi aajatzi irisinto-payi.

Ari iñaawya-yitajyaa awankari-payi,

Ari imisiyitaki antari-kona-yitain-tsiri.

18 Ari nonkimitaakiriri nompirataanipayi: awankari-payi aajatzi awankaro-payi.

Nontyaanta-jiniri apaata Notasorinka, ari inkinkitha-yitaji.

19 Aritaki iñiitaki inkitiki kaari iñaapiintaiti.

Iñiitiro kipatsiki iraantsi, paamari, antaro oyachaaryiinka.

20 Iñiitiri intsiwakimati ooryaatsiri,

Iñiitiri kasiri inkimityaaro iraantsi,

Irootaki awisayi-tatsini irootaa-tsira omonkara-tajyaa kitaitiri impokan-tajyaari Pinkathari.

Tima antaaro iwaniinkaro onkantajyaa.

21 Inkarati awintaa-jyaarini Pinkathari, iriiyitaki awisako-siri-taatsini. †

22 ¡Noshininká! ¡Israel-iiti! Pinkima-jiiti nonkantimi. Piñaakiri awiroka-payi pairani Jesús, Kasiyakaa-wini-satzi, iriitaki ityaanka-kimiri Pawa. Oshiki itasonka-wintakimi, iñaakayi-takimiro kaari piñaawi-jiitari pairani. 23 Ikanta yamaita-kimiri yoka Jesús, paakaan-takiri, ipaikako-takiri kaari-piro-siririiti. Ari omonkara-takari okaratzi awishimo-takiriri, tima irootaki ikinkithasiri-tzitakari pairani Pawa. 24 Ikanta iwiriintajiri Pawa ikamawitaka, ti isinita-najiri inkimaatsi-waitajyaa. Tima ti aawyaajiri kaamani-taantsi. 25 Tima iriitaki isankina-takotakiri pairani pinkatharini David, ikantaki:

Noñaa-piintziri Nowinkathariti itsipatana.

Isaiki nakopiroki, tikatsi matajirini itsinampairi.

26 Irootaki nokimo-siri-tantari,

Kamini-waanti nokanta notharowintari.

Iriitaki noyaako-piro-tajiri, nawintaa-jyaari.

27 Tima airo pookinaro nosiri sarinka-winiki nonkama-witakyaa-rika.

Airo pisinitziro nowatha ompathai, pitasorin-tsiti nonatzii.

28 Piyotaa-kinaro nañaa-siri-tanta-jyaari.

Oshiki poimosirinkajina aririka nontsipa-tajyaami.

29 Iyikiiti, ayojiitzi kaari awaisatzitini David kinkitha-takota-chani, kamawaitaki pairani irirori, ayojiitzi iroñaaka tsika anta ikitaitakiri. 30 Iro kantacha Kamantan-tzinkari inaki irirori, iyotzitaka ikasiya-kaakariri Pawa impinkathari-takairi aparoni incharinin-tyaari. ‡ 31 Tima osiyawai-takaro iñaakityiiromi pinkatharini David, ikinkitha-takotakiro yañaaji Saipatzii-totaari, ikinkitha-takotakiri airo isaiki sarinka-winiki, airo opathai aajatzi iwatha. 32 Tima maaroni naaka-payi noñaakiri Pawa iwañaajiri Jesús. Omapiro-tatyaa. 33 Aritaki owajinokaja, isaikimo-tapajiri irako-piroriki Pawa ipinkathari-wintan-tapaji. Ari omonkaratari okaratzi ikasiya-kaakiriri pairani Asitariri, intyaankiniri Tasorinkantsi osiyawai-tyaaro isako-piroi-tatyii-nirimi. Irootaki piñiiri awirokaiti iroñaaka. 34 Tima kaari pinkatharini David owajinokaa-chani inkitiki, iriitaki ñaawaita-kirori pairani iroka ñaantsi, ikantaki:

Iñaawaitanaki Pawa, ikantawajiri Nowinkathariti:

Pisaikapaji nakopiroki ampinkathari-wintanti.

35 Irojatzi noitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri,

Aripaiti intyiirowa-sita-jyaami, pimakoryaa-kitzitan-tajyaari. § 36 ¡Ashininká! ¡Israel-iiti! Irootaki ninta-piro-tachari ayojiiti maaroni. Yoka Jesús pipaika-kotakaan-takiri awirokaiti, iriitaki Ipinkathari-takaakiri Pawa, iriitaki Saipatzii-totaari.”

37 Ikanta ikimajiitaki ikaratzi apatotain-chari, antaro oimiraa-siri-tanakiri, isampita-nakiri Pedro, aajatzi pasini-payi Tyaantaariiti, ikantanakiri: “Iyikiiti, ¿tsika nonkanta-jyaaka naaka?” 38 Ikantzi Pedro: “Pimpiya-siri-yitai, pinkiwaa-winta-jyaari Jesús Saipatzii-totaari. Irootaki iyotantai-tyaari ipyaako-tajimiro Pawa pikaaripirotaki, inampi-siri-tanta-jyaami Tasorinkantsi. * 39 Irootaki ikasiya-kaita-kimiri awiroka, irojatzi ikasiya-kayi-takariri pitomi-payi, aajatzi ikaratzi nampiyi-tarori intaina. Tima maaroni ikaima-siri-taitakiri iriitaki ikasiya-kaitzi-takariri irirori.” 40 Oshiki okaratzi ikinkitha-takiri Pedro, isintsi-thatakiri, ikantziri: “¡Piwawisaako-siri-tajyaa! ¡Pintainaryai-tyaari atziri-payi kinasiwai-tainchari!” 41 Irootaki ikimisantan-tanakari oshiki atziri, ikiwaayi-takiri Tyaantaariiti. Ikaratzi 3,000 atziri kimisanta-naintsiri. 42 Oisokiro iwanakiro okaratzi iyomitaa-yitakiriri Tyaantaariiti, kamiitha yaapatyaa-wakaana. Ari ipitoryaa-piinta-jiitziro yatantaitari, yaakowinta-nakaro yamana-jiitzi. †

Yañaa-ntari itayita-nakarori ikimisantzin-karitzi

43 Okiryantzi ikantanaka iñaayitakiro itasonka-wintantaki Tyaantaariiti, imatakiro kaari iñiita-piintzi. 44 Oshiki yaapatyaa-wakaanaka ikaratzi kimisanta-naatsiri, yantitaa-wakaanaro okaratzi tzimimo-yitziriri. 45 Ikaratzi yayiri kiriiki ipimanta-yitziro tzimimo-tziriri. Itsiparyaa-yitziniri asinonkaa-chari kimisanta-naatsiri. 46 Yasi iwiro kitaitiriki yaapatyaa-wakaana, yapatojiita tasorintsi-pankoki. Ti iwashaanta-nakiro yakyoota-wakaa-jiita iwankoki, ari ipitoryiirori yatantaitari. Kimosiri ikanta intzipatasirita-wakaa-jiita, tsinampa-siri ikantajiita. 47 Ikimosiriwinta-piinta-nakiri Pawa. Irootaki onimotziriri atziri-payi iñiiro tsika ikantayi-tanaja. Yasi iwiro kitaitiriki ishikyaa-najiri Awinkathariti kimisanta-naatsiri inkarati awisako-siri-taatsini.

3

Yisitako-takai-tziri kisoporokiri

1 Okanta pasini kitaitiri, aritaki shiityaanaki yamana-piintai-tantari. Ari itonkaa-nakiri Pedro aajatzi Juan, ijatiro tasorintsi-pankoki. * 2 Ari imonthaakari yamaitziri aparoni atziri kisoporoki-tatsiri. Ari ikantzi-tatyaa owakira itzimapaaki. Maaroni kitaitiri yamaita-piintziri ikyaa-piintai-tzira tasorintsi-panko ipaitai-tziro “Waniinkaanto.” Ari isaika-piintziri kisoporokiri impasitai-tyaari kiriiki ikampiyi-tziri ikaratzi kyaayita-tsiri. 3 Ikanta iñaawakiri Pedro aajatzi Juan inkyaapaakimi tasorintsi-pankoki, ikampita-wakiri impasita-nakyaari kiriiki. 4 Ari yamina-nakiri. Ikantziri: “¡Paminina!” 5 Ikimisantatzii kisoporokiri, isiyakaantzi impatyiiri opaita-rika. 6 Iro kantacha ikantanaki Pedro: “¡Noshininká! Tikatsi noiriikiti aajatzi ooro, iro kantacha tzimatsi nantiri. Pawintyaari Jesús Saipatzii-totaari Kasiyakaa-wini-satzi, iriitaki matironi. ¡Pinkatziyi! ¡Paniitaí!” † 7 Yakatha-takiri, ikatziyakiri. Ari omapoka-sitanaka isintsi-tanaji iitziki aajatzi ishoonkitziki. 8 Tima miyaanaka ikatziyanaja, aniitanaji. Ari ikarata-nakiri Pedro ikyaapaaki tasorintsi-pankoki, aniinii-waitanaji kamiitha, imiyaa-miyaa-waitanaja ipanthawintanakiri Pawa. 9 Maaroni atziri iñaakiri yaniitanaji, ikimakiri ipanthawintanakiri Pawa. 10 Okiryantzi ikantanaka iñaakiri, ti inkompi-taityaari yoka kisoporoki-witachari, iriitaki kampitanta-piinta-tsiri impasitai-tyaari ikyaa-piintai-tzira tasorintsi-panko “Waniinkaanto.”

Ikinkitha-takaantzi Pedro ikyaa-piintai-tzira tasorintsi-panko

11 Tima ti yookani iwanakiri kisoporoki-witachari itsipatari Pedro aajatzi Juan. Okiryaantsi ikantayi-tanaka maaroni ishininka, ipiyotzi-winta-paakari awisa-tapi-sitzi tasorintsi-pankoki ipaitai-tziro “Salomón-tapi-si.” 12 Ikanta iñaawakiri Pedro, ikantawakiri: “¡Ashininká! ¡Israel-iiti! ¿Paitama pokirya-wintan-tanari? Airo pikinkithasiri-waitasita naaka asitaro notasorinka, ti nontasorintsiti naaka naniita-kaajiri yoka ashininka. 13 Iriitaki matakirori Iwawani awaisatzitini Abraham, Isaac, Jacob, irijatzi iwawanitari ikaratzi icharini-yitaari irirori, irootaki impinka-thaitan-tyaariri Jesús, paakaan-takiri awirokaiti jiwari-tiiki. Inintawitaka Pilato imisitowa-kaanta-jirimi, titzimaita pininta-jiiti awirokaiti. 14 iriiwitaka pimisitowa-kaanta-jirimi Tasorintsi-tatsiri, tampatzika-siriri. Pimisitowa-kaanta-sitakari owantzinkari. 15 Ari piwamaa-kaantziri awirokaiti owañaa-siri-tanta-tsiri. Iro kantacha, iwañaajiri Pawa. Noñaayi-tajiri naakaiti yañaaji. 16 Irootaki yisitako-tantaari yoka kisoporoki-witachari yawintaa-naari Jesús. Tima piñaakiro omapiro yisitakotaji. 17 ¡Iyikiiti! Noyotzi naaka, ti piyoti opaita pantayi-takiri, ari ikimitakari aajatzi pijiwari-payi. 18 Ari ikina-kayirori Pawa imonkara-tajiro okaratzi ikinkitha-takoyi-takiri pairani maaroni Kamantan-tzinkari, ikantaki: ‘Aritaki inkimaatsi-takai-takyaari Saipatzii-totaari.’ 19 Iro pimpiya-sitan-tajyaariri awirokaiti Pawa, piwashaanta-yitairo pantayi-tziro kaari-pirori, osiyawai-tajyaaro ishitairomi irirori pikaaripiro-witaka. Ari piñaayi-tairo intsipa-siri-tajyaami Awinkathariti, iwatsinaryaa-koyitaimi. 20 Aritaki ityaanka-jimiri Pawa yoka Jesús Saipatzii-totaari ikasiya-kaakimiri pairani. 21 Onkowa-piro-tatyaa isaiki Jesús Saipatzii-totaari inkitiki irojatzi ininta-paiti-tanta-jyaari Pawa iwakira-tairo maaroni okimiwita pairani. Tima irootaki ikinkitha-takaa-yitakiriri Tasorintsi-siriri Kamantan-tzinkariiti. 22 Irojatzi ikamantan-takiri pairani awaisatzitini Moisés, ikantaki:

Ari intyaankaki apaata Pawa pasini Kamantan-tzinkari, ari isiyako-tapaa-kyaana naaka ityaankakina. Ashininka inatyii. Ontzimatyii pinkimisan-tajiri.

23 Inkarati piyatha-takyaarini yoka Kamantan-tzinkari, aritaki yapiroi-takiri airo iñaajiri ishininka-payi.

24 Ari ikima-takari jiwarini Samuel, ikinkitha-takotakiro okaratzi añaayitakiri iroñaaka, irojatzi ikamantan-takiri pasini-payi Kamantan-tzinkari. 25 Awirokaiti ñiironi okaratzi ikasiya-kaantakiri Pawa ikinkitha-takotakiri Kamantan-tzinkari-payi. Awirokaiti ñiironi okaratzi ikasiyakaa-wakaari pairani Pawa itsipatari awaisatzitini. Tima ikantakiri pairani Pawa awaisatzitini Abraham:

Iriitaki kantakaa-jyaaroni picharini-payi intasonka-wintantai-tyaariri maaroni nasiyitacha-niri ishininka-tawakaiyaa kipatsiki.

26 Iwañaajiri Pawa itomi, awirokaiti yitaka ityaanka-jimiri, ari intasonka-wintimiri, irootaki piwashaantan-tajyaarori pantayi-tziro kaari-pirori.”

4

Pedro aajatzi Juan yaitanakiri jiwariki

1 Ainiro ikinkithata-kayiri atziri-payi yoka Pedro itsipatari Juan, ariijii-tapaaka Impira-tasorintsi-taari, ijiwari aamaako-winta-rori tasorintsi-panko, aajatzi Tampatzika-riiti. 2 Ikisajiita-tyaa, tima iyomitaa-tziiri atziri-payi yoka Pedro itsipatari Juan, ikantziri: “Omapiro yañaayitaji kamawita-chari, ari okanta iñaakanta-paintziro Jesús.” 3 Yairika-paakiri, tima aritaki tsitiniityaanaki, yasitako-takaan-takiri irojatzi onkitaitita-manaji. 4 Iro kantacha oshiki ikaratzi kimawakirori kinkitharintsi, ikimisanta-jiitanaki. Ikaratzi 5000 atziri kimisanta-naintsiri.

5 Okanta okitaitita-manaji, yapatojiitaka Aapatyaawiniki maaroni ijiwariti Judá-iti, antari-konaiti, aajatzi Yomitaan-tatsiri-payi. 6 Ari isaikakiri Anás Impira-tasorintsi-pirori, Caifás, Juan, Alejandro, aajatzi ishininkaiti-payi Impira-tasorintsi-pirori. 7 Ikaimakaan-takiri yamaitiri Pedro aajatzi Juan. Isatikai-tawakiri niyaankiniki yapatojiitaka, isampitakiri: “¿Paitama sintsita-kayimiri pimatan-tarori piñaakan-takiri? ¿Paitama sinitaki-mirori piyomitairi atziri-payi?” * 8 Ari yakanaki Pedro, ikan-takaa-nakari Tasorinkantsi, ikantanaki: “Pinkathariiti, Antari-konaiti. 9 ¿Irooma pimaimani-tantanari nisitako-takaajirira mantsiyari? ¿Pininta-tziima piyo-jiiti tsika ikanta yisitako-tantaari? 10 Ari nonkaman-takimiro iyotantyaari maaroni ashininka Israel-iiti. Yoka atziri atsipatakari aka, iriitaki isitako-takaa-jiriri Jesús Saipatzii-totaari, Kasiyakaa-wini-satzi. Iriitaki nawintaani naaka, irijatzi pipaika-kotakaan-takiri. Iro kantacha iwañaajiri Pawa. 11 Yoka Jesús iriitaki osiyakarori mapi pimanintakiri awirokaiti, pikimitakari witsikirori pankotsi. Iro kantacha irojatzi yaitairi iroka otzinkami-pirori. † 12 Tikatsi pasini kimityaarini Jesús iwawisaa-kotantzi. Tikatsi awintaajyaa aka osaawiki kipatsi, apatziro ikantakaaro Jesús.”

13 Ipampoyii-tanakiri Pedro, aajatzi Juan, ikantajii-tanaki piyotzi-winta-kariri: “Piñiiri yoka, ti iyomitaa-piinta-piro-wityaari, iro kantacha pinkatha-ñaani iwaitziri. ¿Iriima oyomitaa-kiriri Jesús itsipatakari pairani?” 14 Tima oisokiro iwanakiri yisitako-tajairi yoka Pedro aajatzi Juan. Ti ontzimi inkanta-kotana-kiriri. 15 Ari imisitowa-kaantairi yapatojiita, irojatzi isaikajii-tanaki ikinkita-waitaiyini. 16 Ikanta-wakaa-jiita: “¿Tsikama ankanti-rika yokapayi atziri? Tima iyojiitaki maaroni Aapatyaawini-satzi itasonka-wintantaki. Airo okantzi amanako-tairi. 17 Thami asaryii-matasi-tyaari airo ijatakaantaro inkinkitha-takotiri yawintaityaari Jesús.” ‡ 18 Yapiitakiro ikaimajiri, ikantakiri: “Airo pikamantan-tziro okaratzi awisain-tsiri. Aritapaaki piyomitaantzi tsika okantakota isintsinka Jesús.” 19 Iro kantacha Pedro aajatzi Juan, ikantanakiri irirori: “Intsityaa pinkantina awirokaiti ¿Awirokama nompinkathati nompiyatha-tantyaariri Pawa? 20 Tima airo nowashaantziro nonkinkitha-takoyitiro okaratzi noñaa-jaantakiri, ajatsi nokima-jaantakiri.” 21 Ikanta yasaryii-mawai-witakari, yapakaajiri, tira ontzimatyii ompaityaa iwasankitaa-wintiriri. Maaroni atziri ipanthawinta-nakiri Pawa iñaakiro okaratzi awisain-tsiri. 22 Tima yoka atziri yisitako-takaajiri, anaanakiro okaratzi 40 isarintsiti.

Yamanajiitzi kimisantzin-kariiti yawintaa-siri-piro-tantyaari airo itharowan-tajiita

23 Ikanta yapakayii-tajiri Pedro aajatzi Juan, jatanaki yapatojiita ikarajiitzi, ikamanta-paakiri okaratzi ikantakiriri ijiwari Ompira-tasorintsi-taari itsipatakari antari-kona-payi. 24 Ikanta ikimajii-takiri ikamantakiri, yamanajii-tanakiri maaroni Pawa, ikantziri: “Pinkathari-pirori, awirokataki owitsikakiro inkiti, kipatsi, inkaari, aajatzi ikaratzi tzimanta-yitarori. 25 Awirokataki kinkitha-takaa-kiriri pairani impira-tanini David, ikantaki:

¿Paitama iiñaa-winta-jiitziri atziri-payi?

¿Paitama ikinkithasiri-waita-sitantari?

26 Apatojiitaka pinkathari-wintan-tatsiri aka kipatsiki,

Ipiyoyitaka jiwari-payi,

Imaimani-tantyaariri Pinkathari, aajatzi iyosiitani Saipatzii-totaari.

27 Tima omapiro yaapatyaa-wakaa-jiitaka Herodes aajatzi Poncio Pilato yapatojiitaka aka nampitsiki, aajatzi Israel-iiti ipiyojiitaka itsipatakari pasini-satzi atziri, imaimani-takiri Jesús, pitasorintsiti Pitomi, piyosiitani. 28 yantatziiro yokaiti okaratzi pikinkithasiri-tzitakari pairani pantiri. 29 ¡Pinkathari! Piñiiri iroñaaka yasaryii-matana. Pinkanta-kaiyaaro airo notharowan-tantari nonkinkitha-tajiro piñaani. 30 Pinkanta-kaiyaaro nisitako-takaa-yitan-tyaariri mantsiya-yitatsiri. Noñaakan-tantyaarori kaari iñaita-piintzi. Irootaki iñaantyaarori atziri-payi Itasorinka Pitomi, Jesús.” 31 Ikanta ikaratakiro yamanajiitzini, oninakanaka tsika yapatojiitaka. Iriitaki Tasorinkantsi kantakaa-nakariri, tikatsi intharowan-tanakyaa ikamantan-tanakiro iñaani Pawa.

Okaratzi tzimimo-tziriri ari ikaratzi yasijiitaro

32 Ikaratzi kimisanta-najiriri Jesús, aparoni okantanaja ikinkithasiri-tanaari. Ti imasithata-wakaa-jiityaa, ipawakai-yitaro okaratzi kowityii-motariri. 33 Aikiro ijatakaa-nakitziiro Tyaantaariiti ikinkitha-takotziro tsika ikanta yañaantaari Awinkathariti Jesús. Antaro ikawinthaakiri Pawa maaroni yokaiti. 34 Ti intzima-waiti aparoni kowityaa-waita-tsini. Ikaratzi tzimatsiri iipatsiti, iwanko, ipimanta-yitziro. Yaakiri kiriiki, 35 impakiri Tyaantaariiti, iriitaki antitariri maaroni, yaantyaari aparoni-payi inintziri. 36 Irootaki imatakiri aparoni ishininka Leví-iti ipaitai-tziri José, Chipre-satzi. Tima iriitaki Tyaantaariiti owaitakaanta-kiriri “Otomi Oimosirinkaantsi”. (Tima iroka wairontsi, irootaki ikantziri iñaaniki iriroriiti “Bernabé”.) 37 Yoka Bernabé tzimatsi iipatsiti, ipimantakiro. Yaanakiri owinaro iipatsiti, ipakiri Tyaantariiti.

5

Ananías aajatzi Safira

1 Iro kantacha tzimatsi awishi-mota-kiriri pasini atziri ipaita Ananías itsipatakaro iina opaita Safira, ipimantakiro irirori iipatsiti. 2 Yoka atziri yaapatyaakaro iina, imanaki kiriiki owinaro iipatsiti. Yamakiri tzimaraan-tanain-tsiri, ipapaakiri Tyaantaariiti. 3 Ikantawakiri Pedro: “Ananías, ¿paitama pisinitan-takariri Mishatantaniri inthaiya-kaiyaami? Pimanaki owinaro pipatsiti, pisiya-kaantzi aritaki pamatawitakiri Tasorinkantsi. 4 ¿Kaarima awiroka asiwityaaroni kipatsika? ¿Kaarima awiroka asityaarini owinaro? ¿Paitama pantanta-karori kantachari? Ti naaka-payi pamatawiti, Pawa pamatawiwitaka.” 5 Ikanta ikimawaki Ananías ikantai-takiri, tyaanaki, kamanaki. Antaroiti itharowa-jiitanaki ikaratzi kimakota-kiriri. 6 Ikanta aparoni-payi mainari, iponatakiro iwatha Ananías, yaanakiri, ikitatakiri.

7 Tikira osamaniti, opokapaaki iina Ananías, ti oyoti iroori opaita awisain-tsiri. * 8 Isampita-wakiro Pedro, ikantziro: “Pinkantina, ¿Arima ikaratzi owinaro pipatsiti?” Akanaki iroori: “Jii, ari ikaratzi.” 9 Ikantziro Pedro: “¿Paitama paapatyaa-wakaan-takari pinintzi pamatawitiri Itasorinka Awinkathariti? Yoka ipiyayitaja aanakiriri piimi ikitatziri, iroñaaka yayitana-kyaami awirori.” 10 Apatha-kiro otyaanaki Safira ikatziyaka Pedro, kamanaki. Ikanta ikyaajiitapaji mainari-payi, iñaapaa-tziiro kamaki. Yaanakiro, itsipata-kajiro oimi tsika ikitataka irirori. 11 Tima antaaro itharowa-jiitanaki kimisantzin-kariiti, ari ikimitakari ikaratzi kimakoyita-kirori awisain-tsiri.

Oshiki itasonka-wintan-taitaki

12 Aikiro ijatakaa-nakitziiro Tyaantaariiti yapatojiita awisa-tapi-sitzi tasorintsi-panko ipaitai-tziro “Salomón-tapi-si.” Aikiro itasonka-winta-nakitziiri ishininka-payi. 13 Iriima pasini ishininka-payi, iwinkani iwanakiri ti ininti intsipatyaari. Iro kantacha, tzimatsi oshiki pasini ishininka-payi mapirota-nakirori itakota-nakari. 14 Aikiro ishikita-nakitzii kimisanta-najiriri Pinkathari. Tima ipokayitzi sirampari aajatzi kooya-payi. 15 Tzimatsi amayita-kiriri imantsiyariti, inaryaa-koyitakiri isitasiki tsika inkinapaaki Pedro. Ikantayitzi: “Aririka inkinapaaki Pedro aka, aririka intsimankan-tanakyaari kapichiini yaampari, aritaki yisita-kotaji.” 16 Ari ikimiyitakari poñaayitain-chari nampitsiki saika-nampitzirori Aapatyaawini, yamayitaki oshiki mantsiyari aajatzi oshiki yaayitziri piyari. Ithonkiri yisita-kota-kaayitziri.

Ikisaniintai-tanakiri Pedro aajatzi Juan

17 Ikanta Impira-tasorintsi-pirori itsipatakari Ipaita-tampatzika-riniti, ikisaniinta-nakiri Tyaantaariiti. 18 Yaakaan-takiri, yasita-kota-kaantakiri. 19 Okanta tsitini-paiti, pokaki Imaninkariti Awinkathariti, yasita-ryaapaakiro asitako-rontsi, imisitowa-yitairi, ikantawajiri: 20 “Pijati tasorintsi-pankoki, pinkinkithata-kairi pishininka-payi tsika okanta-kota awisakotaantsi.” 21 Okanta okitaitita-manaji, ariijiita-paaka kapichikitaiti tasorintsi-pankoki, kinkithata-paaki.

Titzimaita iyojiiti Impira-tasorintsi-pirori, apatojiitainchari itsipayitakari yaapatyaani, aajatzi maaroni yantari-konati Israel-iiti. Ari ityaankaki yamaitiri Tyaantaariiti yasita-kowitakari.

22 Ikanta ijatasi-witakari yasita-kotani, ti iñaapajiri. Ari ipiyapaaka, 23 ikantapaji: “Ti añaajiri. Irojatzi okanta noñaawita-paakaro asita kamiithaini, irojatzi ikatziyayita aamaako-wintariri. Nasita-ryaako-witapaakari, ti noñaapajiri.” 24 Ikanta ikimawaki Impira-tasorintsi-pirori, aajatzi ijiwari aamaako-wintarori tasorintsi-panko, isampita-wakaa-jiitanaka opaita-rika awisatsini. 25 Irojatzi yariitan-tapaakari kamanta-paakiriri, ikantziri: “Noñaakiri pasita-kota-kaantani isaikajiitzi tasorintsi-pankoki ikinkithata-kairi ashininka-payi.” 26 Irootaki ijatanta-nakari ijiwari aamaako-wintan-tatsiri, yaanaki oshiki iratziriti, yamajiri. Titzimaitya iwatsinaa-waitiri, tima inthawowan-tyaari ishininka-payi ishimyaan-tyaari mapi.

27 Ikanta yariita-kaapaajari, iwawisaa-paakiri yapatojiitaka jiwari-payi. Ikanta Impira-tasorintsi-pirori isampita-wakiri, 28 ikantziri: “¿Tima pinkimi nokantzi chapinki: ‘Aritapaaki pikinkithata-kotziri Jesús?’ Aikiro piyomitaa-tziiri ashininka-payi Aapatyaawini-satzi. Pikanta-kotakina naaka-payi, pikantzi: ‘Iriitaki jiwari-payi owamaakaan-takiriri Jesús.’ ” † 29 Ari yakanaki Pedro aajatzi pasini-payi Tyaantaariiti, ikantanaki: “Iriitaki nonkimisanta-piroti naaka Pawa, airo nokimisanta-waitziri atziri. 30 Tima omapiro piwamaa-kaantakiri awirokaiti Jesús, pipaikaa-kota-kaantakiri. Iro kantacha, iwañaajiri Pawa ikimisantakiri pairani awaisatzitini. 31 Iwajinokairi Pawa, imisaikajiri irako-piroriki, itsipataari ipinkathari-wintantzi. Iriitaki owawisaa-kotaini aroka-payi. Inintzi ampiya-sirita-sitajiri maaroni arokaiti Israel-iiti, impyaakotan-tairori antayitakiro kaari-pirori. 32 Tima naakaiti ñaakiro okaratzi yantayitakiri Jesús, ontzimatyii nonkinkithata-kotiro. Iriitaki Tasorinkantsi matakayi-naroni, tima iriitaki ityaanka-kinariri Pawa isaika-siritan-tajyaana nawintaajari.”

33 Antaro ikisajiitanaka ikimakiri ikantaki, ari inintawitanaka iwiiri. 34 Ari ikatziyanaka aparoni Nasitantaniri, paitachari Gamaliel. Irijatzi Yomitaan-tatsiri. Ipinkathatziri maaroni ishininka. Ikantanaki: “Ashininká, thami amisitowa-wakiri kapichiini yokapayi.” 35 Ikantzi: “¡Ashininká! ¡Israel-iiti! Ontzimatyii pinkinkithasirita-wakyaa tsika-rika pinkantiri yoka ashininka. 36 Pinkinkithasirita-kotiri paitachari Teudas, ishamiwaitaki pairani irirori. Yapatotaki ikaratzi 400 iratziriti. Ikanta iwai-takiri Teudas, ithonka yoiwaranaka ikaratzi tsipawita-kariri, ari ipyaakari ti inkimakoi-tairi. 37 Aajatzi okimitaka pairani isankinata-kotantakari maaroni ashininka, tzimatsi paitachari Judas, poñaachari Tapowiniki. Yapatotaki ashininka. Ikanta iwai-takiri irirori, ithonka yoiwaranaka ikaratzi tsipayi-witakariri, ari ipyaari aajatzi irirori. 38 Pinkimi nonkantimi naaka: Airo pimaimanitziri, piñaasi-minthatyaari. Iriirika antasi-waitaro ininta-sitari, aritaki impyaa-sitajyaa. 39 Iriirika Pawa matakairiri okaratzi yantayitziri, airo pimatziri piitsinampairi awirokaiti. Paamawintyaa pimaimanitziri = kari Pawa.”

40 Onimota-nakiri ikaratzi yapatojiita. Ikaimajiri Tyaantaariiti, ipasata-kaantakiri, ikantziri: “Aritapaaki pikinkithata-kotziri Jesús.” Yapakaajiri. 41 Ikanta isitowa-jiitanaji Tyaantaariiti yapatowintai-takari. Kimosiri ikantajiita, ikantajiitzi: “Piñaakiro, ikimita-kaantai-takai iriipirori iwasankitaa-wintai-takairo awintaa-naari Jesús.” ‡ 42 Ari ikanta-piinta-nakityaa iyomitaantzi maaroni kitaitiri, ikinkithata-kaantzi tasorintsi-pankoki, ikantzi: “Saipatzii-totaari inatzii Jesús.” Imatakiro ikinkithata-kaantanaki maaroni pankotsiki okaratzi tzimatsiri anta.

6

Iyoyiitaki 7 amitakotan-taniri

1 Ikanta ishiki-pirotanaki kimisantzinkari, ñaawaiyitanaki wirakocha-ñaaniri, ikantzi: “Paminiri Heber-iiti nampitarori anta tsika ikanta ipapiintziro owaritintsi kinankaro, tima ti imariwintiro pasini-sato-payi.” 2 Ikanta 12 Tyaantaariiti, yapatotakiri maaroni kimisantzinkari, ikantakiri: “Ti onkamiithati nowashaantiro nokinkithata-kota-najiri Pawa, nompanta-yityaamiri piyaari. 3 Iyikiiti, pamini aka akarajiitzi inkarati 7 atziri, iriitaki jiwatironi impaitimi owaritintsi. Piyoshiiti kamiitha-siriri, yotanita-chari, isaika-siri-tantari Tasorinkantsi. 4 Ari naakowintyaarori naaka-payi namananati, nonkinkithata-kaanti, noyomitaan-tayiti.” 5 Onimota-nakiri ikaratzi apatotain-chari ikantai-takiri. Ari iyosiitai-takiri Esteban, awintaariri kamiitha Pawa, isaika-siri-tantari Tasorinkantsi. Iyosiitai-takiri aajatzi Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas, aajatzi Nicolás Antioquía-satzi, kimita-kotaariri Judá-iti, kaari ishininkawita Judá-iti. 6 Ipoñaa yaitanakiri ikaratzi iyosiitai-takiri isaikaki Tyaantaariiti, yamana-kota-wakiri, iwasi-patzii-toyitakiri itasonka-wintziri.

7 Aikiro ojatanakitzi iñaani Pawa. Aikiro ishiki-pirota-nakitzii kimisantzinkari anta Aapatyaawiniki. Imatzitakaro ikimisanta-yitanaki oshiki Impira-tasorintsitaari.

Yaakaan-taitakiri Esteban

8 Itasonka-wintaki Esteban oshiki ishininka-payi, iriitaki nisironkata-kariri Pawa, ipakiri itasorinka. 9 Iro kantacha, tzimatsi Judá-iti apatota-piinta-chari ipaitai-tziri “Itzikawitaitari.” Ipoñaayitaro Cirene, Alejandría, Cilicia, Asia. Iriitaki katziya-nainchari iñaana-winthata-nakiri Esteban. 10 Iro kantacha ti yiitsinampaitiri Esteban, tima omapiro iyota-nita-kaakari Tasorinkantsi. 11 Ikanta ikaratzi ñaana-winthata-kiriri Esteban, imananikiini ipinatakiri ishininka, ikantakiri: “Nonintzi pinthaiya-kotyaari Esteban. Pinkanti: ‘Nokimakiri Esteban ithainka-waitziri awaisatzitini Moisés, ari ikimitaa-kiriri aajatzi Pawa.’ ” 12 Irootaki owatsimaa-pirota-nakiriri ishininka-payi ikisaniinta-nakiri Esteban, imatanakiro antari-kona-payi, aajatzi Yomitaan-taniriiti. Yaakaan-taitakiri Esteban, yaitanakiri yapatojiita jiwariti-payi. 13 Ari yamaitakiri thaiya-kota-kariri Esteban, ikantapaaki: “Yoka ashininka oshiki ithainka-kiro tasorintsi-panko, ithainka-kiro Ikantakaan-taitsiri. 14 Nokimakiri ikantaki: ‘Ari imporokakiro tasorintsi-panko Jesús Kasiyakaa-wini-satzi. Aritaki iwasiñaa-yitajiro okaratzi amitari iyomitaa-yitajairi awaisatzitini Moisés.’ ” 15 Ari yamina-nakiri jiwari-payi yoka Esteban, iñaatziiri iporoki ikimita-nakari Maninkari.

7

Yoipyaa-nakiniri ñaantsi Esteban irojatzi ishimyaan-takariri

1 Ikanta Impira-tasorintsi-pirori isampitakiri Esteban, ikantziri: “¿Omapiroma ikantakoi-tzimiri?” 2 Ikantzi Esteban: “¡Iyikiiti! ¡Jiwari-payi! Pinkimi nonkantimi. Pairani isaikan-tawitari awaisatzitini Abraham anta Osampanaaki, iñaakakari iwaniinkaro, Pawa, tikira ijatanaki inampityaaro Awotziniki. 3 Ikantakiri: ‘¡Abram! Tzimatsi pasini kipatsi noñaakaimiri, pijati anta, pookanajiro pinampi awiroka, aajatzi pishininka-payi.’ 4 Ikanta Abraham yookanajiro inampitsiti Kiyamori-wini-satzi, jataki inampita-jyaaro Awotziniki. Okanta apaata ikaimajiri iriri, ityaantajiri Pawa aka tsika anampitaro iroñaaka aroka-payi. 5 Okantawitaka inampiwitakaro Abraham aka, ti yasi-pirota-kaiyaari Pawa. Iro kantacha ikasiya-kaakiri apaata aririka inkamaki, iriitaki asitajyaaroni inkarati incharinin-tajyaari. Irootaki ikasiya-kaita-kiriri awaisatzitini Abraham tikira-mintha intzimi itomi. * 6 Yapiitajiro Pawa ikantairi Abraham: ‘Ari inampita-kyaaro apaata pincharini-tajyaari pasiniki kipatsi, onkarati 400 osarintsi isaiki anta. Ari impira-waitaityaari, oshiki isintsiwin-taitiri yantawai-takai-tiri. 7 Iro kantacha ari nowasankitaa-kiri naaka ompirawai-tyaarini. Aririka onkaratapaaki, aritaki isitowaji. Impinkatha-yitajina maaroni yokaiti aka.’ 8 Aritaki tzimaki ikasiya-kaakiriri, ikantajiri Pawa yoka Abraham: ‘Ontzimatyii pinto-misitaa-nityaa, tima tzimatsi akasiyakaa-wakaari.’ Imatakiro pairani awaisatzitini Abraham. Imatakiri itomi irirori owakira imaakota-paaki 8 kitaitiri, itomisitaa-nitakiri. Ari ikimitaakiri Isaac itzimaki Jacob. Ari ikimitaa-kiriri aajatzi Jacob 12 itomi-payi, awaisatzi-titaari arokaiti. 9 Ikanta yokaiti awaisatzi-titaari arokaiti, ipimantakiri José, iririntzi, okantakaan-tziro ikisaniintziri. Ari okanta yariitan-takari inampiki Apitantoni-satzi. Iro kantacha, itsipata-piintakari Pawa, 10 inisironkatakari okaratzi ikimaatsi-waitakari. Iyota-nita-kaakari, irootaki yaakamiithatan-takariri Faraón, iwinkathariti Apitantoni-satzi. Ipinkathari-wintakiri irirori maaroni Apitantoni-satzi, aajatzi maaroni ishininka-payi Faraón. 11 Okanta apaata, ariitaka antaro tajyitsi anta. Oshiki ikowityaa-niinta-jiitaki Apitantoni-satzi. Ari okimitakari aajatzi anta inampiki Owintini-satzi. Ti iñiiro pairani awaisatzitini iyaari. 12 Iro kantacha ikima-kotakiro Jacob tzimatsi owaritintsi anta Apitantoniki. Ityaantakiri itomi-payi yamananta-kiti. Irootaki itakanarori ijajiitaki itomi-payi Jacob. † 13 Ikanta yapiitajiro ijajiitzi, ari iyotakaajari José iririntzi-payi. Ari okanta iyotantakari Faraón ipaita ishininka-yitari José. 14 Ikanta apaata José ikaimakaan-tajiri iriri, Jacob aajatzi maaroni ishininka-payi impokai Apitantoniki. Ikaratzi 75 atziri-payi pokaintsiri. 15 Ari okantakari yariitan-takari Jacob Apitantoniki. Ari ikamajiri irirori anta. Ari ikimitakari aajatzi ikaratzi icharinin-tayitaari. 16 Iriitaki yaatonkitai-tanajiri anta Sikochaariniki, ari ikitaita-kiriri maaroni anta yamananta-kiniriri pairani awaisatzitini Abraham itomi-payi Hamor.

17 Okantaka apaata, monkaratzi-mataka okaratzi ikasiya-kaakiriri pairani Pawa awaisatzitini Abraham. Oshiki-pirotanaki irintsiti ashininka-payi anta Apitantoniki, 18 irojatzi itziman-takari pasini pinkathari anta Apitantoniki, kaari yotakotirini José. 19 Yoka pinkathari oshiki yamatawitakiri ashininka-payi, iwasinonkaa-waitakiri. Isintsi-waitakiri yookaitiri iriinchaa-nikiti, inkaman-tyaari airo ishikitanta. 20 Aripaiti itzimakiri Moisés. Iriitaki ookimota-kariri Pawa. Ikaratzi mawa kasiri imanawitakari iwankoki iriri. 21 Okanta omonkarata-paaka yookantaitariri Moisés inkamimi, oñaakiri irisinto Faraón, aakiri, okimotatakajiiri okimita-kaantakari iriirikami iintsiti iroori. 22 Irootaki iyotanta-karori Moisés okaratzi iyota-nitari Apitantoni-satzi. Iriipirori inatzii, iroopiro okantayitaka okaratzi yantayitakiri.

23 Ikanta otzimaki 40 isarintsiti Moisés, jataki yariityaari ishininka-payi Israel-iiti. 24 Ari iñaakiri Apitantoni-satzi iwasankitairi ishininka. Ikisako-winta-paakari ishininka, iwakiri Apitantoni-satzi. 25 Isiyakaantzi Moisés ari iyotaki ishininka-payi iriitaki ityaankaki Pawa yookakaa-wintairi impira-waitaitari. Iro kantacha ti iyojiiti ishininka-payi. 26 Okanta okitaitita-manaji, iñaatzii Moisés yanta-wakaa-jiita ishininka. Ari inintawitaka yooka-kayirimi, ikantawita-paakari: ‘Pishininka piwiri yoka. ¿Paitama pantantariri?’ 27 Ikanta yoka antziriri ishininka, ipithoka-sita-nakari Moisés, itatsinkakiri. Ikantziri: ‘¿Paitama pinintziri awiroka? ¿Paitama kantakimiri awiroka nojiwariti kisakowintan-tyaanari? 28 ¿Pininta-tziima piwina naaka pikimitaakiri Apitantoni-satzi piwanta-kariri?’ 29 Ikanta ikimawaki Moisés ikantakiriri ishininka, isiyaka. Jataki iipatsitiki Maimani-wini-satzi. Ari isaikakiri nampitsi-nintsiki, irojatzi itziman-takari apiti itomi.

30 Okanta awisaki okaratzi 40 osarintsi. Jataki otzisi-masiki okaakitapaji Kitoochiintoni, ari iñaakakariri Imaninkariti Pawa, ipaamata-kayiro kitoochii-masi. 31 Ikiryaawinta-nakiro Moisés iñaakiri. Ikowa-jaantzi yaminiro okaakiini, ari ikimakiri iñaanatziri Pawa, ikantziri: 32 ‘Naakataki Iwawani picharini-payi, Iwawani Abraham, Isaac, aajatzi Jacob.’ Ari itharowaka-nakiri Moisés, piyonkawaitanaka, ti ininti yaminanajiro paamatain-tsiri. 33 Iro kantacha aikiro ikantatziiri Pawa: ‘¡Moisés! Paakonta-tasityaa, tima pikatziyan-tatyaaro tasorintsi-patha-tatsiri. 34 Noñaakiri yasinonkaa-waitaka pishininka-payi anta Apitantoniki. Nokimakiri ikamintha-waijiita. Irootaki nopokan-takari nookakaa-wintajimi. Awirokataki nontyaanti anta pantayitiro nonintakiri.’

35 Pairani imaninta-witai-takari Moisés, ikantai-tziri: ‘¿Paitama kantakimiri awiroka nowinkathariti?’ Iro kantacha iriitaki Pawa ontyaantakiri ijiwatairi ishininka-payi, iriitaki ookakaa-wintairini. Imaninkariti Pawa matakaa-kiriri iñaakiri ipaamata-kayiro kitoochii-masi. 36 Iriitaki Moisés omisitowa-jiriri pairani ashininka-payi Apitantoniki, oshiki itasonka-wintantzi anta. Ari ikimitaa-kirori aajatzi Inkaariki Kiraankaaro. Imatakiro isaikawaitan-takari okaratzi 40 osarintsi otzisi-masiki. 37 Tima irijatzi Moisés kantakiriri pairani ashininka-payi: ‘Ari intyaankaki apaata Pawa pasini Kamantan-tzinkari, ari isiya-kota-paakyaanaro naaka ityaankakina. Ashininka inatyii.’ 38 Irijatzi Moisés apatota-kiriri pairani ashininka-payi anta otzisi-masiki, ikinkitha-waita-kaakiri Maninkari Kitoochiintoni itsipayitakari ashininka-payi. Iriitaki aakiro añaakaan-tatsiri ñaantsi, irojatzi iwawisaan-takairori aroka-payi. 39 Iro kantacha ti ininti awaisatzitini inkimisantiri Moisés, oshiki ipiyathatakari. Iro inintajiitaki impiyajimi Apitantoniki. 40 Irootaki ikantan-takariri Aarón: ‘Piwitsikina siyakaa-rontsi nowawani-tajyaari, iriitaki jiwatajinani. Tima ti ayojiiti ipaita-rika antakiriri Moisés, amayitajairi asaikawita Apitantoniki.’ 41 Ari iwitsikai-takiniri isiyakaaro kiripiri vaca. Iriitaki ipinkatha-waitakiri. Iwamaakiniri ipira-payi yoimoshirinkiri iwawa-niroti iwitsikai-takiniriri. 42 Irootaki yookanta-nakariri Pawa yokaiti, isinita-nakiri impinkatha-waitiri oorinta-yitachari inkitiki, tima iriitaki isankinata-kotakiri pairani Kamantan-tzinkari-payi, ikantaki:

¡Israel-iiti! ¿Naakama pipinkathatantaka pipira-payi pipomita-piintziri?

Iro panta-piintakiri okaratzi 40 osarintsi anta otzisi-masiki.

43 pipinkathata-sitakari pawaniro ipaitai-tziri “Pinkathari Itaawintai-tziri Iinchaa-niki”, pikina-kinatakaa-piintakiri iyarapapankotiki.

Ari pikimita-piinta-kiriri pawaniro impokiro ipaitai-tziri Ampithataari,

Pipinkathata-siwaitakari piwitsika-yitani awirokaiti.

Irootaki nosinitan-tyaamiri yaitimi intaina panaanakiro Kompijaari.

44 Pairani isaikawaitan-takari awaisatzitini otzisi-masiki, tzimatsi tasorintsi-thaanti. Ari iwirori isankinari Moisés. Iroka tasorintsi-thaanti, iriita-jaantaki Moisés owitsika-kaanta-kirori tsika okanta iyomitaakiri Pawa. 45 Irootaki ikina-kinatakaa-piintakiri awaisatzitini irojatzi yariitzi-matan-takari kipatsiki yasita-jyaari. Irojatzi yamajiri irirori Josué ijiwatan-taariri ashininka-payi, yiitsinampaan-takariri asiwitarori iipatsiti, ikantakaari Pawa. Yasi iwiro yoisokirotakaro tasorintsi-thaanti, irojatzi itziman-takari pairani David. 46 Ikanta pinkatharini David, oshiki yaakamiithatakiri Pawa, irootaki ikantan-takari irirori: ‘¡Pawá! Pisinitina naaka nowitsikimi pankotsi tsika impinkathatimi Israel-iiti.’ ‡ 47 Iro kantacha iriitaki Salomón owitsika-kiniriri Pawa tasorintsi-panko. 48 yoka Pawa, Jinoki-satzi ti isaikan-tyaaro pankotsi iwitsikani atziri. Irootaki ikinkithata-kotakiri pairani Kamantan-tzinkari, ikantaki:

49 Iroka ikantzi Pawa:

Irootaki inkiti nosaikantari nopinkathari-wintantzi.

Irooma kipatsi irootaki nomakoryiaki-tanta-piintari.

¿Tsikama onkaratika pankotsi iwitsikai-tinari?

Airo nantitaro nomakoryaan-tyaaro.

50 ¿Kaarima naaka owitsika-yitakirori maaroni iroka-payi?

51 Aikiro ikanta-nakitzi Esteban: ‘Iro kantacha awirokaiti, ari pikanta-piintatya pikiso-siritzi, ti pinkimisanta-niti, pisiya-kotakari kaari-piro-siriri-payi. Pasi piwiro pipiyathatari Tasorinkantsi pisiya-kotaari piwaisatzitini.’ § 52 ¿Tzimatsima pairani Kamantan-tzinkari kaari ikimaatsita-kaawaita piwaisatzitini? Tima oshiki iwamaitaki ikaratzi kinkithatain-tsiri, ikantaki: ‘Awotsikitaki matzirori itampatzika-siritzi.’ Aritaki pokaki itampatzika-siritzi, iriitaki pipithoka-sitakari awirokaiti, piwamaa-wakiri. 53 Tima awiroka-payi oyotako-witarori Ikantakaan-taitsiri iyomitaa-witakairi Maninkari, titzimaita pinthokiro pimonkaratiro.”

54 Ikanta ikimajiitaki ikaratzi apatotain-chari, antaro ikisanakiri Esteban, yatsikai-kita-sita-nakari. 55 Iro kantacha isaika-siri-pirotan-tanakari Tasorinkantsi yoka Esteban, yaminanaki inkitiki, iñaakiro iwaniinkaro Pawa, iñaakiri aajatzi Jesús ikatziyaka irako-piroki Pawa. 56 Irootaki ikantan-tanakari: “¡Pamini! Noñaakiro asitaryaa inkiti, noñaakiri Itomi Atziri ikatziyaka irako-piroki Pawa.” 57 Ishipi-kimpita-jiitanaka jiwari-payi. Ikaimajiitanaki sintsiini, isiya-sita-paakari Esteban. Yairika-paakiri. 58 Yaitanakiri othapitapaka nampitsi, ishimyaan-takari mapi. Tima isaporya-yitanakiro irithaari owiriri Esteban, yookakiniri mainari paitachari Saulo, yaamaako-winta-wakyaaniri.” 59 Ikanta yooka-sitziri mapipayi Esteban, amananaki irirori, ikantzi: “¡Pawá! ¡Nowinkathariti Jesús! Jatasirin-katakina noñaapajimi.” 60 Ari ityiirowanaka Esteban, ikaimanaki sintsiini, ikantanaki: “Nowinkathariti, airo poipyiiniri kaari-pirori okaratzi yantakiri.” Ikanta ithonka-nakiro iñaawaitakiro iroka ñaantsi, kamaanaki.

8

Imaimanitziri Saulo kimisantzin-kariiti

1 Ikanta Saulo yamina-kotakiri Esteban iwai-tziri, ikantanaki irirori: “Ariwí, kamaki Esteban.” Aripaiti yitaita-nakaro imaimani-minthai-tziri kimisantzin-kariiti anta Aapatyaawiniki. Irootaki isiyan-tayitakari ikinayitanaki maaroni inampitsitiki Judá-iti, ikinayitaki aajatzi inampitsitiki Ositikii-tonisatzi. Apatziro isaikanaki Tyaantaariiti anta Aapatyaawiniki. 2 Ikanta pinkatha-tasorintsitaniri-payi ikitatakiri Esteban, oshiki yiraako-waijiitakari. 3 Iriima Saulo inintawitanaka irirori yapirotiri kimisanta-naatsiri. Ijata-piintaki iwankoki, inosika-yitziri sirampari, kooya, maaroni. Iminkyaa-kaanta-yitakiri.

Ikinkithai-tziro Kamiithari Ñaantsi nampitsiki Oshitikii-tonki

4 Iro kantacha ikaratzi siyayita-nainchari, jatayitaki pasiniki nampitsi. Ari ikinkithata-kotakiro Kamiithari Ñaantsi. 5 Ikanta aparoni siyanain-chari paitachari Felipe, ariitaka Ositikii-toniki. Ikinkithata-kota-paakiri Saipatzii-totaari. 6 Tima oshiki atziri apatotain-chari, iwakimpiyiitakaro ikinkithatziri Felipe, iñaayitakiro itasonka-wintan-tapaaki. 7 Yisita-kota-kaayitakiri yaawitari piyari. Antaro ikaimayitzi piyari isiyayita. Imatakiro yisita-kota-kaayitziri kisoporokiri, aajatzi tzipi-kitzita-tsiri, maaroni. 8 Irootaki ikimo-siritan-tanakari ikaratzi nampitarori anta.

9 Iro kantacha tzimatsi anta paitachari Simón, antyawiyari inawita pairani. Yamatawitaki oshiki atziri anta Oshitikii-toniki. Oshiki ishamiwaitaki. 10 Ipinkatha-witakari oshiki atziri, oshiki jiwari, maaroni, ikantajiitzi: “Thami ankimisantiri Simón, imatakiro iñaawyatari Pawa.” 11 Okaratzi ikantayitziri Simón yantyawiyarin-kakiini, ikimisantziri atziri-payi ikaratzi yamatawi-yitakiri. 12 Iro kantacha ariitapaaka Felipe, ikamantan-tapaakiro Kamiithari Ñaantsi kinkithata-kotziriri Jesús Saipatzii-totaari, ikinkithata-kotziriri aajatzi Pawa tsika ikantaja ipinkathari-wintantaji. Ikiwaa-yitanaka sirampari-payi, aajatzi kooya-payi. * 13 Ari imatzitakaro Simón, ikimisanta-witanaja, kiwaawitaka irirori. Oisokiro iwanakiri Felipe iñaakiri itasonka-wintan-tayitaki. Okiryantzi iwanakiri.

14 Ikanta Tyaantaariiti saikatsiri Aapatyaawiniki, ikima-kotakiri Oshitikii-toni-satzi ikimisanta-yitairo iñaani Pawa. Irootaki ityaankan-takariri Pedro aajatzi Juan. 15 Ikanta yariijiitaka Oshitikii-toniki, yamana-kota-paakiri kimisantzin-kariiti, isaika-siritan-tyaari Tasorinkantsi. 16 Tima apatziro ikiwaatai-takiri yawintaa-naari Awinkathariti Jesús. Tikira isaika-siritan-tyaari Tasorinkantsi. 17 Ikanta Pedro aajatzi Juan, iwasi-patzii-totan-takari irako aparoni-payi. Aripaiti isaika-siri-yitan-tanakari Tasorinkantsi irirori-payi. 18 Iñaakiri Simón yantakiri Tyaantaariiti, ikaratzi iwasi-patzii-totan-takari irako, isaika-siritan-tanakari Tasorinkantsi, ipinawita-nakari irirori Tyaantaariiti, 19 ikantziri: “Yoka kiriiki, pimpina naaka pisintsinka, nonkimitan-tyaamiri awiroka, nosaika-sirita-kaantyaariri Tasorinkantsi noshininka, nowasi-patzii-totan-tyaari nako.” 20 Ikantzi Pedro: “¡Ari pinkaratairi piiriikiti pimpyaa-sitajyaa! ¿Pisiya-kaantzi ari pamanantan-takyaaro piiriikiti ipasitantari Pawa? 21 Airo pimatziro pinkimita-kotyaanaro naaka, tima ti pintampatzika-siriti iñaakimi Pawa. 22 Piwashaantairo pikaaripirotaki, pinkowa-kotairi Pawa, añaamatsiti aririka impyaakota-jimiro okaratzi pikinkithasiri-witakari. 23 Noyotakimi naaka, oshiki pikisa-siri-waitaka. Ari pikanta-piintatyaa pikaaripiro-siri-waitzi.” 24 Ari yakanaki Simón, ikantzi: “Pinkanta-kowintaina Pawaki airo awishi-motantana okaratzi pikanta-kinari.”

25 Ikanta Pedro aajatzi Juan, ikaratakiro ikinkithata-kotakiri Pawa. Awisanaki pasini nampitsi okaratzi saikatsiri Oshitikii-toniki, ikamantan-takiro Kamiithari Ñaantsi. Ipiyajiitaja Aapatyaawiniki.

Felipe aajatzi Kisaapororini-satzi

26 Ikanta Imaninkariti Pawa, iñaanatakiri Felipe, ikantziri: “Pijati pinkinaki kiriinka, pimpampi-thatiro awotsi poñaachari Aapatyaawiniki irojatzi nampitsiki Sintsi-winiki.” Tima iroka awotsi irootaki kinachari otzisi-masiki. 27 Ari ijatanaki Felipe. Okanta niyaanki awotsi, imonthaakari Kisaapororini-satzi. Iriipirori inatzii. Iriitaki kimpoyiiri kiriiki inampiki opinkathari-wintantzi kooya paitachari Candace. Ipoñaaja-tyaaro irirori Aapatyaawiniki ipinkathatziri Pawa. † 28 Ipiyaatyaa irirori inampiki, isaikan-takaro isiyako-minto, iñaanatziro isankinari Kamantan-tzinkarini Isaías. 29 Ari iñaana-sirita-nakiri Tasorinkantsi Felipe, ikantziri: “Pijati, pimontaiyaari siya-kotain-chari.” 30 Ikanta ijatanaki Felipe, ikimatziiri Kisaapororini-satzi iñaanatziro isankinarini Isaías. Ari isampitziri, ikantziri: “¿Pikimathatziroma piñaanatziri?” 31 Ikantzi Kisaapororini-satzi: “¿Tsikama onkini nonkima-thatiro tikatsi yomitai-naroni? Pimpoki, pintsipatyaana.” 32 Iroka Sankinarintsi iñaanatziri:

Ikimita-kaitakari yaitziri ipiraitari iwamaitiri.

Mairi ikantaka, ti inkaima-waiti,

Isiyakari ipiraitari yamiitai-tziro iwitzi. ‡

33 Tsinampasiri inkantakaitakari, ti iroopiroti okaratzi ikantakowitaitakariri.

Iriima ishininkapayi, ¿kantatsima iyotaitiri tsika ikantawaitaiyani?

Tima yasi-ryiitakari isaikawita-painta aka kipatsiki.

34 Ikanta iriipirori Kisaapororini-satzi, isampita-nakiri Felipe, ikantziri: “Pinkantina. ¿Paitama ikinkithata-kotziri Kamantan-tzinkari? ¿Iriitakima kinkithata-kotacha? ¿Pasinima ikinkithata-kotzi?” 35 Ari yitanakaro Felipe ikinkithata-kaanakiri isankinari Isaías, ikinkithata-kaanakiri Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Jesús. 36 Ikini-mota-paakiro nijaa, ikantzi Kisaapororini-satzi: “Iroka nijaa. ¿Airoma okantzi nokiwaatyaa naaka?” 37 Ikantzi Felipe: “Omapiro-rika pikimisantanaji, aritaki onkantaki.” Ikantzi Kisaapororini-satzi: “Nokimisantzi, iriitaki Jesús Saipatzii-totaari, Itomi Pawa.” 38 Ari ikatziya-kaanta-paakiro isiyako-minto Kisaapororini-satzi. Ayiitanaki apitiroiti, jatanaki nijaaki. Ari ikiwaatakari. 39 Ikanta itonkaanaji nijaaki, yaanajiri Felipe Tasorinkantsi. Ti iñaanajiri iriipirori Kisaapororini-satzi tsika ikinanaki Felipe. Iro kantacha yoka atziri oshiki ikimo-siritanaki, jataji. 40 Iriima Felipe, iñaasitaaro isaikapaji Azoto-ki. Ikanta yawisaki pasiniki nampitsi ikamantan-tayitakiro Kamiithari Ñaantsi, irojatzi yariitan-taari Cesarea-ki.

9

Pasini-siritai Saulo

(Hch. 22.6-16; 26.12-18)

1 Ikanta Saulo, ti iwashaantiro yasaryii-matari iwiiri kimisanta-najiriri Awinkathariti. Irootaki ijata-sitan-takariri Impira-tasorintsi-pirori, 2 ikantakiri: “Pisankinatiniri Impira-tasorintsitaari saikatsiri Ontyaamairiniki, pinkantiri: ‘Pisinitiri Saulo yaayitiri tzipatananariri ipaitai-tziri “Awotsi.” Inkyaayiti yapatota-piintaita, yoosoyitiri sirampari aajatzi kooya, yamakiri aka Aapatyaawiniki.’ ” 3 Ikanta yariitzi-mataka Saulo Ontyaamairiniki, ari imapokakiri morikanain-tsiri inkitiki, yoorintakiri tsika ikatziyaka. 4 Tyaanaki Saulo. Ikimatzii ñaawaita-naintsiri inkitiki, ikantaitzi: “¡Saulo! ¡Saulo! ¿Paitama pimaimanitan-tanari?” 5 Yakanaki Saulo, ikantzi: “¡Pinkatharí! ¿Tsikama pipaitaka awiroka?” Ari ikantai-tziri: “Naakataki Jesús pimaimanitzi. Awiroka wasankitaa-waitacha, osiyawaitakaro pimpaikatyiiyaaromi thoyimpi-thowari.” 6 Tima piyonkawaitanaka Saulo tharowawai-tanakaki, ikantanaki: “¡Pinkatharí! Paitama pinintziri nantajiri naaka.” Ikantzi Awinkathariti: “Pinkatziyii, pijati nampitsiki. Ari inkaman-taitimiro opaita-rika pantiri.” 7 Oshiki itharowanaki ikaratzi oyaatakiriri Saulo, tima ikimakiro ñaantsi, ti iñaamai-tyaari ñaawaita-tsiri. 8 Ari ikatziya-witanaja Saulo. Inintzi yokiryaa-najimi, ti onkanti yaminanaji. Irootaki yakathatan-tanakariri itsipayitakari, yaanakiri Ontyaamairiniki. 9 Ari isaikakiri anta okaratzi mawa kitaitiri, ti onkanti yaminaji, ti iwajyaa, ti yiraji nijaa.

10 Ari isaikiri Ontyaamairiniki aparoni kimisantzinkari ipaita Ananías. Iriitaki iñaanatakiri Awinkathariti imisiri-ki, ikantziri: “¡Ananías!” Ikantzi irirori: “¡Paita Pinkatharí! Aka nosaiki.” 11 Ikantziri: “Pijati awotsiki ipaitai-tziri ‘Tampatzikari.’ Ari osaiki iwanko paitachari Judas, ari pisampita-kowintiri paitachari Saulo, iriitaki poñaachari nampitsiki Tarso. Ari isaikiri irirori anta yamani. 12 Nomisita-kaakiri irirori. Iñaakimi pikyaa-sita-paakiri, piwasi-patzii-totan-takari pako, irojatzi yokiryaan-tanaari kantanaji yaminanaji.” 13 Ikanta ikimaki Ananías, ikantanaki irirori: “¡Pinkatharí! Oshiki nokima-kotziri yoka atziri, oshiki okowiinkataki okaratzi yantayitakiri Aapatyaawiniki, iwasankitaa-yitakiri kimisanta-najimiri. * 14 Irootaki ipokantari aka, ityaanta-tziiri Ompira-tasorintsi-pirori yaayitiri ikaratzi awintaa-naamiri.” † 15 Ikantzi Pinkathari: “¡Pijati Ananías! Tima yoka atziri iriitaki noyoshiitakiri naaka inkinkithata-kotajina maaroni nampitsiki. Inkinkithata-kairi Israel-iiti ishininkatari irirori, inkinkithata-kaajiri aajatzi pasini-satzi atziri kaari ishininkatyaa, aajatzi inkimitaakiri iwinkathariti-payi. 16 Aritaki nonkanta-kaakyaaro naaka inkimaatsi-winta-jyaana irirori.” 17 Ikanta ijatanaki Ananías, kyaapaaki pankotsiki tsika isaikaki Saulo. Ari iwasi-patzii-totan-takari irako. Ikantziri: “¡Iyikí Saulo! Ityaankakina Awinkathariti Jesús, oñaakakamiri awotsiki tsika pikinapaaki. Nopoki nokiryaa-kaajimi, isaika-siritan-tanjyami Tasorinkantsi.” 18 Ari oparyaanaki irokiki osiyawitariri simapin-taki, aminanaji kamiitha Saulo. Katziyanaka, jataki ikiwaataitiri. 19 Ikanta iwawaitanaja, irojatzi isintsitan-taari kamiitha. Tima osamani kapichiini isaiki-mota-paintziri kimisantzinkari-payi Ontyaamairiniki.

Ikinkithatzi Saulo Ontyaamairiniki

20 Ari yitanakaro Saulo ikinkithatanaki yapatota-piinta Judá-iti, ikantzi: “Iriitaki Itomi Pawa paitachari Jesús.” ‡ 21 Tima okiryantzi ikantajiita ikaratzi kimiriri, ikanta-wakaa-jiita: “¿Kaarima yoka kisaniintziri Aapatyaawiniki ikaratzi awintaa-nariri Jesús? ¿Tima iriitaki pokaintsiri aka yayiri kimisantzinkari anta Ompira-tasorintsi-piroriki?” 22 Aikiro isintsitatzii Saulo ikinkithatanaki irirori tikatsi intharowantanakyaa. Tikatsi inkanti Judá-iti nampitarori Ontyaamairiniki ikimiri Saulo ikantzi: “Yokaranki Jesús Saipatzii-totaari inatzii.”

Isiyan-takari Saulo

23 Okanta imaakotanaki oshiki kitaitiri, ikanta-wakaa-jiitaka Judá-iti: “Thami awiiri Saulo.” 24 Ari iyotzimaitaka Saulo ikowaitatzii iwaitiri. Tima kitaitiriki aajatzi tsitiniriki iyaawintaitziri Saulo okyaa-piintzi awotsi iwaitiri. 25 Ikanta kimisantzin-kariiti, ititakiri antaroki kantziri, iwayiita-kotakiri tsitini-paiti intaakiroki itantotai-tziro nampitsi. Ari isiyajari Saulo.

Ariitaja Saulo Aapatyaawiniki

26 Ikanta yariitaja Saulo Aapatyaawiniki, inintawitaka intsipata-pajyaarimi iyomitaani Awinkathariti. Iro kantacha maaroni kimisantzinkari itharowan-takari, isiyakaantzi ti inkimisanta-pirotai irirori. 27 Ikanta Bernabé, yaapatyaa-nakari Saulo, jataki iñaakan-tajiri ipiyota Tyaantaariiti. Ikantapaakiri: “Yoka Saulo iñaajiri Awinkathariti awotsiki jatachari Ontyaamairiniki, ikinkitha-waita-kaakiri. Tima anta nampitsiki Ontyaamairiniki yitanakaro Saulo ikinkithata-kota-najiri Jesús. Tikatsi intharowan-tanakyaa.” 28 Irootaki isaikan-tapaari Saulo Aapatyaawiniki, onimowaitziri yaniiwaitapaji nampitsiki itsipayita-paari Tyaantaariiti. 29 Ikinkithata-kota-pajiri Jesús Awinkathariti, tikatsi intharowantyaa. Tima inkinkithata-kaayitajiri Judá-iti ñaawaitzirori iñaani wirakocha. Iro kantacha inintajiitaki irirori iwiiri. § 30 Ikanta iyojiitaki kimisantzin-kariiti, yaanakiri Saulo nampitsiki Cesarea. Ityaantairi inampiki Tarso.

31 Ikanta kimisantzin-kariiti, nampiyitarori iipatsitiki Judá-iti, Tapowiniki aajatzi Ositikii-toniki, kamiitha isaikayitanaji, aikiro iwitsika-siri-pirota-nakityaa, pinkatha iwanajiri Awinkathariti. Aikiro ijatana-kitzii ishiki-pirotanaki, ikantakaakaro Tasorinkantsi.

Yisita-kota-kayi-tairi Eneas

32 Ikanta ijayitaki Pedro yariitan-tayita nampitsiki-payi, ariitaka Tzimaani-winiki tsika inampiyitaro kimisantzinkari. * 33 Ari iñaapaa-kiriri paitachari Eneas, kisoporokiri inatzii, tzima-kotaki 8 osarintsi inaryaa-waitaka. 34 Iñaanata-paakiri, ikantziri: “¡Eneas, yisita-kota-kaajimi Jesús Saipatzii-totaari. Pinkatziyi, paanajiro pinaryaa-minto!” Ari ikatziya-nakari Eneas. 35 Ikaratzi nampitarori Tzimaani-winiki aajatzi Owaapatha-riniki, iñaayitajirira ikatziya-waitaja Eneas, irootaki ikimisantan-tanakariri Awinkathariti.

Añaantaari Dorcas

36 Okanta nampitsiki Owaniinkaarini, tzimatsi aparoni kimisantzinkaro opaita Tabita, iñaaniki wirakocha ikantai-tziro “Dorcas.” Iroka kooya okaminthaanta-piintaki, onisironkatanta-piintaki aajatzi. 37 Okanta aparoni kitaitiri, omantsiyataki Dorcas, kamaki. Yaitanakiro, ikaataikiro, inaryiita-paintziro jinoki owankoki. 38 Okanta anta Owaniinkaariniki ti intaina-piroti osaiki nampitsi Tzimaani-winiki tsika yariitaka Pedro. Ikanta ikimajiitaki kimisantzinkari ari isaikiri Pedro anta, ityaankaki apiti atziri inkaimakitiri, inkantiri: “Pimpokanaki siintziini Owaniinkaariniki.” 39 Jatanaki Pedro. Ikanta yariita-paaka anta, yaitanakiri jinoki tsika inaryii-takiro. Otapota-paakiri maaroni kinankaro, iraajiita-paaka, oñaakayita-paakiri kithaarintsi ositzika-piintani Dorcas. 40 Imisitowakiro Pedro maaroni kooya-payi, ityiirowanaka, amananaki. Ipithoka-sitaro kaminkaro, ikantzi: “¡Tabita, pintzinaí!” Okiryaanaji iroori, aminanakiri Pedro, thointanaka. 41 Yakatha-wakotakiro irirori, ikatziyakiro. Ikaimayijiitakiro kinankaro-payi aajatzi ikaratzi kimisantanatziri, iñaayitajiiro añaaji. 42 Ikanta ikimakoi-takiro nampitsiki Owaniinkaariniki, oshiki kimisanta-nakiriri Pinkathari. 43 Oshiki kitaitiri isaikawaitanaki Pedro Owaniinkaariniki, isaiki-motziri paitachari Simón, misinantsi-pakori.

10

Pedro aajatzi Cornelio

1 Tzimatsi Cesarea-ki aparoni atziri paitachari Cornelio, iriitaki ijiwariti iwayiriti wirakocha ipaitai-tziri “Italia-satzi.” 2 Yoka atziri ipinkathatziri Pawa aajatzi ikimita ishininka-payi. Ipapiintziri asinonkainkari oshiki iiriikiti okantawitaka ti ishininkatyaari. Oshiki yamana-piintakiri Pawa. 3 Okanta aparoni kitaitiri, aritaki shiityaanaki, ari imapoka-kiriri Imaninkariti Pawa ikyaa-sita-paakiri tsika isaikaki, iñaawakiri koñaaroini, ikantapaakiri: “¡Cornelio!” * 4 Okiryantzi ikantanaka Cornelio, itharon-kakiini isampitakiri, ikantziri: “¡Pinkatharí! ¿Paitama pikowa-kotanari?” Ikantzi Maninkari: “Ikimakimiro Pawa pamanani, iñaakimi pinisironkatanta-piintaka. 5 Pintyaanti pinpiratani nampitsiki Owaniinkaariniki yamantyaariri Simón, ipaitai-tziri aajatzi Pedro. 6 Iriitaki mayimotziriri pasini Simón, misinantsi-pakori, saika-thapyaatzirori inkaari. Iriitaki kamantimini opaita pantiri.” † 7 Ikanta ipiyanaja Maninkari, ikaimaki Cornelio apiti impiratani. Ikaimaki aparoni owayiri yawiintani inatzii yoka, ipinkathatziri irirori Pawa. 8 Ikamantakiri okaratzi ikantakiriri Maninkari. Ityaankakiri Owaniinkaariniki.

9 Okanta okitaitita-manaji, ari tampatzikataki ooryaatsiri, ariitzi-majiitaka Owaniinkaariniki. Ari yatiitanaki Pedro yamani jinoki okanta-pankaata iwanko. 10 Ikima-winthatakiro itashi, inintaki iyaa, owakira ikotsitaitzi iyaari, ari iñaawya-waitakari. 11 Iñaakiro asitaryaanaka inkiti, iwayiitai-takiro osiyawitarori antaro manthakintsi-masi, othatoyitaka onampinakipayi. 12 Tzimatsi oshiki nasiyita-chari antami-wiri manthakintsi-masiki. Tzimitacha aajatzi ikaratzi konthaa-yitatsiri kipatsiki, aajatzi tsimiri-payi. 13 Ikimatzii ñaanata-nakiriri, ikantziri: “Pedro, piwamairi yokapayi, piyaari.” 14 Ari ikantzi Pedro: “Airo Pinkatharí. Ti nowapiintyaari naaka yokapayi ipinkai-tziri.” 15 Yapiitai-tanakiri Pedro ikantai-tziri: “Ikaratzi nokititakajiri naaka, airo pipaita-siwaitari awiroka ‘Ipinkaitani.’ ” 16 Mawa apiitaka iñaakai-takiri. Ari iipiyai-tanajiro inkitiki manthakintsi-masi.

17 Antaro okantzimo-sirita-nakari Pedro, ikinkithasiri-waita opaita siyakaa-winta-chari okaratzi iñaakiri. Ari yariijiita-paaka ityaankani Cornelio, isampiko-winta-paakiro iwanko Simón. 18 Ikantajiita-paaki: “¿Ari imayiri aka Simón, ipaitai-tziri Pedro?” 19 Ikinkitha-siritako-minthaitziro Pedro okaratzi iñaakiri, ari iñaana-sirita-nakiri Tasorinkantsi, ikantziri: “Ariitapaaka mawa atziri amina-minatzimiri. 20 Payiiti, pintsipatyaari. Airo pikiso-siri-waitzi, tima naakataki otyaantziri.” 21 Ari yayiita-paaki Pedro, ikantapaakiri atziri-payi: “Naakataki pamina-minatzi. ¿Paitama pamina-minatan-tanari?” 22 Ikantajiitzi irirori: “Ari nopoki ityaantana Cornelio, ijiwari owayiri-payi. Tampatzika-siriri inatzii irirori, ipinkathatziri Pawa. Yaakamiithatani inatzii pishininka-payi Judá-iti. Iriitaki iñaakaka Imaninkariti Pawa, ikantakiri: ‘Pinkaima-kaantiri Pedro impoki piwankoki, ari pinkimiri onkarati inkaman-timiri.’ ” 23 Ikantzi Pedro: “Pinkyii pankotsiki, pimaawaiti.” Okanta okitaitita-manaji, jatanaki Pedro iyaatanakiri ikaratzi pokasita-kiriri. Iyaatanakiri aajatzi kimisantzinkari poñaachari Owaniinkaariniki.

24 Ari maakotaki aparoni kitaitiri ariijiitaka Cesarea-ki. Oyaawintaka irirori Cornelio itsipayitakari ishininka-payi, aajatzi yaapatyaani-payi ikaratzi ikaimayitakiri. 25 Ikanta yariita-paaka Pedro pankotsiki, isitowa-sita-nakiri Cornelio, ityiirowa-sita-wakari, impinkathata-wakirimi. 26 Iro kantacha ikantzi Pedro: “Pinkatziyi Cornelio, atziri nonatzii naaka, ari nosiyami awiroka.” 27 Ari ikinkitha-waita-kaapaakiri, irojatzi ikyaakaan-tanakariri iwankoki, iñaapaa-kitzii Pedro oshiki atziri apatotain-chari iyaawintziri. 28 Ikantzi Pedro: “Piyojiitzi awiroka naaka Judá-iti, ti isinitaitina nontzipatyaami awirokaiti kaari noshininkata, ti onkamiithati nonkyaa-pankotimi. Iro kantacha owakira iyomitaakina Pawa, ti onkamiithati nonkanta-yitimi: ‘Nowinkani pinatzii.’ 29 Irootaki kaari nosamanitan-tanaka nopokanaki pikaima-kaantakina. Iroñaaka nonintzi noyoti opaita pikaima-kaantan-tanari.”

30 Ikantzi Cornelio: “Chapinki, maakotaki okaratzi 4 kitaitiri, aritaki shiityaanaki ikimitakari iroñaaka. Nosaiki naaka nowankoki notzi-wintaro namani. Ari noñaaki aparoni atziri, shiparyaa okantapaaka iithaari. ‡ 31 Ikantapaakina: ‘Cornelio, ikimakimi Pawa pamaniri, iyotziro okaratzi pinisironkatantaka awiroka. 32 Pintyaanti jatatsini Owaniinkaariniki yaminaitiri Simón, ipaitai-tziri aajatzi Pedro. Iriitaki mayimotziriri pasini Simón, misinantsi-pakori nampitarori inkaari-thapyaaki.’ 33 Sintzi-paiti nontyaankaki jatatsini iñiimi, pimatakiro awiroka pipokanaki sintziini. Yoka iroñaaka nokaratzi ipiyota-kaakana Pawa. Intsityaa pinkantinaro okaratzi ikantakimiri Awinkathariti.”

34 Ari yitanakaro Pedro ikantanakiri: “Ari noyotziri iroñaaka omapirotatyaa Pawa ti imanintanitiri atziri-payi. 35 Yaakamiithatziri ikaratzi pinkathata-najiriri, tampatzika-sirita-tsiri, onkanta-wityaa tsika-rika inampiyityaaro, kaari noshininkawita. 36 Tima irootaki ñaantsi iyomitaa-kiriri Pawa noshininka-payi Israel-iiti ityaankakiri Jesús Saipatzii-totaari, iriitaki Pawa kantakaarori nokinkithata-kotan-taariri Jesús. Iriitaki pinkathari-wintairini maaroni, iriitaki saikakaa-yitaini kamiitha. 37 Piyojiitzi awiroka okaratzi awisain-tsiri iipatsitiki noshininka-payi Judá-iti. Itanakaro Tapowiniki ikiwaatan-takariri pairani Juan 38 yoka Jesús, Kasiyakaa-wini-satzi. Iriitaki Pawa opakiriri Itasorinka. Tima itsipatani iwiri Pawa yoka Jesús, irootaki ijatanta-nakari irirori inisironkatan-tayita, yisita-kota-kaayitaki oshiki ikyaantasiritari piyari. 39 Naaka-payi ñaayita-kiriri okaratzi yantayitakiri Jesús anta Aapatyaawiniki aajatzi maaroni iipatsitiki Judá-iti. Noñaakiri aajatzi iwamaitan-takariri, ipaikakoi-takiri incha-kotakiki. 40 Okanta mawatapain-tsiri kitaitiri iwañaajiri Pawa, ikantakaakaro irirori noñaawajiri naaka-payi. 41 Ti iñaaka-panaatyaari maaroni atziri, apatziro naaka-payi ikaratzi iyosiitakiri pairani Pawa kinkithata-kotairini. Tima añaaji Jesús, notsipata-waari nowaajiita nirawai-jiitzi aajatzi. 42 Iriitaki ontyaanka-kinari nonkaman-tayitajiri maaroni atziri, nonkantiri: ‘Iriitaki Jesús iwakiri Pawa mishakowintairini maaroni añaayita-tsiri, aajatzi ikaratzi kamayitain-tsiri.’ 43 Iriitaki yoka Jesús ikinkithata-kotzi-takari pairani Kamantan-tzinkari-payi, ikantaki: ‘Inkarati awintaa-jyaarini, aritaki impyaakota-jiniri yantayi-witakaro kaari-pirori.’ ” §

44 Ikinkitha-minthaitzi Pedro, omapoka-sitaka isaika-siritan-tapaakari Tasorinkantsi ikaratzi kimisanta-kiriri ikinkithatzi. 45 Okiryantzi ikantajiitanaka ikaratzi itsipatakari Pedro iñaakiro isaika-siritan-tapaakari Tasorinkantsi kaari ishininkatyaa, okimiwaitakaro isako-pirotai-tatyii-nirimi, * 46 ikimatha-yitakiri iñaawai-yitanakiro pasinita-tsiri ñaantsi, ikimosiriwinta-nakiri Pawa. 47 Ikantanakiri Pedro ikarajiitzi: “¿Kantatsima anthañaa-pithatyaari ikiwaatyaa yokaiti atziri isiyanajai arokaiti isaika-siritan-tatai Tasorinkantsi?” 48 Ari ityaankakiri ikiwaataitiri yokapayi okantakaaro yasiyitaari Jesús Saipatzii-totaari. Oshiki ikanta-kanta-witakari ikaratzi ikinkithata-kairi Pedro, ikantzi: “Airo pijatzita, pisaiki-mowaita-nakina.”

11

Ikamanta-pajiriri Pedro kimisantzinkari-payi Aapatyaawiniki

1 Tima kimaki pasini Tyaantaariiti aajatzi pasini iyikiiti nampitarori iipatsitiki Judá-iti, ikantaitzi: “Ikimisantajiro Iñaani Pawa kaari ashininkayita.” 2 Ikanta yariiwitaja Pedro Aapatyaawiniki, oshiki iñaanawinthata-wajiri Judá-iti ikaratzi kimisanta-tsiri. * 3 Ikantawajiri: “¿Paitama pariitan-tariri kaari ashininkata, pakyoo-yitakiri?” † 4 Ari yitanakaro Pedro ikamantziri tsika okanta opoñaantari. Ikantanakiri: 5 “Okanta aparoni kitaitiri anta nampitsiki Owaniinkaarini nosaiki namani, ari noñaawyatakari. Noñaaki kimiwitarori antaroiti manthakintsi-masi, ithatotai-takiro onanpinakipayi, okinapaakiro inkitiki iwayiitai-takiro irojatzi tsika nosaikaki naaka. 6 Ari namina-pirota-nakiro, noñaaki oshiki nasiyita-chari ipiraitari, antami-wiri-payi, ikaratzi konthaa-yitatsiri kipatsiki, aajatzi siwankiri-payi. 7 Nokimatzii ñaanata-kinari, ikantana: ‘Pedro, piwamairi yokapayi, piyaari.’ 8 Nokantzi naka: ‘Airo Pinkatharí, tima ti onkanti kapichini namonkoitiri naaka yokapayi ipinkaitsiri inayitzi.’ 9 Ari yapiitai-tanakina, ikantaitana: ‘Ikaratzi noitintajiri naaka, airo pipaita-siwaitari awiroka ‘Ipinkaitani.’ 10 Mawa apiitaka noñaakiri. Ari iwajinokai-tairo inkitiki okaratzi noñaakiri. 11 Irojatzi yariitan-tapaakari mawa atziri amina-minatanari, ipoñaakaro Cesarea-ki. 12 Ari iñaana-sirita-nakina Tasorinkantsi, ikantana: ‘Piyaata-nakiri yokaiti, airo pikiso-siri-waitanaki.’ Irootaki nomatakiri. Yoka 6 iyikiiti notsipata-nakari. Iriitaki nokaratakiri nokyaa-wankotakiri aparoni atziri kaari ashininkata. 13 Ikamanta-wakina, ikantana: ‘Chapinki, noñaaki Maninkari ikatziya-paaka nowankoki, ikantakina: “Pintyaanti jatatsini nampitsiki Owaniinkaarini iriitaki amirini Simón, ipaitai-tziri aajatzi Pedro. 14 Iriitaki kamanti-mironi tsika pinkantyaa pawisakotan-tajyaari, pintsipata-jyaari ikaratzi pishininka-payi awiroka.” ’ 15 Ikanta nokinkitha-waita-kaapaakiri, ari omapoka-sitakari isaika-siritan-tapaakari Tasorinkantsi irirori-payi, iroowaitaki isaika-siritan-takairi pairani aroka-payi. 16 Ari nokinkithasirita-nakiro ikantakiri pairani Awinkathariti: ‘Omapiro Juan ikiwaatantaro nijaa, iro kantacha ari piñaayitakiro awirokaiti isaika-siritan-tyaami Tasorinkantsi kimiwaitakami ikiwaatan-taityaa-mirimi.’ 17 Tima iriitaki Pawa nisironkata-kariri aajatzi irirori-payi ikimitaakai aroka-payi akimisantajiri Pinkathari Jesús Saipatzii-totaari. ¿Paitama nonintan-tyaari naaka nomaimanitiri Pawa?” 18 Ikanta ikimajiitaki iyikiiti nampitarori Aapatyaawiniki, tikatsi inkanta-jiitanaki. Ipanthawinta-nakiri Pawa, ikantajiitzi: “¡Ariwí! ¡Inisironkatairi Pawa kaari ashininkata! ¡Kantatsi iwashaantairo irirori yantayitziro kaari-pirori, yañaa-siri-yitajita irirori!”

Kimisantaa-tsiri Antioquía-ki

19 Tima iwamaitakiri Esteban, ari yitaita-nakaro imaimanitai-tziri kimisantzin-kariiti. Irootaki isiyan-tanakari aparoni-payi kimisantzinkari anta Fenicia-ki, Chipre-ki aajatzi Antioquía-ki. Apatziro ikinkithata-kairi ikaratzi ishininkata-wakaa Judá-iti tsika okanta-kota Kamiithari Ñaantsi. Ti ininti inkinkithata-kairi kaari ishininkatyaa. 20 Iro kantacha ari yariijiitaka Antioquía-ki kimisantzinkari-payi poñaachari Chipre-ki aajatzi Cirene-ki. Ikinkithata-kaapaakiri kaari ishininkatyaa, ikamantakiri Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Jesús, Awinkathariti. 21 Okantakaakari isintsinka Awinkathariti yokapayi, iwashaanta-kaakiri pasini-satzi atziri yamitasi-yitakari. Oshiki kimisanta-nakiriri Awinkathariti. 22 Kimajiitaki kimisantzin-kariiti Aapatyaawiniki okaratzi awisatsiri Antioquía-ki, ityaankakiri Bernabé iñaakitiri. 23 Ikanta yariitaka Bernabé, iñaapaakiri ikaratzi inisironkatairi Pawa, antaroiti ikiimo-sirita-paaki. Iyomitaa-paakiri maaroni yoisokiro-siritan-tyaariri Awinkathariti. 24 Tima nisironkatan-tatsiiri inatzii Bernabé, yawintaa-siritari Awinkathariti, isaika-siritantari Tasorinkantsi. Irootaki ishiki-pirotan-tanakari kimisanta-najiriri Awinkathariti. 25 Ikanta yawisanaki Bernabé, jataki Tarso-ki iñiiri Saulo. 26 Iñaapajiri Saulo anta, yamajiri Antioquía-ki. Ari isaikimo-waitakiri ikimisanta-kaani-payi aparoni osarintsi, iyomitaa-yitaki oshiki atziri. Ari itanakaro Antioquía-ki ipaitai-tziri kimisantzinkari-payi “Saipatziito-wiri.”

27 Okanta aparoni kitaitiri, ariijiitaka Antioquía-ki Kamantan-tzinkari-payi ipoñaakaro Aapatyaawiniki. 28 Ikanta aparoni Kamantan-tzinkari paitachari Agabo, ikatziyanaka yapatojiita, ikantanaki: “Ari iñiitaki antaroiti tashitsi maaroni nampitsiki.” Tasorinkantsi ñaana-sirita-kiriri iyotanta-karori. Irootaki iñiitakiri ipinkathari-wintantari Claudio. 29 Irootaki ikinkithasiritan-tanakari Antioquía-satzi inisironkatyaari iyikiiti saikatsiri iipatsitiki Judá-iti intyaantiniri okaratzi inintakairiri aparoni-payi. 30 Irootaki yantajiitakiri, yaminai-takiri Bernabé aajatzi Saulo iriitaki aminakaan-tironi. Ityaanka-kiniri antari-kona-payi anta inampiitiki Judá-iti.

12

Iwamaitakiri Jacobo, yasita-koitakiri Pedro

1 Ikanta pinkathari Herodes ipatzima-winthatakiri kimisantzinkari-payi. 2 Ikantakaantaki iwisaitiri Jacobo, iririntzi Juan. 3 Ikanta iñaakiro Herodes kamiitha onimotakiri Judá-iti, yaakaan-takiri Pedro. Ari awisayitakiri iroka-payi yoimosirinkai-tziro iwanta-piintajii-tantarori yatantaitari kaari ikonowaitzi siñakaironi. 4 Ikanta yasita-kota-kaantakiri Pedro, iwaki ikaratzi 16 owayiri aamaako-wintyaarini. Ikinkithasiri-witaka Herodes iñaakairimi atziri-payi onthonkakyaa-rika yoimoshirinkaitaro kitaitiri Anankoryaantsi. * 5 Isaika-minthaitzi Pedro tsika yasita-koitakiri, ikamaitakaro kimisantzinkari-payi yamana-kotziri Pedro inisironkatairi Pawa.

Imisitowai-tajiri Pedro

6 Okanta omonkaratzi-mata-paaka yaantyaariri Herodes yoka Pedro iñaakiri atziri-payi. Ikanta imayira Pedro tsitiniri isatikakiri apiti owayiri, yoosotai-tantakari apiti asirotha. Saikajiitatsi pasini owayiri ikyaa-piintaitzi yaamaako-wintari. 7 Ari imapokaka ipokaki Imaninkariti Awinkathariti, kitaiti-saanti ikantakaa-paakaro. Itzinka-mirikita-paakiri Pedro, iwasaakiryaakiri, ikantziri: “¡Pintzinai!” Tima omparyaa-siwai-tanaka asirotha yoosotai-tanta-kariri irakoki. 8 Yapiitakiri Maninkari, ikantziri: “Piwatha-kityaa, pinkyaan-tyaari piwiri piitziki.” Imatakiro ikantai-takiriri Pedro. Aikiro ikantatzii Maninkari: “Piwiwirya-kotyaa, thami ajatai.” 9 Sitowanaki Pedro iyaatanakiri Maninkari, ti iyoti iriipiro-rika okaratzi iñiiri, osiyawaitakaro iñaawyata-tyiiyaami. 10 Ikanta yawisanakiri aparoni aamaako-wintariri, yawisanakiri pasini. Yariita-paakaro asirota-tsiri asitako-rontsi, asitaryaa-siwaitanaka. Sitowa-jiitanaki. Ikanta yaniijiitanaki, irootaintsi ishonka-nakyaami, ari yookanajiri Maninkari, apaniro yaniitanaji. 11 Ari ikinkithasirita-nakari Pedro, ikantanaki: “Ari noyotziri omapirota-tziiri Pawa ityaankakiri Imaninkariti yookakaa-wintajina imaimanitinami Herodes, aajatzi Judá-iti.”

12 Jatanaki Pedro owankoki María, iriniro Juan, ipaitai-tziri aajatzi Marcos, ari yapatojiita kimisantzinkari-payi yamanajiitzi. 13 Ariitapaaka Pedro ikyaa-piintaitzi, kaimapaaki. Okanta aparoni mainaro paitachari Rode, jatanaki aminiri ipaita-rika kaimatsiri. 14 Ari oyowaantita-wajiri Pedro inatzii, antaro okimo-siritanaki, ti asitaryaa-nakiniri inkyaan-tapaa-kyaari, apatziro opiyanaka inthompointa okamanta-paaki, okantzi: “Pedro inatzii kaimatsiri.” 15 Ikantai-tziro mainaro: “¡Ti pisinki-wintyaa!” Iro kantacha aikiro osintsitatzii mainaro, okantzi: “Omapirotatyaa.” Ikantajiitzi irirori: “Aamasityaa Maninkari inatzii, kaari Pedro.” 16 Aikiro isintsitatzii Pedro ikaimi. Ikanta yasitaryaaitakiniri, iñaatziiri Pedro inatzii, tima okiryantzi ikantawinta-waari. 17 Ari iwaanka-nakiro irako Pedro imairitan-taityaari. Ikinkithata-kota-nakiro tsika ikanta Pawa imisitowan-taariri. Aikiro ikantana-kitzii Pedro: “Pinkamantiri Jacobo aajatzi pasini iyikiiti.” Ari isitowanaji, jatanaki pasiniki nampitsi.

18 Okanta okitaitita-manaki, oshiki okantzi-mojiitakari aamaako-winta-witariri, tima ti iyojiiti tsika ikinaki Pedro. 19 Ikantakaantaki Herodes yamina-minaitiri, iro kantacha ti iñiitajiri. Irootaki yookoitan-tanakariri aamaako-winta-witariri, ityaankaki owiirini. Ikanta apaata, sitowaji Herodes inampiitiki Judá-iti, jataki inampita-paintyaaro Cesarea-ki.

Ikamantakari Herodes

20 Ari ikantana-kityaa Herodes imaimanitziri nampitarori Mapiniki aajatzi Simaaki. Irootaki ijajiitan-takari iñiiri Blasto, inampiri Herodes, inintzi yaapatyii-yaari, tima ari iyomparita-piinta-jiita. Ikanta yoka Blasto iwinthata-kaakari Herodes yaakamiithata-wakiri. 21 Monkarata-paaka kitaitiri ikaimakaan-takiri Herodes inkinkitha-waita-kairi. Ipasika-nakaro owaniinkaro iithaari ikinkitha-waitanta-piintari, thointa-paaka isaika-mintoki yapatojiitaka, ikinkitha-waitanaki. 22 Ari ikaima-kotziri atziri-payi, ikantzi: “¡Jiirinta ñaawaitain-tsiri, Pawa inatzii, kaari atziri!” 23 Ti onkantzi-mowaityaari Herodes ikimita-kaantai-takari Pawa, ikimosiriwin-taitakiri. Irootaki omapoka-sitan-tanakari imantsiyaakiri Imaninkariti Pawa, kiniwaitanaki, kamaki.

24 Iro kantacha, aikiro ojata-kota-nakitzii iñaani Pawa, aikiro ishiki-pirota-nakitzii kimisantzin-kariiti.

25 Ikanta Bernabé aajatzi Saulo imonkaratakiro ityaankan-taita-kariri Aapatyaawiniki, piyajiitaja Antioquía-ki, ari itsipatajari Juan ipaitai-tziri aajatzi Marcos.

13

Yitanakaro ikinkithata-kaantzi Bernabé aajatzi Saulo

1 Tzimatsi kamantan-tzinkari-payi anta Antioquía-ki tsika yapatota-piinta-jiita kimisantzinkari-payi, tzimatsi aajatzi yomitaantsinkarii-payi. Yoka ikarajiitzi: Bernabé, Simón ipaitai-tziri aajatzi Kisaakiri, Lucio Cirene-satzi, Manaén itsipa-minthatani pairani Herodes imainarita-paaki, aajatzi Saulo. * 2 Okanta yapato-winta-jiitari Awinkathariti, itziwinta-jiitari, iñaana-siritakiri Tasorinkantsi, ikantakiri: “Piyosiitinari Bernabé aajatzi Saulo, iriitaki naminakiri nantawaita-kayiri.”” 3 Ikanta ithonkakiro yamanajiitzi aajatzi itziwinta-jiita, iwasi-patzii-toyitan-takari irako yokapayi, ityaanka-jiitakiri.

Ikinkitha-jiitzi Tyaankaariiti Chipre-ki

4 Ikanta ityaantani Tasorinkantsi, jaitijiitanaki Seleucia-ki, ari itijiitanaka ijatiro Chipre-ki. 5 Aatako-jiita-paaki Salamina-ki. Yitapaakaro ikinkithata-paakiro iñaani Pawa tsika yapatota-piinta-jiita Judá-iti. Arira ijatzita-nakari aajatzi Juan yamitako-waitiri. 6 Ikanta yaathaki-ryaanakiro ojinta-thakitzi othampisi, ariijiitaka nampitsiki Pafos. Ari iñaapaakiri paitachari Barjesús, iriitaki antyawiyari Judá-iti, amatawiri kamantan-tzinkari inatzii. 7 Yoka antyawiyari yaapatyaani inatzii pinkathari Sergio Paulo. Yotaniri inatzii yoka pinkathari. Ikaimakaan-takiri Bernabé aajatzi Saulo, tima ininta-pirotatzii inkimiro iñaani Pawa. 8 Iro kantacha yoka antyawiyari Barjesús paitachari aajatzi iñaaniki wirakocha Elimas, oshiki itzika-tzikatakiri pinkathari airo ikimisantantaro iñaani Pawa. 9 Ikanta Saulo, ipaitai-tziri aajatzi Pablo, ikantakaa-nakari Tasorinkantsi, yamina-nakiri antyawiyari, 10 ikantanakiri: “¡Thaiwaarí! ¡Kaari-pirorí! Itomi kamaari pinatzii. Pimanintakiro kamiithari. ¿Airoma piwashaantairo pitzika-tzika-yitziro okaratzi tampatzikatzi-motziriri Nowinkathariti? 11 Iroñaaka iwasankitaimi Pawa, kamaraaki pinkantajyaa, airo paminawaitaji.” Apatha-kiro ikantanaka, ti yokichaatanaji. Yamina-mina-waitzi akathatairini. 12 Ikanta iñaakiro pinkathari awishi-mota-kiriri antyawiyari, okiryantzi ikanta irirori ikimiro ikamantan-taitziro tsika ikanta-kota Awinkathariti Jesús, ikimisanta-pirotanaki irirori.

Ariitaka Pablo aajatzi Bernabé Antioquía-ki saikatsiri anta Pisidia-ki

13 Ikanta yawisanaji Pablo nampitsiki Pafos itsipayitakari ikarajiitzi, ititanaka ijatiro Perge-ki saikatsiri anta Panfilia-ki. Iriima Juan, ti iyaatanajiri, piyanaka irirori Aapatyaawiniki. 14 Ikanta Pablo aajatzi pasini-payi aikiro yaniijiitatzii irojatzi yariitan-tajiitakari Antioquía-ki anta Pisidia-ki. Okanta kitaitiri imakoryaan-taitari, ikyaajiitaki yapatota-piinta Judá-iti, saikajiita-paaki. 15 Ikanta ithonkai-takiro iñaanai-tziro isankinari Kamantan-tzinkari-payi aajatzi Ikantakaan-taitani, ikantaki jiwatakaan-tatsiri yapatota-piinta-jiita: “¡Iyikiiti! ¿Tzimatsima pinkantiri awiroka-payi intharowintan-tyaari ashininka-payi?” 16 Ari ikatziyanaka Pablo, itzinaa-wakotanaka imairitan-taityaari, ikantanaki: “¡Pinkimi noshininká! ¡Israel-iiti! ¡Ikaratzi pinkathatairiri Pawa!

17 Iriitakira Pawa oyoshiita-kiriri pairani awaisatzitini, Israel-iiti. Ishikyaakiri isaikan-tawitakari Apitantoniki. Oshiki impira-waitai-takari anta, iro kantacha Pawa iñaakan-takiro itasorinka, yookakaa-wintajiri. 18 Osamani ikina-kina-waitaki otzisi-masiki okaratzi 40 osarintsi. Iro kantacha inisironkata-piintakari Pawa anta. 19 Okanta apaata, yapirotakiri Pawa ikaratzi 7 shininkata-wakaa-chari anta Owintiniki. Irootaki yasita-kaajariri awai-satzitini iroka kipatsi. 20 Tima okaratzi nokinkithata-kimiri awisaki okaratzi 450 osarintsi osamanitaki. Ari ityaankakiri Pawa jiwayitairini awaisatzitini. Aikiro ijatakaa-tziiro Pawa ityaankaki jiwari-payi irojatzi iwiraanta-paakarori Kamantan-tzinkari Samuel. 21 Iro kantacha ikowa-kota-jiitakiri Pawa intzimi iwinkathariti-piro-tityaari. Irootaki yaminan-takariri Pawa ashininkani Saúl, itomi Cis, ishininka Benjamín-iiti. Iriitaki pinkathari-winta-kiriri okaratzi 40 osarintsi. 22 Ikanta apaata Pawa ti ipinkathatakajiiri Saúl, impoyiitaari ipinkatha-ritakaajiri David. Tima iriitaki David ikinkithata-kotakiri pairani Pawa, ikantzi:

Noñaakiri David itomi Isaí, inimotakina,

Iriitaki matironi yantiro nonintziri naaka.

23 Tzimatsi ikasiya-kaakairi pairani Pawa intyaantajairi incharinityaari pinkatharini David, iriitaki wawisaa-koyitaini arokaiti Israel-iiti. Tima yoka incharinityaari David iriitaki Jesús. 24 Tikira impokiita Jesús, ikinkithata-kotzi-takari Kamantan-tzinkari Juan, ikantaki: ‘¡Israel-iiti! Ontzimatyii pimpiya-siri-yitaji, pikiwaa-winta-jyaari Pawa.’ 25 Tima kapichita-paaki iwamaitan-tyaariri pairani Juan, ikantanaki: ‘Ti naaka yoka Saipatzii-totaari ikasiya-kaakimiri pairani Pawa. Awotsikitaki impoki, nopinkatha-pirotzitari naaka, ti onkantaa-janti inkimita-kaantyaana impiratani naantyaa-niriri ikyaantyari iitziki.’

26 ¡Iyikiiti! ¡Ishininkaiti Abraham! ¡Maaroni awirokaiti pasini-satzi pinkathata-jiriri Pawa! Maaroni aroka-payi ityaantakairo iroka Ñaantsi awisakotan-tajyaari. 27 Ikaratzi nampitarori Aapatyaawiniki aajatzi jiwari-payi, ti iyojiita-wakiri Jesús. Maaroni kitaitiri imakoryaan-taitari iñaanawita-piintakaro tsika isankinata-kotakiri pairani Kamantan-tzinkari, iro kantacha ti iyota-kotiro sankinarintsi iriiwitaka ikinkithata-koitziri Jesús. Iriitaki amishakowinta-kiriri iwamaitiri Jesús, ti iyotzimaityaa, imonkarata-kaatyaaro okaratzi ikamantan-takiri pairani Kamantan-tzinkari-payi. 28 Ipoñaa ikowa-kotakiri Pilato iwamaakaantiri Jesús, okantawitaka tikatsi inkinakaa-sita-paintyaa irirori. 29 Ikanta imonkarata-kaayitakaro isankinata-koita-kiriri pairani, iwatzikaryaa-kotairi Jesús tsika ipaikakoi-takiri, yaitanakiri ikitaitziri. 30 Iro kantacha Pawa iwañaajiri. 31 Ari yitanakaro Jesús iñaaka-panaatari ikaratzi tsipata-kariri pairani ipoñaan-takari Tapowiniki irojatzi Aapatyaawiniki. Oshiki okaratzi kitaitiri iñaaka-panaatari. Iriitaki kinkithata-koyitairiri iroñaaka tsika-rika-payi tsika isaikayitzi atziri. 32 Irijatzi nokinkithata-kotzimiri iroñaaka awiroka-payi, nokinkithata-tziimiro Kamiithari Ñaantsi tsika okanta-kota ikasiya-kaakiriri pairani Pawa awaisatzitini. 33 Tima imonkaratakiro Pawa okaratzi ikasiya-kaantziri, tima iwañaajiri Jesús. Mataka okaratzi isankinata-koita-kiriri Panthaan-tsiki apitita-tsiri, ikantaitzi:

Notomi nowimi awiroka.

Naaka pirintanaja iroñaaka.

34 Aritaki ikamantzi-tantaka Pawa iwañaajiri Jesús, ti ininti ositziti iwatha tsika ikitaitakiri. Iroka ikantaki:

Tima awiroka ñiironi okaratzi nokasiya-kaakiriri David.

35 Tzimatsi pasini Panthaantsi ikantaitaki:

Airo pisinitziri ositziti iwatha Pitasorintsiti.

36 Omapiro, kaari David inkinkithata-koiti aka, tima yañaakaa-paintziri Pawa, ipoñaa imakoryaaki, itsipataari iwaisatzitini ikitayitaja, ari ositzi-tajiri iwatha. 37 Iriima kanta-kota-chari aka, iwañaajiri Pawa, ti ositziti iwatha irirori. 38 Iyikiiti, ontzimatyii piyojiitaji awiroka-payi, nokinkithata-kota-tziiri Jesús, iriitaki matairori ipyaakota-jimiro pantayi-witakaro kaari-pirori. 39 Ikaratzi kaari awamiitha-siriti Ikantakaantani awaisatzitini Moisés, aritaki impyaakotakajiri Jesús aririka inkimisanta-najiri irirori. 40 Paamawintajyaa awiroka-payi, patsipitaro = kari owasankitaantsi isankinata-kotakiri pairani Kamantan-tzinkari-payi, ikantaki:

41 Pithain-kawaitakiri awiroka-payi Pawa,

okiryantzi pinkanta-paintyaa iroñaaka, irojatzi pimpyaan-takyaari.

Tima omapiro onkowiinkati apaata ompaityaa nantzi-mota-jimiri,

Airotzimaita pikimisantziro, intzima-witakyaa kamanti-mironi.”

42 Ikanta isitowanaji yapatota-piintaita yoka Pablo itsipatakari ikarajiitzi, oshiki atziri kantawa-jiriri: “Pimpiyaji pasiniki kitaitiri imakoryaan-taitari, papiitiro pinkinkithata-kayinaro iroka ñaantsi.” 43 Iyaajiita-nakiri oshiki Judá-iti aajatzi kaari ishininkatyaa kimisanta-witarori iyomitaan-tziri Judá-iti, ikimisanta-jiitanaki irirori. Iriitaki iyomitaitziri Pablo aajatzi Bernabé, ikantziri: “Poisokirotiro ikaminthaa-yitajimi Pawa.”

44 Okanta pasini kitaitiri imakoryaan-taitari, ipiyojiitaka oshiki atziri inkimisantiro iñaani Pawa inkamantantiri Pablo aajatzi Bernabé. 45 Iro kantacha iñaakiri Judá-iti ipiyojiita-paaka atziri-payi, ikisa-siri-jiitanaka. Ari yitanakaro imaimani-waita-nakiri Pablo, ithainki-mawaita-nakiri. 46 Tikatsi intharowan-tanakyaa Pablo aajatzi Bernabé, ikantanakiri: “Iroowitaka kamiithatatsiri nitawakyaami awiroka-payi nonkaman-timiro iñaani Pawa, tima Judá-iti pinayi-tziita. Irooma pimaninta-jiitakiro, airo piñiiro yañaa-sirita-kaitaimi. Irootaki nonkinkithata-kaantyaariri iroñaaka kaari ashininkata. 47 Tima irootaki ininta-kayinari Pawa, ikantakina:

Awiroka nowaki pinkitainkata-koyitairi kaari pishininkata,

Pinkinkithata-kaajiri tsika okanta-kota awisakotaantsi.

Pinthotyaajiro maaroni kipatsiki.”

48 Ikanta ikimajiitawaki kaari ishininkayita, antaro ikimo-siri-jiitanaki, ikantanaki: “Oshiki okamiitha-tataitzi iñaani Pawa.” Tima inthonkaka ikimisanta-jiitaki ikaratzi iyosiitai-takiri yañaa-siri-yitaji. 49 Tima ithonkaa ikinkithata-kota-nakiro iñaani Pawa maaroni nampitsi okaratzi tzimatsiri anta. 50 Iro kantacha tzimatsi Judá-iti yomitaa-naakirori pinkathataaro kooya-payi tsipata-piintariri Judá-iti yapatojiita, ari ikimitaakiri iriipirori-payi jiwatakaan-tatsiri nampitsiki, iwinthata-kaakari imaimanitiri Pablo aajatzi Bernabé, yoimisitowiri isaikapaaki inampiki. 51 Irootaki itikanta-naarori iipatsi-tiki Pablo aajatzi Bernabé iyotantai-tyaari ti inkimisantaitiri Pawa. Awisanaki anta Iconio-ki. 52 Tima antaaro ikimo-siri-jiitaki kimisantzin-kariiti saikanain-tsiri, tima omapiro isaika-siri-yitan-tanakari irirori Tasorinkantsi.

14

Pablo aajatzi Bernabé ijataki Iconio-ki

1 Ikanta yariitaka Pablo aajatzi Bernabé anta Iconio-ki, ikyaajiitaki yapatota-piinta-jiita Judá-iti. Ikinkithata-kaapaakiri atziri-payi tsika ikanta-kota Jesús. Tima oshiki Judá-iti aajatzi pasini-satzi atziri kimisanta-naintsiri. 2 Iro kantacha tzimatsi Judá-iti kaari kimisanta-tsini, iyomitaa-naakiri kaari ishininkatyaa inkatsimatan-tyaari. Iriitaki maimanita-kiriri kimisantzinkari-payi. 3 Irootaki isaikan-tanakari osamani yoka Pablo aajatzi Bernabé anta Iconio-ki. Tima omapiro yawintaa-nakari Pawa. Ikinkithata-kaanakiri atziri-payi tsika okanta-kota itakotanta Pawa. Iriitaki Awinkathariti matakairiri itasonka-wintantari, irootaki iyotantyaari atziri-payi omapirotayaa okaratzi ikinkithata-kotziri. 4 Iro kantacha imaimanita-wakaanaka ikaratzi nampitarori anta. Tzimatsi aapatyaa-nakariri Judá-iti, pasini yaapatyaa-nakari Tyaankaariiti. 5 Ikanta Judá-iti itsipayitakari kaari ishininkatyaa, ikinkitha-waita-kaakiri jiwari-payi iwasankitairi Pablo aajatzi Bernabé irojatzi ishimyaan-takyaariri. 6 Iro kantacha yotaki irirori-payi, siyaka ikinajiitaki Listra-ki irojatzi Derbe-ki, irootaki nampitsi saikayita-tsiri Licaonia-ki. Tima ithonka yaniitakiro okaratzi tzimatsiri nampitsi anta. 7 Ari ikamantan-takirori Kamiithari Ñaantsi anta.

Ishimia-waitai-takiri Pablo Listra-ki

8 Okanta anta Listra-ki tzimatsi aparoni atziri ti yaniita-niti. Yasi iwiro ikiso-porokitzi owakira itzimapaaki. Ari isaikaki yoka atziri, 9 ikimisantziri Pablo. Ikanta yaminapaakiri Pablo, iyotanaki yawintaa-sirita-taari yoka atziri aritaki yisita-kota-kaajiri. 10 Ari iñawaitanaki, ikantziri: “¡Pinkatziyi, paniitaji!” Apatha-kiro imitaanaka yoka atziri, katziyanaka, aniitanaji. 11 Ikanta iñaayitakiro Licaonia-satzi yantakiri Pablo, ikaimajiitanaki iñaaniki, ikantajiitzi: “¡Yayiitzi-motakai pawa isiyakari atziriwí!” 12 Ikimita-kaanakari Bernabé iriitakimi iwawa-niroti ipaitai-tziri “Júpiter,” iriima Pablo ikimita-kaanakari iriitakimi iwawa-niroti ipaitai-tziri “Mercurio,” tima iriitaki Pablo ñaawaitatsi ikinkithatzira. 13 Ikanta yantyawiyariti Júpiter, saikatsiri iyarapapankoti okyaa-piintzi awotsi nampitsiki, yamaki ipira-payi aajatzi incha-tyaaki-payi. Itsipatakari pasini-payi atziri inintajiitzi iwamairi ipira-payi, impomitiniri impinkathatiri Tyaankaariiti. * 14 Ikanta iyotaki Bernabé aajatzi Pablo okaratzi ikinkithasiritari, imankaryaa-nakiro iithaari iyotantyaari atziri-payi okowiinkatzi inintziri yantiri. Ari isatikan-tanakari atziri-payi, ñawaitanaki, 15 ikantzi: “¿Paitama pantantyaarori iroka? Atziri nonatzii naaka, ari nosiyami awiroka-payi. Airo pantasi-waitaro pinintziri, pinkimisantairi Pawa Añaanita-tsiri. Tima iriitaki owitsika-kirori inkiti, kipatsi, inkaari, aajatzi okaratzi tzimanta-yitarori. 16 Irijatzi sinita-kiriri pairani piwaisatzitini yantayitiro iniwita-siyitari irirori-payi. 17 Iro kantacha ti imanapithatyaari tsika ikantawaita irirori. Tima iriitaki Pawa nisironkata-piinta-kairi aroka, iwaryiiro inkani onkithotan-tyaari awankiri-payi, iriitaki opayitairori maaroni awayitari, ari okanta akimo-siritantari.” 18 Okantawitaka ikantayi-witakari atziri-payi iroka, oshiki opomirintsitaka iwashaanta-kaantyaariri iwamainiri ipira-payi impomitiniri.

19 Ari yariijiita-paaka Judá-iti ipoñaayitaka Antioquía-ki aajatzi Iconio-ki. Iyomitaa-yita-paakiri atziri imaimanitiri Pablo. Irootaki ishimyaan-takariri. Inosika-nakiri yookakiri othapiki nampitsi, isiyakaantzi iwamaakiri. 20 Ikanta yapatowinta-paakari iyomitaani-payi Pablo, ari ipiriinta-naari aajatzi ipiyanaja nampitsiki. Ikanta okitaitita-manaki jataki Derbe-ki itsipata-naari Bernabé. 21 Ari ikamantan-tapajiro Kamiithari Ñaantsi anta Derbe-ki, ikimisanta-kaaki oshiki atziri. Ipoñaa ipiyaaro Listra-ki, Iconio-ki irojatzi Antioquía-ki. 22 Ari yariita-naariri ikaratzi ikimisanta-kaakiri, iyomitaa-naajiri kisokiro iwajiri Jesús, yawintyaari. Ikantanajiri aajatzi: “Ontzimatyii añiiro oshiki ankimaatsi-waityaari ankyaan-tajyaari tsika ipinkathari-wintantaji Pawa.” 23 Tima yaminaki inkarati jiwayita-tsini tsika yapatoyita-piinta, iriitaki jiwayitairini ikaratzi kimisanta-najiriri Jesús. Ikanta yamanako-yitanajiri yokapayi jiwari-payi, itziwinta-yitakari, ikowa-kotakiri Pawa, ikantzi: “Nowinkatharití, paamaako-winta-jyaari yokaiti ikaratzi awinta-yitanaamiri.”

Piyaja Antioquía-ki saikatsiri Tonkaironiki

24 Tima aikiro yaniitatzii Pablo aajatzi Bernabé, yawisanakiro Pisidia-ki irojatzi yariitan-takari Panfilia-ki. 25 Ari ikamantan-tanakiro Kamiithari Ñaantsi anta, yitanakari nampiyitarori Perge-ki, ipoñaapaaka Atalia-ki. 26 Ari ititanaja irojatzi Antioquía-ki. Tima ari iyosiitai-takiri pairani ijatantyaari inkamantantiro tsika okanta-kota ikaminthaantaji Pawa. Irootaki imonkaratakiri iroñaaka yantayitakiro. 27 Ikanta yariitaja Antioquía-ki, yapatota-pajiri kimisantzinkari-payi, ikamanta-pajiri okaratzi yantakaa-yitakiriri Pawa, tsika ikanta yawintaa-kaayitaari kaari ishininkatyaa. 28 Ari isaikapajiri Pablo aajatzi Bernabé itsipayita-paari ikaratzi kimisanta-naatsiri.

15

Yapatota-jiita Aapatyaawiniki

1 Ari yariijiitaka atziri-payi anta Antioquía-ki ipoñaayitakaro iipatsitiki Judá-iti, iyomitaa-paakiri kimisantzinkari-payi, ikantapaakiri: “Iyikiiti, airorika pimonkaratziro Ikantakaantani Moisés pinto-misitaa-nityaa, airo pawisako-siri-yitaji.” 2 Ti onimotiri Pablo aajatzi Bernabé okaratzi iyomitaan-tziri ariitapain-chari, oshiki iñaana-minthatakiri yokapayi. Irootaki inintan-tanakari kimisantzinkari-payi Antioquía-satzi ijataji Pablo aajatzi Bernabé Aapatyaawiniki. Apatziro iwitsikajiro irirori-payi kantain-chari intsipatyaari Tyaankaariiti aajatzi jiwatziriri kimisantzinkari inampiki. 3 Ikanta ijajiitaji Pablo aajatzi Bernabé ikinanajiro Fenicia-ki irojatzi Ositikii-toniki. Ari ikamanta-yitanajiri Judá-iti ikaratzi kimisantaa-tsiri, ikantziri: “Ikimisanta-yitaji pasini-satzi kaari ishininkatyaa.” Tima oshiki ikimo-siri-jiitanaki iyikiiti Judá-iti. 4 Ariijiitaja anta Aapatyaawiniki. Yaakamiithata-wajiri kimisantzin-kariiti, Tyaankaariiti aajatzi jiwatziriri kimisantzinkari. Ikamanta-pajiri irirori okaratzi yantakaa-yitakariri Pawa. 5 Iro kantacha tzimatsi Nasitantaniri-payi kimisantaa-tsiri, ikantanaki: “Ikaratzi kimisantaa-tsiri kaari ashininkata, okowaa-pirotatyaa imonkaratairo Ikantakaantani Moisés, intomitaa-nitajyaa.”

6 Ari yapatojiitanaka Tyaankaariiti aajatzi jiwari-payi ikinkitha-waita-kojiitziro tsika okanta-kota iroka. 7 Ikanta osamanitaki ikinkitha-waijiitaki, ari ikatziyanaka Pedro, ikantanaki: “Iyikiiti, piyojiitzi awiroka, naaka ityaankaki pairani Pawa nokinkithata-kaayitajiri Kamiithari Ñaantsi kaari ashininkata, irootaki inkimisantan-tajyaari irirori-payi. 8 Tima Pawa iyotzitairo okaratzi akinkithasiri-yitari, iñaakan-takiro inintziri aajatzi isaika-siritan-tajyaari Tasorinkantsi pasini-satzi kaari ashininkata ikimitaakai arokaiti. 9 Tima yaakamiithatajiri Pawa yokaiti ikimita-kaira aajatzi arokaiti, tikatsi imaaninti Pawa. Yoitinta-siri-yitajiri ikaratzi awintaa-siritaariri Jesús. 10 ¿Kamiithata-tsima pinthainkiro yantakiri Pawa? ¿Opaitama pinintantari pisintsitiri kimisanta-naatsiri imonkaratiro ikantakaan-taitani kaari aawyaa-jatzi arokaiti, kaari yaawyaa-jatzi aajatzi awaisatzitini? 11 Tima irootaki inisironkatani Awinkathariti Jesús owawisaako-siri-yitajiri arokaiti. Ari ikantzi-yitaari aajatzi iriroriiti.”

12 Mairi ikantajiitanaka maaroni. Ikimaitziiri aajatzi Bernabé, Pablo ikinkithata-kotziro okaratzi yantakaa-yitakiriri Pawa inampiki-payi pasini-satzi atziri kaari ishininkatyaa. 13 Ikanta ithonka-kiro ikamantakiri, ikantanaki Jacobo: “Iyikiiti, pinkimisanta-wakina: 14 Ikamanta-kairo Simón tsika ikanta Pawa yitanta-nakarori iyoyaayitakiri pasini-satzi atziri inkimisantan-tajyaariri irirori-payi. * 15 Tima irootaki ikinkithata-kaakiriri Pawa pairani Kamantan-tzinkari-payi, ikantaki:

16 Aririka awisayitaki iroka-payi, aritaki nompiyaji.

Nowiriintajiro iwanko David.

Nompinkatharita-kayiri incharinityaari ari inkimita-jyaari tsika ikanta irirori nopinkatha-ritakaakiri.

17 Aririka omatakyaa iroka, ari yamina-minatajina pasini-satzi atziri, inkanta-yitaina: ‘Nowinkatharití,’

Ari onkantyaa nasiyitan-tajyaariri kaari pishininkata.

18 Ari ikantzi iñaawaitzi Awinkathariti Pawa. Tima iriitaki kasiya-kaayita-kayirori iroka-payi pairani owakira itantana-karori.

19 Irootaki nonkantan-tyaari naaka, ti onkamiithati añaakai-yaari pasini-satzi kaari ashininkata ikaratzi kimisanta-yitairiri Pawa. 20 Apatziro antyaankiniri sankinarintsi airo iwantari wathatsi yasita-kaitariri pawaniro-payi, airo imayimpi-waitzi, airo iwakoyitaro iriraani posiniri-payi. 21 Tima irooyitaki iroka isankinari Moisés ikinkithata-kota-piintai-tziri tsika-rika-payi yapatota-piinta Judá-iti kitaitiriki imakoryaan-taitari. Irootaki yitanakari pairani. Irootaki iwashaantan-tyaarori iroka-payi airo okantzimo-sirita-kaantari ashininka-payi.”

22 Ikanta Tyaankaariiti aajatzi jiwari-payi, itsipayitakari kimisantzinkari-payi, ikoyaaki intyaankiri Antioquía-ki intsipata-nakyaari Pablo aajatzi Bernabé. Yoka ikaratzi ikoyaakiri: Judas ipaitai-tziri Barsabás, aajatzi Silas. Iriitaki jiwatakaa-yitakiriri kimisantzinkari-payi anta. 23 Iriiyitaki aanakironi sankinarintsi. Iroka okantzi osankinata: “Iyikiiti, naakaiti Tyaankaariiti aajatzi jiwari-payi. Nowitha-jiitami awiroka kaari noshininkayita nampiyitarori Antioquía-ki, Tonkaironiki, aajatzi Cilicia-ki. 24 Noyojiitaki tzimatsi poñaayita-nainchari aka, iriitaki oñaasirinka-kimiri anta, inintzi pimonkara-yitairo Ikantakaan-taitsiri, pinto-misitaa-nitajyaa. Kaarira notyaantani naaka-payi. 25 Irootaki nokinkitha-waitan-takari aka, ari nokoyakiri akarajiitziri aka, iriitaki jatatsini iñaajimi intsipata-nakyaari itakokitani Pablo aajatzi Bernabé. 26 Iriijitaki atsipiwinta-kariri yawintaa-naari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 27 Nontyaanka-kimiri Judas aajatzi Silas. Iriitaki kamanta-paakimini maaroni anta. 28 Tima ti onkamiithati noñaakaa-waityaami awirokaiti, tima ti onimotiri Tasorinkantsi aajatzi naaka-payi. Apatziro pantayita-najiro okaratzi nintachari. Iroka nokantzi: 29 Airo piwayitari wathatsi yasita-kayi-tariri pawaniro-payi. Airo piwakoyitaro iriraani posiniri. Airo pimayimpi-waitzi. Aririka pimonkara-yitanakiro iroka, kamiithataki. Ari okaratzi.”

30 Ikanta ijajiitanaki ikaratzi iyoyaakiri, ariijiitaka Antioquía-ki. Yapatota-paakiri kimisantzinkari-payi, ipapaakiri sankinarintsi. 31 Ikanta iñaanata-wakiro, ikimo-siri-jiitanaki. 32 Tima Kamantan-tzinkari inatzi Judas aajatzi Silas, itharowinta-kaapaakari iyikiiti yoisokirotyaari Pawa, onimoyita-najiri. 33 Okanta osamanitaki isaikimo-waitakiri kamiitha, ityaankajiri tsika ipoñaakaro pairani. 34 Iro kantacha inintaki Silas isaikanaki irirori Antioquía-ki. † 35 Ari ikimitakari Pablo aajatzi Bernabé irojatzi isaikanaki irirori Antioquía-ki, itsipatakari pasini-payi kimisantzinkari, aikiro ikamantan-tanaki-tziiro iñaani Awinkathariti.

Pablo itsiparyaari Bernabé, yapiitakiro ijatzi ikinkithatzi

36 Okanta apaata, ikantairi Pablo yoka Bernabé: “Thami apiitajiro ariityaari inampiki iyikiiti tsika akamantan-takiro iñaani Awinkathariti. Aminajiri tsika ikantayita.” 37 Ari inintawitaka Bernabé yaanakirimi Juan, ipaitai-tziri aajatzi Marcos. 38 Iro kantacha Pablo ti onimotiri yaanajiri, tima yooka-kitziiri pairani Marcos anta Panfilia-ki, ti ithotyiiro Marcos intsipatyaari tsika ikinkithata-kaanta-yitzi. 39 Ari iñaana-minthata-wakaa-jiitaka. Ari itsiparyaa-wakaa-nakari. Yaanakiri Bernabé yoka Marcos, ititanaka ikinanaki Chipre-ki. 40 Iriima Pablo, yaminakiri Silas iriitaki intsipatyaari irirori. Ikanta yamana-kota-wajiri iyikiiti, ikantzi: “Nowinkathariti, nawintaami awiroka, pinkawinthayiri yoka.” Ari ijajiitanaki. 41 Ikanta ikinanaki Tonkaironiki irojatzi Cilicia-ki, ipintha-sirita-kaayitakari yawintyaari Jesús ikaratzi kimisanta-yitaa-tsiri.

16

Timoteo itsipatari Pablo aajatzi Silas

1 Aikiro ijatatzii yariitanta Pablo, ithonka yariitantaka Derbe-ki aajatzi Listra-ki. Ari isaikiri aparoni mainari ipaita Timoteo, kimisantzinkari inatzii. Otomi Judá-iti, kimisantzinkaro onatzii aajatzi, wirakocha inatzii iriri. * 2 Ikanta kimisantzinkari-payi nampitarori Listra-ki aajatzi Iconio-ki, kamiitha ikinkithata-kotakiri yoka Timoteo. 3 Irootaki inintan-tanakari Pablo intsipatyaari Timoteo tsika yariitan-tayita. Iro kantacha iyojiitzi maaroni Judá-iti wirakocha inatzii iriri. Irootaki yaantana-kariri Pablo intomisitaa-nitiri yoka Timoteo. 4 Ikanta ikinayita-nakira nampitsi-payi, ikamanta-yitanakiri kimisantzin-kariiti yantayitajiro okaratzi isankinatakiri Tyaankaariiti itsipatakari jiwari-payi anta Aapatyaawiniki. 5 Irootaki yawintaa-pirotan-tanakariri Jesús ikaratzi kimisanta-naatsiri anta. Tima aikiro ishiki-pirota-nakitzii ikaratzi kimisanta-naatsiri maaroni kitaitiri.

Imisimpyaakiri Pablo aparoni Macedonia-satzi

6 Ikanta Pablo isinampita-nakiro Frigia aajatzi Galacia, tima ti isinitairi Tasorinkantsi inkinkithata-kaanti anta Asia-ki. 7 Irojatzi yariitan-takari anta Misia-ki. Ari ikinkithasiri-witaka inkinana-kiromi Bitinia-ki, iro kantacha ti isinitiri Itasorinka Jesús ijatiro anta. 8 Awisanaki nampitsiki Misia, oirinka-jiita-paaka anta nampitsiki Troas. 9 Okanta otsitinitanaki, ari imisiwaitakiri Pablo, iñaaki aparoni Macedonia-satzi, ikantziri: “Pariityaana nonampiki, pinisinonka-yitajyaana.” 10 Ikanta imisimpyii-takiri Pablo, ari nowitsika-jiitanaka nojajiiti Macedonia-ki. Tima noyojiitzi iriitaki Pawa nintatsiri nojati anta, nonkaman-tajiri Kamiithari Ñaantsi ikaratzi nampitarori anta.

Yasita-koitakiri Filipos-ki

11 Ari notijiitanaja anta nampitsiki Troas, apatziro nowanakiro nojatziro Samotracia-ki. Okanta okitaitita-manaji irojatzi naata-kotan-tapaakari Owakira-winiki. 12 Ikanta nawisanaki irojatzi nampitsiki Filipos. Tima iroka nampitsi irootaki otzinkami nampitsi Macedonia. Ari inampiyitarori wirakocha poñaayita-chari Roma-ki. Ari nosaika-waita-paakiri anta. 13 Okanta aparoni kitaitiri imakoryaanta-piintari Judá-iti, nojataki nijaa-thapyaaki. Nosiya-kaantzi ari yapatojiita Judá-iti yamanajiiti. Ikanta nariita-paaka anta, saikajiita-paakina, nokinkitha-waita-kaapaakiro kooya-payi apatojiita-chari anta. 14 Tzimatsi aparoni kooya kimisanta-kinari nokinkitha-waitzi opaita Lidia. Irootaki poñaachari nampitsiki Tiatira. Ari opoki iroori opimantawaitzi manthakintsi jonkiro-masita-tsiri. Opinkathata-piintakiri iroori Pawa. Tima ikantakaakaro Awinkathariti opintha-sirityaa onkimisantiri Pablo okaratzi ikantziri. 15 Okanta ikiwaatai-takiro iroori aajatzi ikaratzi saika-wankotzirori, okantajiita-nakina: “Thami ajati nowankoki, pimayi-motina.” Ari nomajiitakiri, tima oshiki apiiapiitakina iroori okantana.

16 Okanta apaata, nojajiitaki namani notsipatari Pablo, ari nomonthaakaro awotsiki aparoni mainaro impirataitani. Tima iroka mainaro yaaka-sirita-tziiro piyari, irootaki iyotakaan-tarori opaita-rika awishi-motziriri atziri. Ari ipinaitziriri oshiki kiriiki ompiratarori iroka mainaro. 17 Tima oyaataa-nakina iroka mainaro, okaima-tzimaita okaima-kotziri atziri-payi, okantzi: “¡Yoka atziri-payi impiratani inatzii Pawa Jinoki-satzi, iriitaki kamanta-jimini pawisakotan-tajyaari!” 18 Ari okantatyaa okaimaa-waitzi maaroni kitaitiri iroka mainaro, irojatzi owatsimaan-takariri Pablo, iñaanatakiri piyari aakasirita-kirori, ikantziri: “Piyaapi-thatairo iroka mainaro, tima nawintaari Jesús Saipatzii-totaari, iriitaki matakayi-mironi.” Apatha-kiro ikantanaka piyari ijapithata-najiro.

19 Iro kantacha yoka ompiratarori mainaro, iyotanaki airo yaantaaro oshiki kiriiki, yaanakiri Pablo aajatzi Silas isaikajiitzi jiwari-payi, tsika ipiyojiita atziri. 20 Ikantapaakiri jiwatatsiri: “Yokaiti Judá-iti iñaasirin-kakiri ashininka-payi aka anampiki. 21 Iyomitaa-sitakari okaratzi yamijiitari irirori, ti anintajiitiro arokaiti yantaitiro, tima aroka-payi isankinata-kotani pinkatha-ritatsiri Roma-ki. 22 Imatzita-nakaro atziri-payi asitarori inampi imaimanitakiri Pablo aajatzi Silas. Ikantzi jiwari: “Pisapoka-yitiri, pimpasa-waitiri.” 23 Ikanta itonkakiro ipasawaitziri, yaanakiri iwayiriti wirakocha yasita-kotakiri. Ikantanakiri aamaako-wintariri asita-kotaari-payi: “Paamaako-winta-pirotyaari yokapayi isiyakari.” 24 Ikanta ikimaki aamaako-wintan-taniri ikantai-tanakiri, iminkyaa-pirotakiri inthompointa, yawikitzitan-takari tinari-payi incha-kota.

25 Okanta niyaankiiti tsitiniri, amanajiitatsi, panthaa-jiitatsi Pablo itsipatakari Silas, kimajiitatsi pasini asita-kotaari-payi. 26 Ari omapoka-sitaka onikanaka, oshiwata-paakiro yasita-koitakiri. Apatha-kiro asitaryaanaka asitako-rontsi, osiryaa-siwaitanaka asirotha yoosotan-taitariri asita-kotaari. 27 Ikanta isaakitanaki aamaako-wintariri asita-kotaari, iñaatziiro asitaryaanaka asitako-rontsi, inosika-nakiro iwisa-minto inintzi isataiyaa, isiyakaantzi siyayitaka asita-kotaari-payi. 28 Iro kantacha ikaima-kota-nakiri Pablo, ikantziri: “¡Airo piwasinonkaa-waita, ainiro nosaika-jiitzi maaroni aka!” 29 Ari ikaima-kaantaki ootamintotsi, isiya-pirotatya ikyaapaaki aamaako-wintariri asita-kotaari. Ikanta iñaapaakiri Pablo aajatzi Silas, antaro itharowan-tanakari, piyonkawaitanaka, ityiirowa-sita-nakari 30 Imisitowakiri Pablo aajatzi Silas, isampitakiri, ikantziri: “Pinkathari, ¿paitama nantiri naaka nawisakotan-tajyaari?” 31 Ikantajiitzi irirori: “Pinkimisantajiri Awinkathariti Jesús, aritaki pawisako-siritai awiroka, aajatzi ikaratzi saikatsiri piwankoki.” 32 Ari ikinkithata-kaanakiri tsika ikanta-kota Awinkathariti. Tima ikimajiitaki ikaratzi saikatsiri iwankoki. 33 Tima ainiro oniyaankii-titzi tsitiniri, yaanakiri Pablo aajatzi Silas pasiniki pankotsi. Ari ikiwainiri yaawyaaitakiri ipasawaitai-tziri. Ikanta ikiwaatai-takiri irirori imatzitakari ikaratzi ishininka-yitari. 34 Ari yaanakiri iwankoki, ipapaakiri iwariti. Tima kimosiri ikantajiitanaka ikimisantairi Pawa itsipayitakari ishininka-payi.

35 Okanta okitaitita-manaji, ityaantaki jiwari aamaako-wintariri asita-kotaari, ikantziri: “Pimisitowajiri Pablo aajatzi Silas.” 36 Ikanta aamakotan-taniri, ikantakiri Pablo: “¡Noshininká! Ikantakina nojiwariti nomisitowajiitaimi kantacha pijataji kamitha’ 37 Iro kantacha Pablo, ikantanaki irirori: “Naaka isankinata-kotani iwinkathariti Roma-satzi. nomisitowa-yitajimi. Kantatsi pijayitaji kamiitha.” Tima ipasata-kaantakina pijiwariti tsika ipiyojiita atziri-payi, yasita-kota-kaantakina. Ti yaminawakiro tzimatsi-rika nokinakaa-sitani. ¿Ipaitama inintantari imisitowa-yitajina imananikiini? ¡Ti noninti! Pinkantiri impokanaki irirori, iriitaki misitowa-jinani.” 38 Ikanta ipiyanaka aamaako-wintan-taniri, ikamanta-paakiri jiwari-payi. Ikanta ikimawaki isankinata-kotani inatzii iwinkathariti Roma-satzi, antaroiti itharowa-jiitanaki. 39 Jatanaki jiwari-payi, ikantapaakiri Pablo aajatzi Silas: “Pimpyaakotajina nowasankitaa-kaantakimi.” Imisitowa-kaantajiri, ikantawajiri: “Pijayitaji, ti noninti pisaiki nonampiki.” 40 Ikanta isitowanaji yasita-kowaitai-takiri, jataki owankoki Lidia. Ari ipokajiitzi kimisanta-naatsiri, ipintha-sirita-kaayitakari yawintaa-pirotyaari Jesús. Ikanta ithonkakiro, jaitijiitaji.

17

Imaimanita-taintaki Tesalónica-ki

1 Aikiro ijatatzii Pablo aajatzi Silas yariitanta. Ikinayitaki nampitsiki-payi Anfípolis aajatzi Apolonia-ki irojatzi yariitan-takari Tesalónica-ki tsika yapatota-piinta-jiita Judá-iti. 2 Irootaki yamita-piintakari Pablo, ikyaa-piintzi tsika yapatota-piinta Judá-iti. Tima mawa imakoryaan-taitari kitaitiri ijata-piintaki anta. Oshiki ikinkithata-kaakiri Judá-iti. 3 Yookoyitziniri Sankinarintsi-pirori tsika ikinkithata-koitziri Saipatzii-totaari inkami-motanti, aritaki yañaaji aajatzi. Ikantziri: “Yoka Jesús nokinkithata-kotzimiri, iriitaki Saipatzii-totaari.” 4 Tzimatsi Judá-iti kimisanta-nakirori ikamantan-tziri Pablo, irootaki yawintaan-tanaariri Jesús, itsipayita-nakari Pablo aajatzi Silas. Ikimisanta-jiitanaki aajatzi oshiki kaari Judá-iti pinkatha-witariri Pawa. Ari okimitakari aajatzi iroopirori-payi kooya-payi. * 5 Iro kantacha tzimatsi pasini-payi Judá-iti kaari kimisanta-tsini, ti onimota-nakiri irirori. Yaminaki kaari-piro-siriri-payi atziri. Ityaankakiri iyomitairi atziri-payi nampitsiki imaimanitan-tyaariri Pablo aajatzi Silas. Yokapayi kaari-piro-siriri ikyaaki iwankoki Jasón inosikiri Pablo aajatzi Silas, imaimanitan-tyaariri nampitarori anta. 6 Tira iñiiri yamina-mina-witakari pankotsiki, inosika-nakiri Jasón itsipataa-nakiri pasini-payi kimisantzinkari, yaanakiri isaiki jiwatatsiri nampitsiki, ikantapaakiri: “¡Ariitaka iroñaaka aka anampiki ñaasirin-katan-taintsiri nampitsiki-payi. 7 Iriitaki Jasón omisaika-wakiriri iwankoki! Ithainka-yitziro inintakaantani awinkathariti Roma-ki, ikantajiitzi: ‘Tzimatsi pasini pinkathari, ipaita Jesús.’ ” 8 Ikanta ikimaki maaroni atziri-payi aajatzi jiwari-payi, ti onimota-nakiri. 9 Iro kantacha ikowa-kotakiri Jasón impinawintyaa aajatzi pasini-payi kimisantzinkari, irootaki yapakaan-taariri.

Jataki Pablo aajatzi Silas Berea-ki

10 Okanta otsitinitanaki yokapayi kimisantzin-kariiti, ityaankajiri Pablo aajatzi Silas anta Berea-ki. Ikanta yariijiitaka anta, ikyaapaji yapatota-piinta-jiita Judá-iti. 11 Tima yokaiti Judá-iti nampitarori Berea-ki, nisironkan-taniri inajiitzi ti inkimityaari Tesalónica-satzi. Kimosiri ikanta ikimisantziro Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Jesús. yaakowinta-nakiro maaroni kitaitiri iñaanata-nakiro Sankinarintsi-pirori iñaantyaarori omapiro-rika ikamantai-tziriri. 12 Tima tzimatsi oshiki Judá-iti kimisanta-najiriri Jesús. Ari ikimitzi-takari aajatzi kaari Judá-iti, sirampari-payi aajatzi kooya-payi. Tima iriipirori inayitatzii yokaiti inampiki. 13 Iro kantacha ikima-kotakiri Judá-iti nampitarori Tesalónica-ki, ikamantan-tziro Pablo Kamiithari Ñaantsi anta Berea-ki, pokajiitanaki, iyomitaapaakiri atziri-payi imaimanitan-tyaariri Pablo. 14 Ikanta kimisantzinkari-payi anta, sintsiini ityaankajiri Pablo inkaari-thapyaaki. Iriima Silas aajatzi Timoteo irojatzi isaikanaki irirori Berea-ki. 15 Ikanta yokapayi aanajiriri Pablo itsipata-nakari irojatzi yariitan-takari nampitsiki Atenas. Iro kantacha Pablo ikantakiri kimisantzinkari-payi oyaatakiriri: “Aririka pimpiyaji Berea-ki, pikanta-pajiri Silas aajatzi Timoteo: ‘Ikantakaan-tzimi Pablo, sintsiini pijati.’ ”

Isaiki Pablo Nampitsiki Atenas

16 Ikanta isaiki Pablo nampitsiki Atenas iyaawitari Silas aajatzi Timoteo, antaro iwasiritanaka iñaayitziri nampitarori Atenas ipinkatha-waitziri pawaniro-payi. 17 Irootaki ikinkitha-waita-kaanta-kariri Judá-iti tsika yapatota-piinta-jiita, aajatzi pasini-satzi atziri kaari ishininkatyaa pinkathatairiri Pawa. Maaroni kitaitiri ijatzi tsika iyomparitaita, ari ikinkitha-waita-kaayitakiri atziri-payi ikaratzi iñaayitziri anta. 18 Tima iñaana-minthatakiri yotaniri-payi ikantai-tziri Kimosiri-wiri-payi, pasini ikantai-tziri Ñaako-wiri-payi. Irootaki isampita-wakaantari yokapayi, ikantzi: “¿paitama iyomitaan-tziri yoka kiñaaniri?” Ikantajiitzi pasini: “Kimitaka ikinkithata-kota-tziiri iwawa-niroti pasini-satzi atziri.” Iro ikantan-tayitari tima inkamantan-tatziiro Pablo Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Jesús, yañaantaari. † 19 Ari yaanakiri anta tsika yapatota-piinta-jiita yotaniri-payi, ipaitai-tziro “Areópago”. Isampitakiri, ikantziri: “Intsityaa pinkaman-tinaro tsika okanta-kota owakirari pikinkithata-kotziri. 20 Tima pikamantan-takiro nonampiki kaari nokima-piinta-jiitzi. Nonintzi noyojiiti opaita-rika kanta-kota-chari.” 21 (Tima yokaiti nampitarori Atenas aajatzi ariitzinkari-payi anta, oshiki iniwitakaro inkimisantiro owakirata-tsiri ñaantsi, imatzimaityaaro irirori inkamantantiro.)

22 Ari ikatziyanaka Pablo ipiyotzi-wintai-takari, ikantanaki: “Ayomparí, noñaakimi naaka tzimatsi oshiki piwawanitari pipinkathata-piintakiri. 23 Naniitakiro maaroni pinampi, noñaakiro pipomi-pirini-minto-payi. Tzimatsi aparoni pisankinatakiri, pikantzi: ‘PAWA KAARI IYOTAITZI.’ Irijatzi nokinkithata-kotzimiri naaka yoka Pawa pipinkathatziri awiroka-payi, kaari piyojiitzi aajatzi. 24 Iriitaki yoka Pawa owitsika-kirori kipatsi aajatzi ikaratzi tzimanta-yitarori. Iriitaki asitarori inkiti aajatzi kipatsi. Ti isaikan-tyaaro tasorintsi-panko iwitsikani atziri-payi. 25 Ti inkowityaa-waiti irirori iwitsikai-tantyaa-niriri ompaityaa-rika. Iriitaki añaakairiri maaroni atziri, iriitaki owiniinkata-kaariri, ipantziro maaroni ikowityaa-niintai-tziri. 26 Iriitaki owitsika-kiriri itanakarori atziri, iriitaki ishikyaa-kiriri, ithonka inampita-nakaro maaroni kipatsiki. Ikamantzi-takari Pawa tsika onkarati yañaayiti, tsika-rika-payi inampiyityaaro. 27 Iro yantanta-yitakarori iroka, yamina-minai-tanta-jyaariri. Kimiwaitakami impapipampi-waita-tyiimi yamina-mina-waitziri. Aritaki iñaayitajiri. Tima ti intaina isaiki Pawa ari itsipayitai maaroni aroka-payi. 28 Iriitaki añaakaa-yitairi iroñaaka, ishiwata-kaayitaji, irijatzi tzimakaa-yitairi. Irootaki ikantzi-takari pairani kinkithata-kaanta-tsiri pishininka, ikantaki: ‘Omapiro, itomiyaayi Pawa anatzii.’ 29 Tima omaapiro yasiyitaji Pawa, ti onkamiithati isiyaari yoka osiyakaarontsi iwitsikani atziri-payi, iwitsika-yitziri ooro, kiriiki, mapi, aajatzi okaratzi ikinkithasiritari iwitsika-yitiri. 30 Tima pairanitaki ipyaako-yitairi Pawa ikaratzi antasi-waita-karori iroka-payi, okantakaan-tziro ti iyojiiti okaratzi yantziri. Iro kantacha ikantairi iroñaaka Pawa maaroni nampitarori kipatsiki, ikantziri: ‘Piwashaantairo kaari-pirori pamisi-yitari.’ 31 Tima iyosiitaki Pawa aparoni atziri, iriitaki intyaankairi yaminako-yitairo okaratzi antayitakiri. Aritaki iyotaki irirori Pawa tsika-paiti imatairo. Aritaki iñaakakairi Pawa yoka atziri iwañaajiri ikamawitaka.”

32 Ikanta ikimaki ikinkithata-kotakiri kaminkari yañaaji, tzimayitatsi thainkana-kiriri. Iriima pasini-payi, ikantanakiri: “Ari apiitiro apaata pinkinkithata-kotinaro iroka.” 33 Ari isitowa-pithata-nakiri Pablo yokapayi. 34 Iro kantacha tzimatsi kimisanta-najiri Jesús. Iriitaki oyaatana-kiriri Pablo. Tzimatsi aparoni kooya tsipata-kariri ikaratzi kimisanta-naatsiri, opaita Dámaris. Ikimisantzitanaka Dionisio, irijatzi aparoni itsipawitari yapatota-piinta Areópago.

18

Ariitaka Pablo Corinto-ki

1 Ikanta yawisaki Pablo isaikawita-paaka nampitsiki Atenas, jataki Corinto-ki. 2 Ari iñaapaakiri aparoni ishininka Judá-iti paitachari Aquila, Ponto-satzi inatzi. Owakira yariiwaita Aquila itsipataro Priscila, iina, ipoñaakaro Italia-ki. Tima ikanta-kaanta-kitzi iwinkathariti Roma-satzi, paitachari Claudio, isitowi maaroni Judá-iti inampiki. Ari ijataki Pablo yariityaari Aquila aajatzi Priscila. 3 Iñaapaakiri ikamaitaro isitsika-yitziro tonta-masita-tsiri manthakintsi, iwankoitari. Irootaki isaikan-tapaakari Pablo intsipatyaari yantawaiti. Tima irootaki yantawaititari pairani Pablo. 4 Ari ikanta-piintatya Pablo ijatzi yapatota-piintaita kitaitiri imakoryaan-taitari, ikinkithatakaa-piintakiri Judá-iti aajatzi kaari Judá-iti, nintatsiri inkimisantairi Jesús. *

5 Ari ipokakiri Silas itsipatakari Timoteo irojatzi Macedonia-ki. Ikanta yariijiitapakani, ikinkithata-kaakiri Pablo yokapayi Judá-iti Kamiithari Ñaantsi, ikantziri: “Yoka Jesús, iriitaki Saipatzii-totaari.” 6 Iro kantacha tzimatsi Judá-iti kaari onimotiri ikisaniinta-nakiri Pablo, ikawiya-waita-nakiri. Ari itikanairo iithaari Pablo iyotantyaari iwashaantanaki-tziiri, ikantanairi: “Ariri7ka iwasankitaakimi Pawa, awiroka kanta-sityaaroni, tira naaka. Iroñaaka nomatiri kaari ashininkata nonkinkithata-kaayitairi.” 7 Awisanaki Pablo iwankoki aparoni atziri paitachari Justo, ipinkathata-piintakiri Pawa irirori. Yoka Justo isaika-nampitziro yapatota-piinta-jiita Judá-iti. 8 Ikanta Crispo jiwatatsiri yapatota-piinta Judá-iti, ikimisanta-nakiri Awinkathariti Jesús, imatanakiro aajatzi ikaratzi saikatsiri iwankoki. Ari ikimitakiro oshiki Corinto-satzi, tima ikimakiro okaratzi ikantayitakiri Pablo, ikimisantanaki, ikiwaatai-takiri. 9 Okanta aparoni tsitiniri iñaanatakiri Pablo Awinkathariti, imisimpyaakiri, ikantziri: ‘Tikatsi pintharowantya pinkaman-tairi atziri-payi iroka ñaantsi, airo pimairitzi. 10 Tima naaka tsipatyaamini, tikatsi kimaatsita-kaawaityaamini aka. Aka nampitsiki tzimatsi oshiki nasiyitari naaka.” 11 Irootaki isaikan-tanakari Pablo anta Corinto-ki iyomitaan-tziro iñaani Pawa, tima awisaniintanaki aparoni osarintsi. †

12 Tima iriitaki Galión jiwatatsiri anta antaroki kipatsi ipaitai-tziri Acaya, aripaiti yitanakaro Judá-iti imaimanitziri Pablo. Yaanakiri pinkathariki. 13 Ikantapaakiri: “Yoka atziri ikinakaa-sitakaro iyomitai-tziri atziri-payi impinkathatairi Pawa, ipiyathatakaro ikantakaan-taitziri.” 14 Inintzi iñaawaita-nakimi Pablo, ikantanakiri Galión yoka Judá-iti: “Iroorika pikinkithata-kotzi iwantaki yoka atziri, aritaki nonkimisantakimi pinkantinari. 15 Iro kantacha iroorika pikanta-wakaa-wintari okaratzi piñaawai-yitziri, pipairyaa-waitziro wairontsi, iroorika pikanta-wakaa-wintari pipaita-siwaitari: ‘Ikantakaan-taitani.’ Apatziro piyojiitziro awiroka tsika pinkantiro, ti nomiraawinta-waitiro naaka.” 16 Imisitowa-kaantairi jiwari Galión maaroni. 17 Ikanta ñaawaita-tsiri jiwariki yairika-nakiri Sóstenes, iriitaki jiwatakaan-tatsiri yapatota-piinta Judá-iti. Ipasawaita-nakiri. Iro kantacha Galión, ti imiraawintiro kantachari.

18 Oshiki kitaitiri isaikawaitanaji Pablo anta Corinto-ki. Ikanta iwithata-naari kimisantzinkari-payi, jataji Tonkaironiki. Iyaatanakiri Aquila aajatzi Priscila. Ikanta yariitaka Cencrea-ki, irootaki awochaati nampitsi Corinto. Ari yamiita-nakiro iisi Pablo, tima tzimatsi ikasiya-kaariri Pawa. Otijiitanaka amaatako-minto-tsiki, jataji Tonkaironiki. 19 Ikanta yariita-paaka awochaatiki Efeso, ti intsipata-paiyaari Pablo yoka Aquila aajatzi Priscila. Jataki apaniroini yapatota-piinta Judá-iti. Ari ikamanta-paakiri Judá-iti tsika ikanta-kota Jesús. 20 Ikowako-witakari Judá-iti osamani isaikanaki, iro kantacha Pablo ti ininti. 21 Iwithata-naari ikarajiitzi, ikantanairi: “Iriirika Pawa nintatsini, ari nompiyaji noñaajatimi. Tima onkowa-pirotatyya nariitaiya Aapatyaawiniki yoimosirinkaita.” Ari ititanaari anta Efeso-ki, jataji.

Piyaja Pablo Antioquía-ki ijatatzi ikinkithatzi

22 Ikanta yariitaka Cesarea-ki, awisapaaki iwithatari kimisantzinkari-payi. Ipoñaa yawisanaki irojatzi nampitsiki Antioquía-ki. 23 Ti osamanitaki isaikapai Pablo Antioquía-ki. Jataki yariitanta Galacia-ki aajatzi Frigia-ki, ipintha-sirita-kaapaari kimisantzinkari-payi yoisokirotyaari Jesús.

Ikinkithatzi Apolos Efeso-ki

24 Okanta anta Efeso-ki, ari yariitaka aparoni Judá-iti paitachari Apolos, ipoñaakaro Alejandría-ki. Iyotziro ikinkitha-waitzi kamiitha, iwinthata-kaayitari atziri. Tima iyota-kotziro kamiitha Sankinarintsi-pirori. 25 Iyotako-pirotziri Apolos tsika ikanta-kota Jesús. Tharowinta ikamanta-yitziri atziri, iyomitairi kamiitha okaratzi ikima-kota-kiriri Jesús. Ari owiraari iyota-kotziri. Iro kantacha, ti iyotako-pirotiro tsika okanta-kota kiwaataantsi, apatziro iyotziro okaratzi iyomitaan-takiri Juan. 26 Okanta aparoni kitaitiri, yawintaakaro okaratzi iyota-kota-nairi, yitanakaro ikinkithata-kaantzi Apolos yapatota-piinta Judá-iti. Iro kantacha okimakiri Priscila aajatzi Aquila, yaanakiri Apolos, iyomitaakiri tsika ikanta-kota ipaitziri irirori-payi “Yawotsiti Pawa”. 27 Tima inintatzi Apolos yariitantya maaroni anta Acaya, ikantakiri kimisantzinkari-payi Efeso-satzi impawakiri aparoni sankinarintsi yaakamiithatan-tyaariri nampitarori kipatsiki Acaya. Ikanta yariitaka Apolos anta, oshiki itharowinta-kaapaakari kimisantzinkari-payi ikaratzi ikoyayitairi Pawa ikimisantan-taariri Jesús. 28 Tima oshiki imaimanitakiri Apolos yokapayi Judá-iti kaari kimisanta-tsini, yiitsinampaakiri, tima iñaakakiri Sankinarintsi-pirori tsika ikinkithata-koitziri Saipatzii-totaari. Irootaki iyotaan-taariri yoka Jesús, iriitaki Saipatzii-totaari.

19

Ariitaja Pablo Efeso-ki

1 Ikanta isaiki Apolos anta Corinto-ki, anankorianaki Pablo otzisi-masi, ariitaka Efeso-ki. Ari iñaapaaki kimisanta-witaa-chari. 2 Isampita-paakiri: “¿Isaika-siritan-takami Tasorinkantsi owakira ikimisanta-kaitakimi?” Ikantajiitzi irirori: “Ti. ¿paitama kanta-kota-chari? ¿paitama ikantai-tziri Tasorinkantsi?” 3 Ari ikantzi Pablo: “¿paitama pikiwaa-wintakari pikimisantaira?” Ikantajiitzi irirori: “Iro nokiwaa-winta okaratzi iyomitaan-takiri Juan.” 4 Ikantzi Pablo: “Pairani ikiwaatakiri Juan atziri-payi ikaratzi owashaanta-nairori kaari-pirori. Iro kantacha ikantaki aajatzi Juan: ‘Pinkimisantairi pokatsini impoyiita-paakyaana.’ ” Iriitakira Jesús ikinkithata-kotakiri. 5 Ikanta ikimajiitaki yokapayi, ikiwaa-winta-nakari Awinkathariti Jesús, yawintaa-nakari. * 6 Ipoñaa Pablo iwasi-patzii-toyitakiri, isaika-siritan-tanakari irirori-payi Tasorinkantsi. Iñaawaita-nakiro pasini-yitatsiri ñaantsi. Ikamantan-tanakiro ñaantsi iyotakaa-nairiri Pawa. 7 Tima inkarajiiti 12 atziri iwasi-patzii-toitakiri.

8 Ari ikanta-piintatya Pablo ikyaayitzi yapatota-piinta-jiita Judá-iti kitaitiri imakoryaan-taitari, ikaratzi mawa kasiri ikinkithata-kaantaki. Tikatsi intharowantya, iyomitaan-tayitaki tsika ikanta Pawa ipinkathari-wintantai. 9 Iro kantacha tzimatsi Judá-iti kisosiri-waita-tsiri, ti ininti inkimisanta-jiiti. Iriitaki yomitaa-naakiriri atziri-payi inkisima-waitiri kimisanta-nairiri “Awotsi.” Ikanta iyotaki Pablo, ti intsipata-naiyaari yapatota-piinta-jiita yokapayi. Apatziro itsipayita-naari ikaratzi ikimisanta-kaayitairi. Ari yitanakaro yapatojiita iyarapapankotiki ipaitai-tziri “Tiranno.” Ari iyomitaa-piintakiri maaroni kitaitiri. 10 Ari ikanta-piinta-tziiro iyomitaa-yitakiri, awisaki okaratzi apiti osarintsi. Tima oshiki ikaratzi kimakotairiri Awinkathariti Jesús nampitsikipayi tzimatsiri anta Asia-ki, Judá-iti aajatzi kaari Judá-iti, maaroni.

11 Ikantakaakari Pawa yoka Pablo, oshiki itasonka-wintantaki Efeso-ki. 12 Tzimatsi atziri aanakirori manthakintsi yairika-piintziri Pablo, itziritan-takari mantsiyari-payi, isitakaa-yitairi imantsiyari. Omatzitakari isita-kota-kaayitairi isaikasiritantakari piyari. 13 Iro kantacha tzimatsi Judá-iti jatanain-tsiri nampitsiki Efeso, inintawita yisita-kota-kaayitairimi isaikasiritantakari piyari. Iroka ikantziri iñaanatziri piyari: “¡Tima tzimatsi itasorinka Jesús yawintaari Pablo, nonintzi piyaapi-thatairi pisaikasiritantakari!” 14 Irootaki imawitakari ikaratzi 7 Judá-iti, itomi paitachari Esceva, jiwawitariri ompira-tasorintsitaari. 15 Iro kantacha yakanakiri piyari-payi, ikantziri: “Noyota-kotziri Jesús, noyota-kotziri Pablo. Irooma awiroka-payi, ti noyotimi.” 16 Ari yakotanaki isaikasiritantantakari piyari, yairika-nakiri nintawita-chari yisita-kotairi, iposawaitakiri. Imapirotakiri iposawaitakiri, ontzimatyii isiyi, kaankimiriki yariijiitaja iwankoki, antaro iwatsinaa-waitakiri iwathaki. 17 Ithonka ikimajiitaki nampitarori Efeso-ki, Judá-iti aajatzi kaari ishininkatyaa. Oshiki itharowan-tanakari. Irootaki ikimisantan-tanakariri Awinkathariti Jesús maaroni anta. † 18 Ari ipokanaki ikaratzi kimisanta-nairiri Jesús, ikamanta-koyita-paakiro iyaari-pironka. 19 Iriima ikaratzi antyawiyari-witachari, yamayita-paakiro tsika iñaanata-kota-piintziro, iñaakiri maaroni atziri itaayita-paakiro. Ikanta yaminai-takiro tsika-rika okaratzi opinatari itaayitakiri, ariitaka ikaratzi: 50,000 ikithoki kiriiki. 20 Aikiro ikimako-piroi-tanaki-tziiri Awinkathariti.

21 Okanta iñiitakiro iroka-payi, ari iwinthata-naari Pablo yariitantya Macedonia-ki aajatzi anta Acaya-ki. Ipoñaa yawisanaki irojatzi Aapatyaawiniki. Ikanta-siritzi: “Aririka nojataki Aapatyaawiniki impoña nawisanaki Roma-ki.” 22 Irootaki ityaankan-tanakariri Timoteo aajatzi Erasto ijati Macedonia-ki, iriitaki yoka apiti amitakota-piinta-kiriri. Irojatzi isaikanaki irirori Asia-ki.

Imaimanitan-taitzi Efeso-ki

23 Okanta Efeso-ki imaimanitai-takiri ikaratzi awintaa-naariri ipaitai-tziri “Awotsi.” 24 Ipoñaakaantaro paitachari Demetrio, asiropakori inatzi. Tzimatsi oshiki iratziriti, iriitaki owitsikiriri osiyakaaro yanini oyarapapankoti pawaniro “Diana.” Iriitaki yaantari oshiki kiriiki. 25 Yapatotakiri Demetrio maaroni iratziriti Asiropakori-payi aajatzi pasini-payi osiyariri irirori iwitsika-waiyitzi. Ikantaki Demetrio: “¡Atziri-payi! Piyojiitzi awiroka irootaki añaantari arokaiti iroka antawairi. 26 Iro kantacha akima-kotakiri ipaitai-tziri Pablo, iñaasirin-kaki oshiki atziri aka Efeso-ki aajatzi maaroni nampitsi okaratzi tzimatsiri Asia-ki, ikantayitziri: ‘Pawaniro inayitzi iwitsikani atziri, ti iriipiroti.’ Tima oshiki atziri kimisanta-kiriri. 27 Ti apatziro iñaasirin-kayitai aroka airo yamananta-piroi-tairi awitsikani, irootaki ñaasirinka-pirotairi ompyaakotaiya iroopirori awawani Diana, ikimakoi-tziiro maaroni nampitsiki okaratzi tzimatsiri aka Asia-ki. Aama aritaki iwashaantai-tanakiro ipokaitzi oyarapapankotiki.”

28 Ikanta ikimajiitaki iratziriti, antaro ikisajiitanaka, ikaimajiitanaki ikantzi: “¡Antaroiti onatzi Diana, awawani aroka-payi Efeso-satzi!” 29 Ari yakiwai-nkajiitanaka atziri ikaimajiitanaki. Yairika-paakiri itsipata-piintari Pablo paitachari Gayo aajatzi Aristarco, Macedonia-satzi. Yaanakiri tsika yapatota-piinta-jiita atziri. 30 Inintawitaka inkyaapaakimi Pablo, titzimaita isinitiri ikimisanta-kaani-payi inkyi. 31 Tzimatsi jiwari-payi yaapatyaani Pablo, ikantakiri: “Airo pimatzitaro pinkyi awiroka anta.” 32 Okanta anta tsika ipiyojiitaka, oshiki ikaima-jiitaki, titzimaita iyojiiti opaita yapato-winta-jiitari. Ikaima-kaima-waita-sijiita. 33 Tzimatsi Judá-iti ñaakiriri Alejandro isatikaka ipiyojiitaka, isintsitakiri iñaawaiti. Ari yakotanaki Alejandro imairitan-tawakyaari atziri-payi, ikinkitha-waita-kaawitakari. 34 Iro kantacha iyojiitaki atziri-payi ishininka Judá-iti inatzi Alejandro, aikiro ijatakaa-nakitziiro ikaimajiitzi, osamani ikantaka ikaimi, ikantajiitzi: “¡Antaroitiwí onatzi Diana, awawani arokaiti Efeso-satzi!” ‡ 35 Ari ikatziyanaka isankina-ryaan-tziti nampitarori anta, imairintakiri, ikantziri: “Efeso-satzí, naaka-payi kimpoyaa-kowintzirori oyarapapankoti awawani Diana, aajatzi osiyakaaro poñainchari inkitiki. 36 Maaroni ayojiitzi, airo pikaima-kaimata-siwaita. Pimairitawaki, pinkinkithasiri-jiitya kamiitha. 37 Tima yokapayi atziri pamayitakiri aka, ti iyaaripirotiro oyarapapankoti awawani, aajatzi ti inkisima-waitiro. 38 Inintzi-rika iwasankitaa-kaantiri Demetrio aajatzi iratziriti, yaanakiri inkinkitha-waita-kairi jiwari, iriitaki amina-kotirini okaratzi ñaasirin-kakiriri. 39 Tzimatsi-rika pasini kowachari ayota-kotiro aroka-payi, kimitaka kantatsi apatotiri maaroni jiwari-payi, yamina-kotan-tyaarori. 40 Ti onkamiithati yakiwai-nkawaitya atziri-payi iroñaaka. Aritaki iwasankitaa-winta-kairo amaimanitantaki. Airo otzimi ankantiri ankisako-wintan-tyaari.” 41 Ikanta ithonka-nakiro iñaawai-yitakiro iroka, ityaankairi maaroni atziri.

20

Jataki Pablo Macedonia-ki aajatzi Grecia-ki

1 Okanta okarata-paaki yakiwai-nkajiita atziri, yapatotakiri Pablo ikaratzi kimisanta-naintsiri, iyomitaa-yita-nairi. Ari iwithata-naari maaroni, jataki Macedonia-ki. 2 Tima ithonka yariitakari inampiki-payi ikaratzi kimisanta-naatsiri anta, iyomitaa-yita-nairi. Irojatzi ikinanta-nakari Grecia-ki. 3 Ari isaika-paakiri anta ikaratzi mawa kasiri. Ikanta ititzi-matanaja ijatantai-yaari Tonkaironiki, ari ikimaki, ikantaitzi “Yasaryaa-tyaami Judá-iti iwimi aririka pariitakya anta.” Irootaki ipiyanta-naari Macedonia-ki. 4 Tzimatsi tsipata-naakariri: Sópater, itomi Pirro poñaachari Berea-ki; Aristarco, aajatzi Segundo poñaachari Tesalónica-ki; Gayo, poñaachari Derbe-ki; Timoteo, Tíquico, aajatzi Trófimo poñaachari Asia-ki. 5 Ari ijiwajiitanaki yokapayi anta nampitsiki Troas, iyaawinta-paakiri Pablo itsipatakana naaka. 6 Okanta okarata-paaki yoimosirinkai-tziro kitaitiri iwapiintaitan-tarori yatantaitani kaari ikonowaitzi siñakairori. Ari notitanaari notsipatari Pablo aajatzi pasini-payi nopoñaa-naaro nampitsiki Filipos. Iro awisaki 5 kitaitiri, noñaapairi itakarori ijiwajiitaki nampitsiki Troas, ari nosaika-jiita-paaki okaratzi 7 kitaitiri.

Yariitan-takari Pablo nampitsiki Troas

7 Okanta omonkarataja kitaitiri yapatotanta-piintaitari, ari napatojiitaka ojinokitzi pankotsi, nokinkithasiritaa-tziiro owiraantarori iwakaanaari Jesús iyomitaani-payi. Tima yawisatzi Pablo onkitaitita-manai, irootaki yaakowintan-tarori ikinkithata-kotziri Jesús. Niyaankii-tita-kotakina tsitiniri. *† 8 Tzimatsi oshiki ootamintotsi oisainchari jinoki pankotsiki tsika napatojiita. 9 Ikinkitha-minthaitzi Pablo, tzimatsi aparoni mainari ipaita Eutico, iriitaki saikain-tsiri ikyaa-piintai-tzira pankotsi. Tima osamanitaki ikinkithataki Pablo, ayimatakiri iwochokini mainari, paryaanaki osaawiki, kamapaaki. Tima mawa owiwirya iwitsikai-tziro pankotsi, ojinoki-pirotatzi, ari ipoñaakari iparyaanaki irojatzi osaawiki. 10 Iro kantacha ayiitanaki Pablo, yoiyoota-sita-paakari mainari, ithomaa-paakiri. Ikantzi: “Airo pitharowa-jiitzi.” 11 Ipoñaa ipiyapaja Pablo jinoki, ithonkakiro ikinkithasiritaaro iwiraanta-naaro Jesús iwakaanari iyomitaani-payi. Aikiro ikinkithata-nakitzi, kitaititanaki. Irojatzi notsipatakari nawisan-tanakari. 12 Iriima mainari, yaitanairi yañaajira. Irootaki ikimosiri-pirotan-taita-nakari.

Nawisanaki Nampitsiki Troas irojatzi Mileto-ki

13 Ari nojiwajiitanaki naaka, notijiitanaka irojatzi nampitsiki Asón. Ari nokinkithasiritakari naanairi Pablo, tima inintakitzi irirori inkinanaki kipatsiki. 14 Ikanta noñaapairi Pablo nampitsiki, ari ititanaari irirori amaatako-minto-tsiki, jaitijiitaki Mitilene-ki. 15 Ikanta nawisajiitaki anta, nokitaitita-kota-paaki Quío-ki, okanta namaata-kotanaji aparoni kitaitiri awochaatiki nampitsi Samos, ari naata-kota-paintzi anta Trogilio-ki. Okanta nawisanaki pasini kitaitiri, ariijiitaka Mileto-ki. 16 Tima ti ininti Pablo naata-kota-painti Efeso-ki, airo isamanitan-tanaka nampitsiki-payi tzimatsiri Asia-ki. Inintatzi yariitaiya sintsiini Aapatyaawiniki, tikira yoimosirinkai-tanaki-roota kitaitiri Awiitaantsi.

Inkinkithata-kairi Pablo ijiwariti-payi Efeso-satzi

17 Ikanta nariitaka Mileto-ki, ikaimakaan-tapaakiri Pablo ijiwariti kimisantzinkari Efeso-satzi. 18 Ikanta ipokajiitaki, ikantawakiri: “Piyojiitzi awiroka tsika nokanta nosaiki-mojiitakimi owakira nariitan-takari nampitsiki-payi tzimatsiri aka Asia-ki. 19 Ari nokanta-piintatya nantawaitziniri Awinkathariti, tsinampa-siri nokanta, oshiki niraawaitaka noñaayitziro imaimani-waitakina Judá-iti. 20 Iro kantacha ti nowashaantiro nokinkithata-kayimiro panintaa-waityaari, noyomitaa-naayita-piintakimi piwankoitiki, aajatzi tsika-rika ipiyota-piinta-jiita atziri-payi. 21 Nokinkithata-kaayitakiri noshininka-payi Judá-iti aajatzi kaari Judá-iti, nokanta-yitziri: “Pimpiya-siyitairi Pawa, pawintaa-yaari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 22 Ontzimatyiira nojati Aapatyaawiniki, tima iriitaki Tasorinkantsi pintha-sirita-kaanari. Ti noyotzi-maitya ompaitaa-rika awishimotinari anta. 23 Tsika-rika nojayitaki, iyosirita-kaana Tasorinkantsi, ikantana: ‘Oshiki inkimaatsita-kaityaami anta, ari yasitakoi-timiri.’ 24 Iro kantacha ti onkantzimo-siritina nonkami. Tima irootaki kowapirotacha nonkimo-siri-winta-pirotairo, irootaintsi nomatakiro nanaanti nariitya tsika owiraiya nosiyi. Tima irootaintsi nonthotyiiro ikantakinari Awinkathariti Jesús nonkamantan-tairo Kamiithari Ñaantsi tsika okanta-kota inisironkatantai Pawa. 25 Nokinkithata-kaayitakimi aajatzi awiroka-payi tsika okanta-kota ipinkathari-wintantai Pawa. Noyotzi naaka airo papiitairo piñaayitaana. 26 Irootaki nonkantan-tyaamiri, ti naaka kantakaa-sityaaroni intziman-tyaari pyaasitaa-chani, 27 tima nokaman-takimiro maaroni ikinkithasiritzi-takari Pawa yantiri, tikatsi aparoni nomani-motimi. 28 Paamaako-wintaiya awiroka, ari pinkimitairiri ikaratzi kimisanta-yitaa-tsiri. Pinkinkithasiritaiya awiroka iwayitaki Tasorinkantsi pijiwayitairi kimisantairiri Pawa. Paamaako-wintai-yaari ikaratzi iwawisaa-koyitairi Pawa xxxikapathain-kawintairixxxxxx Awinkathariti ipina-winta-yitairi. 29 Tima noyoti naaka aririka nomakoryaaki, aritaki impokapaaki pasini inkimita-paakyaari katsimari owantaniri yapirotiri ipiraitari, tima inintapaaki yoka pokatsini yapirotiri kimisantzinkari. ‡ 30 Aamasitya aritaki yamatawitanaki pikarajiitaki awiroka pikimisantzin-karitzi, iwashaanta-kaanakiri ikimisanta-witari. 31 Irootaki pinkinkithasiritan-tyaari awiroka-payi. Tima mawa osarintsi nosaiki-mowaita-paintzimi, ti nowashaanta-paintiro noyomitaa-yitzimi maaroni, niraako-yitakami. 32 ¡Iyikiiti! Nokowa-kotziri naaka Pawa iriitaki aamaako-wintyaamini iroñaaka, iriitaki kaminthayimiri, tima irootaki ikantayita-kairi. Aritaki iwitsika-siritaimi, aritaki imataimiro okaratzi ikasiya-kaakariri ikaratzi yasitai-yaari. § 33 Ti piñiina noniwityaaro naaka pithaari, piiriikiti, pasita-rika ooro. 34 Piyojiitzi awiroka-payi, naakataki antawai-wintain-chari naantari kowityii-moyitanari, ari nokimi-tajaari ikaratzi amitako-yitakinari. 35 Ari nokina-kayirori noyomitaan-takamirori tsika ankantya antawai-piro-yitai, anisironka-yitan-tyaariri kowityaa-waita-tsiri. Nosirita-kaamiro ikinkithata-kota-paintziri Awinkathariti Jesús, ikantaki: ‘Kimosiri-piro-wintaari inatzi ikaratzi opasitan-tachari, ti ari inkantaitiri ipasitaitari.’ ”

36 Ikanta ithonka-nakiro Pablo ikamantan-takiro iroka-payi, ityiirowanaka yamanakaa-naari ikaratzi piyotain-chari. 37 Maaroni iraajiitaka, yawithanota-wakai-yitaka, ari iwithata-waari Pablo ijataira. 38 Owasiri ikantajiitanaka, tima inkanta-kitzi Pablo airo yapiitajiro iñaajiri. Tima maaroni iyaataa-jiita-nakiri Pablo irojatzi ititanta-naari amaatako-minto-tsiki.

21

Ijatantaari Pablo Aapatyaawiniki

1 Ikanta nookanajiri, otijiita-naana, tampatzika nowanakiro nojataki nampitsiki Cos. Okanta okitaitita-manaki ariitakana pasiniki nampitsi Rodas, ikanta nawisanaki irojatzi Pátara-ki. 2 Ari noñaapaakiri anta antaro amaatako-mintotsi jatatsiri Fenicia-ki, ari notijiitanaka. 3 Ikanta namaata-kojiitzi, namina-kota-nakiro othampisi Chipre, nokina-kotanaki naakaiti nakopiroki irojatzi Tonkaironiki. Tima tzimatsi owaararontsi yookaita-nakiri Mapiniki, ari naatako-jiita-paaki. 4 Ari noñaapaaki kimisantzinkari-payi, ari nosaiki-mowaita-nakiri okaratzi 7 kitaitiri. Ikantawakiri Pablo: “Airo pijatzi Aapatyaawiniki.” Iro ikantan-tariri, tima Tasorinkantsi oyosirita-kairiri. 5 Okanta nomaapaaki 7 tsitiniri, iro nawisan-tanakyaarimi. Iyaataa-jiitakina maaroni iyikiiti, itsipayitakaro iinaiti, aajatzi irintsiti. Irojatzi tsika owiraa-thapita nampitsi, ari notyiirowa-jiita-paaka impanikiiti, amanaiyapakina. 6 Ipoñaa nowitha-yitanaari maaroni, otijiita-naana amaatako-minto-tsiki. Piyajiitanaja irirori-payi iwankoitiki.

7 Ikanta namaata-kojiitzi nopoñaanaro Mapiniki irojatzi Tolemaida-ki. Ari nowitha-yitapaakari iyikiiti, tima aparoni kitaitiri nosaiki-mowaita-nakiri irirori-payi anta. 8 Okanta okitaitita-manaki, nokinajiitaki awotsiki irojatzi Cesarea-ki. Nosaiki-mota-paakiri iwankoki Felipe, kamantan-tanajirori Kamiithari Ñaantsi, iriitaki aparoni ikaratziri 7 ikoyita-kiri pairani yamitako-yitiri Tyaankaariiti. 9 Tzimatsi Felipe okaratzi 4 mainaro irisinto, kamantan-tzinkaro onayitatzii. 10 Tima awisaki oshiki kitaitiri nosaika-paaki Cesarea-ki, ari yariitakari aparoni Kamantan-tzinkari, ipaita Agabo, ipoñaakaro iipatsitiki Judá-iti. 11 Ipokapaaki nosaika-jiitaki naakaiti. Yaapaakiri iwathakiro Pablo, yoosotakari irakoki aajatzi iitziki. Ikantzi: “Ari inkantiri Judá-iti yoosotiri asitariri yoka iwathakiro anta Aapatyaawiniki, yaanakiri iwinkatharitiki wirakocha-payi. Irootaki iyotakaa-kinari naaka Tasorinkantsi.” 12 Tima nokimajiitaki nokaratzi notsipatakari Pablo, nokanta-kanta-witanakari: “Airo pijatzi Aapatyaawiniki.” Ikantzi-tawitakari aajatzi kimisantzinkari-payi nampitarori anta. 13 Iro kantacha ikantanakai: “¡Airo piraawai-jiita, oshiki piwasirita-kaana! Tima pinthatakana naaka. Aririka onkantyaa yoosotaitina irojatzi nonkama-wintan-tyaariri Awinkathariti Jesús anta Aapatyaawiniki, omawaityaata.’ 14 Tira nomatayri noitsinampairi nokanta-yiwitakari, apatziro nokanta-nakiri: “Omatyaata inintziri Awinkathariti.”

15 Okanta pasini kitaitiri, owitsika-jiita-naana, jaitijiitakina Aapatyaawiniki. 16 Tzimatsi kimisantzinkari-payi Cesarea-satzi oyaatakinari. Iriitaki aanakinari iwankoki atziri paitachari Mnasón, Chipre-satzi inatzii irirori. Tima pairani ikimisantajiri Jesús irirori. Iriitaki nomayimo-jiitakiri.

Yairikai-takiri Pablo tasorintsi-pankoki

17 Ikanta nariijiita-paaka Aapatyaawiniki, kimosiri ikantajiita iyikiiti iñaawakina. 18 Okanta okitaitita-manaki, yaayitanakina Pablo nariityaari Jacobo, iririntzi Jesús. Ari noñaapaakiri aajatzi jiwayitziriri iyikiiti. 19 Iriitaki iwithayita-paakari Pablo, ikamanta-paakiri okaratzi yantakaa-yitakiriri Pawa inampiki-payi pasini-satzi atziri. 20 Ikanta ikimajiitaki, itharowinta-nakari Pawa. Irootaki ikantan-tanakariri Pablo: “Iyikí, tzimatsi oshiki ashininka Judá-iti kimisanta-najiriri Jesús. Iro kantacha ainiro isintsi-yitziri kimisantzinkari-payi imonkaratiro Ikantakaantani Moisés. 21 Ikimako-wintakimi awiroka piyomitaa-yitakiri ashininka Judá-iti saikatsiri pasiniki nampitsi, pinkanta-yitirimi: ‘Ti onkowa-jaantyaa pimonkaratairo Ikantakaantani Moisés, ti onkowa-jaantyaa pinto-misitaa-nitairi pitomi-payi, ti onkowa-jaantyaa antayitairo okaratzi amiyitari pairani.’ 22 ¿Tsikama ankantyaaka iroñaaka aririka iyotaki ashininka-payi ariitaami aka? 23 Noyotzi paita pantiri. Tima tzimatsi akarajiitziri aka ikaratzi 4 atziri, iriitaki nintatsiri imonkaratiro ikasiya-kaariri Pawa. 24 Pintsipata-nakyaari yokapayi, ari pinkarati pantiro kitiwa-thata-kaajimini. Awiroka pinakowintirini inkarati impomiyitiri, yamiitai-tiniri iisi. Irootaki iyotantai-tyaari thaiyaantsi okaratzi ikantakoi-takimiri awiroka. Pimatzitakaro awiroka pimonkara-yitziro Ikantakaan-taytziri 25 Iriima pasini-satzi kaari ashininkata, ikaratzi kimisanta-najiriri Jesús, notyaanka-kiniri pairani sankinarintsi. Nokantakiri: ‘Airo piwayitari tzimaraan-tatsiri posiniri ipomitai-tziniriri pawaniro. Airo piwakoyitaro iriraani posiniri. Airo pimayimpi-waitzi, tima iwinkaitani yantaitirorika.” 26 Ikanta Pablo yaanakiri yoka 4 atziri. Imawitakaro okitaitita-manaji itsipayitakari inkiti-watha-yitan-tajyaari. Ipoñaa ikyaaki tasorintsi-pankoki inkamantanti tsika onkarati kitaitiri onthonkan-tyaari ikasiya-kaantziri irirori, inkantan-tyaari tsika-paiti yamayitiri yasitakai-yaariri Pawa.

27 Ikanta omonkaratzi-mata-paaka 7 kitaitiri, tzimatsi Judá-iti poñaayita-chari ikipatsitiki Asia-satzi, iñaakiri Pablo tasorintsi-pankoki. Sintsii-piroini iyomitaa-naakiri atziri-payi imaimanitiri Pablo, 28 ikaimajiitanaki, ikantzi: “¡Ashininká, Israel-iiti! ¡Pamitakotina! Iriitaki yoka atziri ayitain-tsiri tsika-rika-payi iyomitaa-yitziri atziri imaimanitiri ashininka-payi, ithainka-waitziro Ikantakaantani Moisés, ithainka-waitakiro aajatzi iroka tasorintsi-wanko. Iro watsi-pirotacha ikyaakaakiri tasorintsi-pankoki pasini-satzi atziri kaari ashininkata, ithainka-tasorintsi-waitakiro.” 29 Iro ikantantari, tima iñaakitziiri Pablo anta Aapatyaawiniki itsipatari Trófimo poñaachari Efeso-ki, isiyakaan-tajiitzi ikyaakaa-kitziiri tasorintsi-pankoki. 30 Tima sintsiini ipiyojiita-paaka oshiki atziri. Yairika-paakari Pablo, inosika-nakiri intakiroki tasorintsi-pankoki, yasitai-tanakiro. 31 Iroowitaincha iwaitirimi, ari ikamantai-takiri jiwatziriri iwayiriti wirakocha, ikantai-tziri: “Imaimanita-wakaatyaa atziri.” 32 Ari yapatota-nakiri aajatzi iwayiriti inampina-payi irirori jiwari, isiyana-kityaa ipiyojiitaka atziri. Ikanta iñaawakiri ipokaki, iwashaanta-nakiri ipasawaitaitziri Pablo. 33 Yairika-paakiri Pablo, ikantanakiri iwayiriti: “Poosotan-tyaari apiti asirotha.” Isampita-nakiri atziri-payi: “¿paitaka yoka? ¿paitama yantakiri?” 34 Iro kantacha tzimatsi kaimaa-siwaita-nainchari, iro kantacha tzimatsi pasini-payi kaari akakotirini ikantawitakari. Ti inkimathatiro ijiwariti owayiri paita awisatsiri. Ityaankakiri iwayiriti yaanakiri Pablo tsika inaapiinta-jiitzi owayiri-payi. 35 Ikanta yoirinka-kaawitari Pablo ijatakairi imaapiintzi owayiri-payi, aikiro isintsitatzii atziri-payi inintzi impasawaitiri, irootaki yanatan-tanakariri owayiri-payi inkini intzikaa-wintiri. 36 Tima aikiro iyaatako-winta-tziiri atziri-payi, ikaimajiitzi, ikantzi: “¡Piwamairiwí!”

Ikinkithata-kota Pablo

37 Iroowitaincha inkyaakaitiri Pablo imaapiintzi owayiri-payi, isampita-nakiri Pablo ijiwariti owayiri-payi, ikantziri: “Kantatsima nonkinkitha-waita-kayimi kapichiini.” Ari ikantanaki jiwari: “¡Tsikama piyotziroka noñaani! 38 ¿Tima awiroka Apitantoni-satzi, awiroka poñaakaan-takarori chapinki maimanitaantsi, kinapain-tsiri otzisi-masiki, pamaki 4000 piwayiriti?” 39 Ikantzi Pablo: “Naaka ishininka Judá-iti, nopoñaaro Tarso-ki saikatsiri anta Cilicia-ki. Otzinkami onatzii nonampi, nonintzi nokinkitha-waita-kayiri noshininka-payi.” 40 Isinitai-takiri Pablo. Katziyanaka pawitsiki, itzinaa-wakotanaka imairitan-tawakyaari ishininka-payi. Okiryaantzii ikantajiitanaka imairijiitanaki. Ari yitanakaro iñaawaitan-tanakiro iñaani, kamiitha ikinkitha-waita-kaanakiri maaroni ishininka-payi Heber-iiti, ikantanakiri:

22

1 “¡Iyikiiti Israel-iitii! ¡Jiwari-payi! Pinkimi nonkantawaki naaka.”

2 Tima Okiryaantzii ikantajiitanaka imairijiitanaki. Ari yitanakaro Pablo iñaawaitan-tanakiro iñaani, kamiitha ikinkitha-waita-kaanakiri ishininka-payi, ikantanakiri:

3 “Pishininka nonatzii naaka. Notzimaki nampitsiki Tarso saikatsiri Cilicia-ki, iro kantacha nokimotataki naaka aka Aapatyaawiniki, iyomitaani nonatzii Gamaliel. Iyomitaa-kinaro noyotako-pirotiro ikantakaantani awaisatzitini. Nokowa-piinta-witaka nosiri-pirotyaari Pawa, pikimijjita awirokaiti iroñaaka. 4 Pairani namina-minatziri awintaa-naariri ipaitai-tziri ‘Awotsi’, nonintzi nowirimi. Tima oshiki nonosika-yitaki sirampari aajatzi kooya, nasita-kota-kaanta-yitakiri. 5 Iñaayitakina maaroni Impira-tasorintsi-pirori aajatzi Antari-kona-payi. Iriitaki opayitakinari sankinarintsi ipakaan-tziri ashininka Judá-iti anta Ontyaamairiniki. Ipoñaa nojatanaki namina-mina-yitziri kimisantzinkari-payi, namayitziri aka Aapatyaawiniki, iwasankitaitiri.”

Ikinkithata-kota Pablo ikimisantan-taari

(Hch. 9.1-19; 26.12-18)

6 “Okanta naniijiitzi awotsiki, iroowitaka nariityaa Ontyaamairiniki, tampatzikataki ooryaatsiri, ari imapoka-kinari morikanain-tsiri inkitiki, yoorinta-kota-paakina tsika nokatziyaka. 7 Ari notyaanaki kipatsiki. Nokimatzii ñaanatanari, ikantana: ‘¡Saulo! ¡Saulo! ¿Paitama pimaimanitan-tanari?’ 8 Ari nosampita-nakiri, nokantziri: “¡Pinkatharí! ¿Tsikama pipaitaka awiroka?” Ari yakaita-nakina, ikantaitana: ‘Naakataki Jesús Kasiyakaa-wini-satzi pimaimanitziri.’ 9 Tima iñaakiri oorinta-painchari ikaratzi notsipa-yitakari, itharowa-jiitanaki. Iro kantacha ti inkimajiitiro irirori iñaanataitana naaka. 10 Ari nosampita-nakiri, nokantziri: ‘Pinkatharí. ¿paitama pinintziri nantajiri naaka?’ Ari ikantanakina Pinkathari: ‘Pintzinai, pijati nampitsiki Ontyaamairiniki. Ari inkaman-taitimiro paitaa pantiri.’ 11 Yakathata-naana ikaratzi notsipatakari irojatzi Ontyaamairiniki, tima mawityaaki ikantakaa-nakana oorinta-paakinari.

12 Ari isaikiri anta aparoni atziri ipaita Ananías, ipinkathatziri irirori Pawa, imonkaratziro Ikantakaantani Moisés. Pinkatha iwiri maaroni Judá-iti nampitayitarori Ontyaamairiniki. 13 Pokanaki Ananías iñiina. Ikanta yariita-paaka, ikantapaakina: ‘Iyiki Saulo, pikiryaaji.’ Apatha-kiro nokantanaka nokiryaanaji, aminawaita-naana. 14 Aikiro ikantana-kitziina Ananías: ‘Awiroka ikoyajimi Iwawani awaisatzitini. Ikoyitakimi piyomitaan-tairo ininta-kayimiri irirori, tima piñaajiri Saipatzii-totaari tampatzika-sirita-tsiri, pikimakiri iñaanatakimi. 15 Awiroka kinkithata-kajiirini maaroni atziriki. Pinkamantan-tayitairo okaratzi piñaakiri, okaratzi pikimakiri. 16 Tikatsi pasini piyaawintyaari iroñaaka. Pintzinai, pijati pinkiwaatyaa, pawintaa-jyaari Awinkathariti pinkowa-kotairi impyaakotan-tajyaa-mirori pantayi-witakaro kaari-pirori.’ ” *

Ikinkithata-kotziro Pablo ityaankai-tziri inkinkithata-kairi pasini-satzi atziri

17 “Ikanta nopiyaaro Aapatyaawiniki, nojataki tasorintsi-pankoki namanapaji, ari noñaawyatakari anta. 18 Noñaakiri Awinkathariti, ikantakina: ‘Airo pisamanitzi, pisitowi Aapatyaawiniki, tima airo ikimisantai-tzimi pinkinkithata-kowityaana aka.’ 19 Nokanta-nakiri naaka: ‘Pinkatharí, iyojiitzi maaroni nojata-piintaki tsika yapatota-piinta-jiita, nominkyaa-kaanta-yitakiri ikaratzi awintaa-naamiri awiroka, oshiki nopasata-kaanta-waitakiri. 20 Ikanta iwamaitakiri pairani kinkithata-kotzimiri, Esteban, ari nokaratzi-takari naaka anta, naapatyaakari owamaakiriri, naamaako-winta-kaniri iithaari-payi.’ 21 Iro kantacha ikantanakina Pawa: ‘Pijati, tima naaka tyaankimini intaina tsika inampiyitaro pasini-satzi kaari pishininkata.’ ”

Isaiki-motakiri Pablo ijiwariti owayiriiti

22 Ikanta ikimawaki atziri-payi, yapiita-nakiro ikaimajiitzi ikantzi: “¡Yoka atziri ti onkamiithati yañai! ¡Pasiryii-yaari!” 23 Aikiro isintsitatzii ikaimajiitzi, itika-kota-jiita iithaariki, yooka-wanitziro kipatsi tsika ipiyojiitaka, tima inkisajiita-tyaa. 24 Ikanta ijiwari iwayiriti wirakocha, ikantanakiri aparoni iwayiriti: “Paanakiri inthompointa yoka, ampasata-wakiri inkamantan-tajirori opaita iñaawaitakiri iwatsimaan-takariri ishininka-payi.” 25 Iro yoosowitai-takari impasatan-taityaariri, isampita-nakiri Pablo pasini ijiwari owayiri, ikantziri: “Isankinata-kotani iwinkathariti Roma-satzi nonatzii naaka. ¿Sinitaa-ntsita-tsima impasataitina, tikira yaminakoi-tawakinaro paita-rika nokinakaa-sitakari?” 26 Ikanta ikimaki ijiwari owayiri, ipiya-sita-nakari ijiwari-piroti irirori, ikantapaakiri: “Nowinkatharití, ¿Piyotakima paita antakiri? Isankinata-kotani inatzii Awinkathari-piroti arokaiti Roma-satziiti.” 27 Ikanta ikimawaki ijiwari-piroti owayiri, ipoka-sita-paakiri Pablo, isampita-paakiri: “¿Omapiroma awiroka isankinata-kotani nowinkathariti?” Ikantzi Pablo: “Jii.” 28 Ikantzi ijiwari owayiri: “Oshiki nopinako-wintakari naaka nosankinata-kotan-tyaari.” Ikantzi Pablo: “Ti nompina-wintyaa naaka. Isankinata-koitzi-takana owakira notzima-paaki.” 29 Ikanta ikimajiitaki oosotawi-kariri Pablo impasawaitiri, yoosiryaa-kota-nakiri, ijapithata-nakiri. Tima antaro itharowanaki ijiwari owayiri oosotakaan-takiriri isankinata-kotani iwinkathariti Roma-satzi.

Yaitanajiri Pablo yapatota-jita-piinta ijiwari Judá-iti

30 Okanta okitaitita-manaki, inintzi iyota-jaanti ijiwari owayiri opaita imaimanitan-tariri Judá-iti yoka Pablo. Yapatota-kaantakiri ijiwari-payi Impira-tasorintsitaari, aajatzi maaroni Antari-konaiti Judá-iti. Yamaitakiri Pablo yasitako-witai-takari, saikapaaki tsika yapatojiita jiwari-payi.

23

1 Yaminapaakiri Pablo jiwari-payi apatotain-chari, ikantapaakiri: “¡Noshininká! Naamaako-winta-piintaka naaka airo otzimanta nantzi-motantiri, tima nonkimisanta-piintziri Pawa okaratzi ikantanari.” 2 Ikanta Impira-tasorintsi-pirori paitachari Ananías, ipasa-waantita-kaantakiri Pablo. 3 Iro kantacha Pablo, ikantanakiri: “¡Taiyawarí! Pikimitakaro okitamaarowita iwantai-tariri kaminkari. Pawa pasatimini awiroka. Saikawitakami aka pamina-kotan-tyaanaro Ikantakaan-taitani, ¿Tima pimpiyathatyaaro awiroka pipasata-kaantakina?” 4 Ikanta ikaratzi apatotain-chari, ikantanakiri Pablo: “¿Arima pinkantiri pikawiiri Impira-tasorintsi-piroti Pawa?” 5 Ikantzi Pablo: “Iyikiiti, ti noyowityaa naaka Impira-tasorintsi-pirori inatzii, tima onkantzi Sankinarintsi-pirori: ‘Airo pikawiiri jiwatakaan-tatsiri.’ ”

6 Iñaatzii Pablo tzimatsi Judá-iti ikaratakiri apatotain-chari Tampatzika-wiri inayitatzii, iriima pasini-payi Nasitantaniri inatzii, ikantanakiri: “¡Noshininká! Nasitantaniri nonatzii naaka, aajatzi noshininka-payi. Irootaki imishakowintan-taitanari iroñaaka, tima nonkimisantaji naaka aritaki yañaayitaji kamayita-tsiri.” 7 Ikanta ikimajiitawaki ikantaki Pablo, iñaana-minthata-wakaanaka Nasitantaniri aajatzi Tampatzika-wiri. 8 Tima iriitaki Tampatzika-wiri-payi, kanta-piinta-tsiri: “Airo yañaayitaji kamayita-tsiri, ti intzimi Maninkariiti, ti intzimi siritsi.” Iriima Nasitantaniri, ikantajiitzi irirori ti ari onkantakotya iroka-payi. 9 Ari ikaima-jiitanaki maaroni. Tzimatsi Yomitaan-taniri Nasitantaniri katziya-yitanain-chari, ikantanaki: “Yoka atziri ti ontzimi ikinakaa-sitani. Aamaa-sityaa iñaana-sirita-tziiri Maninkari, tirika iñaana-sirita-tziiri siritsi.” 10 Aikiro isintsitatzii ikaimaa-jiitzi. Irootaki itharowan-tanakari ijiwari owayiri-payi iwamaitiri Pablo. Ikaimakaan-tairi iwayiriti yaanajiri inthompointa tsika imaapiinta-jiitzi.

11 Okanta otsitinitanaji, iñaakaari Awinkathariti yoka Pablo, ikantairi: “Airo pitharowantari, aritaki pinkinkithata-kotakyaa Roma-ki pikimitaakiro aka Aapatyaawiniki.”

Ikinkitha-sirita-jiita iwaitiri Pablo

12 Okanta okitaitita-manaki, ikinkitha-waijiitaki pasini Judá-iti, ikantajiitzi: “Thami amashika-winta-jiitiri Pablo irojatzi awamaan-takyaariri.” * 13 Yanaanakiro ikarajiitzi 40 atziri kamanta-wakain-chari. 14 Iriitaki jatasita-kiriri ijiwari-payi Impira-tasorintsitaari, aajatzi Antari-kona-payi, ikantapaakiri: “Noninta-jiitaki nomashika-wintiri Pablo irojatzi nowamaan-takyaariri. 15 Irootaki nokinkithasiritakari naaka-payi, nonintzi paapatyaa-wakaiyaa awiroka pikaratzi papatota-piinta-jiita, pinkinkitha-waita-kairi ijiwari owayiriiti, pinkantiri: ‘Pamajinari Pablo onkitaitita-manaki naminako-pirotiri ikinakaa-sitakari.’ Tima aamawintaa nonkanta-jiityaa naaka, irojatzi nowan-tawakyaariri tikira yariita-paakyaa aka.”

16 Iro kantacha ikimaki itziniri Pablo ikamanta-wakaa-jiita, jatanaki tsika imaajiitzi owayiri-payi, ikamanta-paakiri Pablo. 17 Ipoñaa ikaimaki Pablo aparoni ijiwari owayiri, ikantakiri: “Paanakiri yoka awankari anta pijiwa-piroritiki, tzimatsi opaita inkaman-tiriri.” 18 Ikanta ijiwari owayiri yaanakiri itziniri Pablo ijiwa-piroritiki owayiri, ikantapaakiri: “Jiwarí, ikowa-kotakina Pablo namakimiri yoka mainari, tzimatsi inintziri inkaman-timiri.” 19 Ikanta jiwari-pirori, yaanakiri mainari intyaatsikaini, isampitakiri: “¿paita pinkaman-tinari?” 20 Ikantanaki mainari: “Ikinkitha-siri-jiitaka Judá-iti inkowa-kotimi onkitaitita-manaji paanajiri Pablo tsika yapatota-piinta-jiita Antari-konaiti, ari yaminako-pirotiro ikinakaa-sitani. 21 Airo pikimisantziri, tima omanajiitaka 40 atziri-payi. Ikantajiitaki: ‘Thami amashika-winta-jiitiri Pablo irojatzi awamaan-takyaariri.’ Aritaki owitsika-jiitaka iroñaaka, iyaawinta-jiitatya tsika pinkanti awiroka.” 22 Ikanta ityaantajiri yoka mainari, ikantawajiri: “Airo pikamantan-tziro iroka-payi.”

Iwawisai-takiri Pablo pinkathariki Félix

23 Ikanta ijiwari owayiri ikaimaki apiti inampina, ikantakiri: “Papatoti 200 piwayiriti, aajatzi 70 owayiri-payi kyaakota-chani, pasini 200 aayitatsini iwisa-minto. Iriitaki jatatsini tsitini-paiti anta Cesarea-ki. 24 Impoña paminaki pasini inkyaa-kota-nakyaari Pablo, paamaako-wintyaari kamiitha. Paanakiri pinkathariki Félix.” 25 Ari ityaanta-kiniri isankinari pinkathari, iroka ikantziri:

26 “Isankinari Claudio Lisias ityaantziniri pinkathari Félix: Oshiki nowithatami. 27 Yoka atziri notyaanta-kimiri, yairika-kaanta-witakari Judá-iti aka, iroowitain-chami iwirimi. Ikanta noyotaki isankinata-kotani inatzii awinkathariti Roma-ki, naanaki nowayiriti, nookakaa-wintakiri. 28 Nokowaki noyoti paita ikinakaa-sitakari, paita imaimanitan-taitariri, naanakiri yapatota-piinta-jiita irantari-konati-payi. 29 Noñaatzii imaimani-winta-sitari ikantakaan-taitani irasi iriroriiti. Ti onkamiithati iwamaitiri, ti onkamiithati aajatzi yasitako-waitaitiri. 30 Nokimaki aajatzi inintajiitatzii Judá-iti iwamairi, irootaki notyaankan-tamiriri awiroka. Nokantzi-takari ikaratzi maimani-waitziriri inkaman-timiro paita itzimawintan-tariri yoka.”

31 Imatakiro owayiri-payi. Yaanakiri tsitini-paiti Pablo nampitsiki ipaitai-tziro Antípatris. 32 Okanta okitaitita-manaki, piyajiitaja owayiri-payi aniita-sita-nainchari. Iriima ikaratzi kyaakota-nainchari aikiro iyaata-kota-nakitziiri Pablo. 33 Ikanta yariita-kaakari Cesarea-ki, ipapaakiri sankinarintsi pinkatharika, ikantapaakiri: “Pinkatharí, yoka Pablo.” 34 Ikanta ithonka-kiro pinkathari iñaanata-wakiro sankinarintsi, isampita-nakiri Pablo, ikantziri: “¿Tsika pipoñaaka?” Ikantzi Pablo: “Nopoñaaro Cilicia-ki.” 35 Ikantzi Claudio: “Ari nonkimakimi apaata aririka yariita-paakyaa ikaratzi maimanitzimiri.” Ikantakaantaki yaitanakiri iwinkathari-pankotiki Herodes, ari yaamaako-wintyaariri anta.

24

Ikinkithata-kotakari Pablo anta Félix

1 Okanta awisanaki 5 kitaitiri, ariitapaaka Cesarea-ki Impira-tasorintsi-pirori Ananías itsipayitakari Antari-konaiti aajatzi ookaako-wintan-taniri ipaita Tértulo. Yawisa-sita-paakiri pinkathari imaimanitiri Pablo. 2 Ikanta yamaita-paakiri Pablo, ñaawaitanaki Tértulo, ikantanakiri Félix: “Paasoonki pinkatharí, tima kamiitha noñaayitakiro nosaiki, oshiki piyota-nita, pantakiniri kamiithata-tsiri noshininka-payi. 3 Nowinkatha-pirorití Félix, oshiki ipaasoonkita-piintakimi maaroni noshininka. 4 Iro kantacha airo osamanitanta, nonintzi pinkimisanta-wakina kapichiini nonkantimiri. 5 Noñaakiri naaka yoka atziri, owaari-pirotaniri inatzii. Ithonka ikina-kina-yitaki nampitsiki, ti apatziro imaimanitakiri noshininka Judá-iti, irijatzi jiwatakaa-najiriri ikaratzi paitasi-waita-chari ‘Isirita-naariri Kasiyakaa-wini-satzi.’ 6 Inintaki aajatzi iyaaripirotiromi notasorintsi-pankoti, irootaki nairika-kaanta-kariri, noninta-jiiwitaka namina-kotan-tyaarimi Ikantakaan-taitanari naakaiti. 7 Iro kantacha ipokapaaki jiwari Lisias, sintsiini ikantapaaka, yaapithata-kinari. 8 Ikantanakina: ‘Ontzimatyii pijati pinkathariki iwitsikimiro kantain-chari.’ Intsityaa pisampi-pirotiri awiroka ayotantyaarori omapiro-rika nomaimanitan-takariri.”

9 Irojatzi ikantzi-tajiitakari Judá-iti ikaratzi pokaintsiri.

10 Ari itzinaa-wakotanaka pinkathari iñaawaitan-tyaari Pablo. Ikantanaki Pablo: “Oshiki nokimo-siri-wintakimi, tima awirokataki kiminani nonkinkithata-kotyaari, tima noyotzi awirokataki owitsika-piinta-kiniriri noshininka-payi imaimanita-wakaa.

11 Kantatsi pisampita-kowintina awiroka, tima owakira nariitaja Aapatyaawiniki, okaratzi 12 kitaitiri nariitan-taari, nonintawita nopinkathata-pajirimi Pawa. 12 Tikatsi ñiinani noñaana-minthati, ti nomaimanitiri atziri-payi tasorintsi-pankoki, ari nokantakari pasiniki nampitsi, tikatsi nomaimaniti yapatota-piinta-jiita. 13 Yokaiti kamanta-kota-kinari iroñaaka aka, tima airo iñiitziro omapirotatya ikanta-kotanari. 14 Ari okantari, nawintaajari naaka ipaitai-tziri ‘Awotsi.’ Irootaki ikantayitziri amishakowintanari noyimisanta-siwaitani onatzii. Nawintaa-jatyari naaka Pawa ipinkathatziri pairani nowaisatzitini. Nokimisantziro ikantakaantani, aajatzi isankinari-payi Kamantan-tzinkariiti. 15 Ari nosiyari irirori-payi iyaawintari Pawa iwañaa-yitajiri kamayitain-tsiri, ti apatziro yañaayitaji kamiitha-siriri imatzita-jyaaro maaroni kaari-pirori-payi. 16 Irootaki nokowanta-piintakari airo otzimawaitzi kaari-pirori nantzi-motiriri Pawa, aajatzi atziri-payi. 17 Tima awisaki oshiki osarintsi nokina-kina-waitaki, nopiyaja nonampiki namaji nompasita-pajyaariri noshininka kowityaa-waita-tsiri, nokowawitapaja aajatzi nompomita-pajinirimi Pawa. 18 Irootaki nantziri tasorintsi-pankoki, ari namiitakiro noisi nonki-tiwa-thatan-tajyaari, ti oshiki nonkara-jiiti, tikatsi nomaimaniti anta. Aripaitira iñaapaakina Judá-iti poñaayita-chari Asia-ki. 19 Iriitaki pokatsinimi aka inkinkithata-kotina opaita-rika iñaakota-kinari. 20 Ti impokatyii irirori, yokayitaki pokaintsiri iriitaki Antari-konaiti apatowinta-kanari chapinki, intsityaa inkantimi tzimatsi-rika iñaakota-kinari anta nokinakaasi-takari. 21 Aamaaka iro ikanta-kotanari nokanta-kiriri chapinki yapatowintan-tanari, nokantakiri: ‘Irootaki imishakowintai-tanari nokimisantajiro yañaayitaji kamayita-tsiri.’ ”

22 Tima iyotako-pirotzi-tari pinkathari Félix ipaitai-tziri “Awotsi-wiri,” irootaki iwashaantan-tanakariri, ikantanakiri: “Aririka impokaki jiwari Lisias, ari inkamanta-pirota-paakinaro.” 23 Ikantanakiri Félix ijiwari owayiri-payi: “Irojatzira paamawinta-wakyaari Pablo, iro kantacha pisinitiri yariityaari iraapatyaani-payi impantyaariri kowityii-motariri.”

24 Okanta pasini kitaitiri, ipokaji pinkathari Félix itsipatakaro iina Drusila, oshininka Judá-iti onatzii iroori. Ikaimakaan-tapajiri Pablo inkimiri inkinkithatiniri tsika okanta-kota yawintaajari Jesús, Saipatzii-totaari. 25 Iro kantacha yitanakaro Pablo ikinkithata-kiniri tampatzika-siritaantsi, ñaako-siritaantsi, iwasankitaan-taiti apaata. Itharowan-tanakaro Félix, ikantanakiri: “¡Aritapaaki, pijatai! Ari napiitajiro nonkaima-kaantajimi apaata nosaika-siwaityaa-rika.” 26 Tima iyaawinta-witatyaari Félix impinako-wintyaami Pablo, yookakaa-wintan-tajyaariri. Irootaki yapii-yapiitan-tawitarori ikaimakaan-tziri inkinkitha-waita-kairi. 27 Awisaki okaratzi apiti osarintsi. Ari okarata-paaki ipinkatha-ritzi Félix. Inintzi yaapatyaa-piintyaari Judá-iti, yasita-kota-kaanta-nakiri Pablo. Yimpoyiitaari pasini pinkathari paitachari Porcio Festo.

25

Inintaki Pablo iriitaki César mishakowintirini

1 Aritaki pinkathari-wintantaji Festo. Ari maakotanaki mawa tsitiniri, jataki Aapatyaawiniki ipoñaanakaro Cesarea-ki. 2 Ikanta ijiwari-payi Impira-tasorintsitaari aajatzi iriipirori-payi Judá-iti, ikamanta-kota-wakiri Pablo. 3 Ikowa-kotakiri Festo intyaantajiri Pablo Aapatyaawiniki. Ikinkithasiri-jiitaka iwamaakaantiri niyaanki-thakiniki awotsi. 4 Iro kantacha ikantanaki Festo: “Yasitakoi-takiri Pablo anta Cesarea-ki, irootzi-mataki nojataji anta. 5 Intsityaa iyaatanakina pijiwariti, tzimatsi-rika ikinakaa-sitani yoka atziri, aritaki pimishakowintiriri anta.”

6 Ti osamani-piroti isaikawaita-painti Festo Aapatyaawiniki, piyaja Cesarea-ki. Okanta okitaitita-manaki, isaikaki iwinkathari-mintoki, ikaimakaan-takiri Pablo. * 7 Ikanta ikyaapaaki Pablo, ari ipokajiita-paaki Judá-iti poñainchari Aapatyaawiniki, oshiki kaari-pirori ikantako-waita-paakiriri. Iro kantacha ti iñiiro omapiro-rika okaratzi ikantakoi-tziriri. 8 Ari ikisako-winta-nakari Pablo, ikantanaki: “Tikatsi kaari-pirori nantaki naaka, ti nompiyathatyaaro Ikantakaan-taitani, ti noyaaripirotiro tasorintsi-panko, ti nonkawiya-waitiri César ijiwari-piroti Roma-satzi.” 9 Tima inkowatziri pinkathari Festo yaapatyaa-piintyaari Judá-iti, isampita-nakiri Pablo: “¿Pinintzi pijati Aapatyaawiniki, namina-kotan-tyaamiri anta?” 10 Ikantanaki Pablo: “Ari okamiithatzi paminako-tinaro aka, tima awiroka iwaki César, pijiwari-piroti. Aritaki piyojiitaki tikatsi kaari-pirori nantzi-motiriri noshininka-payi Judá-iti. 11 Ari ontzimimi nokinakaa-sitani, kantatsi iwasankitai-tantyaanaro kaamanitaantsi. Iro kantacha tikatsi nonkinakaa-sityaari, ti onkamiithati pintyaankina anta. Nokowatzii iriitaki pinkathari César amina-kotinani.” 12 Ari ikinkitha-waita-kaanakiri Festo inampina-payi. Ikantakiri: “Pikowatzii yamina-kotimi César, aritaki pijataki.”

Yaitanakiri Pablo pinkathariki Agripa

13 Ikanta pinkathari Agripa aajatzi iina Berenice pokajiitaki Cesarea-ki, iwithatyaari Festo. † 14 Ikanta isaikawaita-paintzi Cesarea-ki, ikinkitha-waita-kaakiri Festo tsika ikanta-kota Pablo, ikantakiri: “Tzimatsi aka aparoni atziri yookanajiri pinkathari Félix yasitakoi-tziri. 15 Tima nojata-kitzi chapinki Aapatyaawiniki, oshiki ikantako-waita-wakiri ijiwari-payi Impira-tasorintsitaari aajatzi Antari-konaiti, inintaki naaka tsitoka-kaantirini. 16 Nokanta-nakiri naaka: ‘Iroka namijiitari inampiitiki Roma-satzi: Ontzimatyii yapatojiityaa ikaratzi maimanita-wakaa-chari, inkisako-wintan-tyaari omishakowintaari. Omapiro-rika otzimi ikinakaa-sitani, aritaki onkantaki iwaitiri.’ 17 Irootaki nomatakiri ipokajiitaki mishakowintan-taniri, ti noshintanaki, jatakina nosaika-mintoki, nokaima-kaantakiri yoka atziri. 18 Iro kantacha ti onkanta-pirotyaa ikantako-witapaa-kariri imishakowintziri, ti noñiiro onkaaripiroti okaratzi nokinkithasirita-kowita-kariri. 19 Apatziro ikinkithatakiro ikimisanta-siwaitari, ikinkithata-kotakiri aajatzi Jesús iwamaitakiri, iriitaki ikantziri Pablo añaaji. 20 Ti noyoti naaka tsika nonkantiro kantachari, nosampitakiri Pablo inintzi-rika ijati Aapatyaawiniki yaminakoi-tantyaariri anta. 21 Iro kantacha ininta-pirotatzii Pablo iriita-jaantaki amina-kotirini awinkathari-piroti, César Augusto. Irootaki nokantan-takari yasitakoi-tawakiri irojatzi nontyaankan-takyaariri anta.” 22 Ikanta Agripa ikantanakiri Festo: “Nonintzi nonkimiri naaka yoka atziri.” Ikantzi Festo: “Aritaki pinkimakiri onkitaitita-manaki.”

23 Okanta okitaitita-manaki, ikyaaki Agripa itsipatakaro Berenice, iina, owaniinka ikantayitaka. Itsipatakari ijiwari owayiri-payi, aajatzi iriipirori-payi atziri saikayita-tsiri anta. Ikantaki Festo yamaitiri Pablo. 24 Ari iñaawaitanaki Festo, ikantzi: “Pinkathari Agripa, iriipiroriiti ikaratzi apatotain-chari aka, yokataki yoka atziri. Oshiki imishakowinta-waitakiri Judá-iti Aapatyaawiniki aajatzi aka Cesarea-ki. Ikaima-piinta-jiitzi inintzi iwamaakaantiri. 25 Iro kantacha ti noñii naaka ikaaripirotakari iwamaan-taityaariri. Iriitaki ninta-sitain-chari yamina-kotiri Augusto, irootaki okowa-pirotantari nontyaankiri anta. 26 Ti noñii naaka ompaityaa nosankinati-niriri pinkathari-pirori tsika okanta-kota, irootaki namakaan-takariri piñaayitiri awirokaiti, awirokata-jaantakira pinkathari Agripa namakiniri, aririka pithonkakiro pisampi-winthatiri, tzimataiki nosankinatiri. 27 Tima ti onkamiithatzi-motina naaka nontyaanki aparoni asita-kotaari, airorika otzimi tsika osankinata-kotyaa okaratzi ikinakaa-sitakari.”

26

Ikisako-winta Pablo anta Agripa-ki

1 Ikanta Agripa ikantanakiri Pablo: “Kantatsi piñaawaiti awiroka.” Ari itzinaa-wakotanaka Pablo, ñaawaitanaki, ikantzi: 2 “Pinkatharí Agripa, oshiki nokimo-siritaki nonkinkitha-waita-kayimi iroñaaka, nonintzi nonkinkithata-kotiro okaratzi ikantako-waita-kinari Judá-iti. 3 Tima piyopirotziro awiroka okaratzi yamitari ashininka-payi Judá-iti añaawinta-kotiri iroñaaka. Irootaki nokowantari pinkimisanta-wakina nonkantimiri.”

Yañaantari Pablo tikira inkimisanta-jiita

4 “Iyojiitzi Judá-iti tsika nokanta pairani nomainarita-paaki, ainiro nosaikawita nonampiki, aajatzi nosaiki-moyitan-takariri Aapatyaawini-satzi. 5 Tima naakata-piintaki Nasitantaniri sintsitan-taniri, nomonkara-yitziro Ikantakaan-taitani. Ininti-rikami noshininka-payi, kantatsi inkinkithata-kotina, tima iyotina tsika nokanta-waita. 6 Irooma iroñaaka ikantakoi-tataanaro nokinkithata-kota-najiro iyaakoniintaitani ikasiya-kaakiriri Pawa pairani awaisatzitini. 7 Pinkatharí Agripa, irojatzi noyaako-niintzi-takari naaka, irootaki ikantako-yitanari ashininka-payi iroñaaka. Irojatzi iyaakotzi-taari ashininka-payi karatatsiri 12 icharinini Israel, inintzi imonkaratairo Pawa ikasiya-kaantakiri. Irootaki iñaasintsitantari ikamaiwintaari Pawa maaroni kitaitiri. 8 ¿paitama kaari pikimisantanta awiroka-payi kantatsi iwañaajiri Pawa kamawita-chari?”

Imaimani-witakari Pablo kimisantzin-kariiti

9 “Nomatzi-tawitakaro naaka pairani noñaa-sintsi-waita, nosiyakaantzi irootaki nantawairi nomaimanitiri ikaratzi awintaa-naariri Jesús Kasiyakaa-wini-satzi. * 10 Irootaki nantakiri Aapatyaawiniki. Iriitaki sinitaki-narori ijiwari-payi Impira-tasorintsitaari, tima oshiki kimisantzin-kariiti nasita-kota-kaantakiri. Ikanta noñaayitziri iwamaitziri onimotakina naaka. † 11 Oshiki nowasankitaa-piintakiri tsika yapatota-piinta-jiita iwashaantan-tyaarori ikimisantziri. Omapiro nokisaniintakiri irootaki nomaimanitan-tariri, nomatzi-takari saikayita-tsiri pasiniki nampitsi.”

Yapiitziro Pablo ikinkithata-kota ikimisantan-tajari

(Hch. 9.1-19; 22.6-16)

12 “Irojatzi nojatan-takari Ontyaamairiniki, iriitaki otyaanka-kinari ijiwari-payi Impira-tasorintsitaari. 13 Iro kantacha tzimatsi awisain-tsiri niyaanki-thaki awotsi, iwiraaka tampatzika ooryaatsiri, ari noñaaki oorinta-nainchari inkitiki, yanaanakiri isiparyaani ooryaatsiri, yoorinta-kota-paakina nokatziyaka naaka aajatzi ikaratzi tsipata-kanari. 14 Notyaajiitanaki maaroni kipatsiki. Nokimatzii iñaanatai-tanakina iñaaniki noshininka Heber-iiti, ikantana: ‘¡Saulo! ¡Saulo! ¿paitama pimaimanitan-tanari? Awiroka wasankitaa-waita-chari apaniroini, okimiwaitakaro pimpaikatyiyaaromi thoyimpi-thowari.’ 15 Ari nakanakiri naaka, nokantziri: ‘¡Pinkatharí! ¿Tsikama pipaitaka awiroka?’ Ikantzi Awinkathariti: ‘Naakataki Jesús pimaimanitziri. 16 ¡Pinkatziyi! Tzimatsi opaita noñaakan-timiri iroñaaka, tima nonintatzii nompira-tyaami. Ontzimatyii pinkinkithatajiro okaratzi piñiiri iroñaaka, aajatzi onkarati nanta-kayimiri apaata. 17 Aritaki piñaakiro nookakaa-wintajimi imaimanitimi pishininka-payi Judá-iti, aritaki nookakaa-wintajimi aajatzi nontyaankimira inampiki pasini-satzi atziri kaari pishininkata. 18 Osiyawaita-jyaaro pikiryaa-kaayita-jirimi. Aritapaaki ikinasi-waitaka otsitini-kitzi, tima yaniiyitaji tsika okitainkatzi. Aritapaaki ipinkatha-waitakiri Mishatan-taniri, Pawa pinkathari-winta-jirini. Aritaki nompyaakotajiri yantayi-witakaro kaari-pirori, nasiyita-jyaari awintaa-jyaanari. Tima irootaki nokasiya-kaakiriri.’ ”

Ti impiyathata-nakyaa Pablo iñaakiro iñaakai-takiriri

19 “Pinkatharí Agripa, ti nopiyathatanaka noñaakiro iñaakai-takinari Inkiti-satzi. 20 Nitanakaro nokinkithata-kaanakiri Ontyaamairini-satzi, Aapatyaawini-satzi, nomatanakiri ikaratzi nampiyitarori iipatsitiki Judá-iti, aajatzi nokimitaa-nakiri pasini-satzi ikaratzi kaari ashininkata, nokanta-yitziri: ‘Pimpiya-sitajiri Pawa, pantayitairo ñaakantaironi piwashaantajiro pantawitakaro kaari-pirori.’ 21 Irootaki kantakaan-tzirori yairika-kaantan-takanari noshininka-payi tasorintsi-pankoki, inintawi-jiitaka iwinami. 22 Iro kantacha inisironkatakana Pawa aikiro nojatakaa-tziiro nokinkithata-kotziri iroñaaka. Nokinkithata-kayiri maaroni, iriipirori-payi aajatzi kaari iriipiro-yitatsini. Tima ti nontika-paintiro okaratzi isankina-yitakiri pairani Moisés aajatzi Kamantan-tzinkari-payi tsika nokinkithata-piintaki. Tima isankinata-koyitakiro onkarati awisayita-tsini, ikantayitaki: 23 Ontzimatyii inkami Saipatzii-totaari, iro kantacha aririka inkamawitakyaa iriitaki itakaan-tajyaaroni yañaaji. Irootaki inkinkithata-koitan-tyaaniriri awisakotaantsi ashininka-payi, inkinkithai-tainiri aajatzi pasini-satzi kaari ashininkata.”

Inintzi Pablo inkimisanta-kairi Agripa

24 Ikanta ithonka-kiro Pablo ikamanta-yitakiri, ari ikaimanaki Festo, ikantzi: “¡Pablo, pisinki-wintatya! Okantakaami pikamaitaro piñaanatziro osankinaritsi-payi.” 25 Ikantzi Pablo: “Pinkatharí. Ti nosinki-wintyaa, tima omapirota-tyaa okaratzi nokanta-yitakiri. 26 Iyota-kotziro pinkathari Agripa okaratzi nokaman-takimiri. Noyotzi naaka iyota-kotziro maaroni, tima ti omanako-yityaa. 27 Pinkatharí Agripa, ¿tima pinkimisantiro okaratzi isankina-yitakiri Kamantan-tzinkari-payi? Noyotzi naaka pikimisantziro.” 28 Ikantzi Agripa: “¿Pisiyakaan-tzima pikantakina kapichiini aritaki pinkimisanta-kaakina, nonkimitan-tajyaariri ‘Saipatzii-totaari-wiri?’ ” 29 Ikantzi Pablo: “Okantawitaka kapichiini-rika nokanta-kimiri, oshiki-rika, onkamintha iriitaki Pawa kantakai-yaaroni pinkimita-kota-jyaanaro nokantaka naaka, ti apatziro awiroka pinkatharí, maaroni pikaratzi pikimayitakina iroñaaka, onkanta-wityaa airo yoosotan-taitamiro awiroka asirotha.”

30 Ari ikatziyanaka pinkathari Agripa aajatzi Berenice. Imatzita-nakaro pinkathari Festo, aajatzi maaroni ikaratzi itsipatakari. 31 Jaitijiitanaki intyaatsikaini, ikinkitha-waita-kotziro ikantakiriri Pablo. Ikantanta-wakaa-jiita: “Airo yasitakoi-tzirimi yoka atziri, tima tikatsi inkinakaa-sityaa iwamaitan-tyaariri.” 32 Ikantanakiri Agripa pinkathari Festo: “Aritaki apakaajirimi yoka atziri, airo inintakimi irirori yamina-kotiri awinkathari-piroti.” ‡

27

Ityaankai-takiri Pablo otzinkamiki inampi wirakocha-payi

1 Ikanta inintajiitaki intyaankiri Pablo anta Italia-ki, itsipatai-takiri pasini-payi asita-kotaari, ari nojatzi-tyaari aajatzi naaka. Iri aanakirini jiwatziriri iwayiriiti pinkathari-pirori Augusto, ipaita Julio. 2 Ikanta notita-kota-nakari Adramitio-satzi jatakina Asia-ki. Ari nokarata-nakiri Aristarco poñaachari Tesalónica-ki, nampitsi saikatsiri Macedonia-ki. 3 Okanta okitaitita-manaki ariitakana Simaaki. Ari yaripirota-paakari Julio yoka Pablo, isinitakiri yariita-paintyaari yaapatyaani-payi impanta-wakyaariri kowityii-motariri. 4 Ikanta nawisanakiro Simaa, ari nomonthaakaro antaro tampyaa, ti onkanti namaata-kotanaji, irootaki nokina-kotan-tanakari othampisiki, ipaitai-tziri Chipre. 5 Noothaki-ryaanakiro inkaari nokinanakiro Cilicia-ki aajatzi Panfilia-ki. Irojatzi nariitan-takari Mira-ki, nampitsi saikatsiri anta Licia-ki. 6 Ari iñaapaaki ijiwari owayiriiti pasini notitan-tanajyaari opoñaakaro Alejandría-ki ojatiro Italia-ki, ari itijiitanaja. 7 Oshiki kitaitiri namatsinka-kota namaata-kotzi. Oshiki opomirintsitaka nariitan-takari Gnido-ki. Aikiro omonthaa-kotatyaana tampyaa, irootaki nomontyaa-kotanta-nakari Salmón-ki, nosinampita-nakiro othampisi Creta. 8 Oshiki opomirintsitaka namaata-kotzi, irojatzi nariitan-takari nampitsiki ikantai-tziro “Kamiithawochaaki” tsika okaakitapaji nampitsi Lasea.

9 Tima awisaki oshiki kitaitiri namaata-kotaki, kyaaron-tsitzi-matapaji, ari okowiinka-pirotanaki namaata-kotzi. Irootaki iyomitaanta-witakariri Pablo yoka jiwari, * 10 ikantzi: “Pinkimisanta-wakina, kimitaka akowiinkata-kotatzii amaata-kotzira, aritaki ampyaakiro amaatako-mintotsi, aajatzi waararontsi-payi, aritaki ankamakaan-tayitaki aajatzi.” 11 Iro kantacha ti inkimisanti ijiwari owayiri-payi, apatziro ikimisantakiri asitarori amaatako-mintotsi aajatzi antakotzirori. 12 Tira onkamiithatatyii inkyaarontsita-koti tsika yaatako-witaka, inintajiitaki ijaniintimi Fenice-ki saikatsiri Creta-ki, airo oñaasirin-kantari tampyaa kinayita-tsiri kirinka aajatzi katonko. Ari inintajiitaki iwawisayiro kyaarontsi.

Itampyaata-kotzi inkaariki

13 Isiyakaantzi ari onkantaki yamaata-koti, tima owakira itapaakaro otampyaatzi kapichiini. Ari namaata-kojiitanaki othapyaaki Creta. 14 Tikira osamanitaki antarota-paaki tampyaa poñaanain-chari kirinkanta, ookanta-paakaro amaatako-mintotsi. † 15 Onosika-kota-nakina. Tikatsi inkanta-najiro iyamaatako-minto, onosika-kota-nakina tampyaa. 16 Oshiki nopomirintsitakaro pitotsi thatayitain-chari amaatako-minto-tsiki. Nokina-kotanaki othampisi ipaitai-tziri Clauda, ti ontampyaa-piroti anta. 17 Notiyitakiro amaatako-minto-tsiki okaratzi tzimatsiri pitotsi. Tima tharowa nokanta-jiitaka nayiinta-kotyaaro impaniki tsika ojintatzi inkaari, tima yoosoitakiro onampi-naki amaatako-mintotsi airo okotaanta. Isinita-nakiro onosika-kotina tampyaa. ‡ 18 Okanta okitaitita-manaki, aikiro otampyaatatzii sintsiini, yitanakaro iwiinka-kaantanaki iwaararo. 19 Okanta pasini kitaitiri, iwiinka-yitanakiro okaratzi yasitakai-tarori amaatako-mintotsi. 20 Oshiki kitaitiri awisain-tsiri ti noñaayitajiri ooryaatsiri aajatzi impokiro. Antaroiti nontampyaata-koti ti noyojiiti aririka nawisako-yitaji.

21 Tima awisaki oshiki kitaitiri ti nowajyaa, ikantanaji Pablo: “Pinkimisanta-wakina, ari okamiithawita pinkimisanta-kinami chapinki irojatzi asaikakimi Creta-ki. Airo añaayitziromi okaratzi awishimota-yitakairi. 22 Iro kantacha airo okantzi-moniintami iroñaaka, tima airo pikamakaan-tawaitzi aparoni, onkanta-witakyaa ompyiiyaa iroka amaatako-mintotsi. 23 Tima iñaakakana tsitiniri aparoni maninkari, ityaankani Asitanari Pawa, ompiratanari. 24 Ikantakina: ‘Pablo, airo pitharowantaro piñaakiri, ontzimatyii pariityaa iñiimi iwinkathari-piroti Roma-satzi. Aritaki inisironkatakimi Pawa, aritaki piwawisaa-koyitakiri pikaratakiri aka amaatako-minto-tsiki.’ § 25 Ari ikantakinari. Pintharowinta-jiityaa, tima nawintaa-sirityaari naaka Pawa, noyotzi aritaki omatakyaa okaratzi ikamanta-kinari Maninkari. 26 Iro kantacha ontzimatyii omposa-kotyaa othampisi.”

27 Aritaki awisanaki 14 kitaitiri, ariitakana inkaariki omontitakari Adria onosika-kota-kinara tampyaa. Niyaankii-titaki tsitiniri, ari ikaimajiitanaki antakotzirori amaatako-mintotsi isiyakaantzi iro yariitajyaa kipatsiki. 28 Imonkara-jiitakiro tsika owira osaankanaatzi, iñaatziiro ti osaankanaa-piroti, ikanta yapiita-nakiro, iñaatzii ojintaata-paaki inkaari. * 29 Antaro notharowa-jiitanaki nomposa-kotyaa, iwiinkaki 4 ayiintironi amaatako-mintotsi othowaki, amanajiitanaki onkitaititan-tyaari sintziini. 30 Iro kantacha ikaratzi antakotzirori ikinkithasiri-jiitaka isiyi, intitan-tanakyaaromi pitotsi thatayitain-chari, yamaminata-nakaro iwiinka-jiitiro ayiintironi othowaki amaatako-mintotsi. 31 Iro kantacha ikamantakiri Pablo yoka jiwari aajatzi iwayiriti, ikantziri: “Aririka isiyayitaki yokaiti, airo pawisakotai awiroka-payi.” 32 Ari itota-kota-nakiro owayiri-payi pitotsi, iwamaatakiro.

33 Tima irootaintsi onkitaititzi-mati, ikantantaki Pablo: “Aritaki awisaki 14 kitaitiri ayaawinta opaita awisatsini, ti piwayitajyaa. 34 Okowa-pirotatya iroñaaka piwayityaa pañaanta-yityaari, tima tikatsi aparoni kamakaan-tatsini.” † 35 Ikanta ithonka-kiro ikantaki Pablo, yaanakiro iratantaitani, ipaasoonkitakiri Pawa. Ipitoryaakiro, owanaka. 36 Ari ipintha-jiitanaka maaroni, owajiitanaka aajatzi. 37 Iroka nokarajiitzi notijiita 276 atziri. 38 Okanta ithonka-kiro iwajiitaka, iwiinka-koyitakiro owaritintsi othomaka-niintan-tyaari tinari.

Otsitsiyaki Amaatako-mintotsi

39 Okanta okitaitita-manaki okompitzi-mota-paakari kipatsi antakotzirori amaatako-mintotsi, iñaapaakiro oparaiti. Ari inintanaki yaatako-jiiti anta. 40 Itotako-yitanakiro oosatantari ayiintzirori amaatako-mintotsi, yookanakiro, itzinaa-koyita-najiro antaro manthakintsi, yaayita-najiro iyomaro ikoman-tyaari inkini yaata-koti oparaitiki. ‡ 41 Iro kantacha ayiinta-paaka othowaki amaatako-mintotsi ojintaatzi inkaari, ti onkanti noshiwata-kotanaji. Tankataitanaki opataki ookanta-pirota-paakaro otamakaani inkaari. 42 Ari inintawitanaka owayiri-payi iwanakirimi asita-kotaari-payi, airo isiyanta yamaayitanaki. 43 Iro kantacha ijiwari owayiri-payi, inintaki irirori iwawisaa-kotiri Pablo, ti isinitiri iwamaitiri, apatziro ikantanakiri: “Ikaratzi yotzirori yamaatzi, yamaati ijati kipatsiki. 44 Iriima kaari yotironi yamaati, inpataka-yityaa incha-kotaki yamaayiti.” Ari okanta naatantakari maaroni kipatsiki, tikatsi awishimotinani, awisako-yitaana maaroni.

28

Isaikaki Pablo othampisiki ipaitai-tziri Malta

1 Okanta nawisako-yitaji maaroni, ari noyojiitzi iroka othampisi opaita Malta. 2 Yaakamiithata-wakina maaroni nampitarori anta. Tima omparyaatzii inkani, katsinkaiti okantaka, iwaamataki paamari, ikaimajiitakina. 3 Ari ijatanaki Pablo yayi tsitsi, iro ipiyawita-paaka iwapajiro itsima, imitaa-sitakari maranki, yatsikakiri irakoki. 4 Ikanta iñaakiri nampitarori anta iwikan-tapaakari maranki, ikanta-wakaa-jiitanaka: “Yoka atziri owantzinkari inatzii, okantawitaka yawisako-witaka impiinkimi, titzimaita isinitiri yañai pawa wasankitaan-taniri.” 5 Iro kantacha itikanakiri Pablo paamariki yoka maranki. Tikatsi awishi-motirini. 6 Ari iyaawinta-jiita ijaaniya-kairi irojatzi inkaman-tanakyaari. Ikanta osamanitaki iñaatziiri tikatsi awishi-motirini, ikantajiitzi: “Yoka atziri, pawa inatzii irirori.”

7 Tzimatsi jiwari nampitarori othampisiki ipaita Publio. Otzimi-motziri okaakiini iwani. Yaakamiitha-yitakina maaroni, yaanakina inampiki. Mawa kitaitiri nosaiki-mowaitakiri. 8 Ari nokima-kotakiri iriri Publio ikatsinkaaki-waitatzii, isiwaitatya. Ikyaa-sita-nakiri Pablo. Ikanta yamana-kota-paakiri, yantantakari kapichiini irako, apatha-kiro yisita-kotanaji. 9 Ikanta yisita-kota-kaakiri iriri Publio, pokayita-paaki maaroni mantsiyari ikaratzi nampitarori anta othampisiki, yisita-kota-kaayitakiri. 10 Ari ipasita-nakairi oshiki opaiyita-rika. Ikanta notitanaja nojatan-tajyaari, ipayita-waana naayita-najiri.

Ariitaka Pablo inampi-piroki wirakocha

11 Okanta nosaikaki mawa kasiri anta othampisiki, ari notitanaari pasiniki amaatako-minto-tsiki irotaki owawisaa-kirori anta kyaarontsi. Opoñaaro iroka amaatako-mintotsi Alejandría-ki. Iwitsikai-takiro othowaki isiyakaaro pawaniro “Tsipantsi”. * 12 Ari nariijiitaka Siracusa-ki, mawa kitaitiri nosaikanaki anta. 13 Ipoñaa nawisanaki irojatzi nariitan-takari Regio-ki. Okanta okitaitita-manaki, okamintha otasonka-kotakina tampyaa kinatsiri katonko, irojatzi nariitan-takari Puteoli-ki pasiniki kitaitiri. 14 Tzimatsi kimisantzinkari-payi anta, iriitaki kantawa-kinari nosaika-waitanaki. Irootaki nosaiki-mowaitan-tanakariri okaratzi 7 kitaitiri. Ari nopoñaa-naari irojatzi nariitan-takari otzinkamiki nampitsi Roma. † 15 Ikanta ikima-kota-jiitakina kimisantzinkari-payi nampitarori anta, imonthaa-wakana awotsiki ipaitai-tziro “Apio” tsika iyompari-jiita-piinta. Okanta anta Mawapankoniki, ari iyaawinta-kinari pasini kimisantzinkari-payi. Ikanta iñaayita-paakiri Pablo, ipaasoonkita-nakiri Pawa, tharowinta-siri ikantanaka. 16 Ari nariita-paaka Roma-ki. Ikanta ijiwari owayiri-payi iwawisaa-paakiniri asita-kotaari-payi pasini jiwari. Iriima Pablo inintaki isaikawaita-paaki tsika-rika inintziro irirori, aparoni owayiri aamakowintariri.

Ikinkithata-kaantzi Pablo inampiki wirakocha

17 Okanta awisanaki mawa kitaitiri nariita-paaka, yapatota-paakiri Pablo iriipirori-payi Judá-iti nampitarori Roma-ki. Ikantakiri: “¡Ashininká! Pairanitaki yaakaan-tawaitakina ashininka-payi Aapatyaawiniki, ipoñaa iwawisaakina ijiwariki wirakocha. Irootaki yantakiri, okantawitaka tikatsi nantzimo-wityaariri, ti nonthain-kawityaaro okaratzi yamiyitari pairani awaisatzitini. 18 Oshiki isampiwitakari ijiwariti wirakocha anta, ti iñii nonkinakaa-sityaari iwamaitan-tyaanari, inintawitaka yapakaa-kaanta-jinami. 19 Iro kantacha ti inintajiiti ashininka-payi Judá-iti, irootaki nonintan-takari iriita-jaantaki amina-kotinani iwinkathari-piroti wirakocha, okantawitaka tikatsi ashininka nomishakowinti naaka. ‡ 20 Irootaki napatotan-tamiri nonkamantimi awirokaiti, piñaakina yoosotan-taitanaro asirotha okantakaan-tziro ayaakoniintani maaroni arokaiti Israel-iiti.” 21 Ari ikantajiitanaki irirori: “Ti noñii isankinata-kotimi poñaayita-chari inampiitiki ashininka Judá-iti. Ti nonkima-kotimi aajatzi yariiyita ashininka-payi aka. 22 Apatziro nokima-kotziri kimisanta-waita-sita-chari. Nonintzi nonkimimi tsika pikanta-jiitzi awiroka.”

23 Ari ikinkithasiri-jiitaka yapatotyaa pasini kitaitiri. Tima oshiki atziri apato-winta-jiitakari Pablo tsika imaapiintzi. Ikinkithata-kiniri tsika ikanta Pawa ipinkathari-wintantaji, iñaakayitakiri tsika isankinata-koitzi-takari Jesús, yitanakaro isankinariki Moisés irojatzi okaratzi isankina-yitakiri Kamantan-tzinkari-payi. Yaakowintakaro okitaityaa-manaki irojatzi tsitinii-tiini. 24 Tzimatsi kimisanta-nakiriri Pablo, iriima pasini-payi ti inkimisanti. 25 Ti yaapatyaa-wakai-yityaa, irojatzi ipiyayitan-tanakari. Iro kantacha iwiraanta-waari Pablo ikantawajiri: “Omapirotatya ikantai-takiriri pairani awaisatzitini. Tima Tasorinkantsi ñaawaita-kaakiriri Kamantan-tzinkari Isaías, ikantaki:

26 Pijati, pinkamantiri atziri-payi, pinkantiri:

Pinkima-jiiwitakyaa, airotzimaita pikimatha-jiita-wakiro.

Paminajii-wityaa, airotzimaita piñaajiitziro.

27 Tima kisosiri ikantajiitaka yokaiti.

Atsikimpitya inajiitaki.

Mawityaaki inajiitaki aajatzi.

Irootaki airo yokichaa-tanta,

Airo ikimi,

Airo ikimatha-tantaro,

Tima airo ikimisantai, airo nowawisaa-kotajiri.

28 Piyojiitaki awirokaiti, aritaki iwawisaa-koyitairi Pawa kaari ashininkata. Aritaki inkimisanta-yitaji iriroriiti.” 29 Ikanta ithonka-kiro Pablo iroka ñaantsi, jaitijiitanaki Judá-iti, oshiki iñaana-winthata-wakaanaka.

30 Ari isaikapajiri Pablo okaratzi apiti osarintsi anta pankotsiki ipinatziri. Tima ari yaakamiithata-piintakiri ikaratzi ariiyitariri. 31 Ari ikinkithatakaa-piintakiri tsika ikanta ipinkathari-wintantaji Pawa, ikinkithata-kota-kiniri aajatzi Awinkathariti Jesús, Saipatzii-totaari. Tikatsi tzika-tzika-waitirini ikinkithata-kaantzi.

* 1:15 kimisantzin-kariiti = iyikiiti

* 2:15 ijinokiityaapaji ooryaatsiri = ooryaatsiri 3; Irootaki yamitari Judá-iti, ti isinkinityaa owakira onkitaityaa-manaji.

† 2:21 wairontzi

‡ 2:30 Tzimatsi sankinarintsi ñaawinta-kotziriri Saipatzii-totaari isaikimo-tajiri Pawa tsika ipinkathari-wintantzi irirori.

§ 2:35 pimakoryaa-tzi-minto

* 2:38 Wairontsi

† 2:42 Pimpitoryiiro yatantaitari.

* 3:1 shiityaanaki = ooryaatsiri 9

† 3:6 pawintyaari = nompairyiiri iwairo Jesús

* 4:7 Wairontsi

† 4:11 Paminiro Mt. 21.42; Ef. 2.20; 1 P. 2.6-8.

‡ 4:17 Wairontsi

* 5:7 tikira osamaniti = 3 hora

† 5:28 Wairontsi

‡ 5:41 Wairontsi

* 7:5 ti yasi-pirota-kaiyaari = ti ontzimi kapichiini anta tsika yaatziki

† 7:12 owaritintsi = trigo

‡ 7:46 Israel-iiti = Jacob-iti = iwanko Jacob

§ 7:51 pisiya-kotakari kaari-piro-siriri-payi = pisiya-kotakari kaari totamisitaa-nita-chari pisiriki aajatzi piyimpitaki

* 8:12 Wairontsi

† 8:27 Iriipirori inatzii = Tota-nikiri inatzii. Tima irootaki yamijiitari pairani ikaratzi saika-pankotziriri pinkathari, itotaani-kitai-tziri, airo itsimaakaan-tanta iwankoki pinkathari.

‡ 8:32 ipiraitari = oisha

* 9:13 kimisanta-najimiri = pitasorin-tsita-kaani

† 9:14 Wairontsi

‡ 9:20 Jesús = Saipatzii-totaari = Cristo

§ 9:29 iñaani wirakocha = griego

* 9:32 kimisantzinkari = itasorintsita-kayi-tairi

* 10:3 Ooryaatsiri

† 10:6 Onasiyita ñaantsi-payi

‡ 10:30 aritaki shiityaanaki = ooryaatsiri 9

§ 10:43 Wairontsi

* 10:45 oyaatakiriri Pedro = Totamisitaaniri

* 11:2 Judá-iti = Totamisitaaniri

† 11:3 kaari ashininkata = kaari totamisitaaniri

* 12:4 16 owayiriiti = ikaratzi 4 owayiri inasiyitakari ipiyotakiri

* 13:1 Herodes = pinkatha-ritatsiri pairani Tapowiniki

* 14:13 ipira-payi = toros

* 15:14 Wairontsi

† 15:34 Onasiyita ñaantsi-payi

* 16:1 wirakocha = griego

* 17:4 kaari Judá-iti = griego

† 17:18 Kimosiri-wiri-payi = epicúreos = iyomitaan-tziro kowapirota-chari ankimo-siri-waiti; Ñaako-wiri-payi = estoicos = iyomitaantzi ontzimatyii añaako-pirota-nityaa.

* 18:4 kaari Judá-iti = griego

† 18:11 awisaniinta-nakiro aparoni osarintsi = aparoni osarintsi aajatzi 6 kasiri.

* 19:5 Wairontsi

† 19:17 kaari ishininkatyaa = griego

‡ 19:34 osamani ikantaka ikaimi = apiti hora okaratzi osamanitaki

* 20:7 kitaitiri yapatotanta-piintaitari = itapiintarori kitaitiri = Domingo

† 20:7 owiraantarori iwakaanaari = pitoryiirori yatantaitani.

‡ 20:29 owantaniri = lobos

§ 20:32 Itasorintsita-kaitani

* 22:16 Wairontsi

* 23:12 amashika-winta-jiitiri = airo awajiita, airo irajiitzi amiri irojatzi asiryaan-takyaariri.

* 25:6 ti osamani-piroti = 8 okaratzi kitaitiri, tirika onkarati 10 kitaitiri isaikawaita-paintzi

† 25:13 Agripa = Herodes

* 26:9 Wairontsi

† 26:10 Itasorintsita-kayitani

‡ 26:32 awinkathari-piroti = César

* 27:9 kyaaron-tsitzi-matapaji = ithonka-piintai-tziro itziwai-jiita

† 27:14 tampyaa poñaanain-chari kirinkanta = Euroclidón

‡ 27:17 impaniki tsika ojintatzi inkaari = Sirte

§ 27:24 iwinkathari-piroti Roma-satzi = César

* 27:28 ti osaankanaa-piroti = 20 ashimpa-wako = 36 metro; ojintaata-paaki = 15 ashimpa-wako = 27 metro

† 27:34 tikatsi aparoni kamakaan-tatsini = airo opyaakaan-tawaita aparoni kisitsi

‡ 27:40 itzinaa-koyita-najiro antaroiti manthakintsi = irootaki ookantari tampyaa isiya-kotan-tyaari otitantarori amaatako-mintotsi

* 28:11 Tsipantsi = Cástor aajatzi Pólux

† 28:14 kimisantzinkari-payi = iyikiiti

‡ 28:19 iwinkathari-piroti wirakocha = iwinkathari-piroti Roma-satzi = César

ROMA-SATZI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI ROMA-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo osankinatzi-mirori iroka, impiratani nonatzii Jesús Saipatzii-totaari, iriitaki kaima-sirita-kinari nontyaankaa-riti, ikoyakina nonkamantan-tajiro Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Pawa. 2 Iroka Kamiithari Ñaantsi irootaki ikasiya-kaantakiri pairani Pawa, irootaki ikinkithata-kaakiriri Kamantan-tzinkari-payi Sankinarintsi-pirori. 3 Tima iroka Kamiithari Ñaantsi, ari ikinkithata-kotari Itomi Pawa, Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, kimitapaakariri iinchaa-niki itzimaki icharinitakari pinkatharini David. 4 Ikanta yañaaji pairani, aripaiti iñaakan-takari Itomi Pawa inatzii, otzimi-motziri Itasorinka. 5 Ikaminthaa Saipatzii-totaari ikaminthaan-taanari Pawa. Iriitaki koya-kinari nontyaankaa-ritaji, nonkaman-tayitajiri pasini-satzi atziri kaari ashininkata, inkimisanta-yitaji iriroriiti. * 6 Aajatzi awirokaiti, aritaki akaratzi ikaima-siritaji Jesús Saipatzii-totaari.

7 Awirokaiti nosankinatzini pikaratzi pinampitaro Roma-ki. Itakotani Pawa pinayi-tzii, ikaima-siri-yitaimi yasiyita-jyaami. Onkamintha inisironkataimi Asitairi Pawa, aajatzi inkimitajimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, irootaki pisaikan-tajyaari kamiitha. †

Inintzi Pablo yariityaari wirakocha-payi

8 Iroka nitawakyaari nonkanti: Nopaasoonkitziri Pawa, okantakaaro yantayitajiri Jesús Saipatzii-totaari. Tima ithonka ikimakoi-takimi tsika-rika-payi tsika pikantanaja pikimisanta-yitanaji. 9 Ari nokanta-piinta-naatya namana-kotzimi. Iriitaki Pawa yotatsi noñaa-sintsi-wintari nantawaita-jiniri nokinkithata-najiro Kamiithari Ñaantsi kamanta-kotziriri Itomi. 10 Aririka namaniri, nokowa-kotziri inkanta-kaiyaaro nojati pisaika-jiitzi awiroka, iroorika ininta-kayinari naaka. 11 Tima ayimatakina noñaayitajimi. Nonintzi nonkaminthaa-yitajimi paawyaa-siri-waitan-tyaari. 12 Irootaki nontharowinta-kaantyaamiri pikarajiitzi awiroka, piñaawajina-rika tsika nokanta nawintaa-siritari Pawa. Irootaki pintharowinta-ntyaanari naaka, noñaakimi-rika awirokaiti tsika pikanta pawintaa-sirita-naa.

13 Iyikiiti, nonintzi piyojiiti oshiki nosirita-piintakaro nojati tsika pisaika-jiitzi awiroka, nonintzi noñiimi piwapyaa-yitajyaa, nokimitaakiri pasini-satzi atziri. Iro kantacha oshiki tzika-tzikata-piinta-kinari. 14 Iro kantacha ontzimatyii nojata-sitajiri yowaita-niriiti, aajatzi kaari yowaiyita-tsini, iriipiroriiti, aajatzi kaari iriipirori. ‡ 15 Irootaki, nonintantari nonkamantan-tajiro Kamiithari Ñaantsi anta pinampi-yitaro awirokaiti Roma-satzi.

Itasorinka Pawa wawisaa-kotan-tatsini

16 Tima ti nompasiki-wintiro naaka nonkamantan-tajiro Kamiithari Ñaantsi. Tima irootaki itasorinka Pawa, kantatsi awawisaako-siri-yitajiri inkarati kimisantaa-tsini. Yitanakyaaro Judá-iti inkimisantaji, ari yampoiyita-paaki kaari Judá-iti. § 17 Tima iroka Kamiithari Ñaantsi okamanta-kotziri Pawa tsika ikanta itampatzika-sirita-kairi ikaratzi awintaa-sirita-naariri Jesús. Tima irootaki isankinata-koitakiri, kantatsiri:

Tampatzika-siri inatyii awintaa-siritanariri, irasi iwiro yañaayitaji.

Kaari-piro-siriri inatzii atziri-payi

18 Iro kantacha tzimayitatsi atziri kaari tampatzika-sirita-tsini, thainka-waitaniri, oshiki itzika-tzika-yitziro iroopirori airo iyotakoi-tantari Pawa. Iriitaki owatsimaa-piro-taikiriri Pawa saikatsiri inkitiki. 19 Tima iyotako-witari iriroriiti Pawa. Iriitaki Pawa kantakaarori iyotako-witan-tariri. 20 Tima owakira iwitsikan-takarori Pawa kipatsi, ari iyotimi atziri-payi tzimatsi Pawa iñaawitakaro iwitsikani-payi. Ari inkinkithasirityaami tzimatsi Pawa itasorinka, yasi iwiro yañaanitzi irirori. Tikatsi tikañaanita-chani iroñaaka, inkantayiti: “Ti noyota-kotiri.” 21 iyotako-wijiitari Pawa, titzimaita impinkathata-piintiri, ti impaasoonkita-piintairi. Apatziro ikinkithasirita-koyitaro kaaripirota-tsiri, irootaki kaari ikinkisiryaanta kamiitha. 22 Ikanta-wijiita: “Yotaniri nonatzii,” tikatsi iyomata-jiiti. 23 Irootaki iwashaantan-tanakarori ipinkatha-witari Ñaapirori Pawa, añaanita-tsiri. Ari yitanakaro ipinkatha-waitziro iwitsikani atziri, siyakaa-rontsi, tsimiri, ipiraitari, aajatzi ikaratzi kontha-yitatsiri kipatsiki.

24 Irootaki iñaasi-minthatan-tariri Pawa ayimawaitiri yantayitiro kaari-pirori. Irootaki yantanta-piintan-tarori okaratzi impasiki-wintirimi. 25 Iwashaanta-siwaita-nakaro ikimisanta-waantitziri Pawa iroopirota-tsiri, apatziro ikimisanta-yitanakiro thaiyaantsi. Ipinkatha-waita-nakiro iwitsikaitani. Titzimaita impinkathata-najiri Pawa owitsika-yitakirori maaroni tzimayita-tsiri, apinkathata-piintziri arokaiti. ¡Omapirowí!

26 Irootaki iñaasi-minthatan-tariri Pawa ayimatiri iniwita-siwaitari. Tima yantayita-nakiro okaratzi impasiki-wintirimi. Tzimanaki kooya-payi pithoka-wakaasi-waita-chari. 27 Ari ikimiyita-nakari sirampari-payi, tzimatsi pithokasi-thawaka-chari, irootaki ayimawaitziriri ipithoka-kaasi-tawaityaa isiramparin-kakiini, yanta-sitakaro impasiki-wintirimi. Apaniroini iwasankitaa-waita okantakaan-tziro ikinakaa-siwaitakari.

28 Irootaki iñaasi-minthatan-tariri Pawa ikaratzi ayimawaitziri yantayitiro kaari-pirori, yantanta-yitakiro kaari kamiithata-tsini. Ti inkinkithasirita-piintairi Pawa. 29 Irootaki yanta-piinta-nakiri kaari tampatzika-sirita-tsini, imayimpi-waitzi, ipithoka-wakaa-wasita, iniwi-piro-waitari kiriiki, yantayitziro karipiro-yitatsiri, iniwitan-takowaita, iwan-tayitzi, imaimanita-wakaa-waita, yamatawitan-tawaitzi, ikawiyan-tawaitzi, 30 ikisi-matan-tawaitzi, ithaiya-kota-wakaa-waita, ikisa-niinta-waitziri Pawa, ikawiya-porotan-tawaitzi, ishami-winta-waita, ikantakaa-piro-waita, iyotasi-waiyitaro kaaripirota-tsiri, ipiyatha-waitari asitariri, 31 imasontzi-siri-waitzi, ti imonkara-wainiti, ti ithakotantanitya, ti yaripirotan-tayiti, ti inisironkatan-tayityaa. 32 Iyowijiitaro okaratzi ikantakaan-takiri Pawa, ikantaki: “Ikaratzi antayitironi kaari-pirori, aritaki inkamayitaji.” Iro kantacha, aikiro ijatakaa-tziiro yanta-pirota-nakiro, yoiminthata-kaayitari pasini-payi imayitiro.

2

Tampatzika inatzii Pawa aririka yaminakotanti

1 Kimitaka pikanta-siri-jiitzi: “Ontzimatyii iwasankitaitiri antayitzirori kaari-pirori.” Airo pikanta-siri-waitzi. Tima aririka paminakowintiri pasini atziri, apaniroini pikamanta-kowaitaka awiroka. ¿Tima panta-piintziro awiroka kaari-pirori? 2 Tima ayojiitzi tampatzika-siriri inatzii Pawa aririka yaminakowintanti irirori. Iriitaki owasankitaa-yitziriri ikaratzi antayitzirori kaari-pirori. 3 Pikanta-piinta-jiitzi awirokaiti, “Ontzimatyii iwasankitaitiri ikaratzi antzirori kaari-pirori.” ¿Pisiyakaantzi airo iwasankitaajimi awiroka Pawa? 4 ¿Tima pimiraawintiri Pawa nisironka-pirotamiri, oyaakotzimiri, amatsin-kawintamiri? ¿Tima piyoti irootaki yamatsinka-wintan-tamiri iwashaanta-kaantyaa-mirori pantayitziro kaari-pirori? 5 Iro kantacha aikiro-rika pimpiyathata-tyiiyaari, airorika pinintzi piwashaantajiro pantayitziro kaari-pirori, aritaki patsipita-jyaaro iyatsimanka Pawa. Tima apaata aririka iñiitajiro iyatsimanka Pawa, yaminako-yitajiro-rika maaroni, tampatzika inkantyaa iwasankotaan-tayitaji. 6 Tima osiyawaita-jyaaro impinayitairimi Pawa okaratzi yantayitakiri. 7 Iriitaki Pawa añaakaa-yitajirini ikaratzi kamayita-kakirori yantayitziro kamiithari, irootaki inisampyan-takarori iwaniinkaro, inisampyaakaro impinka-thaitairi, inisampyaakaro irasi iwiro yañaayitaji. 8 Iro kantacha katsimaki inkantajyaa Pawa iwasankitaajiri ikaratzi kamaita-piinta-karori iniwita-siwaitari, ikaratzi piyatha-waita-kariri, kaari miraawintaironi iroopirori. 9 Inkimaatsi-waitajyaa, iwasiri-tajyaa maaroni kamayita--kakirori antayitziro kaari-pirori. Iriitaki itanakyaaroni iñiiro noshininka-payi Judá-iti, impoña yampoita-paaki kaari Judá-iti. * 10 Iriima kamayita--kakirori yantayitziro kamiithari, iwaniinka-yitajyaa irirori, impinka-thaitairi, kamiitha isaikayitaji. Iriitaki itanakyaaroni iñiiro noshininka-payi Judá-iti, impoña yampoiyita-paaki kaari Judá-iti. 11 Tima tikatsi atziri imaniti Pawa.

12 Maaroni kaari kimakotironi Ikantakaan-taitani, aritaki ompyaakaa-sita-jyaari iyaari-pironka, tima airo yaminakoi-tairi imonkaratakiro-rika Ikantakaan-taitani. Iriima ikaratzi kimakowita-karori, aritaki yaminakoi-tairi imonkaratakiro-rika. 13 Tima kaari tampatzika-siritzi-motirini Pawa ikaratzi kimakowita-karori Ikantakaan-taitani, iriitaki tampatzika-siritzi-mota-kiriri ikaratzi monkara-yitakirori. 14 Tima yokapayi kaari noshininkata, kaari kimakowityaaroni Ikantakaan-taitani, kaari ñaawityaaroni tsika osankinata, iro kantacha imonkara-mintha-waita-sitakaro. Okimiwaitakaro ontzima-tyiimi pasini ikantakaan-taitani yasityaarimi irirori-payi. 15 Okimiwaitakaro iroka Ikantakaan-taytziri osankina-siritan-takyaarimi, tima iyotzi paita yantiri. Aririka imonkaratairo, kimosiri inkantyaa. Airorika imonkaratziro, okimiwaitakaro apaniroini ikamantako-waityaa, tima iyotzi yantakiro kaari-pirori. 16 Irootaki yantaitiri apaata aririka inkantajiri Pawa yoka Jesús Saipatzii-totaari: “Pamina-kotainiri okaratzi yantakiri imananikiini atziri-payi.” Irootaki nokinkithata-kota-piintakiri nokamantan-tziro Kamiithari Ñaantsi.

Judá-iti aajatzi Ikantakaan-taitani

17 Pinkimi nonkantimi noshininka Judá-iti. Kimitaka pikanta-jiitaki awiroka: “Noyota-kotziro Ikantakaan-taitani. Noyotziri Pawa. 18 Noyotziro okaratzi inintziri. Noyotziro tampatzikata-tsiri, tima iyomitaai-takinaro Ikantakaan-taitani. 19 Aritaki nomatakiro noyomitairi kaari yotironi, osiyakariri imawityaakita-tyiimi, nonkimita-kaantiro nonkitainkata-kota-tyiirimi saikayita-tsiri otsitini-kitzi. 20 Aritaki noyomitaa-yitajiri masontzi-siriri. Kantatsi noyomitairi kaari yowaita-tsini, kimiwaitariri iinchaa-niki. Tima ontzimi-motina naaka Ikantakaan-taitani. Irootaki yotani-pirota-kaanta-tsiri.” 21 Aririkami pimatiro piyomitaa-yitairi pasini-satzi, ¿Piyomatsitakima awiroka? Tima pinkanta-piintzi awiroka: “Airo pikositzi.” ¿Tima pinkosiniti awiroka? 22 Pikanta-piintaki: “Airo pimayimpitzi.” ¿Tima pimayimpiti awiroka? Pikanta-piintzi: “Airo pipinkathatziri siyakaa-rontsi.” ¿Tima pinkosita-piintziri awiroka yasitakai-tariri pawaniro? 23 Pishami-waitaka awiroka piyota-kotziro Ikantakaan-taitani. ¿Tima pimpiyathatyaaro awiroka? Pithainkakiri Pawa. 24 Iroka isankinatai-takiri, kantatsiri:

Awiroka-payi kantakaan-takirori ithainka-tasorintsitan-takari pasini-satzi atziri ikisima-waita-sitakari Pawa. †

25 Ikaratzi monkaratzirori Ikantakaan-taitani, kamiitha-witacha itomisitaa-nitaka, tima irootaki osiyakaa-wintzirori yasiyitari Pawa. Iro kantacha tirika imonkara-yitiro maaroni Ikantakaan-taitani, aminaasi-waitaka itomisitaa-nita. 26 Iriima pasini-satzi kaari ashininkata, kaari totamisitaa-nita-chani, aririka imonkarata-sita-kyaaro Ikantakaan-taitani, iriitaki osiya-pirota-jyaariri totamisitaaniri, tima yasipirota-tyaari Pawa. 27 Yokapayi kaari totamisitaa-nita-chani monkara-winthata-sita-karori Ikantakaan-taitani, iriitaki amina-kota-jimini apaata iroopiro-rika pimonkaratziro okaratzi piyota-kotziri, pipiyathatakaro-rika, iriitaki wasankitaa-kaanta-jimini, onkanta-witakyaa totamisitaaniri pinawita awiroka-payi. 28 Tsika akantayita koñaaroini awathaki, ti iro impaitan-taitairi “Judá-iti.” Ari okimitari atomintha-waita-sita-piintaka awathaki, ti iro apaitan-tayitari “totamisitaari.” 29 Tima ompoñaan-taari ikantaitaji Judá-iti tsika akanta-siri-yitanaara. Ari okimi-tzitari atomisitaa-niyitaka, irootaki kantakaan-tzirori asiritakari. Ti iro amonkara-winthatan-tyaarori sankinata-chari, intharowintan-tairi ashininka-payi, irootaki kowa-pirota-chari intharowinta-wintai irirori Pawa.

3

1 Kimitaka pikantaki awiroka-payi: “¿Tikatsima apantaini arokaiti Judá-iti? ¿paitama atomisitaa-nitantari?” 2 Nokantzi naaka: Oshiki apantairi arokaiti. Iroka itanakarori, iriitaki awaisatzitini yitakari iñaanatakiri Pawa. 3 Tima tzimatsi awaisatzitini ti yoisokiro-yityaari Pawa, ¿Irooma iwashaantan-tyaarori Pawa yoisokiro-yitanta? 4 Ti ari onkantyaa. Okantawitaka ithaiya-witaka maaroni atziri, ti inthaiya-nityaa Pawa irirori. Ari okantzi isankinai-takiri, ikantaitsiri:

Ari pikantatya awiroka, tampatzika-ñaaniri pinatzii,

Awirokami yaminakoi-tajimi, ari panaa-kotan-takimi.

5 Tima antapiinta-yitziro kaari-piro-taantsi, oñaakan-tzirori tampatzika-siri inatzii Pawa. Kimiwaitaka aritaki ankantakimi: “Irootaki noyaaripiro-sirinka oñaakan-tzirori oshiki ikamiitha-pirotaki Pawa, ¿paitama iwasankitaa-wintan-tyaanarori okaratzi oñaakan-tzirori ikamiitha-pirotzi irirori? Kaari tampatzika-siriri.” (Ari okanta akinkithasiri-waitari arokaiti atzirin-kakiini.) 6 Ti ari onkanta-tzimaityaa. Kaarimi tampatzika-siriri Pawa, airotyaa yamina-kotairimi osaawi-satziiti, iwasankitaa-yitajiri. 7 Kimitaka ankantimi aajatzi: “¿paitama iwasankitaan-tyaanari Pawa nothaiyaka, tima nonthaiya-piinta-kityaa irootaki ipinkathaitan-tariri Pawa ti inthaiya-nityaa irirori?” 8 Kimitaka ankantimi aajatzi: “¡Thami ankaaripiroti! tima irootaki ñaakantironi kamiithari.” (Irojatzi imishakowintai-takinari naaka nokinkithatakiro kimitakarori iroka, omapirotatya.) Iro kantacha irootaki kamiithatatsi iwasankitaitiri ikaratzi ñaawaitzirori iroka.

Tikatsi tampatzika-siriri

9 ¿Irooma kanta-kotacha aka, Judá-iti anayitzi arokaiti ti ampanta-pirotai, airo okantzi anaakoyitiri pasini-satzi? Aritaki okantari, tima nokantzi-takari maaroni akarajiitaki, kimiwaitaka ompyaakaa-siwaita-kaimi ayaaripironka, okantawitaka Judá-iti anayitzi aajatzi pasini-satzi atziri anayitzi. 10 Aritaki osankina-kotaka, kantatsiri:

Tikatsi tampatzika-siriri, ti intzimaa-jati aparoni.

11 Ti intzimi kimatha-waitaniri.

Tikatsi amina-minatairini iyotajiri Pawa.

12 Ithonka ipiya-siri-jiitaka, tikatsi apantyaarini.

Ti intzimi impaityaa mataironi kamiitha-siriri.

Ti intzimaa-jati aparoni.

13 Kaaripiro-ñaani-waitaki, okimiwaitakaro ithano iroomi omorona tsika ikitatai-tziri kaminkari.

Amininitaka ithaiya,

Kipiya-waanti-waitaki isiyakari ikanta maranki.

14 Tima ikisima-waitanta-piintaki, ikawiyan-tayitzi.

15 Amikii-tzitaka ijayitzi iwakanti, inintzi inkapathai-nkata-kaanti.

16 Ipampitha-wokita-piintakiro ikinaitzi yapirotan-taitzi, inintzi inkimaatsita-kaanta-waityaa.

17 Ti impampitha-wokita-piintairo jatachari isaikaitzi kamiitha.

18 Ti impinkathaakitajiri Pawa.

19 Ayotzi ari yaminakotairi Pawa ikaratzi sintsiwinta-waita-karori Ikantakaan-taitani. Airo okantaji intikañaanitajyaa inkanti: “Ti namaawaitiro.” Imairiyitaji maaroni osaawi-satzi-payi. 20 Tima tikatsi matironi imonkaratiro Ikantakaan-taytziri, irootaki inkantan-tyaariri Pawa: “Tampatzika-siri nonatzii.” Aririka ayotako-pirota-najiro Ikantakaan-taitani, ari ayopirotiri oshiki akaaripiro-kitaki.

Pawa ontampatzika-siritairi, aririka awintaa-sirita-najyaari

21 Iro kantacha owakira iñaakairo iroñaaka Pawa antampatzika-siritan-tajyaari. Ti osiyaaro pairani, asintsiwinta-siwaitakaro Ikantakaan-taytziri antampatzika-siritan-tajyaari. Irootaki isankinata-kotakiri Kamantan-tzinkari-payi, irojatzi isankinata-koitakiri Ikantakaan-taitaniki. 22 Iriitaki Pawa otampatzika-siritaini, aririka awintaa-sirita-najyaari Jesús Saipatzii-totaari, ankimisanta-najiri irirori. Ti anasiyityaa, aajatzi asiyari pasini-payi. 23 Tima maaroni akaaripiro-siritaki. Irootaki airo okantanta añaayitairo iwaniinkaro Pawa. 24 Iro kantacha itampatzika-siri-yitai Pawa, inisironka-pirotaji irirori ityaankairi Saipatzii-totaari Jesús ipina-winta-yitai arokaiti. 25 Irootaki ityaankan-takariri Pawa inkapathain-kawintai Saipatzii-totaari iwamaitakiri, itsimaryaan-tajyaari Pawa aririka awintaa-sirita-jyaari Saipatzii-totaari. Iro imatanta-karori Pawa iñaantai-tyaariri yasi iwiro itampatzika-siritzi irirori. Tima pairani oshiki ikisasi-witakaro Pawa iyaari-pironka atziri-payi, amawiki ikanta-piintakiro. 26 Irooma iroñaaka, iñaakayitai iriitaki kamiitha-siriri. Tima tampatzika-siri ikanta irirori, itampatzika-sirita-kairi ikaratzi awintaa-sirita-naariri Jesús.

27 ¿Tzimatsima iroñaaka ashamiwintajiri? Tikatsi. ¿paitakama? ¿Irooma kantakaan-tziro ti intzimi ipaita monkarata-ironi Ikantakaan-taitani? Tityaa, iro kantakaan-tzirori awintaa-siritani. 28 Airo okantzi ishamiwaityaa tampatzika-siriri, tima ti imatiro yitsinampairi yakowintawitakaro Ikantakaan-taytziri. Apatziro imataitziro yawintaa-siritaitari Saipatzii-totaari. 29 ¿Apatziroma arokaiti Judá-iti yantzimo-yitairo Pawa? Ti. Ari akaratajiri kaari ashininkayita, yantzimo-yitairo maaroni. 30 Tima aparoni ikanta Pawa. Tsika ikantakaa-yitaji arokaiti itampatzika-siri-yitai, ari inkimitaa-yitairi aajatzi kaari totamisitaa-nita-chani. 31 ¿Tima nomiraawintiro naaka Ikantakaan-taitani nokinkithata-kotakiro awintaa-sirin-kantsi? ¡Ti ari onkantyaa! Nokantatzii: “Iroopiro onatzii Ikantakaan-taitani.”

4

Isiyakaa-wintantzi Abraham

1 Thami ankinkithasirita-kotiri awaisatzitini Abraham. ¿Tsikama ikantai-takiriri irirori itampatzika-siritan-taari? 2 Iroomi yakowintyaaromi Abraham tampatzika-sirita-kairinimi, aritaki ishami-winta-waita-kyaami irirori. Airo ishamiwinta-jirimi Pawa. 3 Iroka ikantai-tziri Osankinaritsi-piroriki:

Tima yawintaakari Abraham yoka Pawa, irootaki ikimita-kaantaariri itampatzika-siritani.

4 Thami asiyakaa-winta-wakiro: Aririka yantawaiti aparoni atziri, ipinaitziri. Ti inisironkata-sitai-tyaari, ipinaita-tziiri yantawaitaki. 5 Iriima kaari antawaita-tsini, aririka iñiiro impinata-sitai-tyaari, inisironkai-tatziiri yoka. Ari ikantari atziri-payi ikaratzi thainka-tasorintsi-waita-tsiri pairani, yawintaa-siritaari Pawa, aritaki iñaajiro intampatzika-siritairi. Aritaki inisironkatairi yawintaa-sirita-naari, ti yakowintawasityaaro. 6 Irojatzi ikinkithata-kotakiri pinkatharini David inkimo-sirita-kaayitairi Pawa itampatzika-sirita-kaani, kaari ñaasintsi-waiwintyaaroni, ikantaki:

7 Kimosiri inkantajyaa atziri ipyaakoi-tajiri yantawitakaro kaari-pirori,

Okimiwaitaaro imanakoi-tatyii-nirimi iyaari-pironka.

8 Kimosiri inkantajyaa atziri, kaari yaminakotanti Pawa iyaari-pironka.

9 Iriitaki inkarati kimosiritaa-tsini, ¿Apatziroma arokaiti akaratzi ipaitaitajai “totamisitaari?” Kimitaka ti, ari isiyayitajai aajatzi kaari totamisita-chani. Pinkinkithasiritiro akantakiri:

Yawintaanaka Abraham, irootaki ikimita-kaantai-taariri itampatzika-sirita-kaani.

10 ¿Tsika-paitima ikimita-kaantaari Pawa awaisatzitini Abraham itampatzika-siritani? ¿Aripaitima imatakiro itomisitaa-nitaka? ¡Tira! Iro yampoiwaitaji itomisitaa-nitaja. 11 Tima aririka ompiro-tanaji itomisitaa-nitaka irootaki iyotaitantari yawintaa-naari Pawa. Iriima Abraham yitzitakaro yawintaakari irirori Pawa, itampatzika-siritzi-takari tikira-wintha intomisitaa-nityaa. Ari ikantakari Abraham yitanta-karori itampatzika-sirita-kaitziri. Irootaki ikimita-kaantai-takariri iriitakimi charinin-tajyaaririmi maaroni tampatzika-siriri-payi, ti onkowa-jaantajyaa intomisitaa-nitaityaa. 12 Omapiro-witatya ipaitaitajai aroka-payi “totamisitaaniri” arokataki icharini-pirotani Abraham, tima ari akaratziri atomisitaa-nita. Iro kantacha ti iro asiyanta-jyaariri ikanta irirori itomisitaa-nita, iro asiyantaariri awintaa-sirita-naari Pawa, ikimitaakiro irirori Abraham, yitakaro yawintaa-siritari tikira-wintha itomisitaa-nita.

Awintaa-sirinka añaanta-jyaarori ikasiya-kaita-kairi

13 Tima ikasiya-kaitzi-takari pairani Pawa awaisatzitini Abraham aajatzi inkarati incharinin-tajyaari yasitajyaaro maaroni kipatsi, ikasiya-kaitzi-takari tikira-wintha osankinatyaa Ikantakaan-taitani. Apatziro yawintaa-siritanaka Abraham. 14 Tima inkarati ñaayita-jironi ikasiya-kaani Pawa, kaari yokaiti sintsiwinta-siwaitarori Ikantakaan-taitani. Arimi onkantyaami, ampinaasi-waityaami awintaa-siritari Pawa, tikatsi apantyaaroni ikasiya-kaakairi. 15 Ikaratzi sintsiwinta-waitarori Ikantakaan-taitani, apatziro iñiiro iwatsimairi Pawa ti imatatyiiro yitsinampairi. Tima airo otzimakimi Ikantakaan-taitani, airo otzimimi ikinakaa-sitaitani.

16 Iriitaki ñaayita-jironi ikasiya-kaani Pawa ikaratzi awintaa-naariri inisironka-pirotanta Pawa. Ari iñaayitajiro inkarati incharinin-tajyaari, tira apatziro añaayitajiro arokaiti Judá-iti, ipajiinkai-takiri Ikantakaan-taitani, maaroni inkarati awintaa-sirita-jyaarini Pawa, osiya-kotaariri Abraham. Osiyawaitaaro incharini-yitaimi Abraham maaroni arokaiti. 17 Irootaki isankinatan-taita-karori, ikantaitaki:

Aritaki noshikyaa-jimiri pincharinin-tajyaari, iinasiyita-jyaaro impiyotajyaa inkarati ishininkata-wakaa-jiitaja.

Irootaki ikasiya-kaani Pawa. Irootaki yawintaa-siritan-takariri Abraham. Omapirotatya imonkaratairo Pawa, kantatsi irirori yañaakaa-yitairi kamayita-tsiri, tima iriitaki owitsika-yitakirori kaari tzimayi-witachani pairani. 18 Iroka ikantakiriri awaisatzitini Abraham: “Inasiyita-jyaaro pincharinin-tajyaari, impiyotajyaa inkarati ishininkata-wakaa-jiitaja.” Ikantzi-takari aajatzi: “Tima ari inkantajyaa ishikitaji irirori.” Irootaki ikimisantan-tanakari Abraham, okantawitaka oshiki opomirintsitzi-motakari inkimisantan-tyaariri. 19 Yaakowinta-piintakaro yawintaa-sirita. Yasi iwiro ikinkithasirita-kotaro, ikantzi: “¿Tsikama onkantyaaka? Tzimataiki naaka 100 nosarintsiti, irootaintsi nonkami. Ti owaiyanta-niti noina Sara.” 20 Ari okantawitaka ikinkithasiri-waita, ti inkiso-siri-wintiro ikasiya-kaakiriri Pawa, ti onkantzi-moniintyaari yawintaa-siritari. Aikiro imapirota-nakitziiro yawintaa-siritari, ari ikanta-piinta-nakitziiro itharowinta. 21 Iyopirotzi Abraham ari imatakiro Pawa okaratzi ikasiya-kaakiriri. 22 Irootaki ikimita-kaantaariri itampatzika-siritani. 23 Irootaki isankinata-kaantan-takarori Pawa tsika okanta-kota. Ti isankinata-kaanta-sityaaro ampinkathatan-tyaariri Abraham. 24 Iro isankinata-kaantan-takarori ayotanta-jyaari ikimita-kaantai itampatzika-siritani aroka-payi, aririka awintaa-sirita-najyaari owañaajiriri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari ikamawitaka. 25 Tima iriitaki kamaminta-yitairi arokaiti, okantakaan-tziro akaaripiro-waitaki. Irijatzi añaajatsi itampatzika-sirita-kaantairi.

5

Opoñaantari itampatzika-sirita-kaitai

1 Iroka okantaka. Irootaki awintaa-siritari tampatzika-sirita-kaayitairi. Irootaki aripirotan-taariri Pawa. Iriitaki Jesús Saipatzii-totaari matakaa-yitairori iroka. 2 Tima awintaa-siritaari Jesús Saipatzii-totaari, iyotakaa-yitairo inisironkatani Pawa anayitaji. Kimosiri ankantyaa añaayitajiro apaata iwaniinkaro Pawa. 3 Ti apatziro ankimo-siri-wintajiro añaayitairi apaata, ankimo-siri-wintzi-tyaaro awishimo-yitajainiri iroñaaka. Tima ayojiitzi aririka añaayitiro ankimaatsi-waityaa, irootaki akowintanin-tyaari. 4 Aririka akowintapiintiro, aritaki aawyaa-sirita-nitai. Aririka aawyaa-sirita-nitaji, aritaki awintaa-pirota-najyaari ayaakoniintani. 5 Airo yaminaakaa-siwaitai ayaakoniintani. Tima añaataikiro itako-pirotakai Pawa, ityaanka-kairi Itasorinka okimiwaitakaro isako-pirotai-tatyii-nirimi.

6 Okanta ininta-paititaki Pawa, aripaiti ikama-winta-yitai Saipatzii-totaari, okantawitaka athainka-tasorintsi-waiwitaka, ti aawyaawaita-niti. 7 Tikatsi matapiintironi inkamawintiri pasini atziri. Tima tzima-witacha kamawintirini atziri kamiitha-siriri. 8 Iro kantacha okantawitaka akaaripiro-siri-witaka arokaiti, ikamawintakai Saipatzii-totaari. Oshiki itako-pirotakai Pawa, ityaankakiri Saipatzii-totaari inkamawintai. 9 Ityaankakiri Saipatzii-totaari inkapathain-kawintajai intampatzika-sirita-kaantairi. Ari imatakirori ainiro akaaripiro-siri-wijiita, ¿Kantatsima iroñaaka antharowan-tyaari yapirotai itampatzika-siri-yitajaira? 10 Tima pairani ainiro akisa-niinta-witari Pawa, ityaanka-kairi Itomi inkama-winta-yitajai, ari okanta aripirotan-taariri. Ari okanta ayopirotan-taari aritaki awisako-siri-yitai, tima yañaawintajai Saipatzii-totaari. 11 Ari okantakari, ikimo-siritakaa-piro-yitajai Pawa, tima iriitaki Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari aripirota-kaajiriri.

Adán aajatzi Saipatzii-totaari

12 Pairani aparoni ikanta atziri itakaan-tanakarori ikaaripirotaki. Iro wasankitaantsi iñaakiri, ikaamani-yitai. Irojatzi antitanain-chari maaroni icharinita-naari, ikaaripiro-yitanaki maaroni osaawi-satziiti, ikaamani-yitanaki. 13 Irootaki awisain-tsiri tikira-mintha isankinaitiro Ikantakaan-taitsiri. Tima yokaiti añaayitain-tsiri pairani tikira-mintha isankinataitiro Ikantakaan-taitsiri, onasitajyaa imishakowintai-tairi. Iriima yokaiti ampoiyita-tsiri itzimayitaji ikaratzi piyathata-karori Ikantakaan-taitsiri onasiyitajyaa aajatzi yaminakowin-tairi. 14 Ikanta ikamaji pairani Adán, ikamitaka aajatzi ikaratzi icharini-yitanaari irirori okantawitaka onasiyitaka iyaari-pironka. Irootaki jatakota-naintsiri irojatzi itziman-takari pairani Moisés. Iriitaki Adán osiyakaa-winta-kariri pasini atziri pokaintsiri. 15 Iriitaki Jesús Saipatzii-totaari yoka. Iroka okanta isiyakaa-wintai-takiri: Tima atziri inawiita Adán, ikaaripiro-waitaki, iriitaki kantakaan-takirori ikamayitan-takari oshiki atziri. Ari ikimi-tzitakari Jesús Saipatzii-totaari, atziri inaki irirori, ikamawintantaki, irootaki yañaa-siritan-taari oshiki pasini atziri, ikantakaakaro Pawa inisironkatantzi. 16 Iro kantacha inasitakaro Pawa inisironkatantaki irirori, ti isiya-kotyaari itakaan-tanakarori ikaaripirotaki. Tima iyaari-pironka aparoni atziri, irootaki kantakaan-takirori iwasankitaan-taitaari oshiki atziri. Irooma inisironka Pawa irootaki kantakaan-takirori itampatzika-siritan-taariri oshiki kaaripiro-waiwita-chari. 17 Ikanta ikaaripirotaki pairani aparoni atziri, yoka Adán, okimiwaita-nakaro “Kaamanitaantsi” atzirita-nakityiimi, irootaki opirawaita-kyaarini atziri-payi. Irooma iroñaaka aririka yañaaji atziri-payi, okimiwaitaaro yiitsinampaajiro kaamanitaantsi. Tima aparoni atziri, yoka Jesús Saipatzii-totaari, inisironka-pirotairi atziri-payi, itampatzikatakiri, tikatsira yanti imatantaarori tsika ikantaja iroñaaka.

18 Iroka nosiyakaa-wintziri: Aparoni atziri kaaripirotaintsiri, iriitaki kantakaan-takirori iwasankitaan-taitakari oshiki atziri. Iriima pasini kamiitha-siriri atziri inatzii, iriitaki kantakaa-karori yawisako-siritan-tajyaari oshiki atziri-payi, yañaa-siri-yitaji. 19 Aparoni piyathari atziri, iriitaki kantakaa-karori ikaaripiro-siritan-tanakari oshiki atziri. Iriima pasini kaari piyathata-chani atziri, iriitaki kantakaa-karori itampatzika-siritan-taari oshiki atziri. 20 Irootaki opoñaantari isankinatai-tziro pairani Ikantakaan-taitsiri, iyotanta-jyaari atziri-payi kaari-pirori inayitzi. Okantawitaka oshiki ipiyatha-waiwitaka, antaro inisironkatairi Pawa. 21 Pairani kimiwaitaka atzirita-tyiimi “Kaari-piron-tantsi,” irootaki opirawaityaarimi atziri-payi, irojatzi owamaan-tayita-kariri. Iro kantacha iroñaaka kimiwaitaka atziritaa-tyiimi “Nisironkataantsi,” irootaki pinkathari-wintan-taatsinimi. Aritaki inisironka-yitai Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, itampatzika-sirita-kaayitajai asi owantajyaarori añaayitaji.

6

Ikama-pithai-takiro kaari-piron-kantsi

1 ¿Kamiithama ankanti: Thami ankaaripiro-waiti inisironka-pirotan-tairi Pawa? 2 ¡Ti ari onkantyaa! Osiyawaita-naaro ankama-pithata-kityiiromi ayaaripironka. ¿Kantatsima aparoni kaminkari ijatakairo inkaaripiroti iyaamanin-kakiini? 3 Aamaa-sityaa pipyaakotakaro awirokaiti akiwaawintaari Saipatzii-totaari Jesús, akimita-kowaitaari tsika ikanta iwamaitakiri irirori. 4 Irootaki siyakaa-wintacha ankamakaa-jiromi tsika akantawita pairani. Ikitaitakai. Opoñaa iwañaaitakai aajatzi, akimita-kotaari Saipatzii-totaari. Tima itasorinka Pawa owiriintairiri Saipatzii-totaari, ikimita-kaayitai arokaiti owakirarimi atziri añaayitaa-tsini.

5 Tima asiya-kota-jyaari irirori, kimiwaitaka ankamayita-kityiimi, tima iwañaaitajai ikimitaakiro irirori. 6 Tima kimiwaitaka tsika akantayitara pairani atzirin-kakiini, ari intsipatai-takairimi Saipatzii-totaari ipaikakoi-takaimi. Ari akama-pithatajiro akaaripiro-waiwitaka. Irootaki kaari asiyayitan-taari iroñaaka impiratani “Kaari-pirotaantsi.” 7 Tima aparoni kaminkari tikatsi yantayitai iyaamanin-kakiini, ti inkaaripirotaji. 8 Tima antsipa-yitaari Saipatzii-totaari iwamaitakiri, awintaa-siri ankantyaa antsipa-yitajyaari ikaratzi yañaa-sirita-kaayitairi. 9 Tima ayojiitzi airo yapiitajiro Saipatzii-totaari inkamawintantaji. Aparoni okaratzi ikamaki, añaaji. Ti opirawaita-jyaari irirori “Kaamanitaantsi.” 10 Aparoni okaratzi ikamawintakiri irirori antayitzirori kaari-pirori. Tima yañai-motajiri iroñaaka Pawa. 11 Ari pinkimita-jyaari awirokaiti, pinkimita-kaantajyaa pinkama-pitha-yitairomi piyaari-pironka, iriitaki Saipatzii-totaari Jesús kantakaan-tairori iroñaaka pañii-motan-taariri Pawa.

12 Irootaki airo pinintanta ompyaakaa-sita-jyaami piyaari-pironka. Ontzimatyii piitsinampaajiro piniwitari. 13 Tima pimatakiro pikimita-kaantaaro pinkama-kityiimi, añaajimi, pisiyakaantiro aritakimi jatakimi Pawaki, pikanta-pajiri: “Iroka nowatha, nantanta-piintyaarori kamiithata-tsiri.” Aritapaaki pikimita-kaantaro piwatha irootaki pikaaripiro-waitanta-piintaa. 14 Aritapaaki pikimita-kaantakiro “Kaari-piron-kantsi” atziri onatyiimi, irootaki ompirawaityaamini. Tima ti pañai-motajiro awiroka Ikantakaan-taitsiri, apatziro pañaimo-yitajiro nisironkataantsi.

Ompirayitaari tampatzika-siritaantsi

15 ¿Kamiithama ankanti iroñaaka: “Thami ankaaripiro-siriti, airo añiimotantaro Ikantakaan-taitsiri, apatziro añiimotajiro nisironkataantsi?” ¡Ti ari onkantyaa! 16 ¿Tima piyotzi aririka impiratai-tyaami, ontzimatyii pinkimisanta-piintiri ompiratamiri? Pikimita-kaantakiro atziritimi piyaari-pironka, irootaki ompirawaityaamini, aritaki pinka-masi-ritaji. Irooma pinkimita-kaanta-najiro iriitaki Pawa pinkimisanta-piintaji, aritaki pintampatzika-siritaji. 17 Tima pairani, pikimita-kaantakiro iroomi “Piyaari-pironka” ompiratyaamini. Irooma iroñaaka pakowintaaro pikimisanta-najiro okaratzi iyomitaa-yitzi-taita-kamiri. 18 Iroñaaka ti ompiratyaami “Piyaari-pironka,” apatziro opirataami “Tampatzika-sirin-kantsi”. 19 Nosiyakaa-winta-tziimiro ayota-kota-piintziro arokaiti aririka impiraitajai, irootaki ankimathatan-tyaarori okaratzi kompitzi-mowaitairi aroka-payi. Tima pairani pisiyakaan-tawaitakiro atzirita-tyiimi “Karipiro-yitatsiri” irootaki opirawaityaamini, aritaki okimiwita-kamiri “Piyathataantsi,” tima oshiki pipiyathata-piintaka. Iro kantacha iroñaaka opirataami “Tampatzika-siritaantsi,” aritaki piñaayitairo pintasorintsi-siri-yitaji.

20 Pairani ainiro opirawaitami “Karipirota-tsiri,” ari pisaika-mintha-waita-sitari, tikatsi sintsiwintimini pintampatzika-siriti. 21 Iro kantacha piyotai iroñaaka tikatsi apantyaaroni iroka. Iro kamiithatatsi pimpasiki-wintairo iroñaaka tsika pikantawita pairani. Piyomitaajiri ikaratzi antayitzirori iroka-payi aritaki inkama-siri-yitaji. 22 Iro kantacha ti onkimita-kaantaimi ‘Piyaari-pironka” awirokami opiratani. Iriitaki Pawa opirataamiri. Iriitaki kamiitha-pirota-kaajimiri. Aritaki yasitajyaami, tima pasi piwairo pañaa-nitaji. 23 Iroka “Kaamanitaantsi” okimiwaitakaro iroomi impinai-tairirimi antawaita-piinta-kiirori kaari-pirotaantsi, kimiwaitaka iriimi opiratani. Irooma “Añaanitantsi” okimiwaitakaro iroomi inisironka Pawa ipasiyitaariri ikaratzi tsipa-siri-yitaariri Jesús Saipatzii-totaari, Awinkathariti.

7

Isiyakaa-wintai-tziro aawakaantsi

1 Iyikiiti, awiroka-payi noñaanatzi pikaratzi piyotako-yitziro Ikantakaan-taitani. ¿Tima piyojiiti aririka inkami atziri ikama-pithatakiro Ikantakaan-taitani? 2 Ikimiwaitakaro kooya tzimatsiri oimi. Ainiro yañai-motziro oimi, ontzimatyii ontsipata-piintyaari. Irooma aririka inkama-pithatakiro, aripaiti osaikasi-waitajyaa 3 Irooma oñaaji-rika pasini sirampari ainiro yañai-motziro oimi, omayimpitaki. Irooma inkamaki-rika, ari osaikasi-waita-jyaari, kantatsi oimintajyaa pasini, airo ikimita-kaantaitaro mayimpiro.

4 Iyikiiti, siyakaa-winta-chari aka kimiwaitaka atzirita-tyiimi “Ikantakaan-taitsiri,” irootaki piiminta-kyaarimi pairani. Iro kantacha pikama-pithatakiro awiroka-payi Ikantakaan-taitsiri, tima pikaratakiri Saipatzii-totaari iwamaitakiri pairani. Okimiwaita-naaro iroñaaka pisaika-sita-jyaami piimintaari pasini, iriitakira iwañaaitairi. Irootaki okamiithatantari pantawaitainiri awiroka-payi iroñaaka Pawa. 5 Tima tikira añiiro siyakaa-wintain-chari “Kaamanitaantsi,” oshiki apiyathata-piintakaro Ikantakaan-taitsiri, antapiintakiro karipi-rota-tsiri. Irootaki owamaa-sirita-kairi. 6 Okimiwaitakaro iroñaaka ankama-pithata-jiromi, asaikasi-waitaja. Añaayitajiri owakirari, iriitaki Tasorinkantsi kantakaan-taarori impiratan-tairi Pawa. Ti onkimita-jyaaro pairani, asintsiwinta-waitaro paisatori isankinai-takiri.

Kaari-pirotaantsi saika-siritan-tanari

7 ¿Kamiithama ankanti: “Tikatsi apantyaaroni Ikantakaan-taitsiri?” ¡Tira! Irootaki oyota-kayinari nokaaripirota-piintzi. Tima iroka ikantaitaki Ikantakaan-taitaniki:

Airo ayimawaitzimi piniwitantyaa.

Iro kantacha, airo noyota-kota-jiromi kanta-kota-chari, airo noyotaa-jatzimi tzimatsi nokinakaa-sitakari noniwi-siri-waita-piintaka. 8 Irooma noyota-kotajiro Ikantakaan-taitsiri, ti nonkisa-siwai-nitaiyaa, oshiki noniwiwaita-piintaka. Airo noyota-kota-jiromi ikantakaan-taitsiri, airotyaa okaaripirotzimi nantayitziri. 9 Pairani ti noyowityaa kaari-pirori onatzii noniwisiryaari nokinkithasiritaniki. Nosaika-siwaita-piinta, tikatsi sintsitinani. Irooma noyota-kotajiro Ikantakaan-taitsiri, aripaiti noyotanaki nokaaripiro-waitatzii, aritaki nonkama-siritaji aajatzi. 10 Irootaki owamaa-siritaanari iroka Ikantakaan-taitsiri. Iro opoñaanta-jaanta-witari isankinai-tziro iroka Ikantakaan-taitisiri, irootaki kantakaan-tironimi yañaanitan-taityaarimi. 11 Nokimita-kaantajiro naaka atzirita-tyiimi “noyaaripironka,” irootaki oñasirinkinami nitanakaro noyota-kota-nakiro Ikantakaan-taitsiri. Amatawi-waitakina, irojatzi owamaan-takanari. 12 Iro kantacha iroka Ikantakaan-taitsiri tasorintsi onatzii, tampatzikari onatzii, kamiithari.

13 ¿Irooma owamiithanka, kantakaarori nonkaman-tajyaari? ¡Tira! Kaari Ikantakaan-taitsiri wamainani, irootaki noyaaripironka wamainani. Tima apatziro oyotakaa-matsitaanaro noyaaripironka iroka Ikantakaan-taitsiri. 14 Ayojiitzi irootaki asiri okinkithata-kotziri Ikantakaan-taitsiri. Iro kantacha osiyawaitakaro impimantai-tatyiiromi awatha impiraa-waitai-tyaaro, irootaki “Kaari-pirotaantsi” opirawaitaini. 15 Irootaki kaari noyotanta opaita nokaaripiro-siritantari. Tima ti naaka ninta-wintha-waita-sita-chani. Otsimaa-siri-waitakina. 16 Ti onimotaa-jaitina okaratzi nanta-piintakiri, ari noyotziri kamiithari onatzii Ikantakaan-taitsiri. 17 Okimiwaitakaro ti naaka antasityaaroni, “Kaari-pirotaantsi” atzirin-takanari, irootaki sintsitanari nomatan-tarori. 18 Okantawita nonintzi nantiromi kamiithari, ti nomatiro. Okimiwaitakaro irootakimi nowatha kaari kamiithata-tsini. 19 Ti nomatiro noitsinampairi nomatiro kamiithari noninta-witari. Apatziro nomata-piintziro kaari-pirori kaari noniwitari. 20 Irootaki osiyanta-karori atzirita-kityiimi “Kaari-pirotaantsi” atzirin-takana, irootaki antakaa-piinta-kinarori kaari-pirori.

21 Irootaki sintsiwinta-piinta-kinari nonkaaripiro-waiti, okantawitaka nonintzi naaka nantiromi kamiithari. 22 nosiriki nokanta-siritzi: “Iroopirori onatzii Ikantakaantsiri Pawa.” 23 Irooma nowathaki koñaaroini, okimiwaitakaro oñaasintsityaaromi nosiri. Okimiwaitakaro aajatzi iroomi nowatha asita-kota-kaantiromi nosiri, ari osintsi-waitiromi onkaaripiro-siriti. 24 ¡Ikanta-machiitana! ¿Paitama misitowa-kaantaironi nosiri ominkyaa-kaantakiro nowatha, irojatzi owamaa-siritan-tyaanarimi? 25 Iriitakira Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari matajironi. Nopaasoonkitajiri Pawa otyaanka-kiriri imatantaarori. Arira okanta, iro nosiri nomatan-tajyaarori nonkimisantajiro Ikantakaantsiri Pawa. Irooma nowatha koñaaroini irootaki nantanta-piintari okantakaantsiri “Kaari-pirotaantsi.”

8

Ikinkithasirita-piintai-tziri Tasorinkantsi

1 Tima antsipa-sirita-jyaari Saipatzii-totaari Jesús, airo iwasankitaa-yitai. 2 Tima ti añiimotajiro Ikantakaan-taitsiri kamanta-kotzirori kaari-pirotaantsi, wamaa-siritan-tatsiri. Apatziro añiimotajiro iroñaaka pasini ikantakaan-taitsiri kamanta-kotzirori añaasiri-yitai atsipa-siritaari Saipatzii-totaari Jesús. 3 Tikatsi matironi itsinampairi intampatzika-siriti yaakowinta-witaro Ikantakaan-taitsiri, tima maaroni arokaiti otzimi-motai awatha kaari aawyaawaita-tsini. Iriima Pawa iriitaki matairori itampatzika-sirita-kaayitairi atziri-payi, irootaki ityaantan-takariri Itomi-pirori yatziritzi-motanti, otzimimo-witakari iwatha osiyaro awatha aroka. Iriitaki atsipita-karori iwasankitaa-wintakiri Pawa iyaari-pironka maaroni atziri. 4 Irootaki aawyaan-tayitaarori atampatzika-siri-piro-yitaji iroñaaka, tima iroopiro onatzii ikantakaan-taitakiri. Irootaki amata-piintaji okaratzi imatakaa-yitairi Tasorinkantsi. Airo antapiinta-sitaaro okaratzi aniwita-siwaitari aroka-payi. 5 Ikaratzi osiriwaitarori yantayitiro iniwita-sitari, okimiwaitakaro atzirita-tyiimi “Niwitaantsi,” irootaki opirawaityaarinimi. Iriima ikaratzi osirita-piintarori inkimisantairi Tasorinkantsi, iriitaki ijiwaritaari. 6 Ikaratzi osiriwaitarori yantiro iniwita-siwaitari, airo ishinta inkama-siriti. Iriima osirita-piinta-nakariri Tasorinkantsi, kamiitha yañaayitaji. 7 Ikaratzi osiriwaita-sitarori yantayitiro iniwita-siwaitari, airo ishinta iñaantyaarori inkisaniintiri Pawa, airo ikimisantairo okaratzi ikantakaan-tziri Pawa, airo imatajiro yitsinampairi inkimisantairi. 8 Tima inkarati matakirori iroka-payi, kimiwaitaka tikatsi yantajiri irirori-payi onimotan-tajyaariri Pawa.

9 Iro kantacha tira pimatiro awiroka-payi iroka, apatziro pisirita-piinta-naaro okaratzi ininta-kayimiri Tasorinkantsi, tima iriitaki saika-siritan-tamiri. Ikaratzi kaari yotairini Itasorinka Saipatzii-totaari, ti yasitajyaari Saipatzii-totaari. 10 Tima kaamani pikanta-witaka okantakaaro piyaari-pironka. Iro kanta-tzimaitacha iroñaaka isaika-siritan-taami Saipatzii-totaari, añaasiritaimi, itampatzika-siritaimi. 11 Tima isaika-siritan-taami Tasorinkantsi, iriitaki añaanita-kaajimini, ikimitaajiri Saipatzii-totaari Jesús, yañaa-wathata-kaajiri.

12 Ari okantari iyikiiti, ti onkamiithati antayitairo okaratzi aniwita-siwaitari. 13 Iroorika panta-piinta-najiri, aritaki pinka-masi-ritai. Irooma pisirita-piinta-najyaaro-rika okaratzi ininta-kayimiri Tasorinkantsi, onkimiwaityaaro atziritimi “Piniwinka,” irootaki piwamaa-kirimi, aritaki pañaa-siritai. 14 Ikaratzi antanajirori inintziri Tasorinkantsi, aritaki intomin-tajyaari Pawa. 15 Tima yoka Tasorinkantsi ityaankakiri Pawa, airo yookaimi, papiitajiro = kari pinkimita-kota-jyaari opirataari itharowan-tawaitzi. Tasorinkantsi kantakai-yaaroni intomin-tantyaamiri Pawa. Irootaki omatantari ankimita-kaantajiri apaa yoka Pawa. 16 Iriitaki Tasorinkantsi yotakaajaini aroka itomi Pawa. 17 Tima itomi Pawa anayitai, aritaki atsipataari Saipatzii-totaari asiyitaaro okaratzi yasitakaa-kariri Pawa. Tima antsipataari Saipatzii-totaari akimaatsi-waitaka, aritaki antsipata-jyaari tsika otzimapaji iwaniinkaro.

18 Nokinkithasirita kapichiini akimaatsi-waita iroñaaka, tikatsi ompaita-matsitajyaa aririka añaajiro apaata iwaniinkaro. 19 Maaroni iwitsikani Pawa iyaakoniintairi yapato-tairi itomi-payi. 20 Yaminaa-siwaitaka iwitsikani, ti yaawyiiro inintawitari, tima Pawa kantakaarori okantanta-paintari. Iro kantacha oyaawintaka yokaiti, 21 iñaayitajiro iwaniinkaro, aririka isaikasi-waitajyaa itomitaari Pawa. Ari okarata-paaki atziritimi “Sitzitaantsi,” irootaki opiratan-tachanimi. 22 Kimitaka inkaminthaa-jiitatyiini ikaratzi iwitsikai-takiri ikimiwaitakaro ontzimaa-niti kooya. 23 Aajatzi aroka-payi, okantawitaka añaawitakari Tasorinkantsi itsipa-siri-yitai, kimiwaitaka ainiro atikawai-jiitzi anintzi awisakoti airo akimaatsi-waitanta, amina-mina-yitziro tsika-paiti intomi-piro-yitai Pawa. 24 Irootaki ayaakoniintani kantakaan-tzirori awisako-siritan-tajyaari, okantawitaka tikira añaayitiro iroka. Aririkami añaayita-kiromi, ¿Aikiroma ayaakoniinta-tyiiro? 25 Aritaki okanta ayaakoniintari, ontzimatyii amatsinka-siritajyaa, ayaakotiro okaratzi kaari añiiri.

26 Tima ti aawyaa-sirita-niti aroka, Tasorinkantsi nisironka-yitaini. Tima ti ayoyiti tsika ankantyaa amanayiti. Iro kantacha iriitaki Tasorinkantsi amanako-wintaini, okimiwaitakaro inkawinthaa-winta-tyiimi. 27 Ikimathatziri Pawa yoka Tasorinkantsi aririka yamana-kotai. Tima iriitaki yotako-pirotziriri Pawa opaita-rika inintakairiri ikaratzi yasiyitaari irirori. *

Aritaki imatakiro itsinampairi maaroni

28 Tima iroka ayotziri: tsika-rika ompaityaa awishi-motainiri, aritaki inkanta-kaakyaaro Pawa onkamiithatzi-moyitai. Irootaki ikaima-siritan-tairi antayitainiri inintakairi. 29 Ikaratzi iyotzitakari Pawa aritaki inkimisantajiri, iriitaki inkimita-kaantajiri itomi-pirori. Ikanta Ijiwariti Itomi, ari ikantziri pasini ampoita-tsiri, iyikiiti inatyii. 30 Yoka ikaratzi itomitaari Pawa, iriitaki ikaima-siritajiri, itampatzika-siri-yitairi, irootaki iñaantaarori iwaniinkaro.

31 ¿Tsikama ikantai-tziroka iroka? Inithaa-piro-waitakai Pawa, ¿arima intzimaji ipaita matajirini itsinampairi? 32 Tima ti inthañii-yaari Pawa Itomi-pirori, isinitakiri iwamaitiri ikamawintan-takairi arokaiti. Aritaki yantzi-mota-kairo Pawa kantachari, ¿airoma yantzimo-yitaji opaita-rika kowityii-motaini? 33 Tima añakiro itampatzika-siritai, ¿arima intzimaji aminakowintainiri? Tima iriitaki Pawa oyosiiyita-kairi. 34 Iriitaki Jesús Saipatzii-totaari kamawintairi, añaaji aajatzi, saikapaji irako-piroriki Pawa itsipataari ipinkathari-wintantzi. Iriitaki kantako-wintajairi arokaiti. Aritaki okanta, ¿arima intzimaji owasankitairini? 35 ¿Tzimatsima matironi okakairini Saipatzii-totaari, iwashaantan-tyaarori itakoyitai? Okantawitaka añaayitziro opomirintsitzi-mowaitai, aikiro ijatatzii itakoyitai. Ari inkimitairori aririka ontzimi owasinonkaa-waitaini, ininti imaimanitaiti, antasha-niinta-waiti, anthonka-kowaityaa akithaatari, ankowiinkata-kowaiti, yapatha-kiro-ryiitai. 36 Ari okanta osankinata-kotaka, ikantaitaki:

Asi owiro iwamaakaan-taitina nawintaajami awiroka.

Ikimita-kaanta-kinari iwamaitziri ipiraitari. †

37 Okantawitaka añaayitiro iroka-payi, aritaki amatayitakiro aitsinampairi, tima itakotai Pawa, aritaki imatakaakairo aitsinampairi. 38 Iroka nawintaakari naaka: Onkanta-witakyaa añaawityaaro iroka-payi: kaamanitaantsi, añaantarintsi, Maninkari-payi, pinkathari-payi, awishi-motairi iroñaaka, awishi-motainiri apaata, tzimatsiri isintsinka, 39 jinoki-sato, osaawi-sato, opaita-rika iwitsikai-tziri. Iro kan-tzimaitacha, tikatsira aparoni iroka-payi kantakai-yaarini Pawa iwashaantan-tairi intakoyitai, okantakaan-tziro yantzimo-yitakairi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

9

Iyosiitai-takiri Israel-iiti

1 Iyotziro Saipatzii-totaari iroopirori onatzii nonkantimiri. Tima iriitaki Tasorinkantsi pinkathari-winta-siritanari, iriitaki oyota-kayinari, ti nonthaiyaa nonkantimiro iroka: 2 Oshiki nowasirita-kotakari noshininka-payi Judá-iti kaari kimisanta-tsini, oshiki okatsitzimo-siritakina. 3 Oshiki noninta-witaka yawisako-siritai noshininka-payi, noninta-witaka nosiniwinta-jyaari yawisakotan-tajyaari. Aritaki onkantakimi iwashanta-jinami Saipatzii-totaari, aririka noyotimi irootaki yawisako-siritan-tajyaari noshininka-payi, 4 ikaratzi icharinitakari Israel. Tima iriitaki itomiwitakari Pawa yokaiti, iñaakayi-witakari iwaniinkaro. Tzimatsi ikanta-wakaari yaripirotanta-wakai-yaari, isankina-witakaniri Ikantakaantsiri, yanintaa-waiwitaka ipinkathatziri, tzimawitaka ikasiya-kaakiriri. 5 Irimirinka ishininka-payi awaisatzitini. Irijatzi ishininka-mirinka Saipatzii-totaari, Pawatatsiri anairiri maaroni, irasi iwaitiro intharowintai-tyaari. ¡Omapirowí!

6 Okantawitaka ti inkimisantaitiri, ¿kamiithama ankanti airo omonkarata ikasiya-kaantziri Pawa? ¡Tira! Tima inkarati ipaitai-tziri iroñaaka “Israel-iiti,” pasini-satzi inatyii, kaari icharini-piro Israel. 7 Ari okanta awishi-mota-kiriri Abraham. Tima tzimaki apiti itomi, iro kantacha aparoni ikimita-kaantaka kaarimi ishininka. Iriitaki ikinkithata-koitziri aka, ikantaitaki:

Iriitaki Isaac iwaiyani-pirori.

8 Arira ikimi-tzitakari Pawa ti inkimita-kaantairi iriimi itomi-pirori ikaratzi iwaiyan-takaan-takiri awaisatzitini Abraham, apatziro itomita-kaitaari ikaratzi ikasiya-kaita-kiriri incharini-yitajyaari. 9 Iroka okaratzi ikasiya-kaakiriri, ikantakiri:

Pasiniki osarintsi onkimita-jyaaro iroñaaka, aririka nompiyaki, noñaapajiro Sara tzimaki otomi.

10 Ari okanta awishi-mota-kirori Rebeca, itsipaa-nita-kaantakarori awaisatzitini Isaac. 11 Tikira intzimanaki otomi-payi, tikira yantayitiro kamiithari aajatzi kaari-pirori, aritaki tzimaki inintakiri Pawa yantiri. Ari omonkaratari onkarati yantiri. Tira iri nintasi-waita-chani yantiro, tima Pawa kantakaarori yantayitan-tarori opaita-rika, ikaima-siri-yitajiri. 12 Iroka ikantzi-taita-karori Rebeca:

Iriitaki ompiratan-tachaniri iyaapitsi, impiratyaari itarori itzimi.

13 Iroka pasini isankinai-takiri, ikantzi Pawa:

Noyosiitakiri Jacob, iriima Esaú nomanintakiri irirori.

14 ¿Irooma ankantan-tyaari: “Akimakiro ikantakiri Pawa, ti intampatzika-siriti irirori?” Airo piñaawaitziro iroka, pinkamanta-kotirimi. 15 Tima pairani iñaawaitaki Pawa, ikantziri Moisés:

Itzimi-rika nonintziri nonisironkatyaari, aritaki nonisironkata-kyaari.

Itzimi-rika nonintziri nonkawinthayiri, aritaki nonkawinthaakiri.

16 Ñaakiro, kaari atziri-payi ninta-sityaaroni yantayitiro opaita-rika, iriitaki Pawa kantakaarori yantantarori opaiyita-rika ikaratzi ikaminthaa-yitairi irirori. 17 Ari ikantai-takiriri aajatzi Faraón, iroka isankinata-koitakiri, ikantaitzi:

Irootaki nopinkatha-ritakaan-takamiri iyotantai-tyaanari otzimi-motana naaka nosintsinka, ari onkantyaa inkinkithata-koitan-tajyaanari naaka maaroni kipatsiki.

18 Ari ikantari Pawa, ikawinthaa-yitziri ikaratzi inintziri irirori. Irijatzi kantakaarori ikiso-siri-yitantari ikaratzi inintziri irirori.

19 Kimitaka ari pinkantajina: ¿Paitama iwasankitaan-tariri Pawa ikaaripirota-kaayitziri, airoma okantzi iwasiñaajiro inintakiri Pawa yantiri? 20 Iro kantacha nonkantimi naaka: Tikatsi piyomatsiti patziritzika awiroka pinkantan-tyaari. Ti pimpinkathatiri Pawa. Thami ankinkithasirita-kotiri owitsika-yitzirori kowitzi. ¿Kantatsima oñaanatiri iyowitziti, onkantiri kowitzi-pakori: “Ti apantyaana piwitsikakina”? 21 ¿Airoma okamiithatzi iwitsiki waniinkata-chari, ipoñaa iwitsikaki pasini kaari apantyaaroni? Kamiithatatsi, iriitaki asitarori iyowitziti. 22 Ari ikantakari irirori Pawa, iwitsika-yitakiri ikaratzi osiyakarori kowitzi. Tima tzimayitatsi atsipita-jyaaroni iyatsimanka, yatsipita-jyaaro isintsinka yapirotan-tajyaari. Iro kantacha Pawa, amawi ikantawinta-paintari yokapayi. 23 Ari ikinakaakiro iyotakaan-tairori oshiki itako-pirotakai, imata-jaantakiro tsika okanta ikinkithasiritzi-takaro pairani, iyosiitai antsipata-jyaari irirori añaayitajiro iwaniinkaro. 24 Arokayitaki iyosiiyitairi ikaima-siri-yitai. Ti apatziro aroka-payi Judá-iti, akarayitajiri pasini-satzi kaari ashininkata. 25 Irootaki ikinkithata-kaakiriri Pawa pairani Kamantan-tzinkari Oseas, ikantaki:

Ikaratzi kaari noshininkawita, nonkimita-kaantajiri, “Noshininka.”

Ikaratzi kaari notakoyiwita pairani, nonkimita-kaantajiri, “Notakotani.”

26 Irooma anta tsika ikanta-witaka, “Ti pishininkatyaana awiroka-payi,”

Aritaki inkantaitaji, “Itomi-payi pinatzii Pawa, Añaanita-tsiri.”

27 Iroka ikantzi-takari Kamantan-tzinkari Isaías, ikinkithata-kotakiri inkarati incharini-yitajyaari Israel, ikantzi:

Onkanta-witakyaa oshiki inkarati incharinityaari, inkimiwaityaaro oshikitzi impaniki nijaa-thapyaaki,

Kapichiini awisakotaa-tsini.

28 Tima imapokajiri Pinkathari maaroni kipatsi-satzi, tampatzika inkantyaa iwasankitaa-kaantajiri.

29 Ikantaki aajatzi Isaías:

Ikamintha Pawa Sintsi-pirori iwawisaa-kotaji kapichiini ashininka.

Airo iwawisaa-kotzimi, aritaki añaayitairomi okaratzi iñaakiri pairani Paamaarini-satzi, aajatzi Katsimaarini-satzi

Itampatzika-siritairi yawintaajari

30 Irooma ankantan-tyaari: “Ti yamina-mina-wityaaro pasini-satzi intampatzika-siritai, iro kantacha itampatzika-siritairi Pawa yawintaa-matsitaari irirori-payi. 31 Iro kantacha naaka-payi Israel-iiti, ti imatiro noitsinampairo noñaayitiro yaakamiithatakina Pawa, okantawitaka nosintsiwinta-witakaro Ikantakaantsiri.” 32 ¿Paitama kaari imatantaro yitsinampairi? Iro kaari imatantaro yitsinampairi isirita-kotaro yakowinta-waitakari irirori. Ti isirita-kotyaaro inintakairiri Pawa yawintaa-siritari. Osiyawaitakaro yantziwa-waityaaromi mapi. 33 Irootaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitzi:

Nowakiro ikowa-piroitani mapi Kisakowintoniki.

Owaryaantzi iroka mapi aririka yantziwai-tyaaro.

Inkarati awintaa-sirita-jyaarini kimitakarori mapi, airo yaminaa-siwaitaja apaata.

10

1 Iyikiiti, nonintziri naaka yawisako-siri-yitai noshininka-payi Israel-iiti. Irootaki namanantariri Pawa. 2 Noyotzi naaka itharowinta-siwaitari Pawa yokapayi, yantasi-waitaro ti inkimatha-piro-tzimaityaaro. 3 Ti iyojiiti inintatziira Pawa intampatzika-sirita-kairi, ti inkimisanti, apatziro ininta-sita intampatzika-siritan-tyaaro yakowinta-waita-sitari apaniroini. 4 Tima ithotyaakiro Saipatzii-totaari okanta-kota Ikantakaan-taitsiri, iriitaki tampatzika-sirita-kaajiriri ikaratzi awintaa-sirita-naariri.

5 Iroka isankinari Moisés okanta-kota Ikantakaan-taitsiri intampatzika-siritan-taityaarimi, ikantaki:

Inkarati monkarataironi, iriitaki añaasiritaa-tsini.

6 Iro kantacha onasita, ti osiyaaro iroka akantakiri aririka awintaa-jyaari Pawa aritaki itampatzika-siritajai. ¿Kantatsima akowinta-waita-sita-chari ijati inkitiki isintsiwintiri Saipatzii-totaari iwawisaako-siritantai? 7 ¿Kantatsima ijati aajatzi sarinka-winiki iwiriintairi Saipatzii-totaari ikamawita-painta? 8 Iroka ikantaitaki:

Aritaki pinkimairo ñaantsi, aritaki pinkima-thatajiro aajatzi.

Kanta-kota-chari aka “ñaantsi,” irootaki nokinkithata-piinta-kiriri awintaa-siritantsi. Iroka okanta: 9 Aririka piñaawaitaji pinkanti, “Nowinkathariti inatzii Jesús,” aririka pawintaa-sirita-jyaari Pawa iriitaki owiriintajiri ikamawitaka, aritaki pawisako-siritai. 10 Tima pawintaa-siritaari irirori, irootaki itampatzika-siritan-taamiri. Ari okantzita, aririka piñaawai-yitairo, irootaki iwawisaako-siri-yitan-taamiri. 11 Ari ikantaitaki Sankinaritsi-piroriki:

Inkarati awintaa-sirita-jyaarini irirori, airo yaminaa-siwaitaja.

12 Onkanta-wityaa aroka-rika Judá-iti, kaari ishininkaiti, iriira Saipatzii-totaari Awinkathariti maaroni. Tzimatsi-rika amanairini, aritaki inisironka-pirotakiri. * 13 Tima iroka ikantaitaki:

Intzimi-rika amanairini Pinkathari yawintaa-jyaari, aritaki yawisakotaji. †

14 ¿Kantatsima yamanaitiri Pawa tirika yawintaa-siritai-tyaari? ¿Kantatsima yawintaa-siritai-tyaari Pawa, tirika inkima-kotaitiri? ¿Kantatsima inkima-kotaitiri, tirika intzimi kinkithata-kaanta-tsini? 15 ¿Kantatsima inkinkithata-kotaitiri, tirika intzimi tyaankaari-payi? Irootaki isankinai-tanta-karori, kantatsiri:

¡Oshiki inkamiitha-kitziti amakironi Kamiithari Ñaantsi isaikan-taitari kamiitha!

16 Iro kantacha, tira maaroni inkimisantaitiro Kamiithari Ñaantsi. Irootaki ikantan-takari Kamantan-tzinkarini Isaías:

Pinkatharí, ¿Itzimima kimisantironi añaani?

17 Okowa-pirotatya yitaita-wakyaaro inkimai-tawakiro iñaani Pawa yawintaa-siritan-taityaari. 18 Nokantzi naaka, “¿Aritakima ikimaitakiro?” Aritaki, tima iroka isankinai-takiri ikantaitzi:

Ikinkithai-takiro nampitsiki-payi,

Ikimaitakiro tsika-rika-payi isaikaitzi aka kipatsiki.

19 Napiitiro nonkanti, “Ikaratzi icharini-yitaari Israel, ¿Ikimatha-pirota-kiroma?” Iriitaki Moisés oiñaaronta-kirori isankinari, ikantaki:

Ari nonkanta-kaakyaaro pisamawaityaari pasini-satzi atziri kaari shininkata-wakaa-chani.

Oshiki pinkisa-siri-waitiri ikaratzi pipaiyitziri “masontzi-siriri.”

20 Iroka pasini ikantakiri Kamantan-tzinkarini Isaías:

Iñaayitaana kaari othotyaakota-jinani.

Noñaaka-yitaari kaari amina-minatinani.

21 Iro kantacha iroka ikinkithata-kotakiri Isaías ikanta-kota Israel-iiti, ikantaki:

Nowaanka-wakota-siwita-piintakari, titzimaita inkimisanta-jiitina, piyathari inajiitaki.

11

Tzimatsi Israel-iiti matakirori itsinampairi

1 ¿Nokanta-tziima imanintziri Pawa yoka Israel-iiti yasiyitari? ¡Tira ari nonkanti! Tima naakatzitaka ikaratziri Israel-iiti, icharini Abraham nonatzii, icharini nonatzii aajatzi Benjamín-iiti. 2 Ti imanintina Pawa, iriitaki oyosiita-kinari. Pinkinkithasiritiro Sankinarintsi-pirori, tsika ikinkithata-koitziri Elías yamanako-wintziri ishininka-payi, ikantaki:

3 Pinkatharí, iwamaitakiri Kamantan-tzinkari-payi,

Iporokai-takiro pomipirini-mintotsi.

Aparoni nokanta-kaaro nañai, inintai-tatzii iwamaitina aajatzi naaka.

4 Ari yakanakiri Pawa ikantziri:

Tira aparoni awiroka yotapain-chani. Naamaako-winta-taikari pasini ikaratzi 7000 atziri kaari tyiirowa-chani impinkathatiri pawaniro Inkaniwiri.

5 Ari okantari, tzimatsi kapichiini noshininka iyosiitakiri Pawa inisironkata-jyaari. 6 Ti iro kantakaan-tironi isintsiwinta-waitani inisironkatan-taariri Pawa, inisironkata-sitaari Pawa. Ari okanta-kotari nisironkataantsi.

7 Ari okantari, ti imatiro yitsinampairi maaroni Israel-iiti okaratzi inintawi-jiitari. Iro kantacha tzimatsi Israel-iiti matakirori itsinampairi, ari ikantakari iyosiiyitakiri Pawa. Iriima pasini-payi ikiso-siritaki. 8 Irootaki isankinai-tantakari, ikantaitzi:

Pawa kantakaaro ijimpa-siritan-taitari.

Tzimawitacha irooki titzimaita iñaanti.

Tzimawitacha iyimpita titzimaita inkimi.

Irojatzi ikanta-tzimaitaro iroñaaka.

9 Iroka isankinata-kotakiri aajatzi pinkatharini David, ikantaki:

¡Onkamintha yaitiri tsika oritai-takiri!

¡Onkamintha yantziwatyaa!

¡Onkamintha iwasankitaitiri!

10 ¡Onkamintha imawityaakita-taiti!

¡Onkamintha intsika-mitziyiti!

Yawisako-siri-yitaji pasini-satzi atziri

11 Tima ikantaitaki “Onkamintha yantziwatyaa” noshininka-payi, ¿irooma siyakaa-winta-chari yapirotaitiri? ¡Kaari! Irootaki siyakaa-winta-chari ikinakaa-siyita-paintari, iwawisaako-winthatairi Pawa pasini-satzi atziri, irootaki imatanta-taita-karori Pawa iñaantyaariri noshininka-payi, irootaki inkowanta-pirota-jyaari yawisako-yitaji irirori. 12 Tima inkinasi-waiyi-taka irirori, irootaki inisironkai-tantaariri pasini-satzi atziri nampitarori maaroni kipatsi. Irootaki kamiitha-piro-taita-tsini aririka yapiitaitiro inisironkai-tairi noshininka-payi apaata.

13 Iroñaaka nonkantimi awirokaiti kaari noshininkata. Naakataki iyosiitaitaki nontyaantaa-riti nonkinkithata-kaayitajimi pikaratzi ti noshininkatyaami. Siritha nokanta-winta-piinta-nakaro nantawairi. 14 Irootaki namina-mina-taitziri isama-niintaaina noshininka-payi, ari yawisako-siritairi irirori-payi. 15 Tima ti imiraawintairi irirori Pawa, irootaki yaripirotan-taariri Pawa maaroni osaawi-satzi. Irooma apaata aririka yaripiro-siritairi Pawa noshininka-payi, onkimita-jyaaro impiriintaa-tyiimi ikamayi-witaka. 16 Tzimatsi-rika amakiniriri Pawa tasirintsi yantan-taitani, yasitanaaro Pawa maaroni opatha iwitsikai-takiri yatantaitari. Tzimatsi-rika amakiniriri Pawa oparitha-payi inchato, arira okaratzi yasitaro maaroni osipayi aajatzi.

17 Iroka osiyakaa-wintari incha-paritha, iriiyitaki nowaisatziti-payi itayita-karori pairani. Siyakaa-winta-chari otiwa, iriiyitaki noshininka-payi Judá-iti tzimayitaa-tsiri iroñaaka. Kimiwaitaka inchikai-takiromi otiwa, oshooka-tiwatan-tajyaari pasini intsirikai-takiri, kamiitha onkantyaa oshooki okantakaaro oparitha. Ikaratzi osiyakaa-wintziri otiwa itzirikai-takiri, iriiyitaki atziri-payi kaari noshininkata. * 18 Irootaki airo okantanta pinkantakapirowasitanta. Pinkinkithasirityaa, tima awiroka-matsitaki otiwa inchato, awirokataki añaakaa-yitzi oparitha. 19 Kimitaka aritaki pakakimi awiroka-payi, pinkanta-jiiti: “Ichikai-takiro otiwa noshooka-tiwatan-taari naaka.” 20 Ari okantawitari, iro kantachari pinkinkithasiritiro kimiwaitaka noshininka-payi Judá-iti inchika-tiwai-tajirimi okantakaaro ti inkimisanti. Irooma awirokaiti kaari noshininkata, awiroka impoyiitariri okantakaan-tziro pawintaa-siritaja. Ti onkamiithati pinkantakapiro-waityaa, pimpinkathatiri Pawa. 21 Iriitaki Pawa chikakirori itayitarori otiwa, paamawintyaa imatajimi = kari aajatzi awirokaiti. 22 Ari piñiirori oshiki ikatsimatzi Pawa, iro kantacha nisironkataniri inatzii aajatzi. Ikaratzi antziwa-siritain-chari iñaakiro ikatsimatzi Pawa. Irooma awirokaiti, asi owiro piñaa-piintiro inisironka-yityaami aikiro poisokirota-tyiiri Pawa. Irooma airorika poisokirotari, aritaki inkimita-kaantaimi otiwa ichikai-takiri. 23 Ikaratzi ichika-tiwai-takiri pairani, aritaki intsirikai-tairi, aririka iwashaantajiro ithainka-waitziri Pawa. Tima Pawa kantatsi imatiro. 24 Awiroka kimitakarori otiwa pankirintsi-niro intzirikai-takiri pankirintsi-piroriki. Oshiki okamiitha-pirotaki iroorika intsirikaitaji otiwa-pirori oponkitzi-piroki.

Impiya-sirita-kaitairi Israel-iiti

25 Iyikiiti, nonintzi piyotiro kaari ikimathataitzi pairani onkarati yantiri Pawa. Airo pikinkithasiri-waita-sita aritaki piyotakiro maaroni. Añaayitakiro iroñaaka yokaiti noshininka Israel-iiti, tzimatsi kisosirita-kaayita-kiriri. Iro kantacha, onapaintatzii irojatzi imonkaratan-takyaari inkarati awisako-siritaa-tsini kaari noshininkata. 26 Ari omatajyaa apaata, yawisako-siri-yitaji aajatzi Israel-iiti. Irootaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitzi:

Ari impoñii-yaari Kisakowintoniki ookakaa-wintaniri,

Iriitaki kantakantironi iwashaantan-tyaarori icharini-payi Jacob ithainka-tasorintsi-waitzi.

27 Tima irootaki nokasiya-kaakiriri,

Naakataki apirotaironi iyaari-pironka.

28 Tima yokaiti noshininka Judá-iti kaari miraawintironi Kamiithari Ñaantsi, ikimita-kaantari Pawa iisaniintani, ari okanta inisironkatan-taamiri Pawa awirokaiti. Iro kantacha Pawa iyosiitzi-takari noshininka-payi, aikiro ijatatzii intakoi-tyaari, irootaki iñaantyaarori ikasiya-kaakiriri itayita-nakarori nowaisatzitini. 29 Aririka inkaima-siritanti Pawa, inisironka-yitantzi. Airo iwashaantajiro. 30 Pipiyathatzi-takari pairani awiroka-payi Pawa. Ipoñaa ipiyathatanaka noshininka-payi, irootaki opoñaan-takari inisironka-yitaimi awirokaiti. 31 Tima yokaiti ikaratzi piyatha-waiwita-chari iroñaaka, aritaki iñaayitairo apaata inisironkai-tairi ikimitai-tzimi awiroka-payi iroñaaka. 32 Ari okanta, ikantakaakaro Pawa maaroni apiyatha-waiyitaka, ari iñaakan-takirori oshiki inisironka-yitai maaroni aroka-payi.

33 Tima okiryaantzi nokanta-wintaari Pawa iyotani-pirotaka, ikimathatziro maaroni. Tikatsi yotironi yantayitiri, tsika-rika inkantairo. 34 Iroka isankinata-koitakiri, ikantaitaki:

¿Tzimatsima yotzirori ikinkithasiritari Pinkathari?

¿Tzimatsima impaityaa matironi iyomitaa-iri?

35 ¿Tzimatsima mapokakirini impanakiri irirori, iriitaiki itakarori ipayitan-tataiki?

36 Iriitaki Pawa kantakaa-karori otzimayitantari opaiyitarika, iriitaki poñaakaan-tayitarori, iriitaki asitarori. Irasi iwiro impinka-thaitajiri. ¡Omapirowí!

12

Onkarati yantayitiri kimisantzin-kariiti

1 Iyikiiti, tima inisironkataami Pawa, nonintzi pinkimita-kaantairo piwatha iroomi patsipita-kaani pasitakai-yaariri Pawa, kitisiri pinkantyaa pañaayitaji awirokaiti, irootaki onimotziriri Pawa. Ari okantataita inintziri Pawa apinkathatajiri. 2 Airo pisiyako-waita-sitari osaawi-satziiti. Pisinitajiri Pawa iwakira-sirita-kaimi. Irootaki piyotan-tajyaarori inintakayimiri, kamiithatzi-motziriri, onimotziriri, tikatsi kowitzii-motyaarini.

3 Iriitaki Pawa nisironkataanari naaka, irootaki noyomitaa-yitan-taamiri, nokanta-yitajimi: Airo pikimita-kaanta-siwaita iriipirori. Pinkinkithasirita-kotyaa kamiitha. Irootaki pimatan-tyaarori ininta-kayimiri Pawa aikiro pijatana-kitzii pawintaa-nakyaari. 4 Pinkinkithasirita-kotiro tsika akantayita awathaki. Tima tsika akanta-wathayita arokaiti, irootaki antakaa-yitairori opaiyita-rika. * 5 Arokayitaki isiyakaa-wintaitzi awintaa-siritaari Saipatzii-totaari. Akimiwaitaja arokami iwatha Saipatzii-totaari. Okantawitaka anasiyita aparoni-payi, iro kantacha aparoni akantaja, kimiwaitaka awichaa-wakaa-tyiiyaami. 6 Maaroni arokaiti itasonka-winta-yitakai amonkaratan-tyaarori antayitairi. Tzimatsi-rika aparoni kamantan-tzinkari, yantayitiro inintakairiri Pawa, aikiro yawintaa-nakityii-yaari. 7 Tzimatsi-rika amitakotan-tatsiri, imonkaratiro irirori. Tzimatsi-rika yomitaan-tatsiri, imonkaratiro irirori. 8 Tzimatsi-rika pinthata-kaanta-chari, imonkaratiro irirori. Tzimatsi-rika opasitan-tachari, ipanta-pirotai oshiki. Tzimatsi-rika jiwatakaan-tatsiri, isiritha-wintyaaro yantawairi. Tzimatsi-rika nisironkataniri, kimosiri inkantyaa imonkara-yitairo.

9 Ontzimatyii pitakotan-tajyaa kamiitha, airo pamamina-waita. Pikisanintiro piwairo kaari-pirori, irooma kamiithari oisokiro piwanajiro. 10 Pakowintyaaro pintako-yitantyaa, pinkimita-kaantiro pintakotyaarimi pirintzi okaakiini. Pimpinkathatiri pasini-payi. 11 Siritha pinkanta-yityaa, airo pipirawaita pantawaitainiri Awinkathariti. 12 Kimosiri pinkantyaa piyaa-kotairi Saipatzii-totaari. Amawi pinkanta-yityaa aririka piñaayitiro pomirintsitzi-motyaamini. Pamana-piintaji. 13 Pimpasita-jyaari kimisantzin-kariiti ikaratzi kowityii-mowaitariri. Pimaanta-piinta-yitaji piwankoki. †

14 Pamana-kotajiri ikaratzi owatsinaa-waitzimiri, irootaki inisironkai-tantyaariri irirori. Airo pimishakowinta-waitziri. 15 Pintsipatyaari pinkimo-siriti ikaratzi kimosiri-waita-tsiri. Pintsipatyaari piraawaityaa ikaratzi iraawaita-chari. 16 Aapatyaa pinkanta-wakai-yitajyaa. Airo pimanintan-tawaitzi, pintsipa-yityaari kowityaa-waita-tsiri. Airo pikimita-kaanta-siwaita yotaniri pinatzii. 17 Tzimatsi-rika owaaripirowaitimini, airo pipiyatari. Piñaakantiro tampatzika pikantzi-motari awiroka atziri-payi. 18 Piriipiro-wintairo pisaikan-tajyaari kamiithaini maaroni. 19 Notakotaní, airo pikisako-winta-waita awiroka, apatziro iyotziro Pawa, iriitaki kisakowintyaamini. Tima iroka isankinai-takiri pairani, ikantaitaki:

Ikantzi Awinkathariti:

Naakataki wasankitaan-tatsini,

Naakataki kisakowintan-tachani.

20 Aririka intasha-niinti pikisaniintani, pimpiri iyaari. Aririka imiriwaiti, pimpiri yiriri. Aririka pimayita-najiro, oshiki impasiki-waiti yoka iñaakiro-rika pantakiri. ‡ 21 Paamawintajyaa otsinampaimi = kari kaari-piron-tantsi. Iro kamiithatatsi panta-piintairo kamiithari pimatantyaarori pitsinampairi kaari-pirori.

13

1 Ontzimatyii pinkimisantajiri awirokaiti pinkathari-wintzimiri pinampiki. Ti ipinkathari-waita-sityaa irirori, Pawa kantakaarori ipinkatha-ritantari. 2 Tzimatsi-rika nintatsini imaimanitiri pinkatha-yitatsiri, okimiwaitakaro iriimi Pawa imaimanitaki, irootaki iwasankitaan-taityaariri. 3 Ikaratzi antayitzirori kamiithari, airo itharowan-tawaitari pinkatharintsi. Iriima antayitzirori kaari-pirori, itharowantari irirori. Ari okanta, pantziro-rika awiroka kamiithari, airo pitharowan-tawaitari pinkatharintsi, iriitaki tharowinta-jyaamini. 4 Tima iriitaki Pawa pinkatha-ritakairiri yokapayi yaamaako-wintan-tyaamiri. Aririka pantiro kaari-pirori, pintharowan-tyaari pinkathari, tima ti ontzimi-mota-sityaari irirori iwisa-minto. Tima iriitaki Pawa pinkatha-ritakairiri yokaiti, irijatzi Pawa owasankitaa-kaantziriri ikaratzi antzirori kaari-pirori. 5 Ontzimatyii pimpinkathatairi pinkathari-payi. Ti apatziro pintharowan-tyaari imasirinka. Irootaki tampatzikata-tsiri pimayitairo. 6 Tima irootaki pimpinatan-tajyaariri sintziwintzimiri jiwawintzimiri pinampiki, irootaki yañaantaari irirori, tima imonkarata-tyiiro inintziri Pawa. 7 Pimpina-yitairi maaroni pinkathari-pirori, aajatzi ikaratzi aamaako-wintan-tachari nampitsi. Ontzimatyii pinkimisantiri, pinkatha piwiri.

8 Airo piriiwi-waitantzi, pintakota-wakai-yitajyaa. Pinkimita-kaantajiro iroka itakonkantsi okaratzi piñaa-sintsitari, irootaki piñaa-sintsitami pimpina-wintyaa piriiwitaki. Tima inkarati itakotan-tachari, imonkarata-tziiro Ikantakaan-taitani. 9 Iroka isankinai-takiri Ikantakaan-taitani, ikantaitzi:

Airo pimayimpitzi.

Airo piwamaantzi.

Airo pikositzi.

Airo pithaiya-kotanta.

Airo ayimawaitzimi piniwitantyaa.

Tzimatsi oshiki pasini ikantakaan-taitani. Iro kantacha iroka iroopirota-jaanta-tsiri ikantakaan-taitani, ikantaitzi:

Pintakota-jyaari pishininka pinkimita-kaantiri pitakota awiroka.

10 Opoñaantari iroopirota-jaantzi iroka Ikantakaan-taitani, irootaki apatotzirori maaroni ikantakaan-taitakiri. Tima inkarati itakota-naariri ishininka, ti iyaaripiro-waitiri.

11 Ontzimatyii anta-piintairo iroka, irootaintsi awisako-siri-yitai. Tima okimiwaitakaro iroñaaka amaatyiimi, iro kantacha ontzimatyii asaakiyitaji. 12 Irootaintsi onthonkajyaa tsitinikiri, irootaintsi onkitainkataji. Irootaki awashaantan-tyaarori antayitziro kaari-pirori, okaratzi yanta-piintai-tziri tsitiniriki. Irootaki kamiithata-tsiri ankimita-kaantajiro ankithaata-tyiiyaaromi ankisako-wintan-tyaari, 13 antanta-jyaarori kamiithari okaratzi yanta-piintai-tziri okitainkatzi. Ari onkantyaa airo aniyawai-nitanta, airo asinkiwaitanta, airo amayimpi-waitanta, airo antanta-yitaro karipiro-yitatsiri, airo amaimani-waita-wakaanta, airo asama-wakaan-tawaita. 14 pisiya-kota-jyaari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, pinkimita-kaantiro iriimi pinkithaata-kotajyaa. Airo pantasi-waitaro okaratzi piniwita-siwaitari awiroka.

14

Sipita-siriri

1 Paakamiitha-yitairi sipita-siriri. Airo pamamina-waitaro isipita-siritzi piñaana-winthatan-tyaariri. 2 Thami asiyaka-wintiro iroka: tzimatsi kimisantzinkari kinkithasirita-chari kamiithatatsi iwaityaaro opaiyita-rika-payi. Iro kantacha tzimatsi pasini sipita-siriri, apatziro iwayitaro pankirintsi. 3 Yoka kimisantzinkari owayitarori opaiyita-rika, airo imaninta-waitziri pasini kaari owayityaaroni. Ari inkimi-tzityaari kaari owayityaaroni airo imanintziri pasini owayitarori, tima Pawa ti imanintiri irirori. 4 ¿Kantatsima inkisathataitiri opirata-nintsi? Airo, tima iriitaki kisathatirini opiratariri, irijatzi kimosiriwintirini. Ari okantari, tima Pawa iriitaki onampiyitariri maaroni owayitarori opaiyita-rika, irijatzi kimosiriwintirini.

5 Iroka pasini osiyakaa-wintirori: Tzimatsi kimisantzinkari omairintan-tarori kitaitiri. Tzimatsi pasini kaari ompasinitzi-motiri kitaitiri. Ontzimatyii inkinkithasirita-koyitajyaa maaroni, ti onkamiithati intzika-tzika-yitiri pasini opaita-rika ikinkithasiritari. 6 Ikaratzi pinkathatzirori kitaitiri, iriita-jaantaki Awinkathariti ipinkathatzi. Ari okimitzitari aajatzi, ikaratzi owayitarori maaroni opaiyita-rika, iriitaki Awinkathariti ipinkathatzi iwayitan-tarori, tima impaasoonkita-piinta-tziiri. Ari ikantari ikaratzi pinkayitzirori owaritintsi, iriitaki Awinkathariti ipinkathatzi ipaasoonkita-piintziri. 7 Ti añaawinthata-siwaityaa arokaiti, ti ankama-winthata-siwaityaa aajatzi. 8 Ainiro añaayitzi, iriitaki Awinkathariti añiimoyitairi. Aririka ankamaki, iriitaki Awinkathariti akami-motzi. Ari okantari, iriitaki Awinkathariti asiyitairi ainiro añaayitzi, ari okimi-tzitari aririka ankamayitaki. 9 Tima ikamaki Saipatzii-totaari, aajatzi yañaaji irojatzi yasitan-tairi ainiro añaayi-tzii, aajatzi aririka ankamayitaki.

10 ¿paitama pikisi-matan-tariri pishininka? ¿paitama pimanintan-tariri? Iriitaki Saipatzii-totaari amina-kotan-taironi apaata okaratzi yantaitakiri. 11 Irootaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitzi:

Iroka ikantakiri Awinkathariti: “Maaroni intyiiro-waitaji impinka-thaitajina. Omapiro.”

Aritaki inkimosiriwinta-jiiri maaroni Pawa.

12 Aripaiti ankinkithata-kota-jyaari maaroni anta Pawaki.

13 Irootaki awashaantan-tyaarori akisi-mata-wakaiyita. Ontzimatyii ankanta-siriyiti: “Airo nokantzi-moniinta-kaari pasini kimisantzinkari, notzika-siritziri = kari.” * 14 Noyotzi naaka ti inthañaa-pithatan-tyaaro Pawa awayityaaro opaita-rika. Iro kantacha tzimatsi-rika kinkithasiri-waita-chani kamiithatatsi impinka-waitaiti, imatiro impinka-waiti irirori. 15 Aririka piñaakyaari pasini kimisantzinkari piwayityaaro ipinkiri irirori, ti pintako-sirityaari. ¿Kamiithama pinkantzi-moniinta-kaiyaari pasini piwamatsitakaro owaritintsi? ¿Pininta-tziima pikaaripiro-siritairi? Irijatzi kimisantsiri, ikamawintairi Saipatzii-totaari. 16 Ari okanta, ti onkamiithati piñaakantiri piwayitari pikinkithasiritari awiroka kamiithari inatzii, ari inkantaitimi: “Pantakiro awiroka kaari-pirori.” 17 Aroka-payi akaratzi ipinkathari-wintajai Pawa, ti onkowa-pirota-jaantyaa okaratzi owayitari, okaratzi iraitsiri. Iro kowapirota-chari antampatzika-siri-yitaji, asaikayitaji kamiitha, ankimo-siri-yitaji, tima iriitaki kantakaarori Tasorinkantsi. 18 Iroorika amayita-nairi aririka antawaitainiri Saipatzii-totaari, aritaki animota-kaajiri Pawa, ari inkantzi-tajyaari atziri-payi, yaakamiithatajai. 19 Ari okanta, ontzimatyii panta-piintairo isaikan-taitari kamiitha, piwitsika-sirita-wakaan-tyaari. 20 Aririka pamina-minati piwayityaaro opaita-rika, paamawintyaa paparatziro = kari imatakaa-kiriri Pawa pasini-payi kimisantzinkari. Ti onthañaa-ntsityaa awayitari. Iro kantacha tzimatsi-rika owayitarori opaita-rika iro inkantzi-moniinta-kaantyaariri pasini, yantakiro kaari-pirori yoka. 21 Ti onkamiithati pinkantzi-moniinta-kaiyaari pasini pikimita-kaantajiri iyiki, okantakaaro piwayitari wathatsi, pirayitsiro kachori, pantayitziro opaiyita-rika. 22 Tima okaratzi piyotako-siri-tairo awiroka, apatziro Pawa yotakota-jimironi. Tzimatsi-rika kaari sipita-siri-wintaironi, aritaki imatajiro inkimo-siri-yitai. 23 Iro kantacha tzimatsi-rika sipita-siri-waita-tsini, aririka iwakyaaro opaiyita-rika, ari onkimitzi-mota-jyaari yantakiro kaari-pirori. Tima ti yantajiro okaratzi iyotako-siri-witari, kaari-piro onatzii iroka.

15

1 Arokaiti kimisantzinkari aawyaa-siriri, ontzimatyii antsinampa-siritzi-motajiri sipita-siriri, ti apatziro antayitiro onimoyitairi aroka-payi. 2 Ontzimatyii antayitajiro onimotairini ashininka, onkarati wintha-sirita-kaiyaarini yantayitajiro irirori kamiithari. 3 Tima irootaki yantakiri Saipatzii-totaari, ti yamina-minatiro onimotairi irirori. Tima isankinaitaki pairani, ikantaitzi:

Ikaratzi kawiyawaitzimiri awiroka, naaka ikawiyaki.

4 Tima okaratzi sankinata-kotain-chari pairani kimitakarori iroka, isankinai-takiro iyomitaai-tantairori, isankinai-takiro ompoñaan-tyaari akowintyaaro. Tima iro Sankinarintsi-pirori oñaakajairori tzimatsira ayaakoniintani, irootaki akantapiro-siritan-taari. 5 Iriita-jaantaki Pawa kantakaarori añaantarori atsinampa-siritzi, irijatzi kantaka-sirita-kaini. Oshiki nokowa-kota-piintakiri inkanta-kaiyaaro paakamiithata-wakaan-tyaari, pinkimita-kota-jyaari Saipatzii-totaari Jesús. 6 Onkimiwaita-jyaaro pintsipata-wakai-yaami maaroni awirokaiti pimpanthaa-wintairi Pawa, asitariri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

Ikinkithai-tainiri Kamiithari Ñaantsi pasini-satzi atziri-payi

7 Tima oshiki yaakamiithatai Saipatzii-totaari, ari pinkimita-jyaari awirokaiti, paakamiitha-yitajiri pasini atziri, tima irootaki impinka-thaitan-tyaariri Pawa. 8 Irootaki nokanta-piintakiri: Ityaankai-takiri Saipatzii-totaari yantawai-wintiri noshininka-payi Judá-iti. Irootaki imatanta-karori iñaantai-tyaaro omapirotatya okaratzi ikasiya-kaakiriri Pawa pairani awaisatzitini. * 9 Irojatzi yantzi-mota-kiriri ikaratzi kaari noshininkata, irootaki ipinkathatan-taariri irirori-payi, inisironkatairi Pawa. Iroka isankinai-takiri pairani, ikantaitzi:

Nokantakapirowintaami isaikayitzi pasini-satzi atziri.

Nopanthaa-wintajimi nawintaajami. †

10 Iroka ikantzi-taitakari aajatzi:

¡Pasini-satziití! Pinkantakapirotajyaana awiroka pintsipata-jyaari yasiyitaari Pawa.

11 Ikantaitaki aajatzi:

¡Pasini-satziití! Pinkantapirowinta-jyaari Awinkathariti.

¡Maaroni atziri-payi pinkantakapirowinta-jyaari!

12 Opoñaa ikantaki aajatzi Kamantan-tzinkarini Isaías:

Ari intzimaki incharinin-tajyaari Isaí.

Iriitaki pinkathari-wintairini pasini-satzi atziri-payi.

Iriitaki iyaakoniintajiri kaari ashininkata.

13 ¡Iriitaki kimosiriwinta-kaimini Pawa, iriitaki saikakaa-yitimini kamiitha pikimisantajiri! Tima iriitaki kantakai-yaaroni ayaakoniintan-tyaariri. ¡Iriitaki Tasorinkantsi kantakai-yaamironi piyaako-pirotan-tajyaariri!

14 Iyikiiti. Noyotzi naaka omapiro pinisironkayita-wakaa awirokaiti, oyotani-pirori pinayi-tziita, pimatajiro piyomitaa-wakai-yitaja. 15 Iro kantacha nosintsi-thatzimiro nosankinatzimiro iroka airo pipyaakotantaro. Tima inkaminthaa-pirotajina Pawa, 16 ityaankakina nonkinkithata-kota-jiniri Jesús Saipatzii-totaari ikaratzi kaari noshininkayita. Nokaman-tayitajiri Kamiithari Ñaantsi kinkithata-kotziriri Pawa, okimiwaitaaro naakami Ompira-tasorintsitaari. Iriima yoka kaari noshininkata, ikimiwaitakari nasitakaariri Pawa, namayita-jiniri Pawa iriitaki ookimotaariri. Iriitaki Tasorinkantsi tampatzika-siri-yitairini. 17 Okaratzi yantakaa-janari Saipatzii-totaari Jesús, kantawita-chari nontharowintyaaromi naaka, nonkinkithata-kotiro nantawaita-jiniri Pawa. 18 Iro kantacha nokinkithata-kotajiro okaratzi imatakaa-janari Saipatzii-totaari. Tima noñaayitakiri kaari noshininkata ikimisanta-yitairo okaratzi nokinkithata-kaakiriri, okaratzi nantzi-mota-kiriri. 19 Iriitaki Tasorinkantsi matakaa-kinarori notasonka-wintan-takari, irootaki nomayitan-takarori kaari iñaapiintaitzi pairani. Irootaki nomatan-tarori nokinkithatajiro Kamiithari Ñaantsi kamanta-kotziriri Saipatzii-totaari nitanakaro Aapatyaawiniki nokinayitanaki tsika-rika-payi irojatzi Ilírico-ki. 20 Ari okanta nonintan-takari nonkinkithatiro Kamiithari Ñaantsi tsika ti inkimakoitiri Saipatzii-totaari. Ti apatziro nojatiro tsika ti inkinkithata-kaantaitaki pairani. 21 Tima iroka isankinai-takiri, ikantaitzi:

Ari iñaajiro kaari ikinkitha-tako-witaita pairani,

Inkimatha-tairo kaari ikimako-witaita pairani.

Inintaki Pablo ijati otzinkamiki inampi wirakochaiti

22 Irootaki kaari okantanta nojati pisaika-jiitzi awiroka, okantawitaka oshiki noninta-piinta-witaka. 23 Iro kantacha aritaki nomatakiro iroñaaka, tima tikatsi nantanajiri aka nampitsiki. Aritaki oshikitaki osarintsi nokowa-piintawita nariityaamimi. 24 Aririka nojaminthataki nampitsiki ipaitaitziri España-ki, ari nokinkithasiritaka nariita-nakyaami pinampiki. Aririka nosaiki-mowaita-nakimi, nonintzi pamitakotina pintyaankina pasiniki nampitziki. 25 Iro kantacha notapaintyaaro nojati Aapatyaawiniki namitako-yitiri kimisantzin-kariiti. ‡ 26 Tima yokaiti Macedonia-satzi, aajatzi Acaya-satzi, ityaankakina kiriiki iriroriiti nompayitiriri asinonkainkari kimisantzin-kariiti nampiyitarori Aapatyaawiniki. 27 Iriiyitaki ninta-sitain-chari impasitan-tayityaa, tikatsi sintsitirini. Osiyawaitakaro ampinata-jirimi, okantakaaro ikimisanta-kaakiri yoka kaari ishininkatyaa isiriki kaari iñaitzi. 28 Aririka nomonkaratakiro nompayitakiri Aapatyaawini-satzi ikaratzi ityaantai-takiniriri, ari nariita-nakyaami pinampi-yitaro awirokaiti nojatira España-ki. 29 Noyotzi iriitaki Saipatzii-totaari tasonka-winta-pirotinari aririka nariita-kyaami anta.

30 Iyikiiti, nokowa-kotzimi pamana-kota-piintajina awirokaiti, pinkimityaana tsika nokanta-piintziro naaka. Irootaki nokowa-kotzimiri, noyotzi pipinkathatziri awirokaiti Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, iriitaki Tasorinkantsi kantakaa-mirori pitakotan-takanari. 31 Pamana-kotajina airo yaakaan-tantana thainka-siriri nampiyitarori iipatsitiki Judá-iti. Pamanako-yitajina yaawakotan-tyaanariri kamiitha ipakaan-taitziriri kimisantzin-kariiti Aapatyaawiniki, irootaki onimoyitan-tyaariri irirori-payi. § 32 Ari onkantyaa nonkimo-siritan-tyaari nojati pisaika-jiitzi awiroka, iroorika inintakaa-kinari Pawa. Ari nonintzi nomakoryaa-waitanaki pinampiki awirokaiti. 33 ¡Onkamintha iriitaki Pawa tsipa-sirityaamini, iriitaki saikakaa-yitimini kamiitha! ¡Omapirowí!

16

Iwithaitari atziri-payi

1 Irootaki Febe aanakironi iroka sankinaritsi. Irootaki nokimita-kaantaja iroomi notsiro. Oshiki antawaitaki iroori tsika yapatota-piinta-jiita Cencrea-ki, irootaki amitakotziriri ijiwariti kimisantzinkari. 2 Paakamiithata-wakiro iroori, irootaki yasitaari aajatzi Awinkathariti, kamiithatatsi paakamiithatiro pikimita-piintziri paakamiithatziri pasini kimisantzin-kariiti. Pamitakotiro opaita-rika onkowityaayiti. Tima oshiki amitakotantaki iroori. Ari okimitaa-kinari naaka oshiki amitako-yitakina. *

3 Piwithatyaanaro Priscila aajatzi Aquila. Irootaki tsipayita-kanari impiratana Saipatzii-totaari Jesús, 4 irootaki siniwinta-kanari owawisaa-kotakina. Oshiki nopaasoonkitakiro irokaiti, ari nokimita-kaari nopaasoonki-yitakiri pasini-payi kimisantzinkari kaari noshininkata. 5 Piwithatyaanari aajatzi ikaratzi apatota-piinta-chari owankoki. Piwithatyaanari notakotani Epeneto, iriitaki itanakarori nokimisanta-kayiri Saipatzii-totaari anta Acaya-ki. 6 Piwithatyaanaro María, irootaki antawai-winta-kimiri oshiki awirokaiti. 7 Piwithatyaanari Andrónico, aajatzi Junias noshininka-payi inatzii, iriitaki notsipatakari yasitakoitana. Iriitaki itakarori ikimisantaji tikira-mintha naaka, irijatzi ipinkathatakiri tyaantaariiti. 8 Piwithatyaanari notakotani Amplias, iriitaki yasitaari Awinkathariti. 9 Piwithatyaanari Urbano, iriitaki notsipata-piintakari nantawaitziniri Saipatzii-totaari Jesús. Piwithatyaanari notakotani Estaquis. 10 Piwithatyaanari Apeles, yaakamiithatairi Saipatzii-totaari. Piwithatyaanari ikaratzi saika-pankotziriri Aristóbulo. 11 Piwithatyaanari noshininka Herodión. Piwithatyaanari saikatsiri iwankoki Narciso, ikaratzi antawaitziriri Awinkathariti. 12 Piwithatyaanaro Trifena, aajatzi Trifosa. Irojatzi antawaitzi-niriri Awinkathariti. Piwithatyaanaro notakotani Pérsida. Irojatzi antawaitzi-niriri Awinkathariti. 13 Piwithatyaanari Rufo, iriitaki iyosiitairi Awinkathariti. Piwithatyaanaro aajatzi iriniro, irootaki nokimita-kaantari iroomi noniro. 14 Piwithatyaanari Asíncrito, Flegonte, Hermas, Patrobas, Hermes, aajatzi itsipata-piinta-yitari iriroriiti, apaiyitziri “iyikiiti.” 15 Piwithatyaanari Filólogo, Julia, Nereo aajatzi iritsiro, Olimpas, aajatzi ikaratzi tsipayitariri apaitajiri kitisiriri. 16 Itakora pinkantyaa piwithatawakaanaiya. Iwithayitami awirokaiti ikaratzi apatowinta-piinta-kariri Saipatzii-totaari. †

17 Iyikiiti, iroka nokowa-kotzimiri: Paamawintyaari ñaana-minthata-wakaa-chari iriitaki otzika-tzikata-wakaarori iyomitai-takimiri pairani. Airo pitzipa-yitari awirokaiti. 18 Tima kaari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari opirayita-najyaarini. Yanta-piintziro ininta-sitari irirori. Iriiyitaki nintathatziriri sipita-siririiti yamatawi-waitzirira. 19 Nokimaki naaka-payi kamiitha pikanta-jiita awirokaiti, ti pimpiyatha-waityaa, irootaki oimosirinka-kinari. Nonintzi naaka pinkamiitha-siri-piroti, onkimiwaityaaro ti piyoyitiromi tsika okanta-kota kaari-pirori. 20 Iriitaki Pawa saikakaa-yitajimini kamiitha, irootaintsi inkanta-kaiyaaro piitsinampaan-tyaariri Mishatantaniri, onkimiwaita-jyaaro piwichoryaa-tyiirimi paatzikakiri. ¡Onkamintha inisironkataimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari!

21 Iwithatami Timoteo, tsipatanari yantawaitzi, aajatzi noshininka-payi Lucio, Jasón, aajatzi Sosípater.

22 Naakataki Tercio osankinatzi-niriri Pablo. Naakataki aajatzi owithatamiri, naaka yasiyitaja aajatzi Awinkathariti.

23 Iwithatami Gayo. Iriitaki nosaiki-motziri iroñaaka iwankoki. Iwithayitami aajatzi ikaratzi nampiyitarori aka. Iwithatami Erasto, owiriri kiriiki asitari nampitsi. Iwithatami aajatzi Cuarto, akantajiri iyiki.

24 ¡Onkamintha inisironka-yitaimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari! ¡Omapirowí!

owiraantarori kimosiriwintaantsi

25 Thami awisiryaawinta-jyaari Pawa. Iriitaki matzirori yaawyaa-sirita-kayimi piriipiro-wintan-tyaarori Kamiithari Ñaantsi ikinkithata-koitziri Jesús Saipatzii-totaari, kaari ikimatha-witaita pairani. 26 Iro kantacha iñaakayitantaja iroñaaka, iyomitaan-tayitaki maaroni nampitsiki inkimisantai-tantyaari anta. Irootaki isankinata-kaakiriri Kamantan-tzinkari-payi yoka Pawa, Añaanita-tsiri. 27 Thami antharowinta-jyaari aparonita-tsiri Pawa, Yotaniri. Tima iriitaki Jesús Saipatzii-totaari kantakai-yaaroni asi owantajyaarori antharowinta-jyaari. ¡Omapirowí!

* 1:5 Wairontsi

† 1:7 Itasorintsita-kaitani

‡ 1:14 yowaitaniri = griego

§ 1:16 kaari Judá-iti = griego

* 2:9 kaari Judá-iti = griego

† 2:24 Wairontsi

* 8:27 yasiyitaari irirori = kitisiriri

† 8:36 ipiraitari = oveja

* 10:12 kaari-rika ishininkaiti = griego

† 10:13 Wairontsi

* 11:17 Okinkithata-kotziri pankirintsi asitarori oparitha, asitarori otiwa, irootaki ikantai-tzitari “Kiikiroi-toni.”

* 12:4 Kanta-kota-chari aka “tsika akantayita awathaki”, irootaki siyakaa-winta-chari tsika akantayita: tima oki irootaki yaminan-taitari, irooma kimpitantsi irootaki ikimantaitari, irooma paantintsi irootaki iwantaitari, irooma akotsi irootaki yairikan-taitari, irooma itzintsi irootaki yaniitan-taitari.

† 12:13 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

‡ 12:20 oshiki impasiki-waiti = piwaamatiniri iitoki oshiki paamari

* 14:13 kimisantzinkari = iyikiiti

* 15:8 Judá-iti = totamisitaari

† 15:9 Wairontsi

‡ 15:25 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

§ 15:31 kimisantzin-kariiti = iyikiiti

* 16:2 kimisantzin-kariiti = iyikiiti

† 16:16 piwithatawakaanaiya = thoporotaantsi

1 CORINTO-SATZI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

YITAKARI ISANKINATZINIRI PABLO CORINTO-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo otyaantzi-mirori iroka sankinarintsi. Intyaantaa-riti Jesús Saipatzii-totaari nonatzii, tima iriitaki Pawa nintakaa-kinarori, ikaima-siritakina. Ari notsipatakari Sóstenes nosankinatzimiro. Iriitaki nokimita-kaantajiri iyiki. 2 Awiroka nosankina-yitzini pikaratzi papatowintaari Pawa anta Corinto-ki, pikaratzi yasitaami Saipatzii-totaari Jesús. Iriitaki kaima-siri-yitaimi ikiti-siritan-tyaamiri. Pikimitaari pasini-satzi nampiyitarori tsika-rika-payi, awintaariri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, tima irijatzi Pinkathari-wintairi irirori. * 3 Onkamintha inisironka-yitaimi Asitairi Pawa, kamiitha isaikakaa-yitaimi. Aritaki inkimitzi-tyaamiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

Ipaasoonkita-kaitziri Pablo intasonka-wintanti

4 Nopaasoonkita-piintziri naaka Pawa, tima antaaro inisironka-yitaimi, itsipa-sirita-kaajamiri Saipatzii-totaari. 5 Iriitaki kantakaarori piyotako-pirotan-taariri, ari okanta pikinkithata-kotan-taariri. 6 Irootaki poisokirotan-tarori okaratzi nitakari nokinkithata-kotzimiri Saipatzii-totaari. 7 Pikanta piyaawintari impiyi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, tikatsi kowitzii-motyaamini itasonka-winta-siritzimi pantawaitan-tyaaniriri. 8 Iriitaki kantakai-yaaroni piriipiro-wintan-tyaariri irojatzi impiyan-tajyaari, airo otzimawaitzi ompaityaa imishakowinta-paajimiri. 9 Oisokiro iwimi Pawa, iriitaki kaima-sirita-jimiri paapatyaan-taariri Itomi, yoka Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

¿Ishiki-tziima pairani Saipatzii-totaari?

10 Iyikiiti, tzimatsi pasini nonintziri nosintsi-thatimiri, tima naaka intyaantaa-riti Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Nokowa-kotzimi paapatyaa-wakai-yitajyaa, onkimiwaityaaro aparoni onkantyaami pikinkithasiritari, airo pikanta-wakaa-winta-waitaro opaiyita-rika. 11 Tima nokimakiri ishininkaiti Cloé ikamanta-paakina ti paapatyaa-wakaityaa kamiitha. 12 Tzimatsi pitsipa-yitari anta kantatsiri: “Nokimisantziri naaka Pablo.” Pasini kantatsi: “Nokimisantziri naaka Apolos.” Pasini kantatsi: “Nokimisantziri naaka Pedro.” Tzimatsi pasini kantanain-tsiri: “Nokimisantziri naaka Saipatzii-totaari.” 13 ¿Ishiki-tziima pairani Saipatzii-totaari? ¿Naakama paikako-winta-kamiri? Tima pinkiwaa-yitaka pairani awirokaiti, ¿Naakama ipairyaaitaki, inkantaiti: “Pinkiwaa-mintyaari Pablo?” 14 Irootaki nopaasoonkitan-tariri Pawa okamintha ti naaka kiwaayitimini. Apatziro nokiwaa-matsitakiri pairani Crispo, aajatzi Gayo. 15 Irootaki airo itzimanta anta kantawaita-tsini: “Nokiwaa-wintakari Pablo.” 16 ¡Jaa! Irijatzi nokiwaatzi-takari pairani Estéfanas aajatzi ishininka-payi irirori. Ti nonkinkithasiritajiro tzimatsi-rika pasini nokiwaatakiri anta. 17 Ti intyaankina Saipatzii-totaari nonkiwaatanti, apatziro ityaankakina nonkamantan-tajiro Kamiithari Ñaantsi. Ti nosiya-kota-paakyaari yotaniri nokinkithata-koyitziro. Tima ti noninti aminaasi-waityaa iroopirota-tsiri ipaikakoi-takiri Saipatzii-totaari.

Iriitaki Saipatzii-totaari, isintsinka Pawa, iyotani

18 Aririka ankinkithata-kaawityaari pyaasita-chani ankantiri: “Ipaikakoi-takiri Saipatzii-totaari,” ikimita-kaantajai masontzi-siriri anayitimi. Irooma arokaiti awisako-siriri anayitaji, ayoyitaji omapirotatya iñaakan-takiro itasorinka. 19 Tima isankinataitaki pairani, ikantaitzi:

Naapithatiri iyotani ikaratzi yotaniwita-chari.

Nomaisanta-kayiri ikinkithasiritani kinkithasiri-witachari.

20 ¿Tsikama inkantajyaa-rika yotaniri? ¿Tsikama inkantajyaa-rika yotzinkari ikaratzi yomitaan-tasiwaitarori iroopirotzi-motziriri irirori-payi? Pawa omasontyaa-yitajiriri osaawi-satziiti, ikaratzi yotaniwita-chari pairani. 21 Tima inkarati yotaniwaita-sita-chari, ti imatiro iyotajiri Pawa. Iriima Pawa matzirori iyota-nita, onimotakiri irirori iwawisaako-siri-yitairi ikaratzi kimisantairori iñaani, okantawitaka itzimayitzi okimitzi-mowitakari masontzi-sirin-kantsi onatzii iñaani Pawa. 22 Aririka iñiiro noshininka-payi Judá-iti intasonka-wintan-taiti, irootaki inkimisantan-tyaari iriroriiti. Iriima pishininka-payi awiroka, aririka inkimiri ikimita-kaantari iriroriiti yotaniri inatzii, iriitaki ikimisantziri. † 23 Irooma naaka, nokinkithata-kota-najiri Saipatzii-totaari ipaikako-wintantaka. Oshiki okompitzi-motakari noshininka-payi. Iriima pishininka-payi awiroka ikimita-kaantakina nomasontzi-waita-tyiimi. 24 Iro kantacha ayojiitzi arokaiti, iñaakan-tajiro Saipatzii-totaari itasorinka Pawa, aajatzi iyotani. Irootaki iyoyitajiri ikaratzi ikaima-siri-yitairi Pawa, onkanta-wityaa Judá-iti inatzii, kaari Judá-iti, maaroni. 25 Tima Pawa yanairi iyotani-waita-sitari atziri-payi, okantawitaka yoka atziri-payi okimitzi-mowitakari masontzin-kantsi onatzii ikantayitakiri Pawa. Tima Pawa yanairi atziri-payi otzimi-motziri isintsinka, okantawitaka yoka atziri-payi okimitzi-motakari ti aawyaan-taniti okaratzi ikantawitakari Pawa.

26 Iyikiiti, ontzimatyii pikinkithasirita-kota-wakiro tsika-rika pikanta-jiita pairani tikira inkaima-siritaitimi. Ti intzima-piroti yotaniri pikarajiitzi, ti intzima-piroti pijiwariti, ti intzima-piroti iriipiroriiti. 27 Iro kantacha iyosiiyitajiri Pawa ikaratzi ikimita-kaanta-witai-takari masontzi inatzii, irootaki impasiki-wintairi apaata iyotani-waita-sitari. Iyosiiyitajiri ikaratzi ikimita-kaanta-witai-takari kaari aawyaawaitaniri, irootaki impasikitan-tajyaari apaata iriipiroriiti. 28 Ari ikinakairori Pawa iyosiitan-taariri kaari imiraawintzi atziri-payi, kaari iriipirotzi-motirini. Ari okanta opoñaan-taari iniwitaitaro okaratzi imaninta-witai-takari. 29 Ari ikinakairori Pawa airo itzimanta tharowintzi-motyaarini. 30 Iriitaki Pawa tsipa-sirita-kaaja-miriri Saipatzii-totaari Jesús, ityaankajiri irirori iyotakaa-yitajimi, iwamiitha-siri-yitaimi, yoiti-siri-yitajimi. Iriitaki piinako-wintaimi pisaika-siwaitan-taari. 31 Irootaki isankinatzi-taitan-takarori pairani, ikantaitzi:

Ti onkamiithati intharowinta-waitaityaa apaniroini.

Iro kamiitha-pirota-tsiri antharowinta-jyaaro yantayitajiri Awinkathariti.

2

Ikinkithata-koitairi Saipatzii-totaari ipaikakoi-takiri

1 Iyikiiti, nojataki pairani nariitami nonkinkithata-kotimiri Pawa, tima ti nonkimita-kota-paakyaari yotaniwaita-sitaniri, ti noninta-thawaita-sita-paakyaami. 2 Apatziro nokowa-pirota-nakiro nokinkithata-kota-piinta-jimiri Jesús Saipatzii-totaari, ipaikakoi-takiri. 3 Ti noñiiro onimo-tina kamiitha nosaiki-moyitakimi, tharowa-siri nokantaka. 4 Irootaki kaari napirotantami itsinampairi okaratzi noñaawai-yitakiri, ti osiyaaro iñaani yotaniwaita-sitaniri. Iro kantacha okaratzi noñaawai-yitakiri, imatakiro iñaakan-takiro Tasorinkantsi, oñaakan-takirori isintsinka. 5 Ari okantari, irootaki isintsinka Pawa ikimisanta-kaantaamiri, kaari iyotani atziri-payi matakamironi.

Itasorinka Pawa oñaakan-tayitzirori

6 Iro kantacha, aririka ankinkithata-kayiri antaiki-siritaniri, ari okamiithatziri ankinkithata-kotiniri yotanitaantsi. Iro kantacha iroka yotanitaantsi, ti osiyaaro iyotani-waita-sitari osaawi-satzi, iyotani-waita-sitari pinkathari-witachari iroñaaka. Tira irasi iwiro yokaiti. 7 Iroka yotanitaantsi nokinkithata-kotziri naaka, ti iyotako-piroitiro pairani. Okimiwaitakaro imanaita-tyiiromi. Irootaki inintzi-tataikari Pawa, ari onkantyaa añaanta-jyaarori apaata iwaniinkaro. 8 Yokaiti pinkathari-witachari iroñaaka, tikatsi aparoni yotako-pirotironi iroka yotanitaantsi. Ari iyotakiromi, airomi ipaika-kota-kaantzirimi Awinkathariti, otzimimo-piro-taitziri iwaniinkaro. 9 Iro kantacha irootaki isankinata-koitzi-takari pairani, ikantaitaki:

Okaratzi ikasiya-kaariri Pawa otakotaariri irirori,

Anaapirotairo ikita-piintaitari, ikima-piintai-tziri,

Anaapirotziro okaratzi aniisampyaakari.

10 Irooma arokaiti, ityaanka-kairi Itasorinka Pawa iyotakaan-tairi. Tima iriitaki Tasorinkantsi oyotziriri Pawa okaratzi ikinkithasiritari irirori, kaari iyotako-witaita. 11 Tima tikatsi oyotinirini ikinkithasiritani pasini atziri, apatziro iyotziro isiriki irirori. Ari ikimitari aajatzi Pawa, tikatsi oyotinirini ikinkithasiritani, apaniro iyotziro isiriki. Yoka Tasorinkantsi, isiri Pawa inatzii. 12 Irootaki isaika-siritan-tairi asiriki Itasorinka Pawa, irootaki ayopirotan-tajyaarori okaratzi ikasiya-kaita-kairi arokaiti akimisanta-yitajiri. Irootaki kaari kantaa-jata-tsini iyotajiro osaawi-satzi, 13 ikaratzi oyomitaan-takirori iyotasi-wintha-waitari irirori. Okaratzi akinkithata-kotakiri arokaiti irootaki iyotakaa-yitairi Tasorinkantsi. Irootaki akinkithata-kaayita-jiriri antaiki-siritaniri tsika okantako-pirota asiri.

14 Iriima kaari antaiki-sirita-tsini, ti inkimisantiro iyotakaan-tawitari Tasorinkantsi, okimitzi-mowaitakari masontzi-siritaantsi. Ti onkantaa-jati iyota-kotajiro irirori, tima ti isaika-siritan-tyaari Tasorinkantsi iyotakaan-tayityaariri. 15 Irooma arokaiti antaiki-siritaniri, aritaki amayitairo ampampitha-siritako-pirotajiro maaroni tsika-rika opaiyita. Ari okantari, okantawitaka ti inkimatha-piro-yitai osaawi-satzi tsika akantayitanaja arokaiti. 16 Irootaki isankinata-koitzi-takari pairani aka, ikantaitzi:

¿Tzimatsima yotako-pirotairini ikinkisiryaari Awinkathariti?

¿Tzimatsima matirini iyomitairi?

Irooma arokaiti, iyotakaa-yitairo okanta-kota ikinkithasiritani Saipatzii-totaari.

3

Antawaita-najiniriri Pawa

1 Iyikiiti, tityaa nomatiro nonkinkithata-kayimi nokimitairi nokinkithata-kayiri antaiki-siritaniri. Okimiwaitakaro owakirami pitanakyaaro pawintaa-jyaari Saipatzii-totaari. Okimiwaitakaro ainiro piinchaa-nikitimi, 2 ainiro ithotaai-tzimi, tikira impaitimiro kiso-yitatsiri owaritintsi. Tima tikiraata pinkimatha-yitairo okaratzi noyomitaa-witakamiri, irojatzi pikantayita iroñaaka. 3 Tikiraata pantaiki-siriti. Ainiro pikisa-wakaa-wintaro opaiyita-rika, panta-wakaa-waita. ¿Kaarima iroka yantayita-piintakiri osaawi-satziiti? 4 Tima tzimatsi anta, kantatsiri: “Nokimisantziri naaka Pablo.” Pasini kantatsi: “Nokimisantziri naaka Apolos.” ¿Kaarima iroka osiyarori iñaana-minthata-wakaa osaawi-satziiti?

5 ¿Tsikama nopaitaka naaka? ¿Tsikama ipaitaka Apolos? Naakataki apiti impiratani Pawa, ityaankakina nonkinkithata-kaayitajimi pinkimisantan-tajyaari awirokaiti. Tima intyaantayita-kayi Awinkathariti maaroni arokaiti onasiyitaka onkarati antayitajiri. 6 Tima naaka osiyariri pankita-tsiri. Iriima Apolos osiyawaitakaro iriitaki oyaatapaa-kinari ithamaita-kotziro nopankitakiri. Iriima Pawa iriitaki matzirori yantai-kita-kaayitziro pankirintsi. 7 Ti yiriipiro-waiti pankita-kirori, ari ikimitari thamaita-kota-kirori. Iriitakira iriipirota-tsiri Pawa, yantaiki-sirita-kaayitaimi. 8 Osiyawaitakaro intzimimi yantawaita-kaani. Intyaantakiri impanki-waiti, intyaantakiri pasini inthamaita-kotiro. Apatziro impinai-takiri okaratzi yantawai-matsitaki, intyaantairi inampiki, tima ti inkowa-pirota-jaantyaa irirori. 9 Ari nokantakari naaka, osiyawaitakaro naaka antawaitzi-niriri Pawa. Irooma awirokaiti pisiyakaro awirokami pankirintsi-masi. Pisiyawaitakaro aajatzi awirokami pankotsi.

10 Naaka kimitakariri yotzirori iwitsikiro. Naaka itanakarori nowitsikiro pankotsi, iriitaki Pawa nisironkata-kanari nitanta-nakarori nowitsikiro. Ipoñaa impokayiti pasini thonkatironi iwitsikiro. Iro kantacha ontzimatyii initsikiro-wintyaaro inthonkan-tyaarori kamiitha. 11 Iriitaki Jesús Saipatzii-totaari osiyarori itapiintarori yaitziri iwitsikan-taitarori pankotsi. Airo itzimawaitzi pasini impoyiityaarini. 12 Aririka iwaitakiro itapiintarori iwitsikan-taitaro pankotsi, aritaki inthonkai-takiro iwitsikaitiro pankotsi. Kantatsi iwitsikai-tantyaaro ooro, kiriiki, mapipayi poriryaa-tsiri. Ari onkantaki aajatzi iwitsikan-taityaaro incha-panki, inchasi-pana, saworosi. 13 Iro kantacha aririka ontayaa pankotsi, ari iñiitiro opaita-rika iwitsikan-taita-karori iroka pankotsi. 14 Iroorika iwitsikan-taityaa mapipayi airo apirota ontayaa, omapiro okisotzi okaratzi iwitsikan-taitakari. Oshiki impina-piroitiri owitsika-kirori iroka pankotsi. Ari inkanta-jyaari isiyakaa-wintai-takiri owitsikirori pankotsi, impina-piroi-tairi aajatzi. 15 Iriima owitsikan-takarori pankotsi kaari shintatsini ontaayityaa, kapichiini ipinaitairi. Ari inkimitaaitairiri isiyakaa-wintai-takiri witsikirori iroka pankotsi, kapichiini onkantajyaa yawisako-siritan-tajyaari, isiyako-waita-jyaari awisakota-tsiri intaawityaami.

16 ¿Tima piyojiiti awiroka osiyakaa-winta pankotsi? Tima kimiwaitaka awirokami itasorintsi-pankoti Pawa, awiroka isaika-siritantari Tasorinkantsi. 17 Tzimatsi-rika owaaripirotakironi osiyakaa-wintari itasorintsi-pankoti Pawa, aritaki iyaaripirotairi Pawa irirori, tima tasorintsi onatzii iwanko. Ari okanta isiyakaa-wintai-tzimi aajatzi awiroka-payi.

18 Paamaiyaa yamatawitai-tzimi = kari. Kimitaka tzimatsi anta kantayita-tsiri: “Yotaniri nonatzii.” Irootaki kamiitha-witachari inkinkithasirita-kotiromi yokaiti okaratzi osiyi-motariri osaawi-satzi masontzi-sirin-kantsi onatzii. Tima iroka, irootaki kantakai-yaaroni iyota-nitan-tajyaari. 19 Tima ti apantzi-motyaari Pawa okaratzi ikimita-kaanta-waitari osaawi-satzi yotanitaantsi onatzii. Irootaki isankinata-koitakiri pairani, ikantaitaki:

Iriitaki Pawa airikakiriri yotaniwai-witachari, iyotanin-kakiini.

20 Isankinataitaki aajatzi pairani ikantaitaki:

Iyotzitakaro Pawa okaratzi ikinkithasiri-waitari yotaniwai-witachari.

21 Irootaki airo piyosiitanta awirokaiti aparoni intzimi yomitaa-jimini. Airo pikimosiriwinta-waitsiri pinkanti: “Iriipirori inatzii yoka.” Tima inkarati tzimain-tsiri, pinkimita-kaantairi awiroka asitari, ikimiyitatyaa yokapayi: 22 Pablo, Apolos, Cefas, osaawi-sato-payi, añaantarintsi, kaamanitaantsi, awisayita-tsiri iroñaaka, awisayita-tsini apaata. Maaroni iroka, kimiwaitaka awiroka asityaa-ronimi maaroni, * 23 tima awiroka-payi yasiyitaari Saipatzii-totaari, iriima Saipatzii-totaari yasitari irirori Pawa.

4

Yantawairi tyaantaariiti

1 Ari okantari, ontzimatyii inkimita-kaantaitina impiratani Saipatzii-totaari, naaka-payi iwaki noyomitaan-tajiro kaari iyotako-witaita pairani. 2 Iro kantacha tzimatsi-rika iyosiitaitaki yantayitairo opaiyita-rika, okowa-pirotatya imayitajiro yantiri omatantyaari yawintai-tyaari. 3 Noyotzi naaka pimonkaratan-tanari nokarajiitzi. Tikatsi ompaitzi-motyaana pinintzi-rika paminako-tinaro nantaki-rorika kamiithaini. Tikatsi ompaitzi-motyaana ininti-rika imishakowintina jiwayita-tsiri nampitsiki. Tima ti nosirita-kowaityaaro naaka nomonkaratyaari nokarajiitzi. 4 Aririka namina-kotyaami naaka, kimiwaitaka ti ontzimi-motina nokinakaa-siritani. Iro kantacha ti naaka aminako-waita-chani, iriitakira Awinkathariti amina-kota-jinani. 5 Irootaki airo pimatantaro awiroka-payi pimonkaratyaari impaityaa-rika. Iriitaki Awinkathariti aminako-yitairini maaroni aririka impiyapaakiri. Iriitaki ñaakanta-pajironi okaratzi antayitakiri omanani-kiini. Ari iñaakan-tapajiro okaratzi asiriwaitari antayitirimi. Ari inkanta-jyaari Awinkathariti kimosiri-wintaini apaata.

6 Okaratzi nokinkithata-kota-kimiri aka, naaka siyakaa-wintacha notsipatari Apolos. Irootaki nokantan-tamirori poisokirotan-tyaarori Sankinaritsi-pirori, tima irootaki ikantaita-piintakiri: “Airo piwanaa-pirotziro sankinatain-chari.” Aritaima piwashaantairo pimonkarata-wakaa-piinta, pikimosiriwinta-piintana pikanta-jiitzi, “Iriitaki yoka anairiri pasini.” 7 Okaratzi pikanta-yitakira, ¿Piñaa-jaantakima panaako-yitairi awiroka pasini-payi? ¿Piyota-sita-karoma apaniroini kaari iyomitaai-tzimiri? ¿Paitakama pitharowintantari pinkimita-kaanta-waijiita apaniroini piyota-nita-sita?

8 Okaratzi pikimosiriwinta-waitaka awiroka-payi, pikimitakari pinkathari-payi, ashaarantaniri-payi, aasiryaa-niinta-waitziri iwariti. Kimiwaitakami ti noyomitaajimi naaka-payi. Onkamintha pimpinkathari-wintan-tayiti, aritaki ankarajiiti tsika-rika pimpinkathari-wintanti. 9 Tima Tyaantaariiti nonayitzi naaka-payi, tira niriipiro-jiiti. Ari ikantakaakana Pawa. Nosiyako-waitaari yasita-koitani ikowaitziri iwamaitiri. Oshiki ikowaitaki maaroni atziri-payi iñaakowintina, imatzitaikaro aajatzi Maninkari-payi inintaki iñaakowintina. 10 Ikinkithasirita-koitana naaka tikatsi apantyaanani nokinkithata-kotajiri Saipatzii-totaari. Irooma awiroka-payi pikinkithasirita-kota yotaniri pinayi-tzii pikinkithata-koyitairi Saipatzii-totaari. Irooma naaka-payi ikinkithasirita-koitana ti naawyaa-siri-piro-wainiti. Irooma awirokaiti ikinkithasirita-koitzimi aawyaa-siri-waitaniri pinatzii. Oshiki ipinkathai-takimi awiroka-payi, irooma naaka-payi, timachiini. 11 Aikiro nojatatzii nokimaatsi-waitaro, irojatzi nokantziro iroñaaka, notashi-niinta-waitzi, nomiri-niinta-waitzi, thonkako-waitakana, iwatsinaa-waitai-takina, ti ontzimi-motina nowanko, 12 oshiki nantawaitaki, naakataki antawai-wintacha. Tzimatsi-rika kisaniintanari, nonisironkatari naaka. Aririka iwatsinaa-waitaitina, namawitziro. 13 Aririka inkawiya-waitaitina, notsima-ryaakaa-yitari. Ikimita-kaantai-takina tikatsi apantyaanani, kaarasi nonayitakimi. Irojatzi ikantaitana iroñaaka.

14 Ti iro nosankinatan-tyaarori iroka nonintzi nowaañaimi awiroka-payi, nonintatzii noyomitaa-yitimi, nokimita-kotari iirintaitari iyomitaa-najiri itakotani itomi. 15 Kimitaka tzimawitacha oshiki nintatsini iyomitaimimi, iro kantacha ti noyoti tzimatsi-rika nintatsini yaakamiithatimi isiya-kotyaari yirintaitari. Irootaki nosiyakaa-wintziri naaka iriimi Jesús Saipatzii-totaari matakaa-kinaroni nosiya-kotyaari asitamiri, nokinkithata-kaapaa-kimiro pairani Kamiithari Ñaantsi. * 16 Irootaki nosankinatan-tamirori iroka: Pinkimita-kota-jyaanaro naaka. 17 Irootaki notyaantan-takamiriri iroñaaka Timoteo, nokimita-kaantziri iriimi notakotani notomi, iriitaki iriipiro-winta-kiriri Awinkathariti. Iriitaki siritakai-yaamironi tsika ikantakaakana Saipatzii-totaari, tsika nokanta noyomitaa-yitajiri kimisantzin-kariiti tsika-rika-payi isaikayitzi. 18 Tzimayitatsi pikarajiitziri anta kosiriwinta-waita-chari, inintajiitzi pinkimisantiri irirori. Isiyakaantzi airo napiitziro nariita-jyaami. 19 Iro kantacha sintsinira nompiyaki, iriirika Pawa nintain-tsini. Ari noñiirori omapiro-rika yaawyaa-siri-waita-nitzi ikaratzi kimosiriwinta-waitain-chari anta. Kimitaka iñaawai-wintha-waita-sitaka. 20 Tima inkarati ipinkathari-piro-wintairi Pawa, iriitaki ñaakantironi yaawyaa-siri-waita-nitzi. Ti iñaawai-wintha-waita-sityaa. 21 ¿Arima onimotakimi nariita-jyaami nowasankitaa-waita-paakimi? Iro pininta-taiki nonisironka-yitapaakimi, airo nosintsi-waita-paakimi.

5

Imishakowintai-tziri antayitzirori kowiinkari

1 Tima nokimaki tzimatsi aparoni pikaratziri anta imayimpi-waitaki. Yantakiro kowiinka-pirota-tsiri kaari ikimakoitzi yantiro kaari kimisanta-tsini. Tima inanta-waitakaro iriniro-thori, iinantari iriri. 2 ¿Paitama pikimosiriwinta-waitantari itzimatai-tzira pikaratziri anta antakirori iroka? Ti piwasirita-kowaityaari piñaakiri yantakiro. Tima iro kamiitha-witacha pimisitowa-kaantirimi yoka atziri.

3 Okantawitaka ti nosaiki-motimi pinampiki, iro kantacha aririka nosirita-piintyaami kimiwaitaka arimi ankarati asaiki anta. Irootaki pinkimita-kaantan-tyaarori iroñaaka arimi ankarati anta, nomishakowintakiri yoka atziri. 4 Ontzimatyii papatotyaa, pawintyaari Awinkathariti Jesús, pinkimita-kaantiro arimi nonkaatimi anta. Pimatiro iroñaaka okaratzi inintziri Awinkathariti, 5 pimisitowiri atziri, iwasankitairiita Mishatantaniri. Aamaa-sityaa aritaki onkantaji yawisako-siritai apaata impiyaji-rika Awinkathariti Jesús.

6 Ti ampantyaaro pinkimosiriwinta-waityaa. ¿Tima piyotiro okaratzi ikantai-takiri pairani: “Kapichiini onawitaka siñakayirori yatantaitari, iro kantacha osiña-kayiro maaroni opatha yatantaitari?” 7 Pinkimita-kaantajiro awiroka pisokaa-tyiiromi siñapathata-kairori yatantaitari, pishiyitairo kamiitha. Irootaki pantayitiri, pimisitowiri antapiinta-kirori karipirota-tsiri, yantitaan-taro = kari. Pinkimita-jyaaro yatantaitari kaari siñatsini, iwapiintaitari yoimosirinkai-tziro kitaitiri Anankoryaantsi. Tima inkamawintaji Saipatzii-totaari isiyakaa-wintari ipiraitari iwamaitakiri yoimosirinkai-tziro Anankoryaantsi. 8 Irootaki antantyaarori okaratzi isiyakaa-wintai-takiri. Ontzimatyii awashaantajiro karipi-rota-tsiri, kaari-kamithata-tsiri, osiyakaa-wintzirori siñakayirori yatantaitayi. Ontzimatyii ankamiitha-siritaji, añaawaitajiro iroopirota-tsiri, osiyakaa-wintakari yatantaitari kaari siñatsini.

9 Tima nosankinatzi-takami pairani, nokantakimi: “Airo paapatyaa-winthatari ikaratzi antapiinta-kirori karipi-rota-tsiri.” 10 Okaratzi nokanta-yitakimiri, ti iri nonkanta-koti kaari awintaa-jyaarini Jesús, antayitzirori karipi-rota-tsiri, kisakowaitaniri, amatawitaniri, pinkatha-waitziriri pawaniro. Iriimi nonkanta-kotimi, airo pisaika-yitaimi kipatsikika. 11 Iriitaki nokanta-kotzi awintaa-naariri Jesús, paitasi-waita-chari “Iyiki.” Airora paapatyaari yoka yanta-piintzirora karipi-rota-tsiri, kisakowaitaniri, pinkatha-waita-sitari osiyakaarontsi, ikawiyan-tawaitaki, isinkiwaita-piinta, yamatawitanta-piintaki. Ti onkamiithati pintsipatajyaari yoka. 12 Tira iyoyiitajai aroka-payi amishakowintajiri ikaratzi kaari awintaariri Jesús. Iriima kimisanta-tsiri akarata-piintziri kamiithatatsi amishakowinta-yitajiri yantayitiro-rika kaaripirota-tsiri. 13 Irootaki pookantyaariri yoka atziri antapiinta-kirori iroka kaari-pirori. Iriitaki Pawa aminako-yitairini ikaratzi kaari awintaa-yitariri Jesús.

6

Ti onkamiithati yamina-kotairo amaimanita-wakaani kaari kimisanta-tsini

1 Aririka pimaimanita-wakaiyaa pikaratzi pikimisanta-jiitzi, ti onkamiithati pijati yamina-kotimiro jiwayita-tsiri nampitsiki, kaari kimisantzin-karita-tsini. Iro kamiithatatsi pijata-sitiri pikaratzi pikimisanta-jiitzi. * 2 ¿Tima piyojiiti awiroka aminako-yitairini apaata maaroni osaawi-satziiti? ¿Airoma pimatziro piwitsika-yitairo okaratzi pomirintsitzi-moyitamiri kapichiini awiroka-payi? 3 Tima arokaiti aminako-yitairini aajatzi Maninkariiti. ¿Airoma okantzi amina-kotiro ikaratzi maimanita-wakaa-chari iroñaaka? 4 ¿paitama pinintantari yaminako-yitaimi atziri-payi kaari pikarata-piintziri papatowintyaari Pawa? 5 Tima ontzimatyii pimpasiki-wintiromi iroka-payi. ¿Tikatsima yotaniri pikarajiitzi witsiki-mironi? 6 Iroka pikanta-piintaka, pisiya-sitari jiwari kaari kimisanta-tsini, pikowa-kotakiri iwitsika-yitajimiro pimaimanita-wakaa-jiita, pikaratzi pikanta-wakaawita “iyikiiti.”

7 Irootaki oñaakan-tzirori ainiro pikinasi-waiyita, pimishakowinta-waitakiri pikarajiitzi anta. ¿Paitama kaari pamawitantaro kapichiini inkawiya-waitaitimi, aajatzi yamatawi-waitaitimi? 8 Irootaki pimayitirimi. Awiroka-payi kantzimo-niinta-wakaacha, pamatawita-wakaa-jiitaka pikaratzi pikanta-wakaawita “iyikiiti.”

9 ¿Tima piyojiiti, airo iñaayitairo apaata impinkathari-wintairi Pawa ikaratzi kaaripirota-tsiri? Paamawintajyaa, otzimi-kari pikinakaa-sitani. Ari ikantari ikaratzi antapiintzirori karipiro-yitatsiri, pinkatha-yitziriri isiyakaaro pawaniro, mayimpiri-payi, ñathatha-wakaa-waita-chari isiramparin-kakiini, 10 kosintzi-payi, kisakowaitaniri, sinki-ryaantzi, kawiyan-taniri, amatawitaniri. Airo iñaayitairo impinkathari-wintairi Pawa yokapayi. 11 Pairani, ari pikanta-yiwitakari awirokaiti. Irooma iroñaaka okimiwaitakaro tzimatsi kiwajimini, ikiti-sirita-kayi-taimi, itampatzika-siritajimi, tima pawintaa-piinta-jyaari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Iriitaki Tasorinkantsi kantakaa-yitaamiri. †

Pimpinkathatan-tajyaari Pawa, tsika-rika opaiyita pantayitairi

12 Tzimatsi kantayita-tsiri: “Isinitai-tanaro nantayitiro opaiyita-rika.” Iro kantacha tira ampantyaaro yantaitiro maaroni. Aritaki okantawita, isinitai-takairo antayitiro ompaiyitaa-rika. Iro kantacha tira anintataitiro atzirin-tanta-yitai opaita-rika-payi isinitaitairi. 13 Tzimatsi kantayita-tsiri aajatzi: “Irootaki otzimantari owaritintsi onimoniintan-tairi amotyaaki. Irootaki otzimantari amotyaa, ankimaniintan-tyaarori owaritintsi.” Ari okantawitari, iro kantacha ari yapitiro-ryaajairo Pawa yapirotairo. Irootaki airo pikanta-waitanta awiroka: “Irootaki otzimantari awatha añaatha-waitan-tyaari.” Tira ari onkantyaa. Iro otzimantari awatha ampinkathatan-tajyaari Awinkathariti. Irootaki itzimantari Awinkathariti onimota-kaanta-jyaari awathaka. 14 Tima airo yapirota-jaantairo Pawa awatha, ari iwiriinta-yitaji, iñaakan-tayitairo isintsinka, ankimita-jyaari tsika ikantaja ipiriintaaro pairani irirori Awinkathariti. 15 ¿Tima piyojiiti iriitaki Saipatzii-totaari asitaaro piwatha? ¿Kantatsima aapithatajiri awatha yasitaari irirori ompoña asiniwaitajiro amayimpi-waitan-tyaaro? ¡Tira ari onkantyaa! 16 ¿Tima piyojiiti ikaratzi mayimpi-waita-tsiri, kimiwaitanaka iwichaa-najyaaromi, aparoni ikantanaja iwathaki? Irootaki isankinai-takiri pairani, ikantaitaki:

tima aparoni inkanta-najyaa iwathaki osiyawaityaaro iwichaa-wakaa-jyaami.

17 Iriima ikaratzi tsipata-naariri Awinkathariti, iwichaa-sirita-naari irirori, kimiwaitaka aparoni ikantakaa-naarimi.

18 Ontzimatyii pinkoki-pithatairo ñaathawaisita-wakaantsi. Tima okaratzi nasiyita-chari kaari-pirori yantaitziri, ti iri wasinonkaa-chani antakirori, pasini iwasinonkaaki. Iroorika imataki ñaathataawakantsi, iriitaki wasinonkaa-waitaincha apaniroini iwathaki. 19 ¿Tima piyojiiti irootaki piwatha osiyarori pankotsi isaikantari Tasorinkantsi? Iriitaki Pawa otyaanta-kimiriri, iriitaki ompirayitamiri. Ti awiroka añaasiwaita-chani apaniroini, 20 iriitaki Pawa pinako-winta-pirota-jimiri yasitan-taamiri irirori. Irootaki pimpinkathatan-tajyaariri Pawa, ari pinkimitaa-jirori pantayitiro opaiyita-rika, aajatzi okaratzi pikinkithasiritari.

7

Imaimanita-wakaiyaa aawakaa-chari

1 Iroñaaka nakimiro okaratzi pisampitanari pisankinariki: Irootaki kamiitha-witacha airo yayimi iina atziri. 2 Iro kantacha, ontzimatyii yaayiiti iina imayimpi-waitzi-kari. Ari onkimiyita-jyaari aajatzi kooya-payi, ontzimatyii aayiiti oimi. 3 Ari okamiithatzi piñaa-wakaa-piintajyaa paawakai-yitaka. 4 Okaratzi iinataitari, ti apaniroini asitaaro owatha, irijatzi asitaaro oimitari. Ari okimitari aajatzi, ikaratzi iimitaitari, ti apaniroini yasitaaro iwatha, irojatzi asitaaro iinatakari. 5 Irootaki, airo okamiithatanta papakapaintiro piñaa-wakaa-piintajyaa paawakai-yitaka. Iro kantacha, kantatsi pinkinkitha-waita-wakaiyaa pintziwintan-tyaarori opaita-rika pamana-koyitziri. Ompoña pitanajyaaro piñaawakaanaiya, ari onkantyaa airo yathataantami Kamaari, ti piñaakota-nityaa awiroka-payi. * 6 Irootaki iroka nosinitan-tziri naaka, titzimaita nosintsi-thatiri maaroni yantayitajiro iroka-payi. 7 Noninta-taawita naaka inkimita-kota-jyaanaromi maaroni sirampari tsika nokanta naaka. Iro kantacha airo omata iroka. Tima inasiyitakaro Pawa itasonka-winta-yitakai aparoni-payi arokaiti. Itasonka-wintaki Pawa ikaratzi kaari tzimayita-tsini iina, iriima pasini-payi tzimayitaki iina.

8 Nokantzi noñaanatziri kaari aawakaa-chani, nokantziri: Iro kamiithatatsi pisaika-siwaityaa airo otzimi pitsipatari, pisiyaana naaka. Irojatzi nokantzi-tariri ikaratzi kamayita-tsiri itsipatari. 9 Irooma tirika piñaako-nityaa, ontzimatyii pintsipatyaa. Tima irootaki kamiithatatsi ontzimi pitsipatari airo ayimawaitantami.

10 Noñaanatziro kooya tzimain-tsiri oimi, nokantziro: Ti onkamiithati pooka-wakai-yitajyaa. Ti naaka asityaaroni noñaani iroka, iriitaki Awinkathariti asitarori. 11 Aririka pooka-wakaiyaa, irootaki kamiithatatsi pisaika-siwaitajyaa apaniroini airo paaji pasini piimi. Irooma airorika, kantatsi pimpiya-sitairi piimi. Noñaanatzimi awirokaiti iimitaitari, nokantzimi: ti onkamiithati pookiro piina.

12 Noñaanatziri pasini-payi, nokantziri: Iyikiiti, aririka piinantyaaro kaari kimisanta-tsini, ontzimatyii poisokirotyaaro, aapatyaakami-rika iroori airo ookaimi. Ari nokantziri naaka, iro kantacha kaari Awinkathariti sintsithati-mironi iroka. 13 Ari okimitzitari aajatzi kooya oimintariri kaari kimisanta-tsini, ontzimatyii oisokirotyaari irirori, yaapatyaakaro-rika kamiitha. 14 Okantawitaka ti inkimisantzin-kariti oimi, yasitaari Pawa irirori okantakaan-takiro iina. Ari ikantzitari aajatzi iinantarori kaari kimisanta-tsini. Irooma aririka yooka-wakaiyaa, kimitaka airo yawisako-siritai iwaiyani-payi. Irooma aririka yaawakaiyaa, yasiyitaari Pawa aajatzi iwaiyani-payi. 15 Iro kantacha ininti-rika yooka-wakaiyaa, kaari kimisanta-tsini, kantatsi imatiro. Tikatsi-maita sintsithatirini airo yooka-wakaa akantayitajiri “Iyikiiti,” aajatzi akantayitajiri “Chookiiti,” aayitziriri kaari kimisanta-tsini. Irooma aririka yaapatyaa-wakaajyaa kamiithaini, irootaki inintziri Pawa. 16 Nokantzimi awiroka iinantaitari, ti piyoti aamaa awiroka kantakaan-taironi yawisako-siritan-tajyaari piimi. Nokantzimi aajatzi awiroka iimintaitari, ti piyoti aamaa awirokataki kantakaan-tironi awisako-siritan-tajyaari piina.

17 Ari okantari. Tsika akanta asaikayitzi, airo athataaro awasiñairo tsika akanta-piinta. Irootaki inintakairi Awinkathariti, tima ari akantzitari owakira ikaima-siri-yitai Pawa. Irootaki nokanta-piintakiri naaka yantaitiro nariiyitarira kimisantzinkari-payi tsika-rika yapatojiita. 18 Thami asiyakaa-winta-wakiri aparoni atziri totamisitain-chari, irasi iwiro tsika ikantaka. Tirika intomisitaa-nityaa yitanta-nakarori ikimisantai, tikatsi ompaityaa intomisitaa-nitan-tyaari iroñaaka. 19 Tikatsi ompaityaa aroka-rika totamisitaaniri, tirika antomisitaa-nityaa. Irootaki kowapirotacha antayitajiro inintakaajairi Pawa amayitairo. 20 Ari ankanta-yitajyaari maaroni, airo athataaro awasiñaa-yitiro tsika-rika akantayita owakira ikaima-siritan-tairi Pawa. 21 Ari okantari aajatzi. Awiroka-rika ompirataari ikaima-siritan-taamiri Pawa, airo okantzimo-siri-waitami. Irooma yathatajiro-rika ompiratamiri ininti pisitowaji, pimatiro. 22 Tzimatsi-rika ompirataari ikaima-siritajiri Awinkathariti, ontzimatyii inkinkithasirityaa saikasi-waitaja. Iriima kaari ompirataari ikaima-siritajiri Awinkathariti okimiwaitaaro impiratanimi inatzi Saipatzii-totaari. 23 Tima Pawa pinako-winta-pirota-jimiri yasiyitaami, irootaki kamiithatatsi airo pikimita-kotaari ompirataari isintsi-waitai-tziri imonkaratiro inintasi-waitari pasini atziri. 24 Iyikiiti, airo athataa-waitaro tsika akantayita maaroni owakira ikaima-siritan-tairi Pawa atsipa-siri-yitan-taariri.

25 Iroñaaka nakayitiri ikaratzi sampita-kowintzirori mainaro-payi. Ti ontzimi ikantakaan-tairi Awinkathariti ayota-kotan-tyaarori iroka, iro kantacha naaka kantimini okaratzi nokinkithasirita-kotarori. Tima iriitaki Awinkathariti nisironkataanari pawintaa-jyaana naaka. 26 Iroka okaratzi nokinkithasiritari: Tima asaikayitatyii iroñaaka tsika yasinonkaita, iro kamiithatatsi pasi piwajiro tsika pikanta pisaika-yitzi iroñaaka. 27 Thami asiyakaa-winta-wakiro: tzimatsi-rika awiroka piina, ti onkamiithati pookajiro. Tirika ontzimi piina, airo pamina-minatzi payi. 28 Irooma aririka paaki piina, tira pinkaaripiroti. Ari okimitzitari aajatzi mainaro ikampitan-taitakiri aantyaariri sirampari, tira onkaaripiroti. Iro kantacha ikaratzi aayitatsiri iina, aritaki iñaakiro onkarati pomirintsitzi-motyaarini. Apatziro nokanta-sitami naaka airo pipomirintsi-waitanta awiroka-payi.

29 Iyikiiti, kimitaka irootaintsi omonkara-paitityaa. Itanakyaaro iroñaaka, ikaratzi tzimayita-tsiri iinapayi, ontzimatyii inkimita-kaantairo tirikami ontzimayiti. 30 Ikaratzi iraawaita-chari, ontzimatyii inkimita-kaantairo tikatsi ompaityaa yiraawaitan-tyaari. Ikaratzi kimosiri-waita-tsiri, ontzimatyii inkimita-kaantairo tikatsi ompaityaa inkimo-siri-waitan-tyaari. Ikaratzi amananta-yitatsiri opaiyita-rika, ontzimatyii inkimita-kaantairo ti iriimi asiyityaaroni. 31 Itzimi-rika otzimimo-yitziri osaawi-sato-payi, inkimita-kaantairo ti ampanta-pirotyaaro. Tima irootzi-mataki ompyaasi-waitajyaa osaawi-sato-payi.

32 Irootaki nokowa-kota-jimiri awiroka-payi airo okantzimo-siri-waitami iroka-payi. Mainari-payi, kaari tzimatsini iinapayi, yakowin-tyaaro yantanajiro inintziri Awinkathariti inimota-kaantyaariri. 33 Iriima ikaratzi aintsiri iina, ontzimatyii inimota-kaayitajiro iina, isirita-piinta-jyaaro osaawi-sato-payi. 34 Ñaakiro, apiti onkantyaa isirita-kota-piinta-jyaari. Ari okimitzitari kooya-payi saikasi-waita-chari, mainaro aajatzi tzimawita-chari oimi. Kantatsi akowintyaaro inintziri Awinkathariti, tsika-rika opaiyitari antayitziri aajatzi okaratzi okinkithasiri-yitari. Irooma okaratzi aintsiri oimi, ontzimatyii onimota-kayiri oimi, osirita-jyaaro osaawi-sato-payi. 35 Ti nosintsi-thatimiro nokaman-tzimiro iroka. Irootaki kamiithatatsi nonkaman-timiro nowinthata-kaantyaamiri pantayitajiro kamiithatzi-motimini, ari onkantyaa pakowintan-tyaariri Awinkathariti.

36 Tzimatsi-rika asityaaroni imainaroti antarokitain-tsiri, iñaakiro-rika aritaki nintaki ontzimi oimi, kantatsi omatiro, ti onkaaripiroti aawakaiyaa. 37 Iriima asitarori mainaro, kaari nintatsini ayi oimi, kamiithataki aajatzi okaratzi yantakiri, tima irootaki inintakiri yantiri irirori. 38 Ari okantari. Aririka aawakaakyaa imainaroti, kamiithataki. Irooma airorika yaitziro, irootaki kamiitha-pirota-tsiri.

39 Iroka antajiri iinantaitari: okowa-pirotatya ontsipata-piintyaari oimi ainiro aawakaa. Irooma aririka inkami-motakiro, osaikasi-waitaja iroori, kantatsi aaji pasini oimi. Iro kantacha ontzimatyii inkimisantzin-kariti irirori. 40 Iro kantacha tzimatsi nokinkithasiritari naaka, aritaki onkimo-siri-pirotiri osaikasi-waitajyaa, airorika aaji pasini. Kimitaka Itasorinka Pawa ñaawaita-kayi-narori iroka.

8

Owaritintsi yasitakai-tariri osiyakaa-rontsi

1 Iroñaaka nakiri ikaratzi sampita-kowintzirori owaritintsi yasita-kayi-tariri osiyakaa-rontsi. Tzimatsi ayotako-yitzirori aroka, kantawitacha ontharowintyaaro. Airotzimaita amatziro iroka, irootaki kamiithatatsi antakoyita-jyaari yokapayi, amina-minatajiro antharowinta-sirita-kaiyaari. 2 Ari okanta itzimantari tharowinta-waita-chari, kantatsiri: “Naaka oyopirotaniri.” Tikira iyota-nityaa ikaratzi kantayita-tsiri. 3 Iriima Pawa iyotziri irirori ikaratzi itakotaariri.

4 Nakawakiri ikaratzi sampita-kowintzirori owaritintsi yasitakai-tariri osiyakaa-rontsi. Tima ayojiiti aroka ikantai-tziriri osiyakaa-rontsi, ti ontzimi-motiri yañaantari. Ti intzimi pasini pawatatsini, apatziro ikanta Pawapirori. 5 Noyotzi tzimatsi aka kipatsiki osiyakaa-rontsi iwawa-niro-titari, aajatzi ikaratzi tzimatsiri inkitiki iwawa-niro-titaitari. Iriitaki ipaita-sita-piintakari, ikantziri: “pawa,” ikantajiitzi pasini “nowinkathariti.” 6 Irooma arokaiti, aparoni ikanta apaitziri “Pawa.” Iriitaki asitairi, owitsika-kirori maaroni. Iriitaki kantakaarori atzimayitantari aroka-payi. Ari okimitari aajatzi, aparoni apaitziri “Nowinkathariti.” Iriitakira Jesús Saipatzii-totaari, iwitsika-kaitakiri pairani maaroni. Iriitaki kantakaarori añaanta-yitaari.

7 Iro kantacha tzimatsi oshiki kaari yotakotironi iroka. Irootaki itzimantari amita-piinta-karori yasitakaari owaritintsi osiyakaa-rontsi, iwatzimaitaro owaritintsi. Yokaiti atziri ikaratzi matapiinta-kirori, kimisantzinkari inawitaka, sipita-siri ikantajiitaka. Aririka iwayityaaro owaritintsi onkimitzi-motyaari yantakiro kaari-pirori. 8 Iro kantacha kaari owaritintsi kantakai-yaaroni yaakamiithatan-tairi Pawa. Aririka ontzimi owaritintsi apinka-piintziri, tira antakayiro kaari-pirori. Aririka antziwai-wityaaromi aajatzi, ti awamiitha-siritaji. 9 Iro kantacha ontzimatyii paamaako-wintajyaa, pitzika-siri-waitziri = kari sipita-siriri-payi, pinkanti: “Saikasi-waitaana naaka, kantatsi nowayityaari ipaiyita-rika.” 10 Pinkinkithasirita-kotiro opaita awisatsini yaminimi-rika sipita-siriri. Okimiwaitakaro iñiimimi piyaaro owaritintsi yasita-kayi-tariri osiyakaa-rontsi. Okantawitaka pikanta-piinta-jiitzi awiroka: “Noyotzi naaka, ti ontzimi yañaantari osiyakaa-rontsi,” kimitaka kantatsi imatanakiro iyaari irirori. 11 Irootaki yantantyaarori irirori sipita-siriri kaaripirotzi-motziriri. Awiroka kantakaa-sityaaroni. ¿Tima pinkanta-piinta-witaari “Iyiki?” ¿Tima inkama-winta-yitajiri irirori Saipatzii-totaari? 12 Arira pikina-kayirori pikaaripirota-kaanta-kariri yokapayi. Piwatsi-pirotakiri irirori, pikaaripirotzi-motakiri aajatzi awiroka Saipatzii-totaari. 13 Irootaki airo nowantaarimi naaka wathatsi, airo noitzinampa-siritantari ikaratzi nokantajiri “Iyikiiti.”

9

Imonkaratan-taitamiri Tyaankaariiti

1 ¿Airoma okantzi nosaika-siwaityaa naaka? ¿Kaarima naaka Tyaankaari ñaapirota-kiriri Jesús, Awinkathariti? ¿Kaarima naaka kimisantakaa-pirota-jimiriri Awinkathariti? 2 Kimitaka tzimatsi kaari yotinani naaka Tyaankaari. Irooma awirokaiti piyojiitzi, tima awiroka-yitaki ikimisanta-kaayitai Awinkathariti nokinkithata-koyita-jimiri, irootaki oñaakan-tzirori naaka-pirotaki Tyaankaari.

3 Iroka nonkantiriri ikaratzi ñaawinta-kowaitanari: 4 ¿Tima onkamiithati impaitina naaka ipaita-rika-payi iriitaki nowantyaari, nirantyaari aajatzi nomiri? 5 ¿Airoma okantzi ontzimi noina naaka kimisantzinkaro? Aririka ontzimimi, ¿airoma okamiithatzi naanakiro anta pisaika-jiitzi awiroka-payi? Irootaki imata-piintakiri pasini Tyaankari-payi, irojatzi imata-piintakiri ikaratzi yirintzitari Awinkathariti, aajatzi Cefas. * 6 Piyojiitzi awiroka, aikiro nantawaitatzii naaka nañaantyaari, irojatzi yantziri Bernabé. ¿Apatziroma nokanta-kaaro naaka-payi ti isinitai-tinaro nowashaantiro nantawairi nonkinkithatan-tyaari? 7 Pisirita-kotyaari tsika ikanta owayiri tzimatsiri ijiwari. ¿Kamiithama impinatiri ijiwari impantyaariri iwariti? Ari ikimi-tzitari pankiwaita-tsiri, ¿airoma okantzi iwajyaaro iwankiri? Aajatzi ikimi-tzitari pirawaita-chari, ¿airoma okantzi yanintai-yaari ipira? †

8 ¿Pikinkithasiritama awiroka-payi okaratzi nokanta-yitakimiri irootaki yamitasi-jiitari atziri-payi? Irojatzi iyomitaan-taitakiri Ikantakaan-taitaniki. 9 Tima isankinata-kotakiro pairani Moisés kantatsiri:

Aririka pantawaita-kairi pipira, tima ti pintashi-niinta-kaawaitiri.

¿Pikinkithasiritama apatziro pipira isirita-kotari Pawa ikantan-takari? 10 ¡Tira! Arokaiti isiyakaa-wintai-takiri. Irojatzi isiyakaa-wintzi-taitakari ikantaitaki:

Tzimatsi-rika pankiwai-rintzi, tzimatsi tikakiwaitaniri. Irootaki omatantari iroka ontziman-tyaari iwayita-jyaari.

11 Ari okantari aajatzi, naaka-payi kimisanta-kaayita-jimiri, ¿airoma okantzi pimpayitajina nañaantyaari? Osiyawaitakaro tzimatsi ampankita-kirimi pisiriki. ¿Airoma okantzi awiikitajiro pasitari nasitakai-yaarori nowatha? 12 Irootaki panta-piinta-kiniriri pasini-payi anta. Naakawitaka kowapirotatsi pimpayita-jinami. Iro kantacha, tira nosintsita-piintimi nonkantimi. Amawi nokanta-jiita. Tima ti noninti nomanonkimi pitanakaro pikimisantairo Kamiithari Ñaantsi nokinkithata-kota-kimiri Saipatzii-totaari.

13 ¿Tima piyojiiti iwapiintaro Impira-tasorintsitaari tzimaraan-tatsiri yasitakai-tarori tasorintsi-panko? ¿Tima piyojiiti isinitaa-ntsitzi ipiraitari yasita-kayi-tariri Pawa pomitai-rontsiki iwayityaari Impira-tasorintsitaari? 14 Ari okantari aajatzi okaratzi ikantakinari Awinkathariti nokinkitha-yitajiro Kamiithari Ñaantsi, ontzimatyii impinai-tajina nantantyaarori.

15 Tira nosintsiwintimi pairani nosaiki-motan-takamiri pimatinaro. Ti nosintsiwintimi aajatzi iroñaaka nosankinatan-tamirori iroka. Apatziro noninta-taiki nonkamimi naaka, tikira intzima-nakiita kantatsini: “Kaari iriipirori okaratzi ikimosiriwinta-waitari Pablo.” 16 Tira nonkimosiriwinta-waityaaro nokinkithata-kaayita-jimiro Kamiithari Ñaantsi. Osiyawaitaaro iriimi Pawa sintsiwintanari nantajiro, okantawitaka ti naaka pinthata-sityaaroni. Airorika nomatajiro, ¡ikanta-machiitana naaka!

17 Naakami ninta-sita-kyaaroni nantiro, ari nosintsitan-takimi impinataitina. Pawa owataikinari nantayitajiro iroka. 18 Ari okanta, tikatsi ompaityaa noyaawintan-tyaari pimpina-yitajina awiroka-payi. Tima nonkimita-kaantajiro iroomi impinai-tinarimi noñaayitajiro-rika nokimo-siritaji. Irootaki nokimo-siritantari iroñaaka tira nonintiro pimpinatajina nokinkithata-kaayita-jimiro Kamiithari Ñaantsi.

19 Ari nokina-kayirori nosaika-siwaitan-taari, tikatsi sintsitha-waitinani ipinatana. Iro kantacha naaka kimitakaan-tawaitacha ompirataari. Irootaki nawisako-sirita-kaanta-jyaari oshiki atziri. 20 Ari nokantzitaro aririka nontsipatyaari noshininka-payi Judá-iti, nantzitaro okaratzi yamijiitari irirori, ari onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari irirori. Irojatzi nomatzitari nontzipatyaari sintsiwintarori Ikantakaan-taitani, nomonkaratziro naaka aajatzi, okantawitaka noyowitaka tikatsi sintsitinani nosintsiwintyaaro, ari onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari irirori. 21 Ari okantzitari, aririka nontzipatyaari kaari kimakotaa-jatironi Ikantakaan-taitsiri, nokimita-kotari irirori-payi, ari onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari irirori. Iro kantacha ti nompiyathata-jaantyaari Pawa, tima ontzimatyii nomonkaratiro ikantanari Saipatzii-totaari nantayitiro. 22 Ari okimi-tzitari, aririka nontzipatyaari sipita-siri-waitaniri, nokimita-kotari yantayitziri irirori, ari onkantyaa yawisako-siri-yitan-tajyaari irirori. Ari nokimita-jiriri maaroni nasiyita-chari atziri-payi, ari onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari irirori-payi. 23 Irootaki nantanta-yitarori iroka-payi nomatan-tyaarori nonkinkithata-kaanta-yitajiro Kamiithari Ñaantsi, nontzipatan-tajyaariri yokapayi nokaratzira itasonka-wintai-taana naaka.

24 ¿Tima pisirita-kotaari tsika ikanta monkarata-wakaa-chari isiyajiita iñiitan-tyaariri ityaaroni yariityaa? Aparoni ityaaroni yariityaa, iriitaki impinataitiri. Ari pinkimita-najyaari awiroka-payi. 25 Tima inkarati ñaanta-piintarori imonkarata-wakaan-tyaari, ontzimatyii inkimpoyaa-najyaa, yatsipitaro itziyitaro okaratzi iniwiyitari. Irootaki yantantarori iroka impinai-tantyaariri apaata, yamathaita-kaitairi siwitha-tapo. Iro kantacha sampiya-nitatsi iroka. Irooma okaratzi siyakaa-winta-chari impinai-tairi aroka-payi, airo othonka-nitaja. 26 Irootaki nokimita-kaanta-piintan-tarori naaka nosiyatyiimi, ti nontimpaa-waiti. Nokimita-kaantaro nosintsi-waita-tyiimi nonkaposanti, tira nonkaposa-siwaityaaro tampyainka. 27 Tima okaratzi natsipi-waitakaro notzi-winta-waitaka, nosiyakaa-waitakiro nompirata-tyiiyaaromi nowatha. Irootaki nantantarori airo ikimita-kaantai-tantanari yanakoi-tziri, airo ampinaasi-waitanta nokinkithata-kaanta-piintaki.

10

Iyomitaa-wintan-taitziro ipinkathata-sitaitari

1 Iyikiiti, airo apyaa-kotaro okaratzi iñaakiri awaisatzitini. Ipampithatakiro minkori otzisi-masiki. Imontyaa-nakaro iwiryaataita-paintziro. 2 Ari iñaakan-takiro yawintaa-siritakari Moisés, ipampithatakiro minkori, imontyaakaro inkaari, okimiwaitakaro ari inkiwaatai-takirimi irirori-payi anta. 3 Iwajiitakaro awaisatzitini okaratzi itasonka-wintai-takiri. 4 Irajiitakiro nijaa itasonka-wintai-takiri ositowaatzi-motakiri sirantaaki. Tima iriitaki Saipatzii-totaari tsipa-sirita-kariri, iriitaki oñaakakiriri nijaa sirantaaki. Tima iriitaki Saipatzii-totaari kimitakarori siranta. 5 Iro kantacha tzimatsi oshiki kaari onimotirini Pawa, irootaki ikamaraan-tantakari otzisi-masiki.

6 Tzimatsi osiyakaa-winta-kairi okaratzi awisain-tsiri, aamaiyaa airo akimitantari yokapayi, aniwiyityaaro antiro kaari-pirori. 7 Irootaki kaari okantanta antzipatyaari pasini-satzi itharowinta-waita ipinkathata-siwaitari siyakaa-rontsi. Tima irootaki imayitakiri awaisatzitini pairani, iroka ikinkithata-koita-kiriri:

Ari iwawaijiita atziri, yirawai-jiitzi, ikimosiriwinta-jiitaka.

8 Ari okimitari aajatzi, ti onkamiithati antayitiro kaaripi-rota-tsiri. Irojatzi yantakiri awaisatzitini, irootaki iñaanta-yitakarori ikamakaantaki aparoni kitaitiri ikaratzi 23,000 atziri. 9 Ari okimitzi-takari aajatzi ti onkantyaa añaanta-waityaari Pawa. Irojatzi imayitakiri pairani yokapayi, irootaki yatsikan-takariri maranki. 10 Ari okantari aajatzi ti onkamiithati ankiñaanita-kotanti. Irojatzi imatzitakari pairani yapirotan-takariri ipaitai-tziri “Apirotan-tsiri.” *

11 Okaratzi awisain-tsiri irootaki isiyakaa-wintai-takairi, isankinata-koitakiro iyomitaai-tairo iroñaaka aroka-payi, tima asaikatyii othonkima-paititaja kipatsi. 12 Paamawinta-yitajyaa awiroka-payi. Airo pikanta-waitzi “Airo nomatziro naaka iroka kaaripirota-tsiri,” omapoka-sita = kari pimatanakiro awiroka. 13 Iro kantacha aririka piñiiro piniwi-siri-waityaaro, pinkinkithasirityaa ti apaniroini pikanta awiroka, imatakiro yitsinampakiro pasini atziri-payi. Tima iinataniri inatzii Pawa, airo isinitzimi irirori ayimatimi piniwi-siri-waityaaro kaari piitsinampai awiroka. Aririka piñiiro piniwi-siri-waityaa, iriitaki Pawa ñaakaimironi pimatantyaarori piitsinampairo, onkimiwaita-nakyaaro pisiya-pithata-tyiiromi.

14 Notakotani-payi, pinkimita-kaantiro pisiya-pithata-tyiirimi piñaayitiri-rika pasini-payi ipinkatha-waitziri siyakaa-rontsi. 15 Tzimatsi nonkantimiri iroñaaka, nonkimita-kaantimi yotaniri pinatyiimi nonkantimiro. Pisirita-koyityaaro. 16 Aririka apatota-piinta-jiita irawaijiitzi, asirita-kotaro yamana-kota-najiri pairani Saipatzii-totaari, irajiita-kairi iyomitaani-payi, ¿kaarima wichaa-wakaantsi, apatotaja asiritaari Saipatzii-totaari ikapathain-kamintakai? Aririka ampitoryiiro yatantaitari, ¿Kaarima iroka wichaa-wakaantsi, osirita-kotaro iwatha Saipatzii-totaari, osirita-kotaro ikama-winta-yitai? 17 Aririka awayita-kyaaro, intzima-yiwitakyaa oshiki ankarati apatojiita, maaroni awaajiitakaro yatantaitari iwitsikai-takiri apapatha-roini. Ari akantayita-naari aroka-payi, akimita-naaro apathata-tsiri.

18 Ari ikimitakari aajatzi noshininka-payi Israel-iiti, iwichaa-wakaiyita aajatzi irirori-payi, itaayitairo yasitakaariri Pawa pomitai-rontsiki. 19 Irootaki osiyakarori okaratzi yanta-piinta-yitakiri pasini-satzi-payi atziri ipomitziniri iwawa-niroti. ¿Pisiyakaantzi nokantatzii añaanitatsi iwawa-niroti? 20 ¡Tira! Iro kantacha tzimatsi piyari amamina-waita-chari, iriitaki ikimita-kaantakiri iwawa-niroti, iriitaki yasitakaa-piintari iwariti. Tima kaari Pawa yasitakaa-yityaa iwariti. Irootaki kaari noninta-kayimiri awiroka-payi pintzipatyaari piwayityaaro okaratzi yasitakaa-waitariri piyari-payi, piwichaajari = kari irirori. 21 Ti onkamiithati piriiro irapiintsiri asirita-kotari Awinkathariti, pirakiro-rika okaratzi yasita-kayi-tariri piyari. Ari okimi-tzitari, ti onkamiithati piyaaro owapiintari asirita-kotari Awinkathariti, piwakaro-rika okaratzi yasita-kayi-tariri piyari. 22 ¿Anintatziima awatsimairi Awinkathariti? ¿Anairima irirori?

¿Notzika-siritantima impinkathataitiri Pawa?

23 Iroka ikantaitzi: “Isinitai-tanaro nantayitiro opaiyita-rika.” Iro kantacha tira ampantyaaro yantaitiro maaroni. Ari okantawitaka, isinitai-tantziro antayitiro opaiyita-rika. Iro kantacha tzimatsi opaita antayitziri kaari winthata-kaiyaarini pasini-payi yantayitajiro kamiithari. 24 Tira apatziro asirita-kowaityaaro anintayitziri aroka-payi, irootaki kamiithata-tsiri añaasintsi-winta-jyaaro onkarati onimotairini pasini-payi.

25 Aririka pijati pamananti wathatsi, airo pisampita-kowintziri, pinkanti: “¿Ipoñaatyaama wathatsi ipomitai-tziniri siyakaarontsi?” Pamanantiri, piyaari. 26 Tima iriitaki Awinkathariti asitari ikaratzi tzimayita-tsiri kipatsiki.

27 Ari okimi-tzitari, aririka inkaimimi pakyootiri kaari kimisanta-tsini, pakyootiri pinintzi-rika. Airo pisampitziri pinkantiri: “¿Ipoñaatyaama wathatsi ipomitai-tziniri osiyakaarontsi?” Piyaari. 28 Irooma tzimatsi-rika kamantimini, inkantimi: “Yoka wathatsi ipoñaatyaa ipomitai-tziniri siyakaarontsi,” airo piwari. Irootaki pantantarori pisirita-kota-nakari kantakimiri, pikinkithasiritanaka kantatsi iyaaripiro-siritanti. 29 Nokantakimi “kantatsi iyaaripiro-siritanti,” ti iro nonkanta-koti iyaaripiro-siritimi awiroka, iriitaki nokanta-kotzi kamanta-kimiri, kantatsi iyaaripiro-siritiri irirori. Aamaa aritaki pisampita-nakina, pinkantina: “¿Paitama nontzitan-tawaityaariri apatziro-machiini isirita-kotana pasini atziri? 30 Tima nompaasoonkitiri Pawa noñaayitziro nowari, ¿paitama nosiritan-tyaarori onkarati inkisimai-tinari?”

31 Iroka nakimiro: Aririka piwawaityaa, pinkinkithasiri-waiti, pinkanti: “Tzimatsi-rika ñiinani nowawaityaa, ¿arima nontzika-siri-waitakiri impinkathatairi Pawa?” Ari pinkimi-tzityaarori pirawaitirika, aririka pantayitajiro opaita-rika. 32 Ontzimatyii paamawintajyaa airo poitzinapa-siritantari Judá-iti, aajatzi kaari Judá-iti, ikaratzi pikarata-piintziri papatowintari Pawa, maaroni. 33 Irootaki nantziri naaka, natsipi-wintaro nonimota-kaantyaariri maaroni atziri-payi okaratzi nantayitziri. Ti apatziro nantiro onimotanari naaka, nantziro onkarati kamiithatzi-motirini pasini-payi, ari onkantyaa yawisakotan-tajyaari irirori.

11

1 Pinkimita-kota-jyaanaro naaka. Irootaki nomatziri naaka nokimita-kotari Saipatzii-totaari.

Owasikainaro kooya-payi

2 ¡Iyikiiti! Oshiki nokimosiriwintiimi iroñaaka, tima pakowintakaro okaratzi namitakaa-kamiri, okaratzi noyomitaa-kimiri. 3 Iro kantacha, iroka nonintziri piyotiro: Iriitaki Saipatzii-totaari ijiwaritari sirampari-payi. Iriima sirampari-payi iriitaki ojiwaritari kooya-payi. Iriima Saipatzii-totaari iriitaki ijiwaritari Pawa. * 4 Okaratzi amita-piintari asiramparitzi, ti ampasikai-natyaa aririka amani, aririka ankinkithata-kaanti. Aririkami ampasikai-natyaami, awinkatha-ryaakiro ikimita-kaantai-takiri aito. 5 Irooma kooya-payi kaari pasikai-nata-chani amanayitzi, okinkithata-kaanta-yitzi, owinkatha-ryaantaki. Okimita-kowaitakaro kooya-payi amiitzirori oisi. 6 Tzimatsi-rika kooya kaari nintatsini ompasikai-natyaa, yamii-piroi-tiniro oisi. Tima maaroni iyotaitzi oshiki ompasiki-winta-waityaa, irootaki ompasikai-natan-tyaari. 7 Iriima sirampari-payi airo ipasikai-nawaita irirori, tima inkimita-kotaari Pawa, iriitaki Pawa owaniinkata-kaariri. Irooma kooya, iriitaki sirampari owaniinkata-kaarori. 8 Tima pairani owakira iwitsikan-takarori Pawa itanakarori kooya, irootaki yaaki iwatha sirampari iwitsikan-takarori. Irooma owakira iwitsikan-takariri Pawa itanakarori sirampari, ti iro yayi owatha kooya. 9 Ari okantzi-takari, owakira iwitsikan-tarori Pawa kooya iriitaki sirampari iwitsika-kiniri, tima tikatsi intsipatyaa. Iriima sirampari, ti iwitsikai-tiniro kooya. 10 Irootaki ompasikai-natan-tyaari kooya añaakan-tantyaarori tzimatsi opinkathatani iroori, irootaki onimota-kaantyaariri Maninkariiti. 11 Tira ontzi-masityaa kooya, ti intzi-masityaa sirampari, apiti-payi yasitari Awinkathariti, ikowityaa-wakaa apitiro. 12 Tima itanakarori kooya iwatha sirampari iwitsikaitaki. Iro kantacha ikaratzi siramparita-tsiri iroñaaka, irootaki kooya tsimayitajairi. Tima iriitaki Pawa kantakaarori itzimantari apiti-payi.

13 ¿Paitama pikinkithasirita-kotarori iroñaaka okaratzi nokanta-kimiri? ¿Kamiithama kooya-payi amaniri Pawa airo opasikai-nata? 14 Aroka-payi asiramparitzika iroñaaka, ti amityaaro asanthatiro aisi, oshiki ampasiki-wintiro. 15 Irooma kooya-payi, irootaki oisi owaniinkata-kaarori. Kimiwaitaka iroomi oisi opasikaainaro. 16 Tzimatsi-rika anta nintatsiri inkisako-waityaaro, okaratzi nokantakiri: Irootaki namita-piintakari naaka noyomitaan-tziro. Irojatzi ikanta-piintziri apatowintariri Pawa tsika-rika-payi anta.

Aminaasi-waita isirita-kowitaaro yakyootani Awinkathariti

17 Iro kantacha tzimatsi pasini nonkantimiri, airo nokimosiriwintsimiro. Tima ti onkamiithatzi-motina panta-piintakiri papatojiita. Onkarati kamiithatzi-motimini, irootaki iwasankitaa-wintai-timiri. 18 Tima nokimaki ikamantai-takina pinasiyita-wakaaka anta papatota-piinta-jiita. Iroowitaincha nonkimisantirimi, 19 tima irootaki awisa-piinta-tsini iroka. Kimitaka tzimatsi kowasiwaita-chani inkanta-koitiri “Iriitaki iriipirori yoka.” 20 Ari okimita-piintari papatojiita awiroka-payi pakyoota-wakaa-jiita, aminaasi-waita poimosirinkiro apaitziri “Yakyootani Awinkathariti.” 21 Tima piwapiintakaro sintzini pasitari. Tashaniinta ikantayita pasini-payi. Tzimatsi pasini sinkiwaita-chari. 22 ¿Arima onkantyaari? ¿Tikatsima piwanko-payi tsika piwapiinta-yityaaro pasitari, tsika pirawaita-piinti? ¿Pimaninta-tziirima ikaratzi apatota-piinta-chari ipinkathatziri Pawa? ¿Pithainka-tziirima kowityaa-waita-tsiri? ¿Pisiyakaan-tzima ari noshami-winta-kimiro? Airo.

Opoñaantari yakyootani Awinkathariti

(Mt. 26.26-29; Mr. 14.22-25; Lc. 22.14-20)

23 Okaratzi noyomitaa-kimiri pairani okanta-kota itantanakari “Yakyootani Awinkathariti,” iriitaki Awinkathariti oyomitaa-kinarori. Iroka okanta-kota: Okanta pairani tsitini-paiti tikira ipithoka-sitaitari Awinkathariti Jesús, yaakiro yatantaitari, 24 ipaasoonki-wintakiro, ipitoryaakiro, ikantzi: “Piyaaro, nowatha onatzii, tima iro kamawintimini. Irootaki pisirita-kota-piintan-tyaanari.” 25 Ari ikimitaakiro aajatzi ikaratakiro iwajiita, yaakotakiro iraitsiri, ikantzi: “Niraani onatzii, irootaki sitowaa-tsini yawisako-siritan-tajyaari oshiki atziri. Irootaki panta-piintajiri aririka piriiro, aririka pisirita-piinta-jyaana.” 26 Aririka piwapiinta-jyaaro, pirapintajiiro awiroka, piyomitaa-piintajiri atziri-payi ikama-winta-yitai Awinkathariti. Irootaki pimata-piinta-yitairi irojatzi impiyan-tajyaari Awinkathariti.

Owamintha-waita-sita-karori yakyootani Awinkathariti

27 Tzimatsi-rika owaminthata-sityaaroni, iraminthata-sityaaro, kimiwaitaka iriita-jaantaki Awinkathariti ithainka-wathataki, ithainka-kiro aajatzi iriraani. 28 iro kamiithatatsi, tikira ayaaro, tikira iriro, ontzima-tyiira ankinkithasirita-wakyaa kamiitha-siritakai-rika. 29 Tzimatsi-rika owasiwaita-kyaaroni, irasiwaita-kyaaroni kaari osirita-kotyaaroni siyakaa-witachari “iwatha,” aritaki iwasankitai-takiri. 30 Irootaki itziman-tayitari sipita-waita-tsiri, mantsiya-waita-tsiri, tzimayitatsi makoryaa-yitain-tsiri. 31 Irooma asiri-pirota-nakyaa-rika tikira awanakyaaro, airo añaajaantziro iwasankitaa-waitai Pawa. 32 Iro kantacha aririka iwasankitaa-waitakai, iñaanta-kaawaita-tiro inkimita-kaanta-waityaa arokatakimi itomi-pirori. Ari onkantyaa airo iwasankitaa-pirotantai apaata, ikimita-kaanta-yitairi tsika inkanta-yitairi osaawi-satzi-payi.

33 Iyikiiti, irootaki onintantari piyaa-kota-wakai-yitajyaa awiroka-payi, airo pisatika-waita aririka papatojiitakyaa pakyoota-wakaiyaa. 34 Pitashaatzii-rika, piwanakyaa piwankoki tikira pijatana-kiita, onkantyaama airo iñaakaan-taitami papatotakyaa. Aririka nariitakyaa nariitan-tyaamiri, aritaki nothotyaakiro noyomitaa-yitimiro iroka-payi.

12

Tasonka-winta-siritaantsi

1 Iroñaaka nonkaman-timiro tsika okanta-kota tasonka-winta-siritaantsi. Iyikiiti, ti noninti onkompitzi-motyaami. 2 Piyojiitzi awiroka, pairani tikira pinkimisantanaki, tzima-piintatsi pikinakaa-sitari, wintha-siri pikanta-piinta pijata-sitziri siyakaarontsi kaari ñaawaitaatsini. 3 Irootaki nokamantantyaamiri iroñaaka: Tzimatsi-rika anta kinkithata-kaanta-tsini, inkanta-paaki “¡Kamaari inatzii Jesús!” kaarira Itasorinka Pawa ñaawaita-kayirini yoka. Irooma aririka inkanti, “¡Awinkathariti inatzii Jesús!” iriitaki Tasorinkantsi ñaawaita-kayiriri.

4 Tima aparoni inatzii Tasorinkantsi, iro kantacha tzimatsi oshiki tsika ikinakairo itasonka-winta-yitakai antanta-yitarori opaiyita-rika. 5 Aparoni inatzii Awinkathariti, iro kantacha tzimatsi oshiki tsika ankina-kayiro antawaita-jiniri irirori. 6 Aparoni ikanta Pawa, iro kantacha tzimatsi oshiki tsika okanta opoñaan-takari yantakaa-yitairo opaiyita-rika. 7 Maaroni aroka-payi, tzimatsi opaiyita yantakaa-yitairi Tasorinkantsi iñaakantari, irootaki awinthata-kaantyaariri pasini kimisantzinkari-payi yantayitajiro irirori kamiithari. 8 Thami asiyakaa-winta-wakiro. Tzimatsi atziri ikantakaakari Tasorinkantsi ontzimi-motiri iyotani inkinkithatan-tyaari. Tzimatsi pasini ikantakaakari Tasorinkantsi ikinkithata-kotajiro okaratzi iyotakai-takiriri. 9 Tzimatsi pasini ikantakaakari Tasorinkantsi yawintaa-siri-pirotyaari. Tzimatsi pasini ikantakaakari Tasorinkantsi yisita-kota-kaantantari. 10 Tzimatsi pasini ikantakaakari tasonkawintantaniri inatzi, pasini ikantakaakari inkamantantzinkariti, pasini ikantakaakari yapiitajiro okaratzi ikamantantakiri Kamantan-tzinkari, irootaki iñaantyaarori iriirika Tasorinkantsi kantakaariri ikamantantiro. Tzimatsi pasini ikantakaakari iñaawai-yitiro pasiniyita-tsiri ñaantsi, tzimatsi pasini ikantakaakari iwawisayiiro iñaaniki irirori okaratzi ikinkithatai-takiri. 11 Maaroni iroka-payi iriitaki Tasorinkantsi kantakaa-karori yantantai-takarori tsika-rika opaiyita-rika. Aparoni ikanta Tasorinkantsi. Iriitaki matzirori itasonka-winta-yitakai aroka-payi, imatakaa-yitairo okaratzi inintziri irirori.

12 Ari okanta awichaa-wakaan-taari, ikimita-kaanta-yitai arokami iwatha Saipatzii-totaari. Tima tsika akantawaiyita awathaki-payi, irootaki antakaa-yitairori opaiyita-rika. Ari akimitzi-yitaari aajatzi aroka-payi, onasiyita antayitajiro opaiyita-rika. 13 Tima aparoni ikanta Tasorinkantsi kiwaayitajiri, irootaki awichaa-wakaan-taari, tikatsi ompaitajyaa aroka-rika Judá-iti, kaari Judá-iti, ompirataari, saikasi-waitatyaari, maaroni. Okimiwaitaaro maaroni antsipata-wakaajyaa aroka-payi irapiintairo isiyakaa-wintai-takari Tasorinkantsi.

14 Pisirita-kotyaaro tsika okanta awatha. Aparoni akanta awathaki, iro kantacha tzimatsi oshiki onasiyita okaratzi antayitiri. 15 ¿Kantatsima oñaawaitima aitzi, oñaanatiro ako, onkantiro: “Ti niriipiroti naaka, ti nonkimityaami awiroka pimatziro pairika-yitziro opaiyita-rika?” ¿Tima iroopiroti aitzika? 16 ¿Kantatsima oñaawaiti ayimpita, oñaanatiro oki, onkantiro: “Ti niriipiroti naaka, ti nonkimityaami awiroka piñaayitziro opaiyita-rika?” ¿Tima iroopiroti ayimpita? 17 Iroomi yosiita-chanimi oki awathaki, ¿arima onkantaki ankimi? Iroomi yosiita-chanimi ayimpita, ¿arima onkantakimi ankimainkawaiti? 18 Ari okantari awatha. Tima iriitaki Pawa owitsika-kirori tsika okanta-jaanta inintaki iwitsikiro, irootaki onasiyitantari opaita-rika antayitziri. 19 Arimi osiya-wakai-yaami maaroni tsika okantayita awatha, airotyaa awathataromi. 20 Tima aparoni onatzii awatha, iro kantacha tzimatsi oshiki onasiyita okaratzi antakaa-yitzirori awatha.

21 ¿Kantatsima oñaawaiti oki, oñaanatiro ako, onkantiro: “Naaka kowapirota-jaantacha, irooma awiroka, ti inkowaitimi”? ¿Kantatsima oñaawaiti aito, oñaanatiro aitzi, onkantiro: “Ti inintaitimi awiroka”? 22 ¡Airo omatziro! Tima okaratzi tzimatsiri awathaki kaari amiraawinta-pirotzi aroka, irootaki kowapirota-jaanta-chari. 23 Irootaki akithaatanta-piintari, omaniro awatha-payi, akimita-kaantaro pinkatharintsi onatyiimi. Okaratzi omanako-yitziri awathaki, akimita-kaantaro iroopiromi onayitzi. 24 Irooma okaratzi kaari amanayita-piintziri awathaki iñiita-piintziri, tira amiraawintiro ipaita-rika antayiti-nirori. Ari ikantzitari Pawa iwitsikakiro awatha, ontzimatyii anintajiro kimitzi-mowitairi ti imiraawintaitiro. 25 Tima airo okantzi ampitha-ryiiro okaratzi awathatari. Apatziro anintzi anithaa-yitajiro maaroni awatha. 26 Aririka awatsinaa-waityaa kapichiini awathaki, kimiwaitaka owatsinaa-kyaami maaroniki awatha. Aririka awaniinka-waityaa kapichiini awathaki, kimosiri ankantyaa maaroni awathaki.

27 Ari akantayitari aroka-payi akaratzi awintaa-siritaari Saipatzii-totaari, kimiwaitaka aparoni iwatha anayitaimi Saipatzii-totaari. 28 Iroka tsika ikantakaa-yitaari Pawa ikaratzi kimisantairiri: Itanakaro, tzimatsi Tyaantaari-payi. Apitita-naintsiri, tzimatsi Kamantan-tzinkari-payi. Mawatanain-tsiri, tzimatsi yomitaan-tataniri-payi. Ipoñaa itzimayitanaki tasonka-wintan-tsiri, isita-kota-kaantaniri, amitakotaniri, jiwatakaan-taniri, ñaawaitzirori pasiniyita-tsiri ñaantsi. 29 ¿Maaronima Tyaantaari-payi anayitzi? ¿Maaronima akamantantzinkaritzi? ¿Maaronima ayomitaan-taniritzi? ¿Maaronima atasonka-wintan-taniritzi? 30 ¿Maaronima isita-kota-kaanta-niritzi? ¿Maaronima añaawai-yitziro pasinita-tsiri ñaantsi? ¿Maaronima awawisayiro pasinita-tsiri ñaantsi añaaniki aroka? 31 irootaki pinkowa-piroti inkanta-kaiyaaro Tasorinkantsi pantanta-jyaarori kowapirota-jaanta-chari. Iro kantacha, tzimatsi anairori iroka-payi. Aritaki nonkaman-takimiro iroka.

13

Irootaki kowapirota-chari antakotantyaa

1 Thami ankanta-sita-wakyaa, kantatsi noñaawaitiro naaka pasiniyita-tsiri ñaantsi iñaawai-yitziri pasini atziri, nomatzi-takyaaromi okaratzi iñaawaitziri Maninkari-payi. ¿Tima kamiitha-waiwitaka iroka? Iro kantacha tirika nontakotantyaa nomatan-tawita-karori iroka-payi, nopoima-wintha-waita-sitakara. 2 Ari okimitari aajatzi, naakami kamantan-tzinkari, noyota-kotziro okaratzi kaari iyotako-witaita pairani, nawintari Pawa, ari onkantakimi isirinkinaro otzisi ikatziyiro tsika-rika nonintziro naaka. ¿Tima kamiitha-waiwitaka iroka? Iro kantacha tirika nontakotantyaa nomatan-tawita-karori iroka-payi, tikatsi-machiini nomonkarati. 3 Ari okimitari aajatzi, arimi nompasitan-tyaaro maaroni tzimi-motanari irootaki ontziman-tyaari iyaari kowityaa-waita-tsiri. Aririkami natsipita-kowintyaari pasini, notaa-winta-waitakari. ¿Tima kamiitha-waiwitaka iroka? Iro kantacha tirika nontakotantyaa nomatan-tawita-karori iroka-payi, tikatsira nanintaajyaa.

4 Tzimatsi-rika itakotan-tachari, tsinampa ikanta, kaminthaan-taniri, ti inkisako-waita-nityaa, ti intharowinta-wainityaa, ti inkantakaa-piro-waityaa. 5 Tzimatsi-rika itakotan-tachari ti inkaaripiro-waantiniti, ti inthañaa-wainityaa, ti inkisawai-nityaa, ti yamawitziitiro inkisaniintanti. 6 Tzimatsi-rika itakotan-tachari ti intharowinta-waityaaro yantiro-rika kaari-pirori, apatziro ikimo-siri-wintziro iyotakoi-tajiro iroopirori. 7 Tzimatsi-rika itakotan-tachari iyotziro ikisasi-waita-nita, ikimisanta-piinta-nitzi, tzimatsi iyaakota-piintani, oisokirota-piintan-taniri inatzii.

8 Tira onthonka-nityaa antakotantyaa. Irooma iroka-payi othonka-nita, kamantan-tzinkari-taantsi, iñaawaitan-taitaro pasiniyita-tsiri ñaantsi, iyotaitziro opaiyita-rika. 9 Tikiraata iyotaitziro maaroni, tikiraata ikamantantai-tziro okantakoyita maaroni tzimayita-tsiri. 10 Irooma aririka onkarata-paaki monkara-yitachani apaata, airo anintanajiro iroka-payi onkarati pyaayitaa-chani. 11 Iroowaitaki akimiyita atziritzika. Ainiro-rika iinchaa-nitzi, akimitari iinchaa-niki, tsika ikanta iñaawaitzi, tsika ikanta ikinkithasirita, tsika okanta ipampitha-siryaari. Irooma aririka antarita-paaki, airo akimita-kota-naari tsika ikantayitara iintzi. 12 Kantatsi asiyakaantiro aajatzi tsika akanta aminaatyaarorika asiro-taki. Airo akoñaatzi kamiitha-ini, airo ayota-jaantzi tsika akantawaita. Irooma apaata aririka ayotako-pirotajiri tsika ikanta-kota Pawa, aritaki ankimitai-yaari irirori iyoyitai aroka-payi. 13 Iroka karatatsiri mawa tsika otzimi asi owaironi osaiki, airo othonka-nitaja: awintaa-siritani, ayaakoniintani, otakotantani. Irootaki kowapirota-chari iroka otakotantani.

14

Iñaawaitan-taityaaro pasiniyita-tsiri ñaantsi

1 Piriipiroti pimatan-tyaarori pitakotantyaa. Pinkowako-pirotajiri Tasorinkantsi intasonka-wintimi inkanta-kaiyaami pantawaitan-tyaaniriri Pawa. Irootakira pimata-jaantajiri pinkamantan-tzinkaritai. 2 Aririka apatojiityaa ankaratiri kimisantzinkari-payi, tzimatsi-rika inkanta-kaakyaa Tasorinkantsi iñaawaitan-tanakyaaro pasinita-tsiri ñaantsi kaari ikima-jita-piintziri, airo akimathatziri, airo ayotziro opaita ikantziri. Tira iro iñaawaitantari ankimathatiri aroka-payi, Pawa kimathatirini. 3 Irooma intzimi-rika inkanta-kaakyaa Tasorinkantsi inkinkithata-kaanti, iriitaki kinkithata-kajaini maaroni aroka-payi, iwitsika-sirita-kaantairi, intharowinta-kaantairi, yoimosirinka-siritan-tairi. 4 Ikaratzi ñaawaitzirori pasinita-tsiri ñaantsi, apaniro itharowinta-siri-waita. Iriima kamantan-tzinkari-tatsiri, iriitaki owitsika-sirita-kaayitariri maaroni kimisantzinkari-payi ikaratzi apatoyita-chari. 5 Oshiki onimo-tinami aririka piñaawaitan-tyaaro pasiniyita-tsiri ñaantsi maaroni awiroka-payi. Irootaki onimo-pirota-jinanimi aririka pinkaman-taniritaji maaroni awiroka-payi. Tima irootaki kowapirota-chari anairori piñaawaitan-tyaaromi pasiniyita-tsiri ñaantsi. Iro kantacha tzimatsi-rika oowaa-koñaanitaniri, iriitaki witsika-sirita-kaayityaarini kimisantzinkari-payi ikaratzi apatota-chari.

6 Iyikiiti, pinkimi nosiyakaa-wintimiro. Aririka nariityaami pinampiki, apatziro noñaawaitan-tapaakaro pasinita-tsiri ñaantsi, ¿nomatakiroma nokimo-sirita-kaami? Irooma aririka nokinkithata-kota-kimiro ikimathata-kaajanari Pawa, nonkinkithasirita-kaajimi, nokaman-tayita-imiro, noyomitaa-yitaimiro aajatzi. Irootaki piñaantaarori pitharowinta-siritanaja. 7 Intsityaa nosiyakaa-wintimiro aajatzi, okimitakaro aririka ashowiriwaiti, aririka ampiyompi-waiti. Airorika anasitaro oyamininka, irojatzi apiiyapiiti, tikatsira yotironi opaita-rika anintziri ashowiritiri. 8 Ari okimitari aajatzi aririka antyooti. Airorika oyaminii-nkatzi kamiitha, tikatsira yotatsini akaimatziiri awayirityaa. 9 Ari pikantari aajatzi awiroka-payi. Airorika piñaawaitantaro inkimathaitiri, piñaawai-wintha-waita-sitaka. 10 Tima aka kipatsiki tzimatsi oshiki nasiyita-chari ñaantsi iñaawaitai-tziri. Tzimatsi oshiki opaiyita-rika ikantai-tziri iñaawaitaitzi. 11 Tzimatsi-rika ñaanatanari iñaaniki irirori kaari nokimathatzi naaka, nokimita-kaantari pasini-satzi inatzii, ari ikimitzi-tanari aajatzi irirori. Ti noshininkatyaari kamiitha. 12 Noyotzi naaka, pininta-pirotatzii awirokaiti intasonka-wintaitimi anta. Iro kantacha ontzimatyii pamina-mina-pirotairo piwitsika-sirita-kaayita-jyaari maaroni apatota-piinta-chari anta.

13 Tzimatsi-rika ñaawaitzirori pasinita-tsiri ñaantsi, ontzimatyii inkowa-kotajiri Pawa imatakaan-tajyaariri iwaako-ñaanitairo iñaawaitziri. 14 Aririka namanantyaaro pasinita-tsiri ñaantsi kaari nokimathatziri noñaawaitziro, kimitaka nokimosiriwinta-sitakaro, okantawitaka ti nokimathatiro okaratzi namaniri. 15 iro kamiithatatsi namanantyaaro ñaantsi noyotziri, kimosiriwinta-kaiyaanari. Ari nonkantirori aajatzi nompanthaa-wintajiri Pawa. 16 Thami ankantawaki, tzimatsi piyotain-chari yapatojiita, ari pipaasoonkitziri awiroka Pawa, apaniroini pikimosiriwinta-waita, iriima pikarajiitzi ti inkimathatimi piñaawaitakiri. ¿Arima ikimosiriwintakyaa irirori pinkanta-yitakiri? Airo, tima ti iyojiiti irirori-payi kamiitha-rika inkantantyaari “¡Omapirowí!” 17 Kamiitha-witaka pipaasoonkitaki awiroka. Iriima pasini-payi ti piwitsika-sirita-kaayityaari.

18 Oshiki nopaasoonkita-piintakiri naaka Pawa namanantaro pasinita-tsiri ñaantsi, kimiwaitaka nanaakimimi pamana-piintzi awiroka-payi. 19 Irooma aririka nontsipatyaari noyomitairi yapatotaa pasini-payi kimisantzinkari, ti nomatiro. Irootyaami noninta-piro-taitimi naaka noñaawaitimi kapichiini onkantyaa inkimathatan-tyaanari, tityaami nonintaa-jatiro noñaawai-piro-taiti kaari inkimathatai-tinari. *

20 Iyikiiti, airo pisiyari ipampitha-sirita iintsi, apatziro okamiithatzi pisiyaari ipampitha-sirita antari. Kamiitha-witaka pinkimita-kotyaari iintsi airo pantanta-yitaro kaari-pirori. 21 Pinkinkithasirita-kotiro Ikantakaan-taitani isankinatai-takiri, ikantaitzi:

Iroka ikantakiri Awinkathariti:

Tzimatsi nonintziri nonkantiriri yoka atziri-payi,

Inkarati nontyaankiri, pasini-satzi inatyii, ñaawaitzirori pasinita-tsiri ñaantsi, iriitaki kamanta-yitaini.

Iro kantacha airo ikimisantai-tawakiri.

22 Iroka siyakaa-winta-chari. Aritaki okantaki itasonka-wintai-tajai añaawaitan-tyaaro pasinita-tsiri ñaantsi, irootaki iñaakai-tziriri kaari kimisanta-tsini. Irootaki itasonka-wintan-takairi ankamantantantyaari, irojatzi iñaakai-tairi arokaiti akimisanta-yitajira. 23 Thami ankantawaki, papatojiityaa maaroni awiroka-payi, maaroni pamananta-jiitaro pasinita-tsiri ñaantsi. Ari ikyaapaaki kaari kimisanta-tsini, kaari iyomitaaitzi. ¿Airoma ikantapaaki: “¡Isinkiwintatyaa yoka!?” 24 Aajatzi ankantawaki, papatojiita awirokaiti anta pikamantantzi. Ari ikyaapaaki kaari iyomitaaitzi, kaari kimisanta-tsini. Inkimiiro maaroni pikanta-jiitziri yokaiti, irootaki inkinkithasiritan-tanajyaari, 25 iro opoñaantyari ikamanta-kota-najiro okaratzi ikinkithasiri-waita-sitari imananiki, ari intyiirowanaki impinkathata-najiri Pawa, inkanti: “Omapirotatyaa itsipa-siritami Pawa awiroka-payi aka.”

26 Iyikiiti, iroka pantayitairi aririka papatota-piintajyaa. Kantatsi impanthai-tajyaaro panthaantsi, pasini yomitaan-tatsiri, pasini kinkithataironi okaratzi ikimathata-kaajiriri Pawa, pasini iñaawai-yitairo pasiniyita-tsiri ñaantsi, intzima-yitaji owaako-ñaanitaniri. Tima okaratzi pantayitairi irootaki piwitsika-sirita-kaanta-jyaari pasini-payi. 27 Tzimatsi-rika ñaawaitan-tarori pasinita-tsiri ñaantsi, airo ishiki-pirotzi, apatziro inkanti apiti, tirika inkarati mawa. Airo yakiwaa-jiita yokapayi inkinkithati, iyaawintyaa imatantyaarori pasini. Ontzimatyii intzimi owaako-ñaanitirini. 28 Tikatsi-rika owaako-ñaanitirini, ontzimatyii imairiti tsika papatojiita. Apatziro iñaañaa-siritiri Pawa, ari onkarati. 29 Iriima kamantan-tzinkari-payi, osinitaan-tsitzi inkinkithata-kaanti apiti, tirika mawa. Iriima pasini-payi ontzimatyii inkinkisirya-kotiro kamiitha-rika okaratzi ikamantantziri. 30 Irooma intzimi-rika ikimathata-kaanajiri Pawa, ainiro-rika ikamantantzi pasini, kamiithatatsi imairitawaki inkinkithata-kaantawakita pasini. 31 Tima ti onkamiithati iñaawai-jiiti apitiro, yitawakyaaro aparoni impoña pasini. Ari onkantyaa iyotanta-jyaari maaroni, witsika-siri inkanta-yitajyaa. 32 Tzimatsi-rika matanakirori inkamantan-tzinkariti, iriitaki matironi iñaakota-nityaa inkinkithata-kaanti. 33 Aririka yakiwaa-masityaa, kaari Pawa kantakaan-tironi. Iriitaki Pawa santzikoityaa-kaanta-tsiri.

Iroñaaka nonkaman-timiro pasini okaratzi yamita-piintaari ikaratzi ikimisanta-kaitajiri aririka yapatojiityaa tsika-rika-payi: 34 Mairi okanta-piinta-jiita kooya-payi, ti osinitaantsiti añaawaiti. Apatziro onkimisantayiti, tima irootaki ikantai-takiri Ikantakaan-taitaniki. 35 Tzimatsi-rika onintziri oyotiro, osampitiri oimi anta owankoki. Ti onkamiithati oñaawaiti kooya aririka yapatotaityaa. 36 ¿Pikinkithasiri-jiitama awiroka-payi omapoka-kaanta-kirori pikinkithata-kaantziro iñaani Pawa? ¿Pikinkisiryaama awirokaiti apatziro pikarajiitzi pikimisantzin-karitzi?

37 Tzimatsi-rika anta kantatsiri “Naaka kamantan-tzinkari, antaiki-siri nokanta naaka,” ontzimatyii iyotimi yoka iriitaki Awinkathariti kantakaarori nosankinatan-tamirori iroka. 38 Tirika inkimisantayiti yokapayi, airo pikimisantziri aajatzi irirori. 39 Iyikiiti, ontzimatyii pamina-mina-pirotairo imata-kayi-tajimiro pikamantanta-yitaji. Airotzimaita pimapirotziro pintzika-tzika-yitairi ñaawaiyitzirori pasinita-tsiri ñaantsi. 40 Irooma aririka pantayitairo iroka-payi, ñaakotaniri pinkanta-wintyaaro, santzikoi-tiini pinkantyaa.

15

Yañaanta-jyaari kamayita-tsiri

1 Iyikiiti, nonintzi nonkinkithasirita-kayimiro tsika okanta-kota Kamiithari Ñaantsi okaratzi nokinkithata-kimiri, oisokiro piwanajiro pikimisantanaji. 2 Irootaki wawisaako-sirita-jimini, aikiro-rika poisokirota-nakityii-yaaro okaratzi nokinkithata-kaakimiri. ¿Ampinaasi-waitakama pikimisanta-yitanaji?

3 Iroka kowapirota-chari ikamantai-takinari naaka, irootaki nokaman-takimiri awiroka-payi, nokantzimi: Ikamawintakai Saipatzii-totaari okantakaaro akaaripiro-waitaki, imatajiro imonkarata-kaajaro okaratzi ikinkithata-koitakiri Sankinarintsi-piroriki. 4 Ipoñaa ikitaitakiri, okanta mawatatsiri kitaitiri, ipiriintai-tairi. Irojatzi ikinkithata-koitzi-takari Sankinarintsi-piroriki. 5 Ipoñaa iñaakajari Cefas, iñaakaari maaroni 12 iyomitaani. * 6 Iñaakaari aajatzi oshiki apaitziri iroñaaka “Iyikiiti,” 500 ikarajiitzi. Ainiro yañaayitzi oshiki iyiki-payi, ari makoryaa-yitaki pasini-payi. 7 Ipoñaa iñaakaari Jacobo, iñaakaari aajatzi maaroni Tyaantaariiti. † 8 Naaka owiraanta-paakarori iñaakaana, osiyawaitakaro naaka ampoita-tsinimi nontzimi. 9 Naakataki aajatzi aparoni karatana-jiriri Tyaantaariiti, yanaayitana maaroni pasini. Tityaa apantaa-jatyaaromi impaitaitina “Tyaankaari,” tima nowasankitaa-waitakiri kimisanta-najiriri Pawa, apatowinta-naariri tsika-rika-payi. 10 Iro kantacha ti aminaasi-waityaa inisironka-pirotaana Pawa, tima iriitaki kantakaa-karori Notyaankaa-ritan-taari. Naakataki antawai-pirotaa-tsiri, nanairi pasini-payi okantakaan-tziro nantasi-waitakari pairani. Ti naaka matasityaaroni apaniroini, Pawa nisironkataanari nomatan-taarori. 11 Irootaki nosankinatan-tamirori okaratzi nokinkithata-piintakiri, irojatzi ikinkithata-piintakiri aajatzi pasini Tyaankariiti. Irootaki pikimisanta-yitairi awiroka.

12 Tima nonkinkitha-yitajimiro ipiriintai-tajiri Saipatzii-totaari iwamaawitai-takari, ¿paitama pikantantari: “Airo añaayitaji ankamaki-rika?” 13 ¿Pisiyakaa-tziima ti ipiriintai-tajiri Saipatzii-totaari? 14 Ari onkantyaami, apinaa-siwaitaka naaka nokinkithataki, apinaa-siwaitaka awiroka-payi pikimisanta-jiitaki. 15 Kimiwaitaka nothaiyakami nokinkithata-kota-piintakiri Pawa, nonkantanta-piintaki: “Pawa opiriintairi Saipatzii-totaari, ari inkimitaaitajairi aroka-payi.” 16 Ari onkantyaami airo ipiriinta-yitaami kamayitain-tsiri, tira impiriintzi-taa aajatzi Saipatzii-totaari. 17 Tirikami ipiriintai-tajiri Saipatzii-totaari, pampinaa-siwaitaka awiroka-payi pikimisanta-yitai. Aikiro pinkaaripiro-yitatyiimi tikatsi pyaakota-jiminimi. 18 Aritakimi pyaapiro-waitakami ikaratzi makoryaa-yitain-tsiri, anpinaasi-waitakami yawintaa-naari Saipatzii-totaari. 19 ¡Inkanta-machiitajaimi arokaiti! Anpinaasi-waitakami awintaa-naari Saipatzii-totaari, anpinaasi-waitakami okaratzi ayaakoniintajiri, añaamintha-waita-sitaka kapichiini iroñaaka. Omapiro-waita-kayimi.

20 Iro kantacha ti ari onkantyaa. Tima ipiriintai-tajiri Saipatzii-totaari ikamawitaka. Iriitaki matakirori yitakaantaro yañaaji, ari inkanta-yitajyaari apaata ikaratzi makoryaa-yitain-tsiri. 21 Iroka okanta-kota iroka: Pairani, tzimatsi yantakiri aparoni atziri poñaakaan-takarori akaamani-yitzi maaroni. Iro kantacha iriitaki aajatzi aparoni atziri poñaakaan-taarori ampiriinta-yitaji maaroni akamayi-witaka. 22 Irootaki akaamani-yitan-taari maaroni okantakaan-tziro ashininkai-titari Adán. Iro kantacha aritaki añaayitaji maaroni okantakaan-tziro ashininka-siritaari Saipatzii-totaari. 23 Iroka tsika okanta-kota iroka: Iriitakira Saipatzii-totaari itaarori ipiriintaja. Aririka impiyaji apaata, aritaki iwiriinta-pajiri ikaratzi yasiyitaari irirori. 24 Ompoña onthonkajyaa maaroni, yapirotajiri Saipatzii-totaari ikaratzi pinkathari-waita-sita-chari, ikaratzi otzimimo-waita-sitari isintsinka. Iriitaki Saipatzii-totaari matakaa-jaironi aroka-payi yasitan-tairi Pawa, matzirori Ipinkathari-pirotzi. 25 Tima yitairon-katakaro iroñaaka Saipatzii-totaari ipinkathari-wintantzi, irojatzi apaata omonkaratan-tapaa-kyaari yiitsinampaajiri ikiisaniintani-payi. ‡ 26 Owiraantyaaroni ikiisaniintani yiitsinampaajiri irootakira “Kaamanitaantsi,” inkimita-kaantajiro atzirimi onatyii yapirotairo. 27 Tima ikinkithata-koitzi-takari Saipatzii-totaari, ikantaitaki:

Tzimatsi matakirori yiitsinampaajiri maaroni.

Iro kantacha ikaratzi ikantakoi-tziri aka “maaroni,” tira inkantai-tatyii iriitaki Pawa yiitsinampayii-tairi, iriitaki Pawa kantakaa-jyaaroni imatantai-tyaarori maaroni. 28 Aririka impinkathari-wintajiro Itomi maaroni, irijatzira Pawa pinkathari-wintaironi, tima ari ikina-kayirori Pawa impinkathari-wintan-tajyaarori maaroni tzimayita-tsiri.

29 Airomi yañaayitajimi ikaratzi kamayitain-tsiri, ¿paitama ikiwaawintan-taitariri kamaintsiri? 30 Aajatzi okimi-tzitari, airomi ipiriintai-taami, ¿paitama añaanta-piinta-karori aroka-payi ipatzima-wintha-waitaitai? 31 Iyikiiti, ¿Pithainkanama? ¿Kaarima naaka kimosiriwinta-wintsimiri nokimisanta-kaayita-jimiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari? Tima omapirota-tyiiyaa iroka, asi owairo maaroni kitaitiri inintaitzi iwamaitina. 32 Ari okimi-tzitakari aka nosaiki Efeso-ki, imaimani-waitakina katsima-waita-tsiri. Airomi apiriinta-yitaami, antsipa-yitajyaarimi irirori-payi, nonkanta-waita-sita-kyaami:

Thami anintaa-waita-wakyaa, awawaityaa, irawaiti, oimosirinka-waityaa. Aamaa-sityaa iro ankami.

33 Irootaki paamawintan-tyaari awiroka otzimi-kari pikinakaa-sitani. “Airo pitsipa-winthatari kaari-pirori, pimatziro-kari.” 34 Pinkinkithasiritajyaa kamiitha. Airo pikinasi-waita. Kimitaka tzimatsi pikarajiitzi awiroka-payi ti piyota-kotaa-jatiri Pawa. ¡Pasikiwintaan-tsiwaitaki!

35 Kimitaka tzimatsi anta kanta-siri-waita-tsiri: “¿Tsikama inkinika impiriintaji tonkitsi-poroki? ¿Tsikama onkinika iñiitairo iwatha?” 36 ¡Masontzí! Kantatsi asiyakaantiro tsika okanta okithoki pankirintsi. Tima aparoni okithoki kaari sampiikita-tsini aririka impankitaitiro, asi owiro onkara-matsiti aparoni okithoki. Airo iñiitajiro onkithoki-pirotai. 37 Iroka okithoki pipankita-piintziri apakithokiro okantawita, iro kantacha aririka oshookanaki pasini onkanta-waita-najyaa. Tima ti pimpankita-piintiro oshooki-mataki pankirintsi. § 38 Tima iriitaki Pawa shookakaa-yitzirori otzimayitantari owatha okaratzi inintziri irirori. Iriitaki nasitakaa-yitarori ishooka-kaayitziro, okaratzi tzimayita-tsiri pasiniyita-tsiri pankirintsi. 39 Akaratzi otzimayitzi awatha, ti osiya-wakaaiyaa. Thami asiyakaan-tawakiro aroka-payi atziritzi, tima anasiyita awathaki, onasiyita iwatha antami-wiri, tsimiri-payi, aajatzi simapayi. 40 Aajatzi ikimiyita inkiti-wiri ti isiyayitajai akantayita aroka-payi osaawi-wiri. Otzimi-motziri inkiti-wiri iwaniinkaro, ti onkimityaaro awaniinkaro aroka-payi. 41 Tima onasitaa iwaniinkaro ooryaatsiri, iwaniinkaro kasiri, aajatzi irasi impokiro-payi. Tzimayitatsi impokiro kaari kimiyityaarini pasini.

42 Ari ankantajyaa aroka-payi ampiriintaji-rika. Tima inkitata-piintaitziro awatha, ari ositzitziri, iro kantacha aririka ipiriintai-tajiro apaata, pasini onkanta-najyaa airo ositzitaji. 43 Aririka inkitaitiro awatha, manintaaro onatzii, iro kantacha aritaki ipiriintai-tajiro awaniinkatan-tajyaari. Ti aawyaawaita-niti iroñaaka awatha, iro kantacha aritaki iwiriintai-tajiro apaata ontziman-tajyaari osintsinka. 44 Okaratzi ikitaitziri awatha tzimawita-chara osiri. Iro kantacha aririka ipiriintai-tajiro awatha, aritaki ontzima-yitaji atasorinka. Ari inkanta-jyaari maaroni añaayitziri otzimi isiri, irootaki ayotanta-yitari tzimatsi pasini awatha tzimaatsini otasorinka. 45 Ari okanta isankinata-koitakiri itanakarori atziri, yoka Adán, ikantaitzi:

Iro itanakarori yañaanaki, ipoñaa otzimanaki isiri.

Iriima yaatapaa-kirini siyapaa-kyaarini, otzimi-motziri irirori itasorinka, iriitaki añaasirita-kaanta-tsini. 46 Ari akantayitari. Ti otzimimo-witai atasorinka owakiraini. Tima iro itanakaro otzimanaki asiri, impoña ontzima-yitaji atasorinka. 47 Tima yoka itanakarori pairani atziri, kipatsi yaitaki, iwitsika-pithai-takiri. Iriima apitita-tsiri atziri, inkitiki ipoñaakaro irirori. 48 Tima tsika ikantaka iwitsikai-takiri kipatsi-pitha yoka itakarori atziri, iriitaki osiyakari aroka-payi. Iriima inkiti-wiri-payi, iriitaki osiyakariri poñainchari inkitiki. 49 Ari ankanta-yitajyaari aajatzi aroka-payi. Tima asiyawitakari atzimayitaki yoka iwitsika-pithai-takiri kipatsi, iro kantacha aritaki asiyayita-jyaari poñainchari inkitiki. 50 Iyikiiti, iroka okanta-kota okaratzi nokantakiri: Airo okantzi isaikayitaji ipinkathari-wintantzi Pawa ikaratzi tzimayita-tsiri iwatha, iriraani, sitzita-tsini iwatha. Iriitaki saikaatsini anta inkarati kaari sitziyitaa-tsini iwatha.

51 Pinkimi nonkaman-timiro kaari iyotakoitzi pairani. Iroka: Ari impasinita-kaayitai maaroni aroka-payi. Iro kantacha airo añaayitziro maaroni aroka-payi amakoryaayiti. 52 Apaata owiraanta-paakyaaroni kitaitiri, omapoka-sitajyaa intyootai-tapaji. Apatha-kiro onkanta-paintyaa iroowaitaki amachooka-paintimi. Ari ipiriintai-tajiri kamayitain-tsiri, yañaanta-yitajyaaro wathatsi kaari sitzita-nita-tsini. Irooma maaroni aroka-payi añaayitaa-tsiri impasinita-kaayitai. 53 Okaratzi awathatari iroñaaka sitzinita-tsiri, impasinita-kayi-tairo airo ositziwaitantaja. Akaratzi akaamani-waita-nitzi iroñaaka aritaki impasinita-kaayitai, añaanita-tsiri ankanta-yitajyaa. 54 Aririka omonkaratakyaa apaata iroka, ari omonkarata-jyaari okaratzi isiyakaa-wintai-takiro “Kaamanitaantsi,” osiyaarimi atziri, ikantaitaki:

Yoka ipaitai-takiri “Oitsinapantaaniri,” yapirotajiro ipaitai-tziri “Kaamanitaantsi.”

55 ¡Kaamanitaantsí! ¿Kantatsima piitsinampaantaji iroñaaka?

¡Kaamanitaantsí! ¿Tzimatsima iroñaaka pithoyini?

56 Okaratzi siyakaa-winta-chari aka othoyini, irootaki kaari-pirotaantsi. Irootaki Ikantakaan-taitsiri oyotakairi tzimatsira akinakaa-sitani. 57 Iro kantacha nopaasoonkitziri Pawa, tima iriitaki matakayirori aroka-payi aitsinampaan-taarori, ityaanta-kainiri Jesús Saipatzii-totaari yiitsinampaan-taarori “Kaamanitaantsi.”

58 Iyikiiti, ontzimatyii piriipirota-piinta-yitaji, pantawaita-piintainiri Awinkathariti. Tima piyoyitaji awiroka ti paminaa-siwaityaa, iriitaki Awinkathariti matakayi-mirori.

16

Kiriiki ityaantai-tziniriri ikaratzi ikimisanta-kayi-tairi

1 Iroñaaka nonkinkithata-kotiri apiyotziri kiriiki antyaanki-niriri kimisantzin-kariiti. Nonkaman-timiro awirokaiti okaratzi nokanta-yitakiriri Galacia-satzi. * 2 Aririka papatota-piinta-jiityaa, ontzimatyii pookayiti kapichiini tzimi-motzimiri. Airo nopomirintziiwintan-tapaakaro naaka, aririka nariita-kyaami pinampiki. † 3 Aririka nariita-kyaami kantatsi piyosiiti aanakirini kiriiki anta Aapatyaawiniki yaanakiro aajatzi nosankinari-payi. 4 Awiroka-rika nintatsini noyaata-nakiri naaka, aritaki nontsipata-nakyaari.

Ikinkithasiritari yantiri Pablo

5 Airo nariitzitami, nitapaintyaaro nojati Macedonia-ki, impoña nowiraanta-paakyaaro pinampiki. 6 Aririka nariita-kyaami, aamaa-sityaa osamani nosaiki-mota-nakimi, kimitaka ari nonkyaarontsita-kotiri anta. Impoña pintyaankajina tsika-rika nonintziro nojataji. 7 Tira noninti naaka nariita-paintyaami kapichiini. Nonintatzii osamani nosaiki-mowaita-paintimi, iriirika Awinkathariti sinitinaroni. 8 Irojatzira nosaikaki naka aka Efeso-ki, irojatzi ariitan-takyaari kitaitiri yoimosirinkai-tziro Awiitaantsi. 9 Iro nokantantari tima ainirotatsi aka oshiki nantana-jiniriri Awinkathariti, kamiitha okanta noñaakiro. Tima tzimatsi aajatzi oshiki maimani-winthata-kinari.

10 Aririka yariita-kyaami Timoteo, paakamiithata-wakiri, tima irijatzi antawaita-jiniriri Awinkathariti, ari isiyana naaka. 11 Ti onkamiithati intzimayiti pinampiki maninta-waitirini. Iro kamiithatatsi paapatyaa-wakyaari, irojatzi impiyan-tajyaari nosaiki naaka. Tima oyaawintyaa nowakiri impiyi intsipata-kyaari pasini-payi iyikiiti.

12 Iriima iyiki Apolos, nokantakiri intsipata-nakyaari ikaratzi nontyaanka-jimiri awiroka-payi. Iro kantacha ti ininti ijati irirori. Añaawakiro aririka imatakiro apaata.

owiraantarori withataantsi

13 Paamawintyaa awiroka-payi, poisokirotyaaro pikimisanta-nakiri, sirampari pinkanta-nakyaa, pisintsi-siriyiti. 14 Aririka pantzi-mota-wakai-yaaro ompaityaa-rika, pitakotani pinkanta-wakaa-najyaa,

15 Iyikiiti, piyojiitziri awiroka-payi saika-pankotziriri Estéfanas, iriitaki itanakarori ikimisanta-yitanaki pinampiki Acaya-ki. Ikamaita-naaro iriroriiti yantawai-winta-najiri kimisantzin-kariiti. 16 Nosintsi-thatimi awiroka-payi pinkimisantairi irirori-payi, pinkimita-kotyaari ikaratzi yantawai-jiitzi, akowinta-naarori. 17 Oshiki nokitzimo-siritaki noñaakiro yariitakana Estéfanas, itsipata-paakari Fortunato aajatzi Acaico. Iriitaki owakowinta-paakimiri awiroka-payi ti onkantatyii pariijiityaa aka, 18 pitapi-siritan-tyaanari. Iriitaki otapi-sirita-paakamiri aajatzi awiroka-payi anta. Pimpinkatha-yitawakiri.

19 Iwithayitami apatowinta-piinta-kariri Pawa maaroni nampitsi aka Asia-ki. Iwithatzitami Aquila aajatzi Priscila. Ari ikimi-tzita-kamiri ikaratzi apatowinta-piinta-kariri Pawa iwankoki. 20 Iwithatzitami pasini iyiki. Itako pinkantyaa piwithata-wakai-yitajyaa. ‡

21 Iroka nosankinata-jaantani nakoki naaka, nowithatami. Naakataki Pablo. 22 Iwasankitaaitairi kaari itakota-jyaarini Awinkathariti. Impiyi-tzitaiyaa sintsiini Awinkathariti. 23 ¡Onkamintha inisironka-yitaimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari! 24 Notakotami maaroni awirokaiti, iriitaki Saipatzii-totaari Jesús matakayi-naroni. ¡Omapirowí!

* 1:2 awintaariri = wairontsi

† 1:22 pishininka-payi = griego = kaari Judá-iti

* 3:22 Cefas = Pedro

* 4:15 oshiki = ikaratzi 10,000.

* 6:1 kimisantzin-karita-tsini, awiroka = kitisiriri

† 6:11 pawintaa-piintaari = wairontsi

* 7:5 Kamaari = Mishatantaniri = Satanás

* 9:5 Cefas = Pedro

† 9:7 ipira = cabra

* 10:10 Coré

* 11:3 ijiwaritari = iitoitari

* 14:19 kapichiini = 5 ñaantsitaa-niki; noñaawai-piro-taiti = noñaawaiti 10,000 ñaantsi

* 15:5 Cefas = Pedro.

† 15:7 Jacobo = Santiago, iririntzi Jesús.

‡ 15:25 yiitsinampaajiri = makoryaakitzi-taantsi

§ 15:37 pankirintsi = trigo

* 16:1 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

† 16:2 papatota-piinta-jiityaa = itapiintarori kitaitiri = domingo

‡ 16:20 piwithata-wakai-yitajyaa = thoporotaantsi

2 CORINTO-SATZI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

APITITA-TSIRI ISANKINATZINIRI PABLO CORINTO-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo osankinatzi-mirori iroka, Intyaankaa-riti Jesús Saipatzii-totaari nonatzii, irootaki inintakaa-kinari Pawa. Ari nokaratziri iyiki Timoteo nosankinatzimiro. Awiroka-yitakira nosankinatziniri pikaratzi papatowintaari Pawa anta nampitsiki Corinto, irijatzira nosankina-yitziniri kimisantzin-kariiti saikatsiri nampitsiki-payi anta Acaya-ki. * 2 Onkamintha inisironka-yitaimi Asitairi Pawa, kamiitha isaikakaa-yitaimi, ari inkimitzi-tyaamiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

Ikimaatsi-yitakari Pablo

3 Thami awisiryaawinta-jyaari Pawa, iririntari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Iriitakira Asitairi, nisironkataniri. Iriitaki Pawa, oimosirinkan-taniri inatzii. 4 Aririka ontzimi pomirintsitzi-mowaitaini, iriira Pawa oimosirinkaini, amatantyaarori aroka aimosirinka-yityaari pasini-payi opomirintsitzi-moyitari. Irojatzira amatajiri arokaiti okaratzi yantzi-mota-kayiri Pawa. 5 Irojatzira matachani, aririka añaayitiro ankimaatsi-piro-waityaa ikimita-paintziro Saipatzii-totaari, aritaki añiitakyaaro aajatzi yoimosirinka-piro-yitai. 6 Aritaki okantakari, irootakira nokimaatsi-waitan-takari naaka, iro noyotan-tyaarori tsika nonkantyaa noimosirinka-yityaami awirokaiti, pawisako-siri-yitan-tajyaari. Irootakira yoimosirinkan-taita-kanari aajatzi naaka, noyotan-tyaarori tsika nonkantiro noimosirinka-yitajyaami awirokaiti aririka piñaayitajiro okaratzi nokimaatsi-waitakari naaka. 7 Irootaki noyota-jaantan-takari aritaki yoimosirinkai-tajyaami awirokaiti ikimitai-takinara naaka, aririka pimatanajiro pinkimaatsi-waityaa nokimitaa-kirora naaka.

8 Iyikiiti, nonintzi piyoyitajiro okaratzi pomirintsitzi-moyita-kanari naaka nosaikanta-paintari nampitsiki-payi anta Asia-ki. Oshiki iwatsinaa-waitai-takina noñaa-jaantaki ari nonkamakimi. 9 Nokinkithasirita-kotaro iroñaaka tzimatsira opaita isinitan-takanarori Pawa noñaakiro nokamima-witaka, ari onkantyaa noyopirotan-tyaari nawintaa-sirita-jyaari irirori, ti onkamiithati nawintaa-siwaityaa naaka. 10 Iro kantacha imatakiro iwawisaa-kotaana nonkamimi, aikiro ijatakaa-tyiiro. Awintaa-siri nowakiri aikirora inkimpoyaa-winta-tyiina apaata. 11 Ari pinkanta-yitana-jyaari aajatzi awirokaiti pinkaarataina naaka, pamanairi Pawa inkimpoyaa-wintan-tyaanari. Iro impaasoonkitan-tajyaariri Pawa inkarati kimakoyita-jinani imatakiro Pawa ikimpoyaa-wintaana.

Yariitatari Pablo Corinto-satzi

12 Noyotzi naaka notampatzikatzi-motantaki tsika-rika nosaiki-moyitantaki. Iriira Pawa yotatsi tikatsi namatawiti, tikatsi nompasiki-winta-waityaari. Tsika nokanta noyomitaa-yitakimi awirokaiti, ti noñaawinta-paintiro ikimita-kaanta-witari osaawi-satzi yotanitaantsi onatzii, apatziro noñaawinta-piintakiro tsika ikanta Pawa ikawinthaantzi. 13 Tima onkaratzi nosankina-yitakimiri tikatsi nomanapithatimi, tikatsi pomirintsi-waita-chani inkimathaitiro. Onkamintha pikimathata-piintairo okaratzi nosankina-yitzimiri. 14 Kimitaka pikimatha-yitakina kapichiini, aritaki pintharowinta-jyaana apaata impiyaji-rika Awinkathariti Jesús. Ari nonkimitzi-tyaari aajatzi naaka, tharowinta nonkanta-winta-jyaami awirokaiti apaata.

15 Irootaki noiwinthatan-takarori napiitajiro nariityaami anta, iro pinkimo-siri-tziitan-tyaari nariita-jyaamira. 16 Ari nokowawitakari nariita-nakyaamimi nojatan-tyaarimi Macedonia-ki, ipoñaa napiita-najiromi aririka nompiyaji-rikami. Ari onkantyaami pamitakotan-tawajyaa-narimi pintyaankajina iipatsitiki Judá-iti. 17 Iro kantacha noipithokakiro nokinkithasiri-witakari nantirimi. ¿Piñaa-jaantakima awirokaiti oshiki namatawita-piintakimi? ¿Pikinkithasiritama noñaawaita-siwaitaka noninta-kaani-kiini, nokanta-piintaki “¡Ari! Nariita-kyaami?” ¿Piñaa-jaantzima noyowitakaro airo nomatziro nariityaami? 18 Tima ti inthaiya-nityaa Pawa, iyotzi irirori ti nonthaiya-waityaa naaka nokantzira “¡Ari!” 19 Ari ikantakari aajatzi Itomi, Jesús Saipatzii-totaari, nitapaakari noñaawinta-kota-paakimiri notsipatan-takariri Silvano ipoñaa Timoteo. Tima ti inkanta-niti irirori Jesús Saipatzii-totaari “¡Ari!” iyotaki-rika airo yantziro ompaityaa-rika. Tima onkaratzi yanta-piintakiri Jesús Saipatzii-totaari okimiwaitakaro iriimi Pawa kanta-piinta-tsini “¡Ari!” 20 Iriitakira Jesús Saipatzii-totaari oyotakaa-jaanta-yitairi ari omonkaratajyaa okaratzi ikasiya-kaantakiri Pawa. Irootaki ankantan-tayita-jyaari arokaiti awintaa-siri-yitaari “¡Ariwí!” Irootaki awisiryaawintan-tajyaariri Pawa. 21 Okimiwaitakaro iri Pawa owichaa-kaayita-kairiri Saipatzii-totaari, iriitaki oyosiiyitairi okimiwaitakaro isaipatzii-toyitaimi, 22 okimiwaitakaro impotho-yitatyiimi yasiyitaira. Tima añiirora ityaanka-kairi Tasorinkantsi inampi-siritantai, ari ayotziri omapiro Pawa ithotyiiro okaratzi ikasiyakaa-kayiri.

23 Omapirotatyaa, iyotzi Pawa ti namatawitimi nokantzimira iroñaaka: Iro kantakaan-tzirori kaari nariitantami Corinto-ki, ari onkantyaa airo nokisawai-tanta-paakami. 24 Tira nonkantatyii naaka ompiratamiri pinkimisantan-tyaanari. Tima oisokiro pikanta-winta-nakaro okaratzi pikimisanta-najiri. Iro kantacha kantatsira antsipata-wakaa-jiityaa antawai-jiiti pintharowintan-tajyaari.

2

1 Iroka nokinkithasiritakari: Airora napiitajiro nariita-jyaami, iroorika owasirita-kaawaityaamini nariityaami. 2 Aririkami nowasirita-kaawaityaami anta, ¿Ninkama kimosiriwinta-sirita-kaiyaanani naaka? 3 Irootaki notyaantan-takamiri pairani nosankinari, ti noninti nojata-sitimi piwasirita-kaanta-waityaanari. Awiroka-wijiitaka tharowinta-sirita-kainani. Irootaki nokanta-siri-witan-takari: “Airora nojatzita, nonkima-kota-wajiriita tzimatsi-rika tharowinta-sirita-kaiyaanani. Ari onkantyaa nonkimo-sirita-kaanta-tyiiyaariri aajatzi iriroriiti.” 4 Notyaanka-kimirora pairani nosankinari, nowasiri-waita-tyaara nosankinata-kimiro. Tira iro notyaankan-takamirori nonkantzi-moniinta-kaantyaamiri. Noninta-witatyaa piyoti oshiki notako-piro-taikami.

Ipyaakotziri Pablo kantzimo-niinta-kaaniri

5 Nonintzi iroñaaka nonkinkithata-kotiri atziri owasirita-kaawaita-kanari. Tira naaka inkantzi-moniinta-kaawaityaa, kimitaka maaroni awirokaiti ikantzi-moniinta-kaayitakami. (Nokantan-tarori “kimitaka,” tima ti noninti nowanaa-piro-waitiro.) 6 Tima tzimatsi oshiki pikarajiitaki awirokaiti, pimatakiri pimisitowajiri. Iro kantacha aritapaaki piwashaantiri. 7 Pimpyaakotairi iroñaaka, poimosirinka-jyaari, ayimawaitziri = kari iwasirinka. 8 Nokowako-jiitzimi pinkantairi yoka atziri: “Notakotaami.” 9 Pairani, nitakari nosankinatakimi nokantakimi: “Piwasankitairi.” Noñaanta-tyaamira noñaantyaamiri omapiro-rika pikimisantana. 10 Iro kantacha inintzi Saipatzii-totaari pimpyaakotairi yoka atziri. Irootakira nantajiri naaka tima irootaki kamiithatzi-mota-jimini maaroni awiroka. Itzimi-rika pimpyaakotajiri awirokaiti, aritaki nompyaakotantaji aajatzi naaka. 11 Irootakira antayitairi airo yiitsinampaantajai Mishatantaniri. Tima ayojiitzironi okaratzi inintziri yantiri Mishatantaniri.

Kantzimo-siritariri Pablo nampitsiki Troas

12 Chapinki, ariitakana naaka nampitsiki Troas nojatan-takari nokinkithata-kaantziro Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Saipatzii-totaari. Arira noñaataikiro nokimisanta-kaanta-taiki ikantakaakaro Awinkathariti. 13 Iro kantacha okantzi-motakana anta ti noñaapaakiri iyiki Tito. Irootaki nawisan-tanakari Macedonia-ki.

Iriitaki Saipatzii-totaari oitsinampaa-kaantan-taniri

14 Iro kantacha onkanta-wityaa tsika-rika ankinayiti, kantatsi ampaasoonkitajiri Pawa. Tima okimiwaitakaro oyaampoiritaa-tyiirimi Saipatzii-totaari, ipiyaaro irirori nampitsiki yiitsinampaantaki iwayirita. Asiyako-yitatyaaro aajatzi oiwarain-kata kasankari maaroni nampitsiki. Arira ankanta-yityaari aroka ajayiti tsika-rika-payi ankaman-tayitajiri atziri tsika ikanta-kota Saipatzii-totaari. 15 Akimiwaitakaro kasankari itaajiri Saipatzii-totaari inimota-kaantyaariri Pawa. Iroka kasankainkari kantatsi inkimai-nkayitairo inkarati awisako-siri-yitaa-tsini, aajatzi inkarati pyaasiwaitaa-chani. 16 Tima tzimayitatsi, okimitzi-motari iroka kasankainkari owamaantaniro onatzii. Iriima pasini-payi okimitzi-motakari kasankainkari iro owañaa-siritairini. ¿Tzimatsima kamiitha-sirita-tsiri isiyakaa-wintai-tziri iroka kasankainkari? 17 Kaarira yokaiti kinkithata-siwaitarori iñaani Pawa inintzi yaantasi-waityaaro kiriiki. Iriitaikira yokaiti mapirota-najirori ikinkitha-ryaantzitzi. Irootaki nomatanajiri naaka. Iri Pawa otyaanka-kinari nonkinkithata-kaanti, nantawaita-jiniri Saipatzii-totaari tsika itzimi nowichaajari, iriitaki Pawa ñaanari nantayitajiro.

3

Antawai-wintzirori owakirari ikasiyakaa-wakaitari

1 ¿Pikinkithasiritama nokimosiriwinta-waitatyaa naaka? ¿Nosiya-kota-tyaarima amayitzi-mirori isankinari, ikantzi: “Paakamiithata-wakina?” ¿Nosiya-kota-tyaarima nintzirori pisankinatiniri sankinarintsi, yaayi-tzimaityaaro tsika ikinayitzi? 2 awirokaiti kimiwaita-jaanta-karori sankinarintsi yaakamiithatan-taitari, irootaki isankina-siritan-taita-kanari naaka. Tima aririka iñaayitajimi atziri-payi tsika pikanta-yitanaja, arira iyoyitairori okaratzi nantzimo-yitakimiri, okimiwaita-nakaro iñaanata-tyiiromi okaratzi isankinata-koita-kinari. 3 Ari añiirori awirokataki osiyawaita-karori sankinarintsi isankinata-jaantakiri Saipatzii-totaari. Iro kantacha tira nonkinkithata-kota-tziiro sankinarintsi koñaata-tsiri, kimitarori aririka isankinaitiro mapikota, nokinkithata-tziiro ipasini-sirita-kaayita-jimira Itasorinka Pawa Añaanita-tsiri.

4 Nokinkithatan-tarori iroka, tima iriitaki Saipatzii-totaari kantakaarori awintaan-taariri Pawa onkantyaa ayotantyaari iroopirori onatzii iroka. 5 Tira aroka aawyaa-sityaaroni apaniroini, iriitaki Pawa matakaa-yitairori. 6 Iriitakira Pawa matakaa-kinarori nonkinkithata-kotajiro owakirari ikasiya-kaantaitani. Iroka owakirari ikasiya-kaantaitani kaari-machiini sankinarintsi kimityaaroni paisatori ikantakaan-taitsiri kaamanita-kaanta-tsiri. Iriitaki kanta-kota-chari Tasorinkantsi añaasirita-kaanta-tsiri.

7 Pairani isankinatan-taita-karori Ikantakaan-taitani mapikotaki, okoñaata-paintzi iwaniinkaro Pawa, ipoñaa opyaanaka. Ikanta iñaakiro nowaisatzitini Moisés, siparyaa-poro ikantanaka, ti onkantaa-jati yamina-porotajiri Israel-iiti. Iro kantachari iroka sankinarintsi oshiki okaamanita-kaantaki, otzimimo-witakaro owaniinkaro. 8 Irooma okaratzi yantayitajiri Tasorinkantsi iroñaaka, irootaki waniinka-pirota-taita-chari. 9 Tima owaniinka okantawitaka okaratzi owasankitaa-kaantain-tsiri, iroora mapirotaitironi owaniinkatyaa tampatzika-sirita-kaanta-tsiri. 10 Iroka waniinka-pirota-chari iroñaaka anaapiro-taitziro tzimawita-chari pairani owaniinkaro. 11 Tima ari okarata-paaki waniinka-witapain-chari. Irooma waniinka-pirotaa-chani irootaki asi owajironi iroñaaka.

12 Tima tzimataiki iroñaaka wintha-sirita-kaajyaanari, tonta-siri nonkanta-najyaa nonkinkithata-kaantaji. 13 Ti nonkimi-wityaari nowaisatzitini Moisés ipasika-porotaka airo iñaantari Israel-iiti, tima pyaaja isiparyaa-poro-witaka. 14 Tima kisosiri ikantajiitaka pairani Israel-iiti, irojatzi ikantayitari ikaratzi icharini-yitaari. Tima aririka inkimiro iñaanaitiro paisatori ikasiya-kaantaitani, airo ikimathatziro kimiwaitaka impasikai-tatyii-nirimi ikinkithasiritani, apatziro inkanta-kaajyaaro Saipatzii-totaari ikimathata-kaayitajiri osiyawaita-jyaaromi impasikaryaa-kotaa-tyiiniri ikinkithasiritani. 15 Tzimayitatsi iroñaaka, aririka inkimiro iñaanaitiro isankinari nowaisatzitini Moisés, pasika-siri ikantayitaka. 16 Irooma intzimi-rika piyasirita-sitairini Awinkathariti, aritaki impasika-ryaako-siritajyaa. 17 Ikantakoi-tziri aka “Awinkathariti” iriitakira Tasorinkantsi, saikasi-waitakan-taachari. 18 Irooma arokaiti awintaa-siritaarira Saipatzii-totaari, asiyayita-naari Awinkathariti. Tima onkimiwaita-jyaaro aminaatyiirimi Awinkathariti yoorinta-matsitaka asiro-taki. Tima amina-porota-kotajiri asiro-takiki, tira ankimityaari kamantan-tzinkarini Moisés ipasika-poro-waitaka pairani irirori. Irooma apaata aririka añaapirotairo iwaniinkaro, aripaitira ankimita-jyaari irirori. Iriitakira matakayironi Awinkathariti, Tasorinkantsi.

4

1 Iriitaki Pawa nisironkataanari nantawaitan-taanariri irirori. Irootaki kaari okantzimo-waitantana. 2 Nowashaantajiro pasikita-kaawaiti-nanimi, tima ti nomanakaawaityaaro noyomitaanti namatawitan-tantyaari, tima ti nonthaiya-kowaityaaro iñaani Pawa. Okaratzi noñaawinta-najiri iriipirori onatzii, irootaki iñaantarori Pawa kamiitha okantzi-moyitari atziri okaratzi nokinkithata-kaanta-yitajiri. 3 Tzimatsi-rika kaari kimathatironi tsika okanta-kota Kamiithari Ñaantsi nokinkithata-kotziri, tira naaka omana-pitha-waitirini, tzimatsi kantakaarori kaari ikimathatantaro okimiwaitakaro impasika-pithatai-tatyiirimi ikinkithasiritani, iriitakira pyaawaita-sitaa-chani. 4 Osiyawaitakaro imawityaakita-tyiimi yokaiti kisosiriri. Iriitaki Kamaari ipaitai-tziri “iwawani osaawi-satzi,” mawityaakita-kaakiriri, irootaki kaari ikimathatantaro Kamiithari Ñaantsi. Kimiwaitaka ti iñaayita-jiromi kitainkari siyakaa-winta-chari iwaniinkaro Saipatzii-totaari, osiya-jaanta-kariri Pawa. 5 Iriitakira Jesús Saipatzii-totaari nokinkithata-kotajiri, nokantzira: “Awinkathariti inatzii.” Tira naaka ñaawinta-waita-chani. Apatziro-machiini iwakina naaka Jesús pimpira-waityaana awirokaiti. 6 Ikantaki Pawa: “Onkitainkatai tsitinikiri.” Irootaki siyakaa-wintacha ikitainka-siritaana naaka, irootaki nonkitaitita-kotan-tajyaariri aajatzi pasini-payi noyotakaa-yitajirira Pawa, onkimitzi-motan-tajyaariri iriroriiti iñaajatyiiromi iwaniinkaro Pawa osiparyaaki iporoki Saipatzii-totaari.

Awintaa-siri ankanta-yitajyaa

7 Okimiwaitakaro iwapithaan-taityaaromi pinapirota-chari kowitzi. Iriira siyakaa-winta-chari Pawa ipasankyaa-yitairo itasorinka awathaki, iro awatha osiyakaa-wintakari kowitzi. Irootaki yantantarori iñaantyaarori iriitaki otzimimo-pirotziri itasorinka, tima ti ontzimi-motai arokaiti. 8 Tima oshiki nokimaatsi-waiwitaka, titzimaita nowasiri-niinta-waita. Notharo-kyaawaiwita, titzimaita ayimawaitina. 9 Imaimani-waitai-takina, titzimaita yookaitina. Iwatsinaa-waitai-takina, titzimaita impyaakaa-sitai-tyaana. 10 Oshiki iwamai-matai-takina ikimita-kaita-kanari pairani Jesús, aritaki iñiitairori yañaantari Jesús. 11 Iroka kanta-kota-chari, oshiki noñaa-piinta-witakaro nonkama-wintiromi nokinkithata-kotakiri Jesús, arika iñaayita-jinari atziri, iyoyitaji tsika ikanta Jesús yañaakaantzi irirori. 12 Irootaki nokami-matan-takari naaka, pañaa-siritan-tajyaari awirokaiti.

13 Irootaki nomatajiri naaka okaratzi isankinata-kotai-takiri pairani, ikantaitzi:

Nokimisantanaji naaka, irootaki noñaawaitantari.

Irootakira nomatanajiri naaka, nokimisantanaji, irootaki noñaawaitantari. 14 Tima noyotzi naaka iwañaajiri Pawa yoka Awinkathariti Jesús, aritaki iwañaajina aajatzi naaka, intsipata-kaajyaanari Jesús, ari pintsipa-yitajyaana aajatzi awirokaiti. 15 Nomatan-tarori nokinkitha-yitaji naaka irootaki panintaa-waitan-tajyaari awirokaiti. Tima aikiro-rika pishiki-pirota-nakitzii awirokaiti inisironka-yitaari Pawa, ari ishiki-pirotai paasoonkita-piintairini, wisiryaa-wintan-tajyaarini aajatzi.

16 Irootaki kaari okantzimo-niinta-waitantana naaka, okantawitaka iwamaima-waitai-takina. kimosiri nokanta-piintanaja. 17 Okaratzi nokimaatsi-waitaka iroñaaka kapichiini onatzii, airo okanta-jita-tyaani. Irootaki noñaanta-jyaarori apaata antaroiti waniinkata-chari kaari thonka-nita-chani. Iro anaajironi okaratzi nokimaatsi-waiwitakari, airo okantaa-jatai nomonkaratan-tajyaaro ompaityaa-rika. 18 Tima noñasampyaatyaaro naaka kaari iñiitzi iroñaaka, airotzimaita othonka-nitaja iroka. Ti onkowa-pirota-jaantajyaa okaratzi koñaayita-tsiri kaari kisonita-tsini.

5

1 Onkanta-wityaa yapirotaitiro awanko aka kipatsiki, iro kantacha ayotzi tzimatsi pasini awanko kaari thonka-nita-chani anta inkitiki, tima iriitaki Pawa owitsika-kirori, kaarira atziri witsikironi. 2 Ari okimitzitari aajatzi awatha iroñaaka, oshiki okimaatsita-kaawaitakai. Anintataiki ontzimi-motai pasini awatha añaanta-jyaari inkitiki. 3 Aritaki onkanta-jyaari apaata, iroka asiri iroñaaka aritaki ontzimaji owakirari awatha. 4 Ainirora añaanta-yitaro awathaka iroñaaka, akawinthaa-waita akimaatsi-waita. Iro kantacha ti anintaa-jati ampyaasi-waitajyaa. Anintataita-tziira ontzimi-moyitai pasini awatha, anintajiro asi owairo añaaniyitaji. Irootaki impoyiita-jyaaroni iroka añaantari kaari kisota-nita-tsini. 5 Iriitaki Pawa matakaa-yitaironi tsika ankanta-yitajyaa. Tima añaakiro ityaanta-kairi Tasorinkantsi inampi-siri-yitantai, ari ayotziri omapiro imonkaratajiro Pawa okaratzi ikasiya-kaayita-kairi.

6 Irootakira sintsi-sirita-kairi. Tima ayojiiti ainiro añaayitzi awathaki, tikiraata antsipata-jaanta-jyaariita Awinkathariti. 7 Awintaa-siri awiri ainiro añiika, okantawitaka ti añaawityaari. 8 Tima nokantaki sintsi-siri akantaka, anintayitaki ooka-yitiro awatha, antsipatan-tajyaariri Awinkathariti. 9 Aninta-piintakiro antayitiro okaratzi onimotairiri irirori, itanakyaaro iroñaaka, ari onkimi-tzita-jyaari apaata arika antsipata-jaanta-jyaari. 10 Tima maaroni arokaiti, aritaki ankatziyi-motajiri apaata tsika isaikaji irirori yaminako-yitairi maaroni, ikaratzi antayita-kirori kaari-pirori ainiro yañaawita, iriitakira iwasankitaa-yitajiri. Yaminako-yitairi aajatzi ikaratzi antayita-kirori kamiithari, iriitakira inkimita-kaanta-yitajiri impinayitaa-tyiirimi.

Amatakaa-yitairi pasini yaripirota-jyaari Pawa

11 Nokinkithata-kaanta-piintzira naaka, ari nokinakairori iñaantai-tyaarori omapiro nopinkathatajiri Pawa. Iyotziro irirori, onkawintha piyojiitiro aajatzi awirokaiti. 12 ¿Pikinkithasiritama notharowinta-waitatyaa napii-piitan-tarori? Tira ari onkantyaa. Nonintatzii piyoti tsika nokantajari naaka, ari onkantyaa piyotan-tyaarori awiroka tsika pinkantiri pakayitiri kamiitha ikaratzi kimosiriwinta-waita-chari anta, kantawaita-sita-chari: “Kamiithari nonatzii naaka,” titzimaita inintaa-jati inkamiitha-siri-jiiti. 13 ¿Nokimitzi-mota-tyaamirima sinki-winta-waita-chari nokantan-tayitamiri? Tikatsira ompaityaa, tima nako-pirowinta-naatyaari Pawa. Irooma nokimitzi-motami-rika atziri tikatsita-tsiri kamiitha, noninta-tziira nanintaa-sirita-kaayityaami nokanta-yitan-tamiri. 14 Irootakira nantanta-yitarori iroka-payi itakotaanara Saipatzii-totaari. Tima ikamawintaira maaroni arokaiti, okimiwaitakaro maaroni ankamayitakimi arokaiti aajatzi. 15 Iroka opoñaantari ikamawintan-tairi maaroni arokaiti, añaaji aajatzi, inintatziira antapiinta-yitajiniri okaratzi inintziri irirori, airo antasiwaitaro okaratzi aniwita-siwaitari arokaiti.

16 Irootaki airo okantzi-mowaitantari atziri tsika ikanta iñiitziri iwathaki. Tima omapirota-tyiiyaa otzimi-motakiri iwatha Saipatzii-totaari isaiki-motanta-paintairi. Iro kantacha ti añaatzimaita-jyaaro iroñaaka. 17 Irootaki nokantan-tamiri, ikaratzi owichaa-sirita-naariri Saipatzii-totaari, owakira-siri ikantanaja, ti inkimita-najyaa tsika ikantawitara pairani, tima othonka owakiratzi-mota-najiri maaroni. 18 Iriitakira Pawa matakaan-tzirori maaroni iroka-payi. Irijatzi kantakaa-karori aripirotan-taariri irirori okantakaan-tziro yantzimo-yitajiri Saipatzii-totaari. Ikantayitaji iroñaaka arokaiti irojatzira antayitairi, amatakaa-yitajiri aajatzi pasini-payi yaripiro-yitajyaari Pawa. 19 Iroota-jaantakira ityaankan-takariri Pawa aka kipatsiki yoka Saipatzii-totaari, ari ikina-kayiro yaripirotan-taariri osaawi-satziiti, airo iwasankitaa-wintan-taari iyaari-pironka. Irootaki ityaankan-tayita-kairi aajatzi arokaiti ankinkithata-kaayitajiri atziri-payi yaripiro-yitajyaari Pawa. 20 Irootaki nomatanajiri naaka, ityaankai-takina nonkinkithata-kotajiri Saipatzii-totaari. Osiyawaitakaro iriita-jaantakimi Pawa apiiyapiitakaa-piinta-kinarori, nokantzi: “Paripirota-jyaari Pawa. Irootaki inintajiri Saipatzii-totaari.” 21 Tira yanta-nitiro Saipatzii-totaari kaari-pirori. Iro kantacha ikimaatsita-kaawaitakari Pawa okimiwaitakaro yantaki-tyiiromi kaari-pirori. Arira ikinakaa-kirori Saipatzii-totaari, itampatzika-siri-yitan-tairi, ikimita-kaayitaira tzika ikanta irirori.

6

1 Arira akaratzi antawaita-jiniri Pawa, nosintsi-thatzimi airo pimaninta-waitziro ikawinthaa-jimira Pawa, aminaasi-waita-kari. 2 Iroka ikantakiri irirori:

Noyotakira kamiitha onkantyaa, aripaiti nokimakimiro pikowa-kotanari.

Omonkara-paitita-paakara “Kitaitiri Awisakotaantsi,” nonisironkata-jyaami.

Irootaki apiipaititaa-chari iroñaaka, iroka “Kitaitiri Awisakotaantsi.”

3 Tira nonintiro intzimi impaityaa nontzika-tzika-waitiri yawisako-siritai, airo ithainka-mawaitan-taitanaro nantawaitani. 4 nonintatzii noñaakan-tajiro kamiitha impiratani Pawa nonatzii, tima oisokiro nonkantyaa aririka awishi-motina ompaiyityaa-rika: inkimaatsita-kaawitai-tyaana, impomirintsita-kaawitai-tyaana, iwasankitaa-witai-tina, 5 impasawitai-tina, yasitako-waiwitai-tina, iwatsinaa-waiwitai-tina, nantawai-piro-witakyaa, ayimawai-witakyaana nowochokini, ayimawai-witakyaana notashi. 6 Tima kitisiri nonkantajyaa, oyotani nonkantajyaa, aakamiitha nonkantantaji, nisironkantaniri nonkantantaji, nampi-siri iwajina Tasorinkantsi, otako-pirotani nonkantantaji. 7 Noñaawaita-piintajiro iriipirori, intasonka-winta-kaantajina Pawa. Nanta-piintajiro tampatzika-sirita-kainani, nonkimita-kaanta-nakiro nowayirita-jyaami, notzikaa-winta, nokisako-winta aajatzi. 8 Tzimayitatsi atziri thainka-waitanari, iro kantacha tzimayitatsi pasini pinkathatanari. Tzimayitatsi atziri kawiyawaitanari, iro kantacha tzimayitatsi pasini kimosiriwinta-waitanari. Okantawita noñaawaita-piinta-witaro iroopirori, ipaita-piintaitana “thaiyawaari”. 9 Omawitakyaa airo itzimawita kaari ñaayitinani naaka, tzima-tzimaitacha pasini oyopiro-yitanari. Nonkami-mawitakyaa, ainiro-tzimaita nañai. Iwasankitaa-witai-takyaana, tikira-tzimaita iwamaitana. 10 Owasiri nonkanta-witakyaa, aikiro nonkimosiriwinta-tyiiyaa. Nonkowityaa-niinta-waiwitakyaa naaka, iro kantacha nanintaa-kaayita-jyaari pasini-payi. Tikatsi tzimimo-wityaanani naaka, iro kantacha nanintaa-yitaaro kowapirota-jaanta-chari.

11 Corinto-satziiti, nokanta-pirota-tziimiro iroka-payi, tikatsi nomanitzi-motimiri. 12 Tikira-rika awintaa-wakaiyata, awirokara kanta-sitarori, tira naaka. 13 Intsityaa paakamiithatajina naaka nonkimitaimira awiroka, tikatsi nomanitzi-motimi. (Nokantzimiro iroka, kimiwaitakara iriimi iintsi noñaanati.)

Osiyayitaaro iroomi itasorintsi-pankoti Pawa Añaanita-tsiri

14 Airo piwichaa-jaanta-naari kaari kimisanta-tsini. ¿Kantatsima kamiitha-siriri yaapatyii-yaari yantawaiti kaari-piro-siriri? ¿Kantatsima aajatzi ontsitiniti tsika okitainkatzi? 15 ¿Kantatsima Saipatzii-totaari yaka-kotiniri inintziri Kamaari? ¿Kantatsima kimisantzinkari intsipatyaari kaari kimisanta-tsini yasityaaro tsika-rika ompaityaa? * 16 ¿Kantatsima ankimita-kaantiro itasorintsi-pankoti Pawa tsika ipinkathatai-tziri osiyakaa-rontsi? Tima ankarati akimisantzin-kariyitaji arokaiti akimiyitaa-tyaaro arokami tasorintsi-panko tsika inampitaro Pawa Añaanita-tsiri. Tima iroka ikantaki Pawa:

Ari nonampi-siritan-tajyaari, nontsipata-jyaari naniiyitaji.

Naakataki inkimita-kaantaji Iwawani,

Iriitaki nasiyita-jyaari Naaka.

17 Irootaki ikantantari aajatzi Awinkathariti:

Pintainariyaari pasini-satzi atziri, airo pitsipa-minthatari yokaiti.

Airo panta-piintairo nopinka-kayimiri.

Tima naapatyaa-yitajyaami,

18 Pinkimita-kaantajina naakami opiri,

Nonkimita-kaantajimi naaka awirokami notomi, awirokami nosinto.

Arira ikantziri Awinkathariti, Sintsi-pirori.

7

1 Notakotaní, tima tzimatsi ikasiya-kaakairi Pawa, ontzimatyii awashaantajiro maaroni kaari-pirori okaratzi antayitziri, okaratzi apampitha-siri-yitari aajatzi. Ontzimatyii añaakan-tajiro apinkathatziri Pawa, ankiti-siritaji.

Ikimo-siritaki Pablo iwashaantairo Corinto-satzi kaari-pirori

2 Paakamiithataina naaka. Tima ti nonkantzi-moniinta-kaawaityaami awirokaiti, ti nokaaripirota-kaanta-waitimi, ti notainkasiritimi aajatzi. 3 Ti iro nokantan-tamirori iroka nokamantakota-tziimi. Thami napiita-wajimiro nokantzi-takamiri: “Notako-pirotaimi.” Irootakira nonkanta-piintimiri ainiro añaayitzika iroñaaka, ari nonkimitzi-tajyaarori aajatzi ankamayitairika. 4 Oshiki nawintaakami awirokaiti. Notharowintakami. Aririka nonkinkithasirita-koyityaami, pitharowinta-sirita-kaana, kimosiri nokanta, okantawitaka oshiki imaimani-witai-takana aka.

5 Tima nariitakara Macedonia-ki, ti onkanti nomakoryaa-paaki, tima oshiki pomirintsitzi-mota-kanari. Tzimatsi oshiki ñaana-mintha-waita-sita-kanari, irootaki kantzimo-siri-waita-kanari. 6 Iro kantacha yoimosirinka-piintari Pawa ikaratzi okantzimo-niinta-waitari, ari ikimi-tzita-kanari naaka, tima yariita-kaakari Tito aka tzika nosaiki. 7 Oshiki notharowinta-siritanaka noñaawakiri. Iro notharowinta-pirotan-tanakari ikamanta-paakina tsika pikanta-jiita awirokaiti. Ikantapaakina: “Yaakamiithata-wakina Corinto-satziiti, inintajiitaki iñiimi, oshiki okatsitzimo-siritakiri okaratzi yantzi-mota-kimiri, antaroiti itakoyitaami.” Arira ikantapaanari, irootakira oimosirinka-pirota-kinari. 8 Pairani, nitanta-karori notyaantzimi nosankinari, noyowitaka owasirita-kaawaityaami okaratzi nokanta-yitakimiri. Okanta nokanta-siri-witanaka: “Airo notyaankaa-jatzi-nirimi.” Iro kantacha noyotzi iroñaaka kapichiini piwasiri-waiwita-painta awirokaiti. 9 Irootaki nokimo-siri-wintan-tarori iroñaaka notyaanka-kimirora. Tira nonkantatyii iro nokimo-siri-wintziri nowasirita-kaawaitakami. Iro nokimo-siri-wintziri piwashaanta-yitajirora kaari-pirori. Ari pikanta pinimota-kaantaariri awirokaiti Pawa, piitsinampaa-yitakiro piwasiritani, tira nowaaripiro-waitimi naaka. 10 Tima aririka iwasirita-kaantyaa Pawa, inintatziira iwashaanta-kaantairo kaari-pirori, iro yawisako-siritan-taityaari. Irootaki airo okantzimo-siri-waitantai iwasiritakai-rika Pawa. Irooma aririka iwasirita-kaanta-waityaa osaawi-satziiti, aritaki iñiitakiro inkama-siritaiti. 11 Omatantari iwasirita-kaayitakami Pawa, ari pipampi-thasiryaa-naari kamiitha, pimatakiro pikisako-wintaana. Katsima-siri pikantanaka aajatzi, tharowa-siri pikanta piñiiro opaita-rika awisatsinimi, pitako-pirotaana, pimatakiro pimisitowakiri kantakaan-tzirori. Ari piñaakan-tzirori kitisiri pikanta-yitanaja. 12 Tira apatziro nosankinatiro nonkantimi: “Pimisitowiri atziri kaaripirotain-tsiri,” ti iro nosankinatan-tyaamirori pinkisa-kowintan-tyaaro notainkasiritakiri. Iro nosankinatan-tamirori pairani onkantyaa iyotakaan-tyaamiri Pawa tsika pinkantyaa piñaa-sintsi-winta-jyaana naaka.

13 Irootaki notharowinta-siritan-tanakari. Oshiki onkitzimo-sirita-kaakina aajatzi nokimawakira paakamiithata-wakiri Tito, piwawisaa-kiniri okantzimo-siri-waitakari irirori. 14 Tima nokaman-tzitakari naaka Tito tsika pikanta-jiita awirokaiti, nokantakiri: “Kamiitha inajiitatzii Corinto-satziiti.” Tira piwaañaan-tyaanaro okaratzi pantayitakiri, tima omapirota-tyaa okaratzi nokantzi-takariri Tito. Ari okantzi-takari okaratzi nokanta-yitakimiri awiroka. 15 Itako-piro-yitaamira Tito iroñaaka, aririka isirita-koyityaami tsika pikanta-jiitaka paakamiithata-wakiri, pikimisanta-wakiri, pimpinkathata-wakiri. 16 Antaroiti nokimo-siritzitaka naaka kantatsira nawintaa-piro-yitajyaami iroñaaka.

8

Kiriiki impasitai-tyaariri kimisantzin-kariiti

1 Iyikiiti, nonintzi piyotako-jiitiri ikaratzi apatowintaariri Pawa aka Macedonia-ki, ikawinthaa-yitairi. 2 Okantawita iñaayiwitakaro oshiki pomirintsitzi-mowaitakariri, kimosiri ikantajiita. Okantawitaka ikowityaa-waitzi, oshiki kiriiki ipasitan-takari. 3 Inintakaa-nikiini ipasitantaka irirori, ipantayitaki okaratzi yaawyaa-yitziri, yanaantaki ipasitan-tayita. 4 Ikantakina naaka: “Thami ampasiyityaari kiriiki pasini kimisantzin-kariiti, ikaratzi kowityaa-waita-tsiri.” * 5 Imapirota-tziiro okaratzi yantakiri anaanakiro nokinkithasirita-kowita-kariri. Iriitakira yakowinta-naari Awinkathariti, ari ikimitaa-kinari aajatzi naakaiti. Tima irootaki inintakaa-kiriri Pawa. 6 Irootaki nosintsi-thatan-takariri Tito impiyanaji anta ipintha-sirita-kaantyaamiri pimayitairo awirokaiti. Iriitakira tsipata-paakamiri anta pitanta-nakarori pipasitan-tayitaka. 7 Awirokaiti anaanta-yitanaa-tsiri pantayita-nakiro oshiki opaiyita-rika. Kamiitha pikimisanta-yitanaji, kamiitha pikinkithata-kaanta-yitanaji, kamiitha piyoyitanaji, kimosiriwintha pikantayita, antaroiti pitakotakana. Nonintzi iroñaaka panaayitanti pimpasitan-tayitajyaa.

8 Airo nosintsiwintzimi pimayitan-tyaarori. Apatziro nonkinkithata-koyitimiri tsika ikantayitaka aka ipintha-yitaja inisironkatantyaa. Ari okantzimaitari oshiki onkamiitha-waitimi piñaakan-tiromi pitako-pirotan-tayita. 9 Kamiitha-waitaki pimayitairomi yanta-paintziri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, inisironka-pirotanta-painta irirori. Otzimimo-witari pairani maaroni, ikimiwaitakari ashaaranta-pirotaniri, iro kantacha ikimita-kota-paintari kowityaa-waitaniri. Iroora ikowityaa-waitanta-paintari panintaa-waitan-tajyaari awiroka onkimiwaita-jyaaromi pashaaranta-jyaami inkitiki.

10 Iroka okaratzi nokinkithasiritari naaka: Irootaki kamiithatatsi pinthotyiiro okaratzi pitanakari. Awirokaiti itanakarori awisanain-tsiri osarintsi pikinkithasiritaka pimpasitan-tayityaa. Pimatakiro pitanakaro. 11 Intsityaa pithotyiiro. Pinkimita-kaantairo owakira pitharowinta-jiita-nakaranki pitanta-nakarori. Intsityaa pinthotyaan-tyaaro okaratzi tzimi-motzimiri. 12 Tira ininta-jaantai Pawa anaakairo ampasitan-tyaaro okaratzi tzimi-mota-kairi. Apatziro ampasitan-tajyaaro okaratzi aawyiiri. Aritaki onimotakiri Pawa. 13 Tira nonkowa-kota-tyiimi pimpasitantyaa yanintaa-waitan-tyaari pipasitakari, iro ompoñaan-tyaari pinkowityaa-waitanaki awirokaiti okantakaan-tziro pipasitantaka. 14 iro kamiithatatsi, pimpasityaari okowityii-mowaitari iroñaaka otzimimo-yitzimira awiroka, ompoña impasitai-tyaami awiroka apaata aririka onkowityii-mowaityaami. Ari onkantyaa pimonkarata-wakaan-tyaari. 15 Okimiwaitakaro okaratzi isankinata-kotzi-taitakari pairani, ikantaitzi:

Ti yaparawaitiro aintsiri oshiki,

ti onkowityii-motyaari aintsiri kapichiini.

16 Nopaasoonkitziri Pawa, tima iriitaki kantakaa-karori itakotan-tamiri Tito, ari isiyakana naaka notakotamira. 17 Tima nokantakiri: “Tito, pimpiyanaji Corinto-ki.” Tima pinthatzi-tawaitaka. Iro ijati iroñaaka. 18 Iriira intsipata-nakyaa Tito pasini iyiki. Kamiitha kinkitha-ryaantzi inatzii. Ipinkathaitziri pasini kimisantzin-kariiti tsika-rika-payi, ikimayita-kirira ikinkithata-kotairo Kamiithari Ñaantsi. 19 Irijatzira oyosiita-kiriri aka kimisantzin-kariiti, iwakiri intsipata-nakyaana apaata naanakiniri kiriiki pasini kimisantzin-kariiti kowityaa-waita-tsiri. Irootakira ñaakantironi omapirotatyaa atakoyitakari, iro ompoñaan-tyaari iwisiryaawintari Pawa. 20 Ari onkantyaa airo iñaawinta-kowaitai-tantana aririka nontsiparyaa-yitakiri kiriiki ipasi-pirotan-taitari. 21 Tima nonintatzii onkamiithatzi-motiri atziri okaratzi nantayitiri, ari onkimitzi-motyaariri aajatzi Pawa.

22 Nontyaankimiri aajatzi pasini iyiki intsipa-yitana-kyaari. Iriitaki namina-piintakiri, ipintha-pirotakaro yamitakotanti. Nokaman-takiri tsika pikanta-jiitaka awirokaiti, irootaki ipintha-pirotan-tanakari yamitako-yitimi, tima yawintaa-pirotani iwayita-nakimi. 23 Yoka Tito, notsipa-minthari inatzii, iriitaki notsipata-piintaka nantawai-wintakimi. Iriima pasini apitika iyiki intsipata-nakyaari, ityaankani inatzii kimisantzin-kariiti saikayita-tsiri aka, iwisiryaawintari Saipatzii-totaari. 24 Ontzima-tyiira paakamiithata-wakiri aririka yariitakyaa anta. Iro iyotantyaari iyikiiti kimisanta-tsiri anta omapirotatyaa okaratzi nokinkithata-kota-kimiri awirokaiti.

9

1 Noyotzi naaka ti onkowa-jaantyaa nosankinata-kotimiri piiriikiti inkarati pintyaanki-niriri kimisantzin-kariiti. * 2 Tima noyotaki ayimata-piintakimi awirokaiti pantiro. Aritaki nokaman-takiri iyiki-payi nampitarori aka Macedonia-ki, nokantakiri: “Ikowitzi-taikara iyikiiti nampiyitarori anta Acaya-ki impasitan-tayityaa chapinki awisanain-tsiri osarintsi.” Nokinkithata-kota-kimira awirokaiti nopinthata-kaayita-nakari aajatzi iriroriiti. † 3 Iro kantacha nontyaanki-tyaamiri iyikiiti onkantyaa inkamantzi-tantyaamiri, iriitaki itapaakyaaroni ikoyaayitiri kiriiki. Tima ti noninti aminaasi-waityaa okaratzi noñaawinta-kimiri awirokaiti aka. 4 Tima nonintatzii sintsiinira nariita-nakyaami aririka nawisanaki anta pisaika-jiitzira. Kimitaka ari iyaakanakina aparoni-payi Macedonia-satzi. Aririka noñaapaakiro tikira-wintha pikoyaayiti kiriiki, oshikira nompasiki-winta-waityaa, tima aritaki nokamanta-kotzi-takami aka. Ari pinkimitzi-takyaari aajatzi awirokaiti pimpasiki-winta-waityaa. 5 Irootakira nontyaanki-tantyaa-miriri yoka iyikiiti, iriitaki itapaakyaaroni yariityaami anta tikira-wintha nojatiita naaka. Iriijitaki ikoyaa-kota-paaki-mirini kiriiki ikaratzi pikasiya-kaantakiri awirokaiti. Owitsika pinkantakiri maaroni kiriiki aririka nariita-paakyaa. Ari onkantyaa airo nosintsi-winta-tapaakami pantayitiro.

6 Apatzirora pinkinkithasiritiro iroka:

Ikaratzi pankita-tsiri kapichiini, kapichiini yawiiti.

Iriima ikaratzi panki-pirotain-tsiri, oshiki yawiitiri.

7 Maaroni awirokaiti ontzimatyii pimpasitan-tayitajyaa okaratzi pinintziri. Airo pisintsiwintan-tawaitzi impasitan-taityaa oshiki tirika inintaiti, ari onkantyaa airo okatsitzimo-siri-waitantari ipasitan-takara. Tima inkarati kimosiri-winta-pirotzirori okaratzi ipasitantari, iriijitakira itakotari Pawa. 8 Iriitaki Pawa shikyaa-pirota-jimironi okaratzi kowityii-mowaitamiri. Aritaki otzimaraantaki onkarati pimpasitan-tawaityaari kamiitha-piroini awiroka. 9 Okimiwaitakaro okaratzi kinkithata-kota-chari Osankinaritsi-piroriki, ikantaitzi:

Okaratzi tzimi-motziriri Pawa, irootaki yantitaa-niriri ikaratzi kowityaa-niinta-waita-tsiri.

Tima tampatzika-siri inatzi irirori, irasi iwiro.

10 Iriitaki Pawa kithokita-kairori okaratzi pankiyita-chari, irijatzi shookakairori, ari okanta yawiitan-taitarori okaratzi iwayitaitari. Arira inkanta-yitajimiri aajatzi awirokaiti impayita-jimiro kowityii-motamiri, ari onkantyaa ontzimi-motan-tajyaamiri pimpasi-yitajyaariri pasini-payi, tampatzika-siri pinkantyaa. 11 Irootaki impapirotan-tyaamiri Pawa pimpasitanta-piintan-tyaari awiroka. Ari onkantyaa impaasoonkitan-tyaariri Pawa ikaratzi aayitzirori apasitan-tayitari. 12 Ari okantari, okaratzi pipasitan-tayitari tira apatziro pinisironkatakiri kimisantzin-kariiti ikaratzi kowityaa-waita-tsiri, iro ompoñaan-taari impaasoonki-pirotairi iriroriiti Pawa. 13 Aririka iñiitakiro okaratzi pipasiyita-kariri aajatzi pikimitzi-yitakari pasini-payi, oshikira iwisiryaawintanakiri Pawa. Tima iñaayitiro tira apatziro piñaawaita-siyita, pikantzi: “Nokimisantajiri Saipatzii-totaari nokima-kota-jirora Kamiithari Ñaantsi.” Tima iñaayitiro aajatzi pantayitairo oñaakan-tzirori omapiro pikimisanta-yitanaji. 14 Irootaki intako-piro-waitan-tajyaamiri, oshiki yamanako-wintaimi, okantakaaro ikaminthaa-pirotaimira Pawa. 15 Ari ankimitzi-tanajyaari aajatzi arokaiti ampaasoonkita-najiri Pawa, tima inisironkatzi-taikai aroka, iro mapirota-pirotaitzirori okamiithatzi, airo okantzi athotyaajiro ankinkithata-kotajiro.

10

Ikinkithata-kotziro Pablo okaratzi yantayitziri

1 Naaka Pablo, tzimatsi nokowa-kotzimiri. Tsinampa-siri nonkantyaa airo nokatzimawaitzi, nonkimita-kotyaari Saipatzii-totaari. Tima noyotzi tzimatsi ikantakoi-takina, ikantaitzi: “Yoka Pablo tsinampa-siri inatzii isaiki-mota-piintai, irooma isaikira intaina katsima ikanta.” 2 Nokowa-kotzimi, airo pijatakairo piwatsimaa-waitina. Ari onkantyaa airo nomishakowinta-waitan-tapaakami aririka nariita-paakyaami. Tima noyotaiki ari nonkanta-yitapaakiri ikaratzi saikimo-yitakimiri anta kantayitain-tsiri: “Yantayita-sitaro Pablo okaratzi inintziri yanintaa-waityaari irirori, ari ikimita-kotari tsika ikanta pasini atziri-payi.” 3 Omapiro-witatyaa ari nokimitari pasini atziri, iro kantacha yoka itzimi nomaimanitziri, tira onkimityaaro nomaimanitziri atziri. 4 Tima aririka nomaimanitanti naaka, tira nairikiro manamintotsi okaratzi imanatanta-piinta-yitari atziri-payi, itasorinka Pawa nomaimanitanta naaka. Ari okanta noitsinampaa-yitan-tariri ikaratzi iripirotakairiri noisaniintani. 5 Ari okanta noitsinampaan-tariri naaka maimani-waitaniri, noitsinampaa-yitajiri kimosiriwinta-waitaniri tzika-tzikatan-tatsiri kaari iyotakoi-tantari Pawa. Nokimita-kaantaaro nairikaa-tyiiromi nokinkithasirita-siwai-yitari, nosintsitaa-tyiiyaami nonkimisantajiri Saipatzii-totaari. 6 Aririka nonkima-kowintajimi awirokaiti pipiya-sitaari pikimisantairi Saipatzii-totaari, aripaitira nowitsikyaa nowasankitairi inkarati piyatha-yitachani.

7 Paamaiyaa iwapyii-mowaitami = kari. Tima tzimayitatsi pikarajiitzi anta kantayita-tsiri: “Yasitana naaka Saipatzii-totaari.” ¿Isiyakaan-tzima ti yasitzi-tyaana aajatzi naaka? Iroorika ikinkithasiri-yitakari, ikinakaa-sitakaro, tima naaka yasipirota-taika Saipatzii-totaari. 8 Aamaa-sityaa ari pinkanta-yitanaki awirokaiti: “Yitanakaro iroñaaka Pablo ikimosiriwinta-waitaro okaratzi ikinkithata-koyitziri.” Tira nompasiki-wintiro okaratzi inkantaitiri, tima iriitaki Awinkathariti oyosiita-kinari nowitsika-sirita-kaantan-tyaari, ti iyosiitina nokaaripiro-siri-waitanti. 9 Irootaki kaari nonintanta onkimitzi-motyaami okaratzi nosankinata-kimiri, noninta-tziira nomintharowa-waitimi. 10 Aamaa-sityaa tzimatsi kantatsini: “Tima intyaanka-piintajiro Pablo isankinari, oshiki isintsi-thata-piintakai, ikinkithata-piintayita-kayiro pomirintsitzi-motairi antayitiro. Iro kantacha aririka isaikimo-yitai aka, kimiwaitaka ti isintsita-niti. Tima inkantara ikinkitha-yitaki manintaari inatsi.” 11 Iroka nakayitiri ikaratzi kantayita-tsiri, nokantziri: “Tsika nokanta nosankina-yitakimi, ari nokantzitari aajatzi nosaiki-moyitakimi.”

12 Tira naapatyii-yaari naaka pitsipatari pisaika-jiitzi anta kimosiri-waita-chari. Ti iyotaa-jiiti irirori. Tzimayitatsi monkarata-wakaa-piinta-chari, isiyakaantzi yanaa-wakaan-tayitaro okaratzi kamiithatzi-mowaita-siyitariri iriroriiti. 13 Irooma naaka tira nokimosiriwinta-siwaityaaro nomonkaratajiro kamiithatzi-mowaita-sitanari naaka, apatzirora nokinkithata-kotajiro nomonkaratakiro ikantakinari Pawa nantiniri. Iroka inintakiri nantiniri, ontzimatyii nowirairo nantawaitiniri anta tsika pisaika-jiitzi awirokaiti. 14 Irootaki noñaa-sintsita-kowintan-tamiri iroñaaka awirokaiti, ti nanaa-kayiro okaratzi ikantakinari Pawa. Tima naakataki itakarori noñaawinta-kimiro Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Saipatzii-totaari. 15 Irootaki kaari nokimitantari ikaratzi kimosiriwinta-siwaitarori imonkaratani, tzima-witacha pasini itzimi itataita-nakarori imonkaratakiro. Iro kantacha aikiro-rika pantaiki-sirita-nakitzii, airo nosintsiwinta-waita-naami awirokaiti, 16 kantatsi nojayiti pasiniki nampitsi nonkinkithata-kaantajiro Kamiithari Ñaantsi. Irootaki nomatiri, airo nokinanaki tsika-rika yitayitakaro ikinkithata-kaantzi pasini atziri, nokimosiriwinta-waitaro = kari imonkaratani pasini. 17 Ti onkamiithati inkimosiriwinta-siwaitaityaa apaniroini. Iro kamiithatatsiri ankimosiriwinta-jyaaro yantayitziri Awinkathariti. 18 Tima tikatsi ompaita-matsityaa ankimosiriwinta-waityaa apaniroini ankimosiriwinta-waityaa. Iro kowapirota-chari inkimosiriwinta-piro-yitai Awinkathariti.

11

1 Nonintzi pinkisa-sita-wakyaaro okaratzi nosankinatzimiri aka, onkanta-witakyaa onkimitzi-motyaami yantziri aparoni masontzi. Nonintzi aikiro pijatatyii piñaana-yitiro. 2 Oshiki naamaa-kotakami awirokaiti, iriira Pawa kantakaa-kanarori. Tima naakataki itakaro nokinkithata-kaakimi okanta yasiyitan-taamiri Saipatzii-totaari. Nokimita-kaanta-waitaami awirokami nosinto, tzimatsi nokasiya-kaakamiri pintsipatyaari, aamakoki nowapiinta-najimi airo pikaaripiro-waitanta irojatzi paawakaanta-pirota-kyaari. Iriitakira siyakaa-winta-chari Saipatzii-totaari, tsika itzimi kimitakariri iriimi paayitairimi apaata. 3 Tima nontharowa-kaatyaami intzimi amatawitimini, inkimita-kota-kyaari maranki amatawita-kirori pairani Eva. Aritaki yoitzinampaakimi, iwashaanta-kayimiro pawintaajari Saipatzii-totaari, pikinata-naari. 4 Kimitaka awirokaiti ti pishinta-sityaaro pakayitiri pasini kinkithata-koti-mirini Jesús, ari pakakiri onkanta-wityaa inasita-paakyaaro okaratzi nokinkithata-kota-kimiri naaka Jesús, okaratzi nokinkithata-kota-kimiro Kamiithari Ñaantsi aajatzi Tasorinkantsi. 5 ¿Pisiyakaan-tzima yanaako-yitana naaka ityaankaari-pirotzi yokaiti? 6 Aamaa-sityaa ti nonkinkithati kamiithaini naaka, iro kantacha oyotani nokanta. Irootaki piñaakoyita-piinta-kinari.

7 ¿Nokinakaa-sita-karoma pairani ti nonkowa-kotimi kiriiki owakira nokaman-tapaa-kimiro Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Pawa? Tsinampa-siri nokanta nantawai-wintakimi noyomitaan-tayita-kamirori, ti nonkowa-kowaitimi. Ari okanta ikimita-kaantai-taamiri iroñaaka iriipirori pinayitzi. 8 Okanta nokinkithata-kaapaakimi pairani, iriira pasini-satzi kimisantzin-kariiti opayita-kinari kiriiki nañaantari. Okimiwaitakaro nonkosita-tyiirimi iriroriiti okanta nantawai-wintan-takamiri awirokaiti. 9 Pairani ainiro nosaiki-moyitzimi, oshiki nokowityaa-niinta-waitaki. Titzimaita noñaaji pimpina ompaityaa nañaantyaari. kamintha yariijiitaka iyikiiti poñaayita-chari Macedonia-ki, iriira opayita-paakinari. Ari okanta kaari noñaantaro pimpayitina kiriiki awirokaiti. Ari nonkanta-piinta-tyiiro airo nokamitzimi. 10 Antaroiti nokimo-siri-wintakiro tira nonkowa-koyitimi, ari nonkanta-piinta-tyiiro maaroni nampitsi okaratzi saikatsiri Acaya-ki. Iyotziro Saipatzii-totaari iroopiro nokantaki. 11 ¿Piñaa-jaantzima awirokaiti iro nokantan-tarori ti nontakotyaami? Iyotzi Pawa oshiki nintakotakami.

12 Aikiro nojatakaa-tyiiro ari onkantyaa yokaiti kinkithata-kaamiri pikomosiriwinta-waitakari awirokaiti, airo ikantanta: “Ari nosiyari Pablo.” 13 Yokapayi kinkithata-kaasi-waita-kamiri kaari Tyaankaariiti, amatawitsinkari inayitatzii, apaniroini ikimita-kaanta-waitaka iriirikami ityaankani Saipatzii-totaari. 14 Tikatsira ompaityaa yathawaan-tairi yoka. Tima imatzityaaro Mishatantaniri isiya-kotari isiparyii Maninkari onkantyaa yamatawitan-tyaari. 15 Irootakira airo imapokan-tawaitai ikaratzi antawai-yitzi-niriri Mishatantaniri, irojatzira imatzitari irirori. Inkimita-kaanta-waityaa yantawaitatzii onkantyaa inkamiitha-sirita-kaanta-jyaariri atziri-payi. Iro kantacha aritaki iwasankitaa-wintai-tajiri okaratzi yantayitziri.

Ikimaatsi-waitaka Pablo Ityaankaa-ritzira

16 Intsityaa napiita-wakiro nonkantimi, onkamintha airo nokimitzi-motamiri masontzi. Aririka nokantakari piñaakina, pisinita-wakina nokimosiriwinta-wakyaa kapichiini. 17 Okaratzi noñaawaitziri iroñaaka, tira onkimita-jaantyaaro tsika onkantyaami iñaawaitiri Awinkathariti. Nokimita-kota-tyaari aparoni masontzi ikimosiriwinta-siwaita. 18 Arira ikanta-piintaka pasini atziri-payi, ari nonkantyaari naaka aajatzi. 19 Pikimita-kaanta-waitaka awirokaiti yotaniri pinayitatzii, ¿paitama pinintan-tajiitari pinkimisanta-yitairi masontzi? 20 Iroota-jaantaki pantayitakiri awirokaiti, pikimisanta-piintakiri ikaratzi kimitakaan-tawaita-kamiri impiratani, aapitha-waiyitzi-mirori tzimi-motzimiri, yakathawinta-waita-kimiri, kimosiriwinta-waita-chari, pasaporo-waitzimiri. 21 ¿Piñaa-jaantzima ti naawyaa-siri-waita-niti naaka nomatan-tyaarori osiyakarori iroka? ¿Kantatsima nompasiki-wintiro tira nomataitiro? Airo. Iro kantacha aritaki nomataikiro naaka osiyaaroni okaratzi yantawi-jiitakari iriroriiti, nokimosiriwinta-waityaa, onkanta-witakyaa nonkimi-witakyaari masontzi.

22 Iroorika ikimosiriwinta-waitaka iñaawaitziro iñaani Heber-iiti, aajatzira naaka. Iroorika ikimosiriwinta-waitaka ishininkai-titari awaisatzitini Israel, aajatzira naaka. Iroorika inkimosiriwinta-waitaka icharini-titari awaisatzitini Abraham, aajatzira naaka. 23 Iroorika inkimosiriwinta-waitaka yantawai-yitainiri Saipatzii-totaari, aajatzira naaka. (Omapirotatyaa nokimitakari naaka iñaawaitzi masontzi.) Iro kantacha nonkimosiriwintakaro nanaajiri yokaiti nantawaitzi, nanaajiri aajatzi yasitako-waitai-takina, ipasawaitai-takina, iwamaima-waitai-takina. 24 Tima noñaakiro okaratzi 5 yapiitana ipasawaitana noshininka-payi anta yapatota-piintaita. * 25 Mawa okaratzi iposawaitai-takina. Aparoni okaratzi ishimyaaitakina. Mawa okaratzi nopitamonka-kotaka. Aparoni tsitiniri nosaika-kotaki niyankyaaki inkaari, ari nokitaitita-kotakiri. 26 Oshiki nariitan-tayitaka. Nokinayitaki okowiinkatzi nijaa. Nokini-motakiri ipiyota kosintziiti. Inintayitaki noshininka-payi iyaaripiro-waitinami, aajatzi ikimitakari kaari noshininkata. Nokowiinkata-kowaitaki nampitsiitiki aajatzi otzisi-masiki. Nokowiinkata-kotaki inkaariki. Oshiki nopomirintsi-waitakari paitasi-waita-chari “iyiki,” kaari-tzimaita. 27 Oshiki nantawaitaki, ayimawai-witakina nomakori. Ayimawitakina nowochoki, notashi, nomiri, noyatsinkari. Tashiniinta nokanta-piintaka. Nosapoka-miriki-waitaka. 28 Tzimatsi oshiki awishimo-yitakinari. Iro kantzimo-pirota-kanari isaikayitaji kamiitha ikaratzi kimisanta-yitaa-tsiri tsika-rika-payi. 29 Tzimatsi-rika mantsiyatain-tsini, nokimita-kaantaro naakami mantsiyatain-tsini. Tzimatsi-rika inkaaripirota-kayi-takiri, oshiki nonkisako-winta-waityaari. 30 Ari okanta nokimosiriwinta-waita naaka, nokinkithata-kotakiro tsika nokantaka kaari naawyaa-siri-waitanta. 31 Tzimatsi yotatsiri ti namatawitanti, iriitakira Pawa, Asitariri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. ¡Akimosiriwinta inkanta-piintaitiri! 32 Tima pairani nosaikanta-paintari Ontyaamairiniki, yaamaako-winta-kaantakiro ijiwata-kaani Aretas maaroni nampitsi, airo nositowanta, ari onkantyaa yaakaan-tantyaa-narimi. 33 Iro kantacha ititakina kantziriki nokarajiitziri, iwayiita-kotakina intakironta nampitsi, ari okanta nosiyan-taari.

12

Kimiwaita-karori ochiikantzimi kitoochii

1 Tira onkamiithati nonkimosiriwinta-waityaa. Iro kantacha aikiro noñaawinta-tyiiro noñaawyatakari, okaratzi iñaakakinari Awinkathariti. 2 Noyota-kotziri yoka atziri yasitaari Saipatzii-totaari. Tzima-kotaki 14 osarintsi yoka atziri yaitairi inkitiki, ijapirotatzii ojinokita-jaantzi inkiti. Kimitaka ijasirin-katatzii, ti noyopirotzi-maityiiyaa. Tirika, ijatatzii-rika koñaaroini iwathaki, ti noyopirotiro. * 3 Iri Pawa yotatsiri ijasirin-katatzii-rika, ijatatzii-rika koñaaroini iwathaki. Intsityaa nitapanaatyaaro nonkinkithata-kotiri yoka atziri. 4 Yaitairi anta inkimo-siritapaji. Ari ikimayitairori tsika-rika opaiyitari kaari kantaa-jata-tsini inkinkithata-koitiro. 5 Ariwitaka inkimosiriwintyaaromi yoka atziri okaratzi iñaakiri. Iro kantacha airo nonkimosiriwinta-waita. Apatziro nonkinkithata-kotakiro tsika nokantaka kaari naawyaa-waitanta. 6 Arimi nonkimosiriwinta-kyaaromi okaratzi noñaayitakiro, airomi nomasontzi-siri-waitzimi. Aritaki noñaawai-yitakiromi iroopirori. Iro kantacha ti noninti inkimosiriwinta-siwaita-piintai-tyaana. Apatziro impinkatha-wintai-tinaro okaratzi nantayitakiri, okaratzi ikimakoi-takinari. 7 Okaratzi noñaawyatakari owaniinka okantaka, iyotzi Pawa aritaki nonkimosiriwinta-waita-kyaami. Irootaki isinitan-takanari nonkimaatsi-waityaa onkantyaa airo nonkimosiriwintan-tawaita. Okaratzi nokimaatsi-waita-piintaka osiyawaitakaro ochikawaita-tyiinami kitoochii. Iriitaki Mishatantaniri kimaatsita-kaawai-witakanari. 8 Mawa okaratzi nokowako-witakari Awinkathariti yookakaa-wintina ikimaatsitakaa-piintaitana. 9 Ikantakina irirori: “Tima nokawinthaakimi, tikatsira kowityii-mowaityaamini. Kantataitatsi noñaakanta-pirotajiro nosintsinka atziriki kaari aawyaawaita-tsini.” Ikanta nokimawakiro, kimosiri nokantanaka, nowinthata-nakaro nokamantanta-yitajiro ti naawyaa-waita-niti, tima ari onkantyaa aawyaakaan-tajinari isintsinka Saipatzii-totaari. 10 Irootaki nokimo-siritan-takari naaka okantawitaka ti naawyaa-waita-niwityaa, ikawiya-waitaitana, nokimaatsi-waitaka, iwatsinaa-waitaitana, opomirintsitzi-mowaitana, oshiki noñaayitakiri nantawaitziniri Saipatzii-totaari. Noyopaititajiro ti naawyaa-waita-niti apaniroini, ari noñaatai-tzirori imatakaa-tyaanaro naawyaa-siri-waita-nitaji.

11 Kimitaka masontzi nonaki noñiirora nonkimosiriwinta-waitaka. Iro kantacha awiroka kantakaa-karori nomatan-takarori. Iro kamiitha-witacha pinkinkithata-koyita-jinami kamiitha. Okantawitaka ti niriipiroti naaka, ti yanaako-tzimaityaana yokaiti paitasi-waita-chari “Iriipirori Tyaankaariiti.” 12 Tima nosaiki-motakimi pairani awirokaiti, noñaaka-kimiro omapiro naaka Notyaankaa-ritzi. Oshiki namatsin-kawintakami. Oshiki notasonka-wintantaki, piñaayitajiro kaari piñaa-piinta-jiitzi, okiryaantzi pikanta-winta-jiitakaro. 13 ¿paitama pikinkithasiri-waitantari iroñaaka nomaninta-waita-tziimi? ¿Tima naakamiithatimi nokimitajiri pasini-payi kimisantzin-kariiti? ¿Irooma kantakaan-tarori ti noñaajiro ompaityaa pimpasityaanari? Tzimatsi-rika nokinakaa-sitakari, pimpyaakotinaro.

Ikinkithata-kotziro Pablo mawatatsini yariitantyaa

14 Nokinkithasiritaka iroñaaka napiitajiro nojati noñiimi, irootaki mawatatsini nariityaami. Airo nayiri inkarati pimpinatinari. Kaari piiriikiti noninti nasityaari, awiroka-payi noninta-pirotaki nasityaami. ¿Kantatsima aparoni iinchaa-niki impinako-wintiro inintziri asitariri? Tira, iriitaki asitaariri pinakowintziriri iirintsiti. 15 Irootaki nantiri naaka, onkimiwaita-jyaaro naakami asitamiri. Aritaki nomatakiro nosinita-kowintatyaami. Oshiki notakotakami. ¿paitama kaari pitakotantana naaka?

16 Kimitaka tzimayitatsi awirokaiti kantatsiri: “Aama ti inintako-yitai Pablo arokaiti, oshiki iyotzi, ari ikina-kayiro yamatawi-waitan-takairi.” 17 ¿Pisiyakaan-tzima yamatawi-waitakimi aajatzi ikaratzi nontyaanka-kimiri? 18 Nontyaanka-kimiri Tito, aajatzi pasini iyiki. ¿Yamatawita-kimima Tito? ¿Tima nosiya-wakaa-jiityaa maaroni naaka, naakamiitha-yitajimira awirokaiti? 19 ¿Pisiyakaan-tzima awirokaiti iro nokantantari nonintatzii notzikaa-wintatyaa? Tira ari onkantyaa notakotani. Iri Saipatzii-totaari ñaawaita-kayinari, onkantyaa nowitsika-sirita-kaantyaamiri. Iriira Pawa yotatsi. 20 Okantzi-mowaita-tyaanara naaka añiiro ankanta-niinta-wakaa-waityaa aririka nariita-paakyaami. Okantzi-mowaita-tyaanara aajatzi noñaapaakimi pintzima-winta-wakaa-waityaa, pinkisa-wakaa-waityaa, pinkisa-niinta-wakaa-waityaa, airo paapatyaa-wakaa-waita, pinkisi-mata-wakaa-waityaa, pinkantakaa-piro-waityaa, pimaimanita-wakaa-waityaa. 21 Okantzi-mowaita-tyaanara nompasiki-winta-kowaityaami Pawaki. Aamaaka aritaki nonkanta-niinta-kowaita-paakyaami pantayita-kirorika kaari-pirori, ti piwashaantiro pantayitziro karipiro-yitatsiri, pimayimpi-waitzi, piñaathata-siwaitanta-piintaka aajatzi.

13

1 Irootaki mawatatsini nariityaami. Aritaki namina-kotan-tapaa-kyaamiro, ikantai-takiri pairani:

Intzimi-rika aparoni omishakowintaari, ontzimatyii intzimi mawa atziri, tirika intzimi apiti ñaakotirini ikinakaa-sitakari, aritaki iwasankitai-takiri.

2 Arira nonkanta-paakiri naaka nowasinonkairi ikaratzi antzita-karori kaari-pirori anta pisaikinta, ari nonkimitzi-tapaa-kyaari aajatzi pasini-payi antayita-najirori iroñaaka. Tima aritaki nokaman-tzita-kamiro pairani napiitan-takarori nariitakami. Irojatzi nosankinatzimiri iroñaaka. 3 Aamaa-sityaa pikanta-jiitatzii awirokaiti: “Kaari Saipatzii-totaari tyaankirini Pablo inkinkithata-kaanti, aama kaari iriipirori.” Paamawintyaa, yoka Saipatzii-totaari, kaari-machiini atziri saiki-motanta-painta-tsini, otzimimo-piro-taitziri isintsinka irirori, awirokata-jaantaki ñaayitirini. 4 Ari okantawitaka, kimiwai-witaka ti yaawyaa-waita-niti yoka ipaikakoi-tanta-kariri. Iro kantacha añaakaajiri isintsinka Pawa. Ari nokantzi-takari aajatzi naaka, ti naawyaa-waita-niti, iro kantacha irijatzira Pawa sintsita-kaajanari, awirokata-jaantaki ñaayitirini.

5 pinkinkithasirita-kota-wakyaa. ¿Iriipiroma pikantaka awiroka pikimisantaji? ¿Tima piyojiiti isaika-siritantami Saipatzii-totaari? Aritaki okantari, tirika, aamaa-sityaa ti piriipiroti awiroka. 6 Noyotaki naaka, aririka piñaawakina anta, airo pikimita-kaanta-wakina ti niriipiroti naaka. 7 Nokowa-kotziri naaka Pawa, ari onkantyaa airo noñaakotan-tapaa-kamiro pikinakaa-sitani. Tira iro nokantan-tamiri iroka noninta-siwaita-paakyaa nonkimita-kotyaari iriipirori. Iro nokowa-piro-taitatzii pantayitajiro okaratzi tampatzikata-tsiri. Irootaki nonintakiri, onkanta-wityaa intzimi otzikaa-wakinanimi, airo noñaakan-tamiro nosintsinka nowasinonkaa-paakimi, irootaki noyotakaanta-pirotyaamiri naakataki iriipirori. 8 Apatziro nonintzi noñaakan-tayitajiro iyotakoi-tantyaarori iroopirori. Tima ti noninti notzika-tzika-waitiro. 9 Ari nonkimosiriwintakyaa aririka noñaakimi paawyaa-siri-waitanaji, onkanta-witakyaa aikiro inkimita-kaantai-tatyiina naaka kaari aawyaawaitaniri. Irootaki namana-kota-piintakiri, onkantyaa piñaantyaarori awirokaiti pinthotyiiro paawyaa-siri-piro-wainitaji. 10 Irootaki notyaankan-tamirori iroka sankinaritsi, tira nosaiki-moyita-tyiimi awirokaiti anta, ari onkantyaa airo nookisawaitanta-paakami apaata. Tima iriitaki Awinkathariti koya-kinari nowitsika-sirita-kaantan-tyaari, ti ikoyitina nokaaripiro-siri-waitanti.

owiraantarori withataantsi

11 Iyikiiti, iroka owiraantarori nonkantimi: Pinkimo-siri-jiiti. Pinthotyaa-yitairo paawyaa-siri-waiyitaji. Pinkimosiriwinta-siri-yitai. Paapatyaa-wakai-yitajyaa. Kamiitha pisaika-yitaji. ¡Iriira Pawa nampi-siritan-tyaamini, otakotan-taniri inatzi, iriitaki kamiithata-tsiri isaikakaantzi! 12 Itako pinkantyaa piwithata-wakaa-najyaa anta. * 13 Iwithatzitami aajatzi kimisantzin-kariiti nampitarori aka. † 14 ¡Okawintha inisironka-waitaimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari! ¡Okawintha intakowaita-jyaami Pawa! ¡Okawintha inkanta-kaiyaaro Tasorinkantsi paapatyaa-wakaan-tajyaari! Omapirowí.

* 1:1 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

* 6:15 Kamaari = Belial

* 8:4 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

* 9:1 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

† 9:2 Acaya = kipatsi tsika anta osaiki nampitsi Corinto.

* 11:24 Okinkithata-kota isankinariki pairani Moisés, kantatsi iwasankitaiti aparoni atziri aririka iyaaripirotakiri pasini. Ontzimatyii yaitiri tsika yapatota-piintaita, impasawaitan-taityaariri. Airorika okaaripirotzi ikinakaa-sitakari, airo ipasa-piroi-tziri. Irooma omapiro-rika okaaripirotaki ikinakaa-sitakari, ontzimatyii iwasankitaa-piroitiri. Iro kantacha tira osinitaa-ntsiti yanaa-kayitiro onkarati 40 impasawaitaitiri. Irootaki yamitaitari pairani impasatan-taiti onkarati 39 yapiitiri itzimi-rika kaaripirotain-tsiri, ari onkantyaa airo ipiyathatantaro Ikantakaan-taitani, aririka yanaakaakiro onkaratimi 40. Irootaki ipaitajiri yokaiti “Oyotapaaka aparoni omonkaratan-tyaari 40.” Okaratzi kinkithata-kotain-chari aka, ari ikantai-takiri Pablo, ipasawaitai-takiri irirori.

* 12:2 ojinokita-jaantzi inkiti = mawatanain-tsiri inkiti. Ari ikanta-piintziri Judá-iti ikinkithata-kotziro. Ikantajiitzi: “Itanakarori inkiti, ari osaikayitziri minkori. Apitita-tsiri inkiti, ari isaikayitziri kasiri, ooryaatsiri, impokiro-payi, maaroni. Irooma mawatatsiri ojinokita-jaantzira inkiti, ari inampitarori Pawa.”

* 13:12 piwithata-wakaa-najyaa = thotaporotaantsi

† 13:13 kimisantzinkari = kitisiriri

GALACIA-SATZI

1

2

3

4

5

6

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI GALACIA-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo otyaanki-mirori iroka sankinarintsi. Tyaankaari nonatzi naaka. Kaarira atziri-payi tyaankinani, Jesús Saipatzii-totaari otyaanka-kinari itsipatakari Asitairi Pawa owañaajiriri pairani ikamawitaka. 2 Arira nokaratziri maaroni iyikiiti kimisanta-naatsiri aka nosankinatzimiro iroka. Awirokaiti notyaankini pikaratzi pikimisantai anta Galacia-ki. 3 Okawintha inkaminthaa-yitaimi Asitairi Pawa, kamiitha isaikakaa-yitajimi, ari inkimitzi-tyaamiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 4 Tima iro inintakiri Asitairi Pawa isinita-kowintai Saipatzii-totaari, ikama-wintayitai akaaripiro-siri-yiwitaka, ari onkantyaa airo akimita-kotan-taari ikaratzi kaaripiro-waita-tsiri iroñaaka, osiyawaitakaro intsiparyaa-kowintaa-tyiimi. 5 Okawintha iwisiryaa-winta-piintai-tyaari Pawa. Ari onkantaita-tyiiyaani.

Tikatsi pasini Kamiithari Ñaantsi owawisaako-siritan-tatsini

6 Pimapokakina pikatzimataka piwashaanta-nakiro pikimisanta-witanakari Pawa. Tima iriitaki koyawitaamiri, antaroiti ikawinthaa-witaami, irootaki ityaankan-takamiriri Saipatzii-totaari. ¿paitama pikimisanta-siwaitan-tarori pasini kaari kimityaaroni Kamiithari Ñaantsi? 7 Tima iroopirora nonkanti naaka, tikatsi pasini ñaantsi wawisaako-siritan-tatsini. Kimitaka tzimatsi owashaanta-kaaki-mirori, inintatzii itzinpinaa-siritimi, irootaki iwasiñaan-tayita-karori tsika okanta ikinkithata-koitziri Saipatzii-totaari. 8 Aririkami nowasiñaa-yitaji-miromi naaka okaratzi nokaman-takimiri pairani, imishatai-tinawí. Ari okimitari aajatzi, aririkami impokaa-jatimi Maninkari poñaachani inkitiki, iñaawinta-paakiro pasini ñaantsi kaari kimityaaroni nokaman-takimiri pairani, imishayii-tiriwí irirori. 9 Aritaki nokantakimi pairani, irootaki napiitimiri iroñaaka nonkanti: Tzimatsi-rika owasiñaa-kironi tsika okanta nokinkithata-kota-paakiri pairani Saipatzii-totaari, imishai-tiriwí.

10 ¿Irooma namina-minatzi iroñaaka ookimo-siri-waityaarini atziri-payi? Tira, namina-minata-tziiro naaka ookimotyaarini Pawa. Iroorikami namina-minatimi ookimo-siri-waityaarini atziri-payi, tira impiratani nonatyii Jesús Saipatzii-totaari.

Yantawairi Pablo

11 Pinkimi iyikiiti, okaratzi nokaman-takimiri Kamiithari Ñaantsi, kaarira atziri oyota-kayi-narori. 12 iri Jesús Saipatzii-totaari iyomitaa-kinarori maaroni, iñaakakinaro. Tima kaari atziri asityaaroni. 13 Pikima-kota-jiitakina tsika nokantawita pairani ainiro nomonkara-witaro yamitari noshininka-payi Judá-iti. Pikima-kota-jiitakina aajatzi oshiki nokisa-niinta-witakari kimisanta-najiriri Pawa, nowasankitaa-kaanta-witaka oshiki, nonintawita nowashaanta-kayirimi ikimisanta-yitanaji. 14 Tima nomapiro-witana-kityii-yaaro naaka nomonkara-witakaro yamiyitari pairani noshininka-payi, tikatsira aparoni nokarawitakari anaakotinani tsika nokanta-witaka. 15 Iro kantacha pairani tikira-wintha nontzimiita naaka, ikoyiitzi-takana Pawa. Tima antaroiti ikawinthaakina irootaki ikaima-siritan-taanari. 16 Iñaakaanari Itomi, inintaki nonkinkithata-kaajiri kaari noshininkata. Tikatsira nosampitanaki nonkantiri: ¿paitama nantiri? 17 Ti nosiya-sita-paintiri noñaa-paintiri itayita-karori ityaantaa-ritzi anta Aapatyaawiniki. Apatziro nowanakiro nojatanaki Mamiriniki, ipoñaa nopiyapaaka irojatzi Ontyaamairiniki.

18 Okanta awisaki-ranki mawa osarintsi, ari nojata-sitakiri Pedro noñiiri isaiki irirori Aapatyaawiniki, apatziro nosaiki-mota-paintziri okaratzi 15 kitaitiri. * 19 Iro kantacha tira noñaapaaki pasini Tyaankaari, intaini noñaapaakiri Jacobo iririntzi Awinkathariti. † 20 Omapirotatyaa okaratzi nosankinatzimiri, ti namatawitimi, iyotzi irirori Pawa. 21 Ipoñaa nojataki Tonkaironiki aajatzi anta Cilicia-ki. 22 Tima tikira iñaayiti-naata iipatsitiki Judá-iti ikaratzi kimisanta-yitana-jiriri Saipatzii-totaari, 23 intaini ikima-kota-sitakana ikantaitzi: “Yoka maimanitairi pairani ikisaniintai, kowawita-chari yapirotajai, ikinkithata-kotajiro irirori tsika ikantajiita ikimisantaitzi.” 24 Irootaki iwisiryaa-wintan-tanakariri iroñaaka Pawa ikimako-yitakina.

2

1 Okanta awisaki pairani 14 osarintsi, ari nojatajiri aajatzi Aapatyaawiniki notsipata-nakari Bernabé aajatzi Tito. 2 Iro nojatan-takari tima Pawa oiwintha-siryaa-kaakanari. Okanta nariitaka pairani anta, noyosiita-paakiri napatota-paakiri jiwayitziriri kimisantzinkari, nokaman-tapaakiri tsika nokanta nokinkithata-kaayitajiri kaari noshininkata Kamiithari Ñaantsi. Iro napatotan-tapaa-kariri onkantyaa airo aminaasi-waitanta okaratzi nantayitakiri. 3 Ti noñiiro isintsiwintai-tawakiri notsipatakari Tito imatairo intomisitaa-nityaa, okantawita kaari noshininka. * 4 Tima ari isatika-siwaitakari ikaratzi kashaawaita-tsiri inkimisantimi, iriiyitaki nintawita-chari intomisitaa-nita-kaantyaa. Ti onimoyitiri yokaiti isaikasi-waitajyaa kimisanta-yitatsiri, onkimiwaita-jyaaromi intsiparyaako-winta-yitairi Jesús Saipatzii-totaari. Iro ikowa-piro-jiitzi inkimita-kotai-tyaari tsika ikanta ompirataari. 5 Iro kantacha ti nosinita-kaantiro inkimita-kotyaari, iro noninta-pirotaki iyota-kotairo iroopirori Kamiithari Ñaantsi awisako-siritan-tajyaari. 6 Ikanta nokinkitha-waita-kaapaakiri jiwari ipinkathatairi kimisanta-naatsiri, onimota-nakiri, tikatsi pasini ñaantsi inkanta-nakiri. (Kimitaka nokinasi-niintaka nokantaki “jiwari ipinkathatairi,” tikatsi atziri siyakotyaarini Pawa yiriipirotzi.) 7 Irootaki kaari otzimanta opaita inkanta-wakinari, tima iyotanaki omapirotatyaa ityaankakina Pawa noñaawinta-jiniri Kamiithari Ñaantsi kaari totamisitaa-nita-chani. Ikimitaakiri irirori Pedro ityaankakiri ikinkithata-kaayitairi nokaratzi notomisitaa-niyita. 8 Tima iriitaki Pawa ontyaanka-kiriri Pedro inkinkithata-kaayitairi noshininka. Irijatzi ontyaanka-kinari naaka nonkinkithata-kaayitajiri kaari noshininkata. † 9 Ikanta Jacobo, Pedro aajatzi Juan, ikimita-kaantakiri itzinkami kimisantzin-kariiti, iyotanaki iriitaki Pawa kaminthaa-kinari. Aripaitira yaakamiithata-nakina, ari ikimitaa-wakiri aajatzi Bernabé, ari onkanta nojatakaan-tanakarori nonkinkithata-kaayitajiri kaari noshininkata. Ari ikimita-nakari irirori ikinkithata-kaayitairi noshininkapayi. ‡ 10 Ipoñaa ikantanakina: “Aririka pijayitaki tsika-rika-payi, ontzimatyii pintakota-jyaari asinonkain-kariiti.” Tima nomatzi-tataikaro notakoyitakari, irootaki nanta-piinta-yitakiri.

Ikisathai-tziri Pedro Antioquía-ki

11 Ikanta ijatakira pairani Pedro Antioquía-ki, tzimatsi ikinakaa-sitakari irirori, ari nokisathata-kiriri. 12 Tima owakira ijataki Antioquía-ki, imawita-paakaro kamiithari, yakyoota-paakiri kaari ishininkatyaa. Iro kantacha yariijiitaka anta ityaantani Jacobo, ari otzimanakiri ikina-sitani Pedro, iwashaanta-nakiro yakyoo-witari kaari ishininkatyaa. Oshiki itharowan-takari ikaratzi ariitapain-chari amitarori itomisitaa-nita. 13 Imatzita-nakaro pasini Judá-iti kimisanta-witain-chari, ari ikimitzi-tanakari aajatzi Bernabé irirori, imata-kota-nakiri yokaiti owapyiimotan-taniri. 14 Ikanta noñaakiri Pedro ti imonkaratiro iroopirori Kamiithari Ñaantsi, ari napatotakiri ikaratzi kimisanta-tsiri, iñaajiitakina maaroni nokantakiri Pedro: “Ishininka Judá-iti pinatzi awiroka, tima piwashaantiro amiwitari pairani, pikimita-kotari kaari ashininkata. ¿Paitama pisintsitan-tariri atziri-payi kaari Judá-iti isiya-kotairo akimiyita aroka? 15 Omapiro-witatyaa, Judá-iti anatzii arokaiti, ti ankimita-kowityaari kaari ashininkata ikantaita-piinta-witari ‘kaari-piro-siriri.’ 16 Iro kantacha, ayotzi iroñaaka tikatsira matironi intampatzika-siriti imonkara-wityaaromi Ikantakaan-taitani, apatziro imatziro Jesús Saipatzii-totaari itampatzika-siritakai awintaa-siritaari. Irootaki awintaan-taariri aroka, antampatzika-sirita-jiita. Tima ti amatiro antampatzika-siritanti Ikantakaan-taitsiri.” 17 Aamaiyaa tzimatsi kantaini: “Pamina-minata-nakiro itampatzika-siritaimi Saipatzii-totaari, iro kantacha aikiro pantatziiro kaari-pirori. Iriira Saipatzii-totaari kaaripiro-sirita-kayimiri.” Nokantzi naaka: ¡Ti ari onkantyaa! 18 irootaki aminaasi-waita-chari asintsita-wakaiyaa, ankanti: “Thami amonkara-yitajiro maaroni Ikantakaan-taitsiri.” Tima okimiwaitakaro napirotiromi nomporokiro tsika-rika opaita kaari witsika-chani kamiitha, ipoñaa napiita-jiromi nowitsikairo tsika okanta-jaanta pairani. 19 Tima onkimiwaita-jyaaro nonkama-pithata-kityiiromi naaka Ikantakaan-taitsiri, ari okarata-paaki nosintsiwintaro nomonkara-yitajiro. Apatziro noñiiro nañaaji nantayita-jiniri okaratzi ininta-kayinari Pawa. 20 Nokimita-kaanta-nakiro nontsipata-jyaarimi Saipatzii-totaari ikimaatsita-kaitakari pairani ipaika-kotai-takiri. Tima nonkimita-kota-najyaari tsika ikanta kaminkari, tikatsi yantanaji. Tima okaratzi nantayita-najiri tira naaka nintakaa-sityaaroni, Saipatzii-totaari antakayi-narori. Nawintaa-naari Itomi Pawa, tima antaroiti itakotaana, ikamawintaana. 21 Ti noninti naparatiro ikaminthaajana Pawa. Irootaki kaari nokantanta: Ontzimatyii amonkara-yitajiro Ikantakaan-taitsiri añaantyaarori awawisaako-siri-yitaji. Tima aririkami nonkantimi, aminaa-sityaami ikama-winta-yitakai Saipatzii-totaari.

3

Inampi-siritantai Tasorinkantsi awintaa-sirityaari Saipatzii-totaari

1 ¡Iyikiiti, Galacia-satzi! ¿Tsikama okinakika piyotani? Okimiwaitakaro inkisa-winthai-timimi. Tima pairani noiñaaronta-kimiro tsika ikantai-takiri Jesús Saipatzii-totaari ipaika-kotai-takiri. 2 Intaini nonintzi nosampitimi tsika okanta inampi-siritan-takamiri pairani Tasorinkantsi. ¿Irooma inampi-siritan-takamiri pimonkara-yitziro Ikantakaan-taitani? Tira. Iro kantakaan-tziro pawintaa-siri-yitanaari Saipatzii-totaari. 3 ¿Masontzi-sirima pinatzii? ¿Pimaisanta-kiroma antampatzika-siritakimi pairani Tasorinkantsi? ¿Pikinkisiryaama piñaa-sintsi-waityaa apaniroini piwathaki irootaki thotyiimini otampatzika-siritimi? 4 ¿Aminaa-sityaama okaratzi pikimaatsi-wintakari pairani? Kimitaka ti aminaasi-waityaa. 5 Tima Pawa otyaanta-kimiriri Tasorinkantsi, itasonka-winta-yitakimi, piñaayitakiro kaari piñaa-piinta-yiwita. ¿Irooma piñaanta-yitakarori okantakaan-tziro pimonkara-yitziro Ikantakaan-taitsiri? Tira. Iro piñaanta-yitakarori pawintaa-naari Jesús Saipatzii-totaari.

Yantzi-mota-wakaari Pawa itsipatari Abraham

6 Tima pairani nowaisatzitini Abraham yawintaa-nakari Pawa, irootaki ikimita-kaantaariri itampatzika-siritani. 7 Iro piyojiitajiri awirokaiti, inkarati awintaa-siri-waitaa-chani, iriitaki matakirori ikimita-kotaari Abraham. 8 Iroka Osankinaritsi-pirori iñaawaitakiri Pawa pairani iñaanatziri nowaisatzini Abraham, tima iyotzitaika aritaki intampatzika-siri-yitairi pasini-satzi atziri-payi kaari Judá-iti aririka yawintaa-siri-yitajyaari. Ikantaki-ranki:

Awiroka kantakai-yaaroni nontasonka-wintan-tajyaariri maaroni nasiyitacha-niri ishininka-tawakaiyaa kipatsiki.

9 Ari ikanta-tzimaitari Pawa tasonka-winta iwayitairi awintaa-siritzinkari, ikimitaa-kaantaari tsika ikantakiri pairani nowaisatzitini Abraham yawintaa-siritaari irirori.

10 Tima inkarati awintaarori imonkaratairomi Ikantakaan-taitani, mishataari inatzii. Tima isankinaitaki pairani ikantaitzi:

Mishataari inatyii kaari thotyiironi imonkaratairo isankinai-takiri Ikantakaan-taitsiri.

11 Ari okanta-tzimaita, tima tikatsi matironi intampatzika-siritzi-motiri Pawa imonkara-yitairomi Ikantakaan-taitsiri. Irootaki ikantan-taitari sankinarin-tsiki:

Tampatzika-siri inatzii awintaa-siriri, aritaki iñiiro yañaanta-jyaaro.

12 Irooma Ikantakaan-taitsiri ti ari onkantyaa, tima isankinaitaki pairani ikantaitzi:

Tzimatsi-rika monkarataironi, iriitaki ñiironi yañaayitaji.

13 Iro kantacha okawintha itsiparyaa-kowintai Saipatzii-totaari imishakowintai-tantairomi Ikantakaan-taitsiri, iriitaki yasita-kayitaka apaniroini imishatai-takiri. Iriitaki ikinkithata-koitakiri pairani osankinari-tsiki, ikantaitzi:

Omishataari inatzii ithatai-takiri incha-kotaki.

14 Irootaki imatanta-karori Jesús Saipatzii-totaari, tima irootaki ikasiya-kayi-takiriri pairani nowaisatzitini Abraham. Ari okanta iñaanta-yitaarori kaari Judá-iti itasonka-wintai-tairi, itsipa-siritai maaroni Tasorinkantsi awintaa-siri-yitaarira.

15 Iyikiiti, thami nosiyakaa-wintimiro okaratzi amiyitari aroka. Aririka ontzimi ankasiyakaa-wakai-yaari, asankinata-kotziro iyotantai-tyaari tzimatsi akasiya-kayiriri ashininka. Aririka asankinata-kotakiro, tikatsi matironi iwasiñaajiro okaratzi sankinatain-chari. 16 Ari ikimitaa-kirori pairani Pawa, tzimatsi ikasiya-kaakiriri nowaisatzitini Abraham impiriri aajatzi incharinityaari. Piñaakiro iyikiiti, tira iñaawinta-koitiri aka inkarati incharinita-nakyaari nowaisatzitini Abraham, apatziro iñaawinta-kota aparoni incharinityaari, iriitakira Saipatzii-totaari. 17 Ñaakiro, iriitaki yitaka Pawa pairani Abraham ikasiya-kaakiri, ikantakiri: “Abraham, tzimatsi ankasiyakaa-wakai-yaari.” Okanta awisaki pairani okaratzi 430 osarintsi, ari yampoiwaitairi Moisés isankina-yitairo Ikantakaan-tziri Pawa. Iro kantacha okaratzi isankinatakiri Moisés, tira owasiñairo okaratzi ikasiya-kaitzi-takariri Pawa pairani Abraham. 18 Tima iroorikami ninta-pirota-chani amonkara-yitajiromi Ikantakaan-taitsiri añaantyaarori impayitairi Pawa, aminaa-sityaami okaratzi ikasiya-kaitzi-takariri pairani Abraham. Tima pairani ti ontzimi-wityaa Ikantakaan-taitsiri imonkaratirimi Abraham, apatziro yawintaa-siritakari Pawa, irootaki otziman-takari ikasiya-kaakiriri.

Paitama otzimantari ikantakaan-taitziri

19 ¿Paitama otziman-takari Ikantakaan-taitsiri? Iro otziman-takari añaakantiro ipiyathanka atziri-payi, irojatzi yariitan-takyaari incharinityaari Abraham ikasiya-kaita-kiriri pairani. Tima ityaantaki Pawa Maninkari isankinata-kayiri Moisés Ikantakaan-taitsiri. Iriitakira Moisés kantako-winta-kiriri pairani atziri-payi anta. 20 Tima oshiki tzimawitain-chari pairani kantako-wintan-taniri. Iriima Pawa aparoni ikanta irirori.

21 ¿Awasiñaa-kiroma Ikantakaan-taitsiri okaratzi ikasiya-kaakiriri Pawa pairani Abraham? Ti awasiñairo. Iroorikami wawisaako-siritan-tatsinimi Ikantakaan-taitsiri, aritaki amatakiromi antsiparyaako-winta-yitaimi antampatzika-siri-yitajimi amonkara-yitana-jirora. 22 Iro kantacha, oiñaaronta-kayiro Osankinaritsi omapiro akaaripiro-siri-witaka. Ontzimatyii awintaa-sirita-jyaari Jesús Saipatzii-totaari, añaanta-jyaarori ikasiyakaa-kayiri pairani Pawa.

23 Tima pairani tikira awintaa-siri-waita-naariita, kimiwaitaka asita-kota-tyiimi Ikantakaan-taitsiri, ayaawinta akanta omonkara-paititan-tyaari awintaa-siritan-tyaari, ti añaawityaaro asaikasi-waityaa antayitajiro okaratzi anintayitziri aroka. 24 Pairani oyomitaani owayitai Ikantakaan-taitsiri, okimita-kaantakai iyomitai-tziri iintsi iyotantyaarori ompaityaa yantiri. Irojatzi oyotakaa-jirori awintaa-siritan-taariri Saipatzii-totaari, ari okanta atampatzika-siri-yitan-tairi awintaa-siritani. 25 Tima ayotajiro awintaa-siri-yitaari, ti onkowanajyaa oyomitaa-yitai Ikantakaan-taitsiri opaita antayitairi. 26 Tima awintaa-siri piwayita-najiri Saipatzii-totaari, itomi iwayita-naimi Pawa. 27 Pikaratzira pikiwaa-wintaari Saipatzii-totaari, osiyawaita-naatyaaro iriimi pinkithaata-kotyaari. 28 Tima pinkarati pawintaa-sirita-naari Jesús Saipatzii-totaari, tikatsi imanintanaki irirori, okantawita: aroka-rika Judá-iti, kaarika Judá-iti, aroka-rika ompirataari, iriirika ompirataniri, aroka-rika sirampari, iroorika kooya, tikatsi ompaiyitajyaa iroka, owichaa ikantakaa-yitai maaroni. * 29 Tima awintaa-siri piwayita-najiri Saipatzii-totaari, kimiwaitanakami awirokami incharinita-najyaami Abraham, awirokataki ñiironi okaratzi ikasiya-kaita-kiriri pairani irirori.

4

1 Pinkimi nonkanti aajatzi. Ikimita-koitakari aparoni iinchaa-niki yasitakaari iriri iwaararo inkasiya-kaiyaari apaata yantaritakirika. Okantawitaka iriiwitaka asitakaro iwaararo ainiro yintsitzi, ikimita-kotari tsika ikanta ompirataari, 2 tima tzimatsi kimpoyii-niriri iwaararo yasitakaariri iriri. Apaata aririka yantaritaki, omonkarataakyaa ikantakiri asitariri, aripaiti impaitajiri yasitakai-tariri pairani. 3 Ari akantayi-witakari arokaiti pairani, akimita-kotakari ikantaranki aparoni iintsi, akimiwitakari aajatzi aparoni ompirataari, amonkarata-siwaitakaro yamitaita-piintari aka osaawiki. 4 Iro kantacha ininta-paitita-paakira Pawa, ityaantakiri Itomi, itziman-tapaakaro aparoni kooya, ontzimatyii imonkarata-paintiro irirori Ikantakaan-taitsiri. 5 Iro ityaankan-taita-kariri onkantyaa isaikasi-waitan-tajyaari monkara-waiwitarori Ikantakaan-taitsiri. Iro añaantaarori itominta-yitai Pawa. 6 Tima itomi Pawa pinayitaji, ityaanka-kimiri Tasorinkantsi inampi-siritan-tyaami. Iriitaki ñaawaita-kaayitairi aririka amanayiti, akantzi: “¡Apaá, Asitanarí!” 7 Ñaakiro, tira awiroka onampitaari, itomi iwayitaimi Pawa. Tima intomin-taami, inintaki piñaayitairo okaratzi ikasiya-kaakimiri.

Añasintyaaro-rika Ikantakaan-taitsiri akimita-naatyaari pimantaari

8 Tima pairani ti piyowityaari Pawa, piwawanita-siyitakaro iwitsikani-payi atziri, irootaki ompirawaita-kamiri. Titzimaita ompawawityaa iroka. 9 Irooma iroñaaka piyotajiri awiroka Pawapirota-tsiri. Thami ankantawaki, iriitaki Pawa oyotzimiri awiroka, yaakamiithataimi. ¿Paitama pinintantari papiitairo tsika pikantawita pairani? Tira apantyaaro. ¿Pininta-tziima pinkimita-kota-jyaari ompirataari? 10 Tima pimairinta-piintan-takaro kitaitiri-payi, kasiri-payi, aajatzi osarintsi-payi. 11 Kimitaka ampinaasi-yitaka okaratzi noyomitaa-yiwita-kamiri.

12 Iyikiiti, pinkimi nonkantimiri: Ontzimatyii pinkimita-jyaana naaka, tima nowashaantajiro nokantawita pairani, nokimita-kotaamiro pikanta-jiita awirokaiti pairani. Ti pimaninta-sirita-wakina 13 nomantsiya-waiwitatyaa, nosaiki-motakimi, ari okanta nitanta-paakarori nokinkithata-kotzimiro Kamiithari Ñaantsi. 14 ti pimaninta-sirita-wakina piñaawa-kinara nomantsiya-waitaki, pinkimita-kaantakina naakami Imaninkariti Pawa, paakamiitha-jiitakina. Pikimita-kaantakina aajatzi iriirikami paakamiithatakimi Jesús Saipatzii-totaari. 15 Pairani owakira piñaawakina antaroiti pikimo-siri-winta-wakina. Kimiwaitakami aritaki pantaki-naromi aririkami nonkantimimi: “Iyikiiti, pinkitho-ryiinaro poki pimpinaro.” Iro pantantyaarori tima antaroiti pitakotakana. ¿Tsikama opaita kaari pikimo-siri-wintan-taana iroñaaka? 16 ¿Pisiyakaan-tzima nokisaniinta-tziimi nokinkithata-kaakimiro iroopirori? 17 Iyikiiti, ikaratzi nintatsiri intzipina-sirita-kaimi, inintatziira irirori pinkinkisiryaa-kotiri kamiitha-siri inayitzi. Tira inkamiitha-siriyiti, inintayitatzii pinthainka-siritajina naaka, iro paakamiithatan-tyaariri irirori. 18 Kamiitha asi owiro paakamiithata-piintajina, ti onkowa-jaantyaa nosaiki-motimi pinampiki. 19 Notomiiti, antaroiti okatsitzi-motana nokinkisiryaa-koyitami, osiyawaitakaro okatsita-kotzi kooya. Aikiro onkatsitzi-mota-tyiina irojatzi pimonkaratan-takyaarori inintakaa-kimiri Saipatzii-totaari. 20 Tsika nonkantyaaka nosaiki-motan-tyaamiri iroñaaka anta onkantyaa nonkinkitha-waita-kaantyaamiri kamiitha. Tima ti noyoti opaita awishi-mota-kimiri.

Osiyakaa-wintantzi Sara aajatzi Agar

21 Nonintzi yakina ikaratzi nintatsiri imonkara-yitairo Ikantakaan-taitsiri. ¿Tima inkima-kotiro tsika okanta-kota? 22 Iroka okanta-kota: Pairani itzimaki apiti itomi nowaisatzitini Abraham. Itakarori itomi, iro tsimakiri impiratani, iriima pasini itomi, iro tzimakiri iinapirori, kaari ompiratani. 23 Tima inintakaa-nikiini Abraham iwaiyan-takaakiro impiratani, irootakira tasonkacha owaiyanta-piintai-tziri intsi-payi. Iriima owaiyan-takiri iinapirori, inasitaka irirori, tima iriitaki ikasiya-kaakiriri Pawa. 24 Tzimatsi opaita osiyakaa-wintakiri iroka apiti kooya, tima apiti okaratzi antzi-mota-wakaantsi. Kooya paitachari Agar ompirataaro onatzii, irootaki osiyakariri ikaratzi ñasintsiwinta-yitarori imonkaratiromi Ikantakaan-taitsiri isankinata-kaantakiri pairani Pawa Kitoochiintoniki. 25 Iroka otzisi Kitoochiintoni saikatsiri Mamiriniki, ari ipaitai-tzirori aajatzi Agar. Ikaratzi otomiyitari Agar, ikimita-kotaro tsika okanta impirataitaro iroori. Iriitaki osiyakaa-wintari Aapatyaawini-satzi sintsiwinta-siwaitarori Ikantakaan-taitsiri. 26 Irooma pasini kooya iinapirotari nowaisatzitini Abraham kaari impirataitari, irootaki kimitakarori iroomi anirotari. Irootaki asiyakaa-winta-kirori inkarati anintaa-jachani pasiniki nampitsi paitachari aajatzi Aapatyaawini saikatsiri inkitiki. 27 Irootaki isankinata-koitakiri pairani ikantaitaki:

Okantawitaka ti piwaiyanti, maaniro pinawitaka, iro kantacha antaroiti pinkimo-siritai.

Ti piñaawityaaro pinkimaatsityaa piwaiyanti, pinkimosiriwin-tajyaa.

Tima oshiki tzimaatsini piwaiyani okantawitaka imaninta-witai-takami, ari panaa-kotajiro tzimawita-chari oimi.

28 Iyikiiti, ari akimitaari Isaac otomi iinapirori nowaisatzitini Abraham, tima tzimatsi ikasiyakai-takairi aajatzi arokaiti. 29 Tima pairani yoka otomi kooya ompirataaro tzimain-tsiri inintakaa-nikiini Abraham, antaro ikisaniintakiri otomi iinapirori tzimain-tsiri inintakaa-nikiini Tasorinkantsi. Irootaki tasonka-chari aajatzi iroñaaka. 30 Iro kantacha ¿Paitama ikantai-takiriri Abraham Sankinari-tsiki? Iroka ikantai-takiri:

Ontzimatyii pimisitowiro pimpiratani, ojatai, aanajiri otomi. Tima iriitaki otomi piina-pirori asitajyaaroni okaratzi tzimi-motzimiri.

31 Ari okanta-tzimaita iyikiiti, tira ontomin-tayitaji ompirataaro, akimitaari otomi kaari ompirataaro.

5

Piriipiro-wintairo piñaajiro pisaika-siwaitaja

1 Tima iriitaki Saipatzii-totaari tsiparyaa-kowintairi, irootaki añaanta-yitaarori asaikawaiyita-sitaja. Ontzimatyii ariipiro-wintajiro, tima ti onkamiithati apiitajiro ankimita-koyita-jyaari tsika ikanta ompirataari. 2 Pinkimi nonkanti. Naaka Pablo kamantzi-mirori iroka ñaantsi. Aririka pininti pimonkaratairo intomisitaa-niitimi, ampinaasi-waitaka pikimisanta-najiri Saipatzii-totaari. 3 Nonintzi napiitiro nonkantiri ikaratzi nintatsiri intomisitaa-niityaa, ontzimatyii ithotyiiromi maaroni Ikantakaan-taitani. 4 Tima inkarati nintanaa-tsiri imonkaratiromi Ikantakaan-taitani onkantyaa intampatzika-siritan-tajyaarimi, itsiparyaa-naatyaari Saipatzii-totaari, ti iñiiro inkaminthaajiri. 5 Irooma arokaiti, ikantakaakaro Tasorinkantsi akimisantajiri Saipatzii-totaari, ayaakowinta awajiri itampatzika-siritai. 6 Tzimayitatsi totamisitaa-nita-chari, iriima pasini ti imatiro irirori. Ti onkowa-jaantajyaa iroka yasiyitajaira Saipatzii-totaari. Iro ninta-pirotacha ankimisanta-pirota-najiri, ari onkantyaa antakoyita-wakaan-tanajyaari. 7 Pairani kamiitha pikanta pikimisanta-yitanaki. ¿Paitama owashaanta-kaaki-mirori iroopirori? 8 Tira iri washaanta-kayi-mironi itakamiri iyosiiwitakami. 9 Tima ikantaitaki pairani: “Kapichiini onawita siñakayirori opatha, aritaki omatakiro osiña-kayiro maaroni opatha.” 10 Nawintaakari naaka Awinkathariti, iriitaki kinkisiryaa-kaimini airo pisiritantaro pasiniyita-tsiri. Iro kantacha ontzimatyii iwasankitaitiri nintatsiri intzipina-sirita-kaimi, onkanta-witakyaa tsika-rika intzimi. 11 Iyikiiti, ti nosintsiwintimi pinto-misitaa-niyityaa. Arimi nonkantyaa, ¿Arima inkisa-niinta-wintai-takinaro nokinkithata-kotziro ipaika-kotai-takiri Saipatzii-totaari? 12 Iro kantacha, ikaratzi nintayita-tsiri intzipina-sirita-kayimi, noninta-taiki naaka iriitaki pithoka-sitaita-chanimi intotaa-nityaa irirori.

13 Pinkimi nonkanti iyikiiti. Iyosiitai-takimi okanta piñaantaarori pisaika-siwaitaja. Iro kantacha, ti onkamiithati pantayitairo okaratzi pinintakaa-sitari awiroka. Iro kamiithatatsi pintakota-wakai-yitajyaa. 14 Oshiki onawita ñaantsi isankinatai-takiri pairani Ikantakaan-taitaniki, iro kantacha aparoni okanta kowapirota-chari ayotajiri, ikantaitzi:

Pintakota-jyaari pishininka, pinkimita-kaantiri pitakota awiroka.

15 Irooma aririka piwatsimaa-wakaiyaa ipoñaa pinkisa-wakaiyaa, aritaki piñaakiro pimpyaa-sirita-wakaiyaa.

Iniwita-sitaitari, aajatzi ikowakaan-tziri Tasorinkantsi

16 Pinkimi nonkanti: Aririka panta-piinta-najiro ininta-kayimiri Tasorinkantsi, aritaki piñaajiro piwashaantairo ayimatzimi piniwita-siwaitari. 17 Tima tzimatsi piniwita-siyitari awiroka, tzimatsi aajatzi ininta-kayimiri Tasorinkantsi. Tira osiya-wakaiyaa iroka, onasiyita. Ari okanta kaari panta-piintantaro piniwita-siyitari. 18 Iriirika Tasorinkantsi antakaa-najimironi inintakaa-yitzimiri, tira pañai-motajiro Ikantakaan-taitsiri. 19 Ti omaantyaa antapiintzirori iniwita-siyitari, iroka ikantayita: Ti iinatyaaro itsipatari imayimpi-waitzi, iñathata-wakaa-waita, ñaathata-siwaitan-taniri, 20 yamanawaitziri iwitsikaitani, iwisiryaa-waijiita, ikisaniinta-wakaa-waita, iñaana-winthata-wakaa-waita, ti yawintaa-wakaa-waityaa, iyatsimata-wakaa-waita, imaimanita-wakaa-waita, ti yaripirota-wakaa-waityaa, ti yaapatyaa-wakaa-waityaa, 21 isama-kota-wakaa-waitaro yasiyitari, iwawakaa-waita, isinkiwaita, iniwikitakaro yoimosirinka-waityaa yantantyaarori kaari-pirori, yantayitziro tsika-rika opaiyitari. Tima irootaki nosintsi-thata-kimiri pairani airo pantanta-yitaro iroka. Tima aririka pantayitakiro, airo piñiiro impinkathari-wintaimi Pawa. 22 Irooma okaratzi yantakaan-tziri Tasorinkantsi, añiiro antakotantyaa, tharowinta ankantyaa, kamiitha asaikanaji, amatsinka-wintaniri, kawinthaa okantanti, pimanta-waitaniri, oisokirotaniri, 23 tsinampa-siriri, ñaako-siritaniri. Ti othañaa-pithatairo Ikantakaan-taitziri amayitajiro iroka-payi. 24 Iro kantacha, ikaratzi owashaanta-jirori kaari-pirori yasiyitaari Saipatzii-totaari, kimiwaitaka ipaika-kotaa-tyiiromi okaratzi iniwita-piinta-sitari yantasi-tyaarimi irirori.

25 Tima inampi-siritan-taira Tasorinkantsi, ontzimatyii amata-piintairo okaratzi inintakaa-yitairi. 26 Ti onkamiithati ankimosiriwinta-waityaa, ti onkamiithati ankantzi-moniinta-kaawaityaari ashininka, ti onkamiithati asamako-niinta-waityaari yasiyitari pasini.

6

1 Iyikiiti, aririka piñiiri tzimatsini ikinakaa-sitani, tima antaiki-siri pikantaka awiroka, piyomitaa-najiri. Paamawintyaa tsinampasiri pinkantyaa, otzimi = kari pikinakaasitani awiroka. 2 Pamitakota-wakai-yitanajyaa, pinkimita-kaantiro piwatsinaryaa-kota-wakaa-tyiiyaami yanatai-tziro tinari. Tima ari onkantyaa pimonkaratan-tyaarori pantayita-najiro ikantakaantsiri Saipatzii-totaari. 3 Tzimatsi-rika kinkisiryaa-waita-chari, inkanti: “Iriipiro nonatzi naaka.” Apaniro yamatawi-waitaka, tima tikatsi impaita-matsityaa irirori. 4 ontzimatyii ankinkisiryaa-kotyaa maaroni, inkini ankimo-siri-winta-wakaiyaa. Airo akanta-siri-waitzi: “Nanaakiri yonta.” 5 Tima maaroni otzimayitzi ikowaitakiri antayitiri.

6 Ikaratzi ikinkithatakaa-piintai-tziri iñaani Pawa, okamiithatzi impinatiri yomitairiri, tima tzimatsi kowityii-motariri irirori.

7 Tikatsira matironi yamatawitiri Pawa. Ikaratzi nintawita-chari yamatawitirimi, apaniro yamatawi-waitaka. Okimiwaitakaro tsikapaita-rika impankitai-tirimi, aririka onkithotanaki airo opasinitzi okithoki irojatzi inkoyaaiti tsika okanta ipankitai-takiri. 8 Ari ikimitari ikaratzi antapiinta-kirori iniwita-siyitari, kimiwaitaka yawiitaa-tyiiromi owasankitaantsi. Iriima ikaratzi antayita-najirori inintakaan-tziri Tasorinkantsi, kimitawai-jiita iri awiitaji-ronimi añaanitantsi. 9 Ontzima-tyiira amawintyaa airo apirawintantaro antayitairo kamiitha-yitatsiri. Aikiro ajatakaa-nakityiiro, airo okantzimo-niinta-waitajai. Ari onkantyaa añaanta-jyaarori kimiwita-karori yawiitai-takiri. 10 Irootaki aninta-pirotantari anisironka-yitajyaari maaroni, aroka iri anisironkata-wakaiyaa akaratzi akimisanta-yitajira.

Itharowintaro Pablo ipaika-kotzi-wintakari Saipatzii-totaari

11 Iyikiiti, naakataki sankinatzi-mirori nakoki iroka, antaro-payi nokanta-yitakimiro. 12 Tima inkarati sintsiwinta-kimiri pinto-misitaa-niyityaa, inintakaa-siwaitaro irirori, inimota-kaantyaariri ikarajiitzi. Ari onkantyaa airo imaimanitan-taitari inkinkithata-kotairi Saipatzii-totaari ipaikakoi-takiri. 13 Tima inkarati totamisitaa-nitain-chari, ti imonkarataa-jatiro Ikantakaan-taitsiri. Iro kantacha isintsiwinta-waitakimi awiroka pinto-misitaa-nitajyaa, ari onkantyaa intharowintan-tyaari aririka imatakaa-kimiro isintsiwintimi. 14 Irooma naaka ti noninti nontharowinta-waityaa, iro noninta-taiki nontharowinta-jyaaro ipaika-kotai-takiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Tima ipaikako-wintakana naaka Saipatzii-totaari, okimiwaita-naaro onkama-pithata-tyiinami osaawi-sato, ari nokimitzi-motakaro naaka nokama-pithatakiro osaawi-sato. 15 Tikatsira ompaitzi-mota-najyaari Saipatzii-totaari aroka-rika totamisitaa-nitaari, tirika antomisitaa-nityaa. Iro kowapirota-naachari ikimita-kaantajai owakirami iwitsikaitajai. 16 Inkarati kimisantaironi nokanta-yitakiri, ari isaikayitaji kamiitha, nisironka inkantaitiri. Ari inkanta-yitajyaari ikaratzi yasipirotaari Pawa iroñaaka, ikimitaa-witakari pairani Israel-iiti.

17 Ari okarata-paaki iyikiiti, ti noninti imaimani-waitaitina. Tima oshiki iwironta-wintai-takinari naaka Awinkathariti Jesús.

Owiraantarori withataantsi

18 Iyikiiti, nonintzi inkawinthaa-siritaimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Omapirowí.

* 1:18 Pedro = Cefas

† 1:19 Jacobo = Santiago

* 2:3 kaari noshininka = griego

† 2:8 noshininka = totamisitaari

‡ 2:9 Pedro = Cefas

* 3:28 kaari Judá-iti = griego

EFESO-SATZI

1

2

3

4

5

6

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI EFESO-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo, Ityaantani Jesús Saipatzii-totaari nonatzi, irootaki inintakaa-kinari Pawa. Awirokaiti nosankina-yitzini pikaratzi yasiyitaami Pawa, pikimisanta-nairi Jesús Saipatzii-totaari anta Efeso-ki. * 2 Onkawintha inisironkata-jyaami Asitairi Pawa, kamiitha isaikakaa-yitaimi, ari inkimitzi-tyaamiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

Itasonka-winta-siritantzi Saipatzii-totaari

3 Thami antharowinta-jyaari Pawa, iriritari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, iriitaki tasonka-winta-siritairi ityaanka-kairi Saipatzii-totaari ipoñaakaro inkitikinta. 4 Iriitaki oyosiiyita-kayiri pairani tikira-mintha iwitsiki-roota kipatsi, iyotzitaka ari yasiyitai Itomi, kitisiri ankantzi-mota-jyaari, tikatsi inkanta-koitai. 5 Oshiki itakoyitakai. Ari okanta ityaantan-takairiri Jesús Saipatzii-totaari, iro opoñaantari itominta-yitai, tima ikowitaika irirori pairani inisironka-yitajai. 6 Irootaki awisiryaa-wintanta-piinta-jyaariri Pawa, tima antaroiti ikawinthaa-yitai, yaapatyaa-yitajai, iro opoñaantari ityaanta-kairi Itako-pirotani. 7 Tima oshiki ikawinthaa-yitai, ipinako-winta-yitajai ikapathain-kamintakai pairani Itomi. Ari okanta ipyaakotan-tairori antayiwitakaro kaari-pirori. 8 Ari ikinakairori Pawa, tima yotaniri inatzi, iroopirori onatzii ikinkisiryaantari irirori. 9 Iyotakaa-yiitairo okaratzi ikinkithasiritzi-takari pairani irirori, tikatsi yowityaaroni onkarati yantajiri. 10 Tima okaratzi ikinkithasiritzi-takari, aritaki onthotyaakyaa omonkara-yitajyaa. Aririka impiyaji Saipatzii-totaari, ari inkarati impinkathari-wintairi maaroni tzimayita-tsiri inkitiki, aajatzi kipatsiki.

11 Ikinkithasiritzi-takaro okaratzi iyotakaa-yitairi iroñaaka. Irootaki iyosiiyitan-tajairi, tima inkasiya-kaitzita-kayiri intyaantajairi Itomi. Tima okaratzi yantayitakiri, irootaki ikinkithasiritzi-takari pairani irirori. 12 Irootaki imatanta-yitakarori iroka Pawa, onkantyaa nonkimosiriwintan-tyaariri nokarajiitzi nitayitakaro nawintaa-nakari Saipatzii-totaari. 13 Ari pikimiyitakari aajatzi awirokaiti omapoka pikima-kota-wakiri Saipatzii-totaari owakira ikinkithata-koita-paakiro Kamiithari Ñaantsi, pikimisantanaki. Tima ikasiya-kaita-kamiri pairani intyaankimiri Tasorinkantsi, iriitaki yotakayi-mironi yasiyitaa-tyaami, ari inkantaitaa-tyiironi inampi-siritan-tyaami. 14 Tima añaakiro ti yookajai Tasorinkantsi, ari ayotziri omapiro Pawa ithotyiiro okaratzira ikasiya-kaajairi. Asi owatyiiro irojatzi itsiparyaakowintan-tajyaariri ikaratzi ipinako-wintairi irirori yasiyitajai. Irootaki iwisiryaa-wintan-taityaariri otzimi-motziri iwaniinkaro.

Oyosirita-kaantzirori, oiñaarontzirori aajatzi

15 Tima nokima-kotakimi tsika pikanta pikimisanta-najiri Awinkathariti Jesús, tsika pikanta pitakoyita-naari ikaratzi yasiyitaari, † 16 ti nowashaantiro nopaasoonkita-kowintzimi, namana-kota-piintzimira. 17 Namaniri Iwawani Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, asitarori waniinka-rontsi. Irootaki nokowa-kotan-tariri iyosirita-kayimi, yoiñaaronta-pirota-jimiro tsika ikanta-kota irirori, 18 inkinkithasirita-kayimi onkantyaa piyota-kotan-tyaarori iyaakoniintari ikaratzi ikaima-siritairi, piyota-kotan-tyaarori aajatzi owaniinkata-taika iñaakayita-jiriri Pawa yasiyitaari, 19 piyota-kotan-tyaarori aajatzi antaroiti isintsinka tikatsi kimityaarini. Oshiki onkanta-kaayitajai isintsinka akaratzi akimisantajiri. Tima irojatzi isintsinka 20 ipiriintan-taariri pairani Saipatzii-totaari ikamawitaka, yaanajiri inkitiki, imisaika-wajiri irako-piroriki. 21 Ari ikaratajiri Pawa ipinkathari-wintajiri maaroni pinkathari-witachari, jiwawita-chari, tzimawita-chari isintsinka, ompiratan-taniri, maaroni tsika-rika ipaiyitari. Tira apatziro impinkathari-wintairi ikaratzi tzimayita-tsiri iroñaaka, ari inkarati impinkathari-wintajiri tzimayitaa-tsini apaata. Omapiro yanaa-kotantaki, tima pinkathari-pirori inatzi. 22 Tima irijatzi Saipatzii-totaari imatakairi Pawa ijiwatairo maaroni, ikimita-kowaitakari makoryaa-kitzitan-tariri iisaniintani. Irijatzi Saipatzii-totaari ikimita-kaanta Pawa iriimi iitoyita-jyaami ikaratzi kimisantaa-tsiri. ‡ 23 Iriima ikaratzi kimisanta-yitaa-tsiri, ikimiwaitaka iwathami inatyiimi Saipatzii-totaari, inampi-siri-yitan-taari. Ithotyiiro isaikaki tsika-rika-payi.

2

Itakotai Pawa iro awisako-siri-yitan-taari

1 Iriitakira Pawa owañaayitajimi awirokaiti, tima pairani kimiwaitaka owamaayita-tyiimimi piyaari-piro-siritani. 2 Iro pantayita-piintakiri tsika ikanta piñaayitziri osaawi-satziiti, pantasi-yitakaro ikantakaan-tziri sintzitakairori tampyainka, iriitakira winthata-kaayitariri atziri-payi impiyathatyaari Pawa. 3 Ari akantawitakari pairani maaroni arokaiti, antapiintakiro anintakaa-siwaitari, aniwita-siwaitari aajatzi, irootaki akinkisiryaa-piintakari. Ari akimita-koyiwitakari inkarati iwasankitaitairi. 4 Iro kantacha Pawa nisironkatan-taniri, oshiki itakoyitai, 5 yañaakaa-yitai owamaima-witakai kaari-pirori iwañaa-jiriranki Saipatzii-totaari. (Tima oshiki ikaminthaajimi Pawa, irootaki iwawisaako-siritan-taamiri aajatzi awiroka.) 6 Tima iwañaa-jirira Saipatzii-totaari, ari ikimitaa-yitajiri aajatzi arokaiti. Iriitaki kantakaarori atsipa-siritan-taariri Saipatzii-totaari Jesús inkitiki. 7 Irootaki yantanta-karori maaroni iroka-payi iyotantai-tajyaari apaata oshiki ikaminthaantaki, ityaanta-kairi Saipatzii-totaari Jesús iwawisaako-siri-yitai. 8 Irootaki piñaantaarori pawisako-siri-yitai pawintaa-yitaari. Iriitaki Pawa kimitakaan-taarori impasita-jyaamiro awisako-siritaantsi, 9 tira awiroka matironi piwawisaako-sirityaa apaniroini. Ari onkantyaa airo pinkimosiriwinta-siwaitanta. 10 Tima iro iwitsika-yitan-takairi ankimisantajiri Jesús Saipatzii-totaari, antayita-piintainiri kamiitha-yitatsiri, irootaki inintakaayita-kayiri pairani antayitiniri.

Aripirotairi Saipatzii-totaari ipaikakoi-takiri

11 Tima maaroni awirokaiti kaari Judá-iti, ipaiyitzimi noshininka-payi “Kaari totamisitaari.” Iriima iriroriiti ipaita-wakaiyita “Totamisitaari.” Tikatsi ompai-tzimaityaa, tima yantasi-yitakaro koñaanita-tsiri awathaki. 12 Pinkinkisiryaa-kotyaa, pairani tikira pinkimisantiriita Saipatzii-totaari, ti pintzipa-wityaari Israel-iiti, pinasijiitaka. Ti piyotako-wityaaro ikantakaan-taitsiri, ti piyotako-wityaaro aajatzi ikasiya-kaitairi. Okantawitaka pisaiki kipatsiki, ti piyota-kotiri Pawa, ti piyowityaa aririka pawisakotajimi. 13 Irooma iroñaaka pikimisantajiri Saipatzii-totaari Jesús, paapatyii-yaari Pawa. Okantawitaka intaina piwawitakari pairani, iro kantacha ikapathain-kawintakimi pairani Saipatzii-totaari, aripaiti paapatyii-yaari Pawa. 14 Ari okanta ikantakaakaro Saipatzii-totaari asaikan-taari kamiitha. Iriitaki kantakaa-karori Judá-iti ishininkatan-taariri kaari Judá-iti, yaakamiithata-wakaa. Tima pairani oshiki ikisaniinta-wakai-yitaka. Irooma iroñaaka kimiwaitaka itanto-ryaatyiiromi tantotsi onasiyi-witakariri. 15 Tima pairani noshininka-payi ikisaniintakiri maaroni kaari noshininkata, kaari yotakotironi Ikantakaan-taitsiri. Iro kantacha ikimaatsi-waitakaro pairani iwatha Saipatzii-totaari, ipyaa-pithatairi kantakaan-tzirori ikisaniinta-wakaa, ari opoñaanaja yaakamiithata-wakai-yitanaja, okimiwaita-nakaro aparonimi atziri ikantanaja iroñaaka. 16 Tima inkamawinta-kayi pairani Saipatzii-totaari ipaika-kotai-takiri, ari okarata-paaki akisaniinta-wakaa-piintaka, akimita-kaantajiro awamaaki-tyiiromi. Tima aparoni akantanaja awathaki aripiro-yitaari Pawa. 17 Iro ikantai-tantari pairani:

Ipokaki, ikamanta-yitajimiro kamiithari ñaantsi onkantyaa pisaikan-tajyaari kamiitha, tima intaina pisaika-yitaki. Ari ikimitaa-yitakiriri aajatzi saikayita-tsiri okaakiini.

18 Tima iriitaki Saipatzii-totaari kantakaa-karori añaanta-yitaarori akaratajiri awintaari Pawa, tima apintzi inatzii Tasorinkantsi matakayirori. 19 Ti piyotako-wityaari pairani Pawa, ti pishininka-wityaari aajatzi. Iro kantacha pikimiyitaari iroñaaka ikaratzi kimisanta-yitziriri, ti pimpasinitzi-motajiri, tima pishininkataari Pawa. 20 Pikimiwaita-naaro awirokami pankotsi iwitsikai-takimi. Iriima Kamantan-tzinkariiti aajatzi Tyaantaariiti iriitaki kimitakyaa-ronimi kisopatha kiraawiro tsika iwitsikai-takiro pankotsi. Iriima Saipatzii-totaari iriitaki otzinkami. * 21 Tima okaratzi iwitsikan-taita-karori pankotsi, kamiitha oosoyitaka, iro iwitsikan-taitarori itasorintsi-pankoti Awinkathariti. 22 Ari pikimiyita-naari awirokaiti pikimiwaitakaro tsika okanta oosoyita kamiitha pankotsi, ari inampi-siritan-tajyaami Pawa.

3

Itakotai Pawa iro awisako-siri-yitan-taari

Inkinkithata-kairi Pablo kaari Judá-iti

1 Irootaki opoñaantari, naaka Pablo, tima yasita-kotai-takina nokinkithata-kota-jimiri Jesús Saipatzii-totaari awirokaiti kaari noshininkata, 2 piyojiitzi iriitaki Pawa owakinari nonkinkithata-kaayitajimi, tima antaroiti ikawinthaakimi. 3 Tima nosankinata-kimiro kapichiini tsika okanta iñaakai-takinaro kaari iyotako-witaita pairani. 4 Aririka piñaanatakiro, aritaki piyotajiro okaratzi noyota-kota-jiriri naaka Saipatzii-totaari kaari iyotako-witaitari pairani. 5 Tima pairani tikatsi atziri yotakowityaaroni yantiri Pawa. Iro kantacha iyota-kayina Tasorinkantsi nokaratzi Notyaankaa-ritzi aajatzi Kamantan-tzinkariiti. 6 Iroka kaari iyotako-witaita: Yawisako-siritzi-tajyaa kaari noshininkawita aririka inkaman-taitajiri Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Jesús Saipatzii-totaari. Ari iñaakai-tajiri ikasiya-kaita-kiriri Judá-iti, tima ishininkata-wakaiyaa. 7 Irootaki nomatan-taarori iroñaaka nokinkitha-yitajiro, tima iriitaki Pawa tasonka-winta-siritanari nantantarori okaratzi aawyaa-sirita-kainari isintsinka, tima oshiki ikaminthaajana.

8 Tima naaka yanaa-kotani maaroni yasiyitaari Pawa. Iro kantacha ikaminthaajana naaka, isinitakina nonkinkithata-jiniri Kamiithari Ñaantsi kaari Judá-iti, iro iyotanta-jyaari oshiki itasonka-winta-yitairi Saipatzii-totaari. * 9 Isinita-kinaro noiñaaronta-jiniri okaratzi amanako-witaka pairani yantiri Pawa. Tima iriitaki owitsika-yitakirori maaroni añaayitairi iroñaaka. 10 Irootaki yantanta-karori maaroni iroka, onkantyaa iyotantyaari inkiti-wiriiti pinkathari-yitatsiri yotaniri ikanta Pawa, aririka iñaayitai akaratzi akimisantajiri. 11 Tima yasi iwiro ikinkithasiritzi-takaro pairani yantiro, irootaki ityaankan-takariri Awinkathariti Saipatzii-totaari Jesús. 12 Tima awintaari iroñaaka Saipatzii-totaari, aritaki yaakamiithatai Pawa, airo atharowanta-siri-waitari. 13 Irootaki nokantan-tamiri: Paamaiyaa okantzi-moniintami = kari okaratzi nokimaatsita-kowintakami. Tima irootaki tharowinta-yitajyaamini awirokaiti.

Antaro itakotaantsi kaari inthotyiiti iyotakoitiro

14 Irootaki opoñaantari notyiirowa-sitari Asitariri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, 15 tima iriitaki Pawa asiyitaariri maaroni, ikimita-kaanta-yitai arokayitaji ishininka. Okantawita aroka-rika inkiti-wiri, aroka-rika osaawi-satzi. 16 Nokowa-kota-piintakiri Asitairi, otzimi-motziri owaniinkatan-tyaari, antaro intasonka-winta-yitimi, yaawyaa-sirita-kaayitaimi Itasorinka. 17 Nokowa-kota-piintakiri aajatzi Saipatzii-totaari inampi-siritan-tyaami, tima pawintaa-yitana-jyaari awirokaiti. Pinkimita-kotyaaro pankirintsi parithata-tsiri kamiitha, irootaki paapaikan-tanakyaa itakonka. 18 Irootakira ikimatha-pirotan-tajyaarori ikaratzi yasiyitaari Saipatzii-totaari, okimiwaitakaro antaro onatyiimi itakonka, santha onkaratimi, jinoki onkantyaami, inthompoi onatyiimi. 19 Irootaki namana-kotanta-piintamiri pinkimatha-pirotairo antaro itakotai Saipatzii-totaari, anairo maaroni iyotako-witaitari, irootaki piñaanta-jyaarori ithotyiimi Pawa isaika-siri-pirotan-taami.

20 Thami antharowinta-jyaari Pawa, tzimatsiri isintsinka, iriitaki ñaakaayitaironi oshiki anaanakiro okaratzi akamiyitziriri. Airo athotyiiro ankinkisiryaa-kotajiro isintsinka aririka añaayitairo okaratzi yantzimo-siri-yitairi. 21 Thami ankimosiriwinta-jyaaro okaratzi yantakaa-kiriri Jesús Saipatzii-totaari, aajatzi okaratzi yantzi-motairiri awintaa-yitaariri. Ari inkimita-jyaari inkarati ancharini-yitajyaari, irasi iwiro aajatzi intharowinta-jyaari irirori. ¡Omapirowí!

4

Owichaa ikantakaa-yitajai Tasorinkantsi

1 Aritakira okantayitakari, tima yasita-kotai-takina nokinkitha-kotajiri Awinkathariti. Irootaki nonkantan-tyaamiri: Panta-piinta-jiniri ikowakaa-yitajimiri, tima ikaima-siritani pinayitatzii. 2 Tsinampa pinkantajyaa, amatsinka pinkantajyaa, kisasiwaini pinkantajyaa pintakota-wakai-yitajyaa. 3 Piñaa-sintsi-yitajyaaro pijata-kayiro pisaiki kamiitha, tima iriitaki Tasorinkantsi owichaa-wakai-yitaamiri. 4 Okimiwaitakaro aparoni akantanaja awathaki, tima aparoni ikanta Tasorinkantsi. Ari okimitari aajatzi aparoni okanta ikasiya-kaayita-jimiri Pawa piyaako-niintajiri. 5 Aparoni ikanta Awinkathariti, aparoni ikanta akimisantajiri, aparoni ikanta akiwaawintaari. 6 Aparoni ikanta Pawa, iriitaki Asiyitairi maaroni. Iriitaki pinkathari-winta-yitajiri maaroni, ithotyiiro inampi-siri-yitanta maaroni. 7 Iro kantacha, onasiyitaka imatakaa-yitairi Saipatzii-totaari itasonka-winta-yitakaira. Okimiwaitakaro ompaityaami impasiyita-kairimi. 8 Irootaki isankinata-koitakiri pairani ikantaitzi:

Owajinokaja, ijiwayitairi yiitsinampaakiri owayiri-witakariri.

Tima okaratzi yaapithatan-takiri, ipasiyitaari iwayiriti.

9 ¿Paitama ikantan-taitari: “Owajinokaja?” Irootakira ikantan-taitari, tima yitapaintaro ipoka-paintzi aka osaawiki kipatsiki. 10 Tima ikaratzi oshaawiinkain-chari kipatsiki, irijatzi owajinokaa-chari yanaa-pirotajiro ojinokitzi inkiti, irootaki ithotyaan-tarori isaikan-taaro maaroni tsika-rika-payi. 11 Iriitakira tasonka-wintan-tayitaa-tsiri okanta Atyaankaa-ritan-taari aroka-payi. Tzimatsi Kamantan-tzinkari-tatsiri. Tzimatsi pasini kinkithata-kaanta-najirori ñaantsi yawisako-siritan-taitari. Tzimayitatsi pasini jiwayita-najiriri kimisantzinkari, tzimayitatsi aajatzi yomitaan-taniriiti. 12 Ari ikantayitaari maaroni yokaiti, iriiyitakira yotakaa-yitajirini inkarati yasiyitaari Saipatzii-totaari tsika inkantyaa yantawaitainiri, inkini iwitsika-sirita-kaayita-jyaari, inkimitan-tajyaarori iwathami Saipatzii-totaari inatzii. 13 Irojatzi añaanta-jyaarori ayotako-pirotajiri Itomi Pawa, onkimita-jyaaromi awichaa-wakai-yitajyaami akimisanta-yitajira. Irootaki amatantyaarori ajata-kayiro asiya-kota-jyaari Saipatzii-totaari, antaiki-siri ankantajyaa. 14 Aritapaaki akimitakari ikantaranki iintsi, oshiki ipasini-yitzi aikiro ijatatyii inkimotati. Tima ari ikantayitari kaari sintatsini yamatawitaitiri, iyotaiti-rika kaari tampatzikata-tsini. Iriiyitaki kimitakarori arapana-yitakairi tampyaa, okinayitzi tsika-rika-payi. 15 Irootaki añaawinta-yitajai iroopiro-pirota-tsiri onkanta-kaakai atakoyitantaja. Ontzimatyii antaiki-siri-yitaji, ankimita-jyaari tsika ikanta Saipatzii-totaari. Tima iriitaki Saipatzii-totaari kimitana-jyaaronimi aito. 16 Irooma maaroni arokaiti akimitaro iroorikami iwatha. Tima aparoni atziri kimotatatziri iwathaki kamiitha owichaa-wakaiyita tsika iwawitonkiyita, tima kamiitha ikanta itikatsitzi iwathaki. Ari ankanta-yitajyaari arokaiti iwathayitaira Saipatzii-totaari, antawaita-jiniri kamiitha, amitakota-wakaai-yitanajyaa, antakota-wakaa-najyaa aajatzi.

Owakirari añaantari ikantakaa-yitaaro Saipatzii-totaari

17 Pinkimi nonkantimiro okaratzi iyotakaa-kinari Awinkathariti: Aritapaaki pikimita-koyitakari osaawi-satziiti, tima aminaasi-yitaka yantayitziro irirori okaratzi ikinkishiryaayitari, 18 osiyawaitakaro ikinkisiryaani tsika okanta tsitinikiri. Kisosiri ikantayitaka, ti inintajiiti iyota-kotairi Pawa, ti iñiiro yanintai-yaaro inintakaa-witakariri. 19 Ti impasiki-wintajyaa, iro ayimatakiri imayimpinka, iyaari-piro-sirinka yamita-piintakari. 20 Irooma awirokaiti, piyota-kotajiri Saipatzii-totaari, ti onkamiithati pantayitairo iroka-payi. 21 Tima omapiro-rika pikimisantairi, piyotanajiro iroopirori onatzii okaratzi iyomitaanta-paintziri irirori. 22 Tsika-rika pikanta-witaka pikaaripirotzi pairani, ontzimatyii piwashaanta-yitairo, tima amatawitakimi okaratzi piniwiwai-yitari awiroka. 23 ontzimatyii pinkimita-kaantairo owakirataa-tyiimi pikinkisiryaani. 24 Ontzimatyii piwakira-siri-yitai, irootaki iwitsikan-takamiri pairani Pawa pinkimita-jyaari irirori, tampatzika-siri-piro pinatyii, kitisiriri pinkantajyaa.

25 Tira onkamiithati pamatawita-najiri pishininka-payi, iro kamiithatatsi piñaa-nita-jyaaro iroopirota-tsiri. Tima onkimita-naatyii-yaaro owichaa-wakai-yityaami. 26 Ari okantari aajatzi, aririka pinkisyaa, piriipiroti pikaaripiro-siritzi-kari. Ontzimatyii piñaa-sintsityaaro piwawisaan-tyaarori sintziini pimasirinka, airo pimaa-kotziro irojatzi pasini kitaitiri, 27 pisinitajiri = kari Kamaari yanta-kayimiro kaari-pirori. 28 Kosintzi-rika pinatzii, piwashaantairo, ontzimatyii pantawaitaji. Pinkimaatsi-winta-jyaaro pantawai-wintiro pininta-yitziri, onkantyaa piñaantyaarori ontzimi-moyitaimi, ari onkantyaa pimpasi-yitan-tyaariri asinonkaa-yitachari. 29 Ari okimitari aajatzi, tira onkamiithati piñaawaita-sityaaro kaari-pirori ñaantsi. Iro piñaawaita-piinti kamiithari ñaantsi, ari onkantyaa piwitsika-sirita-kaanta-jyaariri kimayitimini. 30 Airorika pantayita-najiro kamiithata-tsiri, aritaki iwasirita-kota-kyaami Tasorinkantsi poñaachari Pawaki. Tima iriitaki aamaako-winta-piinta-kamiri irojatzi apaata pawisako-siritan-tajyaari. 31 Piwashaantiro iroñaaka pikisa-siritaka, aritapaaki pikisa-piintaka, piñaa-katsimatantzi, piñaana-minthatan-tayitzi, pikisi-matantzi. Ontzimatyii piwashaantairo pantayitakiro kaaripiro-yitatsiri. 32 ontzimatyii pinkamiitha-siritai, pinisironkata-wakai-yitajyaa. Ontzimatyii pimpyaako-yitairi ikaratzi owaaripiro-sirita-kimiri, ikimitaa-jimira Pawa ipyaakotaimi irirori ikami-motaimira Saipatzii-totaari.

5

Tsika inkantajyaa yasitaari kitainkari

1 Tima itakotani pinatzii Pawa itomiyitaamira, ontzimatyii pinkimita-kota-jyaari ikimitara irirori. 2 Itako-siri pinkantanti, pinkimita-kotyaari Saipatzii-totaari itakoyitakai, yatsipi-wintakai ipaikakoitakiri. Irootakira kimitakarori okasankai-nkatzi ipomitai-tziniriri Pawa, oshiki ookimotakari.

3 Tima yasitajyaami Pawa awirokaiti, tira onkamiithati pimayimpi-waiti, omapiro okowiinkatzi. Ti onkamiithataa-jati pinkinkitha-waita-koyitairo. Ari okimitari pasini kaaripiro-yitatsiri, aajatzi okimita aririka piniwiyityaaro awaararontsi. * 4 Ti onkamiithati piñaawai-yitairo kaari-pirori, pintsinampaan-tayiti, tikatsi apantyaaroni iroka-payi. Iro kamiithatatsi pimpaasoonkitairi Pawa. 5 Tima piyojiiti awiroka airora yaitajiri ikaratzi mayimpi-waiyita-tsiri tsika ipinkathari-wintantaji Saipatzii-totaari itsipataari Pawa. Ari inkimityaari aajatzi ikaratzi kaaripiro-siri-waita-tsiri, ikaratzi niwiyitarori owaararontsi ikimita-kaantaro iwawanimi onatyii. 6 Paamawintyaa yamatawitai-tzimi = kari. Tima tzimatsi yomitaa-yitimini ininti yamatawitimi, ari onkantyaa yoitzipinaa-siritan-tyaamiri. Aritakira iwasankitaa-yitairi Pawa inkarati piyathata-chani. 7 Ti onkamiithati aajatzi pintsipa-winthatyaari yokaiti. 8 Tima pairani tikira pinkimisantiriita Awinkathariti, kimiwaitaka pisaika-tyiimi otsitini-kitzi, pantayita-piintakiro kaari-pirori. Iro kantacha yasiyitaami Pawa, kimiwaitaka pisaikaa-tyiimi okitainkatzi. Irootaki pisaikan-tajyaari kamiitha pinkimita-kaanta-nakiro isaikaitzi okitainkatzi. 9 Tima inampi-siritan-tajyaami Tasorinkantsi, aritaki piñaayitairo pinkaminthaantaji, pintampatzika-siritai, piñaawaita-piintajiro iroopirori. 10 Ontzimatyii panta-piinta-yitanajiro ookimotyaarini Awinkathariti. 11 Airo pitsipa-winthatari kimitakariri saikayita-tsiri otsitini-kitzi. Piyomithathatiri, tima ti onkamiithati yantayitziri, aminaawaitantsi onatzi. 12 Tima oshiki owaañaantzi aririka ankinkithata-kotiro okaratzi yantaitziri amanani-kiini. 13 Iro kantacha aririka piyomithathatakiri, kimiwaitaka piitatyii-nirimi iyaari-pironka. Aritaki inkinkisiryaayitanaiyaa, inintanajiro irirori inkamiitha-siri-yitai, tima onkimita-jyaaro isaikanaa-tyiimi okitainkatzi. 14 Irootaki ikantai-tantakari:

Aritaki pimaaki, pisaakiti,

Pintzinaaji pintsipa-yitakari kaminkari,

Iriitaki ootajimini Saipatzii-totaari.

15 Aamawinta pinkanta-winta-jyaaro onkarati pantayitiri, airo pisiyako-yitari masontzi-siriri, pinkimita-kotyaari ikantayita yotaniri. 16 Airo pisaika-waita-sita, tima tzimatsi oshiki kaari-piro-siririiti iroñaaka. 17 Airo pimasontzi-siri-waitzi, pamina-minatiro pinkima-thatairo ininta-kayimiri Awinkathariti. 18 Airo pisinki-waita, tima oshiki okowiinkatzi. Okowa-pirotatyaa isaika-siritan-tajyaami Tasorinkantsi. 19 Pinkinkitha-waita-najiro awirokaiti Panthaantsi, pimpanthaa-yitiro onkarati iyosirita-kayimiri Tasorinkantsi, owisiryaa-winta pinkanta-winta-jyaari Awinkathariti. 20 Paasoonki piwapiintajiri Asitairi Pawa piñaayitziro maaroni tsika-rika opaiyita, tima pinkatha piwayitairi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. †

Pimpinkathata-wakai-yitajyaa

21 Ontzimatyii pimpinkathata-wakai-yitajyaa, tima pinkatha piwayitairi Pawa. 22 Iinantaitari, pimpinkathatairi piimi-payi, pinkimita-kaantiri pipinkathatziri Awinkathariti. 23 Tima inkarati iimintaitari ijiwatziro iina, ikimitakari Saipatzii-totaari ijiwatziri kimisantzin-kariiti. Tima yoka Saipatzii-totaari ikimita-kaantari kimisantzin-kariiti iriimi iwatha, iriimi Saipatzii-totaari iitotana-jyaami kimisantzin-kariiti. Iriitaki wawisaako-siri-yitairini. 24 Tima maaroni kimisantzin-kariiti pinkatha iwairi Saipatzii-totaari, ari onkimityaari kooya-payi ompinkathata-piintairi oimiiti. 25 Iimintaitarí, pintako-yityaaro piinaiti, pinkimita-kotyaari Saipatzii-totaari itakoyitakari kimisantzin-kariiti, iriita-jaantaki atsipiwintakari inkama-winta-yitairi. 26 Irootaki yantanta-karori iroka onkantyaa inkiti-sirita-kaantairi. Arira omatanaari aririka inkiwaatan-taiti, ikanta-piintaitzi: “Nokimisantajiro Iñaani.” 27 Tima inintatzii Saipatzii-totaari kitisiri inkanta-yitajyaa ikaratzi kimisantairiri, kimita-jaantakami ti inkaaripiro-siritimi kapichiini. Tima isiya-kotaari Saipatzii-totaari ikanta aatsini iina, ti ininti iñiiro iinantyaari ampithatyaa, opitsi-poroki-waiti, owaniinka onkantyaa. 28 Irootaki yantayitairi iimintaitari, intakotyaaro iinaiti. Inkimita-kaantiro itakotaro iwatha irirori, ari inkimita-najirori aajatzi iinaiti intakotyaaro. 29 Tima ti iñiiti atziri kimaatsita-kaawaityaaroni iwatha, otakotziita ikanta. Aritakira ikimitaa-jiriri aajatzi Saipatzii-totaari ikaratzi kimisanta-yitairiri. 30 Ikimita-kaanta-yitaari iriirikami imisina, iriirikami itonki, iriirikami maaroni iwathaki. 31 Tima inkantaitzi:

Irootaki airo isaikantaja mainari-payi asitaririki aririka yaawakaa-najyaa, tima aparoni inkanta-najyaa iwathaki osiyawaityaaro iwichaa-wakaa-jyaami.

32 Oshiki okompiwitaka pairani inkimathataitiro iroka. Iriiwitaka Saipatzii-totaari siyakaa-wintacha aajatzi kimisanta-yitairiri. 33 Ari okantari, ontzimatyii pintako-yitajyaaro piinaiti, pikimitaara pitakota awiroka. Ari onkanta-yitana-jyaari aajatzi iinantaitari, ontzimatyii pimpinkatha-yitairi piimi.

6

1 Iintsiiti, pinkimisantairi asitamiri, tima irootaki kamiithata-tsiri ikowakaimiri Awinkathariti. 2 Tima oshiki ikantakaan-takiri pairani Pawa. Iro kantacha ari osatikakari aparoni Ikantakaantsiri otzimi itanakarori oñaakan-tziro ikasiya-kaakairi Pawa, ikantaitaki:

Pimpinkathatairi piri aajatzi piniro.

3 Aritaki pisaikaji kamiitha, osamani pinkantyaa paminawaiti kipatsiki.

4 Irooma awirokaiti asitaaniri, ti onkamiithati pinkisa-kaawaita-sityaari piwaiyani, iro kamiithatatsi pintampatzika-yitiri, piyomitaa-najiri tsika okanta inintziro Awinkathariti.

5 Ompirataari, pinkimisantiri awirokaiti onkarati impiratyaamiri ompiratamiri. Airo pamatawi-waitziri. Pinkatha piwiri, pinkimita-kaantiri pipinkathatziri Saipatzii-totaari. 6 Airo piwakowinta-siwaita pantawaitiniri aririka yaminimi, iro pinimota-kaantyaariri. Pasi piwiro pantawaita-piintiniri, tima impiratani iwanajimi Saipatzii-totaari, pantiro inintziri Pawa. 7 Siritha pinkanta-wintyaaro impira-yitamiri, pinkimita-kaantiro iriitakimi Awinkathariti pantawaitini, kaarira atziri. 8 Tima ayojiitaki, iriitaki Awinkathariti pinayitaini okaratzi antayitakiro kamiithari, onkanta-witakyaa aroka-rika ompirataari, tirika impirataitajai. 9 Ari pinkimityaari ompiratantaniriiti, ontzimatyii paakamiitha-yitiri pimpiratani, airo pasaryii-mawaitari. Tima impirataari Inkiti-satzi pimpiratani, ari ikimitzi-tamiri aajatzi awiroka, impiratami. Tikatsi atziri siyakotyaarini Pawa iriipirori inatzi.

Ipiya-winta-siritantari kimisanta-naatsiri

10 Iyikiiti, tonta-siri pinkantyaa, tima iriitaki Awinkathariti otapi-siritan-tyaamironi isintsinka. 11 Pinkimita-kaantiro pinkithaata-kota-tyiiyaaromi yasitari Pawa ikisako-wintan-taitari. Irootaki piñaantyaarori pimpiyatyaari Kamaari. 12 Tima kaari atziri maimani-yitajaini, iriitakira maimani-winthatairi kaari koñaayitatsini. Iriiyitaki pinkathari-wintan-taintsiri, tzimawita-chari isintsinka, tsitini-wiri inayitzi, iriitaki ompira-winthatariri osaawi-satzi, irijatzi antzita-karori kaari-pirori inkitiki. 13 Tima yawintaaro aparoni owayiri iithaari asirota-tsiri, ari pinkimita-najyaari awiroka pawintaa-yitana-jyaari Pawa aritaki piñaakiro pinkisako-wintyaa. Tima aririka piñaa-sintsi-pirota-nakyaa, tikatsira shiwa-siritimini. 14 Piriipiro-yitaji, pinkimita-kotyaari tsika ikanta iwitsikaanta owayiriiti. Tima irootaki yitapiinta yooso-thaki-tziro iithaari airo yapakoorowaitanta. Ari pinkimita-piinta-najyaari awirokaiti, pinkinkisiryaa-koyita-najiro iroopirori, ari onkantyaa airo papakooro-siri-waitanta. Tima inkithaata-piintaaro owayiriiti asiro-taki iniiki, inkini ontzikaa-wintiri. Ari pinkimita-najyaari awirokaiti tampatzika-siri pinkanta-yitanajyaa, tima irootaki tzikaa-winta-siri-yitimini. 15 Ikyaanta-piintari owayiriiti iwiri iitziki, inkini ijayiti tsika-rika-payi. Ari pinkimi-yitana-jyaari awirokaiti aamawinta pinkanta-piintajyaa inkini pijayiti tsika-rika-payi pinkinkithata-kotairo Kamiithari Ñaantsi isaikan-taitari kamiitha. 16 Yawintaa-piintaro owayiriiti itzikaa-winta-minto yairika-yitziri airo okintantari paamakiiyitain-tsiri chakopi. Ari pinkimi-yitana-jyaari awirokaiti pawintaa-pirota-najyaari Pawa inkini pintzikaa-winta-sirita-najyaa pimpiyatan-tyaariri Kamaari. 17 Yawintaa-piintaro owayiriiti asiro-naki yamathaitari. Ari pinkimi-yitana-jyaari awirokaiti pawintaa-yitanajyaa iwawisaako-siritaimi Pawa. Ikisako-wintanta-piintaro ithatzinka-minto owayiriiti. Ari pinkimi-yitana-jyaari awirokaiti pinkisako-wintan-tyaaro Iñaani Pawa inkinkithasirita-kayimiri Tasorinkantsi. 18 Pamana-piinta-yitaji, tima Itasorinka Pawa kinki-siriyaa-kaiyaitaimini opaitarika pinkowa-kotiriri. Iriipiro pinkanta-yitanajyaa inkini pamanakoyita-piinta-najiri maaroni yasiyitaari Pawa. * 19 Impoña pamana-koyitakina naaka, iñaapirota-kaantyaanari Pawa noyotan-tyaari nonkinkithata-najiro Kamiithari Ñaantsi kaari iyotako-witaita pairani. 20 Tima iro kamiithatatsi noñaa-piro-wintyaaro nonkinkithata-kaanti. Irootaki iminkyaa-wintai-takinari. Iro kantacha aikiro nojatakaa-tyiiro nonkinkithata-kaanti irojatzi nomatan-takyaarori nantayitajiro okaratzi ityaantan-taita-kanari.

owiraantarori withataantsi

21 Aririka yariita-paakyaa Tíquico anta pisaika-jiitzi, iriitakira kamanta-paakimini tsika-rika nokantaka, tsika-rika opaita nantayitakiri aka. Tima yoka Tíquico iyiki inatzi, notako-pirotakari. Iriitaki iriipirotaintsi yamitakotakina nokinkithata-kaantaki. 22 Iro nontyaantan-tyaariri, onkantyaa piyotan-tyaari tsika nokanta nosaika-jiitzi aka. Ari onkantyaa pintharowinta-siritan-tyaari awirokaiti.

23 Ari okanta-tzimaita iyikiiti. Onkamintha isaikakaa-yitajimi kamiitha Asitairi Pawa, ari inkimitaimiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Ari onkantyaa pintakota-wakaan-tanajyaari, awintaa-siri piwanajiri. 24 ¡Onkamintha inisironkataimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, pikarajiitzira pitako-piro-yitaari! ¡Omapirowí!

* 1:1 yasiyitaami Pawa = kitisiriri

† 1:15 yasiyitaari = kitisiriri

‡ 1:22 makoryaa-kitzitaantsi

* 2:20 otzinkami = mapithanthaa, tima irootaki mapitatsiri iwitsikai-tzirori pankotsi kanta-kota-chari.

* 3:8 yasiyitaari = kitisiriri

* 5:3 yasitaami = kitisiriri

† 5:20 pinkatha piwayitairi = wairontsi

* 6:18 yasiyitaari = kitisiriri

FILIPOS-SATZI

1

2

3

4

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI FILIPOS-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo otyaantzi-mirori iroka osankinaritsi, iri notsipatakari Timoteo nosankinatzimiro. Tima impiratani Jesús Saipatzii-totaari nonayitzi. Awiroka nosankina-yitzimi pikarajiitzi anta nampitsiki Filipos, pikaratzi yasiyitaami Saipatzii-totaari Jesús. Irijatzi nosankinatzini ikaratzi jiwayitzimiri pinkimisanta-yitaji aajatzi ikaratzi amitako-yitziriri. 2 Okawintha inisironkataimi Asitairi Pawa, kamiitha isaikakaa-yitaimi. Ari inkimitaimiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

Yamanakoyitziri Pablo kimisanta-niriiti

3 Aririka nosirita-kota-piintyaami, oshiki nopaasoonkitziri Pawa. 4 Kimosiri nokanta-piintaka aririka namanako-yitimi, 5 tima ari akarajiitaki akinkithata-kotziro Kamiithari Ñaantsi. Pasi piwanakiro pairani owakira pikimawakina nokaman-tapaa-kimiro ñaantsi, ti piwashaanta-nakiro irojatzi iroñaaka. 6 Noyota-kotzimi naaka oshiki okamiitha-taiki yitanakaro Pawa yantzi-mota-jimiro kamiithari, tima iriitaki thotyaa-kaimironi apaata impiyapaaki-rika Jesús Saipatzii-totaari. 7 Tima kamiitha okanta nosirita-kota-piinta-jyaami, notakoyitani pinatzi. Okantawitaka iminkyii-takina naaka, ari akaratzi ikawinthaa-yitajai Pawa. Ari okantari aajatzi yaitanakina pinkatharin-tsiki, tima nokinkithatakiro anta Kamiithari Ñaantsi. 8 Iriitaki yotatsi Pawa oshiki nokowityaa-taikimi noñaayitimi. Iroora itakonka Jesús Saipatzii-totaari kantakaarori. 9 Namana-kota-piintakimi pintako-pirotan-tantyaariri, oyotani pinkantyaa, pinkima-thatairo maaroni, 10 omatantyaari panta-piinta-yitairo kamiithari. Ari onkantyaa pinkiti-siritan-tyaari, airo otzimanta inkanta-kotai-timiri apaata impiyaki-rika Saipatzii-totaari. 11 Ikamintha itampatzika-siritaimi Jesús Saipatzii-totaari okanta pantayitan-taarori kamiithari. Irootakira iwisiryaa-wintan-tyaariri Pawa, inkimosiriwinta-piintan-taityaariri.

Nañaantaari Saipatzii-totaari

12 Iyikiiti, nonintzi piyota-kotiro okaratzi awishi-mota-kinari. Tira athataa-siwaityaa awishi-motina iroka-payi, irootaki oiwaraan-tyaari Kamiithari Ñaantsi yawisakota-jiitantyaari. 13 Aritaki matzimaitaka, tima inkarati saika-wankotziriri pinkathari, owayiriiti kimpoyaa-wintanari, iyojiitaki maaroni iminkyaa-winta-sitai-tanari Saipatzii-totaari. 14 Ikanta iñaayitakina iyikiiti iminkyiitana, ti intharowa-jiitanaki, aikiro ikinkitha-yitana-kitzii, yawintaa-piro-yitanakari Awinkathariti.

15 Tzimayita-tsira aka kashaawaita-tsiri ikinkithata-kotziri Saipatzii-totaari, oshiki inintaki yanaina impinkathataitiri onkantyaa inkisaniintan-taityaanari naaka. Iro kantacha tzimayitatsi pasini otako-pirotanari, kamiitha ikinkitha-yitanaki irirori. 16 Yokaiti ikaratzi kisaniinta-kinari, ti isinitiri atziri-payi inkimisantina, apaniro inintzi inkimisantaitiri onkantyaa yanaantyaanari naaka, irootaki ikashaa-waitantari ikinkithata-kotziri Saipatzii-totaari. Inintatzii yokaiti inkimaatsitakaa-pirotai-tyaana iminkyaaitakina. * 17 Iriima ikaratzi itakota-jaanta-kanari, iyojiitzi irirori Pawa kantakaarori iminkyii-tanta-kanari onkantyaa nonkinkithatan-tyaarori Kamiithari Ñaantsi. 18 Tikatsi ompai-tzimaityaa itzimawitaa kisaniintanari, iro kowapirotacha irijatzi Saipatzii-totaari ikinkithata-kotaitzi. Irootaki oimosirinka-kinari. Ari omapirotyaa nonkimo-siriti, 19 tima noyotzi irootzi-mataki imisitowai-tajina. Okantakaan-tziro pamana-koyita-piintakina, inisironkata-piintakina Itasorinka Jesús Saipatzii-totaari. 20 Iro noninta-pirotziri iroñaaka nonkinkithata-kotajiri Jesús Saipatzii-totaari, tikatsi nontharowan-tajyaa. Ti noninti iwaañaaitaina apaata. Aririka iwamaitakina, irooma airorika, nasi nowiro nantayitiro kamiithari, irootaki impinkathata-piintan-taityaariri Saipatzii-totaari. 21 Tima iriitaki Saipatzii-totaari nañaantaari naaka. Irooma aririka iwamaitakina, irijatzi nonkama-wintiri. 22 Irojatzi-rika nañai aikiro nojatakaa-tyiiro nantiniri Awinkathariti inintakaa-yitanari. Ti noyotzi-maityaa iroñaaka ontzimi nonintiri. 23 Tima apitiro nonintziro. Kamiitha-waitaki iwamaitina nojatajiita nontsipata-pajyaari Saipatzii-totaari, irootakira kamiitha-pirotzi-mota-kinari. 24 Iro kantacha oninta-pirotyaa aajatzi nañai, ari onkantyaa nosaiki-motan-tyaamiri awirokaiti. 25 Noyotaki airo nokamita, osamani nosaiki-moyita-najimi awirokaiti, ari onkantyaa nonkimosiriwinta-kaantyaamiri pawintaa-najyaari Saipatzii-totaari. 26 Tima aririka nariita-kyaami awirokaiti, oshiki pinkimosiriwinta-wajyaari Jesús Saipatzii-totaari, ari ankarati antharowintyaa.

27 Iroka pinkanta-yitana-jyaari: Panta-piinta-najiro kamiithari ookimotariri Saipatzii-totaari. Irootaki panta-piinta-najiri, tima aririka nojataki nariityaami, kamiitha noñaapaakimi pisaika-jiiti. Irooma airorika nomatziro nariityaami, nonintzi nonkima-kotimi kamiitha paapatyaa-wakaiyitya, piñaa-sintsi-winta-najyaaro Kamiithari Ñaantsi akimisanta-najiri. 28 Airo pinkimosiriwin-tawaita-sitari kisaniintzimiri. Tima Pawa kinkisiryaa-kaajirini yokaiti yapirotai-tatyiiri. Irooma awirokaiti pikimisantairi, iyotakaa-yitajimi omapiro pawisako-siri-yitaji. 29 Tima ti apatziro isinita-kimiro pinkimisantairi, ontzi-matyi patsipi-winta-jyaari Saipatzii-totaari, piñaayitzirora pantziri kaari iñaayitzi pasini-payi. 30 Ari akarajiitaki iroñaaka atsipiko-wintakari. Tima piñaajiitakina pairani oshiki nokimaatsi-wintakari anta. Irojatzi nokantziro iroñaaka pikimako-wintana oshiki nokimaatsi-wintakari aka.

2

Itsinampa-sirinka aajatzi iririipironka Saipatzii-totaari

1 Tima yoimosirinkaana Saipatzii-totaari, itakotakami, isaika-siritan-takami Itasorinka, tima piyotajiro pinisironkata-wakaa-jiita, 2 ontzimatyii paapatyaa-wakai-yitajyaa, pintakota-wakai-yitajyaa, onkimiwaityaaro aparonimi onkantajyaa pikinkithasiritani. Irootaki oimosirinkanari. 3 Aririka ontzimi ompaityaa pantayitiri, airo pikisa-wakaa-wintaro, tsinampa-siri pinkantyaa, airo pinkimosiriwinta-waitaro. Ti ampantyaaro pinkantanti: “Naaka kamiitha-pirotatsi, ti apantyaarii yonta.” Irootaki kamiithatatsi pinkanti: “Iri kamiitha-pirotatsi yonta, yanaako-waitana naaka.” 4 Ti apatziro okamiithatzi pinkaminthaa-tziityaa awiroka, ontzimatyii pinkaminthaa-yitairi aajatzi pasini-payi. 5 Pisiya-kotyaari tsika ikanta-painta Jesús Saipatzii-totaari.

6 Pawapirori inaki irirori,

titzimaita isintsi-sintsiti itarowintyaaro ikimitari Pawa.

7 iwashaanta-nakiro ipinkatha-ritzi,

isiya-kota-nakari ompirataari,

itzimaki, ikimita-kota-paakari ikantayita atziri-payi.

8 Ikanta ikimita-paakarira atziri-payi, ti impinkatha-ritanaji ikantawitara owakiraini.

Siritha ikanta-painta irojatzi ikamantakari ipaikakoi-takiri.

9 Irootaki opoñaantari yiriipiro-tziita-kayiri Pawa yoka Saipatzii-totaari,

ipinkathari-winta-pirotzi, yanaanakiri ikaratzi iwitsikai-takiri.

10 Inintzi Pawa intyiirowa-sitai-tyaari Jesús, impinkathataitiri,

Onkanta-wityaa tsika-rika-payi inampitai-tyaaro, inkitiki, kipatsiki, aajatzi otapinaki kipatsi. *

11 Maaroni inkanta-yitai:

Pinkathari-pirori inatzi Jesús Saipatzii-totaari.

Aripaitira intharowintai-tajyaari Pawa Asitairi.

Ikimitari ootamintotsi kimisantzin-kariiti

12 Ari onkan-tzimaityaari notakotani iyikiiti. Tima pairani nosaiki-motan-takamiri anta, oshiki pikimisanta-piintakina. Ari pinkimita-najirori aajatzi nosaikira intaina, panta-piintairo okaratzi nonkantimiri. Pakowinta-najyaari Pawa iwawisaako-siri-yitaimi, pinkatha pantiniri okaratzi inintakaa-yitakimiri. 13 Tima Pawa iriitaki ninta-sirita-kaanta-tsiri, okanta panta-piintan-tarori kamiithari. Irijatzira Pawa antakaa-yitimironi.

14 Pantainiri Pawa maaroni kamiithari, airo pikisa-wakaa-wintaro, 15 ari onkantyaa airo itzimanta impaityaa mishakowintimini. Tima itomi Pawa pinayitatzii, piwashaantiro kaari-pirori, kamiitha pisaiki-moyitairi kinasiwaitain-chari. Pinkimita-kotyaari kitainkata-kairori tsitiniri. 16 poisokiro piwiro pikima-kotakiro ñaantsi, iro pañaa-siritan-tajyaari. Aririka piriipiro-wintakiro, antaro nonkimosiriwintyaami impiyaki-rika Saipatzii-totaari, tima ti natsipita-siwaityaaro nokinkithata-kimiro iñaani Pawa. 17 Onkanta-wityaa iwamaawintai-tinaro nokimisanta-kaayitakimi, oshiki nonkimo-siriti, ari pinkimi-yitana-kyaari awirokaiti, pinkimo-siri-winta-jiitina naaka. Aririka iwamaitakina, osiyakaro nañaantari yaparatai-tziro irayiitziri isaitai-tziri yatsipita-kayi-taniriri Pawa. 18 Irootaki pinkimo-siri-wintan-tyaanari aajatzi awirokaiti iroñaaka.

Timoteo aajatzi Epafrodito

19 Iriirika nintain-tsini Awinkathariti Jesús, ari piñaakiro sintsiini nontyaankimiri Timoteo. Tima aririka impiyaki, inkaman-tapajina tsika pikanta pisaika-jiitzi anta, ari onkantyaa nonkimo-siritan-tyaari. 20 Tima ti intzimi siyaanani naaka ikimitakara Timoteo, oshiki inintaki inisironka-jiityaami. 21 Tzimawitacha pasini, apatziro isiriyitaro irirori opaiyita-rika inintziri, ti isirita-kotyaaro inintakaan-tziri Saipatzii-totaari Jesús. 22 Iro kantacha piyojiitzi awiroka kamiitha ikanta isaiki-motakina Timoteo, iriitaki iriipirotaintsi itsipatakana nokinkithata-kotziro Kamiithari Ñaantsi. Oshiki yamita-kotakina, kimiwaitaka iriimi notomi. 23 Iriitakira nonintakiri nontyaantimiri anta, aririka noyotaki tsika inkantaitina. 24 Aama sintsiinira Awinkathariti inkanta-kaiyaaro, naaka jatasita-jaantimini anta.

25 Iriitakira nitawakyaa notyaanta-jimiri iyiki Epafrodito, tsika itzimi pintyaanka-kinari pairani. Oshiki inisironkata-paakina. Isiyakari irirori owayiri, iriitaki tsipata-piinta-kanari nokinkithata-kaantzi. 26 Yoka Epafrodito, oshiki isirita-kotakami, antaroiti inintaki iñaapajimi, tima iyotaki pikima-kota-jiitakiri imantsiya-waitaki. 27 Ari ikantawitaka imantsiyatzi, iroowitaincha inkamimi. Iro kantacha inisironkatakari Pawa, yisita-kota-kaajiri. Tira apaniro inisironkatakari irirori, imatzitaikana naaka, ti ininta-kayinaro nomapirotyaa nowasirita-kotyaari aririka inkami-motakina. 28 Irootaki notyaankan-taamiriri sintsiini anta, ari onkantyaa pinkimo-siri-pirotan-tyaari aririka piñaawajiri, ari onkantyaa airo nowasiri-tziitanta naaka aajatzi. 29 Kimosirira pinkanta-winta-wajyaari, tima pirintzita-wakaa-naakityiiyaa pikimisantanairi Awinkathariti. Piñaapinkathata-piinta-yitairi ikaratzi osiyariri irirori. 30 Tima ikamawi-taka irirori yakowintanakaro yantziro inintakairiri Saipatzii-totaari. Isinita-kowinta-nakaro yamitakotakina, ti intakoiwaityaa irirori, okimiwaitakaro awirokami amitakotinami aka.

3

Kowapirota-jaanta-chari

1 Ari okan-tzimaitari iyikiiti, kimosiriwinta pinkanta-winta-jyaari Awinkathariti. Tima airo nosamaro naaka napii-napiitimiro okaratzi nosankinata-kimiri pairani. Irootaki kamiithatatsi piyopirotan-tyaari.

2 Ontzimatyii paamaiyaari maninta-niriiti kimitakariri otsitzi, kaari-piro-siririiti, nintatsiri intomisitaa-nita-kaiyaami. 3 Tima totamisitaani-pirori onkanthaa-yitai arokaiti, inampi-siri-yitan-tajaira Tasorinkantsi, iyotakaa-yitajairo tsika ankantyaa apinkatha-yitajiri Pawa. Airo awintaa-siri-waita-sitaro añaayitziri awathaki, iro ankimosiriwintyaari yasiyitaira Saipatzii-totaari Jesús. 4 Ari onkantyaami owawisaako-siritajai añaayitziri awathaki, nomawaita-kiromi naaka nanaa-kotantimi. 5 Tima pairani owakira notzima-paaki, okaratzi 8 kitaitiri nomaa-kota-paaki, ari itomisitaa-nitai-takinari. Naakataki Israel-iiti, icharinita-nakari nowaisatzitini Benjamín, noñaawaitziro kamiitha iñaani noshininkaiti Heber-iiti, nomonkaratziro Ikantakaan-taitsiri, tima Nasitantaniri nonawita. 6 Noñaa-jaantzi nokimisanta-pirota-tziiri Pawa, irootaki nokisaniintan-takariri kimisanta-najiriri Jesús Saipatzii-totaari. Tima nothotyaa-witatyii-yaaro nomonkaratziro Ikantakaan-taitsiri, ti yokawintanaki aparoni. 7 Iro kantacha maaroni iroka, okaratzi notharowinta-waitakari pairani, tikatsi apantyaaroni noyota-kota-jirira iroñaaka Saipatzii-totaari. 8 Omapiro, tima noyopirotajiri Saipatzii-totaari, ti apantaa-jyaaro nokantawita pairani. Nowashaanta-najiro maaroni, nokimita-kaanta-nakiro yooka-piintai-tziro kaarasi. Iro nokowa-jaanta-najiri noyopirotairi Awinkathariti Saipatzii-totaari Jesús tima irootaki kamiitha-pirota-tsiri. 9 Iriitakira tsipa-siritaanari iroñaaka. Ti nosintsiwinta-najyaaro nomonkara-yitajiro Ikantakaan-taitsiri, tima ti ontampatzika-siritina. Irooma nawintaa-naarira iroñaaka Saipatzii-totaari, iriita-jaantakira Pawa otampatzika-siritaanari. 10 Irootaki noninta-pirota-najiri noyopirotajiri Saipatzii-totaari, tima iriitaki asitarori isintsinka yañaajira ikamawitaka irirori. Ari onkantyaa nonkimita-kotan-tyaariri tsika ikanta yatsipita-kowintantaka, tsika ikanta aajatzi ikami-motantaki, 11 irootaki yañaakaan-tajyaanari naaka aririka nonkama-witakyaa.

12 Tikiraatara nothotyaa-taitiro nokanta-yitakimiri, tikira-wintha noñiiro nonkamiitha-siri-piroti. Iro kantacha aikiro nojatatyii namina-minatiro irojatzi nonthotyaa-pirotan-takyaarori, tima noyotzi iriitaki itapaintarori Saipatzii-totaari Jesús iwawisaako-siritaana. 13 Iyikiiti, tira nonkantatyii naaka: “Nomatataikiro nothotyaakiro nonkamiitha-siri-piroti.” Iroka nokantanaja: “Maisanta nowanairo nantayitakiri pairani ti nosirita-kota-jyaaro, apatziro nokinkisiryaa-kotaro onkarati noñaayitajiri apaata, 14 ari onkantyaa nanakotan-tyaari, irojatzi noñaanta-jyaarori apaata impinata-jinari Pawa ikaima-siri-yitaira intsipa-siritai Saipatzii-totaari Jesús.” * 15 Iroka-payi nokanta-yitakimiri, ontzimatyii asirita-kotyaaro akaratzi antaiki-siri-yitaira. Tirika pisirita-kotyaaro, Pawa ñaakaimironi pinkimita-kotan-tajyaanari. 16 Iro kantacha, ontzimatyii ariipiro-wintajiro antayitan-tyaarori okaratzi ayota-kota-nairi. †

17 Iyikiiti, ontzimatyii pinkimita-jyaana naaka. Ontzimatyii paminayitairi pasini aririka isiya-kotaanaro naaka tsika nokanta piñaayitakina. 18 Tima napii-napiita-kimiro nokinkithatzimiro pairani, irojatzi napiitimiri iroñaaka nirayiman-kakiini nonkantimi: Tzimatsi oshiki saiki-mota-kimiri anta itzimi kisaniintziriri ikaratzi kinkithata-kotzirori tsika okanta ipaikakoi-takiri Saipatzii-totaari. 19 Irootaintsi iñaayitiro yapiroi-tairi. Ikimosiriwinta-siwaitakaro okaratzi iwayitari ikimita-kaantakiro iroomi iwawanityaami. Oshiki ikantakaa-piro-wintakaro okaratzi yantayitakiri, ti impasiki-wintiro. Iro ikinkithasirita-kota-piintaka osaawi-sato. 20 Irooma arokaiti, akowa-pirota-najiro anampita-jyaaro inkitiki. Oyaaniinta akanta impiyaa Owawisaa-kotan-taniri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 21 Iriitaki pasinita-kaapajaini awathaki akaamani-waitzi, ari ankimita-kota-jyaari tsika ikanta irirori otzimi iwaniinkaro. Aritaki imatapajiro, otzimi-motziri isintsinka ipinkathari-wintan-tarori maaroni opaiyita-rika.

4

Pinkimo-siri-winta-piintairi Awinkathariti

1 Iyikiiti, noninta-taiki naaka poisokirota-najyaari awirokaiti Awinkathariti. Tima notakotani pinayitatzii, oshiki nonintaki noñaapajimi. Awirokataki oimosirinkanari, awirokataki kantakaan-tironi impinatan-taityaanari apaata, onkimiwaita-jyaaro namathairi pinatyiimi.

2 Nonkantimiro Evodia aajatzi Síntiqui: Ontzimatyii paripirota-wakaajyaa pawintaa-siritaarira Awinkathariti. 3 Nonkantimi aajatzi awiroka notsipa-winthari, piyomitaa-najiro iroka apiti kooya aripirota-wakaan-tajyaari. Tima ari nokarataki pairani natsipi-wintaro Kamiithari Ñaantsi nokinkithata-kotziro, ari otsipatakari Clemente ipoñaa pasini-payi ikaratzi tsipayita-kanari pairani. Tima maaroni yokaiti, osankinata-koyitaka yañaa-siri-yitaji apaata.

4 Kimosirira pinkanta-winta-piinta-jyaari Awinkathariti. Napiita-wakimiro: ¡Pinkimo-sirita-piinta-jiiti! 5 Ontzimatyii iyotajimi maaroni tsinampa-siri piinayitaji. Tima aritaki piyimataka Awinkathariti. 6 Airo okantzimo-siri-waitami, pamana-piintajiri Pawa pinkowa-koyitairi kowityii-motamiri. Pimpaasoonkita-piintajiri aajatzi. 7 Ari onkantyaa piñaantyaarori isaikakaa-yitajimi kamiitha Pawa, oshikira okamiithataki, anairo okaratzi akinkithasiri-yitari arokaiti. Tima iroka isaikan-taitari kamiitha, irootaki onimo-sirita-kayimini, airo okantzimo-siri-waitami tima intsipa-siritaa-tyiiyaami Saipatzii-totaari Jesús.

Pisirita-piinta-jyaaro kamiithari

8 Iroka nonkantimiri iyikiiti. Pisirita-piinta-jyaaro iroopirori, pinkathan-tantsi, tampatzika-sirin-tantsi, kitisirin-tantsi, onimotantantsi, ookimotan-tantsi, kamiitha-sirin-tantsi, owisiryaa-wintantsi. 9 Pantanajiro okaratzi piyoyitakiri, okaratzi nokaman-takimiri. Piñaanta-yityaaro okaratzi noyomitaa-yitakimiri, okaratzi kamiithari piñaakota-kinari naaka nantayitakiri. Aririka pantayita-najiro iroka, aritaki onimowaitajimi isaikakaimi Pawa.

Ipasitantari Nampitarori Filipos irasi Pablo

10 Antaroiti ikimo-sirita-kaakina Awinkathariti, noñaakiro papiitajiro pinisironkataana. Noyotzi naaka ti pimaisantina, iro kantakaan-tzirori ti ontzimi tsika pinkina-kayiro pinisironkatan-tyaanari. 11 Ti iro nonkantan-tyaari noñaatziiro nokowityaa-niinta-waitzi. Namitakaro nokimo-siri-waitzi onkanta-witakyaa tikatsi tzimi-motinani. 12 Noyotakiro tsika okantawaita aririka ankowityaa-niinta-waiti, aririka ontzimi-moyitajai oshiki. Nothotyaakiro namitakaro maaroni, aririka nowatziityaa, aririka nontashaa-niinta-waiti. Namitakaro aririka ontzimi-motina oshiki, namitaro aajatzi noñaasi-waitaro tikatsi-rika tzimi-motinani. 13 Ari onkantaki nomatiro noitsinampairi maaroni opaiyitaka-rika, tima iri Saipatzii-totaari aawyaa-sirita-kayi-narori iroñaaka.

14 Iro kantacha, oshiki okamiithataki okaratzi pipasita-kanari, tima piyojiitaki tzimatsi oshiki pomirintsitzi-mota-kanari. 15 Pairani nositowan-tanajyaari Macedonia-ki, nitanta-nakarori noñaawintziro Kamiithari Ñaantsi, tikatsira nisironkatyaanani, apatziro awirokaiti nampitarori Filipos, pipakaan-takinari pipasitanari. 16 Ari pikimitaakiro aajatzi nosaikan-takari Tesalónica-ki, papii-papiitakiro pipakaan-takina pipasitanari, iriitaki naantakari okaratzi kowityii-mota-piintanari. 17 Ti apatziro nosirityaaro naaka pimpasita-piintyaanaro kowityii-motanari, noninta-tziira pantayita-najiro awirokaiti kamiithari, inkini impasii-tajyaami apaata awiroka. 18 Tima naakiro maaroni pipakaan-takinari, ipapaakinaro Epafrodito, oshikitzi-mota-paakina, tikatsi kowityii-motinani. Okaratzi pantakiri oshiki ookimotakiri Pawa, okimitzi-mowaitakari kasankainkari, okimiwaitakaro ookimotari yatsipita-kaitanari. 19 Iriitaki Pawa opayitimini onkarati kowityii-moyityaamini awiroka, tima ontzimi-mopirotziri iwaniinkaro Saipatzii-totaari Jesús. 20 ¡Ari ankanta-jityaani awisiryaa-wintairi Asitairi Pawa! ¡Omapirowí!

Owiraantarori withataantsi

21 Iwithayitami iyikiiti ikaratzi tsipata-kanari naaka aka. Piwithatyaanari anta yasiyitaari Saipatzii-totaari Jesús. * 22 Iwithayitami aajatzi yasiyitaari aka, iriitaki owithata-jaantamiri ikaratzi saika-pankotziriri Pinkathari César.

23 Onkawintha inisironka-piro-tajyaami Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. ¡Omapirowí!

* 1:16 onasiyita ñaantsi-payi

* 2:10 intyiirowa-sitai-tyaari Jesús = wairontsi

* 3:14 Kanta-kota-chari aka “nanakotan-tyaari,” ikantaranki aparoni atziri anakotan-tatsiri isiya tsika ipiyota amina-minthatziriri, ipaitziri owinaro yanakotantaki.

† 3:16 onasiyita ñaantsi-payi

* 4:21 yasiyitaari = kitisiriri

COLOSAS-SATZI

1

2

3

4

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI COLOSAS-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo otyaantzi-mirori iroka sankinarintsi. Tima Intyaantaa-riti Jesús Saipatzii-totaari nonatzi, irootaki inintakiri Pawa. Iri notsipatari iyiki Timoteo nosankinatzimiro. 2 Awiroka nosankina-yitzini pikaratzi yasitaami Saipatzii-totaari nampitarori anta Colosas, tima awirokaiti iyikiiti pikimisanta-najiri. Okawintha inisironkataimi Asitairi Pawa, kamiitha isaikakaajimi, ari inkimitzi-tyaamiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. *

Yamani Pablo onkantyaa iyota-nitan-tyaari kimisantzin-kariiti

3 Ari nokanta-piintatyaa namana-kotzimi nokowatziiri Pawa Asitariri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, nopaasoonkita-piintziri. 4 Tima nokimako-wintakimi tsika pikanta pawintaa-sirita-naari Jesús Saipatzii-totaari, otakotani pikanta-najiri yasiyitaari, 5 okantakaakami pikimisanta-najiro iroopirori Kamiithari Ñaantsi, piyotanajiro tzimatsi piyaako-niintari inkitikinta. 6 Okaratzi pikimakiri awirokaiti, jatakotaki maaroni nampitsiki-payi. Ikimisanta-yitanaji aajatzi pasini-satzi atziri-payi. Ikimitakami awirokaiti owakira pikimawakiro ñaantsi, pikimathata-nakiro omapiro ikawinthaa-yitaimi Pawa. 7 Tima iriitaki iyiki Epafras yomitaa-kimirori pairani anta. Notakotani inatzi Epafras, iri oisokirota-kariri Saipatzii-totaari yantawaitziniri. 8 Irijatzi kamanta-paakinari oshiki pitakoyitantaka ikantakaakami Tasorinkantsi.

9 Tima owakira nokimako-winta-wakimi tsika pikantanaja, ari nokanta-piinta-nakityaa namanako-yitzimi onkantyaa pinkima-thatan-tyaarori inintziri Pawa. Yotani-siri pinkanta-yitajyaa. 10 Namana-kotzimi aajatzi panta-piintan-tyaarori ookimotariri Awinkathariti, tima irootaki inintziri pantainiri kamiithata-tsiri, iro pijatakaan-tyaarori piyopirota-najiri Pawa. 11 Namana-kotzimi onkantyaa aawyaa-siritan-tyaamiri isintsinka. Irootaki iriipirota-kayimini iwaniinkaro, inkisasi-wainita-kaajyaami aajatzi. 12 Ari onkantyaa pinkimosiriwintan-tyaari pimpaasoonki-yitairi Asitairi. Tima iriitaki kantakaarori okanta añaantaarori yasiyitai, anintaa-piinta-jyaaro okaratzi ikasiya-kaayita-kairi ikitainkata-kotairi yasiyitari. 13 Tima pairani kimiwaitaka asaikatyiimi otsitini-kitzi. Iro kantacha iwawisaako-siritajai Pawa, ipinkathari-winta-yitajai iroñaaka itakotani Itomi, 14 kapathain-kawinta-kayiri. Okimiwaitakaro impinako-winta-tyaimi itsiparyaakowinta-yitajai, ari okanta ipyaakotan-tairori ayaaripironka.

Ikamawintaira Saipatzii-totaari ari yaripiro-yitairi Pawa

15 Tira inkoñaaniti Pawa, iro kantacha iñaakanta-painta itanakorori Itomi, tzimitain-chari tikira-wintha iwitsikaitiro tzimayita-tsiri iroñaaka. 16 Iriitaki Itomi owitsika-jaanta-kirori tzimayita-tsiri inkitiki aajatzi kipatsiki. Iwitsikaki okaratzi okiyitari, aajatzi kaari koñaayita-tsini. Iwitsika-yitakiri maaroni pinkathari-witachari, jiwawita-chari, tzimawita-chari isintsinka, ompiratan-tachari, maaroni tsika-rika ipaiyitari. Iriitakira Saipatzii-totaari iwitsika-kaitaki maaroni onkantyaa yasitan-tyaarori irirori. 17 Iriitaki itajaanta-nakarori Saipatzii-totaari pairani. Iriitaki kantakaarori iroñaaka ijatakaan-tarori otzimayitzi okaratzi iwitsika-yitakiri. 18 Irijatzi Saipatzii-totaari akimita-kaanta iriimi aitotyaami akimisantzin-karitajira. Irooma arokaiti iwatha anayitaimi. Iriitaki itakaan-taarori yañaaji ikamawitaka. Irootaki yitapiintan-taityaarori impinka-thaitairi iroñaaka. 19 Tima iriitaki Asitairi ikowakaakiri Itomi isaika-siri-pirotan-tajyaari ipawatzira irirori. 20 Iriitaki kamawinta-yitajairi, kapathainka ikanta-painta ipaika-kotai-takiri. Aripaitira yaripiro-yitai, onkanta-wityaa tsika-rika-payi asaiki kipatsiki, aajatzi inkitiki.

21 Pairani kisaniinta piwiri Pawa, ti pisirita-kotyaaro inintakaa-witamiri, iro panta-piinta-sitaka kaari-pirori. Iro kantacha yaripiro-yitaimi Pawa. 22 Tima atziri-pirori inapaintzi Saipatzii-totaari, irootaki omatantakari ikama-winta-yitakai maaroni. Iriitaki aayitajaini apaata Pawakinta, inkanta-pajiri: “Yokataki, nokiti-siritani, tikatsi kantako-waita-jirini.” 23 Ari onkanta-jyaari aririka poisokirota-nakyaari pawintaa-sirityaari. Tima pairani owakira pikimawakiro Kamiithari Ñaantsi, piyotanaki tzimatsi piyaako-niintari. Ithonka ikima-kotai-tanakiri maaroni nampitsiki-payi. Irijatzi naaka Pablo, ikinkithata-kaitakiri aajatzi.

Iyomitaa-yitziri Pablo pasini-satzi atziri

24 Oshiki nokimo-siritzi iroñaaka noñiiro nokimaatsita-kowintami. Tima nomonkarata-tyiiro ikimaatsita-kaitakari Saipatzii-totaari. Iriitaki nokimaatsita-kowinta kimisantzin-kariiti, kimitanaarori iroorikami iwatha Saipatzii-totaari. 25 Iro nantawairi naaka nomonkara-yitajiro, tima iriitaki Pawa kantakinari: “Pinkinkithata-kaajiri atziri-payi noñaani, ontzimatyii pinthotyiiro maaroni.” 26 Tikatsi yotaa-jata-tsini pairani opaita yantiri Pawa, irojatzi okanta-tzimaita iroñaaka. Iro kantacha arokaiti yasiyitaari, iyotakaa-yitairo. 27 Tima irootaki inintakiri Pawa ayoyitajiro. Iroka iyotakairi: Inisironka-yitaimi awirokaiti ti noshininka-wityaami, itsipa-siritaami Saipatzii-totaari. Iro piyaako-niintan-tarori piñiiro iwaniinkaro. 28 Irootaki nokinkithata-kotan-taariri naaka Saipatzii-totaari. Nokanta-yitziri atziri-payi: “Aritapaaki pikaaripiro-siri-waitaki.” Noyomitaa-yitajiri kamiitha-piro, okimiwaitakaro naayitaa-tyiirimi Pawakinta, nonkantajiri Pawa: “Yoka kimisanta-jiriri Saipatzii-totaari, iriiyitaki antaiki-siritain-tsiri.” 29 Irootaki noñaa-sintsi-wintan-tamiri iroñaaka. Tima isintsinka Saipatzii-totaari aawyaa-sirita-kaaki-narori nantayitan-takarori maaroni.

2

1 Tima nonkowatzii piyoyitaji oshiki noñaa-sintsi-wintakami, aajatzi Laodicea-satzi ikaratzi kimisanta-jiriri Saipatzii-totaari, noñaa-sintsi-wintakari. Ari nokimitaakiri maaroni kaari ñaaporotaa-jantinani. 2 Irootaki noñaa-sintsi-wintan-tamiri onkantyaa pinkimosiriwinta-siritan-tyaari, pintakota-wakaan-tyaari, piyotani-pirotan-tyaari, pinkima-thatan-tyaarori yantayitairi Asitairi Pawa, tima ti iyotako-witai-tyaari pairani Saipatzii-totaari. 3 Tima iriitaki Saipatzii-totaari kantakaarori inkimathata-kaantajiro kaari iyotako-witaitari, okimiwaitakaro aparoni awaararontsi imanawitai-takari. 4 Nitzita-tyaaro nokaman-tzitamiro iroñaaka, airo piñaantaro yamatawitaitimi. 5 Okantawita ti nosaiki-motimi pinampiki, iro kantacha aririka nonkinkisiryaa-kota-piintimi kimiwaitaka ari ankaratimi asaiki anta pinampiki. Irootaki nokimo-siri-pirotan-takari nokima-kotakimi aripiro pikanta-wakaanaja, oisokiro piwanajiri Saipatzii-totaari pawintaa-naari.

6 Tima tsika pikanta pikimisanta-nakiri pairani Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, aikiro pijatatyii pintsipa-sirityaari. 7 Oisokiro piwanakiri pitanakari pikimisantziri, pinkimita-kotyaari parithata-tsiri kamiithaini, pinkimita-kotyaaro iwitsikai-tziro pankotsi, tima irootaki iyotakai-takimiri. Pimpaasoonkita-piintajiri Pawa.

Isaika-piro-siritan-taami Saipatzii-totaari

8 Paamawintyaa, tzimatsira nintatsiri yamatawitimi. Imonkaratakaa-sitamiro = kari okaratzi iyoyitziri, iyomitaa-yitziriri pairani iwaisatzitini, irootaki yamitaita-piintari aka osaawiki. Tima kaari irasi Saipatzii-totaari. 9 Tima Pawa iriitaki othotyaa-pirotzirori inampi-wathatantari Jesús Saipatzii-totaari. 10 Irijatzi othotyaa-pirotzirori inampi-siritan-takami awirokaiti, tima pawintaa-sirita-najyaari Pawa. Pinkathari-pirori inatzi irirori, yanairi ikaratzi pinkathari-yiwita-chari. 11 Tima pawintaa-sirita-najyaari Pawa, kimiwaitanaja pinto-misitaa-nita-tyiiyaami. Tira koñaaro pinto-misitaa-nityaa, irootaki siyakaa-wintacha iwashaanta-kaayita-jimiro Jesús Saipatzii-totaari piyaari-piro-sirinka, yañaakaa-siri-yitaimi aajatzi. 12 Tima pinkiwaa-yitaka pairani, pikimita-naatyaari Saipatzii-totaari tsika ikanta ikamawita-painta irirori. Iroowaitanaki arimi pinkaratakiri pinkitata-kyaami ikitawitakari irirori. Ipoñaa pañaaji, yañaajira irirori. Tima pawintaa-najyaari iroñaaka Pawa asitaro isintsinka owañaajimiri. 13 Pairani kimiwaitaka pinkama-yitatyiimi awirokaiti okantakaan-tziro piyaari-pironka. Ti yasiyita-jyaami Pawa ti inisironkata-jyaami, tima ti pinto-misitaa-niyityaa. Iro kan-tzimaitacha iwañaajiri Saipatzii-totaari, ari ikimiyita-jimiri awiroka iwañaa-siritajimi ipyaako-yitajimiro piyaari-pironka. 14 Tima pairani oshiki inintawita noshininka-payi imonkara-yitiromi Ikantakaan-taitsiri, titzimaita imonkara-yitiro. Irootaki iwasankitaan-tawityaaririmi Pawa. Tima kimiwaitaka isankinata-kota-tyiiromi Pawa ayaaripironka. Ikanta ipaikakoitakirira Jesús Saipatzii-totaari, ari asiryaakari isankinata-kowitakai Pawa, kimiwaitaka ari intsipata-kyaaromi ipaikakoi-takirira Saipatzii-totaari. 15 Aripaiti yiitsinampaa-yitakiri pinkathari-winta-siwita-chari, tira ontzimi-mota-najiri isintsinka irirori. Ti yantiro imananikiini iroka-payi, iñaakanta-pirotakiro onkantyaa iyotakoi-tantyaarori.

16 Ti onkamiithati pinkanta-kota-wakai-yaaro owaritintsi, aajatzi iraitsiri. Ti onkamiithati aajatzi pinkanta-kota-wakai-yaaro yoimosirinka-yitari noshininka, okimitatyaa osarintsi, owakira-chiiri kasiri, kitaitiri imakoryaan-taitari. 17 Tima okaratzi imonkara-yitziri pairani noshininka-payi, iroowaitaki aamparintsi. Iriitakira Saipatzii-totaari siyakaa-winta-chari. * 18 Paamawintyaari nintayita-tsini inkisathatimi, inintatzii pisiyako-yitajyaari tsika ikantayita iriroriiti. Irootaki ikantan-tayitamiri: “Thami antsinampa-siri-yitaji, ari onkantyaa ampinkatha-yitan-tyaariri Maninkariiti.” Iro kantacha ti iñaaporotiri Maninkariiti, intaini yaakowintaro ikinkisiryaa-kowaitaro iniwita-siyitari irirori, kantakaa-piro ikanta-winta-yitaro. 19 Ti iwichaajatyaari yokaiti itzimi aitotanaari arokaiti. Yoka aitotaari iriitaki kimosiriwinta-kaarori okimota-yitzi awatha, irojatzi owichaa-wakaan-tayitari. Tima Pawa kantakaa-karori. †

20 Aparoni kaminkari tikatsi yanti, airo okantzi imonkara-yitiro itzitaitari. Ari pikimiyita-naari awirokaiti pitsipa-sirita-naari Saipatzii-totaari, kimita-jaantaka pinkama-tyiimi. Ti onkowa-jaantyaa pimonkara-yitairo okaratzi itzitaitari. ¿Opaitama paminaa-siwaitantari pantayitziro ikantayitziri atziri-payi? 21 Ikantzimi: “Airo piwayitaro iroka, airo pantayitziro iroka, airo pairika-yitziro iroka.” 22 iyomitaa-siwaitai-takamiro Ikantakaan-taitani. Tima aririka ayaaro tsika-rika ompaityaa, airora añiiro tsika onkantai, ari othonkari. 23 Tima aririka antzi-winta-waityaa, añaajaantzi asinonkaa-winta-tyaari Pawa akimisanta-najiri. Tira ari onkantyaa, aminaasi-waita iroka, tima ti awashaanta-kaantiro aniwita-siwaita-piintari.

3

1 Aritaki añaaji Saipatzii-totaari, isaiki-mota-pajiri Pawa irako-piroriki, ari ikaratapairi ipinkathari-wintantzi. Ari pikanta-yitanaari awirokaiti pitsipa-siritaari Saipatzii-totaari, awisako-siri-yitajimi. Pinkowa-piintairo yasitari irirori. 2 Airo pikinkisiryaa-koyitaaro osaawi-sato, iro pinkinkisiryaa-koyiti inkiti-sato. 3 Kimiwaitaka iroñaaka pinkama-yitatyiimi, tima pisaikimo-siritajiri Pawa pitsipa-siritaari Saipatzii-totaari, okantawitaka iroka kaari koñaaroini. 4 Iro kantacha, aririka impiyaki Saipatzii-totaari, aripaiti iwañaa-yitajai maaroni, owaniinkaki ankantajyaa antsipata-pajyaari.

Ti apantyaaro apiiyitairo antawitakari pairani

5 Ti apantyaaro papiiyitajiro pantawitakari pairani. Pinkimita-jyaari kaminkari, ti yantayitajiro kaari-pirori. Ti onkamiithati pimayimpitanaji, pinkaaripiro-siriyiti, pinkamaari-siriyiti, piniwi-siri-waityaa, ayimatimi pishikyiiro pirawaararo. Tima aririka piniwiwaitakyaa, aritaki piwawanita-nakyaari. 6 Irootaki yanta-piinta-yitakiri atziri-payi, irootaki iwasankitaa-wintairiri apaata Pawa. 7 Ari pikanta-yiwitakari aajatzi pairani awirokaiti, pamipirowitakaro. 8 Iro kantacha, ontzimatyii piwashaanta-yitairo aajatzi iroka-payi: Pikisa-wakaa-waita, piñaa-katsimata-wakaa-waita, pikimaatsita-wakaa-waita, pikantzi-mata-wakaa-waita, pikawiya-wakaa-waita, 9 pamatawi-waitantzi aajatzi. Tima piwashaanta-yitajiro tsika pikanta-yiwita pairani. 10 Kamiitha-siri pikanta-yitaja iroñaaka, tima iriitaki Pawa owamiitha-sirita-jimiri, pinkimita-jyaari ikanta irirori, tima iriitaki owitsika-kimiri pairani. Irootaki piyopirotan-tajyaariri iroñaaka. 11 Ithonka inampi-siritantai Saipatzii-totaari maaroni, ti yokawintanaki Judá-iti, kaari Judá-iti, totamisitaari, kaari-rika totamisitaari, kaari yowaitaniri, pasini-satzi, ompirataari, ompirataniri, maaroni. *

12 Inisironkatani Pawa pinayitzi, irootaki iyosiitan-tayitaamiri omatantyaari yasipirota-jyaami. Inintzi iroñaaka pinisironka-yitantyaa, pinithaan-taniti, tsinampa-siri pinkantyaa, amatsinka pinkantyaa, kisasiwaini pinkantyaa. 13 Amawi pinkanta-wakaa-najyaa, pimpyaakotiri oyaaripiro-siri-waitzimiri. Tima aritaki ipyaakota-jimiro awiroka Saipatzii-totaari piyaari-pironka. Irootaki pimatanajiri aajatzi awiroka. 14 Irootaki kowajaanta-chari iroñaaka pintakota-wakai-yitanajyaa, omatantyaari paripirota-wakaa-najyaa. 15 Tima aparoni akantanaja akimiyitaaro arokami iwatha Saipatzii-totaari, iro añaantyaarori kamiitha asaikayitanaji, aripirota-wakaa-najyaa. Ontzimatyii ampaasoonki-yitajiri Pawa. 16 Pisirita-piinta-najyaaro pikimako-yitakiriri Saipatzii-totaari. Iroka piyota-nitan-tyaari onkantyaa piyomitaa-wakaanta-pirotyaari: Ontzimatyii pimpanthaa-winta-najyaaro onkarati iyotakaa-yitimiri Tasorinkantsi, pimpanthaa-yitajiro Panthaantsi, pimpaasoonkitairi Pawa. Ari onkantyaa pinkimosiriwinta-sirita-wakaan-tyaari. 17 Ari pinkantyaari ontzimi-rika pantayitiri, ompaityaa piñaawaitiri, pinkimita-kaantiro irootaki ityaankan-takamiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, pantainiri inintziri irirori. Pimpaasoonkitairi aajatzi Asitairi Pawa okaratzi yantzimo-yitakimiri.

Antayitairi akimisanta-yitaji

18 Iinantaitari, pimpinkathatairi piimiiti, irootaki pantayita-najiri pikimisantairi Awinkathariti. 19 Iimintaitari, pintako-yitajyaaro piinaiti, airo piñaa-katsima-waitaro. 20 Itomiitari, pinkimisantairi asitamiri, tima irootaki ookimotariri Awinkathariti. 21 Asitaaniri, ti onkamiithati pinkisa-kaawaita-sityaari piitomi, ari onkantyaa airo okantzimo-niinta-waitantari. 22 Ompirataari, pinkimisantiri okaratzi inkantimiri ompiratamiri osaawi-satzi. Airo piwakowinta-siwaita pantawaiti aririka yaminimi onkantyaa pinimota-kaantyaariri, kamiitha pantawaita-piintainiri, tima pimpinkathataa-tyiiri awiroka Pawa. 23 Ari pinkimitairori maaroni pantayita-najiri kamiitha pisiritha-wintyaaro. Pinkimita-kaanta-nakiro iriimi ompiratyaamini Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, kaarira atziri ompiratyaamini. 24 Aritaki piyojiitaki awirokaiti, Awinkathariti pinayita-jimini apaata. Tima iriitaki Saipatzii-totaari ompirata-piinta-yitaamiri iroñaaka. 25 Iriima ikaratzi antapiinta-najirori kaari-pirori, iwasankitaaitairi irirori. Tima Pawa ti inkimita-kaanta-siwaityaa iriipirori inatzi, airo okantzi iwasankitaitiri irirori.

4

1 Ompiratan-taniriiti, paakamiithatiri pimpiratani-payi, tampatzika-siri pinkanta-wintyaari. Pinkinkithasiritiro, tzimatsira inkitiki Ompiratamiri awiroka.

2 Pamana-piintayiti, aamawinta-siri pinkantyaa pamani pimpaasoonkitiri. 3 Pamana-kotzi-tyaana naaka, onkantyaa isinitan-tyaanarori Pawa noñaawinta-kota-najiro kaari iyotako-witaitari Saipatzii-totaari pairani. Tima irootaki iminkyaa-wintai-takinari. 4 Pamana-kotina onkantyaa nomatan-tyaarori noñaawintiro kamiitha-ini, irootaki inkimathatan-taityaarori.

5 Ontzimatyii pisaika-yitaji kamiitha pisaiki-moyitzirira kaari kimisanta-tsini. Airo pintzipa-waita-sitari. 6 Kamiitha ookimotyaari onkarati pinkantiriri, posini onkantzi-motyaari. Ontzimatyii piyotayiti tsika pinkanti pakayitiri aririka isampiyitimi.

Owiraantarori withataantsi

7 Aririka yariitakyaa iyiki Tíquico pinampiki, iriitaki kamanta-paakimini tsika nokanta nosaika-jiitzi aka. Tima yoka iyiki notakotani, iriitaki amitako-pirota-kinari aka nantawaitziniri Awinkathariti. 8 Irootaki nontyaankan-tyaariri iñiimi tsika pikanta-jiita awirokaiti anta, ari inkaman-timiro tsika nokanta-jiita aka. Ari onkantyaa piñaantyaarori pinkimosiriwinta-siri-jiityaa. 9 Ari nontyaankimiri aajatzi iyiki Onésimo intsipata-nakyaari Tíquico. Tima yoka Onésimo iriitaki poñainchari pairani pinampiki. Iriipiro yawintaa-nakari irirori Awinkathariti, notakotani inatzii. Apiti inkarati kamanta-paakimini okaratzi nantayitakiri aka.

10 Arira itsipatakana Aristarco yasita-kotaitana aka. Iwithatzitami aajatzi irirori. Iwithatami aajatzi Marcos itomin-thori Bernabé. Tima yoka Marcos, iriitaki noñaawinta-kimiri pairani nokantakimi: Aririka yariitakyaa pinampiki, paakamiithata-wakiri. 11 Iwithatzitami Jesús, ipaitai-tziri aajatzi Justo. Iriijiitaki tsipata-kanari nokinkithata-kotziro tsika okanta ipinkathari-wintantai Pawa. Oshiki yoimosirinkana yokaiti, tima tikatsi pasini noshininka kimityaarini itsipatakana yokaiti. * 12 Iwithatami aajatzi Epafras, iriitaki pasini poñainchari pairani pinampiki. Irijatzi impiratani Saipatzii-totaari. Oshiki yamana-kota-piintakimi, ari onkantyaa piriipiro-siri-yitan-tyaari, piyota-kotan-tyaarori pantanajiro iroopirori inintziri Awinkathariti. 13 Naaka-tajaantaki ñaakiri Epafras oshiki ikinkisiryaa-kotakami. Ari ikimitzi-takariri nampitarori Laodicea aajatzi Hierápolis. 14 Iwithatami aajatzi Lucas aawintan-taniri. Irijatzi itakotani. Iwithatzitami aajatzi Demas. 15 Nonintzi naaka piwithatyaanari maaroni iyikiiti anta Laodicea-ki. Piwithatyaanaro Ninfas, aajatzi pinkimitaakiri maaroni kimisantzin-kariiti ikaratzi apatoyita-piinta-chari owankoki. 16 Piñaanatiniri nosankinari kimisantzin-kariiti anta pisaikinta. Impoña pintyaankiniri Laodicea-satzi iñaanatiniri kimisanta-yitatsiri anta. Ari pinkimityaari aajatzi awirokaiti, piñaanatiro nosankinata-kiniriri iriroriiti. 17 Irokara ñaantsi pinkantiriri Arquipo: Pantawaitainiri Awinkathariti tsika okanta-jaanta ikantakimiri, pimonkaratiniri.

18 Naaka Pablo, iroka nosankinata-jaantzimiri nakoki nowithatami. Airo pipyaakotana iminkyii-takina, pamana-kota-piintajina. Onkamintha inisironka-yitajyaami Pawa. Omapirowí.

* 1:2 yasiyitaari = kitisiriri

* 2:17 Aparoni aamparintsi ti onkoñaa-waita-sityaa. Aririka añiiro aamparintsi ayotzi tzimatsi asitarori yaampari. Ari okimitari aajatzi okaratzi imonkaratai-takiri pairani, aamparira onayitaki okaratzi yantzimo-yitairi Saipatzii-totaari.

† 2:19 Iroka siyakaa-winta-chari aka: Ti iyotaa-jati iriitaki Saipatzii-totaari jiwayitairi aroka, ikimiwaitakaro iriimi aito. Irooma arokaiti akimitakaro iroorikami iwatha. Tima aririka antharowintyaa ankimotati awathaki, maaroni awatha otharowinta okimota-yitzi, kamiitha okanta owichaa-wakaiyita, irojatzi antari-watha-yitan-takyaari. Irootaki aito jiwatakaan-tatsiri okanta okimosiriwintantari okimota-yitzi kamiitha awatha. Ari ikimitzitari aajatzi Saipatzii-totaari, iriitaki jiwayita-najiriri kimisantzin-kariiti, irojatzi yantari-siri-pirotan-takyaari kamiithaini.

* 3:11 kaari Judá-iti = griego

* 4:11 noshininka = totamisitaari = Judá-iti.

1 TESALÓNICA-SATZI

1

2

3

4

5

YITAKARI ISANKINATZINIRI PABLO TESALÓNICA-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo osankinatzi-mirori iroka notsipatari Silvano aajatzi Timoteo. Notyaankimiro anta Tesalónica-ki pasiiti pikarajiitzi yasiyitaami Pawa aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Onkawintha inisironkataimi, isaikakaa-yitaimi kamiitha aajatzi.

Ikimita-koitari Tesalónica-satzi

2 Aririka namanako-yitimi, antaroiti nopaasoonkitziri Pawa. 3 Oshiki nokinkithasirita-kota-piintakiro okaratzi pantayita-najiri pawintaa-naarira Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, paako-winta-naaro piyaawintaari, iñiitzimi pitakoyitan-tanaja. 4 Iyikiiti, noyojiitzi naaka itakoyitaami Pawa iriitaki oyosiiyita-jimiri. 5 Piyojiitzi awirokaiti tira nonkinkithata-kowaita-sityaamiro Kamiithari Ñaantsi nosaiki-motan-takamiri, Tasorinkantsi sintsita-kainari, noyotantari iroopirori onatzi okaratzi nokaman-tayitzimiri. Piñaajiitakina aajatzi tsika nokanta nosaiki-moyitakimi, oshiki noninta-piintaki nonkaminthaa-yitimi. 6 Okantawita oshiki pikimaatsi-waitaka, iro kantacha pikimisanta-yitanaji, tima Tasorinkantsi oimosirinka-kimiri. Irojatzi pimatan-tanaarori okaratzi nantakiri naaka aajatzi okaratzi yantakiri Awinkathariti. 7 Ari okanta ikimitan-tanaamiri ikaratzi kimisanta-yitanaa-tsiri nampiyitarori maaroni nampitsiki anta Macedonia-ki aajatzi anta Acaya-ki. 8 Tira iri aparoni kimakowinta-jimini tsika pikantana pikimisantairi Pawa, ithonka ikimakoi-takimi aajatzi tsika-rika-payi. Tima noninta-witaka nonkaman-tirimi tsika pikanta pikimisanta-yitaji awiroka, 9 iriitaki itataikaro ikamanta-wakina naaka tsika pikanta-yitaka paakamiithatakina, tsika pikanta piwashaanta-yitanajiri piwawani-witari, iro pininta-pirotanaki pantayita-najiro inintziri Añaanita-tsiri Pawa, Iroopirori. 10 Ikamanta-kinaro aajatzi tsika pikanta awirokaiti piyaawintari Jesús impiyi inkinapajiro inkitiki, tima iriitaki Pawa asitari iwañaajiri ikamawitaka. Iriitaki matironi iwawisaako-siritai arokaiti aririka omonkara-paititajyaa iwasankitaan-tayitaira.

2

Yantayitakiri Pablo Tesalónica-ki

1 Iyikiiti, piyojiitzi awiroka ti aminaa-sityaa okaratzi nojataki nariitami. 2 Piyojiitzi aajatzi, pairani tikira nojatiita pisaika-jiitzi awiroka, oshiki ikisaniintai-takina nampitsiki Filipos, iwasankitaa-waitai-takina. Iro kantacha isintsi-sirita-kaana Pawa nokinkithata-kaanta-kamirori Kamiithari Ñaantsi, okantawitaka imaimanitaitakina. 3 Tima ti nonkinakaa-sityaaro okaratzi noñaani-yitakari, ti nonkaaripiro-siriti noñaawintan-tamirori, ti noninti namatawitanti. 4 nonkinkithatakimi Kamiithari Ñaantsi tsika okanta inintakaa-kinari Pawa. Iriitaki ñaanta-sirita-kanari naaka, iri otyaanka-kinari. Irootaki kaari noñaawintan-tapaa-kamiro ookimoyitariri atziri, apatziro nokinkithatziro ookimotariri Pawa, tima iriitaki yotasiritan-tatsiri. 5 Tima piyojiiti awiroka ti iro nonintaa-kotantamiro okaratzi nokinkithata-kimiri, iro noñaantyaarori ayimatina noshikyiiro nowaararo. Iriitakira yotatsi Pawa. 6 Ti iro nonintaa-jati pimpinkathata-sityaana. Okantawitaka naakataki Intyaankaa-riti Saipatzii-totaari, ontzima-tyiimi impinka-thaitajina. 7 Iro kantacha noyawinthaani nowajimi, nosiyakaro aparoni iniroitari aririka aamaako-wintyaari iinchaa-nikiti. 8 Tira apatziro nonkinkithatimiro Kamiithari Ñaantsi, antaroiti notakoyitakami kantacha nosiniwintyaamimi.

9 Tima pinkinkithasiritairo nitanta-nakarori nokinkithatzimiro iñaani Pawa, oshiki nantawaitaki namanantan-tyaari nowariti, kitaitiri aajatzi tsitiniri nantawaitaki. Irootaki kaari pipasitan-tanaro awirokaiti. 10 Piyojiitzi awiroka tsika nokanta nosaiki-motakimi aajatzi ikantzi-takari Pawa iyotzi irirori, tima kamiitha-siri nokantaka, kitisiri nokantaka ti intzimi impaityaa kantako-waitinari. 11 Piyotzi aajatzi oshiki nokawinthaa-yitajimi, nosiya-kotari asitaa-nita-chari iyomitaa-najiri iitomi, yoimosirinkari. 12 Ari nokimi-tzita-kamiri awirokaiti, nosintsi-thatzimi inkini pantayitainiri ikowakaa-yitzimiri Pawa, tima iriitaki oyosiiyitaimi, ari piñiiro pisaikai tsika ipinkathari-wintantaji, tsika otzimi iwaniinkaro.

13 Irootaki nojatakaan-tarori nopaasoonkita-najiri Pawa. Tima pairani owakira pikimawakina nokaman-tapaa-kimiro ñaantsi, piyotanaki kaari iñaani atziri, irootaki iroopirori iñaani Pawa. Pikimisanta-nakiro, antakaa-yitaimiro okaratzi ikowa-kayimiri pantayitainiri. 14 Ari pisiyanaari awirokaiti ikaratzi kimisanta-najiriri Jesús Saipatzii-totaari anta iipatsitiki Judá-iti, tima antaroiti iwasankitaakiri Judá-iti ishininka-payi. Ari ikimi-tzita-kamiri pishininka awiroka iwasankitaa-yitakimi. 15 Tima iriitaki Judá-iti owamaakiriri pairani Awinkathariti Jesús, irijatzi owamaayita-kiriri pairani Kamantan-tzinkari. Irijatzi omisitowa-yitakinari naaka-payi. Antaroiti ikisaniintakiri atziri-payi. Irootaki kaari onimotziriri Pawa. 16 Tima ti inintajiiti nonkinkithata-jiniri ñaantsi kaari Judá-iti onkantyaa yawisako-siri-yitan-tajyaari iriroriiti. Ari okantari ishikita-tziiro iyaari-pironka yokaiti Judá-iti, ari iñaamai-tajyaaro iwasankitaajiri Pawa apaata.

Isaikan-takari Pablo intaina

17 Iyikiiti, osamani okantawitaka asaiki-mota-wakaa intaina, oshiki nokinkisiryaa-kota-piinta-jiitakimi. Iro kantacha oshiki noninta-witaka apiitairo añaawakai-yitajyaa. 18 Ari noninta-witaka nariityaami, iro kantacha oshiki itzika-tzikatakina Kamaari. * 19 Iro kantacha apaata aririka impiyi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, awirokataki kantakai-yaaroni noñaanta-jyaarori noyaako-niintani, nonkimo-siritaji. Tima awirokaiti kantakai-yaaroni impinatai-tantyaanari osiyaromi yamathaitaatyiinami. 20 Awiroka-jiitaki kantakai-yaaroni noñaantyaarori nontharowintajyaa apaata nonkimo-siritaji.

3

1 Irootaki nopampi-thasiryaakari pairani nosaiki naaka nampitsiki Atenas, 2 iri nontyaantimiri Timoteo pisaika-jiitzira awiroka. Tima yoka Timoteo iyiki inatzi, oshiki yantayita-kiniriri Pawa. Ari notsipatakari noñaa-sintsitakaro nokinkithatziro Kamiithari Ñaantsi tsika ikanta-kota Saipatzii-totaari. Tima aririka yariitakyaa pisaika-jiitzi awiroka, iriitakira aawyaa-sirita-paakimini, inkimosiriwinta-pajyaami pijatakaan-tyaarori pinkimisanti. 3 Tira noninti onkantzi-moniintyaami aririka inkimaantsita-kaayitimi, tima ari onkantyaari irootaki awishimo-yitainiri. 4 Irootaki nokanta-yitzi-takamiri pairani nosaiki-motan-tamiri anta, irojatzi piñaayitakiri okaratzi awishimo-yitakimiri. 5 Iro kantacha ti onkanti namawita-pajiro naaka, nonintzi noyoti aikiro-rika pikimisanta-jiitzi. Aamaa-sityaa inintha-sirita-kaimi Kamaari piwashaantiro pikimisantzi, arira aminaasi-waityaami okaratzi nokaman-tawita-kamiri pairani. *

6 Iro kantacha ijata-kitzi Timoteo yariitami, piyaja nosaiki naaka. Ari ikamanta-paana aikiro pijatatzii pikimisanta-jiitzi, otakotani pikanta-wakaa-jiitaka. Ikamantakina aajatzi oshiki pikinkisiryaa-piinta-jiitana, pinintzi piñiina, ari nokimi-tzitakari naaka nonintzi noñiimi awirokaiti. 7 Iyikiiti, okantawitaka oshiki noñiiro aka ikimaatsitaka-waitai-takaana, iro kantacha kimosiriwinta-siri nokanta, tima noyotzi aikiro pijatakaa-tziiro pikimisanta-jiitatzii awiroka. 8 Tima noyotaki aikiro pijatatzii piriipiro-winta-najiri Awinkathariti, irootaki onimotan-tanari nosaiki. 9 Antaroiti nopaasoonkitakiri Pawa, tima awiroka-jiitaki matakirori pikimo-siri-pirota-kaana. 10 Aikiro nakowinta-tyiiyaaro namani kitaitiri aajatzi tsitiniri, onkantyaa nomatan-tyaarori napiitiro nariityaami, arira nontampatzikati-mirori tzimatsi-rika pikinakaa-sitakari pikimisantanaji.

11 Iriira nokowa-kotzi Asitairi Pawa aajatzi Awinkathariti Jesús, tampatzika nowanakiro nojati pisaika-jiitzi awiroka. 12 Nokowa-kotziri aajatzi iriitaki kantakai-yaaroni piñaantyaarori pintakota-wakaiyaa, ari pinkimita-najiriri pasini-satzi atziri. Iro nonintziri pisiya-kota-jyaanaro naaka tsika nokanta notakotaami awiroka. 13 Onkawintha yaawyaa-sirita-kayimi Asitairi Pawa, kitisiri pikanta-yitanaja, airo itzimi impaityaa kantako-waitimini apaata aririka impiyi Awinkathariti Jesús, intsipata-jyaari ikaratzi yasiyitaari. †

4

Okaratzi onimotziriri Pawa

1 Ari okantari iyikiiti. Iriitaki kantakai-yaaroni Awinkathariti Jesús nonkantimiro iroka ñaantsi, sintsitha nonkantimi. Pairani noyomitaa-kimiro pantayitairo okaratzi onimotziriri Pawa. Ari pimatzimaitakaro. Iro kantacha nonintzi aikiro pijatakaa-tyiiro irojatzi pinthotyaanta-pirota-kyaarori. 2 Aritaki piyojiitaki awiroka, iriitaki Awinkathariti Jesús matakaa-kinarori naaka okaratzi noyomitaa-yitakimiri. 3 Iroka okaratzi inintziri Pawa iwamiitha-siritan-tyaamiri: airo pimayimpi-waitzi. 4 Ontzima-tyiira piinata-jyaaro pitsipatari, irootaki impinkathatai-tantyaamiri pinkiti-siritanaji-rika. 5 Airo ayimawaitzimi pimayimpi-waiti. Irootaki imata-piintziri kaari kimisantairini Pawa. 6 Paamawintyaa piwari-siritziri = kari iyiki kimisanta-naatsiri. Tima nokaman-takimiro aritaki iwasankitaakiri Pawa antakironi iroka. 7 Ti ininti Pawa ankimita-kotyaari mayimpiri, apatziro inintzi ankiti-siri-yitaji. 8 Tirika pinkimisanti ti naaka pithainkaki, Pawa pithainkaki. Tima iriitaki Pawa otyaanka-kimiriri Tasorinkantsi.

9 Thami nonkinkithata-kayimiro iroñaaka tsika okanta-kota itakotaantsi. Okantawitaka ti onintawityaa napiita-jimiro awirokaiti. Tima pimatakiro pitakota-wakaiyita. 10 Aritaki pimatanakiri pitakoyitakari iyikiiti ikaratzi nampiyitarori maaroni pipatsitiki Macedonia. Iro kantacha ontzima-tyiira pijata-kayiro irojatzi pithotyaa-pirotan-takyaarori. 11 Ontzima-tyiira pamina-minatiro pisaikan-taiyari kamiitha. Ti onkamiithati pimaimanitanti, apatziro pantiro okaratzi pantawairi-yitari awiroka. Tima irootaki noyomitaa-yitakimiri pairani. 12 Irootaki iñaantyaamiri kaari kimisanta-yitatsini, tampatzika-siri pikantayita, tikatsi kowityii-motyaamini.

Impiyaji-rika Awinkathariti

13 Iyikiiti, nonintzi nonkinkithata-kotimiri tsika inkantajyaa apaata kamayitain-tsiri kimisantzinkari, irootaki piyotan-tyaari awiroka. Airo pisiya-kotantari kaari kimisanta-tsini, kaari yotatsini aririka yawisakotaimi, antaroiti yiraaniinta iwasiri-waita. 14 Tima ayojiitzi aroka ikamawitaka Jesús, iro kantacha añaaji aajatzi. Ari inkimitaa-jiriri apaata Pawa ikaratzi kimisantain-tsiri, aritaki iwañaa-yitairi aririka impiyaki Jesús. 15 Iroka iyota-kayiri Awinkathariti: Apaata aririka impiyi, iriitaki itawajyaaroni iñaawajiri ikaratzi kamayitain-tsiri. Irooma arokaiti akaratzi añaayitzira iroñaaka, arokaiti ampoiwaita-tsini. 16 Ari inkimai-tawajiro inkaima-paaki ijiwari Maninkariiti, intyoota-kaantapaji Pawa. Inkantyaa ikaratzi kamayiwitain-chari, iriitaki itanakyaaroni intzinaanaki. 17 Impoña arokaiti ikaratzi kaari kamayita-tsini, aritaki antsipata-najyaari awajinoka-sita-wajyaari Awinkathariti, amonthaa-wajyaari minkoriki. Asira owairo antsipata-jyaari Awinkathariti. 18 Irootaki iroka ñaantsi poimosirinkanta-wakaan-tajyaari.

5

1 Iro kantacha iyikiiti, ti onkowa-jaantyaa nonkaman-timiro tsika-paiti awisayiti iroka-payi. 2 Aritaki piyojiitaki awiroka, ti iyotaitiro tsika-paiti, omapoka-sitajyaa, osiyawaityaaro aririka imapokaiti inkositaiti tsitiniriki. 3 Ari intzima-wityaa kantatsini: “Asaiki kamiitha, tikatsi maimanitaini.” Iro kantacha ari imapokai-tairi yapiroi-tajiri maaroni. Isiya-kota-jyaaro okimaatsi-waita kooya aririka ontzimaa-niti, tikatsi inkina-kayitiro awisa-sitan-tajyaari onkarati pokayita-tsini. 4 Irooma awiroka iyikiiti airo okompitzi-mowaitami iroka, imapokai-tzimi = kari apaata ikimitaantzi aparoni kosintzi. 5 Tima piyota-kotairo awiroka, ti pisiyaari aniiwaita-sita-chari tsitiniri airo iñiitantari. Iriitakira pisiyaari aniitatsiri kitaitiri, okoñaatzi-moyitairi. 6 Aritaki okimitari aajatzi, ti onkamiithati asiyaari maapirota-tsiri, amawinta ankanta-yityaa, asiyaari sakiwintanta-tsiri. 7 Tima tsitiniri imaapiintaitzi, ari isinkitaitari aajatzi. 8 Irooma arokaiti yotanari ankanta-jiityaa, osiyaari ikaratzi aniita-piinta-tsiri kitaitiri. Owitsikaanta ankanta-yitajyaa, ankimisanta-yitaji, antakotan-tajyaa. Osiyaari iwitsikaanta owayiri, ikithaataro asirota-tsiri iithaari. Yawintaaro asiro-nakita-tsiri yamathaitari. Irootaki amatairi aroka awintaa-najyaaro awisako-siri-yitaji. 9 Tima ti ininti Pawa iwasankitaa-yitajai, apatziro inintzi awisako-yitai akimisantajiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 10 Iriitaki kamawinta-kairi arokaiti. Tikatsi ompaityaa ankamawityaa, tikatsi ompaitzi-tajyaa añaayitaji, aritaki antsipata-jyaari apaata aririka impiyaji. * 11 Ontzima-tyiira pinkimosiriwinta-sirita-wakaan-tajyaaro iroka, tima irootaki pimajiitakiri.

Isintsi-thatziri Pablo maaroni iyikiiti

12 ¡Iyikiiti! Pimpinkatha-yitairi ikaratzi oyomitaa-yitajimiri, ari pinkimitairiri ikaratzi jiwayitzimiri pikimisantairi Awinkathariti. Tima oshiki iñaasintsitako-winta-yitakami. 13 Pintako-yitajyaari piñiiro okaratzi yantzimo-yitakimiri. Ontzima-tyiira pisaika-kaayita-wakaa-najyaa kamiitha. 14 Pisintsi-thayitairi awiroka pirantziiti. Ari pinkimitairiri aajatzi ikaratzi parisiri-yitain-tsiri, poimosirinka-itairi, pitzi-siri-yitairi kaari aawyaa-siri-waita-tsini ikimisantaira. Airo pisamawaitari yokapayi. 15 Ti onkamiithati pimpiyatantyaa, pinkowa-piinti awiroka paakamiithata-wakaiyaa, pimatzi-tyaari ikaratzi kaari pishininkata. 16 Kimosiri pinkanta-piinta-jiityaa. 17 Pasi piwairo pamana-piinta-yitaji. 18 Tzimatsi-rika awishimo-yitimini, pimpaasoonkitiri Pawa. Tima irootaki inintziri irirori antayitairi akimisanta-jirira Jesús Saipatzii-totaari. 19 Airo pimanonka-waitziro yanta-kayimiri Tasorinkantsi. 20 Ti onkamiithati pimaninta-waitiro okaratzi ikamantantai-tziri. 21 Iro kantacha ontzima-tyiira paminawakiro kamiithaini okaratzi ikamantantai-tziri. Impoña piriipiro-winta-najiro onkarati kamiithasirita-kayimini. 22 Piwashaantiro awirokaiti maaroni kaaripiro-yitatsiri.

23 Tima nonkowa-kotiri Pawa aikiro ijatakaa-tyiiro yoiti-siritajimi, iriitaki kantakaarori asaikan-tayityaari kamiitha. Nokowa-kotziri yaamaako-wintyaami maaroni, piwathaki aajatzi pisiriki. Irootaki airo otzimanta inkanta-koita-jimiri apaata aririka impiyi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 24 Tima iriipiro-siri-pirori inatzi irirori, aritaki imatakaajairo.

Owiraantarori withataantsi

25 ¡Iyikiiti! Pamana-kota-piintajina naakaiti. 26 Piwithatyaanari ikaratzi kimisanta-naatsiri anta. † 27 Nonintzi piñaanatiniri aajatzi iroka nosankinari, tima irootaki inintziri Awinkathariti. 28 Onkamintha inisironka-yitajyaami Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Omapirowí.

* 2:18 Kamaari = Mishatantaniri

* 3:5 Kamaari = Mishatantaniri

† 3:13 yasiyitaari = kitisiriri

* 5:10 ankamawityaa = amaawityaa; añaayitaji = asaakiti

† 5:26 piwithatyaanari = thoporotaantsi; kimisanta-naatsiri = iyiki

2 TESALÓNICA-SATZI

1

2

3

APITI ISANKINATZINIRI PABLO TESALÓNICA-SATZI

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo sankinatzi-mirori iroka notsipatari Silvano aajatzi Timoteo. Notyaankimiro anta Tesalónica-ki pasiiti pikarajiitzi yasiyitaami Pawa Asitairi, aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 2 Onkawintha inisironkataimi Asitairi Pawa, isaikakaa-yitaimi kamiitha. Ari inkimita-jimiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

Yamina-kotairi apaata Pawa kaari-piro-siriri impiyaji-rika Saipatzii-totaari

3 Iyikiiti, okowa-pirotatyaa nompaasoonkita-kota-piintajimi Asitairiki Pawa, tima aikiro pijatakaa-nakitziiro pikimisanta-yitanaki. Aikiro pijatakaa-nakitziiro aajatzi pitakoyita-wakaanaka. 4 Irootaki nosirita-piintan-tamiri aririka napatojiityaa notsipa-yitari pasini iyikiiti, nokanta-jiitzi: “Aikiro ijatakaa-tziiro ikimisanta-jiitzi Tesalónica-satzi, okantawitaka antaroiti ikimaatsita-kaitakari.”

5 Ari okoñaa-pirotziri tampatzika inatzii Pawa yamina-kotantzi. Osiyawaitakaro iwitsika-rontyaami Pawa inkini impinkathari-wintimi. Irootaki pikimaatsi-wintan-tayita-karori iroñaaka. 6 Iro tampatzikata-tsiri aajatzi inkimaatsi-yitakai-yaari Pawa ikaratzi kimaatsi-yitakaa-waitamiri awiroka. 7 Irooma maaroni arokaiti, akaratzi akimaatsi-waiyitaka, otampatzikatzi iwatsinaryaa-kotaitajai aririka impiyi Awinkathariti Jesús, inkinapaji inkitiki intsipa-yitajyaari Maninkariiti tzimatsiri isintsinka, 8 inkinan-tapajyaari ipaama-porinthataki paamari. Ari iwasankitaa-jiriri kaari yotajirini Pawa, kaari kimisantaironi Kamiithari Ñaantsi ikinkithata-koitziri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 9 Iriitaki atsipita-jyaaroni yapiroi-tairi, irasi iwiro impyaa-sitajyaa, airo iñaajiro iwaniinkaro Awinkathariti tzimi-motziriri isintsinka. 10 Tima apaata aririka impiyi Awinkathariti, impinkathata-wairi yasiyitaari, okiryaantzi inkanta-winta-wajyaari. Ari pinkanta-yitajyaari aajatzi awirokaiti, tima pinkimisantajiro okaratzi nokaman-takimiri. * 11 Irootaki namanakoyita-piintan-tamiri awirokaiti. Nokowa-kotziri Pawa pinkimitan-tajyaariri tsika ikantayitaja ikaratzi ikaima-siritakiri. Nokowa-kotziri yaawyaa-sirita-kaayitajimi pantanta-yityaarori kamiitha-yitatsiri piwiro pantiro pikimisantaira. 12 Ari onkantyaa pimpinkathatan-tyaariri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, impoña impinkathata-kaanta-najimi irirori. Iriitakira Pawa nisironka-yitaini aroka aajatzi inkimitajai Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. †

2

Iñaayitairi owaaripiro-siritan-tsiriri

1 Iyikiiti, nonkinkithatimiro tsika okanta-kota antsipata-jyaari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari aririka impiyi apaata. 2 Ti noninti pinkinkisiryaa-siwaityaa aritakira piyaja Awinkathariti. Kimitaka tharowa-siri pikanta pikimakiri anta iñaakakari Tasorinkantsi, ikantzi: “Piyaka Awinkathariti.” Aamaa-sityaa ari inkantai-takimi: “Irojatzi iroka ikantakinari Pablo. Tima ari okanta isankinata-kinari.” * 3 ti ari onkantyaa, paamaiyaa yamatawitai-tzimi = kari. Tima aririka impiyi-matai apaata Awinkathariti, itanakyaaro imaimanitaitiri Pawa, impoña iñiiti owaaripiro-siritan-tatsiri. Iriitaki ipaitai-tziri “Otomi pyaasiwaitaantsi,” tima impyaasi-waitajyaa irirori. 4 Kisaniintan-taniri inatyii, inintzi yanaanta-paaki inkimita-kaityaari ipinkathai-tziri Pawa tasorintsi-pankoki. Inkanti: “Pawa nonatzii naaka.” 5 Tima nokaman-tayita-kimiro iroka nosaiki-motanta-paintamiri pairani. 6 Piyojiitzi awiroka ipaita otzikakiriri kaari ikoñaatzi-tanta owaaripiro-siritan-taniri, apatziro inkoñaati apaata aririka omonkara-paitita-paakyaa-rika. 7 Tima antawaitaki imananikiini owaaripiro-siritan-tatsiri. Iro kantacha tzimatsira otzika-piinta-kiriri, irojatzi apaata iñaakan-tanta-kyaariri, 8 aripaiti iñiitiri owaaripiro-siritan-tatsiri. Tima aririka impiyi Awinkathariti, isintsinka yapirotan-tajyaariri iwamaapajiri, apatziro intasonkakiri. 9 Yoka koñaata-tsini apaata, isintsitakani Kamaari inatzii. Ari ontzimaki isintsinka, oshiki yamatawitanti aririka intasonka-wintan-tayita-paaki. † 10 Tzimatsi maninta-yitakirori inkimisantairomi iroopirori ñaantsi, iroowitaka yawisako-siritan-tajyaarimi. Iriiyitakira pyaasitaa-chani yamatawitakiri-rika owaaripiro-siritan-taniri. 11 Iriitaki kantakai-yaaroni apaata Pawa inkimisantan-taityaariri owaaripiro-siritan-taniri. 12 Irootaki iwasankitai-tantyaariri inkarati thainka-waita-tsini, tima oshiki inkimosiriwintakaro yantaitziro kaari-pirori.

Iyosiitai-takiri awisako-siritaa-tsini

13 Iyikiiti itakotani Awinkathariti, aikiro nakowinta-tyiiyaaro naaka namanako-wintajimi nopaasoonkitziri Pawa. Tima pairani tikira iwitsiki-miita iyosiitzi-takamira pawisako-siritai, irootaki pikimisantan-taarori iroopirori, irootaki yasitan-taamiri Tasorinkantsi. 14 Iriitaki otyaanta-kinari naaka nokinkithatan-tamirori Kamiithari Ñaantsi, ari onkantyaa piñaanta-jyaarori apaata impinka-thaitaimi inkimitai-tirira irirori Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, otzimi-motziri iwaniinkaro. 15 Ari okanta iyikiiti, ontzimatyii piriipiro-wintairo okaratzi noyomitaa-kimiri nosaiki-motanta-paintamiri pairani. Ari pinkimitairori aajatzi okaratzi nosankinatzimiri.

16 Tima itakoyitai Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, aajatzi Asitairi Pawa. Iriitaki owatsinaryaa-koyita-piintairi, irijatzi kaminthaa-yitajairi ikasiya-kaayitairo okaratzi oyaakoniintajiri. 17 Onkawintha inkimosiriwinta-siritakaa-piintyaami, iriitaki aawyaa-sirita-kayimini aajatzi, ari onkantyaa pijatakaan-tyaarori pinkinkitha-yitanajiro kamiithari, irojatzi pantayita-najiri awiroka.

3

Iñaapinkathaitiro iñaani Pawa

1 Iyikiiti, pamana-kota-piintajina naaka nojatakaan-tyaarori nonkinkithata-kotajiri Awinkathariti, ari onkantyaa impinkathatan-tajyaariri pasini-satzi atziri-payi, inkimita-jyaami awirokaiti. 2 Pamana-kota-piintaina inintatzi inkimaatsita-kaawaityaana kaari-piro-siriri, tima ti maaroni inkimiyitajai aroka akimisanta-yitzi. 3 Iro kantacha iriipirori inatzii Awinkathariti, aritaki yaawyaa-sirita-kaayitaimi, iriitaki aamaako-wintyaamini ikaaripirota-kaitzimi = kari. 4 Iriitaki Awinkathariti yotakaa-kinari aikiro pijatakaa-tyiiro pantayita-najiro okaratzi noyomitaa-yitakimiri, tima pininta-jiitaki pantiro. 5 Nokowa-kotziri Awinkathariti inkinkisiryaa-pirota-kayimiro tsika okanta itakotami Pawa. Yiriipiro-sirita-kaimi pisiya-kotan-tyaariri Saipatzii-totaari.

Ontzimatyii antawai-yitaji

6 Iyikiiti, tzimatsi inintziri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari nonkantimiri: Ti onkamiithati paapatyii-yaari kimisantzinkari pirawaita-piinta-chari, ikaratziri kaari antironi noyomitaa-kimiri pairani. * 7 ontzimatyii pisiya-kota-jyaanaro naaka, tima ti nompira-waityaa nosaiki-motanta-paintamiri. 8 Tikatsi nonkampitimiri pimpasityaana noyaari, nopinatzimiro okaratzi pipayitanari. Sintsiini nantawaitaki kitaitiri aajatzi tsitiniri. Ari nokinakairo kaari piñaantaro awirokaiti pimpina noyaari. 9 kamiitha-witaka pimpayitinami nowariti, apatziro nantawaitaki sintsiini onkantyaa paminayitan-tyaanari, iro pisiya-kotan-tyaanarori tsika nokantaka naaka. 10 Irootaki nokanta-piinta-kimiri nosaiki-motanta-paintamiri pairani pinampiki, nokantzimi: “Kaari antawaita-tsini, airo iwaa.” 11 Tima nokimaki ikantaitzi tzimatsi pikarajiitzi anta pirawaita-chari, ti ininti yantawaiti, apatziro imaimanitan-tayitzi. 12 Tzimatsi inintziri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari nonkanta-yitiriri yokaiti: “Airo pimaimanitantzi, santzikoi-tiini pantawintiro piwayityaari.”

13 Iyikiiti, airo pisamajiitaaro panta-piinta-najiro awirokaiti kamiitha-yitatsiri. 14 Tzimatsi-rika kaari kimisantironi iroka nosankinata-kimiri, airo paapatyaa-naari, irootaki iñaantyaarori impasiki-winta-yityaa. 15 Iro kantacha airo pikisaniintziri, piyomitayitairi pinkimita-kaantyaari iriimi pirintzi.

Owiraantarori tasonka-wintaantsi

16 Tima iriitaki Pawa kantakaarori asaikan-tayityaari kamiitha, nokowa-kotziri iriitaki onimota-kayi-mironi pisaika-jiiti okantawitaka piñaayitiro onkarati awishimo-yitimiri. Nokowa-kotziri intsipatyaami.

17 Iroka nosankinata-jaantzimiri naaka nakoki. Tima naaka Pablo owithatamiri. Irootaki namita-piintari aririka nontyaanki nosankinari. 18 Onkamintha inisironka-yitaimi maaroni Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Omapirowí.

* 1:10 yasiyitaari = kitisiriri

† 1:12 pimpinkathatan-tyaariri = wairontsi

* 2:2 Ipiyaka Awinkathariti = Iitaitiriti Pinkathari

† 2:9 Kamaari = Mishatan-taniri

* 3:6 inintziri = wairontsi

1 TIMOTEO

1

2

3

4

5

6

YITAKARI PABLO ISANKINATZINIRI TIMOTEO

1

Withataantsi

1 Naakatakira Pablo osankinatzi-mirori iroka. Intyaankaa-riti Jesús Saipatzii-totaari nonatzi, tima irootaki ikantakaan-tziri owawisaa-kotairi Pawa aajatzi Jesús Saipatzii-totaari ayaakoniintani. 2 Awiroka nosankinatzini Timoteo, nokimita-kaantaami notomi nowimi akimisanta-naira. Onkamintha inisironkataimi Asitairi Pawa aajatzi Awinkathariti Saipatzii-totaari Jesús, onkawintha intakotyaami, piñiiro pisaiki kamiitha.

Ikinakaa-sitaitari iyomitaan-taitzi

3 Pairani nojatan-takari Macedonia-ki, nosintsi-thata-nakimi pisaiki Efeso-ki, ari onkantyaa piyomitaan-tyaariri saikayita-tsiri pinampiki, iwashaantajiro ikinakaa-siyitakaro iyomitaantzi. 4 Ikinkithata-siyitaro kinkitharintsi, iñaawinta-siyitaro tsika ipaiyita iwaisatzitini. Ti oiñaarontiro iroka-payi okaratzi yantakiri Pawa onkantyaa ankimisantan-tajyaariri, iro kantakaan-tzirori iñaana-winthata-wakaantari atziri-payi. 5 Aryaajaini aroka aririka ayomitaanti, akamantantziro tsika ikantaita itakota-wakaita. Tima aririka ankiti-siritanaji, aririka ankinkisiryaa-najiro tampatzikata-tsiri, aririka ankimisanta-pirotanaji, ari amatzirori atakoyitanta. 6 Ari itzipina-yitakari yokapayi, aminaasi-waitaka okaratzi iñaawinta-yitziri. 7 Inintasi-waitaka iyomitaantiro Ikantakaan-taitani. Okantawitaka isintsi-thatantzi iyomitaan-tayitzi, iro kantacha tira inkimathatzi-tyaaro irirori okaratzi ikamantanta-witari.

8 Irooma arokaiti ayotzi omapiro okamiithataki Ikantakaan-taitsiri, iro kantacha ontzimatyii ankimathatiro opaita otzimantari ikantakaan-taitsiri. 9 Tira kari isankinai-tiniri ikaratzi kamiitha-siritain-tsiri, iro iwasankitai-tantyaariri maimanitzin-kariiti, piyathariiti, kaari-piro-siririiti, tsimai-nkata-niriiti, thainkan-taniriiti, maninta-siritan-taniriiti, owamaayitziriri asitariri, owantzin-kariiti, 10 mayimpiriiti, antaminthata-wakaa-chari isiramparin-kakiini, nosikan-taniriiti, thayawariiti, kamatawiriiti, ikaratzi tzika-tzika-yitzirori ayomitaan-tziro kamiithari. 11 Tima onasityaa iroka Kamiithari Ñaantsi iwisiryaa-wintai-takari, irootaki ikantakinari Pawa Tasorin-tsita-tsiri nokamantantajiro.

Yantawairi Pablo

12 Iriitakira Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari sintsita-kainari. Irootaki nopaasoonkitan-tariri, tima iyotzi aawyaa-siri-waitaana, ityaantakina nantawaitiniri. 13 Okantawitaka pairani oshiki nothain-kasiwaitakari, noisaniintani nowiri, nowasankitaa-piintakiri yasiyitaari, iro kantacha itakotaana irirori. Tima ti noyowityaaro okaratzi nantakiri tikira nonkimisanta-nakiita. 14 Iro kantacha yoka Awinkathariti antaroiti itako-pirotakana, ari nitanakari nokimisanta-najiri Jesús Saipatzii-totaari, oshiki notakota-naari, iriitaki kantakaa-kanarori. 15 Iroka nonkaman-timiri iroopirori onatzii, ontzimatyii inkimisantaitiro:

Ipokaki Jesús Saipatzii-totaari aka kipatsiki iwawisaa-koyitairi kaari-piro-siririiti.

Tima naaka anaayiwita-kariri maaroni nokaaripiro-siri-witaka. 16 Iro opoñaantari inisironkataana Jesús Saipatzii-totaari, ti isamaniintyaana okantawitaka naaka mapirowita-karori nokaaripirotzi. Tima tsika ikantaana naaka, ari inkanta-yitajyaari pasini inkarati kimisanta-yitairini, irasi iwiro yañaayitaji. 17 Onkamintha irasi iwiro impinkatha-piroi-tairi Aparonita-tsiri Pawa, Yotaniri, Añaanita-tsiri, Tasorintsi. Omapirowí.

18 Notomí, Timoteo, tzimatsi nonintziri nonkamantimiri. Onkimityaaro okaratzi ikinkithata-koita-kimiri pairani. Irootaki nokamantanta-mirori pintharowinta-siritan-tyaari pijatakairo piñaa-sintsi-pirotyaa kamiitha, 19 aikiro pakowinta-nakityii-yaaro pinkimisantanaki, aikiro pisirita-nakityii-yaaro tampatzikata-tsiri. Tima tzimayitatsi owashaanta-kirori. Okantawita ikimisanta-yiwita, kimiwaitaka impitamonka-kota-kityii-yaami. 20 Ari ikantakari Himeneo aajatzi Alejandro. Iriitaki nosinitakiri iwasinonkaa-yitairi Kamaari, ari onkantyaa iyotantyaari airo ithainka-tasorintsi-waitziri Pawa. *

2

Iñaawinta-koitziro amanaantsi

1 Iroka nitawakyaari nosintsi-thatimiri: Ontzimatyii pamanaji, pinkowa-kowintanti, pinkanta-kowintanti, pimpaasoonki-wintairi maaroni. 2 Pamana-kotairi pinkathariiti. Pamana-kotairi aajatzi jiwari-payi, ari onkantyaa pisaika-yitan-tyaari kamiitha, pinkatha-tasorintsi pinkantyaa, tampatzika-siri pinkantyaa aajatzi. 3 Irootaki kamiithata-tsiri maaroni iroka. Irootaki onimotziriri Pawa owawisaako-siritairi. 4 Tima inintatzii Pawa maaroni yawisako-siritaiti, inintzi aajatzi maaroni iyotakoi-tajiro iroopirori ñaantsi. 5 Iroka iroopirori ñaantsi: Aparoni ikanta Pawa. Aparoni ikanta kantako-wintziriri atziri-payi anta Pawaki. Iriitakira yoka Saipatzii-totaari Jesús atziriwitain-chari irirori. 6 Iriitaki pinakowinta-kayiri maaroni ikamawintaira, yookakaako-winta-yitajai ininta-paitita-paakira Pawa. 7 Irootaki iyosiitan-takanari naaka Nontyaankaa-riti, iriitaki otyaanka-kinari nonkinkithata-kaayitajiri atziri kaari ashininkayita, noyomitaa-yitajiri inkimisanta-yitairo iroopirori ñaantsi. Tima omapiro onatzii iroori.

8 Tsika-rika yapatota-jita-piintyaa, nonintzi yamana-piinta-yitaji atziri, tzinaa-wako inkantyaa ikimita-piintara. Iro kantacha kitisiri inkanta-yityaa, airo ikisa-wakaa-waita, airo iñaana-winthata-wakaa-waita. 9 Ari onkimita-najyaari kooya-payi, airo onintasi-waita onkithaatyaaro waniinkata-chari, aparaawaitiri kiriiki amananta-yitiri othatani poriryaa-yitatsiri, onintasi-waityaaro owaniinkatiro oisi. * 10 ontzimatyii irokaiti amitajyaaro okaratzi kamiithata-tsiri. Ari okantari kooya-payi otakotariri Pawa, pinkathatziriri aajatzi. 11 Aririka iyomitaan-taiti, awakimpitya onkanta-yityaa kooya onkimisanti. 12 Ti nosinita-kaantiro oyomitaanti kooya, ti nosinita-kaantiro ojiwatiri sirampari-payi aajatzi. Apatziro owakimpita-yityaa onkimisanti. 13 Tima iriitaki Adán yitaitaka pairani iwitsikai-takiri, iro ampoita-paintsiri Eva. 14 Kaari Adán yamatawitaitaki pairani, irootaki kooya yamatawita-jaantaitaki irojatzi antanta-karori kaari-pirori. 15 Iro kantacha iroka kooya-payi tsimanta-yitatsiri, aritaki onkantaki awisako-siri-yitai aikiro-rika ajatakaa-nakityiiro onkimisanta-yitai, itakotan-tayitajyaa, onkiti-siri-yitaji, airo ookaasintyakiyitziro oithaari oniwitakantantyaari.

3

Tsika inkanta-yityaa jiwari-payi

1 Iroopirora nonkantimiri: Tzimatsi-rika nintatsini ijiwatiri kimisantzin-kariiti, ari okamiithatzi okaratzi inintziri yantiri. 2 Ikaratzi jiwayita-tsiri ontzimatyii inkamiitha-siriti, airo itzimayitzi impaityaa ñaawinta-waitirini, iinapiroyityaaro iina, yotzinkari inkantyaa, yanta-piintiro kamiithari, impinkathata-kaantyaa, yoimaayitan-taniti iwankoki, yomitaan-taniri inkanta-yityaa. 3 Airo isinkita-piinta, airo ikisa-piinta, itakotaniri inkantyaa, tsinampa-siri inatyii, airo ayimawaitziri ishikyiiro iwaararo. 4 Iyoti ijiwayitairi ikaratzi saika-pankotziriri, pinkatha inkantanti iwaiyani, airo ipiyatha-waita. 5 Tima aparoni atziri kaari yotironi ijiwata-kaanti iwankoki, ¿kantatsima ijiwawintiri ikaratzi kimisanta-najiriri Pawa? 6 Ari ikantari aajatzi owakirata-tsiri ikimisantzi, airo okantzi ijiwata-kaanti. Tima aririka imatiro ijiwati, ari inkantakaa-piro-waita-nakyaa, ari inkimita-kota-kyaari okaratzi awishi-mota-kiriri pairani Kamaari. 7 Aririka piyosiiti jiwatziriri kimisantzinkari, pamini ipinkathatziri atziri-payi kaari kimisanta-tsini. Iriirika piwaki ikantako-waitai-tziri, iriitakira kaari kisasityaaroni yamatawitiri Kamaari.

Tsika inkanta-yityaa amitakotziriri jiwari-payi

8 Ikaratzi amitakotziriri jiwatziriri kimisantzin-kariiti, ontzimatyii impinkathata-kaantyaa, awiintaari inatyii, airo isinkita-piintayita, airo ayimawaitziri ishikyiiro iwaararo. 9 Okowa-pirotatyaa iyotako-yitairo okaratzi akimisantajiri kaari iyotako-witaita pairani, kinkisiryaa iwapiintairo tampatzikata-tsiri. 10 Omatantyaari yamitakotiri jiwari-payi, ontzimatyii iñaantai-tawakyaari kantatsi-rika imatiro. 11 Ari onkimiyityaari aajatzi kooya ontzimatyii oñaapinkathata-kaantyaa, airo oñaawinta-kotan-tasiwaita, kimpoyaa-waini onkantyaa, oripirowintayitanairo maaroni. 12 Inkarati amitakotairini jiwari-payi iinayityaaro iina, ijiwatairi kamiitha iitomi aajatzi saika-pankotziriri. 13 Aririka imatanajiro, pinkatha iwaitiri, ari iyotanajiro yawintaa-sirityaa ikamantantairo tsika okanta ikimisantan-taariri Saipatzii-totaari Jesús.

Omapiro okamiithataki akimisantziri

14 Nokowataiki nojatimi sintziini noñiimi. Iro kantacha nitawakyaaro nosankinatimiro iroka, 15 aamaa-sityaa airorika nojatzita, nonkaman-tzityaamiro tsika ikantajiita isaikaitzi yasiyitaira Pawa. Tima ankarati yasiyitai Añaanita-tsiri Pawa, akimita-naaro okanta tzinkamitsi-pirori, arokaiti otzinkamitanaja ikinkithai-tziro iroopirori ñaantsi. 16 Omapiro aripirootzi okaratzi akimisantajiri, tira iyotako-witai-tyaaro pairani tsika ikantajiita ipinkatha-tasorintsitaitzi. Iroka akimisantziri:

Yatziritzi-motantaki Pawa,

Iriitaki oñaakan-takiriri Tasorinkantsi iriipirori inatzii.

Iriitaki Maninkariiti okiyita-kariri,

Iriitaki ikinkithata-koitakiri pasini-satziki atziri.

Iriitaki ikimisantai-tziri maaroni kipatsiki,

Iriitaki owajinokaa-chari iwaniinkaroki.

4

Iñaawintai-tziri oowashantzirori ikimisantawita

1 Iro kantacha iroka ikantajiri Tasorinkantsi. Apaata, ari iñiitaki oowashantironi ikimisanta-witari, iro inintanaki inkimisanta-yitiro iñaani kamaari-payi, yamatawitan-tzira. 2 Iyomitaa-waita-sitan-tyaaro amatawiri kaari iroopirota-tsiri, airo ikimajiro iwasiri-niinta-kotyaaro yantakayitziri, jimpa-siri ikantaka. Isiyawaitakaro opirota-kaantzi itayiita, tima ojimpa-wathata-kaanti airo akimajiro katsiri. 3 Airo isinita-kaantziro yaawakaityaa, intzita-kaantiro okaratzi iwaitari. Tira onkamiithati iroka. Tima arokaiti akaratzi akimisanta-yitajiri Pawa, ayotajiro omaapiro iwitsikayita-kayiro owaritintsi. Isinita-kairo awayita-jyaaro iroka-payi, ampaasoonki-yitajiri. 4 Tima okaratzi iwitsika-yitakiri Pawa, kamiitha onayitatzii. Tikatsi ompaityaa aparawaitan-tyaarori, ontzimatyii ampaasoonki-yitajiri añaayitziro okaratzi ipayita-kairi. 5 Tima aririka amatakiro okantziri iñaani Pawa amanako-yitairo okaratzi ipayitairi, aritaki intasonka-wintakiro.

Antawaitai-niriri kamiitha Jesús Saipatzii-totaari

6 Iroorika piyomitaan-takiri iroka, pimatanaa-tziiro pantawaitainiri kamiitha Jesús Saipatzii-totaari. Pimonkarata-naatziiro okaratzi pikimisanta-najiri, pimatanaa-tziiro kamiithari okaratzi iyomitaai-takimiri. 7 Piwashaanta-yitairo kinkitharintsi-payi kaari iroopirota-tsini, irootaki amita-piinta-sitakari masonto okinkitha-yitziro iroka. Ontzimatyii piñaa-sintsi-sirita-najyaa pimatan-tyaarori pimpinkatha-tasorintsitai. * 8 Tima okamiithatzi-mowitai añaayitziro añaasintsi-waita koñaaroini awathaki, iro kamiitha-piro-taita-tsiri añaasintsi-sirita-najyaa añaantyaarori ampinkatha-tasorintsitai. Tira iroo antanta-yitarori onkantyaa anintaa-waitan-tyaari iroñaaka ainiro añaayitzi, añaajiro apaata anintaa-waitajyaa aririka añaaji. 9 Iroopirori onatzi iroka ñaantsi, ontzimatyii ankimisantaji maaroni. 10 Irootaki añaanta-yitarori añaasintsiyita, sintsiini antawai-yitzi, tima oyaakoniintani owairi Pawa tsika itzimi añaanita-tsiri. Kantatsi iwawisaako-siritairi maaroni atziri-payi, iriitakira iwawisaako-siri-yitaji inkarati kimisantairini.

11 Irootaki piyomitaan-tayitairi iroka, pisintsi-thatan-tairo. 12 Ti noninti inthainkima-waitaitimi pimainaritzira. Ontzimatyii piñaakantiro tsika pikantanaja pikimisantaji, ari onkantyaa inkimita-kotan-taityaamiri. Ontzimatyii paamaako-wintyaaro okaratzi piñaawai-yitziri, aajatzi okaratzi pantayitiri. Otakotani pinkantanti, iriipiro-siri pinatyii, kitisiri pinkanta-najyaa. 13 Sintsitha pinkanta-piintainiri piñaana-yitainiri atziri-payi sankinarintsi-pirori, pinkinkithata-piintairo, piyomitaanta-piintairo, irojatzi piñaanta-kyaarori nariityaami anta. 14 Pinkinkisiryaa-kotiro iñaawinta-kimiri pairani jiwari-payi, ari okanta itasonka-wintan-takamiri iwasi-patzii-toyitan-tamiro irako. Paamaiya paparatziro = kari itasonka-wintaimi Pawa pimatan-taarori iroka. 15 Ñaasintsi pinkanta-winta-najyaaro, onkantyaa iñaantai-tyaamiri aikiro pijatakaa-nakitziiro pimatanakiro. 16 Paamawintajyaa awiroka tsika pikantanaja, pinkinkisiryaa-kotyaaro kamiitha onkarati piyomitaan-tayitairi, onkarati pantayitiri aajatzi. Aririka pimatakiro piriipiro-wintairo, aritaki piñajiiro pawisako-siritaji, aajatzi inkimiyita-jyaari ikaratzi piyomitaa-piintakiri.

5

Antainiriri pasini-payi

1 Ti onkamiithati pinkisa-thayitiri antari-kona, kamiitha piñaana-yitiri. Iro kamithatatsi paakamiitha-yitiri pinkimita-kaantiri iriirikami piri. Ari pinkimitairi mainariiti, paakamiithatiri pinkimita-kaantiri iriirikami pirintzi. 2 Ontzimatyii paakamiitha-yitiro antaro-kona-yitatsiri, pinkimita-kaantiro iroorikami piniro awiroka. Ari pinkimitairori mainaro-payi, paakamiitha-yitiro, airo pisiritaro pimaimani-waitiro pinkimita-kaantiro iroorikami pitsiro.

3 Paakamiitha-yitiro kinankaro tsika otzimi mapirotzirori okowityaa-waitzi. 4 Irooma aparoni kinankaro tzimayita-tsiri otomi-payi, osari-payi, iriitaki itanakyaaroni yaminiro yamitako-yitiro, ontzimatyii impiyata-jyaaro yaamaako-winta-jyaaro okimitaa-kirira pairani iroori yantaritan-takari irirori. Irootakira onimotziriri Pawa. 5 Irooma aparoni kinankaro matzirori osaikawaitzi apaniroini, awintyaari iroori Pawa, asi owiro aakowintyaaro amani onkowa-kotairi kitaitiri aajatzi tsitiniri. 6 Irooma onkimosiriwinta-waityaa onintakaa-nikiini kinankaropayi, tira osaiki kamiitha, kimiwaitaka onkamaki-tyiimi. 7 Pisintsi-thatiro omatanta-jyaarori nokantakiri, ari onkantyaa airo otzimanta iñaawinta-kotai-tirori. 8 Tzimayitatsi kaari aminironi ishininkaiti. Aririka onkinankaroti irira owatsi-pirotacha kaari aminaironi iriniro. Okimiwaitakaro iwashaanta-kityiiromi ikimisantzi. Iriitaki mapirota-jaanta-kirori yanaanakiri ikanta kaari kimisanta-tsini.

9 Iroka kowachari isankinata-kotai-tantyaarori kinankaro-payi antawaitainiri Saipatzii-totaari: Antaro-kona onayitatyii, oimitapintawitariri pairani oimi, * 10 kamiitha-siri okanta ikima-kotai-tziro, aamaako-winta okantziri intsitipaye, oimaantzi owankoki, aakamiithata-piintakiri kimisantzinkari, kaminthaani owapiintziri asinonkainkari, omata-piintairo okaratzi kamiitha-yitatsiri. † 11 Irooma kinankaro kaari antaro-konata-tsini, airo isankinata-koitziro. Airo okanta-pirota antawaitainiri Saipatzii-totaari, tima ainiro onintzi ayi oimi. 12 Tima aririka aaji pasini oimi, aritaki inkanta-kowaitai-takiro, tima airo omonkaratziro okaratzi okantawitakari antirimi. 13 Aritakimi ompirata-nakyaaro, onkinayiti pankotsi-payi, onkinkitha-waita-kotan-tayiti, akakawaita-sitani onkantyaa. 14 Irootaki nokowantari aayitaji otsipatari aparoni kinankaro kaari antaro-konata-tsini, ontsimani-yiiti, osaikiita owankoki antawaiti. Ari onkantyaa airo itzimanta impaityaa kisimawaitironi. 15 Tima tzimayitatsi matakirori, antawaita-sitakaro inintziri Kamaari. ‡ 16 Kinankaro tzimatsiri oshininkaiiti, iriitaki amitako-yitironi. Irooma kinankaro kaari tzimatsi oshininka-iiti, saikatsiri apaniroini tikatsi amita-kotironi, kowityaa-waitaniri onatzii-rika. Irootaki kowajaanta-chari yamitakotiro pasini kimisantzinkari-payi.

17 Ontzima-tyiira impinai-tairi jiwatakaan-tatsiri ipinkathai-tziri. Iriitaki impapirotaiti kinkithata-kaanta-piinta-tsiri, aajatzi ikaratzi yomitaanta-piinta-tsiri. § 18 Tima irootaki ikantakoi-tziri sankinaritsi-piroriki:

Aririka pantawaita-kairi pipira, tima ti pintashi-niinta-kaawaitiri.

Iroka ikantaitzi aajatzi:

Ontzimatyii impinaitiri antawaita-tsiri.

19 Ikaratzi-rika aparoni atziri kanta-kotziriri aparoni jiwari, airo pikimisantziri. Irooma inkarati-rika apiti, airorika inkarati mawa ñaakota-kirini yantakiro kaari-pirori, ari okamiithatzi inkimisantaitiri. 20 Aikiro-rika ijataitatyii yantaitiro kaari-pirori, payiri tsika ipiyota-jiita pinkisa-thatiri, ari onkantyaa intharowan-taityaari, airo imatantaro yantiro pasini-payi. 21 Nosintsi-thatzimi pantiro iroka. Tima aririka pimatanajiro, airo piñiiro yokawintanaki. Airo pikanta-waitzi “Airo nokisathatziri, tima iriipirori inatzi.” Iyotzi Pawa nokantan-tamirori. Iyotzitaro aajatzi Jesús Saipatzii-totaari, iyotzitaka aajatzi Maninkariiti ikaratzi iyosiitakiri. 22 Ti onkamiithati pathawai-yaaro piwasi-patzii-totan-tyaaro pako ijiwatan-taityaari. Tima aririka iyomitai-takiri yantakiro kaari-pirori, kimiwaitakara awirokami kantakaa-sityaaroni. Ontzimatyii pinkiti-siritai awiroka.

23 Tira apatziro pirapiintiro nijaa, iro kamiithatatsi piriro kapichiini kachori, ari piñaakiro pisita-koti pimantsiya-waiwita.

24 Tzimatsira atziri, tikira iñiiro imishakowintaitiri yantakiro kaari-pirori, ikima-kotai-takiri maaroni. Tzimatsi pasini aajatzi kaari iyotakoitzi yantatziro kaari-pirori, apatziro inkimakoitiri apaata. 25 Ari okimitari aajatzi, tira imanakota-piintiro atziri yantayitiro kamiithari. Irooma aririka yantiro kaari-pirori, ari inkowa-piinta-wityaa imanakotyaa, iro kantacha aritaki inkimakoi-takiri.

6

1 Maaroni ompirataari, ontzimatyii impinkathatairi ompiratariri. Iro nokantantari, ari onkantyaa airo itzimanta pairyaa-siwaityaarini Pawa, airo itzimanta kantako-waitaini ayomitaan-tayitzirira. 2 Ompirataari kimisanta-tsiri, aririka impiratyaami pasini kimisantzinkari, ti onkamiithati pinkanta-waiti: “Airo pisiya-kayinari pimpiratani, tima iyiki nowimi.” Okowa-pirotatyaa yantawaitiniri iroopirori yoka ompirataari, itakotani iwiri, tima kimisantzinkari inatzii. Ontzimatyii piyomitaan-tairo iroka, pisintsi-thatan-tairo.

Kitisirita-kaanta-tsiri ipoñaa onimotaantsi

3 Aririka impoki nasityaaroni inkinkithata-kaanti, kaari kimityaaroni okaratzi iñaaniyitakari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, inasita-paakyaaro aajatzi iñaawintiro pinkatha-tasorintsitan-tatsiri. 4 Kantakaa-piro-wainiri inatziira, tikatsira iyoti. Apatziro inintzi irirori añaanaminta-wakaa-waityaaro ñaantsi. Iro ompoñaan-tyaari asama-wakaa-waityaa, amaimanita-wakaa-waityaa, ankawiya-wakaa-waityaa, ankanta-kota-wakaa-waityaa, 5 ankisaniinta-wakaapirotyaa. Irootaki imata-piintakiri kaari-piro-siriri kaari yotakotaa-jatironi iroopirori ñaantsi. Ikinkisiryaayita yaantyaaro kiriiki yamaminataro aririka impinkatha-tasorintsitanaki. Ti onkamiithati paapatyaari awiroka. * 6 Aritaki okanta-tzimaita, kimota impinai-tairo apaata apinkatha-tasorintsitzi. Iro kantacha añaantyaarori impinaitai, ontzimatyii onimoyitajai añiiri okaratzi tzimimo-yitairi. 7 Tima pairani owakira atzimapaaki ti amapaaki tzimi-motairi. Ari okantari aajatzi aririka ankamaji, onkarati tzimi-motairi airo aanajiro. 8 Tima ontzima-piintzirika ayaari, otzima-piintzi-rika akithaatari, ari onkarati tikatsi anintiri. 9 Iriima inkarati kowayitironi yashaarantyaa, okaima-siritziri inkaaripiro-siriti. Ikimita-kowaitakari sitsikachari ikintsiki, aririka yantayita-nakiro inintakaa-siyitari owaaripirotantatsiri, irootaki pyaakaa-sita-jyaarini. 10 Aririka iniwitaita-piintyaa yashaarantaityaa, okimiwaitakaro iroomi oparithatari kaaripiro-yitatsiri. Tzimatsi matakirori iniwiyitaro yashaarantyaa, iwashaanta-nakiro ikimisantzi, okimiwaitakaro iriimi kimaatsita-kaawaita-chanimi apaniroini.

Pinkimita-kaantiro piwayiri-winta-jyaaromi pikimisantanaji

11 Irooma awiroka, yasitaami Pawa, airo panta-nitziro iroka-payi, pinkimita-kaantiro pisiya-pithatairomi. Iro pamina-minata-piintanaji pintampatzika-siriti, pinkatha-tasorintsi pinkantyaa, pinkimisantairi Pawa, pintakotyaa pinkantyaa, kisasiwaini pinkantyaa, amatsinka pinkantyaa aajatzi. 12 Aikiro pinkimisanta-naatyii, pinkimita-kaantiro piwayiri-winta-najyaaromi kamiitha-yitatsiri. Pinkimita-kaantiro aajatzi piñaa-sintsi-winta-jyaaromi irojatzi paantakyaarori kanta-jitaa-chani añaakaajimi. Irootaki ikaima-siritai-tantamiri, ari okanta ikimantaamiri atziri-payi, pikantzi: “Nokimisantaji.” 13 Tzimatsi nosintsi-thatimiri. Tima yoka Pawa añaakaa-yitzirori okaratzi tzimayita-tsiri, iyotzi nokantzimiri. Iyotzita aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, ñaawaita-piinta-kirori iroopirota-tsiri, irojatzi iñaawaita-paakiri yaitanakiri isaikira Poncio Pilato. Iroka onkarati nosintsi-thatimiri: 14 Airo pipiyathataro nokanta-kaanta-kimiri. Kitisiri pinkantyaa itzimi-kari ñaawinta-kowaita-sityaamini. Pijata-kayiro awiroka irojatzi impiyan-tajyaari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 15 Tima impokai irirori aririka imonkara-paitita-kaiyaaro Pawa, ankimosiriwintantai. Tima apaniro Pawa ijiwata-kaantairo maaroni tzimayita-tsiri, apaniro ipinkathari-wintziri ikaratzi pinkathari-winta-witachari, ari ijiwatziri ikaratzi jiwawita-chari iroñaaka. 16 Iriitaki asitarori kantaitaa-chari añaantarintsi, yasi iwiro isaiki tsika osiparyaa-pirotzi, irootaki kaari yariitan-taitari. Tikatsi atziri matakironi iñiiri, airo imataitajiro aajatzi. Omapiro ipinkathai-tziri. Irasi iwiro impinkathari-wintantai. Omapirowí.

17 Ontzimatyii piyomitaa-yitajiri ikaratzi ashaaranta-chari iroñaaka, airo ishamiwaitanta. Airo yawintaa-siwaitaro iwaararo, tima airo asi owiro onkisotzi-motiri. Ontzimatyii yawintaa-yitajyaari Pawa, iriitaki matzirori inkimosiriwinta-pirota-kaantanta. 18 Piyomitaan-tairo yantaitajiro kamiithari. Ikimita aparoni ashaarantaniri otzimimo-pirotziri iwaararo, ari inkimita-najyaari yokaiti otzimimo-pirotziri yantari, iro inkimita-kaanta-najimi iroorika iwaararo. Piyomitaan-tairo inisironkai-tantyaa, ayimatiri impasitan-tayitajyaa. 19 Iroorika imatanajiri, osiyawaitakaro iwapithaan-tyaaromi iwaararo inkasiya-kaiyaari apaata. Irasi iwiro iñiiro isaikaji kamiitha.

Owiraanta-paakarori ikantziriri Pablo yoka Timoteo

20 Timoteo, piriipiro-wintairo piyomitaan-tairo okaratzi inisironkai-takami. Airo pimatzitaro awiroka tsika iñaawinta-sitaitaro kaari-pirori. Airo pimatzitaro awiroka tsika iñaawintasitaitaro karipirori ikimita-kaanta-witari iroopirori onatzi iyota-nitari. 21 Tima tzimatsi matayitakirori, ikinasi-waiyitaka, kimiwaitaka intzipina-winta-tyiiromi onkarati inkimisantiri. Onkamintha inisironkai-tyaami. Omapirowí.

* 1:20 Kamaari = Mishatantaniri

* 2:9 poriryaa-yitatsiri = ooro, perla

* 4:7 masonto = antaro-konaiti

* 5:9 Antaro-kona = onkarati 60 osarintsiti

† 5:10 aakamiithata-piintakiri = okiwa-kitzita-piintakiri; kimisantzinkari = kitisiriri

‡ 5:15 Kamaari = Mishatantaniri

§ 5:17 impapirotaiti = osiyarori apiti yapiitaitiro impinaitiro

* 6:5 Ti onkamiithati paapatyaari awiroka. = onasiyita ñaantsi-payi

2 TIMOTEO

1

2

3

4

YAPIITAJIRO PABLO ISANKINATZINIRI TIMOTEO

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo osankinatzimiro iroka. Intyaankaa-riti Jesús Saipatzii-totaari nonatzi, tima iriitaki Pawa nintakaa-kinarori noñaawintajiro ikasiya-kaakairi yañaakaa-yitajai Saipatzii-totaari Jesús. 2 Awiroka nosankinatzini Timoteo, awiroka nokimita-kaanta notakotani notomi. Onkamintha inisironkataimi Asitairi Pawa aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, onkawintha intakotyaami, piñiiro pisaikaji kamiitha.

Piñaawintairi Saipatzii-totaari

3 Ari nokanta-piintatyaa tsitiniri aajatzi kitaitiri namanako-yitzimi, nopaasoonkitziri Pawa, nantawaita-jiniri. Nomata-kotairi ikimiyitaka nowaisatzitini tampatzika-siriri-payi. 4 Aririka nosirityaaro piraawaitaka pairani, oshiki noninta-taiki napiitajiro noñiimi, ari onkantyaa nonkimo-siritan-tyaari. 5 Oshiki nokinkisiryaa-kotakimi tsika okanta pikimisanta-pirotan-tanakari. Tima irootaki itanakaro pisaro Loida, ipoñaa piniro Eunice. Noyotzi aajatzi ari pikimita-nakari awiroka. 6 Irootaki napiitan-tamiri nonkantimi: Piwakiratairo itasonka-wintakimi Pawa nowasi-patzii-totan-takamiro pairani nako, pinkimita-kaantairo yoisaitziro paamari intsiwaki-mati. 7 Tima ti intharowa-sirita-kaanti Pawa. Apatziro yaawyaa-sirita-kaantzi, itako-sirita-kaanta, iñaako-sirita-kaanta.

8 Irootaki airo pipasiki-winta-kaantaro piñaawintiri Awinkathariti, ari pinkimitainari naaka, airo pipasiki-wintana yasitako-wintai-tanari Pawa. Iriitaki aawyaa-sirita-kayimini, pinkimita-kotan-tyaanari naaka, nokimaatsita-kowintaro Kamiithari Ñaantsi. 9 Irijatzi owawisaako-siri-yitairi Pawa, iriitaki kaima-siri-yitairi akiti-siritan-taari. Tira aroka matasityaaroni, iriitaki nintaintsi yantiro. Yasi iwiro pairani Pawa ininta-piintaki inkaminthaa-yitai Saipatzii-totaari Jesús. 10 Irootaki imatakiri iroñaaka, ikoñaataki pairani Owawisaa-kotan-taniri, Saipatzii-totaari Jesús. Iriitaki matakirori yiitsinampairo kaamanitaantsi, yamayita-kairo Kamiithari Ñaantsi, iro ayotantaari yasi owairo yañaakaa-yitajai. 11 Irootaki iyosiitan-takanari naaka Tyaantaariiti, iriitaki otyaantakina nonkinkithata-kaantajiro Kamiithari Ñaantsi, ipoñaa noyomitaa-yitajiri aajatzi kaari noshininkata. 12 Irootaki noñaasi-waitan-tarori iroñaaka, iro kantacha titzimaita nompasiki-wintyaa. Tima noyotzi naaka ipaita nawintaari, noyopirotzi otzimi-motziri isintsinka, ari onkantyaa airo iwashaanta-kaantanaro inintakaa-kinari nantajiniri irojatzi aririka omonkaratajyaa kitaitiri impiyan-tajyaari. 13 Ari pinkimita-najyaari awiroka, pimatako-tinaro tsika okanta pikimakina noyomitaantaki, pijatakairo pawintyaari Saipatzii-totaari Jesús, otakoyitairi, asiyitairi aajatzi. 14 Ari inampi-siritan-takami Tasorinkantsi, iriitaki iriipiro-sirita-kayimini airo piwashaantantaro iroopirori otzimi inintakaa-kimiri piyomitaan-tairo.

15 Pikima-kotakina awiroka yookawaitaikina nampiyitarori Asia-ki. Yokataki Figelo ipoñaa Hermógenes. 16 Iro kantacha yoka Onesíforo, oshiki yoimosirinka-piintakana irirori, ti impasiki-winta-kotyaana yoosowitai-takana. Oshiki noninta-taiki inkaminthaajiri Pawa ikaratzi saika-pankotziriri. 17 Tima iriitaki amina-minata-paakinari yariitaka Roma-ki, irojatzi iñaanta-paakanari. 18 Iriira Awinkathariti nisironkata-jyaarini apaata owiraantyaaroni kitaitiri impiyaji-rika. Tima piyoti awiroka, oshiki yamitakotakina Onesíforo nosaikan-takari Efeso-ki.

2

Pinkimita-kaantyaa awirokami iwayiriti Jesús Saipatzii-totaari

1 Notomí, tima iriitaki kawinthaa-jamiri Saipatzii-totaari Jesús, onkawintha yaawyaa-sirita-kayimi. 2 Tima pikimakina tsika okanta noyomitaantaki atziri-payiki. Ontzimatyii piyosiiyiti iroñaaka awiintaari iriitaki matanajironi iyomitaa-najiri aajatzi pasini-payi. 3 Aamawinta pinkantyaa piñaa-sintsita-kowinta-najyaari Jesús Saipatzii-totaari. Pinkimita-kaantyaa awirokami iwayiriti. 4 Tima aparoni owayirita-chari ti iñiitiri yantanajiro antawairintsi yantayita-piintai-tziri. Ontzimatyii yitapaintyaaro ikantakiriri ijiwariti. 5 Kantatsi aajatzi pinkimita-kotyaari ipinatai-tziri anaakotantain-tsiri isiyajiita. Tima antaroiti iñaasintsitakaro. Iro kantacha imatantyaarori yanaakotanti ontzimatyii yitanakyaaro iñaanta-piintyaaro. Irooma yamataa-siwaityaa-rika ininti yanaakotantimi, airora ipinatai-tziri. 6 Kantatsi aajatzi pinkimita-kotyaari ikanta aparoni pankiwai-rintzi. Tima iriitaki itapiintaro iwayitaro okitho iwankiri. 7 Ontzimatyii pimpampitha-sirita-kotiro nokanta-yitakimiri. Tima iriitaki Awinkathariti kimathatakaa-piroti-mironi maaroni.

8 Pinkinkisiryaa-kotiri Jesús Saipatzii-totaari icharinitakari pinkatharini David. Añaaji irirori ikamawitaka. Irootakira iroka Kamiithari Ñaantsi nokinkithata-kotajiri. 9 Irootaki natsipita-kowintari noñaantarori iroñaaka yoosowaitaitana, yasitako-waitaitana, ikimita-kaantai-takina naakami owantzinkari. Irooma iñaani Pawa airo imataitziro yoosotaitiro iroori. 10 Iro nokisa-sitan-tarori iroñaaka maaroni nokimaatsi-waitakari, okantakaan-tziro notakotari ikaratzi iyosiitairi Saipatzii-totaari Jesús iwawisaako-siri-yitairi. Ari onkantyaa irasi iwantajyaarori yañaayitaji. 11 Iroka omapiro ikantai-tziri:

Aririka ankama-kotajiri Saipatzii-totaari, aritaki antsipata-jyaari yañaakaa-yitajai.

12 Aririka ankisasi-wainitaki, ari antsipata-jyaari ampinkathari-wintantaji.

Irooma aririka ankanti: “Ti noñiiri.” Aritaki imatai aajatzi aroka.

13 Okantawitaka ti añaawityaaro ako-wintyaari, iriima irirori yako-winta-yitai.

Tima yasi iwatziiro irirori, ti inthañaa-pithatan-tyaaro okaratzi ikasiya-kaantziri.

Pinkimityaari antawai-ryaantzi yaakamiithai-tziri

14 Piyomitaan-tairo iroka. Pisintsi-thatantiro inintakaanta-pirotziri Pawa: Airo iñaanata-wakaa-winta-sitaitaro ñaantsi-payi kaari iroopirota-tsini. Kantatsi owari-siritiri inkarati kimironi. 15 Ontzimatyii piñaa-sintsitajyaa pitampatzikatairo ñaantsi iroopirori, ari onkantyaa yaakamiitha-wintan-tajyaa-mirori Pawa. Pinkimita-kotyaari antawai-ryaantzi kaari tzimatsini ompaityaa impasiki-winta-kotyaari. 16 Airo pikimisanta-waitziro awiroka iñaawaitai-tziro ñaantsi kaaripiro-yitatsiri. Arira opoñaari ithainka-tasorintsitan-taitzi. 17 Osiyawaitakaro owawathatanta apathaa-waitirika. Irootaki awishi-mota-kiriri Himeneo aajatzi Fileto. 18 Ikinakaa-siwaitakaro irirori iyomitaan-tziro iroopirori, ikantaki: “Tira iroopiro añaayitaji aririka ankamayitaki, añaayitairo isiyakaa-wintai-takiri ‘añaantsi.’ ” Iroka okaratzi iyomitaan-tawitakari iwari-siritan-takari ikarajiitzi ikimisanta-witanaja. 19 Iro kantacha, osiyawaitakaro iwatzika-tyiimi Pawa iroopirori itzinkami, ari iwitsikakimi iwanko. Ipoñaa intzirika-kotaki apiti sankinarintsi ikantaitzi: “Iyotziri Awinkathariti ikaratzi yasitari.” Impoña: “Inkarati awintaa-jyaarini Saipatzii-totaari, ontzimatyii iwashaantairo kaaripirota-tsiri.” *

20 Thami asiyakaan-tawakiro okaratzi tzimatsiri iwankoki aparoni ashaarantzinkari. Tima tzimatsi waniinka-yitachari kowitzi-payi, siparyaa okantayita, omapiro ikaminthayiro. Iro kantacha tzimayitatsi incha-naki aajatzi kowitzi, ti inkaminthaa-piro-yitiro iroka-payi. 21 Aririka ankiti-siri-yitanaji, ari ankimiyita-jyaaro kowitzi ikawinthayiro asitarori, ikowa-piintzi iwantayityaaro. Kitisiri inkanta-kaanajai Asitairi, aamawinta ankantyaa antayitainiri kamiitha-yitatsiri. 22 Intaina piwayitairo iniwita-siwaitari mainariiti, pinkimita-kaantiro pisiya-pithata-tyiiromi. Iro piniwita-piinta-nakyaa pinkamiitha-siri-yitai, iriipiro-winta pinkantyaa, otakotani piwanti, kamiitha pisaika-kaantayiti, pintsipa-yitajyaari kitisiriri ikaratzi awintaa-yitaariri Awinkathariti. 23 Airo piñaawai-yitziro ñaantsi kaari apantyaaroni, tima irootaki opoñaantari ikisa-wakaan-taitari. 24 Irooma arokaiti impira-yitaira Pawa, ti onkamiithati añaana-minthata-wakaiyaa arokaiti. Ontzimatyii anisironkata-wakaajyaa, yotaniri ankantya ayomitaantaji, tsinampa-siri ankantyaa, 25 amatsinka ankantyaa ayomitaa-yitiri kisaniintairi, aama aritaki impiya-sirita-kayiri Pawa, aritaki iyota-kotairo iroopirori. 26 Ari onkantyaa iyotanta-jyaari isitsika-kityaa iriwiriki Kamaari, tima iriitaki ompirawaita-piinta-kariri, isintsiwintziri yantayitiniri inintasi-yitari irirori Kamari.

3

Tsika inkantaityaa isaikaitai apaata owiraanta-paakyaaroni kitaitiri

1 Ontzimatyii piyoti, apaata owiraanta-paakyaaroni kitaitiri antaroiti ompomirintsitzi-moyitai. 2 Iroka inkanta-yityaa atziri-payi: Apaniro inkaminthaa-piro-waityaa, ayimawaitairi ishikyiiro iwaararo, intharowinta-waityaa, airo ipinkathatantzi, inthainka-tasorintsi-waiti, impiyatha-waityaari asitariri, airo iyotairo impaasoonkitanti, inkawiyan-tawaiti, 3 airo itakotantaja, airo ininta-piintaji impyaakotanti, inthaiya-kotan-tawaityaa, airo imaanta-kaaro iniwita-siwaitari, oshiki iwatsinaan-tawaitai, kisaniinta iwiro kamiitha-yitatsiri, 4 pithoka-sitan-taniri iinayiti, airo iñaakonita, oshiki inkantakaa-piro-waityaa, oshiki iniwiwaityaaro inintasi-yitari anaanakiro inintakaa-witariri Pawa, 5 ari isiyako-waita-kyaarimi pinkatha-tasorintsi-waitaniri, iro kantacha oshiki ithainki otzimi-motziri Pawa isintsinka. Airora pitsipa-yitari awiroka. 6 Tima imatakiro yokaiti isaika-pankotantaki, yamatawi-yitakiro kooya-payi sipita-siriri, antaro ikinkisiryaa-kaayitaro okaaripiro-siriti, ontzimatyii awintyaari yokaiti, irojatzi ompoñaan-tyaari ayimawaita-nakiro oniwi-siri-waitari iroori. 7 Irootaki amina-minata-piintan-tyaariri oyopirotiro, iro kantacha ti ayopirotako-tzimaityaaro okaratzi iroopirota-tsiri. 8 Irootaki imatakiri pairani antyawiyari Janes aajatzi Jambres, imaimanitakiri Moisés, ari ikimitaari yoka atziri-payi amatawitan-taniri, ti ookimo-sirityaari okaratzi iroopirota-tsiri. Kaari-piro-siriri inayitzi, yaminaa-siwaitaka okaratzi ikimisanta-yiwitakari. * 9 Airotzimaita imatziro, aritaki iyoitanakiri ampinaasi-waita okaratzi yantziri, aritaki inkimita-kota-jyaari antyawiyari akinkithata-kotakiri.

10 Irooma awiroka, pinkimityaana naaka, okaratzi noyomitaan-tziri, tsika nokina-kayiro, opaita nonintziri, niriipiro-wintanta, namatsinka-wintanta, otakotani nowantzi, kisasiwaini nokanta, 11 owatsinaari ikantai-takina, ikimaatsita-kaawaitai-takana, okimita okaratzi awishi-mota-kinari Antioquía-ki, Iconio-ki, aajatzi Listra-ki. Tima oshiki yatsipita-kaita-kanari. Iro kantacha yookakaa-winta-piintakina Awinkathariti. 12 Ari onkantyaari, aritaki iwatsinaa-ryaakoi-tajiri ikaratzi yasiyitaari Saipatzii-totaari Jesús nintanaa-tsiri impinkatha-tasorintsita-niti. 13 Iriima kaari-pirori atziri-payi, amatawitan-taniri aikiro imapirota-tyiiyaa, yasiwinthatyaaro yamatawitanta-piinti, imataitzi-tyaari irirori yamatawitaitiri. 14 Irooma awiroka, oisokiro piwiro okaratzi piyotakiri, okaratzi pawintaa-naari. Tima piyotzi ipaita oyomitaa-kimirori. 15 Ari pitanakaro ainiro pintsitanaki piyota-kotairo Tasorin-tsita-tsiri Sankinarintsi. Ari opoñaari piyotai aritaki pawisako-siritai aririka pawintaa-jyaari Saipatzii-totaari Jesús. 16 Tima maaroni Osankinaritsi-pirori, iriitakira Pawa tasonka-siryaan-takirori isankinai-tanta-karori. Iro iyomitaan-taitari, iro isintsi-thaitantari iyomitaa-ntaiti, iro itampatzikai-tantari, iro iñaantai-tantari onkantyaa inkamiitha-siritan-taityaari. 17 Ari iñiirori ikaratzi yasitaari Pawa iyopiro-siritairo yantayitajiro okaratzi kamiithata-tsiri.

4

Pinkinkithatairo ñaantsi

1 Iroka okaratzi nosintsi-thatimiri pantiro. Iyotzi Pawa nokantzimiri, iyotzitaro aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, intzimi amina-kotairini yantayitakiri maaroni añaayita-tsiri, aajatzi ikaratzi kamayitain-tsiri. Tima irootzi-mataki inkoñaataji impinkatha-ritapaji. 2 Pinkimi nonkantimi: Okowa-pirotatyaa piwitsikyaa onkini pinkinkithatairo iñaani, tira apatziro pinkinkithatairo aririka onkamiithatzi-motimi, ontzimatyii pimatiro aajatzi aririka pinkowiinkata-koti. Aririka piyomitaanti, ontzimatyii pintampatzikatanti, sintsiñaani piyomitaanti, piñaa-sintsi-thatanti, iro kantacha paamaiyaa pitharo-kyaawinta-piintziro = kari aririka pimayita-najiro. 3 Tima apaata, airo inintaitaji inkimisantaitiro tampatzikari piyomitaan-tayitziri iroñaaka, impiyota-paakyaa pasini inkarati yotairini, ari yaminaa-siwaityaari iyomitaantiro iniwita-siyitari irirori. 4 Irootaki ompoñaan-tyaari impiya-sitai-tyaaro inkimisantaitiro ikinkithata-sitaitari, iwashaantai-tanakiro ikimisantai-tziro iroopirota-tsiri. 5 Irooma awiroka, yotzinkari pinkantyaa, pinkisa-siyita-jyaaro awishi-motimini poiwaraa-yitziro Kamiithari Ñaantsi, ontzima-tyiira pimonkarayiro onkarati pantainiriri Awinkathariti.

6 Tima naaka kimitaka irootaintsi nompyaakotyaa, nosiya-kotyaaro isakoita-piintziro iraitsiri yatsipita-kaitaniki Pawa, aritaki sakotzi-matakara iraitsiri. 7 Iriipiro-siri nokanta-piintaka, kimiwaitaka nomatakiro antaroiti noñaa-sintsita-piintakyaa. Okimiwaitakaro aajatzi aritaki nomatakiro nanaakotantzi ariitakana tsika owiraa nosiyi. 8 Okimiwaita-karori iriitakimi Awinkathariti owayitakironi amathairintsi impaita-jiriri tampatzika-siririiti. Tima Tampatzika-siri inatzii irirori Awinkathariti, iriitaki yotanta-paatsini omapiro-rika ikamiitha-siritaitzi, aripaitira impapajinaro nasitari naaka. Tira apaniro naaka, ari inkimitaa-yitairi inkarati kaari samaniinta-chani iyaakoniintari impiyi.

Apaniro ikantai-tziri Timoteo

9 Nokowa-piro-taiki pamina-minatiro tsika pinkantyaa pimpokan-tyaari sintziini nosaikira naaka. 10 Tima yooka-nakina Demas, okaima-siritairi irirori osaawi-sato. Jataji Tesalónica-ki. Iriima Crescente ikinanakiro irirori Galacia-ki. Ari ikimitakari Tito ikinanaki irirori Dalmacia-ki. 11 Apatziro ikantakaaro Lucas iriitaki saikanaintsi apaniroini itsipatana aka. Irootaki nonintantari pimpoki awiroka pintsipata-kyaari Marcos, aritaki imatakiro irirori yamitakotina. 12 Tima nontyaantajiri Tíquico anta Efeso-ki. 13 Aririka pimpokanaki awiroka, pamainaro nowiwiryakoro nookanakiri pairani nampitsiki Troas osaiki iwankoki Carpo. Nonintzi pamainaro nosankina-yitani saikatsiri anta. Iriira noninta-pirotzi piyosiitiri pamajinari nomisina-tsiti nosankina-yitziri. 14 Iriima Alejandro, asiro-pakori itzimi oñaasirinka-piinta-kinari, iwasankitaa-jatyiirira Awinkathariti. 15 Irijatzira paamawintyaari awiroka, tima imapirotakiro itzika-tzikatakiro okaratzi noñaa-winta-yitakiri, oshiki ikisawinta-kinaro. 16 Tima owakira yaitakina pairani naaka isaiki pinkatharintsi nonkamanta-kotiro okaratzi ikantakoi-takinari, tikatsira aparoni tsipata-nakyaanani, ithonka isiya-pithata-nakana. Iro kantacha, ti nonintiro naaka iwasankitaa-wintaitiri iroka. 17 itsipa-siritakana Nowinkathariti, iriitaki ñaapiro-sirita-kaakinari. Irootaki nomatan-takarori nokinkithata-kayiri maaroni, ari okanta ikimathatan-takanari kaari ashininkata. Irootakira iwawisaa-kotan-tanari Nowinkathariti yasiryii-yaanami, osiyawaityaaro yookaitziri aparoni atziri kashikari-moroki iyaari kashikari-payi. 18 Iriitaki Awinkathariti kimpoyaa-winta-kinari kaari iwasinonkai-tantana, aikiro ijatakaa-tyiiro irojatzi nariitan-tajyaari ipinkathari-wintantzi Inkiti-satzi. Irasi iwatyiiro irirori inkimosiriwintai-tajyaari. Omapirowí.

Owiraanta-paakarori itasonka-wintan-taitzi aajatzi withataantsi

19 Nonintzi piwithatyaanari Prisca aajatzi Aquila, ari pinkimitaakiri Onesíforo, aajatzi ikaratzi saika-pankotziriri. 20 Iriima Erasto, ari isaikapaaki irirori Corinto-ki. Iriima Trófimo, naaka ookanakiriri Mileto-ki, imantsiya-waita-paakitzii. 21 Ontzima-tyiira pisintziti pariitan-tyaari nosaiki naaka tikira okyaarontsita-najiita. Tima inkarati akantayitairi aka “iyikiiti,” iwithajiitami. Yoka ikaratzi owithatamiri: Eubulo, Pudente, Lino aajatzi Claudia.

22 Onkawintha inampi-siritan-tyaami Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, kawinthaa iwayitaimi. Omapirowí.

* 2:19 awintaa-jyaarini = wairontsi

* 3:8 Ikinkithasirita-koitziri Janes aajatzi Jambres antyawiyari inajiitzi, Apitantoni-satzi inatzi. Tima pairani yookakaa-wintan-taariri Moisés ishininkaiti Israel-iiti, yoka shiripiyari-payi ikimita-kowitakari Moisés, yiraa-ntsita-kawitakaro nijaa, ikoñaata-kaayitaki aajatzi oshiki mashiro.

TITO

1

2

3

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI TITO

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo otyaankimiro iroka, impiratani Pawa nonatzii. Naaka Intyaankaa-riti Jesús Saipatzii-totaari, ari onkantyaa inkimisantan-tajyaari ikaratzi iyosiiyitairi Pawa, iyotajiro iroopirota-tsiri impinkatha-tasorintsitairo. 2 Iyaakotairi iriroriiti irasi iwiro yañaayitaji. Irootaki ikasiya-kaantakiri pairani Pawa tikira-wintha iwitsikiro kipatsi. Tira yamatawitanti Pawa. 3 Okanta ininta-paititakira, iñaakantaka Pawa Owawisaa-kotan-taniri. Iriitakira kantakaan-takirori inkinkithatan-taityaarori iñaani. Imatakina naaka ityaankakina nonkinkithata-kaanti. 4 Awiroka Tito notyaantzini iroka nosankinari. Nokimita-kaantakami omapiromi notomin-taami, ari atsipata-wakaa akimisantaji. Onkawintha inisironkataimi Asitairi Pawa aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, Owawisaa-kotaniri, onkawintha intakotyaami, piñaajiro pisaiki kamiitha.

Yantayitiri antari-konaiti aajatzi jiwari-payi

5 Irootaki nookanta-nakamiri Creta-ki pintampatzika-siri-yitanti, piyosiiti antari-kona-payi jiwatirini kimisantzin-kariiti, irootaki noninta-kaakimiri. 6 Inkarati jiwayita-tsini ontzimatyii inkamiitha-siriti, airo itzimawaitzi ñaawinta-kowaita-sityaarini, iinatani iwiro iina, kimisantzinkari inkantyaa iwaiyani-payi itzimi-kari kantako-waitirini piyathari inatzii, ñaathatan-tasiwaitaniri. 7 Tima iriitaki Pawa yantawaitainiri jiwatziriri kimisantzin-kariiti, ontzimatyii yamawintyaa itzimi-kari kantako-waitirini inkanti, kimosiriwintasi-waitaniri inatzii, kishinkari inatzii, sinki-ryaantzi inatzii, antantzinkari inatzii, ayimawaitziri ishikyiiro iwaararo. 8 ontzimatyii yoimaan-taniti iwankoki, yanta-piintairo kamiithari, yootzinkari inkantyaa, tampatzika-siri inkantyaa, kitisiriri, iñaakota-nityaa, 9 iriipiro-siri inkantyaa isirityaaro ñaantsi iyomitaai-takiriri, ari onkantyaa imatanajiro irirori iyomitaantiro iroopiro-pirori, ari onkantyaa aajatzi imonkaratan-tyaariri kaari yotakotironi tampatzikari. 10 Tima oshiki nintatsini iñaanawinta-sita-wakai-tyaaro, iñaawaita-siwaityaa, yamatawitantzi. Iriitaki antayita-kirori yoka paitasi-waita-chari “Totamisitaari.” 11 Ontzima-tyiira pishikairi awiroka iyomitaan-tayitzi, tima oshiki ikompita-kaaka atziri-payi ikaratzi isaika-panko-jiitziri. Iyomitaanta-sitaro yokaiti kaari iroopirota-tsiri, apatziro inintasi-jiita yaantyaaro kiriiki. 12 Tima tzimatsi pairani aparoni Creta-satzi kamantan-tzinkari-tatsiri, ikantaki: “Maaroni Creta-satzi, thayinkari nonayitzi, kaari-pirori, pirantzi nonajiitzi, niyawai-rintzi nokanta.” 13 Omapiro iroka ikantakiri. Irootaki pinkisa-thatan-tyaariri awiroka, ari onkantyaa inkimisantaitan-tyaarori tampatzikari, 14 ari onkantyaa iwashaantan-tyaarori ikimisanta-piintziro ikinkithata-siyitari Judá-iti, tima isintsi-thatantaki iwashaantaitiro iroopirori. 15 Irootaki akanta-piintziri aroka-payi: Aparoni kitisiritain-tsiri, tikatsira impaityaa owaaripirosiritirini onkanta-witakyaa airorika ipinkawaitzi. Iriima aparoni thainka-siriri, kaaripiro-sirita-tsiri, tikatsira impaityaa kitisirita-kairini onkanta-witakyaa impinka-waiwityaa. Tima owaari-piro-siri-waitaka. 16 Isiyakaantzi iyota-kotairi Pawa. Titzimaita, tima okaratzi yantayitziri ari iñaakan-tzirori ti iyota-kotairi, Pawa oshiki ipinkima-taikiri yoka. Tima ipiyathata-piintakari yoka, tikachaa-jaini aparoni kamiithari yantiniri.

2

Iyomitaan-taitziro Kamiithari Ñaantsi

1 Irooma awiroka, okowatyaa piyomitaan-tairo okaratzi tampatzikata-tsiri, iroka okanta-kota: 2 Yotzinkari inkantajyaa antari-kona-payi, ñaakoni inkantajyaa, impampitha-sirita-kotiro kamiithaini yantayitiri, ithotyiiro inkimisantaji, intakotan-tajyaa, inkisasi-wainitajyaa. 3 Ari onkimiyityaari aajatzi kooya antaro-kona-payi, ompinkatha-tasorintsitantai, airo oñaawinta-kotan-tasiwaita, airo osinkita-piintayita. Ontzimatyii oyomitaan-tayitairo okaratzi kamiitha-yitatsiri, 4 ari onkantyaa owintha-sirita-kaantyaarori pasini kooya-payi aakamiitha-yitiri oimi, aajatzi onkimitairi iintsiti-payi. 5 Ompampitha-sirita-kotyaaro kamiithaini antayitiri, kitisiri onkantyaa, antawai-ryaanto, pinkatha owiri oimiiti. Aririka omayita-najiro iroka, airo ithainka-waitai-tzirora iñaani Pawa. 6 Ari inkimiyita-najyaari aajatzi mainariiti, ontzimatyii inkinkisiryaa-koyitairo kamiithaini yantayitiri. 7 Irooma awiroka, pinkinkithasirityaa piyomitaan-tairo tampatzikari, kitisiri pinkantyaa, ari onkantyaa impinkatha-wintan-taityaa-mirori pantayitakiri, aritaki imatakoi-tanajimiro. 8 Ari onkantyaa airo itzimanta kisimaminti-mironi pikanta-yitziri, pasikiwinta inkantyaa ikaratzi kinkisiryaa-witachari inkanta-kowaita-sityaamimi. 9 Ontzimatyii pisintsi-thayitairi ompirataari airo ipiyatha-waitari ompiratariri, yamina-minati yaakamiitha-pirotairi, airo iñaana-minthatziri aririka impiratyaari, 10 airo ikosiwaitziri kapichiini, ontzimatyii iñaakantiro kamiithatatsi yawiintai-tyaari. Irootaki iñiitan-tyaarori oshiki okamiitha-piro-taitzi iyomitaan-taitziro iñaani Owawisaa-kotairi Pawa.

11 Tima Pawa iñaakayitairo oshiki ikaminthaa-yitai, iriitaki matironi iwawisaako-siri-yitairi maaroni atziri-payi. 12 Iriitaki oyotakaa-yitairori awashaantan-taarori athainka-tasorintsitantzi, aajatzi okaratzi aniwita-siyitari. Yotzinkari ankantyaa iroñaaka, tampatzika-siri anaatyii, ampinkatha-tasorintsitantaji, 13 amina-wootsiki awairi oyaakoniintani. Tima irootaa-iintsi inkoñaatai Jesús Saipatzii-totaari, iriitaki amajironi iwaniinkaro Owawisaa-kotajairi, Pawa. 14 Iriitakira Jesús Saipatzii-totaari sinita-sitain-chari apaniro iwamaitiri. Tima inintatzii impinawintairo okaratzi akaaripiro-siri-yitaki. Iro ikowa-jaantairi inkiti-sirita-kaayitai, omatantyaari yasiyitajai irirori, ayimaniinta ankantyaa antayitairo kamiithari.

15 Irootaki piyomitaan-tayitairi awiroka. Pisintsi-thatantiro. Irootakira pinkisa-thatan-tyaari. Awirokataki iwaitaki pimonkarata-kaantiro iroka, ontzimatyii yantatai-tajiro, tima ari pinkina-kayiro airo imaninta-siritai-tantami awiroka.

3

Inisironkatani owamiitha-siritairi

1 Ontzimatyii pinkinkithasiritakaa-piintairi kimisantzin-kariiti impinkatha-yitairi pinkathari-wintan-tatsiri pinampiki, aajatzi inkimitaitiri jiwari-payi. Airo ipiyatha-waitanta. Ayimaniinta inkanta-yityaa yantayita-najiro kamiithari. 2 Airo ikisi-matairi pasini, airo iñaana-winthatan-tasiwaita. Otakotantani inkantyaa, tsinampa-siri inatyii. 3 Pairani tzimatsi akantayiwita arokaiti, amasontzi-siri-waitzi, apiyatha-waiyita, tzinpina-siri akantawitaka, antayitziro aniwita-piinta-sitari, aajatzi okaratzi anintakaa-siyitari, awaaripirota-piintakiri pasini ashininka, asama-kota-wakaa-waitaro opaiyita-rika, amaninta-siritantzi, akisaniinta-wakaiyita. 4 Iro kantacha omata-paititakara inisironka-yitai Owawisaa-kotairi Pawa, itakoyitaari maaroni atziri-payi, 5 arira iwawisaako-siri-yitairi. Iro kantacha tzimatsira opaita yantanta-karori, tira aroka antasita-jyaaroni apaniroini akamiitha-siri-yitaji. Inisironka-matsitai Pawa. Ikimita-kaantakiro iriitaki kiwayitainimi, kimiwaitaka owakira intzima-kaayitaimi Tasorinkantsi. 6 Tima okaratzi yantzimo-yitairi Iwawisaa-kotairi Jesús Saipatzii-totaari, iriitakira Pawa kantakaarori, ityaanta-kayiri Tasorinkantsi intsipa-siri-yitai okimiwaitakaro isako-piro-tziita-kairimi. 7 Irootaki yantanta-karori iroka onkini añaayitiro ikasiya-kaayita-kayiri, iro ayaakoyitajiri iroñaaka asi awairo añaayitaji. Aritaki okanta, irootaki ikimita-kaantairi iroñaaka kamiitha-siri anayitzi, tima kawinthaan-taniri inatzi irirori.

8 Omapiro iroka okaratzi nokanta-kimiri. Irootaki nokowantari piyomitaa-yitairi ikaratzi awintaa-naariri Pawa, inkini yanta-piinta-najiro kamiitha-yitatsiri. Omapiro okamiithataki iroka, oshiki yanintaa-yitajyaaro. 9 Irooma aririka iñaana-winthata-wakaa-sityaaro tsika ikanta-kota itziman-tayitakari pairani itakaan-tarori, airo pimatzitaro awiroka pisasatika-waityaa, tikatsi ompaityaa, aminaantsi onatzi. Ari pinkimityaari aajatzi aririka iñaanawinta-wakai-tyaaro tsika okanta-kota Ikantakaan-taitsiri. 10 Intzimi-rika ñaanaminta-wakaarori, piyomithaa-thatiri. Aikiro-rika ijatakaa-tyiiro, papiitiri piyomitaa-najiri. Aikiro-rika ijatakaa-tyiiro, pimisitowiri pikarawitarira. 11 Tima piyotakiri yoka ipari-siritaatyaa, ikaaripiro-siri-waitaatzii. Apaniro imishakowinta-waita.

Apaniro ikantai-tziri Tito

12 Nontyaanka-tyiimiri Artemas. Airorika notyaankimiri irirori, aamaaka iri nontyaankimi Tíquico. Aririka yariitakyaa pisaiki awiroka, nonintzira pimpoki awiroka pimonthai-yaana nampitsiki Nicópolis. Ari nonintziri naaka nonkyaarontsita-kotiri anta. 13 Iriima Zenas yotako-pirotzirori ikantakaan-taitsiri, aajatzi Apolos, aririka impoki-matanaki irirori, pimpawakiri paawyiiri awiroka, inkasiya-kaiyaari impokanaki-rika. 14 Tima maaroni arokaiti, airo asaikasi-waitanta ontzimatyii aakamiitha-yitairi kowityaa-waiyita-tsiri.

Owiraantarori withataantsi aajatzi tasonka-wintaantsi

15 Maaroni iwithatami tsipayita-kanari aka. Nonintzi aajatzi naaka piwithatyaanari kimisantzin-kariiti anta ikaratzi itakotanari. ¡Onkawintha inisironka-yitajyaami Pawa maaroni awirokaiti! Omapirowí.

FILEMÓN

ISANKINARI PABLO ITYAANTZINIRI FILEMÓN

1

Withataantsi

1 Naaka Pablo sankinatzimiro iroka. Tima yasitako-wintai-takinari naaka Jesús Saipatzii-totaari aka. Iriitaki notsipatakari iyiki Timoteo nosankinatzimiro iroka. Awiroka notyaankimi, Filemón, notakotani nowimi awiroka amitakota-piintanari. 2 Irojatzi nosankinatzini Apia nokimita-kaantari “chooki,” nosankinatziniri aajatzi Arquipo tsipayita-kairi añaasintsiyita. Irijatzi nosankinatziniri kimisantzin-kariiti ikaratzi apatota-piinta-chari piwankoki. 3 Onkawintha inisironka-yitaimi Asitairi Pawa, aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, kamiitha isaikakaa-yitaimi.

Itakonka aajatzi isirinka Filemón

4 Aririka namanako-yitimi, antaroiti nopaasoonkitziri Pawa. 5 Tima nokima-kotakimi itakotani pikantantzi, iinatani piwiri Awinkathariti Jesús, ari pikimitajiri aajatzi ikaratzi yasiyitaari irirori. * 6 Irootaki namana-kotan-tamiri awirokaiti pikaratzi paapatyaa-wakai-yitanaja pikimisanta-yitai, tima nonkowatzii pinkimatha-pirota-najiro kamiitha okaratzi yantakaa-sirita-kayimiri Saipatzii-totaari Jesús. 7 Iyikí, itakora piwapiintairi awiroka kimisantzin-kariiti, irootaki iñaanta-karori iriroriiti itharowinta-siri-pirotanai. Irojatzira oimosirinkaanari naaka, tharowinta nokanta. †

Pablo ikantako-wintziri Onésimo

8 Noyotzi iroñaaka, naaka iyosiitaki Saipatzii-totaari nomonkarata-kayi-miromi onkarati pantajiri. ‡ 9 Iro kantacha, apatziro nonkowa-kota-sityaami kapichiini, tima noyotaki tsika pikanta pitakotanta. Pablo nonatzii naaka, antari-konatakina, yasitako-wintai-takinari Jesús Saipatzii-totaari. 10 Yoka Onésimo owaitakaantziri “Apantari”, nonintzi paakamiithatairi. Iriitaki nokimita-kaantakiri naaka iriimi notomi yasitako-wintzirira Saipatzii-totaari. 11 Tima pairani pimpiratan-takariri awiroka, ti yapantzi-mowityaami yoka. Irooma iroñaaka ari yapantzi-mota-jyaami awiroka, ari inkimitzi-motyaanari naaka aajatzi. 12 Nontyaanka-jimiri Onésimo, notako-pirotari. 13 Oshikira nokowawitaka intsipatyaanami naaka. Ari onkantakimi impoyiityaami awiroka yamitako-yitina aka yasita-kotai-takina okantakaan-tziro nokinkithata-kotziro Kamiithari Ñaantsi. 14 Tima iro kamiithatatsi, tikira nonkimi pinkantina awiroka opaita pinintziri, ti noninti naaka nosintsiwintimi pantiro iroka, iro nonintaki awirokataki kantatsini opaita pinintziri pantiri.

15 Aamaa-sityaa iroota-jaantaki omatantakari isinitai-tziri yoka Onésimo isiya-pithatan-takamiri pairani, ari onkantyaa inkimisantan-tyaariri Saipatzii-totaari, irojatzi impiyan-tajyaari anta intsipatan-tapajyaamiri. 16 Iro kantacha, tira apatziro pinkimita-kaantairi pimpiratani pikimiwitarira pairani, pinkimita-kaantairi iriimi pirintzi pitako-pirotani. Ari nokimita-kaanta-kariri aajatzi naaka. Awirokara mapirotaitironi pintako-pirota-jyaari pimpiratari koñaaroini, irijatzi impirataari aajatzi Awinkathariti. 17 Tima pinkimita-kaantina awiroka naaka pitsipatani, ari pinkimitairiri aajatzi irirori paakamiithatiri, pinkimita-kaantiri naakami paakamiithatzi. 18 Tzimatsi-rika opaita kaari inimota-kayimi, tzimatsi-rika opaita iriiwitzimiri, pinkimita-kaantiro naakami iriiwitimini. 19 Naaka, Pablo sankinata-jaantzirori iroka. Omapiro, aritaki nompinata-jimiro iriiwitzimiri. Osiyakaantaki awiroka-witaka iriiwi-pirotana naaka nowawisaako-sirita-jimirira 20 Ari okanta, iyikí. Noninta-taiki papatyi-mota-jyaana awiroka, inkanta-kaana-jyaami Awinkathariti paakamiithatairi Onésimo, tima irootaki otsika-siritaanari. 21 Irootaki nosankinatan-tamirori iroka noyotzi aritaki pimatakinaro, tima pimatakiro panaakaa-nakiro okaratzi nokowa-kota-kimiri. 22 Nonintzi aajatzi, paamawintyaa nojata-sitimi pisaiki awiroka, ari nomayimo-waita-paakimi. Iroorika pinkowa-kotan-takiri pamana-kotina, ari isinitakiro Pawa omatyaa.

Owiraan-tarori iwithatan-taitzi aajatzi itasonka-wintan-taitzi

23 Iwithatami Epafras, notsipatakari aka yasitako-wintai-tanari Saipatzii-totaari Jesús. 24 Iwithatami Marcos, Aristarco, Demas aajatzi Lucas, notsipata-piintakari aka. 25 ¡Onkawintha inisironkataimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari! Omapirowí.

* 1:5 yasiyitaari = kitisiriri

† 1:7 yasiyitaari = kitisiriri

‡ 1:8 iyosiitaki = wairontsi

HEBER-IITI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

ISANKINATZINIRI HEBER-IITI

1

Pawa ityaantakiri Itomi inkinkithata-kotairi

1 Pairani, ininti-rika Pawa iyota-kayiri awaisatzitini ompaityaa-rika, iriitaki Kamantan-tzinkari amironi ñaantsi. Oshiki yapii-yapiitakiro Pawa, tzimatsi imatakaa-yitakiriri Kamantan-tzinkari-payi. 2 Iro kantacha owakira ityaanta-kayiri Itomi irirori inkinkithata-kotairi. Tima iriitaki Itomi iwitsika-kaaki pairani iroka kipatsi, iriitaki yasitakaaka okaratzi iwitsika-yitakiri. 3 Iriitaki Itomi ikimita-kaantakari iriimi iwaniinkatani, siparyaa ikanta. Ari ikimiwaitari tsika ikanta Asitariri. Tima sintsin-kantsi onatzi iñaanitari, irootaki asi owantarori tsika okanta-jaanta owakira iwitsika-itakiro. Tima imonkarata-paintziro pairani omatantakari ikiti-sirita-kaantai, ijatai inkitiki, saikapaji irako-piroriki Asitariri itsipata-paari ipinkathari-wintantzi. 4 Ari opoñaanakari yanaako-yitziri Imaninkariti Pawa, antaroiti yiriipirota-kaitairi.

Iriitaki Itomi anaakoyitairiri Maninkariiti

5 Tima Pawa kantawairi:

Notomi nowimi awiroka.

Naakataki pirintana iroñaaka.

Ikantawajiri aajatzi:

Naaka tomitajyaarini,

iriritajyaana irirori.

Tima tikatsira aparoni Maninkari inkantiri Pawa kimityaaroni iroka ñaantsi. 6 Apaata aririka yapiitajiro intyaantajiri aka kipatsiki itarori itomi, inkantaiti:

Intharowinta-jyaari maaroni Imaninkariti Pawa.

7 Tzimatsi aajatzi ikinkithata-koitziri Maninkariiti, iroka ikantaitzi:

Iriitaki matakairi Imaninkariti inkimita-kotyaaro tampyainka.

Iriitaki matakairi ityaankani-payi inkimita-kotyaarimi paamari.

8 Irooma aririka inkinkithata-kotiri Itomi irirori, iroka ikantzi:

Pawa, pasi piwairo awiroka pimpinkathari-wintantai.

Ari pinkimita-kota-jyaari pinkathari-payi otzimi-motziri iyariwati imatantari ipinkathari-wintantzi.

Iro kantacha awiroka mataironi pintampatzika-siritai aririka pimpinkathari-wintantai.

9 Awiroka kowirori kamiithari, irooma kaari-pirori oshiki owatsimaimi.

Irootaki isaipatzii-totan-taamiri Pawa, pimpinkatha-ritan-tajyaari. Iriitaki piwawani matakimirori.

Isaitan-taamiro yiinkantsi ari okanta pikimo-siritan-taari, panaa-kotairi pitsipata-piinta-witari.

10 Iroka pasini ikinkithata-kotai-tziri Itomi, ikantaitaki:

Pinkatharí, owakira itantanakari pairani awirokataki owitsikakiro kipatsi.

Awirokataki owitsika-jaantakiro inkiti.

11 Iroka okaratzi piwitsikakiri, aritaki apirotajyaa apaata, irooma awiroka pasi piwairo.

Ari onkimita-jyaaro okaratzi piwitsikani aparoni paisato-masiri kithaarintsi.

12 Tima aririka ompai-sato-masitaki piithaari, pankowii-maitziro, paminaji pasini owakirari pinkithaata-jyaari.

Ari pinkimitaa-jirori apaata piwitsikani kipatsi aajatzi inkiti.

Irooma awiroka pasi piwairo airo pipasini-waitaji.

Airo papirotaatsi.

13 Ikinkithata-koitairi aajatzi, ikantaitzi:

Pisaikapaji nakopiroki, ampinkathari-wintanti,

Irojatzi noitsinampaan-tajyaariri kisaniintzimiri,

Aripaiti intyiirowa-sita-jyaami, pimakoryaa-kitzitan-tajyaari.

Tima tikatsi Maninkari inkimita-kaantiri Pawa inkamantiri iroka. * 14 Tima maaroni Maninkariiti, apatziro ityaantai-tziri yamitako-yitairi atziri-payi awisako-siri-yitaa-tsiri.

2

Antaro wawisaako-siritaantsi

1 Ontzimatyii ankimisantiro okaratzi iyomitaaita-kairi, onkantyaa airo awashaantantaro. 2 Tikatsi matironi iwasiñaajiro ikamantantakiri pairani Maninkariiti, ityaantan-taita-kariri. Tima maaroni kaari owakimpitatyaaroni inkimisantairo, iwasankitaaitakiri ipiyathatakaro. 3 Aroka imapiroiti iwasankitaaitai airorika owakimpita-yitaaro ikinkithata-koitziro antaro awisako-siritaantsi, okaratzi yitapaintari Awinkathariti Jesús ikinkithata-paintziro. Tima irootaki ikamantayita-kayiri arokaiti akaratzi akima-jaanta-yitakiro. 4 Iriita-jaantaki Pawa oyotakaayita-kayirori omapirotatyaa okaratzi ikamantai-takairi, tima imatakaan-takiro itasonka-wintan-taitzi, iñaakakaan-takiro kaari iñiita-piintzi, Tasorinkantsi antakaan-takiro iroka, ari omata-jaantakari inintziri Pawa.

Ikaratzi matakirori iwawisaako-siritantzi

5 Okaratzira nokinkithata-kota-kimiri, kaarira Maninkariiti imatakairi Pawa impinkathari-wintairo tsika asaikayitaji apaata. 6 atziri-payi inatyii mataironi impinkathari-wintantai. Tima iroka ikantaitaki pairani:

¿Iriipiroma inatzii atziri-payi pikinkisiryaa-kotan-tariri?

¿Paitama pinintantari pinisironka-yitairi yokaiti?

7 kapichini iñiiro iroñaaka atziri-payi ti yanaa-kotanti, iriitaki Maninkariiti anaakoniinta-kiriri.

Iro kantacha, irootaintsi pamathaitairi impinkathari-tsitan-tyaari, ontzimi-motairi iwaniinkaro.

Iriitaki anaayita-jirini maaroni piwitsikani.

8 Pinkimita-kaajyaari ikantaranki makoryaa-kitzitan-tariri iisaniintani, impira-yitajyaari maaroni.

Arira inkanta-kaayita-jyaari Pawa atziri-payi, tima airo itzimaji aparoni kaari anaakotan-taatsini. Iro kantacha, tikiraata iñiirota iroñaaka atziri-payi impinkathari-wintanti. 9 Iro kantacha tzimatsi aparoni atziri ityaankai-takiri, irijatzi ñaapaintzirori kapichiini ti yanaa-kotanti, imatzita-taikaro Maninkariiti yanaakiri irirori. Iriitakira nokanta-kotziri Jesús. Tima iriitaki ñaakirori ikimaatsitaka irojatzi ikamantakari, ipoñaa yamathaitai-tairi ari okanta ipinkathari-wintan-taari, otzimi-motairi iwaniinkaro. Irootakira ikamawintan-takairi maaroni, tima antaroiti ikawinthaa-yitaji Pawa.

10 Oshiki otampatzika-taiki tsika ikinakaakiro Pawa isinitakiri Jesús yatsipita-kowintai, ari ithotyaa-kirori Jesús onkarati yantiri. Tima Yoka, asiyitariri maaroni, kantakaan-tzirori itzimayitan-takari maaroni, iriijatzita-jaantaki atsipita-kowintaari, iwawisaako-siri-yitairi, ari onkantyaa intsipatan-tajyaariri, maaroni itomiitari anta iwaniinkaroki. 11 Iroka okanta-kota-jaanta, ikimita-kaantai Jesús iririntzi, tima ari akaratziri arintari Pawa. Iririntari irirori ikiti-sirita-kaantzi, aririntari aajatzi arokaiti ikiti-sirita-kaayitaira Jesús. 12 Irootaki ikantan-takari pairani:

Nonkinkithata-kotaimi awiroka isaikayitzi nirintzi-yitaari,

Tsika-rika yapatota-piintayita, ari nowisiryaa-winta-jyaamiri nompanthaa-wiintaimi.

13 Ikantaki aajatzi:

Nawintaani nowajiri Pawa.

Ipoñaa ikantzi aajatzi:

Yoka Naaka, notsipa-yitaari itomiiti Pawa ikaratzi aamaako-winta-kaanari.

14 Akanta-jaanta-yitaka arokaiti atziritzi, otzimi awatha, otzimi iraani, ari ikanta-paintari aajatzi Jesús, irootaki omatantakari ikami. Aripaiti yiitsinampaa-kiriri Kamaari. Tima ontzimi-mowitaari irirori Kamaari isintsinka imaimanitan-tayitariri ikaratzi kamayita-tsiri. 15 Ari ikinakaa-kirori Saipatzii-totaari yookakaa-wintan-tairi atharowan-tayitaro kaamanitaantsi, kimiwaita-nakami atzirita-nakityiimi kaamanitaantsi irootakimi ompirayita-nakaimi. 16 Omapiro, kaarira Maninkariiti impoka-sitaki Saipatzii-totaari inisironka-yitairi. Arokara ipoka-sitaki, icharini-yitaira awaisatzitini Abraham. 17 Irootaki yatzirita-jaantan-takari ikimita-paakai aroka yirintzi-yitaira, ari okanta ithotyaan-taarori irirori ininta-piinta-witakari ithotyiiromi Ompira-tasorintsi-pirori. Tima yasitakaakari Pawa yatsipita-kaani ipyaakotan-taarori ikaaripiro-siri-witaka atziri-payi. Oshiki inisironkatan-tataiki irirori, yiriipirotaki imatantaarori ithotyaa-jairo irirori. 18 Tima yatzirita-paintzi irirori Jesús ikimaatsita-kaitakari, iniwisiryaa-kaawitai-takari. Irootaki imatantarori iroñaaka inisironka-yitai akaratzi iniwi-sirita-kaawaitai-tairo kaari-pirori-payi.

3

Iriitaki Jesús anaakotziriri Moisés

1 Iyikiiti oitisiritaari, nonkanta-jiitimi pikaratzi ikaima-siritaimi Inkiti-satzi: Pinkinkisiryaa-kotairi Saipatzii-totaari Jesús, apaitziri “Awintaani”. Iriitaki kimitakariri aparoni Tyaankaari, irijatzi kimitakariri aparoni Ompira-tasorintsi-pirori. 2 Ikantaranki aparoni Tyaankaari yiriipiro-wintziro okaratzi ikantziriri otyaantziriri. Ari ikantakari aajatzi Jesús. Ikimita-kotakari awaisatzitini Moisés, yiriipiro-winta-kiniri ishininka-payi yasiyitari Pawa, ipaitai-takiri “Inampi-panko Pawa.” 3 Iro kantacha iriitakira Jesús matzirori yiriipirotzi, yanaa-kotziri awaisatzitini Moisés, tima iriitaki owitsika-kiriri pairani. Osiyawaitaro ikantaita-piintzi: “Piñaapinkathatiro nowanko.” Tima kaari pankotsi impinka-thaitiri, iri impinka-thaiti asitarori iwanko. Tima tsika itzimi owitsika-kirori pankotsi, iriitaki iriipirota-tsiri. 4 Iriitaki asitaro pankotsi tsika itzimi owitsika-kirori, ari ikimitaakiro pairani Pawa iwitsikan-tayita-karori maaroni. 5 Ikantaitzi:

Moisés iriipiro-winta-kiriri ishininka-payi ipaitai-tziri “Inampi-panko Pawa.”

Iro kantacha apatziro ikimi-matsitakari irirori aparoni ompirataari, inkinkitha-yitairo onkarati awisatsini. 6 Iriima Saipatzii-totaari, iriita-jaantaki tomintariri asitarori pankotsi, iriitaki jiwatairi ikaratzi ikimita-kaantai-taari pankotsi. Aritakira ankaaratairi arokaiti yokaiti ipaitai-takiri “Inampi-panko Pawa” aririka ariipiro-wintajiri, aminawotsiki ankantajiri ayaakoniintani irojatzi owiraanta-paakyaaroni kitaitiri.

Makoryaa-mintotsi yasitari Pawa

7 Iroka ikantakiri Tasorinkantsi:

Pinkimairi iroñaaka Pawa iñaawaitzi, ikantzi:

8 Airo pikiso-siri-waitzi.

Pikimitari = kari pithoka-sita-kanari pairani iñaanta-siri-waitakana otzisi-masiki

9 Arira inintakaa-witakana piwaisatzitini nowasankitaa-yitirimi, iñaanta-siri-waitakana,

Iñaawijiitakaro nonisironkatakari okaratzi 40 osarintsi.

10 Irootaki nokisan-tanakari,

Nokantaki: Irasi iwiro intzipina-siri-waiti,

Ti yanta-piintajiro nokowakairiri.

11 Noyatsima-nikiini nokantanaki:

Airora nariita-kaayitaari nomakoryaa-mintoki.

12 Iyikiiti, paamaiyaa piwashaantziri = kari Pawa, Añaanita-tsiri. Airo pikaaripiro-siri-waitzi, airo pithainka-siri-waitzi. 13 Iro kamiithatatsi piwintha-sirita-wakaa-piintajyaa pisiriyitaiyaa. Pitaa-nakyaa-roota iroñaaka ari onkantyaa airo yamatawitai-tantami pantayitairo kaari-pirori, iro kisosirita-kaawaitimini. 14 Irooma aririka oisokiro-pirota-najyaari Saipatzii-totaari, irojatzi owiraanta-paakyaaroni kitaitiri, aritaki añaajiro intsipa-wintha-yitai. 15 Irootaki ikantan-taitari:

Pinkimairi iñaawaitzi Pawa, ikantzi:

Airo pikiso-siri-waitzi.

Pikimitari = kari pithoka-sita-kanari pairani.

16 ¿Itzimikama pithoka-sita-kariri ikimataa-witakaro iñaani Pawa? ¿Kaarima yokaiti ijiwatakiri pairani Moisés ipoñaakaakari Apitantoniki? 17 ¿Itzimikama ikisa-piintakiri Pawa okaratzi 40 osarintsi? ¿Kaarima antapiinta-kirori kaari-pirori, apirotain-chari otzisi-masiki? 18 ¿Itzimikama ikinkithata-koitaki inkantaitaki:

Airora nariita-kaayitaari nomakoryaa-mintoki?

¿Kaarima ipaitai-takiri piyathariiti? 19 Ari añiirori opaita kantakaan-tzirori kaari yariita-kaantai-taari, tima iro kantakaan-takirori ti inkimisanta-jiiti.

4

1 Ainirora otzimi ikasiya-kaakairi arokaiti okimiwaitakaro yariita-kaayitaimi imakoryaa-mintoki. Irootaki pimpinkathatan-tajyaariri, otzimi-kari otzikawa-kimini airo pariitantaja. * 2 Tima ankimayitajiro arokaiti Kamiithari Ñaantsi, ari akimiyitaari ikanta awaisatzitini pairani. Iro kantacha ti yanintaa-tzimaityaaro yokaiti ikimako-yiwita-wakari, tima ti yawintaa-sirita-nakyaaro ikimayi-witakari. 3 Irooma arokaiti awintaa-yitakari, aritaki yariita-kaayitai imakoryaa-mintoki. Iroka ikinkithata-kotakiro imakoryaa-minto, ikantaki:

Noyatsima-nikiini nokantanaki:

Airora nariita-kaayitaari nomakoryaa-mintoki.

Iro ikanta-kotziri Pawa ithonka-kirora pairani yantawaitani owakira iwitsikan-takarori kipatsi. 4 Tima tzimatsi tsika oñaawinta-kota 7-tatsiri kitaitiri, ikantaitzi:

Iroka 7-tatsiri kitaitiri ari ikarata-paakiro yantawairi Pawa, imakoryaaki.

5 Iroka makoryaantsi irojatzira ikantakoi-tziri, ikantai-tziri:

Airora nariita-kaayitaari nomakoryaa-mintoki.

6 Ari okantari. Irootaki intziman-tayita-jyaari makoryaa-siri-yitaa-tsini. Iriima pasini-payi itayiwita-karori, ti yariiyitajyaa, tima ti inkimisanti ikinkitha-witai-takaniri Kamiithari Ñaantsi. 7 Okanta awisaki pairani oshiki osarintsi, yapiitajiro Pawa ikinkithata-kotairo pasini imakoryaa-minto, ipaitajiro “iroñaaka.” Irootakira isankinata-kotairi awaisatzitini David, ikantaki:

Pinkimairi “iroñaaka” Pawa iñaawaitzi, ikantzi:

Airo pikiso-siri-waitzi.

8 Ari imatakiromi pairani Josué imakoryaa-pirota-kaayitairimi awaisatzitini, airotyaa yapiitairomi Pawa iñaawintairomi pasini imakoryaa-minto. 9 Arira ayotziri tzimatsi siyakaa-winta-chari imakoryaa-minto-pirota-jyaari yasiyitaari Pawa. 10 Irootaki isiyakaa-wintakiri pairani Pawa imakoryaa-wintakiro yantawairi ithonka-kirora. Ari inkanta-jyaari inkarati makoryaa-siri-yitaa-tsini aririka onthonka-jyaari yantawairi.

11 Ontzima-tyiira añaasiko-winta-jyaaro ariitan-tajyaari tsika amakoryaa-siri-yitai, asiyayitaari = kari piyatha-yitain-chari pairani. 12 Tima owañaantani okatantzi iñaani Pawa, sintsiñaani okanta. Okimitaro osataa-minto-tsi thoimpi-pirota-tsiri apiminitiki, ti oshinta-kantatyaa ontoshino-tonki-yitanti irojatzi inthompoi iipathan-tsiki. Iro mapirotzirori iñaani Pawa kimiwaitaka ontosirita-tyiimi, ari okanta oyotakaan-tantarori ipampitha-siritaitari, ikowa-siritai-tziri aajatzi. 13 Tima inkarati iwitsika-yitakiri Pawa, tikatsira matironi imanapithatyaari airo iñaantari. Pawa iyota-kotairo maaroni antayitakiri, iriitaki aminako-yitaironi aajatzi.

Iriitaki Jesús anaakotziri Ompira-tasorintsi-pirori

14 Yoka Jesús Itomi Pawa, iriitaki anaapirota-kirori inkiti. Iriitaki ankimita-kaantyaa Impira-tasorintsi-pirori. Irootaki oisokirotan-tyaariri awintaa-siri awayitairi, ikimaitakai akantaki: “Nokimisantajiri Jesús.” 15 Tima yoka Jesús ikimitari Impira-tasorintsi-pirori, irootaki inisironka-yitan-tairi ontzimi-rika pomirintsitzi-moyitaini. Tima pairani tzimawitaka irirori ikowa-siri-witakari, ari ikimita-kotajai arokaiti añaayitzirora awishimo-yitairi. Iro kantacha tira inkaaripirotaa-jata-painti kapichiini irirori. 16 Irootaki awintaan-tyaariri amamana-tairi Jesús, asiyakaan-tajiro ajatasitaa-tyiirimi tsika impinkatha-ritaji. Aritaki inisironka-yitai, ari inkawinthaa-yitai ankowityaa-siri-waiti-rika.

5

1 Tima Pawa owakiriri pairani Impira-tasorintsi-pirori. Iriitaki kantako-winta-yitairini atziri-payi kaaripiro-siri-yitatsiri. Iriitaki pomiyitaironi yatsipita-kaani yasitakai-tariri Pawa. 2 Tima atziri inaki yoka Impira-tasorintsitaari, otzimi-motziri irirori pomirintsitzi-moyitariri. Irootaki iyotantarori yamatsinka-wintari tzipina-siri-waiyita-tsiri atziri-payi ikaratzi pokasitziriri, ikaratzi masontzi-siri-yitatsiri aajatzi. 3 Imatzitaro irirori ipomiwinta yatsipita-kaani inkini impyaakoi-tiniri ikaaripiro-siri-waitzi, yantziro irirori ikimita-piintziniri atziri-payi. 4 Tikatsi-tzimaita Impira-tasorintsitaari owasiwaita-chani apaniroini impira-tasorintsiti, Pawa owayitziriri, ikimitaakiri iwakiri pairani awaisatzitini Aarón.

5 Ari ikantakari aajatzi Saipatzii-totaari, ti iriira owasiwaita-chani apaniroini ikimita-kotaari Impira-tasorintsitaari inkimosiriwinta-waitan-tyaari. Iriitaki Asitariri Pawa matakirori, ikantziri:

Notomi pinatzi awiroka,

Naakataki pirintanaja iroñaaka.

6 Ipoñaa ikantaki aajatzi:

Awiroka asi owaironi pimpira-tasorintsitai,

Ari pinkimityaari ikanta pairani Melquisedec.

7 Tima pairani yatzirita-paintzi Saipatzii-totaari, iraaniintaka yamana-mana-tziiri Pawa, ikaaimatzi sintsiini yamaniri. Tzimataa-witacha Pawa isintsinka, ari onkantakimi yookakaa-wintiri airo iwamaan-taitari. Tima pinkatha-tasorintsitaniri inaki Saipatzii-totaari, ikimakiri Pawa ikowa-kota-kiriri. 8 Okantawitaka yoka Saipatzii-totaari iriiwitaka Itomi Pawa, ikimaatsita-painta. Arira iñiirori tsika okanta ikimisantaitzi. 9 Ikanta ithotyaa-kaitakiri yantiri, arira omatakari iwawisaako-siri-yitairi inkarati kimisantairini, irasi iwiro yawisakotai. 10 Ari okantakari, Pawa impira-tasorintsita-kaariri Saipatzii-totaari, ari okimitakaro tsika okanta impira-tasorintsita-kaakari pairani Melquisedec.

Ikinkithata-koitziro aririka awashaantiro awintaa-siritari

11 Tzimatsi oshiki nokowawitari noyomitaimiri tsika ikanta-kota yoka. Iro kantacha oshiki opomirintsitaka nomatimiro, tima kisosiri pikanta-yitaka, osamani onkantyaa pinkima-thatan-tyaarori. 12 Tima aritaki osamanitakira, nosiyakaantaki awirokataki yomitaan-tayita-naatsinimi. Iro kantacha ainiro pinintziro impaityaa yomitaa-yitimini awirokaiti, irojatzi yapiitaitimi itayitarori iyomitaan-taitziro iñaani Pawa. Okimiwaitakaro tsika ikantai-tziri aparoni ithotaai-tziri, tikira onkanti impaitiri kisoori owaritintsi. 13 Ari pikantakari awirokaiti, iriiwai-yitaki iinchaa-niki ithotai-tziri, tima tikira piñaanta-piinta-yityaaro piyotan-tyaarori kamiitha-sirita-kaanta-tsiri. 14 Iriima kimitakariri owayita-karori kisoori owaritintsi, iriiyitakira ikaratzi ñaanta-piinta-karori, ti ompomirintsitzi-motyaari iyotajiro kamiithata-tsiri aajatzi kaaripirota-tsiri.

6

1 Ontzimatyii nojata-kairo noyomitaa-pirotimiro pasini tsika ikanta-kota Saipatzii-totaari. Tira onkamiithati napii-napiitimiro okaratzi piyotzi-yitakari awirokaiti. Tima iyomitaai-takimiro iwashaantai-tziro kaari-pirori kaamani-sirita-kaanta-tsiri. Iyomitaai-takimiro aajatzi yawintaa-siritai-tanaari Pawa. 2 Iyomitaai-takimiro aajatzi kiwaataantsi, aajatzi wasipatzii-totaantsi, aajatzi yañaakai-tairi kamayita-tsiri, impoña iwasankitaaitairi kaari-piro-siriri. 3 Irootakira ajatakaan-tyaarori pasiniyita-tsiri noyomitaimiri, inkamintha iriitaki Pawa sinitajaironi. 4 Onkamintha airo aminaasi-waita pikimatha-yiwita-wakari, itasonka-winta-witai-takami, inampi-siri-witan-takami Tasorinkantsi, 5 piñaayi-witakaro okamiithatzi-motzimi iñaani Pawa, piñaayi-witakaro aajatzi isintsinka yoiñaaronta-yitairi apaata. 6 Tima inkarati ñaayiwita-karori isintsinka, ipoñaa iwashaantairo ikimisanta-witakari, airora imataa-jatajiro impiya-siritai iwashaantan-tajyaarori iyaari-pironka. Okimiwaitakaro ijatakimi apiitaironi ipaika-kota-kaantairimi Itomi Pawa, okimiwaitakaro iriimi apiitaironi ithainkima-waitairimi tsika ipiyojiitaka atziri-payi. 7 Pisiyako-waitakaro okantaranki aparoni owaantsi otsinka-pathatziri inkani, aririka impankitan-taityaaro, iroorika shookayitain-tsini pankirintsi pinaron-tsita-chari, iriira Pawa tasonka-winta-kiriri pankita-kirori. 8 Irooma iroorika yosiita-chani oshookaki kitoochii, ipoñaa towarisi, tikatsira apantyaaroni, katsima-siri inkantyaa pankita-kirori, intaayii-tairo apaata.

9 Irooma awirokaiti, notakoyitaní, noyota-jaantzi airo pikimita-kotaro okaratzi nosiyakaa-wintakiri, tima noyojiitzi naaka pantanajiro kamiithari owakira iwawisaako-siritai-takimi. 10 Tima tampatzika-siri Pawa inatzi, airo yokawintaimiro pantayitakiri awirokaiti, pitakoyita-naari ikaratzi yasiyitaari Irirori, aikiro pijatakaa-tziiro pitakoyitari. * 11 Irootakira nokowako-yitajimiri, ari pinkanta-piinta-tyiiyaa piñaakan-tairo piriipiro-siri-yitai, irojatzi omonkara-yitan-tajyaari okaratzi piyaako-winta-jiitari. 12 Irootaki airo pipira-siritan-tawaita awirokaiti, irootaki kamiithatatsi pinkimita-koyityaari ikaratzi oisokirotarori ikimisantanaji, ikaratzi akowinta-naarori. Tima iriitaki aayitaironi ikasiya-kaita-kiriri.

13 Tima pairani owakira Pawa ikasiya-kaanta-kariri awaisatzitini Abraham, tikatsira aparoni matironi impairyaa-jiniri iwairo Pawa iyotantyaari omapirotatyaa imonkara-wainiti. Apaniro ipairyaaka iwairo Pawa, 14 ikantakiri Abraham:

Omapiro nontasonka-wintimi Naaka.

Naaka shikyaa-jirini pincharinita-jyaari.

15 Tira itharokyaawaitzi awaisatzitini Abraham, amatsinka iyaawintaka, ari okanta iñaanta-karori ikasiya-kaita-kiriri. 16 Tima aririka ininta-piinti atziri-payi iyoti omapiro-rika omatyaa ikasiya-kaantziri, ipairyiiro iwairo itzimi-rika anajiriri irirori, ari iyotaiti omapiro imonkara-wainitzi. 17 Ari okimiwai-witakaro okaratzi yantakiri Pawa, ipairyaaka Irirori iyotantai-tyaari omapiro omatyaa ikasiya-kaantakiri. Tikatsi kantironi impasinita-kairo okaratzi ikinkithasiritakari yantiri. 18 Ari okanta otziman-tanakari apiti kaari ikantaitzi impasinita-kaitajiro. Iro omatantari ayotaji ti inthaiya-nityaa Pawa, irootaki oimosirinka-siri-pirotairi arokaiti awintaa-siri-yitaari Irirori, ayotzi ari omonkaratajyaa ayaakoniintari. † 19 Iro ayaako-niintanka isiyakaa-wintai-tziri aka okimitaro aparoni tinari ayiintaatzirori antaroiti pitotsi airo amaatanta. Ari okimitari ayaako-niintanka, ayiinta-siri-piro owayitai. Irootaki kantakaarori ankimita-kotan-tyaariri kyaatsiri itantotai-tantaro tonta-masita-tsiri. 20 Ari añaamampyaa-yitarori arokaiti kantatsi ankyaayitaji anta okimitakaro tonta-masita-tsiri, aririka ayaampoirita-najiri Jesús isiyakaa-wintai-takiri kyaintsiri anta okimitakaro tonta-masita-tsiri. Tima iriitaki Jesús isiyakaa-wintakari pairani Melquisedec. Iriitaki Jesús Impira-tasorintsi-pirori iroñaaka, yasi iwairo irirori.

7

Impira-tasorintsinka Melquisedec

1 Tima yoka Melquisedec, iriitaki pinkathari-wintan-taintsi pairani Aapatyaawiniki, impira-tasorintsiti inatzi Jinoki-satzi Pawa. Iriitaki omonthaa-waariri pairani awaisatzitini Abraham ipiyantaari yapirotakiri iwayiritari pasini pinkathariiti, iyomitaa-wajiri intasonka-wintai-tantyaariri. 2 Irijatzi ipaki pairani awaisatzitini Abraham owaararontsi okaratzi yaapithatan-takiri iwayirita. Tima yoka Melquisedec, tzimatsi siyakaa-winta-chari iwairo. Iroka itarori osiyakaa-wintari: “Pinkathari kamiitha-siriri.” Iroka apitita-tsiri osiyakaa-wintari iwairo ipinkathari-wintan-tzira Aapatyaawiniki: “Pinkathari saikakaan-tatsiri kamiitha.” * 3 Ti iyotaitiro iwairo asitariri, ti iyotaiti aajatzi itzimi iwaisatzi-titanakari. Kimiwaitaka ti ontzimimi tsika ipoñaanaka tsika ithonkaka, ikimita-kotakari Itomi Pawa, yasi iwiro irirori Impira-tasorintsitaa-ritzi.

4 Ari añiirori iriipirori inatzi Melquisedec. Tima yoka Abraham awaisatzitini arokaiti, iriitaki ipaki pairani okaratzi yaapithatziriri pinkathariiti iwayiri-yitakari. 5 Irootaki kimitakarori okaratzi yanta-piinta-yitakiri pairani ashininkani Leví-iti. Ipaitziri aparoni ikaratzi tzimi-motziriri ashininka ontzimi-rika onkarati 10, tima irootaki iyota-kotziri Ikantakaan-taitaniki onkarati yantayitiri Impira-tasorintsitaari. Irootaki yamijiitari tima irimirinkaiti icharinita-nakari aajatzi Abraham. 6 Iriima Melquisedec kaari ishininka Leví-iti, ti ayotaa-jati ipaita charinitariri. Iro kantacha yoka awaisatzitini Abraham, ikasiyakaa-piroi-takiri pairani, iriita-jaantaki opakiriri Melquisedec aparoni karatatsiri 10 yaapithatan-takiri iwayirita. Ipoñaa yoka Melquisedec iyomitaa-naakiri intasonka-wintai-tantyaariri awaisatzitini Abraham. 7 Omapiro ikanta-piintaitzi: “Itzimi-rika tasonka-wintan-tatsiri, yanairira itasonka-wintziri.” 8 Itzimi-rika ipaitziri aparoni karatatsiri 10 aka kipatsiki, atziri inayitzi, kaamaniri. Iriima Melquisedec, kimiwaitaka añaanita-tsiri inakimi irirori. 9 Irojatzi yantakiri Leví-iti, ipasita-piintaitari. Tima kimiwaitaka iriitakimi pinakowintan-tatsinimi, irootaki yantakiri awaisatzitini Abraham, 10 yitanakaro ipinako-wintantaki pairani ipasitakari Melquisedec imonthaan-tawaariri ipiyaaro iwayirita. Tikira-mintha intzimaa-jati ashininkani Leví, aritaki ipinako-wintan-tzitaka awaisatzitini Abraham.

11 Pairani ikaratzi Impira-tasorintsitaa-rita-tsiri, icharini-payi ashininkani Aarón inatzii, iriitaki ipaitziri “Leví-iti.” Ari okanta Ikantakaan-taitakiri. Iro kantacha yokaiti Impira-tasorintsitaari, ti imatiro iwamiitha-siritanti. Ari imatakiromi, airotyaa isankinata-koitaimi pasini Impira-tasorintsitaari kimitaariri yoka Melquisedec, kaari icharinitari Aarón. 12 Omapiro itzimaji pasini Impira-tasorintsitaari kaari icharinitari ashininkani Aarón. Irootaki ompasinitan-tajyaari Ikantakaan-taitsiri, omatantyaari intzimaji pasini Impira-tasorintsitaari. 13 Tima yoka iñaawintai-takiri kimitaariri Melquisedec, kaarira icharini-payi ashininkani Leví, pasini-mirinkaiti inatzii, ti intzimaa-jati aparoni ishininka impira-tasorintsitai-tyaari. † 14 Yoka kimitakariri Melquisedec, iriitaki Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, icharinitakari ashininkani Judá. Tima isankinariki pairani ashininkani Moisés, ti osinitaa-ntsiti impira-tasorintsitaa-riti icharini-yitari Judá.

15 Ari ayotako-pirotziro ontzimatyii impoki pasini Impira-tasorintsitaari kimityaarini Melquisedec. 16 Yoka pasini pokatsini, iinasityaa, ontzimi-motiri isintsinka, airo ikaamanitaji. Iriitaki anajiriri pasini-payi Impira-tasorintsitaari ikinkithata-koitakiri pairani Inintakaan-taitaniki, icharini-yitari Leví. 17 Tima iriitaki ikinkithata-kotai-tziri, ikantaitzi:

Awiroka asi owaironi pimpira-tasorintsitai,

Ari pinkimityaari ikanta pairani Melquisedec.

18 Ari okantari, tima okaratzi Ikantakaan-tawitai-takari, otzimi iwashaantaitiri, ti amatiro awamiitha-siritanti, tzimatsi kowityaa-chari. 19 Tima tikatsi aparoni owamiitha-siriti Ikantakaan-taitani. Iro kantacha otzimaira pasini impoyiitaarori, irootaki matakaa-yitaironi okaaki-sirita-jyaari Pawa, tima irootaki ayaakoniintiri.

20 Irootaki ikasiya-kaita-kairi Pawa, iriitaki pairyaincha iwairo iyotantai-tyaari omapiro omonkaratyaa. 21 Iriima pasini Impira-tasorintsitain-tsiri, tira impairyaa-wintyaari Pawa iwantai-takariri yokaiti. Pasini pairyaa-wintakiri, ikantakiri:

Iriitaki Pawa pairyii-wintzimiri, ti yoipithoka-nitiro iñaani.

Awiroka asi owaironi pimpira-tasorintsitai,

Ari pinkimityaari ikanta pairani Melquisedec.

22 Ari okanta, iriitaki Jesús oyotakaa-yitairori iroñaaka omapiro omonkaratajyaa okaratzi ikasiyakaan-taitari, irootaki anaakirori pasini itawita-nakarori pairani ikasiyakaan-taitziri.

23 Tima oshiki ikarawitaka pairani Ompira-tasorintsitaari. Tima ikama-piinta-yitaki yokaiti, ti onkanti ijatakairo yantayitirimi, ontzimatyii intzimi pasini impoyiita-jyaarini. 24 Iriima Jesús, añaanita-tsiri inatzi irirori, irasi iwiro Impira-tasorintsiti. 25 Ari okanta, iriitakira Jesús wawisaako-siritairini inkarati okaaki-sirita-jyaarini Pawa, inkanta-kowinta-piintairi.

26 Iriitakira Impira-tasorintsitaari akowityaa-witakari. Iroka ikanta irirori: Itasorintsi-siritzi, ikamiitha-siritzi, ikiti-siritzi, ti isaikimo-yitajiri kaari-piro-siriri, yanaa-pirotairo inkiti. 27 Yoka Jesús ti inkimityaari Impira-tasorintsi-piro-witain-chari pairani. Tima aririka impomitiniri atziri-payi yatsipita-kaani, yitapiintaro irirori ikowa-kotziri Pawa impyaakota-wakiri ikaaripiro-siritzi. Iriima Jesús ithotyaakiro maaroni, imonkaratakiro isinitaka pairani irirori inkimita-kotyaari yatsipita-kaitani. 28 Ikaratzi Impira-tasorintsita-kaayitziri Ikantakaan-taitani, atziri inayitzi, sipita-siriri, ikaamani-yitzi. Iriima Itomi-pirori Pawa pokaintsiri awisakira pairani oshiki osarintsi, iriitakira Impira-tasorintsita-kaani Pawa ipairyaa-wintakari pairani iwairo irirori. Iriitaki monkarata-jaanta-kirori kamiithaini, asi awajitaa-tyiiro.

8

Iriitaki Jesús kantako-wintan-taatsi owakiratan-taari antzi-motaantsi

1 Iroka otzinkami-pirota-jaantari nokantakiri: Iriita-jaantakira Saipatzii-totaari impira-tasorintsi-wintairi, iriitaki saikaatsiri irako-piroriki Pinkathari-pirori, itsipataari ipinkathari-wintantai inkitiki. 2 Okimiwaitaaro ari yantawaitimi tasorintsi-thaantiki, iro kantacha tira yantawaiti tasorintsi-thaantiki iwitsikakiri pairani atziri-payi, inkitiki yantawaitzi osaikira iwitsika-kaantajiri Pawa. 3 Tima inkarati Impira-tasorintsitain-tsiri pairani, tzimatsi yasitakaariri Pawa, ipomitziniri yatsipita-kaani. Ari ikimitakari aajatzi Jesús Saipatzii-totaari, tzimatsi opaita yasitakaariri Pawa. 4 Iro kantacha, ti onkanta-wityaa Impira-tasorintsitimi Jesús Saipatzii-totaari, isaikan-tawita-paintari kipatsiki, ti osinita-kaantiro Ikantakaan-taitani, tima ti ishininkai-tityaari irirori Leví. 5 Tima okaratzi yantziri yokaiti Impira-tasorintsitaari osiyakaa-rontsi onayitaki, tzimatsi iñaakasiritaitakiri tsika onkantajyaa iroopirori anta inkitiki. Irootaki ikantai-takiriri pairani Moisés, tsika inkantyaa iwitsikiro tasorintsi-thaanti, ikantai-takiri:

Pinkimita-kaantiro piwitsikiro, tsika okanta iñaa-kasiritakaita-kimiro otzisiki.

6 Ari ikantaari Jesús Impira-tasorintsitaari inatzi, yanaa-kotairi Impira-tasorintsitaitari atziri. Tima Pawa iwakirataji pasini ikasiya-kaantaitani, iriitaki kasiyakaajaini Saipatzii-totaari inkantako-winta-yitai, irootaki anaatai-kirori okaratzi ikasiya-kaanta-witai-takari pairani, irootaki anaajirori itakarori ikasiya-kaantai-takiri. 7 Tima tzimatsi kowityain-chari itakarori ikasiya-kaantziri kaari imonkarataitzi, irootaki okowantakari ontzimi pasini owakirari, impoyiita-jyaaroni. 8 Iroka kowityain-chari, tima ikantaitaki:

Ikantzi Awinkathariti:

Paminiro onkarati awisatsini apaata,

Tzimatsi owakira nonkasiya-kaajiriri Judá-iti,

aritaki nomatajiro nasitakaa-jyaari maaroni Israel-iiti.

9 Airo okimitaaro nokasiya-kaakiri iwaisatzitini.

Tima pairani nokimita-kaantaari nakathata-tyiirimi,

Naaka jiwatairiri nomisitowan-taariri Apitantoniki.

Ti imonkara-tzimaityaaro nokasiya-kaariri,

Irootaki nowashaantan-tarori naamaako-wintari.

Ari ikantaki iñaawaitaki Pinkathari.

10 Yapiitakiro iñaawaitaki, ikantzi:

Iroka owakirari nokasiya-kaakiriri apaata incharinita-jyaari Israel:

Ari noyosirita-kaayitajiri kamiithari onkarati yantayitairi.

Onkimiwaityaaro nosankina-siritaa-tyiinirimi Nokanta-kaantani,

Naaka inkimita-kaantai Iwawani,

Iriiyitaki nasitajyaari Naaka.

11 Ti onkowa-jaantajyaa iyomitaa-wakaa-waitajyaa,

Apatziro ikantayitairi ishininka: Piyosiri-pirotairi Awinkathariti.

Tima maaroni iyotaitajina.

Ari iyoyitajina iriipiroriiti aajatzi asinonkain-kariiti, maaroni.

12 Oshiki naripirotajiri ikaaripiro-siri-yiwitaka,

Ari nompyaakota-jiniri.

13 Tima ipaitai-takiro “Owakirari Ikasiya-kaantaitani,” ari iyotakoi-tzirori iroka itawita-karori, kimiwaitaka paisatorimi onatzi. Tima okaratzi paisatotain-tsiri, irootaintsi ompiyaa.

9

1 Okanta iroka itakarori ikasiya-kaantaitani, irootaki ikantakaan-takiri Pawa iyomitai-tantyaari tsika inkantaityaa impinka-thaitairi. Ari oñaawintari Tasorintsi-taantzi tsika ipinkathai-tairi. 2 Iroka Tasorintsi-thaanti, apinati okanta itantotai-takiro. Anta antaro-nakitzi tsika ikyaa-piintaitzi, ari iwaitakiri ootamintotsi, minkonchaa-niki, aajatzi tasorin-tsita-tsiri owaritintsi. Ari ipaitai-tzirori “Tasorintsi-naki.” 3 Irooma inthompointa, tsika ithata-sitai-takiro tonta-masiri, kiripi-naki okanta. Ari ipaitai-tzirori “Tasorintsi-naki-pirori” 4 Ari osaikiri itaanta-piintai-tarori kasankainkari, ari osaikiri aajatzi Tasorintsi-moko. Iriira ooro yaitzi iwitsikai-tziro iroka. Ari owakotari inthompointa kapichiini ikantai-tziri “Ipaitama” iwitsika-nakita-sitai-takiro ooro. Ari iwaitakirori ikotzikiiri Aarón shookain-tsiri pairani, ari osaikitari aajatzi mapikota tsika osankinataka ikasiya-kaantaitani. * 5 Okanta jiñokiini otataroki Tasorintsi-moko, ari iwaitakiri iwitsikai-tziri isiyakaaro Maninkari, iri otsimankan-takaro isiwanki otatari Tasorintsi-moko. Irootaki ipaitai-tziri “Nisironka-mintotsi.” Iro kantacha airora nojata-kayiro noñaawintimiro tsika okantayita aparo-payi.

6 Aritaki iwitsikai-takiro maaroni iroka-payi. Oshiki yanta-piintakiri Impira-tasorintsitaari anta Tasorintsi-naki, ari yantayitzirori ipinkatha-tasorintsitantari. 7 Irooma inthompointa Tasorintsi-naki-piroriki, apatziro isinitai-tziri inkyii Impira-tasorintsi-pirori. Aparo-satzira ikyaa-piintzi osarintsiki. Aririka inkyaaki anta, yaanaki irirani ipiraitari intsikiryaan-tyaaro Nisironka-mintotsi. Ari onkantyaa inisironkatan-tyaariri Pawa, airo iwasankitaa-wintantari iyaari-pironka. Ari ikimitaa-yitziriri aajatzi atziri-payi kaaripiro-siri-yitatsiri okantaaro ti iyowai-matsitatyii irirori. 8 Ari okanta, tzimatsi iyotakaa-yitairi Tasorinkantsi, iroka okanta: Pairani otziman-tawitari Tasorintsi-taantzi, ti onkanti inkyaayiti atziri-payi anta Tasorintsi-naki-piroriki. 9 Iroka okanta-kota: Aparoni atziri amamatsitziriri yatsipita-kaani yasitakai-yaariri Pawa, tira iro kantakai-yaarini impinkatha-siri-pirotan-tyaariri Pawa. 10 Apatziro intziyita-jyaaro owaritintsi, iraitsiri, inkiwaayita-piintajyaa. Iro imonkarataiti ikantakaan-taitakiri koñaayita-tsiri, irootaki imonkarataiti irojatzi iwakirata-kaanta-jyaarori Pawa ikasiya-kaantaitani.

11 Ikanta ipokaki Saipatzii-totaari, iriitaki osiyawitariri Impira-tasorintsitaari. Titzimaita inkyii Tasorintsi-piro-nakiki, iwitsikani atziri-payi. Apatziro ikyiiri irirori inkitiki, tsika anintaajyaa apaata. Irootaki osiyakaa-pajiri Tasorintsi-naki-pirori, kaarira atziri witsikironi. 12 Tima yoka Saipatzii-totaari ti inkimityaari Impira-tasorintsitaari atzirita-tsiri kyaamatsita-piinta-tsiri Tasorintsi-naki-piroriki yaanaki iriraani piratsi. Iriita-jaantaki sinitaincha iwamaitiri isakota-paintiro iriraani, inkini iñiitajiro maaroni irasi iwiro yawisako-siri-yitai. † 13 Osiyakaa-wintziro aririka ookimotyaari Pawa iriraani piratsi, aajatzi isamampoti, kimiwaitaka iro kitiwathata-kairini atziri antakirori ipinkai-tziri. 14 Irooma iriraani Saipatzii-totaari, irootaki othotyaa-kirori pikiti-siritan-tayitaari. Tima inkimitara irirori tikatsi ompaityaa inkinakaa-sityaari, irijatzi sinitain-iwaitiri, ikantakaakari Tasorinkantsi. Iriitaki ashipithata-jimirori pipampitha-siritani kaari-pirori, tichari ma pantayitakiro kaamanita-kaanta-tsiri. Ontzimatyii pantayitairo okaratzi ininta-kayimiri Pawa, Añaanita-tsiri.

15 Iriitakira Saipatzii-totaari ityaankakiri Pawa inkanta-kowintairi atziri-payi, ari okanta iwakirata-kaantaarori ikasiya-kaantaitani. Iroka okanta-kota owakirari ikasiya-kaantaitani, ontzimatyii inkami aparoni, ari onkantyaa yawisakotan-tajyaari piyathata-karori itarori ikasiya-kaantaitani. Aritaki iñiitairo ikasiya-kaakairo pairani añaanitaji. Iroka ikasiya-kaantaitani, iroowaitaki aparoni sankinarintsi tsika oñaawintayita okaratzi yasitaitari, oñaawinta-yitziri aajatzi asiyita-jyaaroni aririka inkama-minthataki asitaaniri. 16 Iro kaari iyopirotai-tanta intzimi aayitironi okaratzi yasitakai-tantakari, intaini iyotaitzi aririka inkamaki asitaaniri. 17 Ainiro yañai asitaaniri, airo ipitaitziri ikasiya-kayi-tziniriri yasitajyaaro. Intani impaitairi aririka inkamaki. 18 Ari okantari, yitantai-tanakarori itarori ikasiya-kaantaitani, tzimatsi ipaita kamaintsiri, iriraani yitantai-tanakari. 19 Pairani ithonka-kiro Moisés iñaanata-kiniri atziri-payi Ikantakaantani, yaaki iriraani piratsi, intitaakiro nijaa, yaaki inchasin-poki, yankowiitaki kityonka-masita-tsiri, itsikiryaan-takaro sankinatain-chari, ari ikimitaa-kiriri aajatzi atziri-payi. ‡ 20 Ikantakiri:

Iroka iraantsi irootaki ñaakanta-pirotironi ikasiya-kaantakiri Pawa, irootaki ikantakaan-takiri.

21 Itsikiryaan-takaro aajatzi iraantsi anta Tasorintsi-thaantiki, ari ikimitaa-kirori okaratzi saikatsiri inthompointa. 22 Ari okanta, tima kimiwaitaka aririkami intsikiryaan-taityaaro iriraani piratsi, imonkarata-najiro Ikantakaan-taitziri, kimiwaitaka iroomi oitiwathatan-tatsini. Tima airorika otzimi iraantsi, airo ipyaakotan-tairo Pawa kaari-pirori.

Iriitaki Saipatzii-totaari matakirori iwawisaako-siritantzi

23 Irootaki yatsipi-wintantari ipiraitari ipomitai-tziniri Pawa kimiwaitaka inkitiwa-thata-kaanta-tyaimi. Irootaki kimitakarori okaratzi awisain-tsiri inkitiki, ityaantakiri Pawa yatsipi-wintan-tyaa Saipatzii-totaari, inkiti-sirita-kaanta-yitairi. Irootaki anaakota-kirori yatsipi-wintan-tawitaka ipiraitari. 24 Tima ti inkyii Saipatzii-totaari Tasorintsi-naki-piroriki iwitsika-matsitani atziri-payi. Irootaiki siyakaa-wintacha inkitiki tsika ikinaji Saipatzii-totaari, inkantako-winta-yitai isaikira Pawa. 25 Tima ti yapii-yapiita-paintiro Saipatzii-totaari ikami-motantzi. Ari opasinitziri yantziri Impira-tasorintsitaari kyaawita-piinta-chari aparo-satzi osarintsiki Tasorintsi-naki-piroriki. Ti iri asitaa-jaityaaroni irirani isakotaitziri. 26 Arimi isiya-matsityaarimi Saipatzii-totaari ikaratzi Impira-tasorintsitaari, oshiki yapii-yapiitiromi inkamawintanti. Arimi yitanakyaaro inkimaatsi-wintan-tyaami owakira owitsikan-takari kipatsi. Aparo-satzi ikamawintanta-paintzi yatsipi-wintantyaa. Yasi iwanajiro yiitsinampaajiro kaari-pirori. 27 Iroowaitaki ikantai-tziri: Maaroni atziri aparo-satzi okanta ikami, impoña yamina-kotairi Pawa. 28 Irootaki yantakiri Saipatzii-totaari, aparo-satzi ikamaki ikimaatsi-winta-kari oshiki kaari-piro-siriri. Iro kantacha aajatzi inkoñaatapaji apaata irirori, airo ikimaatsita-kayi-tawaari, iwawisaa-kotairi ikaratzi oyaakoniinta-kiriri.

10

1 Irootaki Ikantakaan-taitani osiyakarori aamparintsi. Tima okanta aparoni aamparintsi ti ontzima-niti iwatha, intaini iyotaitzi tzimatsira ipaita asitaro yaampari. Ari okantari aajatzi Ikantakaan-taitani, oyomitaakai tzimatsi apaata kamiithataa-tsini. Tima ikantakaantani onatzii Pawa impomita-piintai-tiniri yatsipita-kaitani maaroni osarintsiki, iro kantacha tira owamiitha-piro-siritiri atziri-payi antayita-kirori. 2 Arimi omapirotyaa owamiitha-siri-pirotanti, ikaratzi matayitakirori arimi iwashaanta-kiromi ikaaripiro-waitzi, tima aritaki oitisirita-kirimi, airo ajata-kayiromi okatsitzimo-siri-waitari yantayitakiro kaari-pirori. 3 Tira ari onkantyaa, iroora yanta-piinta-witakari awisayitzira osarintsi-payi, ipomita-piinta-yitziniri Pawa yatsipita-kaani, ipampitha-sirita-kotaro iyaari-piro-sirinka. 4 Tima iwamaawita-piintari ipira-payi ikapathain-kata-kairi, ti anthotyaajiro ampyaako-pirotiro iyaari-pironka atziri. * 5 Irooma ipokaki-ranki Saipatzii-totaari aka kipatsiki, ikantakiri Pawa:

Ti pinintairo awiroka yamai-matsitaimi yatsipita-kaitani aajatzi yasitakai-tamiri.

Iro pikowa-pirotairi nonkimisantajimi, pikanta-kakaaro ontzimi-motajina nowatha.

6 Tira apatziro onimotimi ipomitai-tzimiri ipiraitani,

yasitakai-tamiri okantakaan-tziro iyaari-piro-sirinka yokaiti.

7 Nonkanti Naaka:

Pawá, nopokaki naaka nantairo okaratzi pininta-kaakinari awiroka,

Tima isankinata-koitakina pairani.

8 Pinkinkithasiritiro ikantaitaki aka:

Ti pininta-matsitairo yamaitajimi yatsipita-kaitani aajatzi yasitakai-tamiri.

Ti onimotimi ipomitai-tzimiri ipiraitani, yasitakai-tamiri okantakaan-tziro iyaari-piro-sirinka.

Iro kantacha, ¿kaarima ikantakaan-taitziri iroka? 9 Intsityaa pinkinkithasiritiro pasini ikantai-takiri:

Nopokaki naaka nantajiro okaratzi pininta-kaakinari awiroka,

Iroka apiitain-chari ikantai-takiri, impoyiitaro itanakarori pairani. 10 Tima inintaki Pawa yoiti-siri-yitai arokaiti. Aritaki imatakiro ityaankan-takariri Saipatzii-totaari Jesús isinitakiro iwatha yatsipita-kowintan-tajyaa, inkamawinta-paintiri maaroni atziri-payi.

11 Pairani, maaroni Impira-tasorintsitaari yaminiri Pawa yasitakaariri, yapii-yapiitziro kitaitiriki ipomitziniri yatsipita-kaani. Titzimaita imatiro iwashaanta-pirota-kaantiro kaari-pirori. 12 Irooma Saipatzii-totaari, aparo-satzi isinitaka yatsipityaaro iyaari-pironka atziri-payi, ipoñaa isaikai irako-piroriki Pawa itsipataari ipinkathari-wintantzi, 13 ari isaiki iyaawinta irojatzi yiitsinampaan-tajyaariri iroopirori iikisaniintani ikimita-kaantari imakoryaa-kitzi-minto. † 14 Irootakira yantanta-karori aparo-satzi ikamawintan-takiro iyaari-pironka atziri-payi, yasi iwairo yoiti-siri-piro-yitairi. 15 Ari ikantakari Tasorinkantsi iyotakaakai omapirotatyaa. Tima iriitaki itakaro isankinata-kaantaki:

16 Tima iñaawaitaki Pinkathari, ikantzi:

Iroka owakirari nokasiya-kaakiriri apaata:

Ari noyosirita-kaayitajiri kamiithari onkarati yantayitairi

Onkimiwaityaaro nosankina-siritaa-tyiinirimi Nokanta-kaantani.

Nokinkithasirita-kaakiri.

17 Aikiro ikantatzii:

Ari nompyaakota-jiniri ipiyathataka, yantayitakiro kaari-pirori.

18 Tima impyaakotan-tajiro Pawa ikaaripiro-siritaitzi, ti onkowa-jaantajyaa yasita-kayi-tyaari Pawa ikaaripiroitaki.

19 Irootaki iyikiiti, tima kapathainka ikantaka Jesús Saipatzii-totaari iwamaan-taita-kariri, awintaa-siri antsipa-sirita-jyaari Pawa, onkimiwaityaaro ankyaatyiimi Tasorintsi-naki-piroriki. 20 Tima yatziritakira Saipatzii-totaari, irootaki okantan-taari ankyaayitaji inkitiki, siyakaa-winta-chari ankyaatyiimi ithatai-takiro tonta-masita-tsiri Tasorintsi-naki-piroriki. Aroka omapoka-yitaarori iroka kaari imataitzi pairani, irootaki añaanita-kaantaa-tsiri. 21 Ikimitaari iroñaaka Saipatzii-totaari iriimi Impira-tasorintsi-piro-wintainiri akaratzi yasiyitaira Pawa. 22 Ari okanta. Iriipirori ankantajyaa antsipa-sirita-jyaari Pawa, omapiro ankantyaa awintyaari. Kitisiri ikantakaa-yitai, airo akinkisiryaa-koyitaaro kaari-pirori. Ankimita-kaantyaa inkiwan-tatyaiiromi nijaa kitijaari. 23 Kiso iwanakiro awintaa-siritaari, ikimaitakai akantaki: “Noyaako-niintani inatzi Saipatzii-totaari.” Tima yoka kasiyakaa-kairori, kiso iwakai irirori. 24 Ontzimatyii ankinkisiryaa-kotajiro tsika onkantyaa awintha-sirita-kaantyaariri pasini intakotantyaa, yantayitairo kamiithari. 25 Airo awashaantziro apatota-piintyaa, tima tzimayitatsi owashaanta-yitakirori. Ontzimatyii awintha-sirita-kaiyaari akarajiitzi. Aikiro ajatatyii antanajiro ayotajira aritaki impiyi Saipatzii-totaari. ‡

Ikamantai-tziriri antzirori inintakaa-nikiini kaari-pirori

26 Aritaki ayotajiro iroopirota-tsiri, aririka akantaka-nakyaaro awashaanta-nakiro, impoña ajata-kayiro antayitiro kaari-pirori, tikatsi pasini atsipita-kowinta-jaini akaaripiro-yitaki. 27 ikamantai-tatyai antharowa-siriti iwasankitaitajai, tima yapirotairi Pawa intaayitairi ikaratzi kisaniinta-kiriri. 28 Pairani, intzimi-rika piyathata-kyaaroni Ikantakaantani Moisés, ti inisironkai-tyaari, iwamaitziri ikaratzi-rika mawa kanta-kotirini. Ari iwamaitakiri aajatzi inkarati-rika apiti kanta-kotirini. 29 ¿Tima omapirota-tyiiyaa iwasankitaitiri maninta-kirori yantzi-mota-kairi Itomi Pawa? Tima okimiwaitakaro yaatzika-siwaitaitaro kaari apantaro, imaninta-siwaitakaro ikapathai-nkataki ikamawintantaki. Ari ithainka-sirita-kirori yantzi-motan-tziri Pawa ikasiya-kaawitari yoiti-siritairi. Ikawiya-waitakiri Tasorinkantsi kaminthaaniri. 30 Irooma arokaiti ayotziri kantain-tsiri:

Naakataki wasankitaan-tatsini,

Naaka kisakowintan-tachari.

Irootaki ikantakiri Pawa. Ikantaitzi aajatzi:

Iwasankitaa-yitziri Pawa ikaratzi yasitaari irirori.

31 ¡Kimitaka oshikimi intharowa-siritai-takimi iyomitaitajai iriita-jaantaki owasankitaan-taatsini Añaanita-tsiri Pawa!

32 Pinkinkisiryaa-kotyaa. Tima awiroka-yitaki pairani kimisanta-naintsiri, kimiwaitaka pinkitainkata-kotaa-tyiimi. Piñaawitakaro ikimaatsita-kaitakami, iro kantacha tikatsi shiwatimini. 33 Piñaayitakiro aajatzi ikisaitzimi, iwatsinaai-tzimi tsika ipiyota-jiita. Poimosirinka-yitakari awishimo-yitziri okaratzi piñaakiri awiroka. 34 Poimosirinka-yitakari ikaratzi yasitako-yiitakiri, piñaayitakiro aajatzi yaapithai-takimiro tzimimo-yitzimiri. Iro kantacha aikiro pijatatzii piwintha-siritanaka, tima piyojiiti onkarati piñiiri apaata, oshiki okamiitha-pirotzi, asi owairo. 35 Irootaki airo piwashaantantaro okaratzi pawintaa-naari, tima antaroiti impinai-taimi apaata. 36 Amawi pinkantyaa pantayita-najiro inintakaa-yitzimiri Pawa, ari onkantyaa piñaanta-jyaarori ikasiya-kaakimiri. 37 Ikantzi Pawa:

Airo osamanitzi yariitan-tyaari okaakitzi-matain-tsiri,

Airo osamani inkantyaa.

38 Tampatzika-siri inatzii awintaa-siritaari, aritaki iñaajiro yañaanta-jyaaro.

Irooma aririka impiya-siritai, airo inimota-kaanaro.

39 Irooma arokaiti, ti ankimityaari ikaratzi piyasirita-chari, iriitaki yapirotajiri. Awintyaari arokaiti, aritaki añaakiro añaasiri-yitai.

11

Awintaa-sirin-kantsi

1 Iroka okanta-kota awintaa-sirin-kantsi. Okimitatyaa aririka inkanta-siritaiti: “Aritaki omatakyaa noyaako-niintani.” Iyosiryaaki aritaki omatakyaa inintziri, onkanta-witakyaa tikira iñiiro. 2 Iro yawintaa-sirinka awaisatzitini onimota-kaajiriri Pawa. 3 Iro yawintaa-sirinka kantakaarori amatantarori akimathatajiro tsika okantaka iwitsikan-takarori Pawa kipatsi. Tima apatziro iñaawaitaki, matanaka owitsika. Ari opoñaanakari owitsikanaka iñiitajiri iroñaaka kaari koñaata-tsini pairani.

4 Iro yawintaa-sirinka Abel kantakaari yasitakaakari Pawa yatsipita-kaani, anaanakiro irasi Caín yasitakaa-witakariri Pawa. Iro ookimotakari yasitakaariri Abel. Ari ikantanaki Pawa: “Kamiitha-siri inatzi Abel.” Okantawitaka ikamaki Abel, ainiro akima-kota-piintziri kimiwaita-jaantaka irojatzi yañaimi irirori, irootaki kantakaarori ikimisantaki. 5 Iro yawintaa-sirinka Enoc kantakaari yaantai-taariri, ti iñaajiro inkami. Ti iñiitairi, tima inkitiki yaajiri Pawa. Pairani ainiro isaiki kipatsiki, ikantakiri Pawa: “Awirokara onimotakaa-pirota-kinari.” 6 Tima kaari tzimatsini yawintaa-sirinka, tira onimotiri Pawa. Aririka inintaiti iyopiroi-tairi Pawa, ontzimatyii inkimisantai, inkanti: “Omapirotatyaa itzimi Pawa.” Inkanti aajatzi: “Ari imatakaa-yitajiri Pawa kowapirota-tsini iyotajiri.” 7 Iro yawintaa-sirinka Noé kantakaari iwitsikan-takarori antaroiti amaatako-mintotsi iwawisaa-kotan-taariri ishininkaiti irirori. Iriipiro impinkatha-tasorintsita-niti irirori. Tima Pawa kamantakiri onkarati awisatsini kaari iñiitzi pairani. Iro kowapirota-chari iwasankitaaitairi osaawi-satziiti. Tima yawintaa-nakari Noé yoka Pawa, irootaki ikantan-takariri Pawa: “Tampatzika-siriri ikanta Noé.”

8 Iro yawintaa-sirinka Abraham kantakaarori ikimisantan-takariri Pawa ikantakiri pairani isitowi inampiki ijatiro pasini nampitsi ikasiya-kaakiriri. Irootaki imatakiri Abraham, jataki, okantawitaka ti iñiiro tsika ijatinta. 9 Iro yawintaa-sirinka Abraham kantakaarori imatanta-karori inampitaro kipatsiki ti intzimapaji ishininka anta. Ari isaikakiri iwanko-shitatari misinantsi. Ari ikimitaakari Isaac, Jacob, tima irijatzi ikasiya-kaita-kiriri. 10 Iro imatanta-karori Abraham inampitaro, tima iyotzi ari yañaanitaji inkitiki. Kimiwaitaka iriitaki ñaasiritakirori nampitsi ikinkithasiritakari Pawa, irootaki iwitsikairi-ranki. 11 omatzita-taikaro iroori Sara, otzimanitaji okantakaaro awintaa-sirinka. Aritaki antaro-kona-witaka, karawita-paaka otzimanin-tantyaari. Iro kantacha, omatajiro otzimanitaji, tima awintaa-sirita-nakari Pawa aritaki imatakiniro ikasiya-kaakirori. 12 Ari ikantakari oimi Sara, ayimawitakari yantari-konataki, itzima-kaajiro iina, ari okanta ishikitan-taari icharini-yitari, ikimitaari ishikitzi impokiro, ikimitaaro impaniki oshikitzi nijaa-thapyaaki. Omapiro ishiki-pirotai, tikatsi matironi iyotajiri ikaratzi ishikitzi.

13 Maaroni yokaiti akinkithata-kotziri, ikamako-yitakiro yawintaa-sirinka, ti iñiiro okaratzi ikasiya-kaita-kiriri. Intaini iñaasiri-yitanakiro. Intaina okantaka inkiti ikowa-siritakiri inampita-jyaaro. Irootaki ikantai-tantari: “Asaika-winthata-sita kipatsiki, kaari anampi, akimita-kowaitakari kaari tzimatsini ishininkaiti.” 14 Tima ikinkitha-waita-kotakiro awisain-tsiri, ari ayopirotziri omapiro yamina-minaitzi pasini nampitsi tsika inampi-pirota-jyaaro kamiitha. 15 Iroomi inkinkithata-koti impiyayitaimi inampiitiki tsika ipoñaayitakaro pairani, aritaki imatakiro impiyayitaimi. 16 Tima tzimatsi pasini ininta-pirotakiri, anaapirotzirori iroka, anta inkitiki inintziro. Irootaki iwitsika-kiniriri Pawa yasiiti yokaiti, tima ti impasiki-takowintiri ikanta-piintakiri “Nowawaní.”

17 Iro yawintaa-sirinka Abraham kantakaarori yasitakaan-tyaariri Pawa yapintziti itomi, yoka Isaac. Tima iñaanta-tyaaro Pawa yawintaa-sirinka Abraham. Iroowitain-chami yapintzi-ryiirimi itomi, 18 okantawitaka ikantakiri Pawa:

Yoka Isaac iriitaki piñaanta-jyaari intzimaji oshiki pincharinityaari.

19 Tima yawintaa-siritakari Abraham yoka Pawa, iyotzi aritaki iwañaajiri kamatsiri. Irootaki yoipyaan-taariri Pawa itomi Isaac, tima iriitaki osiyakaa-wintakiro yañaaitai. 20 Iro yawintaa-sirinka Isaac kantakaarori iyomitaanta-kariri intasonka-wintanti Jacob aajatzi Esaú, iro siyakaa-wintacha onkarati awisayita-tsini apaata. 21 Iro yawintaa-sirinka Jacob kantakaarori iyomitaanta-kariri intasonka-wintaitiri apitiranki itomi José, tima iwisiryaa-winta-jyaari irirori Pawa ikotzi-poro-kitan-takari ikami-mataki. 22 Iro yawintaa-sirinka José kantakaari ikantan-tanakari ikami-mataki, ikantzi: “Aririka isitowa-yitaji Apitantoniki ashininka-payi Israel-iiti, yaminaji tsika inampita-jyaaro.” Ikantaki aajatzi: “Ontzimatyii yaitanajiro apaata notonki-poroki.”

23 Iro yawintaa-sirinka asitariri Moisés kantakaari imananta-kariri yiinchaa-niti owakira itzimapaaki, irojatzi itzima-kotan-takari mawa kasiri. Tima kamiithaa-niki ikantaka iinchaa-niki. Ti intharowan-tyaari impiyathatyaaro okaratzi ikantakaan-takiri pinkathari. 24 Iro yawintaa-sirinka Moisés kantakaari kaari inintanta incharinityaari pinkathari Faraón, okantawitaka iro irisinto pinkathari oimotan-takiri. 25 iro inintaki intsipatyaari atziri-payi yasitari Pawa, ari itsipatakari ishininka-payi iwasankitaa-waitai-tziri, ti inintaa-jatiro yanintaa-waityaaro kapichiini iniwita-siyitari irirori. 26 Tima iyotaki Moisés iro kowapirotacha inkimaatsi-waityaa irirori inkimita-jyaara apaata Saipatzii-totaari, iro anairori oshikitzi-motziri iwaararo Apitantoni-satzi. Iro iñaasiritakiri impinai-tairiri apaata. 27 Iro yawintaa-sirinka Moisés kantakaari isiyantakari Apitantoniki. Tira iro isiyantakari itharowan-tatyaari pinkathari iwasankitairi, yiriipiro-winta-tziiro onkarati yantakairiri Pawa, okimiwaitakaro iñaaporota-tyiirimi Pawa kaari koñaanita-tsini. 28 Iro yawintaa-sirinka Moisés kantakaarori imonkaratziro ikantakaan-taitakiro Anankoryaantsi, itsikiryaan-takaro iraantsi airo iwamaantari Maninkari apirotaniri itarori ishininka-payi Israel-iiti.

29 Iro awintaa-sirin-kantsi kantakaarori imontyii-tanta-karori Inkaari Kityonkaari, yaniijiitaki opiryaa-pathatanaki. Irooma imawita-paakaro Apitantoni-satzi, piinkajiitaki. 30 Iro awintaa-sirin-kantsi kantakaarori imatanta-karori iishonkashokanwintaro Kasiryaari okaratzi 7 kitaitiri, irojatzi iñaantai-takarori oporoka-thapitaki nampitsi. 31 Iro awintaa-sirinka Rahab kantakaarori aakamiithatan-takariri owayiriiti amina-ronta-chari, ari okanta ti ontsipatan-tyaari piyathariiti yapiroi-takiri. Okantawitaka iroka Rahab mayimpiro onawitaka.

32 ¿Nonkinkithata-kotirima pasini-payi? Airo nothotyaa-kotziri. Yoka ikarajiitzi: Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel, aajatzi Kamantan-tzinkariiti. 33 Iro yawintaa-sirinka yokaiti kantakaa-yitaari okanta: Itzimantari iitsinampaa-yitairiri pinkathariiti, pasini tampatzikatan-tatsiri, pasini ñaayitairori ikasiya-kaita-kiriri, pasini yookawitai-takari imoroki kashikari, ti yatsikiri, 34 pasini yookawitaitaka paamariki ti intaaiyaa, pasini yamathaataitaka iwathai-tirimi, pasini isintsita-kayitai, pasini ñaapirotaacha iwayirita, pasini imisiya-yitaki owayiriiti poñaachari pasini nampitsi. 35 Tzimatsi kooya ñaayitairiri oshininkaiti yañaayitaji ikamawita. Iro kantacha tzimatsi pasini kamimayitain-tsiri iposawaitai-takiri, ti iwashaanta-nakiro yawintaa-sirinka yapakaan-taityaarimi. Oyaaniinta ikanta yañaa-piro-yitaji apaata, airo okimitaaro añaawitara iroñaaka. 36 Tzimatsi itzimi ithainka-waitai-tziri ipoñaa ipasawaitai-takiri, pasini yoosotai-takiri ipoñaa yasita-kotai-takiri. 37 Tzimatsi ipichii-takiri, pasini itankai-takiri, pasini isataitakiri. Tzimatsi pasini aniinii-waita-tsiri apatziro ikithaa-matsitakari misinantsi-masi, pasini kowityaa-piro-waini ikantaka, pasini oshiki yamina-minai-takiri, pasini ikimaatsita-kaitakari. * 38 Pasini ikinawai-yitaki otzisi-masiki, otsisiki, pasini inampiyitakaro omoro-naki. Tima iriiyitaki apanta-pirotariri yokaiti yanaanakiri pasini-payi osaawi-satziiti, airo okantaa-jatzi amonkaratan-tyaari yokaiti.

39 Iro yawintaa-sirinka yokaiti kantakaarori okanta Pawa iwisiryaa-wintan-taariri, okantawita tikira iñaayitairo ikasiya-kaayita-kiriri. 40 Tima iñaasiritakiro Pawa anairori: Inintakairo arokaiti antsipa-yitajyaari yokaiti, inkawiitha-sirita-kaayitai maaroni.

12

Kimpoyaa awanajiri Jesús

1 Irootakira añaasintsi-yitan-tyaari arokaiti, onkimiwaityaaro anakotan-tatyiimi, ankimita-kaantiro aajatzi yaminako-yitaimi tsika ipiyojiita matakirori yawintaa-siritaka amatako-yitairi arokaiti. Tima amatantyaarori asiyi sintsiini, ookanajiro aithaari amatsinka-kairi asiyi. Iro siyakaa-winta-chari ookiro aithaari aririka ooka-najiro akaaripiro-siri-waitzi. Ari añiirori aakowintyaaro asiya-piintaji. 2 Ikimita siyachari ikamaitaro yaminiro tsika yariityaa, ari ankimita-najyaari arokaiti, kamaini awanairi Jesús awintaa-siritakaa-kayiri. Tima iriitaki thotyaa-kaironi awintaa-siritani. Iriitaki ankimita-kotajyaa, tima iñaasiritakiro pairani irirori yanintaajyaa. Irootaki yamawitakiri ipaikako-witai-takari, ti onkantzi-motyaari impasiki-wintyaa ikamawita-painta. Tima saikaji iroñaaka irako-piroriki Pawa ipinkathari-wintantai.

3 Aririka ankinkithasirita-kotiri Jesús tsika ikanta ikisa-sitan-takarori irirori ikisa-niinta-waitakiri kaari-piro-siriri, irootaki kimosiriwinta-sirita-kaini arokaiti ankisa-sitan-tyaarori, airo okantzi-moniinta-siwaitai. 4 Piñaa-sintsita-piintakaro awirokaiti kaari-pirori piwashaantairomi, iro kantacha tikira piñiiro intsitokaitimi. 5 Aamaa pipyaakotakiro isintsi-thatan-tamiro Pawa sankinarintsi, ikimita-kaantami awirokami itomiiti, ikantzimi:

¡Notomí! Airo pimanintziro aririka iwasankitaimi Piwinkathariti.

Airo okantzimo-niinta-waitami aririka isintsi-thatimi.

6 Tima iriitaki itakotani Pinkathari iñaanta-piintakari,

Maaroni ikimita-kaantaari itomi, iwasankitairi.

7 Onkarati awishimo-yitimiri iroñaaka pinkimita-kaantiro Awinkathariti ñaanta-siritamiri. Tima inkimita-kaanta-jyaami Pawa awiroka itomi. ¿Tima iwasankitaa-piintziri itomi asitaa-nita-chari? 8 Ontzimatyii iwasankitai maaroni Pawa. Tirika piñaajiro awiroka, kimitaka tikira itomi-pirotami Pawa, otomi mayimpiro pinatzii. 9 Okimitara itzimi koñaaroini asitairi, iwasankitai, apinkathatziri irirori. ¿Airoma apinkatha-pirotajiri Asitairi kaari koñaatatsi omatantyaari añaasiri-yitai? 10 Tima inkarati asitairi koñaaroini kapichiini iwasankitaa-yiyitai tsika okantzi-motari irirori. Iriima Pawa iwasankitaa-yitaji irirori ari onkantyaa inkamiitha-sirita-kaantairi, inkiti-siritakai aajatzi ikimitara irirori. 11 Tima ti onimo-siri-yitai iwasankitaa-minthaitai-rika, oshiki onkantzimo-niinta-siri-waitai. Iro kantacha apaata, ikaratzi kaari manintironi iwasankitaaitziri, aririka inkamiitha-siri-yitai, aritaki iñaajiro isaikaji kamiitha.

Aparaata-kirori inisironka Pawa

12 Irootakira piñaa-sintsitan-tyaari pinkimityaari ñaanta-piinta-karori isiya, iñaasintsita okantawitaka isipita-shimpa-witaka, ari ikimitairori aajatzi isipita-yirito-witaka, iñaasintsita. 13 Pinkimi-yitajyaari awirokaiti siyapiinta-chari okamiithawokitzi kaari ñiironi inkithoki isipita-kitzitaki. Ontzimatyii intikatsi-kitziti. 14 Tima aakamiitha pinkanta-wakaa-najyaa, piñaa-sintsityaa pinkiti-siriti. Tima airorika pimayitairo, airora piñiiri Awinkathariti. 15 Paamawintyaari inkarati aparata-kirori ikaminthaa-witaari Pawa. Paamawintyaari oitzinampa-siritan-taniri, yoitzipinairi = kari ikaratzi kimisanta-yitatsiri, inkimita-kota-kyaaro kipisita-tsiri inchasi piyanta-tsiri. 16 Paamawintyaari ñaathawaita-sitaniri. Paamawintyaari thainka-tasorintsitaniri kimityaarini pairani Esaú. Tima antaro ayimatakiri itashi, ininta-pirotaki iyaa, ari iyomparitakaro iwariti iririntzi, ipakiri ikasiya-kaawitai-takariri irirori itawitakarora itzimi. 17 Tima piyotzi awirokaiti yantakiro Esaú kantachari, oshiki inintawitaja iñiiromi intasonka-wintaitiri, antaroiti iraa-kotakaro. Iro kantacha ti iñaatzimaita-jyaaro tsika inkinakaajiro iwasiñaan-tajyaarori ikinakaa-sitakari.

18 Tima ti pinkimityaari awirokaiti aakirori pairani Ikantakaan-taitani. Ijajiitaki irirori otzisiki otzimi koñaata-tsiri. Tima oshiki otaantzi, tsitiniki okantaka, ooriinkataki, antaroiti otampyaataki. 19 Ikimakiro ityootaitzi. Ikimaki aajatzi antaroiti iñaawaitaitzi, ari itharowa-jiitanaki, oshiki yamanajii-witaka airo ikimantari ñaawaitain-tsiri. 20 Tima oshiki itharowan-takaro okaratzi ikantakaan-taitakiri, ikantaitzi:

Airo pikinawaitzi aka otzisiki. Airo onkantaa-jatzi pinkina-kaayitiri kapichiini pipirayitari anta. Aririka inkinaitaki kapichiini anta, ontzima-tyiira ishimyii-tanta-kyaari mapi, ontzima-tyiira inkintaitiri.

21 Omapiro okowiinkatzi ikantzi Moisés:

Antaroiti notharowan-takaro, piyonkawaitakana.

22 Tira pinkimityaari awirokaiti ikaratzi ñaakirori, awirokaiti osiyakariri ikaratzi jataintsi otzisiki Kisakowintoniki, saikatsiri Aapatyaawiniki. Iro siyakaa-winta-chari pijayitaji inkitiki tsika isaiki Pawa Añaanita-tsiri. Tima aritaki pintsipata-jyaari awirokaiti ipiyotapaja Maninkariiti. 23 Pinkaratairi ikaratzi piyotain-chari anta itsipataari itarori Itomi Pawa, tima iriiyitaki sankinata-kotain-chari isaikayitai inkitiki. Pintsipata-jyaari Pawa aminako-yitairini yantayitakiri maaroni atziri-payi. Pintsipata-jyaari isiri-payi kimisantzin-kariiti ithotyaa-kaitakiri ikamiitha-sirita-kaitziri. 24 Pintsipata-jyaari awirokaiti Jesús, kantako-wintairi otzimajira owakirari kasiyakaantsi, kapathain-kawitairi ikama-winta-yitakai. Tima iroka iriraani Jesús kimiwaitakami oñaawaita-tyiimi, anaanakiro oñaawaitaki pairani iriraani Abel. *

25 Paamaiyaa paparatziri = kari Pawa aririka iñaana-siritimi. Tima pairani ikaratzi kimawita-kariri Pawa iñaawaitzi aka kipatsiki, iwasankitaakiri imanintakiro okaratzi ikantziriri. Aroka imapirotaiti iwasankitaitai, aririka ampiya-siritaki akimayi-witakari iñaana-siritakai inkiti-satzi. 26 Pairani aririka iñaawaiti Pawa, intziñaa-kaaro kipatsi. Irooma iroñaaka, tzimatsi okaratzi ikasiya-kaakairi, ikantzi:

Ari napiitajiro nonikakaajiro, tira apatziro kipatsi, omatzitajyaa inkiti aajatzi.

27 Tzimatsi opaita siyakaa-winta-chari ikantziri: “Ari napiitajiro.” Iroora siyakaa-wintacha aririka intikairo okaratzi iwitsika-yitakiri, yapirotairo iwitsikani kaari initatsi, apatziro osaikayitai initatsiri. 28 Irooma arokaiti, impinkathari-winta-yitai tsika initapai. Irootaki ampaasoonkitan-tyaariri Pawa, pinkatha awairi, antawaitainiri. 29 Tima yoka Pawa iriitaki kimitakariri paamari thonkan-tatsiri ipomitantzi.

13

Yantanajiri kimisanta-tsiri

1 Ontzimatyii pintakota-piinta-wakaiyaa. 2 Airo piwashaantziro poimaanti piwankoki. Tima tzimatsi antakirori, tikatsi kamantirini iriira Maninkariiti yoimaaki iwankoki. 3 Airo pipyaakotziro pinisironkatyaari pikaratzi pikimisanta-yitai yasitakoi-tziri. Pinkimita-kaantiro aririkami pinkaratiri yasita-kotaitimi. Ari pinkimitairiri ikaratzi iwatsinaa-waitaitzi, paamaako-winta-jyaari, pinkinkithasirityaa tsika pinkantyaa awirokami yasitakoitimi. 4 Pinkinata-jyaari pitsipatari, airo pimanakaa-waita-sitanta. Tima iwasankitairi Pawa mayimpita-tsiri. 5 Airo ayimawaitzimi pishikyiiro piwaararo. Onimotimi piñiiro tzimi-motzimiri. Tima iriitaki Pawa opayitimironi kowityii-motamiri, iroka ikantaki:

Airo nookimi.

Airo nowapintaimi.

6 Irootaki awintaa-siritan-tyaariri arokaiti, ankanta-yitaji:

Iriitaki Pawa kaminthainani.

Tikatsi nontharowantyaa.

¿Tzikama inkantajina atziri?

7 Pinkinkithasirita-kotiri jiwata-kayimiri pikimisanta-yitai, kamanta-paaki-mirori iñaani Pawa. Pinkinkithasirita-kotiri tsika ikantayita isaiki, opaita imonkara-yitakiri iriroriiti. Pinkimita-kota-jyaari tsika ikantakiro yawintaa-siritaari Pawa. 8 Irojatzi ikanta iroñaaka Jesús Saipatzii-totaari tsika ikanta-painta, ari ikanta-itatyaani irirori. 9 Airo pisinitairi yamatawi-yitimi oyomitaan-tzirori kaari tampatzikata-tsini, kaari ikima-piintaitzi. Tima iriitaki Pawa tampatzika-sirita-kaayitairi, ikaminthaa-yitaira. Aririka ampinka-waiwityaaro iwaitari, airo otampatzika-sirita-kaayitai. Tzimatsi matayiwita-karori iroka, titzimaita owamiitha-siritiri.

10 Okimiwaitakaro ontzimi-moyitaimi owakirari pomitai-rontsi, iriira nokanta-kotzi Yoka atsipiwinta-kairi arokaiti. Iriima ikaratzi jatakairori ipomiyitairi yatsipita-kaani ipomitairontsitiki isiya-kota-jyaari matakirori pairani anta Tasorintsi-thaantiki, airora okantaji inkarayitaji arokaiti. * 11 Tima tsika ikanta yayiro pairani Ompira-tasorintsi-pirori iriraani ipiraitari inthompoi Tasorintsi-thaantiki onkantyaa impyaa-kotai-tantyaariri iyaari-pironka, yaayitziro iwatha ipiraitani othapitapaja nampitsi ari impomiyitirori. 12 Ari okimitakari aajatzi, iwamaitakiri Jesús othapiki nampitsi, ari ikimaatsita-kowintan-takari, ikapathai-nkataki iwamiitha-siri-yitan-tairi. 13 Ontzimatyii ankimita-kaantiro arokaiti asitowa-tyiimi nampitsiki ajatatyii tsika isaiki Jesús, manintaari inkantaitai ikimitai-takiri pairani Jesús. 14 Tima aka tsika asaikayitzi iroñaaka airo okanta-jita-tyaani. Irootaki añaasiritan-tarori tsika anampita-jyaaro apaata. 15 Irootaki nokantan-tamirori: Ontzimatyii awisiryaawinta-piinta-jyaari Pawa, tima irootaki osiyarori atsipita-kaani, okantakaan-tziro yantzi-mota-kairi Saipatzii-totaari. Ankaaima-piroti, ankanti: “Iriitaki Nowinkathariti.” † 16 Ari okimitari aajatzi, airo piwashaantziro kamiithata-tsiri, pimpa-wakaiyaa tzimi-motzimiri. Irootaki kimitakarori ookimota-kariri pairani Pawa yasitakai-taniri yatsipita-kaitani. 17 Pimonkaratiro ikantzimiri jiwayitziriri kimisanta-naatsiri, iriitaki aamaako-wintamiri. Iriitaki kamantairini apaata Pawa opaita awishimo-yitimiri yaamaako-winta-yitakami. Pamina-minatiro airo itzimanta pimaimanitiri, irootaki onimotan-tantyaari yantawairi okaratzi yantayitziri irirori, awiroka amitako-yitana-jirini.

18 Pamana-kota-piintajina ari onkantyaa iñaantai-tyaanari tampatzika-siri nonatzii. Kimitaka irootaki nomatakiri. 19 Pamana-kota-piintajina aajatzi nojata-sitan-tyaamiri sintzini awirokaiti.

Owiraantarori withataantsi aajatzi tasonka-wintaantsi

20 Namana-manatziri naaka Pawa, tima iriitaki kamiitha saikakaa-yitimini, iriitaki owañaajiriri pairani Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari ikamawitaka. Iriitaki Pawa kimitakaan-takari iriipirori aamaako-wintariri ipira. Oshiki ikapathai-nkataki imonkaratan-taarori owakirari ikasiya-kaantaitani kantaitaa-chani iroñaaka. ‡ 21 Namanako-wintakimi iwitsika-siritan-tyaamiri pimayitairo kamiithari ininta-kayimiri. Pamaniri aajatzi awiroka pimatan-tyaarori okaratzi onimotziriri, tima ayotzi iriita-jaantaki Jesús Saipatzii-totaari matakaironi. Irasi iwiro impinka-thaitairi irirori. Omapirowí.

22 Iyikiiti, airo pisamaro piñaanatiro okaratzi nosankinata-kimiri, tima ti oshiki-piroti. 23 Nonintzi piyoti aajatzi imisitowai-tairi yasitako-witai-takari iyiki Timoteo. Aririka yariita-pajyaa aka, iriitaki nontsipata-nakyaari nojata-sitimi noñiimi. 24 Piwithatyaanari ikaratzi jiwatzimiri anta, aajatzi pasini kimisantzin-kariiti. Ari ikimitari Italia-satzi-iti iwithayitami. § 25 ¡Onkamintha inisironkai-taimi maaroni awirokaiti anta! Omapirowí.

* 1:13 makoryaa-kitzitaantsi

* 4:1 Iroka imakoryaa-minto, tzimatsi siyakaa-winta-chari aka. Pairani imakoryaan-takari Pawa iwitsikakiro kipatsi, ikimita-kaantakiro “imakoryaa-minto” iroka 7-tatsiri kitaitiri imakoryaan-takari. Okanta osamanitaki pairani, isitowaji Judá-iti anta Apitantoniki, 40 osarintsi ikina-kina-waiyitaki, irojatzi yariitan-takari kipatsiki ikasiya-kaakiriri Pawa. Irojatzira iroka kipatsi ipaitai-takiri “imakoryaa-minto.” Iroka siyakaa-winta-chari “Imakoryaa-minto” iriitaki kimisantzin-kariiti, tima tzimatsi kantatsiri: “Iro inkiti imakoryaa-minto kimisantzin-kariiti.” Tzimatsi pasini kantatsiri: “Iro ‘imakoryaa-minto’ iroka awintaa-siritani iwawisaako-siritanti Pawa, tima ti onkowa-jaantyaa iñaasintsi-waitaityaa yawisako-siritan-tajyaari.”

* 6:10 yasiyitaari = kitisiriri

† 6:18 Tima tzimatsi apiti kanta-kota-chari aka kaari ikantaitzi impasinita-kaitairo. Iroka itarori: “Pawa ti inthaiya-nityaa, aritaki omatakyaa okaratzi ikasiya-kaantakiri.” Iroka apitita-tsiri: “Tikatsi pasinita-kaajironi ipairyaaka apaniroini iwairo Pawa, tima tikatsi anaakotirini irirori.”

* 7:2 Iroka okanta-kota ipakiriri pairani awaisatzitini Abraham yoka pinkathari Melquisedec. Aririka yaapithatiri iwayiritani Abraham onkarati 10, aparoni yasitakai-yaari Melquisedec. Ari ikantakirori maaroni yaapithatan-takiri, ontzimi-rika 10, aparoni yasitakai-yaari Melquisedec.

† 7:13 impira-tasorintsitai-tyaari = ikaratzi antawaita-tsiri anta pomitai-rontsiki

* 9:4 Ipaitama = maná

† 9:12 piratsi = cabra, vaca

‡ 9:19 inchasin-poki = isopo

* 10:4 ipira-payi = toros, cabríos

† 10:13 makoryaa-kitzitaantsi

‡ 10:25 impiyi = Iitaitiriti Pinkathari

* 11:37 misinantsi-masi = imisina oisha aajatzi cabra.

* 12:24 Pairani iwan-takariri Caín iririntzi, Abel, ikantaki Pawa: “Kimiwaitaka onkaima-tyiimi iriraani Abel yamina-minatzi inkisawintai-tyaari Abel.” Ari opoñaari ikantaitzi kimiwaitaka oñaawaita-tyiimi iraantsi. Irooma oñaawaitzi iraani irirori Saipatzii-totaari, tira ininti inkisawintai-tyaari, inintzi ompyaakotan-tajiro kaari-pirori.

* 13:10 airora okantaji inkarayitaji arokaiti = ti isinitaantsiti iwaityaari

† 13:15 Iriitaki Nowinkathariti = wairontsi

‡ 13:20 ipira = oisha

§ 13:24 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

SANTIAGO

1

2

3

4

5

ISANKINARI SANTIAGO

1

Withataantsi

1 Naaka Santiago osankinatzirori iroka, impiratani iwana Pawa aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Nowithatari ikaratzi yasiyitaari Pawa oiwaraa-yitain-chari pasiniki nampitsi. *

Pawaki opoñaari yotanitaantsi

2 Iyikiiti, kimosiri pinkantyaa aririka piñaayitiro awishimo-yitimini. 3 Ontzimatyii piyoyiti iñaantai-tatyaami iroopiro-rika pikimisantzi. Irootakira piñaantyaarori pamawiwaitanaji. 4 Pijatakairo pamawita-najiro opaiyita-rika, aritaki piñaayitakiro pantaiki-siriyiti irojatzi pinthotyaan-takyaarori, tikatsi kowityii-motyaamini.

5 Tikatsi-rika piyotani pamawiwaitan-tyaari, pinkowa-kotiri Pawa, iriitaki yotakayi-mironi tsika pinkantyaa. Tima ti inkisatha-nitiri ikaratzi kamiyitziriri. Ari iyotakaa-piro-yitakiri, ti iyoti irirori inthañaa-wainityaa. 6 Aririka pinkamitiri Pawa, airo pikanta-siri-waita-sita: “¿Ari inkimaa-jatakina Pawa okaratzi nokamitziriri?” Tima inkarati kisosiri-waita-tsiri ikimitaro okantaranki inkaari kaari mairyaata-tsini aririka ontasonkaatiro tampyaa. 7 Paamawintyaa pikimita-kotari = kari kisosiriri, tima ti iñaayitiro irirori ikamiwitariri Awinkathariti. 8 Tima tzimatsi ikinkisiryaa-witari yantirimi, impoña onkitaitita-manai tzimatsi pasini inintziri yantiri, ti aparoni onkantyaa ikinkisiryaari.

9 Ontzimatyii inkimo-siri-yitai asinonkain-kariiti kimisanta-naatsiri, kimosiriwinta inkantajyaa Pawa iriipirota-jairi. 10 Ari inkimityaari aajatzi ashaarantzin-kariiti, ontzimatyii inkimo-siriyiti onthonkajyaa okaratzi tzimimo-witariri. Tima inkimita-kota-jyaaro incha-tyaaki oparyaa-tyaakitzi. 11 Aririka yooryii sintsiini ooryaatsiri okama-tyaakitzi incha-tyaaki, airo iñiitairo owaniinka-tyaata. Ari inkimita-jyaari aajatzi ashaarantzin-kariiti, airo iñaakoi-tairi iwaniinkatan-tajyaaro oshikitakira yantawairi-payi.

kimosiri-winta-siri ankantyaa iñaanta-siritai-rika

12 Aririka añaawityaaro onkarati awishimo-yitainiri, aikiro-rika ajatakaa-nakityiiro ariipiro-siritanaki, ankimo-siriti, tima tzimatsi yantzi-motairi Pawa amawita-kirora, ikantaki-ranki: “Maaroni otakotaanari naaka, irasi iwiro nañaakaa-yitajiri apaata, inkimita-kaantairo namathaitaa-tyiirimi.” † 13 Aririka ompoki-motajai aninta-siritiro kaari-pirori, kaarira Pawa kantakai-yaaroni. Tima Pawa, ti iniwityaaro irirori. ¿Kantatsima yantakajairo aroka? Tima airo. 14 arokataki niwita-piintarori kaari-pirori, irootaki akinkisiryaa-kotanta-piintarori. 15 Tima ompoki-motaira aninta-siritziro antiro, aakowinta-nakaro ankinkisiryaa-kotiro, irojatzi añaanta-kyaarori amatiro kaari-pirori. Irootakira ankimaatsitan-tajyaari apaata ankamaji-rika.

16 Iyikiiti notakotani, paamaiyaa otzimi-kari pikinakaa-sitani. 17 Tima okaratzi yantzimo-yitairi Pawa kamiitha okanta, irootaki yanta-piinta-tyiiri. Tima ti impasininiti irirori, ti inkimityaari iwitsikani siparyaa-yitatsiri, añiiri isitowa-manai impoña añiiri inkyaanaji tsitinii-tiini. 18 Tima inintaki irirori iyotakaa-yitairo iroopiro-pirota-tsiri iñaani, irootaki itantyaarori aroka ankimisantiri, ari inkimita-najyaari pasini inkarati kimisantairini apaata.

Tsika inkanta-najyaa kimisanta-najirini Pawa

19 Irootaki nokantantari iyikiiti: Owakimpita pinkanta-yityaa, pamina-piro-waantityaa, airo ayimawaita-sitami pimasirinka. 20 Aririka ayimawaitai amasirinka, airo amatziniri ikowakaa-yitairi Pawa. 21 Okowa-pirotatyaa ookayitairo okaratzi awaaripiro-sirita-kayiri, tsinampa-siri ankantyaa ankimisanta-najiro ñaantsi, irootaki mataironi owawisaako-siri-yitai.

22 Iro kantacha ontzimatyii amonkara-yitajiro iñaani Pawa, airorika amonkaratziro ankimisantiro, apaniro amatawi-waitaka. 23 Itzimi-rika kimawitarori iro kantacha ti imatiro inkimisantiro okaratzi ikimawitakari, ikimitakari amina-porota-chari aminaaron-tsiki. 24 Intaini iñaaporota-painta, iro osamaniitaki ipyaa-kota-naaro tsika ikanta iñaawitaka ipitsitaki iporoki. 25 Tzimatsi pasini amina-porota-chari, kaari pyaakotyaaroni iworo tsika okanta iñaakiro. Ari ankimita-najyaari aroka, pampitha-siri awanairo ñaantsi, airo apyaa-kotaro. Tima irootaki ookakaa-wintaini. Kimosiri ankanta-winta-jyaaro onkarati antayitairi.

26 Tzimatsi ñaawitarori imatakiro ikimisantanaji. Iro kantacha ti yamina-piro-waantityaa, yaminaa-siwaitakara ikimisantzi, apaniro yamatawi-waita. 27 Iroka iroopirori ookimotariri Asitairi Pawa aririka ankimisantanaji: Antakoyita-jyaari miritziiti, ari ankimitaa-najirori kinankaroiti. Ontzimatyii ankiti-siri-yitaji, airo akimita-kotari ikantayitara saikasi-waita-chari aka osaawiki.

2

Ikinkithata-kotai-tziro manintaantsi

1 Iyikiiti, tima pinkimisantajiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari ipinkatha-piroi-tziri, airo pimaninta-sirita-wakaa-waita. 2 Thami asiyakaan-tawakiro: Aririka piñii papatota-piinta waniinkata-chari ikithaata, mariryaa ikanta iwayitziri irakoki, impoña piñii inkyaapaaki pasini owapatanka-poroki ikantaka. 3 Iri paakamiithataki waniinkatain-chari pisatikakiri niyaanki papatojiita, iriima owapatanka-porokita-chari, pinkantakiri: “Ari pinkatziyawaki awiroka, tikatsi pisaiki, pinintzi-rika pisaiki osaawiki.” 4 Tima aparoni paakamiithataki, pimanintakiri pasini. Pikimita-kotakari yanta-piintziri piwinkathariti kaari tampatzika-siriri yamina-kotiro opaita-rika yantaitziri. 5 Pinkimi nonkanti iyikiiti. Iyosiiyitairira Pawa asinonkain-kariiti, ikimisantakaa-piro-yitairi. Tima yoka itakota-kariri, iriitaki kasiyakaa-kariri intsipata-jyaari tsika impinkathariti irirori. 6 Iro kantacha awirokaiti, pimaninta-siri-waitakiri asinonkainkari. Pipyaakotakari ikisaniinta-piintzimiri ashaaranta-yitachari inintzi iwasankitaa-kaanta-waitimi. 7 Iri iriipirota-piintatsi ithainka-siritziri Awinkathariti, ipairyaa-siwaitari.

8 Omapirota-tyaarika pikimisanta-najiro Otzinkami Inintakaan-taitani, pantakiro kamiithari. Iroka ikantai-tziri otzinkami:

Pintakota-jyaari pishininka pinkimita-kaantiri pitakota awiroka.

9 Irooma, ainiro-rika pimaninta-siritawaka, tzimakira pikinakaa-sitani, ari iwasankitaa-wintai-takimiro Ikantakaan-taitani. 10 Intzimi-rika kantatsini: “Nokimisantziro naaka maaroni ikantakaan-taitziri.” Iro kantacha tzimatsi-rika kowityaa-painchani aparoni kaari inkimisantaki, tzimakira ikinakaa-sitani. 11 Tima inkantaitzi pairani:

Airo pimayimpitzi.

Airo piwamaantzi.

Ti imayimpi-witaityaa, iro kantacha ainiro-rika iwamaan-taitzi, tzimatsi ikinakaa-sitai-takari. 12 iro kamiithatatsi antayitairo Otzinkami Inintakaan-taitani, antayitairo añaawai-yitziri aajatzi okaratzi antayitziri. Ari onkantyaa airo iwasankitai-tanta apaata, tima iroka Otzinkami Inintakaan-taitani, irootaki saikakaa-siwaitaini. 13 Tima airorika intakoyitanta, aritaki iwasankitaa-piroitai. Irootaki kowapirotacha intakoyitantyaa airo iwasankitai-tantai.

Airorika antziro kamiitha-yitatsiri, ampinaasi-waita awintaa-witanaari Pawa

14 Iyikiiti, airorika amatanajiro kamiitha-yitatsiri, ampinaasi-waita akantzi: “Nawintaari Pawa.” Iroka awintaa-siwaitaantsi, ti owawisaako-siritanti. 15 Thami asiyakaa-winta-wakiro: Tzimatsi iyiki okowityii-motari iithaari, tashaaniinta ikantaka, 16 ompoña pinkantiri: “Pawisanaki anta iyikí, aamaastyaa ari impaitakimi pinkithaatyaari, piwapaakyaa kamiitha.” Tima ti pipawakiri kowityii-motariri, ¿Pitakota-karima? Ti. 17 Ari okimitari aajatzi awintaa-witaari Pawa. Tirika antayitiro kamiithari, ampinaasi-waitaka.

18 Arira okimita intzimi-rika kantatsini: “Nawintaari Pawa.” Pasini, ikantzi: “Nantziro kamiitha-yitatsiri.” Airorika pantanajiro awiroka kamiithari, ¿kantatsima piñaakantiro pawintaa-naari? Naaka-rika, ari noñaaka-kimiro nawintaa-naari, nantanajiro kamiitha-yitatsiri. 19 Pikantawita-piinta awiroka: “Noyotziri naaka Pawa apaniro ikanta.” Omapiro-witatyaa. Iro kantacha imayitziiro piyariiti iyotziro iroka, itharowakari Pawa, ipiyonkawaita. 20 Kaari imasontzitaitzi, ontzimatyii ayoyitaji aroka: tirika antayitajiro kamiitha-yitatsiri, aminaasi-waita awintaa-witaari Pawa. 21 Ankinkisiryaa-kotiri pairani Abraham. Isinitakiri itomi Isaac yasitakai-yaari Pawa ipomi-pirini-mintoki. Irootaki yantakiri Abraham ikimita-kaanta-jitan-takariri tampatzika-siri. 22 Ari añiirori, tira aparoni ikantaki: “Nawintaari Pawa.” Tima yantakiniri okaratzi ikantziriri. Ari okanta yoiñaarontan-takarori omapiro yawintaa-pirotakari Pawa. 23 Ari omonkarataka isankinai-takiri pairani, okantzi:

Yawintaa-nakari Pawa yoka Abraham, irootaki ikimita-kaantaariri itampatzika-siritani.

Irootaki ikantan-taita-kariri aajatzi pairani Abraham:

Yaapatyaani inatzi Pawa yoka.

24 Ñaakiro. Tira apaniro otampatzika-sirita-kaantzi akantzi: “Nawintaa-naari Pawa.” Ontzimatyii antiniri ikantairi aajatzi. 25 Ari okimitakari aajatzi pairani Rahab, mayimpi-witachari. Ikimita-kaantaro Pawa tampatzika-siriri, omanakiri owankoki owayiri, opoñaa ontyaan-kajiri inkinan-tanajyaaro pasini awotsi airo iwamaan-taita-wakari. Tima irootaki ikimita-kaantaarori Pawa tampatzika-siri iroori, tima tzimatsi antakiri. 26 Airorika otzimanaji asiri, pyaakota-nakai. Ari okimitzitari aajatzi, airorika antayitziro kamiitha-yitatsiri, aminaasi-waita awintaa-witanaari Pawa.

3

Aminapirowaantitaniri

1 Iyikiiti, airo akowasi-waita ayomitaan-tayiti. Tima apaata aritaki yaminakoi-tairi yantayitai-takiri, iriijitaki yomitaan-taniri imapirotaiti iwasankitaitiri airorika imonkaratanta. 2 Otzimi-motai maaroni akinakaa-siyitari. Irooma tzimatsi-rika amina-piro-waantitaniri kaari kantzimo-niinta-kaiyaarini ishininka, iriitaki kamiitha-siritain-tsiri, ari onkantaki yaamaako-winta-najyaa airo yantanta-naaro kaari-pirori. 3 Yooso-ponthotai-tziri ikyaakoitani, ari itzimpata-koitziriri, irootaki inkinan-tayityaari tsika inintakai-tziri. Yanini onawitaka itzimpata-koitan-tariri, iro kantacha omatziri okimakairi, okantawitaka antari inatzi ikyaakoitari. * 4 Pimpampitha-sirita-kotiro antaro pitotsi. Aririka ontampyaata-koti niyankyaaki inkaari, ayiro tampyaa tsika-rika onintakaaro. Tzima-maitacha oyomaro matzirori oitsinampairo okinakairo tsika-rika inintziro komatzirori, okantawitaka ti antaroti komarontsi. 5 Ari okimitakari aajatzi paantintsi, ti antarowityaa, iro añaawaitan-tayita-piintari. Okimitakari paamari, yanini inawita owakira imorikanaki, iro kantacha aritaki ompaamata-kairo antaroiti antami. †

6 Ari okantari aajatzi paantintsi okimita-kotari paamari. Aririka añaawaitaki kapichiini, antaro awaaripiro-siri-waitaka, kantatsi aajatzi añiiro asi owiro awaaripiro-siritanti. Tima sarinkawiniri oyomitairori añaawai-yitan-tyaarori okaaripirosiritantatsiri. 7 Pinkimi nosiyakaantiro. Kantatsi impirai-tyaari antami-wiri-yitatsiri, tsimiri-yitatsiri, maranki-payi, nijaa-wiri-payi, maaroni. Amiyitacha yokapayi impirai-takyaari-rika. 8 Iro kantacha tikatsi atziri kantironi yamina-piro-waantityaa, inkimita-kaantiro ipiraitari. Okimitaro ipaanti ompiyan-tatyiimi, owamaantaniro onatzi. 9 Irootaki apaanti akantanta-piintariri Pawa: “Asitanarí, kamiitha pinatzi.” Irojatzi apaanti amishatantari ashininka, ikaratzi kimisiri-yitairiri Pawa. 10 Aparoni onawita apaanti, iro kantacha ari añaawaitantaro kamiithari aajatzi kaari-pirori. Iyikiiti ti onkamiithati ankonowa-yitiro añaaniyitari. 11 Pinkimi nosiyakaa-wintimiro. Tsika-rika ositowaatzi nijaa, kitijaarika okanta, airo añiiro onkipachaati. 12 Iyikiiti, ¿Kantatsima pankirintsi pochata-tsiri okitho-kitzi añiiro onkitho-kitiro kipisita-tsiri? ¿Kantatsima añaapiintziri pankirintsi onkitho-kitan-tyaaro siwitha-maisi? Ari okantzitari nijaa aririka onkipachaati, airo añiiro onkitijaati. ‡

Inkitiki opoñaaro yotanitaantsi

13 Ayota-nita-naakyrika, akinkithasirita-naakyrika, antakotantyaa, tsinampa-siri ankantyaa onkanta-kaakai ayota-nita-naaji. 14 Irooma añiiro-rika ankisa-niinta-siri-waitanti, asama-wakaa-waityaa, ti onkamiithati ashamiwaityaa. Athaiya akantzi: “Yotaniri nonatzi.” 15 Aririka amayitakiro iroka, tira iri Pawa yotakaironi. Irootaki ikinkithasirita-piintziri osaawi-satzi, ikinkisiryaa-kaapintziri Kamaari. 16 Ari okanta aririka ankisa-niinta-siri-waitanti, asama-wakaa-waityaa-rika, añiiro aajatzi ampomirintsita-wakaiyaa, kaari-piro-siri ankanta-piinta-yityaa. 17 Iro kantacha iriirika Pawa nintakaironi ayotanajyaa, aritaki añaajiro ankiti-siritanaji, amina-minatiro asaikan-tyaari kamiitha, otakotan-taniri anatyii, airo akisa-siri-waitanaja, nisironka ankantanti, awamiithatiro antawai-yitiri, iriipiro ankanta-wintan-tanajyaa, airo owapyii-motan-tanaja aajatzi. 18 Aririka ankanta-piinta-nakyaa aapatyaa-wakaa-najyaa, aritaki añaakiro apaata iwamiitha-siri-piroitai. Onkimityaaro ipankiwaitaitzi, ari añiiro apaata awiikiyitajiro okithoki.

4

Aapatyaarori osaawi-sato

1 ¿paitama opoñaantari pimaimanita-wakaantari awirokaiti? ¿paitama pikisaniinta-wakaantari? ¿Kaarima kantakaan-tzirori iniwi-siritaitaro ikowityaa-waitai-tziri? 2 Piniwikitakaro tsika-rika opaiyita, titzimaita ontzimi-motimi. Pisamako-niintakari yasitari pasini, ti ontzimi-motimi awiroka. Pimaimanitantzi, piwanta-yiwitaka. Ti piñaa-tzimaityaaro ontzimi-motimi pininta-yiwitari, tira pinkamita-tyiiri Pawa. 3 Iroorika pikamitziriri Pawa pikowayitziri, ti impimaityaami. Pikamita-kowinta-sita pantayitan-tyaarori ookimoyitamiri awiroka. 4 Pikimita-sitakaro kaari oimityaarini oimi, oñaaki pasini, iro okisaniintan-tanakariri oimi. Ari ikimitakari maaroni nintayitzirori yaapatyii-yaaro osaawi-sato, ikisaniinta-natziirira Pawa. 5 ¿Ampinaa-sitama isankinai-takiri pairani, kantatsiri: “Ityaankakiri Pawa Tasorinkantsi nisironka-yitaini, iriitaki aamaako-wintaini airo antanta-yitaro kaari-pirori?” 6 Ikawinthaajai Pawa, iro ikantan-taitari sankinarin-tsiki:

Ti yapatyiiyaari Pawa ñaapiro-waitachari,

Iriima tsinampa-siriri oshiki inkaminthaa-jiiri irirori.

7 Irootaki nokantantari naaka: Patsipita-kowinta-jyaaro ininta-kayimiri Pawa. Pimpiyatyaari Kamaari, aritaki piñaakiro iwashaantimi. 8 Kinkisiryaa piwanajiri awiroka Pawa, airo yookani iwanakimi Irirori. Kaari-piro-siriri pinawita, piwashaanta-yitairo. Tirika piriipiro-wintairi, pinkiti-siri-wintairi. 9 Pinkinkisiryaa-kotairo pantayi-witakari, pikimo-siri-winta-sitakaro kaari-pirori. Ontzimatyii piwasirita-kota-jyaaro okaratzi pikimo-siri-winta-sitakari pairani. 10 Tsinampa-siri pinkanta-winta-najyaari Awinkathariti, tima iriitaki pinkathata-kaanta-jimini apaata.

Kanta-kota-wakaantsi

11 Iyikiiti, ti onkamiithati ankanta-kota-wakaa-waityaa. Aririka pinkanta-kotiri pasini, pithainka-tziirora Ikantakaan-taitani. Iroka pantajiri, ontzimatyii pinkimisantairo Ikantakaan-taitsiri, airo piñaa-winta-waitairo. 12 Apaniro ikanta osankinata-kaanta-kirori pairani Ikantakaantani, apaniro ikanta aajatzi iriitaki matzirori yamina-kotiri yantaitziri apaata. Iriitaki matzirori iwawisaako-siritantzi, iriitaki matzirori aajatzi iwasankitaantzi. Tikatsi ampaityaa aroka okantantyaari ankanta-koyitiri pasini.

Ti inkantakaa-piro-wintai-tyaaro antairi apaata

13 Tzimayitatsi kantasi-waita-chari: “Aritaki nojataki onkitaitita-manai nampitsiki, aparoni osarintsi nosaika-waiti anta, niyomparitya, nayi oshiki kiriiki.” 14 Iro kantacha ti piyomai-tyaa ompaitaa awishi-motimini onkitaitita-manai. Okimitaro añaantari minkoryainka. Ti oshinta-niti, kapichi onkanta-paintyaa, ompoña ompyaanajyaa, airo añaawajiro. 15 Iroka pinkanta-yitimi: “Iriirika Pawa opinaroni nañaantari, ari nantakiro isinitaanari irirori.” 16 Iro kantacha pawintaa-siwaitakaro piñaa-piro-waitaka apaniroini. Aminaantsi onatzi, ti onkamiithati. 17 Aririka ayowityaaro owamiitha-siritan-tatsiri, iro kantacha ti amatiro, tzimanaki akinakaa-sitani, kaaripiro-siritakai.

5

Ikinkithata-koitziri ashaarantaniri owasinonkaan-tatsiri

1 Pinkimi ashaaranta-niriiti. Piraako-niintajyaa awirokaiti, tima irootaintsi piñiiro pasinonkaa-waitajyaa. 2 Ari opathaa-yitaji maaroni piwaararo. Opiriki-masi-yitai pithaari-payi. 3 Inthonkyaa impowayitai piiriikiti, mariryaa-wiyita-chari, maaroni. Ari iyotaitimiri pipiyota-sitakari, iriitaki taakaajyaamini apaata. ¿Irootakima pipiyotan-takariri? 4 Ti pimpina-yitiri patziriti, pipiyota-sitakaro piwaararo. Ikisi-mata-kimira pipanki-waita-kaani-payi aajatzi pawiikita-kaani-payi, tima ikimakiri Pawa Sintsi-pirori. 5 Apaniro panintaa-waitaka, ti pinkinkisiryaa-kotiri pasini, apatziro pikimo-siri-wintakiro piwaararo. Pikimitakari ipiraitari wathatan-tziri, aririka iwathataki kamiitha, ikantaki asitariri: “Thami awamairi nopira, wathataki kamiitha.” Ari inkimitaa-jimiri Pawa. 6 Piwasinonkaa-yitakiri kamiitha-siriri, irojatzi ikamanta-yitakari, ti piñaawityaari inkisako-wintyaa.

Amawiwaini pinkantyaa, pamana-yitaji

7 Iyikiiti, kisasiwaini pinkantyaa piyaawintyaari impiyi Awinkathariti. Pinkimityaari pankiwai-rintzi, kisasiwaini ikanta iyaawintaro inkani omparyaa-koti iwankiri iñaantyaarori onkithoti. 8 Ari pinkimityaari awiroka, amawiwaini pinkantyaa piyaawintyaa. Oisokiro piwanakiri, tima airo osamani onkantyaa impokan-tajyaari Awinkathariti. 9 Iyikiiti, irootaki airo pikanta-kowaitantari pasini-payi. Tima pokimataji amina-kota-jimini pantakiri awiroka. 10 Pinkinkisiryaa-kotiri Kamantan-tzinkari pairani. Pawa otyaanka-kiriri inkinkithata-koyitairi. Iro kantacha oshiki iñaasiwai-yitakaro irirori kisasiwaini ikantaka. Ari pinkimi-yitajyaari aajatzi awiroka. * 11 Tima ampaiyitajiri “kimosiriri” yokaiti atsipita-karori ikimaatsi-waita. Piyota-kotziri awaisatzitini Job, kisasiwaini ikantaka. Piyotzi-tajiita tsika ikantairi itakotaari Pawa. Tima Pawa, iriitaki nisironkatan-taniri, kawinthaan-taniri.

12 Iyikiiti, iroka kowapirota-chari: Ontzimi-rika pinkinkithata-kotiri, airo pipairyaa-siwaitari Inkiti-satzi aajatzi osaawi-sato. Omapiro-rika pantiro pikantziri, pinkanti: “¡Ari!” Irooma airorika pantziro, pinkanti: “¡Airo!” Pamaiya iwasankitai-tzimi = kari.

13 Piñaa-rika onkantzimo-siri-waityaami, pamaniri Pawa. Irooma pinkimo-siri-waiti-rika, pimpanthaa-wintiri Pawa. 14 Pimantsiya-waitzi-rika, pinkaima-kaantiri ijiwariti-payi kimisantzinkari impoki yamana-kotimi, impoña intziritan-tyaamiri yiinkantsi inkowa-kotiri Pawa. † 15 Tima aririka yamana-kotantaki awintaa-pirotariri Pawa, aritaki yisita-kota-kaajimi. Iroorika kantakaan-tzirori pikaaripiro-siri-waitzi pimantsiyatan-takari, ari impyaakoi-taimi aajatzi. 16 Piwari-siritziri-rika pishininka, pinkantairi: “Pimpyaakotajina.” Pamanairi Pawa, pinkantiri: “Asitanari, pisita-kota-kaayitajiri mantsiya-yitatsiri.” Tima aririka yamana-kotanti kamiithasiriri, yantayitziniri ikowako-yitziriri. 17 Tima atziri inatzi pairani Elías, ikimiyitai akantayita aroka awathaki. Iro kantacha ikimisantakiri kamiitha Pawa. Ikowa-kotakiri airo oparyaanta inkani. Mataka, awisaniintanaki mawa osarintsi ti omparyaaji. 18 Opoñaa yapiitajiro ikowa-kotairi, irojatzi oparyaan-taari inkani. Shookayitanaji pankirintsi.

19 Iyikiiti, aririka pinkimisanta-kaajiri ikaratzi owashaanta-witarori iroopirota-tsiri, 20 piwawisaa-kotajiri ikaaripiro-siri-witaka. Jatawitaja sarinka-winiki aririka inkamaimi. Omapiro ikaaripiro-siri-witaka, iro kantacha ikimisantaji, impyaakotainiri Pawa maaroni, airo ikinkisiryaa-kotaaro.

* 1:1 yasiyitaari Pawa = kimiyitariri 12 nasiyita-chari icharini-payi Israel.

† 1:12 amathairintsi

* 3:3 ikyaakoitani = mora

† 3:5 paantintsi = ninintsi

‡ 3:12 pochata-tsiri = higo; kipisita-tsiri = aceituna; pankirintsi = higo; siwitha-maisi = uva

* 5:10 otyaanta-kiriri = wairontsi

† 5:14 inkowa-kotiri = wairontsi

1 PEDRO

1

2

3

4

5

YITAKARI ISANKINARI PEDRO

1

Withataantsi

1 Naaka Pedro osankinatzi-mirori iroka. Intyaankaa-riti Jesús Saipatzii-totaari nonatzii. Awirokaiti nosankinatzini pikaratzi pisaiki-moyitziriri osaawi-satziiti kaari yasitaari Pawa, tima oiwaraiyaa pikanta-yitaka pinampi-yitaro maaroni nampitsiki-payi anta Ponto-ki, Galacia-ki, Capadocia-ki, Asia-ki aajatzi Bitinia-ki. 2 Iyotzitaka pairani Pawa Asitairi ari iyosiiyitaimi yoiti-siritan-tajyaamiri Tasorinkantsi. Ari okanta pikimisantan-taariri Jesús Saipatzii-totaari itzimi kapathai-nkatain-tsiri ikamamintakimi. ¡Onkawintha inisironka-pirotaimi, isaikakaajimi kamiitha!

Añaasirita-kaantzi oyaakoniintairi

3 Thami antharowinta-jyaari Pawa, iriitaki iririntari Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, tima inisironka-piro-yitai okimiwaitaaro owakirami antzima-yitaimi. Añaasirita-kaayitai oyaakoniintari, tima añaaji Jesús Saipatzii-totaari ikamawitaka. 4 Iro akowajiri ikasiya-kayi-takairi, asi owiro añiiro, ti amasinityaa, airo othonkaaro. Irojatzi ikasiya-kaita-kimiri awirokaiti inkitiki. 5 Iro isintsinka Pawa yaamaako-wintan-taamiri awirokaiti. Iriitaki kantakaarori pinkimisantan-tajyaariri ari onkantyaa iwawisaako-siritan-tajyaamiri apaata owiraanta-paakyaaroni kitaitiri. 6 Irootaki pikimo-siritan-takari, okantawitaka piñaawitakaro pikimaatsiwita-painta, iñaanta-siritaitami. 7 Ikimita-kaantai-takimiri tsika ikantai-tziri ooro, itayiitziri iñaantai-tyaariri kamiitha-rika ikanta. Okantawitaka yoka ooro ti irasi iwiro iñiitiri, aritaki inthonkajyaa. Iro kantacha aririka impiyapaaki Jesús Saipatzii-totaari, ari iñiitajimiri iriipiro-rika pikimisantakiri. Arira iwisiryaawintai-tyaamiri awirokaiti, pinkatha iwaitajimi, oshiki inkinkithata-koitaimi. 8 Pitako-pirotani piwairi Saipatzii-totaari okantawitaka ti piñaajiri. Pikimisantajiri, oshiki pikimo-siri-winta-pirotairi, okantawita ti piñaawityaari iroñaaka. 9 Tima pinkimisanta-yitairira awirokaiti, aritaki piñaayitajiro iwawisaako-siritaimi.

10 Ikamanta-koyitakiro pairani Kamantan-tzinkariiti tsika okanta-kota inkawinthaantai apaata Pawa. Irootaki kaminthaantsi piñaakiri awirokaiti. Iro kantacha yokaiti Kamantan-tzinkari, ti ikimatha-pirotiro, yamatsinka-wintakaro, oshiki isampita-kowintakiro tsika onkantyaa iwawisaa-koitan-tyaari. 11 Inintaki iyoti ipaita wawisaa-kotan-tatsini, tsika-paiti inkoñaati. Tima iriitaki Itasorinka Saipatzii-totaari thaiyawaita-kaayita-kiriri, oshikira inkimaatsita-kaawaityaari Saipatzii-totaari impoña iñaajiro iwaniinkaro. 12 Tzimatsi oyotakaa-kiriri Kamantan-tzinkariiti, tira iri osiyakaantironi, awirokaiti. Tima pinkima-yitajiro iroñaaka Kamiithari Ñaantsi. Ityaankai-takiri Tasorinkantsi ipoñaakaro inkitiki ikinkithata-kaanta-kamirori. Irojatzira iroka inintajii-witakari Maninkariiti iñiiro.

Tasorintsi-siri ankanta-winta-jyaari Pawa

13 Aamawinta onkantyaa pikinkisiryaani, pinkimityaari owatha-kitzirori iithaari. Yotzinkari pinkantyaa. Oyaawinta pinkantyaa inkawinthaanta-pajyaami Jesús Saipatzii-totaari aririka impiyapaaki. 14 Pinkimityaari sirithari iintsi. Airo pantasi-waitaro piniwita-siyitari pairani, okantakaami ti piyowaiti. 15 Iri pinkimita-kotajyaa kaima-sirita-kimiri. Iriitaki kitisiriri. Pinkimita-kota-jyaari, pinkiti-siriti otzimayitzira pantziri. 16 Tima osankina-taka ikantaitzi:

Kitisiri pinkantajyaa awiroka-payi, tima kitisiri nokanta naaka.

17 Tima pinkanta-piintziri “Apaá” aminako-yitaironi tampatzikaini okaratzi yantayitakiri atziri-payi, ontzima-tyiira pinkimisanta-piintiri ainiro pisaiki aka kipatsiki. 18 Tima piyotzi kaari kiriiki, kaarira ooro ipinako-wintan-taita-kamiri, pawisako-siritan-taari pitzimaityaa-siwitaka pikimita-kotari piwaisatzitini. Tima tikatsi apanta-pirotyaarini ooro aajatzi kiriiki, aritaki inthonkajyaa. 19 irootaki iriraani Saipatzii-totaari ipinako-wintan-taita-kamiri, tima inkama-paintzi irirori, ikimita-kotakari ipiraitari, ti yamasiwaityaa, tikatsi inkanta-waityaa iwathaki. 20 Tima pairani tikira iwitsikiro Pawa kipatsi iyotzitaka opaita yantiri Saipatzii-totaari. Iro kantacha owakira piñiiro iroñaaka, ipokaki, iwawisaako-siritaimi. 21 Okaratzi yantzi-mota-kimiri Saipatzii-totaari, irootaki opoñaantari pawintaa-siritaari Pawa. Tima iriitaki Pawa owañaajiriri, iñaakan-tairo iwaniinkaro. Oyaakoniinta piwairi iroñaaka Pawa pawintaa-siritaarira.

22 Tima siritha pikanta-wintaaro iroopirori, kitisiri pikantayita. Pakowintyaaro pintako-yitantyaa, pinkimita-kaantiro pintakotyaarimi pirintzi okaakiini. 23 Tima okimiwaitakaro papiitaa-tyiiromi pintzima-yitajimi. Iro kantacha tzimatsi pirintaari, kaari atziri kaamaniri, añaanita-tsiri inatzi irirori. Okanta apiitan-taari itzimakaa-yitaimi, iro iñaani añaanitaka-jimiri aajatzi. 24 Tima:

Ikimitaro atziri-payi towarisi.

Tzimawitacha owaniinkaro, ikimiwaitaro towari otzimi otyaaki.

Okama-sitzi towari ipoñaa oparyaa-tyaakitzi.

25 Irooma iñaani Pawa, asi owairo.

Irootaki iroka Kamiithari Ñaantsi ikamantai-takimiri awiroka.

2

1 Irootakira piwashaantan-tyaarori pikaaripirotzi, airo pithaiya, airo pikamatawi-ritzi, airo pisama-wakaa-waita, airo pikisi-mata-kaawaita. 2 Pinkimityaari iintsi owakira tzimatsiri inintzi inthoti. Ari pinkanta-yitana-jyaari awirokaiti, pinintajiro tasorin-tsita-tsiri antaripiro-sirita-kayimini, ari onkantyaa pawisako-siritan-tajyaari, 3 tima piñaakiro ikaminthaa-yitaimi Awinkathariti.

Mapitatsiri añaanita-tsiri

4 Pinkimisantiri awirokaiti kimitakarori kipayi, iro kantacha añaanita-tsiri onatzi irirori. Oshiki atziri-payi maninta-kirori kipayi, iro kantacha Pawa ikimita-kaantaro ikowa-piroitani kipayi, oshiki owinaro. * 5 Ari pikantzi-taari aajatzi awirokaiti pikimitaaro kipayi, tsika otzimi yaitakiri iwitsikan-taityaarori pankotsi, okantawitaka ti pinkimi-wityaaro kipayi, tima awiroka. Pinkimita-jyaari aajatzi Impira-tasorintsitaari asitakaariri Pawa yatsipita-kaani. Iriima pasitakaariri awiroka Pawa, ti inkoñaa-niwityaa, iriitaki ookimota-kariri, okantakaaro okaratzi yantayitairi Jesús Saipatzii-totaari. 6 Tima iro okantziri sankinaritsi-pirori:

Pamini, nowatzika-tziiro otzinkami ikowa-piroitani Kisakowintoniki.

Irootaki otzitironi pankotsi-nampi.

Oshiki owinaro iroka.

Inkarati awintaa-sirita-jyaarini otzinkamitakari, airora yaminaa-siwaita apaata. †

7 Awirokaiti pikaratzi pikimisantai, panintaa-yitaaro otzinkami tzimatsiri oshiki owinaro. Iriima kaari kimisanta-tsini, ti iñiiro iriroriiti, iriitaki ikinkithata-koitakiri sankinaritsi-pirori, ikantaitzi:

Imaninta-witakaro kipayi owitsikirori pankotsi,

Iro kantacha irojatzi yaitairi iroka otzinkami-pirori.

8 Ikantaitaki aajatzi:

Kisotatsiri yantziwataitari,

shoompikintsi onatzi owaryaan-tatsiri.

Tima inkimiwaityaaro imparyaan-tatyii-yaaromi ikaratzi piyatha-yitakarori ñaantsi. Iriijitakira iyosiiyitakiri Pawa iwasankitaa-yitairi. ‡

Ishininka-yitaari Pawa

9 Irooma awirokaiti, iroka pikanta-yitaari:

Iyosiitaki Pawa pishininkaiti,

Impira-tasorintsitaami Pinkathari,

Yoiti-sirita-tziimi inasiyitaari pasini-satziiti.

Pikaratairi atziri-payi yasiyitaari Pawa.

Ari pikanta-yitaari omatantyaari piñaawintairo kamiitha tsika okanta ikaima-siri-yitaimi pisaika-witaka otsitini-kitzi, kimiwaitaja iroñaaka pisaikaa-tyiimi ikitainkata-kairo irirori. 10 Pairani awirokaiti ti pishininkata-wakaa-wityaa, irooma iroñaaka pimatajiro tima ishininkata-jaami Pawa. Pairani awirokaiti ti pintsipa-wityaari inisironkatani Pawa, irooma iroñaaka piñaajiro inisironka-yitaimi awiroka.

Impiratani inayitajai Pawa

11 Notakotayiitani, pinkimita-kaantiro awirokaiti airomi pishininkata-naari osaawi-satzi. Irootaki nosintsi-thatan-tyaamiri airo piniwitantaro osaawi-sato. Tima iro kimitakarori iroka-payi iroomi maimani-siri-kaymini. 12 Onkarati pantayitiri, kamiitha onimoyitairi atziri-payi. Aamastyaa tzimatsi kisimawai-witamiri iroñaaka, iro kantacha aririka iñaanajiro pantanajiro kamiithari, ari inkinkisiryaa-najyaa, impinkathata-najiri Pawa aririka yaminakoi-tairi maaroni yantayitakiri. §

13 Inintzi Pawa airo pipiyatha-yitari atziri-payi ikaratzi pinkathari-wintzimiri pinampiki. Pimatzi-tyaari itzinkamitari pinkathari-wintan-tatsiri pinampiitiki. 14 Airo pipiyathatari aajatzi ityaankani owasankitaa-yitirini kaari-pirori, tima iriitaki iwisiryaawintyaari atziri-payi antayitzirori kamiithari. 15 Irootaki ikowakaimiri Pawa. Aririka pantanajiro iroka tampatzikata-tsiri, aritaki yoimairintakiri masontzi-siriri inkowimi inkanta-kotimi. 16 Saikasi-waiyitaami iroñaaka awirokaiti. Iro kantacha airo pantanajiro kaari-pirori, pinkimita-kotyaari impiratani Pawa. 17 Pimpinkathatiri maaroni. Pintakotyaari iyikiiti. Ñaapinkatha piwiri Pawa. Piñaapinkathatairi pinkathari-wintzimiri pinampiki.

18 Awirokaiti ompirataari, siritha pinkantyaa impiratai-tyaami. Ti apatziro pimpinkathatiri aakamiithatzimiri, pimatzi-tyaari aajatzi kisaka-waitamiri. 19 Tzimatsi-rika antakirori inintziri Pawa, ipoñaa inkisa-sita-kyaaro imaninta-waitai-takiri, iriitaki inkimosiriwintyaari atziri-payi iñaakiri imatakiro kamiithari. 20 Tzimatsi-rika kisasita-kyaaroni iwasankitaa-wintai-tziri yantakiro kaari-pirori, tikatsira kimosiriwintyaarini. Irooma awirokaiti, aririka pinkisa-sita-kyaaro pinkimaatsita-kowintyaaro tampatzikari, irootakira onimotziriri Pawa. 21 Irootaki ikaima-siritai-tanta-kamiri, tima iriitaki Saipatzii-totaari kimaatsita-kowintaami awiroka. Ari okanta iñaakanta-painta-mirori onkarati pantajiri awiroka.

22 Tikatsi kaari-pirori yanta-painti irirori,

Tikatsi aparoni yamatawita-painti.

23 Ikawiya-waitai-takiri pairani irirori, ti impiyatantyaa. Ikanta iwasankitaa-waitai-takiri ti yasaryii-matantyaa impiyatantyaa, iriitaki yawintaa-piro-taika oyotzirori yamina-kotanti tampatzika-piroini. 24 Ari okanta ipaikakoi-tanta-kariri, okantakaaro ayaaripironka. Irootaki añaanta-jyaarori awashaanta-yitajiro kaari-pirori, kamiithasiri ankanta-yitajyaa, ankimita-kaanta-najiromi ankamayita-tyiimi impoña añaayitaimi. Tima inkantaitzi:

Oshiki iwatsinaa-waitai-takiri, irootaki añaantaarori aroka-payi atikatsitaji.

25 Pairani awirokaiti pikimitakari ipiraitari timpaawaita-sita-chari.

Iro kantacha kimiwaitaka pimpiyaa-tyiimi isaikira aamaako-wintariri ipiraitari, iriitaki aamaako-winta-siri-yitaamiri awirokaiti. *

3

Yantayitairi tsipata-chari

1 Iroka pinkanta-yityaari awirokaiti iinantaitari, siritha pinkantzi-motyaari piimiiti. Onkanta-wityaa tzimayitatsi-rika inkarati kaari kimisantironi iñaani Pawa. Aamaa-sityaa ari onkantaki pinkimisanta-kairi aririka iñaakimi tsika pikantanaja, 2 kitisiriri pinanaatzi, pinkatha pikantantzi. 3 Airo apinaasi-waita iñiitimi owaniinka pikanta, pampita-yitiro piisi, pimporiryaa-tziiyiti, owaniinka pinkithaa-yityaa. 4 Iro kamiithatatsi pimatanajiro kaari koñaanita-tsini, pikamiithasiritai. Tima aririka antsinampa-siri-waiti airo atharo-wako-waita, asi owiro iroori ti onthonka-nityaa, irootaki ininta-pirotziri Pawa. 5 Arira okantayitakari pairani kitisiriri kooya awintaa-sirita-kariri Pawa, pinkatha owayitziri oimiiti. 6 Okimitara pairani Sara siritha okantzi-motari Abraham, opaitziri oimi: “Nowinka-thatani.” Awirokaitira kimitaarori osaroyitaami aririka pimatanajiro tampatzikari. Ari onkantyaa airo otzimanta ompaityaa pintharowan-tawaityaari inkisawintai-timiri.

7 Ari pikimitari aajatzi awirokaiti iimintaitari, piñaanta-piintyaaro paripirotyaaro piinaiti. Pinkawinthayiro, kooya onatzi iroori. Pinkimita-kaantiro ikaminthai-tziro sataa-nita-tsiri owamintotsi. Ñaapinkatha piwiro tima inisironkai-tajyaaro iroori añaasiri-yitai ikimitai-takimira awiroka, ti ompasiniti okaratzi ikasiya-kaita-kimiri. Irootaki pantanajiri ari onkantyaa airo omanonkan-tawaita pamana-manatani.

Sintsiwintarori yantayita-najiro kamiithari

8 Ari okantari, aapatyaa pinkanta-wakaiyaa, kaminthaa pinkantanti, pintakota-wakaiyaa tima onkimita-naatyii-yaaro pirintzita-wakai-yaami. Nisironka piwanajiri pitsipa-yitari. Tsinampa-siri pinkantyaa. 9 Airo pikimaatsita-kaari kimaatsita-kaamiri awiroka, airo pikawiyiri kawiyimiri awiroka. Paakamiithatiri pintasonka-winta-kaayitiri. Tima irootaki ikaima-siritan-takamiri Pawa intasonka-winta-yitaimi awiroka. 10 Tima ikantaitaki:

Ikaratzi niwitarori yanintaa-waityaa kamiitha yañai,

Iwashaantairo ikawiya-waitantzi, ikamatawiri-waantitzi aajatzi.

11 Ontzimatyii iwashaantairo kaari-pirori. Yantajiro kamiithari.

Iro yamina-minata-piintairi isaikayitaji kamiitha.

12 Tima iyotziri Awinkathariti ikaratzi kamiitha-siriri.

Owakimpitya iwiri ikaratzi amana-mana-tairiri.

Iriima kaari-piro-siririiti, katsimara yaminiri Awinkathariti.

13 Amatsinka pantayita-najiro kamiithari, ¿tzimatsima kimaatsita-kaiyaamini? 14 Tzimatsi-rika wasankitaa-kimini pantziro kamiithari, ari intasonka-wintakimi Pawa. Tima ikantaitaki:

Airo pitharowan-tasiwaitari, airo okantzimo-siri-waita-sitami aajatzi.

15 iro kamiithatatsi pisirita-jyaari Saipatzii-totaari, tima iriitaki pimpinkatha-pirotairi. Owitsika pinkanta-piintyaa pikamantantiro tsika okanta-kota piyaako-niintairi, aririka intzimi sampitimini. Iro kantacha amatsinkara pinkantanti pikamantantiro, pinkatha pinkantanti aajatzi. 16 Aikiro pijatatyii pinkinkithasiritiro tampatzikata-tsiri, pantayitairo kamiithari pawintaa-najyaarira Saipatzii-totaari. Aamaa-sityaa ari impasiki-wintajyaa inkarati thaiyako-wityaamini. 17 Iroorika inintziri Pawa, iro kamiithatatsi piñaa-sita-kowintyaaro pantayitziro kamiithari. Iroora mapirotzirori okaaripirotzi piñiiro iwasankitaa-wintai-timiro pantakiro kaari-pirori. 18 Ari ikantzitaka aajatzi Saipatzii-totaari, tampatzika-siri inatzi irirori, ikamamintakiri karipiroripayi. tzinpina-siri-waita-chari. Irootaki yantantakaro onkantyaa yaantajyaariri intsipata-jyaari Pawa. Oshiki iwatsina-watha-witai-takari iwamaan-taita-kariri, iro kantacha iwañaa-siritai-tairi. 19 Iriitaki jatasirin-katain-tsiri ikinkithata-kaayitairi isiri itayita-karori pairani yasitako-siritai-takiri. 20 Tima oshiki ipiyatha-yitaka iriroriiti iwitsikan-takarori pairani Noé antaroiti amaako-mintotsi, oyaawinta-witacha Pawa ti isintzi-waiti. Iro kantacha kapichiini atziri awisakotaatsi impiinkimi, ikara-matsitzi 8. 21 Iriitaki pikimita-kotaari awirokaiti tsika pikanta pawisako-siri-yitai pikiwaa-yitaja. Iroka kiwaataantsi tira onkimityaaro ikiwaitziro ikipatsi-wathaitzi. Amanaantsi onatzi ikowakoi-tziri Pawa inkinkisiryaa-kaantiro tampatzika-sirita-tsiri. Tima pawisakotaji okantakaan-tziro yañaajira Jesús Saipatzii-totaari. 22 Isaikaji inkitiki iroñaaka irako-piroki Pawa ipinkathari-wintairi Maninkariiti, ipinkathari-wintairi inkiti-wiri pinkatha-ritatsiri anta, ipinkathari-wintairi tzimayita-tsiri isintsinka.

4

Antawaitainiri kamiitha Pawa tima tzimatsi imatakaa-yitairi

1 Ari okanta, ikimaatsita-kowintai Saipatzii-totaari isaikanta-paintari-ranki aka osaawiki. Irootaki pisirita-kota-piinta-jyaari awirokaiti. Tima inkarati ñiirori ikimaatsita-kayitari, tira inintairo yantajiro kaari-pirori. 2 Ari pinkimityaari awirokaiti ainiro pisaika-yitzi iroñaaka aka osaawiki, iro panta-piintaji inintziri Pawa. Airo pantasi-yitaro piniwiyitari, tima irootaki yanta-piintakiri osaawi-satziiti. 3 Irootaki panta-piinta-witakari pairani, pikimitakari pasini atziri-payi niwiwaita-sita-chari. Tima yamita-piintakaro imayimpiryiitzi, iñatha-tawakaita, isinkiwaita, iniwitaro yoimosirinka-waita yantantyaarori kaari-pirori, niyawaitaniri inayitaki, yamana-manata-piintakiri pawaniro. 4 Oshiki okompitzi-motari osaawi-satzi pitsipa-witari pairani, ti onimotiri piwashaanta-nakiro pintzipatari yantayitziro kaari-pirori. Iro opoñaantari ikisima-waita-nakimi. 5 Iro kantacha aritaki yaminakoi-tairi yokaiti apaata okaratzi yantayitziri. Tima Pawa, iriitaki yotzirori maaroni yantayitakiri ikaratzi añaayita-tsiri iroñaaka, okaratzi yantayitakiri ikaratzi kamayitain-tsiri. 6 Irootakira ikamantantai-tarori Kamiithari Ñaantsi, imataitakiri aajatzi ikaratzi kamayitain-tsiri. Ari iwasankitaa-wathatai-takiri ikamayitakira, irootaki omatantaari iwañaa-siri-yitairi Pawa.

7 Irootaintsi onthonkajyaa okaratzi añiiri kipatsiki. Yotasiri pinkantyaa, aakowinta pinkantyaa pamana-manatai. 8 Iro kowapirotacha pijatakaa-najiro pintakota-wakaa-najyaa. Tima inkantaiti:

Tzimatsi-rika antakoyita-jyaari, airo amiraawinta-waitziro iwaaripirotai.

9 Piimaa-nitanta-piinti piwankoki, airo pikiñaani-wintziro. 10 Tima inkawinthaajimi Pawa, itasonka-wintakimi onkantyaa pantanta-yityaarori imatakaa-yitajimiri. Okaratzi imatakaa-yitajimiri awiroka, pamitakotairi pasini, pantajiro kamiithari. 11 Ikaratzi imatakai-takiri inkinkithati, iyotzi Pawa ikinkithata-kotzi. Iriima ikaratzi imatakai-takiri inkaminthaan-tayiti, yantawaitan-tyaaro tsika okanta yaawyaa-kaakiriri Pawa. Ari onkantyaa impinkathatai-tantyaariri Pawa, inkanta-kaakyaaro Jesús Saipatzii-totaari otzimi-motairi iwaniinkaro, irasi iwiro impinkathari-wintantai. Omapirowí.

Kimisantzinkari anatzi oshiki ankimaatsityaari

12 Notakotaní, pamaiya omapokimi = kari aririka piñaanakiro pomirintsitzi-motyaamini. Tira awishimo-waita-sityaami iroka, iñaantai-tatyaami. 13 Irootaki ikimaatsita-paintari pairani Saipatzii-totaari. Aririka piñiiro awiroka inkimaatsitakaa-pirotai-tyaami ikimitai-takiri irirori, kantatsi pinkimo-siri-wintiro. Tima ari pinkimosiriwinta-pirota-jyaari impiyaji-rika irirori yamajiro iwaniinkaro. 14 Aririka inkisimaitimi awiroka okantakaan-tziro pawintaari Saipatzii-totaari, tasonka-wintaari pinatzii. Tima irootaki oiñaarontzirori isaikan-takami Itasorinka Pawa otzimimo-pirotziri iwaniinkaro. * 15 Tira onkamiithati piwamaanti, pinkositanti, pantiro kaari-pirori, pimaimanitanti, ari piñaakiro iwasankitaa-wintai-timiro awiroka. 16 Iro kantacha iroorika iwasankitaa-wintai-timiri yasitaamira Saipatzii-totaari, airo pipasiki-winta-waita. Iro kamiithatatsi pinkimosiriwinta-jyaari Pawa ipaitai-tajimira “Saipatzii-totaari-wiri.” 17 Tima monkarata-paaka yamina-kotan-tajyaarori Pawa okaratzi yantaitakiri. Arokaiti akaratzi yasiyitaira, itayitakai ikimaatsita-kaayitai. Iriira mapirotaironi inkimaatsitajyaa ikaratzi thainka-kirori Kamiithari Ñaantsi ityaanta-kairi Pawa. 18 Tima inkantaiti:

Otzimimo-yitziri pomirintsitzi-motariri kamiithasiririiti onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari,

¿Tsikama opaita awishi-motairini kaari-piro-siriri thainka-tasorintsita-tsiri?

19 Tima inkarati kimaatsi-waita-chari iroñaaka, iriira Pawa sinitajiriri inkimaatsi-waityaa. Ontzimatyii yawintaa-sirita-jyaari owitsika-kiriri, yantayitajiro okaratzi tampatzika-yitatsiri.

5

Iyomitaatziri kimisantzin-kariiti

1 ¡Jiwarí! Iroka nonkaman-timiri pikaratzi pijiwayitairi kimisantzin-kariiti. Aajatzi naaka nojiwatziri kimisantzin-kariiti, ari akarajiitzi. Naaka ñajantakiri Saipatzii-totaari tsika ikanta ikimaatsita-kaitakari, ari nokaratzi-takari naaka inkarati ñaayitaironi owaniinkataka. 2 Iroka noyomitaa-najimiri: Paamaako-winta-jyaari kamiitha kimisantzin-kariiti pinkimita-kaantiri paamaako-wintari pipira. Airo pantasi-waitaro aririka isintsiwintaitimi pantiro, pantanajiro awirokara kowasita-nainchari. Airo pantziro pininta-sityaa paantyaaro kiriiki, pantiro awiroka-rika ninta-sita-nakarori. 3 Airo pininta-siwaita pimpiratantyaa, ontzimatyii piñaakiri ikaratzi paamaako-wintaari pantanajiri awiroka inkini imatanajiro iriroriiti. 4 Onkini apaata aririka inkoñaatapaji Jiwari-pirori paamaako-winta-kaniri ipira, ari impinata-pajimirori waniinkata-chari, osiyawaityaaromi yamathaitan-tajyaamiro kanta-itaa-chani osiparyaani. *

5 Awirokaiti mainariiti pimpinkathatiri jiwari-payi. Ontzimatyii pimpinkathata-wakai-yitajyaa maaroni, tsinampa-siri pinkantyaa. Tima inkantaiti:

Ti yaripirotyaari Pawa ñaapiro-waitachari,

Iriima tsinampa-siriri oshiki inkawinthaa-jyaari irirori.

6 Tsinampa pinkanta-wintyaaro okaratzi imatakaa-yitajimiri Pawa. Irojatzi apaata aririka ininta-paitita-paaki, iriitaki kantakai-yaaroni onkantyaa impinkathatai-tantyaamiri. 7 Aririka piñaayitiro onkantzimo-siri-waiyityaami, pawintyaari Pawa. Tima iriitaki nisironkatyaamini.† 8 Yotasiri pinkantyaa, aamawinta-siri pinkantyaa. Tima yoka Kamaari kisaniintairi, ikimitakari kashikari kinakina-waita-tsiri, yasootzi yamina-minatzi impaityaa yatsikiri. 9 Iro kantacha ontzimatyii pimpiyatyaari, piriipiro-winta-najiri pawintaa-siritaari Pawa. Tima piyotzi ari pikimitakari maaroni iyikiiti pikimaatsi-jiita tsika-rika isaikayitzi aka kipatsiki. 10 Iro kantacha aririka onkarata-paaki pikimaatsi-waitaka kapichiini, aritaki iwawisaa-kotaimi Pawa, yoisokirotaimi, yaawyaa-sirita-kaajimi, iriipiro-winta inkanta-kaiyaami. Tima kawinthaan-taniri inatzi, iriitaki kaima-sirita-jimiri piñaanta-jyaarori kanta-jitaa-chani iwaniinkaro Saipatzii-totaari. 11 Thami awisiryaawinta-jyaari Pawa. Irasi iwiro impinkathari-wintantai. Omapirowí.

owiraantarori withataantsi

12 Iriira Silvano nosankinata-kaakiri iroka. Awiintaari iyiki inatzi. Irootaki nosankinatan-tamirori kapichiini noyomitaa-najimi, nokaman-tzimiro tsika ikanta Pawa ikaminthaantai. Ontzima-tyiira piriipiro-winta-yitairi. 13 Iwithayitami kimisantzin-kariiti apatota-piinta-chari Kompijaariki ikaratzi kimiyitaamiri awirokaiti iyosiitai-taimi. Iwithatami aajatzi Marcos nokimita-kaantari iriimi notomi. ‡ 14 Itakora pinkantyaa piwithata-wakaa-najyaa. ¡Onkamintha pisaika-yitai kamiitha pikaratzi yasiyitaami Jesús Saipatzii-totaari! Omapirowí. §

* 2:4 kipayi = mapi

† 2:6 otzinkami = mapi

‡ 2:8 kisotatsiri, shoompikintsi: mapi

§ 2:12 aririka yaminakoi-tairi yantayitakiri = Iitaitiriti Pinkathari

* 2:25 ipiraitari = oisha

* 4:14 pawintaari = wairontsi

* 5:4 amathairintsi

† 5:7 kipayi = mapi

‡ 5:13 Ikanta-kotziri Pedro aka “Kompijaari” irootakira ikanta-kotziri nampitsi Roma. Tima yamaminatai-tatyii-yaaro Roma ikinkithata-koitziro, irootaki iñaawinta-piintan-tarori Kompijaari. Ari onkantyaa airo iyotantai-tantari tsika isaiki Pedro, airo iwasankitai-tantari.

§ 5:14 piwithata-wakaa-najyaa = thoporotaantsi

2 PEDRO

1

2

3

APITITA-NAINTSIRI ISANKINARI PEDRO

1

Withataantsi

1 Naaka Simón Pedro osankinatzi-mirori iroka. Naaka impiratani Jesús Saipatzii-totaari, Intyaankaa-riti nonatzi. Awirokaiti nosankinatzini pikaratzi pikimisantanaji, pikimiyitaana naakaiti, iro kantakaan-takirori itampatzika-sirinka Pawa, ari ikimitaari aajatzi Jesús Saipatzii-totaari owawisaako-siritairi. 2 ¡Onkamintha inisironka-pirotaimi, isaikakaa-pirotaimi kamiitha! Aikiro piyotanaa-tyiiri Pawa aajatzi Awinkathariti Jesús.

Tsika onkantyaa pintasorintsi-siritan-tajyaari awirokaiti

3 Tima antaroiti itasorinka Pawa, iriitaki kantakaarori otzimi-motan-tairi maaroni kowityiimo-siritairi ampinkatha-tasorintsitan-tyaariri. Ari okanta, omapiro ayopirotajiri. Tima owaniinka ikantataika irirori, oshiki ikamiitha-piro-taiki, iro omatantaari ikaima-siri-yitai. 4 Iro ikasiya-kaantairori pinarontsi-pirota-chari, kamiitha-pirota-jaanta-tsiri, ari onkantyaa pinkimita-kotan-tajyaariri awirokaiti Pawa. Piwashaanta-najiro pikaaripiro-siritaki, pikimiyitari osaawi-satzi antapiinta-kirori inintasiri-yitziri. 5 Irootaki piñaa-sintsitan-tyaari pintampatzika-siri-yitai onkantyaa poisokirotan-tyaarori okaratzi pawintaari Pawa. Aririka pimata-piinta-nakiro iroka, aritaki piñaayitakiro piyota-nityaa. 6 Aririka pimata-piinta-nakiro iroka, aritaki piñaako-nitajyaa. Aririka pimata-piinta-nakiro iroka, aritaki pinkamaita-piinta-nitajyaa. Aririka pimata-piinta-nakiro iroka, aritaki pimpinkatha-tasorintsi-waitai. 7 Aririka pimata-piinta-nakiro iroka, aritaki pinkawinthaa-piintan-tayitaji. Aririka pimata-piinta-nakiro iroka, aritaki pintakota-piintan-tajyaa. 8 Iroorika pimata-piintanaki awiroka, ari iñiitakimi omapiro piyotajiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, airo pipirawai-nitaja, airo piñiiro paminasi-waityaa. 9 Irooma intzimi-rika kaari matanajironi ñaawintain-chari, ikimitakari mawityaakiri kaari okichaata-tsini. Imaisanta-kitziiro yantayitakiri Saipatzii-totaari ikiti-siri-yitakaan-taariri, tima kaari-piro-siriri inawitaka pairani. 10 Ari okantari iyikiiti, ontzimatyii pinkinkithasirita-piintajyaa, airo piñaantaro pinkiso-siri-winta-waitiro iyosiitai-taimi, kaima-siritaari pinatzi. Tima iroorika pimata-piintanaki inintakai-takimiri tsika pinkanta-najyaa, airo piñiiro pitzinpina-siri-waiyitai. * 11 Ari onkantyaa piñaanta-jyaarori oshiki okamiitha-piro-taiki inkyaakai-taimi ipinkathari-wintan-tapaji owawisaako-siritairi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari.

12 Irootaki airo nowashaantantaro nonkinkisiryaakaa-piintimiro okaratzi añaawintakiri, okantawitaka aritaki piyoyiwitakaro, poisokirotaro iroopirori iyomitaai-takimiri. 13 Iro kamiithata-tsiri nokinkithasiritakaa-piinta-jimiro ainiro nañai naaka, 14 tima kapichita-paaki noñaantyaarori nonkami. Ari okanta iyotakaakina Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 15 Noninta-taiki naaka iro pinka-masityaa pinkinkithasirita-piintairo awirokaiti iroka-payi aririka nookajimi nonkamaki.

Ñaajaantakirori iwaniinkaro Saipatzii-totaari

16 Tima pairani, owakira noñaawinta-paakimiri Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari, nokanta-paakimi: “Otzimi-motziri isintsinka, aritaki yapiitajiro impiyaji.” Tira noyota-sityaaro naakaiti, ti namatawi-waitan-tapaa-kamiro. Naaka-jaantaki okitaikari Saipatzii-totaari, oshiki ipinkathari-piro-taiki irirori. 17 Iriitaki Asitairi Pawa kantakaarori impinka-thaitajiri, iñaakan-takiro iwaniinkaro, iroka ikantaki iñaawaitaki pairani:

Notomi inatzii yoka nitakokitari, oshiki nokimo-siri-wintakiri.

18 Naakayitakira kimajaanta-kirori iñaawaitaki inkitiki notsipatan-tariri Jesús anta Tasorintsiitoki. 19 Irootakira oyotakaa-pirotainiri omapiro onatzii ikantakiri pairani Kamantan-tzinkariiti. Ontzimatyii pinkimisanta-yitairo, tima onkimita-kowaita-kyaari ootamintotsi ikoñiin-katzi otsitini-kitzi. Iro pantayita-najiri awiroka irojatzi impiyan-tajyaari Jesús Saipatzii-totaari inkimosiriwinta-sirita-kaapa-jyaami, inkimita-paakyaari impokiro parya. 20 Ontzimatyii ankimathatiro iroka: Tikatsira aparoni okaratzi sankinatain-chari Sankinaritsi-pirori ikamanta-waita-sitan-takyaari Kamantan-tzinkariiti. 21 Tira iri iyotasiwaityaaroni atziri-payi, Tasorinkantsi Iyosirita-kaantakiro okaratzi inintakiri Pawa.

2

Kamantanta-nirori aajatzi yomitaan-tanirori

(Jud. 3-13)

1 Iro kantacha, tzimatsira pairani kamantanta-nirori. Irojatzi okantari iroñaaka pisaika-yitzira awirokaiti. Ari piñaaki kantimini, “Naaka yomitaan-taniri.” Imananikiini inintzi iwaaripirotan-tyaamiro iyomitaa-yitimiri. Imaninta-tziirira Awinkathariti, pinako-winta-witaariri iwawisaako-siri-yitairimi. Irootakira airo oshintanta iñaayitiro yokaiti yapirotajyaa. 2 Iro kantacha tikira yapirotyaata, tzimatsira oshiki kimita-kotyaarini okaratzi iñaakan-takiri, imayimpi-waitzi. Iriitaki kisimawaita-kaantirini aniitan-tanaariri “Awotsi-pirori.” 3 Tima ayimawaitiri ishikyiiro iwaararo, ininta-piintaki pimpinatiniri okaratzi iyomitaa-siwaitamiri. Iro kantacha Pawa airo ishinta yaminako-yitainiri yantayitakiri, ari yapirotairi.

4 Tima pairani ikaaripirotan-takari Maninkariiti, imatakiro Pawa iwasankitaakiri, yookakiri sarinka-winiki, tsitiniki ikanta-kotaka iyaawinta iwasankitaa-piroi-tairi. 5 Ari ikimitaakiri Pawa kaari-piro-siririiti atziri itayita-nakarori pairani inampitaro kipatsiki, apirotaka ipiinkaki oonkaro-paitiki. Iro kantacha Pawa iwawisaa-kotakiri Noé, kinkithata-kota-kirori pairani tsika inkantyaa kamiithasiriri. Tima iriitaki Pawa owawisaa-kotakiri pairani ishininkaiti Noé ikarajiitzi 7. 6 Ari ikimitaakiri aajatzi nampiyitarori Paamaa-riniki aajatzi Katsimaariniki, yapirotakiri ipomitakiri. Arira iñiitziro ompaityaa awishimo-yitairini thainka-tasorintsitaniri. 7 Iro kantacha Pawa iwawisaa-kotairi Lot, tima kamiitha-siriri inatzi. Yoka Lot antaroiti oñaasirin-kakiri kaari-pirori okaratzi yantayitziri piyathariiti. 8 Tima inkanta-itani maaroni kitaitiri yoka tampatzika-siriri Lot tsipata-kariri kaari-piro-siriri, iñiiri, ikimiri yantayitziro kaari-pirori. Antaroiti okantzimo-siritakari. 9 Arira okantari, iyotzi Awinkathariti iwawisaa-kotiri pinkatha-tasorintsitaniri ñaapiinta-kirori ñaanta-siritaantsi. Tima yitzitakaro iwasankitaa-yitziri kaari-piro-siriri, irojatzi apaata yamina-kotan-tajyaariri yantayitziri maaroni. 10 Imapirotairi Pawa iwasankitairi antayitzirori karipi-rota-tsiri iniwita-sitari, ipiyathatakaro ikantawitai-tariri. Ti iñaakonityaa, kantakaa-pirori ikantayita. Ti intharowan-tyaari ikisima-waitziri Maninkariiti otzimi-motziri isintsinka.

11 Iriima Maninkariiti okantawitaka otzimimo-pirotziri isintsinka, ti inkisi-matiri kaari-piro-siririiti ijata-sita-piintzirira Pawa inkamanta-kotziri. 12 Yokaiti kaari-piro-siriri ikimiwaitakari antami-wiri, ti iyoti inkinkisiryiiyaa. Itzimaityaa-siwaitaka impoña iñaajiro inkimaatsita-kaityaari irojatzi yapiroi-tanta-jyaariri. Ari inkanta-jyaari yapirotajyaa kisimayita-kiriri Maninkariiti kaari iyota-kotzi tsika ikantayita iriroriiti. 13 Iro inkimaatsi-waitan-tyaari okantakaan-tziro ikimaatsita-kaantaka irirori, iro kimityaaroni impinataa-tyiiromi iyaari-pironka. Tima yokaiti kaari-piro-siririiti, ti impasikita-niti yantayitziro karipiro-yitatsiri kitaipaiti. Okimiwaitakaro iriitakimi oipatsi-yitakimini yakyoo-yitakimi inintayitzira yamatawitimi. 14 Iro yaakowinta imayimpi-ryiiwaitaki, iwathakitakaro kaari-pirori. Ikaima-siritziri sipita-siriri inkaaripirota-kairi. Ayima-pirotziri ontzimi-motiri iwaararo. Iro iwasankitaan-taityaariri. 15 Ikinasi-waiyitaka, imanintakiro tampatzikari. Yantakiro okaratzi yantakiri Balaam, itomi Beor, yamina-minataki impinaitiri yantantyaarori kaari-pirori. 16 Iro kantacha yoka Balaam, yantakiro kantachari, iriira kisathata-kiriri ipiraitari ikyaakoitari. Okantawita ti iyoti iñaawaita-niti ikyaakoitari, ikimita-nakari atziri iñaawaitanaki, ari iwashaanta-kaakiri ikinkisiryaa-witakari isinki-wintanikiini inintzi inkoshika-waityaami Balaam. *

17 Yokaiti kaari-piro-siriri irasi iwiro iwasankitaaitairi otsitiniki-pirotzi. Tima ikimitakaro okantaka-ranki opiryaatzi omotyaa nijaa, ikimitakaro aajatzi okantaranki okisaani-kitzi minkori aainkatziro tampyaa, impoña añiiro airo oparyii inkani. 18 Ari okanta isiyakaa-wintai-tziri kaari-piro-siriri, tima iwapyaa-sityaa tsika ikanta iñaawitaitari. Tima kantakaa-piro ikanta iñaawai-yitzi, aritaki yamatawitakiri owakira kimisanta-tsiri, siyapitha-witarori kaari-pirori, inkantiri: “Kamiitharini apiitairo antiro aniwita-siyitari, kamiitha amayimpiti.” 19 Yamatawitanta-sita yokaiti iyomitaantzi, ikantayitzi: “Osinitaantsitzi pantayitiro piniwita-siyitari.” Iro kantacha yokaiti yomitaan-tanirori, ti isaikasi-waitajyaa irirori, ikimita-kotari ompirataari, irootaki kaari-pirori kimitakarori ompirawaityaarini. 20 Pairani yokaiti kaari-pirori owakira ikimisanta-witaari Awinkathariti, Owawisaa-kotan-taniri, iwashaanta-witanakaro yantayitziro karipi-rota-tsiri. Okanta osamanitanaki ikisakotaaro yantayita-najiro, irojatzi imapirotan-takari iroñaaka tira inkimityaa ikantawita pairani. 21 Ari okamiithawita airomi iñiiri “Awotsi-pirori” tampatzika-sirita-kaanta-tsiri. Tima mapirotaka okowiinkatzi okaratzi yantayita-najiri, ikimisanta-witanaaro ikantakaan-tawitari tasorin-tsita-tsiri, ipoñaa iwashaanta-nakiro osamaniitaki. 22 Ikimiwaitakaro ikanta-piintai-tziri:

Aparoni otsitzi, aririka inkamarankaki, ipiya-sitaro iwajyaaro.

Ipoñaa ikantaitzi aajatzi:

Aparoni chancho, aririkami inkiwaitiri yoipatsitaka, ipiyanaja aajatzi yoipatsi-waityaa.

3

Impiyan-tajyaari Awinkathariti

1 Notakotaní, iro apitita-tsiri iroka sankinarintsi notyaan-tzimiri, nopintha-sirita-kaatyaami, 2 pinkinkisiryaa-kotan-tyaarori ikantayitakiri Kamantan-tzinkariiti tasorintsi-siriri, ikantakiri aajatzi Awinkathariti Owawisaa-kotan-taniri, otyaanta-yitakinari nonkaman-tajimiro awirokaiti. 3 Ontzimatyii ankimathatiro iroka: Tikira impiya-winthataita Saipatzii-totaari, intzimi oshiki thainka-waitaniri. Iriiyitaki antasiwaityaaroni okaratzi iniwita-siyitari. 4 Oshiki inthain-kawaiti inkanti: “¿Tsika-paitima iñiitiro ikantaitzi ari impiyi Saipatzii-totaari? Airo ipiyaja. Kaari añiiro ompasiniti kipatsi, irojatzi okantataita owakira iwitsikai-takiro. Ari kamayitaiki asiyita-nakairi, ti añaajiro ompasiniti.” 5 Ikinasi-waitakara ikaratzi kantatsiri. Ti iyoti iri Pawa owitsikakiro inkiti, iro iñaani iwitsikantaka. Iwitsikakiro aajatzi kipatsi, yapatotakiro nijaa-payi okoñaatan-tanakari opiryaa-pathatzi. 6 Irojatzi nijaa yapirotan-takari Pawa pairani, oonkantakari kipatsi. 7 Iro kantacha, onapainta-tziira ti impasinita-kayiro Pawa inkiti aajatzi kipatsi. Iro iñaani aajatzi ikantan-takari airo opasini-waitzi iwitsikani irojatzi apaata aririka yaminako-yitairo okaratzi yantaitziri maaroni, impoña yapirotairi kaari-pirori thainka-tasorintsitaniri aririka intaajiro kipatsi.

8 Notakotaní, iroka piyotiri: Tima inkimita-kaantaaro Awinkathariti aparoni kitaitiri iroowaitakimi oshiki osarintsi. Aririka onkaratimi oshiki osarintsi, iroowaitakimi aparoni kitaitiri. * 9 Tira yosamanin-kasityaaro Awinkathariti imonkaratairo okaratzi ikasiya-kaantakiri, tima tzimatsi kinkisiryaa-chari yosamanin-kasiwaitaro. Amatsinka ikanta Awinkathariti, inintzi impiya-siritaitimi maaroni, tikatsi aparoni pyaasiwaitaa-chanimi. 10 Irooma apaata impiyaki-rika, inkimita-paakyaari imapokantzi kosintzi. Ari inkimai-tajiro antaroiti poimataa-tsini, aripaiti apirota-jyaari inkiti. Ari onkimitaa-jyaari aajatzi kipatsi apirotajyaa. Inthonkyaa ontaajyaa siparyaa-yitatsiri inkitiki. Ari onkimitaa-jyaari maaroni iwitsikani atziri-payi, ontaajyaa maaroni. †

11 Ari onkantyaa yapiroi-tairo maaroni, ¿Tsikama pinkanta-jyaaka pisaikaji awirokaiti airo otzimanta pikinakaa-sitani? ¿Tima ontzimatyii pinkiti-siritai? ¿Tima ontzimatyii pimpinkatha-tasorintsita-nitai? 12 Aamawintara pinkanta-yitajyaa, piñaa-sintsi-yitajyaa, tima irootaintsi impiyi Awinkathariti, aripaiti intaayitairo Pawa inkiti, imporoka-yitairi siparyaa-yitatsiri inkitiki. 13 Irooma arokaiti, aritaki añaasiritakiro owakirari inkiti, aajatzi owakirari kipatsi, tsika inampita-jyaaro kamiitha-siriri. Tima irootaki ikasiya-kaakairi Pawa.

14 Ari okantari notakotaní. Aritaki piyaako-wintakaro awirokaiti maaroni iroka, pintha-siri pinkantyaa, inkini iñaapajimi Pawa kitisiri pinkantyaa, airo ikantako-waitai-tzimi pantakiro kaari-pirori. 15 Pinkinkisiryaa-kotiro, amatsinka ikanta Awinkathariti, isamaninka-tziiro impiyan-tajyaari ari onkantyaa yawisako-siritan-tajyaari atziri-payi. Tira ompasiniti iroka, ari osiyaro isankinata-kimiri itakotani iyiki Pablo. Tima iriitaki Pawa oyotakaakiri Pablo maaroni iroka, 16 ari okimitakari aajatzi pasini isankina-yitakiri. Kompitaa onawitaka inkimathai-tantyaarori okaratzi isankina-yitakiri Pablo. Irootaki itziman-tayitari atziri kaari yotako-pirotironi, tima ti yaawyaa-sirita-niti, ikinakaa-siwaitakaro iyotanta-witanaaro isankinari Pablo. Ari ikimitaa-yitakiro aajatzi maaroni Sankinaritsi-pirori. Aritzimaitaka yapiroi-tairi ikaratzi kinakaa-siwaita-karori. 17 Irooma awirokaiti notakotaní, aritaki nokaman-tzita-kamiro, aamawinta pinkanta-yityaa airo ikinakaa-siwaitantami yokaiti piyathariiti. Paamawintyaa iwashaanta-kayimiro = kari pikamainita. 18 iro kamiithatatsi pijatakairo awirokaiti pantaiki-siri-yitaji, pijatakaa-najiro piyopirota-koyita-najiri Awinkathariti, Owawisaa-kotan-taniri Jesús Saipatzii-totaari, tsika ikantakiro irirori ikawinthaan-taamiri. Irasi iwatyiiro irirori impinka-thaitairi. Omapirowí.

* 1:10 tzinpina-siri = antziwa-siri

* 2:16 ikyaakoitari = burro

* 3:8 oshiki = 1,000

† 3:10 impiyaki-rika = Iitaitiriti Pinkathari

1 JUAN

1

2

3

4

5

YITAKARI ISANKINARI JUAN

1

Ñaantsi okanta-kota Añaantarintsi

1 Yoka kanta-kota-chari aka nosankinatzimiri: Iriira ipaitai-tziri “Ñaantsi Añaakaan-taniri.” Itzimitaika pairani owakira itantana-karori iwitsikan-taitzi. Naaka kimataikiri, naaka ñaataikiri, nantantaari nako. 2 Iñaakantaka irirori, inampita-paintaro kipatsiki, naakayitaki ñaakiri. Irootaki nokinkithata-kotan-takamiriri asi owaironi añaantarintsi, tima yañaitzitataaika pairani irirori itsipatakari Asitariri. Iriitaki ñaakaanari naakaiti. 3 Irootaki nokinkithata-kotan-tamiriri nokitakari, nokimakiri aajatzi, thami aapatyaa-wakai-yitajyaa arokaiti. Iriita-jaantakira Asitairi aapatyaari, ari ankanta-najiriri aajatzi Itomi. 4 Iro opoñaantari nosankinatzimiro awirokaiti, ari onkantyaa panintaa-piroiwaitan-tyaari.

Ipaitai-tziri Pawa Kitainkari

5 Iroka ñaantsi iyota-kayinari, irootaki nowawisayimiri awirokaiti: Ipaitai-tziri Pawa “Kitainkari.” ¡Tikachaa-jaini inkimitzi-motyaari tsitinikiri! 6 Aririka ankanti “Naapatyaari Pawa,” aikiro-rika antapiinta-tyiiro kaari-pirori, athaiyaka. Okimiwaitakaro aniitatyiimi otsitini-kitzi, apiyathatakaro iroopirori. 7 Irooma aririka aniiti okitainkatzi, akimita-kotaari Pawa isaiki irirori okitainkatzi, aritaki amatakiro aapatyaa-wakaa-najyaa. Ari onkantyaa impyaakotan-tairori antawitakaro kaari-pirori, irootaki ikapathai-nkatan-takari pairani Jesús Saipatzii-totaari, Itomi, ikamawinta-kaira. 8 Aririka ankanti “Ti nanta-nitiro kaari-pirori,” apaniro amatawi-waitaka, ti ayota-kotiro iroopirori. 9 Irooma aririka ankaman-tajiri Pawa antakiro kaari-pirori, aritaki imatakiro impyaakotairo. Tima iriipiro-winta-yitaji irirori, tampatzika-siriri inatzii, iriitaki kitisiri-pirota-kairi. 10 Aririka ankanta-waiti “Ti nonkaaripiroti,” okimiwaitakaro ankanta-tyiimi “Thayinkari inatzi Pawa.” Tira ayota-kotajiro iñaani.

2

Iri Saipatzii-totaari ookakaa-winta-yitairi

1 Notomiiti, opoñaantari nosankinatzimiro iroka ari onkantyaa airo pantantaro kaari-pirori. Irooma aririka antakiro kaari-pirori, tzimatsira ookaako-wintaini Asitairiki. Iriitaki Jesús Saipatzii-totaari, kamiithasiriri. 2 Iriitaki atsipiwinta-kairi akaaripiro-witaka. Ti apatziro yatsipi-winta-kai arokaiti, maaroni atziri ikaratzi nampitarori kipatsiki. 3 Iroka ayotantyaari iriipiro-rika ayotajiri Saipatzii-totaari: Aririka amonkarata-piinta-najiro ikantakaan-tairi. 4 Tzimatsi-rika kantawita-chani, “Noyotziri naaka,” iro kantacha ainiro ipiyathataro ikantakaantani, ithaiyakara yoka. Ti iyota-kotiri iriipirori. 5 Tzimatsi-rika monkarata-najirori ikantakaantani, iriitakira ninta-pirota-najiriri Pawa. Irootaki iyotantyaari iroopirora yaapatyaa-naari. 6 Tzimatsi-rika kantatsini, “Naapatyii-yaari naaka,” ontzima-tyiira isiya-kota-jyaari tsika ikanta-painta irirori Saipatzii-totaari.

Owakirari ikantakaan-taitziri

7 Iyikiiti, tira nomapokimi nokaman-tzimiro iroka nosankinata-kimiri. Iro piyotzi-taikari pairani. Irootaki ñaantsi pikimayitakiri pairani awirokaiti. 8 Irootaki kimitakarori owakirari ikantakaan-taitani, okantakaaro yanta-paintziri Saipatzii-totaari. Okantakaaro pantayita-najiri awirokaiti. Kimiwaitaka awisai-nkatanaki tsitiniinkari, kitainkata-paaki iriipirori kitainkari. 9 Tzimatsi-rika kantatsini, “Yasitaana kitainkari,” titzimaita iwashaantiro ikisaniinta-wakaa ikaratzi ikimisantzin-karitzi, tikiraata imatiro, okimiwaitakaro irojatzi isaikakimi otsitini-kitzi. 10 Iriima ikaratzi itakota-naariri kimisantzin-kariiti, iriitakira kimitanaariri aniitanaa-tsiri okitainkatzi, ti intzipinatyaa. * 11 Ikaratzi kisaniinta-wakaa-chari ikimisantzin-karitzi, ikimitakari aniitan-tarori tsitinikiri. Ti iyoti tsika ikini, ti yokichaati otsitini-kitakira.

12 Notomiiti, awiroka nosankinatzini iroka pawintaarira Saipatzii-totaari,

Irootaki ipyaakotan-taamirori piyaari-piro-sirinka. †

13 Asitaaniri, awiroka nosankinatzimi,

tima piyotajiri Saipatzii-totaari itakarori yañaaki pairani itantana-karori iwitsikan-taitzi.

Mainariiti, awiroka nosankinatzini,

tima piitsinampaajiri Kamaari.

Notomiiti, awiroka nosankinatzini

tima piyotajiri Asitaamiri.

14 Asitaaniri, awirokaiti nosankinatzimi

tima piyotajiri itakarori yañaaki pairani itantana-karori iwitsikan-taitzi.

Mainariiti, awiroka nosankinatzimi

tima aawyaasiri pikanta-yitaja, piyotajiro iñaani Pawa,

piitsinampaajiri Kamaari.

15 Airo pitakosiwaitaro osaawi-sato. Tzimatsi-rika itasiwaita-kyaaroni osaawi-sato, tira ininta-pirotajiri Asitairi Pawa. 16 Tima maaroni osaawi-sato tira iri Pawa poñaakaan-tyaaroni, osaawi-sato onatzi. Iroka okanta osaawi-sato, aniwita-siwaitaro karipirota-tsiri, ayimatai otzimi-motajai awaararo, anintawaiti ashami-winta-waityaa. 17 Maaroni osaawi-sato iniwiyitari atziri-payi, ari apirotajyaa. Iriima antanajironi inintziri Pawa, iriitaki asi owaironi yañaaji.

Kisaniintziriri Saipatzii-totaari

18 Notomiiti, irootaintsi onthonki-matajyaa kipatsi. Pikimayitaki awiroka ari inkoñaataki kisaniintirini Saipatzii-totaari aririka onthonki-matajyaa. Tzimataiki iroñaaka aka kisaniinta-yitakiriri Saipatzii-totaari. Irootaki ayotantari irootzi-mataki onthonki-matajyaa kipatsi. 19 Yokaiti kisaniinta-kiriri Saipatzii-totaari, iriiyitaki akarawita-piintakari akimisantzi, yookawaitanakai. Omapirotyaami intsipatajaimi, airo yookaa-winta-yitaimi. Ari ayoyitzi tira omapirota-jaantyaa inkara-siri-yitaji arokaiti. 20 Iro kantacha awirokaiti ityaankai-takiri Tasorinkantsi inampi-siritan-tyaamiri, kimiwaitaka isaipatzii-toitan-takamiri. Tima piyoyitajiro awirokaiti iroka. 21 Irootaki nosankinatan-tamirori, tima piyotajiro awiroka iroopirori. Piyoyitajiro pinasitaaro iroorika thaiyaantsi. 22 ¿Tzimatsima thaiyachari? Tima tzimatsira, iriitakira kantatsiri “Yoka Jesús kaari Saipatzii-totaari.” Iriitaki apaitziri “Ikisaniintani Saipatzii-totaari.” Irijatzi maninta-kiriri Pawa aajatzi Itomi. 23 Itzimi-rika maninta-waita-kirini Itomi Pawa, iriitaki imaninta-jaantaki Pawa. Iriima kantanaa-tsiri: “Nawintaajari naaka Itomi Pawa,” omapiro yasitaari Asitariri. 24 Irooma awirokaiti, oisokiro pinkanta-nakiro pitakari pikimakiro pairani. Iroorika pimatanakiri, ari poisokirota-kyaari Itomi, ari pinkimitaa-nakiriri aajatzi Asitariri. 25 Iroka ikasiya-kaakairi irirori: Asi owairo añaasiri-yitai.

26 Irootaki nosankinatzimiri tsika ikanta-kota nintayita-tsiri yamatawi-yitimi. 27 Iro kantacha oisokiro pikanta-wintakaro awirokaiti isaipatzii-toitakimi. Irootaki airo okowityaanta pasini yomitaa-jimini. Yoka Tasorinkantsi ikimita-kaantai-takari isaipatzii-toitan-takyaarimi, iriitaki oyomitaa-jimiri kamiitha. Iyomitaimiro iroopirori, kaari thaiyaantsi iyomitaimiri. Ontzimatyii pantayitajiro tsika okanta iyomitaimi irirori, paapatyii-yaari.

28 Ari okanta notomiiti, ontzimatyii aapatyii-yaari Saipatzii-totaari, ari onkantyaa airo apasiki-winta-waitanta aririka impiyaki, awintaa-siri akantyaa amonthaa-wajyaari. 29 Tima piyoyitajiri kamiithasiriri inatzi Saipatzii-totaari, piyotajiri aajatzi ikaratzi asiminthata-naarori yantanajiro kamiithari itominta-naarira Pawa.

3

Itomiiti Pawa

1 Pinkinkithasiritiro iroka: Antaro itakotai Pawa, itomiyitai. Omapiro. Tira ikimathatiro osaawi-satzi tsika ipaita Saipatzii-totaa-rita-tsiri, ari ikimiyitairi aajatzi arokaiti ti ikimatha-yitai. 2 Ari okanta notakoyitanii. Itomi Pawa anayitaji. Tikira ayota-jaantiro tsika ankanta-yitajyaa apaata. Apatziro ayotzi ari ankimita-jyaari ikantara Saipatzii-totaari aririka impiyapaaki, tima ari onkantaki añiiri tsika ikantara irirori. 3 Maaroni atziri oyaakoniintariri, yanta-piintairo onkarati kitisirita-kairini. Tima Saipatzii-totaari kitisiri ikanta irirori.

4 Iriima kaari washaantironi yantayitziro kaari-pirori, ipiyathata-tyaaro ikantakaan-tziri Pawa. Tima piyathataantsi onatzii kaari-pirori. 5 Piyojiitzi awiroka opaita ipokantakari Saipatzii-totaari kipatsiki, tima iro ipokantakari yapirotajiro kaari-pirori. Tira yanta-paintiro irirori kaari-pirori. 6 Ikaratzi oisokirota-naariri Saipatzii-totaari, ti onkamiithati yantanajiro kaari-pirori. Tima inkarati oisokirotarori kaari-pirori, tira iyotajiri Saipatzii-totaari. 7 Notomiiti, airo pamatawitaa-ritzi. Inkarati antapiinta-najironi kamiithari, iriitakira kamiithasiriri, ikimita-kota-naari Saipatzii-totaari ikamiithasiritzi Irirori. 8 Iro kantacha itzimi-rika antapiinta-kirori kaari-pirori, irasi Kamaari yoka. Tima iri Kamaari itakaan-takarori yantakiro kaari-pirori. Irootaki ipokantakari Itomi Pawa kipatsiki, yapirotajiro kaari-pirori yanta-piintziri Kamaari. 9 Iriima ikaratzi iwamiitha-siritairi Pawa kimitanaa-chari owakirami intzima-yitaimi, tira yanta-piinta-najiro kaari-pirori. Tima Pawa tominta-naari. 10 Irootaki kaari okompitanta ayotiri itzimi yasiyitari Pawa, itzimi yasiyitari Kamaari. Maaroni kaari antapiintaironi kamiithari, tira intsipatyaari Pawa. Ari ikimitari aajatzi kaari itakota-wakaa-chani ikimisantzin-karitzi, ti intzipatajyari Pawa.

11 Iroka ñaantsi pikimayita-wakiri pairani owakira pikimisantan-tanakari, ikantaitzi: Ontzimatyii antakota-wakai-yitajyaa. 12 Airo asiya-kotari ikanta Caín, yasitari Kaari-piro-siriri, iwakiri iririntzi. ¿Paitama iwan-takariri? Iro iwan-takariri okantakaari ikaaripiro-siritzi Caín, iriima iririntzi kamiithasiri inatzii irirori. 13 Iyikiiti, airo okompitzi-motami ikisa-niinta-waitzimi osaawi-satzi. 14 Ayojiitzi aroka, kimiwaitaka kamasiri akantayi-witaka pairani. Iro kantacha iroñaaka, kimiwaitaka añaasiri-yitai. Iro ayotantari, tima antakoyita-wakaa-piintyaa akimisanta-yitajira. Itzimi kaari itakotan-tachani, ikimitakari kamasiriri. 15 Itzimi-rika kisaniintan-tatsiri, ikimitakari owan-tsinkari. Ayotako-jiitziri aparoni owan-tsinkari airo iñaajiro yañaa-siri-yitai. 16 Yoka oñaakanta-pirotzirori tsika ikantaita itakotan-taita: Ikamawintakai Saipatzii-totaari arokaiti. Iro amatanajiri arokaiti, wintha ankantyaa ankamawintan-tayiti. 17 Tzimatsi-rika otzimi-motziri owaararontsi, impoña iñaaji aparoni iyiki kowityaa-waita-tsiri, iriitaki imasitha-waitaki yoka iyiki, tikira imapirotziro intakota-jyaari Pawa. 18 Notomiiti, ti onkamiithati ankanta-sita-piintyaa, “Notakotanta.” Ontzimatyii amatairo oiñaarontzirori itakotanta.

19 Irootaki ayotantari omapiro yasiyitai Iriipirori Pawa. Tima ayotaji yasiyitai Pawa, irootaki awintaa-siritan-tariri amana-mana-tairi, 20 onkanta-witakyaa ontzima-yitimi ompaityaa katsitzimo-siritaini. Tima Pawa iyotziro maaroni, iyotzitaro akinkitha-siritani okaratzi katsitzimo-sirita-kairi akaaripirotaki. 21 Notakotaní, aririka awashaanta-najiro ayaaripironka okaratzi owari-siryaa-yitairi, airora atharowan-tanaari Pawa amana-manatairi. 22 Iro ayotantyaarori aritaki imatakairo onkarati ankowako-yitiriri. Tima amonkara-yitajiro ikantakaantsiri, antapiintainiri inintziri irirori. 23 Iroka ikantakaantatsiri: Ontzimatyii awintyaari Jesús Saipatzii-totaari, Itomi Pawa. Ontzimatyii antakota-wakai-yitajyaa aajatzi. Irootaki ikantakaantatsiri amatairi. 24 Inkarati monkarataironi ikantakaantatsiri, iriitakira oisokirotaariri Pawa. Irijatzi Saipatzii-totaari yoisokirotzitari irirori. Iriitaki Tasorinkantsi ityaanka-kairi oyotakaa-yitajiri omapiro yoisokirotari.

4

Itasorinka Pawa ipoñaa iisaniinta-siritani Saipatzii-totaari

1 Notakoyitaní, tzimatsira oshiki kantawita-chari: “Naaka Kamantan-tzinkari.” Iro kantacha kamaari ñaawaita-kairiri. Irootaki airo pikimisantantari okaratzi inkanta-yitiri, ontzimatyii piñaantyaari iriita-jaantaki-rika Pawa ñaawaita-kairiri yoka Kamantan-tzinkari. 2 Iroka ayotantyaari iriirika Itasorinka Pawa ñaawaita-kairiri, aririka inkanti: “Yatziritzi-motajai Jesús Saipatzii-totaari.” 3 Iriima thainka-ñaanitzirori ikantai-takiri, kaarira yasitari Pawa, iriira iñaawaita-kairi Iisaniintani Saipatzii-totaari. Pikimako-jiitakiri awirokaiti, ari intzimaki aka kipatsiki ñaawaitironi iroka. Aritakira tzimaki. 4 Iro kantacha awirokaiti, notomiiti, yasitami Pawa, awiroka anaakoyitairiri. Tima antaroiti isintsinka Saipatzii-totaari, itzimi aapatyaamiri awirokaiti. Yanaa-kotajiri aapatyaa-yitariri osaawi-satzi. 5 Yokaiti kamantanta-nirori osaawi-satzi inatzi. Irootaki ikimisanta-wakaantari ikaratzi isaawi-satzitayini. 6 Irooma arokaiti yasiyitai Pawa. Irootaki pikimisantan-tanari pikaratzi yasipirotaami Pawa. Titzimaita inkimisanta-yitina kaari yotajirini Pawa. Ari okanta, ti onkompitaa ayoyitajiri iñaawaita-kaayitairi Tasorinkantsi, ari okanta imatantaarori iyomitaan-tairo iroopirori. Ari ayotziriri yasitari Kamaari itzimi oyomitaan-tzirori kinasiwaitaantsi.

Pawa iriitaki ipaitaitziri “Itakotantsi”

7 Notakoyitaní, ontzimatyii pintakota-wakai-yitajyaa. Tima iriitaki Pawa kantakaaro opoñaantari itakotantsi. Itzimi-rika matanajirori iroka, itominta-naatyaari Pawa. Iriiyitaki oyoyitairiri. 8 Itzimi-rika kaari itakotan-tachani, ti iyotajiri Pawa. Tima iriitaki Pawa ipaitaitzi “Itakotantsi.” 9 Iroka ikanta Pawa iñaakajairo omapiro itakotai: Ityaanta-kairi yapintziti Itomi aka kipatsiki, ari okanta yañaa-sirita-kaantairi arokaiti. 10 Iroka okanta-kota iroopirori itakonkantsi: Tira arokaiti poñaakaan-tyaaroni anintajiri Pawa, iriitaki Pawa poñaakaan-taarori itakoyitai. Tima antaroiti itakoyitai, ityaanta-kairi Itomi. Iriitakira yatsipita-kaitari ari okanta yaripirotan-taitairi akaaripiro-wijiitaka arokaiti. 11 Notakoyitaní, oshiki itakotaira Pawa, ari ankimiyita-jyaari arokaiti antakota-wakai-yitajyaa. 12 Tikatsira aparoni atziri matironi iñiiri Pawa. Iro kantacha arokaiti kantatsi aapatyii-yaari aririka antakota-wakai-yitajyaa. Iriitakira Pawa matakaironi ajatakaan-tyaarori antakotanta-piintajyaa.

13 Tima Pawa ityaanka-kairi Tasorinkantsi inampi-siritantai, irootaki ayotantaari omapiro aapatyaari. 14 Tima naakayita-jaantaki ñaakiriri Itomi Pawa, itzimi ityaankakiri iwawisaa-kotairi osaawi-satziiti. Iriitakira nokinkithata-koyitajiri. 15 Itzimi-rika kantatsiri, “Jesús Itomi inatzi Pawa,” iriitakira mapirotzirori yaapatyaari Pawa. 16 Ayotajira arokaiti tsika ikanta itakoyitakai Pawa, akimisanta-yitajiri. Tima iriitaki Pawa ipaitaitzi “Itakonkantsi.” Inkarati itakotanta-piintaa-chani, yaapatyaa-piintaari Pawa. 17 Tima iroopiro-rika antakota-wakaiyaa, akimita-kota-naari tsika ikanta-painta isaika-paintzi aka kipatsiki yoka Saipatzii-totaari, tikatsi ompaityaa antharowan-tantyaariri aririka impiyaki yaminako-yitairi ikaratzi nampitarori aka kipatsiki. * 18 Aririka antakotantyaa tikatsi antharowantyaa. Tima iroka itakonkantsi okimitari owayiri imisitowiri iisaniintani iroka tharowan-kantsi. Aririka antharowan-tyaari Pawa iwasankitaaji, tikiraatara ayotiro antakotantyaa. 19 Irootaki anintan-taariri arokaiti Pawa, apiyata-tyaari yitakarora itakoyitakai arokaiti. 20 Intzimi-rika kantatsini, “Nonintani inatzii Pawa,” iro kantacha ikisasiritziri iyiki, ithaiyaka yoka. Tima kaari itakotyaarini ishininka, yokitari irirori, ¿Tsikama inkini inintiri Pawa, kaari koñaanita-tsini? 21 Iroka ikantan-taitari pairani: Ikaratzi nintairiri Pawa, ontzimatyii intakota-wakai-yitajyaa.

5

Awintaa-sirinka aiitsinampaan-tyaari osaawi-sato

1 Maaroni awintaa-siritaniri kantatsiri, “Yoka Jesús, Saipatzii-totaari inatzii,” Pawa tominta-naari. Ikaratzi itakotaariri Asitairi, itakotaarira aajatzi ikaratzi itomitaari irirori. 2 Aririka anintajiri Pawa, aririka amonkarata-jiniri ikantakaantani, irootaki ayotantaari omapiro itakoyitari ikaratzi itomitaari irirori. 3 Aririka aninta-pirota-najiri Pawa, osiyawaitakaro amonkarata-jinirimi ikantakaantani. Airo opomirintsita amonkara-yitajiro ikantakaantsiri. 4 Ikaratzi itomintaari Pawa, ari yiitsinampaa-yitairo osaawi-sato. Tima awintaa-sirinka iitsinampaan-tayityaa. 5 ¿Tzimatsima matironi yiitsinampairo osaawi-sato? Iriitakira mataironi awintaa-siritaniri, kantatsiri: “Itomira Pawa inatzii yoka Jesús.”

Ikinkithata-kaantziri Tasorinkantsi

6 Tima ipokaki Saipatzii-totaari aka kipatsiki. Iro kantacha, tira apatziro ipokaki inkiwaatan-tyaaro nijaa, ontzimatyii onkapathai-nkati aajatzi iriraani, iwamaitiri. Iriitaki Tasorinkantsi kinkithata-kaanta-kirori tsika okanta-kota iroka. Okaratzi ikinkithata-kaantziri irirori, iroopirori onatzi. 7 Tima mawa yapiitai-takiro ikantaitzi Itomi Pawa inatzii. * 8 Itanakarori iriitaki Tasorinkantsi kinkithata-kaanta-tsiri. Apitita-tsiri, iriitaki Pawa ñaawaitaintsi ikiwaa-paitita-karanki Jesús. Mawatatsiri, iriitaki Pawa ñaawaitaintsi ikinkithata-kotzi-roranki Jesús tsika inkantyaa iwamaitiri. Ti ompasiniti ikantai-tziri, siyakaa-wintantsi onatzii. † 9 Tima ankimisantiri atziri-payi okaratzi ikantayitziri, iri oowatsipiro ankimisantajiri ikantairi Pawa. Iroka ikantaki ikinkithata-kotziri Jesús Saipatzii-totaari, ikantzi: “Iriitaki Notomi yoka.” 10 Itzimi-rika kimisantairiri Itomi Pawa, iriitaki kimathatairori omapiro okaratzi ikantakiri Pawa. Iriima kaari kimisanta-tsini ipaitakiri taiyawari Pawa, tima ithainka-ñaanitakiri ikantaki “Notomi inatzii Jesús.” 11 Iroka ikantai-takiri: Iriitaki Pawa kantakai-yaaroni añaasiritan-tajyaari, tima awintaari Itomi. 12 Ikaratzi aapatyiyaarini Itomi aritaki yañaa-siritai. Iriima kaari aapatyiyaarini Itomi Pawa, airo yañaa-siritai.

Ayoyitaji asi owairo añaasiri-yitai

13 Tima pawintaari awirokaiti Itomi Pawa, pikimisantairi. Irootaki nosankinatan-tamirori iroka ari onkantyaa piyopirotan-tyaari pasi piwairo pañaayitaji apaata. ‡ 14 Awintaa-sirira ankantajiri Pawa, tima ayoyitzi ikimayitai aririka amana-manata-kotairo tsika okanta inintakaajairi irirori. 15 Ayoyitajira ikimai Pawa aririka amaniri, ayotzita aajatzi ari imatakairo okaratzi akowa-kota-kiriri. 16 Aririka piñiiri awiroka aparoni iyiki tzimatsiri ikinakaa-sitani, pamana-kotairi, aritaki yañaa-sirita-kaajiri Pawa. Iriitaki nokanta-kotzi aka tzimatsiri ikinakaa-sitani kaari mapirota-chani onkaaripiroti. Tima tzimatsi kaari-pirori kowiinkata-tsiri. Tira iro noñaawinti. Tima ti onkamiithati amana-kotairi antakirori mapirotzirori okaaripirotzi. 17 Noñaawintakiro “kaari-pirori kaari mapirota-chani,” tira nonkantatyii kamiithatatsi iroka. Maaroni kaari kamiithatatsi, ti onkamiithati antayitiro. Iro kantacha tzimatsi kaari-pirori kaari kowiinkata-tsiri.

18 Ayojiitzi ti yanta-piintajiro kaari-pirori ikaratzi itomintaari Pawa. Iriitaki Saipatzii-totaari aamaako-wintaari, airo ikimaatsita-kaantaari Kamaari.

19 Tima ayoyitaji aroka yasiyitai Pawa. Iriima osaawi-satzi, iriira asitaari Kamaari, ipinkathari-wintziri maaroni.

20 Tima ayoyitaji ipokaki Itomi Pawa, iriitaki kimathata-kaayitairori iroopirori. Irootaki amatantaarori ayotajiri ipaitai-tziri “Iriipirori.” Aapatyii-yaari Iriipirori, tima aapatyaakari Itomi, iriitaki Jesús Saipatzii-totaari. Iriitaki Pawa ipaitaitzi “Iriipirori,” ipaitai-tziri aajatzi “Añaanita-tsiri.” 21 Notomiiti, paamaiyaari pipinkathatziri = kari pawaniro-payi. Omapirowí.

* 2:10 tzipina = antziwa

† 2:12 pawintaari = wairontsi

* 4:17 aririka impiyaki: Iitaitiriti Pinkathari

* 5:7 Tzimatsi sankinarintsi ikantaitzi: Mawa ikaratzi ñaawaita-tsiri inkitiki: Asitairi, Ñaantsi, Tasorinkantsi. Yoka karatatsiri mawa, aparonira ikanta. Paminiro: onasiyita ñaantsi-payi

† 5:8 Okaratzi kanta-kota-chari aka, iriira ikinkithata-koitzi: “Tasorinkantsi, Nijaa, Iraantsi. Ikaratakira mawa, ti ompasiniti siyakaa-winta-chari.” Inintatzii aka Juan, iyotako-piroitiri Jesús omapiro Itomitari Pawa. Tima mawa okaratzi yapiitai-takiro ikinkithata-koitziri, ikantaitaki: “Itomi Pawa inatzii yoka Jesús.” Itanakarori, iriita-jaantaki Tasorinkantsi oyotakaa-yitairiri Intyaantaa-riti Saipatzii-totaari iyomitaan-tayiti. Apitita-tsiri, irootakira “Nijaa” siyakaa-winta-chari ikiwaata-karanki Jesús. Irootaki ikinkithata-jaantakiri Pawa, sankinatain-chari Mt. 3.16-17. Mawatatsiri, irootaki “Iraantsi” siyakaa-wintacha ikapathai-nkatakaitakirira Jesús iwamaitan-takariri. Irootaki ikinkithata-jaantakiri Pawa isaikan-takari-ranki Jesús otzisiki ikinkitha-waita-kairi Moisés aajatzi Elías tsika onkantyaa iwamaitiri. Iro sankinatain-chari Lc. 9.31-35; Jn. 12.27-33.

‡ 5:13 pawintaari: wairontsi

2 JUAN

APITITA-TSIRI ISANKINARI JUAN

1

Withataantsi

1 Ijiwariti kimisantzin-kariiti nonatzii naaka osankinatzi-mirori iroka. Awiroka nosankinatzini owaitakaantziri “Oyosiitaaro kooya aajatzi otomiiti.” Notako-pirotani pinayitatzii, tima ari akaratzi akimisantajiro iroopirori. Tira apaniro naaka notakotami, itakotzi-taami aajatzi maaroni yojiitaironi iroopirori. * 2 Ari okantari, oisokiro ankantajiro iroopirori, asi owairo. 3 Onkawintha inisironka-yitaimi Asitairi Pawa, inkawinthaa-yitaimi, kamiitha pisaika-yitai. Ari inkimita-jimiri aajatzi Itomi Jesús Saipatzii-totaari, piyotako-yitairo iroopirori pintakota-wakaan-tayita-jyaari.

Oisokiro piwiro iyomitaimiri Saipatzii-totaari

4 Oshiki nokimo-siritanaki noñaayitakiri pitomiiti imata-piinta-nakiro iroopirori, imatanakiro ikantakaan-takiri Asitairi. 5 Kooya, (tima ari nowaitakaantzimi awirokaiti pikimisantzin-karitzi anta), tira nomapokimi nokaman-tzimiro iroka nosankinata-kimiri. Iro nonkinkithasirita-kayimi okaratzi nokaman-tayita-kimiri owakira pikimisantan-tanakari. Iroka okanta: Ontzimatyii antakota-wakaiyaa. 6 Aririka antapiinta-najiro ikantakaantsiri Asitairi, aritaki amatanajiro antakota-wakaa-piintajyaa. Irootaki nokanta-kaanta-kimiri panta-piinta-yitairo okaratzi pantayita-nakiri owakira pikimisantan-tanakari. 7 Tima tzimayitatsi iroñaaka oshiki amatawitaniri. Ikantayitzi: “Ti yatzirita-painti Jesús Saipatzii-totaari.” Thayinkari inatzii ñaawaitzirori iroka, ikisaniintani inatzii Saipatzii-totaari. 8 Paamawintyaa, piwashaantziro = kari okaratzi noyomitaa-yitakimiri. Ti noninti paminaa-siwaitajyaa, airo piñaajiro panintaa-jyaaro apaata impinai-tajimiri. 9 Inkarati tzipinata-chani, kaari oisokirotyaaroni iyomitaanta-paintziri Saipatzii-totaari, tira yaapatyii-yaari Pawa. Iriima ikaratzi oisokirota-karori iyomitaanta-paintziri Saipatzii-totaari, iriitaki matakirori yaapatyaari Asitairi, ari ikimitzi-takari aajatzi Itomi. 10 Intzimi-rika ariityaamini anta, ipoñaa ininti iyomitaimiro kinasiwaita-chari kinkitharintsi, airo pisinitziri isaika-wankotimi. Airo okantaa-jatzi piwithatyaari aajatzi. 11 Tima aririka piwithatyaari, kimiwaitaka pakakota-tyiirimi iyaari-pironka okaratzi yantziri irirori.

12 Tzimatsi oshiki nosankinatimiri, iro kantacha tira apatziro noninti nosankinatimiro, nonintatzii nojata-sitimi noñiimi, nonkinkitha-waita-kayimi, ankimo-siritan-tyaari.

13 Iwithajiitami owaitakaantani “otomiiti pitsiro oyosiitaro.” Omapirowí. †

* 1:1 “Oyosiitaaro kooya aajatzi otomiiti,” iriira siyakaa-winta-chari kimisantzin-kariiti ikaratzi apatota-chari nampitsiki. Ti isankinaitiro koñaaroini iwairo, omanaan-tsikiini okanta-kotaka, airo iñaantaitaro iroka sankinarintsi, tima aritaki ijataitanaki tsika anta isaikajiitzi iwasankitaaitiri kimisantzin-kariiti ikaratzi nampitarori anta.

† 1:13 “Otomiiti pitsiro oyosiitaro,” iriiyitaki siyakaa-winta-chari kimisantzin-kariiti ikaratzi apatoyita-chari anta tsika inampitaro Juan osankinatzirori iroka.

3 JUAN

MAWATATSIRI ISANKINARI JUAN

1

Withataantsi

1 Ijiwariti kimisantzin-kariiti nonatzii naaka osankinatzi-mirori iroka. Awiroka nosankinatzini Gayo, notako-pirotani pinatzi. 2 Notakotaní, namana-kotzimi piñaantyaarori ontzimi-motimi kowityii-motamiri koñaaroini. Namana-kotzimi aajatzi piñaantyaarori pintikatsiti kamiitha. Tima noyotzi kamiitha pikanta pisiritanaa. 3 Ari nokimo-siri-pirotaki noñaakiri yariiyitaka iyikiiti ikamanta-paakina irojatzi pikanta-jiita awiroka poisokirotaro iroopirori. 4 Tikatsira pasini anaironi nokimo-siritanaki, nokimakira oisokiro iwanakiro iroopirori ikaratzi nokimisanta-kaayitajiri naaka.

Ikimo-siri-wintairi Gayo yoimaanta-piintaki iwankoki

5 Notakotaní, pimatakiro awiroka tampatzikata-tsiri pamitako-yitakiri iyikiiti ikaratzi awisayita-tsiri anta pisaikinta, okantawitaka ti piñaayitiri pairani. 6 Ikinkithata-koyitakimi iriroriiti aka yapatojiita iyikiiti tsika okanta pitakoyitakari. Tima yantawaita-kaani inayitatzii Pawa yokaiti, ari otampatzikatziri pimpayitiri kowityii-motariri aririka piñaayitiri. 7 Tima ijayitatzii yokaiti ikinkithata-kotairi Saipatzii-totaari, ti yaawakotiri ipasiyi-witakariri kaari kimisanta-yitatsini. 8 Irootaki ampayitan-tyaariri arokaiti okaratzi kowityii-motariri. Ari onkantyaa antzipatan-tyaariri oiwarairo iroopirori, inkimakoi-tantyaarori.

Ithainka-ñaanitan-tziri Diótrefes

9 Nosankina-witakaniri pairani apatoyita-chari pinampiki. Iro kantacha Diótrefes ithainka-kiro nosankinari. Ikimita-kaanta-siwaitaka irirori iriipirorimi inatyii. 10 Irootaki nonkamantan-tapaakiri anta okaratzi yantakiri yoka. Ikantako-waita-sitakana. Tira apatziro iroka, oshiki imaninta-siri-waitakiri iyikiiti, ti isinitanti yaakamiithata-wakai-yityaa. Imisitowa-yitakiri aajatzi yapatota-piinta kimisantzin-kariiti.

Kamiitha ikinkithata-koitakiri Demetrio

11 Notakotaní, airo pimatziro awiroka kimitarori iroka kaari-pirori. Iro pimata-piintaji kamiithata-tsiri. Ikaratzi antajironi kamiithari, iriitaki yasitaari Pawa. Ikaratzi antzirori kaari-pirori tira iyotajiri Pawa. 12 Iriima yoka Demetrio, maaroni iñaawintai-tziri kamiitha. Tima okaratzi yanta-piintziri, iñaakanta iroopirori onatzii ikanta-kotai-tziriri. Ari nomatzi-takaro aajatzi naaka, notharowintari. Piyojiitzi awirokaiti okaratzi nokantziri iroopirori onatzii.

Owiraan-tarori withataantsi

13 Tzimawitacha oshiki nosankinatimiri, iro kantacha tira apatziro noninti nosankinatimiro, 14 nonintatzii nojati noñiimi, onkini ankinkitha-waijiiti. Onkawintha pisaikayiti kamiitha. Iwithajiitami aka akarayitziri. Piwitha-yityaanari aajatzi ikaratzi saikatsiri anta.

JUDAS

ISANKINARI JUDAS

1

Withataantsi

1 Naaka Judas osankinatzi-mirori iroka. Impiratani Jesús Saipatzii-totaari nonatzi. Naaka iririntzi Jacobo. Awirokaiti nosankina-yitzini yasiyitaari Asitairi Pawa, pikaratzi ikaima-siri-yitaimi. Awiroka-yitaki ikimpoyaa-wintairi Jesús Saipatzii-totaari. * 2 ¡Onkawintha inisironka-piroi-tajyaami, isaikakaa-piroi-taimi kamiitha, intako-pirota-jyaami!

Yomitaan-tasiwaita-chari

(2 P. 2.1-17)

3 Notakoyitaní, noninta-witaka nosankinata-kotimiro tsika okanta awisako-siri-yitan-taari arokaiti. Iro kantacha oninta-pirotatyaa iroñaaka nosankinata-kotimiro tsika okanta-kota pisintsi-thatan-tyaariri kimisantzin-kariiti, ari onkantyaa yoisokirotan-tyaarori okaratzi iyomitaai-tajiriri. Irasi iwairo inkimisantairo ikaratzi yasitaari Pawa. † 4 Tima tzimayitatsi atziri imananikiini isatikan-tayitaka. Thainka-tasorintsitaniri inayitaki, ikinkithata-kaanta-siwaitaka, ikantayitzi: “Iyawinthaani anayitzi Pawa, kantatsi antayitiro anintayitziri, kantatsi aajatzi amayimpi-waiti.” Yokaiti ñaawaita-kirori iroka ñaantsi, imanintakiri Pawa, apanirota-tsiri impiratanta. Ari ikimitaakiri aajatzi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Irootaki ikinkisiryaan-takari pairani Pawa iwasankitairi yokaiti.

5 Nonintzi nosirita-kaiyaamiro okaratzi piyopiro-jiitziri. Itasonka-winta-pirowitakari Pawa ikaratzi yasitari irirori, yokaiti yoimisitowajiri Apitantoniki, iro kantacha yapatha-kiro-ryaakiri ikaratzi thainka-tasorintsitain-tsiri. 6 Ari ikimitakari Maninkariiti maninta-kirori inampi, kaari jatakaironi impinkathari-wintanti kamiitha. Kimiwaitaka yoosota-kota-tyiirimi Pawa tsika otsitini-kitzi, ari iyaawintari iwasankitaaitairi apaata omonkarata-paakyaa-rika kitaitiri kowiinkata-tsiri. ‡ 7 Ari ikimitakari pairani Paamaarini-satzi, Katsimaarini-satzi aajatzi ikaratzi saika-nampitziriri. Kaaripiro-siri-yitatsiri, mayimpi-waita-tsiri, ñaathata-wakaa-waita-chari. Iwasankitaan-taitakari paamari. Arira iñiitzirori ompaityaa awishimo-yitairini kimityaarini yokaiti iwasankitai-tanta-jyaari paamari kaari tsiwaka-nita-tsini.

8 Ari ikimiyitari yokaiti kinkithata-kaanta-siwaitaniri, kinkithasirita-kaanta-siwaita-chari, niwitasi-waita-karori karipiro-yitatsiri, thainka-waitaniri. Ti intharowan-tajyaari ikisi-matziri Maninkariiti otzimi-motziri isintsinka.

9 Iro kaari imataa-jati Miguel, ijiwariti Maninkariiti, ti imishatiri irirori iñaana-winthatziri Kamaari ikinkitha-waita-kotziri Moisés ikamanta-paintari. Apatziro ikantaki Miguel: “Iriitaki Nowinkathariti kishimini.” 10 Iriima yokaiti atziri imishatakiro kaari iyotaa-jatzi. Tima okaratzi iyotasi-witari iriroriiti okimitaro iyota-nitari ipiraitari. Iriitaki apirowaitatsi apaniroini. 11 ¡Ikanta-machiitziri! Tima yantakiro osiyarori yantakiri pairani Caín. Ikinasi-waitaka ikimitakari Balaam, apatziro ininta-sitaka yaantyaaro kiriiki. Ikimita-kotakari ikaratzi kamayitain-tsiri imaimanitan-takari pairani Coré. 12 Okimiwaitakaro iriimi pitsita-yitakimini yakyoo-yitakimi. Tima intsipayita-sityaami inthainka-tasorintsi-waitanti, intaini inintzi yantayitiro onimotziriri irirori. Ikimitakaro okisaani-kitzi minkori otasonkai-nkatziri tampyaa, ipoñaa añaajiro airo oparyii inkani. Ikimitakaro pankirintsi ti onkithoti omonkara-paitiwita onkithotan-tyaari, kamapirotaki, tima iponkitziryii-takiro. 13 Ikimitakaro okanta otamakaani inkaari osimoryaata-kaasi-waitaro nijaa, irootaki imayitakiri yokaiti iñaakan-tasiwaitakaro iyaari-pironka. Ikimita-kotakari parinari ikimakaanta yapirotanti, ari inkimiyita-jyaari iriroriiti yapirotajyaa otsitini-kitzi.

14 Iriiyitakira ikinkithata-kotzi-takari pairani Enoc 7-tatsiri icharinita-nakari Adán, ikantaki-ranki:

Pamini, ipokaki Pinkathari itsipatari oshiki-pirori Imaninkariti. §

15 Ipokaki yamina-kotairo okaratzi yantayitakiri maaroni.

Ipokaki iwasankitairi thainka-tasorintsitaniri okantakaan-tziro maaroni okaratzi yantakiri.

Ipokaki iwasankitairi kaari-piro-siriri ikaratzi ikisi-matakiri.

16 Yokaiti kinkithata-kaanta-siwaitaniri, kisimatan-taniri inayitatzii. Oshiki ithaiya-kowaitantaka. Yantayitziro iniwita-siyitari irirori. Kantakaa-piro-waitaniri inayitzi. Inintakaakimiro iyomitaan-tziri inintzi yaantasi-waityaaro kiriiki.

Iyomitaaitziriri kimisantzinkari

17 Irooma awirokaiti, notakoyitaní, pisirityaaro iyomitaa-yitakimiri pairani Intyaantaa-riti Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. 18 Tima ikantayitaki irirori: “Apaata owiraanta-paakyaaroni intzimayiti thainkan-taniriiti, iriitaki antasiwaityaaroni iniwita-siyitari.” 19 Iriiyitakira kantakaarori inkisa-wakaan-taityaari, apatziro ikinkisiryaa-kotaro osaawi-sato. Ti inampi-siritan-tyaari Tasorinkantsi. 20 Irooma awirokaiti, notakotaní, piwitsika-sirita-wakai-yitajyaa poisokirotan-tyaarori pinkimisanta-piinta-najiro Ñaantsi. Pamana-manati tsika okanta iyota-kayimiri Tasorinkantsi. 21 Oisokiro piwiro itakonka, oyaako piwiro inisironka Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari asi owairo yañaakaa-yitai. 22 Nisironka piyotajiri inkarati kisosiri-niinta-tsini. 23 Pasini, pinkimita-kaantiro kapichi okantaka piwawisaa-kotan-taariri intaajyaami. Pasini, ontzimatyii pinisironka-yitajiri. Irooma iyaari-pironka, kisaniinta piwiro. Ari pinkantairori ikithaatari ikaaripiro-siritan-takari, pinkimita-kaantiro pinkisa-niinta-tyiiromi. Piwinkani piwiro iroka pimatziro = kari awiroka.

Owisiryaa-wintaantsi

24 Awisiryaawinta-jyaari yoka matzirori yaamaako-winta-yitai airo atzipina-siri-waitanta, tima inkimita-kaantai ti amasiwaityaa, irootaki omatantari ankimosiriwinta-waitajyaa atsipataari tzimatsiri iwaniinkaro. * 25 Ankimosiriwinta-jyaari Pawa apanirota-tsiri, yotaniri, owawisaa-kotairi. Iriitaki yoka Pawa tzimatsiri iwaniinkaro, itkimosiriwintaitsiri, omapiro otzimi isintsinka, pinkathari-pirori inatzi, iriitaki itakaro itzimaki tikira-mintha ontzimayiti maaroni, irojatzi ikanta iroñaaka, irasi iwajita-tyiironi. Omapirowí.

* 1:1 Jacobo = Santiago

† 1:3 kimisantzin-kariiti = kitisiriri

‡ 1:6 kitaitiriki kowiinkata-tsiri = Iitaitiriti Pinkathari

§ 1:14 oshiki-pirori = 10,000; Imaninkariti = kitisiriri. Iroka okaratzi iñaanitakari Enoc, ti ompoñii-yaaro Sankinaritsi-piroriki, pasiniki sankinarintsi opoñaakaro, ipaitai-tziro “Isankinari Enoc.”

* 1:24 tzipina = antziwa

IÑAAKAN-TAITZIRI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

IÑAAKAI-TAKIRIRI JUAN

1

Iñaakan-takiri Jesús Saipatzii-totaari

1 Iroka okaratzi iñaakan-takiri Pawa tsika ikanta-kota Jesús Saipatzii-totaari, iriira Pawa kantakaarori iyotantyaarori impiratani-payi tsika onkanta-kotyaa okaakitzi-matain-tsiri iñiitajiro. Irootaki ityaantan-takariri Pawa Imaninkariti inkamantiri Juan, impiratani Pawa. 2 Iriitaki Juan kinkithata-kirori okaratzi iñaakiri. Iroka okaratzi ikinkithatakiri iñaani Pawa, irootaki inintakaan-takiri Jesús Saipatzii-totaari inkamantantiro. 3 Kimosirira inkantajyaa inkarati ñaanataironi iroka kamantaantsi, ari inkimiyityaari aajatzi inkarati kimisantironi. Kimosirira inkantajyaa inkarati monkara-yitaironi okaratzi sankinatain-chari. Tima okaakitzi-mataki iñaantai-tyaarori.

Iwithaitari kimisantzin-kariiti karatatsiri 7 yapatoyitaka

4 Naaka Juan osankinatzirori iroka. Awiroka nosankinatzini kimisantzin-kariiti karatatsiri 7 papatoyitaka anta nasiyita-chari nampitsi saikatsiri Asia-ki. Tima añaatzi Pawa iroñaaka, iri itakaro pairani itzimaki, irootzi-mataki impiyi. Kaminthaa inkanta-yitaimi irirori, kamiitha isaikakaa-yitaimi anta. Ari inkimitaimiri aajatzi ipaitai-tziri “7 tasorintsi” itsipatakari inkitiki iwinkathari-mintoki. 5 Ari inkimita-jimiri aajatzi Jesús Saipatzii-totaari, tima iroopirori onatzi okaratzi iñaawaitziri. Iriitakira itanaarori yañaaji ikamawitaka, iriira pinkathari-wintairiri maaroni ikaratzi pinkathari-witachari aka kipatsiki. Iriitaki itakoyitairi arokaiti, ipyaako-yitairo ayaaripironka ikapathai-nkata-kiranki ikamawinta-yitai.

6 Iriitaki pinkatha-ritakaa-yitakairi. Iriitaki impira-tasorintsita-kaayitairi antawaitan-taaniriri Pawa Asitariri. Iriitaki otzimi-motairi iwaniinkaro, iriitaki pinkathari-pirota-tsiri. Irasi iwiro irirori. Omapirowí.

7 ¡Pamini! Yoka Saipatzii-totaari, inkinapaji minkoriki,

maaroni iñiitawajiri.

Imatzityaaro iñiiri pathanka-mirikita-kiriri.

Yiraakoi-tajyaari maaroni aka kipatsiki, imatzityaaro kaari shininkata-wakaa-chani.

Ari onkantyaari. Omapirowí.

8 Iroka ikantzi Awinkathariti Pawa:

Naakataki osiyarori itarori sankinarintsi, Naaka osiyarori aajatzi owiraantarori.

Irirori, yitakaro pairani itzimaki, iriitaki piyaatsini apaata. Iriitaki Sintsi-pirori.

Iñaakantaka Itomi Atziri

9 Naaka Juan, pirintzi piwayitana pikimisantzin-karitaji, ari akarajiitaki amawitakiro akimaatsi-waitaka, ari atsipata-wakaa ipinkathari-winta-yitai Pawa. Ainiro nosaiki-ranki othampisiki ipaitai-tziri Patmos nokinkithatziro iñaani Pawa, nokamantantziro ikantakinari Jesús. 10 Okanta aparoni kitaitiri yapatowinta-piintaitari Awinkathariti, tzimatsi iñaakakinari Tasorinkantsi. Nokimakiri notaapiiki ipaita kantanari, ikimitakaro tyootaantsi iñaawaitzi, 11 ikantakina: “Pisankinatiro onkarati noñaakakimiri. Iro pintyaan-tiniriri kimisantzin-kariiti karatatsiri 7 yapatoyitaka anta onasiyita-karori nampitsi saikatsiri Asia-ki. Tima iroka 7 nampitsi: Efeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, Laodicea.”

12 Ari nopithokanaka notaapiiki naminiri ipaita ñaanatanari. Noñaatziiri ootamintotsi-payi iwitsikai-tziri ooro. Ikaratzi 7. 13 Iro kantacha anta niyaankiniki ari isatikaka aparoni kimitakariri Itomi Atziri. Anaakiri iitziki iithaari. Ithaanotakari ichampyaari iwitsika-masii-tziri ooro. 14 Kitamaaro-powainka ikantaka iitoki, kimiwaitaka iroomi iwitzi ipiraitari, kitamaraa-niki okantaka iroowaitaki sharaka. Irooma irooki okimiyitakari paamari. 15 Poriryaa ikantayitaka iitzi, iriiwaitaki iporiryaatzi kiriiki itayiitziri. Okimiwaitakaro iñaani opoimaatzi nijaa. 16 Yairikaki impokiro-payi irako-piroki, ikaratzi 7. Yoimisitowa-tzimaitaro ipaantiki kimitakarori sataa-mintotsi, apiminiti othoyimpitaki. Ikimitakari iporoki ikantaranki ooryaatsiri isiparyaa-pirotzi tampatzika-paiti.

17 Ikanta noñaakiri, tyaanakina nokamanaki. Iro kantacha yantanta-kanaro irako-pirori, ikantana: “Airo pitharowakaana, Naaka itarori, Naaka owiraantyaaroni. 18 Naakataki añaanita-tsiri. Nokamawitaka iro kantacha nasi nowajiro nañaaji. Naaka matzirori otzimi-motana nosintsinka nasitaryaan-tyaarori ikyaa-piintai-tziro sarinka-winiki, aritaki onkantaki aajatzi nasitanajiro. 19 Pisankinatiro okaratzi piñaakiri, iro pitanakyaa okaratzi piñaakiri awisatsiri iroñaaka, ipoñaa onkarati piñiiri awisatsini apaata. 20 Ikaratzi ootamintotsi piñaakiri karatatsiri 7, iriira osiyakaa-wintariri kimisantzin-kariiti karatatsiri 7 yapatoyitaka anta onasiyita-karori nampitsi. Ikaratzi piñaakiri impokiro nairikakiri nakopiroki, karatatsiri 7, iri osiyakaa-wintariri Maninkariiti tsipayitaariri kimisantzin-kariiti karatatsiri 7 yapatoyitaka.” *

2

Kamantaantsi ityaantai-takiniriri 7 yapatoyitaja kimisantzin-kariiti: Kamantaantsi ityaankai-takiri Efeso-ki

1 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari Efeso-ki. Iriira ñaanatziri airikakiriri 7 impokiro irako-piroriki, satikain-chari niyaanki ipaamatakira 7 ootamintotsi. Ikantziri:

2 ‘Noyotziro okaratzi pantayitziri, tsika pikanta pantawaitaki, okaratzi pamawitakiri. Pisamayitakari kaari-piro-siririiti. Piñaanta-yitaari paitasi-waita-chari, “Tyaanta-piroriiti” yomitaan-tasiwaita-chari. Piyotajiri awiroka thayinkari inayitatzii. 3 inatan-taniri pinatzi, amawiwaini pikantaka, oshiki pikimaatsi-waitaka iwasankitaa-wintai-tzimiro pawintaana naaka. Titzimaita pisamawaityaa. * 4 Iro kantacha, tzimatsi yotapain-chari, iro kaari kamiithata-tsini. Iroka okanta: Piwashaanta-nakiro awirokaiti pitakotanta, ti pantajiro pikimiwita-nakaro pairani. 5 Pinkinkithasiritiro tsika pikanta pairani owakira pikimisantanaki. Piwashaantiro tsika pikanta iroñaaka, pimpyakotairo pantajiro tsika pikantanaka owakiraini pikimisantanaki. Tima airorika piwashaantairo, ari nojata-sitakimi, naapithata-jimiri ootamintotsi saiki-mota-kimiri anta. 6 Iro kamiithatatsi pikisaniintakiro awirokaiti yantayitakiri ikaratzi kimisanta-najiriri iyomitaan-tziri pairani Nicolás. Nomatzi-taikari naaka. 7 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi iñaanatziri kimisantzin-kariiti. Tzimatsi-rika matakironi oitsinampaironi, ari nosinitairi iyaaro chochoki owañaan-tatsiri pankitain-chari itasorintsi-pathatiki Pawa.’ ”

Kamantaantsi ityaankai-takiri Esmirna-ki

8 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari Esmirna-ki. Iriira ñaanatziriri itakarori, owiraantyaaroni aajatzi. Iriira ñaanatziri kamawitaincha iro kantacha añaaji aajatzi. Ikantziri:

9 ‘Noyotziro okaratzi pantayitakiri, aajatzi pikimaatsi-waijiitari, noyotzitaro pikowityaa-waijiitziri, okantawitaka awiroka ashaaranta-siriri. Noyotzi aajatzi tzimatsi Judá-iti anta thaiyako-waita-kamiri. Ipaitasi-waitaka Judá-iti, Kamaari asiyita-kariri. 10 Airo pitharowanta-sitaro onkarati pinkimaatsityaari. Tima irootaintsi piñiiro tzimayitatsiri anta tsika inkarati yasita-kota-kaantiri Kamaari. Ari pisaikiri onkarati 10 kitaitiri pinkimaatsi-waityaa, iñaanta-sirita-tyaamira Kamaari. Iro kantacha ontzimatyii piriipiro-siriti awirokaiti pijatakairo onkanta-witakyaa iwaitimi, tima apaata aritaki nañaakaajimi, onkimiwaita-jyaaro namathai-yitaa-tyiimimi. † 11 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi iñaanatziri kimisantzin-kariiti. Tzimatsi-rika matakironi itsinampairi iroka, airora iñaajiro inkimaatsi-waitajyaa yapiitajiro inkamaji.’ ”

Kamantaantsi ityaankai-takiri Pérgamo-ki

12 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari Pérgamo-ki. Iriira ñaanatziriri otzimi-motziri isataa-minto apiminitatsiri othoyimpitzi. Ikantziri:

13 ‘Noyotziro pantayitziri, noyotzi pisaiki-motakiri ikaratzi ipinkathari-wintziri Kamaari. Iro kantacha noyotzimi aajatzi oisokiro piwakina pawintaana, ti piwashaantiro. Ti piwashaanta-nakiro awirokaiti okantawitaka iwamaawitai-takari Antipas noyimisantakaa-pirotani kinkithata-kota-kinari anta tsika isaiki Kamaari. ‡ 14 Iro kantacha, tzimatsi yotapain-chari, iro kaari kamiithata-tsini. Iroka okanta: Tzimayitatsi pikarajiitzi kimitakariri Balaam iyomitaantzi. Tima pairani Balaam, iyomitaa-piintakiri Balac onkantyaa inkaima-siryaan-tyaariri Israel-iiti iwakaiyaari yatsipita-kayitani yasita-kayi-tariri pawaniro. Imayimpi-waita-kaakiri aajatzi. 15 Ari okimitakari tzimayitatsi aajatzi kimisanta-yitakirori iyomitaan-tziri pairani Nicolás. 16 ¡Piwashaantajiro! Airorika piwashaantziro, ari nojata-sitakimi nowayiritiri, iro nowayiritan-tyaariri sataa-mintotsi sitowatsiri nopaantiki. 17 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi iñaanatziri kimisantzin-kariiti. Tzimatsi-rika matakironi itsinampairi iroka, ari nonpakiri iyaaro omanaa-ntsita-tsiri ipaitai-tziri pairani “paitama”. Ari nompakiri aajatzi aparoni kitamaarori mapi tsika osankinataka owakirari wairontsi kaari iyotaitzi, apatziro iyotajiro aakironi iroka mapi.’ ” §

Kamantaantsi ityaankai-takiri Tiatira-ki

18 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari Tiatira-ki: Iriira ñaanatziri Itomi Pawa, kimitakariri irooki paamari, poriryaatain-tsiri iitziki. Ikantziri:

19 ‘Noyotziro pantayitziri, pitakoyitantaka, pinkimisantaki, pantawaitaki, kamaitaniri pinaki. Aikiro pakowinta-tyaaro iroñaaka panaakaa-nakiro pikantawita pairani. 20 Iro kantacha, tzimatsi yotapain-chari, iro kaari kamiithata-tsini. Iroka okanta: Paapatyaakaro awirokaiti kooya paitachari Jezabel. Okantzi iroori kamantantaniro onatzii, iro kantacha okaratzi oyomitaan-takiri iroori, oshiki oitzinampa-siritakiri nompiratani. Iro opoñaantari owakaayitakari yatsipita-kaitani yasita-kayi-tariri pawaniro. Omayimpita-kaawai-yitakiri aajatzi. 21 Osamani noyaako-witakaro owashaantairomi antayitakiri, iiro kantacha ti oninti owashaantiro omayimpi-waitzi. 22 Airorika owashaanta-sitaaro, ari nomantsiyaa-kiniro tsika omayimpitanta-piintaki, ari onkimaatsi-waityaari. Ari nonkimitaa-kiriri inkarati mayimpita-kironi. 23 Ari napiroyitajiri ikaratzi oyomitaa-yitakiri. Iro ompoñaan-tyaari iyotaji maaroni kimisantzin-kariiti naakataki oyosiritziri maaroni, noyotzi opaita ikinkisiryaayitari, noyotzi opaita ikima-siri-yitziri. Ari onkantyaa noipyaan-tyaamirori okaratzi pantayitakiri awirokaiti. 24 Irooma awirokaiti, yotapain-chari anta Tiatira-ki kaari kimisanta-kironi okaratzi oyomitaan-tasiwitakari, airo nokisathatzimi. Tima ti pisintsiwinta-waityaaro okaratzi oyomitaan-tasiwitakari ipaitai-tziri “imanakaapirotani Kamaari.” 25 Iro kantacha awirokaiti ontzima-tyiira poisokirotyaana irojatzi nompiyan-takyaari. 26 Tzimatsi-rika matakironi itsinampairi imonkaratiro noñaani irojatzi owiraanta-paakyaaroni, aritaki nomatakaakiri impinkathari-wintairi apaata atziri-payi. 27 Ari osiyakyaaro ikimitaakina Asitanari naaka, imatakaa-kinaro ipinkatha-ritakaakina, ari inkimitaa-jyaari aajatzi iriroriiti impinkatha-ritakai-tairi.

Ari ijiwatan-tajyaari irasiro-kotziti.

Irijatzi apirotairini ikisaniintani, inkimita-kaantajiri iporokai-tziro kowitzi.

28 Aritaki nopajiri naaka osiyakariri impokiro parya koñaata-paintsiri. 29 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi iñaanatziri kimisantzin-kariiti.’ ”

3

Kamantaantsi ityaankai-takiri nampitsiki Sardis

1 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari nampitsiki Sardis. Iriira ñaanatziri ipaitai-tziri ‘7 tasorintsi,’ itzimi airikiriri 7 impokiro. Ikantziri: ‘Noyotzimiro pantayitakiri, iwaitaita-kaantai-tziri “añaasiriri,” tima ti ari pinkantyaa, kamasiriri pinayitzi.

2 Pisakii-siritai. Piñaa-sintsityaa airo pikama-siritanta. Tima Pawa iñiiro okaratzi pantziri ti pimonkaratiro ininta-kayimiri. 3 Pinkinkithasiritiro ikamantai-takimiri pairani, pimonkaratiro. Piwashaantiro panta-piintakiri. Airorika pisakisiriitai, ari nomapoka-pajimi nompiyaji-rika, nonkimityaari imapokantzi aparoni kosintzi. 4 Iro kantacha tzimatsi kapichiini anta pinampiki Sardis matakirori ikiti-siritzi. Iriiyitaki kimitakariri kaari oipatsitironi iithaari, irootaki ikamitan-taariri yokaiti onkantyaa intsipatan-tajyaanari nokithaataro kitamaarori. 5 Intzimi-rika matakironi itsinampairo, aritaki nonkithaatajiri kitamaarori. Airo noshitziro iwairo itsipataari isankinata-kotaka inkarati añaaniyitaa-tsini. Ari nonkantajiri Asitanari, aajatzi Maninkariiti: “Ikimisantaana yoka.” 6 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi ikantziriri kimisantzin-kariiti.’ ”

Kamantaantsi ityaantai-takiri Filadelfia-ki

7 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari Filadelfia-ki:

Iriira ñaanatziri Tasorin-tsita-tsiri, Iroopirori.

Iri iñaanatzi iwaitakiri iminkyaa-yitairi atziri-payi, irijatzi tzikayitairini kaari isinitaiti inkyaayiti.

Ari inkimita-jyaari piwaisatzitini David.

Tikatsira sintsithatirini minkyaan-taatsiri, tzikayitan-taatsiri aajatzi.

Iroka ikantziri:

8 ‘Noyotziro pantayitziri. Pamini. Nosinitakimi pinkyii, tikatsi tzikawa-kimini. Iro nomatakimiri tira paawyaa-siri-waijiiti, iro kantacha pimonkarata-kinaro noñaani, ti inkimaitimi pinkanti: “Ti yasityana Pawa.” 9 Iriima yokaiti kantasi-waita-chari: “Naaka Judá-iti.” Kaari-tzimaita Judá-iti, tima iriitaki yasiyitari Kamaari. Irootaki nontyiirowa-kaanta-jyaariri apaata impinkatha-yitaimi. Ari iyotajiri omatatyaa notakotakami. * 10 Pimonkaratakiro nokaman-takimiri, nokantaki: “Pinkisa-siwai-nityaa.” Irootaki naamaako-wintan-tyaamiri airo iñaanta-siritan-taitami. Tima kapichita-paaki iñaantai-tantyaariri ikaratzi nampiyitarori kipatsiki. 11 Irootzi-mataki nompiyaki. Oisokiro piwiro pikimisantakiri, airo pampinaa-siwaitanta panintaa-jyaaro impinai-tajimiri, onkimiwaaityaaro yamathaitaa-tyiimimi. † 12 Intzimi-rika matakironi itsinampairo iroka, ari nonkimita-kaantajiri tzinkamitsi otzinampitzirori itasorintsi-wankoti Pawa. Irasi iwiro isaikaji. Ari nonkinta-kota-jiniri iwathaki iwairo Pawa, ari iyoitajiri Pawa asitaari. Ari nonkinta-kota-jiniri iwathaki owairo owakirari Aapatyaawini, ari iyoitajiri isaikaji yoka inampiki Pawa, otzimi ariitaa-chani osaawiki ompoñaa-jyaaro inkitiki. Ari nonkinta-kota-jiniri aajatzi iwathaki owakirari nowairo. 13 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi ikantziriri kimisantzin-kariiti.’ ”

Kamantaantsi ityaankai-takiri Laodicea-ki

14 “Iroka pisankinati-niriri Imaninkariti kimisantzin-kariiti apatota-chari Laodicea-ki. Iri ñaanatziri ipaitai-tziri ‘Omapirowí,’ iriitaki yawintaa-sirita-piintaitari iñaawaitzirora iroopirori. Iriira ñaanatziriri iwitsika-kaitakiri pairani iroka kipatsi. Iroka ikantziri:

15 ‘Noyotziro pantayitziri. Pikimitakaro kaari saawaata-tsini, kaari katsinkaata-tsini. Nonintziri naaka saawaari. Airorika osaawatzi, katsinkaari nonintzi. 16 Irooma pikimitaro iimpaari nijaa, ari nookamaran-kakami. 17 Pikanta-piinta-jiitzi awirokaiti: “Ashaarantakana, tikatsi nonkowityaaji.” Iro kantacha tira ari pinkantyaa, owasiri-waitaniri pinatzii, manintaari, asinonkainkari, mawityaakiri, sapoka-mirikiri. 18 ontzimatyii pinkimita-kaantairo pamanantaa-tyiirimi nooroti itzimi itayiitakiri imporiryaa-pirotan-tyaari. Aritaki pimatajiro pashaarantyaa. Pinkimita-kaantairo pamanantaa-tyiiromi kitamaarori noithaari, airo pisapoka-miriki-waitanta, pipasiki-winta-waitakari. Pinkimita-kaantiro pamanantaa-tyiiromi naawintaro pisita-kotan-tajyaari pimawityaaki-waitaki. 19 Iro namitari naaka nokisathatziri notakotani, nowasankitairi. Ontzima-tyiira piriipirotai awirokaiti, pimpiya-siri-yitai. 20 Pamini, kimiwaitaka nonkatziya-tyiimi intakiroki nokaimi nonkyaan-tyaari. Tzimatsi-rika kimakinari inthompointa, isinitana-rika nonkyii, aritaki antsipata-wakai-yaari akyoota-wakaiyaa. 21 Intzimi-rika matakironi itsinampairo iroka, aritaki intsipata-jyaana nompinkathari-wintanti. Tima nomatakiro naaka nomatakiro noitsinampairo, notsipataari isaika-mintoki Asitanari nopinkathari-wintantaji. 22 Kowirori inkimathatiro, inkimisantiri Tasorinkantsi ikantziriri kimisantzin-kariiti.’ ”

4

Kimosiriwintaantsi inkitiki

1 Okanta okarata-paaki iroka, noñaatzii asitaryaanaka inkiti. Irijatzi apiitapajiro iñaanata-paana noñaakiri inkaaranki poimata-paintsiri ikimitari tyoorintsi. Ikantana: “Thami jinoki ari noñaakai-mirori onkarati awisatsini apaata.” 2 Ikanta nojasirin-katanaki jinoki, noñaakiro saika-mintotsi, osiyawaitakaro isaikanta-piintari pinkathari-pirori, owaniinka okantaka. Tzimatsi aparoni saikanta-karori. 3 Tima yoka saikain-tsiri siparyaa ikantaka, isiyakaro potsitakiri mapi karinikita-tsiri. Itapotakari oyi isaika-mintoki, ikimiwaitakaro oyi natsiryaakiri mapi karinikita-tsiri. * 4 Tzimatsi aajatzi okaratzi 24 saika-mintotsi anta, irootaki osatika-kiriri niyaankiniki saikain-tsiri. Ari isaikayitakiri antari-konaiti, kitamaaro okantayitaka iithaari, ooro inayitaki yamathairi. 5 Nokimakiro ookatha-rontsi otzimi morikanain-tsiri opoñaanakaro saika-minto-tsiki. Tima tzimatsi anta 7 ootamintotsi waamatain-chari, iriitaki omontitakari saika-mintotsi. Iriitaki osiyakaa-wintariri Itasorintsiti Pawa, karatatsiri 7.

6 Tzimatsi inkaari omontitakari saika-mintotsi, kitijaa-niki okantaka. Tzimatsi 4 inkiti-wiri katziyain-chari, iriitaki tapotakirori iroka saika-mintotsi. Iro kantacha yoka inkiti-wiri otzimi oshiki irooki, irootaki yaminantari tsika-rika-payi, yaminantaro aajatzi itaapiiki. † 7 Aparoni inkiti-wiri isiyakari kashikari. Pasini isiyakari antari ipiraitari. Pasini atziri-poro inatzi. Iriima pasini isiyakari itzironka-waita pakitha. ‡ 8 Ipoñaa-sitaka otzimayitanaki isiwanki yoka inkiti-wiri, 6 isiwanki tzimayita-naintsiri. Otzimi oshiki irooki iwathaki, otzimitanaka irooki inthompointa iwathaki. Iriitaki aakowinta-nakarori ipanthaa-piintaki, kitaitiri aajatzi tsitiniri, ikantzi:

Tasorintsi, Tasorintsi, Tasorintsi inatzii Pawa, Sintsi-pirori.

Iriitaki añatzi iroñaaka, iri itakaro pairani itzimaki, irootzi-mataki impiyi.

9 Ari ikanta-piintatyaa yokapayi inkiti-wiri iwisiryaawintari saikain-tsiri, añaanita-tsiri, ikantajiitzi: “otzimi-motzimi awiroka piwaniinkaro.” Ikanta iñaakan-takiro yokaiti ipinkathata-piintakiri, ipaasoonkita-piintakiri, 10 imatanakiro aajatzi 24 antari-konaiti ityiirowa-sita-nakari saikain-tsiri, añaanita-tsiri. Iwisiryaawinta-nakari, yamathairyii-mota-nakari ipanakiri yamathairi pinkathari isaikakira. Ari iñiitzirori omapiro ipinkatha-ritzi yoka saikain-tsiri, tima imatawitaro antari-konaiti ipinkathari-wintantzi irirori. Ikantajiita-nakiri:

11 ¡Nowinkatharití! ¡Pawá!

Irootaki kamiithatatsi otzimi-motzimi awiroka piwaniinkaro, pinkatha iwaitzimi, otzimi-motzimi pisintsinka.

Awiroka owitsika-yitakiro maaroni, tima awiroka ninta-sitain-chari ontzimayiti piwitsikani.

5

Sankinarintsi aajatzi Ipiraitari

1 Noñaatziiri yoka saikaintziri saika-minto-tsiki, yairikaki irako-piroki aparoni sankinarintsi. Kamiitha apinaitaka, 7 okaratzi yapiitai-takiro intsirikai-takiro airo yapinai-ryaan-taitaro. 2 Noñaatzii aparoni Maninkari tzimatsiri isintsinka, sinchiinka ikanta iñaawaitzi, ikantzi isampitantzi: “¿Paitama isinitai-takiri intsirika-ryiiro iroka sankinarintsi, impoña impinai-ryiiro?” 3 Tikatsi yaminaitiri isinitaitiri impinai-ryiiro iñaanatiro. Ti intzimi inkitiki, tikatsi aajatzi kipatsiki, ari okimitakari sarinka-winiki, ti intzimi ampinai-ryiironi iñaanatiro. 4 Antaroiti niraanaka, tima tikatsi matironi impinai-ryiiro iñaanatiro. 5 Ari ikantana aparoni antari-kona: “Aritaki piraaka. Pamini. Tzimatsi matzirori otzimi-motziri itasorinka, iriitaki matironi intsirika-ryiiro, impinai-ryiiro. Iriitaki aparoni charinita-kariri Judá, ipaitai-tziri ‘Kashikari.’ Irijatzi charinita-kariri David. Iriitaki isinitaitaki imatiro.”

6 Opoñaa-sitaka noñaaki aparoni ipiraitari. Ikatziyaka niyaankiniki osaikaki saika-mintotsi, isatikakari inkiti-wiriiti, aajatzi antari-konaiti. Kimiwaitaka yoka Ipiraitari aritaki iwamaawitai-takari pairani. Tzimatsi okaratzi 7 ichii. Tzimatsi aajatzi 7 irooki. Iriira siyakaa-winta-chari 7 Tasorintsi, ikaratzi iñiitairi maaroni kipatsiki. * 7 Ikanta Ipiraitari ijata-sita-nakiri saikain-tsiri iwinkathari-mintoki, yaapaakiro sankinarintsi yairikakiro irako-piroki. 8 Tima maaroni yoka 4 inkiti-wiri aajatzi antari-konaiti, ityiirowa-sita-nakari Ipiraitari, ipinkathata-nakiri. Tzimayitatsi iwiyompi-minto-payi. Tzimayitatsi ikasankai-nkariti itaayitakiri iwitsika-nakita-sitakiro ooro, iwayitakiro anta. Tima iroka kasankainkari irootaki siyakaa-winta-chari yamana-manatani ikaratzi yasiyitaari Pawa. † 9 Ari ipanthai-tanakiro owakirari panthaantsi, ipanthaa-kotziri ipiraitari, ikantzi:

Awiroka iriipirori, isinitai-tzimi pairikiro sankinarintsi, awiroka ontsirika-ryaironi,

Awiroka kapathai-nkataintsi yatsipita-kaitakami, pipinako-wintajiri atziri-payi yasitan-taariri Pawa.

Aripaiti yasiyitaari Pawa ikaratzi shininkata-wakai-yitachari tsika-rika-payi, ikaratzi kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi, ikaratzi nampiyitarori tsika-rika anta, ikaratzi ipinkathari-wintai-tziri tsika-rika-payi.

10 Awiroka kantakaarori ikimitan-taariri Ompira-tasorintsitaari, ipinkathari-wintziri Pawa.

Iriiyitakira pinkathari-wintairini osaawi-satziiti.

11 Opoñaa-sitaka noñaaki oshiki Maninkariiti piyotzi-Winta-paakarori saika-mintotsi, tsika isaikaki inkiti-wiriiti aajatzi antari-konaiti. Ari ipiyo-piro-jiita-paaka oshiki, oshikini Maninkariiti. 12 Ikantajiitzi:

Yoka ipira yatsipita-kaawitai-takari, iriira iriipirota-tsini ontzimi-motan-tyaariri itasorinka, iwaararo, iyotani, isintsinka, ipinkathanka, iwaniinkaro, aajatzi iwisiryaawintanka. ‡

13 Nokimatzii ipanthaa-jiitanaki maaroni saikantarori inkiti, kipatsi, inkaari, sarinka-wini. Ikantajiitzi:

Yoka saikaintsiri saika-minto-tsiki, itsipatakari ipiraitari,

wisiryaawintaari inatzi, pinkathataari inatzi, otzimi-motziri iwaniinkaro,

ipinkathari-wintantzi, irasi iwiro.

14 Iriira inkiti-wiriiti apiiyapiitzirori ikantzi, “Omapirowí.” Iriima antari-konaiti otyiirowa ikantajiitaka ipinkatha-jiitari yoka kanta-jitaa-chani.

6

Intsirika-yiitakiro

1 Opoñaa noñaakiri Ipiraitari intsirika-ryaanakiro itanakarori intsirikai-takiro. Ari isinchiin-katanaki iñaawaitanaki aparoni inkiti-wiri karatatsiri 4, okimiwaitakaro ookatha-rontsi, ikantzi: “¡Pimpoki!” * 2 Naminaki, noñaatziiri isiyapaaka aparoni kitamaarori ikyaakoitari, tzimatsi kyaakota-kariri yairikakiro iwyaamini. Yamathaitai-tawakiri, jataki iwayirityaa, yapirotanti. †

3 Ipoñaa Ipiraitari intsirika-ryaanakiro pasini, apitita-tsiri. Ari iñaawaitanaki pasini inkiti-wiri karatatsiri 4, ikantzi: “¡Pimpoki!” 4 Ari isiyapaaka pasini ikyaakoitari kityonkari, ipaitawakiri antaroiti wisa-mintotsi kyaakota-kariri. Iri iwaitaki iwashaanta-kairi atziri-payi isaiki kamiitha kipatsiki. Irojatzi opoñaan-tanakari iwamaa-wakaiyita.

5 Ipoñaa Ipiraitari intsirika-ryaakiro pasini, mawatatsiri. Ari iñaawaitanaki pasini inkiti-wiri, ikantzi: “¡Pimpoki!” Naminaki, noñaatziiri isiyapaaka pasini ikyaakoitari potsitari, yairikaki imonkara-minto kyaakota-kariri. 6 Nokimatzii ñaawaita-naintsiri ikatziya-jiitaka inkiti-wiri, ikantaitzi: “Pimpimantayiti kapichiini piwankiri, pimpinatakaa-pirotyaaro, tima ti ontzima-piroti. Aritaki paaki oshiki kiriiki aparoni kitaitiri, irojatzi iñiitan-takyaarori antaroiti tashitsi. Iro kantacha airo piwaaripirotzitaro pankirintsi tsika yaayitai-tziro iraitsiri, tsika yaayitai-tziro aajatzi yiinkantsi.” ‡

7 Ipoñaa Ipiraitari intsirika-ryaakiro pasini. Ari iñaawaitanaki pasini inkiti-wiri, ikantzi: “¡Pimpoki!” 8 Naminaki, noñaatziiri isiyatai-paaka pasini ikyaakoitari kitiriri, ipaitai-tziri “Kaamanitaantsi” kyaakota-kariri. Ari itsipatakari ipaitai-tziri “Sarinka-wini.” Yoka ipaitai-tziri “Kaamanitaantsi” isinitai-takiri iwamaayiti oshiki osaawi-satziiti. Tzimayitatsi iwamaakaan-takiri iwisantan-taityaari sataa-mintotsi, tzimayitatsi aayitiri itashi, pasini aayitakiri mantsiyarintsi, pasini yatsika-yitiri katsimari piratsi. §

9 Ipoñaa Ipiraitari intsirika-ryaakiro pasini. Noñaatzii oponkitziki taamintotsi isiri-payi ikaratzi iwamaawintai-takiri yiriipirotzi ikinkithata-kotairo iñaani Pawa. 10 Iriitaki kaimayita-naintsi sintsiini, ikantajiitzi: “Nowinkathari-pirotí, Tasorintsí, Iriipirorí. ¿Tsika-paitima onkarati piyaawintyaa onkantyaa pinkisako-wintan-tyaanari, piwasankitaa-yitajiri osaawi-satziiti?” 11 Ipoñaa ipaitakiri kitamaarori kithaarintsi inkithaatyaa, ikantziri: “Pijatakairo pimakoryaawaki irojatzi yariitan-takyaari pirintziiti pikaratziri pantawaitaki. Tima ontzimatyii iwamaitiri iriroriiti inkimita-kotyaamiro awirokaiti.”

12 Noñaatziiri Ipiraitari intsirika-ryaakiro pasini, oyotapaaka aparoni inthonkan-tyaarori. Ari omapoka-nakari antaroiti onikaro. Tsiwaki-matanaki ooryaatsiri, tsitiniki okantanaka. Kityonka ikantanaka kasiri ikimita-nakaro iraantsi. * 13 Ari ithopiryaa-yitanaki impokiro, ikimiwaita-nakaro oparyiikitzi irakakiri chochoki otika-kitziro antaroiti tampyaa. † 14 Ti onkoñaatanaji inkiti, okimiwaita-nakaro apinaita-ranki antaroiti tsipana. Ti iñiitajiro otzisi-payi ithonka otaranka-yitanaki aajatzi othampisi-payi. 15 Omanajiitanaka atziri-payi impirita-moroki. Ari ikaratzi imanajiitanaka maaroni, pinkathariiti, iriipiroriiti, ijiwari-payi owayiriiti, ashaaranta-niriiti, sintsiriiti, ompirataariiti, saikasi-waita-niriiti, maaroni. 16 Yokaiti manayita-nainchari ikaima-kaimata-nakiro otzisi, mapipayi, ikantzi: “Patsinaka-jiitina. Pimanina airo noñaantari saikain-tsiri iwinkathari-mintoki. Pimanina airo noñaantaro iyatsimanka Ipiraitari. 17 Tima monkara-paitita-paakaa iyatsimanka. ¿Tzimatsima amawitaironi?”

7

144,000 ikaratzi ikintako-tamakoi-takiri

1 Okanta okarata-paaki iroka, noñaaki ikatziyayita 4 Maninkariiti tsika-rika owachintitapaja kipatsi. Iriitaki otamakatakairori antaroiti tampyaa. Iro kaari iñaitantaro otamakata-kairo inkaari, ti iñiitiro aajatzi owaraa-pana-yitiro osi inchato. 2 Ipoñaa noñaaki aajatzi pasini Maninkari itonkaa-paaki isitowa-kirotziro ooryaatsiri. Iriitaki amakirori ikintako-minto Pawa, Añaanita-tsiri. Sinchiinka iñaanata-paakiri 4 Maninkariiti. Tima yokaiti 4 Maninkariiti, otzimi-motziri isintsinka, isinitai-takiri iyaaripirotiro kipatsi aajatzi inkaari. 3 Ikantapaakiri: “Apaata pikaaripirotziro kipatsi, inkaari, inchato-payi, nopothota-wakiriita nonkintako-tamakotan-tyaariri impira-yitaari Pawa.” 4 Nokimatzii aparoni kinkitha-waita-kota-nakiriri ikaratzi ikintako-tamakoi-takiri. Ikarajiitzi 144,000. Iriiyitaki karatatsiri 12 inasiyitaja icharini-yitari Israel. 5 Ikintako-tamakoitaki 12,000 icharini-payi Judá, 12,000 icharini-payi Rubén, 12,000 icharini-payi Gad, 6 12,000 icharini-payi Aser, 12,000 icharini-payi Neftalí, 12,000 icharini-payi Manasés, 7 12,000 icharini-payi Simeón, 12,000 icharini-payi Leví, 12,000 icharini-payi Isacar, 8 12,000 icharini-payi Zabulón, 12,000 icharini-payi José, 12,000 icharini-payi Benjamín.

Kitamaaro-yitain-tsiri ikithaa-yitaka

9 Okanta okarata-paaki iroka, noñaatzii ipiyojiitaka atziri-payi. Tima oshiki-piro ikantaka, tikachaa-jaini matironi iyotiri tsika-rika ikarajiitzi. Iriiyitakira poñaayitain-chari tsika ipinkathari-wintzi-taikari tsika-rika-payi, shininkata-wakaa-chari tsika-rika-payi, nampitzi-yiwitarori tsika-rika-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi. Yoka atziri-payi, iriitaki katziyi-mota-kariri saikain-tsiri iwinkathari-mintoki aajatzi Ipiraitari, kitamaaro ikantayitaka ikithaa-yitaka. Yairika-yitaki kompirosi-pina. * 10 Tharowinta ikantajiitaka, ikaimajiitzi ikantzi:

Iriira Pawa wawisaa-kotan-tatsiri, iriitakira saikain-tsiri iwinkathari-mintoki, itsipatakari Ipiraitari.

11 Ipoñaa ityiirowa-jiitanaka tapothaita-kirori pinkathari-mintotsi. Yoka ikarajiitaki: Maninkariiti, antari-konaiti aajatzi inkiti-wiri-payi karatatsiri 4. Iwisiryaawinta-nakari Pawa, 12 ikantajiitzi:

“¡Omapirowí! Tharowintaari inatzi irirori, otzimi-motziri iwaniinkaro, yotaniri inatzi,

paasoonkitaari inatzi, pinkathataari inatzi,

tzimatsi itasorinka aajatzi isintsinka.

Asi owairo awisiryaawinta-jyaari Pawa. Omapirowí.”

13 Ipoñaa iñaanata-nakina aparoni antari-kona, ikantzi isampitana: “¿Paitama yokaiti kitamaaro-thaitain-tsiri ikithaataka? ¿Tsikama ikinapaakika?” 14 Ari nokanta-nakiri naaka: “Taanitya, piyotziro awiroka nowinkathariti.” Ipoñaa ikantanakina irirori: “Iriiyitakira ñaayita-kirori ‘Antaroiti Kimaatsi-waitaantsi.’ Okimiwaitakaro inkiwayitan-takyaaromi iithaari iriraani Ipiraitari, irootaki kitamaaro-piro-masita-kairori. 15 Irootaki imatantaarori yoitsinampairi yokaiti ikatziyi-motaari Pawa isaika-mintoki. Irasi iwiro kitaitiri aajatzi tsitiniri yantawaitainiri itasorintsi-pankotiki. Yoka saikain-tsiri iwinkathari-mintoki, ikimitaaro iriimi katziya-thaantitain-chani, yaimpiyaari yokaiti. 16 Airo itasha-niinta-waitaji, airo imiri-niinta-waitaji, airo ikimaatsi-waitaari ooryaatsiri, airo yatsipi-waitaaro amasawirintsi. 17 tima yoka Ipiraitari, tsipata-kariri saikain-tsiri iwinkathari-mintoki, iriitakira aamaako-winta-jyaarini, inkimita-kaantairi yaamaako-wintaitari ipiraitari, iriitaki aayitairini yirakajiri nijaa añaakaan-tatsiri. Tima Pawa oshipirotairini, yiraawai-yitaka.”

8

Karatapain-tsiri 7 intsirikai-takiro

1 Ikanta Ipiraitari, intsirika-ryaakiro pasini karatapain-tsiri 7 intsirikai-takiro. Osamani kapichiini imairitaita-paintzi inkitiki, tikachaa-jaini aparoni ñaawaita-tsini. * 2 Ipoñaa noñaakiri 7 Maninkari itsipata-piintakari Pawa. Ipaitakiri tyoomintotsi. 3 Ipoñaa ipokapaaki pasini Maninkari, ikatziyi-mota-paakaro taamintotsi, yairika-nakitakiro iwitsikai-tziri ooro. Yoka Maninkari, ipaitawakiri oshiki kasankainkari intaantyaaro yairika-nakitakiri. Ari okonowakaro yamanani atziri-payi yasiyitaari Pawa, kimiwaitaka ompiyota-kyaami taaminto-tsiki. † 4 Okanta otaanaka kasankainkari anta yairika-nakitakiri Maninkari, katziyai-nkatanaka oyachaari okonowai-nkata-nakaro yamanani yasiyitaari Pawa, oshiki onimotakiri. 5 Ipoñaa yoka Maninkari airika-nakitakiro itaaminto, yaaki owaamari-minkiti taamintotsi, ititakiri yairika-nakitakiri. Yookakiri kipatsiki. Ari omapoka-nakari kampinii-nkata-naintsiri, antaroiti ookathatanaka, antaroiti onikanaka aajatzi.

Tyoomintotsi-payi

6 Owitsika-jiitanaka 7 Maninkari intyoojiiti.

7 Ari yitanakaro aparoni Maninkari ityootanaki, omapoka-sita-paaka ookathatanaka, oparyaa-paaki kipatsiki sharaka okonowa-nakaro iraantsi. Otaapaakiro kipatsi. Iro apirotyaami kashitani kipatsi ontayaa inchato-payi, aajatzi inchasi-payi. ‡§

8 Ipoñaa ityootanaki pasini Maninkari, omapoka-sitanaka otonkanaki kimitakarori antaroiti otzisi, sitowanaki paamari ookapaaka inkaariki. Iro apirotyaami kashitani kipatsi tsika otzimayitzi nijaa aajatzi inkaari-payi okimita-nakaro iraantsi. 9 Iro yapirotyaami inkamayitimi kashitani ikaratzi saikayitan-tarori inkaari, iro apirotyaami kashitani antaroiti amaatako-mintotsi-payi. 10 Ipoñaa ityootanaki pasini Maninkari, omapoka-sitanaka ithopiryaanaki impokiro, paama ikantanaka irojatzi tsika otzimayitzi nijaa, iro apirotyaami kashitani antaraani, aajatzi tsika ikaapiintaitzi nijaa. 11 Yoka impokiro paryaanain-tsiri kipatsiki ipaitai-tziri “Kipisiri.” Tima kipishaa ikantapaakaro maaroni nijaa tsika oparyaa-yitaki ipomiki. Iro apirotyaami kashitani kipatsi inkamayitimi atziri opiyakiri irakirora nijaa.

12 Ipoñaa ityootanaki pasini Maninkari, omapoka-sitanaka itsitini-kitanaki ooryaatsiri, iro apirotyaami kashitani ti ooryaaji kitaitiri. Ari ikimita-nakari kasiri aajatzi impokiro, ti yoorintajyaa tsitiniriki.

13 Nokimatzii poimata-paintsiri yarapaaki inkitiki, noñaatziiri pakitha inatzi, ikantapaaki ikawinthaatzi: “¡Ñaamisa, ñaamisa, ñaamisa, inkanta-machiitiri inkarati nampita-jyaaroni kipatsiki, iriitaki atsipityaaroni yotapain-chari intyootawaji mawa Maninkari-payi!”

9

1 Ipoñaa ityootanaki pasini Maninkari. Noñaatzii ithatyaanaki osiyakariri impokiro irojatzi kipatsiki. Iriira isinitaitaki yasitaryairo omorona inthopointa-pirota-tsiri. 2 Ikanta yasitaryaakiro, ari ositowain-katanaki kachaari, iroowaitaki okantaranki antaroiti ootaantsi. Anaanakiri ooryaatsiri aajatzi tampyainka. 3 Ari isitowa-nakiri kachaariki oshiki tsinaro-niro, ikimita-paakari ikintantzi kitoniro. 4 Ti isinitaitiri iwaaripirotiro pankirintsi, inchasi-payi, inchato-payi. Apatziro ikintayita-paakiri atziri-payi kaari ikintako-tamako-yitzi Pawa. 5 Yokapayi tsinaro-niro, ti isinitaitiri iwamairi atziri-payi ikintayitakiri. Intaini ikimaatsita-kaayita-sitakari ikaratzi 5 kasiri. Antaroiti ikatsitzi-motakiri, iroowaitaki iyatsinka kitoniro. 6 Oshikira inkimaatsi-waityaa atziri-payi, inintawityaa inkama-pithatiri, airo okanta-tzimaita.

7 Yokapayi tsinaro-niro ikimita-kotakari ikyaakoitari iñaanta-kaitari iwayirityaa, yamathai-yitakari ooro. Atziri-poro-waitaki ikantayitaka. * 8 Santha-pitaisi okanta iisi, iroowaitaki oisi kooya. Antaro-payi iraiki iroowaitaki iraiki kashikari. 9 Kimiwaitaka ikithaata-karomi asiro-taki iniiki. Antaroiti impoimatanaki yarajiitanaki, iroowaitaki opoimatzi isiya-kotan-taitari inosika-yitziri ikyaakoitari aririka ijataiti iwayirita-wakaityaa. 10 Ikimitakari kitoniro-payi otzimayitzi ithoyini ipatzisi-thaki. Ikaratzi 5 kasiri osamanitzi awisantyaari iyatsinka. 11 Yoka ijiwaritakari tsinaro-niro, Maninkari inawitaka, iriitakira pinkathari-wintan-tatsiri anta inthopointa-pirotzi omorona. Ipaitai-tziri “Apirotan-taniri.” Iñaaniki Heber-iiti, ipaitai-tziri “Abadón.” Iñaaniki wirakocha, ipaitai-tziri “Apolión.” †

12 Arira owiraari itanakarori ikaminthaataitzi “¡ñaamisa!” Iro kantacha ainirora oyota omonkaratyaa apiti inkantaiti “¡ñaamisa!”.

13 Ipoñaa ityootanaki pasini Maninkari, ainiro oyotapaaka intyootawaji aparoni Maninkari irojatzi imonkaratan-tyaari 7 Maninkariiti. Nokimatzii ñaawaita-naintsiri osorinachii-nampiki taamintotsi montita-kariri Pawa. 14 Iñaanata-paakiri Maninkari tyootanain-tsiri, ikantziri: “Poosoryaa-kotiri 4 Maninkari kimitakarori oosotatyiirimi nijaa Antaraani.” 15 Yoosoryaa-koitakiri Maninkari ayimatakiri iwanti. Iro yapirotirimi iwamairi atziri nampiyitarori kashitani kipatsi. Irootaki yoosoryaa-koitan-takariri yapirotanti. ‡ 16 Tzimatsi oshiki owayiriiti kyaakota-kariri ipiraitari. Ikantai-takina, ikarajiitzi 200,000,000 owayiriiti. 17 Ipoñaa noñaakiri ikoñaa-pirotanaki yoka owayiriiti noñaawyatakari, ikithaa-yitakaro asiro-taki iniiki. Tzimatsi poriryaa-thaitain-tsiri ikimitakari paamari, pasini kityonkai-ronka-thaitain-tsiri, pasini kitirithaitain-tsiri. Yokapayi ikyaakoitari, iriiwaitaki iito kashikari. Ositowanaki ipaantiki paamari, kachaari, kitiri-moito okantanaka kachaari, oshiki ositzinka. 18 Iroka okaratzi sitowanain-tsiri ipaantiki, iro apirotirimi owamairi atziri nampiyitarori kashitani kipatsi. 19 Tima ipaantiki ikyaakoitari otzimayitzi isintsinka. Kantatsi yatsikan-tantyaaro aajatzi ipatzisitha, ikimiwaitakari maranki.

20 Iro kantacha, tira iwashaantiro ikaaripiro-yitzi atziri-payi kaari iwamaiti. Aikiro ijatakaa-tziiro ipinkatha-yitanakiri piyari-payi, ipinkathatziri osiyakaarontsi iwitsikai-tziri ooro, kiriiki, asiro, mapi, incha-kota, iriiyitaki iwawa-niroti, titzimaita iñaanta-niti, ti inkima-niti, ti yaniita-niti. § 21 Tira iwashaantiro iwan-tayitzi, ikisa-minthatantzi, imayimpitzi, ikosiyitzi.

10

Maninkari airika-kirori yanini sankinarintsi

1 Ipoñaa noñaaki isaawii-nkata-paaki pasini Maninkari, ikinanta-paakaro minkori, kimiwaitaka yoka iro inkithaata-kyaami minkori. Kimiwaitaka iriimi oyi yamathaitakyaa iitoki. Siparyaa ikantaka iporoki, iriiwaitaki ooryaatsiri. Kimitaka omorika-tyiimi ipori-payi. 2 Yairikaki yanini sankinarintsi panaryain-chari. Ikanta yayiitzi-mata-paakira, yaatzikan-tapaakaro iitzi-pirori inkaariki, irooma yampati yaatzikan-tapaakaro kipatsiki. 3 Ikaimapaaki sintsiini, iriiwaitaki ikaimi kashikari. Omapoka-sitanaka ookathatanaka, 7 okaratzi apiitanakiro ookathata. 4 Okanta okarata-paaki 7 ookathataka, ari nonintawita nosankinatiromi nokimakiri iñaawaitakiri ookatha-rontsiki. Nokimatzii iñaanata-nakina aparoni inkiti-satzi, ikantana: “Airo pisankinatziro pikimakiri ookatha-rontsiki.” 5 Ipoñaa iñaawaitanaki noñaakiri Maninkari yaatzika-paakiro inkaari aajatzi kipatsi. Itzinaa-wakota-nakiro irako-pirori, 6 iro iyoitan-tyaari ti inthaiyaa. Ikantanaki: “Iriitaki Pawa oyotzirori omapiro nonkamantimi, iriitaki Añaanita-tsiri, witsika-kirori inkiti, kipatsi, inkaari, maaroni ikaratzi tzimantarori. Tira osamanitapaji, 7 irootaintsi intyooti owiraantarori Maninkari, arira omonkara-paitityaari okaratzi ikantakiriri Pawa Kamantan-tzinkariiti ikamantantiro kaari iyotako-witaita pairani.”

8 Nokimatzii yapiita-nakiro iñaanatana inkiti-satzi, ikantana: “Pijata-sitiri Maninkari katziyain-chari inkaariki aajatzi kipatsiki, payiro awiroka sankinarintsi panaryain-chari yairikakiri.” 9 Ari nokantakiro. Nojata-sita-nakiri Maninkari, nokampita-paakiri, nokantziri: “Pimpinaro sankinarintsi.” Ipoñaa ikantanakina irirori: “Iroka, piyaaro. Oshiki owochanka, iriiwaitaki pitsi aririka piwakyaaro, irooma aririka piniyakiro, oshiki okipisikimi pimotyaaki.” 10 Ari nokantakiro, naakiro, nowakaro. Ari okantaka, pochakitaki iriiwaitaki pitsi, iro kantacha oshiki okipisika-nakina nomotyaaki. 11 Ipoñaa ikantanakina Maninkari: “Pikamantantajiro onkarati awishimo-yitirini ikaratzi nampiyitarori tsika-rika-payi anta, ikaratzi ipinkathari-wintai-tziri tsika-rika-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi. Pinkaman-tayitairi aajatzi pinkathariiti.”

11

Apiti kinkithata-kowintan-taniri

1 Ipoñaa ipaitakina kotzikiri, nomonkara-minto onatyii. Ikantaitana: “Pijati pimonkaratiro tasorintsi-panko, aajatzi taamintotsi. Piyotiri aajatzi tsika ikaratzi piyotain-chari anta ipinkathatantzi. 2 Airo pimonkaratziro intakiroki tasorintsi-panko. Iro isinitai-takiniriri pasini-satzi atziri-payi, arira impiyojiityaa maimanitan-taniri anta tasorintsiki nampitsi. Ari yawishiri inkarati 42 kasiri osamaniti. * 3 Aripaitira, nontyaanti apiti kinkithata-kotinari, iriitakira kinkithata-paakironi awisayita-tsini, onkarati 1260 kitaitiri inkinkithata-kotina. Inkimita-kotyaari ikanta ikithaayita owasirita-kotariri kaminkari.” †

4 Yoka apiti kinkithata-kowintan-taniri, iriitaki isiyakaa-wintai-takiri pairani apiti inchato, irijatzi isiyakaa-wintai-takiri apiti yoota-minto Pawa pinkathari-wintziriri kipatsi-satziiti. ‡ 5 Intzimi-rika nintatsini imaimanitiri yoka apiti kinkithata-kowintaniri, ari isitowanaki ipaantiki paamari, yapirotakiri kisaniintziriri. Ari inkantyaari maaroni nintawita-chani imaimanitiri, ari inkamaki. 6 Yoka kinkithata-kowintaniri ontzimi-motiri isintsinka. Ari inkanta-kaakyaaro irirori airo oparyaaji inkani irojatzi imonkaratan-takyaarori ikinkithata-kaantzi. Ari onkantaki impyiiro iraantsi nijaa-payi. Ari onkantaki ontzimi ompaityaa pomirintsitzi-mowaityaarini osaawi-satzi. Ari yapii-yapiitiro okaratzi inintziri irirori. 7 Aririka onkarata-paaki ikinkithataki, ari isitowa-nakiri kowiinkari owantaniri impoñaa-kyaaro omoroki inthopointa-pirota-tsiri, imaimanita-paakiri apiti kinkithata-kowintaniri, irojatzi iwamaan-takyaariri. 8 Yookanakiri iwamaani awotsiki antaroitiki nampitsi, tsika ipaika-kotai-takiri pairani Iwinkathariti. Iro siyakaa-winta-chari “Paamaa-rini” aajatzi “Apitantoni.” 9 Airo isinitai-tziri inkitaitiri iwamaani, aririka awisaniintanaki mawa kitaitiri onkarati osamaniti yamina-minthaitiri. Ithonka iñiiri nampiyitarori tsika-rika-payi, shininkata-wakaa-chari tsika-rika-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi, ikaratzi ipinkathari-wintai-tziri tsika-rika-payi. 10 Antaroiti yoimosirinkyaa kipatsi-satziiti, impasita-wakai-yityaa opaiyita-rika. Kimosiri inkanta-yityaa iwamaita-kirira apitiroiti kinkithata-kotaniri kimaatsita-kaayita-kariri kipatsi-satziiti. 11 Iro kantacha, awisaniintanaki pasini mawa kitaitiri, itasonkairi Pawa yokaiti, añaayitaji. Ipoñaa ipiriintaja. Oshiki itharowai-tanaki iñiitakiri ipiriintaja. 12 Ikimaitaki sintsiri ñaantsi inkitiki, ikantaitaki: “Patiiti aka jinoki.” Imapoka-sitanaka iwajinokan-tanaaro minkori. Tima iñaawajiri maaroni kisaniinta-waita-kiriri. 13 Ari onikanakari antaroiti kipatsi, iro apirotiromi nampitsi, ikamayitaki ikaratzi 7000 atziri. Iriima kaari kamatsini, ikantayitanaki: “Omapiro otzimi isintsinka Pawa saikatsiri inkitiki.” §

14 Ari awisawitaka apiti ikantaitaki “¡ñaamisa!” Iro kantacha, irootaintsira iñiitiro mawatatsini.

Owiraantarori tyootaantsi

15 Ipoñaa ityootanaki owiraantarori Maninkari, ari ikaimai-tanaki sintsiini inkitiki, ikantaitzi:

Iroñaaka impinkathari-wintantai Awinkathariti kipatsi-kinta.

Ari impinkathari-wintantai Saipatzii-totaari, ityaantakiri Pawa,

irasi iwiro impinkathari-wintantaji. 16 Ari ityiirowa-jiitanaka 24 antari-konaiti, iwisiryaawinta-nakari Pawa, 17 ikantajiitzi:

¡Pawá! ¡Pinkatharí! ¡Sintsi-pirorí!

Awirokataki iroñaaka, pitzimita pairani, irootzi-mataki pimpiyi.

Oshiki nompaasoonkitimi, tima pimatakiro piñaakan-tziro pisintsinka, pipinkathari-wintantzi.

18 Pairani oshiki ikisaniintakimi atziri-payi,

irooma iroñaaka, monkarata-paaka piñaakan-tajyaariri piyatsimanka,

piwasankitaajiri kamayitain-tsiri,

papirotairi wamaanta-yitain-tsiri.

Aripaiti pimpina-yitairi Kamantan-tzinkariiti pimpiratani awiroka,

ari pinkimitaajiri maaroni kitisiriri pasiyitari, ikaratzi pinkatha-yitajimiri.

Maaroni pimpina-yitairi, pitanakyaari antari-payi aajatzi yanini-payi, maaroni.” *

19 Ipoñaa asitaryaanaka itasorintsi-pankoti Pawa anta inkitiki, koñaawaitanaki tasorintsi-moko tsika ititakoi-tziro sankinata-kota-chari ikasiya-kaitani. Antaro ookathatanaka, onikanaka kipatsi, paryaapaaki antaroiti jiriniki.

12

Kooya aajatzi kyaatsi

1 Opoñaa okoñaatanaki inkitiki aamparintsi. Noñaatzii aparoni kooya, iriiwaitaki ooryaatsiri okithaatakari, iriira kasiri okatziyantaka. Amathaita-kotakari ikaratzi 12 impokiro. 2 Tima omotyaatatzii iroka kooya. Oshiki okaima-kaima-waitaki okimaatsita ontzimaa-niti. 3 Ari okoñaatanaki inkitiki pasini aamparintsi. Noñaatzii aparoni kyaatsi, kityonka ikantaka. Tzimatsi 7 iito, aajatzi 10 ichii. Yamathai-yitakiro iito. 4 Oshiki impokiro itatsikan-takari ipatsisita, iro imatirimi kashitani itzimayitzi impokiro, itziryaakiri kipatsiki. Ikanta ipokaki kyaatsi osaiki kooya, inintaki iwityaaro iinchaa-nikiti aririka intzima-paaki. * 5 Okanta otzimaa-nitaki kooya, siramparyaa-niki inatzi. Iriitaki jiwatan-tajyaarini atziri-payi irasiro-kotziti. Omapoka-sitaka yaitanakiri isaikaki Pawa iwinkathari-mintoki. 6 Irooma kooya, siyanaka iroori otzisi-masiki. Ari iwitsika-kiniro Pawa tsika onampityaaro, onkarati 1260 kitaitiri inpaitiro owariti anta.

7 Aripaiti otzimaki owayiritaantsi inkitiki. Iriitaki Miguel maimanitan-taintsiri itsipatakari Imaninkariti. Iriitaki imaimanitaki Kyaatsi itsipayitakari irirori Imaninkariti. 8 Titzimaita ontzima-piroti isintsinka yoka Kyaatzi aajatzi Imaninkariti. Ti isinitaitiri isaikawaiti inkitiki. 9 Ari itziryai-takiri Kyaatzi itsipatai-takiri Imaninkariti. Yoka Kyaatsi itziryai-takiri, iriitaki ipaitai-tziri “Kamaari,” ipaita aajatzi “Mishatantaniri.” Iriitaki nintatsiri yamatawitiri maaroni atziri ikaratzi nampitarori kipatsiki. 10 Nokimataitatzii ñaawaita-naintsiri sintsiini inkitiki, ikantzi:

Yitaita-nakaro ipinkathari-wintantzi Pawa,

yitaita-nakaro iñaakan-tziro isintsinka, iwawisaa-kotantai.

Yitaita-nakaro aajatzi Saipatzii-totaari ityaankakiri.

Tima itziryaakiri kamanta-kota-piinta-kiriri apaitziri “iyikiiti.”

Kitaitiri aajatzi tsitiniri kamanta-kota-piintziri Awawani.

11 Tima yokaiti ipaitai-tziri “iyiki” yoitsinampaajiri irirori Kamaari,

tima ikamawintajiri Ipiraitari, kapathainka ikantaka ikamaki.

Irootaki imatantaarori aajatzi irirori ikinkithatairo ñaantsi,

iwinthataaro irirori inkamawintairi Saipatzii-totaari.

12 Irootaki pintharowintan-tyaari awirokaiti inkiti-satzi.

Inkanta-machiitimi awirokaiti kipatsi-satzi, aajatzi nijaa-wiri,

Tima katsima ikantanaka Kamaari itziryai-takiri tsika pisaiki,

Iro ikatsimatan-takari, tima iyotzi oyotapaaka kapichiini.”

13 Ikanta iñaakiro Kyaatsi itziryii-takiri kipatsiki, yitanakaro ikimaatsita-kaawaitakaro kooya owaiyan-takiriri siramparyaa-niki. 14 Iro kantacha, tzimanaki apiti osiwanki, iroowaitaki isiwanki pakitha. Iro arantanakari ojatiro otzisi-masiki, osaika-pithatiri intaina maranki. Ari awisaniintanaki mawa osarintsi osaikawaiti anta. † 15 Ikanta iririiti maranki yoimisitowanaki nijaa ipaantiki, iroowaitanaki antaraani nijaa. Inintawita iwiinkiro aririka oonka-kota-nakyaa. 16 Iro kantacha, tankanaki kipatsi, oniyaita-wakiro nijaa, ari okanta awisakotan-takari kooyara. 17 Ari opoñaa ikatsima-pirotanaki kyaatsi. Jataki iwayirityaari pasini otomiiti iroka kooya. Iriiyitaki isiyakaa-wintaitzi kimisanta-kirori ikantakaantani Pawa, akowinta-naarori ñaantsi ikinkithata-koitziri Jesús Saipatzii-totaari.

13

Apiti kowiinkari owantaniri antami-wiri

1 Ikanta nokatziya-paaka inkaari-thapyaaki. Noñaatzii isitowanaki nijaaki aparoni kowiinkari owantaniri antami-wiri. Tzimatsi okaratzi 10 ichii, aajatzi 7 iito. Yamathai-yitakiro ichii-payi. Tzimatsi isankinai-takiri iitoki, ithainka-tasorintsi-waitaitzi. 2 Yoka owantaniri iriiwaitaki ikaninatzi kashikari. Irooma iitzi-payi iriiwaitaki maini. Iroowaitaki ipaanti kashikari. Iriitaki opakiriri isintsika kyaatsi, iriipiro ipinkathari-wintan-tanaki yoka owantaniri. 3 Okanta aparoni iito yoka owantaniri kimiwaitaka iwamaita-kiromi, iro kantacha aajatzi añaaji. Oshiki ipampoyaa-winthata-nakiri osaawi-satziiti, ikimisanta-nakiri. 4 Oshiki impinkathata-nakiri, iriitaki itharowinta-nakari, ikantajiitzi: “¿Tzimatsima monkaratyaarini yoka owantaniri? ¿Tzimatsima oitsinampairini?” Ari ikimitai-takiriri aajatzi kyaatsi, itharowintai-tanakari, tima iriitaki opakiriri isintsika yoka owantaniri.

5 Isinitai-takiri iñaawaita-piinti yoka owantaniri, ithainka-tasorintsi-waitanaki. Iriitaki yaminaitaki impinkathariti, ikaratzi 42 kasiri ipinkathari-wintantaki. 6 Oshiki ithainka-tasorintsi-waitaki ipairyaa-waita-sitakari Pawa, ipairyaa-waita-sitakaro tasorintsi-thaanti, ipairyaa-waita-sitakari inkiti-satzi. 7 Iriitaki owayirityaarini yasiyitari Pawa, inintzi yoitsinampairi. Iriitaki yaminaitaki impinkathari-wintairi ikaratzi shininkata-wakaa-chari tsika-rika-payi, nampiyitarori tsika-rika-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi, ikaratzi ipinkathari-wintai-tziri tsika-rika-payi. * 8 Oshiki ipinkathata-nakiri osaawiki-satziiti kaari sankinata-kota-chani tsika isankinata-koyitaka iyosiitai-takiri pairani iwitsikan-taita-karori kipatsi, inkarati yañaakai-tairi, ikaratzi ikamawintairi Ipiraitari. †

9 Kowirori inkimathatiro iroka, inkimisanti:

10 Inkarati iminkyaa-waitaiti, ¡Imatiroota!

Inkarati wamaantyaaroni sataa-mintotsi, ari inkimitai-tairi apaata irirori iwamaan-taityaari sataa-mintotsi.

Irootaki yoisokirotan-tyaarori inkimisantairi yasiyitari Pawa.

11 Ipoñaa noñaaki pasini kowiinkari antami-wiri isitowanaki kipatsiki. Tzimatsi apiti ichii, iroowaitaki otapo-tirimpita ichii ipiraitari. Iriitaki ñaawaita-paintsiri, isiyapaakari kyaatzi. 12 Yoka antami-wiri otzimi-motziri isintsinka. Ipasankyaa-wakari itakarori owantaniri iwamaiwitai-takari iito, aajatzi añaaji. Isintsitakiri atziri-payi impinkathatairi itakarori owantaniri. 13 Tima iñaakan-tapaaki kaari iñaapiintaitzi. Ithonka iñaayitakiri maaroni atziri iwayiitaki ookatha-rontsi. ‡ 14 Oshiki osaawi-satziiti yamatawitan-takari isintsinka ipasankyaa-kirira itakarori owantaniri iwamaiwitai-takari iitoki. Isintsita-nakiri atziri-payi iwitsiki isiyakaaro itakarori owantaniri. 15 Ikanta yoka antami-wiri, itasonkakiri osiyakaarontsi, añaanaki. Ari iñaawaitanaki. Yapirotakiri iwamaakiri kaari pinkathatirini. 16 Ikintako-tamakota-kaantakiri atziri-payi, imatakiri pasini-payi irako-piroki. Ithonka ikinta-kota-kaantakiri atziri-payi, antari-payi, iinchii-riki-payi, asinonkainkari-payi, ashaarantaniri-payi, ompirataniri-payi, otzikataari-payi, maaroni. 17 Iriima kaari ikintako-tamakoitzi, ti isinitaitiri yamananta-waiti, aajatzi impimanta-waiti. Irootaki onkowa-pirotan-tyaari inkinta-koitiniri iwairo owantaniri maaroni atziri-payi. Intzimayiti pasini inkinta-koita-kiniri osiyawitarori iwairo. 18 Aparoni yotaniri, ari onkantaki inkimathatiro iroka osiyakarori iwairo owantaniri. Tima iroka osiyakarori iwairo, irootaki isankinai-tziri “666.”

14

Iwanthaani karatatsiri 144,000

1 Ipoñaa napiitakiro naminanaji, noñaatziiri Ipiraitari ikatziya otzisiki Kisakowintoniki. Ari itsipayitakari karatatsiri 144,000 kintako-tamako-yitakarori iwairo irirori, aajatzi irasi Asitariri. * 2 Nokimatzii poimata-naintsiri inkitiki iroowaitaki owaryiinkaati nijaa, iroowaitaki sintsiri ookatha-rontsi, iroowaitaki ipiyompi-waitaitzi. 3 Irootakira owakirari panthaantsi nokimakiri. Iriira panthaa-jiitatsi karatain-tsiri 144,000 ipinako-wintairi Ipiraitari. Itapothai-takari ipanthaa-wintziri saikaintsiri saika-minto-tsiki, ari ikatziyi-kari aajatzi 4 inkiti-wiri, ipoñaa antari-kona-payi. Iriira yosiitacha ipanthaa-jiitaki yokaiti, tikatsira pasini matironi impanthairo. 4 Yokaiti karatain-tsiri 144,000, kitisiriri inayitatzii, ti yantayitiro karipiro-yitatsiri imayimpi-yitiro kooya. Iriiyitaki oyaata-piinta-kiriri Ipiraitari tsika-rika ikinayitzi. Iriiyitakira yitakari yasitaari Pawa, irijatzi yasiyitakari Ipiraitari. 5 Ti inthayi-waantiniti, ti ontzima-waiti iyaari-piro-sirinka ompaityaa inthaiya-koitiriri isaikira Pawa.

Ikamantantakiri mawa Maninkari

6 Ipoñaa noñaaki yarapaaki inkitiki pasini Maninkari, ikinkithata-kaapaakiri osaawi-satzi ikaratzi ipinkathari-wintai-tziri tsika-rika-payi, shininkata-wakaa-chari tsika-rika-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi, nampiyitarori tsika-rika-payi. Ikinkithata-kota-paakiniri kanta-ita-chani Kamiithari Ñaantsi. 7 Ikaimaa-pirotatzii, ikantzi: “Pimpinkathatiri Pawa. Pintharowinta-jyaari. Tima irootzi-mataki yaminakoi-tairo okaratzi yantaitakiri. Irootaki piwisiryaawintan-tyaariri owitsika-kirori inkiti, kipatsi, inkaari, aajatzi nijaa-payi.”

8 Ipoñaa ipokapaaki pasini Maninkari, sintsiini ikaimapaaki, ikantzi: “Yapatha-kiro-ryiitakiro antaroiti nampitsi Kompijaari. Yapiroi-takiri atziri-payi nampitan-tarori, aakowintarori imayimpi-waitaki. Tima ikaima-siritakiri pasini-satzi atziri-payi imatakotiri okaratzi yantayitakiri irirori. Okimiwaitakaro isinkita-tyiirimi okanta imayimpita-kaanta-kariri.”

9 Ipoñaa ipokapaaki pasini Maninkari, mawatatsiri, ikaimapaaki sintsiini ikantzi: “Itzimi-rika pinkathata-kiriri owantaniri, pinkathata-kirori aajatzi isiyakaaro, itzimi-rika kintako-tamako-yitakarori iwairo, irakoki, 10 iriijatzitakira inkisa-niinta-yitiri Pawa. Onkimiwaita-jyaaro yoitaatyiirimi piyanta-tsiri. Antaroiti inkimaatsita-kaayita-jyaari intaajiri, yatsipita-jyaaro kachaari, kitiri-moito onkantajyaa, oshiki ositzinka. Ari iñaayitajiri maaroni Maninkariiti tasoritsitain-tsiri, ari iñiiri aajatzi Ipiraitari. 11 Irasi iwiro inkimaatsita-jyaaro kachaari, kitaitiri aajatzi tsitiniri, airo otsiwaka-paintzi kapichiini. Ari inkimitaa-jyaari ikaratzi pinkathata-kiriri owantaniri, pinkathata-kirori isiyakaaro, kinta-kota-karori aajatzi iwairo.”

12 Irootaki inkamai-tantyaarori yamawiwainiti yasiyitari Pawa, imonkarata-piintairo ikantakaan-taitziri ikimisantairira Jesús. †

13 Ipoñaa nokimatzii iñaawaitanaki aparoni inkiti-satzi, ikantzi: “Pisankinatiro iroka: Aririka inkamayiti ikaratzi yasitaari Awinkathariti, kimosirira inkantajyaa.” Irojatzi ikantanakiri Tasorinkantsi, ikantzi: “Omatyaata, tima ti onkowa-jaantyaa iroñaaka iñaasintsi-siri-waitajyaa, kamiitha imakoryaa-waitzi, yanintaa-waita-paaro okaratzi yantawintakiri.”

Yawiikitai-tajiri kipatsiki

14 Ipoñaa okoñaata-paaki kitamaarori minkori, noñaatziiri isaikaki kimitakariri Itomi Atziri. Yamathaitakari ooro, yairikaki thoyimpiyaa-nikiri kotsiro. 15 Ipoñaa isitowanaki tasorintsi-pankoki pasini Maninkari, ikaima-kota-paakiri sintsiini thointain-chari minkoriki, ikantziri: “Sampai-nkatakira pankirintsi, pawiikitan-tyaaro piyotsiroti.” 16 Ikanta yoka saikaintsiri minkoriki, itotantakaro iyotsiroti, yawiikitantaki kipatsiki.

17 Ikanta pasini Maninkari saikantarori tasorintsi-panko anta inkitiki, sitowanaki irirori, irojatzi yairikaki thoyimpiyaa-nikiri kotsiro. 18 Ari isitowanaki pasini Maninkari ipoñaanakaro taaminto-tsiki. Ijata-sita-nakiri isinitai-takiri inkimpoyiiro paamari. Ikaima-kota-nakiri sintsiini pasini airika-kirori kotsiro, ikantziri: “Pinchika-yitiro kithoyitain-tsiri kipatsiki, tima irakayitaki.” ‡ 19 Tima imatakiro Maninkari, ichikakiro kithotain-tsiri kipatsiki, ipiyotakiro inchato-naaki, inkawirinkaitiro. Iro siyakaa-wintacha iroka tsika inkantyaa Pawa iwasankitaajiri kaari-piro-siririiti. 20 Imaitakiro maaroni chochoki ikawirinkai-takiri othapiki nampitsi, sitowanaki iraantsi anta inchato-naki. kimiwaitaka ari anaanakiro nampitsi. Owiraakari ipaantiki ikyaakoitari osaankanaatanaki iraantsi. Jataki intaina oonkaatyaa. §

15

Maninkari-payi amironi apaata 7 owasankitaantsi

1 Ipoñaa noñaaki pasini aamparintsi inkitiki. Iroopiro okantaka, okiryaantzi ikantawintai-tanakaro. Tzimatsi ikaratzi 7 Maninkari. Iriiyitaki onasiyita-karori iwasankitaan-tayitaki. Tima okaratzi yantayitakiri Maninkari, ari omonkaratari iñiitziro iyatsimanka Pawa.

2 Ari noñaaki aajatzi aparoni inkaari, okimiwaitakari aminaarontsi. Iro kantacha morikathaitaki iroka inkaari. Ari ikatziya-yitakari oitsinampaa-kiriri kowiinkari owantaniri aajatzi isiyakaaro. Yairika-yitakiro iwiyompi-minto ipawajiriri Pawa. Iriiyitaki kaari kintako-yityaaroni iwairo kowinkari. 3 Irootaki ipanthaa-jiitziri yokaiti ipanthaakiri pairani iwaisatzitini Moisés. Ipaitai-tziro “Iwanthaani Ipiraitari,” okantzi:

Nowinkathariti Pawá, Sintsi-pirori,

Iroopiro okanta pantakiri, okiryaantzi ikantawintai-tanakaro.

Panta-piintakiro awiroka tampatzikari aajatzi iroopirori.

Awiroka pinkathari-wintairiri atziri-payi.

4 ¿Tzimatsima kaari pinkathata-jimini, kaari tharowintyaamini?

Apaniro awiroka pitasorintsitzi.

Ari impokasi-yitimi maaroni pasini-satzi, tima awiroka impinkathatairi.

Tima piñaakan-takiro oshiki okamiithataki pantayitakiri. *

5 Ipoñaa noñaaki inkitiki tasorintsi-panko, asitaryaanaka tasorintsi-naki-pirori. 6 Ari isitowa-nakiri 7 Maninkari-payi owasankitaan-tatsini. Kitamaaro okantayitaka iithaari, siparyaa-piro-waitaki owaniinkataka. Ithaanakari ityaampyaari iwitsika-masi-tziri ooro 7 Ikanta aparoni inkiti-wiri karatatsiri 4, ipayita-wakiri Maninkari-payi aparoni pajo. Kimiwaitaka anta pajoki, ari ojaikita-kyaami iyatsimanka Pawa, asi owirori yañaanitaji. 8 Kachaaryainka onkanta-nakyaa tasorintsi-panko, okantakaakaro iwaniinkaro Pawa aajatzi itasorinka. Tikatsi kantironi inkyii tasorintsi-pankoki irojatzi onkaran-tapaa-kyaari iwasankitaantaki Maninkariiti.

16

Pajonaki-payi ojaikitaka katsiman-kantsi

1 Nokimatzii tasorintsi-pankoki, ñaanata-nakiriri 7 Maninkari-payi, ikantziri: “Pijati pisakotiro kipatsiki okaratzi jaikitain-chari 7 pajonakiki kimitakarori iyatsimanka Pawa.”

2 Arira yitanakaro aparoni Maninkari isakotakiro kipatsiki jaikitain-chari iwajoniki. Ari omapoka-sita-nakari antaro ipathaa-waitanaki ikaratzi kinta-kota-karori iwairo kowiinkari owantaniri, ikaratzi pinkathata-kirori isiyakaaro.

3 Ikanta pasini Maninkari isakotakiro inkaari-masiki jaikitain-chari iwajoniki. Okimita-nakaro iraantsi inkaari, yapirotaka ikamaki saikantarori.

4 Ikanta pasini Maninkari isakotakiro nijaa-masiki, oyaapiiki nijaatinka-masi jaikitain-chari iwajoniki. Opyaanakaro iraantsi nijaa-payi. 5 Nokimatzii iñaawaitanaki Maninkari iwaitakiri yaamaako-wintyaari nijaa-wiri, ikantanaki:

Tasorintsí, añaanita-tsiri, yañaitaka pairani, tampatzika-siriri pinatzi awiroka,

tima awiroka amina-kotaironi kamiitha iroka-payi.

6 Tima inkaratzi owamaayita-kiriri pasiyitari, ikaratzi kapathai-nkata-kaakiriri Kamantan-tzinkari-payi iwamaayitakiri,

iriiyitaki iroñaaka iirironi iroka iraantsi.

Tima irootaki inintatziiri.

7 Ipoñaa nokimaki iñaawaitanaki yokaiti saikatsiri taaminto-tsiki, ikantajiitanaki:

¡Ariwí! Nowinkathariti Pawá, okaratzi pinintakiri pantiro tampatzika okantayitaka. Iroopirori onatzi.

8 Ikanta pasini Maninkari, isakotakiro ooryaatsiriki jaikitain-chari iwajoniki. Imapoka-sitanaka ooryaatsiri itsiyanakiri atziri-payi. 9 Tima antaro itsiyakiri atziri-payi ooryaatsiri, iro opoñaan-tanakari ithainka-tasorintsi-waitanaki, ipairyaa-siwaita-nakari Pawa, asitarori isintsinka, owasankitaan-tatsiri. Ti onkantzi-mowaityaari impiya-siri-yitai impinkathatairi Pawa.

10 Ikanta pasini Maninkari, isakotakiro tsika ipinkathari-wintantzi owantaniri jaikitain-chari iwajoniki. Antaroiti otsitini-kitanaki. Antaro yasinonkaa-yitaka atziri-payi anta, yatsika-waitakiro inini ikimaatsi-waitaka. 11 Ari ithainka-tasorintsi-waitanaki, ikisima-waita-nakiri Inkiti-satzi Pawa, tima oshiki ikimaatsi-waitaka, oshiki ipathaa-waitaki. Iro kantacha ti iwashaanta-tzimaityaaro iyaari-pironka.

12 Ikanta pasini Maninkari, isakotakiro Antaraa-niki nijaa jaikitain-chari iwajoniki. Omapoka-sitanaka opiryaatanaki. Kantatsi imontyaa-yitapaaki pinkathari-yitatsiri tsika isitowa-kirotzi ooryaatsiri, iwayirityaa. 13 Ipoñaa isitowanaki piyari ipaantiki kyaatsi. Isitowanaki aajatzi piyari ipaantiki owantaniri, ari okimitakari ipaantiki thayinkari kamantan-tzinkari, isitowanaki piyari. Ikaratzi piyari sitowayita-paintsiri, iriiwaitaki mashiro, 14 kantatsi yantayitiro kaari iñiita-piintzi. Ithonka ijatasi-yitakiri ikaratzi pinkathari-yitatsiri kipatsiki. Iñaanta-kaayitakari iwayirita-kaiyaari, impiya-paititaki-rika Pawa Sintsi-pirori. 15 (Pamini, nonkimita-pajyaari kosintzi aririka nompiyakiri. Kimosiri inkantyaa aamawinta-jyaanani, kimitakariri owirori okaakiini iithaari inkini inkithaata-nakyaaro, airo isiyantanaka isapoka-mirikiti, iwaañai-tairira.) 16 Ipoñaa yokaiti piyari, yapatoyitakiri pinkathariiti Owayirii-toniki. Iñaani Heber-iiti, ikantai-tziro “Armagedón.”

17 Ikanta owiraanta-paakarori Maninkari, isakotakiro tampyainkaki jaikitain-chari iwajoniki. Ikimaitatzii kaimanain-tsiri tasorintsi-pankoki, osaikira saika-mintotsi, ikantaitzi: “¡Ari othonka-paaka!” 18 Ari iñiitakiro omorikanaki ookatha-rontsi, antaro okaminitaki, ikimaitakiro aajatzi antaro onikanaka kipatsi. Ti iñiita-piintiro kimitakarori iroka onikaro, irojatzi pairani owakira itzimayitan-tanakari atziri-payi kipatsiki. 19 Okanta antaroiti nampitsi Kompijaari, mawakota okantanaka otankanaki. Ari apirotakari aajatzi oporokanaki nampitsiiti tzimayita-tsiri kipatsiki. Iro kantacha ti imaisanta-tzimaityaari Pawa Kompijaari-satzi, imapiro-waitakiri iwasankitaan-takari iyatsimanka. 20 Ari apirotakari maaroni othampisi, ti iñiitairo. Ari okimitakari aajatzi otzisi-payi. 21 Tima paryaapaaki tinayita-tsiri jiriniki, anawyaa-yitapaakiri atziri-payi. Iro kantacha aikiro ijatakaa-nakitziiro ithainka-tasorintsi-waitanaki, ikisima-waita-nakiri Pawa, tima imapirotakiro ikowiinka-pirotakakiro Pawa. *

17

Iwasankitaitiro kimitakarori antaro mayimpiro

1 Ipoñaa ipoka-sita-paakina aparoni Maninkari karatatsiri 7 airika-yitakirori iwajoni, ikantapaakina: “Pimpoki, piñiiro tsika inkantaitiri iwasankitaitiri atziri-payi, tima ikimiyitakaro aparoni mayimpiro saika-thapyaatan-takarori oponkityaa-yita nijaa.” 2 Iroka osiyakarori mayimpiro, kimiwaitaka iroomi imayimpi-yitakimi ikaratzi pinkathari-wintan-tatsiri nampitsiitiki. Okimiwaitakaro aajatzi, apirota-kirimi osinkiyita-kirimi kipatsi-satziiti. 3 Ipoñaa jatasirin-katanakina otzisi-masiki. Ari noñaakiro aparoni kooya okyaa-kotakari kityonkari owantaniri, okaratzi 7 iito, 10 ichii. Tzimatsi wairontsi-payi sankinatain-chari iwathaki, ithainka-tasorintsi-waitaitzi. 4 Okithaatari iroka kooya, okityonka-masitatzii, ipoñaa ojonkiro-masitzi aajatzi. Kamiitha iwaniinkai-tantakaro ooro, aajatzi poriryaari mapikii. Airika-nakitaki iwitsikai-tziri ooro. Kimiwaitaka ari ojaikita-kyaami oyaaripironka, aajatzi omayimpinka. 5 Tzimatsi sankinatain-chari otamakoki, kaari ikimatha-witaita pairani, okantzi: “Antaro Kompijaari, Antaroiti Mayimpiro, Kisaniinta-pirotaaro Kipatsiki.” 6 Namina-pirota-nakiro iroka kooya, osinkita-tyaaro iriraani yasiyitaari Pawa ikaratzi iwamaitakiri, iriraani aajatzi ikaratzi iwamaitakiri ikinkithata-kotairi Jesús. Ikanta noñaakiro iroka, oshiki nokiryaa-winta-nakiro. *

7 Ipoñaa ikantana Maninkari: “¿Paitama pokiryaa-wintan-tarori iroka? Aritaki nonkantakimi opaita siyakaa-winta-chari, tira iyotako-witai-tyaaro pairani iroka kooya, aajatzi yoka owantaniri okyaa-kotakari, oshikita-tsiri iito, aajatzi ichii. 8 Itzimitaka pairani isiyakaa-wintai-tziri owantaniri, ti iñiitiri iroñaaka, iro kantacha irootaintsi isitowi impoñaa-kyaaro omoro-naki inthopointa-pirota-tsiri, aritaki iwamaitajiri. Iriima kipatsi-satziiti, kaari sankinata-kota-chani pairani iwitsikan-taita-karori kipatsi, oshiki yokiryaa-winthata-nakiri yoka owantaniri. Tima airo ikimathatziro opaita kanta-kota-chari: ‘Itzimitaka pairani, ti iñiitairi iroñaaka, irootaintsi impiyaki.’ 9 Omatantyaari inkimathaitiro iroka, okowa-pirotatyaa ontzimi yotanitaantsi. Karatain-tsiri 7 iitontsi okyaa-kotakari kooya, iro siyakaa-wintacha 7 otzisi. 10 Tzimaki pairani ikaratzi 7 pinkathari-winta-kirori anta. Aritaki yiitsinampaitaki ikaratzi 5 pinkathari. Tzimatsi aparoni pinkatha-ritatsiri iroñaaka. Iriima pasini, iriitaki pinkatha-ritatsini apaata, tikira-mintha intzimi. Yoka owiraantyaaroni kapichiini impinkathariwita-paintyaa, airo osamani-pirotzi. 11 Yoka owantaniri tzimita-chari pairani, kaari iñiitzi iroñaaka, pasini inatzi, iriitaki karatapain-tsini 8. Iro kantacha ari isiyawita-paakyaari pasini karatain-tsiri 7 pinkathariiti. Ari yapiro-tzimaitai-takyaari. 12 Irooma karatain-tsiri 10 chiitsi, osiyakaa-wintari pinkathariiti, karatatsiri 10. Tikiraata impinkathari-wintan-tayiti irirori. Tima aririka impinkathari-wintan-tanaki owantaniri, iriiyitaki intsipa-yityaari impinkathari-wintanti. Airo osamani-piro-tzimaita, apatziro isirinka-paintyaa kapichiini ooryaatsiri. 13 Yokaiti pinkathariiti yaapatyaa-kota-wakai-yaaro yantiri. Ñaapinkatha inkantiri owantaniri, airo ipiyatha-waitari. 14 Oshiki iwayiri-winthatyaari Ipiraitari. Iro kantacha Yoka ipiraitari, iriitaki oitsinampaan-tatsini. Tima iriitaki ompirayitari ompirayitan-tachari. Iriitaki pinkathari-wintziri pinkathari-wintan-tatsiri. Intsipa-yitajyaari irirori ikaratzi ikaima-siri-yitairi, ikaratzi iyosiitai-takiri, ikaratzi iriipiro-winta-kiriri.” †

15 Ipoñaa ikantakina aajatzi Maninkari: “Iroka oponkityaa-yitari nijaa osaika-thapyaatan-takari kooya, iriira siyakaa-winta-chari atziri-payi nampiyitarori tsika-rika-payi, piyoyitain-chari tsika-rika-payi, ikaratzi ipinkathari-wintai-tziri tsika-rika-payi, kimathata-wakaarori iñaani tsika-rika-payi. 16 Yokaiti atziri-payi saikantarori 10 nampitsi, osiyakaa-wintakari 10 chiitsi, ari inkisaniinta-nakiri saikantarori nampitsi osiyakaa-wintakari kooya. Ari inkimitaa-kirori aajatzi owantaniri oshiki inkisaniinta-nakiro. Onkimiwaityaaromi isapoka-tyiiromi kooya, iwawatha-waita-kyaaromi, intaawaita-kiromi. Tima yapirotakiro nampitsi osiyakaa-wintakari kooya. 17 Iriitaki Pawa kantakaarori aapatyaa-wakaan-takarori antayitziro iroka-payi. Irijatzi kantakaarori ikimisantan-takariri owantaniri. Irootaki yantaitiri, irojatzi omonkaratan-takyaari ikantakiri Pawa. 18 Ari okantakari, tima iroka kooya irootaki siyakaa-wintacha antaro nampitsi. Tima inkarati saikantarori iroka nampitsi, ipinkathari-winta-witakari nampiyitarori pasiniki nampitsiiti.”

18

Yapatha-kiro-ryiitakiro Kompijaari

1 Okanta okarata-paaki iroka-payi, noñaatzii ishaawiinka-paaki pasini Maninkari. Otzimi-motziri irirori oshiki isintsinka, oshiki iwaniinkaro. Yoorinta-paakiro kipatsi. 2 Ikaimapaaki, ikantzi:

Yapatha-kiro-ryiita-kirora antaro nampitsi Kompijaari.

Apatziro inampitaaro anta nasiyita-chari piyari-payi,

isaikayitaji anta maaroni kamaari-yitatsiri.

Ari inampitaarori aajatzi nasiyita-chari tsimiri ipinkai-tziri owapiintariri kaminkari.

3 Tima atziri-payi ikaratzi saikawita-chari nampitsiki osiyakaa-wintakari kooya, ashaaranta-piro-yiwitaka,

Iyompari-waita-piinta-witakari atziri-payi saikayita-tsiri pasiniki nampitsi.

Ikaima-siri-yitakiri atziri-payi isiya-kota-jyaari tsika ikantayi-witaka iriroriiti apatziro ininta-piro-yitziro awaararontsi, aajatzi iniwita-siwai-winthatari.

Irootaki kaari iñaantaro inkinatyaari Pawa, ikimita-kotakaro kooya mayimpiro.

Osiyawaitakaro isinkita-tyiiyaaromi awaararontsi, irootaki yantayitan-takarori kimitakarori mayimpitaantsi.

4 Ipoñaa nokimaki yapiita-nakiro iñaawaitzi inkiti-satzi, ikantzi:

Ashininkaití, airo pintsipatari saikantarori nampitsi osiyakaa-wintakari kooya,

Airo pitsipataari pinkaaripiro-siri-waiti,

Pitsipatari = kari iwasankitaitairi.

5 Tima inkinkithasiritiro Pawa iyaari-pironka,

kimiwaitaka owajinoka-kyaami iyaari-pironka inkitiki, ari opiyotakari.

6 Pinkisa-kowinta-jyaari, papii-piitiri piwasankitairi.

Tima iroka kaari-pirori siyakaa-winta-chari omirita-kaakariri kooya sinkitan-tatsiri,

Poipyiiniro iroori, tontaaki pinkantakiro.

7 Ampinaasi-waitaka okanta-piintzi iroori: ‘Naaka pinkatharo, airo iñiitana nasinonkaa-waityaa nonkimita-kotyaaro kinankaro.’

Tima oshiki okimosiriwinta-piro-waitakaro owaniinkatani, aakowintakaro omayimpi-pirowaitaki.

Irootakira oñaantyaarori iroñaaka onkimaatsi-piro-waitajyaa.

8 Irootaki omapokan-tajyaari iwasankitaajiro aparoni kitaitiri,

Aritaki omantsiyataki, onkimaatsi-waitajyaa, ayimatajiro otashi,

impoña intayii-tajiro.

Iriitaki mataironi Awinkathariti Pawa iwasankitaajiro.

Tima ontzimi-motziri irirori isintsinka.

9 Aririka iñiitakiro oyachaarinka ontaajyaa nampitsi osiyakaa-wintakari kooya, oshiki iwasirita-kotai-tyaaro, yiraako-waityaaro pinkathariiti, tima iriitaki tsipata-kariri ikaratzi saikanta-karori yantayitziro osiyayitarori mayimpitaantsi. 10 Intaina inkatziya-yitaki yokaiti intharowan-tajyaaro iwasankitai-takiri, inkanta-jiiti:

¡Ikanta-machiitziri nampitarori Kompijaariki!

Iroopiro-waiwitaka nampitsi.

¿Okatzimatakama iwasankitai-takimi? Tikira isirinka-pirotaa-jaiti ooryaatsiri.

11 Ari inkimita-kyaari ikaratzi iyomparita-piintakari, oshiki iwasirita-kotyaari, yiraako-waityaari, tima tikatsi iyomparitajyaa. 12 Tima iyompariwita-piintakari yooroti, iiriikiti, poriryaari imapini kisori kitamaarotaa-nikiri pinapirota-chari, nasiwai-yitachari kithaarintsi, kitamaaro-masiri, jonkiro-masiri, kityonka-masi-pirori, karini-masiri. Tzimayi-witacha osiyarori santari. Tzimayi-witacha iwitsikani ipothoyitakiri kamiithaini, chiitsi, incha-kota pinayita-chari, asiroyita-tsiri, mapipayi. * 13 Tzimayi-witacha mitaki, tzimayi-witacha nasiwaita-chari kasankari, tzimayi-witacha iraitsiri, tzimayi-witacha owaaki inchato kimitariri yiinkantsi, tzimayi-witacha opani iwaitari, tzimayi-witacha ipira-payi, ikyaakoitari, isiyako-minto, tzimayi-witacha aajatzi impiratani-payi. † 14 Inkanta-jiitzi:

Ari othonka-paakari chochoki-payi piniwita-piintakari.

Ti ontzima-yitaji awaararo pininta-piintakiri, ari okarata-paaki owaniinkata.

15 Intaina yaminako-yitairo iyomparita-piintari, tharowa inkantyaa airo itsipatai-tantari iwasankitai-takiri. Antaroiti yiraa-kotyaaro iwasirita-kota-nakyaaro. 16 Inkanta-jiitzi:

¡Ikanta-machiitziri nampitarori anta! Iroopiro-waiwitaka nampitsi.

Tzimayi-witacha oshiki iroopirori kitamaaro-masiri imanthaki, jonkiro-masita-tsiri, aajatzi kityonka-piro-masita-tsiri.

Tzimayi-witacha oshiki yooroti, kisokiri kitamaarotaa-nikiri pinapirota-chari.

17 Apatziro isirinka-niintanaka kapichiini ooryaatsiri, ari yapirotai-takiro antaro owaararo.

Ari ikimitakari saikayitain-tsiri yamaatako-mintoki, intaina ikatziya-yitaka yamina-kotziri tsika ikanta yapirotai-takiri. Ari ipiyojiitaka ikaratzi antakoyitzirori yamaatako-minto, itsipayitakari ikaratzi otitantarori. 18 Ikanta iñaakiro oyachaarinka nampitsi otaaka, oshiki yiraa-kotakaro, ikantayitzi:

Tikatsi pasini nampitsi kimitai-yaaroni iroka iroopirowita.

19 Antaroiti iwasiri-waitaka, ikantajiitaki:

Ikanta-machiitziri ikaratzi nampita-karori anta.

Tima ashaaranta-yiwitakai arokaiti ajaikita-piintakiro owaararontsi amaatako-mintoki.

Tima apatziro isirinka-painta kapichiini ooryaatsiri, ari yapirotai-takirori.

20 Irooma awirokaiti inkiti-satzi, kitisiriri, Tyaantaariiti, Kamantan-tzinkariiti,

Ontzimatyii pinkimo-siriyiti, tima ikamanta-yitzi-takai Pawa iro iwasankitaan-takariri saikantarori antaro nampitsi, ikisako-winta-yitaa-tyaami awirokaiti.

21 Ikanta aparoni Maninkari tzimatsiri isintsinka, yaaki antaro mapi tononka-mintotsi, yapishoonkakiro inkaariki, ikantzi:

Nokimitaakiro napishoonkakiro antaro mapi,

Ari nonkimitairori aajatzi antaro nampitsi Kompijaari.

Ari ompyiiyaari, airo iñiitairo.

22 Airo ikimaitairo owanthaani, onkamininkati owiyompi-minto, osonkari aajatzi otyoori.

Airo iñiitairo okaratzi owitsika-yitziro tsika-rika opaiyitari.

Airo ikimaitairo ompoimati otononka-minto.

23 Airo iñiitairi imorikaji ootaminto.

Airo iñiitairo aawakaiyaa.

Ari okarata-paaki maaroni iroka, tima oshiki oitzinampa-siri-yitakiri pasini-satzi atziri-payi, kimiwaitaka onkisa-minthata-tyiirimi.

Tima antaroiti isintsi-yiwitaka ikaratzi iyompariwita-piintakari.

24 Irootaki owatsinaa-waita-kiriri pasini-satziiti, okapathai-nkata-kaawaitakiri Kamantan-tzinkariiti. Ari okantakiriri maaroni kitisiririiti.

19

Ikimosiriwintaita inkitiki

1 Okanta okarata-paaki iroka, nokimatzii kaminin-kata-naintsiri ikaimajiitzi oshiki inkiti-satzi, ikantzi:

¡Ñaamisa! Iriitaki Pawa owawisaa-koyitairi. Otzimi-motziri iwaniinkaro, aajatzi isintsinka.

2 Okaratzi inintziri yantiri irirori, tampatzika okantayitaka.

Iriipirori inatzi.

Tima iwasankitaakiro mayimpiro owaaripiro-yitakiriri kipatsi-satziiti.

Ikisako-wintaari ikaratzi iwamaitakiri impiratani.

3 Irojatzi yapii-yapii-jiitziri, ikantzi:

¡Ñaamisa! Onkatziyain-kataiti oyachaarinka. Asi owatyiiro.

4 Ikanta 24 antari-kona-payi, itsipatakari 4 inkiti-wiri-payi, ityiirowa-jiitanaka, tima impinkathata-nakitziiri Pawa isaikaki irirori iwinkathari-mintoki, ikantajiitzi:

¡Omapirowí! ¡Ñaamisa!

5 Tzimatsi ñaawaita-naintsiri saika-minto-tsiki, ikantaitzi:

Maaroni impira-yitaari Pawa, piwisiryaawinta-jyaari.

Piñaapinkathatairi maaroni, yitanakyaaro yanini-payi aajatzi antari-payi, maaroni.

6 Ipoñaa nokimaki kamiinkata-paintsiri, iriiwaitaki yapatojiita atziri-payi, iroowaitaki oparyai-nkatzi nijaa, iroowaitaki ookatha-rontsi. Ikantaitzi:

¡Ñaamisa! Aritaki pinkathari-wintantai Pawa, iriitaki Awinkathari-titajyaari Sintsi-pirori.

7 Thami ankimo-siri-wintiri,

Thami antharowinta-jyaari,

Tima irootzi-mataki yoimosirinkiri yaawakaiyaa Ipiraitari.

Aritaki owitsikaka iinantyaari.

8 Isinitai-takiro onkitamaaroti oithaari, ti onkipatsi-waiti, poriryaa okantaka.

Siyakaa-winta-chari kitamaarori oithaari, irootaki kamiithari yanta-piintziri kimisantzin-kariiti kitisiriri.

Yakyootaitiri yaawakaiyaa kimitakariri ipiraitari

9 Ipoñaa ikantapaakina inkiti-satzi: “Pisankinatiro iroka: Oshiki inkimo-siritaji ikaratzi ikaimai-takiri yakyootairi yaawakaiyaa Ipiraitari.” Ipoñaa ikantakina aajatzi: “Iroka, irootaki iñaani-piro Pawa.” 10 Ari notyiirowanaka nopinkathata-nakiri Maninkari, ikantana: “¡Airo pipinkathatana naaka! Ari akarajiitzi impiratai Pawa, ari nosiyami awiroka, ari nosiyakari ikaratzi oisokiro-yitakarori ikinkithata-paintziri Jesús. Iriitaki pimpinkathati Pawa. Tima okaratzi ikinkithata-paintziri Jesús, irootaki oyosirita-kaayita-kiriri Kamantan-tzinkariiti.”

Kitamaarori ikyaakoitari

11 Ipoñaa noñaaki asitaryaanaka inkiti. Tzimatsi anta aparoni kitamaarori ikyaa-kotari. Iriima kyaakota-kariri, iriitaki ipaitai-tziri “Oisokirotaniri,” ipaitai-tziri aajatzi “Iriipirori.” Aririka iwasankitaanti, tampatzika okanta. Ari okimitari aajatzi aririka iwayiritanti. * 12 Osiyawaitakari paamari irooki. Amathai-tziitaka. Isankinatakaro wairontsi kaari iyotakoitzi, apatziro iyotziro irirori. 13 Iriitaki kithaata-karori kithaarintsi othakakiri iraantsi. Ipaitai-tziri aajatzi “Iñaani Pawa.” 14 Tzimatsi oshiki iwayiriti inkitiki. Kitamaaro-thaitaki okantaka iithaari, ti onkipatsi-waiti. Iriitaki oyaatakiriri kyaakoyita-kariri kitamaarori ikyaakoitari. 15 Ari ositowa-nakiri ipaantiki osiyakarori othoyimpiyaa-nikitzi sataa-mintotsi, irootaki imposan-tajyaariri iisaniintani. Iriitaki ompiratan-tajyaarini irasiro-kotziti. Irijatzi kawirinkironi chochoki osiyakarori iraitsiri ipaitai-tziri “Imasirinka Pawa Sintsi-pirori.” 16 Iriitaki sankinata-karori iroka wairontsi iithaariki, aajatzi iporiki. Iroka wairontsi: “Pinkathari-wintziriri pinkathariiti. Ompiratariri ompiratan-taniriiti.”

17 Ipoñaa noñaaki pasini Maninkari ikatziyan-takari ooryaatsiri, ikaimapaakiri maaroni tsimiriiti arayita-tsiri, ikantziri: “Pimpoki papatotajityani, pakyootairi awirokaiti Pawa yoimosirinka. 18 Tima piwayita-jyaari atziri-watha: iwatha pinkathariiti, iwatha ijiwari owayiriiti, iwatha iriipiroriiti, iwatha ikyaakoitari aajatzi kyaakota-piintariri. Ti apatziro piwajyaari yokapayi, piwayita-jyaari aajatzi iwatha maaroni: ompirataari, ompirataniri, antari-konaiti, yanini-payi, maaroni.” 19 Ipoñaa noñaakiri kowiinkari owantaniri, noñaakiri aajatzi pinkathari kipatsi-satzi itsipayitakari iwayiriti. Ari ipiyojiitaka inintzi iwayiritiri kyaakota-kariri kitamaarori ikyaakoitani itsipayitakari aajatzi iwayiriti. 20 Tzimatsi ipaita airikawa-kiriri owantaniri. Ari ikimitai-takiri thayinkari kamantan-tzinkari itsipata-piintakari itasonka-wintantzi. Irootaki yamatawitan-takariri ikaratzi kintako-yitakarori iwairo owantaniri, aajatzi ikaratzi pinkathata-kirori isiyakaaro. Yoka owantaniri aajatzi thayinkari kamantan-tzinkari, yookaitakiri opaama-porinthataki paamari, okitiri-moitotaki sitziwaro okachaarinka. 21 Iwamaitakiri maaroni kimisanta-nakiriri, ithatzinki-tantakari sitowapain-tsiri ipaantiki kyaakota-kariri kitamaarori ikyaakoitari. Kimatzii-piro-jiitaka tsimiri-payi.

20

Oshiki osarintsi onkarati 1000

1 Ipoñaa noñaaki yayiita-paaki pasini Maninkari. Yairikakiro yasitaryaan-tyaarori omorona inthopointa-pirota-tsiri. Yairikaki aajatzi antaroiti asirotha. 2 Yaakiri kyaatsi, maranki tzimitain-chari pairani. Iriitaki Kamaari, Mishatantaniri. Yoosotakiri onkarati 1000 osarintsi isaiki. 3 Ari itziryaa-kiriri omoroki inthopointa-pirota-tsiri. Ishipita-kotakiri, yowitsiñika-kotakiri airo yamatawitan-taari atziri-payi, irojatzi omonkaratan-takyaari onkarati 1000 osarintsi. Aririka onkarata-paaki iroka, ari yoosoryaa-kota-paintiri kapichiini.

4 Ipoñaa noñaaki oshiki saika-mintotsi tsika isaikayitaji inkarati pinkathari-wintan-tatsini. Ari noñaakiro isiri-payi ikaratzi ithatzinkai-takiri ikimisantairo iñaani Pawa, ikinkithata-paintziri pairani Jesús. Tima yokaiti, ti impinkathatiri irirori owantaniri, ti impinkathatiro isiyakaaro aajatzi. Ti inkintako-tamakotyaaro iwairo owantaniri, aajatzi irakoki. Iriiyitaki añaayitaa-tsiri, ipinkathari-wintan-tayitai irirori itsipataari Saipatzii-totaari, okaratzi 1000 osarintsi. 5 Iriima pasini ikaratzi kamayitain-tsiri, ti yañaayitaji irirori, irojatzi omonkaratan-tapaakari 1000 osarintsi. Irootaki ipaitai-tziri “Itarori Añaantsi.” 6 Kimosiri inkantajyaa apaata inkarati piriintaa-chani ipaitai-takiri “Itarori Añaantsi.” Tima kitisiriri inayitaji. Airo yapiitajiro inkamayitaji. Irasi iwiro yañaayitaji, iriitaki kimitajyaarini Impira-tasorintsitaari yantawaitainiri Pawa, yantawaitainiri aajatzi Saipatzii-totaari. Ari itsipataari ipinkathari-wintantai okaratzi 1000 osarintsi.

7 Aririka omonkaratakyaa 1000 osarintsi, aritaki imisitowaita-paintiri Kamaari yasitakoi-takiri. * 8 Aririka isitowapaji, yitapajyaaro yamatawita-pajiri maaroni atziri tsika-rika inampiyitaro. Iroka nampitsi-payi ipaitai-takiro “Gog,” pasini “Magog.” Yapatotajiri maaroni anta inintzi iwayirita-kaiyaari. Intzima-piroti oshiki atziri, iroowaitaki oshikitzi impaniki nijaa-thapyaaki. 9 Ijajiitaki tsika owintini-pathatzi, intapotakiri kitisiririiti tsika ipiyojiitaka iriroriiti. Ari okaratzi intapotakiro aajatzi ipaitai-tziri “Otako-pirotaaro Nampitsi.” Ari omapoka-sitajyaa omparyaa-paaki paamari, yapirotakiri maaroni. 10 Iriima Kamaari amatawitan-taniri, yookaitakiri opaama-porinthataki paamari, kitiryiinka okantaka ositzinka okachaarinka. Ari yookitai-takariri kowiinkari owantaniri, itsipatai-takiri thayinkari kamantaniri. Irasi iwiro inkimaatsi-waitajyaa anta.

Yaminakoi-tantaji kitamaaroriki saika-mintotsi

11 Ipoñaa noñaaki antaroiti kitamaarori saika-mintotsi. Tzimatsi saikanta-karori, iriitaki apirota-jirori inkiti aajatzi kipatsi. 12 Ari ikatziya-jiitaka kamayitain-tsiri anta kitamaaroriki saika-mintotsi, itsipayitaari antari-payi aajatzi yanini-payi, maaroni. Ari yampinai-ryaanakiro sankinarintsi, yampinai-ryaanakiro aajatzi pasini tsika isankinata-kotaka añaayitaa-tsini. Ari yaminakoi-tairo tsika isankinata-koitziri atziri-payi okaratzi yantayitakiri. 13 Ari ikimi-tzitakari ikaratzi piinkayitain-tsiri nijaaki, ipiyotaka iriroriiti. Ikaratzi kamayitain-tsiri, ari isaikita-jiitaka aajatzi anta osiyawaitakaro atziri onatyiimi “Kaamanitaantsi,” apakaajirimi ompirawai-witakari. Ari ikaratzi yaminakoi-tairi iriroriiti okaratzi yantayitakiri. 14 Ipoñaa yookaita-kirori “Kaamanitaantsi” opaama-porinthataki paamari ontaajyaa. Iroka paamari paama-porinthatain-tsiri, iro ipaitai-takiri “Apitita-tsiri Kaamanitaantsi.” 15 Ari ithonka yookaitakiri opaama-porinthatakira paamari ikaratzi kaari sankinata-kota-chani yañaayitaji.

21

Owakirari inkiti aajatzi owakirari kipatsi

1 Ipoñaa noñaaki owakirari inkiti, aajatzi owakirari kipatsi. Tima apirotaka paisatori inkiti, aajatzi paisatori kipatsi. Ti iñiitairo inkaari. 2 Ipoñaa noñaaki okinapaaki inkitiki nampitsi tasorin-tsita-tsiri, ipaitai-tziro “Owakirari Aapatyaawini.” Iriitaki Pawa owayiita-kaanta-kirori. Owaniinka okantaka, iroowaitaki kooya owaniinkata-sitari oimintyaari. 3 Ari iñaawaitai-tanaki sintsiini saika-minto-tsiki, ikantaitzi:

¡Pamini! Osaiki-motajiri kipatsi-satziiti tasorintsi-thaanti tsika inampitaro Pawa.

Tima intsipataari Pawa tsika isaikayitzi yasiyitaari.

4 Tima iriitaki Pawa shipirotairini, yoimosirinka-yitajyaari.

Airo ikaamani-yitaji,

tikatsi katsiwaitaa-tsini, tikatsi iraajachani, tikatsi kimaatsi-waitaa-chani.

Tima ari okarata-paaki iroka-payi.

5 Ipoñaa iñaawaitanaki saikain-tsiri iwinkathari-mintoki, ikantzi: “Nowakirata-kaajiro maaroni.” Ikantanaki aajatzi: “Pisankinatiro iroka, tima iroopirori ñaantsi onatzi, ari onkanta-jita-tyiiyaani.” 6 Ari ikantana: “¡Ari owiraapaaka! Naaka osiyarori itarori sankinaritsi, aajatzi owiraantarori. Naakataki itakaan-tanakarori. Naakataki thonkaironi. Tzimatsi-rika miritatsiri, ari nomirita-kaajyaari nijaa owañaan-tatsiri. Impasii-tajyaari, ti ompinatyaa. 7 Irootaki nosinita-kiniriri oitsinampaanta-niriiti. Tima naaka Pawa impinkatha-yitai. Nonkimita-kaantajiri irirori notomiiti. 8 Iro kantacha airora notomitaari tharowan-taniri, kisosiriri, kisaniintaniri, owantaniri, mayimpiri, matsi, pinkathata-kiriri siyakaarontsi, thayinkariiti. Iriiyitaki taayitaa-chani opaama-pirothaataki, kitiryai-nkatain-tsiri oyachaarinka. Irootaki apitita-tsini inkamayitaji.”

Owakirari Aapatyaawini

9 Okanta okarata-paaki iroka-payi, ipoka-sita-paakina aparoni Maninkari owasankitaan-taniri airika-kirori iwajoni. Ikantapaakina: “Pimpoki noñaakaimiro osiyakaa-wintari kooyaka iinantyaari Ipiraitari.” 10 Yaasirin-katanakina tonkaariki otzisiki. Iñaakakinaro antaroiti nampitsi tasorin-tsita-tsiri ipaitai-tziri Aapatyaawini, irootaki iwayiitajiri Pawa opoñaajaro inkitiki. 11 Anta nampitsiki, ari iñiitairori iwaniinkaro Pawa, siparyaa-waitaki, iroowaitaki okanta mapiki poriryaata-tsiri, pinapirota-chari. * 12 Antaroiti okantaka otanto-nampiro. Okaratzi 12 tsika ikyaa-piintaitzi. Tzimatsi ikaratzi 12 Maninkari aamaako-winta-yitarori tsika ikyaa-piintaitzi. Ari isankinai-takiro iwairo itomi-payi Israel. 13 Okaratzi mawa anta ikyaa-piintaitzi montita-kariri isitowa-pintzi ooryaatsiri. Aajatzi tsika ikyaa-pintzi ooryaatsiri okaratzi mawa. Katonko okaratzi mawa. Kiriinka okaratzi mawa. 14 Tzimatsi okaratzi 12 antaroiti mapi otzitakirori otanto-nampi. Ari osankina-yitakari 12 iwairo-payi Intyaantaariiti Ipiraitari.

15 Yoka ñaanata-kinari, yairikaki imonkara-minto-sithaki iwitsikai-tziri ooro, irootaki imonkaratan-tyaarori otanto-nampi, aajatzi tsika ikyaa-piintaitzi. 16 Ari omonkarata-wakaa osanthatzi onampi-naki iroka nampitsi, ti anaawakaiyaa. Ikanta yitanakaro Maninkari imonkaratziro tsika owiraa osanthatzi onampina, ojinokitzi aajatzi otontatzi, okaratzi 12000 siyasiyawai-mintotsi omonkarataka. † 17 Ipoñaa imonkaratakiro aajatzi otanto-nampi, okaratzi otontatzi 144 ikonaki. Iro imonkaratan-takari Maninkari kimitarori ikonaki atziri imonkaratanta-piintari irirori. 18 Iroka otanto-nampi, osiyawaitakaro mapi poriryaataki okantaka. Iyosiita ooro iwitsikai-tanta-karori nampitsi, poriryaataki okantaka. ‡ 19 Iroka otzinkamitakari otanto-nampi, iro yaitaki pinapiro-yitachari mapiki nasiyita-chari oporiryaata-kiyitzi: nashonkaaniri, natsiryaari, kityaa-nikiri, § 20 kitiriri, kityonkari, kitiryainkari, anasiriki, potsitari aajatzi kitamaaroiniki. 21 Okaratakira 12 ikyaa-piintaitzi, iro yaitaki antaro-pirori mapi, kisokiri kitamaarokiri pinapirota-chari, imokayitakiro iwitsikan-takarori. Maaroni owaankiiri-tsiti nampitsi, iyosiita ooro iwitsikai-tanta-karori, poriryaataki okantaka. *

22 Ti ontzimapaji anta tasorintsi-panko. Tima iriitaki inampitantai-taari Awinkathariti Pawa Sintsi-pirori itsipataari Ipiraitari. Iriitaki impoyiita-jyaaroni tasorintsi-panko anta. 23 Ti inintai-tapajiri ooryaatsiri, aajatzi kasiri. Tima iwaniinkaro Pawa kitainkata-kaaironi. Iriitaki Ipiraitari kimitajyaarini ootamintotsi. 24 Iriitaki kitainkata-kotaironi yaniiyitajira atziri-payi anta. Pinkathariiti tzimayi-witachari iwaniinkaro kipatsiki, kamiithaini isaikayitaji anta impinkathatairi Pawa. 25 Airo otsitinitapaji, asi owairo onkitaititapaji. Airo asita-nitaja nampitsi anta. 26 Ikaratzi tzimayi-witachari iwaniinkaro kipatsiki ipinkatha-witaitari, kamiitha isaikayitaji anta impinkathatairi Pawa. 27 Airo itzimaji anta kaaripirota-paatsini, airo iñiitairi antayita-jironi ipinkai-tziri, airo itzimapaji aajatzi thaiyapaa-chani. Intaini inampiyita-jyaaro ikaratzi isankinata-kotakiri Ipiraitari yañaayitaji anta.

22

1 Ipoñaa iñaakakinaro nijaa añaanita-kaanta-tsiri. Kitijaa-niki okantaka. Iro sitowaata-tsiri isaika-mintoki Pawa itsipatakari Ipiraitari, * 2 irootaki siyaatain-chari niyaankiniki owaankiirin-tsiki. Omontitha-mashaataka oshooka-thapyaatan-takaro chochoki añaanita-kaanta-tsiri. Okanta-tya maaroni kasiri okithotapaji osarintsiki. Otikatsita-kaantapaji osi. 3 Airo otzimapaji mishataantsi anta. Ari osaikapajiri iwinkathari-minto Pawa, aajatzi irasi Ipiraitari. Irasi iwiro impiratani-payi impinkathatairi anta. 4 Aritaki iñaaporotai-tajiri Pawa. Inkintako-tamakota-jyaaro atziri-payi iwairo Pawa. 5 Airo otsitinitapaji anta. Airo itzimapaji ooryaatsiri. Tima iriitaki kitainkataa-tsini Pawa, Awinkathari-titaari. Irasi iwiro impinkathari-wintan-tapaji atziri-payi anta.

Irootaintsi impiyi Saipatzii-totaari

6 Ipoñaa ikantanakina Maninkari: “Iroopirora iroka ñaantsi, kantatsi ankimisantiro.” Tima pairani iyotakaa-yitakiri Pawa Awinkathariti Kamantan-tzinkari-payi, ari ikimitaakiri iroñaaka impiratani, ityaanta-kiniri Imaninkariti iñaakayitakiri iroka-payi, irootaki iyotanta-jyaari irootaintsira omayityaa tsika-rika ompaiyityaari.

7 Iroka ikantzi Jesús: “¡Pamini! Irootaintsi nompiyi. Kimosiri inkantajyaa inkarati kimisanta-kironi ikamantantai-takiri aka sankinarin-tsiki.”

8 Naakataki Juan osankinatzirori iroka. Naaka ñaakirori maaroni, naaka kimakirori aajatzi. Ari notyiirowa-witanaka nompinkathatiri Maninkari ñaakaki-narori maaroni iroka. 9 Ikantanakina irirori: “¡Airo pipinkathatana naaka! Ari akarajiitzi impiratai Pawa, ari nosiyami awiroka, ari nosiyakari Kamantan-tzinkari-payi pipaiyitziri ‘iyikiiti,’ nosiyari aajatzi inkarati kimisantaironi sankina-yitain-chari aka. Iriira pimpinkathatairi Pawa.”

10 Ipoñaa ikantanakina aajatzi: “Okaratzi pisankinata-kotakiri awisayita-tsini apaata, airo pimana-kotziro okaratzi ikamantai-takimiri, tima irootzi-mataki iñiitiro awisatsini. 11 inkaaripiro-siri-taiti itzimi-rika kaaripiro-sirita-tsiri iroñaaka. Inkamaari-piro-siri-taiti itzimi-rika kamaari-siritain-tsiri iroñaaka. Yanta-piro-taitiro kamiithari itzimi-rika antakirori iroñaaka. Intasorintsi-piro-siri-taiti itzimi-rika tasorintsi-siritain-tsiri iroñaaka.

12 ¡Irootaintsira nompiyi! Irootaintsira nompina-yitajiri atziri-payi okaratzi yantawintakiri aparoni-payi. 13 Naaka osiyarori itarori sankinarintsi, Naaka osiyarori aajatzi owiraantarori. Naakataki itarori, Naakataki owiraantyaaroni. Naakataki itakaan-takarori, Naakataki thonkajironi.”

14 Kimosirira inkantajyaa inkarati kiwayitaironi iithaari, onkini isinitaitiri iroka chochoki añaakaan-tatsiri, onkini inkyaayitaji ikyaa-piintaitzi nampitsiki. 15 Airora ikyaayitaji anta kimitako-yitariri otsitzi, matsikan-taniri, antapiintakiro karipiro-yitatsiri, owantsinkari, ikaratzi pinkathata-kiriri pawaniro, ikaratzi amita-piinta-karori ithaiya.

16 “Naaka Jesús otyaanka-kiriri Maninkari inkaman-timiro iroka-payi, piwawisayiniri awiroka ikaratzi apatowinta-piinta-kariri Pawa tsika-rika-payi. Naaka charinitariri pinkatharini David, ikasiya-kaitani. Naakataki ipaitaitzi ‘Impokiro Parya.’ ”

17 Ikantzi Tasorinkantsi: “Pimpokiita.” Ari okantziri aajatzi kimitakarori kooya iinantai-tyaari.

Inkarati kimayitaironi aajatzi iroka, inkanta-yitai: “Pimpokiita.”

Impokayiti itzimi-rika miriyita-tsiri. ¡Itzimi-rika nintanain-tsiri iiriro nijaa añaakaan-taniri, irawaiti, ti ompinatyaa!

18 Tzimatsi nonkaman-tiriri inkarati kimaironi tsika osankinata-koyitaka awisayita-tsini apaata: Tzimatsi-rika owanaa-sita-kyaaroni sankinatain-chari, aritaki imapirotajiri Pawa iwasankitaan-tajyaari okaratzi kinkithata-koyitain-chari aka sankinarin-tsiki. 19 Tzimatsi-rika thañaa-pithatan-tyaaroni okaratzi sankinatain-chari aka, ari inthañaa-pithata-jyaari apaata Pawa irirori airo isinitainiri chochoki añaakaan-tatsiri. Airo ikyaaji nampitsiki ikinkithata-koitakiri aka.

20 Iroka ikantzi kinkithatzirori iroka-payi: “Irootaintsi nompiyi.” Ari nokantzi naaka: “Omapirowí, sintsiini pimpiyí.” 21 Onkamintha irasi iwatyiiro inisironka-yitaimi Awinkathariti Jesús Saipatzii-totaari. Omapirowí.

* 1:20 Tzimatsi kantatsiri yokaiti “Maninkariiti” ikinkithata-koitziri aka, iriitaki atziri-payi ikaratzi jiwayitairiri kimisantzin-kariiti. Tzimayitatsi pasini kantatsiri, iriitaki iriipirori Maninkariiti.

* 2:3 pawintaana = wairontsi

† 2:10 amathairintsi

‡ 2:13 Kamaari = Mishatantaniri

§ 2:17 Ipaitama = maná

* 3:9 Kamaari = Mishatantaniri

† 3:11 amathairintsi

* 4:3 potsitakiri karinikita-tsiri = jaspe, cornalina; natsiryaakiri karinikita-tsiri = esmeralda

† 4:6 kitijaa-niki = cristal

‡ 4:7 antari ipiraitari = becerro, toro, sirampari vaca

* 5:6 Ipiraitari = cordero

† 5:8 yasiyitaari Pawa = kitisiriri

‡ 5:12 ipira = Cordero

* 6:1 Ipiraitari = Cordero

† 6:2 ikyaakoitari = caballo, mora

‡ 6:6 Iro ikantai-takiri aka: “Pimpimanti apapona-roini opani trigo onkarati ompinatyaa aparoni kiriiki denario. Pimpimanti mawapona-roini opani cebada onkarati ompinatyaa aparoni kiriiki denario.”

§ 6:8 tzimayitatsi = 1/4

* 6:12 tsitiniki okantanaka = okimitaka mirimasita-tsiri kithaarintsi

† 6:13 chochoki = higuera, higo

* 7:9 Ipiraitari = Cordero

* 8:1 Ipiraitari = Cordero; osamani kapichiini = 1/2 hora.

† 8:3 yasiyitaari Pawa = kitisiririiti

‡ 8:7 ookathatanaka = oparyaa-paaki paamari

§ 8:7 iro apirotyaami kashitani = 1/3

* 9:7 ikyaakoitari = caballo

† 9:11 iñaani wirakocha = griego

‡ 9:15 Iro yapirotirinimi iwamairi atziri nampiyitarori kashitani kipatsi = 1/3 atziri-payi tzimatsiri kipatsi

§ 9:20 asiro = bronce

* 11:2 42 kasiri = 1260 kitaitiri = awisaniintanaki mawa osarintsi osamaniti

† 11:3 ikithaayita owasirita-kotariri kaminkari = mirimasita-tsiri kithaarintsi

‡ 11:4 inchato = olivo

§ 11:13 iro apirotiromi nampitsi = tsika-rika otzimi 10 pankotsi, oporokanaki aparoni, ari okantakari maaroni nampitsi.

* 11:18 pinkatha-yitajimiri: wairontsi

* 12:4 iro imatirimi kashitani = 1/3

† 12:14 Ari awisaniintanaki mawa osarintsi = aparoni osarintsi, osarintsi-payi ipoñaa kashitani osarintsi

* 13:7 yasiyitari Pawa = kitisiriri

† 13:8 Ipiraitari = cordero

‡ 13:13 iwayiitaki ookatha-rontsi = paamari iwayiitakiri inkitiki

* 14:1 Ipiraitari = Cordero

† 14:12 yasiyitari Pawa = kitisiriri

‡ 14:18 kithoyitain-tsiri = uva

§ 14:20 intaina = 1600 estadio, 300 kilómetro, iro kimitakarori aririka aniiti onkarati 7 kitaitiri

* 15:4 tharowintyaamini: wairontsi

* 16:21 tinayita-tsiri = aparoni talento, 40 kilo

* 17:6 yasiyitaari Pawa = kitisiriri

† 17:14 ipiraitari = oisha = cordero

* 18:12 kisokiri kitamaarotaa-nikiri pinapirota-chari = perla

† 18:13 ipira-payi = ganado, oisha; ikyaakoitari = caballo

* 19:11 ikyaa-koitari = caballo, mora

* 20:7 Kamaari = Mishatantaniri

* 21:11 poriryaata-tsiri = jaspe

† 21:16 12000 siyasiyawai-mintotsi = 2200 kilómetro.

‡ 21:18 poriryaataki = vidrio

§ 21:19 pinapiro-yitachari mapiki nasiyita-chari oporiryaata-kiyitzi = jaspe, zafiro, ágata, esmeralda, ónice, cornalina, crisólito, berilo, topacio, crisopraso, jacinto, amatista.

* 21:21 kisokiri kitamaarokiri pinapirota-chari = perla

* 22:1 kitijaa-niki = cristal